Цены - TRINIKA - Реклама на транспорте!\n«Размещение рекламы на бортах автобусов и в салонах»\n1. Базовая стоимость распространения рекламной информации на 1 транспортном средстве в месяц:\nБортовая реклама (поклейка пленок):\n500 см х 43 см\n350 см х 43 см\n230 см х 35 см\n1.2. Реклама внутри автобуса (стикеры, афиши), располагаются на информационных стендах либо на боковых стеклах:\nСтоимость за 1 шт. за 1 месяц (включая монтаж/демонтаж)\nА4 (20х30 см) 600 руб.\nА3 (30х40 см) 800 руб.\nудобно для охвата отдельных районов города;\n1. Минимальный заказ – 10 автобусов\n2. Стандартный срок размещения – 1 мес.\nВокзал – ул. Ворошилова – пр. Мишина – ул. Весенняя – ул. Володарского – ул. 1-я Московская – ул. Оборонная – ул. Пролетарская – ул. Красный Текстильщик – пер. Долгий – ул. 1905 Года – ул. Захаркина – пр. Мишина – ул. Ворошилова — Вокзал\nВокзал – ул. Ворошилова – пр. Мишина – ул. Весенняя – ул. Володарского – ул. Чернышевского – ул. Межевая – ул. Дальняя – ул. Пролетарская – ул. Оборонная – пр. Мишина – ул. Ворошилова — Вокзал\nВокзал – ул. Ворошилова – ул. 1-я Московская – ул. Володарского – ул. Чернышевского – ул. Захаркина – ул. 1905 Года – ул. Лесная – ул. Чернышевского – ул. Захаркина – ул. Ворошилова — Вокзал\nВокзал – ул. Ворошилова – ул. Ленинского Комсомола – ул. Пролетарская – ул. Чернышевского – ул. Лесная – ул. 1905 Года – ул. Захаркина – ул. Ворошилова — Вокзал\nВокзал – ул. Ворошилова – ул. Ленинского Комсомола – ул. Народного Ополчения — ул. Октябрьская – ул. Народного Ополчения – ул. Ленинского Комсомола – ул. Ворошилова — Вокзал\nПримечание: возможно размещение рекламы и на других маршрутах города(№№17,104,20,18,16,14). Стоимость размещения рассчитывается индивидуально.\n3.Печать рекламных материалов (полиграфии) не входит в указанную стоимость и рассчитывается отдельно.\n«Размещение рекламы на мониторах в салонах автобусов»\nТариф «Минимум» (размещение объявлений, набор сотрудников и т.д.)\nОбъявление (картинка+текст, 5-10 сек.), показывается четыре раза за рейс* (2 раза в 24 минуты), размещение на 1 месяц в 10 автобусах. В одном автобусе за один день (не менее 12 полных рейсов) ролик показывается 24 раза, в 10 автобусах 240 раз в день, за 7 дней (неделя) 1680 показов, за месяц 6720. В среднем за один показ ваш ролик увидят не менее 15 человек, в неделю 25200 просмотров. Стоимость размещения 5 000 рублей (другими словами 74 копейки за каждый показ или 4 копейки за каждого посмотревшего пассажира). При увеличении частоты показа до 6 раз за рейс (1 раз в 8 минут) стоимость размещения увеличится на 40 %.\nТариф «Оптима» (знакомство с компанией, мини презентация и т.д.)\nПрезентация (набор слайдов+текст, 15-20 сек), показывается четыре раза за рейс* (2 раза в 24 минуты), размещение на 1 месяц в 10 автобусах. В одном автобусе за один день (не менее 12 полных рейсов) ролик показывается 24 раза, в 10 автобусах 240 раз в день, за 7 дней (неделя) 1680 показов, за месяц 6720. В среднем за один показ ваш ролик увидят не менее 15 человек, в неделю 25 200 просмотров. Стоимость размещения 10 000 рублей ( другими словами 1 рубль 49 копеек за каждый показ или 9 копеек за каждого посмотревшего пассажира). При увеличении частоты показа до 6 раз за рейс (1 раз в 8 минут) стоимость размещения увеличится на 40 %.\nТариф «Максимум» (видеоролик)\nВидеоролик (видеоряд+текст, 25-35 сек), показывается четыре раза за рейс* (2 раза в 24 минуты), размещение на 1 месяц в 10 автобусах. В одном автобусе за один день (не менее 12 полных рейсов) ролик показывается 24 раза, в 10 автобусах 240 раз в день, 7 дней (неделя) 1680 показов, за месяц 6720. В среднем за один показ ваш ролик увидят не менее 15 человек, в неделю 25 200 просмотров. Стоимость размещения 15 000 рублей ( другими словами 2 рубля 23 копейки за каждый показ или 14 копеек за каждого посмотревшего пассажира). При увеличении частоты показа до 6 раз за рейс (1 раз в 8 минут) стоимость размещения увеличится на 40 %.\n*Средняя протяженность маршрута по г. Серпухову 48 минут. Средняя продолжительность поездки одного пассажира 12 минут.\nТак же мы можем составить индивидуальный тариф с учетом длительности рекламного ролика и частоты показа:\nЧастота показа /\n1 раз в 6 мин\n1 раз в 8 мин\n1 раз в 12 мин\n1 раз в 24 мин\n**В таблице указана стоимость размещения в 10 автобусах за один месяц\nСкачать "Реклама на бортах автобусов и в салонах"\nСкачать прайс-лист "Реклама на билетах"


Купить квартиру, сквер. Ставропольский, г. Краснодар — продажа квартир\nОбъявления от частных лиц и агентств недвижимости по продаже Квартир, сквер. Ставропольский, г. Краснодар


Самаратранс.info: Самара трамвай 4 — Общественный транспорт Самарской области\n1 Трамвайный маршрут № 4 "Постников овраг - Ж/д вокзал - Станция метро "Победа" - Постников овраг (кольцевой)"\n[править] Трамвайный маршрут № 4 "Постников овраг - Ж/д вокзал - Станция метро "Победа" - Постников овраг (кольцевой)"\nпрямое направление: ул. Ново-Садовая - пр. Ленина - ул. Полевая - ул. Арцыбушевская - ул. Красноармейская - ул. Урицкого - ул. Пензенская - ул. Дачная - ул. Тухачевского - ул. Партизанская - ул. Аэродромная - ул. Промышленности - ул. Гагарина - ул. XXII Партсъезда - ул. Ставропольская - ул. Антонова-Овсеенко - ул. Гаражная - 4-й проезд - ул. Врубеля\n9 ул. Ульяновская ул. Арцыбушевская\n10 Ильинская площадь ул. Красноармейская\n11 Железнодорожный вокзал ул. Красноармейская\n12 Крымская площадь ул. Красноармейская\n13 ул. Пензенская ул. Урицкого\n14 ул. Владимирская ул. Пензенская\n27 ул. Советской Армии ул. Промышленности\n28 Проезд 9-го Мая ул. Промышленности\n29 ул. Гагарина ул. Промышленности\n30 ул. XXII Партсъезда ул. Гагарина\n31 ул. Красных Коммунаров ул. XXII Партсъезда\n33 ул. Вольская ул. XXII Партсъезда\n34 ул. Ставропольская ул. XXII Партсъезда\n35 ул. Советской Армии ул. Ставропольская\n36 Педуниверситет ул. Антонова-Овсеенко\n38 ул. Ивана Булкина ул. Антонова-Овсеенко\n39 Дом Печати ул. Антонова-Овсеенко\n40 Авторемонтный завод 4-й проезд\n41 Московское шоссе ул. Врубеля\n42 ул. Гая ул. Врубеля\n43 ул. Мичурина ул. Врубеля\n44 Постников овраг ул. Врубеля\nПо выходным дням: 13 мин.\nВыпуск на линию 7 одиночных вагонов\nОбслуживающие предприятия МП "ТТУ", Городское трамвайное депо (4 выхода)\nМП "ТТУ", Кировское трамвайное депо (3 выхода)\nв обратном направлении до Постникова оврага\nул. Арцыбушевская 5:08 5:05 - -\nПостников овраг 5:27 5:22 21:23 21:26\nЖелезнодорожный вокзал 5:51 5:45 21:48 20:13\nАвтостанция "Аврора" 6:16 6:08 22:09 20:36\nСтанция метро "Победа" 6:10 6:15 22:29 20:57\nв прямом направлении в депо до Стахановской\nПостников овраг - - 22:57 -\nЖелезнодорожный вокзал - - 23:20 -\nАвтостанция "Аврора" - - 23:41 -\nЖелезнодорожный вокзал - - - 21:48\nАвтостанция "Аврора" - - - 22:10\nСтанция метро "Победа" - - - 22:30\nПостников овраг - - - 22:57\nПолучено с http://samaratrans.info/wiki/index.php/%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B2%D0%B0%D0%B9_4


Күгел — Башҡорт Википедияһы\n54°48′40″ с. ш. 55°03′01″ в. д.HGЯO\n80 214 828 004\n80 614 428 121\nКүгел (рус. Кугуль) — Башҡортостандың Благовар районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 71 кеше. Почта индексы — 452745, ОКАТО коды — 80214828004.\n2010 йыл 14 октябрь 71 28 43 39,4 60,6\nАуыл советы үҙәгенә тиклем (Таң): 3 км\nЯҡындағы тимер юл станцияһы (Благовар): 33 км\nДәүләткилдеев Ҡасим Сәлиғәскәр улы (11.04.1887—19.01.1947), башҡорт совет рәссамы, 1937 йылдан СССР Художниктар союзы ағзаһы, башҡорт рәссам сәнғәтенә нигеҙ алыусы.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Күгел&oldid=817301 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:10 28 июнь 2018 үҙгәртелгән.


Гражданский кодекс России. Часть первая. Страница 39.


Биография - БРГИ1\n12.02.1932 – Рәми Йәғәфәр улы Ғарипов Башҡортостандың Салауат районы Арҡауыл ауылында колхозсы ғаиләһендә донъяға килә. Атаһы Йәғәфәр Бөйөк Ватан һуғышында һәләк була. Әсәһе Гөлмәрйәм яңғыҙы дүрт баланы аяҡҡа баҫтыра.\n1946 – 1950 – ауылында етенсе синыфты тамамлағас, Өфөгә килеп, 9-сы башҡорт мәктәбендә уҡый.\n1950 – 1955 – Башҡортостан Яҙыусылар берлеге тәҡдиме буйынса Мәскәү ҡалаһында М.Горький исемендәге Әҙәбиәт институтына уҡырға инә.\n27.05.1955 – Надежда Василий ҡыҙы Друмға өйләнә.\n1955 – Өфөгә ҡайта. “Совет Башҡортостаны” гәзите, «Ағиҙел» журналы редакцияларында эшләй.\n1956 – шул уҡ гәзиттә әҙәбиәт һәм сәнғәт бүлеген етәкләй.\n1958 – «Әҙәби Башҡортостан» журналында әҙәби хеҙмәткәр вазифаһын башҡара.\n1959 – 1962 – тыуған яҡтарына ҡайта. Салауат районының «Йөрүҙән» колхозында, «Һарғамыш» совхозында – комсомол комитеты секретары. «Октябрь юлы» район гәзитендә – хаттар бүлеге мөдире.\n1962 йылдың авгусы – 1967 – ғаиләһе менән Өфөгә ҡайта. «Совет Башҡортостаны» гәзитендә эшләй.\n1967 – 1972 – «Башҡортостан ҡыҙы» журналының яуаплы сәркәтибе булып эшләй.\n16.11.1971 – Башҡорт телевидениеһында һуңғы сығышы.\n1973 – 1974 – СССР Фәндәр Академияһының Башҡортостан филиалында кесе ғилми хеҙмәткәр.\n1976 – Ғүмәр Хәйәм һәм башҡа боронғо көнсығыш әҙиптәрен тәржемә итеү маҡсатында Урта Азия илдәрендә оҙайлы командировкала була.\n20.02.1977 – йөрәге тибеүҙән туҡтай. Өфө ҡалаһының мосолман зыяратында ерләнә.\n1991 йылдан гимназия үҙенең арҙаҡлы уҡыусыһы Рәми Ғариповтың исемен йөрөтә.\n1994 йылдаРәми Ғарипов исемендәге премия булдырыла. Тәүге премия лауреаты – Башҡортостандың халыҡ шағиры, Ғәлимов Сәләм һәм Салауат Юлаев исемендәге Дәүләт премиялары лауреаты Рауил Бикбаев.\n1997 йылда БР Министрҙар кабинеты ҡарары буйынса гимназия-интернаты урамында бюст ҡуйыла. Авторы Николай Калинушкин.


Хәҙерге заманды киң мәғлүмәт сараларынан тыш күҙ алдына килтереүе ҡыйын. Телерадиотапшырыуҙар, интернет селтәре көн һайын һуңғы яңылыҡтар менән таныштырып, төрлө ваҡиға тураһында хәбәр итеп тора. Гәзит-журналдар иһә уҡыусыға мәғлүмәт биреү, үҙ-ара фекер алышыу өсөн үҙенсәлекле күпер ролен үтәй. Баймаҡ районы Билал ауылы менән «Атайсал» гәзите араһында һалынған был күпер ныҡлы һәм ышаныслы. Уҙған йыл аҙағында ғына беҙ ауылда ойошторолған «Йәшәйеш һулышы» исемле сарала ҡатнаштыҡ.\nЯңы йылға баҫҡанда һәр кем үткәненә әйләнеп ҡарай, һөҙөмтәләрҙе барлай. «Йәшәйеш һулышы»нда ла йыл әйләнәһенә Билал ауылында үткәрелгән төрлө сара-ларға йомғаҡ яһалды.\nБыл кисәлә бына инде оҙаҡ йылдар иңгә-иң терәшеп, матур ғаилә булып йәшәүсе, 2016 йылда үҙҙәренең алтын туйҙарын билдәләүсе Сәлимә һәм Мансур Кәримовтар, Сәрүәр һәм Солтан Мөхәмәтйәновтар, Fәлиә һәм Ирек Зәйнуллиндар «Йыл парҙары» тип билдәләнде. Улар татыу һәм матур ғүмер итеү серҙәре менән бүлеште, йәштәргә ҡорған ояларын туҙҙырмаҫҡа кәңәш итте.\nСарала күп балалы ғаиләләр ҙә тәбрикләнде. «Әсәлек даны» миҙалына лайыҡ булған, биш бала әсәһе Сәғилә Бикйән ҡыҙы Fайсина балалары хаҡында һөйләне.\n—Өйөбөҙ эсендә балаларҙың шат тауышы тынмай. Ошо үҙе бәхет. Ике балабыҙ—студент, икәүһе—мәктәп уҡыусыһы, кинйәбеҙ балалар баҡсаһына йөрөй. Бер-беребеҙгә терәк һәм кәрәк булып йәшәйбеҙ,—ти ул.\nБыл көндө күпләп мал көтөүселәргә, ҡош-ҡорт аҫраусыларға, сәскә-гөл үҫтереүселәргә, ҡул эштәренә маһирҙарға дан йырланы билалдар. Ауылда булған ваҡиғаларҙың иң сағыу мәлдәре ҡабаттан иҫкә алынды. Сығыштар уҡыусыларҙың, ауыл халҡының концерт номерҙары менән үрелеп барҙы. «Аҡйондоҙ һәм Аҡйегет» район конкурсында ҡатнашып призлы урын алыусы Ләйсән Булатова һәм Нуриман Кәримов М.Кәримдең «Ярлыҡау» әҫәренән өҙөк сәхнәләштерҙе. Д.Әхмәтова етәкләгән «Йәйғор» бейеү ансамбленең, балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәренең сығыштары һәр кемдең күңеленә хуш килде. Йыр бәйгеләрендә ҡатнашыусы, оҫта башҡарыусы Ф.Ҡаһарманова йырҙарын тамашасылар яратып тыңланы.\nКисәнең аҙағында ауыл халҡы 2017 йылдың беренсе йыллығына «Атайсал» гәзитенә яҙылып ҡалырға ашыҡты. Барлығы 12 кеше беҙгә «дуҫлыҡ ҡулы» һуҙҙы. Матбуғат баҫмалаларын алдырыу буйынса мәғариф ветераны Илдүсә Азат ҡыҙы Әминева ауылдаштарына түбәндәге фекерҙе еткерҙе:\n—Башҡорт баҫмаларын алдырырға кәрәк. Район гәзитенә яҙылып беҙ уның яңылыҡтары менән танышабыҙ, республика баҫмалары аша тыуған төйәгебеҙҙең йәшәйеше менән хәбәрҙар булабыҙ. Ә «Атайсал»ға яҙылып беҙ үҙебеҙ йәшәгән төбәк, уның халҡы, ул нимә менән йәшәгәнен күрәбеҙ. Уҡымлы, йөкмәткеле, үҙенсәлекле гәзит ул. Киләсәктә дуҫтарығыҙҙың артыуын теләйем,—тине ул.\nАуылдаштарына ошондай матур саралар, кисәләр үткәреп тороусы, матбуғат баҫмалалрына яҙылыуҙы ойоштороусы уңған китапханасы Райхана Эдуард ҡыҙы Булатоваға, мәктәп директоры Фәнүр Фәрит улы Садыҡовҡа һәм уның коллективына оло рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ.


Об одобрении изменения архитектурного облика памятника истории и культуры «Дом жилой («Дом Лизы Калитиной»)» - Орловский городской Совет народных депутатов\nОб одобрении изменения архитектурного облика памятника истории и культуры «Дом жилой («Дом Лизы Калитиной»)»\n№ 35/0640 – ГС от 25 января 2018 года (принято на тридцать пятом заседании городского Совета)\nРассмотрев представленный администрацией города Орла эскизный проект реставрации объекта «Дом жилой («Дом Лизы Калитиной»)», согласованный с Управлением культуры и архивного дела Орловской области, управлением архитектуры и градостроительства администрации города Орла, в соответствии с Положением «О заповедной зоне города Орла (историко-культурном заповедном месте)», утвержденным постановлением Орловского областного Совета народных депутатов от 15.03.2002 №46/870-ОС,\nОдобрить изменение архитектурного облика памятника истории и культуры «Дом жилой («Дом Лизы Калитиной»)», расположенного по адресу: г. Орёл, ул. Октябрьская, д. 1, в связи проведением работ по реставрации с приспособлением к современному использованию.


ул. Дорожная, 2 Иркутск Продажа коммерческой недвижимости, информация о доме | Домоскоп\nНедвижимость Иркутска ❶ улица Дорожная\nул. Дорожная, 2 Иркутск Продажа коммерческой недвижимости, информация о доме\nул. Дорожная, 2 Иркутск Продажа коммерческой недвижимости, информация о доме. Информация о доме, отзывы, фотографии, планировки, квартиры в нем. Домоскоп\nАдрес ул. Дорожная, 2\nДругие дома поблизости: ул. Жигулевская, 5 ул. Егорова, 4 ул. Жигулевская, 1а ул. Ширямова, 3 ул. Жигулевская, 28б ул. Жигулевская, 28а ул. Ширямова, 5 ул. Жигулевская, 28 ул. Ширямова, 2/3 ул. Тувинская, 2 ул. Советская, 137 ул. Советская, 188\nИнфраструктура района ул. Дорожная, 2\nПродажа коммерческой недвижимости ул. Дорожная, 2\nОТ СОБСТВЕННИКА БЕЗ КОМИССИИ Предлагаем Вашему вниманию торговое помещение, отдельно стоящее здание, расположенное на первой линии Качугского тракта. Отличное месторасположение (видно с дороги), удобный заезд, большая парковка. Здание из металлоконст\nОфисное помещение: 7280000 ₽


ЯРАТАМ, ТИП ӘЙТӘ АЛМАНЫМ... Хикәйә, аҙағы. Гөлсирә Ғиззәтуллина\n18 Апрель , 17:00\nНемец түрәһе һауа етмәгән кеүек тауышланып тәрән итеп тын алды ла, шәп-шәп атлап килеп Фәрхинурҙың йәнтөйәк тупрағы төйнәлгән ҡулъяулыҡты йомарлаған ҡулып йылы усына ҡыҫты. – Матушка, – тине. – Һин борсолма. Эшләрбеҙ. Бирербеҙ ул ҡағыҙҙы. Фәрхинур, үҙ ҡолағына үҙе ышанмай, мөғжизә һымаҡ күреп, алдына эйелеп торған фырт түрәгә төбәлде – күҙҙәренә лә ышанманы: алтын тирәсле күҙлектең боҫланып киткән быялаһы артында ысыҡ бөртөгөләй тамсы йылтырап тора ине. – Матушка, – тине немец тағы. – Һеҙ – бөйөк ҡатын.\nНемец түрәһе һауа етмәгән кеүек тауышланып тәрән итеп тын алды ла, шәп-шәп атлап килеп Фәрхинурҙың йәнтөйәк тупрағы төйнәлгән ҡулъяулыҡты йомарлаған ҡулып йылы усына ҡыҫты.\n– Матушка, – тине. – Һин борсолма. Эшләрбеҙ. Бирербеҙ ул ҡағыҙҙы.\nФәрхинур, үҙ ҡолағына үҙе ышанмай, мөғжизә һымаҡ күреп, алдына эйелеп торған фырт түрәгә төбәлде – күҙҙәренә лә ышанманы: алтын тирәсле күҙлектең боҫланып киткән быялаһы артында ысыҡ бөртөгөләй тамсы йылтырап тора ине.\n– Матушка, – тине немец тағы. – Һеҙ – бөйөк ҡатын.\nЙән әсеһе менән ялынғанғамы, өмөтһөҙлөк упҡынына төшөп барған ерҙән ҡыуанысҡа тейенгәнгәме – быуынһыҙ ҙа, телһеҙ ҙә ҡалған Фәрхинурға ҡарай-ҡарай ул шыптыр ҡағыҙға әсир картаһын, алтмыш дүрт йыл буйы ҡат-ҡат ҡулға тотоуҙан тетелеп бөткән һалдат хатын, һарғайып бөтһә лә ҡасандыр тып-тып тамған күҙ йәштәренең эҙен һаҡлаған “хәбәрһеҙ юғалды” тигән аяуһыҙ хәбәр ҡағыҙын ҡәҙерләп һалды.\n– Германияға поезд киске сәғәт туғыҙ ун биштә була, – тине ул. – Уға тиклем виза мәшәҡәттәрен нисек тә тамамларға тырышырбыҙ. Тик...\n“Тик?” Фәрхинур терт итеп ҡалды.\n– Тик, – тине Томас. – Ҡыйын булһа ла, һеҙ минең менән берәр сынаяҡ сәй эсергә риза булығыҙ инде.\n“Ярай һуң, эсербеҙ”, – тигәненә әллә нисәмә ҡат үкенде Фәрхинур. Сәй, тигәс, теге әртис кеүек ҡыҙ бала бер сынаяҡ сәй яһап алып инә лә бөттө-китте, тип уйлағайны. Ә был Томас тигәндәре әллә ҡайҙа эйәртеп алып китте. Уларҙың бөтөн ауылын алып инеп һыйларлыҡ ҙур бер залға ингәс, төпкә үтеп, йомшаҡ ҡына диван һымаҡ нәмәгә ҡара-ҡаршы ултырҙылар. Эргәләренә нескә биленә мәрәкә итеп оҙон ҡара алъяпҡыс бәйләгән бер йәш ир елдереп килде, нимә ашағылары килгәнен белеште. Ашау ҡайғыһымы һуң инде Фәрхинурҙа, “үҙегеҙ беләһегеҙ инде” тиеү менән сикләнде лә, Томастың әллә нәмәләр һанағанына, “уның сама расходланмаһа ла булыр ине” тигәндәй шым ғына ҡарап ултырҙы.\n– Мин Рәсәй менән бик ҡыҙыҡһынам, рус яҙыусыларын ифрат яратам. Был йәһәттән ҡәйнәм менән айырыуса ныҡ килешәбеҙ. Урыҫ әҙәбиәтенә мөхәббәте арҡаһында ул ҡыҙына, минең ҡатыныма, Катя тип ҡушҡан, – тип һүҙ башланы Томас, официант алдарындағы бейек фужерҙарға бөлкөлдәтеп ҡойған шифалы һыуҙы уртлағандан һуң. – Ә бына һеҙҙең һымаҡ төпкөлдә йәшәгән кешеләр менән яҡындан күрешеп һөйләшкәнем юҡ ине.\nУл ҡыланғанды мин дә ҡыланырмын, нисек тә ресторан тигән ерҙәрендә ашай белмәгәнгә оятҡа ҡалып ултырмам әле, тип уйлаған Фәрхинур ҙа һыу эсеп ебәргән булды ла, “ә-ә-ә” тигән булып баш ҡаҡты. Тик ғәжәп, немец түрәһе Фәрхинурға ҡарағанда нығыраҡ тулҡынлана ине, ахыры.\n– Һеҙгә теге ҡағыҙҙағы яҙыуҙарҙы тәржемәләп бирҙеләрме? – тип һораны ул уйлана биреп ултырғас.\n– Эйе, яраланған булған, дезентерия менән ауырыған, шәбәйгән, шунан йәнә аяғын йәрәхәтләгән. Уныһы төҙәлгәс, бер бармағын ҡырҡтырған. Унда ла бирешмәгән. Тәбиғәт ҡосағында йылҡы көтөп, йәй буйы ҡымыҙ эсеп йәшәгән типһә тимер өҙөрлөк ир-егет ине бит ул. Һуғыш алдынан икмәкте лә туя ашай, матур йәшәй башлағайныҡ. Шунан нишләптер ҡапыл ғына китеп барған. Ауыр эштән, аслыҡтан миктәгәндер...\nТомас өндәшмәй, карталағы үҙен һеңгәҙәтеп телдән яҙҙырған юлдарҙы әйтергә көсө етмәй: 20179... номерлы әсир тәнендәге бөтә ҡанын алып бөткәнлектән үлгән. IV – һирәк осрай торған ҡан төркөмө, немец яралыларына бик кәрәк булғандыр... Писарь иһә был хәлдең ни тиклем ҡанһыҙлыҡ икәнен уйлап тормаған, матур почерк менән теркәп ҡуйған.\n– Минең атайым да фронтта булған, – тине ул. – Сталинград тамуғынан мөғжизә менән генә ҡотолоп сыға алған. Ул фельдшер ине. Ҡамау башланған көндәрҙә госпиталь булып иҫәпләнгән палаткаға снаряд төшөп бик ҡаты йәрәхәтләнгән. Бәхетенә күрә, яралыларҙы алып сыҡҡан самолеттарҙың береһенә тейәп оҙатҡандар. Ул ҡалған ғүмерен фашизмдың енәйәттәрен фашлауға бағышланы. Алла мине шуның өсөн ҡотҡарып алып ҡалғандыр, тип һанай ине. Уны самолетҡа тейәп оҙатҡан хирургтың: “Беҙ, немецтар, үҙебеҙҙе барыһынан да өҫтөнөрәк тип иҫәпләп бик ныҡ хаталандыҡ. Ошо тәкәбберлегебеҙ өсөн хәҙер беҙ ғүмеребеҙ менән түләргә тейешбеҙ”, – тип әйткәнен ҡабат-ҡабат иҫкә алыр булды. “Немец халҡының улы булараҡ, мин үҙебеҙҙең хаталарыбыҙҙы танырға ярҙам итергә, уның ҡабатланыуына ҡаршы йәнем-тәнем менән көрәшергә тейешмен. Шунһыҙ нисек Раббы алдына баҫайым, выжданыма тоғро булмаһам, нисек ярлыҡауға өмөт итәйем; Сталинград тамуғында үҙҙәрен был ғазап эсенә килтереп тыҡҡан Гитлерҙы ҡәһәрләп үлгән йөҙәр мең яуҙашымдың әруахтары алдында нисек яуап тотайым?!” – тиер ине. Һуғыш яраларынан ныҡлап мандый алманы, 52 йәшендә вафат булды. Атайымдың улы булараҡ, мин һеҙҙең алдығыҙҙа бурыслымын.\nУл арала өҫтәлгә бәләкәс кенә кәрзин килеп ҡунаҡланы. Томас унан йомро ғына әпәкәй алып алдындағы тәрилкәгә һалды ла семтеп ҡапты.\n– Етешегеҙ! – тине ул. – Рәхим итегеҙ!\nФәрхинур ҙа үрелеп алды, бисмиллаһын бышылдап уртаға һындырҙы ла, ауыҙына алып килә башлаған ерҙән, кире уйлаған һымаҡ, ҡабат алдындағы тәрилкәгә һалды. Ризыҡ ҡабыуы-ҡапмауы аласаҡ яуабына бәйләнгәндәй, һынсыл ҡарап һораны:\n– Һеҙ унда, Германияла, бөтәгеҙ ҙә шулай игелеклеме?\nТомас уйға ҡалды, йәнә күҙлеген систе, кеҫәһенән ҡулъяулығын алып оҙаҡ ҡына тызыны, ҡабат кейгәс, имтихан тотҡандай ауыр һуланы ла үҙенә төбәлгән талапсан күҙҙәргә ҡарарға баҙнат итте.\n– Мин һеҙҙе аңланым, – тине. – Һеҙ немец халҡының фашизм ҡылған енәйәттәрҙә ҡатнашҡаны өсөн үҙенең ғәйебен таныуы һәм тәүбә итеүе тураһында һорайһығыҙ.\nФәрхинур: “Эйе”, – тигәнде белдереп, баш ҡаҡты. Кешенең йөҙөн йыртыу килешкән эш түгел, тигән тәрбиәһе тыйыңҡырап торһа ла, миллиондарса ерҙәштәренең ҡаны хаҡына ул яуап талап итергә тейеш ине.\n– Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, немецтарҙың күбеһе тиҙерәк барыһын да хәтерҙән сығарып ташларға тырышты. Айырыуса бөгөнгө быуындың 1939-1945 йылдарҙағы ҡот осҡос ваҡиғаларҙы белергә теләмәүе, оноторға ынтылыуы, артыҡ бер нәмә лә булмаған һымаҡ күрһәтеп, баштан себен осорорға маташыуы бик ҡурҡыныслы. Был донъя өсөн генә хәүефле түгел. Енәйәттәрең өсөн үкенеү, ғәйебеңде таныу, тәүбә итеү немец милләтенең күңеле өсөн йәшәү менән үлем кеүек мөһим икәнен аңлаусылар аҙ. Йыш ҡына бөтә нәмәне лә аҡсаға ғына ҡайтарып ҡалдырырға ынтылыш, тик шул хаҡта ғына һүҙ ҡуйыртыу беҙҙе ҡабат фашизмдың инешенә һөйрәй. Әйтерһең дә, миллионлаған ҡорбандарҙың йәнен аҡса менән баһаларға була.\nТомас Германияның Холокост өсөн Израилгә йөҙәр миллиард марка аҡса түләгәнен һәм уның тирәһендә әленән әле ҡупҡан бәхәстәрҙе күҙ уңында тотҡанын әйтеп өлгөрмәне, боҫорап торған тәмле аш алып килделәр. Киноларҙан, уҡыған китаптарынан немецтарҙы уҡлау йотҡан һымаҡ нәҙек оҙон, ҡаҡса, ҡырыҫ һәм һалҡын итеп күҙ алдына килтергән Фәрхинур һаман алдындағы йыуантаҡ, илгәҙәк, йомарт кешенең ысын немец булғанына ышанғыһы килмәйерәк ултыра ине, арыу, асығыу, ғәҙәттән тыш көсөргәнеш урынына килгән хәлһеҙлек тә үҙенекен иткәндер, табын хужаһының ихласлығына иркенләне, онотолдо, тыуған ауылында әхирәттәре менән шөптөрләтеп һәүетемсә сәй эсеп ултырған һымаҡ тойоп китте.\n– Нисек йәшәнегеҙ? – тип һораны Томас, бер ашты теүәлләп, икенсеһен килтергәнде көтөп, ял итеп ултырғанда.\n– Нисек тип, сей иткә ут ҡапмай, йәшәнек инде. Атаһы китеп ике ай үткәс, ҡорһаҡтағы улым тыуҙы. Сентябрь башы, ураҡ ваҡыты, үҫкәнде йыйып алырға кәрәк. Ир-атты фронтҡа алып китеп торалар, беҙҙекеләр туҡтауһыҙ сигенә, фашист Мәскәүҙең янына ғына китеп туҡтаған. Ана шундай дәһшәтле ваҡытта донъяға килде Нурлығаяныбыҙ. Улыбыҙ тыуһа, шулай тип ҡушырбыҙ, тип исемде атаһы һайлағайны. Бөтәбеҙ ҙә нур булайыҡ әйҙә, ҡыҙыбыҙ ана Нурия булды, йәнәһе. Хәҙерге йәштәр һымаҡ бала таптым, тип наҙланып ятыу ҡайҙа. Өсөнсө көндө иртәнсәк бригадир таң менән килеп тәҙрә шаҡыны: “Килен, кеше етмәй, ырҙынға сыҡ инде. Көн боҙолғансы йыйып алмаһаҡ, ҡышҡыһын асығабыҙ бит, – ти. – Фронтҡа икмәк кәрәк”. Фронтҡа кәрәк икән, һикереп тораһың. Ирҙәребеҙ нисек ас килеш һуғышһын?! Ә нимес беҙгә тиклем килеп етһә, нишләрбеҙ? Бындай уйҙан тамырыңда аҡҡан ҡаның туңыр. Сәңгелдәкте күтәреп, саҡ ике йәше тулып уҙған ҡыҙыбыҙҙы бала ҡарарға алып, шул көндө үк эшкә сыҡтым. Һалҡын төшкәс, әсәйем, бәләкәс ҡустымды эйәртеп, күсеп килде, еңелерәк булып китте. Беҙ Нурулланан ныҡ етеш ҡалдыҡ бит: бура тулы ашлыҡ ине, малыбыҙ ишле, һөтлө һыйыр алғайныҡ. Ул бит гел ударник булды. Мин үҙем дә эшкә әрһеҙ инем. Ә еңеүгә тиклем ул запастар бөттө. Берҙән-бер һыйырыбыҙ ҙа ер һөргәндә ҡазаланды. Аттар ҙа ирҙәр менән бергә фронтҡа китеп бөткәс, һыйыр менән ер һөрә башлағайныҡ бит инде. Бына шунда күрҙек аслыҡтың нимә икәнен...\n1945 йылдың яҙы, бына-бына һуғыш бөтөргә тора. “Күгүләнгә баҫһаҡ, бирешмәбеҙ”, – тип ҡарҙы өрөп иретерҙәй булып йылы көндәрҙе саҡ көтөп алдыҡ. Ул саҡта Нурлығаянға әле дүрт тә юҡ. Бер көндө әтмәкәйгә барған ҙурыраҡ малайҙарға эйәреп тауға сығып киткән, йәнәһе күп итеп алып ҡайта ла беҙҙең тамаҡты туйҙыра. Оҙаҡ йөрөп ташлағандар эҙләнеп, арығандар. Беҙҙең малай иң арттан һөйрәлеп килгән-килгән дә, хәле бөтөп, тороп ҡалған. Иптәштәре арманһыҙ булып ҡайтып йығылған. Ярай береһе, юғалтып киттек, тип илай-илай әсәһенә һөйләгән әле. Сәсеү мәле, тәүлек әйләнәһенә баҫыуҙабыҙ, Аяғымды саҡ һөйрәп, “ҡайтам да йығылам” тип килә ята инем, Нуриям ҡаршы сыҡҡан. Ҡайҙан көс килә әҙәм балаһына, торҙом да йүгерҙем. Үҙем тауҙан-тауға сабам, үҙем ҡысҡырам. Ҡараңғы төштө. Ҡайҙан ғына эҙләй беләһең инде. Төн урталарына тиклем йөрөп, таң һыҙылыу менән кеше йыйып алып сығырмын, тип ҡайтырға мәжбүр булдым. Ҡар бөтһә лә төндә һыуыҡ, кейемгенәһе лә шул бит инде. Ҡоро һөйәк балам шыҡырайып ҡына ятыр инде, тип уйлауҙан сәсем үрә тора. Балаҡайымды һаҡлай алмаһам, атаһы ҡайтҡас, нисек күҙенә күренермен?!\nҠайтып барышлай уҡ өйҙән-өйгә йөрөп әйтеп сыҡтым. Һары таңдан тороп сығып барһаҡ, улыҡайым һәлпелдәп ҡайтып килә.\n– Әсәй, – ти балаҡайым. – Һин ҡысҡыра-ҡысҡыра ике тапҡыр эргәмдән үтеп киттең, тик минең тауышым сыҡманы...\nАңын юйғанмы, йоҡлап киткәнме, өшөп уянған. Бәләкәй сағынан зирәк булды, һуғыш балалары бит. “Аяғыма баҫырға хәлем булмағас, исмаһам, йылынырмын, тип тау түбәненә тумарларға булдым”, – ти. Бәхеткә күрә, күрше колхоздың тау аръяғындағы һарыҡ фермаһы янына тумарлап төшкән. Көтөүселәр табып индереп, ашатып, йылытып йоҡлатҡандар ҙа, “әсәң унда ут йоталыр”, тип бер көлсә тоттороп таң һарыһынан ҡайтарып ебәргәндәр.\nҠыйын булды инде, ҡыйын булмаған ҡайҙа! Еңеү килһен, еңеү килһә бирешмәбеҙ, тип тешләнеп йәшәнек. Һуғыш ҡына бөтһөн, тип бисмилла һымаҡ ҡабатланыҡ. Һуғыш туҡтау менән элекке бәхетле тормошобоҙ кире ҡайтыр һымаҡ ине. Бөтөн илгә килгән афәтте, ни тиклем генә ҡыйын булмаһын, күтәреү улай уҡ булмаған икән. Туптар тынып, тыныслыҡ килгәс, яҙмыштар айырымланды. Ирҙәребеҙҙең барыһы ла фронтта булғанда, беҙ көллөбөҙ яңғыҙ инек. Бына еңеүселәребеҙ ҡайта башлағайны, улар менән өйҙәренә байрам тулды. Ә беҙҙең өйҙәрҙәге ҡайғы ул бәхет яҡтыһында тағы ла әрнеүлерәк булып китте. Өрлөктәй ике улының ҡара ҡағыҙын алғандан һуң, ауырлыҡтарға мәңге бирешмәҫтәй күренгән, ҡояш һымаҡ яҡты әсәйем кәрәсине бөткән шәм һымаҡ быҫҡып барып һүнде. Һуғыш барған ваҡытта бөтә балалар ҙа атайһыҙ булды, барыһы ла сабырлыҡ менән еңеүҙе, аталарының ҡайтҡанын көттө. Бына кемдеңдер атаһы ҡайтты, кемдекелер ҡайтманы... Етемлектең әселеге бына шунда зиһендәргә барып етте лә инде. Былай мин үҙем Нурулламдың ҡайтып инәсәгенә бер ваҡытта ла өмөтөмдө өҙмәнем, балаларымдан да өҙҙөртмәнем. Әжәл ҡатырған тәненең һалҡынына өтөлмәгәс, “үлде” тигән ҡағыҙ алмағас, ул ҡайҙалыр беҙгә ҡайтырға ашҡынып йәшәй ҙә, ни сәбәптәндер форсаты ғына сыҡмай һымаҡ ине. Аҙмы ни был донъяла мөғжизә! Шунан, ас саҡта тамаҡ хаҡында уйлаһалар, мәктәп йәшенә еткәс, уҡыуға мауыҡтылар. Матур уҡынылар, икеһе лә юғары белем алды, яратҡан һөнәрҙәре буйынса ғүмер буйы рәхәтләнеп эшләнеләр. Белемле булмаһам да, зиһенле инем – уларға таяныс була алдым. Яңғыҙ булманыҡ бер ваҡытта ла, ил менән булдыҡ. Бәхетле заманда йәшәнек бит беҙ – илебеҙгә кәрәк инек...\n– Улай, – тине Томас. Уйҙарынан айнығып, һиҫкәнеп киткән Фәрхинур хужаның йүнләп ауыҙына бер нәмә лә ҡапмағанын абайлап, һый тулы өҫтәлгә күҙ йүгертте лә, үҙе лә аңғармаҫтан ғәҙәтенсә ҡыҫтарға тотоноп китте:\n– Ынтылып ултырһаңсы, – тине ул ризыҡ-әүҡәтте уға табаныраҡ шылдырып. – Етеш әйҙә барыһына ла, тартынма...\n– Мине һеҙҙең: “Бер нәмәгеҙ ҙә кәрәкмәй”, тигән һүҙҙәрегеҙ аптыратты, – тип һаман төпсөштө Томас. – Нисек инде? Мәҫәлән, бөтә нәмәгә лә асҡыс булған аҡса. Бер кемдең дә, хатта иң бай кешенең дә, аҡса кәрәкмәй, тигәнен быға тиклем ишеткәнем юҡ ине әле.\n– Әллә инде, – тип ҡыйынһынды Фәрхинур. – Бына үҙең уйлап ҡара. Бер айлыҡ пенсиямды алып сығып киттем. Юл ыңғай кешеләр машиналарына ултыртып ала, ашата, етмәһә, һаман-һаман өҫтәп аҡса бирә, бирә алғанына ҡыуанып, хәйерле юл теләп ҡала. Шуға күрә яҡшылыҡ аҡсаға ҡарағанда нығыраҡ кәрәк, минеңсә. – Әйтте лә, шуҡ ҡына йылмайып ҡуйҙы: – Шул арала Мәскәүгә килә һалып, виза тигәнен хәстәрләп, ошондай кәттә кеше менән ҡандайын матур урында ризыҡланып ултырыр өсөн күпме аҡса кәрәк булыр ине һинеңсә?\n– Ҡыҙыҡ икән, – тине Томас. – Ҡыҙыҡ философия...\n– Фәлсәфәме, юҡмы – белмәйем. Был минең тормош: ҡулыңдан килгәнсе игелек ҡылаһың да артыҡ өҙгөсләнмәйенсә йәшәй бирәһең, шунан яҙған ризығың тешеңде һындырып булһа ла ауыҙыңа барыбер инә.\n– Мин советтарҙың еңеүенең серен асырға тырышҡан бихисап тарихи китаптар, мәҡәләләр уҡыным. Унда ниндәй генә фараздар юҡ: йәнәһе, улар дошманды үҙҙәренең ҡанына тонсоҡторған, мәйеттәре менән ҡаплаған; йәки, ҡыш ныҡ һыуыҡ килгән. Ә мин әле генә аңланым: һеҙ яратыуығыҙ менән еңеп сыҡҡанһығыҙ. Тыуған илегеҙҙе, халҡығыҙҙы, бер-берегеҙҙе һәм балаларығыҙҙы яратыуығыҙ менән...\n“Һин шикләнмә, Хайран! “ – Фәрхинур ҡолағына айырым-асыҡ ишетелгән тауышҡа һикереп тороп тирә-яғына ҡаранды. Вагонда ҡараңғы. Поезд тәгәрмәстәре етеҙ туҡылдап, сайҡала-сайҡала алға елдерә. Фәрхинур ҡыбырлағанға эргәләге полкала йоҡлаған немец егете борсолоп ҡалҡынды.\n– Балаҡай, – тине Фәрхинур был Томас эйәртеп ебәргән немец егетенә. – Һин минең өсөн борсолма, ҡурҡма ла... Ҡарт булһам да ныҡмын әле мин. Сәләмәтлегемә лә зарланырлыҡ түгел. Һиңә йөк булмам. Тик мин, ахыры, әле бында түгелмен, мин – үткәндәмен.\nФәрхинур күҙен йомоп башын мендәргә терәү менән әлеге тауыш тағы өндәште:\n– Һин шикләнмә, Хайран, – Нурулла бит! Был донъяла Нурулланан башҡа уға былай тип өндәшкән кеше юҡ. Бер заман әсәһенең, “хайран ҡалып ҡата ла тора ул беҙҙең Фәрхинур”, тип әрләгәнен ишетеп, көлдө лә: “Ҡалай матур һүҙ әле был, ҡана мин һине шулай тип йөрөтәйем, – тигәйне. – Тик мин генә белгән исемең булһын”.\n– Мин ҡаты һуғыштым, – тине Нурулла. – Батыр булдым, тип әйтә алмайым. Беҙ барып эләккән мәшхәрҙә батырлыҡ ҡайғыһы юҡ ине. Ҡурҡышымдан һуғыштым мин. Уларҙың ер тетрәтеп ябырылған танкылары, күкте ҡаплап осҡан самолеттары һеҙгә барып етеп ҡуймаһын тип ҡотом алыныуҙан ул вәхшиҙәрҙең боғаҙҙарын сәйнәп өҙөрҙәй булып айҡаштым. Тик башым йәрәхәтләнеп йығылғанмын. Иҫемә килгәндә ҡоралымдан яҙғайным, әсир инем...\nҺулышы быуылды Фәрхинурҙың. “Уй еткән ерҙән уй менән”, – тигән ине Нурулла. Өн кеүек тә һымаҡ, төш тә... Алыҫ үткәндәрҙә, Нуруллаһы менән бергә лә кеүек, бында ла. Әллә йәне унда, тәне бындамы?!\n...Көйҙөрөп алып барған ҡояш мейене ҡайната. Үлтереп сарсатҡан. Кипкән ауыҙҙа әрем әсеһе... Тимер юл буйына алып килеп тубыҡландырғандарына һанһыҙ ваҡыт уҙҙы. Әленән-әле берәм-һерәм атыу тауыштары яңғырай – һушһыҙ йығылғандар менән мәшәҡәтләнеп тормайҙар – фашистың пуляһы күп. Тереләр үлеләрҙән көнләшер, тигән мәл етте, ахыры. Тик мин һаман был тормошҡа сат йәбешәм. Хатта ошо хәлемдә лә әжәл менән һеҙҙең арала ҡалҡан һымаҡмын. Аслыҡ, йонсоу, сарсау – кешелектән сығара. Аяҡтағы яра бер туҡтамай һулҡылдап һыҙлай. Күҙ алдым томалана башлаһа, үҙем уңайһыҙыраҡ баҫып яраны ярһытам да айнып китәм: йығылһаң – бөттөң...\nБына даңғырҙап мал ташый торған вагондар таҡҡан состав килеп туҡтаны. Аяҡҡа баҫырға хәлем юҡ. Тик ошондай шарттарҙа ла кешелеген һаҡлап ҡалыусылар бар икән. Бер нисә иптәш ҡултыҡ аҫтынан тотоп ярҙам итә, һөйрәп тигәндәй эскә индерәләр.\nМал ташый торған вагондарға винтовка менән арҡанан этә-төртә тыңҡыслап тултырҙылар. Ятыу түгел, баҫып торорға ла урын юҡ... Айҙар буйы йыуыныу күрмәгән, яралары ялҡынһынған, эрен аҡҡан йонсоу, ғазаплы тәндәрҙән уҡшытҡыс һаҫыҡ еҫ килә.\nВагондағы эҫелек түҙгеһеҙ, сарсауҙан кешеләр һуштан яҙа, сараһыҙлыҡтан һулҡылдап илай. Тел шешенеп ауыҙға һыймай, ирендәр ҡанһырап ярылған.\n“Һыу, һыу, һыу,” – бихисап ауыҙҙан бары шул ғына ялбарыу. Ә фашистар хахылдап көлә: “Һыу юҡ. Һыуҙы Сталиндан һорағыҙ, һыу Сталинда ғына ҡалды!”\nБарабыҙ, даңғор-доңғор ҡайҙылыр барабыҙ. Көн һайын биш-алты кеше үлә. “Мәйеттәрҙе алығыҙ”, – тип һорайбыҙ. Боҙола башлаған үлектәрҙең еҫенә сыҙағыһыҙ була башлағас, бер көндө кис ҡырын ишек асылды:\n– Мәйеттәрҙе ырғытығыҙ!\nҠоро һөлдәгә ҡалған кәүҙәләргә бишәрләп-алтышарлап барып йәбешкән булдыҡ – көсөбөҙ етмәй... Өлкән йәштәге ике немец инеп штык ҡаҙап сығарып ҡола яланға бырғаны – берәҙәк эттәрҙең үләкһәһе кеүек. Иҫем инерле-сығырлы, шулай ҙа башыма: “Ә бит ҡайҙалыр туғандары йәндәре сығырҙай булып, уларҙың хәбәрен көтә”, – тигән уй килде. Эй йәлләнем шунда һине... Йәнә туҡтай-туҡтай өс көндән ашыу барҙыҡ. Кешеләр сарсауҙан күпләп ҡырыла башлағас, тәбиғәт беҙҙе ҡыҙғанды, ахыры. Бер төндө ямғыр яуа башланы. Ситтәрәк торғандар кейемдәрен сисеп ярыҡтарҙан тыға. Еүеш сепрәкте һығып тамсылап эсәбеҙ.\nНисә көн үткәндер, состав станцияға килеп туҡтаны. Ярыҡтан ҡарап “Хёвельхоф” тип уҡыйҙар. Ҡолаҡ һалабыҙ. Шул саҡ балаларҙың көлгән тауышы ишетелде. Нисә ай буйы һуғыш ғәрәсәте, атыш, аҡырыш, ыңғыраш, ғазап эсендә йөрөп был ҡояш аҫтында көлөү, балалар көлөүе барлығы ла онотолған. Бер генә мәлгә күңел офоғо яҡтырып киткән һымаҡ. Балалар көлә икән, тимәк донъя йөҙөндә тормош дауам итә әле!..\nБеҙҙең вагондар янына байтаҡ ҡына бер кем дә килмәне, шуға күрә артабан ҡуҙғалырға сигнал көтөп һалҡын ямғыр һибәләгән тышҡа ярыҡтан оҙаҡ ҡына ҡарап торҙоҡ.\nБына вагон ишектәре асыла башланы. Винтовка тотҡан өлкән йәштәге фашистар екеренеп беҙгә төшөргә бойора. Күкрәк тултырып, тонсоға-сәсәй саф һауа һулайбыҙ. Эттәр лауылдай. Аҡырыныу, атыу тауыштары аҫтында платформала теҙеләбеҙ. Ул арала вокзалдан бер төркөм уҡыусы балалар килеп сыҡты. Улар күңелле сырылдашып эргәләге таш өйөмөнә йүгерҙе. Барып кеҫәләренә таш тултырып алдылар ҙа беҙгә яҡыныраҡ килеп тоҫҡап тороп бәрә башланылар...\nБеҙҙең беребеҙ ҙә бында яҡшылыҡ өмөт итмәй ине: һыуыҡ, аслыҡ, яланғаслыҡ эсендә, ҡол хәлендә эшләйәсәгебеҙҙе белә инек. Беҙҙе ҡарауыллаған дошмандарҙың – ә улар араһында күбеһе донъяның әсеһен-сөсөһөн татыған, сәстәре салланған өлкәндәр ине – ҡанһыҙлығын етерлек күреп өлгөргәйнек. Тик фашистарҙың үҙҙәренең балаларын да шул рухта тәрбиәләгәне аяуһыҙ асыш булды.\n– Фрау, фрау, – тине Элиас, – беҙ килеп еттек. Бында беҙҙе машина менән әсәйем көтә.\n– Юҡ-юҡ, – тине Фәрхинур. – Бынан ары мин үҙем... Рәхмәт, балаҡай! Инде мин үҙем, үҙ аяғым менән...\n“Нурулламдың эҙе ҡалған, ҡаны аҡҡан, тире менән күҙ йәштәре һеңгән, йөҙәр меңләгән әсирҙәрҙең аһ-зары ҡалған ерҙән үҙ аяҡтарым менән”... – Саф һауа етмәүҙән тонсоғоп тышҡа атлыҡты ла туҡтап ҡалды.\nВокзалдың стенаһындағы бронзанан ҡойолған барельефта йәне сығып барған тотҡондоң ғазап ауазы булып ҡатып ҡалған йөҙөн – Нуруллаһын – сырамытып ҡатып ҡалды. Күҙенә таҡтаташҡа яҙылған: “1941 – 1945 йылдарҙа Хёвельхоф станцияһынан Штукенброкҡа, 326-сы шталагҡа, йөҙҙәрсә мең рус әсирҙәрен ҡыуҙылар”, – тигән аяуһыҙ һүҙҙәр ташланды.\n– Йөрәгем ярылырҙай булып һине һағынғанда йәнем ошо аһ-зарыңды тойған булыр, Нурулла...\nШул саҡ вокзалдан көлөшә-көлөшә бер төркөм бала килеп сыҡты.\n– Аһ, – тип сайҡалды Фәрхинур. Гүйә етмеш йыл элек бәрелгән таш уның сикәһенә килеп ҡаҙалғайны. Аяҡтары абына-һөрөнә таш юлға табан алып китте.\nЭлиас, кемгәлер эйәргән кеүек элекке концлагерға илткән юлға табан йүнәлгән Фәрхинурҙың артынан нимә эшләргә лә белмәйенсә ҡарап торҙо ла, ситтәрәк туҡтаған машинан төшөп үҙенә табан ашыҡҡан әсәһенә ҡаршы атланы.\n– Барһын, – тине әсәһе улының һораулы ҡарашын һүҙһеҙ аңлап. – Беҙ машина менән уның артынан төшөрбөҙ.\nӘсәле-уллы шәп-шәп атлап машинаға йүнәлгән арала, уның артҡы ишеге асылып китте лә оҙон буйлы, йоҡаҡ кәүҙәле бик өлкән ҡатын сыға башланы. Ул: “Мутти!” – тип үҙенә табан йүгергән ҡыҙына: “Туҡта!” – тигәндәй ишара яһаны, шунан таяғына таянып, һылтыҡлай-һылтыҡлай инде ҡәҙимге китеп өлгөргән Фәрхинурҙың артынан эйәрҙе.\nКисә киске аштан һуң эш буйынса Рәсәйгә барған ейәне Элиасҡа илселектән бер сәйер ҡунаҡ эйәртеп ебәргәндәрен ишеткәс, үҙе лә көтмәгәндә ҡуҙғыны ла китте Эмма Зильберт. Төнө буйы йоҡлап китә алмай күптән онотолған тип иҫәпләгән хәтирәләре менән алышып сыҡты. Ул замандан, ул йылдарҙағы ҡайғы-хәсрәттән генә түгел, бәхетле мәлдәренән дә ваз кисергә мәжбүр иткәйне бит ҡасандыр үҙ-үҙен. Милләтенә хас сентименталлектән тулыһынса баш тартып, тормошон, аҡылдың ҡаты күҙәтеүе аҫтына ҡуйып, өр-яңынан башлағайны. Бөгөнгө бәхетен ныҡлы маҡсат буйынса ғәмәлгә ашырыуына уғата ғорур ине. Эйе, хәҙерге бәхетенә, әлеге яҙмышына лайыҡ ине ул. Тик ҡасандыр тормошона ҡәһәр булып килеп ингән Рәсәйҙән “Яратам, тип әйтеп өлгөрмәгәйнем” тип иренең ҡәберенә зыярат ҡылыу өсөн 3 мең саҡырым араға йәйәүләп сыҡҡан был ҡатын тетрәтте уны.\nБөгөн вокзалға йыйынған ҡыҙын аптыратып машинаға сығып ултырыуы ла шунан ине. Әле эргәһенән елпелдәп үтеп киткән Фәрхинурҙы күреү менән, аңлайышһыҙ көскә буйһоноп, ул да урынынан ҡалҡты. Сыҡты ла йәшел ерлеккә ҡыҙыл сәскәләр төшкән оҙон итәкле еңел кәүҙә артынан атланы.\nБына ул Хёвельхофтан Штукенброкҡа илткән тура юл. Унан ағылған осһоҙ-ҡырыйһыҙ колонналарҙы Эмма бик яҡшы хәтерләй. Әсирҙәрҙең ҡиәфәте ҡурҡыныс, кейемдәре йыртҡыланып бөткән, бәғзеләренең аяҡтары бысраҡ һәләмәләр менән уралған, ә күптәре бөтөнләй ялан аяҡ...\nЮлдың ике яғынан бейек булып үҫкән ағастар ул йылдарҙа йәп-йәш ине. Әсирҙәр уларҙың япраҡтарын өҙөп ауыҙҙарына тыға, ә конвойҙар бының өсөн приклад менән туҡмай.\nФрау Зильберт кисә генә булған һымаҡ күҙ алдына баҫҡан ҡурҡыныс хәтирәләрҙән айнырға теләп башын сайҡаны, йыш-йыш һулыш алып туҡтап торҙо ла юл сатына ҡарап ҡатты. Күңел күҙе менән икһеҙ-сикһеҙ әсирҙәр ағылған юлға табан велосипедта елдергән егерме өс йәшлек Эммаға төбәлгәйне ул. Тиҙлектән, һалҡынса елдән бит алмалары ҡыҙарған, тулҡын сәстәре елдә туҙраған... Иҫ киткес сибәр ҡыҙ ине Эмма. Гүйә арий расаһы ҡыҙҙарының эталоны итеп яратылғайны: яуырындарын ябып, арҡаһына төшөп торған ҡуйы алтын сәстәр, тән тиреһе яңы яуған ҡарҙан да ағыраҡ, уның аҫтында ҡан тамырҙары күкшелләнеп беленеп тора. Күҙҙәре салт-аяҙ июль күге төҫөндә – зәп-зәңгәр. Хатта буйының оҙонлоғо ла стандартҡа тулыһынса тап килә – 170 сантиметр.\nКөндөң болотло булыуына ҡарамаҫтан, Эмманың күңелендә ҡояш: яратҡан һәм яратылған ҡыҙға киләсәге тотош бәхеттән генә торған һымаҡ. Отто инде бер айҙан артыҡ Көнсығыш фронтта. Ул май аҙағында бөйөк фюрерҙың хәрәкәт итеүсе армияһына барырға теләген белдергән саҡта уҡ Германияны алда тағы ла ҙурыраҡ еңеүҙәр көткәне билдәле ине. Бының өсөн күрәҙәсе булырға кәрәкмәй, кинотеатрҙарҙа һәр бер сеанс алдынан күрһәтелгән кинохрониканы – “Дойче Вохеншау”ҙың аҙналыҡ сығарылышын ҡарау ҙа етә.\nЫсынлап та, туҡтауһыҙ байрамдар, еңеүҙәр, парадтар, тантаналарҙан торған илерткес бер дәүер ине был: Польша, Дания, Норвегия, Бельгия, Голландия, Люксембург, Франция, Югославия, Греция – бер-бер артлы бөйөк фюрер һалдаттарының аяҡ аҫтында ҡоланы! Милләттең яңы теле асылған баланан алып, теше төшөп бөткән ҡартына тиклем: “Бөгөн беҙ – Германияға хужа, ә иртәгә бөтә донъяға хужа буласаҡбыҙ!” – тип йырлаған иң бәхетле йылдары! Бар халыҡтың бер-бер артлы еңеү яулап илде данға сорнаған һөйөклө фюрерға, уның ихтыярын бойомға ашырған ҡаһарман немец һалдатына ниндәй ҙә булһа һәйбәтлек эшләгеһе килә. Һәр бер еңеүҙән һуң Берлин яугирҙәрҙе улар лайыҡ булған хөрмәт менән, аяҡ аҫтарына сәскәләр һибеп, тәбрикләй. Яралыларҙы бүләктәр, төрлө тантаналарға саҡырыу билеттары менән күмәләр, сибәр ҡатын-ҡыҙҙар уларҙың ҡосағына ҡоларға әҙер тора. Ошоларҙы күреп рухланған Отто: “Германияның еңеүен байрам иткәндә һинең һөйгәнең артта торорға тейеш түгел. Мин еңеүселәр рәтендә торасаҡмын”, – тип армияға үҙе теләп, ашҡынып китте. Бынан бер йыл элек йәрәшеп, туйҙы июль аҙағына билдәләгән булһалар ҙа, Эмма ла көймәне. Алдарында сикһеҙ мөмкинлектәр һәм тотош ғүмер ҡосағын йәйеп торғанда туйҙы бер, уҙа барһа ике айға кисектереп тороу нимә инде ул! Ә әле агрономлыҡҡа уҡып йөрөгән Отто романтик ҡына түгел, үткер зиһенле, иҫәпсел кеше лә. Бай ер биләүсенең бәләкәйҙән эшләп үҫкән улы булараҡ, ул ваҡиғаларҙы алдан самалай белә: советтарҙың ерҙәрен яулап алғас, уларҙы эшкәртеү өсөн уның кеүек ҡаты ҡуллы, белемле хужалар кәрәк буласаҡ. Ә инде ҡолаҡтан-ҡолаҡҡа “Рыцарь тәреһе” менән бүләкләнгән батырҙарын фюрер еңеүҙән һуң көнсығыш өлкәләрҙә ер менән бүләкләйәсәк” тигән хәбәр таралғас, икһеҙ-сикһеҙ Рәсәй тураһында хыялланыу ғына түгел, һаташа башланы егет. “Күҙ алдыңа ғына килтер, Эмма, ҡара тупраҡлы уңдырышлы ерҙәр, күпме кәрәк, шул тиклем ҡолдар – әкиәт бит был!” – тип һөйләп туймай ине ул күҙҙәре янып.\nСоветтарға ҡаршы һуғыш башлағандан һуң килгән беренсе хатында Отто былай тип яҙғайны: “Беҙгә, был һуғыш иң күбендә бер өс аҙнанан тамамланасаҡ, тинеләр. Шулай ҙа ҡайһы берәүҙәр ике-өс ай кәрәк булыр ул, тип фаразланы. Бер егет кенә: “Йыл буйына барыуы ихтимал”, – тип әйткәйне, беҙ уны көлкөгә ҡалдырҙыҡ: “Ә поляктарҙы туҙҙырыу өсөн күпме кәрәк булды? Ә Францияны? Һин нимә, әллә оноттоңмы?”\nЫсынлап та, артта күпме еңеү! Шуға күрә һәр кем немец һалдатының донъялағы иң шәп яугир икәненә һис тә шикләнмәне һәм еңелеү ихтималын башына ла килтермәне.\n“Мин ашыға-ашыға Рәсәйгә төпкәрәк инә барам, сөнки Мәскәүҙе ни тиклем тиҙерәк алһаҡ, шул тиклем иртәрәк мин һөйгәнем менән ҡауышасаҡмын, – тип яҙҙы Отто. – Оҙаҡламай беҙ көткән тыныслыҡ көндәре килеп етер һәм беҙ, ниһайәт, ир менән ҡатын һәм, иң мөһиме, атай менән әсәй булырбыҙ”.\nТик июль үтте, август тыуҙы, әммә һуғыштың ахыры күренмәне. Ә Отто хаттарында оҙаҡлағанына аҡланған һымаҡ: “Советтар үҙҙәрен аямай һуғыша, хатта яралылары ла эргәләренә яҡын ебәрмәй. Һыңар ҡулы саҡ аҫылынып торған бер сержант миңә һау ҡулындағы сапер көрәге менән ташланды, ярай әле уны шунда уҡ атып үлтерҙеләр. Ҡоторғандар, бында башҡа бер нәмә лә әйтеп булмай. Улар йыртҡыстар һымаҡ алыша һәм йөҙәрләп ҡырыла”, – тип яҙа ине. Ысынлап та, Мәскәүҙе биноколдән күреүҙәренә ҡарамаҫтан, ни өсөн һаман еңә алмағандарын аңлай алмай ине ул: “Күҙ алдыңа килтерә алаһыңмы, Эмма, летчиктары һуңғы сиккә тиклем алыша, таранға бара. Улар үҙҙәренең ерҙәге комиссарҙарынан үлемдән дә нығыраҡ ҡурҡалармы икән ни?”\nШуға күрә әле әллә нисәмә километрға һуҙылған колоннаға Эмма ҡапма-ҡаршылыҡлы кисерештәр ҡойононда ҡарап торҙо: имәнес тә, нәфрәт тә, ҡурҡыу ҙа, шул уҡ ваҡытта ниндәйҙер кимәлдә ҡыуаныс та, ризаһыҙлыҡ та тоя ине ул. Ҡыуаныс, сөнки былар шулай күпләп бирелә икән, Отто оҙаҡламай еңеү менән ҡайтасаҡ. Тик ниңә ошо тиклем хәшәрәттәрҙе алып килеп бөйөк Германияның ерен бысратырға кәрәк булды икән, уларҙы үҙҙәрендә генә юҡ итеп булмаймы ни?!.\n1941 йылдың авгусында "Фелькишер Беохтер" гәзитенең корреспонденты был лагерь тураһында: “Беҙҙең күҙ алдында ысын мәғәнәһендә әҙәм аҡтыҡтарының хайуани көтөүе пәйҙә булды. Большевиктар Россияһының хәшәрәт бер өлөшө, кеше тоҡомоноң иң түбән, иң имәнес, иң йыртҡыс вәкилдәренең йыйылмаһы! Улар үҙҙәренең енәйәтсел ғәйебен төшөнөп беҙгә ҡурҡып, шик менән ҡарай. Нимә булыр улар менән?!” – тип яҙғайны. Былай тип гәзит хәбәрсеһе генә түгел, Вестфалияның бөтә халҡы уйлай, совет хәрби әсирҙәрен “унтерменш” – кеше булып етлекмәгән хайуани заттар тип ҡабул итә һәм ҡурҡа-ҡурҡа уларҙы, зоопарктағы йыртҡыстар һымаҡ, күрергә килә торғайны.\nБына, ниһайәт, колонналар үтеп бөттө тейерлек... Эмма юлдың ике яғынан да йыйылып киткән байтаҡ халыҡтан алда сығып өлгөрөргә теләп велосипедының педаленә баҫты, шул саҡ көтмәгәндә иң арттан тәнтерәкләгән бер хәшәрәт әсир ҡапыл ҡолап китте лә эпилепсия өйәнәге тотҡандағы һымаҡ башын ергә һуғып дерелдәй башланы. Быны көтмәгән һәм ҡуҙғалып өлгөргән Эмма уның өҫтөнә барып менмәҫ өсөн велосипедын ҡапыл борған ыңғайға йығылып китте, ашыға-ашыға һикереп торҙо ла үлем ғазабынан муйыны уңайһыҙ итеп шаҡарылған әсирҙең ағы әйләнеп барған күҙҙәре менән осрашты. Мәхлүк һуңғы һулышы менән бергә нимәлер хырылданы... Был шул тиклем тиҙ булды – ул арала иң арттан килгән конвой, тағы бер нисә кеше Эмма янына йүгереп килде. Ә ҡыҙ һаман әсирҙең етек сәстәре, һаҡалының һәр бер төгө ҡурҡыныс итеп йыбырлағанына текләгән дә киткән. Шул саҡ ҡапыл был үлектә шул тиклем булып бет мыжғығаны аңына барып етте һәм ул, ҡурҡыныс сырылдап, велосипедын ташланы ла кире йүгерҙе. Ошо ваҡиғанан һуң Эмма был унтерменштарҙы Отто хыялланғанса ҡол итеп тә күрергә теләмәй, киләсәктәге биләмәләренә француздарҙы, һис юғында поляктарҙы алырбыҙ, тип ниәт ҡора башланы.\n“Дойче Вохеншау”ҙың август аҙағындағы сығарылыштарының береһендә әсиргә төшкән үзбәк, ҡаҙаҡ һәм башҡа азиаттарҙы күрһәттеләр һәм диктор ул кадрҙарға: “Бына былар большевиктарҙың кеше булып етлекмәгән заттарының бер нисәһе генә,” – тигән аңлатма бирҙе.\nФәрхинур барҙы ла барҙы. Йонсоуҙың сигенә еткән меңәрләгән әсир араһында эләгә-тәгәрәй ул да атланы. Ят ер, ят күк, ят һауа...\n...Бына уларҙы ошо юл буйлап ҡыуҙылар. Астан ҡырҡылған бисаралар ошо ботаҡтарҙан япраҡ өҙөп ҡапҡан өсөн туҡмалды. Бына ошонда һөрлөктө, бына ошонда ҡанһырап йығылды, бына ошонда приклад менән туҡмай-туҡмай аяҡҡа баҫтырҙылар...\n“Ошо залимдар ауылыма, Фәрхинурыма, балаларыма барып етһә... – ошо хәлендә лә сикәләрен ҡыпһыуыр һымаҡ ҡыҫҡан ауыр уйҙарынан, сарыһыҙлыҡтан үрһәләнә ине Нурулла. – Тамуҡ яҡын ғына, ҡул һуҙымында икән ул, Фәрхинур: берәй әҙәмдең күңеленә яуызлыҡ оялап, мәрхәмәт юҡҡа сыҡһа, ундай әҙәм башҡалар өсөн үҙе тамуҡҡа әйләнә икән. Бәндәнең шул ҡәҙәре яуызлығын, сәсәп әҙәмлектән сығыуын уйлап-уйлап та аңлап бөтөрлөк түгел. Беҙҙе мал һымаҡ күрәләр, тиер инең, беҙ бит малға ла аяп ҡарай торғайныҡ, улар өсөн дә эсебеҙ яна ине...\nНиһайәт, беҙҙе сәнскеле тимерсыбыҡ менән уратып алынған, мөйөш һайын ҡарауылсы вышкалары ҡуйылған урынға алып барып баҫтырҙылар. Аслыҡтың сигенә барып еткәйнек, кискә саҡлы бер бөртөк үлән ҡалманы, кем селәүсен, кем тамыр соҡоп ашай...\nКөн артынан көн үтеп, туҡтауһыҙ ямғырҙар башлағас, беҙгә өң һымаҡ нәмә соҡорға рөхсәт ителде. Кем сыбыҡ осо, кем ҡалағы менән маташа, эт һымаҡ бармаҡ менән ер тырнаған ҡайҙа... Ашығабыҙ, арыҡ тәндең аҡтыҡ хәле барҙа баш осона ышыҡ кәрәк. Бер ҡырыйҙа тиҫтәләгән көрәк ята – алырға рөхсәт юҡ. Шунда нисектер аңланым, Хайран – беҙ фашистарға хатта ҡол, эшсе көсө булараҡ та кәрәк түгелбеҙ. Әгәр ҙә мин әҙәмлектән сыҡһам, уларға шул рәхәтлек бирәсәк. “Улар бит кеше түгел ине, улар хатта хайуан да түгел ине, шуға күрә беҙ Ер йөҙөн уларҙан таҙарттыҡ”, тип, үҙҙәрен аҡлар һәм донъя алдындағы енәйәттәрен ҡаплар өсөн уларға беҙҙең әҙәмлектән сығыуыбыҙ кәрәк. Шуны аңлау йәшәргә көс бирҙе миңә: тимәк, алышымды дауам итә алам әле; бурысым – кеше булып ҡалыу. Ә нимә ул кеше булыу, Хайран? Был һорауға яуап һин үҙең бит: игелек, киң күңел, һәр бер йән эйәһенә мәрхәмәт. Эргәмдә мәрхәмәткә мохтажлыҡ күп, яҡыныма арҡа терәп йылымды уртаҡлашһам да мин һаман кеше булып ҡалам әле. Ә мине юҡ итергә теләгән дошман кейеме йылы, ҡиәфәте туҡ, һыны тура, ҡарашы тәкәббер булыуға ҡарамаҫтан – әҙәмлеген күптән юғалтҡан. Эйе, әҙәм балаһының, ҡанһыҙлығы менән үҙен ни тиклем түбәнгә төшөрөргә һәләтле икәнен күрҙем мин уларға ҡарап.\nОшо аңлау рухымды нығытты, йәшәүемә мәғәнә бирҙе. Ниндәй генә ғазап кисерһәм дә киләсәгебеҙ хаҡына тере ҡаласаҡмын, тинем. Керпегеңдең күбәләк ҡанатылай елпелдәп иренемде ҡытыҡлауын тойорға, Нурия ҡыҙымдың ҡояш еҫе сыҡҡан өлпәк сәсен күкрәк тултырып һуларға, имән тубырсығы һымаҡ тығыҙ тәнле Нурлығаян улымды һауаға сөйөргә, уның сыңғырҙатып көлгәнен ишетергә үҙемә-үҙем вәғәҙә бирҙем. Һәр аҙымымды уйлап баҫырға, фашисҡа зыян итә алмаһам да, яҡшылыҡ эшләмәҫкә: шахтаға ебәрҙеләр – аяғымды имгәттем, заводта – бармағымды ҡырҡтырҙым. Ахырҙа, әсирҙәр өсөн ағастан аяҡ һауыттары яһаған оҫтаханала эшкә ҡуштылар. Үҙем кеүектәргә файҙам тейә, тип ҡыуанған булдым. Әҙәм балаһына шундай ғына булһа ла ҡыуаныс кәрәк икән ул, Хайран.\nӘ бер көндө лазаретҡа индереп һуҙып һалдылар – ни булғанды аңламай ҡалдым мин. Ҡанымды ала башланылар: еңелеү белмәгән ата-бабамдың мыҡты ҡаны фашист тамырҙарынан ағасаҡ, балаларымдың йәнен ҡыйырға атлыҡҡан вәхшиҙең ағзаларына минең ҡаным ҡеүәт бирәсәк... Сараһыҙлығымдан үрһәләндем, тик һуң ине. Аҡтыҡ ҡаным менән яуызлыҡҡа хеҙмәт итмәҫ өсөн, миңә үлемдән башҡа юл ҡалдырманы фашист... Бер нимәгә ҡарамайынса тере ҡалырға, һеҙгә әйләнеп ҡайтырға ҡарар иткәндә, был золомдоң мөмкинлеге уйыма ла килмәгән ине... Тик фашист йәшәүгә юлымды тотош ҡамаланы. Үҙемә лә, һеҙгә лә меңәр мәртәбә ҡабатлаған вәғәҙәмде боҙмаҫҡа сарам ҡалманы шунда, Хайран!”\nҺуғыш ҡыҙа бара, Отто һаман ҡайтмай, Көнсығыш фронтҡа ирҙәр көндән-көн күберәк кәрәк, шуға күрә “вермахт ярҙамсылары” тип ҡатын-ҡыҙҙарҙы ла төрлө эштәргә йәлеп итә башланылар. Был ваҡытта Эмманың ағаһы менән ҡустыһы ла фронтта ине. Шуға күрә берҙән-бер ҡыҙҙарын әсәһе үҙҙәренән алыҫҡа ебәргеһе килмәне һәм Эмма Хёвельхоф вокзалына эшкә урынлашты. Ошо вокзалға. Шуға күрә бындағы йыртҡыслыҡ гелән уның күҙ алдында барҙы. Эшкә килә ятаһың, ә юл ситендә инде бер нисә үлек аунай. Сөнки сентябрь баштарында лагерҙа барактар төҙөй башланылар, шуға күрә меңәрләгән әсирҙе ете километрға буласаҡ барактар өсөн щиттар алырға ҡыуалар ине. Яурындарына ауыр йөк һалған ауырыуҙар йәки хәлһеҙҙәр юлда ҡолаһа, уларҙы приклад менән туҡмайҙар, штык менән сәнсәләр йә атып үлтерәләр. Башҡалары ел иҫкәнгә сайҡалып, көс еткеһеҙ йөктән эйелеп конвойҙарҙың типкеләүе, сәнскеләүе аҫтында яй ғына алға тәнтерәкләй. Щитты иң тәүҙә алғандар ныҡ алға китә, ә иң һуңғыларына уларҙы йүгерә-атлап ҡыуып етергә тура килә, ә һуштан яҙып йығылғандарҙы башҡаларына щитҡа һалып лагерға алып ҡайтырға тура килә. Йыш ҡына конвойҙар бер нисә кешене этеп йыға ла, йөктәре аҫтында баҫылып ҡалған кешеләрҙән көлөп күңел аса.\nБыға шаһит булған кешеләр ҙә был мәрәкәгә йылмайып тамаша ҡыла, сөнки Геббельстың тәүлек әйләнәһенә “әҙәм аҡтыҡтары”, “ҡоторған йыртҡыстар”, “азиаттар өйөрө” тип атаған пропагандаһы, йәлләп тормай юҡ итергә, ер йөҙөнән һепереп ташларға, донъяны уларҙан тиҙерәк таҙартырға саҡырыуы һәр бер немецтың ҡолағында туҡтауһыҙ яңғырап тора.\nНоябрь аҙағында Оттоның хәбәрһеҙ юғалыуы хаҡында хәбәр килде. Эмманың ҡустыһы Ганс Сталинград йүнәлешендә һуғыша ине. Ҡыш уртаһында уның да хаттары килеүҙән туҡтаны. Бары шунда ғына еңел еңеүҙәрҙән иҫергән Германия айныға һәм ысын һуғыштың нимә икәнен аңлай башланы, ахыры. Әммә Геббельс: “Беҙ көнсығышта шул ҡәҙәрем күп ерҙәр яулап ала алдыҡ, хәҙер үҙебеҙгә нисек уңайлы, шул тиклем оҙаҡ һуғыша алабыҙ. Беҙгә хәҙер түҙемлек кенә кәрәк! Түҙемлек! Еңеү – ваҡытҡа ғына бәйләнгән”, – тип йыуатты.\n1943 йылдың йәйендә Эмманың өлкән ағаһы һәләк булды. Ғаиләләрендә СС гәскәрҙәрендә хеҙмәт иткән Зигфрид менән айырыуса ғорурлана торғайнылар. 1941 йылдың июлендә уларҙы фронтҡа оҙатыр алдынан рейхсфюрер Генрих Гиммлер үҙе сығыш яһап: “Был – идеологиялар һәм расалар һуғышы. Бер яҡтан беҙ – арийҙар расаһының ҡиммәттәренә нигеҙләнгән национал-социализм идеологияһы, икенсе яҡтан 180 миллион халыҡ – исемдәрен дә әйтергә ерәнес расалар һәм милләттәр өйөрө. Уларҙың әшәке булмышы шундай ки, уларҙы бер нисек тә үҙгәртеү мөмкин түгел, бары тик һис ҡыҙғаныуһыҙ атырға, бер ниндәй мәрхәмәтһеҙ юҡ итергә, Ер йөҙөн уларҙан таҙартырға тура киләсәк”, – тигән бурыс йөкмәткәйне. Иң һуңғы кистә, табын артында Зигфрид был тарихи осрашыу хаҡында тулҡынланып һөйләгәндән һуң, бөтөн ғаиләләре менән “амин” тип аяғүрә баҫып шнапс күтәрҙеләр. Ә Эмма үҙенең “180 миллион!” – тип тетрәнгәнен, ә ағаһының уны “беҙ бит баштан-аяҡ ҡоралланғанбыҙ, был бит моторҙар һуғышы” тип тынысландырғанын яҡшы хәтерләй. Бына шул ҡаһарман Зигфрид – хәҙер юҡ инде...\nКүп йылдар үткәс, шул осорҙағы карикатураны күреп, рәссамдың ни тиклем хаҡ булғаны хаҡында уйлағайны Эмма: Гитлер бер ҡулына тимер тәре тотҡан, икенсеһе менән ҡәбергә күрһәтә. Аҫта яҙыу: “Мин һеҙгә дан менән ер вәғәҙә иткәйнем. Хәҙер һеҙҙең тегеһе лә, быныһы ла булды”.\nӘммә күпте теләп һуғышҡа атлыҡҡан һәм ҡайҙалыр Мәскәү эргәһендә ятып ҡалған Оттоның тәреһе генә түгел, хатта ҡәбере лә юҡ, ә Зигфридтың иҫтәлеккә тик тимер тәреһе генә ҡайтты. Бөйөк Германия өсөн арий расаһының иң һылыу вәкилдәрен тапҡаны менән ғорурланған һәм малайҙарын антик аллалар менән сағыштырған әсәһен өлкән улы хаҡында “фюрер өсөн батырҙарса һәләк булды” тигән яңғырауыҡлы һүҙҙәр ҙә, тимер тәре лә йыуата алманы. Ул ҡапыл биреште, ҡаты ауырып, бер нисә ай ғазапланып ятҡандан һуң, һөйөклө малайҙары киткәс дөм-ҡараңғыға әйләнгән яҡты донъя менән хушлашты. Нисәмә йылдар буйы күптәрҙе көнләштереп йәшәгән татыу, өлгөлө ғаиләнән атаһы менән Эмма ғына тороп ҡалды. Әсәһен юғалтыуҙан айнып та өлгөрмәнеләр, улар ғорурланған, улар ышанған бөйөк Германия юҡҡа сыҡты. “Улай булырға тейеш түгел, түгел ине, – тип үрһәләнде Эмма Раббынан ғәҙеллек талап итеп. – Улар бит Аллаһыҙ советтарға ҡаршы Һинең исемең менән барғайны”.\nШулай ҙа яҙмыш атаһы менән Эмма өсөн дә ҡыуаныс һаҡлаған икән. 1947 йылда Ганстан хат килеп төштө: бәхеткә күрә, ул Сталинград тамуғынан ҡотолоп пленға эләккән булған, ә 1954 йылда инде үҙе ҡайтып инде. Элекке шаян, көләс, сибәр егет урынына алдарында күҙҙәре төпкә батҡан, арҡаһы көмрәйгән, ап-аҡ сәсле таныш түгел кеше баҫып тора ине. Апаһының йәлләп ҡарауынан уның ирен ситенә йылмайыу ишараты ҡунды: “ Әгәр ҙә һин мине әсиргә төшкән сағымда, Сталинградтан сыҡҡанда күрһәң, ҡайһылай матурайып киткәнһең тип һоҡланыр инең”, – тине ул. Күргәне бар ине Эмманың. Совет, Америка, Англия кинохроникаларынан әсиргә төшкән немец һалдаттарының йәлләүес йөҙҙәрен бөртөкләп тиерлек әллә нисә тапҡыр ҡараны ул. Йөрәге ҡанһыраһа ла, араларында таныш йөҙҙәрҙе эҙләне, Отто менән Ганс булһасы, тигән өмөтө күҙҙәрен йомолмаҫҡа мәжбүр итә ине. Тик ул был хаҡта ҡустыһына бер ҡасан да һөйләмәне, уны аяны. Сөнки ҡиәфәте генә түгел, ҡылыҡ-фиғеле лә үҙгәргәйне Ганстың: тиҙ генә ҡыҙып китә, йәки сәғәттәр буйы бер нөктәгә төбәлеп уйланып ултыра, юҡтан ғына истерикаға бирелә.\nБер мәлде табын артында ул ҡапыл күгәренеп һикереп торҙо, алдында торған кофеһы салт-аҡ өҫтәл ябыуына түгелде.\n– Был нимә? – тине ул йыбырлап китеп барған энә күҙәүендәй генә бөжәккә күрһәтеп. Бер аҙ тынысланғас, ғәфү үтенеп: – Миңә бет һымаҡ күренде лә... – тип көлгән булды. Өҫтәлде йыйып алғандан һуң, һауыт-һаба йыуырға тотонған Эмма янына килде лә, таҫтамал алып тәрилкәләрҙе ҡороторға кереште.\n– Ҡурҡма, апай, мин псих түгел. Тик ул бөжәктәр үҙәгемә үтеп бөткән, – тине. Шунан таҫтамалын ситкә һалып, тәмәке тоҡандырҙы ла балкон ишегенә һөйәлде. – Ҡырҡ өсөнсө йылдың 30 ғинуары ине. Иҫемдә ҡалған, сөнки икенсе көнөнә Паулюс, ниһайәт, капитуляция иғлан итте – әгәр ҙә шул тиклем һуҙмаған булһа, унар меңләгән кеше иҫән ҡалыр ине. Беҙ Иоһанн менән темеҫкенеп, берәй ашанты табып булмаҫмы тигән өмөт менән емереклектәр араһында тәнтерәкләп йөрөйбөҙ. Эргәлә меңәрләгән ярым яланғас үлектәр аунай. Ярым яланғас, сөнки кейергә эшкашҡан нәмәләрен әлегә тере яуҙаштары сисеп алып бөткән. Мәйеттәргә иғтибар итеүсе юҡ – күнегелгән. Был емерек ҡала, үҙе өсөн үс алған һымаҡ, беҙҙе ғәмһеҙ-хисһеҙ тере мәйеттәр өйөрөнә әйләндергән инде. Тере мәйет, сөнки хатта үҙеңдең үлемең дә ҡурҡытмай. Күпме йөрөгәнбеҙҙер, ара-тирә осҡан осраҡлы снарядтарҙың береһе шартланы ла Иоһаннға ярсығы килеп ҡаҙалды. Алыҫ түгел яралылар ятҡан подвал барлығын белә инек, дуҫымды шунда һөйрәп алып инеп, әпен-төпөн яраһын бәйләгән булдым. Врач, медицина ярҙамы тигән нәмә күптән юҡ ине инде. Ҡанды күп юғалтыуҙан Иоһанн өшөй башлағас, уны йылытырға тырышып ҡосаҡлап яттым да онотолғанмын. Күпме ятҡанмын, йоҡлағанмынмы, һушһыҙ булғанмынмы, ниндәйҙер йыбырлауҙан иҫемә килдем, битемде һыпырып ҡараным да ҡотом осто: эргә-тирәмдәге үлектәрҙең беттәре, миллионлаған беттәр, хужаларының һыуынған тәндәрен ташлап миңә күсә. Имәнестән нимә эшләргә белмәй атылып тышҡа сыҡтым, ерҙә аунайым, ҡар менән битемде, ҡулымды һыпырам... Хәҙер уйлаһаң, ҡурҡыныс һаташыу һымаҡ...\nЭшенән туҡтап тыңлаған Эмма бер һүҙ ҙә өндәшмәне, юлда ятып йән биргән хәшәрәт әсирҙең дерелдәгәнен күҙ алдынан ҡыуырға тырышып ҡабат һауыт-һабаға тотондо.\n– Миңә ун биш йәштәр булғандыр, йылдағыса диңгеҙ буйында ял итә инек. Беҙ көн һайын Зигфрид менән иртәле-кисле оҙаҡлап һыу инәбеҙ. Айырыуса ҡояш байып барған саҡта матур: беҙҙең ҡарайып янған тәнебеҙ һуңғы нурҙар яҡтыһында алтынға мансып алынған һымаҡ күренә. Бер көндө әсәйем киске ашҡа саҡырып яр буйына үҙе килде. Тулҡындар менән уҙышып ярға сығып килгән өлкән улының мыҡты, камил, һомғол кәүҙәһенә һоҡланып ҡараны ла:\n– Улдарым Аполлондың үҙе һымаҡ матур, – тип арҡамдан һөйҙө. Шул сағында мин әсәйемдең йөҙөнән уға алла әсәһе булыуҙың ни тиклем татлы икәнен күрҙем. Ысынлап та, беҙ үҙебеҙгә үлемһеҙ булып тойола инек. Беҙ Ер йөҙөндәге бөтә халыҡтарҙан да өҫтөнөрәк – был әйтеп аңлатып булмаҫлыҡ ләззәт сығанағы. Һиңә арий расаһы булып тыуыу бәхете насип булған, һин камилһың – бер кемгә лә, бер нәмә лә иҫбатлауҙың кәрәге юҡ... Әлбиттә, беҙ үҙебеҙҙе аллалар итеп тойоу бәхете биргән бөйөк фюрер өсөн йәнебеҙҙе фиҙа ҡылырға ла әҙер инек, – тип дауам итте Ганс. – Оттоға ер, Зигфридҡа дан кәрәк ине, ә мин һуғышҡа советтарҙың әҙәм кимәленә күтәрелеп етмәгән бәндәләрен ер йөҙөнән юҡ итеү миссияһы менән барҙым. Мин танкыларға ҡаршы барырға, кешелек цивилизацияһына янаған ҡырағай азиаттарҙың боғаҙынан алырға әҙер инем. Әле иһә, һөйөклө әсәйемдең “алла”һы, миллионлаған беттәрҙән таланып, үкерә-үкерә бысраҡ ҡар өҫтөндә аунайым! Ә эргәмдә унар меңдән ашыу минең һымаҡ “алла”ларҙың боҙ булып ҡатҡан мәйете аунай һәм улар хәҙер хатта беттәргә лә кәрәк түгел. Әлбиттә, мин былай тип уйларлыҡ, ниндәйҙер һығымталар яһарлыҡ хәлдә түгел инем, әммә мин шуларҙы тойҙом.\nБеҙгә бит большевиктарҙан яҡшыраҡ, өҫтөнөрәк булыуыбыҙ һеңдерелгәйне. Ә ҡайһы яғыбыҙ менән яҡшыраҡ? Ундай һорау хатта әсиргә төшкәс тә башыма килмәне. Ысынында, Сталинградта ла, алыҫ төньяҡтағы лагерҙа ла миндә тик бер генә нәмә – ашау ҡайғыһы була торғайны.\nЙәп-йәшмен, ҡот осорғос ябыҡмын һәм асмын. Иртән күҙемде тырнап асҡандан алып, төндә ҡара упҡынға ҡолап төшкән һымаҡ онотолғансы бер генә уй: ашау, ашау, ашау... Форсат тейеү менән яҡындағы ауылға һоранырға барам. Кемдер теш араһына ҡыҫтырырлыҡ берәй нәмә бирә, күптәр бирмәй, сөнки үҙҙәренә лә наҡыҫ. Бер көндө йәнә яурыныма утын түмәре һалып сығып киттем. Ҙур ғына өйҙөң ишеген барып ҡаҡтым, өлкән генә ҡатын асты. Түмәремә ымлайым: “Утын кәрәкмәйме?” Йылмайҙы ла, һарай яғына күрһәтә: стена буйлап ыҡсым итеп өйөлгөн бихисап утын. Боролоп китергә торған еремдә, өйгә әйҙәне. Индем. Аш еҫенән башым әйләнеп китте. Әҙәмсә өҫтәл артына ултыртты, ҡуйы, тәмле йәшелсә ашы һалып бирҙе, икмәк телеп тотторҙо. Усына яңағын терәгән килеш текләп ултырҙы ла:\n– Бала ғынаһың бит, – тине. “Нишләп минең илемә баҫып индең?” – тип һораманы. Башы менән стенала эленеп торған фотоларға ымланы: – Бәлки, минең уландарым да ҡайҙалыр тинтерәп йөрөйҙөр ҙә, уларға ла берәйһе ошолай игелек итер, – тине.\nҮҫкән саҡта беҙгә мәрхәмәт, һөйөү тураһында бик күп һөйләнеләр: өйҙә лә, мәктәптә лә, сиркәүҙә лә... Бөйөк Германияны, фюрерҙы, ата-әсәңде, яҡыныңды, һәм, әлбиттә, Алланы яратыу тураһында, Алланың икһеҙ-сикһеҙ мәрхәмәте һәм һөйөүе хаҡында. Мин бит үлтерергә лә һалдат ҡайышымдың айылында “Gott Mit Uns” – Алла беҙҙең менән – тигән һүҙҙәрҙе ялтыратып барҙым. Ә бында, беҙ Аллаһыҙ тип һанаған Рәсәйҙә, стенаһында коммунистик хеҙмәт алдынғыһы тигән маҡтау ҡағыҙҙары эленеп торған өлкән ҡатындаң өйөндә Алланың ысын мәрхәмәте менән һөйөүен тойҙом. Алла уның менән түгел, Алла уның булмышында икәнен тойҙом.\nОҙаҡ ваҡыттар эсендә беренсе тапҡыр ҡорһағымдағы рәхәт ауырлыҡтан ирәйеп лагерға китеп барғанда ирекһеҙҙән: “Минең әсәйем уның әсиргә төшкән улына шулай яҡшылыҡ эшләр инеме икән?” – тип уйланым да, үҙ-үҙемә: “Юҡ, эшләмәҫ ине”, – тип яуап ҡайтарҙым.\n“Һуң беҙ уларҙы “унтерменш”, хайуан тип һананыҡ бит, – тип уйланы Эмма. – Мин уларға икмәк биреү түгел, йәшәргә лайыҡтар тип тә ҡараманым.\nҠараманым һәм ҡарарға ла теләмәйем! – тип ҡысҡырғыһы килде уның. Нисә йыл элек кенә беҙ ни тиклем бәхетле, ә донъябыҙ ҡайһылай күркәм ине! Шуларҙың барыһы ла ҡайҙа булды һуң?”\n“Ни өсөн шулай? Быға кем ғәйепле?” – тигән һорауҙы хатта үҙенә бирергә лә ул әҙер түгел ине. Моғайын, тап шул мәлдәлер, Эмма барыһын да яңынан башларға ҡарар итте. Бөтөн көсөн йыйып үткәнде томаланы ла ғүмер юлын өр-яңынан башлап алып китте.\nТыуа-тыуғандан ошонда йәшәһә лә Эмманың бер ваҡытта ла был юлды йәйәү үткәне булмаған һәм уның хәлһеҙ кеше өсөн ни тиклем алыҫлығын белмәгән икән. Тотош бер ғүмер оҙонлоғо юл, ғазап, ҡайғы, вәхшәт юлы. Алтмыш дүрт йыл буйына көтөрлөк, өс мең километр араны йүгереп килеп етерҙәй булып һағынырлыҡ, шундай мөхәббәткә лайыҡ булырлыҡ кешенең ошо юлдарҙан йөрөгәне... Шул бысраҡ, түбәнһетелгән, туҡмалған, иҙелгән кешеләрҙең һәр береһенең ҡайҙалыр ошолай һағынып көткән кешеләре булғаны... Шуларҙың барыһы өсөн үкенес уның күңеленең ҡасандыр таш һымаҡ ҡатырылған тәрәнлегенән бүҫелеп килеп сығып боғаҙын йыртты... Һыҡтау булып яңғыраны, әсе йәш булып сикәһен өттө.\nҮҙе атланы, үҙе иланы, нисәмә тиҫтә йылдан һуң барыһын да – яттарҙы ла, үҙенекеләрҙе лә, шул иҫәптән үҙен дә ҡыҙғанып иланы ул. Ошо юлдан үҙенең күптән үтергә тейеш булғанын уйлап иланы.\nБарҙы ла барҙы Фәрхинур. Ете саҡрым түгел, етмеш ете тапҡыр ете ине был ғазап юлы. Аяҡтары үҙҙәре зыяратҡа алып килеп еткергәс, алдында иҫәпһеҙ-һанһыҙ булып теҙелеп киткән ҡәбер бағаналарын күреп иҫе-аҡылы китте. Күпме ҡәһәр, ғазап, рәнйеш, әрнеү... Нисек барыһын да ҡуйыныңа һыйҙыра алдың һин, эй, тупраҡ?! Нишләп шундай ҡәһәрҙәргә дусар булдың һин яҡты донъяның был күркәм төбәге? Аҫтарыңдан һыу түгел, ыу урғыла инеме, нисек шундай ҡәбәхәттәр тыуып үҫте һиндә? Әсәләрҙең аналығы йәһәннәмгә әйләнеп, тамуҡта яныр яһилдарҙы яҡты донъяларға тыуҙырҙымы? Әллә әсәләрҙең түшенән хәләл һөт урынына йылан ағыуы эркелә инеме? Нишләп шундай ҡәбәхәтлектәр ҡылынды ошо күк аҫтында? Ошо күктәргә донъяға гел хайран ҡалып, һоҡланып баға торған яҡты күҙҙәреңде мөлдөрәтеп... – Фәрхинурҙың боғаҙына йыртырҙай булып ҙур төйөн тығылды, – мөлдөр-мөлдөр-мөлдөр итеп, йәнең ҡыйналып, нисә мең тапҡырҙар ҡараның икән, йөрәккенәм?!\nКүңеленең әрнеүле һамағы аҫтында меңәрләгән ҡәбер таштары араһында аҙашты Фәрхинур... Һәр береһе өсөн ата-инәһе, йән һөйгәндәре, балалары ҡан йәш түгеп илаған ғәзиз бәндәләрҙең аҫыл һөйәктәрен ҡаплаған ошо тупраҡҡа баҫып торған аяҡтарын ялҡын ялмап, түҙгеһеҙ өтөп алды ла, сараһыҙҙан йәшел сирәмгә тубыҡланды. Һаҡ ҡына яурынына ҡағылғанға башын ҡалҡытты.\n– Ул бында, – тине Элиас. – Саҡ ҡына арырыраҡ.\nМеңәр саҡырымдарҙы йүгерә-атлап, хәле бөтә ҡалһа имгәкләп килергә әҙер булған аяҡтары бер нисә аҙым ҡалғас быуынһыҙланды.\n– Мин хәҙер, хәҙер, – тип ҡарһаланды Фәрхинур хәлһеҙләнгәненә уңайһыҙланып. “Хәҙер, йөрәккенәм”, – тип бышылданы. Инде эргәһенә килеп еткәс тора алмай ултырғанын Нуруллаһына хыянат күреп ҡалҡынды.\nХәләленең аҫыл һөйәктәрен ҡаплаған тупраҡҡа барып тубыҡланғас, маңлайын ғәзизенең маңлайына терәгән һымаҡ йәм-йәшел сирәмгә сәждә ҡылып, ниһайәт, шыбырлай алды: “Мин һине яратам, Нурулла!” Шыбырланы ла үҙ-үҙенә ҡолаҡ һалды – алтмыш дүрт йыл буйы булмышына нышып-нышып тултырылған наҙы тамсы ла бүҫкәрмәгәненә ғажиз булып ҡабатланы: “Йәнемдән артыҡтар күреп яратам, Нурулла!..”\nИке донъя араһын иңләгән был һөйөү һүҙҙәре – Мөхәббәттең мәңгелек доғаһы – тап ошо мәлдә ҡабул ҡылынды булыр: ҡояштың нуры хәләленең йылыһы булып сикәһен һөйгәнде, еләҫ ел уның ҡулдары булып сал сәстәрен һыйпағанды айырым-асыҡ тойҙо шунда Фәрхинур, күңеленә һиллек, йәненә тыныслыҡ ҡунды.\nНуруллаһына барыһын да бәйнә-бәйнә һөйләне Фәрхинур, меңәрләгән көндәр, йоҡоһоҙ төндәр буйы иҫәпһеҙ-һанһыҙ ҡабатлаған хәбәрҙәренең бер һүҙен дә төшөрөп ҡалдырмаҫҡа тырышып теҙҙе:\n– Балаларың һине, Аллаға шөкөр, ныҡ яратты. Теге бәйгенең иң ҙур бүләген тотҡан килеш тура айғырыңдың муйынынан ҡосоп төшкән берҙән-бер фотоһүрәтеңде ҙурайттырып, икеһенә лә айырым эшләтеп бирҙем. Үҙәктәре өҙөлөп һағынып китһәләр, атайым тураһында һөйлә әле, тип һорарҙар ине. Оҙон-оҙаҡ ҡышҡы төндәрҙә буран олоуына ҡолаҡ һалып әкиәт түгел, һинең турала тыңлап үҫтеләр. Ат өйрәткәндә ҡолап тишелгән башыңдағы яра эҙенән башлап, буранда юғалған ҡолоноңдо эҙләгәндә туңған аяғыңдың зәғиферәк булып ҡалған кескенә бармағына тиклем белә торғайнылар.\nҺин киткәс тыуған Нурлығаяныбыҙ, ҡыҙым тыуһа ла, улым тыуһа ла, исемендә Нур булһын, тип әйткәйнең бит – апаһы Нурияға ҡарар ҙа: “Һин бәхетле, һин атамды күргәнһең”, – тигән булыр ине. Ә ҡыҙыбыҙ – ике йәшлек бала нимә иҫләһен инде – мин һөйләгәндән инде. – Эйе, атайымдың мине бейеккә-бейеккә ырғытҡанын иҫләйем. Ул ырғытып ебәрә, ә мин тамсы ла ҡурҡмайым, рәхәтләнеп сырылдап көләм. Шунан атайым көлә-көлә мине тотоп ала, – тип һөйләгән була. Ә Нурлығаяныбыҙ уға көнләшеп ҡарай ҙа: “Мин дә ҡурҡмаҫ инем”, – тиер ине.\n– Кеше ҡаны, кеше рәнйеше, кеше ҡарғышы менән һуғарылған был тупраҡ аҫтында ятыуҙары ла еңел түгелдер, йөрәккенәм, – тип бышылданы Фәрхинур кеҫәһенән бер ус тупраҡ төйнәлгән ҡулъяулығын сығарып. – Тыуған ауылыңдың рәхмәт менән һуғарылған пак тупрағы ҡара гүреңде ҡотло итһен, – Ҡап-ҡара бай тупраҡты йәшел сирәмгә ҡәҙерләп таратты ла, ғәзизенең өҫтөнә ябылған затлы юрған һымаҡ һыйпап, уйға талып ултырҙы. – Биштәреңә тығырға онотоп ҡалдырған бер йомарлам кипкән ҡоротто ла алып килдем, Нурулла. Һине оҙатҡанда әсәйем алып килгәйне. Шул хатамды теше төшөп бөткәнсе онотторманы. “Кейәүем минең ҡыр сейәһенең япрағын һалып ҡайнатҡан ҡоротомдо һәләк ярата торғайны”, – тип гүр эйәһе булғансы маҡтанды.\nШул саҡ киҫәк кенә ҡара болоттан яуа башлаған ямғырҙың эре тамсыһы сикәһенә тамды.\n– Кемебеҙ илай? – тип һораны Фәрхинур. – Һин илайһыңмы, йөрәккенәм? Әсәм йәнеме? Әллә үҙемме? Күктең үҙе сыҙамайынса йәш түгәме булмаһа?\nҠапыл баш осонда сатыр хасил булғанға ҡалҡып ҡараны: теге немец егете олоғара ҡулсатырын асҡан икән. Ул арала өлкән генә немец әбейе ҡәберҙең икенсе яғына теҙләнде.\nФәрхинур үҙенең хәленә инеп, әрнеүен уртаҡлашып, аяп баҡҡан күҙҙәргә, фрау Зильберттың йылдар, ҡайғылар, тоҙло йәштәр уңдырған аҡһыл-зәңгәр күҙҙәренә, ҡараны ла ғүмер буйы сер уртаҡлашҡан әхирәте һымаҡ күреп:\n– Яратам, тип әйтеп өлгөрмәгәйнем, – тине.\n– Ә мин, яратам, тип ҡат-ҡат әйткәйнем дә бит, – тип бышылданы Эмма,- берәй игелекле әҙәм ер ҡуйынына һалмаһа, һөйәктәре ҡайҙалыр Мәскәү эргәһендә һаман аунап яталыр инде.\nАлыҫ Башҡортостандан алып килеп ҡәбер сирәме өҫтөнә һибелгән ҡара тупраҡты һыйпап ҡара сатыр аҫтында ултырған был өлкән йәштәге ике ҡатынға ошо олоғара донъяла мөхәббәт менән яҡшылыҡтан башҡа бүлешергә бер нәмә лә кәрәкмәй ине. Ә ҡабат балҡып сыҡҡан ҡояштың шуҡ нурҙары, эргәләге ағастарҙың леперҙәгән япраҡтары, кемуҙарҙан һайраған ҡоштар, һөңгө кеүек тырпайып үҫкән үлән ҡыяҡтарында емелдәгән шаян ысыҡ тамсылары аша ошо ҡәберҙәрҙә ятҡан миллиондарса ҡорбандар һаман ялбара, оран һала:\nТереләр! Әле Ер йөҙөндә йәшәгәндәр! Тыныслыҡ һаҡланһын, кешеләр һәм халыҡтар араһында татыулыҡ булһын өсөн бөтөн булмышығыҙ, йәнегеҙ-тәнегеҙ менән тырышығыҙ!


Хәбәрҙәр: Польшаның элекке президенты илдә Үҙәк разведка идаралығының йәшерен төрмәһе булыуын таныған.\nПольшаның элекке президенты илдә Үҙәк разведка идаралығының йәшерен төрмәһе булыуын таныған.\nПольша һәм АҠШ-тың махсус хеҙмәттәре 2000 йылдар башында хеҙмәттәшлек иткән, әммә Варшава Үҙәк разведка идаралығына үҙ территорияһында тотҡондарҙы язалау өсөн ризалыҡ бирмәгән. Был турала ул саҡта Польшаның президенты посын биләгән Александр Квасьневский белдергән. Ул, 2001 йылдың сентябрендәге АҠШ-тағы теракттан һуң, терроризм менән көрәш сиктәренлә Иҫке Кейкутта Америка яғына разведка базаһы бирелеүен таныған.\n“Мин ҮРИ директоры менән осрашманым, һөйләшеүҙәр барышында минең партнерым Джордж Буш булды,-тине Квасьневсий.-Махсус хеҙмәттәр хеҙмәттәшлеге мәсьәләләре тикшерелде. Хеҙмәттәшлек деталдәренә ҡағылманыҡ. Мин ерәнес методтар яҡлы түгел. Улар аҡланманы һәм бер ниндәй ҙә яҡшы һөҙөмтә бирмәне.”\nИрандың Баш лидеры аятолла Хаменеи үҙенең Twitter аккаунтында “АҠШ хөкүмәте- бөтә кешелеккә ҡаршы тирания символы,”-тип белдерҙе. Быны, Хаменеи фекеренсә, Үҙәк разведка идаралығының һорау алыу ваҡытында аяуһыҙ методтар ҡулланыуы тураһындағы АҠШ сенаты доклады уҡ раҫлап тора.\nҮҙәк разведка идаралығы директоры Джон Бреннан ҡулға алыу һәм һорау алыуҙа ҮРИ программаһында хаталар булыуын таныны. Әммә ул һорау алыуҙар ваҡытындағы бындай ҡатылыҡ яңы һөжүмдәрҙе булдырмаҫҡа һәм ғүмерҙәрҙе һаҡлап алырға мөмкинлек биреүе хаҡында ла белдергән.


Скачать ZHAN - Record 00-x (11-08-2012) » Новинки музыки\nМузыка » House → ZHAN - Record 00-x (11-08-2012) Добавил: mp3za Размещено: 16-08-2012, 16:45 Тэги: House, Progressive House, Vocal House, Electro, Electro House, mp3 Исполнитель: ZHANАльбом: Record 00-xТип Рипа: Mixed + cueГод выпуска: 11-08-2012Жанр: HouseФормат: MP3Битрейт: 320 кб/cРазмер 136 mbTрэклист: 01. ZHAN - This station 02. ZHAN & Slim Line - Mechta 03. Silvio Ecomo - Uprising (Speedgarage Remix) 04. Warp Brothers Vs. Aquagen - Phatt Bass (Warp Brothers Bass Mix) 05. ZHAN & O.R.Z. - Molotov On 06. 666 - Supa Dupa Fly (Club Caviar Mix) 07. ZHAN & Slim Line - Zazhigai 08. Lucky Loops - Innovation 09. Cosmonova - The Day dream (Club Mix) 10. Rave Allstars - Braucht Ihr Mehr (Extended Mix) 11. ProFools - Upgrade (Original Version) 12. Lock'n Load - Blow Ya Mind (Original Mix) 13. Cenoginerz - Git Down (Crowded Street Mix) 14. Sylver - Forgiven (Club Caviar (Extended Vocal Mix) 15. Klubbheads - Work This Pussy (Club Caviar Remix) 16. ZHAN & O.R.Z. - Molotov Off Скачать ZHAN - Record 00-x (11-08-2012) Скачать / Download Unibytes.com (быстро)Скачать / Download Turbobit.net (быстро)Скачать / Download Gigabase.com (быстро)Скачать / Download Share4web (быстро)Скачать / Download Letitbit.netСкачать / Download Shareflare.netСкачать / Download Vip-file.com (быстро)\nDownload | Скачать ZHAN - Record 00-x (11-08-2012) Бесплатно | Free


Малое и среднее предпринимательство - Экономика и финансы - Свободное сельское поселение\nИнвестиционный портал муниципального образования Приморско-Ахтарский район Краснодарского краяИнвестиционный портал муниципального образования Приморско-Ахтарский район Краснодарского края\nПамятка Генеральной прокуратуры РФ по защите прав предпринимателей от коррупционных посягательств\nПамятка Генеральной прокуратуры РФ «Административная ответственность юридических лиц за совершение правонарушений коррупционной направленности»\nПамятка для предпринимателей Генеральной прокуратуры РФ «Противодействие коррупции»\n20.02.2019 - Статья 19. Информационная поддержка субъектов малого и среднего предпринимательства\nРеестр субъектов малого и среднего предпринимательства расположенных на территории Свободного сельского поселения Приморско-Ахтарского района\nх. Свободный, ул. Чернышова, 25\nх. Свободный, ул. Чернышова,25\nх. Свободный, ул. Школьная, 12/1\nх. Свободный, ул. Колхозная 13/2\nх. Свободный, ул. Ленина, 28/1\nМилешина Валентина Васильевна\nх. Свободный, ул. Чернышова, 4\nх.Свободный, ул. Чернышова, 4\nх. Курчанский, ул. Красная, 17\nх. Свободный, ул.Садовая, 9\nх. Курчанский угол, ул. Красная-Свободная\nх. Курчанский, ул. Свободная,2\nх. Свободный, Ул. Ленина, 19\nМини Маркет «Елизавета»\nМихайлюченко Юлия Владимировна\nх. Свободный, ул. Ленина, 19/1\nх. Свободный, ул. Садовая, 21\nх. Свободный, ул. Пролетарская, 23\nх. Свободный ул. Космонавтов 17/1\nх. Свободный, ул. Первомайская, 12\nх. Курчанский, ул. Красная 17/1\nх. Курчанский, ул. Красная, б/н\nх. Курчанский, ул. Колхозная, 11\nх. Свободный, ул. Пролетарская, 19/5\nх. Свободный, ул. Ленина, 7


susvips 3235 на короткий номер 9395\nВнимание! Пробел между словом "susvips" и цифрой "3235" обязателен!\nsusvips 3235 на короткий номер 8903\nmotion ремонт сервопривод laop servoone lust машина отсадочная установка свайный фундамент заливка ленточный монолитный рулевой очистка подвески насоса масла авто


өсөнсө класс өсөн башҡорт дәүләт теленән дәрес планы мои файлы 21 декабря 2017 года - b8428cdc0beac2f254ec7d9706ba5164\nөсөнсө класс өсөн башҡорт дәүләт теленән дәрес планы мои файлы 全記事 管理者用\nосновы здоровя рабочая тетрадь 4 класс новая программа к учебнику беха и авт диптан н издво ранокосетинский язык 5 класс для невладеющихот адажио к престо урок музыки 6 класс презентацияосет яз стр 134 3 упражнение 2 класс дзампаева ларисаответы башкорт теле эш дафтаре сынбулатова 3 класс 2 часть\n(Башҡорт теленән 6-сы класта үткәрелгән дәрес өлгөһө). (Башҡорт дәүләт теле буйынса 4-се класс өсөн дәрес өлгөһө) Дәрестең маҡсаты. 7. Өсөнсө терәү 8. Йырға оҫта малай 9. «Өс таған»дың жанр төрө 10.Һыуы боҙ кеүек һалҡын күл.\nМостай Кәримдең тормош юлы һәм ижадына арналған дәрес -сәйәхәт. 8-се синыф өсөн башҡорт теленән дәрес өлгөһө. Класс сәғәте.\nhttp://qaz.ifeta.microonline.ru/engine/l.php?q=өсөнсө класс өсөн башҡорт дәүләт теленән дәрес планы мои файлы&uri=b8428cdc0beac2f254ec7d9706ba5164\nМои файлы  Вход на ... Өсөнсө класс өсөн башҡорт дәүләт теленән дәрес планы. Мои файлы. Өсөнсө класс өсөн башҡорт дәүләт теленән дәрес планы. Маҡсат: 1) Һөнәрҙәр темаһына ҡараған һүҙҙәрҙе ҡабатлау теманы системалаштырыу һәм...\nМои файлы  Вход на ... Өсөнсө класс өсөн башҡорт дәүләт теленән дәрес планы. Мои файлы. Өсөнсө класс өсөн башҡорт дәүләт теленән дәрес планы. Маҡсат: 1) Һөнәрҙәр темаһына ҡараған һүҙҙәрҙе ҡабатлау теманы системалаштырыу һәм... q=өсөнсө класс өсөн башҡорт дәүләт теленән дәрес планы мои файлы&uri=8bbad67840e40bbd9eb3ed8a611313e9 өсөнсө класс өсөн башҡорт дәүләт теленән дәрес планы мои файлы. о статград по русскому языку 7 класс 2015 2016 вариант ря 70102 өсөнсө класс өсөн башҡорт дәүләт теленән дәрес планы мои файлы. основным гдз по русскому языку 2 класс текстовые тренажеры голубь 3 мая «7 класс өсөн башҡорт теленән Хәлдәр темаһы буйынса дәрес планы». Уҡытыу: Хәл эйәрсән киҫәге һәм төркөмдәре менән танышыу. 7-се класс өсөн башҡорт теленән дәрес: Ҡошҡа әйләнгән эбей. 2 синыф өсөн башҡорт теленән календарь - тематик план Башҡорт теле – башҡорт халҡының туған теле һәм Башҡортостан Республикаһының дәүләт теле булып һанала. Башҡорт теленән 6 класс өсөн эш программаһында...\nответы азбука 1 класс горецкий ответы на задания часть 1 | основы правовых знаний 7 класс скачать бесплатно о а василенкова newответ на ребус из азбуки горецкого 1 класса стр.50ответы гдз пронина е.в история средних веков 6 класс проверочные работыответы башкирский портал гдз башкирская литература 6 класс юлмухаметова


“Башҡортостан” гәзитенең 21 май һанына күҙәтеү\nБөгөнгө һандың 1-се битендә Башҡорт теленән халыҡ-ара диктант яҙыу акцияһынан репортаж бирелгән. Ошонда уҡ республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Илшат Тажетдинов менән милли проекттар тураһында әңгәмә баҫылған.\n2-се биттә Ҡаты коммуналь ҡалдыҡтарҙы йыйыу буйынса төбәк операторҙарының III халыҡ-ара һәм республика муниципаль берәмектәр ассоциацияһының VIII съездары эше яҡтыртылған. Шулай уҡ Ҡыйғы районында сәсеү, Стәрлетамаҡ ҡалаһында подъездар ремонтлау барышы һүрәтләнгән.\n3-сө биттә Архангел районынан эшҡыуар, Сибай ҡалаһынан ҡурайсы менән таныштырғандар, Әбйәлилдә ағас ултыртыу акцияһын яҡтыртҡандар.\n4-се биттә – “Иҡтисад” махсус сығарылышы.\n5-се биттәге яҙмала Учалынан Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан Ғариповтар ғаиләһенән биш яугирҙең яҙмышы сағылдырылған.\n6-сы биттә – “Белем һәм тәрбиә” махсус сығарылышы. Унда Ауырғазы, Тәтешле, Борай, Балтас, Асҡын райондарынан хат-хәбәрҙәр баҫылып сыҡҡан.\n7-се биттә мәғлүмәти белдереүҙәр урын алған.\n8-се биттәге мәҡәләләр төрлөһөнән: Нефтекама ҡалаһынан дан ғаилә, Сибайҙан оҫта бейеүсе тураһындалар. Йәнә Таңһылыу Ғәйнуллинаның “Ҡайттым” хикәйәһенең беренсе өлөшө донъя күргән.


Бөрйән балтаһы хәҙер бренд\nУрман аша мәктәпкә барғанда бүренән ҡурҡып балта тотоп йөрөгән Бөрйән балаларының даны бөтә донъяға таралғайны. Район оҫталары был ваҡиғаны ла үҙ мәнфәғәтенә файҙаланып ҡалырға тырышты. Хәҙер Шүлгән илендә ағастан яһалған сувенирҙар сыға башланы. Төрлө ҙурлыҡта яһалған балта һабында бүреһе лә тора.\nТуристарға шәп иҫтәлек был. Оригиналь бүләк тә буласаҡ. Миңә ҡалһа, һәр мәктәптә, етәкселәр өҫтәлендә торорға тейеш был сувенирҙар. Онотолоп киткәндәргә нисек булырын иҫтәренә төшөрөп торһон өсөн. Аҡыл сыбығы шикелле. Балалар ҙа ысын балта урынына сувенир тотоп йөрөй алалар. Бүреләрҙең хәтерен яңыртып. Мин һинең «олатайыңды» тунаған әле, тип брелоктарҙы күрһәтеүең була, бүренән елдәр ҙә иҫә.\nАзамат Юлдашбаев фотоһы


Подачу холодной воды для замены двух задвижек планируется отключить в дома по ул. Чапаева 1-11, 2-14, 6а, 8а, 10а, 12а, 15-19, 17а, 23-33, 26-28 (больница № 1), 30, ул. Нахимова 2, ул. М. Расковой 20-22, ул. Каштановая аллея 30-38,33, 33а, 37-41, 37а – с 9.30 до 17.00;\n- также для замены задвижки отключат: ул. Емельянова 246, 248-298, 258а, 268а, 300а, 312 (д/сад № 49),319, п. М. Борисово (все дома) – с 10.00 до 17.00;\n- и по той же причине, замена задвижки, будут отключены ул. Ген. Галицкого 16-20, 27, 28, 35, 39, ул. Бесселя 2, ул. Гвардейский пр-т 15 – с 10.00 до 18.00.\nОт горячей воды для работ на теплотрассах будут отключены:\n- ул. Тенистая аллея 5-9а – с 9.00 до 15.00;\n- ул. Тихорецкая 14-18, 37-45, ул. Школьная 3-5, ул. Великолукская 8-30 – с 10.00 до 17.00;\n- ул. Емельянова 246, 248-298, 258а, 268а, 300а, 312 (д/сад № 49),319 – с 10.00 до 16.00;\n- ул. Куйбышева 15 (школа № 33), 17-27, 29-39, 41-51, 53-65, 65а, 67-77, 79-89, 91-91а, 97а, 109-111, 113-117, 117а, 119-127, 129-137, 139 (д/сад № 139), 141-159, 161-169, 171-187, ул. Еловая аллея 31-39, 41-49, 51-55, 57-63, 63а, 65-69, ул. Парт. Железняка 4-10, 12-18 – с 7.30 до 20.00;\n- ул. Литовский вал 23 – с 8.30 до 16.00;\n- Московский пр-т 21-27 – с 10.00 до 15.00;\n- ул. Нарвская 70-74, ул. Макарова 1-9 – с 8.00 до 17.00.\n- ул. А. Невского 29, 31-37, 33, 33б, 36, 36б, 36в, 37, 38-38в, 39-43а, 40, 40а, 42, 45, 47, ул. Уфимская 1-1а, 3, 6, 8, ул. Береговая 29, 40, ул. Сержантская 2-4, 3-3а, ул. Потемкина 26-28, 27-29, 31-31а, ул. А. Невского 33 (светофор)– с 9.00 до 18.00;\n- ул. Карташёва 12-18, 119а, 121, 129а, ул. Магнитогорская 117 (с/т «Надежда»)– с 9.00 до 13.00;\n- ул. Магнитогорская 1а – 13.30 – 18.00;\n- ул. Марш. Новикова 8-12, 22-38 – с 9.00 до 18.00;\n- ул. Ген. Толстикова 15, ул. Батальная 42-54, 52а, 62-86, 62а, 62в, ул. Автомобильная 15, 20, 21, ул. Серж. Щедина 19-25, 25а, 29, ул. Альпийская 1 – с 9.00 до 13.00;\n- ул. В.Гюго 2 – с 13.30 до 16.00;\n- ул. Карташёва 3-5, 4-4в, 6-6в, 12, ул. Балтийское шоссе 110 (школа № 9), 112,114, 116, ул. Балтийское шоссе-ул. Карташёва (светофор), пер. Бодайбинский , пер. Карташёва 2-10, 7, ул. 2-я Алтайская 5, ул. Аральская 7-8, ул. Лужская 10а – с 9.00 до 17.00.


Байымовтың ғилми һәм ижади юғарылығы » Башҡортостан гәзите\nБайымовтың ғилми һәм ижади юғарылығы\n8-02-2017, 03:55 // Шәхестәр // Баҫып сығарырға\nОшо көндәрҙә күренекле ғалим һәм яҙыусы Роберт Нурмөхәмәт улы Байымовҡа 80 йәш тулған булыр ине. ХХ быуаттың 60-сы йылдарынан алып XXI быуаттың 10-сы йылдарына тиклемге әҙәбиәт ғилеме, тәнҡит, милли проза тарихын, мәғариф торошон уның эшмәкәрлегенән башҡа күҙ алдына килтереү мөмкин түгел. Уның гуманитар фәндәр өлкәһендәге төплө, концептуаль йөкмәткеле ғилми хеҙмәттәре ижтимағи, художество-эстетик фекер үҫешенә ҙур йоғонто яһаны, күп милләтле Рәсәй халыҡтарының рухи донъяһын теоретик яҡтан өйрәнеүҙә һиҙелерлек аҙым булды, художестволы әҫәрҙәре башҡорт прозаһының яңы биттәрен билдәләне.\nРоберт Байымов бар ғүмерен туған халҡына хеҙмәт итеүгә бағышланы, ысын мәғәнәһендә илебеҙҙең ҡайнар йөрәкле патриоты булып йәшәне, милли мәғариф һәм фән аҡһаҡалы булып танылды. Уның бөтә ғүмер юлы республикабыҙҙың төп уҡыу йорто менән айырылғыһыҙ бәйләнгән.\nРоберт Байымов профессиональ хеҙмәт юлын башҡорт әҙәбиәте кафедраһында ассистент булып башлай. Уҡыу-уҡытыу эшендә, ижади һәм ижтимағи өлкәлә әүҙемлеге менән айырылып торған егетте 1965 йылда вуз етәкселеге йүнәлтмә менән М. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты аспирантураһына уҡырға ебәрә. 1968 йылда ул совет әҙәбиәте тарихы кафедраһында яҡташыбыҙ Роберт Бикмөхәмәтов етәкселегендә заманы өсөн бик сетерекле темаға – үткән быуаттың 20 – 30-сы йылдары башҡорт әҙәбиәтендә тарихилыҡ принцибының үҫеү проблемаларын өйрәнеүгә арналған кандидатлыҡ диссертацияһын уңышлы яҡлай.\nР. Байымовтың ғалим һәм шәхес булараҡ нығынып китеүе уның биографияһының нәҡ Мәскәү биттәре менән бәйле. Ул саҡта бөтә Союзға ғилми хеҙмәттәре менән билдәле профессорҙар А.И. Метченко, Л.Г. Якименко, С.М. Петров, А.И. Овчаренко, М.Б. Храпченко, И.Ф. Волков, Г.Н. Поспеловтар менән тығыҙ аралашыу, баш ҡаланың әҙәби-мәҙәни мөхите йәш тикшеренеүсенең донъяға ҡарашын, ҡыҙыҡһыныу даирәһен асыҡларға ярҙам итә, фәнни офоғон киңәйтә. 1982 йылда ошо уҡ уҡыу йортонда Р. Байымов “Башҡорт прозаһының эпик формалары системаһында роман жанры” темаһына докторлыҡ диссертацияһы ла яҡлай, профессор дәрәжәһенә өлгәшә.\nРоберт Байымов студент һәм аспирант йылдарында уҡ әҙәби һәм ғилми ижад менән етди шөғөлләнә башлай. Мәскәүҙәге “Современник”, “Советский писатель” кеүек үҙәк нәшриәттәрҙә, ваҡытлы матбуғат биттәрендә (“Литературная газета”, “Литературная Россия” аҙналыҡтарында, “Дружба народов”, “Вопросы литературы” һымаҡ журналдарҙа), шулай уҡ “Урал”, “Волга” ише төбәк баҫмаларында сыҡҡан рецензиялары һәм мәҡәләләре фәнгә төплө фекерле тәнҡитсе килеүен хәбәр итә. Ҡыйыу ҡарашлы ғалимдың хеҙмәттәре төрлө йылдарҙа элекке союздаш Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Үзбәкстан, Грузия һымаҡ республикаларҙа баҫыла тора, шулай уҡ Германия, Төркиә, Венгрия тикшеренеүселәре иғтибарына еткерелә. Ул Өфө, Ҡазан, Саха (Яҡут), Мәскәү һ.б. урындарҙа үткәрелгән ғилми-ғәмәли конференцияларҙа, симпозиум һәм конгрестарҙа докладтар менән йыш сығыш яһай.\n“Ижади биҙәктәр” (1977) исемле ғилми йыйынтығы иһә тәнҡит өлкәһендә ныҡлап эшләй башлаған Р. Байымовты киң йәмәғәтселеккә өлгөрөп еткән әҙәбиәтсе ғалим итеп танытты. Был китапта күренекле башҡорт прозаиктары Зәйнәб Биишева, Рәйес Низамов, Ярулла Вәлиев, Ибраһим Ғиззәтуллин, Ноғман Мусин, Ғәли Ибраһимов, Вәзих Исхаҡов, Сәләх Кулибай, Агиш Ғирфанов әҫәрҙәре, Хәким Ғиләжев, Хәниф Кәрим, Ғилемдар Рамазанов шиғырҙары анализлана, шулай уҡ осор өсөн мөһим булған темаларға һәм проблемаларға ҡараш ташлана. Артабан Өфө һәм Мәскәү ҡалаларында урыҫ телендә баҫылып сыҡҡан “Өлгөргәнлеккә аҙым” (1975), “Башҡорт тарихи-революцион романы” (1980), “Эҙләнеүҙәргә сиктәр юҡ” (1980), “Жанр яҙмышы” (1984), “Сығанаҡ һәм инештәр: башҡорт әҙәбиәте хаҡында күҙәтеүҙәр” (1993) кеүек китап-монографиялары ла шул осор тәнҡит һәм әҙәбиәт ғилеменең матур ҡаҙаныштары булды.\nР. Байымов 1991 йылда Башҡортостан Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты, 1997 йылда Халыҡ-ара төрки академияһы академигы итеп һайлана. Шулай итеп, үткән быуаттың 90-сы йылдарында ғилми-ижади һәм ойоштороу өлкәһендә ғалим эшмәкәрлегенең яңы этабы башлана.\nУл 1982 йылдан бирле етәкләгән кафедра тарафынан әҙерләнгән коллектив хеҙмәттәренең береһе –‒ юғары уҡыу йорттары өсөн “ХХ быуат башҡорт әҙәбиәте” (2003) тигән дәреслек. Яңы әсбап университет һәм уның филиалдарында, педколледж һәм башҡа уҡыу йорттарында белем алған студент-филологтар тарафынан ҙур ихтыяж менән файҙаланылған төп сығанаҡтарҙың береһенә әүерелде. Ғөмүмән, Р. Байымов башҡорт әҙәбиәтенән мәктәп дәреслектәре, студенттар өсөн теге йәки был предметтан уҡыу ҡулланмалары, программалар төҙөүгә күп көс һалды. “Хәҙерге башҡорт әҙәбиәте” һымаҡ төп дисциплиналарҙан тыш, “Роман жанры мәсьәләләре”, “Башҡорт әҙәби тәнҡите тарихы” һымаҡ ҡыҙыҡлы махсус курстар эшләне, улар буйынса уҡыу әсбаптары сығарҙы, университеттың институт һәм филиалдарында ла йөкмәткеле лекциялар менән сығыш яһаны.\nРоберт Байымов башҡорт әҙәбиәтен Көнсығыш әҙәбиәттәре системаһында өйрәнеү буйынса ла төплө һәм уңышлы тикшеренеүҙәр алып барған ғалим булды. Яңы осорҙа уның урыҫ телендә “Шәреҡ әҙәбиәте: уҡыу ҡулланмаһы” (1999), “Шәреҡ әҙәбиәте: уҡыу-методик ҡулланмаһы” (2001), “Фарсы телле әҙәбиәт һәм уның әҙәбиәт-ара (төрки-ғәрәп-һинд) бәйләнештәре” (2003) кеүек китаптары баҫылып сыҡты. Тап шул хеҙмәттәр нигеҙендә башҡорт филологияһы һәм журналистика факультеты студенттары “Шәреҡ әҙәбиәте” курсынан төплө белем алды. Урыҫ телендә “Көнсығыштың бөйөк шәхестәре һәм әҙәби ҡомартҡылары” (“Великие лики и литературные памятники Востока”, 2005) исемле ҙур күләмле дәреслегенең баҫылып сығыуы ғалимдың был өлкәләге күп йыллыҡ тәжрибә һәм эҙләнеүҙәр һөҙөмтәһе ине. Был төплө хеҙмәттә фарсы, ғәрәп, һинд әҙәбиәттәрендә боронғо осорҙарҙа уҡ нығынған иң мөһим һәм әһәмиәтле әҙәби күренештәргә ғилми күҙәтеү яһала, бар донъяға билдәле классик һүҙ оҫталарының ижад үҙенсәлектәре, мәҙәниәт тарихында тотҡан урыны билдәләнә, конкрет әҫәрҙәрҙең жанр-стиль, идея-эстетик йөкмәтке үҙенсәлектәре асыла.\nҺуңғы тиҫтә йылдарҙа ғалим етәкселегендә “Боронғо һәм урта быуаттарҙа башҡорт әҙәби фекере эволюцияһы” тигән өр-яңы темаға, тикшеренеү йүнәлешенә нигеҙ һалынды. Уның инициативаһы менән БДУ-ла, вуздың Сибай институтында, Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия академияһында, Нефтекама филиалында ошо проблема буйынса бер нисә күсмә семинар, конференция уҙғарылды.\nПрофессор Р. Байымов милли республика һәм өлкәләргә юғары квалификациялы ғилми кадрҙар әҙерләүгә күп көс һалған, үҙ мәктәбен булдырған абруйлы фән эшмәкәре ине. Ул БДУ-ла Рәсәй халыҡтары телдәре һәм әҙәбиәттәре буйынса махсуслашҡан диссертация советының иң әүҙем ағзаларынан булды. 1996 йылда Яҡут дәүләт университетында “Рәсәй Федерацияһы халыҡтары әҙәбиәте” буйынса совет булдырылғас, унда ла ағза булып һайланды, ныҡлы әҙәби-ғилми бәйләнештәр булдырҙы. Уның етәкселегендә Башҡортостан ғына түгел, Татарстан, Сыуаш, Яҡут, Бүрәт, Тыва, Хакас республикалары, Силәбе өлкәһенән бер нисә тиҫтә ғалим докторлыҡ һәм кандидатлыҡ диссертацияларын уңышлы яҡланы. Улар араһында Ғ.С. Ҡунафин, М.Х. Иҙелбаев, З.Я. Шәрипова, Г.Н. Гәрәева (БДУ), Р.Ш. Хәсәнов (БДУ-ның Бөрө институты), П.В. Сивцева, В.Б. Окорокова (Саха (Яҡут), Т.А. Дугаржапова (Бүрәт Республикаһы) һымаҡ билдәле фән докторҙары, профессорҙар бар. Хәҙер уларҙың күбеһе әҙәбиәт кафедралары, факультет етәкселәре, ғилми-тикшеренеү институттары директорҙары сифатында илебеҙҙең төрлө төбәктәрендә милли әҙәбиәттәрҙе үҫтереү юлында фиҙакәр эшләп йөрөй.\nБашҡортостан Фәндәр академияһында тарихта беренсе булған “Йәдкәр” исемле ғилми журналдың (1995 йылдан) ойоштороусыһы һәм баш мөхәррире булараҡ та Роберт Байымовтың исеме таныулы ине. Бөгөн ул баҫма “Проблемы востоковедения” исеме менән күләме ике мәртәбә ҙурайып донъя күрә башланы. Хәҙер инде Рәсәй Мәғариф һәм фән министрлығының юғары аттестация комиссияһы тәҡдим иткән рәсми баҫмалар исемлегендә теркәлгән ғилми журналдың республика гуманитар фәндәрен үҫтереүҙә, йәш ғалимдар әҙерләүҙә әһәмиәте ҙур. Ғалим шулай уҡ оҙаҡ йылдар “Ағиҙел”, “Бельские просторы” журналдарының мөхәрририәт ағзаһы булды.\nРоберт Байымов халыҡҡа талантлы прозаик булараҡ та яҡшы таныш. Ул “Китап” йәмғиәтенең республика бүлексәһе рәйесе, 1971 йылдан алып Рәсәй һәм Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы була, ике тиҫтә йыл ойошманың проза һәм тәнҡит секцияларын етәкләй. Яҙыусының биш хикәйә һәм повестар китабы, өс романы донъя күрҙе. “Сарсау” (1980), “Бикле хазина” (1982), “Ҡайтырбыҙ һалдат булып” (1986), “Яуап бирер көн” (1989), “Төштәр ҡабатланмай” (2007) йыйынтыҡтарына ингән повесть һәм хикәйәләрендә, тәүге романында автор замандың киҫкен проблемаларын күтәреп сыҡты.\n1996 йылда әҙиптең “Сыбар шоңҡар” исемле әҙәби-документаль романы республикабыҙҙың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһына лайыҡ булды. ХХ быуаттың 90-сы йылдарында илдә демократик үҙгәрештәр башланыу шарттарында революциянан һуңғы башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте етәксеһе Зәки Вәлиди эшмәкәрлеге хаҡында дөрөҫ һүҙҙе әйткән тәүге күләмле әҫәр булыуы менән ул әҙәбиәт тарихында абруйлы урын тапты, был йүнәлештәге артабанғы ижади эҙләнеүҙәргә йоғонто яһаны. Эйе, башҡорт автономияһы идеологы Зәки Вәлиди хаҡында әҫәрҙәр проза һәм драматургия өлкәһендә байтаҡ яҙылды. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уларға совет әҙәбиәте формалаша башлаған 20-се йылдарҙа уҡ нығынған стереотип хас булды, милли-азатлыҡ хәрәкәте, уның етәксеһе лә нәфис һәм тарихи әҙәбиәттә тик кире яҡтан һүрәтләнә килде. Шул йәһәттән ҡарағанда “Сыбар шоңҡар” – прозабыҙҙың интеллектуаль яҡтан яңы баҫҡысҡа аяҡ баҫыу билдәһе ул.\nӘҙиптең “Каруан килә Бағдадтан” исемле һуңғы тарихи-документаль романы 2009 йылғы “Ағиҙел” журналында (№ 1, 2) баҫылып сыҡты, китап рәүешендә лә донъя күрҙе. Был әҫәр авторҙы Булат Рафиҡов, Әхиәр Хәким, Ғайса Хөсәйенов һымаҡ билдәле тарихи проза оҫталары рәтенә ҡуйҙы. Роман – һуңғы йылдарҙа башҡорт әҙәбиәтенең сираттағы етди ҡаҙанышы, ул башҡорт тарихына тағы ла тәрәнерәк үтеп инеүе һәм ҙур географик киңлекте иңләүе менән әһәмиәтле.\nЯҙыусының тарихи-документаль планда ижад иткән әҫәрҙәре былар менән генә сикләнмәй. Мәҫәлән, Саха (Яҡут) Республикаһы менән тығыҙ бәйләнештәр урынлаштырған осорҙа Р. Байымов, Яҡут милли архивы етәкселеге булышлығы менән, 1896 – 1930 йылдарҙа Якутск, Сунтар, Олекминск, Вилюйск һәм Колыма яҡтарына һөрөлгән башҡорттар тураһында материал туплай. Шулар нигеҙендә башҡорт һәм яҡут халыҡтарының генетик, тарихи бәйләнештәре хаҡында урыҫ телендә “Саха ерендә” тигән әҫәрен яҙа. Унда эмоциональ тел менән күберәк һөргөндә булғандарҙың иҫәбе, ер биләмәләре, ғибәҙәт йорттары хаҡында статистик мәғлүмәттәр килтерелә; урындағы халыҡ менән ниндәй мөнәсәбәттә йәшәүҙәре һөйләнелә; рәсми документтар (бойороҡтар, мөрәжәғәттәр, ялыуҙар, кәнсә хаттары һ.б.) текстары бирелә; шулар нигеҙендә лагерҙағы йәшәү шарттары тураһында тарихи яҡтан нигеҙле, объектив һығымталар әйтелә. Хеҙмәттең беҙҙең өсөн дә, ҡасандыр яҙмыш елдәре алыҫ ерҙәргә алып барып олаҡтырған милләттәштәребеҙҙең бөгөн яҡуттар яғында йәшәп ятҡан нәҫел-нәсәбе өсөн дә берҙәй әһәмиәт ҡаҙаныуын билдәләргә кәрәк. Ғалимдың башҡорт һәм яҡуттар миҫалында төрлө халыҡтар яҙмышы, уларҙың теле, ҡабатланмаҫ мәҙәниәте, топонимика, фольклор тәңгәлендәге уртаҡлыҡ һәм оҡшашлыҡ мәсьәләләрен күтәргән “Юғала барған тарих биттәре: Башҡорт-яҡут тарихи-әҙәби бәйләнештәре” тигән (2007) хеҙмәте лә оло баһаға һәм ихтирамға лайыҡ. Шәреҡ мәҙәниәте буйынса ҙур хеҙмәттәр яҙған ғалим һуңғы йылдарҙа “Монголдарҙың изге яҙмаһы” (“Сокровенное сказание монголов”) исемле ҙур күләмле әҫәр өҫтөндә эшләне, уның бер өлөшө генә “Ватандаш” журналында донъя күреп өлгөрҙө.\nРоберт Нурмөхәмәт улының кешелек сифаттары хаҡында ла күп һөйләргә мөмкин. Ул юғары мәҙәниәтле шәхес булды, тышҡы ҡиәфәте менән дә, эске тәбиғәте менән дә бөхтә кеше ине. Шәхси әңгәмәлә, дәрес йәки мәжлестә булһынмы, һөйләгәне тик әҙәбиәт һәм фән хаҡында ине. Абруйлы ғалим һәм педагог студенттарына һәм хеҙмәттәштәренә тәрән ихтирам менән ҡараны, изге күңелле, ғәҙел, әҙәпле, баҫалҡы, шул уҡ ваҡытта принципиаль кеше булды, һәр мәсьәләне хәҡиҡәт күҙлегенән баһаларға тырышыр ине.\nПрофессор Р. Байымов 2010 йылдың 30 апрелендә беҙҙең арабыҙҙан мәңгелеккә китеп барҙы. Ғалим һәм яҙыусы бай йөкмәткеле, күп яҡлы мираҫ ҡалдырҙы. Уның шәкерттәренең береһе Ә. Муллағолова уҡытыусыбыҙҙың тормошо һәм ижадына арналған “Шоңҡар оса бейек ҡаяларҙа” исемле монографияһын баҫтырып сығарҙы. 2012 йылда уның хөрмәтенә БДУ-ла Бөтә Рәсәй кимәлендә ғилми-ғәмәли конференция уҙғарылды. Бөгөн дә уның әҫәрҙәрен өйрәнгән тиҫтәләгән мәҡәлә донъя күреп тора.\nРәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған фән эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы ағза-корреспонденты Роберт Нурмөхәмәт улы Байымов тормошоноң һуңғы йылдарында ла яңынан-яңы идеялар, ҙур ижади пландар менән янып йәшәне. Ул туған уҡыу йортонда милли мәғариф һәм фән юлында ярты быуатҡа яҡын арымай-талмай хеҙмәт итте. Уның етәкселегендә, уның фатихаһы менән тыуған ғилми башланғыстар хәҙер инде матур йолаға әйләнде. Ә традициялар мотлаҡ дауам ителергә һәм үҫтерелергә тейеш.\nАвтор: Илшат ЯНБАЕВ


Өфөнөң "Нефтяник Башкортостана" волейбол клубы тағы бер билдәле спортсы менән килешеү төҙөнө. Ул да булһа тәжрибәле ветеран, СССР заманында уҡ уңышлы уйнаусы Олег Антонов.\nЭлегерәк был волейболсы Өфө коллективы өсөн дә сығыш яһағайны. Һуңғы миҙгелдәрҙе Антонов Салауат ҡалаһының "Нефтехимик" клубында үткәрҙе. Ҡартаймаҫ спорт мастерының титулдары ғорур яңғырай: ул ике тапҡыр Рәсәй һәм Австрия чемпионы, берәр тапҡыр СССР һәм Украина чемпионы. "Нефтехимик" өсөн уның китеүе ҙур юғалтыуға тиң, сөнки бындай спортсылар өсөн уларҙың тәжрибәһе уйнай.\nСамсонов "Нефтяник Башҡортостана" командаһынан киткәс , уның урынына юғарыраҡ класлы "доигровщик" алырға хәл ителеүе билдәле. Әммә "нефтселәр" был позицияла уйнаусы суперйондоҙ һатып ала алманы әлегә. Ҡояшлы Куба егете\nГуанторена бар, әммә составта бер юлы дүрт "доигровщик"\nбулырға тейешлеген хәтерегеҙгә төшөрөп үтәм. Тағы өс кеше - бер төп һәм өс запас уйынсыны ҡайҙан алырға\nШулай итеп Өфөгә тәжрибәле спортсы Олег Антонов ҡайтты. Был волейболсының ҡулынан күп нимә килә - матчтың киҫкен мәлдәрендә ул айырыуса көслө, кәрәк ваҡытта һалҡын ҡанлы, иҫәпсел дә була белә. Моғайын, Антонов запастағы уйынсы булыр, хәйер Олегтың төп урынды ла биләүе лә ихтимал.\nИкенсе запастағы уйынсы Дмитрий Бакулин булыр, моғайын\n( хәйер, барыһы ла волейболсының үҙ ҡулында, конкуренттан яҡшыраҡ уйнаһаң, һин - төп уйынсы). Ул беҙҙең командала тәүг е йыл ғына түгел һәм яҡшы волейбол күрһәтә. Әле ул ике йылға контракт төҙөнө.


Плановые отключения электроэнергии ГУП ОКЭС на 11.02.2019\nПотребителям / Плановые отключения электроэнергии ГУП ОКЭС на 11.02.2019\nВ связи с выводом в ремонт электрооборудования ГУП "ОКЭС" будут произведены плановые отключения электроэнергии в г. Сорочинске 11.02.2019 г.\nул. Фурманова 58-62, ул. Зуйкова 69-73; 68-76, ул. Крестьянская 79-81; 66-68, ул. Нефтяников 3-63,65, ул.8Марта 18-24, ул. Пролетарская 1 корп.1,3, 3 корп. 4, 3А корп.9,10, Оренбургская 1А-29, ул. Оренбургская 2А-30, ул. Крупская 1Б-31, ул. Крупская 4А-14, ул. Уральская 1Б-45, ул. Уральская 2А-62, ул. Ж.Дорожная 1А-30, ул. Железнодорожная 50-80; 31-49, ул. Уральская 49-101; 64-110, ул. Крупская 16-44, ул. Санитарная 3А-3, ул. Зеленая 13-76, ул. Оренбургская 31-66, ул. Мельничная 28-63, ул. Матросова35-69, ул. Крупская 13-76\nВ связи с выводом в ремонт электрооборудования ГУП "ОКЭС" будут произведены плановые отключения электроэнергии в г. Бугуруслане 11.02.2019 года:\nул. Лесопарковая: 2-22 и 1-29; ул. Сосновая: 2-12; ул. Долженкова: 1-69 и 2-42.


Тукай БАШКОРТча | Габдулла Тукай\nЃабдулла Туҡай Ҡазан\nУт, төтөн, фабрик-завод менән һаман ҡайнайҠазан; Имгәтеп ташлап һауын, һау эшселэр һайлай Ҡазан. 1913 Башкортчага М.Сираҗи тәрҗемәсе (Г.Тукайның "Казан" шигыре). (Чыганак/Источник: Тукай Г.М. Шигырьләр (татар, рус, башкорт, чуваш, удмурт, мари телләрендә). — Казан: Татар. кит....\nЃабдулла Туҡай Татар йәштәре\nДиҡҡәткә лайыҡ хәҙерге көн татарҙың йәштәре: Аңламаҡ, белмәҡ, тәрәҡҡи, мәѓрифәт, хикмәт менән Әйләнеп һәм нурланып тормаҡта һәр мәл баштары. Бындай күренеш һөйөнөсөнән инде мин алдан беләм: Тик былар беҙгә кәрәк диңгеҙ төбә ѓаувастары. Өҫтә был...\nЃабдулла Туҡай Буран\nТик кенә торѓанда ҡапланды томанга бар һауа; Ҡар оса, ҡар һеперелә, ҡар ҡоторона һәм ҡар яуа. Ҡар бәрә йөҙгә рәхимһеҙ, күҙ асып булмай ҡарап; Һәр ҡара нәмә — бүре һәм һәр маяҡ булды ҡараҡ. Ҡарҙы...\nЃабдулла Туҡай Ауылда ауырып ятыу\nМин әле ауырыйым ауылда, бында ҡайттым ҡыш көнө; Ял итә бында аѓайҙар, йәйҙә ҡалган эш көнө. Һызганып мин дә аѓайҙар менән ялҡаулыҡ итәм; Туйҙым инде хәстәлектән, яҙ көтәм, һаулыҡ көтәм. Яҙганым — ҡыштың буранлы һәм ...\nЃабдулла Туҡай Морон\nЭлектә бер кешелә бар ине киң бит, ҙур ырҙындай, Уның нәҡ уртаһында бер морон һәм ҙур сөгөлдөрҙәй. Тәкәббер был танау, китмәй иҫе һис башҡа мәхлүккә; Ололоҡто һөйә торѓан, сөйә торѓан үҙен күккә. Морон мыҫҡыллай торѓан...\nЃабдулла Туҡай Ситен хәл\nНи була тыуыу сиратын кисмәһәм? Был әсе ѓүмерем шарабын эсмәһәм?! Әйләнә бит, үтмәй, бөтмәй ѓүмере лә! — Йәй килә уттар сәсеп, һин ҡышлаһаң. Арыным инде, ҡайҙа аҡтыҡ юл осом? Елкенәмен, бер баҫырѓа өс баҫам. Ҡаршыма...\nЃабдулла Туҡай Ҡәтиле нәфескә\nҠотолмаҡсы булып татһыҙ хаяттан, Ѓүмергә йән ауырттырѓыс ѓазаптан, Аҡыл был тип, үҙеңде үҙең үлтерҙең, Тыныслыҡ эҙләнең дә гүргә керҙең. Вә ләкин, эй ҡәрендәш, алданаһың, Үҙеңде мәңгелек утҡа һалаһың. Һинең тик һүрәтең китте йыһандан, Һаман да...\nЃабдулла Туҡай Сабыйга\nҺис һине ҡурҡытмаһындар шүрәле, ен һәм убыр; Барыһы юҡ һүҙ — уларҙың булѓаны юҡтыр ѓүмер. Ен-фәлән тип һөйләшеүҙәр иҫкеләрҙән ҡалѓан ул; Һөйләүе якшы, күңелле — шаѓирәнә ялѓан ул. Һис өрәк, албаҫты булѓан сәхрәләр, ҡырҙар ҙа...\nЃабдулла Туҡай Арба, Сана, Ат\nБер заман бер ергә килгән Ат менән Арба, Сана; Был өсәү һәр береһе үҙ тормошонан зарлана. Арба әйтә: «Йәй көнө мин һис тә рәхәт күрмәйем: Көнө-төнө эштә йөрөйөм, һис бер егелмәй тормайым». «Әммә һуң был...\nЃабдулла Туҡай Әсә доѓаһы\nБына кис. Ҙур ауыл өҫтендә сыҡты нурлы ай ҡалҡып, Көмөшләнгән бөтөн өйҙәр, вә сәхрәләр тора балҡып. Ауыл тын; иртәнән кискә ҡәҙәр хеҙмәт итеп ар(ы)ѓан Халыҡ йоҡлай — ҡаты, тәмле үә рәхәт йоҡоѓа талѓан. Урамда өрмәй...


�������������(��)��ע���� ��������������ľ�ɫ(7)�� ˵����1Ը�����²��������� ��������\nˢ�� ��� С÷��޾Ϳ�\nˢ�� ��� ���������޵�Ǳ������\nˢ�� ��� ���˻�ͷ��\nˢ�� ��� ��ˮ������\n����������ֻ˵������ ����Ӣ�� �����ȷ�\n��� �Ҿ������������.�������20��ƭ�����˵� ������ô������ȥ�����ź�ҹ��\n�� �� �� �Ͽ���\nˢ�� ��� �����ȥ��ﲻ������\n��ʱ . ���� . ����:�������Բ���û������ϲ����\nˢ�� ��� �㲢�������������ⶼ����\nˢ�� ��� ��Ϧ����Ļ��˵Ĳ���\nˢ�� ��� �����䣬�����ｿ�����\nˢ�� ��� ���������(����)������\nˢ�� ��� ������û�б�̥��\nˢ�� ��� �����˶�\nˢ�� ��� ���۵���̬��\nˢ�� ��� ������Ӧ��\nˢ�� ��� ��ͷ��İ���ι��δ����һ��ӵ������ô\nˢ�� ��� ��������Ķ仨�ĺ�Ӱ�����\nˢ�� ��� ��˵��黰����


Ағас үҫентеләре һатыу\nЭшҡыуарлыҡ тармағындағы яңылыҡтар\nМәктәп яны хужалыҡтары\nЯңы тоҡом ҡаҙҙар\nҠаты көнкүреш ҡалдыҡтарын эшкәртеү\nЭске туризм үҫеше\nРеспубликала эске туризм йүнәлешендә байтаҡ оператор эшләй. Заман шарттарын иҫәпкә алып, улар “Урал батыр” милли туристик операторы тип билдәләнгән брендҡа берләште. Уға Салауат, Бөрйән, Баймаҡ, Учалы райондарындағы туроператорҙар, ҡурсаулыҡтар, шифаханалар инә. Бренд булдырыу, әлбиттә, ниндәйҙер өмөт уята.\nХалыҡтың: “ни сәсһәң - шуны урырһың” тигән тапҡыр әйтемен тәрбиә генә түгел, ә тура мәғәнәһендә - ауыл хужалығында ла ҡулланырға кәрәк.\nДәүләт чиновниктарына эш хаҡын кәметеү\nЭшҡыуарға һалым каникулы\nҒәҙәттә, бизнесҡа дәүләт ярҙамының был төрөн дәүләт иҡтисади көрсөккә эләккәндә иҫкә төшөрәләр. 2015 йылдан Рәсәйҙә лә ошо турала ҡанун ҡабул ителде. Етештереү, фәнни һәм социаль тармаҡтарҙа үҙ эшен яңы башлағандарға ҡағыла ул. Уныһы ла федераль ҡанун буйынса барыһына ла түгел, һәр төбәк вәкәләтендә.\nИҡтисади көрсөк ваҡытында ғаилә бюджетын нисек планлаштырырға?\nНиндәй әйберҙәрҙе һатып алыуҙан баш тартып торорға?\nРәсәйҙә балыҡсылыҡ тармағын үҫтереү мөмкинме? Ил үҙен балыҡ менән тулыһынса тәьмин итә аламы?\nРеспубликала теплица хужалыҡтары\nРәсәй ауыл хужалығы министры Николай Федоров белдереүенсә, йылы япмалар төҙөү өсөн сығымдарҙың бер өлөшөн дәүләт субсидиялаясаҡ. Йәшелсә үҫтереүселәргә дәүләт ярҙамы программаһына ярашлы, асыҡ һауала һәр гектар өсөн 7 мең, картуфҡа 10 мең һум аҡса ҡаралған...


????(???????? ?? 褲??????) ????:???????


Braun Промывка под водой: Есть Philips Промывка под водой: Есть, Насадка для чувствительных зон: Есть Количество пинцетов: 22 и больше Промывка под водой: Есть, Насадка для бритья: Есть, Насадка для чувствительных зон: Есть Промывка под водой: Есть, Насадка для бритья: Есть Промывка под водой: Есть, Насадка для бритья: Есть, Насадка для чувствительных зон: Есть, Массажная система: Есть, Тип питания: Аккумулятор Промывка под водой: Есть, Насадка для бритья: Есть, Насадка для чувствительных зон: Есть, Подсветка: Есть\nПлатеж в месяц от 3.00 €\nBraun 16 Philips 10 Remington 3 GA.MA 2\nКакие эпиляторы самые популярные в 2021?\nBRE700/ 00 57.00\nBRE710/ 00 61.89\nКакие эпиляторы самые дешевые?\nBRE225/ 00 21.99\nSE1170 L 21.99\nBRE235/ 00 26.49


Wert: Семинарская фамилия. От священной горы Синай, упоминаемой в Библии. (Ф)


DELLA™ Bunuri carry Барселона - Алматы - Нур-Султан\nBunuri carry Барселона — Алматы — Нур-Султан (distanţa Барселона — Алматы — Нур-Султан ~ 8717 km)\nDistance along the route ~ 8717 km\nSectiunea «Необходимо перевезти / Bunuri carry Барселона — Нур-Султан». DELLA™ Distanţe rutiere — servicii de informare convenabile și de înaltă calitate în domeniul auto încărcătură. Основной приоритет в нашей работе — актуальность информации и точность расчета расстояний. Благодарим за интерес к нашему сервису, всегда рады быть полезными для Вас!