এই নদী - ৱিকিউৎস\nএই নদী (২০১৮)\nলেখক: মণ্টু কুমাৰ বৰঠাকুৰ\n51377এই নদীমণ্টু কুমাৰ বৰঠাকুৰ২০১৮\n( চুটিগল্পৰ পুথি )\nমন্টু কুমাৰ বৰঠাকুৰ\n[ ৩ ] AAI NADI, A book of short stories of Sri Montu Kumar Borthakur and Published by Mr. Bishnulal Shastry on behalf of Bharatia Sahitya Pratishthan, Tezpur, Assam.\n1st Edition, Dec. 2018.\nPrice : 100/ only\nশ্ৰীবিষ্ণুল্লাল শাস্ত্ৰী (ভাৰতীয় সাহিত্য প্ৰতিষ্ঠানৰ হৈ)\nপ্ৰথম প্ৰকাশ :\nডিচেম্বৰ, ২০১৮ খ্ৰীষ্টাব্দ\nসিদ্ধাৰ্থ সেন (নিজু)\n১০০/- (এশ) টকা মাত্ৰ\nমণ্টু কুমাৰ বৰঠাকুৰ (লেখক)\nনলিনী প্ৰিণ্টাৰ্চ, বৰপথাৰ, গোলাঘাট, অসম।\n২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত প্ৰকাশিত ‘সান্ধ্যভ্ৰমণ’ৰ পিছত আমাৰ ফালৰপৰা প্ৰকাশিত মন্টু কুমাৰ বৰঠাকুৰৰ দ্বিতীয়খনি গল্পপুথি হৈছে ‘এই নদী।\nআশা ৰাখিছোঁ, লেখকজনৰ অনুৰাগী পাঠক সমাজে এই গল্পপুথিখনিও আদৰি ল’ব।\nশ্ৰী বিষ্ণুলাল শাস্ত্ৰী\nৰূমত সোমায়েই ৰাণাই দুৱাৰখন বন্ধ কৰি দিলে।\nলাইটটো অন কৰি লৈ সি এইবাৰ আইনাখনৰ সমুখত থিয় হ'লগৈ।\nনিজৰ প্ৰতিবিম্বটোলৈকে সি বহু পৰ থৰ লাগি চাই ৰ’ল।\nএটা সময়ত, তাৰ ওঁঠৰ কোণত বিদ্ৰুপৰ হাঁহি এটা বিৰিঙি উঠিল।\nএইবাৰ, মুখখন বাওঁফালে কিছু ঘূৰাই লৈ সোঁহাতৰ আঙুলিৰে টিলিকি\nএটা মাৰি এক নাটকীয় ভঙ্গিমাত সি প্ৰতিবিম্বটোলৈ তৰ্জনী আঙুলিটো টোৱালে।\n‘কি ভাবিছ? পলাবি নে মুখামুখি হবি?\nপলাবতো নোৱাৰিবি! মুখামুখি হ'ব লাগিব। হ'বই লাগিব, বুজিছ?\nপিছ মুহূৰ্ততে, সি কাপোৰযোৰ সলাই ল'লে আৰু পানী অলপ গৰম\nকৰি লৈ চাবোন-চেম্পো লগাই গা-মূৰ ঠিকমতে ধুলে।\nপিঠিখনো যিমান দূৰলৈকে ঢুকি পায় ব্ৰাছটোৰে ঘঁহি-পিহি ধুলে।\nসি যেন দেহৰ প্ৰতিটো অংগ-প্ৰত্যংগ ঘঁহি-পিহি ধুই চাফা কৰি পেলাব।\nতাৰ দেহ-মনত লাগি অহা ময়লাবোৰৰ চিন-মোকাম নাইকিয়া কৰি দিব।\nএতিয়াৰ পৰা সি যেন এটা নতুন মানুহ হ'ব।\nগা-টো ধুই আহি সি পুনৰ আইনাখনৰ সমুখত থিয় হ'লহি।\nএইবাৰ, তাৰ সমুখত সৌটো যেন বেলেগ মানুহ!\nপ্ৰতিবিম্বটোলৈ বুলি সি আকৌ এবাৰ তৰ্জনী আঙুলিটো টোৱালে।\n‘এতিয়া, মুখামুখি হ’ব পাৰিবি নহয়? পাৰিবতো লাগিবই।\nএইবাৰ, তাৰ মুখখন যথেষ্ট দৃঢ় হৈ পৰিল।\nধুই থোৱা কাপোৰ এযোৰ পিন্ধি লৈ সি এইবাৰ কিচ্ছেনলৈ সোমাই গ'ল।\nমানে, তাৰ বৰ ভোক লাগিছে। কিবা এটা খাই ল’ব লাগে।\nবহুত বেছি আয়োজনখন নকৰি ভাত, দাইল আৰু চজিকে লৈ সি খালে।\nবাচন-বৰ্তনখিনি ধুই-পখালি ৰেক্ডালতে থৈ দিলে।\nতাৰ পিছত, বিচনাখন ভালকৈ এবাৰ জাৰি-জোকাৰি লৈ আৰু আঁঠুৱা\nখনো তৰি লৈ লাইট-চাইট অফ কৰি সি দীঘল দি পৰি দিলে।\n[ ৭ ] ক্ষন্তেক পিছতে, গভীৰ টোপনিয়ে তাক হেঁচা মাৰি ধৰিলেহি।\nহঠাৎ, কাৰোবাৰ চিঞৰ-বাখৰ আৰু দৰ্জাখনত পৰা কেইবাটাও বলিষ্ঠ টোকৰত তাৰ টোপনি ভাগি গ'ল। ক’ত কি হৈছে একো ধৰিব নোৱাৰি সি ধৰমৰাই উঠিল, লাইটটো অন কৰি দিলে আৰু ‘কোন, কি হৈছে’ বুলি ডাঙৰকৈয়ে সুধিলে।\n‘হেই, আমিহে। ভিতৰত কি কৰি আছে? দুৰ্জা খোলক!’\nমানে, ঘৰটোৰ মালিক, মালিকনী!\nএনেকৈ চিঞৰিছেহি যে! এওঁলোকৰ আক’ হ’ল কি!\nচোলা এটা লৰালৰিকৈ গাত সুমুৱাই লৈ সি দৰ্জাখন খুলি দিলেগৈ।\nলগে লগে, তেওঁলোক কেইবাজনো ভিতৰলৈ সোমাই আহিল।\n‘কোনো সাৰি-শব্দ নাছিল যে! ইমান দেৰি কি কৰি আছিল?’\nআৰে, এইটো আকৌ কি ধৰণৰ প্ৰশ্ন। কথাটো বা কি!\n‘শুই আছিলো। হৈছেনো কি?’- সিতো দস্তুৰমত আচৰিত।\n‘শুই আছিল? অ, শুইয়েই আছিল হয়। ঠিকেই আছে বাৰু।\nনহয় মানে, আমি আক’ ভাবিলো, দুখে-বেজাৰে আপুনি কিজানি...’\nকিবা এটা ভাবি মালিকনীয়ে বাক্যটো সম্পূৰ্ণ নকৰিলে।\nতথাপিও, তেওঁলোকে কি ভাবিছিল, তাৰ কিন্তু বুজিবলৈ বাকী নাথাকিল।\nলগে লগে, তাৰ হাঁহি এটাহে উঠি আহিল।\nতাৰ হাঁহিটো দেখি তেওঁলোকে আক’ বেছিহে আচৰিত হৈ দেখুৱালে।\n‘বহক, বহক’বুলি তেওঁলোকক বহিবলৈ কৈ সি নিজেও যেনিবা বহিল।\nচোলাৰ আস্তিন কোঁচাই কোঁচাই সি এইবাৰ অলপ পোন হৈ বহি ল’লে।\n‘চাওক, আপোনালোকে একো ভয় কৰিব নালাগে। মোৰ একো নহয়। মই কোনো কাৰণতে নমৰো। মানে, চুইচাইড নকৰো।\nআপোনালোকৰ ঘৰটো চুৱা নকৰো। চিন্তা নকৰিব!’\nতাৰ মুখৰপৰা সেই জাতীয় আশ্বাস এটা পাই তেওঁলোকে ভালেই পালে যদিও তাৰ পৰা ইমান এটা স্বাভাৱিক আৰু দৃঢ় উত্তৰ তেওঁলোকে কোনো কাৰণতেই আশা কৰা নাছিল। সেয়েহে নিশ্চয়, তেওঁলোক কিছু হতাশেই হৈ পৰিল।\n‘সেইবোৰ বাৰু হ’ব। এতিয়া পিছে, ভাত-পানী বনালেনে নাই?’\nমালিকনীয়ে আচলতে কথাৰ দিশটো সলনি কৰিবলৈ বিচাৰিলে।\n‘অথনি খালোৱেই। মানে, পুৱাৰে ভাত-দাইল অলপ আছিল যে, তাকে গৰম কৰি খালো। নতুনকৈ এতিয়া নবনাওঁ আৰু! ভোকেই লগা নাই দেখোন!’\nসি যিমান পাৰে, পৰিৱেশটো সহজ কৰিবলৈ চালে। [ ৮ ] সন্দেহজনক একো নেদেখি তেওঁলোক উভতি গ’লগৈ।\nসিয়ো দুৱাৰখন বন্ধ কৰি আকৌ বিচনাত উঠিলগৈ।\nএইবাৰ পিছে, বহুত দেৰিলৈকে তাৰ টোপনিৰ লগত দেখাদেখি নহ'লেই।\nতাতে, ইমান দেৰি শুই লোৱাত ভাতৰ ভাগৰটোও আঁতৰি গ’ল যে!\nবিচনাত পৰি থাকি টোপনি নহাৰ সময়কণত মানুহৰ সাধাৰণতে যি হয়, তাৰো সেয়ে হ’ল। মানে, চিনেমাৰ ৰিপ্লে’ হোৱাৰ দৰেই কথাবোৰ এটা এটাকৈ তাৰ মনলৈ আহি থাকিল। লগে লগে, ইমানদিনে অলপ অলপকৈ শুকাবলৈ ধৰা তাৰ মনৰ ঘাবোৰ যেন পুনৰ কেঁচা হৈ উঠি বিষাবলৈয়ে ধৰিলেহি।\nলাহে লাহে, তাৰ চকুৰ আগত যেন ভাঁহি উঠিল, এদিন কেনেকৈ, ক'ৰবাত কিবা প্ৰকাৰে চাকৰি-বাকৰি এটা যোগাৰ কৰি ভাৰাঘৰ এটাকে লৈ হ'লেও শান্তিৰে ভাত এমুঠি খাবৰ উদেশ্যেই ঘৰৰ পৰা ওলাই আহি সি এই ঠাইখন পাইছিলহি।\nআচলতে, দিনে ৰাতিয়ে নবৌৱেকৰ গালি-শপনি আৰু ঠেকেচা নেকেচা বোৰ শুনি শুনি সি এটা সময়ত যথেষ্ট পৰিমাণে বিৰক্ত হৈয়ে পৰিছিল।\nতাতে, মাকৰ মৃত্যুৰ পিছত একমাত্ৰ ককায়েকটোও তাৰ পৰম শত্ৰু হৈয়ে উঠিছিল আৰু ভতিজা-ভতিজীহঁতেও তাত গা-উজান দিছিলহি।\nসঁচা কথা ক'বলৈ হ'লে, তাৰ পিতৃগৃহতে সি অপাংক্তেয় হৈ পৰিছিল।\nগতিকে, সেইখন ঘৰৰ পৰা ওলাই আহিবলৈ সি বাধ্য হৈছিল।\nইয়ালৈ আহিও যে সি ৰঙা দলিচাৰ আদৰণি পাইছিলহি, তেনে নহয়।\nকিবা এক ৰহস্যময় কাৰণত ইয়াৰ সকলো দুৱাৰ-খিৰিকি তাৰ বাবে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছিল। ইখনৰ পিছত সিখনকৈ বন্ধ দুৱাৰত টুকুৰিয়াই টুকুৰিয়াই সি এটা সময়ত হতাশ হৈয়ে পৰিছিল। কিন্তু, সৰুৰে পৰাই তাৰ মনত এটা দৃঢ় বিশ্বাস গঢ় লৈ উঠিছিল : য’তে ইচ্ছা, ত’তে পথ।\nসেই বিশ্বাসকে সাৰোগত কৰি সি ইয়াত টিপাটো এৰি দিয়া নাছিল।\nএদিন, অস্থায়ী হলেও চাকৰি এটাত সি মূৰটো সুমুৱাই ল'ব পাৰিলেহি।\nসেই চাকৰিটোৰ সূত্ৰেই এদিন সি ভাৰাঘৰ এটাও বন্দৱস্ত কৰি ল’লেগৈ।\nতাৰ দুদিনমানৰ পিছতে, এক অত্যুৎসাহী বন্ধুৰ হেঁচাত পৰি সি চিনাকি হ'লগৈ পদ্মাৰ লগত। কি ভাবি জানো, তাইয়ো সঁহাৰি জনালে। কম দিনৰ ভিতৰতে সিহঁত দুইটাৰ মাজত কিছু বুজাবুজিও হ’ল। মাক, দেউতাকেও আপত্তি নকৰিলে।\nকিন্তু, আপত্তি আহিল আন এক পক্ষৰ পৰাহে।\nমানে, মৰমৰ খুলশালীজনী আনৰ হৈ যোৱাটো সেইটো পক্ষই একেবাৰে সহ্য কৰিব পৰা নাছিল আৰু ভিতৰি ভিতৰি সি যেন জ্বলি জ্বলি ছাই গৈছিল। [ ৯ ] প্ৰচণ্ড খং আৰু ক্ষোভত ফাটি পৰি সেইটো পক্ষ এসময়ত যথেষ্ট পৰিমাণে অস্থিৰ হৈয়ে পৰিল আৰু নিজকে চম্ভালিব নোৱাৰি ৰাণাক এদিন বাটতে আগচি ধৰিলেহিঃ ‘তোমাক তিনিদিনৰ সময় দিছোঁ। তুমি এই ঠাই এৰি যাব লাগিব।’\nআৰে, কথা কি, কাণ্ড কি! ইয়াৰ গাটো ফৰফৰাইছে কিয়!\nৰাণাতো দস্তুৰমত আচৰিত।\nতাতে, সিহঁত দুয়োটা একে ঠাইৰে মানুহ।\nইয়ালৈ আহিয়েই ৰাণাই এদিন তাৰ লগত চিনাকিও হৈছিলগৈ।\nকিন্তু, পদ্মাৰ লগত ৰাণাৰ কথা-বাৰ্তা আৰম্ভ হোৱাৰ পিছৰে পৰা মানুহটো একেবাৰে বেলেগ হৈয়ে পৰিল। তাক দেখিলেই তেৰাৰ খোজ-কাটলবোৰ অস্থিৰ হৈ পৰিল, চাৱনিটো ক্ৰুৰ হৈ পৰিল আৰু মুখখনৰ অভিব্যক্তি কঠোৰ হৈ পৰিল।\nমানুহটোৱে এনেকুৱা কৰিবলৈ ল'লে যেন পাৰিলে সি ৰাণাৰ ডিঙিতে ধৰি গতিয়াই গতিয়াই নামদাং হাবিখন পাৰ কৰি থৈয়ে আহিবগৈ।\nঅনেকদিন, ৰাস্তাই-ঘাটে সি ৰাণাৰ গাত খুন্দা একোটা মাৰি থৈ গ’ল।\nঅনেকদিন, তাৰ স্কুটাৰখন ৰাণাৰ গাত লগাই থৈয়ো গ'ল।\nঅনেকদিন, ৰাণাক দেখুৱাই সি মুখখন বিকটাই থৈয়ো গ’ল।\nঅনেকদিন, ৰাণালৈ বুলি থু পেলাই থৈয়ো গ'ল।\nৰাণাই এই কথাবোৰ পদ্মাৰ আগত কৈ দিয়াতো উচিত বুলি ভাবিলে।\nসেইমতে, এদিন সি এই কথাবোৰ পদ্মাক ক'লেও।\nতাই কিন্তু তাৰ কথাখিনি বিশ্বাসেই নকৰিলে।\nনকৰিবৰ কথাও। ৰাণাৰ বাহিৰে আনৰ ওচৰততো মানুহটো বিৰাট নম্ৰ- ভদ্ৰ হৈয়ে থাকে। আকৌ, সি হেনো বে-আইনৰ কথাও নকয়, কামো নকৰে।\nতদুপৰি, সি হেনো ডাঙৰক সদায় সন্মান কৰে, সৰুবোৰক যথেষ্ট মৰম কৰে আৰু নিজৰ ডিউটিও ভালমতে কৰে।\nএনে ক্ষেত্ৰত পদ্মাইনো এতিয়া ইয়াৰ কথা বিশ্বাস কৰিব কিয়!\nআৰু, যদি পদ্ময়েই বিশ্বাস নকৰে, বাকীসকলক কৈতো লাভেই নাই।\nতাতে, বিয়া পতাৰ আগৰে পৰাই, প্ৰায় এটা বছৰে, দহটা বাহানা দেখুৱাই শহুৰেকৰ ঘৰতে খলি পাতি বহি লোৱাৰ পিছৰে পৰা শাহুৱেক- শহুৰেকৰ মানত সিতো জোঁৱাই নহয়েই, বৰপুত্ৰহে হৈ পৰিল একেবাৰে!\nতেওঁলোক ঘৰত নথকা সময়খিনিত সিয়েইতো হয়গৈ ‘ঘৰৰ মানুহ’!\nতেন্তে, এতিয়া উপায়?\nউপায় এটায়েই। মানে, বিয়াখন হৈ নোযোৱালৈকে ৰাণা তাৰ পৰা যিমান [ ১০ ] পৰা যায় আঁতৰি থকা। তাৰ লগত হ’ব পৰা যিকোনো ধৰণৰ সংঘাত এৰাই চলা।\nকিন্তু, কয়েই নহয়, জ্বৰে এৰিলেও কৰ্পটিয়ে নেৰে।\nৰাণাক ইয়াৰ পৰা একেবাৰে খেদাই পঠিয়াই নিষ্কণ্টক হ’বৰ বাবে এইবাৰ সি নিয়োগ কৰিলে ভাৰাতীয়া গুণ্ডা।\nসেইমতে, এদিন সন্ধিয়া, ৰাণাৰ ভাৰাঘৰৰ দুৱাৰত পৰিলগৈ এক বলিষ্ঠ হাতৰ কেইটামান টোকৰ। কোনোবা আলহী-অতিথি আহিছে বুলি ভাবি ই দুৱাৰখন খুলি দিয়াৰ লগে লগেই ৰূমত উগ্ৰমূৰ্তি ধৰি প্ৰৱেশ কৰিলেগৈ দুই বীৰপুৰুষ!\nহঠাৎ, গাত আহি লগা এক প্ৰচণ্ড গঁতা চম্ভালিব নোৱাৰি ই চকী এখনতে বহি পৰিলগৈ আৰু লগে লগে এটাই ইয়াৰ গাৰ ওপৰতে উঠি ল’লেগৈ।\n‘শুন, তই ইয়াৰ পৰা যাব লাগিব। কাইলৈয়ে যাব লাগিব। বুজিছ?\nউপায় নাপাই আত্মৰক্ষাৰ বাবে ৰাণাই এটা সময়ত চিঞৰি দিলে।\nকিবা স্বৰূপত, তাৰ চিঞৰটো শুনি কাষৰ ৰূমটোতে থকা অমল ওলাই আহিল আৰু ‘কি হৈছে, কি হৈছে’ বুলি ৰাণাৰ ৰূমটোলৈ সোমাই গ'ল।\nঅমলক দেখিয়েই সিহঁত, কিয় জানো, হাঁহি মাতি অতি সহজ হৈ পৰিল আৰু ৰাণাই ধেমালিও নুবুজে বুলি আক্ষেপ এটা কৰি ৰূমটোৰ পৰা ওলাই গ'ল।\nসেই সময়ত, অমলৰ লগত সিঁহতে পতা কথাৰ পৰাই ৰাণাই গম পালে, সেই বীৰপুৰুষ দুটাৰ এটা আছিল কোনোবা হেমন্ত। আনটো কোনোবা বিশ্বজিৎ!\nকিন্তু, ৰাণাৰ লগত ইহঁতে ফেপেৰি পতাৰ কাৰণটো কি হ'ব পাৰে!\nপিছদিনাহে সি গম পালে এই ঘটনাৰ আঁৰত প্ৰকৃততে আছিল কোন।\nলগে লগে, সি ঠিক কৰিলে, সি কোনো কাৰণতেই এই ঠাই এৰি নাযায়।\nনাযায়তো নাযায়েই, আনকি পদ্মাকো সি বিয়া কৰাইহে এৰিব।\nকিন্তু, ইয়াক অতি আচৰিত কৰি দি এইবাৰ ইয়াৰ বিৰুদ্ধে থিয় দিলেহি পদ্মাৰ মাক। তেওঁৰ স্পষ্ট কথা, তেওঁ জীয়েকক বিয়া দিব ঠিকেই, কিন্তু ল'ৰাটোৰ সবফালে ঠিক থাকিব লাগিব। ল’ৰাৰ নিজা এটা ঘৰ আৰু নিজা এখন গাড়ীতো লাগিবই, তদুপৰি, ল’ৰাৰ ঘৰৰ মানুহেও তেওঁৰ জীয়েকক লখিমী বোৱাৰী হিচাপে আদৰি সাদৰি বিয়া পাতি নিবহি লাগিব।\nকিন্তু, সিতো তেওঁলোকক আগতেই স্পষ্টকৈ কৈ দিছিল যে তাৰ মাক- দেউতাক বৰ্তমান এই পৃথিৱীত নাই, তাৰ ককায়েকটো থকা-নথকা একেই কথা আৰু তাৰ চাকৰিটোও তেতিয়ালৈকে স্থায়ী হোৱা নাই।\nতেতিয়াতো তেওঁলোকে সেইবোৰ একো কথাই নহয় বুলিয়েই কৈছিল। [ ১১ ] কিন্তু, এতিয়া হঠাৎ এইবোৰ ‘কথা’ হৈ পৰিল যে!\nপৰক! সেইবুলি সি কি পৰাজয় স্বীকাৰ কৰি পলায়ন কৰিব?\nসি আঁতৰি দিয়া মানেতো সিটো পক্ষক সুবিধা কৰি দিয়াহে হ'ব।\nসেই সুবিধাটো সেই বেটাই কিয় পাব লাগে?\nসেই সুবিধাটো সি কিয় নাপাব, তাৰ স্পষ্ট উত্তৰ বিচাৰি সি পিছে এদিন এক গাঁৱলীয়া ৰাস্তাৰ কেঁকুৰিত আকৌ এবাৰ ৰাণাৰ মুখামুখি হ’লহি।\n‘তোমাক ইয়াৰ পৰা যাবলৈ কৈছিলো নহয়! যোৱা নাই কিয়?\nতুমি কি মোক ছেলেঞ্জ কৰিছা নেকি?’\nএনেয়ে দুপৰীয়াৰ সেই নিজান ৰাস্তা! তাতে, ৰাণাতকৈ তুলনামূলকভাৱে সি বেছি শক্তিশালীও। তেনেস্থলত, ই এতিয়া কৰে কি!\nবহুত দেৰিলৈ ইপক্ষইয়ো লৰচৰ কৰা নাই, সিপক্ষইয়ো।\nইপিনে, ৰাণাৰ মনৰ ভাবটো হ’ল, সেই সময়তে কোনোবা নহয় কোনোবা চিনাকি মানুহ এজন সেই ৰাস্তাৰে আহি ওলাবহিও পাৰে।\nনহ'লেও, নাটকীয়ভাৱে পৰিস্থিতিটো সলনি হৈ যাবও পাৰে।\nহ’লো সঁচা। মানে, কাষৰ গলি ৰাস্তাটোৰে হঠাৎ কুকুৰ এটা দৌৰি আহি ইহঁত দুটাৰ মাজতে সোমালহি আৰু ভুকিবলৈ ধৰিলে।\nতাৰ পিছে পিছে খেদি আহিছে এটা মস্ত ক’লা কুকুৰ!\n‘ৰাস্তাই-ঘাটে এই কুকুৰবোৰৰ কিনো এইবোৰ জা-নো! চেই, চেই!’\nকুকুৰকেইটাৰ প্ৰতি তাৰ গালিষাৰ শুনি ৰাণাৰতো হাঁহিয়েই উঠি গ'ল।\nলগে লগে ই ঠিক কৰিলে, এইটো চান্সতে ইয়াৰ পৰা আঁতৰাহে কথা!\nসেই কুকুৰ-আখ্যানৰ পিছত বহুদিনলৈ সিহঁতৰ মুখামুখি হোৱা নাছিল।\nহয়তো, ইয়াক ক'ৰবাত দেখিলেই লাজতে সি নিজেই আঁতৰি দিছিল।\nকিন্তু, তাৰ আচলতে লাজ লগা নাছিল।\nযিহেতু বিয়াখনৰ প্ৰস্তুতি আগবাঢ়িছিল সেয়েহে সি ৰণনীতিহে সলাইছিল।\nমানে, মানুহক দেখুৱাই সি বিয়াৰ যা-যোগাৰত অতি ব্যস্ত হৈ পৰিছিল।\nতাৰ ওপৰত দায়িত্ব ন্যস্ত নকৰা কামবোৰতো সি হস্তক্ষেপ কৰিছিলগৈ।\nচিনাকি দুই-একৰ আগত সি দিয়া যুক্তিটো হ’ল এইখন ঘৰৰ প্ৰতি তাৰ এটা দায়িত্ব আছে। হওতে দায়িত্ব বাকীবোৰৰো আছে, কিন্তু, শহুৰেকৰ ককাই- ভাইবোৰ যিহেতু অতি স্বাৰ্থপৰ আৰু সেইবোৰ মানুহে যিহেতু বিয়াৰ দিনাহে দেখা এটা দি নিজৰ দায় সাৰিবহি, সেইবাবে শহুৰেকক অলপ সহায় কৰি দিবলৈ বুলি সি নিজেই আগবাঢ়ি আহিছে। [ ১২ ] মানে, আহিবলৈ সি বাধ্য হৈছে।\nভাল কথা। বৰ ভাল কথা। বেয়া বুলিতো কোনো কাৰণতে ক'ব নোৱাৰি।\nকিন্তু, শেষ পৰ্য্য়ন্ত সি যে নিজকে লুকুৱাই ৰাখিব নোৱাৰিলে।\nতথাপি, ৰাণাই ভাবিলে, সিনো কোন?\nএনেয়ো, বিয়াৰ পিছত প্ৰত্যেকেই নিজৰ নিজৰ ভাগেই থাকিবগৈ।\nকোনেনো কাৰ ছাঁ গছকিবলৈ যাব! সব নিজক লৈয়েই ব্যস্ত হ'ব।\nকিন্তু, কথাবোৰ ৰাণাই ভবামতে, আশা কৰামতে নহ'লগৈ।\nএইবাৰ আৰম্ভ হ’ল জী-জোঁৱাইকেইটাৰ মাজত তুলনাৰ ৰাজনীতি।\nমানে, কোন কাতকৈ ধনী, কোন কাতকৈ ভাল, কোন কাতকৈ উপকাৰী!\nকিন্তু, ৰাণাতো এনেয়ো এইজাতীয় ভাব-চিন্তাৰ সাত ঢাপৰ বাহিৰত।\nসৰুৰে পৰাই তাৰ এক নিজস্ব মন আছে, এক লক্ষ্য আছে, আদৰ্শ আছে।\nজীৱনত কিবা এটা কৰি থৈ যোৱাৰ এক নিৰ্দিষ্ট আঁচনি আছে।\nকিন্তু, শহুৰেকৰ ঘৰখনত তাৰ এইবোৰ লক্ষ্য, আদৰ্শ আৰু আঁচনিৰ কথা বুজিবলৈ আছে কোন! তাতে, আদৰ্শ জোঁৱাইৰ উদাহৰণ হৈ বাকীকেইটাই তাত ইতিমধ্যে ভিতৰ-বাহিৰ কৰি আছেই!\n‘বুইছা ৰাণা, মাইকীমানুহবোৰৰ ওচৰত তোমাৰ এই লক্ষ্য, আদৰ্শ আৰু আঁচনিবোৰৰ কোনো অৰ্থ-পদাৰ্থনাই। সিহঁতৰ লক্ষ্য, আদৰ্শ আৰু আঁচনি বেলেগ।\nহাচবেণ্ড হিচাপে সেইখিনি পূৰণ কৰি দিব পাৰিলেই তুমি ভাল মানুহ আৰু নোৱাৰিলেই বেয়া। বুজিছা?’\nএইখিনি হ’ল বিজয়দাৰ ভাষ্য।\nতেওঁ হয়তো ঠিকেই কৈছে। আজি ইমানদিনে সংসাৰ কৰি কৰি হোৱা অভিজ্ঞতাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰিয়েই নিশ্চয় তেওঁ এই কথাখিনি ৰাণাক কৈছেহি।\nসিয়ো কথাখিনি বুজি নোপোৱা নহয়, পাইছে।\nকিন্তু, সি তেওঁলোকৰ লগত আপোচ কৰিবলৈ বিচৰা নাই।\nসি আপোচ কৰিবলৈ যোৱা মানেইতো সিটো পক্ষৰ বাবে বাট এৰি দিয়া।\nকিন্তু, বাট এৰি নিদিয়া মানুহৰ বাট ভেটি ধৰিবৰ বাবে সিপক্ষই এইবাৰ পঠিয়ালে আন এক গুণ্ডা। এদিন সন্ধিয়া বজাৰ কৰি খোজকাঢ়িয়েই গৈ থাকোতে নিয়োগ বিনিময় কেন্দ্ৰটোৰ সমুখতে সেই গুণ্ডাই ৰাণাৰ বাট ভেটি ধৰিলেহি।\n‘এই, ৰ’বা! তোমাৰ তেল বেছি হৈছে।\nতোমাক চাইহে আছে। সাৱধানে থাকিবা?’ [ ১৩ ] সি যিহেতু ৰাণাক আক্ৰমণ কৰা নাছিল সেয়েহে ৰাণাই স্বস্তি পালে।\nকিন্তু, সেই মানুহটো প্ৰকৃততেনো কোন আছিল, ই ধৰিব নোৱাৰিলে।\nএদিন পিছে, বেংকৰ সমুখৰ চাহ দোকানখনত সেই মানুহটোৰ লগত সিটো পক্ষই হাঁহি মাতি চাহ-মিঠাই খাই থকা দেখিয়েই ৰাণাৰ ইমান দিনৰ সন্দেহটো এক বিশ্বাসতে পৰিণত হ’লহি। কিন্তু, সিনো এতিয়া ইহঁতক কৰিব পাৰিব কি!\nআন এদিন, বহুত কিবা কিবি ভাবি সি পদ্মাৰ আগত কথাটো উলিয়ালে।\nকিন্তু, তাৰ কথাটো শুনিয়েই তাইতো একেবাৰে গৰ্জি উঠিল।\n‘কি কথা কয়? সেইজন মানুহৰ কথা আপুনি তেনেকৈ ভাবিব পাৰেনে?\nমানুহজনে বাইদেউক কিমান মৰম কৰে দেখা নাই?’\nৰাণাই কিন্তু বুজিলে, এইবোৰ সব ফাঁকি।\nকিন্তু, বাই-ভনীবোৰৰ তথাকথিত সোণ-ৰূপৰ সংসাৰবোৰ দেখি দেখি পদ্মাৰ মনতো চাগে এটা এটাকৈ অসন্তুষ্টি জমা হ’বলৈ ধৰিছিলহি।\nতাইৰ ওজৰ-আপত্তিবোৰ এটা এটাকৈ বাঢ়ি আহিবলৈ ধৰিলে।\nঅ’ৰ দোষে ত’ৰ দোষে গাঙঠি নামে থোপাথোপেৰ দৰে কথাবোৰ আৰু ঢাকি ৰাখিব নোৱাৰা বিধৰ হৈ পৰিলগৈ। এদিন ৰাতি, মাক, জীয়েক, বায়েক, ভনীয়েক সকলোৱে ডিঙিত ধৰাধৰিকৈ ঠিকচে এসোঁতা কান্দিলে আৰু লগতে অতি শীঘ্ৰে নাৰীজাতিৰ সন্মান ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এক দৃঢ় প্ৰতিজ্ঞাও কৰিলে।\nমানে, লোহা গৰম হৈছেই। এতিয়া, মাৰ কেইচাটমান দিয়াহে কথা!\nলগে লগে, সিপক্ষৰ পৰামৰ্শমতেই, পত্নীৰ ওপৰত তীব্ৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতনৰ অভিযোগ এটা ৰাণাৰ ওপৰত জাপি দি লিখা হ’ল এক এজাহাৰ।\n‘তুমি একো চিন্তাই নকৰিবা! মই আছো।’\nআশ্বাস দিয়াৰ উপৰিও সি যেন খুলশালীজনীৰ চকুপানীখিনিও মচি দিবহি!\nএজাহাৰখন হাতত লৈয়েই সি আনন্দত জপিয়াই জপিয়াই নাচিলে।\nসেইখন থানাত দিয়াৰ দায়িত্বভাগো সি নিজেই ল'লে।\nযিমানেই যি নহওক, সেইখন ঘৰৰ প্ৰতি তাৰ এটা দায়িত্ব আছে নহয়!\nঘৰখনৰ ইমান এটা বিপদৰ সময়ত সিতো মূৰ পোলোকা দিব নোৱাৰে।\nগতিকে, অৱস্থা চাই ব্যৱস্থা কৰাৰ আশ্বাস এটা দি সি থানা পালেগৈ।\n‘এইখন সংসাৰ নৰয়। আপুনি কে’চটো ৰেজিষ্টাৰ কৰিয়েই দিয়ক, ছাৰ!’\nসেইদিনা, অ.চি.ৰ ওচৰত এইয়াই আছিল তাৰ সজোৰ দাবী।\nশৰাইঘাটৰ এই শেষ ৰণখনত নিজৰ বিজয় নিশ্চিত কৰিবৰ বাবে সি এটা সময়ত মাতি নিলেহি নিৰ্য্য়াতিতা সহিতে তাৰ শাহুয়েককো। [ ১৪ ] তাত গৈ নিৰ্যাতিতাই হুকহুকাই এসোঁতা কান্দিলে। মাকে খং কৰিলে।\nসিপক্ষই ৰাণাক লক আপত সুমুৱাই ঠিক্‌চে এপালি দিয়াৰ কথা ক'লে।\nকিবা জামিনবিহীন ধাৰাৰ কথা ওলাল। দহবছৰ জেইলৰ কথাও ওলাল।\nএসময়ত, ডাইভোৰ্চৰ কথা ওলাল। এলিমণিৰ কথাও ওলাল।\nমানে, ডাইভোৰ্চৰ পিছত ওৱাইফক দি থাকিবলগীয়া পইচাখিনিৰ কথা।\nকিন্তু, গোটেই পৃথিৱীখন তোমাৰ বিৰুদ্ধে গ’লেও কোনোবা নহয় কোনোবা এজনতো তোমাৰ পক্ষত থিয় দিবহিয়েই।\nৰাণাৰ ক্ষেত্ৰতো সেয়ে হল।\nমানে, তাৰ হৈ মাত মাতিবলৈ থানাত উপস্থিত হ'লগৈ তাৰ বন্ধুবৰ্গ।\nকিন্তু, সিপক্ষই যে মান্তি হোৱাৰ নামেই নলয়।\nএটা সময়ত, পুলিচৰ মানুহখিনিৰো চাগে আমনি লাগিলগৈ।\nঠিক চাৰিমান বজাত, পত্নীৰ ওপৰত ভৱিষ্যতে কোনো ধৰণৰ অত্যাচাৰ নকৰিব বুলি ৰাণাৰ হতুৱাই এক চুক্তিপত্ৰত স্বাক্ষৰ কৰোৱাই লৈ অ.চি.য়ে তাক যাবলৈ দিলে। লগে লগে, পিছলৈ এবাৰো নোচোৱাকৈ সি গহীনত ওলাই আহিল।\nঅৱশ্যে, থানাৰপৰা ওলাই আহিবৰ সময়ত, কিয় জানো, চেকেণ্ড অফিচাৰ জনে তাক একাষৰীয়াকৈ মাতি নি ক’লে, সেইজাতীয় অভিযোগ কিছুমান থানা খনলৈ আহিয়েই থাকে। তাৰ বেছিভাগ অভিযোগেই মিছা বুলি তেওঁলোকে জানে আৰু বুজে যদিও মাইকী মানুহৰ কে’চবোৰ ল'বৰ বাবে তেওঁলোক বাধ্য হৈ পৰে।\nতেওঁৰ অসহায় স্বীকাৰোক্তিটো শুনি ৰাণাতো দস্তুৰমত আচৰিত হ'ল।\nলগে লগে সি ঠিক কৰিলে, এইখন থানাত এইজাতীয় এইটোৱেই অন্তিম কে’চ হ’ব আৰু ইয়াৰ ব্যৱস্থা সি নিজেই কৰিব। মানে, সি ইয়াৰ বিৰুদ্ধে এনেকুৱা প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰদৰ্শন কৰিব যে জোঁৱায়েকৰ ওপৰত পুলিচ-কে’চ এটা দিয়াৰ আগতে অন্ততঃ ইয়াৰ মানুহখিনিয়ে হাজাৰবাৰ ভাবিব। ভাবিবলৈ বাধ্য হ’ব।\nএই কামটো কেনেকৈ আৰম্ভ কৰিব তাকে ভাবি ভাবি সি আহি থাকোঁতে সিপক্ষই স্কুটাৰ চেঁকুৰাই আহি বেংকৰ কেঁকুৰিটোতে ইয়াৰ বাট ভেটি ধৰিলেহি।\n‘চোৱা, একে ঠাইৰে ল’ৰা বুলিয়েই তোমাক আগতেই কেইবাবাৰো সাৱধান কৰি দিছিলো। মনত আছে?\nতুমি কিন্তু ডাঙৰক সন্মান কৰিব নাজানা।\nএতিয়া আৰু আমি এনেকুৱা কৰিমেই। তুমি কি কৰিবা?’\nৰচনাঃ মে, ২০১৮.\nৰাজাই পিঠিৰ বেগটো বাৰাণ্ডাৰ বেঞ্চখনতে ধুপুচকৈ পেলাই দিলেগৈ।\nতাৰ কাণ্ড-কাৰখানাখন দেখি হালৈদেৱৰ হয়তো হাঁহিয়েই উঠিল।\n‘ইমান ডাঙৰ বেগ! কিনো আনিছে?মই কিন্তু এই সৰু বেগটোহে লৈছোঁ।’\n‘জা-নো ভাই! আপুনি কি লয়, কি নলয়, আপোনাৰ কথা।\nফুৰিবলৈ যাওঁতে মই হ’লে দৰকাৰী বস্তুবোৰ লগত লৈয়েই যাওঁ।’\nপিন্ধা কাপোৰখিনিতো সি লয়েই। তাৰ উপৰিও নিজৰ টাৱেলখন, চাবোন, চেণ্ডেল, টুথপেষ্ট, ফণি আদিও লৈ যায়। সি মানে গৃহস্থঘৰক যিমান পাৰে কমকৈ অসুবিধা দিবলৈ চেষ্টা কৰে যাতে তেওঁলোকে ত্ৰাহি মধুসূদন সুঁৱৰিবলগীয়া নহয়।\n‘ভালেই কৰিছে। আমাৰজনে অৱশ্যে এইবোৰ চিন্তা কৰিবই নালাগে। অসমখনৰ য’লৈকে যায় তাতেই নিজৰ মানুহ আছে যে! অসুবিধা নাই।\nতাতে, আমাৰ বাই-ভনীকেইজনীৰ মাজততো মৰম-চেনেহ পূৰা আছে।\nদেখিব নহয়, সিহঁতে এওঁৰ কাপোৰ-কানিও ধুই দিব।’\nগৌৰৱত ৰুণা নবৌৰ হাঁহিটো সমগ্ৰ মুখমণ্ডলতে যেন বিয়পি পৰিল।\nএটা সময়ত, হালৈদেৱৰ মুখতো সেই হাঁহিটিৰ সংক্ৰমণ ঘটিলহি।\nভাল লাগে। এনেকুৱা সংসাৰবোৰ দেখিলে তাৰ আচলতে ভালেই লাগে।\nতামোল এখন মুখত ভৰাই ৰাজাক ‘ব’লক’ বুলি কৈ তেওঁ আগবাঢ়িল।\nসি দেখিলে, বেগটো হাতত লৈ ৰুণা নবৌয়ে ঠিক তেওঁৰ পিছ লৈছে।\nতেওঁৱো যাব নেকি! তাকো, এইটো সাজত!\nতেওঁ যাব বুলিতো তাক কোৱা নাছিল। তেন্তে?\n‘না না, মই ষ্টেচনলৈকেহে যাম। অলপ আগবঢ়াই দিওঁ আৰু!’\nঠিক আছে, ঠিক আছে। ভাল কথাই। অলপ আগবঢ়াই দিবই লাগে।\nসি আৰু বেছি কথা নকৈ তাৰ গধুৰ বেগটো পিঠিতে বান্ধি লৈ হেপোৰ তেপোৰকৈ তেওঁলোকৰ পিছ ল’লে। ৰাস্তাটো ভাল হোৱাহ’লে বেগটো চলাই চলাই নিবই পাৰিলেহেঁতেন। কিন্তু, এইবোৰ ভগা-চিগা ৰাস্তাত তেনে কৰাটো সম্ভৱেই নহয়। অৱশ্যে, ষ্টেচনৰ ভিতৰত পৰা যাব। কিন্তু, কিমানকণ দূৰনো! [ ১৬ ] ‘পাৰিব নে টমটম ধৰিব লাগিব?’\nহালৈদেৱৰ আব্দাৰটো দেখি তাৰ ভালেই লাগিল বাৰু।\nকিন্তু, নবৌয়েকৰ আগত লাজ পোৱাতকৈ সি নালাগে বুলিয়েই ক'লে।\nকিমানকণ দূৰনো! আধা কিল'মিটাৰহে। হ’ব, পাৰিব।\nপাৰিলে বাৰু। কিন্তু, শেষত গৈ প্লেইটফৰ্মত বেগটো নমাই দিয়াতহে শান্তি লাগিল। তাতে, পিঠিখন ঘামত তিতি গ'ল। কথাটো তাৰ ভাল নালাগিল।\nসি গম পালে, ট্ৰেইনখন আহিবলৈ তেতিয়াও আধাঘণ্টা বাকী আছে।\nসি ভাবিলে, ক'ৰবাত অলপ বহিব পৰা যাব তেন্তে।\nএঠাইত খালী চিট দুটা দেখি সি খৰধৰকৈ আগবাঢ়ি গ'ল।\nবেগটো তাতে ৰাখি সুখী দম্পতীক অলপ বহিবলৈ কৈ টিকটটো কাটি লওঁ বুলি সি আগবাঢ়িল। ভীৰ বেছি হোৱা নাছিল। টিকটটো সি সহজেই পালেগৈ।\nউভতি আহি সি দেখিলে তেওঁলোক দেখোন কিবা কথাত হাঁহি হাঁহি ইটোৰ গাত সিটো যেন বাগৰিয়েই পাৰিছে।\nমানুহগৰাকীৰ হাত দুখন আকৌ হালৈদেৱৰ হাতৰ মুঠিত।\nচাৰিওফালে যে বেলেগ মানুহ আছে, খবৰেই নাই একেবাৰে।\nএওঁলোকে বাৰু অলপ বেছি কৰি দেখুৱাইছে নেকি!\nবিয়াৰ ইমান বছৰৰ পিছতো ইমান প্ৰেমনে!\nএওঁলোকৰ ভীমৰতি চৰিছে নেকি আক’! ক’বতো নোৱাৰি।\nযিয়েই নহওক, এই সময়ত এওঁলোকক সি দিগদাৰ দিব জানো!\nবহুত দেৰি সি বিব্ৰত অনুভৱ কৰি ৰৈ থাকিল।\nএটা সময়ত লাহেকৈ কাহ এটা মাৰি সি তেওঁলোকৰ সমুখত থিয় দিলেগৈ আৰু টিকট দুটা দেখুৱালে। তেওঁ পিছে টিকট দুটা তাকে ৰাখি থ’বলৈ ক'লে।\nঅলপ পিছতে ট্ৰেইনখন আহিল। সিহঁতেও খৰধৰকৈ উঠি ল’লেগৈ।\nচিট দুটা কোনোমতে দখল কৰি খিৰিকিৰে বাহিৰলৈ চাওঁতেই সি মন কৰিলে নবৌৱেকে দেখোন চলচলীয়া চকুৰে হাত জোকাৰি জোকাৰি ৰৈ আছে।\nট্ৰেইন আগবাঢ়িল। আৰম্ভ হ’ল হকাৰবোৰৰ চিঞৰ বাখৰবোৰ।\nমাজে মাজে কাণত পৰিলহি হিজ্‌ৰা কেইটামানৰ হাত চাপৰিৰ শব্দও।\nযাত্ৰীবোৰৰ মাজত দহটামান ভাষাত কোৱা দহ ৰকমৰ কথা।\nমুঠতে, চাৰিওফালে এক হুলস্থূলীয়া পৰিৱেশ।\nসেইবোৰৰ মাজতো সি মন কৰিলে, আধাঘণ্টা-এঘণ্টাৰ মূৰে মূৰে [ ১৭ ] হালৈদেৱৰ ফোনৰ ৰিংট'নটো বাজি থাকিল। মানে, তেওঁৰ মিছেচৰ কল!\nট্ৰেইনখন ক’ত পাইছেগৈ, তেওঁ চাহ-তাহ কিবা খাবলৈ পাইছেনে নাই, সব কথাৰে মানুহগৰাকীয়ে আপডে'ট বিচাৰি আছে।\nইপিনে, হালৈদেৱৰ মুখততো অনবৰতে হাঁহিটো লাগিয়েই আছে।\nকথা-কাণ্ডবোৰ দেখি দেখি তাৰ মানে এটা সময়ত বিৰক্তি লাগিলগৈ।\nখিৰিকিৰ কাষৰ চিট এটা খালী হৈ থকা দেখি তালৈকে সি উঠি গ'ল।\n‘উঠি গ'ল যে! হৈছে কি?’ - তেওঁ যেন অলপ আহত হ’ল।\nসি বোলে, একো নাই, খিৰিকিৰে বাহিৰখন অলপ চাবহে খুজিছে।\nযিমান দূৰলৈকে তাৰ চকু গৈছে সিমান দূৰলৈকে কেৱল সেউজীয়া!\nবিস্তীৰ্ণ চাহবাগিছা, গছ-গছনি, হাবি-জংঘল, ঘৰ-বাৰী, ধাননীপথাৰ।\nমাজে মাজে পাৰ হৈ গৈছে একোখন নদী, একোটা জান, একোটা জুৰি!\nওপৰত ওলমি আছে ৰৌদ্ৰোজ্জ্বল এখনি নীলা আকাশ!\nআকাশৰ ঠায়ে ঠায়ে ওলমি ৰৈছে কপাহ-কোমল দুই এটুকুৰা ডাৱৰ!\nসুন্দৰ! সঁচায়ে, বৰ সুন্দৰ! চাই থাকিলে হেপাহ নপলায়েই দেখোন!\nদবাৰ ভিতৰৰ পৰিৱেশ আৰু বাহিৰৰ পৰিৱেশৰ কি যে পাৰ্থক্য!\nদবাৰ ভিতৰৰ হাজাৰটা হুলস্থূলৰ মাজতো এপাকত পিছে তাৰ কাণত পৰিলহি এটা দীঘলীয়া মাত, ‘ছায়, গৰম ছায়!'\n‘চাহ খাওঁ, আহক!’-হালৈদেৱৰ প্ৰস্তাৱটো তাৰ অৱশ্যে ভালেই লাগিল।\nচাহৰ লগতে তেওঁ যেনিবা টেমা এটাৰ পৰা উলিয়ালে দুটুকুৰা কে'ক।\nকে'কটুকুৰা মুখত লৈয়েই সি বুজি পালে এইবোৰ বনোৱা-কৰাত মানুহ গৰাকীৰ হাতখন যথেষ্ট ভালেই।\nঅন্ততঃ তাৰ গৰাকীতকৈ যে ভাল, সেইটো কথা সঁচা।\nএই কথাটো কিন্তু সি ঘৰৰ গৰাকীৰ আগত উলিয়ালেগৈ দিগদাৰ আছে।\nতেওঁ যিতুহে মন্তব্য দিব, ভাবিবলৈয়ো তাৰ লাজ লাগে।\n‘আৰু এটুকুৰা লাগে নেকি?\nদিলেতো লাগেই। আছে যদি লাডু-চাডুুুও খাই চাব পাৰি।\n'বুইছে, ভনীয়েকলৈ বুলি ঘৰতে চাউল খুন্দি পিঠা, লাডু এসোপামান বনাই দি পঠিয়াইছে। লগত, সান্দহগুৰি আৰু আচাৰখিনিওতো আছেই।\nমই বোলো, বেছিকৈ দিলে বেগত নধৰিব। নিওঁতে অসুবিধা হ’ব।\nনাই,নুশুনেই৷ এতিয়া অৱশ্যে ভালেই হৈছে। আমিও তাকে খাব পাৰিম।’\nঠিক আছে, তেন্তে। যিমান পৰা যায় খোৱাহে কথা। [ ১৮ ] খালি, মানুহঘৰত দিবলৈ টোপোলাটোত কেইটামান থাকিলেই হ’ল৷\n‘বুইছে, এই মিতিৰ ফুৰাৰ কামটো কৰিবলৈ মই হ’লে ভালেই নাপাওঁ।\nসময়ো নাপাওঁ৷ ইফালে, খৰচ-পাতিৰ কথাও আছে।\nতেওঁ কিন্তু নামানিলেই।\nবোলে, ভনীয়েকজনীৰ ঘৰৰ পৰা এপাক মাৰি আহিবগৈয়ে লাগে।\nমই বোলো গলে দুইটা যাওঁ। তেওঁ আক’ ঘৰখন এৰি নাযায়।\nকি কৰিম, কওক! অগত্যা যোৱাটোকে ঠিক কৰিলো আৰু!\nতেনেতে ভাবিলো, যায় যদি আপোনাকো লগতে লৈয়েই যাওঁ।\nদুইজন লগ হ'লে ফুৰিবলৈ বেয়া নালাগিব।\nবাটে পথে কথা এষাৰ পাতিবলৈয়ো লগ এটা লাগে নহয় ৷ নে কি কয়?’\nসেইটোতো হয়েই। অকলে গলে আমনি লাগিবৰ কথাও।\nঅচিনাকি সহযাত্ৰীৰ লগত কিমান কি কথানো পাতিব পাৰি আৰু!\nকোনোবা এজনে সহাৰি দিলেও আন কোনোবাজনে নিদিবও পাৰে।\nকিছুমান মানুহে আক’ অচিনাকি সহযাত্ৰীক বিশ্বাসত নলয়েই নহয়!\nতাতকৈ, ঘৰৰ পৰা যাওঁতেই লগ এটা লৈ যোৱাই বুধিয়কৰ কাম হ'ব।\nভালেই হ’ল।বহুদিন ঘৰতে সোমাই সোমাই তাৰো আমনিহে লাগিছিল।\nগতিকে, এওঁৰ লগতে এপাক মাৰি অহাহে ভাল হ'ব।\nইফালে, সৰু-ডাঙৰ প্ৰায় প্ৰতিটো ষ্টেচনতে ৰৈ ৰৈ ট্ৰেইনখন গৈ থাকিল।\nজংচন-ষ্টেচনকেইটাৰতো কথাই নাই আনকি মাজৰাস্তাতো ক্ৰচিঙৰ নামত আধাঘণ্টামানকৈ ৰখায়। বিৰক্তি লাগি যায় একেবাৰে। নামি যাবৰে মন যায়।\nপিছে, যিয়েই নহওক, ট্ৰেইনৰ ড্ৰাইভাৰক ক’বানো কি, কৰিবানো কি!\nযি বেমাৰৰ ঔষধ নাই সেই বেমাৰ সহ্য কৰাৰ বাহিৰে আন কি উপায়!\nএটা ষ্টেচনত তিনিটা এমা-ডিমাৰে সৈতে উঠিলহি এটি বিশেষ পৰিয়াল।\nক’লা কাপোৰৰ আৱেষ্টনিৰ মাজেদি মাত্ৰ চকু দুটাহে ওলাই থকা মহিলা গৰাকীৰ বিষয়ে অনুমান কৰাৰো কোনো উপায় নাছিল। কিন্তু, আধাপকা চুলি- ডাঢ়িৰে সৈতে মানুহজনৰ বয়স মোটামুটি যাঠিবছৰ মান হ’ব যেন লাগিল।\nএৰা, এইবোৰহে মানুহ। অক্ষয় যৌৱন একেবাৰে!\nমন্তব্য দিয়াটো অসুবিধা যদিও হালৈদেৱে তালৈ চাই মিচিকিয়াই হাঁহি এটা মাৰিলে আৰু খিৰিকিৰে বাহিৰলৈ চাই ৰ’ল। সি পিছে গহীন হৈ বহি থাকিল।\nকি দৰকাৰ! বাটৰ কচু গাত ঘঁহি লোৱাৰ কি দৰকাৰ!\nপৰৱৰ্তী ষ্টেচনটোত পিছে চকুত পৰাকৈয়ে ধুনীয়া মহিলা এগৰাকী আহি [ ১৯ ] তাৰ কাষতে বহিলহি। সি আৰু তেওঁৰ বাবে যিমান পাৰে ঠাই উলিয়াই দিলে।\nএপাকত সি পিছে মন কৰিলে, হালৈদেৱে মুখ টিপি টিপি হাঁহি আছে।\nহাঁহিটো চেপি ৰাখিবলৈ চেষ্টা কৰোতে কৰোতে এটা সময়ত তেওঁৰ পিছে কাহ এটা উঠি আহিল। তেওঁৰ চকু দুটাও ৰঙা পৰি গ'ল।\nতেওঁৰ অৱস্থাটো দেখি তাৰ কিন্তু বেয়াই লাগিল।\nআন উপায় নেদেখি তেওঁলৈ বুলি পানীৰ বটলটোকে আগবঢ়াই দিলে।\nপানী এঢোক খাই লৈ দুবাৰমান গলখেকাৰি মাৰি তেওঁ যেনিবা অলপ তৎ পালে। সি ভাবিলে, লেঠাটো মৰিল। কিন্তু, নহয়।\nসি দেখিলে, মুখ টিপি টিপি তেওঁ আকৌ হাঁহিবলৈহে ধৰিছে।\nকি কথাটোতনো তেওঁ ইমান ৰস পাইছে জানো!\nপিছৰ ষ্টেচন এটাত অৱশ্যে মহিলাগৰাকী নামি গ'ল।\nএইবাৰ, পকা ডাঢ়ি-চুলিৰে বুঢ়া মানুহ এজন আহি সেই ঠাইত বহিলহি।\nকথাটো তাৰ ভাল নালাগিল।\nআন উপায় নেদেখি সি খিৰিকিৰে বাহিৰলৈকে চাই ৰ'ল।\nএপাকত মন কৰিলে, তেওঁ দেখোন আকৌ খুকখুককৈ হাঁহিয়েই আছে।\nহয়তো, সুন্দৰী মহিলাগৰাকীৰ স্থানত বুঢ়া মানুহজন আহি বহাত তাৰ মনত কেনে লাগিব পাৰে তাকে অনুমান কৰিয়েই তেওঁ ৰস পাইছে।\nটি.টি.ই.জন আহি ওলালহি। সি টিকট দুটা গহীনত উলিয়াই দিলে।\nভিক্ষাৰী এটা আহি ওলালহি। পাঁচটকীয়া এটা দি বিদায় দিলে।\nহিজৰা এটা আহি ওলালহি। ভঙা নাই বুলি কৈ সি গহীন হৈ দিলে।\nএটাই পিছে তাৰ শাড়ীখন ডাঙি দেখুৱাই ভোৰভোৰাই গুচি গ'ল।\n‘এইবোৰৰ পৰা বৰ দিগদাৰ, বুইছেনে? ট্ৰেইনত আহিবলৈকে মন নাযায়।\nকিন্তু, কি কৰিবা আৰু! মানুহজনীয়ে নামানিলেই নহয়!\nইপিনে, মই ঘৰত নাথাকিলে ভাৰতীয়াকেইটাৰো উৎপাত হয়।\nছোৱালীকেইজনীৰ ওচৰলৈ ক’ৰ ক’ৰ যে ল’ৰাবোৰ আহি থাকে!\nসিদিনা এটাক যে হুদুখেদা দিলো। বোলো, গেইটৰ মুখত আকৌ এনেকৈ লিঠিঙালিঠিং কৰি থকাহি দেখিলে ঠেং ভাঙিম। চিনি পোৱা নাই মোক!'\nউপায় নাই, দেখিছোঁ।\nজীৱনটো মানে এই সমস্যাবোৰৰ মোকাবিলা কৰোতেই পাৰ হৈ যায়।\n‘যোৱা সপ্তাহত এজনীৰ মাক-দেউতাকক মতাই আনি দমেই দিলো।\nবোলো, ছোৱালীক ঘৰলৈ লৈ গৈ ইমিডিয়েট বিয়া পাতিয়েই দিয়কগৈ! [ ২০ ] মোৰ ঘৰত এইবোৰ লিলিমাই কাৰবাৰ নচলিব। মই সহ্য নকৰো।’\n‘তাৰ পিছত সিহঁতৰ কি সঁচায়ে বিয়া পাতি দিলে?’\n‘না না, ক’ত বিয়া পাতি দিব!’\nমাকজনীয়ে এসোঁতা কান্দিলে আৰু জীয়েকক দুচৰ দি ঘৰলৈ লৈ গ’ল।\nমই বোলো ভালেই হল। নহ'লে, আমাৰ বদনামহে হ'লহেঁতেন।\nএইবোৰ, মানে, মহা ঝামেলা।’\nঅৱশ্যে, মাহেকত ওপৰঞ্চি পইচা দুটামান উপাৰ্জন কৰিবৰ বাবে এই ধৰণৰ দুই-এটা ঝামেলা সহ্য কৰিবও লগীয়া হয়।\nতাকে, চাই চিতি ল'লে ভাল। নহ'লে, অযথা টেনচন।\n‘কাৰবাৰটো এনেয়ে ঠিকেই আছে। কিন্তু, ল'ৰা-ছোৱালীবোৰে থপিয়াথপি\nখন কৰিলেহে খং উঠে। মই কওঁ, থাকিলে ভদ্ৰ হৈ থাক! নহ'লে, ওলাই যা!’\nঠিকেই আছে। অৱস্থা চাই ব্যৱস্থা কৰিবই লাগিব।\nমানে, যেনে কুকুৰ তেনে টাঙোন।\nইহঁতক কোনো কাৰণতে এৰি দিব নালাগে। এৰি দিলে চলহে পাব।\nপিছত গৈ থৈ গাৰ্জেনবোৰৰহে টেনচন হ’বগৈ। লগতে অপমানো।\nকয়েই নহয়, সৰুৱে পানী পেলায় আৰু ডাঙৰ পিচলি পৰে।\nএওঁ, দেখিছোঁ, ঠিকেই কৰিছে। সি হোৱাহ’লেও তাকে কৰিলেহেঁতেন।\nএটা সৰু ষ্টেচনত তেওঁ হঠাৎ ‘এ, নামক নামক’ বুলি খৰধৰ কৰিলে।\nসিয়ো আৰু বেগটো পিঠিতে তুলি লৈ তেওঁৰ পিছ ল’লে।\nপ্লেইটফৰ্মখন পাৰ হৈয়েই তেওঁলোক অট’ এখনত উঠিলেগৈ।\nক'লৈ যাব সি পিছে নাজানে। তেওঁ য'লৈকে নিয়ে তলৈকে যাব লাগিব।\nমানে, এতিয়াৰ পৰা তেওঁৰ একান্ত বাধ্য ছাত্ৰ হোৱাৰ বাদে আন বিকল্প\nতাৰ হাতত নাই।\nপ্ৰধান পথটো এৰি এটা সময়ত গলি ৰাস্তা এটাৰে অট’খন সোমাই গ'ল।\nশিলগুটি দিয়া ৰাস্তাটোৰে অট’খন জপিয়াই জপিয়াই গৈ থাকিল।\nথেকেচা খাই খাই গৈ থাকোতে তাৰ পিছে হাঁহি এটাহে উঠি আহিল।\nমানে, অবাঞ্চিত পৰিস্থিতিবোৰতো তাৰ কেতিয়াবা আমোদ লাগে।\n‘কি হ’ল, হাঁহিলে যে!’—হালৈদেৱ চাগে আচৰিতেই হ’ল।\nইমানকৈ থেকেচা খালে নাহাঁহি আৰু কান্দিলেহে হ'ব।\n‘আপোনাৰো যে কথা আৰু!’—এইবাৰ তেওঁৱো হাঁহিলে।\nগেইট এখনৰ সমুখত তেওঁ হঠাৎ চিঞৰি দিলে, ‘এই, ৰাখা ৰাখা!’\n[ ২১ ] সি মন কৰিলে, অলপ পুৰণি ডিজাইনৰ আসাম টাইপৰ এটা ঘৰ।\nগেইটৰ ওচৰৰ পৰা দুৱাৰমুখলৈকে পকা কৰা বাটটোৰ দুয়োকাষে দুশাৰী হে’জ আৰু দুই এজোপা ফুল। মাজতে এজোপা খেজুৰ জাতীয় গছো আছে।\nসি গেইটৰ সমুখতে ৰৈ ঘৰটোৰ পৰিৱেশ-পৰিস্থিতি অধ্যয়ন কৰি থকাৰ সময়তে হালৈয়ে যেনিবা অট’ৰ ভাৰাটো আদায় দি আজৰি হ’ল। ভালেই হ'ল।\nকুকুৰ থাকিব পাৰে বুলি ভাবি সি অলপ থেৰোগেৰো কৰি থাকোতেই তেওঁ গেইটখন খুলি সোমাই গ'ল। সাহস পাই সিয়ো তেওঁৰ পিছ ল’লে।\nবেগটো মজিয়াতে নমাই থৈ সি ইফালে সিফালে চাবলৈ ধৰিলে।\nতেওঁ কলিং বেলটো টিপি দিলে। ক্ষন্তেক পিছতে দুৱাৰখন মেল খালে।\nল’কাটৰ ব্লাউজ পিন্ধা সুন্দৰী মহিলা এগৰাকী হাঁহিমুখেৰে ওলাই আহিল।\n‘বাঃ ধুনীয়াজনী হৈছা দেখোন অ’!\nহালৈদেৱে দেখোন হাঁহি হাঁহি তেওঁৰ উদং বাহুটোত টিপা মাৰি দিলে।\n‘যাঃ এইটো!’ - মানুহজনীয়ে মুখখন অলপ ভেঙুচাই দেখুৱালে।\nহঠাৎ, কি দেখিলে কি নেদেখিলে, সি যেন একোৱেই ধৰিব নোৱাৰিলে।\nসিতো চকু মোহাৰি মোহাৰি থৰ হৈ ৰৈ গ'ল।\n‘আহক!’- হঠাৎ, মানুহগৰাকীৰ মাতষাৰ তাৰ কাণত পৰিলহি।\nতাৰ পিছৰখিনি আৰু গতানুগতিক।\nমানে, হাত-ভৰি ধোৱা, চৰ্বত একোগিলাচ খোৱা, ঘৰখনৰ বাকীকেইজন সদস্যৰ কুশল-মঙ্গলৰ বাতৰি লোৱা, ডাইনিং টেবুললৈ যোৱা আৰু ভাত খোৱা।\n‘ই কানু কিমান সময়ত পায়হি?’\n‘তেওঁ আহোঁতে ৰাতি ৯ মানেই বাজে। দিনটোৰ বিক্ৰী-বাৰ্তাৰ হিচাপ- পাতিখিনি চিজিল লগাইহে আহিব পাৰে৷ নহলে, পিছদিনা ঝামেলাহে হয়।’\n‘দিনটো অকলে অকলে আমনিহে লাগে চাগে!’\n‘দিনটো আজৰিয়েই নাপাওঁ। গোটৰ কামখিনিও থাকে নহয়!’\n‘ই মাইনা ক’ত?’\n‘সিতো স্কুললৈ গৈছে। আবেলি একেবাৰে টিউচন কৰিহে উভতিব।’\nমানে, একক পৰিয়াল। সৰু পৰিয়াল। আৰু নিশ্চয় সুখী পৰিয়ালেই।\nভাত-পানী খাই লৈ অলপ সময় সি জিৰালে। মানে, চোফাখনতে বহিল।\nআবেলি ঠিক পাঁচ মান বজাত সি ভাবিলে, কিমাননো ভিতৰতে সোমাই থাকিব আৰু! ওচৰৰে চাহ বাগানখনৰ ফালেই অলপ ওলাই যোৱা হওক।\nহালৈদেৱে পিছে আৰু অলপ জিৰাব বুলিহে ক'লে। [ ২২ ] ইমান দূৰ জাৰ্ণি কৰি আহি তেওঁৰ হেনো বৰ ভাগৰ লাগিছে।\nহ’ব পাৰে। মানে, তেওঁৰ ভাগৰ লাগিবও পাৰে। বয়সৰ কথাও আছে।\nশেষত, সি অকলে অকলেই বাগানখনৰ মাজে মাজে আগবাঢ়িল।\nমাজতে, হে’ডফোনটো লগাই লৈ জুবিনৰ গান শুনি শুনি গৈ থাকিল।\n‘আসাম দেশে ছাই কে বাগান, হাৰিয়ালি ছাই কে বাগান,\nমোৰ ভনী, কেনে যাবি ছাড়িয়া আসাম...'\nবাগানৰ পৰিষ্কাৰ পকা ৰাস্তাটোৰে সি গৈ আছে গৈ আছে গৈ আছে।\nচাৰিওফালে মাথোঁ সেউজীয়া আৰু সেউজীয়া।\nযেন এখন সেউজীয়া সাগৰ। আৰু সি যেন এজন অকলশৰীয়া নাৱিক।\nকেঁকুৰি এটা ঘূৰিয়েই দোকান এখন দেখি সি এনেয়ে অলপ ৰৈ দিলে।\nনতুন মুখ এখন দেখি দোকানীজনৰ মনত চাগে কিছু কৌতুহল হল।\nসেই সময়ত আন কোনো গ্ৰাহক নথকাত সিনো কোন আৰু ক'ৰপৰা আহিছে তেওঁ জানিবলৈ বিচাৰিলে আৰু সিয়ো যিমান পাৰি চমুৱাই কথাটো ক'লে।\n‘আৰে, আপুনি দেখোন মোৰ ঘৰতে আলহী হৈছেহি। আহক আহক, ইয়াতে বহকহি!’\nটপামূৰেৰে পেটুৱা মানুহজনক দেখি তাৰ মনত কিছু কৌতুহলেই হ’ল।\nপ্ৰধানকৈ তেওঁৰ মিছেচৰ চেহেৰা-পাতিৰ লগত মনতে তুলনা এটা কৰি কিছু নাটকীয় সম্ভাৱনীয়তাৰ কথা ভাবি সি আমোদ অনুভৱ কৰিবলৈয়ে ললে।\nমাজতে, হালৈদেৱে ফোন কৰি সি ক’ত আছে সুধিলে।\nতাক লৈ চিন্তা কৰিবলগীয়া নাই বুলি জানিব পাৰি তেওঁ চাগে নিজৰ মতে সময় কটাবলৈ ধৰিলে। তেওঁক লৈ চিন্তা কৰিবলৈ তাৰতো নায়েই।\nদোকানীৰ নিজাববীয়া গাদীখনৰ কাষতে থকা প্লাষ্টিকৰ চকীখনতে বহি লৈ দহটা কথাৰ মাজে মাজে সি মানুহজনক একান্তভাৱে লক্ষ্য কৰিবলৈ ল'লে।\nমানুহজন মোটামুটি বেপাৰী। পাটি পইচালৈকে হিচাপ কৰে।\nঘৰ-সংসাৰৰ প্ৰতি তেওঁ কিন্তু উদাসীন নহয় যেন লাগিল।\nল'ৰাটোক লৈ মানুহজন অৱশ্যে খুবেই আশাবাদী।\nপাৰিলে, ভৱিষ্যতে তাক চৰকাৰী অফিচাৰেই বনাব খোজে।\nতাৰ বাবে যিমান পইচা খৰচ কৰিব লাগে, কৰিবলৈ তেওঁ প্ৰস্তুত।\nকিন্তু, ল'ৰাটো অলপ চঞ্চল, উৎপতীয়া আৰু অবাধ্যও।\nতাক কি কৰিলে ভাল হ’ব তেওঁ তাৰপৰা জানিবলৈ বিচাৰিলে।\nসি পিছে চঞ্চল, উৎপতীয়া আৰু অবাধ্য ল’ৰাবোৰ ভালহে পায়। [ ২৩ ] সি দেখিছে, এনেবোৰ ল’ৰাৰ নিজস্ব এক মন থাকে, চিন্তা-ভাবনা থাকে।\nযিকোনো কথাত নিজস্বভাৱে সিদ্ধান্ত লোৱাৰো এক প্ৰৱণতা থাকে।\nতেনে ল'ৰাৰ লগত ভৱিষ্যতে আপুনি যিকোনো এটা বিষয় আলোচনা কৰিব পাৰিব। কোনো সমস্যাৰ সমাধানসূত্ৰ এটা লাভ কৰাৰ সম্ভাৱনাও থাকিব।\nকিন্তু, সৰুৰেপৰাই আনৰ বাধ্য হোৱা ল'ৰাবোৰ পৰমুখাপেক্ষী হয়।\nসিহঁতে না কিবা এটা কথা চিন্তা কৰিব পাৰে না কোনো সমস্যাৰ সমাধান সূত্ৰ এটা আগবঢ়াব পাৰে। সিহঁতে খালি আনৰ নিৰ্দেশ পালন কৰিবহে পাৰে।\nএনেবোৰ ল'ৰাই গৈ থৈ ভৱিষ্যতে নিজ পত্নীৰ আজ্ঞাবহ গোলাম হয়গৈ।\nতেওঁ কি বিচাৰে নেকি যে ল’ৰাটো ভৱিষ্যতে গৈ থৈ তাৰ ঘৈনিয়েকৰ আজ্ঞাবহ এটা গোলাম হওক আৰু বুঢ়াকালত তেওঁলোককে অৱহেলা কৰক!\n'না না, সেইটো কেনেকৈ হ'ব? বুঢ়াকালত ল'ৰাটোৱেইতো কণাৰ লাখুটি।'\nমাজে মাজে দুই এজন গ্ৰাহক আহে। তেওঁ গ্ৰাহকৰ লগত ব্যস্ত হয়।\nবাকী সময়খিনিত চলি থাকিল তেওঁলোকৰ দহ ৰকমৰ কথা-বাৰ্তা।\nঠিক ৯ বজাৰ লগে লগে তেওঁ দোকান বন্ধ কৰিবলৈ বুলি সাজু হ’ল।\nতেওঁৰ কথামতে তেওঁৰ বাইকতে সি উঠি ল'লে আৰু আহি থাকিল।\nবহা কোঠাটোত সি দেখিলেহি, হালৈদেৱে টি.ৱি, চাই বহি আছে।\nসিয়ো তেওঁৰ কাষতে বহি ল'লে আৰু আপডে'ট দিয়াত লাগিল। হঠাৎ তাৰ কাণত পৰিলহি, ভিতৰৰ কোঠাটোত গৃহিনীগৰাকীয়ে গৃহস্থ জনক বৰ জোৰত ধমক এটা দিছে।\nঅলপ পিছতে সি দেখিলে, এটা ভিজা মেকুৰীৰ দৰেই মানুহজন ৰূমটোৰ পৰা ওলাই আহিছে। মহিলাগৰাকীয়ে কিন্তু হাঁহি মাতি থাকিল।\nতাৰ বেয়া লাগিল। ৰাতিৰ সাজ খাবলৈ ডাইনিং টেবুলত বহোতে মানুহ জনৰ মুখলৈ চাবলৈয়ে তাৰ বেয়া লাগিল।\nসি ভাবিলে, পিছদিনা যিমান পাৰি সোনকালে উভতি যোৱা ভাল হ’ব।\nকিন্তু, হালৈদেৱৰ গাটো হেনো ভাল লগা নাই। তেওঁ অলপ শুবহে।\nগা বেয়া। কিয়?\nএওঁৰনো হৈছে কি!\nআহোতে দেখোন ভালেই আছিল।\n‘জা-নো, গৰমেই সোমাইছে নে কি হৈছে! ক’বই পৰা নাই।'\nহ’বও পাৰে। কিন্তু, ইমান গৰম হৈছে যেনো অনুভৱ হোৱা নাই দেখোন।\nআচ্ছা, তেওঁৰ যেনিবা গা বেয়া। তেওঁ ফুৰিবলৈ কৰিবলৈ ওলাই নাযায়। [ ২৪ ] পিছে, সিনো কৰে কি! সিয়োনো ভিতৰতে সোমাই থাকিবনে!\nশেষত, তেওঁলোকৰে চাইকেলখন লৈ সি টাউনৰ ফালেই ওলাই গ'ল।\nউভতি আহিল আবেলি ঠিক তিনি বজাত।\nসি দেখিলে, হালৈদেৱে গা অলপ ভাল পাইছে।\nমুখখনো ফৰকাল যেন লাগিছে।\nসি ভাবিলে, তেওঁ গা ভাল পাইছেই যেতিয়া আবেলিৰ ট্ৰেইনখনতে তেওঁলোক উভতি যোৱাটো ভাল হ'ব।\nঅলপ থেৰোগেৰো কৰি হালৈদেৱ যেনিবা এটা সময়ত সাজু হ’ল।\nসি আৰু নৰলেই। পুৱা গা ধোওঁতে ধুই দিয়া কাপোৰকেইটা ৰ'দত শুকাই থকা দেখি লৰালৰিকৈ সামৰি সুতৰি আনি বেগত ভৰালেহিয়েই।\n‘গা বেয়া যদি আজিয়েই কিয়নো যাব লাগে? কাইলৈ গ'লেওতো হয়।’\nমহিলাগৰাকীয়ে আফচোচ কৰা যেন লাগিল।\nতথাপিও, হালৈদেৱ যেনিবা সাজু হ'ল।\nপদূলিমুখতে খালী অট’ এখন দেখা পাই সি জাপ মাৰি উঠিয়েই দিলে।\nপোন্ধৰ মিনিটৰ পিছতে ষ্টেচন।\nতাৰ পিছত মাথোঁ ট্ৰেইনৰ বাবে অপেক্ষা।\nট্ৰেইনখন আহিল আধাঘণ্টা পলমকৈ।\nওভতনি যাত্ৰাটো পিছে ইমান দীঘলীয়া যেন নালাগিল।\nখালি, তেওঁলোক উঠা দবাটোত ভীৰ অলপ বেছি আছিল।\nনিজৰ ষ্টেচনটোত নামি সি দেখিলে, হাঁহিমুখেৰে ৰৈ আছেহি ৰুণা নবৌ।\nমানে, তেওঁলোক আহিছে বুলি হালৈদেৱে নিশ্চয় তেওঁক খবৰ দিছিল।\nকিন্তু, মানুহগৰাকীৰ মুখামুখি হ’বলৈ তাৰহে কিবা ভাল নালাগিল।\nৰচনাঃ জুুলাই, ২০১৮.\nৰাজীৱে গছজোপাৰ ছাঁতে বাইকখন ৰখাই হেলমেটটো খুলিবলৈ লওঁতেই হঠাৎ পিছফালৰ পৰা তাৰ কাণত পৰিলহি এক নাৰীকণ্ঠ, ‘ভিনদেউ, ভালনে?’\nক’ৰনো খুলশালীজনী ওলালহি বুলি মূৰটো ঘূৰাই চাওঁতেই সি দেখিলে,তাৰ ঠিক পিছফালেই ৰৈ আছেহি চন্দ্ৰা। মানে, পদ্মাৰ মাহীয়েকৰ জীয়েক।\nতাইক পিছে দেখিবলৈ অলপ বেলেগ বেলেগ যেন লাগিল।\nঅলপ খীনোৱা যেন লাগিল। অলপ ক’লা পৰা যেনো লাগিল দেখোন।\nকথা কি! কিবা অসুখ নে অন্য কিবা!\n‘আপোনাৰ ভালনে? ভণ্টিবাইদেউৰ ভাল? আৰু, পৰীৰ খবৰ কি?’\nসি বোলে, ভাল ভাল। পদ্মাৰো ভালেই। মানে, গা-মূৰ ভালেই আছে।\nআৰু, পৰীয়ে বৰ্তমান কম্পিউটাৰৰ কৰ্ছ এটাকে কৰি আছে আৰু?\nনতুন খবৰ বুলিবলৈ তেনেকৈ একো নাই।\n‘ঠিক আছে, এদিন যাম বাৰু। এতিয়া, আহো তেন্তে, ভিনদেউ!’\nনিস্তেজ হাঁহি এটা মাৰি তাই ৰাস্তাটো পাৰ হৈ সিপাৰৰ ফুটপাথত উঠিলগৈ\nআৰু সিয়ো হেলমেটটো হেণ্ডেলডালতে ওলোমাই বেংকটোলৈ বুলি আগবাঢ়িল।\nহঠাৎ মনলৈ অহা এক অনামী উৎসাহতে সি খপাখপ খটখটি বগাই গৈ লোহাৰ গ্ৰীলৰ ঠেক বাটটোৰে সাৱধানে সোমাই গ'ল আৰু চোৱাইপ মেচিনটোৰ পৰা দহ হাজাৰ টকাৰ ৰিচিপ্ট এখন উলিয়াই ল'লে।\nবাপ্‌ৰে,বহুত দীঘল লাইন দেখোন! ইয়াতে বহুত সময় নষ্ট হ’ব এতিয়া।\n‘উসঃ কিমান থিয় হ’বা আৰু! আধাঘণ্টা হৈ গ'ল। ভৰি বিষাই গৈছে।’\nসি দেখিলে, বয়সস্থ মানুহজন লাইনৰ পৰা ওলাই গৈ কাষৰ চকীখনতে বহিপৰিল। তেনেতে, পিছৰ ল'ৰাজনে তাক ঠেলা এটা মাৰি আগবাঢ়িবলৈ চালে।\nসি ল’ৰাটোক পিছে অলপ টানকৈয়ে ক'লে বোলে এইদৰে ঠেলা-হেঁচাখন কিয় কৰিছা। বহি দিয়াজন সঠিক সময়ত আকৌ লাইনত সোমাবহিয়েই।\nল’ৰাজনে যেনিবা অলপ হঁহাৰ দৰে কৰি এইবাৰ চিধা হৈ ৰৈ থাকিল।\nসি মন কৰিলে, লাইনত থকা ডেকাকেইটাই ফোনকে পিটিকি আছে। [ ২৬ ] বয়সস্থ দুই-এজনে আক’ প্ৰয়োজনতকৈ বেছি ভলিউমত কাৰোবাৰ লগত ফোনত কথা পাতিছে।\nতেওঁলোকৰ ঘৰুৱা কথাবোৰ আনক কিয় শুনাইছে বাৰু!\nমতা মানুহখিনিৰ বিপৰীত দিশত থকা মহিলাৰ শাৰীটোত দুই-এগৰাকীয়ে আক’ হকে-বিহকে হাঁহি হাঁহি নিজৰ মাজতে কথা পাতি আছে। ভালেই কৰিছে।\nতেওঁলোকৰ মাজত নৱ-বিবাহিতা যেন লগা এগৰাকীৰ কাণৰ ডুলযোৰ তেওঁৰ হাঁহি আৰু কথাৰ তালে তালে যেন নাচিহে আছে। ধুনীয়া লাগিছে।\nতেওঁৰ শিৰৰ সেন্দুৰকণহে পিছে চুলিৰে ঢাক খাই আছে। ফেশ্বন?\n‘চাওঁ, ৰিচিপ্টখন দিয়ক!’\nহঠাৎ, কাণত আহি পৰা কথাকেইটা শুনি তাৰ মনটো ভাল লাগিল।\nপইচাকেইটা লৈয়েই কাষৰ চকীখনত বহি লৈ সি হিচাপ কৰিবলৈ লাগিল।\nনহ'লে, কেতিয়াবা মানে, ফটা-চিটা টকাও আহে। পিছত ঝামেলা হয়গৈ।\n‘ভিনদেউ, আপোনাৰ হ'লগৈ? মই আক’ আহিছোঁহে!\nআৰে, এইজনী দেখোন ইয়াতো ওলালহি!\nএৰা, ওলাবহি পাৰে। আজিৰ দুনিয়াত পইচানো কাক নালাগে!\nহাঁহিবলৈ চেষ্টা এটা কৰি তাইৰ পৰা বিদায় লৈ সি তললৈ নামি আহিল।\nএইবাৰ সি আগবাঢ়িল ৰাস্তাৰ সিপাৰৰ গেলামালৰ দোকানখনৰ ফালে।\nতাৰ চোলাৰ জেপত পাকঘৰৰ দৰকাৰী সামগ্ৰীৰ এখন দীঘলীয়া তালিকা!\nদোকানত থাকোতেই পকেটৰ ফোনটো বাজি উঠিল। মানুহজনীৰ কল।\n‘এ, হেৰি কৰিবচোন! পাৰিলে মাছ অকণ..'\nদেখিছানে বাৰু! এতিয়া আক’ সোমাবগৈ লাগিব সেই গোন্ধখনৰ মাজত।\nতাৰোপৰি, মাছৰ বজাৰৰ মাখিসোপা যে! অসহ্য লাগে একেবাৰে!\nআকৌ, বজাৰ কৰা বেগটোতে মাছখিনি নিবও নোৱাৰি।\nমানুহক দেখুৱাই দেখুৱাই বাইকৰ হেণ্ডেলতে ওলোমাই নিব লাগিব।\nকিবা, খাদ্য-সম্ভাৰৰ প্ৰদৰ্শনী পতা যেনহে লাগে। ভাল নালাগে দেখোন!\nকিন্তু, সি হাজাৰ বেয়া পালেও নিবই লাগিব। মানুহজনীৰ ডিমাণ্ড যে!\nনদীৰ বুলি কোৱা ৰৌ-মাছৰে এক কেঃজিঃৰ এটা সি বাচি ল’লেহি।\nবেপাৰীয়ে যেনিবা মাছটো কাটি-বাচি একেবাৰে আজৰি কৰিয়েই দিলে।\nনহ'লে, ঘৰত গৈ সি মানুহজনীৰ বলকনিখনহে শুনিবগৈ লাগিব।\nমাছৰ পলিথিনটো হেণ্ডেলতে ওলোমাই লৈ সি বাইকখন ষ্টাৰ্ট কৰিলে।\nএতিয়া আৰু একো নতুন লেঠা নোলালেই হয়! [ ২৭ ] কাপোৰৰ দোকানকেইখন পাৰ হৈয়েই সি প্ৰধান ৰাস্তাটোত উঠিলগৈ।\nআচলতে, নিত্য ব্যৱহাৰ্য্য সা-সামগ্ৰীৰ দোকান-পোহাৰ কেইখনমানেৰে নতুনকৈ গঢ় লৈ উঠা নগৰসদৃশ অঞ্চলটোৰ মাজেদি যোৱা সেই ঠেক ৰাস্তাটোত গাড়ী-মটৰ, ট্ৰাক-ডাম্পাৰ, বাইক-চাইকেল, ঠেলা-ৰিক্সা, মানুহ-গৰু আদিৰ লগতে দহমিটাৰ মানৰ অন্তৰে অন্তৰে থকা ওখ ওখ স্পীড-ব্ৰেকাৰকেইটাৰ পৰাও নিজৰ লগতে আনৰো গা বচাই পাৰ হৈ যোৱাটোৱেই এটা ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান স্বৰূপ।\nতাতে, তাৰ বাইকৰ পিছফালে ওলমি আছে বয়-বস্তুৰে ভৰা এটা বেগ।\nইমানখিনি যান-বাহনৰ মাজেদি কোবত যাওঁতে বেগটো হঠাৎ কোনো ঠেলা-ৰিক্সাত ঘঁহনি খালে ফাটি গৈ কিবা নহয় কিবা এটা ওলাই যাবলৈয়ো আছে।\nসেয়ে, সি ইফালে সিফালে নোচোৱাকৈ সাৱধানেৰে আগবাঢ়িল।\n‘এই, হা-জ-ৰিকা, অলপ ৰ’বচোন!\nসি গৈ ঠিক কিতাপৰ দোকানখনৰ সমুখ পাওঁতেই তাৰ কাণত পৰিলহি এক চিনাকি কণ্ঠ। মূৰটো ঘূৰাই সি দেখিলে, দিলীপ শইকীয়াদেৱ। কি বা কথা!\nৰ’বতে লাগিবই। নহ'লে, পিছত লগ পালে কথা শুনাব, খাটাং।\n‘আপোনাৰ ওচৰলৈ যাম বুলিয়েই ওলাইছিলো।\nপিছে, আপোনাক ইয়াতে এনেকৈ লগ পাই গ'লো। ভালেই হ'ল।\nসন্থাৰ অধিৱেশন পাতিছো নহয়, গম পাইছেনে নাই?\nঅধিৱেশন! কেতিয়া? ক’ত?\n‘অহা ৭ আৰু ৮ তাৰিখে। গোলাঘাটত। এইখন লওক!'\nতেওঁ লিফলেট এখন আথে-বেথে আগবঢ়াই দিলে।\n‘আৰু, আপোনাৰ ফালৰ পৰা ভাল চাই মাননি এটাও...'\nঅস, কথা তেন্তে সেইটোহে ৷ ঠিক আছে। হ’ব।\nএতিয়া সি পিছে বজাৰ কৰি পেলালে যে, পকেট একেবাৰে খালী।\nকাইলৈ বা পৰহিলৈ মানে...\nহ’ব হ’ব। সেইটোনো কি কথা। আপোনাৰ পইচা ক’ত যাব?\nআৰু এটা কথা। স্মৃতিগ্ৰন্থখনৰ বাবে পাৰিলে লেখা এটাও দিবচোন।\nএই ধৰক, নাৰী-সবলীকৰণৰ ওপৰত লিখা হলে বেছি ভাল।'\nলেখা! তাকো নাৰী-সবলীকৰণৰ ওপৰত! সপক্ষে নে বিপক্ষে?\nতাৰ কথাত তেওঁ যেন আমোদৰ নতুন খোৰাক এটাহে পালে।\n‘আপুনিও ভাল কথাবোৰ কয় আৰু!\nনাৰী-সবলীকৰণৰ বিপক্ষে লিখিলে আপোনাক কি সুদায়ে এৰিব?’ [ ২৮ ] এৰা। তথাপিও, ক'ৰবাত এশাৰী হ'লেও বিপক্ষে লিখি চাব পৰা হ'লে!\nকোনে কোনেনো ফেপেৰি পাতেহি, অন্ততঃ তাকে চাবলৈকে।\n‘ঠিক আছে, আকৌ লগ পাম তেন্তে’ বুলি তেওঁ আঁতৰি গ'ল।\nহাঁহি এটা কোনোমতে ওঁঠত ওলোমাই লৈ সিয়ো বাইকখন ষ্টাৰ্ট কৰিলে।\nকিছুদূৰ আহিয়েই সি দেখিলে,ৰাস্তাৰ মাজতে মানুহৰ এটা জুম বান্ধিছে।\nকিনো হৈছে বুলি সি বাইকখন চাইদ কৰি ৰখাই দিলে।\nগোটখোৱা মানুহখিনিৰ কান্ধ-মূৰৰ ওপৰেদি ডিঙি মেলি চাই সি দেখিলে,\nওখকৈ খোপা বন্ধা আৰু ডাঠকৈ লিপষ্টিক লগোৱা মহিলা এগৰাকীয়ে টমটমৱালা এজনক পূৰা দম দি আছে। টমটমখনৰ ওচৰতে পৰি আছে এখন স্কুটি।\n‘চাওক, মইতো নিজৰ ট্ৰেকতে আহি আছিলো।\nতেওঁহে স্কুটিখন হঠাৎ কাটি দিলে। মোৰ গাত কি দোষ?\nআৰে, এইটো দেখোন চন্দন! ইতো গাড়ী ঠিকেই চলায়।\nতাতে, ৰাজীৱহঁতৰ ঘৰলৈ চাউলৰ বেগৰ পৰা গেছ চিলিণ্ডাৰ অনালৈকে সববোৰ কাম ইয়েই কৰে। ল’ৰাটোৰ ব্যৱহাৰ-পাতিও ভালেই।\nএতিয়া, ইয়াৰ কাষত থিয় নিদিলেতো কথাটো বেয়া হ'ব।\nৰাস্তাৰ কাষতে বাইকখন ষ্টেণ্ড কৰি লৈ ভীৰ ঠেলি সি সোমাই গ'ল।\nটমটমখন আৰু পৰি থকা স্কুটিখনৰ অৱস্থানটো লক্ষ্য কৰি সি চন্দনক নিৰ্দোষী বুলি ঘোষণা এটা দিলে আৰু মানুহজনীক আঁতৰি যাবলৈ ক'লে।\n‘তুমি কোন হে’? তোমাক কোনে মাতিছে?\nমানুহজনীয়ে তৎক্ষণাত ঘূৰি লৈ ইয়াক ফেপেৰি পাতি ধৰিলে।\nএৰা, ই কোন! সিহঁতৰ কাজিয়াৰ ফয়চলা কৰি দিবলৈ ইনো কোন!\nমানুহজনীৰ ৰুদ্ৰৰূপটো দেখি ইয়াৰতো অৱস্থা একেবাৰে বেয়া হৈ গ'ল।\nহঠাৎ, জুমটোৰ মাজৰে কোনোবা এজনে তাক ‘ছাৰ' বুলি ডাঙৰকৈয়ে মাতি দিয়াত মানুহজনী যেনিবা অলপ তভক মাৰি ৰৈ দিলে।\nমানে, তাইৰো চাগে সন্দেহ হ’ল, ই বা কোন পৰ্য্যায়ৰ ‘ছাৰ’!\nক্ষন্তেক পিছতে মানুহজনীয়ে মুখেৰে ‘সোঁহ’ কৈ শব্দ এটা কৰি স্কুটিখন ডাঙি ধৰিলে আৰু চন্দনৰ ফালে ঘোপাকৈ চাই ‘তহঁতৰ উৎপাত অলপ বেছি হৈছে, নহয়! আহি আছোঁ, ৰহ!' বুলি কৈ তড়িৎ বেগেৰে আঁতৰি গ'ল।\nকিছুসময়ৰ পিছত, গোট খোৱা মানুহখিনিও এটা এটাকৈ আঁতৰি গ'ল।\nকথা নাই বতৰা নাই হঠাৎ কি ঝামেলাখনত সি সোমাই পৰিলহি বুলি সিয়ো খঙতে আঁতৰি আহি বাইকত উঠিলহি আৰু ভোঁ ভোঁকৈ চলাবলৈ ধৰিলে। [ ২৯ ] চোতালতে বাইকখন ৰখাই সি কোঁ কোঁকৈ ভিতৰলৈ সােমাই গ'ল।\nসি অহাটো গম পাই, পাচলি কটা নেলীয়া কটাৰীখন হাতত লৈয়েই মানুহজনী ওলাই আহিল।\n‘সব বস্তু আনিলেনে? মাছটো ভালনে? পেটুখিনি আনিলেনে নাই ?’\nসি পিছে তাইৰ একো প্রশ্নৰে উত্তৰ নিদি বাথৰূমলৈহে সােমাই গ'ল।\nবাথৰূমৰ আইনাখনৰ সমুখত ৰৈ সি নিজৰ মুখখন বৰ সুক্ষ্মভাৱে লক্ষ্য কৰিবলৈ ধৰিলে। এটা সময়ত তাৰ মুখৰ পৰা ওলাই আহিল এটাই শব্দ, ‘মূৰ্খ’।\n‘মাছ ক’ত?’- মানুহজনীৰ ডাঙৰ মাতষাৰ হঠাৎ তাৰ কাণত পৰিলহি।\nক’ত কি হ'ল বুলি টাৱেলখনেৰে মুখখন মােহাৰি মােহাৰি সি উৎকর্ণ হৈ ওলাই আহিল। সি দেখিলে, দুৱাৰমুখতে থিয় হৈ আছেহি তাৰ মানুহজনী।\nতাইৰ বাওঁহাতত বজাৰৰ বেগটো আৰু সোঁহাতত কটাৰীখন!\nকি? মাছ, তাৰ মানে, ঘৰ নাপালেহি নেকি?\nকিন্তু, সিতাে মাছ কিনিছিল। পূৰা এক কেঃজিঃ। ভাল মাছেই আছিল।\nঅ, সি অথনি কাজিয়াৰ মাজত সােমাওঁতেই কোনােবাই চাগে...\nসি পিছে এতিয়া ক’ব কি, কৰিব কি! আকৌ বজাৰলৈকে এপাক...\nনাই, নাযায়। মাছৰ বজাৰখনলৈ যােৱা বুলিলেই তাৰ এলার্জি হয়।\n‘মই জানিছো নহয়, এই মানুহটোৰ পৰা কোনাে এটা কাম নহয়।’\nবলকি বলকি মানুহজনী পুনৰ পাকঘৰলৈ সােমাই গ'ল।\nসি জানিলে, দুপৰীয়াৰ ভাতসাজ আজি শান্তিৰে খােৱাটো নহ'বগৈ ।\nকি কৰিব কি নকৰিব একো ঠিক কৰিব নােৱাৰি সি টি.ৱি.টোকে অন কৰি বহি ললে। চ্যেনেলবােৰ পকাই থাকোতে নাচাওঁ নাচাওঁ বুলিও শেষত গৈ অসমীয়া চ্যেনেল এটাকে উলিয়াই ল’লেগৈ। কোনােবা এজন ৰাজনৈতিক ব্যক্তিৰ নাৰীজনিত কেলেঙ্কাৰী এটাক লৈ তথাকথিত নীতিবাগীশ কেইজনমানৰ মাজত হৈ থকা গৰম আলােচনা এটা দেখিয়েই তাৰ খং এটা উঠি আহিল।\nইহঁতক কি এইবােৰ কৰিবলৈকে ৰাইজে ভােট দি পঠিয়াইছে নেকি?\nমুখৰ ভিতৰতে অশ্লীল শব্দ এটা উচ্চাৰণ কৰি সি ৰিম’টটো বিচনালৈকে দলিয়াই দিলে আৰু বৰ্ডৰ চুইচটো অফ্ কৰি আহি গহীনত বহি থাকিলহি।\nএই টি.ৱি. ৰিচার্জ কৰাটো বন্ধ কৰি দিব লাগিব।\nনহ'লে, চোৱাকেইটাৰ মূৰকেইটাহে কেতিয়াবা গৰম হ'বগৈ।\n‘দেউতা, ভাত দিলে। আহা!’ [ ৩০ ] পৰীৰ মাতষাৰ কাণত পৰাৰ লগে লগে চেণ্ডেল চোঁচৰাই চোঁচৰাই সি পিছবাৰাণ্ডা পালেগৈ আৰু মুখ-হাতকেইটা আকৌ এবাৰ ভালকৈ ধুই ল'লে।\nভাতৰ পাতত বহিয়েই সি মন কৰিলে, ৰঙালাওৰ ভাজি আৰু দাইলহে।\nভাতৰ কাষতে যেনিবা অকণমান টেঙা আচাৰ আৰু জলকীয়া এটা।\nপ্রথম ভাতগৰাহ মুখলৈ নিওঁতেই তাৰ পৰীৰ চকুৱে চকুৱে পৰিল।\nতাই অলপ হঁহাৰ দৰে কৰিলে।\n‘কি হ’ল ?’\n‘কি হ’ব আৰু! মাছ কিনাৰ পিছতাে যে আজি খাবলৈ নাপালাে।’\n‘মাছ কিনিছিলাে বুলি তইনাে কেনেকৈ জানিলি?’\n‘মায়ে মাছ আনিবলৈ ক'ব আৰু তুমি নানিবা, এনে কথানাে হ’ব পাৰেনে?\nবাটতে চাগে ক'ৰবাত পৰি আহিল। তুমি কথাটো মাক কোৱাহে নাই।\n‘জা-নাে, বাটতে পৰিল নে কাৰােবাক দি থৈয়ে আহিল, কেনেকৈ জানিবা ?\nহঠাৎ, মানুহজনীৰ ধাৰাল কথাষাৰে তাৰ কাণ যেন ফালি দিলেহি।\nকথাৰ সোঁত বেলেগ ফালেহে যােৱা দেখি পৰী পিছে গহীন হৈ দিলে।\nসি কিন্তু মানুহজনীৰ কথাষাৰ অথলে যাবলৈ নিদিলে।\n‘অই পৰী, আবেলি মােৰ লগত ওলাবি।\nআন্টীয়েনাে মাছ কেনেকৈ বনালে, এপিছ খাই চাই আহিবিগৈ।\n‘দে-তা!’- পৰীৰ ধমকটো খাই সি যেনিবা এইবাৰ গহীন হৈ দিলে।\nতাৰ পিছত আৰু কাৰাে মুখত মাত-বােল নাই। খালি, খােৱাৰ শব্দহে।\nগেইটখন খােলাৰ শব্দ এটা কাণত পৰাত পৰীয়ে পৰ্দাৰ ফাকেৰে চালে।\n‘কোনােবা আহিছে দেখােন ! অ, চন্দ্রামাহী!’\nৰাজীৱেও মূৰটো হাওলাই চালে আৰু দেখিলে, হয়, চন্দ্রা আহিছে।\nঅথনি তাইক লগ পাইছিলহে। আজিয়েই আহিল যে! কথা কি!\nএক নাটকীয় ভঙ্গিমাত আটাইকেইটাই খােৱা বন্ধ কৰি কিছুক্ষণ ৰৈ দিলে।\nখৰকৈ খাই বৈ আজৰি হ’বলৈ মানুহজনীয়ে ইঙ্গিত এটা দিয়াত বাপেক, জীয়েক দুয়াে যেনিবা খপাখপ খােৱাত লাগিল।\nযেন, চন্দ্রা আহি ডাইনিং টেবুলত খাদ্যসম্ভাৰখিনি দেখিলে কাঢ়িহে খাব।\nসিহঁতে শেষৰ গৰাহটো চোবাই গিলিবলৈ নৌপাওঁতেই আগফালে গ্রীলৰ সমুখত ‘অ ভণ্টিবাইদেউ, আছানে’ বুলি চন্দ্ৰাৰ মাতষাৰ কাণত পৰিলহিয়েই।\nভাতগৰাহ লৰালৰিকৈ গিলি দি মানুহজনীয়ে ‘আছোঁ, আছোঁ, আহ!’ বুলি ক'লে আৰু মুখত হাঁহি এটা ফুটাই তুলিবলৈ চেষ্টা কৰি ওলাই গ'ল। [ ৩১ ] ‘আহ, আহ!অলপ আগতে অহাহেঁতেন ভাতেই খাবহি পাৰিলিহেঁতেন।\nআগবেলাতে খবৰ এটাওনাে দি পঠিয়াব নােৱাৰিলি নে পাই! বহ!’\nপৰীয়ে কাঁহী-বাটিবােৰ চপাই কৰি টিউব-ওৱেলৰ পাৰলৈ লৈ গ’ল।\nৰাজীৱে পিছে খৰধৰখন কৰিবলৈ একো কাৰণ বিচাৰি নাপালে।\nমুখখন ধুই সি বেডৰূমলৈ গল আৰু ফেনখন অন কৰি বিচনাতে বহিল।\nফেনৰ শব্দৰ মাজতাে আগফালৰ বহাকোঠাৰ পৰা বায়েক-ভনীয়েকৰ কথা-বার্তাৰ কিছু কিছু অংশ উফৰি উফৰি আহি তাৰ কাণত পৰি থাকিলহি।\nমাইকী মানুহৰ কথা আৰু! তাতে, বায়েক-ভনীয়েকৰ কথাহে।\n‘মাহীৰ ভালনে? তােৰ ল'ৰাটো স্কুলত দিছনে? জোঁৱাইৰ খবৰ কি?’\nএইবােৰেই আৰু! তাকে যেনিবা মাজে মাজে একোটা হাঁহি আৰু মাজে মাজে একোটা হুমুনিয়াহ এৰি এৰি সিহঁত দুজনীয়ে কথাবােৰ পাতি আছে।\nএইবােৰ কথাতনো কি মন দিবা বুলি ভাবি ৰাজীৱে এবাগৰ মাৰিবলৈকে ঠিক কৰিলে আৰু গাৰু এটা টান মাৰি আনি লাহেকৈ দীঘল দি পৰিয়েই দিলে।\nএটা সময়ত, তাৰ চকু জাপ খায়েই আহিল।\nহঠাৎ, কোনােবা মাইকী মানুহে কন্দা যেন শব্দ এটা কাণত পৰাত সিতাে উচপ খাইয়ে উঠিল। কোনে কান্দিছে? ক’ত? কিয় কান্দিছে?\nআৰে, সিহঁতৰ ঘৰতে কান্দিছে দেখােন! কিন্তু, কোনে?\nএকেজাপে সি উঠিল আৰু চেণ্ডেল চোঁচৰাই চোঁচৰাই ওলাই গ'ল।\nবহাকোঠাটোৰ দুৱাৰমুখতে সি পৰীক ৰৈ থকা দেখিলে।\nতাই লাহেকৈ আঁতৰি আহি হাতৰ ঠাৰে-চিয়াঁৰেই তাক ৰ’বলৈ ক'লে।\nসি তাতে ৰ'ল। তাৰ কৌতুহলটো কিন্তু নকমিল।\n‘মতা মানুহবােৰ এনেকুৱাই আৰু! কি কৰিবি !\nহ’ব দে! দুখ নকৰিবি! নিজকে চম্ভালিবলৈ চা!\nকেইদিনমান মাহীৰ ঘৰতে থাক! সময়ত সব ভাল হৈ যাব।’\nসেইষাৰ দেখােন তাৰ মানুহজনীৰে মাত।\nতাৰ মনত পিছে এটা সন্দেহ হ’ল আৰু সি গৈ বহাকোঠা পালেগৈ।\nসি দেখিলে, বায়েকৰ কঁকালতে সাবটি ধৰি চন্দ্রাই উচুপি আছে আৰু বায়েকে তাইৰ চুলিৰ মাজত আঙুলি বুলাই বুলাই সান্তনা দিয়াত লাগিছে।\n‘উঠ! মুখ-হাতকেইটা ধুই লৈ চাহ অকণ খাই লগৈ ! ভাল লাগিব।\nসি পিছে কি ক’ব, কি কৰিব, একো ঠিক কৰিব নােৱাৰি থৰ হৈ ৰ’ল।\nএপাকত, তলৰ ওঁঠখন কামুৰি ধৰি সি ওলাই আহিল। [ ৩২ ] দুৱাৰমুখতে পৰীক ৰৈ থকা দেখি সিয়াে কঁকালতে হাত দি ৰৈ দিলে।\nকাৰাে মুখত মাতবােল নাই। খালি, উৎকণ্ঠা।\n‘বুইছা, ভন্টিবা, তাইয়ে তাৰ মূৰটো খালে। মােৰ সংসাৰখন শেষ কৰিলে।\nআৰু, সিয়ােনাে বাৰু মােক ইমান প্রবঞ্চনা কৰিব লাগেনে!\nতাক পিছে মই নেৰাে। তাক ভালকৈ শিক্ষা দিম। তাক মই পুলিচত...'\nহঠাৎ, ‘পুলিচ’ শব্দটো কাণত পৰাত ৰাজীৱৰ খং উঠি গ'ল।\nলগে লগে, তাৰ চকুৰ আগত ভাহি উঠিল প্রায় বিশবছৰৰ আগৰ সেই দিনটো যিদিনা তাক থানালৈ ধৰি নি বিভিন্ন ধৰণেৰে অপমান কৰা হৈছিল।\nসেইবাৰ মানে তাৰ মানুহজনীয়েই ডেমাকি দেখুৱাই তাৰ ওপৰত পুলিচ- কেচ এটা দি মাকৰ ঘৰত সােমাই আছিলগৈ।\nএকমাত্র পৰীৰ মুখলৈ চাইহে সি পিছত মানুহজনীক ঘূৰাই আনিছিল।\nআৰু আজি এই হাৰামজাদীয়েও...\nএক নাটকীয় ভঙ্গীত মুখখন ঘূৰাই সি চেঁচা মাৰি গ'ল।\nপৰীয়ে তাক বাধা দিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও ৰাখিব নােৱাৰিলে।\nএক ৰুদ্রমূর্তি ধৰি সি বহাকোঠাটোত প্ৰৱেশ কৰিলেগৈ।\n‘অই, তই এতিয়াই ইয়াৰ পৰা ওলা !\nনিজৰ সংসাৰখন চম্ভালিব নােৱাৰ, ইয়াত নাটক কৰিবলৈ আহিছ!\nওলা বুলি কৈছোঁ নহয়, ওলা!’\nতাৰ খং দেখি চন্দ্রাই কন্দাকটা বন্ধ কৰি অলপ পৰ থৰ লাগি ৰ’ল।\nতাই এবাৰ তালৈ আৰু আনবাৰ বায়েকৰ মুখলৈ চালে আৰু কি কৰিব কি নকৰিব ঠিক কৰিব নােৱাৰি হতভম্ব হ’ল।\nইফালে, তাৰ ৰুদ্ৰৰূপ দেখি মানুহজনীয়েও থৎমৎ খালে।\nপৰীয়ে তাৰ হাতখনত ধৰি টানিছিল যদিও আঁতৰাই নিব নােৱাৰিলে।\nমানুহজনীয়ে তালৈ কাৰাকৈ চাই এবাৰ ‘অই’বুলি চিঞৰ এটা মাৰিছিল যদিও সি ইমান জোৰেৰে ‘চুপ’ বুলি কলে যে তাইৰ মুখ বন্ধ হৈ গ'ল।\nচকু মােহাৰি মােহাৰি চন্দ্রা এসময়ত উঠিল আৰু পিছলৈ নােচোৱাকৈ খৰধৰকৈ ওলাই গ'ল। যাওতে, অৱশ্যে, তাই গেইটখন মেলি থৈয়ে গ'ল।\nমানুহজনীয়ে কিন্তু ‘সোঁহ’ বুলি শব্দ এটা কৰি ভিতৰলৈ সােমাই গ'ল।\n‘অই পৰী, গেইটত তলা লগাই থগৈ, যা! যা বুলি কৈছো নহয়!’\nসি অর্ডাৰটো দিলে যদিও তাই পিছে তালৈ বেকা চাৱনি এটা দি মাকৰ পিছে পিছে বে’ডৰূমলৈয়ে সােমাই গ'ল। তাই ওলাই অহাৰ কোনাে লক্ষণ নাই। [ ৩৩ ] সিয়াে আৰু দ্বিতীয়বাৰ তেনে এটা আদেশ নিদি প্লাষ্টিকৰ চকী এখনতে নাক ফুলাই বহি থাকিল। লাহে লাহে, তাৰ চিন্তাবােৰে পাক খাবলৈ ধৰিলেহি।\nসঁচায়ে, এই পৃথিৱীখনত কি যে মানুহ কিছুমান থাকে !\nখালি, সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে। সমাধানৰ উপায় এটা কিন্তু উলিয়াব নােৱাৰে।\nআচলতে, সিহঁত নিজেই একোটা সমস্যা।\nআৰু, এনেকুৱা অবাঞ্চিত সমস্যাবােৰক মানে হুদুখেদাহে দিব লাগে।\nকথাবােৰ ভাবি ভাবি এটা সময়ত তাৰ পিছে হাঁহি এটাহে উঠিল।\nহাঁহিৰ মাজতে, কিয় জানাে, তাৰ একাপ চাহ খাবলৈ মন গ'ল।\n‘এই পৰী, প-ৰী! চাওঁ, এইফালে আহ!’\nসি জীয়েকক প্রয়ােজনতকৈ কিছু ডাঙৰকৈয়ে মাতিলে।\nবহুত পৰলৈ তাইৰ কিন্তু কোনাে সহাৰি নাহিল।\nএইৰনাে কি হ'ল বুলি আকৌ এবাৰ মাতিব খােজোতেই সি দেখিলে, তাই আহি তাৰ পিছফালেই থিয় হৈ ৰৈ আছেহি।\n‘কি হল? সমুখলৈ আহ!\nযাচোন, ধুনীয়াকৈ চাহ একাপ বনাগৈ৷\nআৰু, তােক যে কিবা কাপােৰ লাগে বুলি কৈছিলি, ওলাবি এতিয়া!’\nতাই উভতিব খােজোতেই দেখিলে, মাকে চাহদুকাপ লৈ ওলাই আহিছে।\nপৰীৰ চাহকাপ গেছষ্ট’ভৰ ওপৰতে থৈ আহিছে বুলি কৈ মানুহজনীয়ে ৰাজীৱলৈ বুলি চাহ একাপ আথে-বেথে আগবঢ়াই দিলেহি।\nচাহকাপ ল’বলৈ বুলি হাতখন আগবঢ়াই দিওঁতেই মানুহজনীৰ লগত তাৰ চকুৱে চকুৱে পৰিল। তাই অলপ হঁহাৰ দৰে কৰিলে।\n‘কি হল?- তাৰ মাতষাৰ এইবাৰ পিছে অলপ কোমলকৈয়ে ওলাল।\n‘একো হােৱা নাই। চাহ খাওক! আৰু খংটো অলপ কমাওক।’\nৰচনাঃ আগষ্ট, ২০১৮.\nআবেলি সময়কণত বলিনে গেইটখনৰ ওচৰতে অলপ ইফাল-সিফাল কৰি থাকি কপাহৰ দৰে য'ত ত'ত ওলমি থকা ডাৱৰৰ চপৰাবােৰৰ মাজে মাজে অস্তায়মান বেলিটোৰ পৰা কাড়ৰ দৰে ওলাই অহা ভিন্নৰঙী ৰশ্মিবােৰ, দুই এটা নীড়মুখী চৰাই আৰু বাদুলিবােৰৰ লগতে দূৰৰ ৰাস্তাটোৰে হৰ্ণ বজাই অহা-যােৱা কৰি থকা গাড়ী-মটৰবােৰ দেখুৱাই দেখুৱাই ছােৱালীজনীক নিচুকাই আছিল।\nসি যি ফালেই আঙুলিয়াই দেখুৱায় তাই সেইফালেই ৰ লাগি চাই ৰৈছিল।\nহঠাৎ,কঁচিজোনটো দেখা পাই সি তাইক সেইটো আঙুলিয়াই দেখুৱালে।\n‘জান মােৰ, সৌৱা জোন-বা-ই, চোৱা চো-ৱা !’\nঠিক তেনেতে, কাষতে থকা মালিকৰ ঘৰৰ পৰা আনন্দ-উল্লাসৰ বাধাহীন ঊর্মিমালাৰ এক শব্দ-তৰঙ্গ উফৰি আহি তাৰ কাণত পৰিলহি।\nলগতে, প্রয়ােজনাধিকভাৱে কিবাকিবি টকালি পাৰি পাৰি খােৱাৰ শ্রুতিকটু শব্দ আৰু অমলহঁতৰ মুখত মালিকনীৰ ৰন্ধন-শৈলীৰ অকৃপণ প্রশংসা!\nমানে, এইখন নাটকৰো যৱনিকা পৰিবলৈ আৰু মাত্ৰ কেইটিমান নাট্য- মুহূর্তহে চাগে বাকী আছেগৈ। এন্টি-ক্লাইমেক্সটোতাে ইতিমধ্যে আৰম্ভ হৈছেই।\nকথাটো ভাবি বলিনৰ হাঁহি এটাহে উঠিল।\nসি হঁহা দেখি ছােৱালীজনীয়ে তাৰ মুখলৈ চালে আৰু তাইয়াে হাঁহিলে।\nসৰল আনন্দতে তাই দুবাৰমান হাতচাপৰি মাৰি মাৰিও হাঁহিলে।\nতেওঁলােকৰ ঘৰৰ পৰা আকৌ এবাৰ গির্জনি মাৰি হঁহাৰ শব্দ শুনা গ'ল।\nতাই এইবাৰ মালিকৰ ঘৰটোৰ ফালে চালে আৰু তালৈ যাবলৈ বিচাৰিলে।\nতেনেতে যেনিবা ৰশ্মিৰ মাতষাৰ বলিনৰ কাণত পৰিলহি।\n‘তাইক লৈ আহকচোন! জা-ন, আ-হা!’\nমানে, তাইক খুৱাবৰ সময় হৈছে।\nতাইক খুৱাই-ধুৱাই আজৰি হ’ব পাৰিলেহে আকৌ ৰন্ধা-বঢ়া কৰিব পাৰি।\nইফালে, কাৰেণ্টটোও নাই। লেম্পৰ ক্ষীণ পােহৰত তাই আমনিও কৰে।\nতথাপিও, ফুচুলাই কৰি তাইক আগতেই খুৱাই নল’লেও দিগদাৰ। [ ৩৫ ] আকৌ, মাকে খুৱাই থাকোতে সি কিবাকিবি এটা কৰি থাকি তাইৰ মনােৰঞ্জন কৰি থাকিবও লাগে। নহ'লে, তাই কেতিয়াবাতাে মুখেই নেমেলে।\n‘অমলহঁত ইয়াত আৰু বেছিদিন নাথাকিব যেনহে পাইছোঁ, বুইছা ?’\nতাৰ আকস্মিক ঘােষণাটোত ৰশ্মিয়ে পিছে একোৱেই সঁহাৰি নজনালে।\nতাই এনেয়াে তাৰ কোনাে কথাতে ভালমতে সঁহাৰি নজনায়।\nসময়, সুবিধা পালে তাৰ যিকোনাে কথাতে তাই তীব্র প্রতিবাদহে জনায়।\nএতিয়া অৱশ্যে তাই তাৰ কথাটোত না সঁহাৰি জনালে, না প্রতিবাদ !\nতাই খালি ছােৱালীজনীক যেনেতেনে খুউৱাতহে লাগি থাকিল।\nইফালে, কাণৰ কাষত মহৰ কোনকোননি শুনি শুনিও তাই আমনি পাইছে।\nআধা পােহৰ, আধা আন্ধাৰৰ মাজতে মহবােৰ থকাৰ সম্ভাৱ্য ঠাইবােৰলৈ তাই বৰ খঙেৰে চাইছে আৰু ডাঙৰক দেখি খােৱাৰ মাজে মাজে মহ মাৰিবলৈ বুলি হাত চাপৰিও মাৰি আছে।\nকিন্তু, তাইৰ সেইকণ হাতৰ চাপৰত ক’তনাে আৰু মহ মৰিব!\nউপায় নাপাই সি বিচনী এখনেৰেই তাইক অলপ অলপকৈ বিচি দিলে।\nতাই খাই অঁতােৱাৰ পিছতে অৱশ্যে কাৰেণ্টটো আহিল।\nলাইট জ্বলিল, ফেন ঘূৰিল, টি.বি.টোও চলিল।\nলগে লগে, ইমান সময় ধৰি পাই থকা অসুবিধাখিনিৰ কথা সিহঁতে যেন পাহৰিয়েই গ’ল। ভয় খালি এটায়েই, কাৰেণ্টটো কিজানি আকৌ যায় !\nকাৰেণ্টটো অহাৰ ক্ষন্তেক পিছতে অমলহঁতৰ ৰূমৰ দুৱাৰখন খােল খালে।\nলগে লগে আৰম্ভ হৈ গ'ল ল’ৰা-ছােৱালীকেইটাৰ হুলস্থূলবােৰ।\nকোনে কি কৈছে, কি চিঞৰিছে, একো ঠিক নাই।\nঠিক যেন, ‘আমাৰ দাবী মানিবই লাগিব’ বুলি ধর্ণা দি থকা দল এটাহে।\nকিন্তু, কি দাবী, কোনে মানিব লাগিব, এইবােৰ কথা নাই।\nপ্রায় আধাঘণ্টামান সিহঁতৰ হুলস্থূলবােৰ অব্যাহত হৈ থাকিল।\n‘এ-ই, কি হৈছে? কিহৰ ইমান হাল্লা ?’\nহঠাৎ, মালিকনীৰ গর্জনটোৱে গােটেই চৌহদটো যেন কঁপাই তুলিলেহি।\n‘এই, অলপ ৰ-চোন! মনে মনে থাক! লাগে নেকি?’\nঅমলৰ ওৱাইফৰ চেপামৰা কণ্ঠৰ মাতষাৰ বলিনৰাে কাণত পৰিলহি।\nতাৰ পিছত, কিছু দেৰিলৈ সব ঠাণ্ডা।\nঅলপ পিছতে, টিউবৱেল মৰাৰ শব্দ এটা কাণত পৰিলহি।\nটয়লেটৰ দুৱাৰখন মেলা-মৰা কৰাৰ শব্দটোও এবাৰ শুনা গ'ল। [ ৩৬ ] এটা সময়ত, গােটেইবােৰ আহি ভিতৰত সােমালহি৷ টি.ৱি.টোও চলিল।\nতাৰ পিছৰপৰা আৰু ৰূমটোৰ পৰিৱেশ-পৰিস্থিতি মােটামুটি স্বাভাৱিক।\nকিছুসময়ৰ পিছতে, প্রস্রাৱ কৰিবলৈ বুলি টয়লেটলৈ যাওতেই অমলহঁতৰ পিছ দুৱাৰমুখতে বলিনৰ খােজটো পিছে হঠাৎ ৰৈ গ'ল। মানে, সেই সময়তে, অমল আৰু তাৰ ওৱাইফৰ চেপামৰা কণ্ঠৰ কথাকেইটামান তাৰ কাণত পৰিলহি।\n‘আনে ঘৰ এৰি নিদিব আৰু দোষটো হ'লগৈ আমাৰহে! দেখিছানে?’\nহঠাৎ যাতে তাৰ কাহ বা হাঁচি এটা নাহে, তাৰ বাবে বলিন সজাগ হ’ল।\n‘এৰা পাই, আমি কিবা ঠিকা লৈ থৈছিলাে নেকি?\n‘এতিয়া, এনেই এনেই দুটাকৈ পৰিয়ালৰ লগত বেয়া হ'লােহি।’\n‘হ’ব আৰু, উপায়তাে নাই। কেতিয়াবা এনেকুৱা হৈ যায় আৰু!\nকাইলৈ, দেখিছোঁ, বেলেগ ঘৰ এটাহে...’\nবলিন আৰু ৰৈ নাথাকিল। খৰখােজেৰে গৈ ইউৰিনেলত সােমালগৈ।\nবহুদিনৰ মূৰত সি যেন প্রাণখুলি প্রস্রাৱ কৰিলে।\nপ্ৰস্ৰাৱ কৰি থাকোতেই, অমলহঁতৰ কথাবােৰ ভাবি ভাবি এটা সময়ত তাৰ হাঁহি এটাহে উঠি আহিল। দেহি ঐ, ভাবিছিলি কি আৰু হ'লগৈ কি !\nকাৰােবাৰ কথা শুনি আন কাৰােবাক অন্যায় কৰিবলৈ যাব নাপায় নহয়।\nহয়, কিবাকিবি অসুবিধাৰ বাবে আজি কোনােবাই ভাৰাঘৰ এটাত আছেহি।\nকাইলৈ সি হয়তাে নিজেই ধুনীয়া বিল্ডিং এটা সজাই ল’বগৈ।\nহয়তাে, সি আজি থকা ভাৰাঘৰটোৰ মালিকৰ ঘৰটোতকৈয়াে ভাল ঘৰ এটাহে সজাই ল'বগৈ। তেতিয়া কি লাজ নাপাবা?\nআৰু, তুমি যিহেতু বর্তমান নিজেই ভাৰাঘৰ এটাতে আছাহি, আন এজন ভাৰতীয়াৰ বিৰুদ্ধে থিয় দিছাহি কিয়? তেওঁনাে তােমাৰ কি অপকাৰটো কৰিলে ?\nঅপকাৰৰতাে কথাই নাই, পিতৃগৃহত নিজৰে ককাই-ভাইৰ লগত তিস্থিব নােৱাৰি তুমি যেতিয়া ভাল ভাৰাঘৰ এটাৰ সন্ধান কৰি ফুৰিছিলা, তেতিয়া তেওঁয়েই দেখােন এইটো ঘৰলৈ তােমাক মাতি আনিছিল।\nকিন্তু, ইয়ালৈ আহি তুমি কৰিলাহি কি ?\nকাৰােবাৰ প্ৰৰােচনামূলক কথা শুনি মাত্র এমাহৰ ভিতৰতে তােমাৰ বিশ্বস্ত বন্ধুজনৰ লগত বেয়া হ’লাহি!\nমনত আছেনে বাৰু, তুমি যে দিন নাই, ৰাতি নাই, যিকোনাে সময়তে তেওঁলােকৰ ৰূমলৈ ঘপাঘপ সােমাই যােৱা আৰু হেঁ হেঁকৈ হাঁহি হাঁহি ফাল্টু কথা কিছুমান কৈ কৈ তেওঁলােকৰ ধৈৰ্য্য পৰীক্ষা কৰা! [ ৩৭ ] এদিন, অঁকৰাৰ দৰেই ‘আমাৰ বলিনক কেনেকুৱা পাইছা বুলি যে ৰশ্মিক সুধিছিলাহি, তেতিয়া তাই যে তােমাৰ ভাই-বােৱাৰীৰ তুল্য, সেই কথাটো তুমি কি পাহৰি গ'লা ?\nআকৌ সিদিনা,বন্ধুৰ ছােৱালীজনীক খেলােৱাৰ নামত ওপৰলৈ দলিয়াই যে ঢােপ খেলিছিলা, তাই তেতিয়া কিমান ভয়ার্ত হৈছিল, তুমি কি দেখা নাছিলা?\nতাই যদি হাতৰ পৰা পিছলি তললৈ পৰি গ'লহেঁতেন, তেতিয়া ?\nঢােপ খেলাত তােমাৰ যদি ইমানেই চখ আছে, নিজৰ ছােৱালীজনীক লৈ নেখেলিলা কিয়? আনৰ মৰমৰ সন্তানক লৈ কিয় হাত এৰি হেতালি খেলিছিলা?\nআৰু, বন্ধুৰ প্রতিবাদ হজম কৰিব নােৱাৰি পিছদিনা যে নিজেই পইচা ভৰি বাঁহ কিনি আনি বাৰাণ্ডাখনৰ মাজতে বেৰ এখন দিয়াইছিলাহি, মনত আছে?\nআৰু, সেই বেৰখন দিয়াৰ পিছতেই ঘৰটোৰ মালিক, মালিকনীৰ লগতে আন দুই-এজনকো মাতি আনি তুমি যে চাহ-পার্টি এটাৰ আয়ােজন কৰিছিলাহি, সেইদিনা তােমাৰ মনত কি অকণাে আফ্‌চোচ্ হােৱা নাছিল ?\nচোৱা, সম্পর্ক চিঙিবৰ বাবে বেৰ নালাগে নহয়। এষাৰ টান কথাই যথেষ্ট।\nগাৰ বলেৰেতাে কোনেও কাৰো অন্তৰত আসন লাভ কৰিব নােৱাৰে।\nএই আসন লাভ কৰিবলৈ হ'লে কথা আৰু কামবোেৰ সৎ হ'বই লাগিব।\nমই একো ক’বই নালাগে, আজি তুমি এই ধৰণৰ পার্টি চার্টি দিয়াতাে বন্ধ কৰি দিয়া, কাইলৈ নিজেই গম পাবা কোন তােমাৰ পক্ষত আছে, কোন নাই।\nএইবােৰ, আচলতে, খুউব সৰু কথা। সেয়েহে, সহজে চকুত নপৰে।\nবাৰু যিয়েই হওক, শুবৰ সময়ত বলিনে ৰশ্মিক কথাটো আকৌ ক'লে।\n‘লােকৰ কথা লােকৰ বতৰা। মইনাে এইবােৰ কি জানাে !\nকোন থাকে, কোন যায়, আমাৰ দৰকাৰ নাই নহয়!’\nৰশ্মিৰ স্পষ্ট কথা। তাইৰ কথাত কোনাে আঁৰ-বেৰ নাই।\nঠিকেই। মানুহে আজিকালি ককাই-ভাইৰে খা-খবৰ ল’বলৈ বাদ দিছে।\nতেনে স্থলত, এইবােৰ বাটত পােৱা কমাৰৰ কথানাে ভাবে কোনে!\nতথাপিও, নাভাবাে বুলিও কিছুমান কথা মানুহে কেতিয়াবা ভাবে।\nমানে, কথাবােৰ মনলৈ আহি থাকিলেনাে কি কৰিব!\nকিন্তু, তাক কেতিয়া টোপনিয়ে হেঁচা মাৰি ধৰিলেহি, সি গমেই নাপালে।\nসি সাৰ পাওতে পিছে পুৱা পাঁচেই বাজিলহি।\nইপিনে, ছােৱালীজনীয়ে কেতিয়াবাই সাৰ পাই বিচনাতে খেলি আছে।\nএতিয়া, সি টয়লেটৰ পৰা সােনকালে আজৰি হৈ আহি তাইক অলপ [ ৩৮ ] চাই দিলেহে মাকে ঘৰুৱা কাম-বনবােৰ কৰিব পাৰিব।\nগতিকে, সি লৰালৰিকৈ উঠিল।\nকিন্তু, টিউবৱেলৰ পাৰততাে হাহাকাৰ কাণ্ড!\nঅমলহঁতৰ গােটেইবােৰ উঠি আহি টিউবৱেলটো দখল কৰি লৈছেহি।\nটয়লেটতাে ইটোৰ পিছতে সিটোকৈ সােমাইছে, ওলাইছে।\nএকেবাৰে শেষত সােমালগৈ সােণটি।\nসি সােমালেতাে এঘণ্টালৈ ওলােৱাৰ নামেই নলয়।\nউপায় নাপাই, বলিনে মুখ-হাত ধুইয়ে উভতি আহিল।\nলেট্রিনৰ কামটো সমাধা কৰাৰহে পিছে কোনাে বিকল্প উপায় নাই।\nৰশ্মিও উঠিল। ইপিনে, ছােৱালীজনীকো উঠি আহিবলৈ লগা হ’ল।\nতাই নিজেই নামি আহিলেতাে বিচনাৰ পৰা পৰিয়েই যাব।\nএক তীব্র খং আৰু উত্তেজনাত বলিনৰ হাতৰ শিৰবােৰ টান হৈ আহিল আৰু টয়লেটৰ দুৱাৰখনত টোকৰ দিলেগৈ, ‘অই, হ’লনে নাই তােৰ? ওলাহ!’\nঅলপ পিছতে, এক ঘােপা চাৱনিৰে সােণটি ওলাই আহিল হয়, কিন্তু কম’ডটোৰ ফালে যে চাবই নােৱাৰি। গােটেইটো পাৰে চাৰে লেতেৰা !\nসেইফালে নােচোৱাকৈয়ে বলিনে ইতিমধ্যে গােটাই থােৱা পানীবাল্টি কম’ডটোত ঢালি দিলে আৰু লৰালৰিকৈ আন এবাল্টি ভৰাই লৈ সােমাই গ'ল।\nসি ওলাই অহাৰ পিছতে সােণটি আকৌ সােমালগৈ।\nমানে, ৰশ্মি আহিও কিমান দেৰি ৰ'বলগীয়া হ'ব, ঠিক নাই।\nএনেয়াে, ঘাইল হােৱা জন্তুৱেতাে যাকে তাকে একামােৰ মাৰি থৈ যায়।\nএইটো ঘৰৰ পৰা ওলাই যােৱাৰ আগতে এওঁলােকেও যে অবাঞ্চিত কিবা এটা কৰি থৈ নাযাব, ক’বতাে নােৱাৰি। তাতে, এওঁলােকক মালিকনীয়ে খেদালে বুলিতাে কাকো ক’বগৈ নােৱাৰে। মানুহে হাঁহিব। গতিকে, কাইলৈ যাতে বলিনহঁতৰ উৎপাতত থাকিব নােৱাৰিহে তেওঁলােক যাবলগীয়া হ'ল বুলি অপ- প্রচাৰ এটা চলাব পৰা যায়, তাৰ বাবে, ওলাই যােৱাৰ আগতে, তেওঁলােকে কিবা নহয় কিবা এটা জেং লগাই থৈ যাবলৈ যে চেষ্টা নকৰিব, তাৰ কি মানে আছে!\nকিন্তু, ইহঁতৰ এই প্রচেষ্টাটো সফল হ'বলৈ কোনােপধ্যেই দিব নােৱাৰি।\nএতিয়া,ইহঁতে কিবা এটা ক’লেও বা কৰিলেও মনে মনে থাকিব লাগিব।\nকিমান দিননাে থাকিব আৰু! খুউব বেছি দুটা দিন।\nতাৰ পিছততাে কিছুদিনলৈ নিশ্চয় শান্তি হ'ব।\nঅন্ততঃ বেলেগ পৰিয়াল এটা নহালৈকে! [ ৩৯ ] কথাটো ভাবি বলিনৰ ইমানেই ভাল লাগিল যে ছােৱালীজনীক কোলাত লৈ অলপ ফুৰাবলৈ বুলি সি ৰাস্তালৈ ওলাই গল।\nমানে, পুৱাৰ শান্ত পৰিৱেশটোৰ আভাস এটা তাইয়াে পােৱাটো দৰকাৰ।\nপ্রকৃতিৰ অনুপম ৰূপখিনি তাইয়াে দেখাটো দৰকাৰ।\nএই বিশাল নীলা আকাশখনি, এই মুক্ত বতাহখিনি, সূর্যোদয়ৰ এই সুন্দৰ দৃশ্যটি আৰু এই স্বাধীন মনৰ চৰাই-চিৰিকটিবােৰ তাইয়াে দেখাটো দৰকাৰ।\nবাটে বাটে সি তাইক ইটো সিটো আঙুলিয়াই আঙুলিয়াই দেখুৱাই গ'ল।\nমাজে মাজে, তাইয়াে কিবাকিবি এটালৈ আঙুলিয়াই কয়, ‘হু-টো!’\nতাৰ ভাব হ’ল, তাই, আচলতে, সাগৰখনাে এবাৰ দেখাটো দৰকাৰ।\nতেতিয়া, তাইৰ আগলৈ অইন কিবা হওক বা নহওক, তথাকথিত ডাঙৰ মানুহ তাই হওকেই বা নহওক, তাইৰ মনটো নিশ্চয় এনেকুৱা সংকীর্ণ নহ'বগৈ !\nতােমাৰ মনটোৱেই যদি সংকীর্ণ হয়, ঐশ্বৰ্য-বিভূতি যিমানেই আহৰণ কৰা লাগিলে, সেইবােৰেতাে তােমাক সুখ দিব নােৱাৰিব, শান্তি দিব নােৱাৰিব।\nজীৱনত যদি শান্তিয়েই নাপালা, পালানাে কি?\nআৰু শান্তি লাভ কৰাটো ইমান এটা টান কথাও নহয়, দিয়াচোন!\nআনক অশান্তি নকৰিলেই তুমিও শান্তিত থাকিবলৈ পাবা।\nজীৱনত শান্তি লাভৰ বাবে এইটোতাে অতি সাধাৰণ সূত্র।\nকথাবােৰ ভাবি ভাবি মুকলি ৰাস্তাটোৰে লাহে লাহে গৈ গৈ আধাঘণ্টামান পিছতে, ৰশ্মিয়ে গা-পা ধুই লােৱাৰ সময়কণৰ আন্দাজ এটা কৰি লৈ সি উভতি আহিল আৰু ছােৱালীজনীক চুচৰিবলৈ বুলি ৰূমটোৰ মজিয়াতে এৰি দিলেহি।\nতাই পিছে কলকলাই কলকলাই মাকৰ ওচৰ পালেগৈ।\nতাইৰ হয়তাে ভোক বা পিয়াহেই লাগিছে।\nমাকে তাইক খুউৱাই থাকোতে সি নিজেই চাহ বনােৱাত লাগিলগৈ।\nনহলে, কামবােৰ নহয়গৈ দেখােন!\nসি চাহ দুকাপ বাকী লৈ বিস্কুটৰ টেমাটো উলিয়াই আনােতেই হঠাৎ পিছ দুৱাৰমুখতে অমলৰ ইতস্থতঃ ভাবৰ মাত এষাৰ তাৰ কাণত পৰিলহি।\n‘কি কৰি আছানাে? অ, চাহ বনাইছা!’\nদুৱাৰমুখতে অমলক ৰৈ থকা দেখি সি দস্তুৰমত আচৰিত হ'ল।\nমানুহটোৰ চাৱনিটোও দেখােন কিবা ক্লান্ত, শ্রান্ত, সিক্ত, কৰুণ !\nমানে, মানুহটোৱে নিজকে ঢাকি ৰাখিব পৰা নাই।\nএওঁৰনাে কি হ'ব পাৰে, বলিনে আচলতে ভাবিয়েই নাপালে। [ ৪০ ] তলৰ ওঁঠখন কামুৰি ধৰি সি ক্ষন্তেক সময় ৰৈ দিলে।\nইমানদিনে যিয়েই নকৰক বাৰু, ঘৰলৈ আহিলেতো আদৰিবই লাগিব।\nগতিকে, এক নাটকীয় ভঙ্গীমাত ‘অস্ সোমাই আহক, বহকহি’বুলি কৈ অমলক পাকঘৰতে বহুৱাবৰ বাবে সি অতি ব্যস্ত হৈ পৰিল।\nৰশ্মিয়েও সামান্য হঁহাৰ দৰে কৰি অমলক তাতে বহাৰ সুবিধা কৰি দিলে।\nকথাৰ মাজতে মিটছেফ্ টোৰ পৰা আৰু এটা কাপ উলিয়াই আনি সি দুকাপ চাহৰ পৰাই তিনিকাপ কৰিলে। প্লেইটখনত বিস্কুট দুটামানো বাকি দিলে।\n‘হেৰি হ’ল, মানে, আমি ইয়াৰ পৰা যামগৈ আৰু! এই সপ্তাহতে যাম।’\nকিয়? কি হ’ল আক’? মালিকনীয়ে কিবা?\nবলিন যেন আচৰিতেই হ’ল।\nনাই নাই, মালিকনীয়ে একো কোৱা নাই।\nকালি কথাটো শুনি তেওঁতো বেয়াই পাইছে।\nতাতে, আজি তিনিটা মাহে আমাৰ দুইঘৰৰ মাজত ঘৰুৱা সম্পৰ্ক এটাও হৈ গ'ল যে! কিন্তু, আমাৰ এওঁহে এই কেঁচা ঘৰটোত থাকি ভাল পোৱা নাই।\nপকা ঘৰ এটা এঠাইত পাইছোঁ। তাকে বোলো, কাইলৈ তালৈকে...\nচাহ এসোহা মাৰিয়েই বলিন যেন থৰ হৈ ৰৈ গ'ল।\nইপিনে, ছোৱালীজনীয়েও এবাৰ তাৰ মুখলৈ, এবাৰ মাকৰ মুখলৈ আৰু আনবাৰ অমলৰ মুখলৈ চাই থৰ লাগি ৰৈ দিলে। তাইৰ মুখৰ জলপান মুখতে!\nতাইয়ো যেন কিবা এটা বুজি পাইছে।\n‘কথাটো এনেয়ে ঠিকেই আছে বাৰু। কিন্তু, আপোনালোক এনেকৈ যাবলৈ ওলোৱাতহে বেয়া লাগিছে, দিয়কচোন!\nআমাৰ লগত মাত-বোল নকৰিলেও মাত-কথাবোৰকে শুনি আছিলো।\nযেনেকৈয়ে নহওক, কেম্পাছটোৰ পৰিৱেশটোৱেই সজীৱ হৈ আছিল।\nভাল লাগিছিল। কিন্তু, এতিয়া...’\nইমানদিনে মাত-বোল নকৰাৰ কথাটো বলিনে কওঁ বুলিয়েই ক'লে।\nআৰু, অমলো ইমান অঁকৰা নহয় যে তাৰ ইঙ্গিতটো ধৰিব নোৱাৰিব।\nকিন্তু, হোৱাবোৰতো হৈয়ে গ'ল।\nএতিয়া আৰু পোতা আৱৰ্জনা খুঁচৰি কি লাভ!\nআৰু, এনেয়ো যিহেতু তেওঁলোক ইয়াৰ পৰা যাবলৈ ওলাইছেই, মনত বেয়া ভাববোৰ ৰাখিয়েই ওলাই যাবনে!\n‘হ’ব দিয়া, সেইবোৰ কথা এতিয়া বাদ দিয়া আৰু! [ ৪১ ] ওচৰা ওচৰিকৈ থ’লে কাঁহী-বাতিৰো কেতিয়াবা টুং টাং শব্দ হয়।\nএতিয়া সেইবোৰকে ধৰি থাকিব নালাগে আৰু! নে কি কোৱা ৰশ্মি?\nনৈতিক সমৰ্থন লাভৰ আশাত তেওঁ এইবাৰ ৰশ্মিৰ মুখলৈ চালে।\nপিছে, ৰশ্মিয়েনো ক’ব কি?\nতেওঁ এনেয়ো মাকৰ ঘৰৰ মানুহখিনিৰ বাদে আনক মানুহ বুলি নাভাবেই।\nপৃথিৱীখনত অন্য মানুহ থাকে নাথাকে, তেওঁৰ দৰকাৰেই নাই।\nতথাপিও, সমৰ্থনসূচক হাঁহি এটা ওঁঠত ওলোমাই লৈ তেওঁ ৰৈ থাকিল।\n‘আচ্ছা, এতিয়া কথা হ’ল, আমি মানে কাইলৈ বা পৰহিলৈয়ে যামগৈ।\nইয়াত তিনিমাহ হ’ল আৰু! ভাৰাঘৰত এনেয়ে বেছিদিন থাকিব নাপায়।\nআৰু এটা কথা, এইবছৰতে মাটি অকণো কিনো নেকি?\nএওঁ মানে তাকেহে কৈ আছে। য'ত ত'ত চাই আছোঁ বাৰু।\nচাওঁচোন, কেতিয়া ক’ত কি হয়!\nআচ্ছা, আহিছোঁ বাৰু! তোমালোকে পিছে কথাবোৰ ধৰি নাথাকিবা!\nঘাকণত অলপ মলম লগাই থৈ এক ঈষৎ হাঁহিৰে অমল ওলাই গ'ল।\nতেওঁ ওলাই যোৱাৰ লগে লগে বলিনে ৰশ্মিলৈ চাই শব্দহীন কিন্তু বিশেষ অৰ্থপূৰ্ণ হাঁহি এটা মাৰিলে। যেন ক'ব বিচাৰিলে, ‘দেখিলা? নিজে সৎ হৈ থাকিলে আনে যিমানেই যি কৰক লাগিলে, শেষত ভুল স্বীকাৰ কৰিবহিয়েই।\nৰশ্মিয়ে কিন্তু তাৰ সেই হাঁহিটোত তিলমাত্ৰও গুৰুত্ব নিদিলে।\n‘খা অ’ এইজনী’ বুলি কৈ ছোৱালীজনীক আকৌ খুৱাবলৈহে লাগিল।\nবলিনৰ মনটো কিন্তু মুকলি হৈ গ’ল।\nএক গভীৰ তৃপ্তিত তাৰ মুখেদি গুণগুণকৈ গানেই ওলাই গ'ল।\nসেইটো তৃপ্তি মনত লৈয়েই, গা-টো ধুই ল’বলৈ বুলি সি বাথৰূম পালেগৈ।\nপিছে, বাথৰূমটো বন্ধ। মানে, কোনোবাই নিশ্চয় গা ধুই আছে।\nইপিনে, চাৰে আঠ বাজিলেই। অফিচলৈ যাবৰ হ’বই আৰু!\nঅগত্যা, টিউবৱেলৰ পাৰতে গাটো ধুবলৈ বুলি সি সাজু হ'ল।\nতাতো, পিছে, অসুবিধা।\nজাঙ্গিয়া, টাৱেল আদি পিন্ধি লৈ মুকলি ঠাইত গাটো ঘঁহি-পিহি ধুবলৈতো দিগদাৰ হয়েই। তদুপৰি, বাহিৰত গা ধুলে মালিকনীয়েও আপত্তি কৰে।\nপিছে, তাকে নকৰিলে তাৰ এতিয়া আন উপায়ো নাই।\nশেষত আৰু, চকু কাণ মুদি লৈ লৰালৰিকৈ গাটো ধুই সি গুচি আহিল।\nভাত-পানী খাই চাৰে ন বজাত অফিচলৈ বুলি সি ওলাই গ'ল। [ ৪২ ] অফিচতাে তাৰ মনটো অৱশ্যে ভালেই লাগি থাকিল।\nউভতি আহােতে মনৰ আনন্দতে কুঁহিমাছ আধাকেজিও সি লৈ আহিল।\nপিছে, ৰাতি ভাতৰ পাতত বহােতে ৰশ্মিয়েতাে আচৰিত কথা এটা ক'লে৷\nমানে, গােটেই আবেলিটো মালিকনী আহি হেনাে অমলহঁতৰ ৰূমতে হাঁহি মাতি বহি থাকিলহি আৰু মাজে মাজে আনকি বলিনহঁতৰহে বদনাম গালে।\n‘কি-ই-ই?’ - সি যেন কথাটো বিশ্বাসেই কৰিব পৰা নাই।\n‘আপােনাৰ অমলদাইয়াে দেখােন আপােনাৰ কথা কৈ কৈ হাঁহিলেহে।’ ‘হেই! কি কথা কৈছা? তেওঁ দেখােন অথনি তােমাৰ সমুখতে...'\nসিনাে বাৰু ৰশ্মিৰ কথাটো এতিয়া বিশ্বাস কৰে কেনেকৈ !\nকিন্তু, তাইনাে মিছা কথা এটা ক’বনে? আৰু, ক’বনাে কিয় ?\nহয়তাে, হাতত থকা ভাৰাতীয়া এজন হাতচাৰা নহ'বৰ বাবে মালিকনীয়ে শেষ চাল এটা খেলি চাবও পাৰে। আৰু, ঘৰটো হাতত ৰাখিবলৈ অমলহঁতেও শেষ চেষ্টা এটা কৰি চাব পাৰে। সেয়েহে হয়তাে, আবেলিৰ সেই নাটকখন!\nঠিক আছে বাৰু, পৰিৱেশ, পৰিস্থিতিখিনি লক্ষ্য কৰি থকা হওক !\nঅৱস্থা চাই ব্যৱস্থাতাে কৰিবই লাগিব।\nব্যৱস্থানাে কি আৰু, এওঁলােকৰ আগত গহীন হৈ থাকিব লাগিব।\nনিজাকৈ মাটি অকণ নিকিনালৈকে এই ঘৰটো এৰি দিবতাে নােৱাৰিয়েই।\nঘৰ সলাই থকা কিমান দিগদাৰ, এই কথা ভূক্তভােগীয়েহে বুজি পায়।\nআৰু, এনেয়ো, তােমাৰ শাস্তি হ’লে এইবােৰ মানুহেতাে ভালেই পাব।\nকিন্তু, এইবােৰ মানুহক কোনাে কাৰণতেই ভাল পাবলৈ দিব নােৱাৰি।\nলাগিলে, ইয়াৰ বাবে প্ৰেছাৰ উঠি কোনােবা চকুচৰহা মৰিয়েই যাওক !\nকথাবােৰ ভাবি ভাবি এটা সময়ত বলিনৰ পিছে হাঁহি এটাহে উঠি আহিল।\n‘কি হ’ল, হাঁহিলে যে?’- ৰশ্মিৰ পােনপটীয়া প্রশ্ন।\n‘কিনাে হ’ব আৰু! মানুহবােৰৰ কথা-কাণ্ডবােৰ নেদেখিছা?\nআচৰিত লাগে, বুইছা ?’- বলিন যেন হতাশ হৈয়ে পৰিছে।\n‘যিয়ে যি কৰে, কৰি থাকক!\nমই হলে এইবােৰত মাথা মাৰিবলৈ নাই দেই!’-ৰশ্মিয়ে বাগৰ সলালে।\nঠিকেই। এইবােৰত মাথা মাৰিতাে লাভেই নাই। অযথা টেনচন।\nতাতকৈ, শুবলৈ চেষ্টা কৰাই ভাল।\nতাকে ভাবি সি এক, দুইকৈ নেওতাখনকে মনতে আওৰাবলৈ ল'লে।\nপুৱা উঠি টয়লেটলৈ যাওতে সি পিছে আচৰিত হােৱাৰে কথা। [ ৪৩ ] মানে, অমলহঁতে দেখোন বস্তু-বাহানি ধামধুম পেক্ কৰাতহে লাগিছে।\nমাজে মাজে, তেওঁৰ ওৱাইফে কিবাকিবি ভোৰৰোইয়ো আছে।\nউফৰি উফৰি আহি কাণত পৰা কথাকেইটামানৰ পৰা বলিনে এইটোৱেই বুজি পালে যে তাক দিগদাৰ দি ঘৰটোৰ পৰা উলিয়াই পঠিয়াবৰ বাবে তেওঁলোকৰ ওপৰত এক গধুৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। কিন্তু, সেই দায়িত্বভাগ পালন কৰাত ব্যৰ্থ হোৱাৰ বাবে তেওঁলোকক কিছু ককৰ্থনা কৰা হৈছে। আৰু, তাৰেই পৰিণাম স্বৰূপে তেওঁলোকে আজি ঘৰটো এৰি যাবলৈ ওলাইছে। কিন্তু, এবছৰৰ ভিতৰতে নিজা বিল্ডিং এটা সজাই তেওঁলোকে যে মানুহজনীক দেখুৱাই দিবহি, সেইটো খাটাং।\nকথাবোৰ বুজি পাই বলিনৰ মনত অলপ বেয়াও লাগিল।\nযিমানেই যি নহওক, সৌ সিদিনালৈকে সিহঁতৰ মাজৰ সম্পৰ্কটোতো ভালেই আছিল। কিন্তু, সেই সম্পৰ্কটো বেছি ওচৰ, বেছি ভাল আৰু বেছি মজবুত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰোতে, যি কাৰণতেই নহওক, একেবাৰে চিগিয়েই থাকিলগৈ।\nকথাটো আচলতে বেয়াই হ’ল। এটা বেয়া উদাহৰণ থাকি গ'ল।\nতথাপিও,বিদায়ৰ পৰততো অকণমান উদাৰতা নিশ্চয় দেখুৱাব পৰা যায়।\nবাথৰূমৰ পৰা ওলাওতেই অমলৰ লগত বলিনৰ মুখামুখি হৈ গ'ল।\nমাত এষাৰ দিবৰ বাবে সি সাজু হৈছিল। কিন্তু, অমল যে গহীন!\nহয়তো, তেওঁৰ খং উঠি আছে। হয়তো, এতিয়া কথা পতাৰ মুডত নাই।\nঠিক আছে। এতিয়া কথা পতাৰ মুড যদি নাই, নালাগে। পিছত পাতিব।\nপানী এবাল্টি লৈ বলিন গুচি আহিল।\nৰশ্মিয়ে ইতিমধ্যে ভাত-দাইল সাজু কৰি ৰাখিছিলেই।\nভাত-পানী খাই মুখ ধুবলৈ বুলি পিছফালে যাওতেই হঠাৎ সি ৰৈ গ'ল।\nতাৰ কাণত আহি পৰা কথাকেইটা সি যেন বিশ্বাস কৰিবই পৰা নাই।\nকিন্তু, কথাকেইটাতো সি প্ৰায় স্পষ্টভাৱেই শুনা পালে।\nমানে,বস্তু-বাহানি পেক্ কৰি থকাৰ মাজতে অমলে ভোৰভোৰোই আছিল।\n‘সব এইডালৰ কাৰণেই হৈছে।\nএইডালৰ লগত লাগিয়েই আমি আজি ঘৰটো এৰি যাবলগীয়া হৈছে।\n[ ৪৪ ]\nদিনৰ ঠিক এঘাৰ বজাৰ লগে লগে আটাইকেইজন শিক্ষক-কৰ্মচাৰীয়েই অধ্যক্ষৰ কক্ষটোলৈ এজন এজনকৈ ধীৰ গতিৰে সোমাই আহিল আৰু যিমানখিনি পৰা যায় সম্ভ্ৰম ৰক্ষা কৰিয়েই তেখেতৰ সমুখৰ চকীকেইখনত বহিলহি।\nচতুৰ্থবৰ্গৰ কৰ্মচাৰীকেইজন যেনিবা সকলোৰে পিছফালে থিয় দিলেহি।\nসকলোৰে মুখবোৰ মোটামুটি গহীন।\n‘কিবা বিশেষ কথা আছিল নেকি? ক্লাছবোৰ নাই হোৱা নেকি?’\nতেখেতে প্ৰত্যেকৰে মুখলৈ এক গভীৰ কৌতুহলেৰে চাবলৈ ধৰিলে।\nআচলতে, কোনো ধৰণৰ হুলস্থূলীয়া পৰিৱেশ এটাৰ সৃষ্টি নহওক বুলিয়েই তেখেতে আজি ইমানদিনে দৰকাৰী কামবোৰ নীৰৱেই সমাধা কৰি গৈ আছে।\nএইখিনি সময়তো, পিছলৈ যাতে কোনো ধৰণৰ কাগজ-পত্ৰ লৈ তেখেতৰ ঘৰলৈকে ঢপলিয়াব লগীয়া পৰিস্থিতি এটা নহয়গৈ, তাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি, বিশেষ ফাইল কেইটামানত শেষবাৰৰ বাবে চকু ফুৰাই থকাৰ মাজতে তেখেতে প্ৰতিজন সহকৰ্মীৰ মুখলৈ একোবাৰকৈ মূৰ তুলি চালে।\nএটা সময়ত ফাইলকেইটা জপাই থৈ সকলোৰে মুখৰ ওপৰেদি আকৌ এবাৰ চকু ফুৰাই আনি শেষত অলপ হঁহাৰ দৰে কৰিলে।\n‘সব আহি ইয়াত উপস্থিত হৈছেহি দেখোন! কি হৈছে?\nক'ৰবাত কিবা অঘটন হৈছে নেকি?’\nলগেলগেই, কোঠাটোত উপস্থিত থকা প্ৰতিজনৰে মুখমণ্ডলত তেখেতৰ মুখৰ হাঁহিটোৰ সংক্ৰমণ ঘটিলহি আৰু ৰূমটোৰ পৰিৱেশটো কিছু সহজ হৈ পৰিল।\n‘নাই ছাৰ, আমি মানে আজি আপোনাক এক সম্ভাষণ জনাওঁ বুলিহে...’ ৰূমটোত সোমোৱাৰ বহুত আগৰেপৰাই ঠিক মুখস্থ কৰি থোৱা কথাকেইটা কওতেও লক্ষণ শইকীয়াৰ যেন অলপ থোঁতা-মোজাই লাগিল।\nতেনেতে যেনিবা, বিজয় বৰুৱা বহাৰ পৰা উঠিল আৰু নিজে বহি থকা চকীখনৰ পিছফালেই থিয় হৈ তেওঁলোকৰ আগমনৰ এক উদেশ্য ব্যাখ্যাৰে সমগ্ৰ বিষয়টোক এক আনুষ্ঠানিক ৰূপ দিব বিচাৰিলে। [ ৪৫ ] ‘শ্ৰদ্ধাৰ অধ্যক্ষ মহােদয় আৰু মােৰ সহকর্মীবৃন্দ!\nআজি আমি সকলােৱে এক বিশেষ উদেশ্য লৈ ইয়াত একগােট হৈছোঁহি।\nআপােনালােকে নিশ্চয় জানে যে আজিৰ পৰা ঠিক বত্রিশ বছৰৰ আগতে আমাৰ এই পিছপৰা অঞ্চলটিত উচ্চ-শিক্ষাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে আমাৰ এই মহাবিদ্যালয় খনি প্রতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। সেই প্রতিষ্ঠাকালৰে পৰা আজিলৈকে এই বত্রিশটা বছৰে এই মহাবিদ্যালয়খনিৰ অধ্যক্ষৰ গধুৰ দায়িত্বভাগ আমাৰ সকলােৰে শ্ৰদ্ধাৰ শ্ৰীযুত হেমকান্ত বৰবৰাদেৱে নিয়াৰিকৈ বহন কৰি আহিছে।\nআমাৰ এই শিক্ষানুষ্ঠানটিৰ প্ৰতি তেখেতে আজি ইমানদিনে আগবঢ়াই যােৱা এই মহান সেৱাৰ মূল্যায়ন কৰাটো আমাৰ কাৰাে পক্ষে সম্ভৱপৰ নহয়।\nতথাপিও, তেখেতৰ কৰ্মৰাজিৰ এক শলাগ ল’বলৈ বুলিয়েই আমি আজি আমাৰ ক্ষুদ্র শকতিৰেই এক সম্বর্ধনাৰ আয়ােজন কৰিছোঁহি।\nআশা কৰোঁ, এই সম্বর্ধনাভাগ গ্রহণ কৰি তেখেতে আমাক ধন্য কৰিব!’\nবিজয় বৰুৱাই পুনৰ আসন গ্রহণ কৰাৰ ঠিক পিছতে তিনিগৰাকী শিক্ষয়িত্রী হাতত একোখনকৈ গামােচা আৰু মুখত একোটা মিঠা হাঁহি ওলমাই লৈ তেখেতৰ কাষত থিয় হ'লগৈ তেখেতৰ ডিঙিত এখন এখনকৈ গামােচা পিন্ধাই দিলেগৈ।\nলগে লগে, কোঠাটোত উপস্থিত সকলােৱে থিয় হৈ অভিবাদন জনালে।\nতেওঁলােকে পুনৰ আসন গ্রহণ কৰাৰ পিছতে এখনি শৰাই আৰু গ্ৰন্থৰ এটি সৰু টোপােলা লৈ আগবাঢ়িল লক্ষণ শইকীয়া আৰু বিজয় বৰুৱাদেৱ।\nসম্বর্ধনাভাগ গ্রহণ কৰি তেখেতে অশ্রুসিক্ত নয়নেৰে তেওঁলােকৰ সৈতে বহু সময় ধৰি কৰমৰ্দন কৰি ৰ’ল।\nউপস্থিত বাকীসকলেও চকু চুলটুলীয়া কৰি তলৰ ওঁঠ কামুৰি ৰৈ থাকিল।\nএইবাৰ, মনজিৎ মহন্তৰ ভাগত পৰিল সম্বর্ধনা-পত্ৰখনি পঢ়ি দিয়াৰ দায়িত্ব।\nকিয় জানাে, কথাখিনি পঢ়ি যাওঁতে তেওঁৰ মাতটো কিছু কঁপি উঠিল।\nপঢ়ি অঁতােৱাৰ পিছত সম্বর্ধনা পত্রখনি তেখেতৰ হাতত তুলি দিওতে উপস্থিত প্রত্যেকৰে হাতৰ মবাইল ফোনৰ কেমেৰাৰ ক্লিক ক্লিক শব্দ উঠিল।\nমাজতে, প্রত্যেকৰে হাতে হাতে উঠিল চাহ-মিঠাইৰ একোখনকৈ প্লেইট !\nচাহপর্বটিৰ পিছতে তেখেতে এক আৱেগভৰা কণ্ঠেৰে আৰম্ভ কৰিলেঃ\n‘শ্ৰদ্ধাৰ সহকর্মীবৃন্দ! আজি আপােনালােকৰ এই বিশেষ সম্বর্ধনাটি লাভ কৰি মই অতি আনন্দিত অনুভৱ কৰিছোঁ। আপােনালােকলৈ অশেষ ধন্যবাদ থাকিল।\nআশা কৰাে, আমাৰ মাজৰ এই মৰম চেনেহ ভৱিষ্যতেও অটুট থাকিব।\nআজিৰ এই শুভ মুহূর্ততে মই এটি বিশেষ ঘােষণাও কৰিব বিচাৰিছোঁ। [ ৪৬ ] কথা হ’ল, আপোনালোকৰ মাজত আজিয়েই মােৰ শেষ দিন।\nচৰকাৰী নীতি-নিদের্শনা অনুযায়ী, অহা কাইলৈৰ পৰা মই মােৰ এই দীর্ঘদিনীয়া চৰকাৰী কর্মক্ষেত্ৰভাগ এৰি অৱসৰৰ জীৱন যাপন কৰিব লাগিব।’\nআচৰিত!দুয়ােটা পক্ষই ইমান সময় মিলাইনাে কামফেৰা কৰিব লাগেনে!\nহয়তু, এয়া এক নাটকীয়তা।নহ’লে,ই সম্পূর্ণ কাকতালীয় হ’ব লাগিব।\nবাৰু যিয়েই নহওক, একেটা দিনতে যেনিবা দুয়ােটা কাম সিজিলগৈ।\nএতিয়া, পৰৱর্তী বা কি আশ্চর্য্য বাকী আছে!\nপৰৱর্তী ঘােষণাটি কৰাৰ আগতে তেখেতে আকৌ এবাৰ কোঠাটোত উপস্থিত প্রতিজন সহকর্মীৰে মুখৰ ওপৰেদি দৃষ্টি পিচলাই আনিলে।\nচাচপেন্স! প্রায় এক মিনিট ধৰি সঁচায়ে এক নাটকীয় চাচপেন্স !\n‘এতিয়া, আমাৰ এই শিক্ষানুষ্ঠানটিৰ যাৱতীয় অফিচিয়েল কামকাজখিনি অব্যাহত ৰাখিবৰ উদেশ্যে, অধ্যক্ষৰ দায়িত্বভাগ আজিৰপৰাই আপােনালােকৰ মাজতে থকা শ্রীমতী ৰাস্না বৰুৱা মহােদয়াৰ হাতত অৰ্পন কৰি যাব বিচাৰিছোঁ।\nআশা কৰাে, আপােনালােক সকলােৱে তেওঁৰ লগত সহযােগ কৰিব!’\nহঠাৎ যেন এক অভাবনীয় আকাশবাণীহে কাণত পৰিলহি, এনে এক ভাবত ৰাস্না বৰুৱা যেন উচপ খাইয়ে উঠিল।\nতেওঁৰ চকুৱে মুখে ফুটি উঠিল আশ্চৰ্য্যৰ এক ভাব!\nলগে লগে, তেওঁ আৰম্ভ কৰিলে এক মৃদু প্রতিবাদ।\n‘ইমান এটা গধুৰ দায়িত্ব মােৰ ওপৰত !\nএস্ ছাৰে এইবােৰ কি কৰিব বিচাৰিছে জানাে! মই ভাবাে, মােতকৈয়াে...'\nমানে, আকৌ এক নাটকীয়তা।\nকিন্তু, তেওঁ যি বুলিয়েই আপত্তি দর্শাওক লাগিলে, কোনেনাে বাৰু তেওঁৰ আপত্তিভাগ মানি ল’ব বা সেই প্রস্তাৱটিৰ বিৰুদ্ধে কিবা এষাৰ ক’ব! যেনেকৈয়ে নহওক, হ’বলগীয়া অধ্যক্ষগৰাকীৰ প্রতি সকলােৱেতাে আনুগত্যই প্রকাশ কৰিব।\nবেছি সময় নষ্ট নকৰি, উপস্থিত সকলােৱেই এক দীঘলীয়া হাত-তালিৰে তেওঁক আগবঢ়াই দিলে আৰু শেষত যেনিবা সহকর্মীসকলৰ বিপুল দাবীত ৰাস্না বৰুৱাই ধীৰে ধীৰে আগবাঢ়ি গৈ সকলােলৈকে বুলি নমস্কাৰ জনাই বৰবৰাদেৱৰ হাতৰ পৰা অধ্যক্ষৰ দায়িত্বভাগ সমজি ল’লেগৈ।\nলগে লগে, আকৌ এজাউৰি দীঘলীয়া হাত-তালি!\nকর্তৃত্ব-হস্তান্তৰৰ আদেশ-পত্ৰখনি হাতত লৈয়েই পূর্বৰ চকীখনলৈ বুলি উভতি আহিব খােজোতেই তেওঁৰ কাণত পৰিলহি আন এক অভাবনীয় নির্দেশ। [ ৪৭ ] ‘ক’লৈ যায়? এতিয়াৰ পৰা আপােনাৰ আসন ইয়াতহে। আহক, বহকহি!\n‘এ, হয় নেকি? ঠিক আছে, হ'ব বাৰু?’-বুলি তেওঁ উভতি গৈ অধ্যক্ষ কাষ পােৱাৰ লগেলগে বৰবৰাদেৱে নিজৰ চকীখন তেওঁলৈ বুলি আগবঢ়াই দিলে।\nসমুখত উপস্থিত সদৌটিলৈকে আকৌ এবাৰ নমস্কাৰ জনাই তেওঁ বহিল।\nএইবাৰ, তেওঁৰ মুখৰ ইষৎ হাঁহিটি ৰূমটোত উপস্থিত থকা আটাইকেইজন সহকর্মীলৈকে সংক্রমিত হৈ পৰিল।\nবাকীসকলে হাঁহি মাতি থাকোতেই, বিজয় বৰুৱাই হঠাৎ প্রভাতক ইঙ্গিত এটা দি বাহিৰলৈ মাতি আনি বােলে ‘যােৱাচোন যােৱা, দৌৰ মাৰি গৈ ৰত্নভাণ্ডাৰৰ পৰা ভাল চাই গামােচা এখন লৈ আনাগৈ! মােৰ কথা ক’বা!’\nএপাকত, বাইদেউৰ চকুত পৰিল,বৰবৰাদেৱ দেখােন থিয় হৈয়ে আছে।\n‘আপুনি ইয়াতে বহক!’-বুলি তেওঁ কাষৰে চকীখনলৈ আঙুলিয়াই দিলে।\nনতুন অধ্যক্ষৰ নির্দেশটি পাই বৰবৰাদেৱ কাষতে থকা চকীখনতে বহিল।\nতেওঁৰ এনে লাগিল, ৰূমটোত হঠাৎ যেন এক পৰিৱৰ্তনৰ বতাহ বলিছে।\nমাজেমাজে, ফোনবােৰৰ কেমেৰাৰ ক্লিক ক্লিক শব্দ একোটাও হৈ থাকিল।\nপােন্ধৰ মিনিট মানৰ পিছতে গামােচা লৈ প্রভাতাে হাজিৰ হ’লহি।\nগামােচাখন দীঘলীয়াকৈ জাপি বিজয়ছাৰে দীপাৱলী বাইদেউক ফুচফুচাই কলেগৈ, যাওকচোন, নতুন অধ্যক্ষক গামােচাখন আপুনিয়েই পিন্ধাই দিয়কগৈ!\n“ঠিক আছে বাৰু!’-বুলি হাঁহি এটা মাৰি দীপাৱলী বাইদেউ আগবাঢ়িল।\nলগে লগে, ফোনবােৰৰ আকৌ এবাৰ ক্লিক ক্লিক !\nএইবােৰৰ মাজতে, নতুন অধ্যক্ষই দুআষাৰ ক’বলৈ বুলি থিয় হ'ল।\n‘শ্ৰদ্ধাৰ সদ্য প্রাক্তন অধ্যক্ষ মহােদয় আৰু মােৰ সহকর্মীসকল !\nএইখনি মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ গুৰু দায়িত্বভাগ মােৰ দৰে এক অভাজনৰ হাতত তুলি দিয়াৰ বাবে মই আপােনালােকৰ প্রতি ধন্যবাদ জ্ঞাপন কৰিছোঁ।\nআশা কৰিছোঁ, এই দায়িত্বভাগ পালন কৰাত আপােনালােকে মােৰ প্রতি খােজতে সহায়, সহযােগিতা আগবঢ়াই যাব। ধন্যবাদ!’\nৰাস্না বাইদেৱে পুনৰ আসন গ্রহণ কৰাৰ লগে লগে বৰবৰাদেৱে বহুদিনৰে পৰা কওঁ কওঁ বুলি ভাবি থকা কথা এষাৰ হঠাৎ কৈ পেলালে।\n‘হেৰি নহয়, কথা এটা কওঁ আৰু !\nমােৰ দিনত বাৰু বহুখিনি বুজাবুজি আৰু এৰাধৰাৰ মাজেৰেই চলা হ’ল।\nএতিয়া, নতুন অধ্যক্ষৰ দিনত বা কি হয়?\nশুনাত ধেমালি যেন লাগিলেও তেখেতেতাে, চাবলৈ গ'লে, কলেজখনি [ ৪৮ ] পৰিচালনাৰ ক্ষেত্ৰত প্রয়ােজন হােৱা আচল কথাটোকে উল্লেখ কৰিলেহি।\nলগেলগে, উপস্থিত আটাইকেইজন সহকর্মী যেন এনে এক পৰিস্থিতিত পৰি গ'ল যে তেওঁলােকে না হাঁহিব পাৰে না গহীন হৈ থাকিব পাৰে।\nকিন্তু, তৎমুহূর্ততে পৰিস্থিতি চম্ভালি ল’বলৈ বুলি বিজয় বৰুৱা আগবাঢ়িল।\n‘হেৰি মানে, সকলােৱে নিজৰ নিজৰ ডিউটিখিনিতাে ঠিকমতে কৰিবই।\nসেইখিনি কথা বাৰু সকলােৱে জানে আৰু আমি ভাবাে কাকো সোঁৱৰাই দিবও নালাগে, নহয় জানাে?\nকিন্তু, তাৰ মাজতাে অৱশ্যে, পৰিৱেশ-পৰিস্থিতি চাই কিছু এৰা ধৰাতাে মাজে সময়ে কৰিব লাগিব আৰু! নে কি কয়?\nএৰা। অধ্যক্ষৰ চকীখনত বহি লৈয়েইতাে ৰাস্না বাইদেৱে ইমান কঠোৰ ৰূপ এটা ধাৰণ কৰিব নােৱাৰে। কৰিলে, তেওঁৰ সহকর্মীসকলে কি ভাবিব !\nতথাপিও, দুই এটা কথাতটো পৰিৱৰ্তন একোটা আনিবই লাগিব।\nবিশেষকৈ, সময়-সূচীখন মানি চলাৰ ক্ষেত্ৰত।\nনিজৰ ক্লাছটো কৰিয়েই কোনেও যাতে কোনাে কাৰণতে গুচি নাযায়, তাৰ বাবে দৰকাৰ হ’লে এক্সষ্ট্ৰা কিবাকিবি প্রগ্রেমাে উলিয়াব লাগিব।\nঅৱশ্যে, কাইলৈৰ পৰাই নহয় আৰু। লাহে লাহে।\nবিজয় বৰুৱাদেৱ আকৌ এবাৰ নিজৰ চকীখনৰ পিছফালে থিয় হ’লহি।\n‘শ্রদ্ধেয় অধ্যক্ষ মহােদয়া আৰু মােৰ সহকর্মীবৃন্দ!\nআজি যিহেতু এগৰাকী নতুন অধ্যক্ষই আমাৰ মহাবিদ্যালয়ৰ কাৰ্য্যভাৰ গ্রহণ কৰিছেহি, এই বার্তাটো আমাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ মাজলৈকো আজিয়েই লৈ যােৱাটো প্রয়ােজনীয়। সেয়েহে, এতিয়া ছাত্র-ছাত্রীসকলৰ লগতাে এখনি সভাৰ আয়ােজন কৰি এই বার্তাটো তেওঁলােকক দিব লাগে।\nআশা কৰাে, আপােনালােক সদৌটি আমাৰ প্রেক্ষাগৃহলৈ গৈ আমাৰ প্রাক্তন অধ্যক্ষক বিদায় সম্ভাষণ জনােৱাৰ লগতে নতুন অধ্যক্ষ গৰাকীকো এক সম্বর্ধনা জনােৱাত সহায় সহযােগিতা আগবঢ়াব। ধন্যবাদ!’\nপ্রেক্ষাগৃহটি ইতিমধ্যে সাজু কৰি ৰখা হৈছিলেই।\nছাত্র-ছাত্রীখিনিও বহুদেৰিৰ পৰাই হাই-হুলস্থুল কৰি সময় কটাই আছিলেই।\nএইবাৰ, ধীৰ গতিত প্রৱেশ কৰিলেহি শিক্ষক-শিক্ষয়িত্ৰীসকল।\nএইখন মিটিং পিছে বেছি দীঘলীয়া নহ'ল।\nছাত্র-ছাত্রীবােৰেতাে মিটিঙৰ দীঘলীয়া লেকচাৰ ভালেই নাপায়।\nতথাপিও, ‘মােৰ ল'ৰা-ছােৱালীহঁত!' বুলি সম্বােধন কৰি সদ্য প্রাক্তন [ ৪৯ ] অধ্যক্ষজনে এক চমু কিন্তু আৱেগিক ভাষণ দিলে।\nতাৰ পিছতে বক্তব্য ৰাখিলে নতুন অধ্যক্ষগৰাকীয়ে।\nসেই ভাষণতাে নতুন কথা নাই। খালি, সকলােকে মহাবিদ্যালয়ৰ নিয়ম- শৃংখলাখিনি মানি চলিবলৈ এক আহ্বান আৰু লগতে সকলােলৈকে এক শুভেচ্ছা!\nঅৱশ্যে, নতুন অধ্যক্ষ গৰাকীনাে কোন, ছাত্র-ছাত্রীখিনিয়ে তাক জানিলে।\nআবেলি ঠিক তিনি বজাত অনিলৰ গাড়ীখনৰ হৰ্ণটো শুনা গল।\n'গাড়ী আহিলেই, ব’লক ব’লক!’- বুলি টাউনীয়া আটাইকেইগৰাকীয়ে\nখৰখেদা লগালে। মধুমিতাতাে সদায়ে আনতকৈ এখােজ আগত।\n‘এ ৰ’বা! ৰাস্না বাইদেউ ওলাই অহাই নাই নহয় !’\nদীপাৱলী বাইদেউ হঠাৎ বাৰাণ্ডাৰ ষ্টেপৰ ওপৰতে ৰৈ দিলে।\nনয়না আৰু আয়েসা বাইদেউৱাে তেওঁৰ ওচৰতে থুপ পাতিলেগৈ।\n‘ঠিক আছে, মইয়ে মাতি দিছোঁ, ৰ’ব!’-বুলি মধুমিতা আগবাঢ়িল।\nইপিনে, বাকীকেইগৰাকীৰ মাজত চলি থাকিল নানান ৰসাল বার্তালাপ।\nঅলপ পিছতে অলপ গহীন ভাবত মধুমিতা ওলাই আহিল।\n‘ৰাস্না বাইদেউৰ হেনাে অলপ দেৰি হ'ব।\nমানে, হঠাৎ দায়িত্বটো ল'বলগীয়া হ'ল নহয়, সেয়েহে, দৰকাৰী কথা কিছুমান ছাৰৰ পৰা শিকি বুজি লবলগীয়া হৈছে।\nআমাক আগবাঢ়িবলৈহে কৈছে। যাওঁ ব’লক!’\n‘কিন্তু, বেছি দেৰি হ'লে তেখেত যাব কিহত!\nবাচ নাপালে টেক্সিহে ধৰিবগৈ লাগিব।’\nদীপাৱলী বাইদেৱে অলপ দেৰি ৰৈ দিয়াৰ কথাই ভাবিছিল।\nকিন্তু, তেখেতে নিজেই আগবাঢ়িবলৈ কোৱাত আন কথা ভাবি অনিলক গাড়ী ষ্টার্ট কৰিবলৈয়ে ক’লে !\n‘আমাৰ পিছে ভালেই হ’ল জানানে মধুমিতা!\nনহ'লে, বাহিৰা কোনােবা প্রিন্সিপাল আহি যােৱাহলে হয়তাে সমস্যাই হ’লগৈহেঁতেন। নে কি কোৱা ?’\nমই অৱশ্যে ভাবিয়েই আছিলাে বােলাে ছাৰে আৰু ৰাস্না বাইদেউকে নিদি আমাকনাে সমস্যাত পেলাই থৈ যাবনে!\nএতিয়াতাে, মই ভাবি থকাটোৱেই হ'লগৈ।\nইটো সিটো ৰসাল কথা পাতি পাতি আহি থাকোতে গাড়ী আহি কেতিয়া [ ৫০ ] টাউন পালেহি কোনেও ক'বই নােৱাৰিলে।\nএটা এটা তিনিআলি, চাৰিআলিত এগৰাকী এগৰাকীকৈ নামি গ'ল।\nপ্রত্যেক গৰাকীয়েই মনত লৈ গ'ল সন্তুষ্টিৰ এক আভাস।\nপিছদিনা, ঠিক আঠবজাত থানা চাৰিআলিতে তেওঁলােক আকৌ গােট খালেহি। ক্ষন্তেক পিছতে, আলি-কেঁকুৰিটোত অনিলৰ গাড়ীখনাে দেখা গ'ল।\n‘এ ৰাম, গাড়ী আহি পালেহিয়েই!\nৰাস্না বাইদেউ দেখােন আহি পােৱাহিয়েই নাই!\nৰ’বচোন, কল এটা কৰি চাওঁ !’ - মধুমিতাই ফোনটো উলিয়ালে।\nঅলপ পিছতে তেওঁ কিন্তু ‘হয় নেকি? ঠিক আছে বাৰু!' বুলি কৈয়েই ফোনতে সামৰি থ’লে।\nবাইদেৱে কি ক'লে ? - দীপাৱলী বাইদেউ ওচৰ চাপি আহিল।\n‘বাইদেউৰ বােলে এঠাইত সােমাবলগীয়া আছে। অলপ দেৰি হ’ব।\nআমাক আগবাঢ়িবলৈ কৈছে।’\nহ’ব বাৰু তেন্তে!’ - বুলি তেওঁলােক নিজৰ নিজৰ ছিটত বহিলগৈ।\nছিটত বহি লৈয়েই মধুমিতাই ভাবিলে, এনেকৈ থেপাথেপিকৈ যােৱাতকৈ অলপ আৰামতে যাব পাৰি দেখােন।\n‘দীপাৱলী বাইদেউ নহ'লে আগৰ ছিটটোতে বহকগৈ!’\n‘নালাগে দিয়া!ইয়াতে ভাল। এদিনলৈ সেইটো ছিটত নবহিলেও হ'ব।’\nকথাষাৰ কৈয়েই তেওঁ নিজৰ ছিটটোত যিমান পাৰি ভালকৈ বহি ল’লে।\n‘এদিনলৈ নহয় দিয়ক! ভয় কৰিব নালাগে।\nসেইটো ছিট এতিয়াৰ পৰা আপােনাৰেই হ'ল বুলি ধৰি লওক আৰু!’\n[ ৫১ ]\nপাহাৰৰ কাষে কাষে যথেষ্ট টেৰা-বেঁকাকৈ বনােৱা ৰেইলপথটো।\nট্ৰেইনখনে কেতিয়াবা যদি ইংৰাজীৰ U আখৰটোৰ ৰূপ ধাৰণ কৰে, আন কেতিয়াবা আক’S আখৰটোৰ ৰূপ লয় আৰু সেই প্রকাণ্ড প্রকাণ্ড ধেনুভিৰীয়া কেঁকুৰীবােৰত ট্ৰেইনখনৰ ইঞ্জিনটোৰ বিপৰীত দিশত পিছৰ দবাকেইটাও সুন্দৰকৈ দেখা পােৱা যায়।\nদুৱাৰমুখত ৰৈ চাই থাকিলে দৃশ্যটো বৰ ভাল লাগে।\nএটা প্রকাণ্ড কেৰেলুৱা গৈ থকা যেনেই লাগে।\nমাজে মাজে, ট্ৰেইনখন একোটা দীঘলীয়া অন্ধকাৰ সুৰংগৰ মাজত বহু সময়লৈ লুকাই যায়। লগে লগে, দবাৰ ভিতৰখন যেন মায়াবী হৈ পৰে।\nনতুন যাত্রীসকলৰ মাজত কিছু উত্তেজনা সৃষ্টি হয়।\nকাৰােবাৰ মনত ভয় আৰু কাৰােবাৰ মনত চাগে কিছু হলেও ৰােমান্স।\nঅলপ পৰৰ পিছত আকৌ বেলিৰ পােহৰ দেখা যায়।\nপােহৰ মানেইতাে দুয়ােফালৰ সেউজীয়া পাহাৰবােৰ আৰু নদীখন।\nপ্রাকৃতিক সৌন্দর্য্য চোৱাৰ অদম্য হেঁপাহত নিজৰ চিটৰ পৰা বাৰে বাৰে উঠি গৈ দুৱাৰমুখত থিয় দিওঁগৈ। লগে লগে, নিজুও উঠি আহে আৰু মােৰ ঠিক সমুখতে থিয় দি দুৱাৰমুখৰ হেণ্ডেলডালত ধৰি অতন্দ্র প্রহৰীৰ দৰেই ৰৈ দিয়ে।\n‘ইয়াৰ পৰাই চাওক! আৰু আগলৈ নাহিব!\nমােৰ নিৰাপত্তাৰ প্ৰতি তেওঁৰ চিন্তাটো দেখি ভালাে লাগে, খঙো উঠে।\nকিন্তু, একো নকওঁ।\nওঁঠত হাঁহি এটা ফুটাই তুলিবলৈ চেষ্টা এটা কৰি তেওঁ বান্ধি দিয়া লক্ষ্মণ- ৰেখাডালৰ ভিতৰতে থাকি বাহিৰখনলৈ যিমান পাৰাে দৃষ্টি দি গৈ থাকো।\nচাৰিওফালে কেৱল সেউজীয়া, সেউজীয়া আৰু সেউজীয়া পাহাৰবােৰ।\nক'ৰবাত আক’ একোডৰা প্রকাণ্ড বনৰীয়া ফুলৰ যেন মেলাহে হৈছে।\nমাজে মাজে অৱশ্যে চকুত পৰে, ৰেইলপথটোৰ ওপৰত ৰঙামাটি খহি নপৰিবৰ বাবে খুঁটি পুতি পুতি লগাই থােৱা প্লাষ্টিকৰ প্ৰকাণ্ড প্রকাণ্ড জালবােৰ। [ ৫২ ] আনফালে, ৰেইলপথটোৰ ঠিক কাষৰে পৰাই আৰম্ভ হৈছে নতুন যাত্রীয়ে দেখিলেই অন্তৰ কঁপি যােৱা একোটা দ খাৱৈ।\nতাৰ তলতেই আক’ বৈ আছে খৰস্রোতা এখন পাহাৰী নৈ, দৈয়াং।\nনৈখনে মাজে মাজে ৰেইলপথটোৰ লগত কটাকটি কৰিছে।\nসেইবােৰ ঠাইত সজোৱা হৈছে একোখন সুদৃশ্য দলং।\nঅলপ সাহ কৰি তললৈ চালে তলৰ গছবােৰৰ আগবােৰ দেখা যায়।\nকিন্তু, মােৰ সমুখত যে অতন্দ্র প্রহৰীৰ দৰেই ঠিয় দি আছে নিজু !\nতথাপিও, তেওঁৰ আঁৰৰ পৰাই যিমানকণকে পাৰিছোঁ, চাইছোঁ আৰু!\nমাজে মাজে একোটা সৰু-বৰ ষ্টেচনত কিছু ক্ষণৰ বাবে ট্ৰেইনখন ৰয়।\nহাতীখাল, জাতিংগা, বান্দৰখাল, মাহুৰ, পঞ্চগ্রাম, মাইবং,চলচাপাৰা, কাটাখাল, হাফলং, বৰপুৰ, অৰুণাচল।\nঅৰুণাচল! আচৰিত। ইয়াত আক’ এইটো নাম কিয় দিয়া হ’ল।\nহ'ব, যাৰে যিটো নাম ভাল লাগে, দি থাকিব। আমাৰনাে কি?\nআমাৰ ঠাই চোৱাহে। য’তে যি দেখাে, এফালৰ পৰা চাই গলেই হ’ল।\nকোনােবাটো ষ্টেচনত নামি গৈ খাইছোঁগৈ মাটিকঁঠাল, মধুৰিআম, কল, কুঁহিয়াৰ, তিয়ঁহ। আন কোনােবাটোত খাইছোঁ আকৌ চাহ-বিস্কুট।\nখাইছোঁ আৰু লগতে চাৰিওফালে চাইছোঁ।\nবিভিন্ন বেশ-ভূষাৰ মানুহবােৰৰ অবােধ্য দোৱান কিছুমানাে কাণত পৰেহি।\nতেওঁলােক মঙ্গোলীয় মুখ-গঠনৰ জনগােষ্ঠীয় লােক।\nতেওঁলােকে নিজৰ মাজত নিজৰ নিজৰ দোৱান কয় যদিও আনৰ লগত অসমীয়া, বাংলা, হিন্দী, ইংৰাজী সব মাৰে।\nমূঠতে, ভাষাক লৈ আপােনাৰ কোনাে সমস্যা নাই।\nএকো এটা ভাষা নকওঁ বুলি ভাবিলেও বডি-লেংগুৱেজেৰেও আপুনি কাম চলাব পাৰে। অন্ততঃ খােৱা-বােৱাৰ বিষয়ত আপােনাৰ কোনাে সমস্যা নহয়।\nবদৰপুৰ জংচনটোত ট্রেইনখন ৰােৱাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে নবৌৱে, মানে নিজুৰ মাকে, টিফিন কেৰিয়াৰ এটাৰ পৰা শুকান ৰুটি আৰু চব্জি উলিয়ালে।\nলগতে, অলপ টেঙা আৰু অলপ জলা আচাৰ।\nকাগজৰ প্লেইট এখনতে তেওঁ আগবঢ়াই দিয়া ৰুটি-চব্জিখিনি হাত পাতি লওঁতে হঠাৎ মালৈ মনত পৰিল।\nএকেই। এওঁৰাে কথা-কাণ্ডবােৰ আমাৰ মাৰ সৈতে মােটামুটি একেই।\nপৰিষ্কাৰ বগা সাজ পিন্ধা আৰু তামােল পকটিয়াই পকটিয়াই ধীৰে ধীৰে [ ৫৩ ] ঘৰুৱা কথাবোৰ কৈ থকা আৰু ক'ৰবাত কিবা বিসঙ্গতি চকুত পৰিলেই চকু ঘোপা কৰি চোৱা মানুহগৰাকীৰ গাত কেৱল ‘মাক মাক’ গোন্ধ।\nনিজৰ মাক হেৰুৱালো যদিও মোৰ বাবে কিমান চিনাকি এই গোন্ধটো!\nনিজুৱে মা বুলি মাতি থকা শুনি শুনি মোৰ মুখতো ‘মা’ ওলাইয়ে আহে।\n‘ইমান দূৰ বাট! মোৰ মানে আ-ম-নি লাগি যায়, বুইছা?\nনাহো বুলিয়েই ভাবিছিলো। কিন্তু, কো-নে-ও নামানিলে।\nএতিয়া চোৱাচোন, কি-মা-ন কষ্ট!\nসেই ৰাতি দুপৰৰ পৰা আহিয়েই আছোঁ, পোৱাগৈয়ে নাই।\nআবেলি তিনিমান বাজিব যেন পাইছোঁ।’\nমোৰ লগত ইমান নিভাঁজ অসমীয়া কৈ থকা মানুহগৰাকীয়ে নিজুৰ লগত বাংলা কলে মইতো ক্ষন্তেকলৈ আচৰিতেই হৈ পৰো।\nপাহৰিয়েই যাওঁ যে তেওঁ জন্মসূত্ৰে ভাষিক বাংলা সমাজৰ মহিলা।\nপিছ মুহূৰ্ততে অৱশ্যে মোৰ জ্ঞান উভতি আহে আৰু নিজৰ অঁকৰামিত নিজেই হাঁহিবলৈ মন যায়। কেতিয়াবা হাঁহিটো অলপ ওলায়েই যায়।\nতেওঁলোকে সোধে, কি হৈছে।\nকিনো কওঁ! নিজক বচাবলৈ কৌতুক এটাকে আৰম্ভ কৰোঁ আৰু!\nমোৰ কৌতুকত তেওঁলোকে পিছে আমোদ পায় নে নাপায়, নাজানো।\nতথাপিও, ৰস পোৱাৰ দৰেই হাঁহি একোটা মাৰে দেখোন!\nএটা সময়ত, ট্ৰেইনখন আগবাঢ়িল বিস্তীৰ্ণ জলাশয় কিছুমানৰ মাজেদি।\nনিজুৱে ক'লে, সেইয়া বানপানী। বৰাকৰ বানপানী।\nসঁচায়ে, এক ভয়ংকৰ দৃশ্য!\nকিন্তু কিয় জানো, ভয়ংকৰ দৃশ্য কিছুমানো যে ইমান আকৰ্ষণীয় হয়।\nহয়তো, নিজে ভূক্তভোগী নোহোৱালৈকে এইবোৰ আকৰ্ষণীয়ই হয়।\nকিন্তু, পিন্ধাজনেহে জানে জোতাই কেনেকৈ কাটে!\nট্ৰেইন লাইনৰ কাষে কাষে তম্বু তৰি লৈ গৰু-ছাগলীৰে সৈতে সহবাস কৰি থকা মানুহ কিছুমানৰ ওপৰত মোৰ চকু পৰিল। বেয়াই লাগিল।\nনিজুৱে কিন্তু ক'লে, সেই মানুহখিনি সেই পৰিৱেশত অভ্যস্ত হৈ গৈছে।\nআপোনাৰ, মোৰ দৰে ৰাখিলে সিহঁতৰ উশাহ-নিশাহ বন্ধ হৈহে যাব।\nসঁচানে! অৱশ্যে, নহ'ব বুলিও ক'ব নোৱাৰি।\nএবাৰ, আমাৰ ঘৰত কাম কৰিবলৈ অহা মানুহ এজনীক শুবলৈ বিচনা এখন দিয়া হৈছিল। কিন্তু, পিছদিনা পুৱা মিছেচে দেখিলে, তাই বিচনাত নহয়, [ ৫৪ ] মজিয়াতহে শুই আছে। বিচনাৰ পৰা পৰি যায় বুলি তাইৰ হেনাে ভয় লাগিল।\nএই পৃথিৱীখনত কিমাননাে আচৰিত হ'বা বুলি ভাবি আজিকালি আৰু আচৰিত হ’বলৈ বাদেই দিছোঁ। য’ত যি দেখা পাওঁ, নির্বিকাৰভাৱেই চাই যাওঁ।\nএটা সময়ত, ডাঙৰ ষ্টেচন এটাত ট্ৰেইনখনে ৰােৱাৰ আয়ােজন কৰিলে।\nবাহিৰলৈ চাই দেখিলাে, বাংলাত ডাঙৰ আখৰেৰে লিখা আছে, ‘শিলচর’!\nনিজুয়ে খিৰিকিৰে বাহিৰলৈ চাই চাই কাৰােবাৰ সন্ধান কৰিবলৈ ধৰিলে।\nহঠাৎ, হাতখন বাহিৰলৈ উলিয়াই ‘এই, এইদিকে, এখানে’ বুলি তেওঁ চিঞৰি দিলে আৰু পিছ মুহূর্ততে দেখিলাে, দুজনমানে আমাৰ দবাটোৰ সমানে সমানে দৌৰি দৌৰি আগবাঢ়িবলৈ ধৰিছে।\nনবৌৱে ক'লে, তাৰে ওখজনেই তেওঁৰ জোঁৱায়েক।\nপ্লেইটফর্মত ভৰি দিয়াৰ পিছতে দেখিলাে, জোঁৱায়েক দৌৰি আহি নবৌৰ ভৰিত ধৰি প্রণাম কৰিলেহি। তেওঁ জোঁৱায়েকৰ মূৰত হাত থৈ আশীর্বাদ দিলে।\nতেওঁৰ লগত অহা বন্ধুজনেও, দেখিলাে, তাকেই কৰিলে।\nএপাকত মন কৰিলাে, প্লেইটফর্মখনত গােট খােৱা যাত্রীসকল আৰু তেওঁলােকক আগবঢ়াই নিবলৈ অহা বহুতেই বয়সস্থসকলৰ ভৰি চুই প্রণাম কৰিছে।\nআমাৰ সমাজখনত অৱশ্যে হাতযােৰ কৰি নমস্কাৰ দিয়াৰহে নিয়ম আছে। মােৰ বাবেও হাতযােৰ কৰি নমস্কাৰ কৰাটোৱেই যথেষ্ট।\nতাতকৈ বেছি কৰিলে অতিভক্তি যেন লাগে আৰু মােৰ লাজ লাগে।\nনিজুৱে চিনাকি কৰাই দিয়াত তেওঁলােকৰ লগত কিন্তু হেণ্ডশ্বেক কৰিলাে।\nমােৰ হাতৰ বেগটো তেওঁৱেই ল’ব বিচাৰিছিল। মই কিন্তু নিদিলাে।\nগাড়ীৰ খিৰিকিৰে চাই চাই গৈ থাকোতে দেখিলাে, দোকান-পােহাৰবােৰৰ চাইনবর্ডবােৰত বাংলা, হিন্দী আৰু ইংৰাজী। ক’তাে অসমীয়াৰ চিন-চাব নাই।\nআনকি, ‘আসাম’ বুলিহে লিখা দেখিলাে। ‘অসম’ বুলি লিখা নাই।\nসঁচায়ে, এইখন অসমেইনে! ইয়াত অসমৰ কিবা নাম-গােন্ধ আছেনে!\nভাষাটোৱেই যদি নাই, অসমীয়া বুলিবলৈ ইয়াত আছেনাে কি?\nবেয়া লাগিল। বুকুখনৰ ক'ৰবাত যেন মােচৰ খাই গ’ল।\nযিটো উৎসাহত ঢপলিয়াই গৈছিলাে, সেইটো উৎসাহ যেন হেৰাই গ'ল।\nঅৱশ্যে, তেওঁলােকে মােৰ লগত অসমীয়াতে কথা পাতিলে।\nমই বাংলাত কিবা সুধিলেও তেওঁলােকে উত্তৰটো অসমীয়াতে দিয়ে।\n‘চাওক, ইমানদিনৰ মূৰত অসমীয়া ক’বলৈ সুবিধা এটা পাইছো!’\nমানুহজনৰ কথাষাৰ শুনি তেওঁলৈ কিবা এটা মৰমেই লাগি গ'ল। [ ৫৫ ] সন্ধিয়া, নিজুৰ ভনীয়েকৰ ঘৰততো আৰু সাংঘাতিক কথা এটা দেখিলো।\nবহুদিনৰ মূৰত লগ পাই নিজুৱে তাৰে এজনক মোৰ পৰা শুদ্ধ অসমীয়া শিকি ল’বলৈ কোৱাত তেওঁ ক'লে বোলে তেওঁ মোকহে অসমীয়া শিকাব পাৰিব।\nমইতো আচৰিত হোৱাৰে কথা। লগতে, নিৰাপদো অনুভৱ কৰিলো।\nএনেকৈ হ'লে দেখোন আমাৰ ভাষাক লৈ শংকিত হোৱাৰ কাৰণ নাই।\nকিন্তু, মন কৰিলো, তেওঁলোকে মোৰ লগত হাজাৰ অসমীয়া ক'লেও নিজৰ মাজত কিন্তু অনবৰতে বাংলাই কয়। আনকি, হামি এটা মাৰিলেও বাংলা।\n‘চাওক, আমি অসমীয়া ভাষা গ্ৰহণ কৰিছোঁ। কিন্তু, বাংলা এৰিব নোৱাৰো।\nকেনেকৈ এৰিম? ই আমাৰ তেজত মিহলি হৈ আছে।\nই আমাৰ মাতৃভাষা। তাহানি, মাত ফুটাৰে পৰাই বাংলা কৈ আহিছোঁ।’\nসেই সন্ধিয়া, আড্ডা মাৰি থাকোঁতে চুবুৰীৰে শিক্ষক এজনে প্ৰসঙ্গক্ৰমে কোৱা কথাষাৰৰ বিৰোধ কৰিবলৈ মোৰ হাতত হলে কোনো সবল যুক্তি নাছিল।\nকোনোবাই নিজৰ মাক আৰু নিজৰ মাতৃভাষাক ভাল পোৱাটো কোনো কাৰণতে অপৰাধ হ'ব নোৱাৰে। অপৰাধ তেতিয়াহে হ’ব যেতিয়া তেওঁ আনৰ মাক আৰু মাতৃভাষাক অপমান কৰিবহি।\nকিন্তু, সেইটোতো তেওঁলোকে কৰা নাই।\nঅন্ততঃ তেতিয়ালৈকে তাত মই লগ পোৱাকেইজনে কৰা দেখা নাই।\nৰাতি শুবৰ পৰত, নিজুৱে পিছদিনাৰ পৰা ফুৰিবলগীয়া ঠাইসমূহৰ এখন তালিকা আওৰালে। মইয়ো ভাবিলো, আহিছোঁ যেতিয়া অলপ কষ্ট হলেও ইয়াৰ য’ত যিমান টুৰিষ্ট স্পট আছে, এবাৰ চাই যোৱাই হওক।\nসেইমতে, পিছদিনা বাইক এখনৰ যোগাৰ হ’ল। লগতে, হেলমেটৰো। নহ’লেতো, ভনী-জোঁৱাইৰ ককায়েক ট্ৰেফিক পুলিচৰ ইন্সপেক্টৰজনেই ৰাস্তাত বাইক ৰখাই ফাইন ভৰাই দিয়াৰ ভয়। আনকি, বাইক ৰাখি থ’বও পাৰে।\nপিছদিনা পুৱা ন বজাতে ভাত-পানী খাই বৈ ওলালো আৰু!\nশিলচৰ চহৰৰ লাইফ লাইন বোলা মহাচড়ক হৈ আমাৰ বাইক দৌৰিল দক্ষিণ দিশলৈ বুলি। বৰাক নদীৰ দলংখন পাৰ হৈ আমি প্ৰথমে উপস্থিত হ’লোগৈ ‘ভাষা-শ্বহীদ ষ্টেচন’ নামে খ্যাত তাৰাপুৰৰ শিলচৰ ৰেইল-ষ্টেচনৰ সমুখত।\nআগদিনা আবেলি, সেইটো ষ্টেচনতে নামিছিলোহি যদিও একান্ত সময়ৰ অভাৱৰ বাবেই কোনোফালে ভালকৈ মনকাণ দিবলৈ নহ'ল। ট্ৰেইনৰপৰা নামিয়েই মানুহৰ ভীৰৰ মাজেৰে নিজুৰ ভনী-জোঁৱাইৰ পিছে পিছে দৌৰি গৈ তেওঁলোকৰ গাড়ীখনত উঠি লোৱাৰ চেষ্টাহে কৰি থাকিলো। [ ৫৬ ] তাৰ বাহিৰে, ওচৰত বাঘেই আছে নে ঘােঙেই আছে, চাবলৈ নহ’ল।\nএইবাৰ কিন্তু ঠাইকণ ভালমতে চাই ললাে।\nআনকি, ভাষা-শ্বহীদৰ ফলকখনৰ কাষতে ৰৈ শ্বেলফি এটাও লৈ ল’লাে।\nতাৰ পিছত আমাৰ বাইক দৌৰিল ‘গান্ধীবাগ’ বােলা উদ্যানখনলৈ বুলি।\nচহৰখনৰ মাজ-মজিয়াতে জাতিৰ পিতা মহাত্মা গান্ধীৰ নামত গঢ়ি তােলা এই উদ্যানখনৰ ভিতৰতে আছে শিলচৰ চহৰৰ বিখ্যাত স্মৃতিস্তম্ভ ‘শ্বহীদ মিনার’।\nমানে,বৰাকত বাংলাভাষা ৰক্ষাৰ বাবে হােৱা আন্দোলনৰ সময়ত ১৯৬১ চনৰ ১৯ মে’ৰ দিনা তাৰাপুৰৰ ট্ৰেইন ষ্টেচনটোতে পুলিচৰ গুলিত শ্বহীদ হােৱা এঘাৰজনকৈ লােকৰ এক স্মৃতিস্তম্ভ।\nবৰাকবাসীৰ বাবে নিশ্চয়কৈ ই এক গৌৰৱৰে স্থল।\nহয়, তেওঁলােকে তাত বাংলাভাষাৰ ৰক্ষাৰ বাবেহে যুঁজখন দিছিল, অসমীয়া ভাষাৰ বাবে নহয়। হ’লেও, ইয়াৰ বাবে মই অসন্তুষ্ট হােৱাৰ মানে নাই।\nআমাৰ মানুহখিনিয়ে যেনেকৈ অসমত অসমীয়া ভাষাটো স্থাপন কৰিবলৈ যুঁজখন দিছিল, তেওঁলােকেও তাত বাংলা ভাষাটো ৰক্ষা কৰিবলৈ যুঁজখন দিলে।\nআমাৰ পক্ষত আমি যদি শুদ্ধ, তেওঁলােকৰ পক্ষত তেওঁলােকো শুদ্ধ।\nনিজৰ আইক সন্মান কৰাজনে আনৰ আইকো সন্মান কৰিবই লাগিব।\n‘থৰ লাগিল যে! কি হ’ল ? দেৰিয়েই হৈছে। ব’লক ব’লক!’\nমই হয়তাে নিজৰ ভাবনাত নিজেই হেৰাই গৈছিলাে।\nতেনেতে হঠাৎ নিজুৰ মাতষাৰ শুনি আচলতে উচপ খায়েই উঠিলাে।\nকিন্তু, লৰালৰিকৈ নিজকে চম্ভালি লৈ তেওঁলৈ চাই স্মার্টকৈ হাঁহি এটা মাৰিলাে আৰু ‘আপুনিহে দেৰি কৰি থাকিল’বুলি তেওঁৰ গালৈকে দোষটো ঠেলি দি একেজাপে তেওঁৰ পিছত বহি ললােগৈ।\nলগে লগে, আমাৰ বাইকে চেঁকুৰ মেলিলে ইস্কনৰ মন্দিৰটোলৈ বুলি।\nমঠ-মন্দিৰত ভগৱান থাকে বুলি মই কোনাে কাৰণতেই বিশ্বাস নকৰাে।\nমই আচলতে পৰম কৃপাময় বােলা ভগৱানৰ ধাৰণাটোকে গ্রহণ নকৰাে।\nতথাপিও, স্থাপত্যকলাৰ সুন্দৰ নিদর্শন হিচাপে মঠ-মন্দিৰ, গীর্জা, মছজিদ আদি চাবলৈ ভালেই পাওঁ আৰু সেইবােৰৰ সৌন্দৰ্য্য প্রাণভৰি উপভােগাে কৰাে।\nসেইবাবেই, ইস্কনৰ মন্দিৰটোলৈ নিজুৱে যাব বিচৰাত না নকৰিলাে আৰু!\nএটা কথা অৱশ্যে ক’বই লাগিব, গীর্জাবােৰত যেনেকৈ নিৰৱতা আৰু শান্তি বিৰাজ কৰে, মঠ-মন্দিৰবােৰত কিন্তু সেই পৰিৱেশটো পােৱা নাযায়।\nশান্তি বিচাৰি যদি যাব বিচাৰা, তেন্তে নিশ্চয়কৈ গীর্জালৈ যােৱাই ভল৷ [ ৫৭ ] মই অৱশ্যে নিজৰ মনৰ মাজতে শান্তি বিচাৰি ল’বলৈ শিকিছোঁ।\nহ’লেও, এই ক্ষেত্ৰত নিজুক নিৰাশ কৰাৰ মোৰ কোনো কাৰণ নাছিল।\nগতিকে, বিনাবাক্যেই তেওঁৰ পিছেপিছে মন্দিৰটোলৈ সোমাই গ'লো আৰু তাত তেওঁ যি যি কৰিলে সেইবোৰ গভীৰভাৱে লক্ষ্য কৰাত লাগিলো।\nতেওঁ যদি এইবোৰ কৰিয়েই মনত শান্তি পায়, কৰক! মোৰনো কি যায়!\nকিছু সময়ৰ পিছত, পৰম সন্তুষ্ট মনেৰে তেওঁ মন্দিৰটোৰ বাহিৰলৈ ওলাল আৰু বাইক ষ্টাৰ্ট কৰিলেহি।\nমইয়ো তেওঁৰ পিছতে উঠি ল’লো আৰু এইবাৰ ক'লৈ যাব, সুধিলো।\nতেওঁ বোলে, ‘চাহ অকণহে খাই লওঁনেকি!”\nচাহ একাপৰ প্ৰয়োজনীয়তা মইয়ো অনুভৱ নকৰাকৈ থকা নাছিলো।\nসেয়ে, অলপমান সজাই কৰি থোৱা ৰেষ্টোৰা এখনতে সোমাই দিলোগৈ।\nচাহ খাই লৈয়ে তেওঁ আক’ তামোল এখনৰ সন্ধান কৰিলে।\nতামোল এখন মুখত ভৰাই লৈয়েই তেওঁ মোক ক'লে, ‘উঠক!\nউঠিলো। তাৰ পিছতে আৰম্ভ হ'ল আমাৰ এক অনন্য অভিজ্ঞতা।\nমানে, নগৰখনৰ ৰাস্তাই ঘাটে গাড়ী-মটৰ চলোৱাৰ নীতি-নিয়ম বুলিবলৈ যেন একোৱেই নাই। যিয়ে যেনিয়েই সুবিধা পাইছে তেনিয়েই চলাইছে।\nআনকি, বাওঁফালে গৈয়ো আগৰ গাড়ীখনক অভাৰটেক কৰিছেগৈ।\nমাজে মাজে, তিনি আলি, চাৰি আলি একোটাত দেখো, একোজন অসহায় ট্ৰেফিক পুলিচে গাড়ী বাইকবোৰৰ মাজত সোমাই কেৱল সুহুৰি মাৰি ঘূৰি ফুৰিছে।\nলগতে, গাড়ী-বাইকবোৰৰ হৰ্ণৰ শ্ৰুতিকটু শব্দবোৰতো আছেই।\nইফালে, ৰাস্তাৰ অৱস্থাও তথৈবচ। মানে, ভগা-চিগা আৰু লেতেৰা পানী!\nতাতে, মূৰৰ ওপৰত প্ৰচণ্ড ৰ’দ। ঘামত দেহা একেবাৰে জুৰুলি জুপুৰি।\nধুলি-ধোঁৱাবোৰ লাগি মোৰ বগা চাৰ্টটো একেবাৰে লেতেৰা হৈয়ে গৈছে।\nলাহে লাহে, মোৰতো বিৰক্তি লাগিবলৈয়ে ধৰিলে।\nএবাৰ, মই বোলো, নাযাওঁ আৰু ক'লৈকো। উভতিয়েই যাওঁগৈ।\n‘এ ৰ’ব! অকণমান দূৰহে!বুলি তেওঁ এক্সেলেটৰডাল পকাইহে দিলে।\nকিনো কৰিম, কিনো ক’ম।\nয’ত যি হয় হ’ব বুলি ওলাই আহিছোঁৱেই আৰু!\nএতিয়া, বাটত ঠেন ঠেন পেন পেন গেন গেনখন কৰিলে নহ'ব নহয়।\nঅৱশ্যে, এটা কথা ঠিক, শিলচৰ টাউনত যি গাড়ী-বাইক চলাব পাৰিব তাক বেলেগ একো পৰীক্ষা নোলোৱাকৈয়ে আন্তৰ্জাতিক ড্ৰাইভিং লাইচেন্স এখন [ ৫৮ ] দিব পৰা যায়।\nকর্তৃপক্ষই কি ভাবে ক’ব নােৱাৰাে। মই কিন্তু এনেকৈয়েই ভাবাে।\nকেনেকৈ কেনেকৈ গৈ যে এটা সময়ত আই-এছ-বি-টিত ওলালােগৈ ।\nতাত অৱশ্যে আমাৰ একো কাম নাছিল।\nএনেয়ে, তাৰ পৰিৱেশটোহে চোৱা হ’ল আৰু!\nইফালে সিফালে ঘূৰি ফুৰি মিজোৰাম, মেঘালয়, ত্ৰিপুৰা আদিৰ পৰা অহা যাত্রীবােৰকে চাই চাই কিছুসময় কটালাে।\nবিভিন্ন মুখগঠন আৰু বিভিন্ন সাজপাৰৰ মানুহবােৰ দেখি ভালেই লাগিল।\nহঠাৎ, ওচৰতে কেইজনমান অচিনাকি মানুহে অসমীয়া কৈ থকা শুনি আচৰিতেই হ'লাে আৰু কথাটো নিজুক কলাে।\n‘অসমীয়া ক’বই আৰু! এইখন কিবা অসম নহয় নেকি?\nআৰু, এইবােৰ ঘূৰি ফুৰা মানুহ যে, কেইবাটাও ভাষা জানে।\nযাৰ লগত যি ভাষাৰ দৰকাৰ হয়, তাৰ লগত সেই ভাষাই কয়।'\nএৰা। এই কথাটো মই ভবাই নাছিলাে।\nকেম্পাছৰ ভিতৰৰ টি-ষ্টল এখনতে চাহ একোকাপ খাই লৈ কিছু দেৰিৰ পিছত শিলচৰ মেডিকেল কলেজখনাে চাই আহােগৈ বুলি বাইকত উঠিলােহি।\nআচলতে, জীৱনত হাস্পাটাল এখন নেদেখাকৈ থাকিব পাৰিলে ভাল।\nকিন্তু, শিলচৰলৈ গৈ মেডিকেল কলেজখন চাই নহাটো ভাল কথা নহয়।\nআৰু, দহ কিল'মিটাৰহে! কিমান দেৰিনাে লাগিব!\nগ’লাে। দেখিলাে, শিলচৰ মেডিকেল কলেজ আৰু সন্তোষ মােহন দেৱ হাস্পাটালখন সংলগ্নভাৱেই আছে। ইখনৰ পৰা সিখনলৈ মানুহবােৰৰ দৌৰাদৌৰি।\nবাইকখন গছ এজোপাৰ ছাঁতে ৰাখি সােমাই গ'লাে।\nকিছুদূৰ গৈ পিছে উভতি আহিলাে। কিবা, ভালেই নালাগিল দেখােন!\nনিজুৱে বােলে, ওলাই আহিলােৱেই যেতিয়া আৰু বাৰ কিল'মিটাৰ গৈ অসম ইউনিভাৰ্চিটিখনকে চাই নাহোঁগৈনাে কিয় ?\nনিজুৱে ভাবিলে মানে লগে লগে বাইক ষ্টাৰ্ট কৰিলেই আৰু!\nপাহাৰীয়া একা-বেঁকা ৰাস্তাৰে চিনেমাৰ ষ্টাইলত বাইক ছুটাই দি ঠিক আধাঘণ্টাৰ পিছতে উপস্থিত হ’লােগৈ অসম ইউনিভাৰ্চিটিৰ গেইটৰ সমুখত।\nনিৰাপত্তাৰক্ষীৰ ওচৰত নিজৰ নিজৰ পৰিচয়-পত্ৰ দেখুৱাই ফর্ম এখন পূৰণ কৰি দাখিল কৰাত অনুমতি লাভ কৰিলাে আৰু ভিতৰত প্ৰৱেশ কৰিলােগৈ।\nবিশাল চৌহদটোত এপাক মাৰি ডিপার্টমেন্টবােৰ এটা এটাকৈ চালাে৷ [ ৫৯ ] আৰু কৰিবলৈ আন কাম নথকাত আধাঘণ্টাৰ পিছতে বাহিৰ ওলালো। এইবাৰ পিছে ওভতনি যাত্ৰাহে। মানে, শিলচৰ টাউনলৈ।\nবাটতে ৰাধা-কৃষ্ণৰ মন্দিৰ এটা দেখা পাই তেওঁ বাইকখন ৰখাই দিলে।\nমই বোলে, হ’ল কি! এওঁ আক’ মন্দিৰতহে সোমাব নেকি?\nতেওঁ বোলে মন্দিৰটোৰ ওচৰৰে খুৰাক এজনৰ ঘৰতহে এপাক সোমাব।\nইয়াত এওঁৰ আক’ ক’ৰ খুৰাকজন ওলালহি!\n‘তেওঁ আমাৰ বংশৰ খুৰা হয়। নোসোমালে বৰ বেয়া কথা হ'ব।’\nঅ! সম্বন্ধটো মানে তেনেকুৱাহে।\nতথাপিও, তেওঁ যাব খুজিছে যেতিয়া মইনো আপত্তি কৰো কিয়?\nগলি এটাৰে গৈ গৈ বিৰাট অট্টালিকা এটাৰ সমুখত বাইকখন ৰ'লগৈ।\nযথেষ্ট আত্মবিশ্বাসেৰে মোক ‘আহক’ বুলি কৈ তেওঁ আগবাঢ়িল।\nবেলকনিটোতে গৃহস্থজনৰ লগত আমাৰ দেখা-সাক্ষাৎ হ’ল।\nমোৰ লগত চিনাকি কৰাই দিয়াত মই বাংলাতে কথা আৰম্ভ কৰিলো।\n‘আপুনি অসমীয়া বুলিহে ভাবিছিলো।’\nমইতো অসমীয়াই। পিছে, এওঁনো কি ভাবি এনেকৈ সুধিলে।\n‘নহয় মানে, অসমীয়া নকৈ আপুনি বাংলা কৈছে যে!’\nগৃহস্থজনৰ কথাষাৰ শুনি মইতো বিচূৰ্তি খালো।\nসঁচা কথা ক’বলৈ হ'লে, নিজকে বিৰাট অপৰাধী যেনেই অনুভৱ হ'ল।\nতাৰ পিছত, প্ৰায় আধাঘণ্টা ধৰি আমাৰ মাজত চলিল কেৱল অসমীয়া।\nগৃহস্থজনৰ লগত মই আত্মবিভোৰ হৈ কথা পাতি থাকোতেই খুৰীয়েকে কোন টলকত নিজুক ভিতৰলৈ মাতি নিলেহি, গমেই নাপালো।\nহঠাৎ, তেওঁ ওলাই আহি ‘ব’লক!’ বুলি কোৱাতহে চক্ খাই উঠিলো।\nইতিমধ্যে, বাহিৰত আন্ধাৰ হৈ আহিছিল।\nঘৰে-বাহিৰে চাৰিওফালে লাইটবোৰ জ্বলি উঠিছিল।\nযিমান পাৰি সোনকালে ববীৰ ঘৰ পাই গাটো ধুই ল’বলৈহে মন গৈছিল।\nকিন্তু, মোৰ মন গলেইতো নহ’ব। শিলচৰখনত নিজুৰ কিমান যে বন্ধু!\nইমান দিনৰ মূৰত আহিছে যেতিয়া, সেইসকলক তেওঁ এবাৰ হ’লেও দেখা এটা নকৰাকৈ গ’লে জানো ভাল হব?\nটাউনৰ প্ৰধান পথটোৰে কিছুদূৰ গৈ, হঠাৎ সোঁফালে হেণ্ডেলডাল ঘূৰাই ডি.চি, অফিচটোৰ কাষেদি পাক এটা মাৰি আকৌ সোঁফালৰ গলি এটাৰে সোমাই গৈ তেওঁ বাইক ৰখালেগৈ চাহ দোকান এখনৰ সমুখত। [ ৬০ ] এওঁ আকৌ চাহ খায়নে? মই হ’লে নাখাওঁ দেই!\n‘এ ৰ’ব না! এওঁৰ লগত চিনাকি নহয় নেকি?’\n‘এওঁ হৈছে মিঃ শীল। এই হোটেলখনৰ মালিক। মোৰ বহুত পুৰণি বন্ধু।\nআৰু, এখেত হৈছে আমাৰ বৰঠাকুৰ ছাৰ। শিলচৰ টাউন চাবলৈ আহিছে।\nনিজুৱে চিনাকি কৰাই দিয়াৰ লগে লগে শীলৰ লগত হেণ্ডশ্বেইক কৰিলো।\nতাৰ পিছতেই আমাৰ মাজত আৰম্ভ হ’ল দ্বি-ভাষীক কথা-বাৰ্তা।\nমানে, মোৰ লগত অসমীয়া আৰু তেওঁলোক দুজনৰ মাজত বাংলা।\nমই আজিলৈকে বাংলাভাষী মানুহে নিজৰ মাজত বাংলাৰ বাহিৰে আন ভাষাত কথা পতা শুনা নাই। তেওঁলোকৰ এই বৈশিষ্ট সকলোৱে লক্ষ্য কৰে।\nঅলপ পিছতে শীলে চিঞৰিলে, এই, দুটা স্পেচিয়েল চাহ বনা!\nকি কৰিম আৰু! মন নগ’লেও এতিয়া দেখিছোঁ, চাহকাপ খাবই লাগিব।\nডাঙৰ আকাৰৰ ৰসগোল্লা এটাৰে চাহকাপ খাই লৈয়েই বিদায় ল’লো।\nতাৰ পিছত তেওঁক ক’তো ৰবলৈ নিদিলো আৰু!\nৰাতি বিচনাত পৰি পৰি ঠিক কৰিলো, পিছদিনা কুম্ভীৰগ্ৰাম এয়াৰপৰ্টটো চাবলৈ যাম আৰু উভতি আহোতে কেঁচাইখাতী কালীমন্দিৰটোও চাই আহিম।\nএই কেঁচাইখাতী মন্দিৰটোক তেওঁলোকে কিবা কাঁচাখান্তি বুলিহে কয়।\nআচলতে, এয়াৰপৰ্ট বা কালীমন্দিৰ চোৱাটো মোৰ মূখ্য উদেশ্য নহয়।\nমোৰ প্ৰধান উদেশ্য হ’ল,মহাচড়ক হৈ গৈ ওচৰৰ ঠাইসমূহ চোৱাহে।\nসেইমতে, পিছদিনা পুৱা ভাত-পানী খাই লৈ ন মান বজাতে ওলালো।\nটেংকী ফুল কৰি তেল ভৰাই লৈ বাইক দৌৰালো কুম্ভীৰগ্ৰাম অভিমুখে।\nএইবাৰ বাইকখন মই চলাবলৈ বিচাৰিছিলো যদিও তেওঁ কিন্তু নিদিলে।\nমইয়ো ভাবিলো, দুয়োফালে চাই চাই যাবলৈ হ'লে ড্ৰাইভিং কৰি গ'লে অসুবিধাহে হ’ব। ড্ৰাইভিঙৰ দায়িত্বটো আনে ল’লেহে ভাল। এই ক্ষেত্ৰত দায়িত্বটো ল’বলৈ তেওঁ আগবাঢ়ি আহিছেই যেতিয়া সুবিধাটো মই নলওঁনো কিয়!\nএয়াৰপৰ্টটো চাবলৈ বুলিয়েই ইমান দূৰ কষ্ট কৰি গৈছোঁ যেতিয়া অকল বাহিৰখন চায়েই গুচি আহিলেতো নহ'ব। নহয় জানো?\nটিকট দুটা কিনি লৈ ভিতৰখনতো এপাক মাৰি অহাহে ভাল হ'ব।\nসেইমতে, পঞ্চাশটকীয়া টিকট দুটা কিনি লৈ ভিতৰলৈ সোমাই গ'লো।\nএয়াৰপৰ্টটো অৱশ্যে যথেষ্ট সৰু। মিনি এয়াৰপৰ্ট বুলিবই পাৰি।\nভিতৰখনত চাবলৈ বিশেষ একো নথকাত দুইমিনিটতে ওলাই আহিলো। [ ৬১ ] নিজুৱে বোলে এই দুই মিনিটৰ বাবেই এশটকা গ'ল।\nকিন্তু, এই এশটকাৰ বিনিময়তে যে শিলচৰ এয়াৰপৰ্টটো চাবলৈ পালো।\nঅইন নহ'লেও, কেতিয়াবা কাৰোবাকতো ক’ব পাৰিম, নহয় জানো?\nউভতি আহোতে কেঁচাইখাতী কালী মন্দিৰত সোমোৱাৰ কথা আছিল যদিও সেই সময়ত তাত সোমাবলৈ মোৰ হ’লে মনেই নগ’ল।\nআচলতে, কেঁচাইখাতী নামটো শুনিয়েই মোৰ ভাল লগা নাছিল।\nসেই মন্দিৰৰ দেৱীজনী কিবা ৰক্তপিপাসু যেনহে ভাব হৈছিল।\nতথাপিও, নিজুহঁত কালীভক্ত যে, নোসোমাওঁ বুলি ক’বলৈ ভয় কৰে।\nশেষত, মইয়ো ভাবিলো, তেওঁ যি কৰে কৰি থাকক!\nতেওঁৰ ধৰ্মীয় অনুভূতিত হস্তক্ষেপ কৰিবলৈ মোৰ কি অধিকাৰ আছে!\nকিন্তু, তাৰে পণ্ডিত এজনক তেওঁৰ ল'ৰাটোৰ কোষ্ঠীখন দেখুওৱাই তাৰ ভৱিষ্যতৰ বিষয়ে জানিবলৈ বিচৰাত মই দেখিলো, কথা কিছুমান তেওঁৰ লগত নাপাতিলেই নহ'ব। বিশেষকৈ, গ্ৰহদোষ, দৈৱদোষ আদি খণ্ডন কৰাৰ নামত তাৰ ডিঙিয়ে-বাউসিয়ে ওলোমাই দিব খোজা তাবিজ-মাদুলি কিছুমানে সেই উঠি অহা ল’ৰাটোৰ আত্মবিশ্বাসৰ ভেটিটোত কঁপনি তুলিব বুলি মোৰ বিৰাট ভয় হ’ল।\nউভতি আহোঁতে, গোটেই পথচোৱাত তেওঁক যিমান পাৰো বুজালো।\nতেওঁ অৱশ্যে ‘বুজিলো’ বুলি ক'লে। কিন্তু, কি বুজিলে, তেওঁহে জানে।\nআহি আহি, আবেলি তিনি বজাত ববীৰ ঘৰত উপস্থিত হ'লোহি।\nবৰ ভাগৰ লাগি আহিছিল। ঘামত ধুলি-বালিবোৰ লাগি খজুৱাইছিলো।\nগা পা ধুই লৈ ভাত এমুঠি খালো আৰু বিচনা এখনত পৰিয়েই দিলোগৈ।\nহঠাৎ, ফোনৰ ৰিংট’নটো শুনি ধৰমৰাই উঠিলো।\nকেঁচা টোপনিটো ভাগি যোৱাৰ বাবে আচলতে খঙেই উঠি আহিছিল।\nকিন্তু, ডিচপ্লেত নয়নমণি মেধিৰ নামটো দেখি নিজকে সম্বৰণ কৰিলো।\nমেধিয়ে ফোন কৰিব আৰু মই ৰিচিভ নকৰিম, এনে কথা হ’ব নোৱাৰে।\nতেওঁৰ লগত প্ৰায় পাঁচমিনিট ধৰি ইলোৰা বিজ্ঞান মঞ্চৰ বিষয়ে পাতিলো।\nকথানো কি আৰু, বিভিন্ন শিক্ষানুষ্ঠানলৈ গৈ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ মাজত আলোচনাচক্ৰ জাতীয় কিবাকিবি পাতি বিজ্ঞান সচেতনতা বৃদ্ধি কৰিবগৈ লাগে।\nলগতে, মৰণোত্তৰভাৱে অঙ্গদান আৰু দেহদান কৰিবলৈয়ো কিছু শিক্ষিত লোকক উৎসাহিত কৰিব লাগে যাতে সময়ত ই এক আন্দোলনৰে ৰূপ লয়গৈ।\nকথাখিনিতো ঠিকেই আছে। মই নিজেই মৰণোত্তৰ দেহদানৰ বাবে প্ৰস্তাৱ এটা ইলোৰা বিজ্ঞান মঞ্চলৈ প্ৰেৰণ কৰিয়েই থৈছে। কিন্তু, আনক বুজুৱাহে টান। [ ৬২ ] যিয়েই নহওক, উভতি গৈয়েই কথাখিনি ভালদৰে পাতিমগৈ বুলি কৈ তেওঁৰ পৰা বিদায় মাগিলো আৰু ফ্ৰে’ছ হৈ লওঁ বুলি টয়লেটত সোমালোগৈ।\nইতিমধ্যে, ট্ৰে এখনতে দুকাপ চাহ আৰু বিস্কুট লৈ ববী ৰৈ আছিলহি।\n‘ডাঙৰ দাদাৰ কোৱাৰ্টাৰতো এপাক মাৰি আহিবগৈ নেকি!\nঅথনি, দিদিয়ে ফোন কৰিছিল। মই বোলো, সন্ধিয়া পঠিয়াই দিম বাৰু।’\nডাঙৰ দাদা মানে সুব্ৰতৰ ককায়েক। ববীৰ বৰজনাক।\nট্ৰেফিক পুলিচৰ ইন্সপেক্টৰ। পুলিচ কল’নিৰ কোৱাৰ্টাৰত থাকে।\nপিছে, মোৰনো কি? নিজুৱে য’লৈকে নিয়ে যাম, নিনিলে নাযাওঁ।\nগ’লে, নতুন কিবা এটা দেখিম, শিকিম। নগ’লে, নেদেখো, নিশিকো।\nকথা ইমানেইহে আৰু!\nনোযোৱাৰতো অৱশ্যে কথাই নাছিল।\nসন্ধ্যা ছয় বজাৰ লগে লগে নিজুৰ পিছত উঠি ল’লোগৈ আৰু ঠিক পাঁচ মিনিটৰ পিছতে উপস্থিত হ’লোগৈ পুলিচ কলনিৰ তিনি নম্বৰ কোৱাৰ্টাৰটোত।\nকলিং বেল টিপাৰ ক্ষন্তেক পিছতে মহিলা এগৰাকীয়ে দুৱাৰখন খুলিলেহি আৰু আমাক বহাকোঠালৈ আগবঢ়াই নিলে। তেওঁ মানে ববীৰ জা।\nতাত পিছে মোৰ লগত বেছি কথা-বাৰ্তা নহ'লেই।\nপ্ৰথম কথাটো হ’ল, মহিলাগৰাকীয়ে নিজুৰ লগত ঘৰুৱা কথা কিছুমানৰহে অৱতাৰণা কৰিলে যিবোৰ কথাত মই ভাগ লোৱাৰ কোনো মানে নাছিল।\nদ্বিতীয়তে, তেওঁ অসমীয়া একেবাৰে নাজানিছিল আৰু মই যিমানখিনি বাংলা ক’ব পাৰো সেইখিনিৰে তেওঁৰ লগত ৰসাল বাৰ্তালাপ কৰাৰ উপায় নাছিল।\nগতিকে, বেছিভাগ সময় তাত মই নিৰৱ দৰ্শক হৈয়ে কটালো।\nঅৱশ্যে, মোৰ লগত বিশেষ কথা-বাৰ্তা নাপাতিলেও দেখাই-শুনাই আৰু কথাই-বাৰ্তাই মহিলাগৰাকী বেচ সপ্ৰতিভ আছিল বাবে মোৰ আমনি লগা নাছিল।\nতাতে, তেওঁৰ লগত কথা পাতি নিজুৱে ভাল পাইছিল।\nতেওঁৰ ভাল লগা কথাটোত আপত্তি কৰিবলৈ মোৰ কোনো কাৰণ নাছিল।\nবিদায়ৰ পৰত নিজুৱে পিছে মহিলাগৰাকীৰ ভৰি চুই প্ৰণাম কৰিলে।\nকথাটোত মই যথেষ্ট আশ্চৰ্য্যাম্বিতই হ’লো।\nমই কিন্তু হাতযোৰ কৰিহে তেওঁক প্ৰণাম কৰিলো আৰু বিদায় ল’লো।\nসেই সময়তে আহি উপস্থিত হোৱা তেওঁলোকৰ ল'ৰাজনে কিন্তু নিজুৰ লগতে হঠাৎ মোৰো ভৰি চুই প্ৰণাম কৰিলেহি আৰু হাতখন মূৰত লগাই দিলেগৈ।\nকথাটোত মই বিব্ৰত অনুভৱ কৰিলো আৰু ভৰি দুখন আঁতৰাই আনিলো। [ ৬৩ ] উভতি আহোঁতে আমাক এজাক ডবাপিটা বৰষুণে পালে আৰু আমি দোকান এখনৰ বাৰাণ্ডাতে এঘণ্টামান ৰৈ থাকিবলগীয়া হ'ল।\nসেই সময়ত, আমাৰ লগতে আশ্ৰয় লৈ থকা কেইবাজনো অচিনাকি মানুহৰ মাজৰে দুজনে নিজৰ মাজত নিভাজ অসমীয়াতে কথা পাতি থকা শুনিলো।\nবৰষুণজাক অলপ কমাত আমি পুনৰ বাইকত উঠিলোহি আৰু মনৰ খং আৰু হতাশা আঁতৰাবলৈকে ডাঙৰকৈয়ে ‘বৃষ্টি পৰে টাপুৰ টুপুৰ’ বুলি বাংলা গানটো গাবলৈ ধৰিলো। সেইটো পিছে গানেই হৈছিল নে আন কিবা, সেইবোৰ কথালৈ মন কাণ দিবলৈ সেই সময়ত মোৰ অৱশ্যে কোনো অৱকাশ নাছিল।\nনিজুৱেও যিমান পাৰে সিমান জোৰত বাইকখন আগুৱাই নিবলৈ চালে।\nববীৰ ঘৰৰ বাৰাণ্ডাত উঠিয়েই আমি তিতা সাজটো খোলাত লাগিলো।\nভাগিনটো দৌৰি আহি সুধিলেহি, ‘ঘূৰাত গিয়া কি রকম লাগল?’\nমই বোলো, ফাটাফাটি। আৰুনো ক’ম কি?\nগা পা ধুই বেলেগ কাপোৰ একোসাজ পিন্ধি ফ্ৰে’ছ হৈ লোৱাৰ অলপ পিছতে নিজুৰ ফোনটো বাজি উঠিল। অচিনাকি নম্বৰটো দেখি তেওঁ প্ৰথমে কিছু সংকোচ কৰিছিল যদিও এটা সময়ত কলটো ৰিচিভ কৰি দিলে আৰু লগে লগেই ‘আৰে, কি খবৰ’ বুলি একেবাৰে হাঁহিয়েই পেলালে।\nফোনটো অফ্ কৰিয়েই তেওঁ মোলৈ চাই হাঁহি এটা মাৰিলে আৰু কলে, ‘কাইলৈ নহ'লে হাইলাকান্দিৰ পৰাই এপাক আহিমগৈ, ওলাব!’\nহাইলাকান্দি? কিমান দূৰ বা!\nবাইকতে যাব পৰা যাব নে গাড়ী লাগিব।\nবতৰটো ভাল হলে বাৰু বাইকত বেয়া নালাগে।\nকিন্তু, বৰষুণৰ সম্ভাৱনা থাকিলে গাড়ী ধৰিবই লাগিব।\nলগে লগে, নেট অন কৰি ফোনতে উৱেদাৰ ৰিপৰ্ট চোৱাত লাগিলো।\nসিদ্ধান্ত হ’ল, গাড়ী ধৰিবই লাগিব।\nবিস্তৃত সেউজীয়া গছ-গছনি আৰু বৃহৎ বৃহৎ জলাশয়েৰে ভৰা অঞ্চল এটাৰ মাজেৰে যোৱা সেই চল্লিশকিল'মিটাৰ পথচোৱা মোৰ হ’লে যথেষ্ট ভালেই লাগিল। তাতে, গাড়ীখনত সুন্দৰ সুন্দৰ বাংলা গান কিছুমানো বাজি আছিল।\nএপাকত মন কৰিলো, নিজুৱে গানৰ তালে তালে গুণগুণাই আছে।\nহাইলাকান্দি টাউনত সোমায়েই নিজুৱে ক'লে, মিঠাই কেইটামান লৈ ল'ব লাগিব। মইয়ো ভাবিলো, সুদাহাতে মানুহঘৰলৈ যোৱাটো বেয়া কথা হ'ব।\nপ্ৰধান ৰাস্তাটোৰ কাষৰে ৰেষ্টোৰা এখনত গ্লাছৰ শ্ব’কেছৰ মাজত সজাই [ ৬৪ ] থোৱা ৰসগোল্লা এটাৰ টেষ্ট চাই ল’বলৈ বুলি মুখত ভৰাই দিওঁতেই ইমান সোৱাদ লাগিল যে পৰাহেঁতেন গোটেই মিঠাইখিনিকে একেবাৰে খাই থ'লোহেঁতেন।\nকেইবাভাগো মিঠাইৰ পৰা পাঁচটা পাঁচটাকৈ চাৰিটা পেকেট ল’লো।\nদামটো কোনে দিব তাকে লৈ নিজুৱে মইয়ে দুইমিনিট কাজিয়া কৰিলো।\nপিছত, মই হাৰ মানি আঁতৰি আহিলো আৰু তেওঁৱেই দামটো দিলে।\nগৌতমজীৰ ঘৰত ভৰি দি পিছে অচিনাকি যেন একেবাৰেই নালাগিল।\nতাতে, মানুহজনে মোৰ লগত নিভাজ অসমীয়াতে কথা পাতিলে।\nতাৰ পিছত মানুহঘৰত অসহজ অনুভৱ কৰিবলৈ একোৱেই নাথাকিল।\nদুপৰীয়াৰ সাঁজ তাতে মাছে-ভাতে খাই লৈ তিনি বজাত উভতি আহিলো।\nশিলচৰ পায়েই মিঃ শীলৰ ৰেষ্টোৰাখনৰ সমুখত নামি দিলোহি।\nমোটামুটি গোটেই আবেলিটো তাতে আড্ডা মাৰি কটালো।\nতাত থাকোঁতেই হিচাপ এটা কৰি দেখিলো, ঠাইখনত চাবলগীয়া তেনেকৈ আৰু নাই। টাউনখনত চাবলৈতো দোকান-পোহাৰখিনিৰ বাহিৰে অন্য নাই। আমাৰ ফালে নোলোৱা কিবা বস্তু এইফালে পোৱা যায় বুলিও তেনেকৈ চকুত নপৰিল।\nভাবিলো, এইবাৰলৈ আমাৰ টুউৰটো ইমানতে ইতি পেলোৱাহে উচিত।\nসিদ্ধান্তটো লোৱাৰ ঠিক লগে লগে নিজুৱে ফোনতে পিছদিনা পুৱাৰ ৭ বজাৰ ট্ৰেইনখনত দুটা টিকটৰ ব্যৱস্থা কৰিলেই।\n‘আকৌ লগ পাম’বুলি বিদায় লোৱাৰ পৰত মিঃ শীলে ক’লে, ‘আসবেন’।\nওভতনি পথত আকৌ সেই একেখিনি অভিজ্ঞতাই।\nখালি, প্লেইট এখনত ৰুটি-চজি উলিয়াই দিবলৈ এইবাৰ নবৌহে নাই।\nমানে, বহুদিনৰ মূৰত মাকক পাই ববীয়ে আহিবলৈকে নিদিলে।\nৰচনাঃ চেপ্তেম্বৰ, ২০১৮,\n[ ৬৫ ]\nসন্ধিয়াৰ চাহকাপ আগবঢ়াই দিয়াৰ সময়তে মায়ে নতুন খবৰটো দিলে।\nমানে, দীপকৰ বিয়া পাতিছে। আবেলি তামোল-পাণ দি মাতি থৈ গৈছে।\nকথাটো শুনিয়েই মূৰটো ঘূৰাই মাৰ মুখলৈ যথেষ্ট কৌতুহলেৰেই চালো।\nমোৰ চাৱনিটো দেখিয়েই মই কি জানিব বিচাৰিছোঁ মায়ে গম পাই গ'ল।\n‘নহয় অ, আমি ভাবি থকাটো নহ'লগৈ। ছোৱালী হেনো টিয়কৰ ফালৰহে।\nছোৱালীজনী হেনো বৰ ধুনীয়া। হাঁহিমুখীয়া। পঢ়া-শুনাও আছে হেনো।’\nকথা তেন্তে গৈ থৈ সেইটোহে হ'লগৈ নেকি?\nঅৱশ্যে, খুৰীক চিনাত মোৰ ভুল নহয়। মানে, আজিলৈকে হোৱা নাই।\nআৰু, এই ৰত্নাক যে তেওঁ ভায়েকলৈ বুলি বোৱাৰী কৰি নানে, সেইটো কথা তেওঁ নিজে যিমান জানিছিল, মইয়ো তাতকৈ কমকৈ জনা নাছিলো।\nকিন্তু, ৰত্নাৰ আশা আৰু বিশ্বাসটো দেখি বোলো কিজানি, কেনেবাকৈ...\nপিছে, শেষত গৈ থৈ মই ভবাটোৱেই হ'লগৈ।\nলাহে লাহে, মোৰ চকুৰ সমুখত ভাহি উঠিলহি ৰত্নাৰ চিনাকি মুখখন।\nখুৰীৰ মন যোগাবলৈ ইমান দিনে তাই কত যে কি নকৰিলে।\nমাতোৰ সৰু কালছোৱাতো তাইৰ কোঁচতে গ'ল বুলিবই পাৰি।\nএকেটা কেম্পাছতে থকাৰ স্বত্বেও আমাক, প্ৰধানকৈ মাক বিশ্বাস নকৰাৰ বাবেই খুৰী স্কুললৈ ওলাই যোৱাৰ সময়ত তাইক সদায় ৰত্নাহঁতৰ ঘৰত থৈ যায়গৈ।\nদিনৰ দিনটো তাইক খুৱাই-বুৱাই, খেলাই-কৰি সিহঁতে ৰাখি থাকিব।\nতাই শৌচ-প্ৰস্ৰাৱ কৰিলেও সিহঁতে ধুই-পখালি পৰিষ্কাৰ কৰি দিব।\nখুৰীয়ে আক’স্কুলৰ পৰা আহি কিবা এমুঠি খাই বৈ অলপ জিৰাই শঁতাই লৈহে তাইক আনিবলৈ বুলি ওলাই যাব। তাত গৈয়ো, গোটেই আবেলিটো বিয়নী মেল পাতি বহি থাকিব। শেষত, সন্ধ্যাৰ চাহকাপো তাতে খাইহে উভতি আহিব।\nবিগত প্ৰায় পাঁচটা বছৰে এই নাটকখন পূৰ্ণোদ্দমে চলি থাকিল।\nইয়াৰ মাজে মাজে, এটা এটাকৈ খুৰীৰ পৰিয়ালৰ তিনিটাকৈ ভায়েকৰে বিয়া-বাৰু হৈ গ'ল। ৰত্নাইয়ো খুৰীহঁতৰ ঘৰৰ খাচ মানুহজনী হৈ ধুনীয়াকৈ সাজি[ ৬৬ ] কাচি তেওঁলোকৰ গাড়ীতে গৈ সেইবোৰ বিয়া এখন এখনকৈ খাইয়ে আহিলগৈ।\nতাইৰ মনত হয়তো এটায়েই আশা, এতিয়াও যে দীপক বাকী আছেগৈ।\nতাতে, দেখাই-শুনাই, কথাই বাৰ্তাই বাকীকেইটাতকৈ ইহে যথেষ্ট ভাল।\nক’বতো নোৱাৰি, খুৰীয়ে কিজানি তালৈকেহে ৰত্নাক ৰাখি থৈছে।\nনহ'লে, ঘৰ-পৰিয়ালৰ হিচাপত কোনো ধৰণৰে সম্পৰ্ক নথকা ছোৱালী জনীকনো ইমান ঘৰুৱা কৰি ৰাখিব কিয়! ইয়াত নিশ্চয় কিবা এটা কথা আছে।\nখুৰীহঁত তাহানি আমাৰ পৰা বেলেগ হৈ যোৱাৰ দিনৰে পৰাই দেখি আহিছোঁ, ৰত্না যেন তেওঁলোকৰ ঘৰৰ মানুহহে। আলহী-অতিথি আহিলেও চাহ- তাহ দিবলৈ তাইকে মাতি আনে। মাছ-মাংস অকণ ওলালেও ৰন্ধা-বঢ়া কৰিবলৈ তাইকে মাতি আনে। তেওঁলোক ক'ৰবালৈ ফুৰিবলৈ ওলাই গ'লেও তাইক ঘৰৰ পৰাই উঠাই লৈ যায়। মাতোতো ‘ৰত্নাবা’ বুলিলে একেবাৰে পাগলেই!\nমূঠতে, ৰত্নাহে ৰত্না!\nতাইক মোৰ বৰকৈ মাত-বোল কৰা নহয় যদিও বাটে-পথে বা আমাৰ ঘৰৰ চোতালত বা গেইটৰ ওচৰত মুখামুখি হলে তাই অকণমান হঁহাৰ দৰে কৰে আৰু মইয়ো তাইৰ লগত তাতকৈ বেছি একো নকৰো। মাক অৱশ্যে তাই ‘বৰ্মা’ বুলিয়েই মাতে আৰু মুখামুখি হলে দুই এষাৰ কথাবাৰ্তাও হেনো পাতে। কিন্তু, খুৰীৰ লগত তাই যিমান মুকলিমুৰীয়াকৈ হাঁহি-মাতি থাকে, তেনেকুৱাখন নকৰে।\nমানে, সঁচা কথা ক'বলৈ হ'লে, মাৰ লগত তাই ইমান এটা চল নাপায়।\nতাইক চল দিবলৈ মাৰ আচলতে দৰকাৰো নপৰে।\nতেওঁ সদায় নিজৰ কাম-বন নিজেই কৰিবলৈ ভাল পায়।\nআনৰ কাম-কাজবোৰ তেওঁৰ হেনো পচন্দই নহয়।\nতাতে, ঘৰখনত মই বিয়া-বাৰু নপতা ডেকাল’ৰাটো থাকোতে তাইৰ দৰে গাভৰু ছোৱালী এজনীক চল দি বিপদ এখন চপাই ল’বলৈ মা প্ৰস্তুত নহয়।\nতেওঁ হেনো চাই-চিতি ভাল ছোৱালী এজনীহে বোৱাৰী কৰি আনিব।\nইতিমধ্যে, তেওঁ হেনো মোৰ বাবে কেইবা ঠাইতো ছোৱালী চাইছেগৈ।\nখালি, কিবাকিবি কাৰণত আজিলৈকে এজনীও পচন্দহে হোৱাগৈ নাই।\nমইয়ো ভাবিছোঁ, তেওঁ যি কৰে, যেনেকৈ কৰে, কৰি থাকক।\nমই নিজৰ পচন্দমতে এজনী আনিলে তেওঁ কাইলৈ কি কৰে কি ঠিক!\nমোৰ চিনাকি-অচিনাকি কেইবাঘৰতো শাহু-বোৱাৰীৰ কাজিয়া-পেচাল দেখি-শুনি যি বুজিছে, বোৱাৰী অনাৰ দায়িত্বটো আচলতে মাককে দিব লাগে।\nতেতিয়া, ইজনীয়ে সিজনীক ভাল নাপালেও অন্ততঃ সহ্য কৰি থাকিব। [ ৬৭ ] কোনো পৰিস্থিতিতে আনৰ আগত ইজনীয়ে সিজনীৰ বদনাম নাগাব।\nতেতিয়াহে ঘৰখন ঘৰ হৈ থাকিব! নহ'লে, ঘৰ গুচি নৰকহে হ'বগৈ।\nনৰক হলেতো বাধ্য হৈ কোনোবা এটা পক্ষক আঁতৰাই দিব লাগিব।\nবোৱাৰী আঁকোৰগোজ হলে শেষ পৰ্য্যন্ত বুঢ়ীকে নি বৃদ্ধাশ্ৰমত...\nপিছে, তেতিয়াওতো সমস্যাৰ সমাধান নহয়।\nমেডিয়াই কথাটো গম পালে তলৰ মাটি ওপৰ কৰি পেলাব।\nপাব্লিকে পালেতো পুত্ৰ-বোৱাৰীক ধৰি বান্ধি নাক কাণ কাটি সাং কৰিব।\nইমানবোৰ কথা জানি শুনিনো বিপদখন চপাই লওঁ কিয়?\nবাৰু, এতিয়া এইবোৰ কথা বাদ। বিপদটো হোৱাহি নাই যেতিয়া এইবোৰ কথা চিন্তা কৰি মিছায়ে মগজটো গৰম কৰাৰ কোনো দৰকাৰ নাই। নহয় জানো?\n‘এইবাৰ পিছে খেলখন জমিব যেন লাগিছে।\nমানে, ৰত্নাহঁতৰ ঘৰত খুৰীয়েৰৰ সান্দহ খোৱা বালিখিনি তল যাব যে!\nমাজতে যি হে উৎপাতখন হৈছিল!’\nমায়ে মানে তেওঁৰ নিজৰ লাইনত কথাবোৰ ভাবিছে।\nজা-জোৱালীৰ মাজৰ অধিকাৰক লৈ দুয়োগৰাকীৰ মাজত ইমান বছৰে সংঘটিত হৈ থকা শীতল যুদ্ধখনৰ আলমতেই তেওঁ এইদৰে ভাবিছে আৰু কৈছে।\nতাতে, হাইস্কুল এখনত মাষ্টৰণী কৰা খুৰীৰ কথা-বাৰ্তা আৰু খোজ- কাটলত মায়ে হেনো সদায় অহংকাৰ আৰু গেলা-গপৰ গোন্ধ এটা পাই থাকে।\nইচ্ছা কৰাহেঁতেন মায়েও হেনো তাহানিতেই অইন নহ'লেও এল. পি. বা এম. ভি. স্কুলৰে চাকৰি এটা ল'ব পাৰিলেহেঁতেন। কিন্তু, ঘৰৰ ডাঙৰ বোৱাৰী জনীয়ে চাকৰী কৰি অনা ধনেৰে কাকো নুখুৱালেও হ'ব বুলি ককায়ে কোৱাৰ বাবেই হেনো চাকৰিটো পায়ো তেওঁ শেষত নকৰিলে। তাতে, মোৰ জন্মৰ পিছত দেউতাইয়ো হেনো এতিয়া থাকাচোন বাৰু বুলি কৈ তেওঁক ঘৰতে সুমুৱাই ৰাখিলে।\nগতিকে, ঘৰৰ লখিমী বোৱাৰী হৈ মা বৰঘৰতে সোমাই থাকিল।\nখুৰীৰ ক্ষেত্ৰত কিন্তু এইবোৰ কথা নোলালেই।\nমানে, তেতিয়ালৈ ককাৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু আপত্তিখন কৰিবলৈ ঘৰখনত আন কোনো নাছিল। মায়েতো আপত্তি কৰাৰ বা কৰিলেও ৰজাৰ কথাই নাছিল।\nতাতে, খুৰীয়ে হেনো বিয়াৰ আগৰে পৰাই চাকৰিটো কৰি আছিল।\nমায়ে কয়, চাকৰিটো কৰি থকাৰ বাবেহে খুৰাই তেওঁক বিয়া কৰালে।\nনহ'লে, তেওঁৰ যিটোহে চেহেৰা, কোনেও হেনো বিয়া নকৰালেহেঁতেন।\nঅৱশ্যে, মায়ে কোৱা ধৰণৰ অদ্ভূত চেহেৰা এটা খুৰীৰ নহয় বাৰু! [ ৬৮ ] সাজি কাচি থাকিলে মানুহগৰাকীক ইমান এটা বেয়াও নালাগে।\nকিন্তু, তেওঁৰ ডেমাকি এটা নথকাও নহয়।\nচাকৰিলৈ ওলাই যোৱাৰ বাহানাটো দেখুৱায়েই তেওঁ ঘৰখনত কুটা এগছো ইফাল সিফাল নকৰে।\nখালি, পুৱা-গধুলি ঘৰখনৰ খৰচৰ হিচাপ-নিকাচবোৰহে কৰি থাকে।\nআৰু, খুৰীৰ ওপৰত মাৰ অসন্তুষ্টিৰ প্ৰধান কাৰণ আছিল সেইটোৱেই।\nএইবোৰ কথাকে লৈ তেওঁলোক দুগৰাকীৰ মাজৰ শীতল যুদ্ধখনে এটা সময়ত এনে এটা পৰ্য্যায় পালেগৈ যে শেষত দেউতাই খুৰাক মাতি আনি খোলা খুলিকৈয়ে ক'লে বোলে পৰিস্থিতি বেছি বেয়া হোৱাৰ আগতেই তেওঁৰ পৰিয়াল টোৰ বাবে থকা-খোৱাৰ বেলেগ ব্যৱস্থা এটা কৰাই যুগুত হ’ব। নহলে, কাইলৈ ঘৰখনত কিবা এটা হুলস্থূল হ’ব লাগিলে মান-সম্মান সকলোৰে যাব।\nলগতে, ককাই সজাই থৈ যোৱা বৰঘৰটো ডাঙৰ পুতেক হিচাপে যিহেতু দেউতায়েই পাব লাগে, গতিকে খুৰাই বেলেগকৈ ঘৰ এটা সজাই লওক আৰু!\nকি আচৰিত, খুৰাইয়ো বোলে তেওঁলোকেও সেই ধৰণৰ কথা এটা বহু দিনৰে পৰা ভাবিয়েই আছিল। খালি, কথাটো কৈ দিবলৈ সুবিধা এটাহে তেওঁলোকে পোৱা নাছিল। আৰু এতিয়া, কথাটো ওলাইছেই যেতিয়া ৰৈ থকাৰ কথাই নাই।\nসেইমতেই, ঠিক পিছদিনাৰ পৰাই খুৰাই বাৰীখনৰ সিটো মূৰৰ গছ-বন। খিনি কটাই চাফা-তাফা কৰাই লৈ নতুন ঘৰ এটাৰ কাম আৰম্ভ কৰিয়েই দিলেগৈ।\nদেউতাই অৱশ্যে খুৰাৰ কথা-কাণ্ডবোৰ বৰ এটা ভাল নাপালে।\nযিমানেই যি নহওক, তেওঁতো ককায়েক হয়। ককাৰ অবৰ্তমানত চাবলৈ গ’লে তেওঁৱেইতো ঘৰখনৰ গৰাকী আৰু যৌথ-পৰিয়ালটোৰ অভিভাৱক আছিল। কিবা এটা চিন্তা কৰি তেওঁ কথাটো ক'লে বুলিয়েই খুৰাই যে তেওঁলোকৰ ওপৰত থকা দেউতাৰ সেইকণ অধিকাৰ সম্পূৰ্ণৰূপে নস্যাৎ কৰি নিজাববীয়াকৈয়ে এনে এটা ডাঙৰ কাম কৰি পেলাব, সেইটো কথা দেউতাইতো ভাবিবই পৰা নাছিল।\nতাতে, মায়েও চাগে অলপ পিঙাই দিলে।\nতাৰ পিছৰখিনি আচলতে নক'লেও হয়।\nএকেটা ঘৰতে থকাৰ স্বত্তেও আমাৰ পৰিয়ালটো আৰু খুৰাৰ পৰিয়ালটোৰ মাজত মাতবোল প্ৰায় নথকাৰ দৰেই হ'লগৈ। তেওঁলোকে আমাৰ ৰূমৰ ফালে থকা দুৱাৰখনত গজাল মাৰি একেবাৰে খুলিব নোৱাৰা কৰিয়েই পেলালে।\nআনকি, মাতোকো আমাৰ ওচৰলৈ আহিবলৈ নিদিয়া হ'ল।\nতাই আবেলি আবেলি চোতালত অকলে অকলেই খেলি থকা হ'ল। [ ৬৯ ] যিজনী ছােৱালীয়ে আগতে মা-দেউতাৰ ওচৰলৈ আহি বৰতা, বৰমা বুলি অনবৰতে লেন চেলাই থাকেহি, সেইজনী পেন্দুকণা ছােৱালীয়েও পিছলৈ মা-দেউতাৰ চকুৱে চকুৱে পৰিলে নিজেই চকু আঁতৰাই দিবলৈ ধৰিলে।\nমায়ে মাত দিলেও তাই নুশুনাৰ ভাও ধৰিবলৈ ল’লে।\n‘মিঠাই অকণ খাবিনেকি, আহ’ বুলি দেউতাই মৰমেৰে মাতিলেও তাই মুখখন দুবাৰমান ইঙতি ভিঙতি কৰি ৰূমৰ ভিতৰলৈহে দৌৰ মাৰিবলৈ ল'লে।\nসঁচায়ে, খুৰীৰ কি শিক্ষা! মানিবই লাগিব।\nতেনে এটি দিনৰে এদিন আবেলি, আমাৰ ঘৰৰ গেইটখন খুলি সােমাই আহিছিল ৰত্না। আমাৰ চুবুৰিৰে সিটো মূৰৰ নীতাই বৰুৱাৰ ডাঙৰ জীয়েক ৰত্না।\nগেইট খােলাৰ শব্দটো শুনি কোননাে আহিছে বুলি মা ওলাই গৈছিল।\nমাক দেখা পায়েই ‘বৰমা, কি কৰিছে’ বুলি তাই মাত এষাৰ লগাইছিল।\nমায়ে ‘এ, আছোঁ আৰু’ বুলি কোৱাৰ ঠিক লগে লগেই খুৰাহঁতৰ ৰূমটোৰ বাহিৰৰ ফালে কাটি লােৱা দুৱাৰখনত হেনাে খুৰীৰ হাঁহিভৰা মুখখন দেখা গৈছিল।\n‘ৰ-ত্না, আহা, আহা! মই তােমালৈকে বাট চাই আছিলাে। আহা!’\nখুৰীৰ আহ্বানৰ প্রতি সঁহাৰি জনাই তাইয়াে হাঁহিমুখেৰেই সােমাই গৈছিল।\nঅলপ পিছতে, খুৰীহঁতৰ ৰূমৰ পৰা খুৰী আৰু ৰত্নাৰ কথা-বার্তা আৰু উচ্ছল হাঁহিৰ লগতে ৰত্নাৰ প্রতি মাতােৰ আব্দাৰভৰা মাত-কথাবােৰ উফৰি উফৰি আহি মাৰ কাণত পৰিছিলহি। খুৰাহঁতৰ পৰিয়ালটোত আমাক গুৰুত্বহীন কৰিবৰ বাবে সেইখিনি হাঁহি-আনন্দই যথেষ্ট আছিল।\nলাহে লাহে, ৰত্নাৰ আহ-যাহৰ পৰিমাণ বাঢ়ি আহিছিল।\nসমান্তৰালভাৱে, খুৰীৰ ভায়েককেইটাৰ আহ-যাহাে বাঢ়ি আহিছিল।\nখুৰীহঁতৰ পাকঘৰ আৰু ডাইনিং টেবুলৰ পৰা উফৰি উফৰি অহা কথা- বার্তাৰ পৰা বুজিব পৰা গৈছিল, ৰন্ধা-বঢ়াত ৰত্নাৰ হাতখন যথেষ্ট ভাল আছিল।\nবিশেষকৈ, মাছ-মাংস ৰন্ধা আৰু সেইখিনি টেবুলত সজাই-পৰাই দিয়াত।\nখুৰীৰ প্রতিটো ভায়েকেই তাইৰ ৰন্ধন-শৈলীৰ প্রশংসাত পঞ্চমুখ আছিল।\nসিহঁতৰ প্রশংসা শুনি শুনি তাইৰ মনৰ নিভৃত কোণত চাগে এটা আশাই গােপনে বাহ সাজিছিল। সেই বাহটো তাই পিছে সযতনে লুকুৱাই ৰাখিছিল।\nআবেলিতে অহা ৰত্নাক ৰাতিৰ সাঁজো খুৱাই-বুৱাইহে থৈ আহিছিলগৈ।\nতাইক থৈ আহিবলৈ টর্চ এটা হাতত লৈ খুৰী প্ৰায়ে নিজেই গৈছিল।\nকেতিয়াবাহে সুদীপ বা দীপকে বাইকত নি তাইক থৈ আহিছিলগৈ।\nআকৌ, প্রতিদিনেই স্কুললৈ যাওঁতে খুৰীয়ে মাতােকো লগত লৈ গৈছিল [ ৭০ ] আৰু ৰত্নাহঁতৰ ঘৰতে তাইক থৈ গৈছিল। তাত, ৰত্নাৰ লগতে তাইৰ বুঢ়ী মাক জনীয়েও তাইক চোৱা-চিতা কৰিছিল। বি.এ. পাছ কৰি ঘৰতে বহি থাকিবলগীয়া হোৱা ৰত্নাৰ বাবে মাতোৰ লগটো চাগে বৰ ভাল লগা হৈয়েই পৰিছিল।\nতাতে, ছোৱালীজনীৰ কন্দা কটাৰ স্বভাৱটো নাছিল। যি দিছিল, তাকেই তাই খাইছিল আৰু ওজৰ-আপত্তি বুলিবলৈয়ো হেনো তাইৰ একো নাছিল।\nমই ভাবো, তাইৰ পৰা তেওঁলোকে মাজে সময়ে কিবাকিবি একোটা অসুবিধা পাইছিল যদিও খুৰীহঁতক সেইবোৰ কথা জানিবলৈ দিয়া নাছিল।\nনিশ্চয়কৈ, খুৰীক অসন্তুষ্ট কৰিবলৈ ৰত্নাহঁতৰ মন নাছিল। খুৰীক অসন্তুষ্ট কৰা মানেইতো তাইৰ সপোনটো নিজেই ভাঙি-চিঙি শেষ কৰি পেলোৱাহে।\nএই সামান্য কথাটো বুজি নাপাবলৈ ৰত্না নিশ্চয়কৈ ইমান আঁকৰী নাছিল।\nতাতে, দেউতাক নথকা ছোৱালীজনীৰ বিয়া-বাৰুৰ কথা চিন্তা কৰিবলৈ ঘৰখনত কোনোৱেই নাছিল। বুঢ়ী মাকজনী নামত আছিল যদিও কামত নাছিল।\nতেনেস্থলত খুৰীয়ে তাইৰ বাবে কিছুহলেও আশাৰ ৰেঙনি কঢ়িয়াইছিল।\nএতিয়া, ৰত্নাৰ দায়িত্ব হ’ল মাথোঁ খুৰীৰ হাতত মুঠিত থকা তাইৰ আশাৰ সেই ৰেঙনিটি অ-নিৰ্বাপিত কৰি ৰখাটো।\nতাৰ বাবে তাই যিকোনো কাম কৰিবলৈ প্ৰস্তুত হৈ পৰিছিল।\nআন কথাত ক'বলৈ হ'লে, তাই খুৰীৰ নিকিনা গোলাম হৈয়ে পৰিছিল।\nআনকি, খুৰীহঁত নতুন ঘৰটোলৈ যাওঁতে ঘৰৰ আচবাব-পত্ৰখিনি কঢ়িওৱা কৰাতো তাই যথেষ্টখিনি কষ্ট কৰি দিছিলহি। এজনী ছোৱালীৰ বাবে সেই ধৰণৰ কামবোৰ কৰাটো নিশ্চয়কৈ বৰ এটা সুবিধাৰ কথা নাছিল।\nঅলপ পিছতে দেখোন ঘামত গাটো জুৰুলি-জুপুৰি হৈ পৰেই।\nমুখত যিকণেই মেক আপ কৰি আহে, সেইকণো ঘামত বৈ গৈ মুখখন দেখিবলৈ একেবাৰে আপচু হৈয়ে পৰেগৈ।\nআঁচুৰি অহা চুলিখিনিও আউল লাগি গোটেইজনী জাধলী হৈয়ে পৰে।\nডাঙৰ কথা হ’ল, সেই সময়তে আক’ আহি ওলাবহি খুৰীৰ কোনোবা নহয় কোনোবা এটা ভায়েক। নহ'লে, আন কোনোবা এটা অচিনাকি ডেকা ল'ৰা।\nসঁচা কথা ক'বলৈ হ'লে, ল’ৰাৰ ক্ষেত্ৰত ছোৱালীবোৰে কোনো ৰিস্ক ‘ল’ব নিবিচাৰে। ক’বতো নোৱাৰি, কোনে কত কেতিয়া কাক পচন্দ কৰি পেলায়।\nকিন্তু, ইমানদিনে খুৰীৰ খাচ মানুহজনী হৈ তাই যদি এইবোৰ কথা চিন্তা কৰি আঁতৰি আহে, তেতিয়া খুৰীয়ে বা কি প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰে।\nকিজানি, তাই ঘৰুৱা কাম বনখিনি কৰি আগলৈ ভায়েকৰ ঘৰখন ধৰিব [ ৭১ ] পাৰিবনে নাই সেইটো কথাহে খুৰীয়ে পৰীক্ষা কৰি চাব বিচাৰিছে, ঠিকতো নাই।\nমই ভাবিছোঁ, খুৰীয়ে চাগে তাইক আজি ইমান দিনে এই বিষয়ে কোনো এটা স্পষ্ট ইঙ্গিত দিয়াই নাছিল।\nনহ'লে, কিবা প্ৰকাৰে কথাটো আহি আমাৰ মাৰ কাণত পৰিলহিহেঁতেন।\nআচ্ছা, যদি কথাটো তেনেকুৱাই হয়, তেনেহ'লে, ৰত্নাইনো আজি ইমান দিনে কিহৰ ভিত্তিত এনেদৰে আশা পালি বহি আছিল!\nমায়ে কোৱা মতে, এবাৰ হেনো ক'ৰবাৰ ল'ৰা এটাই বিয়া এখনতে তাইক দেখি পচন্দেই কৰিছিল। সি হেনো দুই-এদিন তাহাঁতৰ ঘৰলৈ আহি তাইৰ লগত কথা-বাৰ্তাও আৰম্ভ কৰিছিলহি। কিন্তু, সেই কথাটো গম পাই খুৰীয়ে হেনো তাইক ক'লে, নজনা,নুশুনা অচিনাকি ল'ৰা এটাৰ লগত বিয়া-বাৰুখন হৈ লোৱাও মহা বিপদৰে কথা। ক’বতো নোৱাৰি, বিয়াৰ পিছত সি কি ৰূপ ধাৰণ কৰে।\nকিমানৰ ঘৰ-সংসাৰ দ্বন্দ্ব-হাই-কাজিয়াৰ মাজতে ধ্বংস হৈ গৈছে।\nবিয়া যদি হ’বই লাগে, চিনাকি ল’ৰাৰ লগতহে হ’ব লাগে।\nচিনাকি ল’ৰাৰ হাতত কাইলৈ কিবা কথাত এচৰ খাইয়ো বেয়া নালাগিব।\nকিন্তু, কাহানিও নজনা, নুশুনা অচিনাকি ল’ৰা এটাৰ লগত!!\nনাই নাই। কাণ্ডজ্ঞান থকা মানুহেনো এনেবোৰ কথা ভাবেনে!\nৰত্নাইয়ো চাগে ভাবিলে, খুৰীৰ কথাই ঠিক।\nতেওঁ নিশ্চয় তাইক ঘৰৰ মানুহ বুলি ভাবিয়েই কথাষাৰ কৈছে।\nমানে, নিজৰ ভায়েক এটাৰ কথা মনলৈ আনিয়েই চাগে কথাষাৰ কৈছে।\nগতিকে, তাইয়ো কিবা এটা আশা কৰাত ভুল হ’ব নালাগে।\nএইটো আশা কৰিয়েই আজি ইমান দিনে তাই খুৰীৰ মন যোগাই থাকিল।\nএইটো আশাত বন্দী হৈয়ে খুৰীহঁতৰ গাড়ীখনতে উঠি গৈ তাই ইখনৰ পিছত সিখনকৈ খুৰীৰ তিনিটাকৈ ভায়েকৰ বিয়াকেইখনো খাই আহিলগৈ।\nতাইৰ মানে আশাটো হৈছে দীপক। এন. আৰ. এলত কাম কৰা দীপক।\nদেখাই-শুনাই আৰু ধনে-টকা-পইচাই সিহে আচলতে লায়েকৰ ল’ৰা।\nতাতে, বায়েকৰ ঘৰলৈ আহিলেই সি প্ৰথমে ৰত্নাৰ খবৰহে লয়হি।\nতাইৰ ৰন্ধা-বঢ়াৰ খোলাখুলি প্ৰশংসা কৰে আৰু প্ৰাণখুলি কথাও পাতে।\nদুই-এদিন, ৰাতি ভাত-পানী খোৱাৰ পিছত সি তাইক বাইকত তুলি নি ঘৰত থৈয়ো আহিছিলগৈ আৰু সেইটো চেগতে সি হেনো তাহাঁতৰ ঘৰত এপাক সোমাই তাইৰ মাকক খুৰী বুলি মাতি তামোল এখনো খাই আহিছিল।\nইমানৰ পিছতো তাই কি কিবা এটা আশা নকৰিব? [ ৭২ ] কৰিব। নিশ্চয় কৰিব। আশা কৰাততো তোমাক কোনেও বাধা নিদিয়ে।\nকিন্তু, আশাটো ফলৱতী হোৱাটোহে ডাঙৰ কথা। বিশেষকৈ, যেতিয়া তোমাৰ আশাটোৰ লগত আমাৰ খুৰীৰ নিচিনা এগৰাকী মহিলা জড়িত হৈ পৰে।\nবিশ্বাস কৰক, তাইৰ কথাটো ভাবি মোৰ আচলতে বেয়াই লাগিল।\nকিন্তু, যিমানেই বেয়া লাগক, কথাটো মই কাকো কৈ দিবতো নোৱাৰো।\nআনকি, এই কথাটোত মই সামান্যতমো গুৰুত্ব দি দেখুৱাব নোৱাৰো।\nএনে কৰিবলৈ গলে কথাৰ গতি বেলেগ ফালেহে যাব।\nসেইবোৰ ৰিস্ক ল’বলৈ মোৰ দৰকাৰো নাই, ইচ্ছাও নাই।\nতথাপিও, কথাবোৰ জানিবলৈয়ো মন যায়, দিয়কচোন।\nএতিয়া, মই নোসোধাকৈয়ে মায়ে যদি খবৰ-খাতিবোৰ দিয়ে, ভালেই।\n‘অথনি মানে মই বিচনাখনতে এনেয়ে অলপ পৰি আছিলো।\nহঠাৎ, ‘অ বৰমা' বুলি মাতোৰ মাতষাৰ শুনি ওলাই গ'লো।\nগৈ দেখিলো, হাতত তামোল-পাণ লৈ দুৱাৰমুখত হাজিৰ দীপক।\nসি বোলে, বিয়া ওলাইছে নহয়! অহা মাহৰ সাত তাৰিখে।\nতেতিয়াহে কথাবোৰ ওলাল।'\nও, ভালেই কৰিছে। নিজৰ পচন্দ মতে কৰিছে যদি সি ভালেই কৰিছে।\nখালি, ৰত্নাইহে বৰ বেয়া ঠগন এটা খালে।\n‘ইণ্টাৰেষ্টিং কথাটো তোক কোৱা হোৱাই নাই নহয়!'\nআৰু কিবা ইণ্টাৰেষ্টিং কথা আছে নেকি?\n‘সিদিনা, ৰত্নাহঁতৰ ঘৰত খুৰীয়েৰে দীপকৰ বিয়াখনৰ কথাটো উলিওৱাৰ লগে লগে ৰত্নাই হেনো তেওঁক ঠিকচে গালি দি ঘৰৰ পৰা উলিয়াই পঠিয়ালে।'\nসামৰিবলৈ সুতৰিবলৈ বুলি বেছি বস্তু নাছিলেইঃ বিচনাৰ কাপোৰখিনি, পিন্ধা কাপোৰ কেইযোৰ, বাচন-বৰ্তনকেইটা, জোতা-চেণ্ডেল কেইযোৰ, কিতাপ- পত্ৰ কেইখনমান আৰু প্লাষ্টিকৰ চকী দুখন। বচ, ইমানেই!\nএইকেইটা বস্তু সামৰোতে লাগেনো কিমান পৰ?\nবাকী, বাইকখন, গেছছেটটো বা টি.বি.টোতো সামৰিবলগীয়া বস্তু নহয়।\nভাত-পানী খাই ধুই-পখালি, দুপৰীয়া সময়কণত ‘অকণমান জিৰায়েই লওঁ’ বুলি ডাঙৰকৈ ঘোষণা এটা কৰি আগফালৰ, পিছফালৰ দুৱাৰ দুখন বন্ধ কৰি লৈ, আগদিনাই আনি থোৱা ডাঠ কাগজৰ কাৰ্টুনকেইটাত সি বস্তুখিনি সাৱধানেৰে জাপি জাপি ভৰাবলৈ লাগিল।\nপ্ৰায় এঘণ্টাৰ ভিতৰতে বস্তু পেক্ কৰাৰ কাম শেষ।\nএইবাৰ, ঝাৰুটো লৈ সি গোটেই ৰূমটো সাৰি পেলালে।\nযেনেকৈয়ে নহওক, সি যে কোনো কাৰণতে লেতেৰা-পেতেৰা নহয়, এটা চাফ-চিকুণ মানুহ, এই ধাৰণাটো দি যাব লাগিব। নহ'লে, নিজৰে লাজ লাগিব।\nএইখিনি কাম বাৰু হৈ গ’ল। এতিয়া পিছে সি কৰে কি!\nতাতে, ‘অলপ জিৰায়েই লওঁ’ বুলি ঘোষণা এটাতো কৰিয়েই থৈছে।\nকোনোবাই নহয় কোনোবাইতো তাৰ ওপৰত চকু এটা ৰাখিবও পাৰে।\nআচ্ছা, ৰাতিলৈ বাৰু সি দিগন্তৰ ৰূমতে থাকিবগৈ।\nকিন্তু, এই সময়খিনিত শুদা কাঠৰ বিচনাখনত বহি বহিনো সি কৰিব কি!\nতাতকৈ, সেই ঘৰটোকে আকৌ এবাৰ চাই অহাগৈয়ে ভাল।\nভবামতেই কাম। লৰালৰিকৈ সাজু হৈ সি বাইকখন ষ্টাৰ্ট কৰিলে।\n‘চাহ বনাইছিলো। ক’ৰবালৈ যোৱানেকি?’\n‘এ, কি ক’ব, লেঠা বহুত নহয়! হঠাৎ যাবলগীয়া হল।\nপৃথিৱীৰ কোনো জটিলতাৰ আওভাও নোপোৱা ধৰণৰ সহজ-সৰল ভাব এটা মুখত ফুটাই তুলিবলৈ আপ্ৰাণ চেষ্টা এটা কৰি সি হাঁহি এটা মাৰিলে।\nবাইকখনত জোৰত কিক্ এটা মাৰি, ‘আহিছো’বুলি আকৌ এবাৰ সৰল [ ৭৪ ] হাঁহি এটা মাৰি সি গেইটৰ বাহিৰ হ’ল আৰু টাউনৰ দিশেৰে আগবাঢ়িল।\nতিনি আলিটো পায়েই ‘মেঘালী’ৰ সমুখত সি বাইকখন ৰখালে।\nমানে, চাহ একাপ খাই ল'ব লাগে।\n‘কি হে’, আজিকালি খুউব ব্যস্ত বোলে!’\nচাহকাপত চুমুক দিওতেই হঠাৎ দেখা দিলেহি বেদান্তই।\nসমুখৰ চকীখনতে বহি লৈ সি ৰহস্যৰ হাঁহি এটা মাৰিলে।\n‘কথা এটা শুনিলো, সঁচা নেকি?’\n‘ইয়াতে বোলে ক'ৰবাত চেটল কৰাৰ কথা ভাবিছা?’\n‘ধু-উ-ৰ, কোনে ক'লেহে’?’\n‘মোৰ আগত নুলুকুৱাবা, দোষ্ট!\nহৈছে যদিতো ভালেই। পিছে, চাই-চিতি লৈছাতো?’\n‘চোৱা, এইবোৰ কথা মই বৰ্তমান ভবাই নাই।’\nহঠাৎ অহা অচিনাকি নাম্বাৰৰ ফোন এটাৰে গইনা লৈ সি আঁতৰি আহিল।\nপাণ এটা মুখত ভৰাই লৈ এইবাৰ সি বাইক পোনালে জয়ানগৰৰ দিশে।\nপাঞ্জাৱী হোটেলখনৰ কাষেৰে যোৱা গলি ৰাস্তাটোৰে সি সোমাই গ'ল আৰু বাওঁফালে থকা লোহাৰ গেইট এখনৰ সমুখতে ৰ'লগৈ। গেইটৰ বাহিৰতে বাইকখন ৰখাই সি কেম্পাছটোলৈ সোমাই গ'ল আৰু কলিং বেল টিপিলেগৈ।\nলুঙী পিন্ধা ওখ-পাখ মানুহ এজন ওলাই আহিল।\n‘নাই নাই, ৰূমটো এবাৰ চাই-চিতি যাবলৈহে আহিছোঁ।’\nদুৱাৰ-খিৰিকিকেইখন মেলি দি সি ৰূম দুটাৰ চুক-কোণবোৰ আকৌ এবাৰ ভালকৈ চাই ল’লেঃ বেৰকেইখনত নতুনকৈ চুণ-তেল দি থৈছে। মজিয়াখনো সাৰি-মচি চাফা কৰিয়েই থোৱা আছে। বিচনা দুখন আৰু টেবুল এখনো দিছে। চিলিংফেন এখনো লগোৱা আছে। পাকঘৰত গেছষ্ট’ভ ৰাখিবৰ বাবে পকা ৰেক এডালতো আছেই। ইফালে, টয়লেট আৰু টিউবৱেলটোও পিছ দুৱাৰমুখতে।\nবৰষুণৰ বতৰতো অসুবিধা নহ’ব যেন লাগে।\nআগফালে পিছফালে এবাৰ ঘূৰি পকি চাই সি এইবাৰ ভিতৰ সোমাল।\nহয়তো, ঘৰ চাফা কৰিবলৈ বুলি আনি এৰি থৈ যোৱা, ধুলিৰে লেতেৰা হৈ থকা পুৰণা কাঠৰ চকী এখন বাৰাণ্ডাতে দেখি, মহাৰিবলৈ ফটা কাপোৰ জাতীয় কিবা এখন পায় নেকি বুলি সি ইফালে সিফালে ঘূৰি পকি চালে। [ ৭৫ ] শেষত, মুখেৰেই তিনিবাৰ মান ফু মাৰি হাতেৰেও অলপ মহাৰি কৰি লৈ সি তাতে বহি ললে।\nকৰিবলৈ আন একো নথকাত সি পকেটৰ পৰা ফোনটো উলিয়াই ল’লে।\nএ ৰাম! ফোনটোত দেখোন ছাৰ্জ নায়েই!\nঠিক আছে, ছাৰ্জাৰডাল লৈ আনিবগৈ লাগিব তেন্তে।\nএইবাৰ সি জয়ন্তৰ নাম্বাৰটো উলিয়াই ল'লে।\n‘চা ভাই, মই যিকোনো সময়তে খবৰ দিম। তই গাড়ীখন লৈ আহিবি!’\nআৰু কি কৰিব পাৰি ভাবি ভাবি তলৰ ওঁঠখন কামুৰি সি বহি থাকিল।\nতাৰ চকুৰ আগেদি দৃশ্যবোৰ এটা এটাকৈ আহি থাকিল।\nএইখন নগৰত তাৰ ইতিমধ্যে তিনিটা ভাৰাঘৰ সলোৱা হ’ল।\nপ্ৰথমে যিটো ভাৰাঘৰত সি সোমাইছিলহি সেইটো কেঁচাঘৰ আছিল।\nলগত মাইকী মানুহ এজনী নাথাকিলে কেঁচাঘৰ এটা চাফ-চিকুণ কৰি ৰখাই সমস্যা। ইফালে, ডঙুৱা ডেকাল’ৰা থকা ঘৰটোত বাহিৰা কাম্ লা বাই এজনী ৰখাটোও নিৰাপদ নহয়। দহজনে দহটা ৰটনা ৰটিব। অযথা টেনচন!\nগতিকে, মজিয়াৰ ধুলি, খেৰৰ চালৰ কুটা, মকৰাজাল আৰু পইতাচোৰাৰ লগত বুজাবুজি কৰি সি তাত ছমাহমান যেনেতেনে কটালে।\nতাতো আক’ মালিকনী গৰাকীৰ যিহে বৰ বৰ কথা!\nতেওঁতো ঘৰৰ কামবোৰ কাম্লা বাই এজনীৰ হাততে গতাই দি সাজি- কাচি আৰামচে’ বহি থাকিব আৰু সংসাৰৰ যতমানে বাহাদুৰি মৰা কথাবোৰ ক’ব!\nসি নতুন চাৰ্ট এটা পিন্ধা দেখিলেই তেওঁ কয়, এনেকুৱা চাৰ্ট এটা দাদাৰেও এবাৰ লৈছিল। পিছে, মইহে বোলো, ইমান পাতল ৰঙৰ কাপোৰ ভালেই নালাগে। পিন্ধিবলৈকে মন নকৰা হ’ল। এতিয়া, সৌটো আলনাত তেনেকৈয়ে পৰি আছে।\nসিয়োনো এতিয়া সেইজাতীয় চাৰ্টটো কি বুলি পিন্ধিব আৰু!\nখঙতে দাঁত কামুৰি কামুৰি সিয়ো চাৰ্টটো বিচনালৈকে দলিয়াই দিয়েগৈ।\nআকৌ, দিনৰ সাঁজেই হওক বা ৰাতিৰ সাঁজেই হওক, সি কি ৰান্ধিছে, কেনেকৈ ৰান্ধিছে, তেওঁ খবৰ লৈয়ে থাকেহি৷ সি যিয়েই ৰান্ধক লাগিলে, দাদাকে যে সেইবোৰ মুখতেই নিদিয়ে সেই বিষয়ে বহলাই ক’বলৈ ধৰেহি।\nএনেয়ে, মতা মানুহৰ হাতৰ ৰন্ধা! তাতে, এইবোৰ কথা! কি খাবা আৰু!\nতদুপৰি, বিয়া এখনত তেওঁক দেখিয়েই দাদাকে কেনেকৈ তেওঁৰ পিছ নেৰাই হৈছিল আৰু মেট্ৰিক দিয়াৰ তিনিমাহৰ পিছতে তেওঁক কেনেকৈ বিয়া কৰাই আনিলেই, তাৰ বৰ্ণনাখিনিতো আছেই। নহ'লে হেনো, তেওঁৰ নিচিনা মানুহ [ ৭৬ ] এজনী বৰ্তমান হাইকৰ্টৰ উকীলনী হৈয়েই থাকিলহেঁতেন।\nকিন্তু, হৰিণাৰ যেনেকৈ মাংসই বৈৰী, নাৰীৰোতো ৰূপেই বৈৰী।\n‘ইয়াকে কয় ভাগ্য। কি কৰিবা আৰু!’\nমানে, উকীলনী হওক নহওক, মানুহজনে এওঁৰ পিছ নেৰাটো হ'ব পাৰে।\nএনেয়ো, গাভৰু কালত প্ৰতিজনী ছোৱালী কিছুহলেও সুন্দৰী হৈ উঠেই।\nতাতে, গাৰ ছালছটা অলপ বগা হলেতো কথাই নাই। অইন একো হ’ব নোৱাৰিলেও আইনা চাই চাই মন ভূলোৱা হাঁহি এটা মাৰিবলৈ শিকি ল’লেই হয়।\nমতা মানুহবোৰেতো বিদুষীনাৰী বিচাৰি নুফুৰে। সুন্দৰী নাৰীহে বিচাৰে।\nঅৱশ্যে, তেওঁতো নিজকে ‘ব্ৰেইন উইথ বিউটি’ বুলিয়েই দাবী কৰে।\nআৰু, তেওঁৰ সেই দাবীটো অস্বীকাৰ কৰাৰ সাহসকণনো কাৰ আছে?\nসেয়েহে, আজৰি পৰত কেতিয়াবা কেতিয়াবা তেওঁৰ কথা শুনি শুনি তেওঁলোকৰ পিছ বাৰাণ্ডাত বহি থাকোতে, দুচকুত যিমান পাৰি নিস্পাপ চাৱনি এটা ফুটাই তুলিবলৈ চেষ্টা কৰি মানুহগৰাকীৰ মুখলৈ সি চাই থাকে আৰু চাহৰ কাপত চুমুক দিয়াৰ মাজে মাজে ‘ঠিকেই ঠিকেই’ বুলি শলাগিও থাকে।\nকিন্তু, ভাৰতীয়া হ'ল বুলিয়েই মালিকনীৰ প্ৰতিটো কথাতে সি কিমাননো শলাগি থাকিব আৰু! তাতে, যৌৱনৰ নামত ৰান্ধনিবেলিটিৰ ক্ষীণ পোহৰত অলপ মানহে ৰঙচুৱা যেন হৈ থকা মানুহজনীৰ বৰ বৰ কথাবোৰ হজম কৰি থকাটো এটা সময়ত তাৰ সাধ্যৰ বাহিৰ হৈ গল আৰু সি মনে মনে আন এটা ঘৰৰ সন্ধান আৰম্ভ কৰিলে।\nপিছে, কথাটো গম পায়েই মালিকনীয়েতো একেবাৰে হাল্লা লগাই দিলে।\nতাতনো সি কি অসুবিধা পাইছে, ইমান কি বেয়া পাইছে যে ঘৰটোৱেই একেবাৰে এৰি যাবলৈ ওলাইছে!\nগৰমৰ দিনত কেঁচা ঘৰত থকাৰ কিমান কি সুবিধা, ডাঙৰ ডাঙৰ দালান থকা মানুহেও কেনেকৈ সৰুকৈ কটেজ একোটা সজাই লয় আৰু দাদাকেও এইবাৰ গৰম অহাৰ আগে আগে কেনেকৈ নিজাকৈ কটেজ এটা সজোৱাৰ প্লেন বনাইয়ে আছে, তাৰ ওপৰতো বিৰাট এটা লেক্‌চাৰ!\nমানে, ঘৰটো পকা হওক বা নহওক, মনটো কিন্তু পকা হ'ব লাগে।\nতথাপিও, দহটা বাহানা দেখুৱাই সি তাৰ পৰা এদিন ওলাই আহিল।\nএইবাৰ সি পকা ৰাস্তাৰ কাষৰে এটা পকাৰূমলৈ গ'ল।\nসেইটো ৰূম এনেয়ে ভালেই আছিল। বিশফুট দীঘল আৰু চৌধ্যফুট [ ৭৭ ] বহল ৰূমটোতে তাৰ ৰন্ধা- খোৱা-থকা-বহা, সববোৰ হৈ গৈছিল। ঘৰৰ কোনোবা আহিলেও চিন্তা নাছিল। বন্ধু-বান্ধৱ আহিলেও বহুৱাবলৈ অসুবিধা নহৈছিল।\nতাত আৰু এটা বিশেষ সুবিধাও আছিল।\nমানে,বয়সস্থ মহিলাগৰাকীয়ে তাক নিজৰ ল'ৰাৰ দৰেই ব্যৱহাৰ কৰিছিল।\nপুৱা-গধুলি চাহ একাপো যাচিছিল। বাৰীৰ শাক-পাচলিৰো ভাগ দিছিল।\nসবেই ঠিক আছিল। কিন্তু, জেং লগালেহি ওচৰৰে বুঢ়া এজনেহে।\nতেওঁ মানে অনবৰতে বহি থাকেহি আৰু যা তা কথাবোৰ কৈ থাকে।\nযিহেতু তেওঁ সেই ঘৰটোৰ মালিকৰ নিজৰে ভায়েক হয়, গতিকে, তেওঁক তাৰ ৰূমৰ পৰা ওলাই যাবলৈয়ো সি খাৰাংখাচকৈ কৈ দিব নোৱাৰে।\nক’বলৈ হ'লে সি নিজেই সেইটো ঘৰ এৰি গুচি যাব লাগিব।\nকি ঠিক, তেওঁলোকে তাক গতিয়াই বাহিৰ কৰিও দিব পাৰে।\nনহলে, বেলেগ কিবা অপযশ জাপি দি অপমানো কৰি দিব পাৰে।\nআজিকালিতো অইন একো নহ'লেও নাৰীজনিত অপযশ এটাকে জাপি দি মানুহ গোটাই লৈ মেডিয়াৰ কেমেৰাৰ সমুখতহে নাটকবোৰ কৰে।\nসেই সময়ত, তোমাক বচাবলৈ আহিব কোন?\nতাতকৈ, ৰসতে নাম থৈ ঘৰটো সলনি কৰাই মঙ্গল।\nকিন্তু, সবফালৰ পৰা সুবিধাৰ ঘৰ এটানো সি ইমান পটককৈ পায় ক’ত!\nএইবোৰ সৰু-সুৰা নগৰ এলেকাত ভাল ভাৰাঘৰ মানুহে নবনায়েই।\nবনায়েই যেনিবা, সেইমতে গ্ৰাহকো পাব লাগিব নহয়!\nগতিকে, যিমান পাৰি কম খৰচত কেঁচাৰূম কেইটামানকে বনাই থয়।\nবহুতে আক’ নতুন ঘৰ সজালে আগৰ কেঁচাঘৰটো ভাঙি নেপেলায়।\nমনে মিলা ভাৰাতীয়া পালে দিয়ে।নহ’লে, লাংখালিংখি বস্তুবোৰ তাতে থৈ দিয়ে। মানে, সেইটো ঘৰোতো ফাওতে হোৱা নাছিল। দস্তুৰমত খৰচ হৈছিল।\nগতিকে, ভাঙি পেলাব কিয়?\nতেনেকুৱা ঘৰ এটা পালেওতো তাৰ কাম সিজিব।\nসেইয়ে, এদিন অফিচৰ পৰা আহি ‘মেঘালী’তে চাহ-পৰঠা খাই লৈ সি নগৰখনৰ গলিকেইটাত এপাককৈ মাৰি অহাৰ কথা ভাবিলে।\nসৰুঠাই। আলি-গলি বেছিনাইয়ো। পূৱে-পশ্চিমে-উত্তৰে-দক্ষিণে এপাক মাৰি আহোতে খুউব বেছি আধা ঘণ্টা লাগিব। সেইটোনো কি কথা!\nএই পূৱ দিশে গৈ লাভ নহ'ব। গোটেইখন খিচিৰ মিচিৰ মানুহেৰে ভৰা।\nদক্ষিণেতো নাই বুলি সি ইতিমধ্যে জানিছেই। গাঁৱৰ মানুহে ভাৰা নিদিয়ে। [ ৭৮ ] বাকী থাকিল উত্তৰ আৰু পশ্চিম দিশৰ গলিকেইটা।\nমাত্ৰ তিনি কিল'মিটাৰ বহল নগৰ এলেকাটোৰ প্ৰধান ৰাস্তাটোৰ পশ্চিম দিশে থকা গলিকেইটাৰে সি একোপাককৈ মাৰিলে। লাভ কিন্তু নহ’ল।\nএঘৰত, স্কুল কলেজৰ ল'ৰা থকা ৰূম দুটামান আৰু আন এঘৰত কলেজৰ ছোৱালী দুজনীক যেনিবা ভিতৰৰে ৰূম এটা দি ৰাখিছে। আন এঘৰত আক’ এৰা পৰলীয়া ঘৰ এটা আছে। কিন্তু, ডঙুৱা ল'ৰাক নিদিয়ে বোলে।\nপৰিয়াল হলে অৱশ্যে বেলেগ কথা।\nএইবাৰ, শেষ বিকল্প বুলিবলৈ থাকিলগৈ উত্তৰ দিশৰ গলি দুটাহে।\nঠিক আছে, সেইফালেও এপাককৈ মাৰি অহা হওক!\nপ্ৰথম গলিটোৰেই সি গৈ আছে, গৈ আছে, গৈ আছে।\nনতুন নতুন মডেলৰ দালান, ওখ ওখ বাউণ্ডেৰী ওৱাল, ওখ ওখ গেইট, কুকুৰৰ পৰা সাৱধানৰ জাননী, নতুন নতুন মডেলৰ কাৰ, লন, হে’জ!\nমূঠতে, সাংঘাতিক কাৰবাৰ!\nএইখন ঠাই আগতে চাগে ধাননি-পথাৰহে আছিল।\nৰাস্তা আৰু বাৰী-ঘৰবোৰ দেখিলেই ধৰিব পাৰি।\nওখ-ডাঙৰ গছ-বিৰিখ বুলিবলৈ ক’তো এজোপাও নাই।\nদুই-এঘৰত খালি চাপৰতে লগা নাৰিকলগছ আৰু দেৱদাৰু দুই-এজোপা।\nবাৰু, এইবোৰ অদৰকাৰী কথা। দৰকাৰী কথা হৈছে ঘৰ এটা পোৱাটোহে।\nসি আৰু গৈ আছে, গৈ আছে, গৈ আছে।\nদেখিলে, গেইট এখনত লগাই থোৱা টিং এচটাত লিখা আছে To Let.\nলগে লগেই, ব্ৰেকত পৰিল ভৰি।\nবাইকৰ পৰা ননমাকৈয়ে সি এবাৰ ঘৰটোৰ ফালে মন দি চালে।\nদুয়োফালৰ ডাঙৰ ডাঙৰ বিল্ডিংবোৰৰ মাজতে হেঁচা-টেপা খাই সোমাই থকা আসাম টাইপৰ কিছু নতুন যেন লগা এটা ঘৰ!\nগেইট খুলি সি সোমাই গ'ল। ইফালে সিফালে চাই কলিং বেল টিপিলে।\nতাৰ পিছত, অপেক্ষা।\nঠিক পাঁচ মিনিটৰ পিছতে কাণত পৰিলহি এগৰাকী মহিলাৰ মাত এষাৰ।\nনাই, মই মানে, ভাৰাঘৰ এটা বিচাৰিহে...'\nঅ, বহক বাৰু!\nআগফালৰ মুকলি ঠাইকণতে থকা প্লাষ্টিকৰ চকী এখনতে সি বহিল। [ ৭৯ ] ‘চাওক, একেটা কেম্পাছত ঘৰ ভাৰালৈ দিয়াটোৱেই আচলতে মস্কিল।\nআগতে মানে, দুটা পৰিয়ালক দি তিতা-কেঁহা পাই থৈছোঁ, জানেনে?\nপ্রথমে যিটো পৰিয়ালক দিছিলাে, তেওঁলােকৰ এটা খটাসুৰ ল’ৰা আছিল।\nআপােনাক কি কৈছোঁ, তিনিমাহতে আমাক তিনিভূৱন দেখুৱাই থৈ গৈছে।\nতাতে, মানুহজনীৰাে যিহে বাহাদুৰি মৰা কথা।\nকিবা বােলে, গাত নাই ছাল-বাকলি, মদ খায় তিনি টেকেলি !\nশেষত বােলাে, ইহঁতক খেদোৱাহে কথা !\nতাৰ পিছত ভাবিলাে, নিদিওঁ আৰু কাকো ভাৰালৈ। থাকক তেনেকৈয়ে ?\nকিন্তু, এদিন ওলালহি নহয় আন এজন! নামানে আৰু, লাগেই।\nএখেতেও বােলে, বিপদত পৰিহে আহিছে, দিয়া আৰু!\nঠিক আছে, দিলাে।\nকিন্তু, আপােনাক কি কওঁ, দিনে-ৰাতিয়ে সিহঁতৰ মতা-মাইকীহালৰ কাজিয়াৰ প্রকোপত আমাৰ মানে ক'লৈ যাওঁ গােপাল, ক'লৈ যাওঁ কৃপাল অৱস্থা!\nইফালে, মােৰ ঘৰলৈতাে আলহী-দুলহী আহিয়েই থাকে।\nসবেই আচৰিত। মােৰাে লাজ লাগে।\nভাবিলাে, ইমান ইমান ডিগ্ৰীধাৰী মানুহ! কিন্তু, ই-মা-ন অভদ্র!\nশেষত বােলাে, ওলােৱা ইয়াৰ পৰা !\nএতিয়াহে অলপমান শান্তিৰে উশাহ ল’ব পাৰিছোঁ, জানেনে ?\nএখেতেতাে কৈয়েই দিছে, এইবাৰৰ পৰা কাকো ভাৰালৈ ঘৰ নিদিয়ে।\nকেইটামান পইচাৰ কাৰণেই এইবােৰ ঝামেলা লােৱাত নাই আৰু!’\nবুজিছোঁ। কিন্তু, গেইটত যে এতিয়াও To Let!\n‘আচ্ছা, কাৰ বাবে লাগেনাে ?’\n‘মােৰ নিজৰ বাবেই লাগিছিল বাৰু।’\n‘অকলে নে পৰিয়াল আছে?’\n‘বর্তমানলৈকেতাে অকলেই। মানে, বিয়া-বাৰু পতাই নাই।’\n‘হয় নেকি? চিঙ্গল মানুহ হ’লে অৱশ্যে নিদিওঁ বুলি এখেতে কোৱা নাই।\nপিছে, আপােনাৰ ঘৰ বা ক’ত, কৰেনাে কি?’\nসি কি, ক’ত, কিয় বিখ্যাত সেই বিষয়ে যিমান পাৰি চমুৱাই ক'লে।\nলগতে, সিয়াে যে ৰাগ-জঞ্জাল একেবাৰে ভাল নাপায় আৰু সেইকাৰণেই যে সি এতিয়ালৈকে বিয়া-বাৰুও পতা নাই, সেইটোও ক’লে।\n‘সেইটো আক’ কি কথা? ঘৰ-সংসাৰ পাতিলেতাে সেইবােৰ থাকিবই। [ ৮০ ] এতিয়া, ভেকুলীৰ ভয়ত আৰু পুখুৰী নাখান্দিবইনে?’\nঠিকেই। পিছে, লােকৰ পুখুৰীৰ ভেকুলীৰ টোৰটোৰণি শুনি শুনিয়েই কাণ ঘােলা হৈ গৈছে। এতিয়া, নিজেও এটা খান্দি ল’বলৈ মনেই নাযায় দেখােন!\n‘আপুনিও আৰু ভাল কথাবােৰ কয়, দিয়ক!’\nতাৰ কথা শুনি মানুহগৰাকীয়ে মানে হাঁহিয়েই পেলালে।\nবাৰু, সেইবােৰ যিয়েই নহওক, শেষত যেনিবা কথাটো চিগিলগৈ ।\nমানে, ঘৰটো সি পাব। যেতিয়াই ইচ্ছা তেতিয়াই ঘৰটো সি ল’বও পাৰিব।\nঅৱশ্যে, কাৰেণ্টৰ বিলৰ ছাৰ্জটো এক্সষ্ট্ৰা হ'ব আৰু তিনিমাহৰ ঘৰভাৰাও ‘এডভান্স’ দিব লাগিব। লগতে, কিবা কাৰণত ঘৰটো খালী কৰাবলগীয়া হ'লে তাক এমাহৰ আগতে জনােৱা হ'ব আৰু সি ঘৰটো এৰি যাব খুজিলেও এমাহৰ আগতেই কথাটো মালিকক সি জনাব লাগিব।\nভাৰাঘৰ বুলিলেতাে মালিক পক্ষৰ এই ধৰণৰ দুই-এটা চৰ্ত থাকিবই।\nভাৰতীয়াইয়াে এই প্রতিটো চৰ্ত মানি লােৱাৰ বাদে আন বিকল্প নাই।\nগতিকে, মালিকনীৰ পিছে পিছে গৈ সি ঘৰটোৰ ভিতৰে বাহিৰে ভালকৈ চাই আহিলগৈ। দুৱাৰকেইখনহে অৱশ্যে অলপ চাপৰ হ’ল। মূৰতে লাগিব নেকি !\nবেৰকেইখন কেঁচা হ’লেও মজিয়াখন বাৰু পকাই। ঠিকেই আছে, চলিব।\nআৰু, সিতাে বেৰত গাটো ঘঁহাই নাথাকে নহয় !\nটয়লেট, টিউবৱেল আদি এটাচ্ছড্ নহয় যদিও ওচৰতে আছে বাৰু।\nবিচনা, চকী-টেবুল, গেছ-ছেট থােৱাৰ ব্যৱস্থা, এইবােৰ সি পিছে নিজেই যােগাৰ কৰি ল'ব লাগিব। আৰু, ৰাণিং ওৱাটাৰৰ সুবিধাও অৱশ্যে সি নাপাব।\nঠিকেই আছে। হ’ব। আৰু বেছি তাক নালাগেও।\nপিছদিনা পুৱা দহ মান বজাতে সি ঘৰটো সম্‌জি ল’লেহি।\nসন্ধিয়া, মালিক-মালিকনী আৰু লগৰ কেইটামানকো মাতি আনি সৰুকৈ চাহ-পার্টি এটাৰাে সি আয়ােজন কৰিলে। মানে, নতুন ঘৰ লােৱাৰ পার্টি।\nপার্টি শেষ হােৱাৰ পিছতে সি নাটকীয়ভাৱে ঘােষণা কৰিলে যে সেইটো আছিল তাৰ বার্থডে’ৰাে পার্টি। মানে, সেইদিনাই তাৰ বার্থডে’ও পৰিছিল।\n‘তুমিও আচৰিত মানুহ দেই! আগতেই কোৱাহ’লে গিফ্‌ট এটাকে...’\nমালিকনী যেন আশ্চৰ্য্যত ফাটিহে পৰিল।\nপিছে, কোন টলকতনাে মুখৰ পৰা ‘আপুনি’ৰ পৰিৱর্তে ‘তুমি’ ওলাই গ’ল, তেওঁ চাগে ধৰিবই নােৱাৰিলে। সি পিছে ধৰিব পাৰি মিচিককৈ হাঁহি দিলে।\nইটো সিটো কথা পাতি পাতি তেওঁলােক যেতিয়া বিদায় ল’বলৈ উঠিল [ ৮১ ] তেতিয়া তাৰ আচলতে শুবৰে সময় হৈছিল।\nইপিনে, ভাত পানীৰ ব্যৱস্থা কৰাই নহ'ল।\n‘এস্ এতিয়ানাে কি ভাত ৰান্ধিবা আৰু!\nব’লা নহ’লে, আমাৰ তাতে শুদাই নিকাই এসাঁজ খাই আহিবাগৈ!’\nকাইলৈৰ পৰা নিজে ৰান্ধি-বাঢ়ি যি খােৱা খাই থাকিবা !’\nভদ্রতাৰ খাতিৰত এবাৰলৈ ‘নাই, নালাগে, নিজেই ৰান্ধিম, হ’ব দিয়ক’ বুলি সি ক'লে যদিও মালিকনীৰ প্ৰস্তাৱটো সি অৱশ্যে বৰ এটা বেয়াও নাপালে।\nদুৱাৰ-খিৰিকীকেইখন জপাই সি মালিকনীৰ পিছে পিছে খােজ ল'লে।\nমালিকজন পিছে অলপ ঠাণ্ডা-মুণ্ডা। বেছি কথা নকয়। মিছেচৰ কথাকে শলাগি থয় আৰু মিছেচে টানকৈ কিবা ক’লেই মনে মনে থাকে। প্রতিবাদ নকৰে।\nঘৰখনত আন কাকো নেদেখি সি মালিকজনক কথাটো নুসুধি নােৱাৰিলে।\n‘অ, ইহঁতহাল ঘৰত নাথাকে নহয়! ল'ৰাটো থাকে মােম্বাইত। সি নেভীত কাম কৰে। ছােৱালীজনী থাকে গুৱাহাটীত। তাই প্রাইভেট কোম্পানী এটাতে সােমাই আছে। ঘৰত বর্তমান আমি দুই বুঢ়া-বুঢ়ীয়েই আৰু!\nনতুন চিনাকিৰ ঘৰখনত যিমানকণ হাঁহিলে বেয়া নেদেখি সি সিমানকণকে হাঁহিলে আৰু ‘ক’তনাে বুঢ়া হৈছে, ডেকাই হৈ আছে দেখােন’ বুলি ক'লে।\nকথা পাতি থাকোতেই, অলপ পিছতে তাক ডাইনিং টেবুললৈ মাতিলে।\nশুদাই নিকাই বুলি কৈছিল যদিও আইটেম অৱশ্যে কেইবাটাও ওলাল।\nভাতসাঁজ সি যথেষ্ট তৃপ্তিৰেই খাই আহিল।\nপিছদিনাৰ পৰা আকৌ আৰম্ভ হ'ল তাৰ গতানুগতিক সেই জীৱন যাত্রা।\nপুৱা এঘণ্টা জগিং কৰা, ঘৰখন চাফা কৰা, কাপােৰ কানি ধােৱা, ৰন্ধা- বঢ়া কৰা, অফিচ কৰা, আবেলি বন্ধু-বান্ধৱৰ লগত আডডা দিয়া, শনিবাৰে পিছবেলা ঘৰলৈ একোপাক মৰা, সােমবাৰে উভতি অহা, মাজে মাজে বজাৰ-সমাৰ কৰা।\nআন চিন্তা ভাবনা কৰিবলৈ সময়াে নাই, ইচ্ছাও নাই।\n‘এস, জীৱনটো এনেকৈয়ে পাৰ কৰি দিম বুলি ভাবিছা নেকি?\nসময়ৰ কাম সময়ত কৰি নগ’লে পিছত হাত মহাৰি থাকিবগৈহে লাগিব।\nকৈ থ’লাে। পিছত নিজেই বুজিবা ?’\nকথাৰ প্রসঙ্গত, মালিকনীয়ে তাক এদিন জীৱনৰ অৰ্থ বুজাবলৈ লাগিল।\nঅকল অর্থ বুজুৱাই নহয়, সেই অর্থ লাভ কৰাৰ পথটিৰাে সন্ধান দিলেহি।\nমানে, পিছৰ মাহতে গুৱাহাটীত থকা জীয়েকক ঘৰলৈ মতাইয়ে আনিলে। [ ৮২ ] সি প্রথমে কথাটো ইমান মন কৰা নাছিল। ভাবিছিল, ঘৰৰ ছােৱালী ঘৰলৈ আহিছে। দুদিন থাকিব আৰু এদিন যাবগৈ। কথা ইমানেই। আৰুনাে কি!\nপিছে, লাহে লাহে তাৰ চকুত পৰিবলৈ ধৰিলে, ছােৱালীজনীয়ে ঘৰত থাকোতেও যিমান পাৰে সাজি কাচি থাকে আৰু ঘৰুৱা কাম-বনৰ মাজে মাজে ৰােমান্টিক গান একোটাও গুণগুণাই থাকে। মাজে মাজে গান একোটা গায়ো।\nগান গােৱা মাত তাইৰ আচলতে নহয়।\nকথাটো তাই নিজে জানে নে নাজানে ঠিক নাই। সি কিন্তু ঠিক জানিছে।\nতথাপিও, ছােৱালীৰ মাত যে, কিবাকিবি এটা গাই থাকিলে শুনি থাকিব পাৰি আৰু! তাতে, দুৱাৰ-খিৰিকি, বাৰাণ্ডাৰ গ্ৰীল, ফুলগছ, হে’জ আদিৰ ফাঁকে ফাঁকে হঠাৎ দেখা দি হঠাৎ লুকাই পৰি এক ৰহস্যময় পৰিৱেশৰ মাজত তাই গাই থকা গানকেইটাৰ অনামী আকর্ষণক সি একেচাটে উলাই কৰিবও নােৱাৰা হ'ল বুলিব পাৰি। সােণৰ সােলেংটো কিজানিবা তাতেই লুকাই আছে, ক’বতাে নােৱাৰি।\nপ্রায় এসপ্তাহমানেই তাক এক ঐন্দ্রজালিক ৰহস্যৰ মাজত ডুবাই ৰাখি এদিন আবেলি তাই তাৰ আগত যেন ধৰা দিলেহি। মানে, সি অফিচৰ পৰা আহিবৰ সময়তে আগফালৰ ষ্টেপতে বহি লৈ তাই নেইল পলিচ লগাই গুণগুণাই আছিল। তেনেতে, গেইটৰ শব্দটো শুনি তাই ঠিক আধা মেলা চকুযুৰিৰ পাহি লৰাই লৰাই তালৈ অলপ পৰ চালে আৰু হাঁহাে নাহাঁহােকৈ সামান্য হাঁহিলে। বচ, সিমানেই।\nঅলপ পাতল, অলপ ওখ, অলপ বগা আৰু চাগে অলপ বয়সাে হৈছে।\nঅসাধাৰণ বা অসামান্য বুলিবলৈ একো নাই। কিন্তু তাৰ বেয়াও নালাগিল।\nবাইকখন চোতালতে ষ্টেণ্ড কৰি ৰাখি সি ভিতৰলৈ সােমাই গ'ল।\nকাপােৰসাজ সলাই টিউবৱেল পালেগৈ আৰু মুখ-হাতকেইটা ধুই ল’লে।\nকিয় জানাে, তাৰ মুখৰ পৰাও গুণগুণকৈ গানৰ কলি এটা ওলাই গ'ল।\nজলপান খােৱাদি ভাত কেইটামান খাই লৈ সি বিচনাখনতে পৰি দিলে।\nকম স্পীডতে ঘূৰি থকা চিলিংফেনখনলৈ একেথৰে চাই চাই বিচনাখনত পৰি থাকোতে এটা সময়ত তাৰ ভাবনাবােৰেও যেন পাক খাবলৈ ল'লেহি।\nদেখিবলৈ ইমান বেয়া নহয় দেখােন! পিছে, কি বা কথা, কি বা কাণ্ড!\nগুৱাহাটীত বা থাকে ক’ত, কৰে কি!\nবিয়া বাৰুৰ কথা বা ক’ত কিমান আগবাঢ়িছে!\nনে ক’তাে একোৱেই আগবঢ়া নাই!\nবয়স অলপ নােহােৱাকৈয়াে থকা নাই যেন লাগিছে দেখােন!\nকিমান হ’ব পাৰে বাৰু! সাতাইশ, আঠাইশ, উ-ন-ত্রি-শ, ত্রি-শ? [ ৮৩ ] ‘মনজিৎ, ভিতৰতে সােমাই কি কৰি আছানাে?’\nহঠাৎ, মালিকনীৰ মাতষাৰ শুনি সি যেন জাপ মাৰিহে উঠিল।\nচোলাটো গাত সুমুৱাই লৈয়েই সি আগফালৰ ৰূমটোলৈ ওলাই গ'ল।\n‘নাই, এনেয়ে অকণমান জিৰাইছিলােহে। বহক !’\n‘সন্ধিয়াখন মহৰ কামােৰ খাই খাই কিনাে ভিতৰতে সােমাই আছা ?\nআহা নহ'লে আমাৰ ইয়ালৈকে! চাহ একাপকে খাবাহি!’\nচাহ খাবলৈ মাতিছে! মাে-ক চাহ খাবলৈ মাতিছে! এতিয়া ! কিয় বা !\nঅগত্যা, মুখখন এবাৰ আইনাত চাই মূৰটো ফণিয়াই চার্ট এটা পিন্ধি আৰু হাঁহি এটা ওঁঠত ওলােমাই লৈ সি ওলাই গ'ল।\nঘৰটোৰ ষ্টেপত ভৰি দিয়েই তাৰ পিছে আখজা যেন লাগিবলৈ ধৰিলে।\nতথাপিও, যিমান পাৰি সহজ হ’বলৈ চেষ্টা এটা কৰি সি সােমাই গ'ল।\n‘আহা আহা, ইয়াতে বহাহি!’- মানে, একেবাৰে ডাইনিং ৰূমৰ চকীত।\nকিয় জানাে, মানুহগৰাকীৰ মাতষাৰ তাৰ কাণত নতুন যেন লাগিল।\nমানুহজনীক যথেষ্ট সাদৰী যেন লাগিল। কিবা, মাক মাক যেনেই লাগিল।\nসি ঘৰ বিচাৰি আহিবৰ দিনা তাৰপৰা তিনিমাহৰ এডভান্স বিচৰা মানুহজনী দেখােন এইজনী নহয়। এইজনী বেলেগ মানুহ। এইজনী যেন নতুন মানুহ।\nএইজনী যেন তাৰ অতি আপােন মানুহ।\nআকৌ, কথা পাতিবলৈ মন কৰিলে কথাৰ কি আকাল পৰে !\nতাতে, আগ্ৰহেৰে মাতি নিয়া জনৰ লগত কথা পাতি আমনিও নালাগে।\nমাক-জীয়েকে আবেলি পৰত ঘৰৰ ঢেঁকীত নিজেই পিঠাগুৰি খুন্দি বনােৱা পিঠা-পনা-লাডুকেইটাৰ পৰা আদিকৰি দেউতাকে গাঁৱৰ ঘৰৰ পৰা আনি দিয়া কৰ্দ্দৈ, থেকেৰাৰে বনােৱা আচাৰলৈকে হাজাৰটা বিষয়ৰ ওপৰত কথা ওলাল।\nতেওঁলােকৰ সেইবােৰ কথাৰ মাজতে এপাকত, সুন্দৰ কেশসজ্জা আৰু চকুত পৰাকৈ লিপষ্টিক বােলােৱা ওঁঠযুৰিত মিঠা হাঁহি এটা ওলােমাই লৈ অলপ চঞ্চল আৰু অলপ গহীন খােজেৰে ধুনীয়া ট্রে’ এখনত পিঠা-পনা আৰু চাহ লৈ সােমাই আহিল মামন। বােলে ‘কি বনাইছোঁ ক'ব নােৱাৰাে আৰু! খাওকচোন!’\nপকামিঠৈ এটাকে হাতত তুলি লৈ মুখলৈ নিব খােজোতেই তাৰ চকুত পৰিল, খুঁটা এটাতে আওজি লৈ মামনে তাৰ ফালে চাই মিচিকিয়াই হাঁহি আছে।\nমিঠৈটো চকুৰ আগলৈ আনি সি এবাৰ পৰীক্ষা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে।\nএপাকত, মুখত সুমুৱাই লৈ কটংকৈ ভাঙি দিলে আৰু চোবাবলৈ ধৰিলে।\n‘বঢ়িয়া ! ভাল বনাইছে দেই! পাগটো কিন্তু জোখতে হৈছে।’ [ ৮৪ ] সেইয়াই আৰম্ভণি। তাৰ পিছৰ তিনিমাহত মামনৰ হাতৰ কিমানটা মিঠৈ, কিমানটা পিঠা, কিমান কাপ চাহ, কিমান বাটি জলপান, কিমান বাটি মাছ-মাংসৰ জোল তাৰ পেটত সােমাইছেগৈ, তাৰ কিন্তু হিচাপ নাই।\nঅৱশ্যে, কিছুমান হিচাপ কোনােবাই নাৰাখিলেও আন কোনােবাই ৰাখে।\nবিশেষকৈ, গাভৰু ছােৱালীৰ মাকবােৰে প্রতিকাপ চাহৰাে হিচাপ ৰাখে।\nএই হিচাপখিনি অলপ চিজিল লগাই ল’বলৈ বুলিয়েই আবেলি সময়ত তেওঁ ডাইনিং টেবুলতে মামন আৰু দেউতাকৰ মুখামুখিকৈ বহি ল’লে।\n‘আমিহে কথাবােৰ এনেকৈ ভাবি আছোঁ। তাকতাে সােধা হােৱাই নাই।\nআজি নহ'লে কথাটো উলিয়াম নেকি!’\nমামনে ওচৰতে বহি লৈ মাক-দেউতাকৰ কথাবােৰ, মানে তর্কা-তর্কিবােৰ শুনিলে আৰু এটা সময়ত নিজৰ বিচনাখনতে ওপৰলৈ মুখ কৰি পৰি থাকিলগৈ।\nমাজে মাজে তাই মিচিকিয়াই হাঁহিলে। মাজে মাজে কান্দিলেও।\nমানে, এই ঘৰখন আৰু মাক-দেউতাকক এৰি থৈ যাব লাগিব যে!\nতথাপিও, সমাজৰ নিয়ম মানি লৈ ছােৱালীবােৰে এদিন নহয় এদিনতাে মাক-দেউতাকৰ ঘৰখন এৰি যাবই লাগিব। সব ল'ৰাতাে ঘৰজোঁৱাই হ'বলৈ নাহে।\nপিছে, মনজিৎ যে এতিয়ালৈকে অহা নাই! ক’লৈ বা গৈছে!\nসি ক’ত আছে ফোন কৰি সুধিবলৈকো তাইৰ কিবা লাজ লাজহে লাগিল।\nসন্ধ্যা প্রায় সাত বজাত তাৰ বাইকখন গেইটৰ সমুখত ৰােৱাৰ লগেলগে এওঁলােকৰ ঘৰত এনে এক পৰিৱেশ হ’ল যেন মূল নাটকখনৰ আৰম্ভণিৰ ফাইনেল বেলটোহে পৰিল ।\nএইয়া, গেইটখন খুলি সি সােমাই আহিছে, এইয়া বাইকখন ষ্টেণ্ড কৰি লৈ গেইটখন বন্ধ কৰিছে, এইয়া বাইকখন ঠেলি আনি বাৰাণ্ডাত ষ্টেণ্ড কৰিছে, এইয়া দুৱাৰ খুলি সােমাই গৈছে, এইয়া কাপােৰযােৰ সলাই বাথৰূমলৈ গৈছে, এইয়া ট্রাউজাৰ আৰু স্পর্টিং এটা পিন্ধিছে, এইয়া দুৱাৰখন জপাই সি ওলাই আহিছে, এইয়া এওঁলােকৰ ঘৰৰ ষ্টেপত ভৰি দিছেহি, এইয়া খােলা দুৱাৰেদি সি সােমাই আহিছে, ‘নক’ব আৰু, বুইছেনে! আজি বহুত ঘূৰা পকা হ’ল। মানে...’\nকিন্তু, ই কি! সি যে এতিয়াও অহা নাই!\nওৱাল ক্লকটোলৈ তাইৰ বাৰে বাৰে চকু গৈ আছে।\nসৌৱা, ঘড়ীটোৰ কাটাডাল গৈয়ে আছেঃ টিক, টিক, টিক!\nঠিক চাৰে সাত বাজিবৰে হৈছেহি। এতিয়া ক’তনাে আহিব আৰু!\n‘ই কি কৰি আছে, খবৰ এটাকে কৰি আহােচোন, ৰহ!’ [ ৮৫ ] মালিকনী ওলাই গৈছে। সেইয়া, তাক কিবা এটা কৈ তেওঁ হাঁহিছে।\n‘আহা আহা, বহাহি! আমি বােলাে...'\nডাইনিং ৰূমত মাকৰ মাতষাৰ শুনি তাই যেন জাপ মাৰিহে উঠিল।\nলগে লগে, তাইৰ মুখত ফুটি উঠিল এক লাজকুৰীয়া হাঁহি।\nকিন্তু, পিছ মুহূর্ততে তাই নিজকে চম্ভালি ল’লে।\nতলৰ ওঁঠখন সামান্য কামুৰি ধৰি তাই কাণ উণাই বিচনাতে বহি থাকিল।\nসেইয়া, তেওঁলােকে হাঁহি হাঁহি কথা পাতি আছে।\nতাইৰ সৰুকালৰ কথাবােৰ কৈ কৈ তেওঁলােক হাঁহিত যেন বাগৰি পৰিছে।\nএ ৰাম! ইমান আঁকৰী আছিলােনে মই!\n‘মামনক দেখা নাই যে!'\nমনজিতৰ প্ৰশ্নটো শুনিয়েই তাইৰ যেন বিৰাট লাজ লাগি গ'ল।\nমনৰ সকলাে উত্তেজনা দমাই ৰাখি তাই তলৰ ওঁঠখন কামুৰি ধৰিলে।\n‘ তাইৰ কথানাে কি ক’বা! দিনে-ৰাতিয়ে তােমাৰ কথাই কৈ থাকিব।\nকিন্তু, আগত ওলাবলৈ আক’ লাজ!’\nমায়েনাে কি কথাবােৰ কয় পাই।\n‘আমি মানে ভাবিছোঁ, এইবাৰ তাইৰ বিয়াখনহে পাতি দিব লাগে।\nবিয়াৰ সময়াে হৈছে। তাকে বােলাে, তােমাৰ লগতাে কথাটো এবাৰ...’\nসেইয়া, মায়ে কথাটো কৈহে এৰিলে।\nঅৱশ্যে, ঠিকেই আছে। কৈ ভালেই কৰিলে।\nপিছে, সিফালে বা কি কয়! বিয়াখন কেতিয়ামানে পাতে বা!\n‘কথাটোতাে ভালেই ভাবিছে, দিয়কচোন! ক'ৰবাত দৰা ওলাইছে যদি দি দিয়াই ভাল। গাভৰু ছােৱালী ঘৰত ৰাখি থােৱাটোতাে বেয়া কথা, নহয় জানাে?’\nদৰা ওলাইছে যদি! এইবােৰ আক’ কি কথা!\nসি আচলতে কি বুজাবলৈ বিচাৰিছে!\nসি মনতে বেলেগ কিবাহে ভাবি আছে নেকি!\n‘নহয় মানে, তুমি বা কি ভাবিছা !’\nসেইয়া, মায়ে থেৰাে গেৰাে কৰিছে কিয়? স্পষ্টকৈ কৈ দিলেই হ’ল।\n‘চাওক, মইনাে কি ভাবিম আৰু! তাইকতাে মােৰ ভণ্টি বুলিয়েই ভাবাে।\nতাইৰ কাইলৈ ভাল এঘৰত বিয়া হৈ গ'লেই ভাল পাম। বাকী...'\nকি! মােক ভণ্টি বুলিহে ভাবে! তেন্তে, ইমান দিনে।\nএই মতা মনুহবােৰক, দেখিছোঁ... [ ৮৬ ] এতিয়া, মায়ে বাৰু কি কৰিব! কি ক’ব!\nকিন্তু, মানুহজনীয়ে লগে লগে নিজৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিলেই।\n‘অ, তুমি ঠিকেই কৈছা। আমিও তাকে ভাবিছোঁ।\nআৰু, কাইলৈ তাইৰ বিয়াৰ ফার্নিচাৰবিলাক আনিব যে, তাৰ আগতেই তােমাক ঘৰটো খালী কৰি দিবলৈ কওঁ বুলিয়েই এই কথাখিনি...'\nমায়ে ঠিক কৈছে। ই আচলতে মাক চিনি পােৱা নাই। গম পাবি ৰহ!\n‘নিশ্চয় নিশ্চয়। কাইলৈ ৰাতিপুৱাই মই ঘৰটো খালী কৰি দিম, তেন্তে।’\n‘নাই, কাইলৈ পুৱাতে ফার্ণিচাৰ আহি পাবহিয়েই। তুমি ঘৰটো এতিয়াই খালী কৰি দিব লাগিব। আমাৰ হাতত সময় একেবাৰেই নাই।\nখং-উত্তেজনাত মানুহজনী যেন কঁপি উঠিল। কঁপি উঠিল মাত-কথাও।\nমানুহজন কিন্তু নিৰৱ হৈ বহি আছে। তেওঁৰ মুখৰ মাতেই যেন হেৰাল!\nসি এবাৰ মানুহজনীলৈ আৰু আনবাৰ মানুহজনলৈ গভীৰভাৱে চালে, তলৰ ওঁঠখন সামান্যভাৱে কামুৰি ধৰিলে আৰু দীর্ঘ নিশ্বাস এটা এৰি দিলে।\n‘চেহ, ইমান লৰালৰিকৈ! এই ৰাতিখন বিপদেই হ’ল নহয়! কিনাে কৰাে!\nআপােনালােকেতাে এমাহৰ আগতেই...'\n‘সেইবােৰ তােমাৰ সমস্যা, তুমি জানা।\nমূঠতে, ঘৰ খালী কৰা! কথা ইমানেই।’\n‘ঠিক আছে। যাওঁ বাৰু। বিয়ালৈ পিছে নমতাকৈ নাথাকিব।’\nযিমান পাৰে সহজ হ’বলৈ চেষ্টা কৰি সি বাহিৰলৈ ওলাই আহিল।\nচোতাললৈ ওলায়েই সি পকেটৰ পৰা ফোনটো উলিয়াই ল’লে।\nঠিক, দহমিনিটৰ পিছতে কেৰিয়াৰ এখন আহি গেইটৰ সমুখত ৰ’লহি।\nদুটা মানুহ তাৰ ৰূমটোলৈ সােমাই গ'ল আৰু ঠিক দহমিনিটৰ ভিতৰতে গেছ ষ্ট’ভৰ পৰা টি.ৱি.লৈকে সকলাে বস্তুৱেই আহি গাড়ীত উঠিলহি।\nআনকি, সি লগাই লােৱা বাল্ব কেইটাও সিহঁতে খুলি আনিলে।\nএইবাৰ, টৰ্চটো লৈ ঘৰটোৰ চুকে-কোণে শেষবাৰৰ বাবে চকু ফুৰাই লৈ সি মালিকৰ ঘৰৰ কলিংবেলত হাত দিলেগৈ।\n‘এ, হ'ব হ'ব। তােৰ মুখ নাচাওঁ আৰু! যা যা!’\nদুৱাৰখন সামান্যভাৱে মেলি মালিকনীয়ে তাক শেষ বিদায় জনালে আৰু দুৱাৰখন ধমকৈ বন্ধ কৰি দিলে। লগে লগে,নুমাই গল আগচোতালৰ লাইটটোও৷\nক্ষন্তেক পিছতে গাড়ী আৰু বাইক দুয়ােখন ষ্টার্ট হােৱাৰ শব্দ শুনা গ’ল।\n‘দেখিলানে তাৰ কাৰবাৰটো! ইমান যে তলে পুতল ! [ ৮৭ ] সি মানে ঘৰ এৰিব বুলি আগৰেপৰাই সাজু হৈ আছিল।\nআমাক, পিছে, ফুটকে নিদিলে।\nনহলে, ইমান তাৎক্ষণিকভাৱে ওলাই গ'ল কিদৰে !\nএইবােৰ মানুহক কি বিশ্বাস কৰিবা !\nভাগ্য ভাল, কথাটো এতিয়াই ধৰা পৰিল বুলিহে। নহ'লে...\nআৰু, এই মামনজনীও যে ইমান বুৰ্বক, ইমান আঁকৰী !\nআজি তিনিমাহে মানুহটোকনাে চিনি নাপালিনে?\nমানুহজনীয়ে পাৰিলে যেন মামনক ধৰি আনি চুলিঘটলা এটাকে দিবহি।\n‘এ, থােৱা থােৱা ! মইতাে এইবােৰ একো ভবাই নাছিলাে।\nকাজিয়াৰ চূড়ান্ত পৰ্য্যায় পালে মাক-জীয়েকৰ মাজত ‘তুমি চলে।\nকথাষাৰ কৈয়েই তাই পিছে ৰূমত সােমালগৈ আৰু দুৱাৰখন মাৰি দিলে।\nএনে সময়ত, মানুহজন হয় ৰূমত সােমাই থাকে, নহয় ওলাই যায়।\nতেওঁতাে মাত মাতি লাভেই নাই। তেওঁৰ কথা কোনেও নামানেও।\nতেওঁ বেছি টেপটেপাই থাকিলে ‘ঔষধ’ এপালিহে ঠিক্চে পাব।\nআজি পিছে, তেওঁ মনে মনে থাকিব নােৱাৰিলে।\nহাজাৰ হওক, নিজৰ জীয়েকৰ ভৱিষ্যতৰ কথা। তেওঁৰতাে দায়িত্ব আছে।\nগতিকে, তেওঁ কথাটো ঠাণ্ডাভাৱে আলােচনা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে।\n‘এ, থােৱা থােৱা তােমাৰ কথা ! তােমাক কোনে মাতিছে?\nঅলগদ্ধ ক’ৰবাৰ ! লাগে নেকি এপালি ?’\nউৰহৰ খংটো নগাঢাৰিতে সাৰিবলৈ মানুহজনী ইতিমধ্যে সাজু হ'লেই।\nতেনেতে, তেওঁলােকৰ মাজত পুনৰ আৱিৰ্ভাৱ হ’লহি মামন।\nতাইৰ চকুৱে-মুখে কি খং !\n‘বন্ধ কৰ এইসব অসভ্যালী! সব তহঁতৰ কাৰণেই হৈছে।\nতহঁতে যে সিদিনা মাৰ-পিতবােৰ কৰিছিলি, সিতাে ৰূমতে আছিল।\nমই মন কৰিছিলাে নহয়, সেইদিনাৰ পৰাই তাৰ মনটো সলনি হৈ গ’ল।\nতাৰ আগলৈকেতাে সব ঠিকেই আছিল।\nআৰু শুন, মইয়াে নাথাকো ইয়াত। কাইলৈকে গুৱাহাটীলৈ যামগৈ।\nতহঁত বুঢ়া-বুঢ়ী দুটা নিজৰ মাজতেই কাজিয়া কৰি কৰি মৰিবি!’\nৰচনাঃ মে’, ২০১৮.\n[ ৮৮ ]\nকেঁচুৱাটোৰ গাটো মেৰিয়াই ৰাখিব পৰাকৈ সৰু কোমল কপাহী টাৱেল দুখন আৰু জন্সনৰ বেবি কিট এটা লৈ মানৱ হাঁহিমুখেৰেই সােমাই আহিল।\nহঠাৎ, টেবুলখনত কাগজৰ সৰু পেকেট এটা দেখি তাৰ কৌতুহল হল।\nসেইটোনাে কি হ'ব পাৰে বুলি সি খুলি চাব বিচাৰােতেই ৰাধাই অলপ হঁহাৰ দৰে কৰি ক'লে, ‘চাঁও, সেইটো মােক দিয়া!’\nতথাপিও, সি পেকেটটো খুলি চালে আৰু দেখিলে এটা মিঠা পাণ!\n‘মিঠা পাণ! ক’ত পালা? মানে, কোনে আনিলে ?’\nএইবাৰ ৰাধাৰ চকুৱে-মুখে ফুটি উঠিল এক ৰহস্যৰ হাঁহি।\n‘আনিলে আৰু কোনােবাই। উৰহী গছৰ ওৰটোনাে কেলেই লাগে?’\nআনিলে আৰু কোনােবাই বুলি ক’লেই হ’বনে!\nতাতে, তাই নতুনকৈ মাক হৈছে।\nতাই যা তা বস্তুবােৰ খালে তাইৰ গাখীৰলৈ তাৰ উপাদানবােৰ নাযাবনে!\nতেতিয়া, তাৰ প্ৰভাৱ সেই কেঁচুৱাটোৰ ওপৰতাে নপৰিবগৈনে!\nকথাবােৰ যদি এনেকুৱাই হয় তেন্তে অকল উৰহীগছেই কিয়, আন আন গছবােৰৰাে ওৰ-পােৰ সব উলিয়াব লাগিব। এইবােৰ ধেমালি কথা নহয় নহয়।\n‘এইবােৰ বস্তু কোনে আনিলে মই তাকেহে সুধিছোঁ। নােকোৱা কিয় ?’\nএইবাৰ, তাৰ মাতষাৰ অলপ কঠোৰ হৈয়ে ওলাল।\nৰাধাই কিন্তু তাৰ সেই ধৰণৰ প্রতিক্রিয়াক কোনাে গুৰুত্বই নিদিলে।\nসি অৱশ্যে মন নকৰাকৈ নাথাকিল, তাইৰ চকুৱে-মুখে যেন লাহে লাহে বিয়পি পৰিছিল অদ্ভুত তৃপ্তিভৰা এক হাঁহি। কিন্তু, তাই হাঁহিলে যে!\nঠিক সেই মুহূর্ততে, টয়লে’টটোৰ পৰা ওলাই আহিল ৰাধাৰ মাক।\nজী-জোঁৱাইৰ মাজত কিবা এটাক লৈ উখনা উখনি হৈ থকা যেন পাই। তেওঁ মাজতে সােমাই হস্তক্ষেপ কৰিলেহি।\n‘কি হ’লনাে? অ, সেইটো মিঠাপাণ হে!\nঅথনি আমাৰ সুৰেশ আহিছিল যে, তেৱেই আনিছিল। [ ৮৯ ] তাতেনাে, হ’ল কি ?’\nমানুহগৰাকীৰ মাতষাৰত এক কর্তৃত্বৰ সুৰ।\n‘কোন আহিছিল বুলি ক'লে ?’\nমানৱে যেন নিজৰ কাণদুখনকে বিশ্বাস কৰিব নােৱাৰিলে।\nবিশ্বাস কৰিবনাে কেনেকৈ!\nদিনৰ দিনটো চকাবন্ধ চলি আছে। বাচ-মটৰ সব বন্ধ।\nতেনে স্থলত সি বেটা আহিল কেনেকৈ ! আৰু, আহিলেই বা কিয় !\nতেনেতে, মানৱৰ চাৎকৈ মনত পৰিল, অথনি হাস্পাতালৰ সমুখৰ চাহ দোকানখনৰ বাহিৰত যে প্রতাপ ৰৈ আছিল, সি চাগে তাৰ লগতে আহিছিল।\nমানে, প্রতাপৰ স্কুটাৰখনতে সিহঁত দুইটা আহিল।\nআহিয়েই, হাস্পাতালখনৰ পৰিৱেশ-পৰিস্থিতিখিনি অধ্যয়ন কৰি ল'বলৈ বুলি সিহঁত সেই চাহদোকানখনতে কিছু সময় ৰ’লহি৷ তেনেতে, মানৱ বাহিৰৰ ফালে ওলাই যােৱাত নিৰাপদ যেন অনুভৱ কৰি সুৰেশ হাস্পাতাললৈ সােমাই গ'ল আৰু তাৰ একান্ত অনুগত ভৃত্য প্রতাপে বাহিৰতে পহৰা দি ৰৈ থাকিল।\nকথাটো ভাবি ভাবি মানৱৰতাে খঙেই উঠি আহিল।\n‘তেৰাৰ ইমাননাে এৱাঁ চৰিলনে ?’\nতাৰ মাতটো নিশ্চয় শাহুৱেকৰ কাণত পৰিব পৰাকৈ ডাঙৰ হৈ পৰিল।\nমানুহগৰাকীয়ে লগে লগে তাক ফেপেৰি পাতি ধৰিলেহি।\n‘যা তা কথাবােৰনাে কিয় কোৱা ?\nঘৰৰ মানুহ বুলিহে ইমান কষ্ট কৰিও খবৰ এটা ল’বলৈ আহিল।\nইমান সন্দেহবাদী হলে তােমাৰ ওচৰলৈ আহিব কোন?’\nআমাৰ সুৰেশ! ঘৰৰ মানুহ!\nএইবােৰ আক’ কি কথা !\nবাৰু, হলেই যেনিবা, কিন্তু চকাবন্ধৰ দিনটোতাে সেই বৃহৎ নামদাং হাবিখনৰ মাজেদি ইমান ৰিস্ক লৈ অহা সেই ঘৰৰ মানুহটোৱেনাে মানৱক দেখা এটা নিদিয়াকৈয়ে গুচি গ'লহি কিয় ?\nইমানকণ সৎ সাহস সি দেখুৱাবহি নােৱাৰিলে কিয় ?\nকথাবােৰ ভাবি ভাবি এটা সময়ত তাৰ হাতৰ মুঠি টান হৈয়ে আহিল।\nকিন্তু, তাক এক প্রকাৰ প্ৰত্যাহ্বান জনায়েই ৰাধাই মুখখন ভেঙুচাই দিলে।\n‘তেওঁ মােৰ ওচৰলৈহে আহিছিল। তােমাৰ ওচৰলৈ অহা নাছিল নহয়।’\nৰাধাৰ সেই স্পষ্টীকৰণটো শুনি তাৰ খঙে যেন চুলিৰ আগ পালেগৈ। [ ৯০ ] সেইখন হাস্পাতাল নােহােৱা হ'লে আৰু তাই সেই নতুন কেঁচুৱাটোৰ মাক নােহােৱা হ'লে, কথা কওঁতে যে চাই-চিন্তি ক’ব লাগে সেইটো কথা মানৱে তাইক ভালকৈয়ে বুজাই দিলেহেঁতেন। কিন্তু, তাইৰ ভাগ্য ভাল আছিল বুলিয়েই ক’ব লাগিব যে ঠিক সেই সময়তে নার্চ এগৰাকী ৰূমটোলৈ সােমাই আহিল।\nনাৰ্চগৰাকীয়ে কেঁচুৱাটো ধুৱাই-পখলাই কিবা বেজি এটাও দি বেলেগ কাপােৰ এখনেৰে মেৰিয়াই দিলে। লগতে, ৰাধাৰাে কিবাকিবি পৰীক্ষা কৰি মেলি বেজি এটা দি থৈ গ'ল। তাই লগে লগে চকু মুদি শুইয়ে দিলে আৰু!\nহয়তাে, সম্ভাৱ্য বেয়া পৰিস্থিতি এটা এৰাই চলাৰ এক বিশেষ কৌশল।\nৰাধাৰ পৰা চকু আঁতৰাই আনি সি কেঁচুৱাটোৰ মুখলৈ চাই ৰ'ল।\nকেঁচুৱাটোৰ কোমল মুখখন দেখি তাৰ সমস্ত খং ৰাগ যেন উৰি গ'ল।\nক’ব নােৱাৰাকৈয়ে তাৰ মুখত ফুটি উঠিল এক স্বর্গীয় তৃপ্তিৰ হাঁহি।\nসেই তৃপ্তিৰ ভাগ এটা দিবলৈ বুলি কাষতে বহি থকা শাহুৱেকলৈ চাওতেই সি দেখিলে, তীব্র খং, ক্ষোভ আৰু অসন্তুষ্টিত মানুহজনীৰ মুখখনে যেন হিংস্র বাঘিনী এজনীৰহে ৰূপ ধাৰণ কৰিছে। এই যেন তাৰ ওপৰত জপিয়াই পৰিবহি!\nলগে লগে, সি মুখখন ঘূৰাই আনিলে আৰু ওৱাল ক্লকটোলৈ চাই ৰ'ল।\nলাহে লাহে, তাৰ ভাব-চিন্তাবােৰৰ যেন জঁট লাগিবলৈহে ধৰিলে।\nসঁচায়ে, কি আচৰিত কাৰবাৰ !\nখেনােক দেখি যে ৰান্ধে বাঢ়ে আৰু খেনোক দেখি যে দুৱাৰ মাৰে, এই মানুহজনী প্ৰকৃততে কি ধৰণৰ !\nতেওঁ যি ধৰণৰেই নহওক বাৰু, তাত তাৰ ক'বলগীয়া একোৱেই নাই।\nইয়াৰপৰা যােৱাৰ পিছত তেওঁ তেওঁৰ ভাগে থাকিব, সি তাৰ ভাগে।\nকিন্তু, এই ক্ষেত্ৰত ৰাধাই কি কিছু ত্যাগ স্বীকাৰ কৰিব নালাগে?\nকৰিবতাে লাগে। কিন্তু, যদিহে নকৰে, তেন্তে?\nতাতে, এই সময়ত সন্তানৰ আকাংক্ষা তাই হেনাে কৰাই নাছিল।\nকিন্তু, সন্তানৰ আকাংক্ষা কৰাই নাছিল মানে?\nতেন্তে, তাই বিয়া হৈছিল কিয় ?\nএটা সময়ত এই বিষয়টো তাৰ বাবে এক সন্মানৰ প্রশ্নই হৈ পৰিল।\nসেয়েহে, সি এদিন জোৰ কৰিয়েই নিজৰ অধিকাৰটো সাব্যস্ত কৰিলে।\nৰাধাৰ প্রতিক্রিয়া কিন্তু স্পষ্ট। সি তাইৰ দেহটো পাব, মনটো কিন্তু নাপায়।\nচাবলৈ গ'লে, এই পৃথিৱীত কোনেনাে কাৰ মন পায় ?\nসবেতাে সুখী দম্পতীৰ অভিনয় কৰিয়েই চলি থাকে। [ ৯১ ] সিয়াে তাকে কৰিব। এইটো কিনাে ডাঙৰ কথা !\nআৰু, সি বিচৰা বস্তুটো পাবলৈ চেষ্টা কৰাটো তাৰ অপৰাধ হ'ব নােৱাৰে।\nঅপৰাধ তেতিয়াহে হ’ব যেতিয়া সি অবৈধভাৱে চেষ্টা কৰিব।\nসামাজিকভাৱে বিয়া কৰাই অনা মানুহজনীৰ ক্ষেত্ৰততাে এইয়া অপৰাধ হােৱাৰ প্রশ্নই নুঠে। অপৰাধ বুলি কোনােবাই ক'লেও সি নামানে।\nকিন্তু, ৰাধাইতাে তাক স্পষ্টকৈয়ে কৈ দিলে, তাই এবৰ্শ্বন কৰাই দিব।\n‘কি-ই-ই? কি ক’লা ?’\nমানৱ যেন বহাৰ পৰা সাত ফুট ওপৰলৈকে জাপ মাৰি উঠিল।\nসি জানিলে, এইখিনি সময়ত তাইক খং কৰিলে কথা বেয়াহে হ'বগৈ।\nতাইক যেনেতেনে হ'লেও বুজাই বঢ়াই শান্ত কৰিবই লাগিব।\nতাই আন যি ইচ্ছা কৰে কৰক। কিন্তু, এবৰ্শ্বনৰ কথা যেন ভুলতাে নাভাবে।\nশেষত, এনে কৰিলে তাইৰ নিজৰে স্বাস্থ্যৰ অৱনতি ঘটিব বুলি ডাক্তৰে কোৱাত তাই যেনিবা সৈমান হ’ল।\nকিন্তু, তাই মনত লৈ থাকিল এক তীব্র অসন্তুষ্টিৰ ভাব।\nৰাধাৰ এই খং, ক্ষোভ আৰু অসন্তুষ্টিখিনিৰ আচল কাৰণ কি হ'ব পাৰে তাকে চিন্তা কৰি থাকোতে সি এদিন সন্ধান পালেগৈ এক বিশেষ পক্ষৰ।\nমানে, ‘চাব দেই খনিকৰ, হাতৰ ধন বাটতে হেৰাব’ বুলি এদিন সন্ধিয়া ভাৰাঘৰটোৰ মালিকনী গৰাকীয়ে গেইটৰ মুখতে দিয়া ওৱার্নিংটো ধেমালি বুলিয়েই উৰুৱাই দিবলৈ তাৰ মন নগ'ল।\nতাতে, ৰাধাক কোনােদিনেই নবৌ বা বাইদেউ বুলি সম্বােধন নকৰাকৈ কেৱল হেলিয়াই ঠেলিয়ায়েই কথা পাতিবলৈ সুৰুঙা বিচাৰি ফুৰা সুৰেশৰ চাল- চলন সন্দেহজনক হৈ পৰাতাে কেম্পাছটোৰ প্রায় আটাইৰে চকুত পৰিছিল।\nতেনে এটি দিনতে, ৰাধা মাক হ’বলৈ আগবঢ়াৰ খবৰটো ৰাষ্ট্ৰ হৈ পৰিছিল।\nমানৱ আৰু ৰাধাৰ নিজৰ নিজৰ ঘৰ-পৰিয়ালৰ লগতে ভাৰাঘৰৰ সেই কেম্পাছটোতাে সেই নতুন খবৰটোৱে এক আলােড়নৰে সৃষ্টি কৰিলেহি।\nআৰু তেনেতে, এদিন সন্ধিয়া, বহাকোঠাটোত আৰামত বহি লৈ সন্তানৰ লালন পালন সম্পর্কীয় কিতাপ এখন পঢ়ি থাকোতে মানৱৰ কাণত উফৰি আহি পৰিলহি বাহিৰত ভাৰাঘৰৰ মালিকনীগৰাকীয়ে কাৰােবাৰ প্রতি আগবঢ়োৱা এক অতি ৰহস্যজনক প্রস্তাৱ।\n‘ভাল খবৰটো শুনিলাে দেই। ডাঙৰকৈ পার্টি দিব লাগিব কিন্তু।’\n‘নাই বাইদেউ, চোৰ নহয়, গৃহস্থহে। বিশ্বাস কৰক !’ [ ৯২ ] আৰে, এইটো দেখােন সুৰেশৰ মাত !\nকিন্তু, এই ‘চোৰ’, ‘গৃহস্থ’- এইবােৰ কি ?\nই বেটাই ক’বলৈ বিচাৰিছে কি!\nতাকো, নিজৰ প্ৰেয়সী এগৰাকী থকা বুলি ৰাইজক কোৱাৰ পিছতাে!\nআচ্ছা, কথাবােৰৰ গতি-গােত্র যদি এনেকুৱাহে হৈছে, তেন্তে কিবা এটা বেলেগ ব্যৱস্থাতাে কৰিবই লাগিব। নহ’লে, কাইলৈ জোৰ পুৰি হাত পাবগৈ।\nযিকোনাে বিষয়তে সিদ্ধান্ত এটা লােৱাৰ পিছত তাক কাৰ্য্য়কৰী কৰিবলৈ মানৱে সাধাৰণতে বেছি সময় নলয়। এইটো বিষয়ততাে দেৰি কৰাৰ কথাই নাই।\nপিছদিনা, পুৱাৰ চাহ-জলপান খায়েই সি ওলাই গ'ল বেলেগ এটা ভাৰা ঘৰৰ সন্ধানত আৰু আক তাক সুধি মেলি সেইদিনাই আবেলি নগৰখনৰ উপকণ্ঠৰ এঘৰত বিচাৰি পালেগৈ একাষৰীয়াকৈ থকা দুটা সৰু সৰু ৰূম।\nঅন্ততঃ সন্তানটিৰ জন্ম নােহােৱালৈকে নিৰাপদ যেন লগা এক আশ্রয়!\nকিন্তু, এসপ্তাহমানৰ পিছতে এদিন সন্ধিয়া, ঘৰত ধূপ-ধূনা দিয়াৰ সময়তে দুৱাৰমুখত এক বিশেষ কণ্ঠ শুনি মানৱ যেন উচপ খাইয়ে উঠিল।\nএকে ধৰণৰ মাতৰে বেলেগ কোনােবাও হ’ব পাৰে বুলি ভাবি দুৱাৰখন খুলি ওলাই আহিয়েই সি কিন্তু দেখিলে, দুৱাৰমুখতে অতি নির্লজ্জৰ দৰে হাঁহি হাঁহি ৰৈ আছেহি সুৰেশ!\n‘কওকচোন, কিবা আছিল নেকি?’\nতাৰ প্রতি মানৱৰ মাতষাৰ যথেষ্ট কঠোৰ হৈয়েই ওলাই আহিল।\nকিন্তু, ঠিক সেই মুহূর্ততে দুৱাৰমুখত সহাস্যবদনে দেখা দিলেহি ৰাধাই।\nতাইৰ ব্যৱহাৰত মানৱ ভিতৰি ভিতৰি সাংঘাতিক ধৰণে আহত হ’ল।\nতথাপিও, সন্তানটিৰ জন্ম নােহােৱালৈকে যিকোনাে ক্ষেত্ৰতে সংযম ৰক্ষা কৰি থাকিবলৈ সি সিদ্ধান্ত ল’লে। নহ’লে, সঁচাকৈয়ে হাতৰ ধন বাটতে হেৰাবগৈ।\nসেইটো হ’বলৈতাে সি কোনাে কাৰণতে দিব নােৱাৰে।\nদিন যায়, ৰাতি আহে। ৰাতি যায়, দিন আহে।\nমানৱৰ বাবে কেৱল এটাই অপেক্ষা! এটা ভাল খবৰৰ অপেক্ষা।\nসেই অপেক্ষাৰাে এদিন অন্ত পৰিল।\nমানে, ৰাধাৰ গা বেয়া কৰিছিল। তাইৰ হেনাে ভয় লাগিবলৈয়ে ধৰিছিল।\nমনত প্রচণ্ড এক উত্তেজনা লৈ সি ওলাই গৈছিল এখন গাড়ীৰ সন্ধানত।\nকিন্তু, অকল গাড়ীখন পালেইতাে নহ’ব। মানুহজনী নতুনকৈ মাক হ’বলৈ ওলাইছে যেতিয়া হাস্পাতালত হ’লেও তাইৰ কাষত মাকজনীতাে থাকিব লাগিব। [ ৯৩ ] লগে লগে, সি গৈ পালেগৈ শাহুৱেকৰ ওচৰ।\nতাৰ পিছতে, গাড়ী দৌৰিল পঞ্চাশ কিঃ মিঃ দূৰৰ টাউন অভিমুখে।\nমানে, ৰাধাক ইমান দিনে দেখুৱাই অহা সেই নার্চিং হম অভিমুখে।\nতাত ভর্তি কৰােৱাৰ পিছতে আৰম্ভ হ’ল ইটো পৰীক্ষা, সিটো পৰীক্ষা,\nইটো দৰৱ, সিটো বেজি। মূঠতে, সাংঘাতিক কাৰবাৰ একেবাৰে !\nপিছে, ইয়াতাে আৰম্ভ হ’লহি অপেক্ষাৰ আন এক পৰিক্ৰমা!\nহ'ব। ধৈৰ্য্যতাে ধৰিবই লাগিব। ভুকুতে কলটো নপকে নহয়।\nসেইমতেই সি ধৈৰ্য্য ধৰি থাকিল এদিন, দুদিন, তিনিদিন, চাৰিদিন।\nপিছে, চতুর্থদিনা সন্ধিয়া, ঠিক চিনেমাবােৰত দেখােৱাৰ দৰেই, নার্চিং হ’মৰ বাৰাণ্ডাখনত সি হাত দুখন পিছলৈ থৈ বহু সময় ধৰি পাইচাৰি কৰি থাকিল।\nহঠাৎ, এগৰাকী নাৰ্চৰ মাতত সি যেন উচপ খাইহে উঠিল।\n‘ভাল খবৰ ! আপােনাৰ ছােৱালী এজনী হৈছে।’\n‘সঁচা?’ - সি যেন জাপ মাৰি উঠিল।\nখবৰটো দিয়েই নাৰ্চগৰাকী আঁতৰি গ'ল।\nকিন্তু, তাৰ বাবে তেওঁ এৰি থৈ গল কেৱল এবুকু উত্তেজনা।\nসেইখিনি উত্তেজনা বুকুত বান্ধিয়েই সি ঢপলিয়াই গ'ল তাৰ শাহুৱেকৰ ওচৰলৈ। কিন্তু, কেঁচুৱাটোৰ প্রতি মানুহজনী যেন নিৰাসক্ত, নিৰুত্তাপ, নিৰুদ্বেগ।\nতেওঁৰ কেৱল এটাই কথা, জীয়েকজনী যে সেই বিপদটোৰ পৰা সাৰিল।\nএক প্রকাৰে, আহত হৈয়েই তলৰ ওঁঠখন কামুৰি ধৰি বাওঁহাতৰ তলুৱাত সোঁ হাতখনেৰে শব্দ হােৱাকৈয়ে খুন্দা এটা মাৰি সি কিছুপৰ থৰ লাগি ৰৈ থাকিল।\nতাৰ পিছতে, সি বাৰাণ্ডাখনলৈ ওলাই আহিল।\nতেনেতে তাৰ চকুত পৰিল, নার্চ এগৰাকীয়ে বগা কাপােৰেৰে মেৰিয়াই কৰি বৰ যত্ন কৰি কিবা এটা কোঁচত লৈ আনিছে। কেঁচুৱাটো নহয়নে?\nহয়। কেঁচুৱাটোৱেই হয়। কাপােৰৰ আবেষ্টনিৰ মাজত লুকাই থকা সৰু ৰঙচুৱা বৰণৰ এখনি মুখ আৰু একেই বৰণৰ সৰু সৰু আঙুলিৰে দুখনি হাত।\nচকু দুটা অৱশ্যে জাপ খাই আছে। হয়তাে, টোপনি।\nনাৰ্চগৰাকীয়ে তালৈ বুলি কেঁচুৱাটো আগবঢ়াই দিলে আৰু সিয়াে পৰম আকুলতাৰে তাইক হাতত তুলি ধৰিলে।\nআৱেগৰ আতিশয্যত তাৰ সৰসৰকৈ চকুপানীয়েই ওলাই আহিল।\nতাৰ এনে লাগিল, কেঁচুৱাটো লৈ সি যেন বাহিৰলৈ দৌৰ মাৰিব আৰু সকলােকে চিঞৰি চিঞৰি জনাই দিব, ‘চোৱা, এইজনী মােৰ ছােৱালী, চোৱা!’ [ ৯৪ ] আনন্দ, উত্তেজনাত নিজকে চম্ভালিব নােৱাৰি কেঁচুৱাটো লৈ সি আকৌ শাহুয়েকৰ ওচৰ পালেগৈ, ‘চাওকচোন! এইক চাওকচোন!’\n‘ছােৱালী? হ’ব দিয়া! এতিয়া নাৰ্চক দি দিয়াগৈ!’\nতাৰ কেঁচুৱাটোৰ প্রতি মানুহজনীৰ উদাসীনতাখিনি দেখি তাৰ মনটোৱে সঁচাকৈয়ে বিদ্রোহ কৰি উঠিল। লগে লগে, তাৰ দাঁত কামােৰ খাইয়ে আহিল।\nতাৰ এনে লাগিল, মানুহজনীক যেন সেই মুহূর্ততে ওলাই যাবলৈ ক’ব।\nকিন্তু, দহটা কথা চিন্তা কৰি সি নিজকে নিয়ন্ত্রণ কৰি ৰাখিলে আৰু!\nহঠাৎ, নাৰ্চগৰাকীৰ মাত শুনি সি ঘূৰি চালে আৰু কেঁচুৱাটো দি দিলে।\nতাইক লৈ নাৰ্চগৰাকী আঁতৰি যােৱাৰ লগেলগে তাৰ মনত যেন হাহাকাৰ লাগিবলৈ ধৰিলে। তাৰ চাৰিওফালে যেন বিয়পি পৰিল শূন্যতা। কেৱল শূন্যতা!\nমনৰ অস্থিৰতাখিনি কোনােমতেই নিয়ন্ত্রণ কৰিব নােৱাৰি সি আকৌ বাৰাণ্ডাখনতে পাইচাৰি কৰিবলৈ ল’লে। এপাক, দুপাক, তিনিপাক, চাৰিপাক !\nএপাকত সি পিছে ৰৈ দিলে। তাৰ চকুৰ আগত ভাহি উঠিল তাৰ ঘৰৰ আৰু মিতিৰৰ মানুহখিনিৰ লগতে দুই-এক বন্ধু-বান্ধৱৰ মুখকেইখনাে।\nতেওঁলােককনাে এই খবৰটো সি এতিয়া নিদিয়াকৈ থাকিবনে ?\nলগেলগে সি ৰাস্তাটোৰ সিপাৰে থকা পি.চি.ও.টোলৈ বুলি ওলাই গ'ল।\n‘ছােৱালী এজনী হৈছে। হয় হয়, ঠিক আঠ বাজি দহ মিনিটত।\nবর্তমান ভালেই আছে। ঠিক আছে, হ’ব বাৰু!’\nপ্রায় একেখিনি কথাকে সি কমেও দহবাৰমান আওৰাবলগীয়া হ'ল।\nতথাপিও, তাৰ কিন্তু বেয়া নালাগিল।\nউভতি আহােতে, বাটৰ কাষৰে চাহদোকানখনত সি চাহ একাপ খাই ল’বলৈ বুলি সােমাল। চাহ খাই থাকোতেই সি দেখিলে, কাউন্টাৰৰ পিছফালৰ বেৰখনত ওলমি আছে ধুনীয়া কেঁচুৱা এটাৰে ডাঙৰ আকাৰৰ এখনি কেলেণ্ডাৰ।\nতাৰ এনে লাগিল, সেইটো যেন তাৰেই কেঁচুৱাটো।\nলগে লগে, তাৰ মুখত ফুটি উঠিল এক নির্মল হাঁহি।\nতাৰ বিশ্বাস হ’ল এতিয়াৰ পৰা তাৰ সংসাৰখনৰ এটা গতি লাগিব।\nকেঁচুৱাটোৱে সিহঁতৰ জীৱনলৈ কিছু হলেও হাঁহি আনিব পাৰিব।\nএইবাৰ সি পিছে ক’তাে নৰ'ল আৰু! চিধাই ৰূম পালেগৈ।\nসি দেখিলে, ৰাধাৰ কাষতে অকণমানি ৰঙা-বগা পুতলা এটা শুই আছে।\nঅলপ হালি সেই পুতলাটোলৈ সি থৰ লাগি চাই থাকিল।\nতাৰ চকুৱে চকুৱে পৰাত ৰাধাই যেনিবা অকণমান হঁহাৰ দৰে কৰিলে। [ ৯৫ ] ‘কথা এটা কওঁ। মই মানে ইয়াৰ পৰা বাহিৰে বাহিৰে মাহঁতৰ ঘৰলৈকে যাম বুলি ভাবিছোঁ। এই অকণমান ঠন নধৰালৈকে তাতে থাকিব লাগিব। তাত, তাইক অকণমান ধৰি-মেলি দিবলৈ মাহঁতাে যিহেতু আছেই, অসুবিধা নহ'ব।\nনহ’লে, ভাৰাঘৰটোত তাইক লৈ আমাৰ যথেষ্ট সমস্যাহে হ'বগৈ।’\nসমস্যা! এই ছােৱালীজনীক লৈ আমাৰ সমস্যা হ’ব!\nকি কথা কোৱাহে’?\nমানৱৰ আচলতে খঙেই উঠি আহিল। কিন্তু, সি নিজকে নিয়ন্ত্রণ কৰিলে।\nঠিক আছে বাৰু। দুই এদিন থাকিবগৈ। কিন্তু, বেছিদিন নহয়।\nতাইক এৰি সিতাে ভাৰাঘৰটোত অকলে থাকিব নােৱাৰিব।\nসেইমতেই, কেঁচুৱাটোৰ জন্মৰ তিনিদিনৰ পিছতে সি ৰাধাহঁতক মাকৰ ঘৰলৈ লৈ গ'ল। পদূলিমুখত গাড়ীখন ৰােৱাৰ লগে লগে চুবুৰীটোৰ দুই-এগৰাকী মহিলা আগবাঢ়ি আহিল আৰু কেঁচুৱাটো তাতে এবাৰ চালেহি।\n‘মুখখন দেখােন দেউতাকৰ দৰেই হৈছে। কপালখন অৱশ্যে মাকৰ দৰে।’\nকথাটো মানৱে নিজেও মন কৰিছে। তাৰ মনটো ভালেই লাগি গ’ল।\n‘ৰংটো অৱশ্যে বগাই হ’ব যেন লাগিছে। নে কি কোৱা ৰাধাৰ মাক ?’\nমানৱৰ বুজিবলৈ বাকীয়েই নাথাকিল যে মানুহগৰাকীয়ে আচলতে ৰাধাৰ মাকৰ গাৰ কেটোৰ ক'লা ৰংটোৰ লগত সংগতি ৰাখিহে সেই মন্তব্যটো দিলে।\nকিন্তু, কেঁচুৱাটো তাত থকালৈকে সিতাে কোনাে ৰিস্কেই ল'ব নােৱাৰে।\nসেয়ে, সি সেই কথাষাৰ মন নকৰাৰ দৰেই বেলেগ ফালে চাই ৰৈ থাকিল।\nবাৰু, এইবােৰ যিয়েই নহওক, কেঁচুৱাটো লৈ ৰাধা মাকৰ ঘৰত মােটামােটি এটা মাহেই থাকিল। সেইটো মাহত মানৱেও তালৈ পুৱা-গধুলি দুবাৰকৈ তাঁতবাতি কৰিয়েই থাকিবলগীয়া হ'ল। খালি, ৰাতিটোহে সি ভাৰাঘৰত থাকেগৈ।\nপিছে, ৰাতি দেখােন তাৰ ভাল টোপনি নাহেই।\nতাৰ চকুৰ সমুখত অনবৰতে ভাঁহি থাকেহি কেৱল ছােৱালীজনী!\nতাই বাৰু প্ৰস্ৰাৱতে শুই আছে নেকি! তাই বাৰু কান্দিছে নেকি!\nতাৰ মনত যে হাজাৰটা চিন্তা। চিন্তাত সি মানে চট্‌ফটায়েই থাকে।\nপিছে, ঘৰে-বাহিৰে, ৰাস্তাই-ঘাটে শুভাকাংক্ষীসকলে আক’ কয় কি!\nবােলে, তাইক অলপ কান্দিবলৈয়াে দিবা!\nনহ'লে, তাইৰ মাতটো ভাল নহ’বগৈ।\nতাইক অনবৰতে কোঁচতে লৈ নাথাকিবা!\nতাইক অলপ হাত-ভৰি মাৰিবলৈয়াে দিবা! [ ৯৬ ] তাইক অলপ এৰিও দিবা। কেঁচুৱাবােৰ পৰি-ধৰিহে ডাঙৰ হয়গৈ।\nমূঠতে, পৰামৰ্শৰ আদি-অন্ত নাই। কিন্তু, তাৰ মনে যে নামানেই।\nতাই ‘কেঁহে’ কৰাৰ লগে লগেই সিতাে কি হৈছে বুলি ঢপলিয়াই যায় ।\nপিছে, সি তাত থকাৰ সময়খিনিতহে। কিন্তু, ৰাতি বা তাইৰ হয় কি!\nএদিন পিছে সি ঠিক কৰিলে, এই কথাই কথা নহয়।\nমাহটো পূৰ হ'লেই মিতিৰ-কুতুম্বখিনিৰ লগতে তাৰ বন্ধুবর্গকো নিমন্ত্রণ কৰি সৰুকৈ হ'লেও পার্টি এটাকে দি ছােৱালীজনী তাৰ ভাৰাঘৰলৈ লৈয়েই যাবগৈ।\nসেইমতেই সি পার্টিৰ আয়ােজনখিনিও কৰিলে।\nঅতিথিৰ তালিকাখন লৈ সি ভাবিলে, এটা কাম কৰিলে কেনে হয় !\nমানে, সেই পার্টিটোলৈ সুৰেশকো নিমন্ত্রণ কৰিলে কেনে হয় !\nপার্টিটোত সুৰেশৰ উপস্থিতি বা অনুপস্থিতিয়ে হয়তাে তাৰ মনৰ বহুখিনি প্রশ্নৰে উত্তৰ দি যাব পাৰে।\nগতিকে, এদিন আবেলি সুৰেশক বাটতে পাই সি নিমন্ত্রণ এটা দিলে।\nতাৰ পিছৰ তিনিটা দিন কেৱল অপেক্ষা। এটা উত্তৰৰ অপেক্ষা।\nঅনুষ্ঠানটোৰ দিনা নিমন্ত্রিতসকলৰ আদৰ-আপ্যায়ন আৰু আন দহটা কামৰ মাজে মাজে সি ৰাধাক লক্ষ্য কৰি থাকিল।\nৰাতি আঠ বজাৰ লগে লগে দীঘল পদূলিটোৰে যিমান দূৰলৈকে মনিব পৰা যায়, সিমান দূৰলৈকে সি এবাৰ চাই ললে আৰু ‘এতিয়া আৰু কোনাে নাহে চাগে’ বুলি দুৱাৰখন বন্ধ কৰি দিলে।\nদুৱাৰখন বন্ধ কৰি ঘূৰি দিওঁতেই সি পিছে দেখিলে, ছােৱালীজনী কোঁচত লৈ ৰাধা ঠিক তাৰ পিছতে ৰৈ আছে।\nসি তাইৰ মুখৰ ভাষা পঢ়ি চাবলৈ চেষ্টা কৰিলে।\nকিন্তু, তাই যেন তাৰ বাবে সঁচাকৈয়ে এক দুর্বোধ্য অংক হৈ পৰিল।\nতথাপিও, ৰাধাক আকৌ এবাৰ পৰীক্ষা কৰি চাবৰ বাবে তাৰ মন গ'ল।\n‘আজিৰ অনুষ্ঠানটো কিন্তু ভালেই হ’ল,নহয়নে?\nনিমন্ত্রণ কৰা আটাইবােৰেইতাে আহিল। খাদ্যবস্তুৰাে লােকচান নহ’ল।’\nৰাধাই কিন্তু একোৱেই নক’লে। টি.ৱিটো অন কৰি ছােৱালীজনী কোলাতে লৈ চোফাখনত তাই বহি ল'লে আৰু প্ৰগ্ৰেমবােৰ চাই থাকিল। তাইৰ চকু-মুখৰ সেই উদাসীনতাখিনি মানৱৰ বাবে কিন্তু এক গৱেষণাৰ বিষয়হে হৈ পৰিল।\nপিছদিনা পুৱা সােনকালে উঠি ছােৱালীজনী কোঁচতে লৈ সি চোতাল খনতে ইফালৰ পৰা সিফালে পাইচাৰি কৰি থাকিল আৰু তাই একো নুবুজিলেও [ ৯৭ ] তাইৰ লগত অনেক কথা পাতি থাকিল।\nসি তাইক ‘জান মােৰ’ বুলি মাতি মাতি চাৰিওফালৰ বস্তুবােৰ এটা এটাকৈ দেখুৱালে, সেইবােৰৰ নামবােৰ ক'লে আৰু তাই ডাঙৰ হ'লে তাইৰ বাবে সি কি কি আনিব তাৰাে এক বিস্তৃত বর্ণনা দিলে।\nতাৰ এনে লাগিল, সি যেন তাইক লৈ আকাশত উৰি ফুৰিব।\nৰাধাই গা-পা ধুই নােলােৱালৈকে সি তাইক এইদৰে ওমলায়েই থাকিল।\nৰাধা আজৰি হৈ অহাত তাইক গাখীৰ খুৱাবৰ বাবে দি দিলে।\nসি আশা কৰিছিল, সিহঁত আহিবৰ সময়ত ৰাধাৰ মাকে অন্ততঃ নাতিনী জনীৰ প্রতি কিছু হলেও আৱেগ প্রদর্শন কৰিব। কিন্তু, তাৰ ভবাটো ভুল হৈছিল।\nকিয় জানাে, মানুহগৰাকী অবিশ্বাস্যভাৱে উদাসীন হৈ থাকিল।\nমনত প্রচণ্ড এক ক্ষোভ লৈ সি ড্রাইভাৰজনকে নির্দেশ দিছিল, ‘ব’লা’ !\nভাৰাঘৰটোত উপস্থিত হৈয়েই তাৰ যেন বৰ মুকলি মুকলি লাগিল।\nআবেলি ওচৰৰ ভালেকেইগৰাকী মহিলা আহি কেঁচুৱাটো চালেহি আৰু ইটো সিটো মন্তব্য, উপদেশ আদি দিলেহি।\nএই সকলােবােৰৰ মাজে মাজে ৰাধাৰ মনটো পঢ়ি চাবৰ বাবে সি চেষ্টা এটা কৰি থাকিল। তাৰ মনত সন্দেহেই হ’ল, সেইদিনাৰ অনুষ্ঠানটোলৈ সুৰেশ নাহিল কিয়, তাৰ উত্তৰটো তাইক কি সঁচাকৈয়ে নালাগে!\nতাইক নালাগিলেও, তাক কিন্তু লাগে।\nকিন্তু, উত্তৰটো সি পাব ক’ত?\nউত্তৰটো সি পিছে পালেগৈ পিছদিনা অফিচতহে। তাকো, লগৰে দুজনে তাৰ পৰা যথেষ্ট গােপনীয়তা ৰক্ষা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি কৰি পাতি থকা কথাখিনিৰ মাজৰ পৰা উফৰি উফৰি অহা শব্দ কেইটামানৰ পৰাহে।\nতেওঁলােকৰ কথাৰ পৰা সি মাথোঁ ইয়াকে বুজিলে যে সেইদিনা সন্ধিয়া সুৰেশহঁতৰ কেম্পাছটোত হেনাে সাংঘাতিক ঘটনা।\nমানে, সেই কেম্পাছটোতে থকা কোনােবা মহাবীর্যৱান এজনে ৰাস্তাটোৰ সিটো পাৰৰ কেম্পাছটোৰ ঢাপৰ কাঁইটীয়া তাঁৰৰ বেৰাৰ মাজেদি চমু বাট এটা উলিয়াই লৈ একাষৰীয়া কোৱাৰ্টাৰ এটাত বিৰহ বেদনাত বিলাপ কৰি থকা কোনােবা এগৰাকী সপােনকুঁৱৰীৰ লগত এনেয়ে আৰু অলপ ধেমালি ধুমুলা কৰি থাকোঁতেই কোনােবা চকুচৰহাই গম পাই হেনাে ঘৰটো ঘেৰি ধৰিলেগৈ আৰু সপােনকোঁৱৰ জনক ধৰি বান্ধি অলপ লপাথপাও দি শেষত আৰক্ষীৰ হাতত শােধাই দিলেগৈ।\nতাৰ পিছততো আৰু বন্ধুৰ প্রতি বন্ধুৰ দায়িত্বৰ কথা আছে। [ ৯৮ ] যেনেকৈয়ে নহওক, বিপদৰ বন্ধুহে আচল বন্ধু।\nআকৌ, আজি তেওঁক সহায় কৰি থ’লেহে কাইলৈ এওঁকো সহায় কৰিব।\nগতিকে, লগৰে দুজনমানক লৈ সুৰেশ ঢপলিয়াবলগীয়া হ’ল থানালৈহে।\nঅ ইয়েছ, উৰহী গছৰ ওৰ তেন্তে এইটোহে!\nমানে, গাখীৰ খাবলৈ লাগে কিন্তু গৰু পুহি কষ্ট কৰিবলৈয়াে মন নাই।\nকথাটো ভাবি ভাবি মানৱৰ পিছে বৰ আমােদ লাগিল।\nৰাতি বিচনাত পৰােতে ৰাধাৰ আগত সি এই কথাটো লাহেকৈ উলিয়ালে।\nছােৱালীজনীৰ গাৰ কাপােৰখিনি ঠিক কৰি কৰি তাই লাহে লাহে ক'লে, ‘জা-নাে, লােকৰ কথা, লােকৰ বতৰা। আমাৰনাে কি দৰকাৰ ?’\nআ-মা-ৰ!! ৰাধাই কি সঁচাকৈয়ে এনেকৈ ভাবিছে!\nএক বন্য আনন্দত সি তাইক জোৰেৰে সাবটি ধৰিলে।\nৰচনাঃ জুলাই, ২০১৮.\n[ ৯৯ ]\nএক প্লেইট শুকান ৰুটি, দালি-চব্জি, অলপ আচাৰ আৰু একাপ চাহ।\nঅর্ডাৰটো দি বহি আছোঁ। ৰেডি কৰােতে অকণমান দেৰি লাগিব বােলে।\nমানে, অর্ডাৰমতেহে ৰেডি কৰি দিয়ে বাবে এইকণ দেৰি লাগেই হেনাে।\nহ’ব আৰু! বহিবই লাগিব। খাই নল’লেও পিছত ভােকহে লাগিবগৈ।\nহ’লেও, কিমান দেৰি বা লাগে!\nআন একো কৰিবলৈ নথকাৰ বাবে পকেটৰ পৰা ফোনটোকে উলিয়াই ল’লাে আৰু ক'ত কি ওলায় চাওঁ বুলি তাকে পিটিকিবলৈ ধৰিলাে।\nহঠাৎ, কাষৰ টেবুলখনৰ চকীকেইখন লৰচৰ কৰাৰ শব্দ কাণত পৰিলহি।\nমূৰ তুলি চাই দেখিলাে, দীনেশ, ৰাজেন, ৰঞ্জন আৰু পার্থ।\nমােৰ এনে লাগিল, প্লাষ্টিকৰ চকীকেইখন লৰচৰ কৰােতেই সিহঁতে যেন প্রয়ােজনতকৈ অধিক শক্তি প্রয়ােগ কৰিছে আৰু বহােতেও বেছিকৈ আওজিছে।\nচকীকেইখন সিহঁতৰ বাবে যেন সৰুৱেই হৈছে, সেইকেইখনে যেন সিহঁতৰ দেহৰ ওজনখিনি ঠিকমতে ল’বই পৰা নাই, এনে এটা ভাবত সিহঁতৰ প্রত্যেকেই মাজে মাজে চকীকেইখন পৰীক্ষা কৰাত লাগিল আৰু বিৰক্তি প্রকাশ কৰিলে।\nএটা সময়ত, মই চকু ঘূৰাই আনিলাে আৰু ফোনটোতে লাগি থাকিলাে।\nতেনেতে, বাইজনী আগবাঢ়ি আহিল আৰু সিহঁতে কি খাব সুধিলেহি।\n‘গ-ৰ-ম কি আছে?’\nৰঞ্জনৰ দমভৰা মাতটো শুনি তেওঁৰ হয়তাে সহ্যই নহ’ল।\nতেওঁ ওভােতাই স্পষ্টভাৱেই সুধিলে, ‘কিমান গৰম লাগে ?’\nবাইৰ পৰা তেনে এটা অপ্রত্যাশিত প্রশ্ন শুনি সি হয়তাে থৎমৎ খালে।\nতেনেতে যেনিবা পার্থই হাঁহি এটা মাৰি গৰম চিংৰাকে আনিবলৈ ক'লে।\nকিয় জানাে,নতুন অর্ডাৰটো লৈ বাইজনী কিচ্ছেনলৈ বুলি সােমাই যাওঁতে মােৰ ফালে চাই লাহেকৈ হাঁহি এটা মাৰি থৈ গ'ল।\nমই পিছে কথাটো মন নকৰাৰ দৰেই পুনৰ ফোনটোতে লাগি থাকিলাে।\nহঠাৎ, সমুখত ৰুটিৰ প্লেইটখন থােৱাৰ শব্দটো শুনি মূৰ তুলি চালাে। [ ১০০ ] বাইয়ে ক'লে, ‘চাহ আনি আছে। অকণমান ৰ’ব!’\nৰুটিকেইটা গৰমে গৰমে খাই লােৱাটোৱেই ভাল হ'ব বুলি ভাবি ফোনটো বন্ধ কৰি টেবুলখনৰ ওপৰতে থৈ দিলাে। মানে, খাই থাকোতেই কাৰােবাৰ কল আহিলে পকেটত ফোনটো বাজি থাকিলে ভাল নালাগিব আৰু বাওঁহাতেৰে পকেটৰ পৰা খুঁচৰি ফোনটো উলিয়াই আনিবলৈয়াে অসুবিধা। গতিকে, ফোন টেবুলত।\nমন কৰিলাে, দালি-চব্জিখিনি ভালেই হৈছে। আচাৰকণাে ঠিকেই আছে।\nখাই বেয়া লগা নাই।\n‘সিদিনা কি হ’ল জানেনে নাই?’\nখাওঁতে মই সদায় চকু মুদি লওঁ। এইটো মানে মােৰ সৰুকালৰে অভ্যাস।\nসৰুতেই মায়ে শিকাইছিল, খাওঁতে মন দি খাব লাগে। বেলেগ কথালৈ মন দিবই নালাগে। কিন্তু, সেই বয়সত দেখি থাকিলেতাে দহটা কথালৈ চকু যাব।\nসেয়েহে, মায়ে শিকালে চকু মুদি খাবলৈ।\nমানে, খাদ্যখিনি চাই-চিতি লৈয়েই খাওঁ। কিন্তু, মুখত ভৰােৱাৰ পিছতে চকু মুদি চোবাই থাকো। তেতিয়া, খােৱা বস্তুৰ সােৱাদটো ভালকৈ পােৱা যায়।\nপিছে, চকু মুদি থাকিলেও কাণ দুখনতাে বন্ধ কৰি থ'ব নােৱাৰি।\nৰুটি-চজিৰ সােৱাদটো লৈ থাকোতেই কাণত পৰিলহি ৰঞ্জনৰ কথাষাৰ।\n‘সিদিনা মানে এটাক ঠি-ক্-চে দিলাে নহয়!’\nমুখৰ ৰুটিকণ চোবােৱাৰ মাজতে কৌতুহলবশতঃ তাৰ ফালে চালাে।\nচকীখনত যিমান পাৰে আওজি লৈ সোঁহাতখনেৰে টেবুলখনতে লাহেকৈ ভুকু এটা মাৰি সি বাকীকেইটাৰ মনােযােগ আকর্ষণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে।\n‘মই মানে হর্ণ দি আছে। সি কিন্তু চাইদেই দিয়া নাই।\nখাই বৈ একেবাৰে টং!\nমােৰ মানে খঙেই উঠি আহিল।\nনামি গৈ ঠালৰ ঠালৰ দিয়েই দিলাে আৰু!’\nনিজৰ বীৰত্বৰ ঘােষণাটো কৰিয়েই সি এইবাৰ দীনেশহঁতৰ মুখলৈ চালে আৰু তাৰ দাবীটো সিহঁতে বিশ্বাস কৰিছেনে নাই তাকে জানিবলৈ বুলি সিহঁতৰ মুখৰ প্রকাশভংগীবােৰ গভীৰভাৱে পৰীক্ষা কৰিবলৈ ধৰিলে।\nএনে লাগিল, সিহঁতৰ চেঁচা প্রতিক্রিয়া দেখি সি যেন হতাশেই হ’ল।\nএপাকত সি মােৰ ফালে চকু দিলে আৰু তেতিয়াই তাৰ লগত মােৰ চকুৱে চকুৱে পৰিল। মই কিন্তু তাৰ পৰা চকু আঁতৰাই নানিলাে। তাৰ মুখলৈ চাই থাকিয়েই সিহঁতৰ প্রতি উদাসীন ভাব এটা চকুৱে-মুখে ফুটাই তুলি ৰুটি অকণকে [ ১০১ ] পুনৰ চিঙি লৈ মুখত ভৰাই দিলাে আৰু পৰম তৃপ্তিৰে চকু মুদি চোবাবলৈ ধৰিলাে।\nতাকে নকৰি মইনাে কৰিম কি? মােৰ কৰিবলৈ আছেনাে কি?\nআৰু, ইয়াক মই যেনিবা চিনিহে নাপাওঁ।\nএদিন ডিফুৰ ৰেইল ষ্টেচনতে মােক লগ পাই ই যিখনহে চং কৰিলে !\nপ্লেইটফৰ্মৰ ভিৰৰ মাজত মােক দেখি সি যেন হঠাৎ বেলেগ গ্রহৰ প্রাণী এটাহে দেখা পালে, এনে এটা ভাবত ‘অ-হ!’ বুলি একেবাৰে উচপ খায়েই উঠিল।\nতাৰ কথা-কাণ্ডখন দেখি মই বােলাে ইয়াৰ আক’ হ’ল কি!\nপিছতহে গম পালাে, সি হেনাে আজিকালি চিনাকি মানুহবােৰক লগ পালেও ‘অহ!” বুলি উচপ খাইহে উঠে। তাৰ পিছত মূৰটো যিমান পাৰে সিমান পিছলৈ নি চকুৰে ঘােপা কৰি সমুখৰ মানুহজনলৈ বৰ অদ্ভুত ধৰণেৰে চায় আৰু তেওঁক তাচ্ছিল্যভৰা কথাকেইটামান কৈ নিজৰ ‘লেভেল’ দেখাবলৈ চেষ্টা কৰে।\nসি যেন গালিভাৰ আৰু বাকীবােৰ মানুহ যেন বাওনা, এনে এটা ভাব।\nবেটাই চাগে আজিলৈকে হিচাপৰ মানুহৰ মুখামুখি হােৱা নাই।\nহ’লে গম পাব।\nবাৰু সেইবােৰ যিয়েই নহওক, মােৰ সেই ধৰণৰ চেঁচা প্রতিক্রিয়া এটা দেখি তাৰ চাগে সহ্যই নহ’ল। কিন্তু, সি কৰিবনাে কি!\nআন উপায় নেদেখি সি তাৰ সেই কাৰ্য্য়টোৰ সমর্থনতে যুক্তি আগবঢ়োৱাত লাগিল। যুক্তিনাে আন কি হ’ব আৰু, কিছুমান মানুহ যে আজিৰ যুগতাে অভদ্র হৈয়ে আছে আৰু সিহঁতক যে সেই ধৰণেৰেহে লাইনলৈ আনিব পৰা যায়, সেয়াই।\n‘মানুহটো মানে পাগলেই আছিল নে কিয়েই জানাে!’\nহঠাৎ, ‘পাগল’ শব্দটো শুনি দীনেশৰ মুখখন উজ্বলি উঠিল।\nমানে, সি এটা আইডিয়া পাই গ'ল।\nএক নাটকীয় মুদ্রাত অলপ পিছলৈ হালি সি প্রথমে হাঁহি এটা মাৰিলে।\nমানে, এই বিষয়ত তাৰাে কিছু ক’বলগীয়া আছে।\n‘অঅঅঅ...সিদিনাৰ কথাটো কোৱাই হােৱা নাই নহয়!’\nদীনেশে আক’ কাকো সম্বােধন ধৰি নামাতে বা কথা নকয়।\nকোনােবা চিনাকি মানুহৰ মুখামুখি হলে হয় ‘অস্’ বুলি উচপ খাই উঠে নহ'লে দীঘলীয়াকৈ ‘অঅঅঅ’ বুলি মূৰটো যিমান পাৰি পিছলৈ নি সমুখৰজন প্ৰকৃততে মানুহেই নে কিবা ভূত-প্রেতেই, তাকে পৰীক্ষা কৰি চাবলৈ চেষ্টা কৰে।\nসিজন তাৰ নিচিনাই মানুহ বুলি বিশ্বাস এটা হ'লেহে সি কথা পাতে।\nমানে, তাৰ ষ্টেণ্ডাৰ্ডৰ মানুহ হােৱাৰ কথা কৈছোঁ। [ ১০২ ] নহ'লে, গহীন হৈ যিমান পাৰি খৰধৰকৈ আঁতৰি যায় ।\nহেৰ’, তহঁতে চাকৰিহে কৰ!\nচাকৰি কৰ আৰু মাহেকৰ মূৰত দৰমহা কেইটামান পাৱ !\nতাতকৈ কিনাে বৰ ডাঙৰ কাম এটা কৰিব পাৰিছ যে এতিয়া একেবাৰে মাটিত ভৰি থ'বলৈকে তহঁতৰ মন নােযােৱা হৈছে!\nনে জীৱনত ইমানখিনিকে হ’ব বুলিও ভবা নাছিলি ?\n‘সিদিনাতাে সাংঘাতিক ঘটনা একেবাৰে !’\nইহঁতৰতাে প্রতিটো কথাই সাংঘাতিক।\nসাংঘাতিক নহ'লেও ইহঁতে সাংঘাতিক বুলি মােহৰ এটা মাৰি দিয়ে।\nতাৰ পিছত সেইটো কথা সাংঘাতিক নহয় বুলি ক’বলৈ কাৰ সাধ্য আছে?\n‘সিদিনা সন্ধিয়া হ’ল কি মানে, বাহিৰত হুলস্থুল শুনি ওলাই গ'লাে।\nদেখিলাে, ৰাস্তাত পাগল এটাই পূৰা হাল্লা কৰি আছে।\nসি মানে তাৰ মাইকীৰ লগত কাজিয়া লাগিলে ৰাস্তালৈ ওলাই আহে।\nতাৰ পাগলামিখন দেখি মােৰ মানে খঙেই উঠি আহিল।\nবাৰাণ্ডাৰ পৰাই তাক দম এটা দিলাে। সি কিন্তু কেয়াৰেই নকৰিলে।\nজেওৰাখুঁটি এটা উভালি লৈ সাৰৌপ সাৰৌপকৈ লগায়েই দিলাে আৰু!\nদুচাট খায়েই বেটা কেনি পলাল কোনেও ধৰিবই নােৱাৰিলে।\nমইতাে তাৰ তেলেই বাহিৰ কৰিলােহেঁতেন। পিছে, মানুহবােৰে...’\nমানে, ওচৰৰ মানুহখিনিয়ে তাৰ হাতে-ভৰিয়ে ধৰি ৰাখিলে বুলিহে!\nনহ'লে সেই মানুহটোৰ কি অৱস্থা হ'লহেঁতেন একমাত্র ভগৱানেহে জানে।\nকথাখিনি কৈয়েই সি আটাইকেইটাৰ মুখৰ ওপৰেদি চকু ঘূৰাই আনিলে।\nকিন্তু কিয় জানাে, কাৰােপৰাই সি আশাব্যঞ্জক সহাৰি এটা নাপালে।\nপ্রত্যেকেই যেন হাঁহিব লাগে বাবেহে অকণমান হাঁহি দেখুৱালে।\nসঁচায়ে কৈছোঁ, কথাটো লক্ষ্য কৰি মােৰ পিছে হাঁহি এটাহে উঠি আহিছিল।\nকিন্তু, তাৰ কথা শুনিয়েই মই হঁহা বুলি সি ভাবিব পাৰে বুলি ভাব এটা মনলৈ অহাত হাঁহিটো সামৰিয়েই থ’লাে আৰু ৰুটি চোবােৱাতে লাগিলাে।\nতাৰ কথাত হাঁহিবলৈ মােৰ কি দৰকাৰ পৰিছে?\nমাজতে এবাৰ কাৰােবাৰ ফোনৰ ৰিংট’নৰ শব্দ এটা কাণত পৰিলহি।\nদেখিলাে, দীনেশে ফোনটো উলিয়াই লৈ কাৰােবাৰ লগত বৰ কোমল মাতেৰে কথা পতাত লাগিছে। মাজে মাজে, তাল ৰাখি অলপ অলপ হাঁহিছেও।\n‘কাৰ ফোন? মঞ্জুমণি নেকি?’ [ ১০৩ ] ৰাজেনে মঞ্জুমণি বােলা কোনােবা এগৰাকীৰ নামটো উল্লেখ কৰাৰ পিছতে সিহঁতে তাইক লৈ নিজৰ মাজতে কিছু ৰগৰাে কৰিলে। দীনেশে কিন্তু ‘ধেৎ, নাই নাই, সেইবােৰ একো নহয়’ বুলি মূৰটো কেইবাবাৰাে জোৰে জোৰে জোকাৰিলে।\nপার্থই আক’ লগে লগে ‘ঠিকেই আছে, কিনাে বেয়া’ বুলি টিপ্পনি কাটিলে।\nকিছুমান বিষয় মানে এনেকুৱা আপদীয়া থাকে যে তুমি আঁতৰি আহিবলৈ যিমানেই চেষ্টা কৰা লাগিলে তাৰ জালখনত বাৰে বাৰে জপটিয়াই লাগিহে ধৰা।\nদীনেশৰাে তেনেকুৱাই হ'ল।\nমানে, সিহঁতে তাক ইমান সহজে এৰি দিবলৈ নিবিচাৰিলে।\nআড্ডা মাৰিবলৈ ইমান ভাল টপিক এটা পােৱাৰ পিছত সিহঁতে আৰু তাক বিনাচর্তে এৰি দিবনে?\n‘হেই, সেই বুঢ়ীজনীৰ লগত লাগি মৰিবলৈ মােৰ কি তেল লাগিছে?’\nতাৰ শেষ সিদ্ধান্তটো জনাই দি সি যেন বিষয়টোৰ অন্ত পেলাবলৈ চালে।\nবেচেৰাটো! কেনেকৈ যে নলগা জেংবােৰত লাগি মৰিছেহি।\nআচ্ছা, এই মঞ্জুমণিনাে কোন!\nকি ঠিক, ইয়াত ৰহস্য এটা থাকিবও পাৰে।\nপাৰিলে, খবৰ এটা ল’বহে লাগিব।\nহঠাৎ, হাঁহিমুখেৰে খৰধৰকৈ সােমাই আহিল অনিল।\nকিয় জানাে, সি নাহাঁহিলেও হাঁহি থকা যেনেই লাগে।\n‘মােক নােকোৱাকৈ আহি আটাইকেইটাই চাহ খাই আছহি যে?’\nএৰা, সেইটোতাে তাহাঁতৰ এক সাংঘাতিক অপৰাধেই হ’ল।\nতাতে, অনিল হ’ল সিহঁতৰ বিপদৰ বন্ধু।\nলাগ বুলিলেই লাখ টকা উলিয়াই দি সহায় কৰিব পৰা মানুহ।\nএইটো পাৱাৰ থকাৰ সুবাদতে চাগে সি সকলােকে ‘তই’ বুলি মাতে।\nআৰু, কোনেও ইয়াৰ প্রতিবাদ নকৰে। মানে, আজিলৈকে কৰা নাই।\nবাৰু সেইবােৰ যিয়েই নহওক, তাক মাত এষাৰ নলগােৱাকৈ আহি চাহ খাই থকাটো সিহঁতৰ যে ভুলেই হ’ল সেইটো কথা তৎক্ষণাত বুজি পাই সিহঁত আটাইকেইটা যেন কিংকর্তব্যবিমূঢ় হৈ পৰিল।\n‘নাই নাই, আমি মানে বহিছোঁহিহে। আহক আহক, ইয়াতে বহক !’\nআটাইকেইটাই লৰালৰিকৈ উঠি আৰু এখন চকীৰ বাবে ঠাই উলিয়াই দিলে আৰু পার্থই চকী এখন টান মাৰি আনি সেইটো ফাঁকতে সুমুৱাই দিলেহি।\nনাই দোষ্ট, হ’ব দে, চাহ-তাহ নাখাওঁ। মই মানে বেলেগ এটা কথাহে...’ [ ১০৪ ] সেই সময়তে বাইজনী আহি আৰু ৰুটি লাগিব নেকি সুধিলে৷\nমইয়ো ভাবিলো, সোনকালে উঠি যোৱাতকৈ ৰুটি চোবাই চোবাই ইহঁতৰ ভাওনাখনকে আৰু অলপ উপভোগ নকৰোনো কিয়!\nসেয়েহে, আৰু এটা ৰুটিৰ লগতে এটা অমলেটৰো অৰ্ডাৰ দি দিলো।\nসেই সময়তে দেখিলো, অনিল ঘপহকৈ বহাৰ পৰা উঠিল আৰু ‘কথাটো মনত থাকিব নহয়?’ বুলি কৈ খৰধৰকৈ ওলাই গ’ল।\nঅনিল ওলাই যোৱাৰ পিছতে বাইয়ে সিহঁতৰ বাবে চাহ-চিংৰা লৈ আহিল আৰু সিহঁতে কথা পাতি পাতি খাবলৈ ধৰিলে।\nখোৱাৰ মাজে মাজে সিহঁতৰ প্ৰত্যেকেই কাক, ক’ত আৰু কেতিয়া এখন হাতেৰে জপটিয়াই ধৰি আনখন হাতেৰে ঠালৰ ঠালৰ দিলে, সাৰৌপ সাৰৌপ দিলে, ফাতৰ ফাতৰ দিলে, ধাই ধুই দিলে তাৰো খতিয়ানসমূহ দাঙি ধৰিলে।\nসেই খতিয়ানসমূহ সিহঁতৰ নিজৰ পিছে কেনেকুৱা লাগিল ক’ব নোৱাৰো, মোৰ বাবে কিন্তু আমোদজনকেই হৈ উঠিল।\nচকু মুদি মুদি ৰেডিঅ’ নাটক এখন উপভোগ কৰাৰ দৰেই শুনি থাকিলো।\nহঠাৎ, ৰঞ্জনৰ ‘হেই, এইফালে’ বোলা দমৰ কথাষাৰ কাণত পৰিলহি।\nক’ত কি হ’ল বুলি ভাবি তৎক্ষণাত চকু মেলি চাৰিওফালে চালো।\nদেখিলো, কাপ-প্লেইট কেইযোৰমান সামৰি সুতৰি কিচ্ছেনলৈ সোমাই যাব খোজা বাইজনীয়েও মূৰটো ঘূৰাই সিহঁতৰ ফালে চাই ৰৈ দিছে।\nতেওঁৰ চকু-মুখৰ অভিব্যক্তিখিনি মোৰ বাবে কিছু দুৰ্বোধ্য যেন লাগিল৷\nমই এবাৰ বাইলৈ আৰু আনবাৰ ৰঞ্জনহঁতৰ ফালে চাবলৈ ধৰিলো।\n‘হেই, চাওঁ, এইফালে...’\nসি মানে বাইজনীকে ওচৰলৈ মাতিছে।\nতেওঁ কিন্তু মুখখন ঘূৰাই কিচ্ছেনৰ ফালেহে সোমাই গ’ল।\nকথাটো বা কি!\nতেনেতে দেখিলো, মালিকজন নিজেই আগবাঢ়ি গৈ ৰঞ্জনহঁতক কিবা লাগিব নেকি সুধিছেগৈ। তেওঁৰ কথা শুনি ৰঞ্জনৰ পিছে খঙেই উঠি আহিল।\n‘হেৰি, এইবোৰ কি মানুহ ৰাখিছেহে? মাতিলে ৰেচপণ্ডেই নকৰে যে!’\nমালিকজনে যেনিবা হাঁহি এটা মাৰি ‘আহিব আহিব, অকণমান ৰ’ব’ বুলি কৈ নিজেও বাইক ডাঙৰকৈয়ে এবাৰ মাতি দিলে।\nতাৰ পিছত কিছু ক্ষণৰ অপেক্ষা। এক নাটকীয় চাচপেন্স।\nঅলপ পিছতে, পিন্ধি থকা চাদৰখনৰ আঁচলটোতে হাত দুখন মোহাৰি [ ১০৫ ] মোহাৰি তেওঁ ওলাই আহিল আৰু মালিকজনৰ পিছফালে থিয় হ’লহি।\n‘এইবোৰ কি হৈছে? কাষ্টমাৰৰ কথা শুনা নাই কিয় ? এনেকৈ হ’লে...’\n‘এনেকৈ হ’লে কি?'-মালিকজনৰ কথাষাৰ শেষ হোৱাৰ আগতেই বাইয়ে যেন ফেপেৰি পাতিহে ধৰিলে। তেওঁৰ চকু-মুখত ফুটি উঠিল এক বিদ্ৰোহৰ ভাব।\nপিছ মুহূৰ্ততে, তেওঁ যেন বিস্ফোৰণহে ঘটালে৷\n‘মই ইয়াত কাম কৰিবলৈ আহিছোঁ, গোলামী কৰিবলৈ অহা নাই নহয়।\nকাম কৰিছোঁ, পইচা লৈছোঁ। বচ, ইমানেই ৷\nআৰু, এওঁলোকতো মোৰ ভাইৰ লগৰ ভাই।\nকিহৰ আক’ হেই ফেইকৈ দম দি মাতিবলৈ আহিছে!\nমই এইবোৰ ভাল নাপাওঁ ৷’\nকথাকেইটা কৈয়েই তেওঁ কিচ্ছেনলৈ সোমাই গ’ল।\nমালিকজনে ‘এ বাই, এ বাই, শুনাচোন’ বুলি কৈ কৈ তেওঁৰ পিছে পিছে গ’ল আৰু তেওঁক কিবাকিবি কৈ আব্দাৰ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে। ভিতৰত ৰন্ধা- বঢ়াত লাগি থকা বাইগৰাকীয়েও তেওঁক বুজাবলৈ চেষ্টা কৰা মোৰ কাণত পৰিলহি।\nতেওঁ পিছে ওলায়েই নাহিল৷\n‘আজিকালি দেখিছোঁ কাকো একো এটা ক'বই নোৱাৰি৷’\nহঠাৎ, ৰঞ্জনৰ কথাকেইটা মোৰ কাণত পৰিলহি।\nলগে লগে মূৰটো ঘূৰাই দেখিলো, সিহঁত এটা এটাকৈ যাবলৈ উঠিছে।\nএইবাৰ কিন্তু চকী লৰচৰ কৰাৰ কোনো শব্দ মোৰ কাণত নপৰিল।\nৰচনাঃ চেপ্তেম্বৰ, ২০১৮.\n[ ১০৬ ]\n"https://as.wikisource.org/w/index.php?title=এই_নদী&oldid=120748"ৰ পৰা অনা হৈছে\n২০১৮ চনৰ সাহিত্যকৰ্ম\nমণ্টু কুমাৰ বৰঠাকুৰৰ সাহিত্যকৰ্ম\nএই পৃষ্ঠাটো শেষবাৰৰ কাৰণে ২৫ জুন ২০২১ তাৰিখে ১৮:২৩ বজাত সলনি কৰা হৈছিল।