Өфөлә һанлы тапшырыу селтәренә күсеү шарттарында төбәк телевидениеһы эшенең үҙенсәлектәрен тикшерҙеләр // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә һанлы тапшырыу селтәренә күсеү шарттарында төбәк телевидениеһы эшенең үҙенсәлектәрен тикшерҙеләр\n10:37, 19 июня 2014 Йәмғиәт\nРәсәйҙең элемтә һәм киң коммуникациялар министры урынбаҫары Алексей Волин Өфөлә төбәк телекомпаниялары етәкселәре, кабель операторҙары вәкилдәре, шулай уҡ «Роскомнадзорҙың» төбәк бүлексәләре һәм Рәсәй телерадиотапшырыуҙар селтәре вәкилдәре менән осрашты.\nКәңәшмәлә һанлы тапшырыу селтәренә күсеү шарттарында төбәк телевидениеһының үҫешеүе менән бәйле төп мәсьәләләрҙе тикшерҙеләр.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, быйыл февралдә теле- һәм радиотапшырыуҙарҙы үҫтереү буйынса махсус хөкүмәт комиссияһында Рәсәйҙә аналог ысулын ҡалдырыу тураһында ҡарар ҡабул ителә.\n— Бөтәһенең дә һанлы тапшырыуҙарға күсеүе ике мәсьәләгә килтерә – ул аналогтың юҡҡа сығыу ҡурҡынысы. Алдан уны 2018 йылдың 1 июлендә эшләү планлаштырылғайны. Төбәк телерадиокомпаниялар вәкилдәре менән аназлиғандан һәм тикшергәндән һуң был ысулдың дөрөҫ булмағанлығы асылды. «Һанлыға» тик параллель тапшырыуҙар алып барыу осорон үтеү шарттарында ғына күсергә мөнкин, ул ваҡытта телекомпаниялар йыл ярым ике йыл дауамында аналог һәм һанлы тапшырыуҙарҙы бергә алып барып үҙҙәренең тамашасыларын күсеүгә әҙерләй. Беҙ хәҙер бөтә 550 төбәк һәм муниципаль компанияларҙы бындай тапшырыуҙар менән тәьмин итә алмайбыҙ. Улар өсөн һанлы мультиплекста урын табылмауы ихтимал. Бынан сығып төбәктә аналог тапшырыуҙарҙы һаҡлап ҡалырға тигән ҡарар ҡабул ителде, — тип билдәләне Алексей Волин.\nАналог тапшырыуҙар төбәк телевидениеһының техник тормошон дауам итәсәк. Урындағы һәм тебәк телеканалдарының ниндәй моделдә эшләйәсәге билдәһеҙ әле.\nАлексей Волиндың әйтеүе буйынса, һанлы телевидение төҙөү пландары буйынса республиканың 60 процент халҡы йыл һуңына тәүге мультиплексты ҡабул итә аласаҡ. 2015 йылдың аҙағына һанлы телевидениены БР 90 процент халҡы ҡабул итәсәк. Яҡынса иҫәптәргә ярашлы, икенсе мультиплекстың план буйынса барлыҡҡа килеү ваҡыты үҙгәрергә мөмкин, ә төбәк тапшырыуҙары ҡаралған өсөнсө мультиплекс иҡтисади йәһәттән йәшәүгә һәләтһеҙ булыуы ихтимал.\n— Хәҙер тамашасы мәғлүмәтте үҙләштереү менән бер сиратта унда ҡатнаша ла ала. Сайт мөхите – ул бөгөн заманса Рәсәй тамашасаһы өсөн кәрәкле нәмә. Урындағы телеканалдарға мультимедиялы интернет-версия булдырырға кәңәш итер инем, — тине Алексей Волин.\nШулай уҡ кәңәшмәлә ҡатнашыусылар ҡануниәттәге һуңғы үҙгәрештәргә бәйле телевидение баҙарында реклама мәсьәләләренә, атап әйткәндә, лотерея һәм медицина хеҙмәттәре рекламаларын тыйыу тураһында федераль закондарға фекер алышты.\nТеги: һанлы телевидение


Купить Контроллер Qlogic QLE2672-CK 16Gb Dual Port FC HBA x8 PCIe LC multi-mode optic по выгодной цене в интернет-магазине СИТИЛИНК - Москва\nГлавнаяКаталогКомпьютеры, комплектующие, периферияСерверы и СХДКонтроллеры, адаптеры, модулиQLOGIC Контроллер Qlogic QLE2672-CK 16Gb Dual Port FC HBA x8 PCIe LC multi-mode optic\n88 560руб.87 140руб.\n120 840руб.120 830руб.\nОписание Контроллер Qlogic QLE2672-CK 16Gb Dual Port FC HBA x8 PCIe LC multi-mode optic\nКупить Контроллер Qlogic QLE2672-CK 16Gb Dual Port FC HBA x8 PCIe LC multi-mode optic в интернет-магазине Ситилинк по доступной цене. Контроллер Qlogic QLE2672-CK 16Gb Dual Port FC HBA x8 PCIe LC multi-mode optic: характеристики, описание, фотографии, отзывы покупателей, сопутствующие товары.\n70 350руб.69 760руб.\n51 670руб.50 270руб.\n44 080руб.44 000руб.\n7966 руб./ мес.


Йыл әйләнәһенә фатирҙы йылытыу һәм коммуналь түләүҙәрҙә экономиялау мөмкинлеге\nБлаговар районының Первомайский ҡасабаһында күп фатирлы йорттар шәхси газ ҡорамалдары ярҙамында йылылытыуға күсерелә. Август айында зәңгәр яғыулыҡ менән тәьмин итеүсе системалар мотажлана башлаған да инде.\nҺуңғы ун йылда был йорттарға йылылыҡ үҙәкләштерелгән ҡаҙан аша бирелә. Йылытыу миҙгеле октябрҙә башланып, апрель айҙарында тамамланған. Фариҙарҙа һауа темпетарураһын көйләү мөмкинлеге бөтөнләй булмай. Ҡышҡы саманнын тыш эҫе, йәйҙәрен һыуыҡ була ине тип белдерә Айгөл Зәйнетдинова. Уларҙың йорто газ менән шәхси йылытыуға күсерелә.\nИң мөһим үҙгәреш йылылыҡ өсөн түләүҙәр -иҫәпләү ҡоромаларында күрһәтелгән һандарҙан сығып башҡарыласаҡ. Был ғаилә бюджетын экономиялауға ла булышлыҡ итәсәк. Первомайский ҡасабаһында ғына шәхси йылытыуға егеме ике ике ҡатлы йорт күсереләсәк. Был маҡсатта социаль учреждениеларҙы ла индереп, 77миллион һум аҡса тотонолған.\nЗамира Мозговая, Превомайский ауыл биләмәһе башлығы: «Был программаны тормошҡа ашырыу маҡсатында өс социаль объектта һәм хакимиәт бинаһында блок -модулле өс ҡаҙан урынлаштырыласаҡ. Балалар баҡсаһы, дауахана һәм ауыл мәҙәниәт йорттарының һәр береһендә үҙ ҡаҙанлығы буласаҡ. Был үҙ сиратында бюджет сығымдарын эконимияларға мөмкинлек бирәсәк. Ә балалар баҡсаһы һәм дауаханаларға миҙгелдән алда йылы биреү нисек яҡшы булғанын үҙегеҙ ҙә аңлап тораһығыҙ бит».\nКүп фатирлы йорттарҙы шәхси йылытыуға күсереүгә - 54 миллион ярым һумдан ашыу сығымдар талап ителгән. Йорт хужалары сығымдарҙың 10 ғына үҙҙәре ҡаплай. Фатирҙар иҫәбенән сығып уртаса һәр хужанан 20 мең һум тирәһе. Ҡалған сумма республика һәм район бюджетынан ҡаплана. Газ һәм йылытыу ҡорамалдары менә тәьмин итеүсе подрядсы ойошма эштәрҙе 15 cентябргә тамамларға вәғәҙәләй. Опрессовкаларға һәм ҡорамалдарҙы эшкә егергә генә ҡала. Йылытыу миҙгеленә Первомайский ҡасабаһында йәшәүселәр зәңгәр яғыулыҡ ҡуллана башлаясаҡ.


Табиптарға таҡтаташ | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nҺуғыш ветерандарының республика клиник госпиталендә Рәсәй һәм Башҡортостан республикаһының медицина өлкәһе үҫешенә тос өлөш индереүсе данлыҡлы табиптар Дмитрий Татаринов һәм Зариф Зәһиҙуллин иҫтәлегенә мемориаль таҡтаташ асылды. Медицина фәндәре докторы, ғалим, профессор Дмитрий Татаринов һәм Зариф Зәһиҙуллин 1990-сы йылдарҙа ошо госпиталдә эшләгән. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында ике табип та һалдаттар ғүмерен ҡотҡарып ҡала. Ғүмеренең һуңғы көндәренә тиклем билдәле табиптар үҙ һөнәренә тоғро ҡалған. Тантанаға табиптарҙың туғандары, медицина өлкәһендә эшләүселәр килгәйне.


ЕГРН: Красноярский край, г. Канск, ул. 40 лет Октября, д. 46. Кадастровый №: 24:51:0101043:541\nВыписка из ЕГРН по объекту: Красноярский край, г. Канск, ул. 40 лет Октября, д. 46. Кадастровый номер: 24:51:0101043:541\nадрес: Красноярский край, г. Канск, ул. 40 лет Октября, д. 46.


«Аптека Классика» г. Кунашак, ул. 8 марта, 5а, Челябинск официальный сайт новые вакансии работа «Аптека Классика» г. Кунашак, ул. 8 марта, 5а, Челябинск отзывы, рабочие телефоны, юр адрес\n«Аптека Классика» г. Кунашак, ул. 8 марта, 5а, Челябинск - адрес, отзывы, вакансии\n«Аптека Классика» г. Кунашак, ул. 8 марта, 5а, Челябинск\nЧелябинск, г. Кунашак, ул. 8 марта, 5а\nНаписать отзыв о «Аптека Классика» г. Кунашак, ул. 8 марта, 5а, Челябинск\nСхема проезда до «Аптека Классика» г. Кунашак, ул. 8 марта, 5а, Челябинск на карте Яндекс\nОтзывы об организации: «Аптека Классика» г. Кунашак, ул. 8 марта, 5а, Челябинск\nДобавить новый отзыв об организации: "«Аптека Классика» г. Кунашак, ул. 8 марта, 5а, Челябинск"\nПоиск информации – процедура хлопотная, есть вероятность потратить пару часов на поисковые запросы, в результате получив разрозненные данные о нужных компаниях по адресу: Челябинск г. Кунашак ул. 8 марта 5а .\nВакансии в «Аптека Классика» г. Кунашак, ул. 8 марта, 5а, Челябинск\nИмеющиеся в справочнике «Аптеки» полезная информация об организации «Аптека Классика» г. Кунашак, ул. 8 марта, 5а, Челябинск включают в себя схему проезда, контакты, адрес официального сайта, комментарии, данные о новых открытых вакансиях, включая вахтовый метод, зарплате и работе в компании по адресу Челябинск г. Кунашак ул. 8 марта 5а , для соискателей есть телефоны отдела кадров и адрес электронной почты для написания резюме.\nОтзывы о «Аптека Классика» г. Кунашак, ул. 8 марта, 5а, Челябинск


Лабораториос Лесви, С.Л. ES – купить в аптеке МАКСАВИТ\nЛабораториос Лесви, С.Л. ES\nб-р Заречный, д.4 (1) Московское шоссе, д. 126 (1) пл. Комсомольская, д.6 (1) пл. Революции, д.5 (1) пр-кт Героев, д. 26 (1)\nпр-т. Бусыгина, д.45А (1) пр-т. Гагарина, д.184 (1) пр-т. Гагарина, д.4 (1) пр-т. Гагарина, д.84 (1) пр-т. Кораблестроителей, д.4 (1) пр-т. Ленина, д.16 (1) пр-т. Ленина, д.28А (1) пр-т. Ленина, д.41 (1) пр-т. Ленина, д.57 (1) пр-т. Октября, д.13 (1) пр. Гагарина, д. 48 (1) ул. 40 лет Победы, д. 4 (1) ул. Адмирала Макарова, д.3, к.2 (1) ул. Баранова, д. 9 (1) ул. Батумская, д.1А (1) ул. Белинского, д.118/29 (1) ул. Березовская, д. 111 (1) ул. Бориса Корнилова, д.2 (1) ул. Бориса Панина, д.10 (1) ул. Васенко, д.3 (1) ул. Верхне-Печерская, д.14, к.1 (1) ул. Военных Комиссаров, д.1 (1) ул. Горная, д.11 (1) ул. Движенцев, д.14 (1) ул. Долгополова, д.17/38 (1) ул. Есенина, д.14 (1) ул. Есенина, д.41 (1) ул. Карла Маркса, д. 20 (1) ул. Коминтерна, д. 160 (1) ул. Космическая, д. 34, корп. 2 (1) ул. Краснодонцев, д.1 (1) ул. Куйбышева, д.1 (1) ул. Культуры, д. 13, пом. П2 (1) ул. Львовская, д.3 (1) ул. Львовская, д.7 (1) ул. Родионова, д.195 (1) ул. Светлоярская, д.24 (1) ул. Семашко, д.33/58 (1) ул. Сергея Есенина, д. 32 (1) ул. Снежная, д. 25А (1) ул. Щербинки I, д.11 (1) ул. Южное шоссе, д.16 (1) ул. Южное шоссе, д.28, к.1 (1) ш. Московское, д.179 (1) ш. Московское, д.9 (1)\nФЛАМАДЕКС табл. 25 мг №10


Текущее время: 24 июн, 2021, 17:55\n[ Сообщений: 63625 ] На страницу Пред. 1 ... 2540, 2541, 2542, 2543, 2544, 2545 След.\nСейчас этот форум просматривают: AlexMoscow, Google Adsense [Bot], l-s, lanist, omela55, princessssa, SergeyNov, Инга5, инко, Ляляка и гости: 101


Снять офис ул. Воздвиженская Подол, Подольский р-н, Киев. аренда 1 комн. офисы от посредника на Address.ua\nАренда офисов ул. Воздвиженская\nОпубликовано 18.10.2019 20:06 (обновлено 13.09.2020 00:05) №50853228\n35 000 ₴ 1 253 $ 1 068 €


Хәким Ғиләжевты ( 1923 йылдың 1 мартында донъяға килә) күберәк шағир, "Погонһыҙ һалдаттар" романы авторы булараҡ беләләр. Әммә уның биографияһының тағы бер яғы - тәржемәсе э шмәкәрлеге әлегә күләгәлә ҡала килә. Баҡһаң, ул Пушкиндың "Евгений Онегин" әҫәре бүлектәрен, Некрасов, Шекспир, рус һә м совет яҙыусыларының әҫәрҙәрен башҡорт теленә тәржемә иткән\nМиңә Хәким Ғиләжев менән аралашыу бәхете тейҙе. Бер ваҡыт\nМәскәүҙә командировкала булған ваҡытта Лениндың һуңғы йәшерен фатиры хужабикәһе Маргарита Васильевна Фофановаға ин еп, уға Ғиләжевтың "Чапай ҡылысы" китабын күрһәттем. Унда Өф өлә аҡтарҙың тылында ҡалған большевик ҡатындың балалары тура һында һүҙ бара. Китапҡа ул "Минең балаларыма булған иғтибары өсөн авторға рәхмәт" тип яҙып бирҙе. Хәким Ғиләжев\nбыл баһаламанан ҡәнәғәт ҡалды, әлбиттә... Миңә Александр Твардовскийҙың автографын, Джанни Родариҙың хатын күрһәтте.\nДжанни Родари... Балалар күп минуттарын уның аҡыллы,\nҡояшлы, изге китаптарын уҡып үткәрә. Яҙыусы бөтә донъя балаларының да бәхетле булыуы хаҡында хыялланды.\nУның поэзияһында шаян юмор һәм бер ҡатлылыҡ, социаль сатира һәм киләсәккә ышаныс сағыла.\nБына шуға күрә Ғәйнан Әмири һәм Хәким Ғиләжев Джанни\nРодариҙың шиғырҙар китабын тәржемә итергә ҡарар итә. Ул башҡорт телендә "Һаумыһығыҙ, балалар!" исеме аҫтында сыға.\n1963 йылдың майында тәржемәселәр Джанни Родариға түбәндәге йөкмәткеле хат ебәрә:\n"Алыҫ Башҡортостандан һеҙгә ихлас сәләмебеҙҙе һәм иң изге\nБашҡортостанда Италиялағы кеүек диңгеҙҙәр юҡ, әммә беҙҙә лә диңгеҙҙәй урғыған тәрән һәм ҙур шатлыҡ, ижади илһам етерлек.\nБашҡортостан балалары ла ҡояшлы тыныс көндәге диңгеҙ өҫт ө кеүек балҡып йылмая. Башҡорттар, айырыуса уларҙың балалары\nҺеҙҙе яҡшы белә, бик ныҡ ярата һәм йә көлөп - йылмайып, йә хәсрәткә төшөп Һеҙҙең иҫ киткес матур шиғырҙарығыҙҙы уҡый.\nИҫтәлеккә Һеҙҙең Өфөлә башҡорт телендә баҫылған шиғырҙар китабын ебәрәбеҙ. Уны беҙҙең Һеҙгә булған тәрән ихтирамыбыҙ,\nтыныслыҡ өсөн көрәштәге ҙур ҡаҙаныштарығыҙҙы ихлас күңелдән таныу, бар ер шарында йәшәүсе изге күңелле кешеләр араһындағы дуҫлыҡ билдәһе итеп ҡабул итегеҙ.\nҺәр ваҡыт һау - сәләмәт, бәхетле, күтәренке рухлы булығыҙ ..."\nИталияны Башҡортостандан меңдәрсә саҡрым айыра. Әммә яуап хаты үҙен оҙаҡ көттөрмәй.\nБына уның йөкмәткеһе:\n"Рим. 10 - 6 - 1963.\nМин Һеҙгә бик рәхмәтлемен. Әҫәрҙәремде күптән түгел билдәле лә булмаған, әммә бөйөк ышаныслы һәм ныҡлы киләсәк т өҙөүсе халыҡ һөйләшкән башҡорт теле кеүек телдәргә тәржемә и теүҙәр миңә ни тиклем шатлыҡ, ярҙам һәм хеҙмәткә ынтылыш биреүен һеҙ күҙ алдына ла килтерә алмайһығыҙ. Мин үҙемде коммунистик Өфөнө төҙөүгә бәләкәй генә булһа ла бер кирбес өҫтәгәндәй тойҙом!\nБарығыҙҙы ла ысын күңелдән ҡосаҡлайым һәм минең китаптарымды уҡыусы башҡорт балаларын үбәм, уларҙы мин үҙемдең ҡыҙымды яратҡан кеүек яратам.\nҮҙенең хатында Джанни Родари "ҡыҙын" телгә ала, ҡыҙы Паолина менән ул бер нисә тапҡыр Советтар Союзында була.\nЯҙыусы беҙҙең илебеҙ буйлап күп йөрөй, мәктәп балалары менән осраша, улар менән ғәҙәти булмаған дәрестәр үткәрә. Күптәр уның шат күңелле Чиполлиноһын белә, "Телефон буйынса әкиәттәрен", "Джельсомино алдаҡсылар илендә" китабын уҡыған. Джанни Родариҙың тағы бер хыялы - совет балалары тураһында китап яҙыу теләге була. Әммә был хыял тормошҡа ашмай...


19:22, 20 сентябрь 2018 версияһы\n378 байт өҫтәлгән , 2 года назад\n19:17, 20 сентябрь 2018 версияһы (төҙәтеү)\n19:22, 20 сентябрь 2018 версияһы (төҙәтеү) (кире алырға)\n* Шулай яҙыу дөрөҫ тип иҫәпләйһегеҙме?. Берҙән-бер генә күренеш булһа икән ул ауыл советтары? Советтар Союзы бына Ер шарында берҙән-бер ине!([[Ҡатнашыусы:Аҡҡашҡа|Аҡҡашҡа]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Аҡҡашҡа|әңгәмә]]) 19:13, 20 сентябрь 2018 (UTC))\nhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/832547 ҡабул ителгән


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - КВАНТУН ҺАЛДАТЫН ЙӘЛЛӘГӘН БАШҠОРТ ЕГЕТЕ - 2020 - Мәҡәләләр\nБеҙ, республиканың бер төркөм драматургтары һәм режиссерҙары, үҙебеҙҙең Бөрйән районына ижади экспедициябыҙҙы Иҫке Монасиптан башланыҡ һәм иң тәүҙә шағирә Тәнзилә Дәүләтбирҙинаның атай-әсәйе йәшәгән йортта туҡтаныҡ. Шағирәнең атаһы, мөләйем, балаларса самими ҡыҙыҡһыныусан ҡарашлы, шиғранә булмышлы уҙаман Сәлихйән Хафиз улы Дәүләтбирҙиндың оҙаҡ йылдар тарих уҡытыусыһы булып эшләүе һәм үҙ ғүмер юлы иҫтәлектәрен ташҡа баҫтырып, китап итеп сығарыуы тураһында ишеткәйнек инде. Һуғыш ветераны ғәжәп асыҡ фекерле, уникаль хикәйәтсе булып сыҡты.\nСәлихйән ҡарт хәтирәләре\n"Японияның Квантун армияһына ҡаршы һуғышҡа индек - 39-сы армия, 5-се уҡсылар корпусы, 19-сы гвардия уҡсылар дивизияһы, 54-се гвардия уҡсылар гвардейский полкы, 44-се артбатарея..." Ошондай теүәл атамалар етмеш йылдан ашыу уның хәтерендә, телендә, күңелендә һаҡлана һәм оло тарихи ваҡиғалар бәйәненә асҡыс булып тора. Артабан Сәлихйән олатай Алыҫ Көнсығышта япон армияһына ҡаршы утҡа ингән 17-18 йәшлек йәш егеттәрҙең ауыр походтан башланған яу юлы, Гоби сүллеге аша 500 километрлыҡ марш-бросок яһаған йәйәүле ғәскәр тураһында һөйләй: "... Арҡала - сухой паек, һыуҙы цистерна менән ташып еткерә алмайҙар. Бер нисә мәртәбә күлдән эстек, һаҫыҡ булһа ла ситенән ҡотоҡ ҡаҙып, ҡом аша һарҡытып-һөҙөп, хлоркалап эселде... Квантун армияһы менән бәрелештә камикадзеларҙы ла күрҙем. Мин ҡарауылда тора инем. Кемдер бар һымаҡ. Стой! Пропуск! Минең һорауға яуап бирмәй. Атырға мәжбүр булдым. Йәш кенә япон егете булып сыҡты. Беҙҙекеләр ҡамап алырға иткәйне, үҙен юҡ итте... Бысағын сығарҙы ла күкрәген ярҙы ла ебәрҙе. Йәл булды миңә. Йөрәгемде яндырып-өтөп алды шул йәлләүем..."\n"Йәлләүем?" Сәлихйән ҡарттың ошо һуңғы һүҙе әңгәмәне икенсе юҫыҡҡа борҙо: "Ниңә улай дошман һалдатын йәлләнегеҙ?" "Йәлләмәйенсә йәшәп буламы ни? Бәләкәй саҡта өләсәйем менән урманға барҙыҡ. Ҡапыл аҡланда пыр туҙып ике ҡош талаша башланы. "Өләсәй, нимә ул?" - тием. "Айыу!" - ти. Аҡландың арғы яғынан бер айыу ҙа был алышты күҙәтә икән. Беҙ был яҡтан килеп сыҡҡанбыҙ. Ә асыҡ урталыҡта ҡарсыға ҡорҙо тибә икән! Ҡор - яралы, хәлдән тайған, мәгәр ялпылдап ҡаса, ырғый... Айыу теге яҡтан ҡоштарҙың, исмаһам, береһен булһа ла эләктерергә ынтыла. Был яҡтан өләсәйем һонола - ул инде ҡорҙо тотмаҡсы була. Өләсәй йылғыр булып сыҡты, тотоп алды бит ҡорҙо. Ҡарсыға һемәйҙе, шыҡайып осоп китте. Айыу мөлдөрәп ҡарап тороп ҡалды. Бик тәмле булды беҙгә ул ҡор. Әммә айыуҙың ҡарашы күҙ алдынан китмәне. Ныҡ йәлләнем шул мәхлүкте...\nБәләкәй саҡта йәнә шундай бер хәл булды: әсәмде илаттым. Бойҙай утайбыҙ, билсән яман ҡоторған. Әсәй утай, мине, һигеҙ йәшлек малайҙы ла эшкә ҡуша. Килеп тороп көн эҫе, күгәүен талай, билсән сәнсә. Ҡул-аяҡтар ҡанға батты. Мин ағас башына мендем дә киттем. Йәшендем, йәнәһе. Әсәм өндәшә, саҡыра, һыу яғын ҡарай, тамам хафаға ҡалды. Мине һыуға төшөп батты тип уйлап, ныҡ өҙгөләнә, илай, ергә ятып үрһәләнеп илай... Әсәмде йәлләп килеп төштөм ағас башынан, инде бынан ары уны рәнйетмәм, илатмам, тинем. Ошо уй-ниәт минең тормош девизым булып ҡалды. Һуғышта ла өҫкә снаряд яуа башлаһа, бисмилла, тип ергә һеңешәбеҙ. Әсәмде етем иткем, әрнетеп илатҡым килмәне. Уның доғаһы менән генә иҫән ҡалғанмындыр, тим. Атака алдынан адрестар алмашабыҙ - ул-был булһа, хәбәр итергә...\nУн һигеҙ йәш кенә күбебеҙгә, йыйын малай-шалай... Арабыҙҙа Кәлимулла тигән егет булды. Эй ғәләмәт бейеүсе, ут кеүек сос ине. Порт-Артурҙа һәләк булды. Гел шуны йәлләп иҫкә алам. Йәлләмәйенсә донъяла йәшәп булмай ул. Беҙҙең санитарка бар ине. Анка. Йәш кенә ҡыҙ. Ҡайҙа яралы, ул шунда. Шул хәтле йәлләй һалдаттарҙы, бисараҡай, үҙе ҡанлы яраларын бәйләй, үҙе ҡысҡырып илай, күҙ йәштәре сөбөрҙәп аға! Һуғышта йәнә бер хохол малайын йәлләнем. Связист ине, катушкаһын һөйрәп, беҙҙең окопҡа килеп төштө. Ауыр тимерсыбыҡ һөйрәп арыған, талсыҡҡан. Күҙе йомолоп йоҡлап бара, үҙе һыу һорай... Ҡапыл өҫтән ҡысҡыралар: "Связь, где связь!" Был ялп итеп һикереп тороуы булды, күҙенә генә пуля тейеп, ҡаҡ салҡан ауып та төштө. Беҙ иҫебеҙ китеп, уға текләп ҡатып ҡалдыҡ. Йөҙө һылыу! Ҡурсаҡ кеүек! Һуғыш шулай - иң гүзәлдәрҙе, иң яҡшыларҙы һәләк итә. Йәл, ныҡ йәл ғәзиз әҙәм балаһы...\nМин бала саҡтан уҡ бөтә нәмәне, бөтә кешене йәлләйем. Япондарҙы ла йәлләй инем. Ифрат тәртипле, тырыш, аҡыллылар ине япон һалдаттары. Ғәләмәт ҡыйыу, йылғыр үҙҙәре. Мин уларҙың һуғышыу оҫталығына һоҡлана торғайным. Окоптарына ла ингән саҡ булды - таҙа, йыйнаҡ... Бер мәлде пленға төшкән өс япон һалдатын атырға алып китеп баралар. Алдан иң олорағы бара. Башын ныҡ итеп эйгән, йөҙөн йәшерә. Артынса бара йәшерәге - йөҙө таш шикелле, күҙҙәре шар кеүек, һис тә ҡыҫыҡ күҙле халыҡтан тимәҫһең! Өсөнсөһө, байғош, ун ете йәштәр самаһындағы малай. Уныһы атлай алмай шарылдап илай, ерҙә аунай, конвоирҙың аяғына ташланып ялбара... Шул хәтле үлгеһе килмәй. Ата торған урынға алып барып еткерә алмағас, ерҙә ятҡан көйөнә аттылар. Бер генә пуля етте меҫкенгә... Ҡайһы берәүҙәр пленға бирелгән япондарҙы тиҙ генә расходҡа сығара, йәғни ата ла ҡуя ине. Мин улайта алманым, япон һалдаты пленға эләкһә, бер ҡасан да атманым да, аттырманым да. Һуғыш - яман стресс, байтаҡ малайҙар сыҙамай, ауырыуға һабышты... Һуғыш шауҡымы ҡайһы берәүҙең йөрәген һулытты, йөрәген ҡорошторҙо... Бөгөлөп төшә шундайҙар, йәл була..."\nСәлихйән олатайҙың хәтирәләренең иге-сиге юҡ. Уның тәрән йөкмәткеле, фәһемле хикәйәттәре - ике быуатты тоташтырған хәтер күпере. Бындай асыҡ зиһенле оло быуын вәкиленә һоҡ тейеп ҡуймаһын, тигәндәй, уны бары тик тыңлағы һәм рәхмәт әйтке килә. Сәлихйән олатайҙың балалары ла нәфис һүҙгә, тарихҡа, әҙәбиәткә ихлас һәм яҡын кешеләр. Кесе ҡыҙы Тәнзилә Дәүләтбирҙина - билдәле шағирә, журналист һәм драматург. Ауылға ғаиләһе менән күсеп ҡайтып, аталарын ҡараған улы Заһир Дәүләтбирҙин - уймаҡ хикәйәләр оҫтаһы. Оло улы Ғәзиз Дәүләтбирҙин ғәжәйеп халыҡсан йыр-көйҙәр авторы, һәүәҫкәр композитор булды.\nСмирно! "Ерән ҡашҡа"ны тыңлағыҙ!\nСәлихйән олатайҙы уратып ултырған юлдаштарым - бер төркөм драматургтар, ашығып, ручка-блокнотын барлай, сөнки ветеран-аҡһаҡалдың ғибрәтле иҫтәлектәре яңынан ағыла башлай: "Мин орудие командирымын, сержантмын. Плацдармда строевой занятие үткәрәм. Бер көндө Мәскәү радиоһы концерт бирә, бөтә Порт-Артурға иғлан итә: "Башкирская народная мелодия "Ерән ҡашҡа"! Минең ҡолаҡ ҡарп итеп ҡалды, йөрәк дөп-дөп тибә, тыным ҡурыла - шул хәтле һағынғанмын, шул тиклем ҡыуандым!.. Мин - батареяла берҙән-бер башҡортмон, ҡалғандар гел славян егеттәре. Шулар менән командовать итәм. Тоттом да команда бирҙем: "Батарея, стой! Смирно!" Илле кеше шып туҡтаны. Артабан команда бирәм: "Ерән ҡашҡаны" тыңлағыҙ!" Нишләһен һалдат, смирно баҫып тыңлайҙар. Аптыраштылар - гимнды ғына смирно баҫып тыңлайҙар бит. Оркестр уйнап бөттө. "Слышали?" - тим. "Так точно, слушали". "Я много ваших песни наслушался, вот и вы послушали башкирскую песню", - тинем. "Вольно!" тигәс, мине килеп ҡосаҡлайҙар, рәхмәт, молодец, тиҙәр. Ифрат алсаҡ күңелле егеттәр ине, бер кем бер кемгә асыуланмай, ныҡ берҙәм, татыу булдыҡ. Шундай матур халыҡ ине ул быуын. ...Бер заман пушкалар килтерҙеләр. Ҡайҙан килгәнен уҡып белдем дә, кинәт күңел тулды ла китте. Үҙем дә һиҙмәҫтән, бер пушканы барып ҡосаҡлағанмын. Егеттәр абайлап ҡалды ла көлә башланылар: "Пушку обнимаешь?" "Да, землячку нашел! Видишь, написано: "Изготовлено в Перми!" Ә Пермь - Башҡортостан менән күрше бит инде! "Ой, точно, наша землячка!" - тип Урал буйы егеттәре теге пушкаларҙы һөйөп-һыйпап алдылар. Шулайтып, күңел тулыу, йәлләү һәр кешегә хас, һәр заманда, һәр халыҡта, һәр дәүләттә бик тә кәрәкле сифат.\n...Һуғышта ашарға гел етмәй. Һалдат яртылаш ас, яртылаш туҡ. Сусҡа ите булһа, славяндар мосолмандарҙы ҡурҡыта, ҡыҫтай башлай: шинель салғыйын сусҡа ҡолағы һымаҡ итеп тотоп күрһәтә, хорхолдап үсекләшә. "Грех вам, һеҙгә сусҡа ашарға ярамай, теге лә был..." Ҡайһы мосолман балаһы аптырап-баҙап ҡала, аш өҫтөндә йөҙөп йөрөгән бармаҡ башындай сусҡа майын биреп ебәрә тегеләргә. Ә уларға шул ғына кәрәк. Көләләр. Шуға мин шаяртыуға борам: "Можно, можно, если глаза закрыты, то можно!" - тип, күҙҙе йомам да, теге күҙ ҡыҙҙырғыс майҙы иң тәүҙә тотоп алып йотам да ҡуям. Бер ваҡыт тегеләрҙең үҙҙәрен ҡыҙыҡ иттек. Хинган тауҙарын сыҡҡанда бер табун ат йөрөй. Бер атты аттыҡ, һуйып, тунап, бешереп ашай башланыҡ. "Вот вам грех, подходите!" - тибеҙ. Ашайҙар, ҡайҙа барһын ас һалдаттар. "Солдату все можно!" - тигән булып йыуатабыҙ, һыйлайбыҙ тегеләрҙе...\n...Курск янында хеҙмәт иткән саҡта беҙҙең арала Миша Кикенков тигән үтә ышаныусан бер сержант бар ине. Һуғышта, аҙаҡ армияла оҙаҡ ҡына йөрөлдө. Биш-алты йыл үтеп китте бит инде. Вәғәҙәләшкән ҡыҙҙар кейәүгә сығып бөттө. Бер Кикенковтың ҡыҙы ғына көтә, хаттары йыш килә. Мишка шуға маһая. Бер мәл егеттәр этлек уйлап тапты. "Мы приедем из армии, женимся на молоденьких, а тебе, Кикенков, придется жениться на старухе". Берғатлы был егет уйлана бирҙе лә: "Давай, ул үлде, тип хат яҙығыҙ, әйҙә, мине көтмәһен", - тип әйтеп һалды, байғош. Беҙгә нимә, ҡыҙыҡ кәрәк. "Һәләк булды" тип хат яҙып ебәрҙек ҡыҙына. Бер заман Мишканы комполка саҡырта - полк штабына. Аптырашып, тегенең кире килгәнен саҡ көтөп алдыҡ. Килә был, үҙе помидор кеүек ҡып-ҡыҙыл. Ҡыҙы: "Объясните, пожалуйста, при каких обстоятельствах погиб мой парень?"- тип, командирға хат яҙған икән. Комполка Мишканы кәрәген биреп әрләп, үҙенән хат яҙҙыртып, сығарып ебәргән..."\nСәлихйән олатай 1956-1957 йылдарҙа Бөрйәндә район мәҙәниәт бүлеген етәкләгән. Шул саҡтағы бер хәтирәһе менән дә уртаҡлашты: "Бер мәл мине Мәскәүгә йыйылышҡа - бөтә Союз педагогтар конференцияһына саҡырҙылар. Арыу кейем юҡ. Аяҡта быйма, өҫтә фуфайка, мамыҡтан һырыған көпө салбар... Оялам килеп тороп. Бармай ҙа ярамай. Белоретҡа поезға көнө буйы барып саҡ өлгөрҙөм. Купе вагон эләкте. Ҡиммәт булһа ла, ҡалайтаһың, билет алып инеп киттем. Инһәм, саҡ йығылып китмәнем: купела береһенән-береһе матур кейенгән кешеләр йылтырашып ултыра. Танышалар. Кемелер Мәғариф министрлығынан, кемелер КГБ-нан, кемелер граждандар авиацияһы летчигы... Ә мин уйлап та торманым: "Бурзянский мин!" - тип кенә әйтеп өлгөрҙөм, теге КГБ кешеһе ах итеп һикереп торҙо: "О, Бурзян! Знаем, они все медвежатники!" - ти. "На самом деле?" - бөтөнөһө дәррәү миңә ябырылды. "Любитель мин", - тип ҡотолмаҡ булдым. "Сколько медведей брал?" "10-15 медведей", - үҙемсә бик етди һөйләшәм. "Как стреляете?" - тип Мәғариф министрлығы вәкиле булған ҡатынҡай сат йәбешеп төпсөнә. "Айыу урамға килеп инһә, кәртә башында ғына ятам да атам да йығам", - тием. Мужиктар, купелағы ир-ат, миңә күҙ ҡыҫа. Баяғы бисә Мәскәүгә еткәнсе миңә космонавҡа ҡарағандай текләп барҙы. Көпө салбарҙы скафандр тип хис иткәндер, күрәһең. Ҡаҙан вокзалында тегене ире ҡаршы алғайны, ҡатыны уның менән һаулыҡ та һорашмай, мине һөйөнсөләп алып китте. "Я ехала в одной берлоге с медведем!" - ти. Сумаҙанда ятҡан итек менән костюмды алып кейергә форсат юҡ, йән-фарман Кремлгә киттем. Кейемемдән оялып, колонналарға ышыҡланып ҡына йөрөйөм. "Кем һин?", "Ҡайҙан?" тигән һорауҙарға бер яуап: "Охотник! Медвежатник!" - тием дә ҡасам, икенсе яҡҡа шылам..."\nАрмияла нимәгә өйрәттеләр?\n"Шулай итеп армия, һуғыш юлы үтелде, ете йыл ҡырҙа йөрөлдө. Ҡайтҡас, эй кәләш димләйҙәр. Минең өсөн донъя үҙгәргән: әсәй ҙә, атай ҙа юҡ. Әсәмдең апаһына - Янһарыла йәшәгән инәйемә - ҡайтҡанмын. Почет бар, фронтовикмын. Әйләнеп ҡарар хәл юҡ, әйҙә кәләш димләйҙәр. Мәктәптә военрук, физрукмын. Ике уҡытыусы ҡыҙ бар, береһенә лә күҙ төшмәй - төҫ-һындары юҡ. Шулар миңә бәйләнә, ҡайһыбыҙҙы алаһың, тиҙәр. Элек Ахрита уйнай торғайныҡ. Иртәгә һайлау, тигән төндө клубта һуҡыр шәм яҡтыһында Ахрита теттерәбеҙ. Ҡапыл уҡытыусы ҡыҙҙарҙың береһе башымдан бүркемде тартып алды, икенсеһе кеҫәләге бирсәткәне һурып алды. Көлөшәләр, кәрәкһә, килеп ал, тип клубтан сығып киттеләр. Тышта сатнама һыуыҡ. "Берәйегеҙ алып килегеҙ әле бүрек менән бирсәткәне", тип, шунда бейеп йөрөгән бер ҡыҙҙы эләктереп алып алдыма ултырттым. "Заложница булдың, бүрек менән бирсәткәне килтереп бирмәйенсә, алдымдан төшөрмәйем", - тим. Теге ҡыҙый: "Абзый, ебәр", - ти ҙә, үҙе йәтешләберәк ултыра бирә. Аяҡтар маҙап-ойоп китте, юҡ мәгәр тормайым, ҡыҙҙы алдымдан төшөрмәйем. Милиция саҡырттылар. Милиционер әйтә: "Ни иҫерек түгелһең, нишләп ул ҡыҙҙы тотоп ултыраһың? Армияла нимәгә өйрәттеләр?" Мәйтәм: "Принципиальноскә өйрәттеләр". Шунан бүрек менән бирсәткәне килтереп бирҙеләр. Алдымда ултырған ҡыҙ Асия исемле булып сыҡты, бер аҙҙан ул минең ағайыма кейәүгә сыҡты, беҙгә еңгә булды. Ә мин детдомда ашнаҡсы булып эшләгән Зәйтүнә исемле ҡыҙға өйләндем. Зәйтүнә инәйегеҙ менән алтмыш алты йыл бергә йәшәйбеҙ, һигеҙ бала бирҙе беҙгә Хоҙай..."\nШулай итеп, маҡсатҡа өлгәшелде. Бына шундай сәсән һүҙле оло быуын кешеләре менән осрашыуҙар күңелде байыта, яңы уй-фекерҙәр, тормош һабағы бирә икәненә тағы бер тапҡыр инанды ижадсылар. "Кеше булған кешенең кеше менән эше бар, кеше булмаған кешенең кешелә ни эше бар?" - ти торғайны Хәйбулла яғында йәшәгән йыраусы-сәсән Мөхәмәтйән олатай Ҡаҙаҡбаев. Шуның һымаҡ, беҙҙең драматургтар экспедицияһы ағзалары Сәлихйән олатай һәм башҡалар менән аралашып, халыҡ һүҙен, фәлсәфәүи һығымтаһын ишетеп, киләсәктә үҙ әҫәрҙәрендә сағылдырыу дәрте менән ҡайтҡайны ул экспедициянан. Ә мин ул осрашыуҙарҙың бына ошоноһон, хәҙер инде баҡыйлыҡҡа күскән Сәлихйән олатай менән булғанын һеҙгә, "Киске Өфө" уҡыусыларына, тәҡдим иттем.\nЯҙылған: 30.04.20 | Ҡаралған: 271


АстрономияБиологияВоспитательная работаГеографияДиректору, завучуДоп. образованиеДошкольное образованиеДругоеИЗО, МХКИностранные языкиИнформатикаИсторияКазахский язык и лит.Классному руководителюЛогопедияМатематикаМузыкаНачальные классыОБЖОбществознаниеРусский язык и литератураСоциальному педагогуТехнологияУкраинский языкФизикаФизкультураХимияШкольному психологуЯзыки народов РФ Инфоурок / Другое / Рабочие программы / Башҡорт мәктәптәре өсөн башҡорт теленән 9 класта эш программаһы\nБашҡортостан республикаһы Белорет районы муниципаль районы Абҙаҡ ауылының урта дөйөм белем биреү мәктәбе муниципаль бюджет дөйөм белем биреү учреждениеһы ҠАРАЛҒАН : КИЛЕШЕЛГӘН : РАҪЛАНҒАН : ММБ ултырышында ҠМБ етәксеһе директор Шоҡобаева И. Р. ______ Әхмәтшина Л. Х.______ Йомағужина Г. Р. __ Протокол № __ « ____ » ________20___й. « ____ » ________20___й. « ____ » ________20___й. 2016-2017 уҡыу йылына 9 класы өсөн башҡорт теленән эш программаһы Төҙөнө: беренсе категориялы башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Шоҡобаева Илүзә Рамил ҡыҙы 2016-2017 уҡыу йылы Аңлатма яҙыу. 1. “Рәсәй Федерацияһы Мәғариф һәм Фән министрлығының. № 1897 бойороғо менән 17.12. 2010 йылда раҫланған” дәүләт белем биреү стандартының Федераль компонентына һәм “Рәсәй Федерацияһы Мәғариф һәм Фән министрлығының №1312 бойороғо менән 9.03.2004 йылда раҫланған” Федераль базис белем биреү планына, “Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығының №737 бойороғо менән 17.05.2010 й.раҫланған“ региональ базис белем биреү планына ярашлы төҙөлдө 2. Эш программаһы Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы тарафынан раҫланған уҡытыу башҡорт телендә алып барылған мәктәптәр өсөн төп белем биреү буйынса башҡорт мәктәптәре өсөн башҡорт әҙәбиәте буйынса өлгө программа нигеҙендә төҙөлдө.Төҙөүсеһе: М.Б Юлмөхәмәтов. Өфө, «Китап» , нәшриәте ДУП-ы 2011 3. I-XI кластар өсөн Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы тарафынан тәҡдим ителгән программа. 4. 2016-2017 уҡыу йылына Абҙаҡ урта дөйөм белем биреү мәктәбе муниципаль бюджет дөйөм белем биреү учреждениеhының «Уҡыу планы»на ярашлы рәүештә тормошҡа ашырыла 5. Абҙаҡ ауылының урта дөйөм белем биреү мәктәбе муниципаль бюджет дөйөм белем биреү учреждениеһының эш программаһы тураһындағы положениеһы. Был эш программаһында федераль һәм республика закондары талаптары тормошҡа ашырыла: «Рәсәй Федерацияһы халыҡтары телдәре тураһында» Законы; Рәсәй Федерацияһының «Мәғариф тураһында» Законы; «Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәре тураһында» Законы; Башҡортостан Республикаһының «Мәғариф тураһында» Законы; Башҡортостан Республикаһында Милли мәғарифты үҫтереү концепцияһы. Программа кимәле: базис Программала ҡуйылған маҡсат һәм бурыстар 1.Туған телгә ҡарата һөйөү, мәҙәниәт күренеше булараҡ, телгә ҡарата аңлы ҡараш тәрбиәләү; туған телдең төп аралашыу, кеше эшмәкәрлегенең төрлө сфераһынан белем алыу ҡоралы булыуын, йәмғиәттә ҡабул ителгән әхлаҡ - этик нормаларҙы үҙләштереү сараһы булыуын аңлау; туған телдең эстетик ҡиммәттәрен үҙләштереү; 2.Көндәлек тормошта һәм уҡыу эшмәкәрлегендә туған телде аралашыу сараһы булараҡ үҙләштереү; үҙ - ара аңлашыу һәм үҙ - ара фекер алышыуға һәләтлелекте үҫтереү; үҙ телмәреңде камиллаштырыу; мөһим төп уҡыу белемен һәм универсаль уҡыу хәрәкәттәрен (эшмәкәрлек маҡсаттарын аныҡ итеп әйтә белеү, уны планлаштырыу, библиографик эҙләнеү үткәреү, төрлө типтағы лингвистик һүҙлектәрҙән, сығанаҡтарҙан, интернеттан тейешле мәғлүмәтте алыу һәм эшкәртеү һ.б.) үҙләштереү; 3.Тел системаһы төҙөлөшөн һәм уның хәрәкәттә булыу законлығын үҙләштереү; стилистик ресурстарҙы һәм төп әҙәби тел нормаларын күҙәтергә өйрәнеү; анализлау, сағыштырыу, классификациялау һәм тел факттарын баһалау һәләттәрен үҫтереү; яҙма һәм һөйләү телмәрен, телмәр эшмәкәрлеге төрҙәрен, аралашыуҙың төрлө ситуацияларында телде ҡулланыу ҡағиҙәләрен, телмәр этикет нормаларын үҙләштереү; актив һәм потенциаль һүҙлек запасын байытыу; телмәрҙә грамматик сараларҙы ҡулланыу күләмен киңәйтеү; алынған белемде, күнекмәне аралашыу процесында, уҡыу эшмәкәрлегендә һәм көндәлек тормошта ҡулланыу һәләтлеген камиллаштырыу. Уҡыу предметының уҡыу планында урыны. Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы тарафынан тәҡдим ителгән программа Абҙаҡ урта дөйөм белем биреү мәктәбе муниципаль бюджет дөйөм белем биреү учреждениеhының «Уҡыу планы»на ярашлы рәүештә тормошҡа ашырыла һәм 9-сы класс өсөн эш программаһы 68 сәғәткә бүленгән (аҙнаға сәғәт) Һылтанма: эш программаһы МБ ултырышында ҡабул ителгән. (Протокол №1 28 август 2016 йыл. Уҡыу предметын үҙләштереүҙең шәхсән, метапредмет, предмет һөҙөмтәләре. Туған (башҡорт) теле программаһын үҙләштереүҙең шәхсән һөҙөмтәләре: 1)Башҡорт телен башҡорт халҡының төп милли - мәҙәни ҡиммәттәре булараҡ аңлау,интеллектуаль, ижади һәләттәрен һәм шәхестең мораль - этик сифаттарын үҫтереүҙә туған телдең ролен, уның мәктәптә белем алыу процесындағы әһәмиәтен билдәләү; 2)Башҡорт теленең эстетик ҡиммәтен аңлау; туған телгә ҡарата ихтирам, һөйөү, уның менән ғорурланыу тойғоһо тәрбиәләү; милли - мәҙәни сағылыш булараҡ, башҡорт теленең таҙалығын һаҡлау тураһында хәстәрлек күреү; үҙ телмәреңде камиллаштырыуға ынтылыу; 3)Аралашыу процесында кәрәкле һүҙлек запасына эйә булыу һәм үҙ фекереңде иркен еткереү өсөн тейешле грамматик сараларҙы үҙләштереү; үҙ телмәреңде күҙәтеү һәм уны баһалау күнекмәһен булдырыу. Төп дөйөм белем биреү мәктәбенең сығарылыш уҡыусыларының башҡорт теле программаһын үҙләштереүҙә шәхси һөҙөмтәләре булып түбәндәгеләр тора: 1)Башҡорт телен башҡорт халҡының төп милли - мәҙәни ҡиммәттәре булараҡ аңлау, интеллектуаль, ижади һәләттәрен һәм шәхестең мораль - этик сифаттарын үҫтереүҙә туған телдең ролен, уның мәктәптә белем алыу процесындағы әһәмиәтен билдәләү; 2)Башҡорт теленең эстетик ҡиммәтен аңлау; туған телгә ҡарата ихтирам, һөйөү, уның менән ғорурланыу тойғоһо тәрбиәләү; милли - мәҙәни сағылыш булараҡ, башҡорт теленең таҙалығын һаҡлау тураһында хәстәрлек күреү; үҙ телмәреңде камиллаштырыуға ынтылыу; 3)Аралашыу процесында кәрәкле һүҙлек запасына эйә булыу һәм үҙ фекереңде иркен еткереү өсөн тейешле грамматик сараларҙы үҙләштереү; үҙ телмәреңде күҙәтеү һәм уны баһалау күнекмәһен булдырыу. Мөмкинлектәре сикләнгән балалар өсөн: -башҡортса текстарҙы етеҙ,аңлы,тасуири уҡыу күнекмәләренә эйә булырға; -грамоталы яҙыу күнекмәләре алырға; -.телдән һәм яҙма формаларҙа фекерҙәрен элементар кимәлдә еткерергә; -үҫеше һәм формалаштырылған әхлаҡи сифаттары менән тормошҡа яраҡлаша белергә тейеш. Бындай уҡыусыларҙың телмәрҙәрен һәм фекерләү ҡеүәһен коррекциялау уҡыу процесының төп өлөшөн тәшкил итә һәм белем,күнекмәләр биреү,шәхесте тәрбиәләү менән бергә хәл ителә. Туған (башҡорт) телен үҙләштереүҙең метапредмет һөҙөмтәләре: 1)телмәр эшмәкәрлегенең бөтә төрҙәрен үҙләштереү: аудирование һәм уҡыу: *телдән һәм яҙма бирелгән мәғлүмәтте (коммуникатив йүнәлеш, теке темаһы, төп фекер; төп һәм өҫтәлмә мәғлүмәт) адекват ҡабул итеү; *төрлөсә уҡыу күнекмәләрен булдырыу (эҙләнеү, ҡарап сығыу, танышыу, өйрәнеү);төрлө стилдәге, жанрҙағы текстарҙы үҙләштереү; *төрлө стилдәге һәм жанрҙағы тексты ишетеп, адекват ҡабул итеү;аудирование менән эш итеү(һайлап алыу, танышыу); *төрлө сығанаҡтарҙан мәғлүмәтте һайлап алыу һәләтлелеге (матбуғат саралары, уҡыу өсөн тәғәйенләнгән компакт -дискылар, Интернет ресурстары); төрлө типтағы һүҙлектәр менән иркен ҡулланыу; белешмә өсөн әҙәбиәт, шулай уҡ электрон ҡулланмаларҙан һайлап алыу күнекмәһен булдырыу; *һайлап алыу алымдары менән эш итә белеү һәм тәғәйен темаға материалды системаға килтереү; уҡыу йә аудирование һөҙөмтәһендә алынған мәғлүмәтте үҙ аллы эҙләй алыу күнекмәләренә эйә булыу; мәғлүмәтте ҡайтанан эшләй алыу, еткерә белеү; *стилистик үҙенсәлектәрҙе иҫәпкә алып, йөкмәткенән һәм ҡулланылған тел сараларынан сығып, фекерҙе сағыштыра алыу; һөйләү һәм яҙыу: *алдағы уҡыу эшмәкәрлегенең ( индивидуаль һәм коллектив) маҡсатын билдәләү һәләтлелеге, эштең эҙмә - эҙлеге, өлгәшелгән һөҙөмтәләрҙе баһалау, уларҙы телдән һәм яҙма формала адекват аныҡ итеп әйтеү; *тыңлаған йәки уҡылған тексты тәҡдим ителгән кимәлдә( план, һөйләү, конспект, аннотация) һөйләй алыу; *төрлө телмәр стилендә һәм төрлө жанрҙарҙа аралашыу ситуацияһына ҡарап телдә һәм яҙма текст төҙөй алыу; *телдән һәм яҙма формала үҙ фекереңде иркен еткерә белеү, текст логик яҡтан эҙмә - эҙлекле төҙөү талаптарын һаҡлау; *төрлө төрҙәге монологты (хикәйәләү, һүрәтләү, фекер йөрөтөү; төрлө төрҙәге монологтарҙың берләшеүе) һәм диалогты (этикетты үҙ эсенә алған, диалог - һорашыу, диалог - аралашыуға өндәү, диалог - фекер алышыу һ. б.; төрлө төрҙәге диалогтың берләшеүе) үҙләштереү; *ғәмәлдә төрлө телмәрҙәге аралашыуҙың орфоэпик, лексик, грамматик, хәҙерге башҡорт әҙәби теленең стилистк нормаларын һәм яҙма телдә төп орфографик һәм пунктуацион ҡағиҙәләрҙе һаҡлау; *телмәр этикет нормаларын һаҡлау, аралаша алыу,телмәр аралашыу процесында ым - ишара, мимиканы урынлы ҡулланыу; *уҡыу процесында һәм көндәлек аралашыуҙа үҙ телмәреңде контролдә тота алыу; йөкмәткенән, һүҙҙәрҙе урынлы ҡулланыуҙан сығып,үҙ телмәреңде баһалай белеү;грамматик һәм телмәр хаталарын таба, уларҙы төҙәтә алыу; үҙ тексыңды мөхәррирләү һәм камиллаштыра белеү; *үҙ тиңдәштәрең аудиторияһында ҙур булмаған доклад, реферат менән сығыш яһау; бәхәстә, төрлө аргументтар ҡулланып, көнүҙәк проблемалар буйынса сығыштарҙа ҡатнашыу; 2) алынған белем һәм күнекмәләрҙе көндәлек тормошта ҡуллана белеү; туған телде башҡа төрлө фәндәрҙән белем алыу сығанағы булараҡ файҙаланыу; тел күренештәрен анализлау буйынса алған белем һәм күнекмәләрҙе предмет - ара (сит тел, әҙәбиәт һ. б. дәрестәрҙә) ҡулланыу; 3)аралашыу процесында тирә - яҡтағы кешеләр менән коммуникатив маҡсатлы бәйләнештә, ниндәйҙер эш төрөн бергә эшләү, бәхәстә, күтәрелгән көнүҙәк темаларҙа фекер алышыуҙа ҡатнашыу; формаль һәм формаль булмаған шәхестәр менән мәҙәни аралашыу барышындағы төрлө ситуацияларҙа телмәр этикетының милли - мәҙәни нормаларын үҙләштереү. Мөмкинлектәре сикләнгән балалар өсөн: уҡыусыларҙың уҡыу техникаһын үҫтереү өҫтөндә эш дауам ителә:уҡыған материалдың йөкмәткеһен аңлау менән бергә дөрөҫ,етеҙ,тасуири уҡырға өйрәнеү ҙә ҡарала.Тәҡдим ителгән художестволы әҫәрҙәр төрлө жанрҙарҙа булыу сәбәпле балаларҙа уҡыу һәм йөкмәткеһен аңлау йәһәтенән ҙур ауырлыҡтар тыуҙырырға мөмкин.Был категорияға ҡараған балалар яҙыусыларҙың биографик белешмәләрен,хатта ҡыҫҡаса ижад юлын да ауырлыҡ менән ҡабул итәләр.Уҡыған әҫәр өҙөктәренән геройҙарын билдәләй алмаған осраҡтар була.Тарихи әҫәрҙәрҙә һүрәтләнгән ваҡиғаларҙы әйтә алмайҙар,текстағы һүҙҙәрҙе,һүҙбәйләнештәрҙе аңламайҙар .Шуға күрә уҡыу дәрестәрендә уҡыу техникаһын үҫтереүҙән тыш төп бурыс итеп билдәле кимәлдә текстарҙың,әҫәр өҙөктәренең йөкмәткеһен үҙләштереү ҡуйыла.Шул нигеҙҙә уҡыусыларҙың телмәре һәм фекерләүе үҫтерелә. Уҡыусылар ҡуйылған һорауҙарға яуап бирә ,текстан таба белергә тейештәр. Предмет һөҙөмтәләре: 1)телдең төп фукциялары тураһында, башҡорт теленең башҡорт халҡының милли теле, Башҡортостан Республикаһының дәүләт теле булыуы тураһында, тел һәм халыҡ мәҙәниәтенең бәйләнештәре тураһында, туған телдең кеше һәм йәмғиәт тормошондағы роле тураһында ҡараш булдырыу; 2)гуманитар фәндәр системаһында туған телдең урынын һәм мәғарифтә тулыһынса уның ролен аңлау; 3)туған тел тураһында төп фәнни нигеҙҙе үҙләштереү; уның кимәл һәм берәмектәр бәйләнешен аңлау; 4)тел ғилеменең төп аңлатмалары: лингвистика (тел ғилеме) һәм уның төп бүлектәре; тел һәм телмәр, телмәр аралашыуы, һөйләү һәм яҙма телмәр, монолог,диалог һәм уларҙың төрҙәре; аралашыу ситуациялары. Фәнни, публицистик, рәсми - эшлекле стилдәр, матур әҙәбиәт теле; функциональ - мәғәнәүи телмәр төрҙәре ( хикәйәләү, һүрәтләү, фекер йөрөтөү); текст, текст төрҙәре, телдең төп берәмектәре, уларҙың билдәләре һәм телмәрҙә ҡулланыу үҙенсәлектәрен үҙләштереү; 5)башҡорт теленең лексикаһы һәм фразеологияһының төп стилистик ресурстарын. Башҡорт әҙәби теленең төп нормаларын, һөйләү этикет нормаларын үҙләштереү; 6)телдең төп берәмектәрен, граматик категорияларын анализлау һәм таныу, тел берәмектәрен аралашыу шарттарына ярашлы ҡулланыу; 7)һүҙгә төрлө анализ яһау төрҙәрен ( фонетик, морфематик, һүҙьяһалыш, лексик, морфологик), һөйләм һәм һүҙбәйләнешкә синтаксик анализ, төп билдә һәм структура күҙлегенән сығып, күп аспектлы анализ яһау; 8)тел - һүрәтләү саралары һәм уларҙы уҡыусы телмәрендә ҡулланыу; 9)туған телдең эстетик функцияһын таныу, матур әҙәбиәт текстарын анализлағанда телмәрҙең эстетик кимәлен баһалау. Мөмкинлектәре сикләнгән балалар өсөн: -Өн һәм хәреф айырмаһын ,дөрөҫ һүрәтләнешен,өндәрҙең тартынҡы һәм һуҙынҡыларға бүленешен белергә ,фонетик анализ яһау күнекмәһенә эйә булырға тейеш -Һүҙ төҙөлөшө,мәғәнәһе,яҙылышы,төркөмдәре уҡыусының һүҙлек байлығын үҫтереүгә йүнәлтелә. Һүҙҙәрҙең ниндәй һүҙ төркөмөнә ҡарағанын айыра белергә,өлгөләргә ҡарап билдәле кимәлдә анализ яһарға өйрәтеү ҡарала. -Һөйләмдәрҙе өйрәнеүгә етди иғтибар бирергә кәрәк.Был бөтә курс барышында ла өйрәнелеүсе бүлек.Сөнки көндәлек тормошта был бик мөһим сара.Шуға ябай һөйләмдәрҙең төрлө төрҙәренән алып ҡушма һөйләм төрҙәренә тиклем төҙөргә,ҡулланырға өйрәтергә кәрәк -Бәйләнешле телмәр үҫтереүгә айырым иғтибар биреү мотлаҡ,сөнки психик яҡтан үҫеше артта ҡалған уҡыусыға үҙенең фекерен яҙма рәүештә еткереү бик ауыр бирелә.Шуға күрә фонематик ишетеү һәләтен,дөрөҫ әйтелеш күнекмәләрен,һүҙлек байлығын үҫтереү,һөйләмдәр төҙөү,уй-фекерҙәрен әйттереү өҫтөндә бер туҡтауһыҙ эш алып барырға кәрәк. -Текстарҙағы һөйләмдәрҙе тәртипкә килтереү, текстарҙы дөрөҫ күсереп яҙыу,кәрәкле хәрефтәр,тыныш билдәләре,төшөп ҡалған һүҙәрҙе өҫтәп ҡуйыу кеүек эштәр иғтибарҙы ғына үҫтермәй,матур,бөхтә,еренә еткереп эшләүгә ынтылыш ла тәрбиәләй. Уҡытыу предметының курс йөкмәткеһе 9-сы класс Тел тураһында дөйөм төшөнсә (8 сәғәт) 1.Йәмғиәт тормошонда телдең роле. Тел - үҫә барыусы ижтимағи күренеш. Тел тураһындағы фәндең бүлектәре (фонетика, морфология, синтаксис, лексикология, лексикография, ономастика, диалектология). Башкорт тел белем тарихынан ҡыҫҡаса мәғлүмәттәр (Н. К. Дмитриев, В. В. Катаринский, А. Г Бессонов, М. А. Кулаев, К. 3. Әхмәр, ж. Ғ. Кейекбаев һ.б.) Телдең төп берәмектәре: өн (фонема), морфема, һүҙ, һүҙбәйләнеш, һөйләм, текст. Уларҙың үҙ-ара бәйләнеше. Башкорт милли теле. Башкорт әҙәби теле. Башка кәрҙәш төрки телдәр араһында башҡорт теленең урыны. Әҙәби тел һәм диалект тураһында дейөм төшөнсә. Башкорт теленең диалекттары. Хәҙерге башкорт әҙәби теле һәм уныңуҫеш сығанактары. юлдары. 1.Укыусылар белергә тейеш күнекмәләр -һүҙгә төрлө яҡпап анализ яһай белеү; -тел белеме булектәрен атай һәм уларҙың асылын миҫалдар менән аңлата белеү. Фонетика. Графика. Орфоэпия. Орфография (8 сәғәт) I.Фонетиканың төп төшөнсәләре Телмәр өндәренең яһалышы. Графика һәм алфавит. Башкорт теленең алфавиты. Башҡорт яҙыуы тарихынан ҡыҫҡаса мәғлүмәттәр. һуҙынҡы өндәр. Тартынҡы өндәр. Тартынҡы өндәрҙең сиратлашыуы. Сингармонизм. Ассимиляция. Диссимиляция. һүҙҙең баҫымы. Орфоэпия һәм орфография. Орфографияның принциптары. Уҡыусылар белергә тейеш күнекмәләр: -телмәр ағышында өндәрҙең үҙгәреүен айыра һәм аңлата белеү; -уҡығанда һәм башка йәнле телмәрҙә башкорт теленең дөрөҫ әйтелеш нормаларын күҙәтеү; -диалогтарҙа башҡа кешеләрҙең телмәрендәге орфоэпик хаталарҙы күҙәтә һәм төркөмләй белеү; -орфографик һүҙлекте файҙалана белеү; -һүҙҙәргә фонетик анализ яһағанда тейешле орфограммаларҙы табыу; -өйрәнгән орфограммалар менән һүҙҙәрҙе дөрөҫ яҙыу. Яҡынса практик эштәр: -ниндәй ҙә булһа берәй документты (оерәй информация, ҡотлау адресы, закон, указ һ.б.) аудитория алдында уҡырға, йыйылышта сығыш яһарға, радио йәки телевидениенан һөйләргә әҙерләү; 1.Әйтелештә хаталар йыш осраған һүҙҙәрҙән орфоэпик һүҙлек төҙөү; 2.уҡыусылар йыш орфографик хата ебәрә торған һүҙҙәрҙән шәхси орфографик һүҙлек төҙөү; 3.«Орфографик һәм башҡа һүҙлектәрҙән нисек файҙаланырға» тигән темаға белдереү яһарға әҙерләү. 4.Лексика. Фразеология (7 сәғәт) Лексиканың төп төшөнсәләре Башкорт теленең һүҙлек составы, уның үҫә барыуы һәм байыуы. Хәҙерге осорҙа башкорт теле лексикаһының үҫеү юлдары. Башкорт теле лексикаһының стилистик бүленеше. Төрлө ҡатлам лексик берәмектәрҙең ҡулланыу үҙенсәлектәре. Башкорт теле фразеологияһының үҫеүе һәм байыуының сығанаҡтары. Телмәрҙә фразеологик берәмектәрҙе ҡулланыу. Аңлатмалы һүҙлек һәм уның төрҙәре. Уҡыусылар белергә тейеш күнекмәләр: -башҡорт телендәге һүҙҙәрҙең лексиканың ниндәй ҡатламына ҡарағанын айыра белеү; -мәғәнәһенә һәм стилистик биҙәгенә ҡарап, хата киткән һүҙҙәрҙе билдәләү һәм уларҙы алмаштыра белеү; -фразеологизмдарҙың стилистик биҙәктәренә төшөнөү, уларҙы телмәрҙә дөрөҫ һәм урынлы ҡулланыу, -аңлатмалы һүҙлектәр менән файҙалана белеү; Яҡынса практик эштәр: 1.Кәсеп-һөнәргә ҡараған һүҙҙәрҙе, шулай ук төрле телдәрҙән үҙләштерелгән һүҙҙәрҙе дөрөҫ әйтеп, текст уҡырға әҙерләү; 2.Урынһыҙ ҡабатланған һәм мәғәнәһе менән тап килмәгән һүҙҙәре булған тексты редакторлау, шулай ук орфографик һәм тыныш билдәләре буйынса хаталарын да күрһәтеү; 3.Газета-журналдарҙан төрлө темаларға мәҡәләләр ушрға һәм аңлашылмаған һүҙҙәрҙең мәғәнәләрен аңлатмалы һүҙлек ярҙамында аңлатырға; 4.ижтимағи-сәйәси, иҡтисади һәм әхләҡи терминдарҙы ҡулланыу үҙенсәлектәре, уларҙың килеп сығышы һәм мәғәнәһе тураһында белдереү яһарға әҙерләнеү Башкорт әҙәби теленең стилдәре (8 сәғәт) I. Стилистмка тураһында дөйөм төшөнсә. Әҙәби телдең стилдәре. I һөйләү стиле, фәнни, рәсми (эш ҡағыҙҙары), эпистоляр (хаттар), публиц стилдәр, күркәм (художестволы) әҙәбиәт стиле. Лексик һәм грамматик синонимдар. Төрлө стилгә ҡараған текстар һайларға өйрәтеү. Стилистик 5 төҙөк һәм хаталы текстарҙы сағыштырып, стилистик анализ яһау. (Уның өсөн газета, журнапдарҙағы мәҡәләләрҙең,әҙәби әҫәрҙәрҙең стиль үҙенсәлеген билдәләтеү.Башкорт теленән руссаға. руссанан баш ҡортсаға тәржемәләр яһатыу. Башкортса һәм русса һөйлөмдәрҙә һүҙҙәр тәртибен сағыштырыу, үтелгән эштәргә таянып, һығымта яһатыу. Телмәр төҙөгәндә, стилистьк маҡсатты күҙ уңында тотоп, син һүҙҙәрҙе, морфологик, синтаксик синонимдарҙы дөрөҫ һайларға һәм ҡулланырға өйрәтеү, яҙма эштәр үткәреү). Текстарҙан һүрәтләү сараларын ҡулланырға өйрәтеү. V—IX кластарҙа үтелгәндәрҙе ҡабатлау һәм системаға һалыу (11 сәғәт) Фонетика, орфоэпия, орфография (4 сәғәт) Лексика (1 сәғәт) Морфология (4 сәғәт) Синтаксис һәм пунктуация (2 сәғәт) Уҡытыусының тел буйынса уҡыу-уҡытыу методик комплекты : 1. Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы тәҡдим иткән программа 5 – 11 кластар өсөн.Псәнчин В.Ш. һәм Псәнчин Ю.В. Башҡорт теленән программалар (V – XI кластар өсөн) – Ижевск:КнигоГрад, 2008. – 160с. 2. Диктанттар йыйынтығы.(5-9 кластар өсөн).Х. А. Толомбаев, С. В. Атнағолова.- Өфө «Китап», 2001. 3.Изложениелар өсөн текстар йыйнтығы: 5-9 класс уҡытыусылары өсөн ҡулланма. М.Ғ., Ғималова, С.М. Рәхимова.-Өфө, «Китап», 2009. Электрон белем биреү ресурстары 1.http://bel21school.ucoz.ru/index/obrazovatelnye_resursy/0-90 - МОБУ СОШ №21 г.Белорецк 2.http://oobelor.ru/ - Отдел образования г. Белорецк 3.http://banuastanova.jimdo.com/ - Сайт учителя башкирского языка и литературы ИКБ Астановой Б.З. 4.mfbl.ru – Машинный фонд башкирского языка 5.ikuzeev.ru/museum.html – Музей археологии и этнографии УНЦ РАН 6.ba.wikipedia.org – Башкирская Википедия 7.www.virtualrb.ru – Виртуальные туры по Башкортостану 8.www.360gu.ru – Сферические панорамы 9.www.bashskazki.ru – Башкирские народные сказки 10.www.3dcaves.net – Виртуальный тур по пещере Шульганташ 11. incubator.wikimedia.org – Башкирские пословицы и поговорки 12. www.ashkadarfm.ru – Ашҡаҙар радиоһы 13.uldashfm.ru – Юлдаш радиоһы 14.libmap.bashnl.ru – Литературная карта Башкортостана 15.www.bash-rmbs.ru – Республиканский музей боевой славы 16.soyuzkuraistovrb.ru. – Союз кураистов РБ Уҡыусылар өсөн уҡыу методик комплекты : 9-сы класс 1.Дәреслек “Башҡорт теле» 8-9-сы класс. В.Ш.Псәнчин, Өфө-2014 2. “Әсә теле. Дидактик материалдар.8-9-сы кластар” , Өфө- 2009 Материаль–техник база 1.Мультимедия компьютеры (техник талаптар; график операция системаһы, компакт-дискыларҙы уҡыу һәм яҙыу осон ҡоролма, видео, интернетҡа сығыу мөмкинлеге, акустик колонкалар,программалар пакеты (текст менән, график һәм презентация); 2.Мультимедиапроектор (уҡыу йортоноң материаль-техник тәьмин итеү исемлегенә инеү мөмкинлеге). 3.Финанс һәм техник шарттарға ҡарап, телекоммуникация саралары (электрон почта, мәктәптең локаль селтәре, интернетҡа сығыу) бөтә уҡыу йортон материаль-техник тәьмин итеү сиктәрендә булдырылырға тейеш. 4.Сканер. 5.Лазерлы принтер. 6.Күсермә (ксерокс) аппарат (ғәҙәттә уҡыу йортоноң материаль-техник базаһында була). 7.Штатив йәки стенаға әленә торған экран (минималь размеры 1,25x1,25). 8.Телевизор (диагональ буйынса 72 см-ҙан кәм түгел). Телдән биргән яуаптарҙы баһалау критерийҙары Үтелгәндәрҙе ҡабатлау, уҡыусыларҙан яуап алыу, уларҙың башҡорт теле буйынса белемдәрен, белеүҙәрен һәм күнекмәләрен тикшереү,иҫәпкә алыу, шуның менән бергә алған белемдәргә таянып, тел берәмектәренә,күренештәренә аңлатма бирергә өйрәтеү алымдарының береһе иҫәпләнә. Уҡыусының яуабын баһалағанда, түбәндәге критерийҙар менән эш ителергә тейеш: -Яуаптың тулы һәм дөрөҫ булыуы; -Үтелгәнде аңлы үҙләштереү,аңлау кимәле;\t-Яуаптың телмәр төҙөлөшө, әҙәби тел нормаларына ярашлы булыуы. Уҡыусының телдән биргән яуабы үтелгән материалдың уҡытыусы тәҡдим иткән өлөшөн логикә эҙмә-эҙлекле аңлатманы эсенә алған бәйләнешле телмәр булырға,яуап биреүсе баланың өйрәнелгән ҡағиҙәләргә,билдәләмәләргә таянып эш итә белеүен күрһәтергә тейеш. Әгәр уҡыусы: -тәҡдим ителгән теманы тулы аңлатһа,тел төшөнсәләренә дөрөҫ билдәләмә бирһә; -үтелгән материалды тулы аңлауын, белемдәрен практик ҡуллана белеүен күрһәтһә; -материалды эҙмә-эҙлекле һәм әҙәби тел нормаларына ярашлы аңлатһа, уның яуабы «5» билдәһе менән баһалана. Әгәр уҡыусы «5» билдәһен ҡуйыу талаптарына ярашлы яуап бирһә, ләкин һирәк яһала торған хаталар ебәреп тә уҡытыусы иҫкәртеүенән һуң уларҙы төҙәтеп барһа,телендә,телмәр төҙөлөшөндә һирәк-һаяҡ яңылышлыҡтар китһә,уның яуабы «4» билдәһе менән баһалана. Әгәр уҡыусы тәҡдим ителгән темаға ҡараған төп төшөнсәләрҙе аңлауын һәм белеүен күрһәтһә,ләкин -материалды тулы аңлата алмаһа, төшөнсәләрҙең һәм ҡағиҙәлҙрҙең билдәләмәһендә хаталар ебәрһә; - әйткән фекерҙәрен тулы һәм иҫбатлауҙы нигеҙләй белмәһә,үҙ миҫалдарын килтерә алмаһа; -яуабында эҙмә-эҙлелек һаҡланмаһа,телмәр төҙөлөшөндә хаталар булһа,уның яуабы «3» билдәһе менән баһалана. Әгәр уҡыусы һоралған материалдың күберәк өлөшөн белмәүен,билдәләмәләрҙе һәм ҡағиҙәләрҙе әйткәндә уларҙың төп фекерен боҙоуға килтерә торған хаталар ебәрһә, материалды икеләнеүҙәр менән системаһыҙ аңлатһа, уның яуабы «2» билдәһе менән баһалана Грамматик биремдәрҙе баһалағанда түбәндәгеләрҙе иҫәпкә алыу тәҡдим ителә: «5» билдәһе бөтә эште лә теүәл йә бер хата булғанда, «4» билдәһе эштең яртыһынан күберәге дөрөҫ эшләнгәндә, «3» билдәһе яртыһынан әҙерәге дөрөҫ әшләнгәндә, «2» билдәһе бер эш тә дөрөҫ эшләнмәгәндә ҡуйыла. Иншаларҙы һәм изложениеларҙы баһалау Инша һәм изложениелар яҙҙырыу аша уҡыусыларҙың: -теманы аса белеүе, тел сараларын инша йәки изложениеның темаһына һәм уларҙағы төп фекерҙе аңлатыу бурыстарына ярашлы айлай белеүе, -яҙғанда,грамматик нормаларға һәм дөрөҫ яҙыу ҡағиҙәләренә таянып эш итеүе тикшерелә. Шуның өсөн иншаға ла,изложениеға ла һәр ваҡыт ике билдә ҡуйыла.Беренсе билдә менән уларҙың йөкмәткеһе һәм телмәр төҙөлөшө, икенсе билдә менән грамоталылыҡ кимәле баһалана. Баһаларҙың төп критерийҙары Йөкмәтке һәм телмәр төҙөлөшө Грамоталылыҡ Баһалау 1. Яҙма эштең йөкмәткеһе тулыһынса темаға тура килһә, 2. Фактик хата булмаһа, 3. Йөкмәтке эҙмә-эҙлекле бирелһә (план буйынса йәки планһыҙ), 4. Эш лексик яҡтан бай булыуы менән айырылып торһа, 5. Эш темаға һәм төп фекерҙе аңлатыу маҡсатына ярашлы стилдә яҙылһа, телмәре тасуири булһа, Иҫкәрмә. Бер генә телмәр хатаһы һәм бер генә йөкмәтке хатаһы булған яҙма эшкә «5» билдәһе ҡуйырға мөмкин. Яҙма эштә 1 орфографик, йәки 1 пунктуацион, йәки 1 грамматик хата (тимәк,бөтәһе 1 генә хата) булһа, «5» билдәһе ҡуйыла 1.Эштең йөкмәткеһе, нигеҙҙә, темаға тура килһә (теманан ситкә китеү бик аҙ булһа), 2.Йөкмәтке, нигеҙҙә, дөрөҫ бирелһә,әммә эштә бик аҙ булһа ла, фактик хаталар осра3а, 3.Төп фекерҙе аңлатыу эҙмә-эҙлеклегендә тупаҫ булмаған етешһеҙлектәр генә булһа, -Яҙма эш, нигеҙҙә,синоним һүҙҙәргә һәм синонимик грамматик формаларға бай булһа, -Эш бер төрлө стилдә я6ылыуы һәм тасуири булыу менән айырылып торһа, Иҫкәрмә. Яҙма эштең телмәр хаталары өҫтөндә, йөкмәткеһендәге хаталар икенән дә артмаһа,уға «4» билдәһе ҡуйырға мөмкин. Яҙма эштә 2 орфографик һәм 2 пунктуацион хата, йәки 1 орфографик һәм 3 пунктуацион хата булһа, йәки бер орфографик хатаһы ла булмайынса, пунктуацион хаталары 4-тән һәм грамматик хаталары 2-нән артмаһа, «4» билдәһе ҡуйыла 1.Яҙма эштә теманы ситкә китеүгә ҡараған етди хаталар булһа, 2.Төп фекер дөрөҫ аңлатылһа, әммә эштә фактик хаталар ебәрелгән булһа, -айырым өлөштәрендә төп фекерҙе аңлатыу эҙмә-эҙлеклеге боҙолһа, -яҙма эш бер төрлөрәк типтағы синтаксик конструкцияларҙан торһа, һүҙлеге ярлы, һүҙҙәрҙе ҡулланыуға хаталар булһа, -эш тема һәм уны аңлатыу (асыу)талап иткән бер төрлө стилдә яҙылмаһа, Иҫкәрмә.Яҙма эштәге телмәр хаталары 5-тән, йөкмәткелеге хаталар 4-тән артмаған хәлдә лә, эшкә «3» билдәһе ҡуйырға мөмкин. Яҙма эштә 4 орфографик һәм 4 пунктуацион хата,йәки 3 орфографик һәм 5 пунктуацион хата, йәки 7 пунктуацион хата һәм орфографик хатаһыҙ булһа, шулар өҫтөнә 4 грамматик хата ебәрелһә, «3» билдәһе ҡуйыла 1.Яҙма эш темаға тура килмәһә, -фактик хаталар күп булһа, -эштең бөтә өлөштәрендә фекер аңлатыу эҙмә-эҙлеклеге боҙолһа,текст өлөштәре араһында бәйләнеш булмаһа,планға ярашһыҙ булһа, 1.Һүҙлегелеге ғәҙәттән тыш ярлы булһа,эш үҙ-ара бәйләнеше булмаған бер төрлө конструкциялы ҡыҫҡа һөйләмдәрҙән торһа һүҙҙәр ҡулланышында ла хаталар осраһа, -эштә стилдең бер төрлөлөгөнә ирешелмәгән булһа, Иҫкәрмә.Яҙма эштәге телмәр хаталары 7-нән, йөкмәткеһендәге хаталар һаны 6-нан артмаған хәлдә лә, уға «2» билдәһе ҡуйырға мөмкин. Орфографик хаталары 7-нән,пунктуацион хаталары 7-нән ,грамматик хаталар ҙа 7-нән артһа, «2» билдәһе ҡуйыла Календарь-тематик план 9 класс Биремле диктант ”Оҙон юл” 1 13.09 5 Башҡорт теле башҡа ҡәрҙәш телдәр араһында. 1 15.09 6 Әҙәби тел һәм диалект. 1 20.09 7 Башҡорт теленең диалекттары. Дәрес – семинар. 1 22.09 8 Үтелгәндәрҙе ҡабатлау. 1 27.09 9 Үҙ аллы эш. 1 29.09 10 Башҡорт әҙәби теле һәм уның үҫеше 1 4.10 11 Изложение”Аҡйондоҙ”. 1 6.10 12 Хаталар өҫтөндә эш. 1 13.10 13 Күнегеүҙәр эшләү.Ике теллелек. 1 18.10 14 Контроль диктант “Хәтер ҡалыу”. 1 20.10 15 Хаталар өҫтөндә эш. “Уй күрке – тел, тел – күрке - һүҙ” темаһына публицистик инша. 1 25.10 16 Стилистика тураһында төшөнсә. 1 27.10 17 Әҙәби телдең функциональ стилдәре. 1 1.11 18 Йәнле һөйләү стиле. 1 8.11 19 Үтелгәндәрҙе ҡабатлау. Үҙ аллы эш. 1 10.11 20 Матур әҙәбиәт стиле.. 1 15.11 21 Фәнни стиль. 1 17.11 22 Үтелгәнде ҡабатлау. 1 22.11 23 Публицистик стиль. 1 24.11 24 Үтелгәнде ҡабатлау 1 29.11 25 Рәсми эш ҡағыҙҙары стиле. 1 1.12 26 Үтелгәнде ҡабатлау. Күнегеүҙәр эшләү. 1 6.12 27 Хаттар стиле. 1 8.12 28 Үтелгәнде ҡабатлау. Күнегеүҙәр эшләү.. 1 13.12 29 Телмәр үҫтереү “Тормош сәскәһе, ғүмер йәме”. 1 15.12 30 Контроль диктант “Ҡурайсы”. 1 20.12 31 Хаталар өҫтөндә эш. Күнегеүҙәр эшләү. 1 22.12 32 Үтелгәндәр буйынса тест. Зачет. 1 27.12 33 Һүрәтләү саралары: эпитет,сағыштырыу, метафора 1 29.12 34 Практик дәрес. Күнегеүҙәр эшләү. 1 17.01 35 Телмәр үҫтереү. ( Инша яҙырға әҙерлек). 1 19.01 36 Инша “Ҡәҙерле тыуған ер, һине ҡыйырһытырға ирек бирмәбеҙ!” 1 24.01 37 Синонимдар һәм уларҙы телмәрҙә ҡулланыу 1 26.01 38 Грамматик синонимдар 1 31.01 39 Тасуирлауҙа антитезаны файҙаланыу 1 2.02 40 Һүҙҙе һәм уның формаларын телмәрҙә дөрөҫ ҡулланыу. 1 7.02 41 Практик дәрес. Үтелгәнде ҡабатлау. 1 9.02 42 Биремле диктант. Шағир – һүҙ тылсымы эйәһе. 1 14.02 43 Изложение “Таң нурҙары” 1 15.02 44 Үтелгәндәрҙе ҡабатлау. 1 21.02 45 Үтелгәндәр буйынса тест. 1 28.02 46 Контроль диктант”Ирмәк”. 1 2.03 47 Хаталар өҫтөндә эш. Эш ҡағыҙҙары яҙыу. 1 7.03 48 Үтелгәндәрҙе ҡабатлау . Башҡорт теленең өндәре. 1 9.03 49 Графика. Өн һәм хәреф. Алфавит. 1 14.03 50 Үҙемде – үҙем тикшерәм диктанты 1 16.03 51 Башҡорт теленең орфографиһы. 1 21.03 52 Орфоэпия. Башҡорт теленең әйтелеше. 1 23.03 53 Телмәр үҫтереү. Инша ”Кешене эше данлай”. 1 4.04 54 Лексика. Башҡорт теленең һүҙлектәре. 1 6.04 55 Һүҙъяһалыш. 1 11.04 56 Телмәр үҫтереү. Изложение. А. Йәғәфәрова “Сыңрау торна” 1 13.04 57 Морфология. Үҙ аллы һүҙ төркөмдәре. 1 18.04 58 Ҡылым. 1 20.04 59 Ярҙамсы һүҙ төркөмдәре . 1 24.04 60 Синтаксис. (Һөйләм төрҙәре, һүҙбәйләнеш) 1 27.04 61 Синтаксис һәм пунктуация ( тыныш билдәләренең ҡуйылышы) 1 2.05 62 Ҡушма һөйләм. 1 4.05 63 Контроль диктант. Ер майының тарихы. 1 11.05 64 Хаталар өҫтөндә эш. 1 16.05 65 “Функциональ стилдәр” темаһын ҡабатлау. 1 18.05 66 “Һүрәтләү саралары” темаһын ҡабатлау 1 23.05 67 Фонетик, морфологик анализдарҙы ҡабатлау. 1 25.05 68 Йомғаҡлау дәресе. 1 30.05 9 класс уҡыусылары өсөн диктанттар, изложениелар. Оҙон юл. Тирә-яҡта ҡалын урман.Октябрь башында уҡ ғәжәп бер төҫкә инә лә оҫта сигелгән келәмгә оҡшап ҡала икән ул.Әлморон менән миләш ҡыуаҡтары, һырға таҡҡан ҡыҙҙар кеүек, ҡыҙыл төймәләргә күмелеп ултыра. Яланғас ағастар һыҙатын, төрлө хәүефтәрҙән һаҡлағандай, көслө имәндәр уратып алған. Уларҙың ҡараһыу-ҡыҙылһыу япраҡтары аҡрын ғына ҡыштырлаша. Артабан инде йәй ҙә йәшел, ҡыш та йәшел шыршылар, күкшел ҡарағайҙар теҙелешеп китә. Был һылыуҙар, дәрәжә һаҡлағандай, тын ғына баҫып торалар. Урман да тау, тау ҙа урман. Юлдың осо ла, ҡырыйы ла күренмәй. Тау һәм урман диңгеҙендә яңғыҙ елкән шикелле йөҙәһең дә йөҙәһең. Япа-яңғыҙың сәғәттәр буйы бараһың. Ниһайәт, аҡһыл төтөн күҙгә салына. Тимәк, кешеләр йәшәй был тирәлә. Юл оҙон. Юл кеүек үк оҙон уйҙар. Хөрмәт саптарҙың лерт-лерт юртыуына һикерә- һикерә алға тәгәрәүсе кырандасҡа ҡырын төшөбөрәк ултырып алған да, береһен ишеп, икенсеһен һүтеп, уйҙарының осона сыға алмай килә. (Яр.Вәлиев.) Хәтер ҡалыу. Атайым минең ҡапыл ғына үпкәләп, үсегеп бара торған кеше түгел ине. Ерле-юҡҡа хәтере ҡалған әҙәмде еңел-елпегә һанай ине. Ана Сәйфетдин еҙнәбеҙ себен тешләһә лә турһая башлай. Шундай үпкәсел ул. Иргә оҡшамаған. Шулай ҙа атайым тәү тапҡыр миңә хәтере ҡалғанын юҡ-юҡ та иҫенә төшөрә торҙо. Башта әңгәмәнең асылын асыҡлап китәйек. Беҙҙән урам аша Ҡәйүп бабай менән Әҡлимә инәй тора. Ваҡ балалары булмағас, улар мине иркәләп, аҙҙырып бөтөрҙөләр. Дүрттәр тирәһендә булғанмындыр. Бәләкәс кенә яйы килеп сыҡһа, тотам да тегеләргә ысҡынам. Йә бауырһаҡ менән һыйлайҙар, йә баллы прәник тотторалар, йә баллап сәй эсерәләр. Ҡыҫҡаһы, бал-май эсендә йөҙҙөрәләр. Атайым шул замандағы бер хәлде йыш ҡына һөйләр ине: - Бер көн шулай ҡарттар менән мәсеттән йома намаҙынан ҡайтып киләбеҙ. Баҡһам, ҡаршыма Мостафа йүгереп килә. Ике ҡулына, һабағынан услап, ике шалҡан тотҡан. Бына улым миңә килеп һыйыныр ҙа, мин уны күтәреп күккә сөйөрмөн тип, көн элгәре рәхәтлек кисерәм. Эй йүгерә был, эй йүгерә. Килеп еткәс, миңә һарылманы, бер ситтәрәк атлаған Ҡәйүп алдына янтайып туҡталды ла: «Мә, Ҡәйүп бабай, Әҡлимә инәйем менән икегеҙгә ике шалҡан. Дауай һеҙҙә баллап сәй эсәйек!» - тине. Гонаһһыҙ сабыйға хәтерем ҡалды шул саҡ. Ҡурайсы. Тау битләүен икегә бүлеп, туғайға табан һуҙылған уялағы тубылғып үҫкән үләндәр араһында йыллаған ҡараһыу ҡуңыр төҫтәге ҡыу ҡурайҙы күргәс, Кеше уны имгәтмәй, ипләп кенә йолҡоп алды, тамыр яғын ҡырҡып ташланы һәм һамаҡлай-һамаҡлай уның оҙонлоғон үлсәне, һигеҙенсе тотамы тәңгәленән осон үткер бәкеһе менән тип-тигеҙ итеп киҫте; шунан һәр береһенең араһын өс иле ҡалдырып, бармаҡ биттәре йәпләшеп торорҙай итеп тәпейләп, ҡурайҙың һыртынан – дүрт, аҫ яғынан бер тишек яһаны; ярылып-фәлән ҡуйманымы икән тигәндәй, уны әкрен генә сирткеләп, унан өрөп, ауырлығы бөтөнләй тойолмаған ҡыу ҡурайҙы ике усында һикерткеләп ҡараны. ҡурай уның устарында ишетелер-ишетелмәҫ кенә дыңғырлап ҡуйҙы. Шунан ҡурайын йәтешләп тотоп, осон тешенә терәне, көсәнмәй генә өрөп, уның тауышын-моңон самаланы. Ошонан аҙаҡ ҡына, үҙ тырышлығының юҡҡа китмәүенә ышанғас ҡына, аяҡтарын киреберәк баҫты, киң күкрәген ҡайҡайта төшөп, башын артҡа саңҡайтты, һәм әле генә уя буйындағы йәп-йәшел үләндәр араһында етемһерәп ултырған таҡыябаш ҡурай тирә-йүнгә сихри моң сәсергә тотондо. Шағир – һүҙ тылсымы эйәһе. Рәми Ғарипов шиғриәте – моңло һәм күп буяулы поэтик ижад. Уның бар моңо һәм биҙәге – барыһы ла тәбиғәттән, шуның менән улар тәбиғи ҙә, ифрат төрлө лә. Ә һандуғас моңдарына көйләнгән шиғырҙар шәлкеме үҙҙәре генә ни тора! Рәми Ғарипов шиғриәте өсөн уйсанлыҡ, тәрән моң, фекер тығыҙлығы хас. Ул ижад тыштан сабыр, эстән ялҡын төҫлө. Уның хатта мөхәббәт, йәшлек уты менән һуғарылған лирик шиғыр- ҙарында ла илерткес сафлыҡ, сабырлыҡ, ғорурлыҡ, хатта саялыҡ тойғолары ла әллә ни хәтле. Мөхәббәт шағир өсөн Урал батыр эҙләгән Йәншишмә кеүек. Ә Йәншишмәнән эскән ғашиҡ – үлемһеҙ. Ғашиҡ шағирҙың шиғриәтте мәңгелек итеүе бар. Шуға ла ул – шағир - һүҙ тылсымы эйәһе. ( Ғ. Хөсәйенов.) Өҫтәлмә эш. 1.Үҙ аллы һүҙҙәр: батыр, Ярҙамсы һүҙҙәр: өсөн, 2. Йәншишмә һүҙенә морфологик анализ. Таң нурҙары Тыуған ауыл!.. Һуғыш сыҡҡандан биреле ул күпме аҫыл ир-егеттәрен яуға оҙатып ебәрҙе инде. Ғиниәтулла ағайҙарым да киткәс, ауыл йәнә, тәрән уйға сумғандай, тып-тын ҡалды. Хәҙер, ҡайҙа ғына ҡарама, апайҙар, инәйҙәр билде биштән быуып эшләй. Ана, бер төркөм ҡатын-ҡыҙ, ҡулдарына һөймән, көрәк алғандар ҙа, тимерлек алдындағы ҡыш көнө ҡарға күмелеп ҡалып яҙғыһын ергә батҡан һабандарҙы, тырмаларҙы урындарынан ҡуҙғатып, ҡороға сығарып йөрөй. Бер килке халыҡ келәт алдында орлоҡ ағыулай. Ауыл һыртында боҫо боҫорап уйпат-уйпат ҡара ерҙәр көтөп ята — колхоз бөгөн-иртән яҙғы һабанға төшәсәк.Беҙ, малайҙар, кәпәсте ҡырын кейеп, ике ҡулды артҡа һалып ҡына йөрөйбөҙ. Кластағы ҡыҙҙар менән тамаҡты ҡырып ҡына һөйләшәбеҙ. Ауылда кеше ҡалмағас ни, үҙебеҙҙе ҡапыл үҫеп, ирәйеп киткәндәй тойҙоҡ.Оҙон тәнәфескә сыҡҡас, беҙ өстаған — Зариф, Әптерәй һәм мин — үҙебеҙҙең яратҡан аулаҡ урынға — мәктәп артындағы таҡта ҡойма буйына һырыныҡ. Һәр беребеҙ баҫып һөйләшә торған үҙ урыныбыҙ — кирбестәребеҙ, ә таҡтала буй үлсәшеп һыҙған һыҙығыбыҙ бар. Арҡаларҙы ҡоймаға терәп, таң атҡансы күпме үҫкәнебеҙҙе билдәләнек. Ауыр көрһөнөп, ергә ҡараныҡ. Ерҙәге теге көндә Әптерәй сыйып төшөргән оҙон ҡуш толомло, нәҙекәй билле ҡыҙ һүрәте юҡ инде. Таныш сыбыҡ ҡына сәнсеүле тора һаман. Әптерәй уны алып, күҙәнәктәре яҙғы һут менән тулышҡан ҡара ерҙе сыйғыслай башланы. Күҙ алдында һүрәт киренән терелде, өсөбөҙ ҙә еңел һуланыҡ.— Апайға колхоз ярҙам итә башланы, — тине Зариф.— Беҙ ҙә ситтә ҡалманыҡ! — Танауын күтәрҙе Әптерәй.— Дәрес ваҡытында ҡағыҙ йәҙрә атышыуҙы туҡтаттыҡ.— Ләкин был ғына аҙ әле, — тинем.— Эйе, фронт өсөн ниндәйҙер бер ҙур эш башҡарырға ине, — тип көрһөндө Зариф.— Ошо урҙалай буй менән бала-саға араһында китап-дәфтәр йөкмәп йөрөүе оят! — тине Әптерәй. Ә беҙ икебеҙ, шаҡ ҡатып, уның Зариф менән башҡа-баш, типә-тиң баҫып тороуын күрҙек. Икебеҙҙең оҙаҡ текләп ҡарашҡа түҙә алмай, Әптерәй борғоланғайны, аяҡ аҫтындағы буй торғоҙоп һалған кирбесе ауып китеп, шап итеп ергә ҡоланы. Әшнәбеҙ шундуҡ буйға тәбәшәгәйҙе. Зариф менән еңел һуланыҡ. Үҙемдең һаман әүәлгесә Зарифтан бер башҡа түбәнерәк, ә Әптерәйҙән ҡалҡыуыраҡ икәнемә инанып:— Бында тороп ҡына эш эшләп булмай ул, — тинем.— Һинеңсә, ҡайҙа барырға һуң? — Елкәһен тырнаны Зариф.— Берәй нәмә уйлап табырға ине.Әптерәй хәйләкәр йылмайҙы:— Ниңә юҡҡа башың ауырта? Бөйөк Аҡыл Эйәбеҙ бар бит, уйлаһын. Өҫтәүенә, үҙен беҙҙән оҙонораҡ тип һанай... Ә беҙ ул уйлаған арала донъя хәлдәре хаҡында һөйләшә торайыҡ.Зариф ысындан да тәрән уйға сумып, ҡайҙалыр зәңгәр һауалағы нөктәгә төбәлеп тора. Бына ул ҡәҙимгесә, ашыҡмай, һаҡ ҡына атлап китте. Ҡойма мөйөшөнә тиклем теүәл ун биш аҙымлағас, ҡапыл боролдо, яныбыҙға йүгереп килде.— Булды, таптым! — тип белдерҙе, һулышын йыш-йыш алып.— Нимә таптың, Бөйөк Аҡыл Эйәһе?— Уйлап таптым! Бөгөндән алып икмәк һалыусылар булып китәбеҙ. Яҙғы һабанда бөтә колхозды, бөтә бригадаларҙы, ауылда ҡалған бөтә балаларҙы һәм инәйҙәрҙе күпереп бешкән икмәккә туйҙырабыҙ!— Нисек итеп?— Һи, шуны ла белмәйһеңме? Ни бары яҡшы мейес, ҡоро утын, һыу, тоҙ, сүпрә генә кәрәк уға. Мейес сығарыуҙы үҙ өҫтөмә алам, Заһит ҡоро утын, һыу килтерер, ә һин, Әптерәй, өйҙән-өйгә йөрөп, сүпрәгә ҡомалаҡ, тоҙ табырһың. Күреп торорһоғоҙ, беҙҙең мейестә бынамын тигән тирмән ташындай икмәк күпереп бешәсәк!Шул икмәкте күҙ алдына килтереп, ирендәрҙе яланыҡ, төкөрөктәрҙе йоттоҡ:— Их, шәп булыр ине ул, әй!Хыялланып, тауҙай ҡабарып бешкән түп-түңәрәк икмәктәрҙе эҫе мейестән тыпылдатып ала ла башланыҡ. Бына ылау-ылау икмәк бригадаларға оҙатылды.— Тотондоҡ, егеттәр!— Туҡта-туҡта, бер бәләкәс кенә әтнәкәһе бар бит әле уның... — Шик тыуҙырып эсте бошорҙо Әптерәй.— Тиҙерәк әйт, ваҡыт юҡ! — тине яңы асышынан түҙемһеҙләнгән Зариф. Әптерәйҙең ике күҙе йылтылданы:— Теге бәләкәс кенә нәмәһен... онон ҡайҙан алабыҙ?-- Ысынлап та, әй!..Зариф, башын түбән эйеп, кирбесенә ултырырға мәжбүр булды:— Мин ни бары шуныһын ғына уйлап еткермәгәнмен икән шул... Ирмәк. Көҙ етте, ҡырпаҡ ҡар яуҙы. Тәүге буран ыжғыра башланы. Ирмәктәрҙең ишеге алдына, ғәҙәти урынға, йәнә көрт һалды. әле тау тәпәш кенә, ләкин ҡыш уртаһы еткәнсе ул Ирмәктәрҙең өй ҡыйығына саҡлы күтәреләсәк. ҡар яуғас, Ирмәктең иң яратҡан эше – ҡыуыш ҡороп уйнау. әле лә тау итәгенә Фрунзе менән икәү ҡоймалы боҙ аласыҡ яһаны. Быныһын да теүәлләгәс, ҡар малай әүәләргә тотондо. Эте, ярҙам иткән кеше кеүек, шаярып йөрөнө. Ирмәккә шул да еткән, әйҙә, уйнап ҡына йөрөһөн эте, ул үҙе лә егәрле. Бына ҡар малай әҙер булғас, уға, тал ҡырҡып килтереп, ҡулдар ҡуйҙы. Башына Сәмиғулланың йыртылған ҡолаҡсынлы бүреген кейҙерҙе. Күмер күҙҙәр яһаны, ауыҙ уйҙы. Танауы ла килешле генә килеп сыҡты. Аҙаҡ, ситкә китеп, Сәмиғуллаға һоҡланып ҡарап торҙо. Бына дуҫтар өсәү булды. Фрунзеға ла бик оҡшаны шикелле ҡар малай, тегене уратып йөрөнө-йөрөнө лә, аяғүрә баҫып, ҡосаҡлағандай итте. Сыңрау торна Борон Урал арты башҡорттары илендә бик көслө батыр йәшәгән. Уның етәм тигән еренә еткерә ала торған күк толпары булған. Был ҡаһармандың көсөнә тиң булыр батыр, зирәклегенә, аҡыллылығына оҡшаш кеше булмаған, ти. Иленә килгән яуҙарҙы аяуһыҙ ҡырған, үҙ халҡын, ерен-һыуын дошманға бирмәгән. Тыуған иле өсөн йәнен ҡорбан итергә лә әҙер торған, ти, ул. Шундай бәһлеүән булыуы өҫтөнә ул шәп ҡурайсы ла, йырсы ла булған, ти. Ирәндеккә менеп ҡурай уйнаһа, тауышы тау буйлап ултырған ауылдарға гөрләп ишетелеп торған. Был батыр әйләнеп оҙаҡ ғүмер иткәс, ҡатыны ҡурғаш кеүек ауыр кәүҙәле ул таба. Бала ай үҫәһен көн үҫә, йыл үҫәһен ай үҫә. «Атаһынан да батыр булыр был»,— тип һоҡланыр булғандар быға. Егет ҡорона еткәндә ул, ысынлап та, атаһына ҡарағанда ла көслөрәк, мәргәнерәк була. Атанан күргән уҡ юна, тигәндәй, шәп ҡурайсы булып та даны тарала. Һау сағымда башлы-күҙле итеп ҡалайым, тип атаһы уға кәләш тә әйттерә. Күк толпарҙан тыуған күк дүнәнде бирә. Яҙҙың матур бер көнөндә йәш батыр ҡайны йортона китә. Ыҙмаға етер алдынан толпарын туғайға ебәрә был. Таң менән атын алырға тип барһа, ғәжәп моңло тауыш ишетеп, аптырап ҡала. Түҙмәй, югерә-атлай тауыш килгән яҡҡа китә. Яҡынлашып, күренмәй генә күҙәтә башлай. Ни күрһен, бер төркөм ваҡ ҡына күк торналар аҡлан уртаһына түңәрәкләнеп теҙелгәндәр ҙә уйнайҙар. Урталарында яңғыҙ торна баҫып тора. Ул, ҡанаттарын ҡағып, моңло тауыш сығарып ҡысҡырыу менән, ҡалғандары, уға ҡушылып ҡыскырып, ҡанат ҡағып түңәрәк буйлап әйләнәләр. Егет торна-ларҙың сыңлап сыҡҡан моңло тауыштарын йотлоғоп тыңлай, йөрәгенә һеңгәнсе, отоп алғансы тыңлай. Шунан, онотолоп ҡуймаһын тип, ҡабатлай-ҡабатлай, тиҙ генә күк толпарын менә, уктай атылып, ҡайны йортона ҡайта. Аттан һикереп төшөү менән, ҡурайын алып, инде көй булып етешкән торна сыңрауын уйнап та ебәрә. Халыҡ йыйыла. Олоһо ла, йәше лә, бала-саға ла ҡалмай. Бер аҡ һаҡаллы ҡарт: — Бындай ғәжәп моңло көйҙө ҡайҙан өйрәндең, әллә үҙең сығарҙыңмы? — тип һорай. — Юҡ, олатай,— ти егет, ишеткән-күргәндәрен һөйләп бирә. Халыҡ үҙ-ара геүләшеп китә, күңелдәренә шик-шөбһә төшөп, йорт-илгә бәлә-ҡаза килмәһә ярар ине, тип борсола башлайҙар. — Был бит сыңрау торналар тауышы. Улар уйнаған ерҙә яу булыр, халыҡ ҡырылыр, тигән ата-олатайҙар,— ти аҡ һаҡаллы ҡарт. Был һүҙҙәрҙе ишеткәс, батыр ашығыс рәүештә атаһы янына ҡайтып китә. Атаһына ҡайны йортонда күргән хәлдәрҙе түкмәй-сәсмәй һөйләп бирә. — Дөрөҫ, улым, сыңрау торна уйнаған ерҙә яу булыр, илгә бөлгөнлөк килер, тигән боронғолар. Бындай яуҙарҙы атайың да күп күрҙе,— ти ҡарт батыр.— Хәҙер мин ҡартайҙым, көсөм дә ҡайтты, ҡоралдарымды һиңә тапшырам. Батыр бул, тоҡомға тап төшөрмә, илгә килгән дошманды аяуһыҙ ҡыр, илеңә, ырыуыңа тоғро бул, шунда ғына бәхетле булырһың. Васыят был. Хәҙер үк иң ышаныслы кешеләрҙән ғәскәр тупла... Йәш батыр, тирә-яҡҡа оран һалып, ғәскәр туплаған, яуға әҙерләнгән, ти. Ысынлап та, күп тә үтмәй, илде яу баҫа. Батыр егет уҡсылары менән уға ҡаршы сыҡҡан, дошмандарҙы, күҙ күреме ерҙән уҡ менән атып, аяуһыҙ ҡырған. Яуҙы баҫтырғас, бер нисә кон буйы байрам булған. Егетте ил батыры итеп данлағандар. Шунан бирле сыңрау торналарҙың моңо, ҡурайға һалынып, «Сыңрау торна» исеме менән йөрөтөлә. Ә яғаһында һуғыш барған күл Яугүл булып ҡалған. Ул Баймаҡ районында, Сибайҙан 10—15 саҡрымда көньяҡта ята. Контроль диктант. Ер майының тарихы. Ерҙең төрлө ҡатламдарында нефть бынан күп миллион йылдар элек барлыҡҡа килгән. №уңынан ер геологик үҙгәрештәргә дусар ителеү арҡаһында, ул айырым урындарҙа, бигерек тә таулы райондарҙа, ер ярыҡтарынан һәм күҙәүле тау тоҡомдары араһынан һарҡып сыҡҡан. Ул шишмә кеүек ағып ятҡан һәм соҡор урындарға йыйылған. Шулай нефть күләүектәре, ә ҡайһы бер урындарҙа бик ҙур нефть күлдәре барлыҡҡа килгән. ҡояш был күлдәрҙе тора-бара киптергән, нефть ҡуйы йәки ҡаты массаға әйләнгән. Нефть сығып ятҡан шундай урындар хәҙерге көндә лә осрай. Күп кенә ерҙәрҙә нефть менән бергә газ да сыҡҡан. Ут тоҡанып киткән хәлдә, бындай газ усаҡтары быуаттар буйына балҡып янып ултыра торған булған. Ул ваҡытта йәшәгән кешеләр ҡоро таш өҫтөндә быуаттар буйы һүнмәй янған уттарҙың серенә, әлбиттә, төшөнә алмаған. Бындай уттарҙан улар бик ҡурҡҡан һәм уларға табынған. Хәҙер беҙҙең илебеҙҙә нефть промышленносы бик ныҡ алға ките, ә нефть сығарыу һәм эшкәртеүҙә Башҡортостан ҙур урын тота. Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года. Выберите специальность, которую Вы хотите получить:\nАвтор Шукубаева Илюза Рамиловна\nДБ-405505 Получить свидетельство о публикации\n01.12.2016 Просмотров: 237 Комментариев: 0 Башҡорт әҙәбиәтенән 6 класс уҡыусылары өсөн эш программаһы\n01.12.2016 Просмотров: 345 Комментариев: 0 Башҡорт теленән "Сифат дәрәжәләре" темаһы буйынса презентация (6 класс)\n01.12.2016 Просмотров: 75 Комментариев: 0 Башҡорт теленән дәрес планы "Сифат дәрәжәләре" (6 класс)\n01.12.2016 Просмотров: 220 Комментариев: 0 Тесты. для учащихся всех классов.\n01.12.2016 Просмотров: 140 Комментариев: 0 Сабақтың тақырыбы: Қазақстанның астанасы\n01.12.2016 Просмотров: 45 Комментариев: 0 Талха Ғиниәтуллин Асыҡ дәрес өсөн презентация\n01.12.2016 Просмотров: 377 Комментариев: 0 1405749140574014057281405707140569714056921405682


❶ Как редактировать шаблон Wordpress :: Программное обеспечение\nКак редактировать шаблон Wordpress\t2\nКак выбрать шаблон для Wordpress\t4\nКак создать шаблоны для ucoz\t5\nКак изменить главную страницу в Wordpress\t6\nКак установить шаблон Вордпресс?\tАвтор КакПросто!\nКак создавать шаблоны для сайта\tКак настроить страницу в Wordpress\tВопрос «как востановить заводские настройки BIOS, если выше указанные предложения не помогают» - 4 ответа\tВам понадобится\nПрограммное обеспечение:- интернет-браузер Firefox;- дополнение Firebug.\nКак удалить сайт с Wordpress\tКак создать шаблоны для wordpress\tКак увеличить скорость загрузки блога на Wordpress\tКак написать свой веб-сайт\tКак добавить баннер на сайт\tКак создать движок\tКак удалить из ссылки\tСовет полезен?


Ницца в Краснодаре – купить по низкой цене в интернет-магазине Леруа Мерлен\n18 657 ,00 ₽ ?\n23 099 ,00 ₽ ?\n24 610 ,00 ₽ ?\n34 533 ,00 ₽ ?\n33 118 ,00 ₽ ?\n29 257 ,00 ₽ ?\n31 501 ,00 ₽ ?\n27 696 ,00 ₽ ?\n42 119 ,00 ₽ ?\n37 825 ,00 ₽ ?\n47 310 ,00 ₽ ?\n58 360 ,00 ₽ ?\n49 055 ,00 ₽ ?\n51 808 ,00 ₽ ?\n47 164 ,00 ₽ ?\nКупить товары из группы "Ницца" в Леруа Мерлен Краснодар\nВыгодные цены на товары из рубрики "Ницца" на официальном сайте Леруа Мерлен в Краснодаре. Огромный ассортимент, актуальная продукция от надежных поставщиков и отличный сервис - все для строительства, ремонта и декорирования вашего дома. Купить товары сегмента "Ницца" в интернет-магазине Леруа Мерлен можно легко и быстро. Всегда доступны: онлайн оплата, недорогая доставка и удобный самовывоз в Краснодаре.


Өфөлә «Этно-WorldMusicShow» халыҡ-ара фестивале уҙғарыла // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә «Этно-WorldMusicShow» халыҡ-ара фестивале уҙғарыла\n14:38, 7 октября 2015 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 7 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\n27 октябрҙә «Башҡортостан» дәүләт концерт залында «Этно-WorldMusicShow» этно-эстрада музыкаһы халыҡ-ара фестивале уҙғарыла. Йырсы Юлиана Кривошапкина (Саха-Яҡут) һәм «Алашулы» этно-рок төркөмө (Ҡаҙағстан) сараның төп ҡунаҡтары буласаҡ.\nПрограммала йәш башҡарыусылар, халыҡ-ара фестивалдәр һәм конкурстар лауреаттары — Башҡорт дәүләт филармонияһы солистары Екатерина Ямщикова, Марсель Ҡотоев, Зилиә Бәхтиева, Диана Ишниязова һәм «Арғымаҡ», «Әссәләм», «Ятаған» төркөмдәренең сығыштары ҡаралған.\n«Юлиана Кривошапкина 2010 йылда «Урал моңо» төрки йәштәр халыҡ-ара фестивалендә тәүге сығышынан уҡ Өфө тамашасыһының һөйөүен яуланы. Ул хомуста оҫта уйнай һәм төрлө тауыштар сығара белә. Сәхнәнән торна тауышын, бүре олоуын ишеткәс, зал алҡыштарға күмелде», — тип һөйләне фестивалде ойоштороусы Зәлифә Барлыбаева.\nАртистка шулай уҡ быйыл март айында Башҡорт дәүләт филармонияһында үткән «Урал ауазы» халыҡ-ара оркестрҙар һәм халыҡ уйын ҡоралдары ансамблдәре фестивалендә махсус ҡунаҡ булараҡ ҡатнашты.\nТеги: фестивалдәр,этник музыка


Өфөлә полиция хеҙмәткәрҙәренә һөжүм иткәндәр // Хәл-ваҡиғалар | новости башинформ.рф\nӨфөлә полиция хеҙмәткәрҙәренә һөжүм иткәндәр\n10:23, 12 июля 2019 Хәл-ваҡиғалар\nӨФӨ, 2019 йыл, 12 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.\n10 июлдә баш ҡаланың Пушкин урамында хоҡуҡ һаҡлаусыларға һөжүм иткәндәр. Патрулдәге полиция хеҙмәткәрҙәре шик тыуҙырған ике егетте күреп ҡалған. Улары, үҙ сиратта, патрулде күреп, автомобилгә ултырып ҡасырға теләгән.\nХоҡуҡ һаҡлаусылар егеттәрҙе туҡтатырға маташҡанда, руль артындағыһы полицейскиҙың битенә газ баллонынан һиптергән һәм машинаһын ҡапыл алға хәрәкәт иттереп, икенсеһен бәрҙергән. Егеттәр шулай итеп ҡасҡан. Уларҙы тиҙҙән Өфө ҡалаһы буйынса Эске эштәр идаралығы ҡарамағындағы ЮХХДИ дәүләт инспекцияһы хеҙмәтенең юл-патруль полкы инспекторҙары туҡтатып ҡулға алған. Зыян күргән полиция хеҙмәткәрҙәре медицина ярҙамы һорап дауаханаға мөрәжәғәт иткән.\n«Хоҡуҡ һаҡлаусыларға Өфөлә йәшәүсе 19 һәм 20 йәшлек егеттәр һөжүм иткән. Был факт буйынса материалдар Рәсәй Тәфтиш комитетының төбәк бүлексәһенә тапшырылған һәм унда РФ Енәйәт кодексының 318 статьяһының 2-се өлөшө буйынса енәйәт эше асылған. 20 йәшлек егет полиция хеҙмәткәренә һөжүм итеүҙә ғәйепләнеп, ҡулға алынған», — тип белдерҙеләр БР буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәтендә.\nӘйтергә кәрәк, был хәлгә тиклем Пушкин урамында йәшәүселәр наркотик йәшерергә мөмкин шикле кешеләрҙы күреүҙәре хаҡында бер нисә тапҡыр Өфө полицияһына мөрәжәғәт иткәндәр.


Серебряков йорто (Таганрог) — Башҡорт Википедияһы\n47°12′42″ с. ш. 38°56′05″ в. д.\nСеребряков йорто (Таганрог)\nСеребряков йорто — Ростов өлкәһенең Таганрог ҡалаһы Петр урамы, 47 адресы буйынса урынлашҡан бина. Йорт XVIII быуаттың икенсе яртыһында беренсе гильдия сауҙагәре Серебряков Яков Михайловичҡа ҡараған.\nӘрмән сауҙагәре Яков Михайлович Серебряков 1853 йылда барлыҡҡа килгән һәм 1858 йылда эшләй башлаған Таганрог күн заводының беренсе хужаһы була. 1865 йылда ул Петр урамында күп фатирлы килем йорто төҙөй. Йорттоң беренсе ҡаты магазиндар итеп бирелә, унда Париждан килгән аяҡ кейемдәре һәм өҫ кейемдәрен һатып алырға мөмкин була. Ошо уҡ йортта Ладохиндың нотариаль контораһы асыла. Бинаның архитектура стиле — рус классицизмы..\n1895 йылдың 12 апрелендә Таганрог ҡалаһына рәссам- маринист Айвазовский Иван Константинович килә. Билдәле булыуынса, уны Петр урамындағы 47-се йортта йортта ҡабул итәләр. .Яков Михайлович Серебряков шәфҡәтлелек менән әүҙем шөғөлләнеүсе йәмәғәт эшмәкәре була. Гректар урамындағы хәҙер төҙөлгән йорт урынында элек Изге Иаковтың әрмән-григорий сиркәүе урынлашҡан була. Сәуҙагәр шул участканы махсус һатып ала һәм унда сиркәү төҙөй, ул 1906 йылдың яҙында асыла. Сиркәү тиҫтә йылдар тора һәм 1930 йылдарҙа һүтеп алына.\n1920 йылдан һуң Петр урамындағы йорт Ҡыҙыл Армияның 9-сы уҡсылар дивизияһы милкенә күсә. Һуңынан уны 16-сы иәктәп бинаһы биләй. XXI быуатта был бинала Таганрог иҡтисад һәм идара итеү институты урынлаша.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Серебряков_йорто_(Таганрог)&oldid=881490 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 11:10 15 апрель 2019 үҙгәртелгән.


Башкирские торговые технологии. Уфа, ул Бессонова, дом 29/1. Инструменты, оборудование\nпродажа торгового оборудования: электронных весов, счётчиков банкнот; детекторов\n8 (347) 252-90-11\n8 (347) 274-93-41\n8 (347) 253-06-21\nФакс: (347) 252-90-11\nКлючевые слова: магазины, торговое оборудование, весы


Көмөш һыулы Эйек туғайында\nБалан, муйыл уңып үҫкән ер.\nЙомшаҡ ҡына һыйпап, ҡылғандарҙан\nАп-аҡ диңгеҙ яһай иҫкән ел.\nТекә ҡаяларҙың түбәһенә\nСая бөркөт оя ҡорор ер.\nБатырҙарға, сибәр ҡатындарға,\nБайлыҡтарға тулы ғорур ер.\nБөгөн улар мине күреп китте,\nАлдарымда туҡтап торҙолар.\nБашын эйеп бер аҙ яйланы ла\nКүккә күтәрелеп уҙҙылар.\nХыял, хыял, тиеп һөйләһәм дә,\nБелмәй инем ниндәй булғанын.\nМинең хыял йылҡы тоҡомонан,\nУт ҡанатлы минең хыялым.\nТормош иптәшем күңелһеҙләнеп оҙатып ҡалды. Инде алтынсы тиҫтәне ҡыуһам да, үҙемдең дә йөрәгем семтеп-семтеп ала. Әммә ваҡыт тигәнең көтөп тормай.\n– Йә, гүзәлем, оҙаҡҡа түгел бит. Бер ай үтер ҙә китер. Иң мөһиме – иҫәнлектә-һаулыҡта осрашырға Аллаһы Тәғәлә насип итһен, – тип ҡулын еңелсә генә ҡыҫып, вагон купема кереп ултырҙым.\nБына поезд һыҙғыртты. Шыуғандай, тауышһыҙ ғына ҡуҙғалып киттек, тәҙрә аша бер-беребеҙгә ҡул болғайбыҙ. Перронда тороп ҡалды. Тик ҡыҙыл яулығы ғына уны башҡа кешеләрҙән айырып, ана тора ҡатының, тип күрһәткәндәй. Боролмала бөтәһе лә юғалды.


Ремонт рулевых реек в Гродно - 16 СТО с отзывами\nДенис Янчуревич Парень Александар все обьеснил и паказал.норамльное сто.\n+375 29 8879...\nСТО «СТОавто». Адрес: г. Гродно, ул. Обухово, 14\nг. Гродно, ул. Обухово, 14\nЭйриес / Грузовые авто\nСТО для грузовых авто\nСТО для грузовых авто «Эйриес / Грузовые авто». Адрес: г. Гродно, ул. Пучкова, 36\nг. Гродно, ул. Пучкова, 36, Грузовая СТО\n+375 29 78 78 ...


Спортивный зал ДК Железнодорожников Абакан 655011, Республика Хакасия, г. Абакан, ул. Пирятинская, 20 8 (3902) 29-3159 (5-31-59)\nСпортивный зал ДК Железнодорожников Красноярск 660021, Красноярский край, Красноярск, пр. Мира, 131 8 (391) 248-41-08 (7-41-08)\nСпортивный комплекс Абакан 655017, Республика Хакасия, г. Абакан, ул. Пушкина, 133 8 (3902) 29-49-34 (5-49-34)\nСпортивный комплекс Ачинск 662155, Красноярский край, г. Ачинск, ул. Кирова, 75а 8 (39151) 6-43-61, 6-58-55\nСпортивный комплекс Кошурниково 662950, Красноярский край, Кошурниково (пос.), Курагинский район, ул. Невского,18 8 (39136) 28-2-61\nСтадион Абакан 655011, Республика Хакасия, г. Абакан, ул. Пирятинская, 20а 8 (3902) 29-31-14 (5-31-14)\nСтадион Иланская 663800, Красноярский край, г.Иланский, ул. Красная поляна, 21 8 (39173) 9-36-14 (2-36-14)\nУжурская дистанция пути – структурное подразделение Красноярской дирекции инфраструктуры 662251, Красноярский край, г.Ужур, ул. Железнодорожная, 3"А" 8 (39156) 6-16-79\nЧДОУ "Детский сад №191 ОАО "РЖД" 662150, Красноярский край, Ачинск, 3 м-н Привокзального р-на, 31 "а" 8 (39151) 6-59-24, Часы приёма: Пн: 17:00-19:00, Вт: 07:00-09:00\nЧДОУ "Детский сад №195 ОАО "РЖД" 660018, Красноярский край, Красноярск, ул.Толстого, 4 8 (391) 244-55-46, Часы приёма: Пн: 17:00-19:00, Вт: 07:00-09:00\nЧДОУ "Детский сад №196 ОАО "РЖД" 660018, Красноярский край, Красноярск, пр. Свободный, 49 "А" 8 (391) 298-26-50\nЧДОУ "Детский сад №205 ОАО "РЖД" 652150, Кемеровская область, Мариинск, ул. 27 Дивизия, 32 8 (38443) 5-11-36, Часы приема: Пн:16:00-18:00, Вт:08:00-10:00\nЧДОУ "Детский сад №190 ОАО "РЖД" 662156, Красноярский край, Ачинск, ул. Кирова, 10 "Б" 8 (39151) 6-68-11\nЧДОУ "Детский сад №198 ОАО "РЖД" 660028, Красноярский край, Красноярск, ул.Партизанская, 70 "Б" 8 (391) 248-52-19, Часы приёма: Пн: 17:00-19:00, Вт: 07:00-09:00\nЧДОУ "Детский сад №200 ОАО "РЖД" 655725, Республика Хакасия, Аскизский р., с.Балыксу, ул.Строительная 5 8-923-391-02-62, 8-923-391-67-96, Часы приема: Ежедневно 08:00-17:00\nЧДОУ "Детский сад №201 ОАО "РЖД" 655017, Республика Хакасия, Абакан, ул.Пушкина, 141 8 (390) 229-42-83


Подушка Бамбук Эконом 50х70, Актау, продажа Подушки, одеяла Актау, цена Подушка Бамбук Эконом 50х70, Актау - Интернет - рынок Актау - 142955\nПодушка Бамбук Эконом 50х70 - Подушки, одеяла\nКод: 142955 Создано: 06-11-2015 23:25\nНаполнитель - прочесанное волокно, чехол – п/эстер, отделка -утльтростежка,кант. Упаковка – сумка ПВХ Производитель ООО "Хибгар", г. Иваново, xibgar.ru\nДобавить отзыв к объявлению "Подушка Бамбук Эконом 50х70"\nКонтактные телефоны: 79303569686\nДетали объявления. Подушка Бамбук Эконом 50х70, Актау, продажа Подушки, одеяла Актау, цена Подушка Бамбук Эконом 50х70, Актау - Интернет - рынок Актау - 142955.


Киев , ул. Вильямса, 6-в, 6-г\nул. Вильямса, 6-в, 6-г\nОписание ЖК «Голосеевский квартал»\nЖилой комплекс представляет собой закрытую, охраняемую территорию на которой возведены два малоэтажных дома. Так же предоставлен полный комплект объектов для отдыха и прогулок.\nНачало строительства: 08.2014\nЗастройщик Укрбуд Групп


Халыҡ-ара диктант араларҙы яҡынайтты\n#башдиктант2020 Онлайн-форматта “Башҡорт теленән халыҡ-ара диктант – 2020” акцияһы үтте. Диктант яҙыуҙа республикабыҙҙың барлыҡ район-ҡалалары, Рәсәйҙең 18 төбәге һәм бөтә донъя буйлап 24 илдән барлығы 305 600 кеше ҡатнашты!Сараның иң бәләкәй ҡатнашыусыһына 5 йәш, ул Баймаҡ ҡалаһынан. Ә иң оло ҡатнашыусы Ишембай районынан булып сыҡты, 96 йәш.Беҙҙең районда онлайн-форматта диктант яҙыуҙа мәғариф бүлегенән алған мәғлүмәттәр буйынса мәктәптәр, балалар баҡсалары, Балалар һәм үҫмерҙәр ижадын үҫтереү үҙәге һәм мәғариф бүлегенән бөтәһе 2354 кеше ҡатнашты. Уҡыусылар менән бергә уҡытыусылар, ата-әсәләр ҙә ихлас ҡушылды был акцияға. Тулы мәҡәлә менән гәзиттә һәм сайтта танышырһығыҙ.\nБашҡортостан Республикаһы Мәғариф һәм фән министрлығы Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү буйынса автономиялы Фонд һәм “Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (конгресы)” йәмәғәт берекмәләренең халыҡ-ара союзы менән берлектә онлайн-форматта “Башҡорт теленән халыҡ-ара диктант – 2020” акцияһы ойошторолдо һәм үтте.\nБыл акцияла ҡатнашыу өсөн https://bashkdictant.ru/ сайтында бөтәһе 223 000 ҡатнашыусы алдан теркәлеү үтте.\nӘйтергә кәрәк, диктантты яҙыу Өфө ваҡыты менән сәғәт 11:00-дә башланып, уны тура эфирҙа «Башҡортостан юлдаш телевидениеһы» телеканалында, «Бәйләнештә», «Instagram» социаль селтәрҙәрендә, «YouTube» видеохостингында ҡарарға була ине. Ул 3 вариантта булды: башҡорт телен башланғыс кимәлдә белеүселәр өсөн, башҡорт телендә иркен аралашыусылар һәм башҡорт теленең төньяҡ-көнбайыш диалектында яҙыусылар өсөн. Һәр ҡатнашыусы үҙаллы өйөндә яҙыу мөмкинлегенә эйә булды, эштәр фотоға төшөрөлөп сканвариантта сайт аша йә иһә электрон почтаға һәм ватсап номеры буйынса 26 апрель сәғәт 23:59-ға тиклем ҡабул ителде.\nБашҡорт теленән халыҡ-ара диктант яҙыуҙа Республикабыҙҙың барлыҡ район-ҡалалары, Рәсәйҙең 18 төбәге һәм бөтә донъя буйлап 24 илдән барлығы 305 600 кеше ҡатнашты!\nРәсәй төбәктәренән 39 214 ҡатнашыусы (Мәскәү, Санкт-Петербург, Сорғот, Владивосток, Яңы Уренгой, Владимир, Ноябрьск, Анапа, Мурманск, Якутск, Силәбе, Ҡурған, Һарытау, Ырымбур, Һамар, Пермь, Татарстан Республкаһы). Башҡа илдәрҙән 3 395 ҡатнашыусы (Үзбәкстан, Швейцария, АҠШ, Бөйөк Британия, Германия, Испания, Эстония, Канада, Төркиә, Ҡытай, Ҡаҙағстан, Латвия, Таджикистан, Португалия, Италия, Польша, Ҡырғыҙстан, Франция, Украина, Белоруссия, Әзербайжан, Төркмәнстан, Абхазия, Литва).\nДиктантта әүҙем ҡатнашҡандары өсөн Әбйәлил, Асҡын, Күгәрсен, Учалы, Дыуан, Көйөргәҙе, Кушнарен, Ҡариҙел, Салауат, Хәйбулла, Яңауыл райондары башлыҡтарына ҙур рәхмәт белдерелде!\nБашҡорт теленең төньяҡ-көнбайыш диалектында 51 345 ҡатнашыусы диктант яҙҙы. Был күрһәткес диалект вәкилдәренең башҡортса һөйләшеүҙәрен таныуҙарын белдерә.\nСараның иң бәләкәй ҡатнашыусыһына 5 йәш, ул Баймаҡ ҡалаһынан. Ә иң оло ҡатнашыусы Ишембай районынан булып сыҡты, 96 йәш.\nДиктантты Заһир Зәйнетдинов (мульти-инструменталист, шоумен) – башҡорт телен башланғыс кимәлдә белеүселәр өсөн; Флүрә Мурзина («Хәбәрҙәр» программаһының алып барыусыһы) – башҡорт телендә иркен аралашыусылар өсөн; ә Марсель Сәлимов (сатирик яҙыусы, шағир, публицист, тәржемәсе) – башҡорт теленең төньяҡ-көнбайыш диалектында яҙыусылар өсөн уҡынылар.\nДиктант-2020 ҡатнашыусыларының һәр береһенә электрон сертификаттар йүнәлтеләсәк. Улар сайттағы шәхси кабинетҡа йә электрон почтаға ебәрелә.\nБеҙҙең районда онлайн-форматта диктант яҙыуҙа мәғариф бүлегенән алған мәғлүмәттәр буйынса мәктәптәр, балалар баҡсалары, Балалар һәм үҫмерҙәр ижадын үҫтереү үҙәге һәм мәғариф бүлегенән бөтәһе 2354 кеше ҡатнашты. Уҡыусылар менән бергә уҡытыусылар, ата-әсәләр ҙә ихлас ҡушылды был акцияға. Ҡатнашыусылар әйтеүенсә, диктант яҙыу ҡыйын булмаған, күпселек иркен аралашыусылар өсөн тәҡдим ителгән вариантты яҙған.


Благоустройство во дворах: в Рязани установили новые спортивные и детские площадки | Новости Рязани и Рязанского бизнеса\nДетское игровое и спортивное оборудование установлено на всех 55 территориях: ул. Кальная, д. 39, ул. Пирогова, д. 13, ул. Островского, д. 23/2, ул. Великанова, д. 1 корп.1, ул. Гагарина, д. 80, ул. Интернациональная, д. 15в, ул. Интернациональная, д. 11б, ул. Комбайновая, д. 21, ул. Крупской, д. 23, ул. Щорса, д. 5, ул. Гоголя, д. 50, ул. Великанова, д. 3, ул. Великанова, д. 6, ул. 1-е Бутырки, д. 4, ул. Березовая, д. 1а, ул. Березовая, д. 1м, ул. Березовая, д. 8, ул. Крупской, д. 5, ул. Сельских Строителей, д. 6 корп. 4, ул. Стройкова, д. 49, ул. Магистральная, д. 21, ул. Октябрьская, д. 60 корп. 1, ул. Ленинского комсомола, д. 67, ул. Ленинского комсомола, д. 57/69, ул. Гагарина, д. 156, ул. Интернациональная, д. 17 корп. 1, ул. Интернациональная, д. 16а, ул. Бирюзова, д. 19, ул. Дружная, д. 16 корп. 1, ул. Новоселов, д. 7 корп. 1, ул. Дзержинского, д. 62 корп. 1, Первомайский проспект, д. 64 корп. 2, Октябрьский городок, д. 11, Октябрьский городок, д. 8, ул. Керамзавода, д. 35, ул. Станкозаводская, д. 21, ул. Энгельса, д. 10/7, ул. Зубковой, д. 30б, ул. 1-я Прудная, д. 22, ул. Нахимова, д. 3 корп. 1, ул. Сенная, д. 3, ул. Бирюзова, д. 6, п. Мехзавода, д. 32, ул. МОГЭС, д. 16, Михайловское шоссе, д. 69 корп. 1, ул. Яхонтова, д. 17, ул. Яхонтова, д. 17 корп. 1, ул. Свободы, д. 95, Соколовская, д. 6 корп.1, Новоселов, д. 32 корп. 1, Новоселов, д. 31, Касимовское шоссе, д. 52, ул. Карла Маркса, д. 12, ул. Есенина, д. 108, ул. Есенина, д. 110.\nВ администрации Рязани состоялось итоговое заседание городской антинаркотической комиссии


ЖК по ул. Заречанская, 3/3а ᐉ Хмельницкий — цены и отзывы — купить квартиру от застройщика | ЖК.com.ua\nАдрес: ул. Заречанская, 3/3а\nЖК по ул. Заречанская, 3/3а на карте\nОбновление 17 августа 2020 в 17:08\nЖК по ул. Заречанская, 3/3а - ул. Заречанская, 3/3а,Хмельницкий


Трамваи №16А и 26 сегодня курсируют по измененному маршруту | Харків Тimes\n№16А: Журавлевский гидропарк — ул. Шевченко — ул. Моисеевская — ул. Веринская — ул. Семиградская — перекресток ул. Семиградская/ул. Академика Павлова (остановка «Сабурова дача»);\n№26: парк им. Горького — ул. Веснина — Журавлевский спуск — ул. Матюшенко — ул. Моисеевская — ул. Веринская — ул. Семиградская — ул. Академика Павлова — ул. Героев Труда — пр. Тракторостроителей — пр. Московский — разворотный круг «Юго-Восточный»;


Хәбәрҙәр: Японияла “Фукусима”нан һуң тәүге тапҡыр атом реакторы эшләй башланы.\nЯпонияла “Фукусима”нан һуң тәүге тапҡыр атом реакторы эшләй башланы.\n2011 йылдың яҙындағы “Фукусима-1” АЭС-ындағы һәләкәттән һуң, Япония энергетиктары атом электростанцияһын ҡайтанан эшкә ебәрҙе- шишәмбегә ҡаршы төндә Кюсю утрауындағы “Сэндай” АЭС-ы эш башланы. Әле беренсе энергблок эшкә тотондо, әммә бер нисә көндән станция бөтә ҡеүәтенә эшләй башлаясаҡ.\nАЭС-тың ҡайтанан эшләй башлауына халыҡ ҡаршы. Япония властары аңлатыуынса, тыныс атомға кире ҡайтыу ситтән яғыулыҡ индереүҙе кәметергә мөмкинлек бирәсәк. Тик ҡаршылыҡ акцияһына сығыусылар өсөн был аргумент түгел:\n“Реакторҙы туҡтатырҙар тигән өмөттәмен. Кешеләрҙең ғүмере һәм тирә-яҡ мөхитте һаҡлау иҡтисадтан мөһимерәк.”\n“Властар һөйләгән АЭС-тың яңы эш стандарттары, ер тетрәүҙәр йәки цунами була ҡалһа, именлек планкаһын бик аҙ ғына күтәрә. Асылда проекттың кәмселектәре күп.”\nОшоғаса Япониялағы 48 атом реакторының барыһы ла тик торҙо- “Фукусима”лағы һәләкәттән һуң, уларҙы берәм-берәм туҡтаттылар. Йәмәғәтселектең ҡаты тәнҡитенә ҡарамаҫтан, ентекле тикшереүҙәрҙән һәм станцияларҙы яңы именлек системалары менән йыһазландырғандан һуң, 25 АЭС-ты ҡайтанан эшкә ебәрергә ниәтләйҙәр.


Билеты на автобусы Вроцлав, продажа и бронирование автобусных билетов | EWHD\nХотите поехать в Вроцлав, Польша? На сайте EWHD.eu вы найдете билеты на автобусы в город Вроцлав. Воспользуйтесь поисковой формой вверху для бронирования билетов на современные автобусы в Вроцлав от проверенных перевозчиков.\nАвтовокзал, ул. Sucha, 1 | Galeria Wroclavia Временный автовокзал, ул. Joannitów 13 Автобусная остановка, ул. Legnicka 52 рядом Magnolia Park Временный автовокзал, ул. Joannitów 13 пл. 6 Przystanek Dawida 02 Автовокзал, ul. Sucha 1, galeria Wroclavia етаж - 2 ул. Sucha 50-086 Паркинг Интерпаркинг, (возле Автовокзала) ул. Суха 13 Автовокзал, ул. Sucha, 1/11 Заправка Circle K, ул. Sucha, 15C\nВроцлав - Львов Вроцлав - Киев Вроцлав - Ровно Вроцлав - Прага Вроцлав - Житомир Вроцлав - Краков Вроцлав - Тернополь Вроцлав - Ивано-Франковск Вроцлав - Харьков Вроцлав - Винница Вроцлав - Катовице Вроцлав - Черновцы Вроцлав - Луцк Вроцлав - Полтава Вроцлав - Минск Вроцлав - Хмельницкий Вроцлав - Запорожье Вроцлав - Днепр Вроцлав - Одесса Вроцлав - Херсон\nЛьвов - Вроцлав Киев - Вроцлав Прага - Вроцлав Ровно - Вроцлав Житомир - Вроцлав Тернополь - Вроцлав Краков - Вроцлав Харьков - Вроцлав Винница - Вроцлав Ивано-Франковск - Вроцлав Хмельницкий - Вроцлав Луцк - Вроцлав Днепр - Вроцлав Катовице - Вроцлав Полтава - Вроцлав Стрый - Вроцлав Херсон - Вроцлав Одесса - Вроцлав Черновцы - Вроцлав Чортков - Вроцлав


В этот праздничный день состоятся торжественные линейки по следующему графику:\n09 час. 00 мин.: 3, 4, 8, 9 классы;\n10 час. 00 мин.: 2, 6, 7 классы;\n11 час. 30 мин.: 1, 5, 10, 11 классы


СТАРТ ИНЖЕНЕРИНГ-КЛОН МОНТАЖИ, гр.София, кв. Военна рампа, ул. Локомотив 3\nСТАРТ ИНЖЕНЕРИНГ-КЛОН МОНТАЖИ\nАдрес: кв. Военна рампа, ул. Локомотив 3\nТелефон: 02 9316146\nWeb страница: http://www.starteng.com


Мостай Кәримгә 60 йәш тулыу тантаналары бик ҙурҙан ҡубып башҡарылды. Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры бинаһында төп кисә үтһә, Башҡорт дәүләт университетында студенттар өсөн айырым осрашыу ойошторолдо. Уға әҙерлек бер ай алдан башланды. Бер көндө мине Кирәй Мәргән үҙенең кабинетына саҡырып алды. “Һиңә Мостай Кәримдең юбилей кисәһендә студенттар исеменән сығыш яһау бәхете тейә, — тине ул. — Уның ижадын тотошлайы менән өйрән, доклад әҙерлә. Сығышты рус телендә әҙерләргә кәрәк, һин булдыраһың уны”. Республика китапханаһына барып, бик күп китаптар аҡтарып, сығышымды яҙҙым да Кирәй Мәргәнгә килдем. Ул: “Һиңә бер генә минут ваҡыт биреләсәк, докладыңдан хәҙер ярты бит кенә ҡалдыр”, — тине. Улай иттем, былай иттем, тексты ярты битлек итеп һис ҡыҫҡарта алмайым да ҡуям. Шулай ҙа Башҡортостандың Европа менән Азия сигендә урынлашҡанлығы Мостай Кәрим ижадына туранан-тура йоғонто яһауы, шуға уның әҫәрҙәрендә Көнбайыштың рациональ аҡылы Шәреҡтең зирәклеге менән ҡауышыуы хаҡындағы фекерҙән ярты бит әтмәләнем.\nБына кисә көнө лә етте. Башҡорт дәүләт университетының тамашалар залы шығырым тулы. Рәттәр араларында студенттар баҫып тора, ишектәр шар асыҡ, унда залға һыймағандар, баштарын һуҙып-һуҙып, сәхнә яғына ҡарай. Йөҙҙәрҙә — сикһеҙ ҡыуаныс, илһам, ышаныс, күтәренке рух...\nФотола тап ошо мәл һүрәтләнгән. Унда профессорҙар, фән кандидаттары, студенттар, журналистар, фотохәбәрселәр, бөтәһе бер булып, сәхнәгә төбәлгән. Күбеһе таныш. Залда Ғилемдар Рамазанов, Тимерғәле Килмөхәмәтов, Миҙхәт Мәмбәтов ихлас көлөп ултыра. Венгриянан башҡорт телен өйрәнергә килгән ғалимә Эстер Ленарт янында (ә Йожеф Торма был ваҡытта сәхнәлә, президиум өҫтәле янында, тимәк, сығыш яһаясаҡ) хәҙерге көндә билдәле ғалимә, фән кандидаты Ғәҙилә Бүләкова — ул саҡтағы студент Ғәҙилә Ғәликәева ла асыҡ күренә.\nӘ сәхнәләге ҙур өҫтәл артында — береһенән-береһе оло шәхестәр, ул замандың исемдәре телдән төшмәгән олуғ яҙыусылары Ҡайсын Кулиев, Сыңғыҙ Айытматов, Рәсүл Ғамзатов, Давид Көгөлтинов, Ғариф Ахунов, Михаил Дудин һәм Мостай Кәрим. Улар залдағыларға әллә ниндәй пәйғәмбәр заттарҙай күренә, ауыҙҙарынан сыҡҡан һәр һүҙ йотлоғоп тыңланыла.\nХәҙер уйлап ҡарайым да ғәжәпкә ҡалам: ниндәй заман булған һуң ул? Һүҙ көсөнөң ниндәй юғарылыҡҡа күтәрелгән сағы! Кешеләрҙең намыҫ, ил, һөйөү хаҡында шағирәнә уй ҡорған дәүере! Шиғриәттең ҡиммәтле мәле!\nСыңғыҙ Айытматовҡа иң тәүҙә һүҙ бирҙеләр.\n— Минең иң яратҡан аудиториям йыйылған бында, — тине ул, залды дымлы ҡарашы менән байҡап. — Күпме урындарҙа осрашыуҙарҙа ҡатнашырға тура килә, әммә студенттарҙан да ихласыраҡ, ошолай эркелешеп йыйылған, йөҙгә тура баҡҡан башҡа залдарҙы күргәнем юҡ. Мин һеҙҙең ошо ҡарашығыҙҙы күңел түремдә алып китәм.\nКүҙҙәре йәшләнеп шулай тине лә, ошо залдан уҡ аэропортҡа китергә тейешлеген белдерҙе. Бар халыҡ уны оҙатып ҡалырға ынтылды, ишектәрҙән сығып, баҫҡыстарҙы тултырып баҫты. Сыңғыҙ Айытматов менән уны оҙатырға сыҡҡан Мостай Кәрим кешеләр араһындағы тар ғына һуҡмаҡтан атланы... Ошо мәл, тылсымы менән күңелемдә мәңгелеккә уйылып ҡалып, төңөлөрҙәй саҡта төңөлмәҫкә, ауыр булһа ла барған юлдан тайпылмаҫҡа тигән хәҡиҡәтте гел аңғартып торғандай итте. Аҙаҡ, Сыңғыҙ Айытматовтың үлемһеҙ әҫәрҙәрен уҡып тетрәнеп, яҙмыш, булмыш хаҡында уйланып, уның заманыбыҙҙың иң ҙур фекер эйәһе булыуын аңлағанда ошо күренеш гелән күҙ алдына килеп баҫты.\nДавид Көгөлтинов, Рәсүл Ғамзатов, Ғариф Ахунов, Михаил Дудиндарҙың ярһыу рухлы, тәрән фәлсәфәүи сығыштары араһында Ҡайсын Кулиевтың “Ҡатын-ҡыҙ йылғала ҡойона...” тигән шиғырын, уң ҡулының бармаҡтарын бергә килтереп күтәреп, тәьҫирләнеп һөйләүе иҫтә ҡалған.\nМин дә трибунаға сығып, теге ус аяһындай ғына ҡағыҙҙағы сығышымды уҡыным. Шунан, алдан әҙерләнгән сәскәле кәрзинде тотоп, Мостай Кәрим ултырған урынға йүнәлдем. Ишетәм, шағир ағайҙар, шаяртып: “Мостай, не подкачай!” — тип ҡысҡырып ҡуйҙы. Мостай ағай урынынан тороп баҫты. Сәскәләрҙе алғас, һул битемдән үбеп алды. Барыһы ла ҡәнәғәт ҡул сапты, мине, сәхнәнән төшөрмәй, арттағы ултырғыстарҙың береһенә ултыртып ҡуйҙылар. Ғариф Ахунов сығышымды һорап алды: “Был кисә тураһында “Ҡазан утлары” журналында репортаж бирәм, шунда һинең дә сығышың булыр”, — тине.\nКисә тамам булғас, президиумдағылар сәхнәнең артҡы яғына йүнәлде. Мин Мостай ағайҙан автограф алырға тип көтөп торам. Шағирға китабын тоттороуым булды, шул саҡ Ҡайсын Кулиев ҡоласын йәйеп эргәбеҙгә килде:\n— Ай-вай, какой счастливый Мустай, такую красивую девушку поцеловал! Можно я тоже поцелую?\nМостай ағай шаяртыуҙы эләктереп алды:\n— Разрешаю! Только в другую щеку!\nБыны иптәш ҡыҙҙар күҙәтеп торған икән. Ятаҡҡа ҡайтҡас, коридор буйлап атлағанымда: “Ҡайһы битеңдән Мостай үпте?” йә “Ҡайсын Кулиев ошо битеңдән үптеме?” — тип, килеп үбәләр. Йәнәһе, бөйөктәрҙең ирене тейгән урындан үҙҙәренә көс, илһам алалар. “Бөгөн битеңде йыума инде, япраҡ йәбештереп ҡуй!” — тиҙәр. Ошо күренештән генә лә халыҡтың ул саҡта яҙыусыларын, шағирҙарын нисек яратҡанын аңларға була.\nЯрослав Смеляковтың бер шиғыры бар. “Ҡайсын, Рәсүл, Давид һәм Мостай” тип аталған был әҫәрҙе тәржемә итеп китабымда ла сығарғайным.\nЙыйылдығыҙ, дүрт оҫта:\nҠайсын менән Рәсүл, Давид\nҺәм итәғәтле Мостай.\nҠолас етмәҫ баһадир,\nТаш менән ерҙе әүәләп,\nТыуҙырҙы һеҙҙән Шағир.\nХалыҡ бирҙе һеҙгә хаҡ юл,\nТанып кемдең кемлеген –\nШиғри аһәң бейеклеген,\nМоң-зар эсендә һеҙҙең бит\nТауышығыҙ — өҫтәрәк.\nДүрт тәгәрмәс тә кәрәк.\nТалантлы һүҙ бөтә илгә\nЯңғырап сыға ине.\nШиғриәттә дүрт дағалы\nАрғымаҡ саба ине!


Красная ул., д. 83 красная ул., д. 83 09.00-21.0009.00-21.00


52°53′21″ с. ш. 58°13′21″ в. д.\nЮламанов Әхиәр Мозафар улы (1929—1978) — мәғариф хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы.\nҒалина Рима Барый ҡыҙы (9 март 1952 йыл) — педагогик хеҙмәт ветераны, үҙешмәкәр композитор. 1977—1984 йылдарҙа Баймаҡ районы Ленин орденлы «Йылайыр» совхоз-техникумының балалар музыка мәктәбе директоры; 1984—1995 йылдарҙа — Урғаҙа урта мәктәбе, 1995—2008 йылдарҙа хәҙерге Сибай педагогия колледжы уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1994), Бөйөк Октябрь социалистик революцияһының 70 йыллығына арналған Бөтә Союз халыҡ ижады фестивале лауреаты (Мәскәү, 1978).\n↑ Башҡорт энциклопедияһы — Ғәлимов Дамир Мәзит улы 2016 йылдың 22 апрель көнөндә архивланған. (Тикшерелеү көнө: 22 апрель 2019)\nТүбә // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9. (Тикшерелеү көнө: 22 апрель 2019)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Түбә&oldid=1112964 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 08:02 9 март 2022 үҙгәртелгән.


АВТОМОБИЛЬ ТРАНСПОРТЫ, дөйөм файҙаланыуҙағы, айырым ведомствоға ҡараған һәм граждандарҙың шәхси милкендәге транспорттан тора.\nБашҡортостандың транспорт системаһында пассажирҙар ташыу (80,1%) һәм пассажирҙар әйләнеше (66,6%) б‑са беренсе урынды биләй (2010). Респ. А.т. үҫешенә 1919 й. Башҡ‑н үҙәк ХХС‑ы эргәһендә транспорт-матди бүлеген ойоштороу булышлыҡ итә, Бәләкәй Башҡортостандағы транспорттың бөтә төрҙәре уның ҡарамағында була. АСБР ХКС‑ының 1921 й. 20 июлендәге ҡарары м‑н Башҡ‑н үҙәк урындағы транспорт идаралығы ойошторола, уның составына 1922 й. июлендә Өфө губерна башҡарма ком‑тының урындағы транспорт бүлеге инә. 1924 й. 14 йөк һәм 12 еңел автомобиле булған идаралыҡ бөтөрөлә, уның функциялары Башҡ‑н ХХС‑ына тапшырыла. Шул уҡ йылда Өфөлә даими пассажирҙар ташыу ойошторола (ҡара: Ҡала транспорты), 20‑се йй. аҙ. Өфө—Бөрө, Өфө—Стәрлетамаҡ маршруттары б‑са ҡала-ара автобус бәйләнеше асыла.\n30‑сы йй. башында ауыл ерендә транспортта ташыуҙы тормошҡа ашырыу өсөн “Совхозтранс” һәм “Союззаготтранс” махсус трестары булдырыла. Егеүле транспорттың күпселекте тәшкил итеүе арҡаһында, 1933 й. Башҡ‑н “Автогужтрест”ы ойошторола, А.т. уның ҡарамағында була. 1935 й. трест паркында 140‑ҡа яҡын йөк автомобиле һәм 40‑тан ашыу автобус һанала. 1939 й. “Башавтогужтрест”ы үҙгәртеп ҡороу һөҙөмтәһендә Башҡ‑н автомобиль транспорты идаралығы төҙөлә, уның ҡарамағында 40‑сы йй. башына 500 автомобиль, ш. иҫ. 100 автобус була. Бөйөк Ватан һуғышынан һуң автомобиль паркының үҫеүе күҙәтелә, эре махсус автотранспорт пр‑тиелары асыла башлай (ҡара: “Башавтотранс”). 90‑сы йй. башынан транспорт хеҙмәттәре баҙарын дәүләт пр‑тиеларының, коммерция структураларының һәм эшҡыуарҙарҙың А.т. тәшкил итә (ҡара: табл.).\n2010 й. БР‑ҙа 1099 мең бөтә төр автомобиль иҫәпләнә, ш. иҫ. 959 меңгә яҡын еңел автомобиль, 105 меңдән ашыу йөк автомобиле. Еңел автомобилдәр паркы үҫешә, уның 94%‑ы граждандар милкенә ҡарай. Халыҡтың үҙ еңел автомобиле м‑н тәьмин ителеүе 1 мең кешегә иҫәпләгәндә 224 берәмек (1990 й. м‑н сағыштырғанда 3,9 тапҡырға артҡан) тәшкил итә; граждандар милкендә 38 меңдән ашыу йөк автомобиле һәм 7 меңгә яҡын автобус була. Йөк ташыуҙың дөйөм күләменең 85%‑ы айырым ведомствоға ҡараған автотранспортҡа, 10%‑ы махсус автотранспорт пр‑тиеларына тура килә. Граждандар милкендәге йөк автомобилдәрендә ташыу өлөшө арта. 2010 й. БР автомобиль юлдарының дөйөм оҙонлоғо 33,7 мең км, ш. иҫ. дөйөм файҙаланыуҙа 25,7 мең км тәшкил итә. Дөйөм файҙаланыуҙағы А.т. йөк һәм пассажирҙар ташыуҙы “Башавтотранс” ДУП‑ының 25 автотранспорт пр‑тиеһы, төрлө милек формаһындағы ойошмалар һәм эшҡыуарҙар башҡара. Башҡортостан автовокзалдар һәм пассажирҙар автостанциялары производство берекмәһе 695 ҡала яны, 241 ҡала‑ һәм өлкә-ара маршруты ойошторған. 19 автовокзал (ҡара: Вокзалдар) һәм 43 автостанция эшләй. Транспорт-экспедитор хеҙмәттәрен 11 агентлыҡ һәм “Баштрансагентлыҡ” пр‑тиеһының 8 ҡабул итеү пункты күрһәтә.\nМ.К.Ғәлләмов, О.В.Дмитриева, Р.Х.Зарипов


Самарская область, Самара, ул. Аврора д. 114-а, ТЦ ЮГ 8 (846) 989 04 39


Йәмәғәт эшмәкәре Рәсимә Ураҡсина арабыҙҙан китте | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n24 августа 2015 — 16:17\nРеспублика йәмәғәслеге ҙур юғалтыу кисерҙе. Ҡатыу ауырыуҙан һуң, 65-се йәшендә билдәле шағирә һәм педагог Рәсимә Ураҡсина арабыҙҙан китте. Рәсимә Минибулат ҡыҙы 1950-се йылда Дәүләкән районының Яңы Яппар ауылында тыуған. Башҡорт дәүләт университетын тамамлағандан һуң, Сибай педагогия училищеһында уҡыта. Рәми Ғарипов исемендәге 1-се гимназияла, Башҡорт дәүләт Педагогия Университетында, Мәскәүҙәге Щепкин исемендәге юғары театраль училищела эшләй. Рәсимә Ураҡсина балалар өсөн яҙған шиғырҙары менән дә һөйөү яуланы. Уның шиғырҙарына байтаҡ йырҙар яҙылған, балалар өсөн тиҫтәләгән китаптары донъя күрҙе.\nШағирә, драматург, фольклорсы, тәржемәсе, Башҡортостан яҙыусылар берлеге ағзаһы, филология фәндәре кандидаты, СССРҙың мәғариф отличнигы, башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы һәм ҙур йөрәкле, күркәм шәхес Рәсимә Ураҡсина менән хушлашыу иртәгә 25-се август сәғәт иртәнге унда Башҡортостандың яҙыусылар берлегендә үтәсәк.