ГЭСНп-8 Часть 8. Деревообрабатывающее оборудование. | Минстрой России\nГлавная страница > Документы > ГЭСНп-8 Часть 8. Деревообрабатывающее оборудование.\nГЭСНп-8 Часть 8. Деревообрабатывающее оборудование. Смотреть Скачать (196.86 КБ)


клуб "Росси", зал №1, ул. Зодчего Росси, д. 1/3\nклуб "Росси", зал №2, ул. Зодчего Росси, д. 1/3\nКлуб "Parkking", Александровский парк, д. 4а


Туры в отель Ecem Apart Hotel (Турция, Мармарис) 2021 - цены на туры из Москвы, фото, описание\nОтель Ecem Apart Hotel\nТуры в отель Ecem Apart Hotel 2021\nАдрес: Hürriyet Cad. Cumhuriyet Mah. No:10 48700 İçmeler Marmaris Muğla


Поиск проституток по параметрам Санкт-Петербурга: Лесби шоу откровенное\nПодбор индивидуалок Санкт-Петербурга: Лесби шоу откровенное\nТел.: +7 (981) 937-52-50\nТел.: +7 (952) 207-45-18


2016-02-02 11:26��Դ:����� ���ݵ������̻��ۺ������㱨�����ߣ���((400-865-2118)) �� ��(400-865-2118)����Ŀ�꣺����0ȱ��,�ͻ�100%���⣬ֻҪ���˾24Сʱ�������ߣ�����˾����һʱ��߳�Ϊ�����!\n���ݵ������̻��ۺ������㱨�����ߣ���((400-865-2118)) �� ��(400-865-2118)����Ŀ�꣺����0ȱ��,�ͻ�100%���⣬ֻҪ���˾24Сʱ�������ߣ�����˾����һʱ��߳�Ϊ�����!\n���ݷ������� ��((400-865-2118)) �� ��(400-865-2118)�������ѡ��û�д�!�����ӵ������̻�ʼ�� ^�Ԩ��ԡԨ��Ԩ��Ԩ��Ԩ��Ԩ��Ԩ��Ԩ��Ԩ��Ԩ��Ԩ��Ԩ��Ԩ��Ԩ��Ԩ��Ԩ��Ԩ��Ԩ��Ԩ��Ԩ� -----------���ͷ����˼ҵ�ά�޹�˾�Ǻ��ݵ������̻��ۺ�Ψһָ��רҵ����㡷-----------\n���ݵ������̻��ۺ����绰��((400-865-2118)) �� ��(400-865-2118)һվʽ���ҷ��� �����ۺ�������ĳ�����2006�꣬�Գ�����������Χ��"רҵ��"�ķ����׼����"�����ģ������"�ķ�����ٽ���ҵ��չ׳����"������ʵ"�ķ�������Ӯȡ�г��ͻر���ᣬʹ��ҵ�ھ����쳣���ҵļҵ��г�����������Ƚ���չ�� ȡ�������õľ���Ч������Ч�档ά����Ա���й���Ͷ����䷢�ĵȼ�֤�飬�ж���ά�޻��۵Ĺ������顣�������зḻ���ֳ���ư�װ���飬���һ��߱����õ�ְҵ���ʺ͸߶����θС� ά�޷�������ʼ�ձ��š����Ƿ����������š�����ּ�� �������ȡ�����Ͽ��ء��ľ��񣬵�һʱ��߳�Ϊ�����! ���ݵ������̻�����Ч����ŵ�� 1)��������������򼰲���������?��֤���������� 2)�ϰ���������أ����α������Լ��Ͼ���������á� 3)Ч������24Сʱ����ֵ�ڣ�24Сʱ��������Ӧ�����?�估ǰ̨�Ӵ�ڼ��ղ�ЪϢ����֤�û��浽����;��������׼��;��ʱ��������С�飬����ʱ�ִ��ֳ����ޡ� 4)���ݷ�������ִ������۾ֺ��ҹ�˾���?�ݹ淶��������ë��������Һ��� 5)��ع˿ͳ�;ë���б𡢼���ë���ش������ʼ�������ݴ��?��ؿͻ��������޵����ǻ�Ӽ�Ϊ��Ļ����ų�ë����������������? 6)�����м�(���ݵ��������м�)����Ļ���һ��ʵʩ���ޣ�������Ϊ1���£��ڱ�����������ά�����������������������⣬ ���м䵣�η���\n��������:�٢�((400-865-2118)) �� ��(400-865-2118) ��˾��ּ������ḻ��������֤����ȫ��һ���ͻ������ģ����ģ����� һ����ҵ���񣺿��ء����¡���ʵ����ȡ ������ҵ���룺��ѧ���?������һ�����ʷ���������һ ����ҵĿ�꣺��һ����Ʒ�� �ġ�Ա����ּ����һ����Ա����o�Ѱ��� �塢������ּ��������⣬�ҵ�׷�� ���˲����Ψ������ �ߡ��г�����˳���Ϣ֮�У���ʤǧ��֮�� �ˡ���չ����ٳ߸�ͷ���һ�� �š��Ƽ������������ ʮ�������������Ŀ�Ĳ���Ϣ ���ݵ������̻��ۺ�绰(�ɵ�)ͳһ��������: ��((400-865-2118)) �� ��(400-865-2118)


Республиканың ғәҙәттән тыш хәлдәр идаралығы бөгөн юлдарҙа һаҡ булырға саҡыра - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nБоҙлауыҡ сәбәпле юл-транспорт фажиғәләре булыуы ихтимал. Шуға ла юл хәрәкәте именлеге дәүләт инспекцияһы дистанция һаҡларға, тиҙлекте арттырмаҫҡа кәңәш итә. Синоптиктар фаразлауынса, елдең тиҙлеге секундына 8-13 метрға етәсәк. Һауа температураһының бер күтәрелеп бер төшөүе арҡаһында ирегән ҡар туңып ҡала урамдары боҙ менән ҡапланды. Тайып имгәнеүселәр һаны аҙаҡҡы ике аҙна эсендә генә ике тапҡырға артҡан, көн һайын башҡала дауаханалырына йөҙәрләгән кеше мәрәжәғәт итә. Мөмкинлектәре сикләнгәндәр өсөн бындай юлдан йөрөү ысын мәғәнәһендә һынауға әүерелә. Коляскала фехтование алышы буйынса Европа чемпионы Сергей Мозолькин өсөн боҙлауыҡ менән алыш еңелдән бирелмәй. Боҙҙан хасил булған соҡорло юлды үтеү оло һынауға әүерелә ти спортсы. Боҙло юлдан оҫта атлау алымдарын йәйәүлеләр ҙә үҙләштерә. Берәүҙәр тротураҙы көрттән урап үтә, икенселәре яңы атларға өйрәнгән бала кеүек тотоноп йәрәргә мәжбүр. Юл аша сығыуы айырыуса ҡурҡыныс. Автомобиль тәгәрмәсе аҫтында ҡалыуың да бар. Конькиҙа шыуыр өсөн хәҙер каток эҙләп йөрөргә кәрәкмәй. Бының өсөн тротуарға сығыу ҙа етә. Бындай һырғалаҡта автомобилдәр ҙә, йәйәүлеләр ҙә берҙәй шыуыша. Тик һуңғылары өсөн ул күңелһеҙ тамамланыуы ихтимал. Бәлә аяҡ аҫтында икәнен Анатолий Әхмәҙуллин хәҙер яҡшы белә. Йәш кешенең эш көнө травмотология пунктындағы сиратта тамамлана. Ул тайып уң ҡабырғаһына йығылған.Аяҡ-ҡулдарын һындырып бында көнөнә 50-гә яҡын кеше мөрәжәғәт итә. Табиптар зыян күреүселәрҙең ҡайҙа ҡолағанын теркәп ҡала хакимиәтенә хәбәр итеп тора. Быйылғы ҡыштың коммуналь хеҙмәттәр өсөн үтә лә көтөлмәгән булыуын һәр урам эсендә күҙәтергә мөмкин. Ваҡытында таҙартылмаған ҡар иреп ҡалын боҙ хасил булды. Вәғизә Ҡазыханова үҙ участкаһында йәйәүлеләр тайып имгәнмәһен өсөн иртәнге сәғәт 5-тән ҡулына көрәк ала. Кешеләр эшкә сыҡҡанға тиклем ул 5 күп ҡатлы йорт тирәһенә ҡом һибеп сығырға тейеш.Талап буйынса юл боҙҙан әрсеп таҙартылырға тейеш. Йорттар янында быны торлаҡ-коммуналь хужалыҡтары, ә магазин, ойошма тирәһендә хужалары башҡарырға бурыслы. Әммә ҡом һибеүҙән башҡаса сара юҡ тип аҡлана торлаҡ идаралығы белгестәре.Тайғаҡ юлға зарланып ҡына мәсьәләне хәл итеп булмай, идарасы компаниялар бындай мөрәжәғәттәрҙе инҡар итергә күнеккән. Шунлыҡтан зыян күргән осрата үҙ хоҡуғыңды һәм һаулыҡҡа килгән зыянды түләтеүҙе талап итергә кәрәк. Матди яза был тәңгәлдә тәртип урынлаштырырына ышаныс бар.


Главная Прочие конкурсы и аукционы Информационное сообщение о проведении продажи объектов недвижимости посредством публичного предложения\nАдминистрация Саракташского района в соответствии с постановлением администрации Саракташского района от «21» сентября 2017 года № 1029-п «О проведении продажи объектов недвижимости, расположенных по адресу: Оренбургская область, Саракташский район, п. Саракташ, ул. Геологов, дом № 12а, помещение № 2, посредством публичного предложения» информирует о проведении продажи объектов недвижимости, расположенных по адресу: Оренбургская область, Саракташский район, п. Саракташ, ул. Геологов № 12 а, помещение № 2, в том числе:


Рәсәйҙә һәләтле студенттар өсөн гранттар күбәйҙе // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n11:09, 19 ноября 2019 Йәмғиәт\nРәсәйҙә студенттар өсөн гранттар күбәйҙе. Рәсәй Федерацияһы президенты Владимир Путин һәләтлеләргә дәүләттән өҫтәмә ярҙам саралары тураһындағы указға ҡул ҡуйҙы. Документтың тексы дүшәмбе рәсми хоҡуҡи мәғлүмәт интернет-порталында баҫылып сыҡты.\nУказға ярашлы, 2020 йылдың 1 сентябренән Рәсәй Федерацияһы президенты гранттары һаны 6,5 меңгә тиклем арттырыла. Шуларҙан 5 мең грант — урта звено, бакалавриат һәм специалитет белгестәрен әҙерләү программалары, 1,5 мең грант магистратура программалары буйынса уҡығандарға бирелә.\n2020/2021 уҡыу йылынан билдәле эшмәкәрлек өлкәһендә юғары ҡаҙаныштарға өлгәшкәндәр һәм һөнәри белем биреү ойошмаларына, юғары уҡыу йорттарына йәки ғилми ойошмаларға уҡырға ингәндәр президент гранттарын алыу хоҡуғына эйә. Гранттарҙың күләме — 20 мең һум.\nТеги: студенттар, Рәсәй президенты гранттары


Cвяжитесь с нами - ЭЎРА-БАЙ\nБудем рады ответить на Ваши вопросы. Наши специалисты с удовольствием подберут именно тот продукт, который подойдет Вам на 100%.\nпр. Независимости, 58 - 322, Минск\n+375 29 635 13 77


Академия развития интеллекта AMAKids г. Новокуйбышевск: ул. Фрунзе, д.22\nЦентр AMAKids ул. Фрунзе, д.22 (Новокуйбышевск)


Халыҡ-ара Ер көнөндә Өфө планетарийында Ер-Әсә тураһында документаль фильм күрһәтеләсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nХалыҡ-ара Ер көнөндә Өфө планетарийында Ер-Әсә тураһында документаль фильм күрһәтеләсәк\n17:58, 19 марта 2013 Йәмғиәт\n20 маррта, Халыҡ-ара Ер көнөндә, Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау йылы сиктәрендә Өфө планетарийында «Йорт» (HOME) исемле документаль фильм күрһәтеләсәк. Режиссерҙар – Ян Артюс-Бертран һәм Люк Бессон.\nБыл фильм 20 йыл дауамында Ер шарының төрлө төбәктәрендә юғары бейеклектән төшөрөлгән. Ул планетабыҙҙың иҫ китмәле матурлығы, шулай уҡ уның ғәжәйеп тарихы хаҡында һөйләй. Фильм Ер-Әсәбеҙҙе һаҡларға, киләсәгебеҙ тураһында уйланырға саҡыра, тип хәбәр итте Өфө планетарийы хеҙмәткәре Венера Ишморатова.\nШуныһы мөһим: фильм бушлай таратыла. Режиссер Ян Артюс-Бертран һүҙҙәренсә, фильмдан алынған килем долларҙар йәки евролар менән түгел, ә был таҫманы ҡарап, уйға ҡалған кешеләр һаны менән иҫәпләнә.\nСеанс 19 сәғәттә башлана. Инеү – бушлай.\nТеги: экология,ер көнө


Стоматология САЛЮТЕМ в Астрахани | ул. Эспланадная, д. 35\nАдрес: ул. Эспланадная, д. 35\nза 1 зуб от 4000 ₽ до 9700 ₽


disserclassification:"Педагогические науки" topic_facet:"Контроль" topic_facet:"Физическая культура и спорт" topic_facet:"Качество" topic_facet:"Профессиональное образование" format:"Book" collection:"Основной каталог" authorStr:"Попова А. И. (Анна Ивановна)" geographic_facet:"Российская Федерация"\nDissertation classification: Педагогические науки Suggested Topics: Контроль Suggested Topics: Физическая культура и спорт Suggested Topics: Качество Suggested Topics: Профессиональное образование Format: Book Collection: Основной каталог Author: Попова А. И. (Анна Ивановна) Region: Российская Федерация


29 ғинуар Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт Республика гимназия-интернатында сығарылыш уҡыусылары менән осрашыу үтте. Был сараның ҡунаҡтары булып беҙҙең төрлө йылғы сығарылыш уҡыусыларыбыҙ Йыһаншин Илһам Зәйнулла улы һәм Әминев Заһир Рәмил улы булды. Улар үҙ һөнәрҙәренең оҫталары, спортсмендар. Осрашыуҙы гимназия-интернатының директоры Илнур Рифат улы Сәлихов асты.\nЙыһаншин Илһам Зәйнулла улы – 1996 йылғы сығарылыш уҡыусыһы, «Техпроект» инженер үҙәген асып ебәреүсе һәм директоры.\nӘминев Заһир Рәмил улы – 2008 йылғы сығарылыш уҡыусыһы “Башнефтегеофизика” компанияһының геофизика отрядының етәксеһе.\nҠунаҡтарыбыҙ уҡыусылырыбыҙға тормошта спорт ҙур йоғонто яһауын, улар нисек марафонға килгәнен һөйләнеләр.\nИлһам Зәйнулла улы триатлон тураһында тулыһынса һөйләп үтте. Әйткәндәй, Илһам Зәйнулла улы триатлондың иң оҙон дистанцияһын үтеп «IRONMAN» исемен яулаған.\nЗаһир Рәмил улы гимназия тормошо, айырыуса тәртип талаптары, уның алдағы тормошона ҙур йоғонто яһау тураһында әйтеп үтте.\nУҡыусылар үҙҙәрен ҡыҙыҡһындырған һорауҙарға яуап алдылар. Иң ҡыҙыҡлы һорау биреүсе уҡыусыларға ҡунаҡтарыбыҙ бүләктәр тапшырҙы.\nСығарылыш уҡыусыларыбыҙ гимназияла тырышып уҡырға, ауырлыҡтарға бирешмәй үҙеңдең теләгеңә ирешергә өндәне. Гимназиялағы дуҫлыҡтың ни тиклем ҡәҙерле булыуын аңлаттылар, үҙҙәре һайлаған профессияның серҙәренә төшөндөрҙөләр.


С целью обеспечения безопасности населения с 1 по 7 июля отлов безнадзорных домашних животных будет осуществляться на следующих улицах города Тюмени: ул. Белинского, ул. Парфенова, с/о «Наука», ул. Аграрная, ул. Садовая, ул. Ирбитская, ул. Казанская, ул. Метелевская, ул. Аккумуляторная, ул. Бакинских Комиссаров, ул. Олега Антонова, ул. Бабарынка, ул. Анатолия Малого, ул. Дамбовская, ул. Домостроителей, ул. Западносибирская, ул. Казачьи Луга, ул. Уватская, ул. Югорская, ул. 4-я, 3-я Элеваторная, ж.р. Зайкова, ж.р. Быкова, ул. Камчатская, ул. Республики, лесопарк «Гилевская роща», ул. Раневской, ул. Мориса Тореза, ул. Пермякова, ул. Красных Зорь, ул. Салтыкова-Щедрина, ул. Холодильная, ул. Максима Горького, ул. Механическая, ул. Мельничная, ул. 50 лет Октября, ул. Харьковская, ул. Первомайская, сквер Нефтяников, ул. Энергетиков, ул. Орджоникидзе, ул. Минская, ул. 50 лет ВЛКСМ, Московский тракт, ул. 9 Января, ул. Интернациональная, ул. Мира, ул. Транспортная, ул. Фармана Салманова, Червишевский тракт, ул. Лопарева, ул. Александра Протозанова, ул. Федюнинского, 4-й Земской переулок, ул. Космонавтов, пр. Майский, ул. Николая Федорова, ул. Широтная, ул. 30 лет Победы, ул. Александра Митинского, ул. Моторостроителей, пер. Северный, СНТ «Русское поле», ул. Беляева, ул. Малиновского, ул. Муромская, ул. Тимофея Чаркова, ул. Судоремонтная, ул. Мелиораторов, ул. Журавлиная, ул. 70 лет Октября, ул. Шоссейная, СНТ «Корабельщик», Тобольский тракт, СНТ «Якорь», СНТ «Ягодное», ул. 1-я, 2-я Новая, ул. Казаровская, с/о «Автомобилист», СНТ «Автоприбор», ул. Ореховая, с/о «Сосенка», Салаирский тракт, СНТ «Факел», с/о «Солнечное», ул. Большая Заречная, ул. Щербакова, ул. Неатбакова, ул. Алебашевская, ул. Дружбы, пр. Солнечный, ул. Газовиков.\nВремя выполнения скрипта: 435817783,1184, запросов к базе: 9


Бухгалтер отчеты - Дания Юрист. Адвокат бөтә Онлайн\nДания Юрист. Адвокат бөтә Онлайн\nШартлы Һынау Ваҡыты\nТикшереү изоляторҙары һәм төрмә беҙ эшләмәһәкбеҙ контролдә тотҡан һәм күберәккә.\nАгентлыҡта - яңы хеҙмәткәр табырға һеҙ - төркөм-Дания\nБигерәк тә хеҙмәт баҙарында\nКеше табыу өсөн һеҙҙең бизнес кәрәк, һәр саҡ еңелдән түгелӘгәр һеҙ беләһегеҙме, эҙләнеүҙе тормошҡа ашырыу, иң яҡшы интервью һәм кандидаттар һайлап алыу, яңы уңыш һеҙҙең генә түгел, беҙ үҙебеҙҙең хеҙмәткәрҙәр төркөмө табыуға өмөтө артасаҡ. Беҙ яңы хеҙмәткәр табырға, бизнес өсөн үҙен. Беҙ бөтә йыйыу һәм карьера үҫеше процесы күп файҙалы эш эҙләп беҙҙең karriere360 советы платформаһы. Белем, беҙ улар, ысынлап уртаҡлашырға теләр инем. Шуға күрә беҙ яңы һәм файҙалы мәҡәләләр даими баҫтырып хеҙмәттәре баҙарын тикшереү. Һеҙ яллаған кешеләр, һеҙгә уңыштар компанияһы формаһы. Ғәмәлдә, беҙҙән һеҙгә ярҙам кәрәк хеҙмәткәрҙәре табып ала. беҙ ҡайһы бер вазифа биләгән тейеш. Рандстад кандидат эҙләү бурысын үҙ өҫтөнә алырға тура килә, корпоратив мөнәсәбәттәр һәм беҙҙең мәҙәниәт хеҙмәт хәтәр тотош. Был беҙҙе ҡәнәғәтләндермәй өлгәшә, инде бер нисә тапҡыр беҙҙең һәм практикала ҡулланыу. Мин нисек беҙгә үҙ-ара хеҙмәттәшлек debug тураһында әйтеп тораһы ла түгел. Шундайҙар араһында хеҙмәттәшлек тора, советы көс алам мин, мин потенциаль клиенттары өсөн тәҡдимдәр әҙерләргә кәрәк.\nЙыл дауамында беҙ бер нисә о.\nэшләй, улар беҙҙең өсөн һәр ваҡыт шатлыҡ һәм беҙ бөйөк bemandingsopgaver хәл итеү, яңы һәм хеҙмәткәрҙәр өсөн. Рандстад сервис һөнәренә бирелгән, һәр ваҡыт беҙҙең өсөн кандидаттар күрһәтелде һәм, улар беҙҙең тап мәҙәниәт, команда һәм биремдәр. Рандстад кандидат тиҙ табырға тура килә.\nМузей асылыу менән бәйле\nБеҙ ашығыс ярҙамға мохтаж, улар бер нисә кандидат булыуы мөмкин. квалификациялы ҡыҫҡа ваҡытта тура килә, һәм ул беҙҙең ойошма. һөҙөмтәле хеҙмәт күрһәтеү кеүек, етеҙ һәм грамоталы, һәм хәҙер беҙҙең менән улар менән даими хеҙмәттәшлек итә. Беҙ ашығыс ярҙамға мохтаж шкаф теркәлгән, кандидаттарға бер нисә ҡәтғи перепрыгивать агай менән яҡшы. Ҡыҫҡа ваҡыт эсендә улар бер нисә йүнәлеш тәҡдим итеүселәргә квалификациялы, беҙ уларҙы бәйләй ине беҙгә ойошмалары баһаланы. Беҙ үҙебеҙ яһайбыҙ һөҙөмтәле хеҙмәт күрһәтеү кеүек, тиҙ һәм дөрөҫ тәрбиәләү. Беҙ вазифаһын биләү менән бәйле бер нисә музей асырға тейеш. Рандстад кандидат эҙләү бурысын үҙ өҫтөнә алырға тура килә, корпоратив мөнәсәбәттәр һәм беҙҙең мәҙәниәт хеҙмәт хәтәр тотош. Был беҙҙе ҡәнәғәтләндермәй өлгәшә, инде бер нисә тапҡыр беҙҙең һәм практикала ҡулланыу. Мин нисек беҙгә үҙ-ара хеҙмәттәшлек debug тураһында әйтеп тораһы ла түгел. Шундайҙар араһында хеҙмәттәшлек тора, советы көс алам мин, мин потенциаль клиенттары өсөн тәҡдимдәр әҙерләргә кәрәк.\nҠағиҙә ошолай Расизм был үҙ эсенә, м ФЛ инвалид тураһында шаяртыпАңлы рәүештә эшләй, матур һәм башҡа дуҫтары менән һөйләшә. Бер ниндәй ҙә сәбәп юҡ итеү, шәхси битәрләп ташланы. Хәҙер бөтә Fortnite иғландар менән туранан-тура бәйләнгән булырға тейеш. Рекламанан башҡа нәмә өсөн, һәм башҡа һәм даими тыйыуҙан да килтерергә рөхсәт twitch youtube ҡәтғи тыйыла. Һеҙҙе администратор рөхсәте алғас, үҙ вазифаһынан браузерҙәр һеҙ тейеш улар. Һеҙ яһарға тейеш ағымында бер-көнө-төнө ҡарайбыҙ, bumpes һәм был булырға тейеш түгел.\nТик шул саҡта ғына уның түбән, һеҙ йәшәй.\nҺуғырға рөхсәт бирә, ә һеҙ, бәлки, бер тапҡыр алты сәғәттә түгел, һәр атай. Был сит күтәреү мөмкинлектәрен эҙләйбеҙ, әгәр ул һеҙҙән кәмме тотоп ҡарай, әммә һуғыу өсөн түгел, һеҙҙән һорарға тейеш. Скам осраҡта, һеҙ администраторы менән бәйләнешкә аша privatbesked тейеш, сөнки scammeren бикләп мөмкин буласаҡ.\nҺеҙ тейеш, эҙләнеү төркөмө лә эшләй.\nЯлған ғәйепләү һәм мутлыҡ '-шатлыҡ репь өсөн рөхсәт итмәй. Һеҙ ҡасан эшләйһе, эҙләнәһе, һеҙгә яҙырға тейеш. башланыҡ (СТВ), тейешле теүәл иҫәп яҙма менән һурәттәре йәки видео һәм нисек барлыҡҡа килгән, шулай кәрәк, тип реклама һүрәттәрен ҡарап туранан-тура мөнәсәбәте бар. Плакаттар һәм нисек бар, шулай уҡ был талаптар тураһында һөйләне, был юҫыҡта хәҙер. fortnite һүрәте Был юлы клуб ағзалары өсөн турнир ойоштороласаҡ, унда ҡатнашыусылар өсөн түләргә тейеш ҡатнашты. Бөтә приз фондын аҡса барырға тейешбеҙ, шундай, тип, кешеләр аҡса өсөн яуаплы түгел бер ниндәй ҙә турнир эшләй, уны тотоу өсөн. Был-беҙҙең өсөн башҡа һәм теләктән эшләйбеҙ, тимәк, беҙ теләмәй.\nҺәм балалар ungeydelse\nDruštvo s ograničenom odgovornošću - izrada APS na petnaest minuta. Cijena na internetu od KR\n© 2021 Дания Юрист. Адвокат бөтә Онлайн


Тендер на выполнение работ по разработке проектной документации, прокладке волоконно-оптического кабеля в г. Альметьевск на участке: ул. Гафиатуллина, 9 – ул. Гафиатуллина, 3 | Альметьевск, Татарстан республика | Ростендер\nВы можете указать минус-слова (после двух «минусов»). Поиск по фразе «проектирование --дорог» покажет все тендеры со словом «проектирование» за исключением тех, где присутствует слово «дорог». Главная/Тендеры по регионам/Татарстан республика/Тендеры Альметьевска/Тендер на выполнение работ по разработке проектной документации, прокладке волоконно-оптического кабеля в г. Альметьевск на участке: ул. Гафиатуллина, 9 – ул. Гафиатуллина, 3\nТендер: Выполнение работ по разработке проектной документации, прокладке волоконно-оптического кабеля в г. Альметьевск на участке: ул. Гафиатуллина, 9 – ул. Гафиатуллина, 3\n№26725895 Дата размещения: 17.10.16\n637 761 рубль\n2016-11-01 00:00:00:2016-10-24 00:00:00:Тендер на выполнение работ по разработке проектной документации, прокладке волоконно-оптического кабеля в г. Альметьевск на участке: ул. Гафиатуллина, 9 – ул. Гафиатуллина, 3 в Альметьевске at Альметьевск Татарстан республикаRUТатарстан республикаТендеры: строительство ВОЛС и сооружений связи, Тендеры: проектные работы в строительстве объектов связиТендер на выполнение работ по разработке проектной документации, прокладке волоконно-оптического кабеля в г. Альметьевск на участке: ул. Гафиатуллина, 9 – ул. Гафиатуллина, 3 в Альметьевске. Цена: 637 761 рубль.\nСкачать документацию к тендеру №26725895\nРезультаты тендера (Информация о победителе тендера) №26725895\nИзвещение к тендеру #4343192 (Печатная форма)\nСсылка на сайт размещения тендера #267258953 Кб\nИзвещение Проект договора Схема\nПротокол Протокол №31604214781-01 Пожалуйста подождите. Сервер обрабатывает Ваш запрос.


Отделение МФЦ в г. Тула ул. ул. Кирова, 135 / Ритуальные услуги «Маликофф Ритуал» в городе Липецк


SS.lv Земля и участки - Юрмала - Яундубулты, Цена 659 000 € (197.07 €/м2). Pārdod, Zeme, Jūrmala, Jaundubulti, Land ESTATE palīdzēsim Register, - Объявления\nFor sale, Land, Jurmala, Jaundubulti, Strelnieku prospekts, 659000 €. Possibility to split this land, territory with the proposed construction density 20 %, and planned for mixed type construction, possibility to build object for tourist recreation, guest house, possibility to build apartment house, possibility to build private house, possibility to build queue house, land is on the border of street, till sea 500 m, near forest 150 m, possibility to connect gas line, possibility to connect urban sewerage, possibility to connect urban water supply, no lien, registered in Land Register, strategically beneficial location, we help you to get a loan to buy this real estate, you do not have to pay for brokerage, possible to agree on a price, will help to get Residence permit in Latvia, CITY REAL ESTATE ID - 418128Город:ЮрмалаРайон:ЯундубултыУлица:Strēlnieku prospekts 64Площадь:3344Назначение:Земля под частный домЦена:659 000 € (197.07 €/м2)\nРаспечататьДата: 14.05.2017 15:07Отослать другуУникальных просмотров: 1


27:12:2555 ��ҡ��. �Ѻ���ࢵ����ͧóç��Ѻ����ʹ���㹪�ǧ�ȡ�Ż����� 27:12:2555 ��ҡ��. �������ѡ��Ҿ�ȡԨ������������������ЪҤ�����¹ 25:12:2555 ��Ҥ�á�ا෾���������ع���ҧ�ç��Һ�ż���٧���� 25:12:2555 ���ԭ�٪Ҿ�оط���ó���ո������Ѫ��о�С��觡��. �ͺ�繢ͧ��ѭ��ȡ�Ż����� 25:12:2555 ���.�����Թ���������Һѭ�ռ����ʺ�ط�������͹������ 24:12:2555 ���. �Ѻ�������մ��ºѵ��ôԵ�ͧ��Ҥ�÷ء��� 24:12:2555 ���.��������ҧ Dog Park ����Ѻ���ѡ�عѢ����á㹡�ا෾� ���ҡ����Ѫþ� 24:12:2555 ���. �ҧ����ġ���ٹ�����Ǫ���ͧ����� �������觹ѹ��ҡ�������������Ǫ���觵��ѹ�͡ 24:12:2555 �駻Դ������ͻ�Ѻ��ا�����¨���ͧ13 ������ѹ��� 29 �.�. 55 � 5 �.�. 56 20:12:2555 ���. �������óç���ͧ�ѹ�Ѥ������ȡ�Ż����� 56 Page 36 of 229


Сауҙа үҙәктәрен асырға, лагерҙарҙы әҙерләргә, күнекмәләрҙе башларға | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n02 июня 2020 — 17:21 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостанда COVID-19 вирусының таралыу тиҙлеге кәмеүгә бара. Был турала кисә төбәк башлығы менән үткән оператив кәңәшмәлә һаулыҡ һаҡлау министры Максим Забелин белдерҙе.\nУның әйтеүенсә башлыса 50 йәшкә тиклемге граждандарҙың коронавирусҡа тестары ыңғай һөҙөмтә күрһәтә. 65 йәштән өлкәндәрҙең дә был йәһәттән һаулығы хәүеф аҫтында, улар өсөн артабан да үҙизоляция режимы һаҡлана. Оператив кәңәшмәлә тағы ла сауҙа үҙәктәрен асыу тураһында һүҙ барҙы. Туҡландырыу урындары һәм кинотеатрҙар шулай ҙа әлегә ябыҡ ҡаласаҡ. Төбәктең фитнес-үҙәктәренә лә асылырға рөхсәт бирелмәй. Башҡортостан башлығы Радий Хәбиров профессиональ спортсыларға шөғөлләнә башларға кәрәк тине. Тик гигиена һәм хәүефһеҙлек сараларын күреү мөһим. Эпидемиологик хәлдең яҡшырыуы балаларҙың йәйге ялын ойоштороуға ла ыңғай йоғонто яһаясаҡ. 1 июлдән һауыҡтырыу һәм мәктәп яны хеҙмәт лагерҙары эшләй башлауы ихтимал. Быға тиклем уларҙы асыу 13 июлгә тәғәйенләнгәйне. Төбәк етәксеһе, хәлдең ниндәй булырына ҡарамаҫтан, лагерҙарҙы әҙерләргә ҡушты.


«Өс тағанға таяндым: әсәйемә, әсәйлегемә һәм ижадыма» » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nБилдәле яҙыусы Гөлнур Миҙхәт ҡыҙы Яҡупова республикабыҙға, халҡыбыҙға, әҙәбиәтебеҙгә оҙаҡ йылдар фиҙакәр хеҙмәте өсөн Салауат Юлаев ордены менән бүләкләнде! Яҙыусының «Ҡатындар» трилогияһы –башҡорт әҙәбиәтенең алтын фондына инерлек әҫәр. Шиғриәттә лә егелеп эшләй, балалар өсөн дә һоҡланғыс китаптар яҙҙы ул. Әйткәндәй, Гөлфиә Юнысова депутат булған осорҙа «Башҡортостан ҡыҙы»ның баш мөхәррире вазифаһын тап Гөлнур Яҡупова башҡарған, баҫмабыҙҙың абруйын арттырыуға тос өлөш индергән. «Ағиҙел» журналында яуаплы сәркәтип йөгөн байтаҡ йылдар тартҡан. Егерме проза һәм поэзия йыйынтығы авторы булған күренекле әҙибәнең тормошона һәм ижадына ҡағылышлы байтаҡ мәҡәлә-очерктар, рецензиялар донъя күргән. Ә был юлы уның йөрәк һүҙен, күңел моңон әңгәмә аша бирергә булдыҡ.\n– Яҙыусы Гөлнур менән көндәлек тормоштағы Гөлнур айырыламы?\n– Был һорауға мин «Үҙем» тигән шиғырымда яуап бирҙем һымаҡ.\nӘ үҙем ул – үҙе әллә нисәү...\nКүрә уны бары күңел күҙе.\nМатур үҙем дә бар, йәмһеҙе лә,\nАҡыллыһы, үҙ һүҙлеһе лә,\nЮха, елбәҙәге, сабыры ла,\nУҫалы ла, түҙемлеһе лә...\nЭйе, яҙыусы Гөлнур ҙа, көндәлек тормоштағы Гөлнур ҙа бер бөтөн мин үҙем инде...\n– Йәш кенә көйө тол ҡалып, ошо яҙмыштың әсеһен үҙ елкәгеҙҙә татығанһығыҙ. Артабан йәшәү өсөн ҡайҙан көс алдығыҙ?\n– Тормош юлдашым буласаҡ Раил менән танышыу көтмәгәндә булды. Педучилище тамамлап, тыуған яғым Ғафуриҙа район гәзитендә эшләп йөрөйөм, БДУ-ға уҡырға инергә, шағирә булырға, армияла хеҙмәт иткән, хат алышҡан бер егетте көтөп алырға, тигән уйҙамын. Район үҙәгендәге башҡорт йәштәре тупланып алғанбыҙ, төрлө сараларҙа ҡатнашабыҙ, аралашабыҙ. Шулай, бер дуҫыбыҙҙың тыуған көнөн билдәләргә йыйылдыҡ. Унда бер ят егет тә бар ине, өҫтәл артына ултырышҡас, урыны ҡаршыма ғына тура килде, ҡыҙыҡһынып быға ҡараһам, ул да зәңгәр күҙҙәрен минән айырып ала алмай, имеш... Арбаны мине зәңгәр күҙҙәр. Уйҙа йөрөткәндәр томан һымаҡ таралды, донъяла – бары тик ул! Раил Өфө авиация институтында уҡыған еренән имтихандарын ташлап ҡайтҡан, мин дә университетты кисектерҙем, ҡасмаҫ әле! Ә нимәгә шулай дыуамалландыҡ? Ҡауышырға! Миңә саҡ егерме йәш, уға ун туғыҙ тулған. Әллә бәхетебеҙ ҡыҫҡа ғүмерле булырын һиҙендекме бер-бер...\nҺорауыңдан саҡ ҡына сителдем, бына әйләнеп ҡайтам. Өс тағанға таяндым мин: әсәйемә, әсәйлегемә, ижадыма.\nӘсәйемә таяндым. Ул да ҡырҡ йәшендә тол ҡалған. Ҡулында – өс бала, ҡартайған әсәһе. Утыны-бесәне кәрәк, ауыл көнкүреше, мал-тыуар, баҡса, колхоз эше. Сөгөлдөр баҫыуында көс түкте, ҡатын-ҡыҙҙарҙың унда сиккән ыҙаларын мин трилогиямда тасуирланым, сөнки үҙем шаһитмын яҙғандарыма. Йәғни әсәйем күтәргән яҙмыш минекенән икеләтә-өсләтә ауырыраҡ булған. Ә мин бөтә уңайлыҡтары булған ҡала фатирында шыңшып ултырайыммы? Юҡ инде!\nИх, әсәйемдең күп сифаттарына эйә булыр инем мин: ҡыйыулығына, уңғанлығына, ҡул эштәре оҫталығына, сәмле тырышлығына. Миңә быларҙың күпмелер өлөшө генә эләккән шул. Әммә уның үҙемә үрнәк булыуы батҡан еремдән тырмашып ҡалҡып сығырға күп тапҡырҙар булышлыҡ итте. Уртаҡлыҡ улай ҙа бөтөнләй юҡ та түгел: мин дә, әсәйемә оҡшап, балаларым өсөн утҡа-һыуға инергә әҙермен.\nБарыбер ҙә еңел булманы... Туҡһанынсы йылдар тупһаға килеп тәгәрәгәйне. Иптәшемде ерләп ҡайтыуға, күршем Хәкимә апай ишеккә яҙыу ҡыҫтырып ҡуйған: «Гөлнур, Өфөлә фенол, крандан һыу эсмә!» – тип. И, күршекәйем, бигерәк тә изге күңелле татар апайы ине, йәне йәннәттә булһын. Иптәше отставкалағы хәрби генерал, үҙе пенсиялағы уҡытыусы, улар балаларыма, бигерәк тә ун йәшендә генә атайһыҙ ҡалған улыма күҙ-ҡолаҡ булды. Ҡулдарына магазинға сыҡмаған ризыҡ килеп инһә, гелән уртаҡлашырҙар, көтәсәккә лә бирерҙәр ине. Күршеңдән уңыу ҙа яҙмыш бүләге, әйтәгүр.\nӘсәйлегемә таяндым. Балаларым минең һынып ҡуйыуымдан ҡурҡты. Ун өс йәшемдән бесән сабып, эштә сынығып үҫкән ауыл ҡыҙы булһам да, тора-бара ир иркәһенә әйләнгәйнем. Ә иң хәтәре – күңел сатнауы, һыңар ҡанатлы ҡалыу...\nЭштә, кеше араһында, вазифа мәшәҡәттәрендә көн үтә ул, ҡайтҡас килеп баҫа хәсрәт. Йәйгеһен, улымды ауылда ҡалдырып, ҡыҙымды эйәртеп Болгарияға юлландым, Журналистар союзы Ҡара диңгеҙ ярындағы ижад йортона юллама биргәйне. Әлдә генә барғанмын! Икһеҙ-сикһеҙ даръя миңә илаһи ҡөҙрәт илә кеше ғүмере мәңгелектең ҡуласаһында күҙ асып йомған ғына бер арауыҡ икәнен күрһәтте. Рухыма ныҡлыҡ бирҙе. Диңгеҙҙән үҙгәреп ҡайттым, инде минең йәшәргә көсөм бар ине.\nИжадыма таяндым. Әҙәби мөхиткә ынтылдым, ылыҡтым. Иремдең: «Яҙыш! Хыял иткән мөхитеңә килтерҙем бит!» – тип, ҡәләмде баулап, уйынлы-ысынлы муйыныма тағыуын да онота алмайым. Эйе, килтерҙе, сөнки уны Башпрокуратураға бүлек прокуроры итеп күсерҙеләр (икебеҙ ҙә юғары белемде ситтән тороп уҡып алдыҡ). Раил «Нағыш» (1989) тигән тәүге йыйынтығымды күреп китте. Сираттағы китабым «Автограф» (1992) тип аталды һәм ул Яҙыусылар союзына инергә хоҡуҡ бирҙе. Мостай Кәрим, Муса Ғәли, Рәшит Шәкүр ағайҙар яҙған кәңәш-тәҡдимдәрҙе ҡәҙерләп һаҡлайым. Ниндәй ҙур аванс биргән улар миңә! Ижадымда ниндәйҙер етди һынылыштар булған һайын күңелемдән уларҙың күҙҙәренә бағам: аҡланыммы икән Һеҙҙең ышанысты?!\nЯҙмыш миңә ижад йәһәтендә миһырбанлы булды улай ҙа. Булат Рафиҡов ағайҙың әҙәбиәткә яңы аяҡ баҫҡан кешене «Ағиҙел»гә яуаплы сәркәтип итеп эшкә алыуына берәү ҙә аптыраманы, тиһәм, алдашырмын. Сөнки үҙем оҙаҡ ҡына ышаныр-ышанмаҫ йөрөнөм был хәлгә – олпат журналдың тарихында был ҙур вазифала беренсе ҡатын-ҡыҙ инем. Һәм мин әҙәби мөхиттең уртаһына барып сумдым 1991 йылда.\n– Балаларығыҙ туған телдә һөйләшәме? Әгәр һөйләшһә, уға мөхәббәтте нисек тәрбиәләнегеҙ?\n– Мин, берҙән, бер-ике-өс кешене генә иҫәпләмәгәндә, тик үҙебеҙҙең милләт вәкилдәре йәшәгән иң ҙур башҡорт ауылынанмын. Сәйетбабанан. Ун ике яҙыусы сығарған мәктәптәнмен. Икенсенән, башҡорт яҙыусыһымын да баһа. Шуға ла, ҡыҙым урыҫ мөхитендә, Красноусолда, ул саҡта башҡорт мәктәбе булмау сәбәпле, русса уҡығас, әсә телен өйрәтеү ҡырҡа мәсьәлә булып торҙо. Ҡәйнәм дә мине хупланы, икәүләп ирештек маҡсатҡа. Апайы белгәс, ҡустыһына тел асҡысы биреү еңелерәк булды. Һәм, әлбиттә, йәйге каникулдарҙа балаларымды ауылға ҡайтарып ҡуйыуыбыҙ, унда донъя тотҡаһы булған әсәйемдең, йәнәһе, «бер ауыҙ ҙа русса белмәүе» һис шикһеҙ уларҙың һөйләшен шымартты. Һөҙөмтәлә ҡыҙым Гүзәл бер осор, БДУ-ның журналистика факультетын тамамлағас, «Шоңҡар» журналында эшләп алды, хәҙер ул дәүләт хеҙмәтендә, ике телде белеү уға унда ла кәрәк. Ижадымда ла ҡыҙым ярҙамсы. Һәр әҫәремде уҡый, руссаға тәржемә итешә.\nУлым Рафаэль дә, тик үҙ телендә генә һөйләргә теләгән кешеләр (ундайҙар бар) мөрәжәғәт итһә, аптырап ҡалмай, тәржемәсе эҙләп йөрөмәй, өҫтәлендә русса-башҡортса юридик терминдар һүҙлеге лә ята.\n– Уларға тормошта маҡсат ҡуйыуҙа һеҙҙең өлөшөгөҙ ниндәй?\n– Өҙөп кенә яуап биреүе ситен. Гүзәлемдең табип булыуын бик теләгәйнем. Үҙе лә шул яҡҡа ауышҡайны. Ләкин сығарылыш имтихандары ваҡытында уға физиканан күрәләтә дүртле ҡуйҙылар, сөнки ул миҙал алһа, бер чиновниктың балаһы ҡоро ҡала ине. Күңеле ҡырылды ҡыҙымдың, уйынан сигенде. Рус теле уҡытыусыһы кәңәш биргән, һинең иншаларың шәп, филология факультетына бар, тип. Тап шул йылды журналистика бүлеге асылды, шунда уҡырға хәл иттек. Ә Рафаэль бәләкәйҙән «атайым һымаҡ юрист булам» тип йөрөнө һәм маҡсатына өлгәште. Бөгөнгө көндә юстиция полковнигы.\n– Һеҙ ниндәй ҡәйнә?\n– Мин, моғайын, уртаса бер ҡәйнәлер. Кейәүемде улым кеүек яҡын күрәм, итәғәтле, алтын ҡуллы, ярҙамсыл булғаны өсөн хөрмәт итәм. Үҙ көстәре менән донъя ҡорҙолар, ул үҫтерәләр. Фатирымда кейәүемдең ҡулы теймәгән әйбер юҡтыр, нимә боҙолһа, шуны йүнәтеп ҡуя. Ашығыс түгел, ваҡытың барҙа килеп ҡарарһың, тиһәм дә, көнө менән эштән ҡайтышлай килеп етә. Киленемә лә ризамын, улымды ипле ҡарай, аш-һыуға оҫта. Өс йыл бергә йәшәнек, низағлашманыҡ. Уғата бәйләнеп йөрөргә минең ваҡытым да юҡ, ҡәләмем тирбәлгәндә, көсөмдө ижадҡа һалғым килә.\n– Өләсәй булыу тормошоғоҙға ниндәй буяуҙар өҫтәне?\n– Өләсәй бәхетен биргәне өсөн Раббыма сикһеҙ рәхмәтлемен. Ҡыҙымдың улы Искәндәргә егерме ике йәш, БДУ-ның юридик факультетында магистратурала белем ала. Улымдыҡы – Эрнест исемле ейәнем ҡолонсаҡтай иркәләнеп йөрөй, мәктәптә уҡый, фортепьянола уйнарға өйрәнә. Ейәндәрем күңелемде йомшарта, һөйөндөрә, йылмайта, балалар әҙәбиәтенә индергән өлөшөмә ем бирә, ҡот өҫтәй, киләсәк быуын алдындағы яҙыусылыҡ бурысымды иҫкәртә. Улар ғәмәлдә – йәшәүемдең бер асылы, мәғәнәһе, биҙәге.\n– Аралашҡанда ниндәй кешеләргә йылышаһығыҙ? Ҡәнәғәтлек табаһығыҙ?\n– Эскерһеҙ, алсаҡ кешеләргә һыйынам, тартылам. Минең эске һиҙемем бик нескә, әлегәсә дуҫ күргән кешеләремдән хыянат кисергәнем булманы, иншалла. Уҫал, аҫтыртын кешеләрҙән ҡурҡам, йырағыраҡ йөрөргә тырышам. Үҙемдең иң шөбһәләнгәнем – кемделер аңһыҙҙан рәнйетеп ҡуймау. Берәйһенә яҡшылығым тейһә, күңелем үҫеп китә, эшем ырай.\n–Ғүмерегеҙҙең ҡайһы осорон һағынаһығыҙ?\n– Бала саҡ хәтерҙән сыҡмай, әммә үтә лә һағынмайым, ауыр, ҡатмарлы булды ул... Йәшлегемде йөрәк түремдә йөрөтәм, ғаилә ҡорған, балалар үҫтергән, дәртләнеп донъя ҡыуған йылдарға уйымда ҡайтып-ҡайтып киләм, юҡһынам. Красноусолда үткән ғүмер юлын, гәзиттә эшләгән мәлде (ун ете йыл!), туғанлашып бөткән хеҙмәттәштәремде, «Башҡортостан ҡыҙы» журналы редакцияһында тапҡан әхирәттәремде онотмайым, «Ағиҙел» әле тел осомда ғына...\nҠапҡамды ҡартлыҡҡа асып ҡуйҙым, рәхим итһен, шатлыҡтар тейәп килһен, ҡайғыларҙан аралаһын. Әлеге осоромдан ифрат разыймын, бәхетлемен: балаларым, ейәндәрем ҡыуандыра, ижадым халҡымдың һөйөүен яуланы, хөкүмәт бүләгенә лайыҡ булдым һәм беләм, ғүмеремдең бер мәлендә ошо көндәрҙе һағынырмын, тик һағыныу-һағыштарым яҡты булһынсы!\n– Һаулығығыҙҙы һаҡлау өсөн ниндәй саралар күрәһегеҙ?\n– Был йәштә, хәйер, ҡайһы йәштә лә, иң заруры һаулыҡ – әлбиттә. Йән тыныслығы, тән сәләмәтлеге тормошто йәмле һәм тәмле итә. Йәйҙәрен һыу инергә яратам, әгәр быны бер сара тип әйтеп булһа. Миңә ҡалһа, зыянлы ғәҙәттәрем күберәк: әҙ хәрәкәтләнәм, өҫтәл артында оҙаҡ ултырам, төнгө бергә-икегәсә яҙышам, илһам килмәһә, телевизор ҡарайым...\n– Ғаиләгеҙҙә ниндәй тотороҡло йолалар бар?\n– Тыуған көндәребеҙҙе йыйылып байрам итеү, был бит һөйләшеп, матур теләктәр юллашып ултырыуға бер форсат. Нәҫелдәш әруахтарҙы иҫкә алыу, зыярат ҡылыу, ауылға ҡайтып ҡөрьән уҡытыу, ҡорбан салыу беҙҙе ойоштора – бер туған ҡустым Илдар менән киленем Ғәтиә йәшәй тыуған нигеҙҙә, уларға рәхмәт, ихлас ҡаршы алалар, йолаларҙы атҡарышалар.\n– Бәхетле булыу өсөн ҡатын-ҡыҙға нимә кәрәк?\n– Ҡатын-ҡыҙҙың Бәхет тигән төшөнсәһе Йыһандай киңдер ул! Иң ғәзизе – тулы ғаилә, хәләлең менән мөхәббәтле тиң ғүмер, әсә булыу ырыҫы, балаларыңдан уңыу...


Краткое наименование: АО "Пневматика"\nМесто нахождения: Республика Крым, г. Симферополь, ул. Балаклавская,68\nПочтовый адрес: 295048, Республика Крым,г. Симферополь, ул. Балаклавская,68\nРуководитель: Васильев Николай Васильевич (Генеральный директор)\nТелефон руководителя: (3652) 44 11 55


19 Март 2011, 19:46\nМөнир ҡУНАФИНЭто было прекрасно: жить, когда ты живешь.Пабло Неруда.Алып килгән бауын ныҡлы ғына ботаҡҡа бәйләп, элмәген муйынына ғына һалғайны, арттан бар тәне менән ауыр ҡарашты тойҙо. Арҡаһын өтөп бара ине был ҡараш. Хатта эске тауыш тынды. Ул ҡапыл әйләнмәне. Һығыла барған элмәкте тәүҙә ике ҡулы менән айырып әҙерәк бушатты, шунан яйлап ҡына бар кәүҙәһе менән боролоп, артына баҡты. Баҡты ла, төбәгән ҡарашын алмай ғына муйынынан элмәкте алды. Сәбәләнмәне. Уға өс пар ҡараш баҡҡайны. Өс пар һөмһөҙ ҡараш. Эйе, өс ас бүре, телдәрен арҡыры тешләп, тамаша ҡыла ине.\nАлып килгән бауын ныҡлы ғына ботаҡҡа бәйләп, элмәген муйынына ғына һалғайны, арттан бар тәне менән ауыр ҡарашты тойҙо. Арҡаһын өтөп бара ине был ҡараш. Хатта эске тауыш тынды. Ул ҡапыл әйләнмәне. Һығыла барған элмәкте тәүҙә ике ҡулы менән айырып әҙерәк бушатты, шунан яйлап ҡына бар кәүҙәһе менән боролоп, артына баҡты. Баҡты ла, төбәгән ҡарашын алмай ғына муйынынан элмәкте алды. Сәбәләнмәне. Уға өс пар ҡараш баҡҡайны. Өс пар һөмһөҙ ҡараш. Эйе, өс ас бүре, телдәрен арҡыры тешләп, тамаша ҡыла ине. Берәүһе бөтөнләй яҡын килгәйне. Бүреләрҙән хатта баяғы эске тауыш та ҡурҡтымы, уныһы ла тын ҡалды. Азат берәүгә лә буйһонмай ине был ваҡытта. Был мәлдә, һанаулы секундта, ул нисек хәл итәсәк, шулай буласаҡ. Быны ул бар зиһене менән аңланы, һәр күҙәнәге ниндәйҙер хәрәкәткә килде. Үҙен-үҙе һаҡлау инстинкты уяндымы, ул өҫтөнә һикергән ҡарт бүренең күкрәгенә, арҡанға ҡулы менән йәбешеп, өҫкә ҡалҡынып, бер типте лә, ыңғайына имәндең олоно буйлап, ҡулына эләккән ботаҡҡа йәбешеп, өҫкә үрмәләне. Уңарса булмай, артынан ырғыған икенсе бүренең хәтәр теше һул аяғының балтырына килеп ҡаҙалды. Бүре бер мәл һауала аҫылынып торҙо. Тик Азатты кәре ташламағайны әле. Ботаҡҡа йәбешкән ҡулдар ниндәйҙер ҡөҙрәт менән бар көсөнә өҫкә тартылды, шул саҡ аяғынан ярай ҙа быймаһы һыпырылып сиселеп төшөп китте. Ергә лап килеп төшкән бүре хатта сыйнап ебәрҙе. Азат өҫкәрәк үрмәләне лә, имән олонон ҡосаҡлап, ҡатып ҡалды. Аҫҡа, олоп нишләргә белмәй ҡоторонған бүреләргә ҡарарға ҡурҡты. Үҙе ҡот осҡос ҡалтыранды. Быймаһыҙ аяғы өшөнө. Ултыра торғас, бар кәүҙәһен һелкетә-һелкетә, үкереп иларға тотондо. Йомшарып китеп, тотонған ботағынан ҡулы ысҡынып төшөп китә яҙҙы.\nБер аҙ тынысланғас, аҫҡа баҡты. Бүреләр ҙә тынысланған, берәүһе имән төбөнә һуҙылып ятҡан. Икәүһе артҡы аяҡтарына ултырған да, ағастың ике яғында тынып ҡалған. Офоҡта ҡыҙарып ҡояш бата. Әллә үҙенең хушлашҡыһы ла килмәй, бигерәк оҙаҡ ҡыймылдай. Офоҡтағы ҡыҙыллыҡ күңел йылытҡыс бер хәбәр ҙә бирмәне, киреһенсә, тормош тәжрибәһе мейелә, һыуытасаҡ, тигән мәғлүмәтте теркәтте. Автоматик рәүештә.\nАзат ботаҡта бөкләп ултырған аяғының, олондо ҡосаҡлап талған ҡулдарының ойоғанын тойҙо. Уларҙы яҙып ҡарарға ҡурҡты, хатта әҙ генә ҡыймылдаһа ла ҡолап төшөр кеүек күренде. Тик былай оҙаҡ ултырып булмаҫын да аңлай ине әле аҡылы. Аҫтағы элмәкле бауын күреп һиҫкәнде. Ул ғына, әжәлгә тип әҙерләнгән бау ғына, уны ҡотҡарасаҡ. Ул ғына. Нишләп һәм нимәнән ҡотҡарасаҡ? Был һорауға әлегә яуап юҡ ине. Һалам, тиер инең, үҙе батырға, үлергә йыйынған әҙәмгә нимәгә уныһы?\nТәүҙә ҡулдарын ысҡындырмай ғына аяҡтарын һәлберәтеп ултырып бер аҙ яҙып алды, шунан ҡулдарын яй ғына алмаш-тилмәш хәрәкәткә килтерҙе. Ағас башындағы йән эйәһенең әле тере икәненә һиҫкәнеп, ситтәге бер бүре олоп ебәрҙе. Былай ҙа ҡалтыранырға әҙер торған йән шомланып тағы ла өшөргә тотондо, теше-тешкә тейеп, таш сүкегән тауыш сығарырға тотондо. Быға аҫта ятҡан бүре ҡолағын һағайтты. Шулай ултыра торғас, баяғы эске тауыш уянды. «Әле генә үҙеңә ҡул һалырға йыйына инең. Нишләп улай әжәлеңдән ҡасырға булдың әле, Азат? Бауға аҫылынып торҙоң ни ҙә, бүреләр өҙгөсләп ташланы ни. Кәүҙәңдән йәнең сыҡһа булды. Үлем улай наҙлы түгел ул, нисек тә бара». «Юҡ, бармай, – ситтәре күперектән ағарып киткән, кибеп ярылған ирендәре ҡыймылдап ҡуйҙы. – Барма-ай... Өҙгөләнге килмәй».\nУл ипләп кенә тағы аҫҡа баҡты. Күҙе менән бауҙы эҙләне. Ни булһын, тора. Үҙ хәжәтен белеп, көтөп тора. Уны үрелеп алырға кәрәк. Нисек тә алырға кәрәк. Унда тиклем, бауға тиклем бүреләрҙең буйы етмәҫме? Етергә тейеш түгел. Тик ҡолап төшөп китмәйем. «Эй үҙең ҡурҡаҡһың инде. Әйттем дәһә, арбаға ултырып йөрөйөм тиһәң, тәүәккәл булырға кәрәк, тип». Эске тауыш йоҡламай. Нисә көн йоҡо әҫәре күрмәгән Азаттың ҡапыл ойоғоһо килде. Күҙҙәре йомола башланы. ҡулдары, быуындары йомшарҙы. Башы әйләнде. Тик үҙ хәлен тоя ине әле. Үҙен ҡайҙалыр осоп төшөп барған кеүек һиҙҙе лә, ҡапыл: «Ай-ай!» – тип ҡысҡырып ебәрҙе. Үҙ тауышынан үҙе һиҫкәнеп, олондо тағы ла нығыраҡ ҡыҫып ҡосаҡланы. Былай оҙаҡ ултырһаң, аҫҡа ҡолап төшөрөңдө көт тә тор. Ул тағы аҫҡа бағып алды. Бауҙы алырға кәрәк. Бүреләргә аҙыҡ булып ятырға ни. Кәүҙәңде бер кем тапмаҫ. Балаларыңа барып йөрөргә ҡәберең дә булмаҫ унан. Ул, бер ҡулын ысҡындырып, фуфайка кеҫәһенә тығып ҡараны. Унан бейәләй килеп сыҡты. Уныһы бөгәрләнеп туңғайны. Һе, нишләп был турала алдан уйламаған, ҡул өшөтөп ултырсы әле. Эсенә әҙерәк йылы инде. Олондо ҡосаҡлаған килеш, ике ҡулы менән бейәләйен ышҡып, боҙон ҡойоп төшөрҙө лә, бер ҡулына кейҙе. Йәбешкән килеш икенсе кеҫәһенә ҡулын тыҡты. Тик уныһы буш ине. Һыңар ҡуллы, һыңар аяҡлы килеш ултыр инде бына. Нишләп һыңар булһын ти? Шөкөр, ике аяҡ, ике ҡуллы ул. Быйма менән бейәләйе генә һыңар уның. Уларының ишен табыуы ҡыйынмы? Шулай ҙа һыңар бейәләй күңелен күтәрҙе Азаттың. Яланғас ҡулына ул тынын өрөп алды. Унан һаҡ ҡына башындағы йөн башлығы аҫтына тыҡты. Тәүәккәлләргә булды. Бейәләйле ҡулын олондан алды ла ботаҡҡа йәбеште. Аяҡҡа эләгеп, шатыр-шотор һынып аҫҡа килеп төшкән ниндәйҙер ҡоро ботаҡ ятҡан бүрене торорға мәжбүр итте. Ул кирелеп сыйылдап алды. Азат быға иғтибар итмәне, сираттағы ботаҡҡа йәбешеп, тағы аҫҡараҡ төштө. Үҙе, әлдә аҫылыныр өсөн имәнде һайлағанмын әле, башҡа ағас урманда былай уҡ тармаҡланып үҫә аламы ни ул, тип уйланы. Бау бәйләнгән ботаҡҡа яҡынлашты. Бүре тынғыһыҙлана башланы, бер нисә тапҡыр ағасты уратып йөрөнө. Икенсеһе килеп имәнгә ышҡынып алды. Көтәләр, тимәк. Уяу икәндәрен белгертәләр. Азат уларҙың хәрәкәтенә иғтибар ҙа бирмәне. Ул йыртҡыстарҙың күҙҙәренә ҡарарға ҡурҡты. Йән өшөткөс ҡарашты ул бая уҡ тойғайны. Был тормошҡа кире ҡайтарған ҡарашты башҡа күрмәҫтәй ул. Ботаҡҡа етте. Бауҙың һәлберәп торған элмәкле осон ипләп кенә үҙенә тартып алды ла елкәһе аша һалды. Был осо ныҡ бәйләнгән, өшөгән ҡулдары тыңламаны. Төйөн бирешергә теләмәне. Ятып сәйнәр ине лә, ҡолап төшөүҙән ҡурҡыта. Ана, теге йыртҡыс тештәрен ыржайтҡан килеш артҡы аяҡтарына баҫып, ялҡау ғына бер-ике тапҡыр ҡалҡына биреп ҡуйҙы. Сәғәтен көтә яуыз, Азат аҫҡа төшөү менән ҡорбанына ташланасаҡ. Һеләүһендәй һикерәсәк. Һаҡ, бик һаҡ булырға кәрәк. ҡалай ныҡ сеймәлгән, ысҡындырырмын тимә. Нимә тип шул тиклем бәйләргә инде. Үлер кеше былай ҙа ҡасып китмәҫ ине. Ботағы ныҡ булһа, бауы түҙер ине уның. Азаттың үҙе ишкән нәҙек эш арҡаны. Арҡан ишергә яратты ул. Онотолоп китеп, еренә еткереп иште ул заманында. Шул мәлдә үҙе менән үҙе ҡалырға ярата торғайны ла.\nӨшөгән ҡул бөтөнләй бер ни тоймай башланы. Ир яңынан өҫкәрәк менеп ултырып, олондо ҡосаҡланы. Һыңар бейәләйен сисеп, ҡыҙарып өшөгән икенсе ҡулына кейҙе. Бер аҙ тын ултырҙы ла, тағы төшә биреп, үрелеп кенә йылынған ҡулы менән төйөндө сисеп маташты. Был юлы һығылған бау бер аҙ йомшарҙы. Шул мәл ситтәге бүре ҡапыл ҡалҡынды ла баулы ботаҡҡа ырғыны. Быны көтмәгән Азат тертләп ҡолап төшөп китә яҙҙы, ярай ҙа бейәләйле ҡулы ныҡ йәбешкәйне ботаҡҡа. Ул аҫҡа ҡараны. ҡарашы бүренеке менән осрашты. Йыртҡыс ҡарашындағы бушлыҡ, ниндәйҙер әсе һәм мәғәнәһеҙ, ытырғаныс һәм ғәмһеҙ бушлыҡ уның оторо асыуын ҡабартты. Сырт итеп аҫҡа төкөрөп ҡуйҙы. Шунан, ҡурҡыныс бер ни булмағандай, тағы һаҡ ҡына сүкәйҙе лә бауҙы ысҡындырырға тотондо. Был юлы бүре шыңшыған тауыш сығарһа ла, өҫкә ырғырға йөрьәт итмәнеме, имән төбөндә тапанды. Ниһайәт, төйөндө тағатты. Арҡанды иңбашы аша ташлап йыйып алды ла өҫкә үрмәләне. Ныҡлы ғына ботаҡҡа арҡандың баяғы осон яңынан бәйләп ҡуйҙы.\nЭлмәкте һаҡ ҡына башы аша муйынына индерҙе лә аҫҡа баҡты. Икенсегә һала инде боғаҙына был бауҙы. «Бына шулай, хәҙер был кәүҙә һеҙгә лә эләкмәй, миңә лә... мин дә хужа булмайым», – тип мығырланы. Ике ҡулы менән бауҙы тотоп, бик оҙаҡ күккә ҡарап торҙо. Һыуыта, бигерәк йондоҙҙар баҫҡан күкте. Бер-икеһе торған урынында түҙмәй атылып та китте. Арыраҡ ауыл уттары ла емелдәй. Кешеләр йоҡларға ятмаған әле. Бисәһе һыйыр һауып ингәндер инде. Балалары телевизор ҡарайҙыр. Хискә бирелмәҫкә кәрәк, тип уйланы үҙе. Белә, донъяны ташлап китеүе еңел түгел. Ул донъяла йәшәүе тағы ла ауырыраҡ. Өйөн, балаларын, бисәһен уйламаҫҡа тырышты. Хис аҡылды томалай, ниәттең билен һындырасаҡ – быны яҡшы аңлай ул.\n«И веревочка в дороге пригодится?» – ауыҙынан үҙе лә уйламаған һүҙ килеп сыҡты. Әллә баяғы эске тауыш ташланымы был кәлимәне? Тын ҡалып, ике ҡулы менән башын тотоп үҙен тыңланы. «Ысынлап та, тауыш ҡайҙан килә икән?» Шунан, бушатып, арҡанына текләп ҡарап алды. Ниндәй әҫәрҙән әле, кемдең һүҙҙәре һуң? Ә, Гоголь. Гоголь шул. Мейеһе сәғәт кеүек эшләне.\nУҡырға яратты ул. Бәләкәстән. Тик китаптар уға дуҫ ҡына булып ҡалды, эстә ҡалды. Урамға сығып, китап теле менән берәй хәбәр әйтеп ҡара, шунда уҡ иҫәргә һанаясаҡтар. Күпте белгәне өсөн мәктәптә күп туҡманылар уны. Үҫкәс, урамдағыларҙың шыр тиле икәнен ныҡлы белгән һәм шул йәмғиәттә йәшәргә кәрәк икәнен аңлаған «Кайнозой» Азаттың улар кеүек наҙан булғыһы килде.\nҡушаматты ла уға ана шулай күп белгәне өсөн йәбештерҙеләр. Фаяз күршеһенең өй нигеҙенә Аҡбейектә таш сығаралар ине. Ерҙе соҡоп, аҡтарып, быуаттар буйы нығынған, плитаға әйләнгән таштарҙы һәр береһен айырым һөйрәп килтереп сығарыуы еңел түгел. Беләк кәрәк. Боронғолоҡ төпкөлөнән, һыуыҡ, еүеш, ҡараңғы ер ҡуйынынан, бөгөнгө көнгә, йылы ҡояшҡа тартып килтереп сығарыуы шулай уҡ ләззәт тә ине Азатҡа. Бер ҡомартҡы ла кеүек ине уға был һыуыҡ таш. «Бынау таш, егеттәр, ҡай заманға ҡарай икән, моғайын, кайнозой эраһыналыр. Их, берәй археологтан һорағанда. Шәп тә инде, һинең өйөң, Фаяз, кайнозой эраһы ташында ултырасаҡ. Шә-әп!» – тине. Башҡаларға шул етә ҡалды. Ниндәйҙер иҫерек баш ауыҙынан шундай фәнни, китапса һүҙ сыҡһын әле! Улар был таныш түгел һүҙҙән, үҙҙәренә сәйер тойолған һүҙҙән тиҙ үк ҡыҙыҡ таптылар: «Кайнозой, тиң, ә, үә-әт, исмаһам, кайнозой». Китте барҙы, шул сәғәттән Азат «Кайнозой»ға әйләнде.\nЭйе, наҙан булһаң, рәхәт, һин үҙ кеше. Йәмғиәттән азат булып булмай, Азат, тип Горький бабай дөрөҫ әйткән. Тик китап сиренән ҡотола алманы, уҡыны ла ташланы. Һәм онотто. Әле килеп онотолмағандар ҙа бар икән... Был Гоголь ниндәйҙер бау тураһында һөйләй. Ә-ә-ә, «Ревизор»ҙа Осиптың һүҙҙәре бит. «И веревочка в дороге пригодится: тележка обломается, или что другое, – подвязать можно» – хәтере әле лә шәп уның. Рабиғаның сәмәйе бөтөнләй үк йыуып бөтөрмәгән әле был мейене. Арба, тормош арбаһы ватылған инде, бау ғына тотмаҫ серегән күсәрҙәрҙе. Инәңдең башы икән, анаһыҙҙы, һуң Сәриәгә, ҡыҙыма, санаһын рәтләп бирергә тип вәғәҙә иткәйнем түгелме? Бер яҡ табаны йоҡарып бөтөнләй өҙөлөп сыҡҡайны, яйлы ғына таҡта киҫәге менән ямап ҡуйғанда... Сананы әйтәм... Тағы нимәне әйтмәксе булғайның һуң? Сәриәнең, ҡыҙыңдың, бер яҡ ҡанаты, терәге мәңгегә һынмаҡсы. Табан ғына түгел. Йәл дә кеүек... Ай әттәгенәһе, уйламайыраҡ сығып киткәнмен. Шул сананы йүнәткәс аҫылынырға була бит. Балаһы күпме шатлығынан мәхрүм ителә. ҡуй инде. Йүгереп кенә ҡайтып кил ине лә бит. Яталар былары һуҙылып.\nАзат аҫҡа ҡарап ҡуйҙы. Бүреләр тынысланып, өсөһө өс урында, алғы аяҡтарын алға һуҙып, һуҙылып ятҡайны. ҡолаҡтары ғына һаҡ. Ай яҡтыһында быныһы ла асыҡ төҫмөрләнә.\nНишләргә? Таң атҡас, был йыртҡыстар китер ҙә ул. Әллә бөгөн үлмәй торорғамы? Сәриә бит көтә. ҡыҙым көтә. Иң ҡыйыны өмөт һүнеүе был донъяла. Өмөтһөҙлөк, яңғыҙлыҡ муйынға бау һалдыра ла инде. Азат тағы ла бауына ҡарап алды. Яйлап ҡына элмәкте башы аша кире сығарҙы. Икенсегә сығара инде. Ботаҡтан яңынан төйөндө систе. Был башты тубал итеп ҡатырған уй түгел, нығынып өлгөрмәгән икән, был юлы тиҙ сиселде. Арҡан төйөнөн әйтеүе. Кәүҙәне күтәреп, тартылмаған әле. Яңы бәйләнгән. Ә ғүмер төйөнө? Сиселмәҫлек булып сеймәлгәнме ни? Кеше ғүмере лә – еп. Теләһәң, үҙең йә башҡалар өҙөргә мөмкин, теләһәң, унан ҡалын һәм ныҡлы арҡан ишергә лә була. Тик уға күпме шатлыҡ-ҡыуаныс йүкәһен, күпме әсе ҡайғы-һынау сүсен бергә үреп барырға кәрәк. Ул саҡта, ай-һай, әжәл елпенеп-елпенеп әүһәлей итеп ултырмаймы икән ғүмер тигән арҡаныңда?! Күпме арҡан иште, ә шул турала, тыуым менән үлемде тоташтырып торған ғүмер тигән еп тураһында, ныҡлы уйланғаны ла булманы бит Кайнозойҙың. Бынау ҡарт имән башында өшөп-ҡалтыранып ултырғанда башты хәҙер шуның менән ҡатыр инде.\nБауҙы алып, ултырған ботағынан һаҡ ҡына ҡоласын йәйҙе лә имән олонон уратып арҡанды алдына килтереп сығарҙы. Йәтешләп ултырғас, ҡалтыранған ҡулдары менән үҙен имәнгә ҡушып, күкрәге тапҡырында тағы төйөн яһаны. «Бына шулай, үҙемде үҙем бәйләп ҡуйҙым. Көтмәгеҙ ҙә, янығыҙға осоп барып төшмәм, ҡатһам да, имәнде ҡосоп ҡатам», – тип аҫҡа сырт итеп төкөргән булды. Тик кипкән ауыҙ эсенән ҡалтыранған ирендәрҙе йылытырлыҡ тындан башҡа бер ни ҙә сыҡманы.\nӨйөн, балаларын, бисәһен уйламаҫҡа тырышһа ла, ҡалҡынып, тағы ла ауыл яғына ҡарап алғыһы килде. Хис аҡылды томалай, ниәттең, теләктең үҙен үлтерәсәк – быны яҡшы аңлай ул. Әйтерһең, әжәлдең үҙенә үҙең теләп ҡул һоноу шәп ниәт инде. Шәпме, йүнһеҙме, уның үҙенең ниәте – шуныһы мөһим. Ул, исмаһам, ошо ҡарарында үҙенә үҙе хужа. «Башты ул яҡҡа борорға ла ярамай». Тик муйын үҙенән-үҙе шул яҡҡа тартылды. ҡараштар ерҙән яй ғына күккә тартылды, унан тағы ауыл өҫтөндә туҡтап, ҡатып ҡалды. Уттар яна әле. Ауыл бөтөнләй йоҡоға талмаған. Кешеләр ятмаған. Йәшәү дауам итә унда. Дауам итә-ә...\nТамағы кипте, һыу эсергә ине. Бер ҙә булмаһа, үрелеп кенә ҡар ал да, ауыҙға һал да бит... Һаҡ ҡына аҫҡа ҡарап алды Азат. Яталар ҡар һыуығында һауын һыйырындай һуҙылып. ҡарҙы ҡапҡыһы килмәй быларҙың.\n– Быларға ҡан кәрәк. Ә миңә һыу, и фсю, – тип ҡарашын өҫкә күтәрҙе. Бар йыһанды, бар күкте барлап-барлап бара торғас, Етегәнде тапты. Уға күҙен ҡыҫа биреп, оҙаҡ ҡарап торҙо. – Их, ижауыңдан бер тамсы ғына һыу тамыҙһаңсы, Етегән. Бер тамсы... – Ауыҙын асып, муйынын һуҙып күккә ымһынды. Тамағы тағы ла нығыраҡ кипте. Йондоҙҙар тоноҡлана барып мәрхәмәтһеҙлек күрһәттеме, әллә Азаттың күҙенә шулай күрендеме, ул күккә һуҡ бармағы менән янаны. – Күктәгеләр ерҙәгеләрҙең хәлен беләме һуң, ысвулыч. Иҫ китерлек киң икән дә йыһан тигәндәре... тик унда миңә урын юҡ. Бер тамсы шәрбәтен йәлләйҙәр. Эй, күк йөҙө, ерҙә лә хәлдәр хәтәр. Тирә-яҡта – бүреләр, мине ашарға ынтылалар. Йотор һыу тамсыһы юҡ. Эй-й, күк йөҙө...\nҡапыл уның ҡолағына тағы тауыш килде. Татлы талғын тауыш.\n«Был күк йөҙө тик ғәм өҫтәп, юҡҡа баға,\nБерәү тыуһа, икенсеһен утҡа яға.\nТыумағандар, әгәр белһә беҙ күргәнде,\nБөтөнләйгә тыумаҫ ине был донъяға!»\n– Эйе шул, тыумаҫ ине. Ни за что ла! Кем бар бында? – Азат, күҙҙәрен ялтыратып, тирә-яҡҡа ҡарап алды. – Кем былай татлы итеп шиғыр һөйләй әле ул? Ты что, Хәйәм бабай, һинме әллә? Кемде күрәм мин? Понимаешь, Ғүмәр Хәйәм үҙе, точно, давай, ултыр эргәгә. Мин бит бында яңғыҙ үлергә йөрөп ятам. Һуң, донъяла аҡыл эйәләре лә бар ҙа һуң. Онотолғанмын, ғәфү ит. Әле яңыраҡ Гоголь килеп китте. Ниндәйҙер бау ҙа тотҡан ине. Их, Есенинды ла бында саҡырғанда. Яратам мин уны. Яңғыҙ эскән саҡта йә уның менән, йә Высоцкий менән сәкәштереп эсә торғайным. Һин ниңәлер, Хәйәм ҡарт, өндәшмәйһең әле.\n«В воде ты лишь свое лицо увидишь,\nВ вине узришь и сердце ты чужое».\n– О, Хәйәм был. Ну, Хәйәм, ты прав, йөҙ тапҡыр хаҡлы. Бер тамсы һыу һорағансы, бер йотом шарап булғанда, шаулатыр инек донъяны. Есенинды ла бында саҡырғанда. Их, өсөбөҙ белер инек был имәндең нисек әкәләһен ҡойорға.\n«Ул да бында, ана, өҫкө ботаҡта ултыра бит. Күрҙеңме?»\nӨҫкө ботаҡҡа ҡараны. «Ысынлап та, кемдер аяғын һәлендереп ултыра түгелме? Ой, бөҙрәсәс Сергей ҙа бында. Һәр ваҡыттағыса, ҡулында йәшел китабы. Уҡы, әйҙә, берҙе. Тамаҡ кипте? Минеке лә».\nУлтыра торғас, уның йырлағыһы килеп китте. Йырлағы килде, тик күңел ниндәй көйҙө һорай – уны белмәне.\n«Башҡорттар китте һуғышҡа,\nОҙатып ҡалды киң Урал...» – «Шайморатов генерал»ды һуҙырға булды. Кипкән тамаҡ үҙенекен итте, тауыш сыҡманы, ә моң былай ҙа булманы, тыуғанда уҡ әсә ҡарынында онотолоп ҡалғайны. Шулай ҙа күңелендәге дәртен буштан ғына һүндергеһе килмәне, үҙен уратып бәйләгәндән һуң алдындағы артып ҡалған арҡан остоғо менән ике яҡҡа һуҡҡылап, имән ботағында һикергеләп алды. Атта саба, йәнәһе. Ана шулай ул, ат уйнатып алдан бара, Азат тигән генерал, тип йылмая, аҡырып көлә башланы. Йыр йөрәгенә үттеме, әллә үҙен йәлләнеме, әллә үҙенән үҙе ғәрләндеме, аҡырып көлгән һайын тамағына төйөр ултыра барып, күҙенә эре-эре йәш бөрсөктәре төйөлдө. ҡарлығып сыҡҡан көлөү тауышын үкереп-үкереп илаған өн алмаштырҙы. Тик шуныһы сәйер, илаған һайын Азатҡа рәхәт, унан бигерәк йылы ине. Күптән иларға кәрәк булған, тигән мәғәнәһеҙ уй ҙа килеп ҡуйҙы башына.\nУлтыра биргәс, ойоп киткәндәй булды. Шул саҡ күҙенә тағы Сергей Есенин пәйҙә булды. Урыҫса ниҙер мығырланы.\n– Һин белмәйһең әле, Серега, мин һине күпме рекламирит иттем. Ой, һөйләп тә ебәрәм:\nДай, Джим, на счастье лапу мне, тип һөйләйем, эйе, бөтә ирҙәр, карифандар илай торғайны хатта. Ну, һине йәлләп инде. Эт менән һөйләшкәс, эше хөрт, белогорячка уже, тип. Ой, Серег, минең дә әле айға ҡарап олоғо килгән саҡ бит ул. Ой, олоғо килә. Миндә лә эт менән һөйләшер хәл, Сергей Александрович... Шуға һин, дауай, Сергей, миңә должен, ауылға барып ҡайт. Сәмәй артынан дуй. Тиҙ йөрө. Әйтерһең Рабиға түтәйгә, мин ебәрҙе, тип. Есенин, тип таныштырып тормаһаң да булыр, барыбер белмәҫ. Шаляпин менән Путинды ғына белә ул. Шешә һүрәтенә ҡарап һәм, между прочим, әйтһәң дә, оят бына, башҡорттар наҙан тип уйларһың инде, икеһен дә президент тип уйлай... Дауай, йүгер, Рабиға минең күрше, Кайнозой Азат ҡайҙа йәшәй, тип һораһаң, сразы әйтерҙәр үҙеңә. Нишләп «Кайнозой»? Мине ауылда шулай тип йөрөтәләр. Мин бит башҡа эра кешеһе, яңы тормоштоҡо. Һин тик, мин Есенин Сергей Александрович, шәп шағир, Азатҡа карифан тип әйт, пускай все знают. Әҙерәк булһа ла хөрмәт артыр. Дауай, дауай, брат, йылдамыраҡ ҡыймылда инде...\nАзатҡа рәхәт ине. Ул, уйында һөйләшкәнен аңламаһа ла, имәндә, тармаҡлы имәндә үҙ донъяһы, үҙ дәүләте бар икәненә бик ышана ине шикелле. Тармаҡлы имәндең өс ботағында, Хәйәм, Есенин менән һин дә мин һөйләшеп ултыра алыуына, уның ысынбарлыҡҡа тап килеүенә ул бәхетле ине, улай ғына түгел, шағараҡ ҡороп ултырырлыҡ яҙмышына рәхмәтле ине.\n– Ә бүреләр?.. – Аңда Есенин телгә килде. – Нисек уларҙан үтәм һуң? Был бүреләр мине лә ашаясаҡ, йә аҫып ҡуясаҡ. Таныш миңә был бүреләр йәмғиәте.\n– Ха-ха... ҡурҡма, беҙ уларҙан бейектә бит, Серега, – аҡырып көлгән булды Кайнозой. – Тә-әк... хәҙер мин уларҙы әүрәтәм, һин шул ваҡытта, улар күрмәгәндә генә ауылға шылырһың, – Азат әкрен генә бауын систе, шунан уның бер осон ултырған ботағына бәйләне. – Улар һыңар быймаға ла, буш быймаға ла әүрәй ул, – тип һөйләнде. Баяғы һыңар быймаһын систе, аяғының өшөгәнме, йылымы икәнен дә тойманы. Шунан уны бауҙың икенсе осона ныҡлап бәйләне лә аҫҡа төшөрөп ебәрҙе. Һелкенеп торған быймаға оҙаҡ ҡарап торҙо. Үҙе һөйләнеүен белде:\n– Ана, һикерегеҙ быймаға, һикерегеҙ. Унан һарыҡ еҫе килә-ә. Әүрәгеҙ әйҙә буш быймаға, – олонға йәбешкән килеш, һаҡ ҡына артына боролоп ҡараны. – Ә һин, Серега, йәһәтерәк ҡыймылда, кире бында ҡайтҡаныңда тауыш бирерһең, мин бүреләрҙе тағы әүрәтермен.\nБыйма аҫыулы бау шул килеш ҡалды. Уны тартып, үҙен бәйләүҙе кәрәкмәй тип таптымы, әллә оноттомо, Азат олондо ҡосаҡлап ултырыуында булды.\nСергей киткәс, уның Хәйәм менән серләшкеһе килде. Был аҡыллы ҡарт, сер тотор ир заты, тип уйланы ул. Юҡ, ул Сергейға ла һөйләй ала серҙәрен, тик уның әлегә үҙ хәстәре, мәшәҡәте бит әле. Рабиға менән уртаҡ тел тапҡансы. Кеҫәһендә аҡсаһы бармы икән, исмаһам. Һорарға ла онотҡан. Рабиға аҡсаһыҙ көтәсәккә фиг бирә ул. Сергей мут егет, бер әмәлен тапмаҫ тимә.\nХәйәм менән донъя хәлдәре тураһында һөйләшкәндә лә була.\n– Ә һин, Хәйәм, юҡ, Хәйәм бабай тип әйтәм, белмәйһеңме, мин нишләп үлергә булып киттем икән? – Эске тауыш тауыш бирҙе. Таныш уға был тауыш. Тик ул кисә Хәйәм менән һөйләшмәне. Ысынлап. Хәйәмде ул ана күрә, уның аҡ һаҡалы ла йылмайған кеүек. Уға ҡараһаң, хатта күңел һөйөнә. Кисә башҡа ҡарт ине. Ул да һаҡаллы, тик ҡарашы уҫал ине.\n– Иҫкә төштө, ысвулычь. Бына, Хәйәм, эй, Хәйәм бабай, һөйләһәң, һүҙ ул. Күп тә эселмәне. Аҙна башында урамдағы дөйөм колонка туңғас, шуны паяльник менән иретеп, һыу ағыҙҙыҡ. Бөтә урам һыулы тигән һүҙ был, шатлыҡ так шатлыҡ, бөтә урам ирҙәре эстек, тик Фаяз дуҫ ҡына эсмәне. Мин эсһәм, ул эсмәгән була. Юҡ, минән ҡурҡмай ул, беләм ниңә эсмәгәнен, ну, уныһы башҡа мәсьәлә, эстек. Иртәгәһенә уйҙа ла юҡ ине, бисә үҙе тәҡдим итте, башың ауыртмаймы, тип. Әҙәмгә һанай икән әле был, тип, тоттом.\nДөрөҫөрәге, эсһәм, минең йөрәк яна. Йөрәк янһа, мин аҙна буйы «В вине узришь и сердце ты чужое», барыһының хәленә инер мосафирға әйләнәм дә ҡуям шулай. Ә үҙемдең йөрәктә ни яна – белгән кеше юҡ. Әй, хәҙер үҙем дә белмәйем, кәрәкме ул йөрәк миңә үҙемә, юҡмы, аптыраған. Етенсе көнөнә айныҡтым. Йөрәк миңә кәрәкмәй, тип һүҙ һөйләп йөрөгәнмен эскән саҡта. Айныҡҡас, баяғы йөрәгем бер ҡарт сүрәтендә күҙ алдына килә лә баҫа, килә лә баҫа. Уныһына түҙергә була әле. Бер туҡтамай арттан ҡалмай һүҙ һөйләп алйыта был. Йөрәгең булмағас, һиңә ғәзиз кешеләрең кәрәкмәй, ти. Бисәңде үлтер, балаңды үлтер, ти был. Бына шулай, Хәйәм бабай. – Азат ҡалҡынып ауыл яғына ҡарап алды.\n– Үлтерергә ине.\n– Вәт һин дүрәк, Хәйәм бабай.\n– Йөрәк ҡушҡас һуң, үтәргә ине.\n– Йөрәк ҡушһа ла, айныҡҡас, минең йөрәк бар ине. Күкрәкте тотоп ҡарайым бит мин: йөрәк бар, тибә.\n– Кит инде, һине йөрәкһеҙ, тиһәм.\n– Шунан бисәкәйгә әйттем, бер ҡарт бабай һине, балаларҙы үлтерергә саҡыра, тим. Ә ул, бар, башты ҡатырма, алкаш несчастный, ти. Ярҙам итергә уйламай ҙа. Киттем балниска, унда, бимазалап йөрөмә әле, мә, йөҙ грамм спирт һалып бирәм, ти врач. Ә минең күрге лә килмәй. Теге ҡарт, эс тә, бисәң менән ҡыҙыңды үлтер, ти бына. ҡайттым да үҙем үлергә булдым. Бисәгә әйттем, мин һине үлтерә алмайым, үҙем үләм, тим. Ә ул, мин чиста, белогорячкаң үткәс ҡайтырһың, тине. Шунан мин киттем, Хәйәм бабай, бына ошо имәнгә. Бер кемгә кәрәгем юҡ. Мине кешеләр яратмай, йәмғиәт ҡабул итмәй. Йыһанда миңә урын юҡ. Бик ғәҙелһеҙ был донъя... Рәхмәт, хәлгә кереп һин килгәнһең әле. Серега менән.\n«Ғәҙел йәмғиәт Рим империяһы ғына инде», – Хәйәм телгә килде.\n– Әйҙә, улайһа беҙгә батша итеп һинең берәй танышың булған Рим императорын килтерәбеҙ, – Азат, Хәйәм үҙе һуң Осман империяһынан түгелме әле, тип уйланы. Унан да түгелме?.. Тик мейеһе алған уй юлағынан тайпыла алманы. Рим империяһы тәк Рим империяһы! Тик ул яуыз империя түгелме һуң? Әй, беҙҙең йәмғиәттән ҡурҡыныс түгелдер әле.\n«Әйҙә һуң, – тиҙ килеште Хәйәм. – Барып алып киләйем. Көт мине. Әжәл килһә, ҡурҡмаҫһыңмы һуң?»\nӘжәлдән ҡурҡманы Азат. Был тормошта ғүмереңдең баһаһын белеү – бәхетһеҙлек ул. Шуға кеше ҡурҡаҡҡа әйләнә. Әжәл уйламағанда йәнемде килеп алыр ҙа китер, тип бер туҡтауһыҙ нисек уйланып, һиҫкәнеп йәшәргә, дөрөҫөрәге, шөкөр, бөгөн дә ҡояш сыҡты, шөкөр, бөгөн дә ҡояш имен-аман ғына батты, тип һәр көнөңдө иҫәпләп, йәнде һаҡлап, тереклек итергә мөмкин. Әжәле еткән бер үлер, әжәлдән ҡурҡҡан көн дә үлер, тигән боронғолар. Дөрөҫ әйткәндәр түгелме, Хәйәм?\nӘжәлдән ҡурҡманы Азат. Китте урманға, нәҙек арҡанын алып. Аҫылынып үлергә. Тик бына бүреләр... Ул аҫҡа ҡараны. ҡойроҡтарын аҫҡа һалып ултыра төшкән әле былар. Көтә-көтә арттары өшөй йыртҡыстарҙың.\n– Төшәһем юҡ, идите... – әсе итеп һүгенде лә, сырт итеп төкөрҙө Азат.\nТирә-яғына ҡаранып алды. Есенин иптәш оҙаҡлап китте. Хәйәм сәмәй эсерме икән, шарапҡа өйрәнгән кешегә ул ҡатыраҡ бит. Сөнки Рабиға уға әсеткәндә тауыҡ тиҙәге лә ҡуша. Шул күҙәнәктәрҙе, нервыларҙы үлтерә, ябай ғына тауыҡ тиҙәге. Психҡа әйләндерә...\n...Тауыҡ тиҙәге танауына килеп бәрелдеме ни, Азат ҡапыл һиҫкәнеп, айнып китте. ҡапыл өшөп киткәнен тойҙо. Көскә-көскә ҡулдарын ҡуҙғатты. Башын күтәреп ауыл яғына ҡараны. Алыҫтан яҡтылыҡты шәйләне. Әллә шәм, әллә фонарь тотоп, кемдер килә, буғай. Есенин түгелме? Әллә Хәйәмме? «Ниндәй Есенин, иҫәр? Аңыңа кил, Азат. Хәйәм, имеш. Уларҙың тырнаҡ осона ла тормайһың бит, йолҡош. Уларҙың үлеүенә ни ғүмер. Тағы шайтаның ҡотора бит, Кайнозой. Күҙеңә күренә. Уян!» Ул һикереп торорға итте. Тик туңып барған кәүҙә ҡапыл ғына ҡуҙғалманы. Теге кеше һаман килә бит. Әллә ут тотҡан. Йылыһы бында ла килеп еткән кеүек. Һуң, бында бүреләр ятҡанын белмәйме икән ни ул әҙәм? Әҙәм тигәндән, уны эҙләп Әминә сыҡманымы икән? Бисәһе уны яратмаһа ла, йәлләй ине бит әле. Балалары хаҡына... Хәҙер уны бүреләр өҙгөләп ташлаһа?.. Балалар әсәһеҙ ҡала бит! Аталарын эҙләп сыҡҡан да, бүреләргә юлыҡҡан. Юҡ инде, ир кеше быға юл ҡуймаҫ. Килмәһен ул бында, килмәһен. ҡотҡарырға кәрәк Әминәне. ҡалай шәме яҡты яна, хатта йылыһы бында етә. Ул уттан бүреләр ҡурҡмаймы икән? Аҫҡа баҡты ир. ҡалай бүреләрҙең күҙҙәре ут кеүек яна. ҡан көҫәй шулай улар. Шуға күҙҙәре ҡыҙыл. Үҙҙәре ҡыҙыл, үҙҙәре эҫе бөркә. Ул һыңар бейәләйен сисеп, аҫҡа ташланы. Былай ҙа эҫе, һыңарҙың бында былай ҙа кәрәге юҡ. Бисәһе ут менән йылы алып килә. Уны ҡотҡарам тип килә. Килмәһен ул. Мине бит ҡотҡарып булмаясаҡ. Мине бүреләр уратҡан. Тирә-яҡлап уратҡан. Уларға минең йәнем кәрәк, йәнемдән бигерәк тәнем, ит-һөйәгем кәрәк. Мин уларға шулай көсһөҙ, меҫкен килеш кәрәк.\nАзатҡа бисәһен ҡотҡарыу уйы йылы бирҙеме, ҡапыл тағы эҫе булып китте. Үҙе тирә-яғына ҡаранды. Есенин ҡайҙа булды һуң, тип уйланы. Хәйәм Рим империяһынан берәй императорҙы алырға киткәйне түгелме, тип хәтеренә алды. Шәм тотоп, бисәһе менән улар килмәйме икән? Ул, бер ҡулын маңлайына ҡуйып, яҡтылыҡ килгән яҡҡа


ул. Ямашева 71 а\nул. Оренбургский тракт 22 а\nДесятка базар помещение 69\nул. Фучика 105 а\nг. Зеленодольск ул. Татарстан 20\nул. Проспект Победы 56\nул. Аделя Кутуя 24/31\nул. Татарстан 18\nс. Габишево ул. Ленинская 4\nул. Амирхана/Чуйкова 71\nул. Бирюзовая п. Юдино\nул. Сафиуллина, 40\nул. КулГали 11/52 а\nул. Мартына Межлаука д. 13\nул. Латышских стрелков 22\nул. Файзи 15\nп. Осиново ул. 40 лет Победы 6А\nул. Качалова 86\nстанция метрополитена «Яшьлек», пом.7\nул. Ф.Амирхана - проспект Х.Ямашева пав № 26\nул. 2-я Ленинградская 4\nул. Беломорская 45\nул. Шамиля Усманова 27\nул. Адоратского 11 а\nул. Фучика 30а\nул. Сафиуллина 40\nул. Зайцева д.10\nул.40 лет Октября 4\nул Павлюхина 101\nОренбургский тракт 138а\nул.Ломжинская 2 а\nул. Эсперанто 54/Салимжанова 16\nул. Сахарова, д.13\nул. Межлаук, д.15\nул. Ямашева, д.49\nул. Ершова, д.2 (напротив Корстона)\nул. Назарбаева, д.47 (Эсперанто)\nул. Н. Ершова, 63 (Сов. Площадь)/ Реч.порт\nул. Кави Наджми, д.7\nул. Восстания д.23/Декабристов\nул. Липатова, д. 5 (Дербышки)\nул. Сибирский тракт, д.7\nул. Н.Ершова д.53\nул. Айдарова, 8а\nул. Окольная, д.23\nул. Халитова, 34ж (ост. Комп. завод)\nул. Максимова, д.4\nул. Гвардейская, д.42\nул. Восстания, д.6\nул. Мавлютова, д.17 (рядом с Эдельвейсом)\nул. М.Чуйкова, д.38\nул. Халезова, д.21 (Дербышки)\nСписок адресов размещения изданий АО «ТАТМЕДИА» в магазинах «АИСТ-ПРЕСС»\nг. Казань ул. Павлюхина,57 ТРЦ «Бахетле на Павлюхина»\nг. Казань ул. Ямашева, 71а ТРЦ «Бахетле на Ямашева»\nг. Казань ул. Сибирский тракт,13 (ЖК Дружба)\nг. Казань ул. Парина, 3 ТЦ «Сити центр»\nг. Казань ул. Р. Зорге, 11б ТЦ «ГоркиПарк»\nг. Казань ул. Р. Зорге, 66 ТЦ «ОЛИМП»\nг. Казань ул. Ямашева, 46 ТЦ «Парк Хаус»\nг. Альметьевск ул. Ленина, 100 ТЦ «ПАНОРАМА»\nг. Н. Челны ул. Сармановский проспект,48а ТЦ «Алтын-Ай»\nг. Нижнекамск ул. Химиков,18 ТЦ «Сити-Молл


ТОРГОВАЯ СЕТЬ «ЕВРООПТ» (ООО «Евроторг»)\nДоступные цены, широкий ассортимент и высокое качество обслуживания – главные преимущества торговой сети «Евроопт». Магазины «Евроопт» предлагают выгодные цены, обеспечивают высочайший уровень качества продукции и широчайший спектр ассортимента. Кроме того, в магазинах сети «Евроопт» покупателя всегда ждут действительно выгодные акции и предложения.\nг. Брест ул. Красногвардейская 97А\nг. Климовичи ул. 50 лет СССР 15а\nг.п. Россь ул. Советская 13\nг. Городок ул. Толкачева 5а\nг. Костюковичи ул. Советская 2а\nг. Горки ул. Якубовского 28\nг. Кировск ул. Пушкинская 15\nг. Барановичи пр. Советский 5\nг. Витебск ул. Гагарина 156а\nг. Минск пр. Независимости 48\nг. Орша ул. Молокова 41\nг. Кобрин ул. Ленина 133\nг. Житковичи ул. Фрунзе 50а\nг. Гомель ул. Владимирова 16\nг. Брест ул. Скрипникова 123\nг. Гомель ул. Б.Хмельницкого 79\nг. Могилёв ул. Габровская 24\nг. Мозырь ул. Мира 6а\nг. Орша пер. 4-й Чернышевского 4\nг. Барановичи ул. Тельмана 165\nг. Буда-Кошелево ул. Ленина 58\nг. Климовичи ул. Строителей 1Б\nг. Гомель ул. Хатаевича 9\nг. Наровля ул. Корзуна 64\nг. Могилёв ул. Большая Чаусская 8а\nг. Ветка ул. Заслонова 1д\nг.п. Мачулищи ул. Гвардейская 22\nг. Калинковичи ул. Куйбышева 48\nа.г. Блонь ул. Центральная 112-1\nа.г. Довск ул. Гомельская 2а\nд. Новый Двор Щомыслицкий с/с (западный промузел/ТЭЦ-4)\nг. Осиповичи ул. Интернациональная 52А\nг. Мстиславль ул. Петра Мстиславца 1\nг. Могилёв ул. Гагарина 79\nг. Могилёв пр. Димитрова 70А\nг. Борисов ул. Пирогова 2В\nг. Иваново пл. Октября 1а\nг. Минск ул. Казинца 52а\nг. Минск ул. Никифорова 51\nг. Слоним ул. Пушкина 57\nг. Ганцевичи ул. Матросова 65Н-4\nг. Лида ул. Гагарина 27\nг. Глубокое ул. Ленина 9а\nг. Кричев ул. Советская 8а\nг. Могилёв ул. Лазаренко 73/б\nг. Витебск пр. Московский 60а\nг. Минск пер. 2-й Велосипедный 32\nг. Кобрин ул. Дружбы 43\nг. Мозырь бул. Юности 79а\nг. Новополоцк ул. Я.Купалы 13\nг. Кобрин ул. Свердлова 1\nг. Витебск ул. Правды 18\nг. Могилёв ул. Каштановая 13а\nг. Мозырь ул. Первомайская 48\nг. Гродно ул. Комарова 22/б\nг. Мозырь ул. Советская 138\nг. Барановичи ул. Промышленная 32а\nг. Лида ул. Машерова 23а\nг. Мозырь ул. Геологов 4\nп. Сосновый 21\nг. Смолевичи ул. Ленинская 1а\nг. Вилейка ул. Незалежности 12\nг. Брест ул. Лейтенанта Рябцева 108\nг. Минск ул. Монтажников 2\nг. Жодино ул. Советская 47а\nг. Узда ул. Новицкого 11\nг. Гомель ул. Юбилейная 8-1\nг. Слуцк ул. Копыльская 1\nг. Гомель пр. Космонавтов 61-1\nг. Чечерск пер. Первомайский 4\nг. Минск ул. Лидская 22-2\nг. Витебск ул. К.Маркса 53\nа.г. Озеры ул. Краснопартизанская 29\nг. Чериков ул. Космонавтов 36\nг.п. Краснополье ул. Советская 17\nг. Молодечно ул. Святоянская 75\nг. Минск ул. Янковского 34-197\nг. Минск ул. И.Гашкевича 3-2\nг. Круглое ул. Парковая 4\nг. Волковыск ул. Панковой 57а-1\nг. Гомель ул. Сосновая 18а-62\nг.п. Шумилино ул. Вокзальная 9\nг. Червень пл. Свободы 44\nг. Гомель ул. Свиридова 15-1\nг. Борисов ул. Л. Чаловской 17\nг. Узда ул. Молодежная 27Б\nг. Минск ул. Есенина 76\nг. Смолевичи ул. Пушкина 2а\nа.г. Лошница ул. Кирова 3\nг. Осиповичи ул. Сумченко 63б\nг. Гомель пр. Речицкий 65\nг. Солигорск ул. Козлова 30\nг. Барановичи ул. Тексер 2а\nг. Могилёв пр. Витебский 4б\nг. Витебск ул. Гагарина 7-38а\nг. Брест ул. Смирнова 24/1\nг. Брест ул. Радужная 150\nг. Белоозерск ул. Ленина 37\nг. Кобрин ул. Пушкина 14\nг. Молодечно ул. Машерова 19а\nг. Бобруйск ул. Генерала Батова 14\nг. Воложин ул. Советская 95\nг. Полоцк ул. Невельская 61-91\nг. Жодино ул. Калиновского 13\nг. Гродно ул. Дубко 17\nг. Могилёв ул. Школьная 2а\nг. Брест ул. Адамковская 44\nг. Брест бул. Космонавтов 92\nг. Мосты пр. Мира 2а\nг. Гомель ул. Дворникова 19-91\nг. Калинковичи ул. 50 лет Комсомола 2а\nг. Сморгонь ул. Я. Коласа 120а\nг. Молодечно ул. Б.Хмельницкого 22\nг. Минск ул. Одинцова 65\nг. Фаниполь ул. Зеленая 2В\nг. Орша ул. Семенова 27а\nг. Быхов ул. Космонавтов 9\nд. Линово ул. Пионерская 1/1\nг. Толочин ул. Тракторная 30А\nг. Дубровно ул. Кандратьева 56\nг. Гомель ул. Ефремова 11-1\nг. Смолевичи ул. Первомайская 1-Б\nг. Борисов ул. Нормандия-Неман 145\nг.п. Свислочь ул. Строителей 12\nг. Молодечно ул. Будавников 17А\nг. Минск пр. Победителей 9\nг. Пружаны ул. Свободы 8а\nг.п. Красносельский ул. Пролетарская 5\nг. Брест ул. Ясеневая 6А\nг. Гродно ул. Пороховая 1а\nг. Лида ул. Красноармейская 63\nг. Солигорск ул. Набережная 25а\nг. Полоцк пр. Ф.Скорины 37\nг. Гомель ул. 60 лет СССР 9\nг. Могилёв ул. Королева 37/а\nг. Мядель ул. Юбилейная 17а\nг. Новополоцк ул. Дружбы 11-2\nг. Несвиж ул. Советская 21\nг. Пинск ул. Партизанская 42\nг. Новогрудок ул. Советская 17\nг. Гродно ул. Лермонтова 29/1\nг. Светлогорск микрорайон "Молодежный" 52\nг. Жлобин микрорайон № 20 30\nг. Солигорск ул. Козлова 33\nг. Барановичи ул. Энтузиастов 2\nг. Орша ул. Перекопская 14а\nп. Дружный ул. Чепика 26\nг. Кобрин ул. Советская 136\nг. Волковыск ул. Гарбатова 4\nг. Могилёв ул. Терехина 9\nг. Могилёв ул. Мовчанского 40а\nг. Могилёв ул. Терехина 6а\nг. Старые Дороги ул. Московская 84\nг. Могилёв ул. Пригородная 32\nг. Брест ул. Ковельская 36\nг. Брест пр. Республики 24\nг. Гомель ул. Кирова 136\nг. Брест ул. МОПРа 5/2\nг. Светлогорск ул. Свердлова 12\nг. Гродно ул. Великая Ольшанка 13\nг. Гродно ул. Стрелковая 21\nг. Гродно ул. Суворова 216\nг. Гомель пр. Октября 22-79\nг. Молодечно ул. Галицкого 10\nд. Заречье ул. Центральная 25-1\nг. Минск ул. Притыцкого 29-72\nг. Гродно ул. Садакова 1\nг. Полоцк шоссе Вильнюсское 1\nг. Гомель пр. Речицкий 5В\nг. Молодечно ул. В.Гостинец 67-3\nг. Иваново ул. К.Маркса 43в\nг. Круглое ул. Мопровская 6\nг. Иваново ул. Комарова 15Б\nг. Жодино ул. 50 лет Октября 18\nг. Минск ул. Денисовская 8-2\nг.п. Красносельский ул. Школьная 1\nг. Солигорск ул. Козлова 76\nг. Белоозерск ул. Строителей 4/1\nг. Копыль ул. Комсомольская 10а-2\nг. Молодечно ул. Замковая 3\nг. Барановичи ул. Ф.Скорины 17а\nг. Молодечно ул. Дроздовича 1/2\nг. Калинковичи ул. Советская 13\nг. Минск ул. Нестерова 49\nг. Барановичи пр. Советский 35\nг. Барановичи ул. Кирова 56\nг. Мозырь ул. Малинина 13\nг. Могилёв ул. Орловского 17В\nг. Бобруйск ул. Гагарина 16\nг. Мозырь ул. Полесская 34\nг. Барановичи ул. Бадака 70\nг. Барановичи ул. Доменикано 57\nг. Ивацевичи ул. Парковая 2\nг. Витебск ул. Лазо 137\nг. Молодечно ул. Вольная 12а\nг. Молодечно ул. Будавников 13а\nг. Полоцк ул. Хруцкого 8\nг. Мозырь ул. Полесская 24а\nг. Барановичи ул. Притыцкого 91А\nг. Бегомль ул. Юхновца 5\nг. Барановичи ул. Репина 61\nг. Минск ул. Бурдейного 11\nг. Гродно ул. Я.Купалы 82а\nг. Минск ул. Налибокская 36-29\nг. Слоним ул. Ершова 58\nг. Калинковичи ул. 60 лет БССР 2а\nг. Лельчицы ул. Ленина 44Б\nг. Минск ул. В.Хоружей 31,пом.1Н\nг. Глуск ул. Мира 1\nг. Кричев ул. Тимирязева 1а\nг. Дятлово ул. Слонимская 6а\nг. Горки ул. Якубовского 3/а\nг. Гродно ул. Тимирязева 8\nг. Могилёв ул. Челюскинцев 156\nг. Брест Варшавское шоссе 11-1\nг. Витебск ул. Титова 20\nг. Городок ул. Вокзальная 40а\nг. Могилёв бул. Непокоренных 55а\nг. Барановичи ул. Ивана Андреева 1\nг. Мозырь бул. Юности 110а\nг. Речица ул. Пролетарская 118\nг. Волковыск ул. Социалистическая 2а\nг. Сморгонь ул. Я.Коласа 120\nг. Брест ул. Комсомольская 8\nг. Слуцк ул. Жукова 11\nг. Барановичи ул. Комсомольская 89\nг. Кобрин ул. Пушкина 1-34\nг. Витебск пр. Московский 130\nа.г. Поречье ул. Красноармейская 7\nг. Борисов ул. Серебренникова 20в\nг. Хойники ул. 70 лет Октября 1\nг.п. Мир ул. Красноармейская 26а\nг. Новополоцк ул. Нефтяников 6\nа.г. Колодищи ул. Звездная 1\nг. Минск пр. Дзержинского 104-110\nг. Марьина Горка ул. Я.Коласа 11\nг. Рогачев ул. Богатырева 118\nг. Гродно ул. О. Соломовой 70-93\nг.п. Зельва ул. Железнодорожная 10\nг. Свислочь ул. Цагельник 12\nг. Светлогорск ул. Социалистическая 80/1\nг. Минск ул. Менделеева 1/17\nг. Климовичи ул. Ленина 18а\nг. Могилёв Минское шоссе 31\nг. Светлогорск ул. Богдановича 27\nг. Столбцы ул. Ленинская 74\nг. Минск ул. Колесникова 18, пом.132\nп. Михановичи ул. Привокзальная 2а\nг.п. Шарковщина ул. Кирова 46\nг. Клецк ул. 17 Сентября 53Б\nг. Марьина Горка ул. Новая Заря 6\nа.г. Олехновичи ул. Вокзальная У-1\nг.п. Смиловичи ул. М. Горького 10\nг.п. Чисть ул. Парковая 2а\nг. Ошмяны ул. Советская 63\nа.г. Гольшаны ул. Борунская 4\nг. Минск ул. Корженевского 4А\nг. Толочин пер. Школьный 8\nг. Столбцы ул. Центральная 14\nг. Кричев ул. Фрунзе 1/а\nг. Минск ул. Ротмистрова 42\nг.п. Лиозно ул. Ленина 75а\nг. Бобруйск ул. Ванцетти 23а\nг. Орша ул. Советская 2В\nг. Житковичи ул. Школьная 3\nг. Смолевичи ул. 50 лет Октября 4\nг. Могилёв пер. Гоголя 2а\nг. Молодечно ул. Громадовская 8\nг. Вилейка ул. Чапаева 60\nг. Минск ул. Алибегова 13 корп. 1-1\nг. Мозырь ул. Рыжкова 38\nг. Гомель ул. Свиридова 11\nг. Кобрин ул. Королева 16\nг. Минск ул. Ильянская 4-130\nг. Марьина Горка ул. Андреевская 20\nг. Борисов ул. М.Горького 140\nг. Браслав ул. Октября 15Б\nг. Волковыск ул. Первомайская 8\nг. Могилёв ул. Турова 18а\nп. Нарочь ул. Ленинская 10\nг. Витебск пр. Московский 130-1\nг. Молодечно ул. В.Гостинец 64\nг. Гомель ул. Ильича 161ж\nг. Гродно ул. Соломовой 104/1\nг. Могилёв ул. Перекопская 1\nг. Минск ул. Харьковская 72\nг. Гомель ул. 60 лет СССР 14-1\nг. Буда-Кошелево ул. Головачева 10-3\nг.п. Круглое ул. Мопровская 6\nг. Бобруйск ул. Сикорского 11\nг.п. Руба ул. 70 лет Октября 2\nг. Борисов ул. Гагарина 107\nг. Пружаны ул. Парковая 3А\nг. Гродно ул. Центральная 12\nа.г. Гатово ул. Металлургическая 18а\nг. Кореличи ул. Школьная 20А\nг. Чаусы пер. Первомайский 5а\nг. Могилёв ул. Тимирязевская 15\nг. Новополоцк ул. Молодежная 52/2\nг.п. Старобин ул. Советская 47\nг. Гродно ул. Победы 47\nг. Светлогорск ул. Шоссейная 1\nг. Рогачев ул. Набережная 83-1А\nг. Ляховичи ул. Матросова 2\nг. Поставы ул. Космонавтов 13-61\nг. Докшицы ул. Ленинская 49\nг. Дзержинск ул. 11 Июля 3а/1\nг. Минск ул. Казимировская 6\nг. Ляховичи ул. Южакова 16\nг. Гродно ул. Комсомольская 1\nг. Горки ул. Строителей 24\nг. Бобруйск ул. Минская 111\nг. Сморгонь ул. Я.Коласа 120а\nг. Витебск пр. Строителей 15-1\nг. Брест ул. Гвардейская 5\nг. Березовка ул. Новогрудская 16а\nг. Лида ул. Машерова 10\nг. Речица ул. Достоевского 31\nг. Брест ул. Лактионова 44\nг. Гродно ул. Соломовой 131 (магазин "Фолюш")\nг. Миоры ул. Коммунистическая 62а\nг. Гродно ул. Лиможа 30\nг. Слоним ул. Красноармейская 90\nг. Береза ул. Ленина 104-3\nг. Бобруйск ул. Горелика 20а\nг. Кобрин ул. Дружбы 15\nг. Слуцк ул. М.Богдановича 42\nп. Энергетиков ул. Интернациональная 7/1\nг. Мозырь ул. Советская 38\nг. Ельск ул. 50 лет СССР 24а\nд. Галево ул. Первомайская 176А\nг. Борисов ул. Трусова 18а\nг. Солигорск ул. Набережная 13\nг. Слоним ул. Брестская 42а\nг. Гомель ул. Советская 134Б\nг. Гомель ул. Рогачевская 2-99\nг. Минск ул. Владислава Голубка 2-1\nг. Щучин ул. Гастелло 6\nа.г. Гатово д. 600/с-118240\nг. Минск ул. Денисовская 8\nг. Минск ул. Гашкевича 3-2\nг. Минск ул. Матусевича 35Г\nг. Минск ул. Воронянского 17\nг. Высокое ул. Советская 92\nг. Дрогичин ул. Мелиоративная 43/1\nг. Борисов ул. Краснознаменная 15\nг. Богушевск ул. Ленина 14\nг.п. Правдинский ул. Центральная 28а\nг.п. Вороново ул. Советская 64\nг. Ошмяны ул. 17 Сентября 6а\nг. Лельчицы ул. Советская 88\nг. Славгород ул. Ленинская 34\nг. Солигорск пр. Мира 5\nг. Столбцы ул. Первомайская 1\nг. Гомель ул. Свиридова 50\nг. Молодечно ул. Я.Купалы 130Г-1\nг. Червень ул. К. Маркса 12\nг.п. Кореличи пер. Гастелло 1\nг. Борисов ул. М. Горького 140\nг. Ивацевичи ул. Механизаторов 7Е\nг. Березино ул. Я.Купалы 1\nг.п. Телеханы ул. Механизаторов 5а\nг. Костюковичи ул. Комсомольская 23\nг. Кличев ул. Я. Зайца 4а\nг. Городея ул. Белорусская 8\nг. Щучин ул. Советская 14\nг. Ошмяны ул. Строителей 8а\nг. Солигорск ул. Центральная 21а\nа.г. Кадино ул. Советская 18а\nа.г. Ерёмино ул. Советская 145\nа.г. Урицкое ул. Садовая 11а\nг. Добруш пр. Луначарского 18а\nа.г. Василишки ул. Советская 17а-2\nг. Крупки ул. Черняховского 11а\nг. Орша 4-й пер. Чернышевского 4\nг. Брагин ул. Советская 21\nг. Мозырь бул. Юности 16\nг.п. Бобр ул. Советская 2\nг. Белыничи ул. Калинина 7а\nг. Пинск ул. Брестская 72а\nг. Ганцевичи ул. Красноармейская 15\nг. Белоозерск ул. Энергетиков 10\nа.г. Сорочи ул. Школьная 5а\nг. Минск тракт Старовиленский 28/1, пом. 11Н\nг.п. Октябрьский ул. Советская 59а\nг. Петриков ул. Луначарского 2Б\nг. Городок ул. Воровского 6\nг. Скидель ул. Гагарина 8а\nг.п. Холопеничи ул. К.Маркса 1\nг. Крупки ул. Московская 49\nг. Полоцк ул. Зыгина 57а\nп. Крупский ул. Пушкина 33А\nг.п. Любча пл. Солобутина 10\nг. Копыль ул. Партизанская 30А\nг. Минск ул. Мележа 5/1-102\nа.г. Ратомка ул. Минская Ждановичский с/с 10Б\nа.г. Солы ул. Социалистическая 60-2\nг.п. Радунь ул. Советская 60\nг.п. Желудок пл. Свободы 10\nМ8, 434-й км, 1 вблизи п. Калинино.\nг. Коссово ул. Горького 3\nа.г. Беловежский ул. Ленина 3/2\nд. Лясковичи ул. Ленина 77А\nд. Крево ул. Сморгонская 4, Кревский с/с\nг.п. Шумилино ул. Дубосарского 7\nп. Большевик ул. Советская 36\nг. Кореличи ул. Советская 20\nд. Станьково ул. Войсковая 3А\nа.г. Семково ул. Центральная 1А, Папернянский с/с


на оказание услуг по пультовой охране объектов ГБУЗ ОО - Электронный аукцион - Оренбургская область\nЗакупка № 0153200000216015154\n133 200 ь\nИтого: 133 200,00\nУслуги охраны 80.10.12.000 УСЛ ЕД 1.00 133 200,00 133 200,00\nг. Оренбург, ул. Цвиллинга, д. 5, ул. Жукова, д. 42, ул. Пролетарская, 152.\n1 332.00 Российский рубль


Инфоурок / Другое / Рабочие программы / Башҡорт теленән 6 класта эш программаһы\n6б класы өсөн башҡорт теленән\n6-сы\tкласс өсөн эш программаһы 102 сәғәткә бүленгән (аҙнаға 3 сәғәт)\n5-9 класс укыусыһы белергә тейеш төшөнсәләр\n-синтаксис, стилистика; тыныш билдәләре, текст, һөйләм, һүҙбәйләнеш; ҡушма һөйләм төшөнсәләре;\n-фонетика, телмәр өндәре, ижек, һүз баҫымы, һуҙынҡы һәм тартынҡы өндәр; өндәрҙең бер-береһенә окшашыуы (сингармонизм) төшөнсәләре;\n-орфоэпия (дөрөҫ әйтелеш), төп орфоэпик нормалар төшөнсәләре;\n-графика; алфавит; хәрефтәрҙең өндәрҙе сағылдырыу төшөнсәләре;\n-орфография (дөрөҫ язылыш), һуҙынҡыларҙың һәм тартынҡыларҙың дөрөҫ яҙылышы, һуҙынҡыларҙың һәм тартынҡыларҙың һүҙҙең тамырында ялғауҙарҙа, һүҙ араһында яҙылышы һәм әйтелеше, һүҙҙе юлдан юлға күсереү;\n-лексика; һүҙҙең лесик мәғәнәһе; һүззең тура һәм күсмә мәғәнәһе; синонимдар, антонимдар, омонимдар;\n-грамматика, морфема (ялғау, һүҙҙең берөлөшө, киҫәге); тамыр, нигеҙ, яһаусы ялғау, үҙгәртеүсе ялғау; тамырҙаш һүҙҙәр; һүҙьяһалыш юлдары;\n-текстың эсендә һөйләмдәрҙең бер-береһенә бәйләнеп килеү саралары (юлдары); йәнле һөйләү, фәнни, күркәм (художестволы) стилдәр;\n-телмәр төрҙәре (типтары): хикәйәләү, тасуирлау (һүрәтләү), хөкөм сығарыу (мөнәсәбәт белдереү).\n-фонетика, өн-хәреф, һүҙьяһалыу, һүз төҙөлөшө буйынса анализ яһай белеү;\n-һүҙбәйләнеш, ябай ике составлы һөйләмдәр, теркәүесһеҙ һәм теркәүесле ҡушма һөйләмдәр төҙөй белеү;\n-һуҙынҡылар менән тартынҡыларҙың төп һыҙаттарын дөйөм билдәләре буйынса төркөмләй, һүҙҙәрҙең тамырында, ялғауҙарында һуҙынҡылар менән тартынҡыларҙы дөрөҫ яҙа, өйрәнелгән орфография ҡағиҙәләрен тәртипкә килтерә белеү;\n-йәнле һәм яҙма телмәрҙә синонимдарҙы, антонимдарҙы, күсмә мәғәнәле һүҙҙәрҙе ҡуллана белеү;\n-яһаусы һәм үҙгәртеүсе ялғауҙарҙың мәғәнәләрен айыра белеү;\nөндәш һүҙе һәм тиң киҫәктәре булған ябай һөйлөмдәрҙә тыныш билдәләрен ҡуя белеү.\nБашҡорт теле программаһын үҙләштереүҙең шәхсән һөҙөмтәләре:\nӘсә теле тураһында әңгәмә (1 сәғәт) V класта үтелгәндәрҙе ҡабатлау (2 сәғәт) Лексика (8 сәғәт)\nI.Килеп сығышы яғынан башҡорт теленең һүҙлек составы: төп башҡорт һүҙҙәре, рус, ғәрәп, фарсы телдәренән, рус теле аша башҡа телдәрҙән үҙләштерелгән һүҙҙәр.Башҡорт әҙәби теленең дөйөм ҡулланылышлы һүҙҙәре. Халыҡ-ара һүҙҙәр. Кәсеп-һөнәр (профессиональ) һүҙҙәр. Иҫкергән һүҙҙәр, яңы һүҙҙәр, диалект һүҙҙәре. Башҡорт теле һүҙлек составының үҙгәреп, байығып тороуы һәм уның юлдары.\nНығынған һүҙбәйләнештәр (фразеологик берәмектәр): тел тейҙереү, энәһенән ебенә тиклем, күҙ асып йомғансы һ.б.\nII.Үҙләштерелгән һүҙҙәрҙе, нығынған һүҙбәйләнештәрҙе,диалект һүҙҙәрен таный белергә һәм уларҙы телмәрҙә дөрөҫ ҡулланырға өйрәтеү, һөйләмдәргә, текстарға лексик анализ яһау.\nБүлек буйынса бөтә үтелгәндәрҙе тәртипкә килтереү һәм йомғаҡлау. Исем һәм уны телмәрҙә ҡулланыу (10 сәғәт)\nI.Исем тураһында үтелгәндәрҙе ҡабатлау.\nИсемдәрҙең һан менән үҙгәреше. Исемдең ялғауһыҙ ҙа күплек мәғәнәһен белдереүе (ул колхозда һыйыр һауа; ул йәсләлә бала ҡарай).\nИсемдәрҙең эйәлек заты менән үҙгәреше. Туғанлыҡты белдереүсе исемдәрҙең өсөнсө зат формаһы (атаһы, әсә-һе, ағаһы, еҙнәһе, апаһы, инәһе, ҡартта-ы һ.б.). Эйәлек мәғәнәһенең-тыкы, -теке, -дыкы, -деке, -ҙыкы, -ҙеке, -ныкы, -неке ялғауҙары менән бирелеүе: китап атайымдыҡы, дәфтәр баланыҡы; был баҫыуҙар күрше фермерҙыҡы һ.б.\nИсемдәрҙең килеш менән үҙгәреше. Килештәрҙең мәғәнәләре, һорауҙары, ялғауҙары. Килеш ялғауҙарының үҙҙәре ҡушылып килгән исемдәрҙе икенсе бер һүҙҙәргә бәйләү вазифаһын үтәүе (үҙгәртеүсе ялғауҙар булыуы). Эйәлек ялғаулы исемдәрҙең килеш менән үҙгәреше. Үҙләштерелгән һүҙҙәрҙә килеш ялғауҙарының дөрөҫ яҙылышы һәм әйтелеше. Исемдәрҙең хәбәрлек формаһы: эшсемен, эшсеһең, ул эшсе; беҙ эшсе-беҙ, эшсеһегеҙ, улар эшселәр.\nII.Исемдәрҙең эйәлек заты менән хәбәрлек формаһы араһындағы айырманы билдәләргә өйрәтеү. Хәбәрлек ялғаулы һүҙҙәрҙе дөрөҫ баҫым менән уҡырға күнектереү.Башҡа телдәрҙән үҙләштерелгән исемдәрҙе дөрөҫ баҫым менән уҡырға күнектереү (зарядка, землянка, эмаль, клиника, бригада, тарифһ.б.).\nУҡыусыларҙа фекерҙе дөрөҫ һәм асыҡ аңлатыу өсөн телмәрҙә синоним формаларҙы ҡулланыу күнекмәләре булдырыу. Уҡыусыларҙың һүҙьяһалыш, исемдәрҙең яһалыу юлдары буйынса алған белемдәрен үҫтереү, күнекмәләрен нығытыу өҫтөндә эштәрҙе дауам итеү. Исемдәргә телдән һәм яҙып морфологик анализ яһарға өйрәтеү.Бүлек буйынса үтелгәндәрҙе ҡабатлау һәм тәртипкә килтереү.\nСифат һәм уны телмәрҙә ҡулланыу (6 сәғәт) Сифаттың мәғәнәһе, морфологик билдәләре, синтаксик вазифаһы. Сифаттарҙың яһалыу юлдары - ҡушыу, һүҙҙәрҙе парлау, һүҙҙәрҙе бәйләү.\nТөп һәм шартлы сифаттар. Сифат дәрәжәләре: төп дәрәжә (ан, ҙур); сағыштырыу дәрәжәһе (ағырак, ҙурыраҡ); артыҡлыҡ дорәжәһе (ап-аҡ, йәп-йәшел, уғата ҙур, үтә сәйер, бик матур); аҙһытыу дәрәжәһе (аҡһыл, зәңгәрһыу, һарғылт, күгелйем, һалҡынса, йылымыс).Сифаттарҙың исемләшеү осраҡтары, ул саҡта уларҙың һан, килеш, эйәлек заты менән үҙгәреүе, хәбәрлек формаһын ҡабул итә алыуы (матурын һайланым, әлкәңдәрҙе хөрмәтләргә кәрәк). Исемгә күскән сифаттар (һыйыр ағынан өҙөлмәйбеҙ, ҡарттарҙың хәле һәйбәт кенә; йәштәр эштә ялҡын кеүектәр).Сифаттарҙың исемдәргә бәйләнеп килеү үҙенсәлектәре.\nII. Телмәрҙә синоним, күсмә мәғәнәле сифаттарҙы ҡулланырға өйрәтеү. Сифаттарға телдән һәм яҙып морфологик анализ яһарға өйрәтеү.Бүлек буйынса үтелгәндәрҙе йомғаҡлау һәм тәртипкә килтереү.\nҺан һәм уны телмәрҙә ҡулланыу (6 сәғәт) һандың мәғәнәһе, морфологик билдәләре, һөйләмдәге вазифалары. Ябай һәм ҡушма һандар: уларҙың дөрөҫ яҙылышы. Цифрҙар менән бирелгән һандарҙың һәм уларҙың ялғауҙарының дөрөҫ яҙылышы. Һан төркөмсәләре: 1) төп һандар (өс, ун, бер); 2) тәртип һандары (икенсе, өсөнсө, ун алтынсы); 3) бүлем һандары (икешәр, өсәр, дүртәр, унар, егермешәр Һ.б.); 4) сама һандары (иллеләп, утыҙлап, ундарса, өс-дүртләп Һ.б.); 5) йыйыу һандары (алтау, унау); 6) кәсер һандары (биш бөтөн, алтынан бер һ.б). Һөйләмдәрҙә һандарҙың башҡа һүҙҙәргә бәйләнеп килеү үҙенсәләге (өҫтәлдә китаптар ята; өҫтәлдә ике китап ята). Һандарҙың исемләшеп килеү осраҡтары, ул саҡта уларҙың һан, килеш, эйәлек заты ялғауҙарын ҡабул итеүе (берәүҙәр ҡайтып килә, икенселәре китеп бара, бишкә биште ҡушһаң...).\nII. Һыҙыҡ аша яҙыла торған ҡушма һандарҙы дөрөҫ яҙыу күнекмәләрен нығытыу, һүҙ һәм цифрҙар менән бирелгән һандарҙы (даталарҙы белдереүсе һ.б.) дөрөҫ яҙырға өйрәтеү, һандарҙың фразеологик берәмектәрҙәге роле менән практик таныштырыу, һандарға телдән һәм яҙып морфологик анализ яһарға өйрәтеү. Бүлек буйынса үтелгәндәрҙе йомғаҡлау һәм тәртипкә килтереү. Алмаш һәм уны телмәрҙә ҡулланыу (5 сәғәт)\nАлмаштың телмәрҙә үтәгән вазифаһы, мәғәнә үҙенсәлектәре, грамматик билдәләре. Алмаш төркөмсәләре: 1) зат алмаштары (ҡабатлау); 2) күрһәтеү алмаштары; 3) һорау алмаштары; 4) билдәләү алмаштары; 5) билдәһеҙлек алмаштары; 6) юҡлыҡ алмаштары. :\nАлмаштарҙың һан һәм килеш менән үҙгәреүе. Билдәһеҙлек һәм юҡлыҡ алмаштарының яһалышы.\nII. Бер һүҙҙе күп ҡабатлауҙан ҡотолоу өсөн телмәрҙә алмаштарҙы ҡулланырға өйрәтеү. Алмаштарҙы телдән һәм яҙып тикшерә белеү. Бүлек буйынса үткәндәрҙе тәртипкә һалыу. "Кылым һәм уны телмәрҙә ҡулланыу (24 сәғәт) Ҡылым төркөмсәләре.\nИсем ҡылым: мәғәнәһе һәм яһалышы (барыу, килеү, төшөү, ҡарап тороу, килеп сығыу). Исем ҡылымдың исемгә күсеүе (көтеү ҡайтты, кисеү бирмәҫ йылға юҡ һ.б.). Исем ҡылымдың исемгә оҡшаш яҡтары: уның һан, килеш, эйәлек заты менән үҙгәреүе (уҡыуҙар башланды, яҙыуҙы башланылар; уҡыуым ҡала). Исем ҡылымдың барлыҡ-юҡлыҡ формаһы (көлөү-көлмәү). Исем ҡылымдарҙың һөйләмдәге роле.\nУртаҡ ҡылым: мәғәнәһе һәм яһалышы (барырға, килергә, тоторға, көлөргә, яҙып барырға). Уртаҡ ҡылымдың юҡлыҡ формаһы (бармаҫҡа, килмәҫкә); синтаксик вазифалары.\nСифат ҡылым: уның мәғәнәһе. Сифат ҡылымдың заман формалары: 1) үткән заман сифат ҡылым, уның яһалышы, һөйләмдәге вазифалары (осҡан кош, килгән кеше, һөйләнеп бөткән телмәр, килеп туҡтаған машина һ.б.); 2) киләсәк заман сифат ҡылым, уның яһалышы, һөйләмдәге вазифалары (ятыр урын, килер ҡунаҡ, торор урын, һөйләр һүҙем, әйтер һүҙем, уйлар уйым; киләсәк йәштәр, үләһе әбей үлмәгән, китәһе ҡыҙ китмәгән, башҡараһы эш, һөйләнеләсәк телмәр...); 3) хәҙерге заман сифат кылым, уның яһалышы, һөйләмдәге вазифалары (уҡыусы кеше, уҡытыусы ағай һ.б.).Сифат ҡылымдарҙың исемләшеүе, уларҙың исем грамматик категорияларын алыуы (ашаған белмәй, тураған белә; алғанға алты на аҙ, биргәнгә биш тә күп һ.б.). Хәл ҡылым: уның мәғәнәһе. Хәл ҡылымдың төрҙәре:\n1)\t-ып, -еп, -оп, -еп, -п(ҡарап, барып, күреп, өрөп, торопһ.б);\n2)\t-ғас, -гәс, -ҡас, -кәс (барғас, килгәс, ҡайтҡас, киткәс һ.б.);\n3)\t-а-а, -й-й, -ә-а(тора-тора, көлә-көлә, йөрөй-йөрөй шымара һ.б);\n4)\t-ҡансы, -кәнсе, -ғансы, -гә//сө (ҡайткансы, килгәнсе, йөрөгәнсе Һ.6.);\n5)\t-ҡанса, -кәнсә, -ғанса, -гәнсә (ҡушҡанса, һөйләгәнсә, күрһәткәнсә, яҙғансаһ.б.).\nХәл ҡылымдың барлығы һәм юклығы (барып-бармайынса, барғас-бармағас, килгәс-килмәгәс, һөйләп-һөйләмәйенсә Һ.6.). Ҡылым йүнәлештәре: практик танышыу 1) төп йүнәлеш (йыуа, кейә); 2) ҡайтым йүнәлеше (йыуына, кейенә); 3) төшөм йүнәлеше (йыуыла, кейелә); 4) уртаҡлыҡ йүнәлеше (йыуыша, кейешә); 5) йөкмәтеү йүнәлеше (йыуҙырт, кейҙер һ.б.). II. Бер һөйкәлеш ҡылымдарын икенсе һөйкәлеш ҡылымдары урынында, хәҙерге заман ҡылымдары урынына үткән заман ҡылымдарын ҡулланырға өйрәтеү, һөйкәлеш һәм төркөмсә ҡылымдарының ябай һәм ҡушма формаларын телмәрҙә ҡулланыу. Хәл ҡылымдарының морфологик билдәләрен һәм синтаксик вазифаларын билдәләй белеү; хәл әйтемдәрен йәнле һәм яҙма телмәрҙә файҙаланыу. Сифат ҡылымдарҙың морфологик билдәләрен һәм синтаксик вазифаларын таный белеү, сифат ҡылымдарға морфологик анализ яһай белеү.\nИсем ҡылымдар, уртаҡ ҡылымдар менән һүҙбәйләнештәр, һөйләмдәр төҙөй белеү; фекерҙе тулы һәм асыҡ сағылдырыу маҡсатында синоним ҡылымдарҙы ҡулланыу. Ҡылымға дөйөм морфологик анализ яһай белеү.\nПредмет эсендә бәйләнеш булдырыу (V класс). Башҡорт теле. Ҡылым: мәғәнәһе, һорауҙары; ҡылымдың зат, һан менән үҙгәреше, ҡылым һөйкәлештәре.\nПредмет-ара бәйләнеш. Рус теле (V класс). Ҡылымдың дөйөм грамматик мәғәнәһе; морфологик билдәләре; заман формалары. Ҡылымдың һөйләм төҙөүҙәге урыны, һөйләмдәге функциялары. Хәбәр һөйкәлеше (изъявительное наклонение), уның мәғәнәһе, яһалышы, шарт һөйкәлеше (условное наклонение), бойороҡ һөйкәлеше (повелительное наклонение); ул һөйкәлеш формаларының яһалышы, мәғәнәләре. Рәүеш һәм уны телмәрҙә ҡулланыу (6 сәғәт)\nI.Рәүеш тураһында төшөнсә: белдергән мәғәнәһе, морфологик билдәләре. Синтаксик вазифалары.\nРәүеш төркөмсәләре: 1) төп рәүештәр (тиҙ, шәп, һыбай); 2) ваҡыт рәуештәре (иртәгә, бөгөн, кисә, былтыр); 3) урын рәүештәре (юғары, түбән, алыҫ, яҡын); 4) оҡшатыу рәүештәре (айыуҙай (атлай), бүрепәй (ашай); 5) күләм-дәрәжә рәүештәое (күп, өҙлөкһөҙ, аҙ); 6) сәбәп-маҡсат рәүештәре (юрамал, бушҡа).\nРәүештең сифат менән оҡшаш һәм айырмалы яҡтары. Рәүеш дәрәжәләре: төп дәрәжә (шәп, алыҫ, һуң һ.б.); сағыштырыу дәрәжәһе (алыҫыраҡ, шәберәк һ.б.); артыҡлыҡ дәрәжәһе (бикшәп, бик һуң, ғәжәп оҫта, иң элек, ифрат һуң, уғата йомарт, үтә тиҙһ. б.).\nРәүештәрҙең яһалышы. Тамыр һәм яһалма рәүештәр. "Кушма рәүеш. Рәүештәрҙең яһалыу юлдары:\nһүҙгә ялғау ҡушыу юлы менән (русса, баласа, һинеңсә, йәшләй, икеләтә, күрәләтә, көҙөн, балыҡтайһ. б.):\nһүҙҙәрҙе ҡушыу юлы менән (бөгөн, быйыл, артабан, үҙмаҡсатһ.б);\nһүҙҙәрҙе парлау юлы менән (арлы-бирле, үрле-ҡырлы, алпан-толпан, көнө-төнө һ.б.);\nһүҙҙәрҙе бәйләү юлы менән (аяҡөҫтө, йөҙ түбәнһ.б.);\nһүҙҙәрҙе ҡабатлау юлы менән (шәп-шәп, тиҙ-тиҙһ.б.).\nII.Рәүештәрҙең мәғәнәһен, морфологик билдәләрен аңлата белеү.һөйлөмдәрҙә рәүештәрҙе дөрөҫ яҙыу һәм ҡуллана белеү күнекмәһе. Рәүештәргә морфологик анализ яһай белеү. Предмет эсендәге бәйләнеш. Башҡорт теле (IV класс). Дөрөҫ әйтелеш. Дөрөҫ әйтелеш нормалары. Дөрөҫ яҙыу ҡағиҙәләре, һүҙьяһалыш ысулдары.\nПредмет-ара бәйләнеш. Рус теле (IV класс). Рәүеш тураһында төшөнсә. Рәүешле һүҙбәйләнештәрҙе телмәрҙә ҡуллана белеү күнекмәһе.\nТеркәүестәр (3 сәғәт)\nI.Теркәүестәр һәм уларҙың телмәрҙәге функцияһы. Теркәүестәрҙең бүленеше: теҙеү теркәүестәре: йә, йәки, ләкин, һәм, тик, юҡҡа, әллә (менән бәйләүесенең теркәүес булып та йөрөүе), шулай ук, йәиһә, әммә, ә, юғиһә, тағы, тағы ла, әле... әле, бер... бер, бөрсә, йәнә, да-дә, та-тә, ҙа-ҙә, ла-лә, бәлкиһ.б. Эйәртеү теркәүестәре: сөнки, тимәк, шуға күрә, хатта, шунлыҡтан, шуға ла, шуның өсөн, шул арҡала, әгәр, әгәрҙә, гүйә, гәрсә һ.б.\nII.Теркәүестәрҙең морфологик, синтаксик ролен аңлата белеү күнекмәһе. Теркәүестәрҙе ябай һәм ҡушма һөйлөмдәрҙә урынлаштырыу һәм телмәрҙә ундай һөйләмдәрҙе ҡулланыу күнекмәләре булдырыу. Теркәүестәре булған һөйләмдәрҙе анализлау күнекмәһен үҫтереү.\nБәйләүестәр һәм уларҙы телмәрҙә ҡулланыу (4 сәғәт)\nI.Бәйләүестәрҙең телмәрҙәге вазифаһы. Уларҙың бүленеше: 1) төп һәм эйәлек килеште талап итеүсе бәйләүестәр (менән, өсөн, кеүек, шикелле, төҫлө, һымаҡ, арҡылы, аша, тураһында)', 2) төп һәм төбәү килеште талап итеүсе бәйләүестәр (тиклем, саҡлы, хәтле, ҡәҙәр, ҡаршы, табан, ҡарай, ҡарамаҫтан, ҡарағанда, ҡарата, тартым); 3) сығанаҡ килеште һорап тороусы бәйләүестәр (башҡа, бүтән, бирле, элек, әүәл, башлап, һуң, тыш һ.б.).\nII.Бәйләүестәрҙең синтаксик ролен билдәләй белеү. Бәйләүестәрҙе исемдәр янында ҡуллана белеү. Предмет эсендәге бәйләнеш. Башҡорт теле (V класс). Орфография, орфографияның принциптары.\nПредмет-ара бәйләнеш. Рус теле (VI класс). Предлогтарҙың рус телендә бәйләүес вазифаларында ҡулланылыуын иҫкә төшөрөү. Киҫәксәләр һәм уларҙы телмәрҙә ҡулланыу (4 сәғәт)\nI.Киҫәксәләрҙең морфологик билдәләре, телмәрҙәге вазифалары. Мәғәнәләренә ҡарап, киҫәксәләрҙең бүленеше. 1) көсәйтеү-раҫлау киҫәксәләре: та, баһа, да баһа, ҙа баһа, ла баһа; иң, ап-, һап-, ҡап-, бит, -сы, -се, со, -сө һ.б.; 2) сикләү киҫәксәләре: ғына-генә, ҡына-кенә, ук-үк; 3) тиҙлек киҫәксәләре: да-дә, ҙа-ҙә, ла-лә, та-тә; 4) икеләнеү-билдәһеҙлек киҫәксәләре: -дыр, -дер, -тыр, -тер, -ҙыр, -ҙер, -лыр, -лер; 5) һорау киҫәксәләре: -мы, -ме, -мо, -мө, -мы ни, -ме ни, -мо ни, -мө ни һ.б.\nII.Киҫәксәләрҙең морфологик һыҙаттарын, синтаксик вазифаларын билдәләй белеү. Киҫәксәләрҙе телмәрҙә ҡулланырға өйрәтеү. Да-дә, та-тә, ҙа-ҙә, ла-лә ярҙамсы һүҙҙәрҙең теркәүес тә, киҫәксә лә була алыуын, ниндәй ҡулланылышта улар теркәүес, ҡайһы ҡулланылышта киҫәксә булыуҙарын билдәләргә, шуға таянып, улар эргәһендә тыныш билдәләрен ҡуйырға өйрәтеү. Ярҙамсы һүҙ төркөмдәрен бер-береһе менән сағыштырыу, уларҙың оҡшаш һәм айырмалы яҡтарын билдәләү. Мөнәсәбәт һүҙҙәр һәм уларҙы телмәрҙә ҡулланыу (3 сәғәт)\nI.Мөнәсәбәт һүҙҙәр тураһында төшөнсә. Мөнәсәбәт һүҙҙәрҙең синтаксик роле. Иәрәк, тейеш, мөмкин, бар, юҡ, түгел, буғай, ярай мөнәсәбәт һүҙҙәренең мәғәнәһе һәм телмәрҙә ҡулланылышы, уларҙың исем урынында килә алыуы.\nII.Телмәрҙә мөнәсәбәт һүҙҙәрҙе дөрөҫ ҡулланырға өйрәтеү. Ымлыҡтар һәм уларҙы телмәрҙә ҡулланыу (2 сәғәт)\n1.Ымлыҡтар тураһында төшөнсә, уларҙың морфологик һыҙаттары, телмәрҙәге вазифалары. Ымлыҡтарҙың төрҙәре: 1) көйөнөүҙе, үкенесте белдереүсе ымлыҡтар: ай-ай (Ай-ай-ай, эләктең ҡапҡанға! - тип мин үҙемде шелтәләп тә алам (111. Насыров); 2) ғәжәпләнеүҙе, шикләнеүҙе белдереүсе ымлыҡтар: ай-бай, ай-һай, атаҡ (Ай-һай, яраланған йәнлектең ҡурҡыуы мөмкинме? (Ә. Чаныш); һоҡланыуҙы, тынысһыҙланыуҙы, оялыуҙы белдереүсе ымлыҡтар: аһ, аһ-аһ, aha һ.б.); 3) оҡшатыу һүҙҙәре: а) өноҡшаш һүҙҙәр бип-бип, сылтыр-сылтыр, селтер-селтер, йым-йым һ.б.; в) саҡырыу һүҙҙәре: һәү-һәү, бәр-бәр, кәз-кәз, бес-бес, деге-дөге-дөге (мал саҡырыу) һ.б. Ымлыҡтарҙан һүҙҙәр яһалыу (уфтаныу, аһаһайлау һ.б.).\n1.Ымлыҡтарҙы телмәрҙә ҡулланырға һәм дөрөҫ интонация менән уҡырға өйрәтеү, уларҙың хис-тойғо биҙәген билдәләү. Оҡшатыу һүҙҙәре аңлатҡан һындарҙы һүрәтләй белеү һәм телмәрҙә ҡулланыу күнекмәһен үҫтереү. V-VI синыфтарҙа үтелгәндәрҙе ҡабатлау (2 сәғәт).\n1. Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы тәҡдим иткән программа 5 – 11 кластар өсөн.Псәнчин В.Ш. һәм Псәнчин Ю.В. Башҡорт теленән программалар (V – XI кластар өсөн) – Ижевск:КнигоГрад, 2008. – 160с.\n1.http://bel21school.ucoz.ru/index/obrazovatelnye_resursy/0-90 - МОБУ СОШ №21 г.Белорецк\n2.http://oobelor.ru/ - Отдел образования г. Белорецк\n3.http://banuastanova.jimdo.com/ - Сайт учителя башкирского языка и литературы ИКБ Астановой Б.З.\n4.mfbl.ru – Машинный фонд башкирского языка\n5.ikuzeev.ru/museum.html – Музей археологии и этнографии УНЦ РАН\n6.ba.wikipedia.org – Башкирская Википедия\n7.www.virtualrb.ru – Виртуальные туры по Башкортостану\n8.www.360gu.ru – Сферические панорамы\n9.www.bashskazki.ru – Башкирские народные сказки\n10.www.3dcaves.net – Виртуальный тур по пещере Шульганташ\n11. incubator.wikimedia.org – Башкирские пословицы и поговорки\n12. www.ashkadarfm.ru – Ашҡаҙар радиоһы\n13.uldashfm.ru – Юлдаш радиоһы\n14.libmap.bashnl.ru – Литературная карта Башкортостана\n15.www.bash-rmbs.ru – Республиканский музей боевой славы\n16.soyuzkuraistovrb.ru. – Союз кураистов РБ\n1. Дәреслек Башҡорт теле» 6-сы класс. Х.А.Толомбаев, Х.В.Солтанбаева, Өфө-2012\n3. “Әсә теле. Дидактик материалдар. 6-сы класс” Өфө- 2010\n4. Контроль – баһалау материалдары, Өфө-2014\n-яҙғанда,грамматик нормаларға һәм дөрөҫ яҙыу ҡағиҙәләренә таянып эш итеүе тикшерелә. Шуның өсөн иншаға ла,изложениеға ла һәр ваҡыт ике билдә ҡуйыла.Беренсе билдә менән уларҙың йөкмәткеһе һәм телмәр төҙөлөшө, икенсе билдә менән грамоталылыҡ кимәле баһалана.\nКалендарь – тематик планлаштырыу 6 б класс\nУртаҡ ҡылым.Т/Ү Изложение “ Сәскә - сәғәттәр”\nХаталар өҫтөндә эш. Сифат ҡылым\nСифат ҡылым дың заман категориялары\nСифат ҡылым һәм хәбәр һөйкәлеше ҡылымдары\nХәл ҡылым төрҙәре\nТ/ү 216-сы күнегеү б-са инша “ Халыҡтың батыр улы-Салауат”\nХаталар өҫтөндә эш. Ҡылым йүнәлештәре\nТикшереү диктанты “Тәбиғәт” Ҡылым рәүешлеге\nХаталар өҫтөндә эш. Ҡылым рәүешлеге\nҠылымдарға грамматик анализ.\nИзложение “ Бөйөк Ватан һуғышының икенсе йылы”\nРәүеш тураһында төшөнсә\nРәүештең сифат менән оҡшаш һәм айырмалы яҡтары\nЯттан яҙыу.Рәүеш дәрәжәләре\nРәүештәрҙең дөрөҫ яҙылышы\nРәүештәргә грамматик анализ\nБүлек буйынса үтелгәндәрҙе ҡабатлау\nТеркәүестәр тураһында төшөнсә\nТест һорауҙарына яуап “ Ярҙамсы һүҙ төркөмдәре”\nБәйләүес тәр тураһында төшөнсә\nТ/ү Тасуирлау иншаһы “ Еңеү яҙы”\nТ/ү Изложение “ Кәкүк”\nХаталар өҫтөндә эш .Бүлек буйынса үтелгәндәрҙе ҡабатлау\nМөнәсәбәт һүҙҙәр, уларҙы телмәрҙә ҡулланыу\nКонтроль диктант “Һаулығыңды һаҡла”\nЫмлыҡтар Оҡшатыу һүҙҙәре\nБөтә үтелгәндәрҙе ҡабатлау системалаштырыу. Һан\nБөтә үтелгәндәрҙе ҡабатлау системалаштырыу. Алмаш,\nБөтә үтелгәндәрҙе ҡабатлау системалаштырыу. Ҡылым\nМилли көрәш - ул ике кешенең баҫҡан көйө бер-береһенең билдәренә билбау (ҡушаҡ) һалып, уны ныҡ итеп тотоп, кем йығарҙан көс һынашыуы. Көрәшселәрҙең береһе икенсеһен келәмдән айырып, йәғни өҫкә күтәреп, арҡаһына һалырға (ташларға) тейеш. Был ысын һәм тулы еңеү. Еңеүсе йыйған балл буйынса ла билдәләнә. Көрәштә көс кенә түгел, таһыллыҡ та кәрәк. Таһыллыҡ иһә - көрәштең ыңғайын, яйын, әмәлен белеү сифаты, сослоҡ, йылдамлыҡ.\nБоронғо дәүерҙәрҙә ырыу, ил-йорт йыйындары көрәшһеҙ үтмәгән. Балалар ҙа, ир-егеттәр ҙә, ҡарттар ҙа, хатта ҡатын-ҡыҙҙар ҙа көс һынашҡан. Йәш батырҙар исемле батырҙар менән көрәшергә баҙнат ҡылған. (С. Бәҙретдинов.)\nИНТЕРНЕТТЫҢ ФАЙҘАһЫ НИҘӘ?\nАмерика ғалимдары он-лайн уйындарҙың, интернет аша аралашыуҙың үҫмерҙәрҙең зиһен үҫеше өсөн үтә мөһим икәнлеген асыҡлаған.\nҒалимдар хатта иң «кәрәкмәгән» шөғөлдәрҙең дә балаларға ҙур файҙа килтереүен иҫбатлаған. Мәҫәлән, япон анимэ фильмдарын яратыусылар шул йәнһүрәттәрҙе ҡарау һөҙөмтәһендә япон телен йәки видеомонтажды өйрәнә башлаған.\nҺүҙ юҡ, интернеттың файҙаһы бик ҙур. Ләкин һәр нәмәлә сама ла белергә кәрәк. Өҙлөкһөҙ компьютер артында ултырыуҙың зыяны хаҡында табиптар йыш иҫкәртеп тора. Кәүҙәгеҙҙең төҙ, күҙегеҙҙең үткер булыуын теләһәгеҙ, һау-сәләмәт үҫергә уйлаһағыҙ, интернет селтәренә самалабыраҡ инегеҙ.\nБеҙ урманға килеп индек. Ҡалай күркәм! Йәйен япраҡтарын леперләткән, ботаҡтарында аҫыл ҡоштар һайратҡан мәғрүр имәндәр тынып ҡалғандар. Бөтә ерҙә йондоҙҙай аҡ ҡар бөртөктәре емелдәй.\nАҡ йәймәләй ҙур аҡланға килеп сыҡтыҡ. Бында беҙ мышы эҙҙәрен күрҙек. Оҙаҡламай үҙҙәре лә килеп сыҡтылар. Уларҙы өркөтмәнек, мөһабәт һындарына, ғорур күтәрелгән баштарына һоҡланып ҡарап торҙоҡ. Улар ҡуйы имәнлек араһына яй ғына атлап инеп киттеләр. Беҙ ҙә улар артынан олпат имәнлеккә инәбеҙ. Ҡапыл минең өҫтөмә ынйы туҙанындай ҡар бөртөктәре ҡойола. Ҡояшлы көндә минең кейемем меңләгән йондоҙ булып ялтырай.\nИөрәк сапҡан аттай ярһый, күҙҙәргә йәш тула, күңелдәрҙә һүнмәҫ дәрт, серле илһам һәм тәрән ғорурлыҡ уяна. («Башҡортостан».)\nҺеҙ сәскә яратаһығыҙмы?Яратаһығыҙ, әлбиттә. Әллә ниндәй -ҡөҙрәткә эйә бит ул сәскәләр.Һөйгәндәренә, туғандарына,дуҫтарына сәскә бүләк иткәндә, кешеләрҙең йөҙҙәре нурлана, күңелдәрендә изгелек тамырлана. Өшөгәндәрҙе йылытып, төйөлгән 'ҡаштарҙы яҙылдырып ебәрә улар. Йәй көнө ялан-болондар,хатта шау асфальттан ғына кейенгән кеүек ҡала урамдары сәскәгә төрөнгәндә, һулыштар иркенәйеп, йәндәр иреп китә.\nСәскәләр ханында әкиәттәр,легендалар,йырҙар сығарыла Һылыу ҡыҙҙарға сәскә исеме бирелә:Миләүшз, Сөмбөл,Рауза, Ынйы,Гөлсәсәк, Гөлнур, Гөлназ, Нәркәс... Әйткәндәй, легендала әйтелеүенсә, Нәркәс исеме тәүҙә ирҙәрҙеке була. Бер хан, тип әйтелә унда, улына бик яратып Нәркәс исеме ҡуша. Шул тиклем һылыуегет булып үҫә Нэркэс, уға һоҡланмаған кеше, ғашиҡ булмаған һылыу булмай. Атлап йөрөуҙэре, куҙ ҡараштары байтаҡтарҙы уйа һала һәм әси ритә. Гел,матурһың да матурһың, тигәнде ишеткән егет йыш ҡына үҙе лэ көҙгөгә күҙ һалыусан булып китә. Бер ҡарай, ике ҡарай... Һәм уҙ-үҙенэ ғашиҡ була был. Үҙен яратыуҙан шул тиклем һағышлана, шул тиклем һыҙлана, уҙ-үҙен күрмәй торһа, тэрән ҡайғыға һабыша. Хандың ғаиләһе йәй көнө йәйләугә сыға. Билдәле инде, йәйләуҙә ниндәй көҙгө булһын? Үҙен курмәуҙән алйыр сиккә еткән егет көндәрҙең береһендә, һулып, болон сәскәһенә эуерелэ. Улын эҙләргә сыҡҡан әсәһе, уны күҙҙәренән танып, гөл һауытына күсерә. Хәҙер ул өй гөлө булып тәҙрәләрҙе биҙәй.\nДиктант. Төҫлө япраҡтар\nКөҙгө һуҡмаҡ буйлап Терпе килә. Аяҡ аҫтында япраҡтар ҡыштырлай. Ағас ботаҡтарында ла өҙөлөп төшөргә торғандары байтаҡ. Урман тыныс.\nУҫаҡ эргәһенән утешләй Терпе туҡтап ҡалды. Уның күҙе ерҙә туҙышып ятҡан япраҡтарға төштө. Ҡып-ҡыҙыл, һап-һары булып балҡып яталар түңәрәк кенә япраҡтар. «Ҡыҙыма алып ҡайтайым әле мин уларҙы, туйғансы уйнар», - тип уйланы. Терпе һәм энәләренә бер нисә япраҡты тиҙ генә сәнсеп тә алды. Аҡ ҡайын янынан үткән саҡта ла баҡыр төҫлө еп-еңел япраҡтарҙы күрҙе. Уларын да энәләренә ҡаҙаны.\nКүрһәгеҙ ине һеҙ терпене! Ерҙә, зәп-зәңгәр күге булған ерҙә, төрлө М п раҡтарға күмелеп, Терпе килә. Ҡыҙылы, ла, һарыһы ла, йәшеле лә,көрәне лә бар. Әйтерһең, Терпе үҙенең бәләкәс ҡыҙына йәйғор к үтәреп алып -ҡайтып килә. (А. Йәғәфәрова.)\nНәфисә ҡышҡы каникулды ауылда үткәрҙе. Маһира менән Сабира уны өҫтө быяла кеүек булып туңған йылғаға алып төштөләр. Тирмәнгә алып барҙылар, унда бойҙайҙан нисек итеп он яһауҙы күрһәттеләр. Нәфисә ондо үҙ ҡулы менән тотоп ҡараны. Он бик йылы инее. Фермала уға яңы һауып алынған һәм боҫо сығып торған йылы һөт эсерҙеләр.\nИртәгә ҡалаға ҡайтып китәбеҙ тигән кистә Нәфисә атаһы һәм өләсәһе менән оҙаҡ һөйләшеп ултырҙы. Ул яңы иптәштәрен ҡалаға саҡырыуы, уларға ҡалала парктарҙы, музейҙарҙы күрһәтергә теләүе тураһында әйтте.\n-Атай, яңы иптәштәремә трамвай күрһәтерменме – тине.\n-Уларҙы ҡыҙыҡтырырлыҡ әйберҙәр табырбыҙ, ҡыҙым, саҡыр,- тине атаһы.\nЯңы дуҫтары Нәфисәне оҙатырға килделәр.\nУйын-көлкө менән аралашып, эш ырамлы барҙы. Оҙон ныш 0\_/йы ауыл тирәһенән ары китмәгәс, бындай тәбиғәт ҡосағына килеп эләгеү - үҙе сәхрә! Бар тәбиғәттең уянған мәле. Тегендәрәк тә, эргәлә лә кәкүк саҡыра. Төрлө -ҡоштар сут-сут килә, яҙ хозурлығына улар ҙа ҡыуанғандай. Һирәк-мирәк тумыртҡалар туҡ та туҡ аҙыҡ эҙләй, ағастарҙы ҡоротҡос ҡорттарҙан таҙарта урман санитарҙары. Ҡайҙа баҡма - төрлө төҫ: тиҙҙән тслан, иң затлы келәм кеүек, күҙҙе ҡамаштырасаҡ. Йүкә тастарының да бөрөләре тулышҡан, йылы ел иҫтеме - тағалып китер төҫлө. Ә бына һомғол ҡайындарҙың суҡтары нескә генә Япраҡ ебәреп өлгөргән. Тик имәндәр генә, бер ни тоймағандай, һоҡомһорап ултыра. Уларҙың тәбиғәте шулай: иң һуңынан ҡапыл ғына йәшелләнә лә ҡуя. Имән япраҡ ярҙымы - йәй етте тигән һүҙ. Муйылды инде әйтеп тораһы ла юҡ, күперелгән аҡ (\_>скәләре ҡиммәтле хушбыйҙан да тәмлерәк еҫ бөркөп, күңелдәрҙе уҙенә тарта... Күрсе, бал ҡорттары ла килеп еткән бында, Оезелдәшеп, сәскәгә һарыла. Эй-й, нәзәкәтле йән эйәләре, күпме ара осҡанһығыҙ, оҙаҡламай ошо йомро аҡлан үҙегеҙҙең төйәгегеҙгә лһләнәһен беләһегеҙме әле\nБөйөк Ватан һуғышының икенсе йылы бара ине. Һуғышҡа китергә беҙҙең атайға ла сират етте. Беҙ уны дуртәу: әсәй һәм өс балаһы оҙатырға булдыҡ. Миңә, иң өлкәненә, ун икенсе йәш бара ине. Бер ай үтте, ике ай. Атайыбыҙҙы ныҡ һағындыҡ. Уның юҡлығын бигерәк тә иң кесе ҡустыбыҙ ауыр кисерә ине. Йыш- йыш ҡына иҫенә төшөрөп, йоҡларға ятҡанда илай-илай уҙ янына саҡыра ине. Ул беҙгә, ҡыҙҙарға, ҡарағанда, атайыбыҙға нығыраҡ эйәләшкәйне.\nБер ваҡыт, бөгөнгөләй хәтерҙә, ҡыштың бер көнөндә мин мәктәптән ҡайттым. Тупһаны атлап инеуем булды, ҡустым минең янға йүгереп килде. Йөҙөндә шатлыҡ. Ҡулында атайыбыҙҙың иҫке бүреге. «Нимә булды һуң?» - тип ҡысҡырып ебәрҙем. Ул миңә бүрек һуҙып: «Мә, еҫкәп ҡара әле!» - ти. Мин аптырашта ҡалып, бүректе еҫкәнем. Ҡапыл йөрәгем тулҡынланып һуға башланы. Атайыбыҙ минең янда торған кеүек тойолдо. Бүректә атайҙың еҫе һаҡланған!\n«Мин уны шкафтан таптым!» - тип һөйөнә бәхетле малай. Ә минең күҙҙәремде ҡайнар йәштәр томаланы. «Шкафты асһам, - тип дауам итә ҡустым, - өҫкө кәштәлә ошо бүрек». Башыма кейҙем. «Һин атайға оҡшайһың, еҫең дә атайҙыҡы кеүек!» - тип, ҡустым мине ҡосаҡлап алды.\nБыл ваҡиға беҙҙең ғаилә өсөн шатлыҡлы һәм әһәмиәтле булды. Куңелһеҙ минуттарҙа, айҙар буйы атайыбыҙҙан хат килмәгәндә, ошо иҫке буректе ҡулға ала инек. Һәм нисектер күңелгә еңел булып китте.\n6-сы класҡа 2-се сирек өсөн административ контроль диктант\nМин көҙгө урманда йөрөргә яратам. Уның иң гүзәл сағы сентябрь бөткәндә, октябрь баштарында булалыр. Үрмәксе ауҙары иренеп кенә йөҙгән зәңгәр күккә, йылы аяҙ көнгә, урмандың төрлө биҙәк хазинаһына һоҡланып туя алмайһың. Тәрән тынлыҡ. Аяҡтарыңды ергә түшәлгән алтын япраҡтар иркәләй. Ә ағастар? Ниндәйҙер оло ҡарағай йәки имән ышығында үҙенең ҡыҙыллы-һарылы сыбар кейемендә йәш саған ҡупшыланып ултыра. Тағы сыбар биҙәкле япраҡтарға һарыҡҡан асыҡ ҡыҙыл емештәре менән ҡыштырлап миләш тора. Уҫаҡтың уҫағына тиклем: «Ҡарағыҙ, мин бына ниндәй!» — тигән һымаҡ, йәйғор буяуҙары менән күҙҙәрҙе ҡамаштыра.\nКөҙгө урмандың гүзәллегенә күңелеңде рәхәтләндереп йөрөй бирәһең дә кескәй аҡланға килеп сығаһың, уның тәрән тынлығын тыңларға ултыраһың. Шунда татлы хыялдарға күмелеп киткәнеңде үҙең дә һиҙмәй ҡалаһың. (Д. Исламов.)\nң йыл буйына дискотекаға йыш йөрөгән дүрт кешенең береһе һаңғырауға әйләнә.Төрлө тауыштарҙың организмға тәҫьирен өйрәнеүсе ғалим-акустиктар шундай фекергә килгән.Ҡолағынан аудиоплеерҙы алмаған уҡыусылар тураһында әйтеп тораһы ла юҡ.Улар ҙа музыканы саманан тыш ҡысҡыртып тыңлаһа,тиҙ арала ишетмәй башлаясаҡ!\nКеше өсөн иң һәйбәт тауыш мөхите-тыныс ҡына һөйләшеү.Тыныс тауыш менән һөйләшкәндән көслөрәк тауыш организм өсөн зарарлы.Транспорт геүләүе,көслө музыка,кер йыуыу машинаһы,саң һурҙырғыс тауышы ваҡытлыса ғына ишетелһә,зарарлы түгел.Бер туҡтауһыҙ ишетелгән көслө тауыш әкренләп организмды эшлектән сығара.\tИң яҡшы сара-тәбиғәт ҡосағына сығыу,тыныс тормош менән йәшәү.Музыканы сама менән тыңлау.Мәжлестәр ҙ-ҙән өһ сәғәткә тиклем генә барырға тейеш.Тыныслыҡ һаулыҡ икәнлеген олоһона ла,кесеһенә лә берҙәй оноторға ярамай.\nНомер материала: ДБ-405500