চুলতানি আমোলত শাসন,সমাজ আৰু সংস্কৃতি — Vikaspedia\nশাসন ব্যৱস্থা:তুৰ্কী –আফগান শাসকসকলৰ অধীনত ভাৰতবৰ্ষ এখন ধৰ্মাশ্ৰয়ী ৰাষ্ট্ৰলৈ ( Theocratic State)পৰিণত হৈছিল।চুলতান আছিল এই ধৰ্মাশ্ৰয়ী ৰাষ্ট্ৰৰ মুৰব্বী।তেওঁ আছিল ৰাষ্ট্ৰৰ ৰাজনৈতিক আৰু ধৰ্মনৈতিক শক্তিৰ প্ৰতীকস্বৰুপ-“Caesar and Pope Combined”.চুলতানৰ দুয়োটা শক্তিয়েই কোৰাণৰ বিধি নিষেধৰ দ্বাৰা সীমাবদ্ধ।ইচলাম ধৰ্ম অনুসৰি সমগ্ৰ মুছলমান জগতৰ অধিকৰ্ত্তা আছিল বাগদাদৰ খলিফা।ভাৰতৰ চুলতান সকলৰ কোনো কোনোৱে খলিফাৰ প্ৰাধান্য স্বীকাৰ কৰি লৈছিল।কিন্তু সেইটো হলেও চুলতান সকল স্বাধীন আছিল।তেওঁলোক সাৰ্বভৌম ক্ষমতাৰ অধিকাৰী আছিল আৰু কোনো পাৰ্থিৱ শক্তিৰ ওচৰত তেওঁলোকে মুৰ নোদোৱাইছিল-“did not owe their sovereignty to any earthly power,neither the Caliph nor the millast”.(মিলেট (millat)চুলতান নিৰ্বাচিত কৰিছিল।খলিফাৰ প্ৰতি কোকো কোনো চুলতানে যি আনুগত্য প্ৰকাশ কৰিছিল সি আছিল সম্পুৰ্ণৰুপে নম্ৰতাসুচক।\nচুলতান স্বৈৰ ক্ষমতাৰ অধিকাৰী আছিল।সমগ্ৰ ৰাষ্ট্ৰৰ সৰ্বোচ্চ শাসক আছিল চুলতান নিজে।শাসনকাৰ্য্য ,বিচাৰ,আইন প্ৰণয়ন,যুদ্ধ পৰিচালনা আদিত চুলতানৰ স্বৈৰ ক্ষমতা আছিল।চুলতানৰ শক্তিৰ উৎস অছিল সামৰিক শক্তি।চুলতানৰ শাসনকাৰ্য্যক কোনেও সমালোচনা কৰিব নোৱাৰিছিল।চুলতান পদবীটো মৰ্যাদাপুৰ্ণ আছিল।চুলতানজনক ইচলামধৰ্মৰ ৰক্ষক বুলি বিবেচনা কৰা হৈছিল।\nচুলতান পদবী বংশানুক্ৰমিক আছিল।উত্তৰাধিকাৰী সংক্ৰামত কোনো ধৰাবন্ধা আইন নাছিল।চুলতান সকলে মৃত্যুৰ আগতেও উত্তৰাধিকাৰী মনোনীত কৰি যোৱাৰ উদাহৰণ আছিল।কোনো কোনো ক্ষেত্ৰত উত্তৰাধিকাৰী অকৰ্মণ্য হলে অভিজাতবৰ্গই চুলতান নিৰ্বাচন কৰিছিল।অৱশ্যে এনে নিৰ্বাচনৰ মাজত গণতান্ত্ৰিকতা আছিল বুলি ভাবিলে ভুল হব।অভিজাতবৰ্গৰ স্বাৰ্থই হে প্ৰাধান্য লাভ কৰিছিল।চুলতান শাসনৰ বৈশিষ্ট্য আছিল সামন্ততান্ত্ৰিকতা।প্ৰাদেশিক শাসনকৰ্ত্তা সকলে জায়গীৰ ভোগ কৰিছিল।গতিকে কেন্দ্ৰীয়শাসক সকল দুৰ্বল হলেই প্ৰাদেশিক শাসনকৰ্ত্তা সকলে বিদ্ৰোহ কৰিছিল।এইটোৱেই আছিল সামন্ততান্ত্ৰিক শাসনব্যৱস্থাৰ দুৰ্বলতা।\nমুছলমান আইনত্ত্বসকলে ইচলামীয় ৰাষ্ট্ৰৰ মুৰব্বী হিচাপে চুলতানে দহোটা কাম কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথা কৈছে।সেইকেইটা হ’ল-(১)ইচলাম ধৰ্ম ৰক্ষা (২)মুছলমান ৰাজ্যৰ সীমা ৰক্ষা (৩)বিদেশী আক্ৰমণত বাধা দিয়া (৪)ইচলামৰ শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে জেহাদ ঘোষণা (৫)ফৌজদাৰী আইন বলবৎ কৰা (৬)আইন শৃঙ্খলা ৰক্ষা কৰা (৭)বিচাৰ-বিভাগৰ দায়িত্ব বহন কৰা (৮)ৰাজহ সংগ্ৰহ কৰা (৯)দৰ্মহা আৰু অনুদান বিতৰণ কৰা আৰু (১০)নিৰ্ভৰ যোগ্য পৰামৰ্শদাতা নিয়োগ কৰা শাসনতন্ত্ৰ পৰিদৰ্শন কৰা।অমুছলমান সকলক সম্পুৰ্ণ নাগৰিক হিচাপে ধৰা নহৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ প্ৰতি চুলতানৰ কৰ্ত্তব্য কি সেই কথাও ইচলামীয় আইনত উল্লেখ কৰা আছিল।যদি অমুছলমান সকলে (enfidels)জিজিয়া কৰ দিয়ে আৰু ৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতি আনুগত্য প্ৰকাশ কৰে তেতিয়াহলে তেওঁলোকে “জিন্মি”ৰ-(zimmis)শাৰীলৈ উঠিব আৰু তেতিয়া তেওঁলোকৰ জীৱন আৰু সম্পত্তি ৰক্ষা কৰাটো চুলতানৰ কৰ্ত্তব্যই হৈ পাৰিব।\nমজলিস-ই-খালওৱাট নামৰ বিশ্বস্ত বন্ধু বান্ধৱৰ দ্বাৰা গঠিত চুলতানৰ এখন মন্ত্ৰণাসভা আছিল।শাসনকাৰ্য্যত কোনো জটিলতাই দেখা দিলে এই মন্ত্ৰণাসভাৰ মতামত বিচৰা হৈছিল।অৱশ্যে এই সভাৰ মতামত অনুযায়ী যে কৰ্ম কৰিবই লাগিব তাৰ বাধ্য বাধকতা নাছিল।মালিক,আমীৰ বা খাঁ প্ৰভৃতি অভিজাতবৰ্গই যিটো কক্ষত চুলতানৰ সৈতে দেখা সাক্ষাৎ কৰিছিল সেইটো কক্ষ বা সভাঘৰক “বাব –ই-খাস”বুলি কোৱা হৈছিল।যিটো কক্ষত বহি চুলতানে বিচাৰ কৰিছিল সেইটো কক্ষক “বাৰ-ই-আম”বুলি কোৱা হৈছিল।\nৰাজকৰ্মচাৰী সকলৰ ভিতৰত প্ৰথম আছিল প্ৰধানমন্ত্ৰী (ওৱাজিৰ)।ৰাজহ বিভাগ এওঁৰ দায়িত্বত আছিল।অৱশ্যে প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে তেওঁ অন্য বিভাগৰ ওপৰতো চকু দিব লাগিছিল।ৰাজহ বিভাগটোৰ নাম আছিল “দিওৱান—ই-ওৱাজীৰাৎ”।ৰাজহ বিভাগৰ মুৰব্বী হিচাপে চুলতানৰ সৈতে পৰামৰ্শ কৰি তেওঁ ৰাজনীতি নিৰ্ণয় কৰিছিল,ৰাজহৰ উৎসবোৰ নিৰ্ণয় কৰিছিল,ৰাজহ সংগ্ৰহ কৰা আৰু সংগৃহীত ৰাজহ ৰখাৰ নিৰাপত্তামুলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু সামৰিক আৰু অসামৰিক শিতানত ব্যয়ৰ পৰিমাণ নিৰ্দ্ধাৰণ আৰু নিয়ন্ত্ৰিত কৰিছিল।বিত্তীয় ক্ষেত্ৰত প্ৰধানমন্ত্ৰীজনক দুজন কনিষ্ঠ মন্ত্ৰীয়ে সহায় কৰিছিল।তেওঁলোকক “মুসৰীফ”(Mushrief)আৰু মুস্তাউফী (mustaufi)the wazir was,of course,the most trust worthy associate of the Sultan who acted in harmony with the Sovereign”.অৱশ্যে চুলতানজন প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ হাতৰ পুতলা হৈ পৰিছিল।প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ উপৰিও আৰু ছজন মন্ত্ৰী চুলতানৰ অধীনত আছিল।\nদিওৱান-ই-ৰিচালৎ আপীল বিভাগৰ দায়িত্বত আছিল বুলি কোৱা হৈছে যদিও প্ৰকৃততে এই বিভাগৰ দায়িত্ব কি আছিল সেই বিষয়ে পণ্ডিতসকলৰ মাজত মতভেদ আছে।ডক্টৰ কুৰেচিৰ মতে এই বিভাগটোৱে ধৰ্মসম্পৰ্কীয় আৰু পণ্ডিত আৰু ধাৰ্মিক লোকক দৰ্মহা (stipend)দিয়াৰ দায়িত্বত আছিল।আনহাতেদি ড: হাবিবুল্লাৰ মতে এই বিভাগটো পৰিক্ৰমা বিভাগৰ দায়িত্বত আছিল আৰু বিদেশলৈ ৰাষ্ট্ৰদুত পঠিয়াইছিল আৰু বিদেশৰ পৰা অহা ৰাষ্ট্ৰদুতসকলৰ দায়িত্ব বহন কৰিছিল।“দিওৱান –ই-আৰজক “The source of livelihood of the fighters for the Faith”বুলি অভিহিত কৰা হৈছিল।এই বিভাগৰ মুৰব্বীজনক “আৰিজ-ই-মুমালিক”বুলি নামাকৰণ কৰা হৈছিল।ক্ৰীতদাসৰ দায়িত্বত থকা বিভাগটো আছিল “দিৱান-ই-বন্দেগান”।চৰকাৰী চিঠিপত্ৰ প্ৰেৰণ কৰা বিভাগটোক “দিবান-ই-ইনশ্বা”বোলা হৈছিল।এই বিভাগটো এজন কেন্দ্ৰীয়মন্ত্ৰীৰ তত্ত্বাৱধানত ৰখা হৈছিল।তেওঁক “দাবিৰ-ই-মামালিক”বোলা হৈছিল।ইয়াৰ উপৰিও অন্যান্য বহুত বিভাগ আছিল আৰু প্ৰতিটো বিভাগ একোজন উচ্চ পদস্থ ৰাজবিষয়াৰ অধীনত আছিল।চৰকাৰী টকা,কৃষি,অনাদায়কৃত ৰাজহ,টাকশাল,কাৰখানা প্ৰভৃতি বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ কাম কাজ পৰিচালনাৰ ভাব বিভিন্ন বিভাগৰ ওপৰত ন্যস্ত আছিল।ইচলামধৰ্মনীতি কাৰ্যকৰী কৰিবৰ কাৰণে”সদৰ-ই-সুদুৰ”হিচাপ পৰীক্ষাৰ কাৰণে “মুস্তাফি-ই-মমালিক”নৌবাহিনীৰ তদাৰকৰ কাৰণে “আমীৰ-ই-বেহুৰ”,সৈনিকক দৰমহা দিবৰ কাৰণে বকসি-ই-ফৌজ আদি বিষয়া আছিল।“কাজী-উল-কাজাৎ”আছিল বিচাৰ বিভাগৰ প্ৰধান বিচাৰপতি।“মুফতিসকলে “বিচাৰপতি সকলক কোৰাণৰ আইন বিশ্লেষণ কৰাত সহায় কৰিছিল।ৰাজহ বিভাগৰ কৰ্মচাৰী সকলেই মাটিবাৰী সম্পৰ্কীয় বিবাদৰ বিচাৰ কৰিছিল।ৰাজহ বিভাগৰ বেছিভাগ কৰ্মচাৰীয়েই আছিল হিন্দু।দণ্ডাবিধি অতি কঠোৰ আছিল।অৱশ্যে ফিৰোজ টোগলকে দণ্ডবিধিৰ কঠোৰতা বহু পৰিমাণে হ্ৰাস কৰিছিল।\nদেশৰ আভ্যন্তৰীণ শাসনব্যৱস্থাৰ দায়িত্বভাৰ আছিল কটোৱালৰ হাতত।জনসাধাৰণৰ চালচলনৰ ওপৰত চকু ৰাখিছিল মুহতসিৰ সকলে।বস্তুৰ জোখমাখ আদিও তেওঁলোকেই চোৱাচিতা কৰিছিল।অপৰাধীসকলক বিচাৰৰ কাৰণে কাজীৰ ওচৰলৈ অনাৰ দায়িত্ব আছিল “আমীৰ-ই-দাদ”নামৰ কৰ্মচাৰীৰ ওপৰত।দেশৰ বিভিন্ন অংশৰ খবৰ সংগ্ৰহৰ কাৰণে বহুসংখ্যক গুপ্তচৰ নিযুক্ত হৈছিল।গাওঁ পঞ্চায়ত গাঁৱৰ শাসনৰ আৰু বিবাদ বিচাৰৰ দায়িত্বত আছিল।গাঁৱৰ চৌকীদাৰে পুলিচৰ দায়িত্ব বহন কৰিছিল।\nচুলতান শাসনত “হানাফি আইনবিধি”ৰ (Hanafi school)নিৰ্দেশমতে আদায় কৰা হৈছিল।হানাফি আইন চুন্নি আইন তত্ত্ব সকলে ৰচনা কৰিছিল।মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলৰ পৰা জাকৎ (ধৰ্মকৰ)আদায় কৰা হৈছিল।অমুছলমান সকলে জিজিয়া কৰ দিবলগীয়া হৈছিল।তিৰোতা,শিশু,ভিক্ষাৰী,অন্ধ,সন্ন্যাসী,খোৰা আৰু ব্ৰাহ্মণসকলে জিজিয়া কৰ দিব নালাগিছিল।অৱশ্যে টোগলকে ব্ৰাহ্মণসকলকো জিজিয়া কৰ দিবলৈ বাধ্য কৰিছিল।হিন্দুসামন্তসকলৰ পৰা আৰু জমিদাৰশ্ৰেণীৰ পৰা খাৰাজ (ভুমিকৰ)আদায় কৰা হৈছিল।যুদ্ধৰ সময়ত লুট কৰি অনা সামগ্ৰীৰ ১/৫ অংশ কৰ হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।এই কৰক “খামচ”বোলা হৈছিল।এইবিলাক কৰৰ উপৰিও গৰুচৰোৱা পথৰ কৰ,গৃহকৰ প্ৰভৃতি নানান ধৰণৰ কৰ লগোৱা হৈছিল।খাল-খন্দি পানী যোগান ধৰাৰ কাৰণে চুলতানি শাসনশালত কৰ লোৱা নহৈছিল।ফিৰোজ টোগলকে ব্যক্তিগত ধনেৰে খাল খন্দাইছিল আৰু যিসকলে তাৰ পৰা পানী লৈ জলসিঞ্চনৰ সুবিধা লৈছিল তেওঁলোকৰ পৰাহে শতকৰা দহভাগ কৰ লোৱা নিয়ম কৰিছিল।চুলতানৰ নিজৰ মাটিৰ পৰা পোৱা ৰাজহ আৰু জায়গীৰদাৰ সকলৰ পোৱা ৰাজহ চৰকাৰী আয়ৰ উৎস আছিল।চুলতানক দেখা কৰিবৰ সময়ত দিয়া উপহাৰো চৰকাৰৰ আয় বুলি ধৰা হৈছিল।\nপ্ৰাদেশিক শাসনব্যৱস্থা:চুলতানি আমোলৰ প্ৰাদেশিক শাসনব্যৱস্থা কেন্দ্ৰীয় শাসনব্যৱস্থাৰ অনুৰুপ আছিল-“The provincial government was an exact replica of the central government”.প্ৰাদেশিক শাসনকৰ্ত্তাসকল নায়েৰ-চুলতান নামে জনাজাত আছিল।কেন্দ্ৰীয় শাসনব্যৱস্থাত চুলতানসকলৰ যিটো স্থান,প্ৰাদেশিক শাসনব্যৱস্থাত প্ৰাদেশিক শাসনকৰ্ত্তাসকলৰ সেইটো স্থানেই আছিল।প্ৰাদেশিক শাসনকৰ্ত্তা সকল বিচাৰ,যুদ্ধ আৰু শাসন ব্যৱস্থাৰ দায়িত্বত আছিল।প্ৰাদেশিক ৰাজহৰ পৰা প্ৰদেশৰ কাৰণে খৰচ কৰিবলগীয়াখিনি খৰচ কৰি বাকী থকা খিনি কেন্দ্ৰীয় ৰাজকোষলৈ প্ৰেৰণ কৰিব লাগিছিল।কোনো কোনো প্ৰদেশৰ হিন্দু সামন্তৰজাসকলৰ হাতত বহুত মাটি আছিল।এইসকল সামন্তৰজাই চুলতানক বছৰি কৰ দিব লাগিছিল।তাৰ বিনিময়ত তেওঁলোকে বংশ পৰম্পৰা হিচাপে মাটি ভোগ কৰিবলৈ পাইছিল।চুলতানি আমোলত প্ৰদেশৰ সংখ্যা বিশ পঁচিশখন মান আছিল।\nচুলতান সেনাবাহিনী:যিহেতুকে চুলতানি শাসনৰ প্ৰতি জনসাধাৰণৰ সমৰ্থন নাছিল,চুলতান সকলে তেওঁলোকৰ স্থায়িত্বৰ কাৰণে সামৰিক বাহিনীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিব লগীয়া হৈছিল।সাম্ৰাজ্যৰ ওপৰত প্ৰভুত্ব ৰাখিবলৈ আৰু বাহিৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ পৰা দেশৰক্ষা কৰাৰ উদ্দেশ্যৰে চুলতান সকলে এটা বিশাল সেনাবাহিনীৰ প্ৰয়োজন বোধ কৰিছিল।পদাতিক,অশ্বাৰোহী আৰু “হস্তি আৰোহী”লৈ চুলতানি সৈন্যবাহিনী গঠিত হৈছিল।এই তিনি প্ৰকাৰ সৈন্যবাহিনীৰ ভিতৰত অশ্বাৰোহী সৈন্যবাহিনীয়েই শক্তিশালী আছিল।পদাতিক সৈন্যৰ বেছিভাগেই আছিল হিন্দু আৰু নিম্নজাতৰ মানুহ যাৰ ঘোঁৰা লবলৈ সমৰ্থ নাছিল।তেওঁলোক ধনুৰ্বিদ্যাতো পাৰ্গত আছিল।চুলতান সকলে হস্তি-আৰোহী বাহিনীৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল।সময়ে সময়ে সেনাবাহিনীৰ আকাৰৰ পৰিবৰ্ত্তন ঘটোৱা হৈছিল।\nচুলতানৰ সেনাবাহিনী বিভিন্ন জাতিৰ-যেনে তুৰ্কী,আফগান,ফাৰচী,ভাৰতীয় হিন্দু আৰু মুছলমান লোকেৰে গঠিত হৈছিল।সামৰিক বিভাগ দিৱান-ই-আৰজ নামৰ বিভাগৰ অধীনত আছিল।আলাউদ্দিন খিলজিৰ আগতে স্থায়ী সেনাবাহিনী ৰখাৰ কথা গম পোৱা নাযায়।আলাউদ্দিন খিলজিয়েই প্ৰথম বেতনভোগী সৈন্যবাহিনী ৰখাৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল।সৈন্যবাহিনীৰ সৰ্বোচ্চ পদত আছিল চুলতান নিজে।তেওঁৰ অধীনত অন্যান্য কৰ্মচাৰী আছিল।সেনাপতিসকল অভিজাতবৰ্গৰ মাজৰ পৰা নিয়োগ কৰা হৈছিল।সেনাপতিসকলৰ অধীনৰ সামৰিক কৰ্মচাৰীসকল আছিল সিপাহ-শালাৰ।প্ৰতিজন সিপাহ-শালাৰৰ অধীনত দহজনকৈ “সৰ-ই-খইল’আছিল।প্ৰতিদহজন অশ্বাৰোহী সকলৰ নেতা আছিল “সাৰ-ই-খইল”সকল।চুলতানি আমোলৰ সামৰিক সংগঠন আছিল পিৰামিডৰ নিচিনা-ক্ৰমান্বয়ে ওপৰৰ পৰা তললৈ প্ৰসাৰিত হৈছিল।চুলতানি সৈন্যবাহিনীত গোলন্দাজবাহিনী নাছিল।অৱশ্যে বলিস্ত (Balista)নামৰ এক প্ৰকাৰ প্ৰস্তাৰ-নিক্ষেপক যন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ কথা জনা যায়।চুলতানি আমোলৰ সৈন্যবাহিনীক অজেয় (invincible)বুলি কোৱা হৈছিল।\nচুলতানি আমোলৰ বিচাৰ বিভাগটো সুসংগঠিত নাছিল।বিচাৰ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত চুলতানক মুফটিসকলে সহায় কৰিছিল।ন্যায় দানৰ সময়ত চুলতানসকলে তেওঁলোক যে ন্যায়পৰায়ণ সেইটো প্ৰমাণ কৰিবলৈ যত্ন কৰিছিল।মহম্মদ টোগলকে “দিৱান-ই-সিয়াসৎ”নামৰ নতুনকৈ এটা বিচাৰ বিভাগ খুলিছিল।প্ৰধান বিচাৰ বিভাগ দুটা আছিল “দিৱান-ই-কাজা”আৰু “দিৱান-ই-মজালিম”।“দিৱান-ই-কাজা”ই “দিৱান-ই-মজালিম”আৰু দিৱান-ই-সিয়াসৎৰ সৈতে যোগাযোগ ৰক্ষা কৰি চলিছিল।কাজাই সধাৰণ আইন আৰু সিয়সৎ আৰু মজালিমে প্ৰশাসনীয় আইনৰ তত্ত্বাৱধানত আছিল।সাম্ৰাজ্যখনত এজন প্ৰধান বিচাৰপতি আছিল (Chief Justice)।তেওঁ চুলতানৰ অধীন আছিল আৰু তেওঁক চুলতানে নিযুক্তি দিছিল।তেওঁক “কুজি-উল-কুজট”বোলা হৈছিল।প্ৰতিখন নগৰতে একোজন কাজী আছিল।কাজীসকলক পোনপটীয়াকৈ কেন্দ্ৰীয়চৰকাৰে নিযুক্তি দিছিল।বিবাদ নিষ্পত্তি কৰা,মাউৰা আৰু মস্তিস্কৰ বিকৃতি থকা সকলৰ সম্পত্তি পৰিচালনা কৰা আৰু “ওৱাকঅফ’(Waqf)পৰিদৰ্শন কৰা,বাট পথ চোৱাচিতা কৰা,দুখীয়া নিছলা বিধৱাৰ কাৰণে পুনৰ বিবাহৰ বন্দোবস্ত কৰা আদি কাম কাজীসকলে কৰিব লাগিছিল।কাজীসকলক স্থানীয় গৱৰ্ণৰে সহায় কৰিছিল।\n“আমিৰ-ই-দাভ”নামৰ বিষয়াজনে চুলতানৰ অনুপস্থিতিত “মজালিম”ত সভাপতিত্ব কৰিছিল।অতি সন্মানিত আৰু উচ্চ মৰ্য্যদাৰ ব্যক্তিকহে এই পদত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল।কাজীসমুহৰ সিদ্ধান্তসমুহ বাস্তৱক্ষেত্ৰত ৰুপায়িত কৰা হৈছেনে নাই চোৱাটো “আমিৰ-ই-দাউ”ৰ কৰ্ত্তব্য আছিল।তেওঁ কটোৱাল আৰু “মুহতাসিব”সকলকো নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল।এওঁ মচজিদ,দলং,ৰাজহুৱা সম্পত্তি আদিৰ ৰক্ষণাবেক্ষণৰ ওপৰতো চকু ৰাখিব লাগিছিল।চুলতানি আমোলৰ বিচাৰ ব্যৱস্থাৰ মুল কথা আছিল যে অন্যায়েৰে সৈতে এখন ৰাষ্ট্ৰ বৰ্ত্তি থাকিব নোৱাৰে।বলবন,মহম্মদ-বিন-টোগলক,ফিৰোজ টোগলক আইনৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা থকা চুলতান আছিল।\nঅৰ্থনৈতিক অৱস্থা (Economic condition)\nসমসাময়িক বিৱৰণ,সাহিত্য,লোকগীত,বিদেশী ভ্ৰমণকাৰীৰ বৰ্ণনা আদিৰ পৰা চুলতানি আমোলৰ অৰ্থনৈতিক অৱস্থাৰ কথা জানিব পাৰি।অৱশ্যে চুলতানি আমোলত ভাৰতবৰ্ষৰ সকলো অংশৰ অৰ্থনৈতিক অৱস্থা একেধৰণৰ নাছিল।\nকৃষি:চুলতানি আমোলত কৃষিয়েই আছিল প্ৰজাসাধাৰণৰ প্ৰধান জীৱিকা।উৎপাদন ব্যৱস্থাৰ আৰু উৎপাদিত বস্তু চৰকাৰীভাৱে বিতৰণ কৰাৰ ব্যৱস্থা নথকাৰ কাৰণে অৰ্থনৈতিক অৱস্থা মোটামুটিভাৱে ভাল আছিল যদিও ধনী দুখীয়াৰ মাজৰ পাৰ্থক্য চকুত পৰা বিধৰ আছিল।অৱশ্যে ভালেকেইজনমান চুলতানে কৃষিৰ উন্নতিৰ কথা চিন্তা কৰিছিল।এই ক্ষেত্ৰত ফিৰোজ টোগলকৰ জলসিঞ্চন ব্যৱস্থাৰ কথা উল্লেখ কৰিব পাৰি।\nশিল্প:চহৰ আৰু গাওঁ অঞ্চলত চৰকাৰী পৃষ্ঠপোষকতাত নানাপ্ৰকাৰ শিল্পৰ উন্নতি সাধন হৈছিল।যিহেতুকে অৰ্থসম্পদ কেৱল অভিজাতবৰ্গৰ হাতত গোট খাইছিলহি সেই হেতুকে বিভিন্ন ঠাইত শিল্পজাত সামগ্ৰী উৎপাদনৰ কাৰণে বহুতো কেন্দ্ৰ গঢ় লৈ উঠিছিল।চুলতান আৰু অভিজাত সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰয়োজন দুৰ কৰিবৰ কাৰণে দিল্লীতেই “চৰকাৰ কাৰখানাত”চাৰি হাজাৰ তাঁতি নিযুক্তি দিয়া হৈছিল।উৎপন্ন হোৱা শিল্প দ্ৰব্য আছিল কাপোৰ,ৰেশম,চেনি,কাগজ ইত্যাদি।বিদেশী পৰ্য্যটক মৰকপল,মহুৱান,বাৰথেমা,এডোৱাৰ্ডবাৰবোসাই চুলতানি আমোলত শিল্পৰ উন্নতি হোৱা,বিশেষকৈ বঙ্গদেশৰ শিল্পজাত সামগ্ৰীৰ প্ৰশংসা কৰিছে-“The richest country is Bengal in world for cotton,ginger,sugar,grain and flesh of every king”(Barthema-from “An Advanced History of India”)ইয়াৰ উপৰিও ভাৰতীয় কাৰিকৰ সকলে আকৰ্ষণীয় অলঙ্কাৰ আৰু দেখিলে আচৰিত হবলগীয়া অন্যান্য বস্তু নিৰ্মাণ কৰিছিল।ব্যৱসায় বাণিজ্যত লিপ্ত থকা বেছিভাগ বেপাৰী হিন্দু আছিল।বাট পথ,সেই যুগৰ মানদণ্ডত,উন্নত আছিল আৰু ব্যৱসায়ে বাণিজ্যৰ সহায়ক হৈছিল।বহু আঁতৰৰ পৰা চহৰলৈ আৰু বন্দৰলৈ বস্তু কঢ়িয়াই অনা হৈছিল।অন্তৰ্বাণিজ্যৰ লগে লগে চুলতানি আমোলত বহি ৰ্বাণিজ্যৰো প্ৰসাৰ ঘটিছিল।চীন,মালয় দ্বীপপুঞ্জ,আফগানিস্থান,মধ্য এচিয়া,পাৰস্য,তিব্বত,ভুটান,ব্ৰহ্মদেশ আৰু ইউৰোপৰ বিভিন্ন দেশৰ সৈতে জলপথেদি ভাৰতৰ বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক স্থাপন হৈছিল।বঙ্গদেশৰ পৰা ছিল্কৰ ৰুমাল,ৰংকৰা মাটিৰ সঁজুলি,সোণালী সুতাৰে বনকৰা টুপি,চুৰিকটাৰী আৰু কেচি ৰপ্তানি কৰা হৈছিল।বঙ্গ আৰু কাম্বেৰ পৰা চিৰিয়া,পাৰস্য,আৰব আদি ঠাইলৈ কপাহী আৰু ছিল্কৰ সুতা ৰপ্তানি কৰা হৈছিল।ইয়াৰ উপৰিও মৰাপাট,নাৰিকল,চন্দন কাঠ,মণিমুক্তা,হাতীৰ দাঁত,লং,জলকীয়া,কাফুৰ ,জাঁইফল ,বনকৰা ৰেশম কাপোৰ ৰপ্তানি কৰা হৈছিল।আৰব আৰু তুৰস্কৰ পৰা ঘোঁৰা আমদানি কৰা হৈছিল।মুঠতে চুলতানি আমোলত সোণৰুপেৰে ভাৰত চহকী আছিল।বাবৰেও ভাৰতৰ সোণ ৰুপৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল।কিন্তু সেয়ে হলেও অভিজাত আৰু শাসক সম্প্ৰদায়ৰ অৰ্থ আৰু প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰীৰ যোগান ধৰোতা সাধাৰণ প্ৰজাৰ অৱস্থা অতি শোচনীয় আছিল।কৃষক আৰু শ্ৰমিক শ্ৰেণী দুৰ্দশাগ্ৰস্ত আছিল।আমিৰ খুসৰুয়ে কৈছিল “Every pearl in the royal crown is but the crystallised drop of blood fallen from the tearful eyes of the poor peasants”-\nসামাজিক অৱস্থা (Social Condition)\nচুলতানি আমোলত বেছিভাগ লোকেই গাঁৱত বাস কৰিছিল।মাজে সময়ে খৰাংবতৰৰ কাৰণে খাদ্য সামগ্ৰীৰ নাটনি হলেও খাদ্য বস্তুৰ অভাৱ নাছিল আৰু সস্তাতে পোৱা গৈছিল।সেই সময়ত কৃষকে নাঙল ব্যৱহাৰ কৰি পুৰণি পদ্ধতিৰেই খেতি কৰিছিল।মানুহৰ ঘৰবোৰ মাটি আৰু খেৰৰ আছিল।ঘৰসজা এই সামগ্ৰীবোৰ সহজতেই পোৱা গৈছিল।গাঁওবোৰ স্বয়ংসম্পুৰ্ণ আছিল।প্ৰয়োজনীয় সকলো বস্তু গাঁৱতেই উৎপন্ন হৈছিল।নাপিত,মুচীয়াৰ,বেপাৰী গাঁৱতেই আছিল।গাওঁ পঞ্চায়তসমুহে গোচৰ নিষ্পত্তি কৰিছিল।যৌথ প্ৰথা আছিল কাৰণে মানুহে নিৰাপত্তা ৰোধ কৰিছিল।গাঁৱত মানুহে আমোদ-প্ৰমোদেৰেই দিন কটাইছিল।ধৰ্মীয় আৰু বাৰ্ষিক উৎসৱ পতা হৈছিল।ধৰ্মগ্ৰন্থ পাঠ,”কথা”আদিয়ে মানুহৰ আধ্যাত্মিক প্ৰয়োজনীয়তাখিনি পুৰণ কৰিছিল।\nগাঁৱৰ তুলনাত চহৰৰ সংখ্যা কম আছিল।দিল্লী,জৌনপুৰ,লাহোৰ উল্লেখনীয় চহৰ আছিল।ৰাজহুৱা,স্নানাগাৰ,বজাৰ,ৰুটিখানাকে(bakery) ধৰি সকলোবোৰ সুবিধা চহৰত পোৱা গৈছিল।চুলতান আৰু অভিজাত সম্প্ৰদায়ৰ লোকৰ বাসগৃহসমুহ কেইবা মহলাৰ আছিল।\nচুলতানি আমোলত অভিজাত সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে শাসন ব্যৱস্থাৰ ওপৰত প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল।সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক প্ৰতিপত্তিৰ পিনৰ পৰা অভিজাত সকল চুলতানৰ পিছতে আছিল।অভিজাত সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলৰ মাজত সংহতি,দেশাত্মবোধ,সহিষ্ণুতা আদি ভাবৰ অভাৱ পৰিলক্ষিত হৈছিল।তেওঁলোকে আমোদ প্ৰমোদত সময় আৰু অৰ্থ ব্যয় কৰিছিল অৱশ্যে তেওঁলোকৰ মাজত সংস্কৃতিৰ প্ৰতি ধাউতি থকা ব্যক্তিও আছিল।অভিজাতবৰ্গৰ ভালেমান,শিক্ষা সাহিত্যৰ পৃষ্ঠপোষক আছিল।তেওঁলোকৰ বহুতৰে নিজস্ব পুথিভঁৰাল আছিল আৰু তেওঁলোকে শিক্ষানুষ্ঠান পাতি দিছিল।\nসমাজত মধ্যবিত্ত শ্ৰেণী নাছিল।ধনী আৰু দুখীয়া এই দুয়োটা শ্ৰেণীতেই সমাজখন বিভক্ত আছিল।\nসমাজৰ অন্য শ্ৰেণীৰ লোকসকল আছিল আইনতত্ত্বজ্ঞ,সন্ন্যাসী,পণ্ডিত,দাৰ্শনিক,উলেমা,চুফী,চেইখ,যোগী ইত্যাদি।এওঁলোকক সমাজে সন্মানৰ চকুৰে চাইছিল।\nচুলতানি আমোলত ক্ৰীতদাস আৰু ক্ৰীতদাসী ৰখাৰ প্ৰথাৰ ব্যাপকতা পৰিলক্ষিত হৈছিল।ক্ৰীতদাস ৰাখিব পৰাটো আভিজাতৰ চিন বুলি পৰিগণিত হৈছিল।চুলতান,আমীৰ,মালিক খাঁম আদিয়ে বহু পৰিমাণৰ ক্ৰীতদাস-দাসী ৰাখিছিল।\nচুলতানি আমোলত স্ত্ৰীজাতি পুৰুষৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল।সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ তিৰোতাসকলৰ মাজত বিদ্যাচৰ্চাৰ ৰীতি প্ৰচলিত আছিল।পৰ্দা প্ৰথাৰ প্ৰচলন আছিল।তিৰোতাৰ ওপৰত অত্যাচাৰ অবিচাৰৰ দৃষ্টান্ত আছিল যদিও স্ত্ৰীজাতিক যথেষ্ট সন্মানৰ চকুৰে চোৱা হৈছিল।\nচুলতানি আমোলত সমাজত সাম্প্ৰদায়িক সমন্বয় সাধন হৈছিল বুলি কব নোৱাৰি।মুছলমান অক্ৰমণৰ আগতে ভাৰতলৈ অহা বহিৰাগত সকলক ভাৰতীয় সমাজে আপোন কৰি লৈছিল।কিন্তু মুছলমান আক্ৰমণকাৰীসকলৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ ব্যতিক্ৰম দেখা গৈছিল।তুৰ্কী আক্ৰমণকাৰী সকলৰ বিজয় অহঙ্কাৰেই ইয়াৰ কাৰণ আছিল।মুছলমানসকলৰ ধৰ্মান্ধতা আৰু লুণ্ঠন কাৰ্য্যই হিন্দু মুছলমানৰ সংমিশ্ৰণৰ পথত অন্তৰায় হিচাপে থিয় দিছিল।সমাজত হিন্দুসকলক “জিন্মি”অৰ্থাৎ বিশেষ চৰ্তৰ অধীনত বসবাস কৰিবলৈ অধিকাৰ পোৱা লোক বুলিহে ধৰা হৈছিল।জিজিয়া কৰ দিহে হিন্দু সকলে চুলতানৰদ্বাৰা তেওঁলোকৰ জীৱন আৰু সম্পত্তি ৰক্ষাৰ অধিকাৰ লাভ কৰিছিল।\nকিন্তু আনহাতেদি এইটোও অনস্বীকাৰ্য্য যে দীৰ্ঘদিন ধৰি একেলগে বসবাস কৰাৰ কাৰণে হিন্দু আৰু মুছলমান সমাজ উভয়ে উভয়ৰ ওপৰত প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল।উদাহৰণস্বৰুপে হিন্দুৰ দৰে মুছলমানসকলৰ বহুত তিৰোতাই সতীদাহ প্ৰথা মানিছিল।হিন্দু তিৰোতাইও পৰ্দা-প্ৰথা মানি চলিছিল।দশেৰা,হোলী,মহৰম,সবেৰৰাট আদি উৎসৱত হিন্দু সকলেও ভাগ লৈছিল।হিন্দু আৰু মুছলমান উভয়ে অংশ গ্ৰহণ কৰাৰ কাৰণে কোনো কোনো ক্ষেত্ৰত এই উৎসৱৰ ৰুপটোও পৰিবৰ্ত্তন হৈছিল।উদাহৰণস্বৰুপে সবেবৰাটত আটচবাজী (firework)আৰু মহৰমত তাজিয়াৰ প্ৰৱৰ্ত্তন হিন্দু উৎসৱৰ প্ৰভাৱ বুলি ধৰিব পাৰি।তদুপৰি ইচলাম ধৰ্মত জাতিভেদ প্ৰথা নাই।কিন্তু ভাৰতীয় মুছলমান সকলে বিয়া-বাৰুৰ ক্ষেত্ৰত ৰক্ষণশীলতা প্ৰদৰ্শন কৰা দেখা যায়।এইটো হিন্দু প্ৰভাৱৰ ফল বুলি কব পাৰি।হিন্দু সমাজৰ সাধুসন্ত সকলৰ আৰ্হিত মুছলমান সমাজত পীৰসকলৰ উদ্ভৱ হৈছিল।বহুতো হিন্দুৱে মুছলমান ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত আৰু বহুতো চুলতানে হিন্দু পত্নী গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত হিন্দু সমাজৰ আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ মুছলমান সমাজত সোমাই পৰিছিল।\nমুছলমানসকল চুন্নি আৰু চিয়া এই দুটা ভাগত বিভক্ত আছিল।চুন্নিসকলক চুলতানসকলে সহায় কৰিছিল।চিয়াসকলৰ প্ৰভাৱ সমাজত কম আছিল।তেওঁলোকে চুলতানা ৰেজিয়াৰ শাসন কালত এবাৰ বিদ্ৰোহ কৰি বিফল হৈছিল।চুফি সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলৰ সৈতেও চুন্নিসকলৰ সংঘৰ্ষ হৈছিল।চুফিসকলৰ মতে ভাৰতবৰ্ষৰ উলেমানসকলৰদ্বাৰা কোৰাণৰ ভুল ব্যাখ্যা দিয়া হৈছে।চুফিসকলৰ তিনিটা শাখা আছিল।সেইকেইটা হৈছে ছিশটী (chisti),সুৰুওৱাৰ্ডি আৰু ফিৰদোসী।চুফীসকল উদাৰ দৃষ্টিভঙ্গীৰ আছিল আৰু ঈশ্বৰ প্ৰেমৰদ্বাৰা ঈশ্বৰৰ লগত মিলিত হোৱাৰ কথা কৈছিল।তেওঁলোক জ্ঞানৰ অন্বেষণকাৰী আছিল।\nশিল্প আৰু স্থাপত্য (Art and Architecture)\nহিন্দু আৰু মুছলমান প্ৰতিভাৰ যুগ্ম প্ৰচেষ্টাত সৃষ্টি হোৱা ভাৰতীয় শিল্প আৰু স্থাপত্যই যুগ যুগ ধৰি সকলোৰে বিস্ময় উদ্ৰেক কৰি আহিছে।এই দুয়োটা পৃথক,অথচ উন্নত সভ্যতাৰ পৰস্পৰ প্ৰভাৱৰ ফলত এটা অতি অপুৰ্ব শিল্প,বিশেষকৈ স্থাপত্য শিল্প গঢ় লৈ উঠিছিল।মুছলমানসকল অহাৰ আগতে অতীজ ভাৰতত হিন্দু স্থাপত্যৰ এটা অতি উন্নতমানৰ পৰম্পৰা আছিল।অৱশ্যে স্থাপত্য শিল্পত কোনটো সভ্যতাৰ দান কিমান সেইটো বিচাৰি উলিওৱা টান।\nচুলতানি আমোলৰ স্থাপত্য বিদ্যাৰ অগ্ৰগতি তিনিটা ভাগত ভগাব পাৰি।প্ৰথম পৰ্য্যায়ত দিল্লী,লাহোৰ আৰু আজমীৰত দাসবংশৰ আৰু খিলজিবংশৰ চুলতানসকলে নিৰ্মাণ কাৰ্য্য হাতত লৈছিল।টোগলক বংশৰ চুলতানসকলৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য্য দ্বিতীয় ভাগত পৰিছিল।এই সময়ৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য্য প্ৰথম পৰ্য্যায়ৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য্যতকৈ কিছু পৃথক আছিল।তৃতীয় পৰ্য্যায়ৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য্য প্ৰদেশ বিলাকত হৈছিল।প্ৰাদেশিক গৱৰ্ণৰসকলে স্বাধীনতা ঘোষণা কৰাৰ পিছত তেওঁলোকৰ ৰাজধানীবোৰত সুন্দৰ ৰাজপ্ৰাসাদ,মচজিদ আৰু অন্যান্য ৰাজহুৱা ঘৰ নিৰ্মাণ কৰি সুশোভিত কৰি পেলাইছিল।\nকুতুবুদ্দিনে আইবাকে দিল্লীত “কুওৱাট-উল-ইচলাম”আৰু আজমীৰত “আধাই-ডিন-কা-ঝোনপ্ৰা”মচজিদ নিৰ্মাণ কৰিছিল।পৃথ্বিৰাজ চৌহানৰ দুৰ্গৰ আশে পাশে তেওঁ এটা গৃহপ্ৰকল্প (Building complex)গঢ়ি তুলিছিল।১১৯৯ চনত তেওঁ চুফী সন্ন্যাসী খাজা কুতুবুদ্দিন বখটিয়াৰ কাকীৰ সোঁৱৰণত কুতুবমিনাৰ নিৰ্মাণৰ কাম হাতত লৈছিল।ইলটুৎমিছে কুতুবমিনাৰৰ কাম সম্পুৰ্ণ কৰিছিল।ইলটুৎমিছে তেওঁৰ জীৱিতকালত “কুওৱাট-উল-ইচলাম”মচজিদৰ কাষত নিৰ্মাণ কৰা পকী মৈদামটো পাৰস্য দেশীয় শিল্পকলাৰ উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন আছিল।ইয়াৰ উপৰিও ইলটুৎমিছে তেওঁৰ পুতেক নাসিৰুদ্দিন মহমুদৰ সমাধি স্থানত চুলতান ঘৰহী (Sultan Gharhi)নামৰ এটা পকী মৈদাম সাজিছিল।পৃথ্বিৰাজ চৌহানৰ দুৰ্গৰ (কিলা-ই-ৰায়,পিথৌৰা)দক্ষিণ-পুবত বালবনৰ মৈদাম আছিল।ইয়াৰ ওপৰত থকা গম্বুজটোত চাৰিওপিনে দুৱাৰ আছিল।\nআলাউদ্দিন খিলজিয়েও নিৰ্মাণ কাৰ্য্যত আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল।“আলাই-দৰওৱাজা (Alai Darwaza)১৩১৯ চনত নিৰ্মাণ কৰি সম্পুৰ্ণ কৰা হৈছিল।ইয়াক ইচলামীয় স্থাপত্যবিদ্যাৰ “treasure-gem”বুলি কোৱা হৈছিল।আলাউদ্দিনে আৰু এটা নতুন দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ উপৰিও “চিৰি”চহৰখন নিৰ্মাণ কৰিছিল।ইয়াতে আলাউদ্দিনে “মহল হাজৰা সুতুন”(The palace of thousand pillars)নামৰ গাম্ভীৰ্য্যপুৰ্ণ ৰাজপ্ৰাসাদটো নিৰ্মাণ কৰিছিল।চেইখ নিজামুদিন আউলিয়াৰ মঠৰ চাৰিবেৰৰ ভিতৰতে আলাউদ্দিন খিলজিয়ে “জামাইট খানা”(Jamait khana)মসজিদটো নিৰ্মাণ কৰিছিল।\nআগৰ দিনৰ চুলতানসকলৰ নিৰ্মাণকাৰ্য্যৰ সৈতে টোগলক বংশৰ চুলতান সকলৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য্যৰ এটা পাৰ্থক্য চকুত পৰিছিল।আগৰদিনৰ চুলতান সকলে বহু অৰ্থ ব্যয় কৰি নানান ধৰণৰ অঙ্গ সজ্জাৰে তেওঁলোকৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য্যৰদ্বাৰা বিজেতা হিচাপে তেওঁলোকৰ অহঙ্কাৰ আৰু জাকজমকতাৰ প্ৰদৰ্শন কৰিছিল।কিন্তু টোগলক বংশৰ চুলতানসকলৰ দৃষ্টিভঙ্গী এইক্ষেত্ৰত বাস্তৱধৰ্মী আছিল।তেওঁলোকে কম খৰচতে আৰামদায়ক বিলাসিতাপুৰ্ণ ধুনীয়া ধুনীয়া ঘৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল।গিয়াসুদ্দিন টোগলকে “টোগলকাবাদ”চহৰখন নিৰ্মাণ কৰিছিল।এওঁ চহৰখনৰ বেৰৰ তলত নিজৰ সুশোভিত মৈদামটো নিৰ্মাণ কৰি থৈছিল।টোগলকাবাদৰ ওচৰৰ আদিলাবাদৰ সৰু দুৰ্গটো মহম্মদ টোগলকে নিৰ্মাণ কৰিছিল।তেওঁ জাহানপনাহ (Jahanpanah)চহৰখনো নিৰ্মাণ কৰিছিল।মহম্মদ-বিন-টোগলকে নিশ্চয় দৌলতাবাদত ভালেমান ঘৰ দুৱাৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল।ফিৰোজ টোগলক এজন প্ৰখ্যাত নিৰ্মাতা আছিল আৰু ভালেমান মচজিদ,মৈদাম,পানী ৰখা ৰিজাৰ্ভয়েৰ ,দলং,খাল,ৰাজহুৱা স্নানাগাৰ,মঠ,বাগিচা ইত্যাদি নিৰ্মাণ কৰাৰ উপৰিও “ফতেহাবাদ”,”হিচাৰফিৰোজ”আৰু “জৌনপুৰ”চহৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল।তেওঁ ফিৰোজাবাদো নিৰ্মাণ কৰিছিল।ফিৰোজাবাদত তেওঁ “কোটলা ফিৰোজাশ্বাহকে”ধৰি তিনিটা প্ৰাসাদ নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু সভাসদ আৰু সচিবালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ কাৰণে ৰাজহুৱা ঘৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল।\nচৈয়দবংশ আৰু লোডীবংশৰ চুলতান সকল সমৃদ্ধিশালী নোহোৱাৰ কাৰণে নিৰ্মাণ কাৰ্য্য হাতত লব পৰা নাছিল।তথাপি খিজিৰ খানে “খিজিৰাবাদ”চহৰৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰিছিল,আৰু মুবাৰক শ্বাহে “মুবাৰকবাদ”চহৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল।ইয়াৰ উপৰিও চৈয়দ আৰু লোডীবংশৰ চুলতান আৰু অভিজাতবৰ্গই ভালেমান সুশোভিত উৎকৃষ্ট শিল্পৰ মৈদাম নিৰ্মাণ কৰিছিল।\nচুলতানি আমোলৰ শেষৰ পিনে,আগতে উল্লেখ কৰা মতে,অধিক পৰিমাণৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য্য প্ৰদেশবিলাকত হৈছিল।বঙ্গ,জৌনপুৰ,মালৱ,গুজৰাট আৰু বাহমনীৰাজ্যৰ শাসকসকলে শিল্প আৰু স্থাপত্যৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল।মেৱাৰ,মাৰওৱাৰ আৰু বিজয়নগৰত হিন্দুস্থাপত্যশৈলীৰ পৰম্পৰা অব্যাহত আছিল।\nচুলতানি আমোলৰ স্থাপত্য,ফাৰগুচনে কোৱাৰ দৰে মুছলমান স্থাপত্য শিল্প পদ্ধতিৰ ভাৰতীয় সংস্কৰণ বুলি ভাবিলে ভুলকৈ ভবা হব।কাৰণ “Islamic architecture,so called isamisnomer”কাৰণ ইচলাম ধৰ্মৰ উৎপত্তি স্থান আৰবদেশত স্থাপত্যবিদ্যাৰ পৰম্পৰাই নাছিল।মধ্য এচিয়া,উত্তৰ আফ্ৰিকা,পুব ইউৰোপত ইচলাম ধৰ্মই প্ৰসাৰতা লাভ কৰাৰ লগে লগে সেই ঠাইবোৰত স্থাপত্যশৈলীৰ সৈতে সংমিশ্ৰণ হৈ যুগ্ম ইচলামীয় স্থাপত্যশৈলী গঢ় লৈ উঠিছিল।ভাৰততো ভাৰতীয় স্থাপত্যশিল্পৰ প্ৰভাৱ পৰি,চুলতানি আমোলত যি স্থাপত্যশিল্প গঢ় লৈ উঠিছিল,সি হিন্দু আৰু মুছলমান শিল্প আৰু স্থাপত্য পদ্ধতিৰ সংমিশ্ৰণৰ ফলতেই গঢ় লৈ উঠিছিল বুলি আধুনিক ঐতিহাসিক সকলে বিশ্বাস কৰে।তদুপৰি চুলতানসকলে তেওঁলোকৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য্যত ভাৰতীয় স্থপতি,ৰাজমিস্ত্ৰী আৰু কৰ্মী নিয়োগ কৰিবলগীয়া হৈছিল।সেইপিনৰ পৰাও হিন্দু স্থাপত্যশৈলীৰ প্ৰভাৱ পৰাটো স্বাভাৱিক আছিল।অৱশ্যে চুলতানি আমোলৰ আদি ভাগত হিন্দু আৰু মুছলমান শৈলীৰ সংমিশ্ৰণ কিছু পৰিমাণে আকস্মিক আছিল।চুলতানি আমোলৰ দ্বিতীয় পৰ্য্যায়ত অৰ্থাৎ টোগলক বংশৰ চুলতানসকলৰ দিনত এই সংমিশ্ৰণ অধিক স্বাভাৱিক আৰু পৰিপক্ক হৈ উঠিছিল।চুলতানি আমোলৰ তৃতীয় পৰ্য্যায়ত এই সংমিশ্ৰণে নিটোল ৰুপ ধাৰণ কৰিছিল –“a healthy Synthesis between the two started taking place during the third phase of its development”.\nসাহিত্য আৰু ধৰ্ম (Literature & Religion)\nহিন্দুসভ্যতা আৰু সংস্কৃতি আৰু ইচলামীয় সংস্কৃতিৰ পৰস্পৰ প্ৰভাৱৰ সুফল সাহিত্য আৰু ধৰ্মৰ ক্ষেত্ৰটো প্ৰকাশ পাইছিল।দিল্লীৰ ভালে কেইজনমান চুলতানে আৰু প্ৰাদেশিক শাসনকৰ্তাই আৰবী,ফাৰচী আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল।বঙ্গদেশৰ স্বাধীন চুলতান সকলেও বঙ্গদেশৰ সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ উন্নয়নৰ কাৰণে আন্তৰিক প্ৰচেষ্টা চলাইছিল।\nদিল্লীৰ ভালেকেইজনমান চুলতানে আৰবী আৰু ফাৰচী ভাষাৰ লগতে সংস্কৃত ভাষা সাহিত্যৰো পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল।গিয়াসুদ্দিন বলবনে আমীৰ খুসৰুফ তেওঁৰ ৰাজসভাত স্থান দিছিল।খুসৰুৰ উপৰিও চুলতানী আমোলৰ অন্য এজন বিখ্যাত কবি আছিল হাসান দেহলবি।\nচুলতানি আমোলত ইতিহাস সাহিত্য ৰচনাৰ অভুতপুৰ্ব আগ্ৰহ পৰিলক্ষিত হৈছিল।“মিনহাজ-উস-চিৰাজ”,”জিয়াউদ্দিনবৰণী”,”সামস-ই-চিৰাজ”,”আফিফ”,”আজউদ্দিন-খালিদ-খানী”আদি ঐতিহাসিক চুলতানি আমোলৰ ধাৰাবাহিক ইতিহাস ৰচনা কৰিছিল।যদিও বেছি ভাগ সাহিত্য আৰবী আৰু ফৰাসী ভাষাতেই ৰচিত হৈছিল তথাপি মুছলমানলিখক সকলৰ বহুতে সংস্কৃতভাষাৰ প্ৰতিও অনুৰাগ প্ৰকাশ কৰিছিল।\nআলবেৰুণীয়ে চুলতান মামুদৰ ৰাজসভা ত্যাগ কৰি অহাৰ পিছত ভালেমান দিন ধৰি সংস্কৃত সাহিত্য আৰু হিন্দুদৰ্শনৰ আলোচনাত ব্ৰতী হৈ পৰিছিল।নগৰকোট দুৰ্গ জয় কৰাৰ পিছত জ্বালামুখী মন্দিৰত পোৱা প্ৰায় তিনিশ সংস্কৃত গ্ৰন্থ ফিৰোজ টোগলকৰ নিৰ্দেশক্ৰমে ফৰাচী ভাষালৈ অনুবাদ কৰা হৈছিল।লোডীবংশৰ সিকান্দৰ লোডীৰ নিৰ্দেশক্ৰমেও বহুসংখ্যক সংস্কৃত গ্ৰন্থ ফাৰচী ভাষালৈ অনুবাদ কৰা হৈছিল।বঙ্গদেশৰ স্বাধীন চুলতান হুসেন শ্বাহৰ মন্ত্ৰী ৰুপ গোস্বামীয়ে পঁচিশখন সংস্কৃত গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল।ইয়াৰ ভিতৰত “বিদগ্ধ মাধবী”আৰু “ললিতামাধব”গ্ৰন্থদুখন উল্লেখযোগ্য।কাশ্মীৰৰ চুলতান জৈন-উল-আবিদীনেও সংস্কৃত ভাষাৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল।চুলতানী যুগৰ হিন্দুসকলেও সংস্কৃত ভাষা সাহিত্যৰ চৰ্চা অব্যাহত ৰাখিছিল।এই যুগৰ সংস্কৃত সাহিত্যসেৱী সকলৰ ভিতৰত পাৰ্থসাৰথি মিশ্ৰ (এওঁ কৰ্মমীমাংসাৰ ওপৰত লিখিছিল-উল্লেখযোগ্য শাস্ত্ৰ দীপিকা),জয়সিংহ সুৰী (উল্লেখযোগ্য ৰচনা নাটক হামীৰ-মদ-মৰ্দন),ৰবিবৰ্মন (প্ৰদ্যুমন্য অভুদ্যয়),বিদ্যানাথ (প্ৰতাপৰুদ্ৰ কল্যাণ),বামনভট্টবান (পাৰ্বতী পৰিণয়),গঙ্গাধৰ (গঙ্গদাস প্ৰতাপ বিলাস),ৰুপ গোস্বামী ,পদ্মনাভদত্ত,বিদ্যাপতি উপাধ্যায় ,বাচস্পতি,ৰঘুনাথ ,চায়নাচাৰ্য্য আৰু মাধব বিদ্যাবন্যৰ নাম বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য।মুছলমান মণিষী মালিক মহম্মদ জায়গীৰ “পদ্মাবৎ কাব্য”এই ক্ষেত্ৰত বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য।\nচুলতানি আমোলত প্ৰাদেশিক ভাষাৰ ভিতৰত হিন্দী,ব্ৰজভাষা ,মাৰাঠী,বঙালী আৰু তেলেগু ভাষাৰ উৎকৰ্ষ সাধন হৈছিল।হিন্দী ভাষাৰ উন্নতিলৈ বৰঙণি আগবঢ়োৱা সকলৰ ভিতৰত ৰমানন্দ আৰু কবিৰ অন্যতম আছিল।কবিৰৰ “দোহা”আৰু “সাখী”বোৰ এই ক্ষেত্ৰত বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য-“dohas and Sakhis,permeated with devotional fervor,are brilliant specimens of Hindi literature”.মাৰাঠী ভাষাৰ উন্নতিৰ ক্ষেত্ৰত নামদেৱৰ উল্লেখনীয় বৰঙণি আছিল।এই ক্ষেত্ৰত ব্ৰজভাষাত ৰচিত মীৰাবাঈৰ ভজনবোৰৰ কথাও স্মৰণীয়।মীৰাবাঈৰ ভজনৰ বিষয়বস্তু আছিল “ৰাধা-কৃষ্ণ”।বঙ্গদেশৰ ভাষাসাহিত্যলৈ চণ্ডীদাস,কৃত্তিবাস,মালাধৰ বসু,পৰমেশ্বৰ কবীন্দ্ৰ,শ্ৰীকৰ নন্দী অদিয়ে উল্লেখনীয় বৰঙণি আগবঢ়াইছিল।বঙ্গদেশৰ স্বাধীন চুলতান সকলৰ দিনতো বঙ্গসাহিত্যৰ যথেষ্ট উন্নতি সাধন হৈছিল।চুলতান হুসেন শ্বাহৰ পৃষ্ঠপোষকতাত ৰামায়ণ আৰু মহাভাৰত বঙালীভাষালৈ অনুবাদ কৰা হৈছিল।কৃতিবাসৰ বঙালী ৰামায়ণ বঙ্গদেশৰ অমুল্য সম্পদ।হুসেন শ্বাহৰ আমোলত মালাধৰ বসুৱে ভাগৱত বঙালী ভাষালৈ অনুবাদ কৰিছিল।হুসেন শ্বাহৰ সেনাপতি পৰাগল খাই বঙালীভাষালৈ মহাভাৰত অনুবাদ কৰিছিল।\nধৰ্ম:মুছলমানসকলৰ আক্ৰমণৰ ফলস্বৰুপে দুটা বিপৰীতমুখী ধৰ্ম উদ্ভৱ হৈছিল।এটা আছিল ৰক্ষণশীল আৰু আনটো আছিল উডাৰ।হিন্দু ৰক্ষণশীল সকলে,ইচলাম ধৰ্মক,ধৰ্মান্তৰ কৰোৱা ধৰ্ম বুলি ধৰি লৈছিল আৰু বহুতো হিন্দুৱে ইচলামধৰ্ম গ্ৰহণ কৰাত হিন্দুসকলৰ মনত ৰক্ষণশীল মনোভাৱ অধিক দৃঢ় হৈ পৰিছিল।ৰক্ষণশীল সকলে হিন্দুধৰ্মক ৰক্ষা কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে জাতিভেদ প্ৰথা কঠোৰ কৰি তুলিছিল আৰু স্মৃতিশাস্ত্ৰ সমুহৰ জৰিয়তে কিছুমান নীতিনিয়ম প্ৰণয়ন কৰিছিল।সেই স্মৃতিশাস্ত্ৰবোৰৰ ভিতৰত মাধৱ বিদ্যাৰণ্যৰ পৰাশৰ স্মৃতিৰ টোকা “কালনিৰ্ণয়”বিশ্বেশ্বৰৰ “মদন পাৰিজাত”উল্লেখযোগ্য আছিল।অন্য হাতেদি ইচলামধৰ্মৰ গণতান্ত্ৰিক নীতিসমুহ আৰু একেশ্ববাদৰ ধাৰণা হিন্দু সকলৰ সমাজ আৰু ধৰ্মজগতখনত সোমাই পৰে।ইয়াৰ ফলত উদাৰতাৰ ভেটিত গঢ় লৈ উঠে ভক্তিবাদ।ভক্তিবাদৰ মুল কথা আছিল সৰ্বধৰ্মৰ সমতা,ভগৱান এক আৰু অদ্বিতীয়,ভক্তি আৰু প্ৰেমৰ মাজেদি ভগৱান প্ৰাপ্তি,পুৰোহিতৰ আধিপত্যবিৰোধী,আৰু আচাৰ অনুষ্ঠান ক্ৰিয়াকাণ্ড বিৰোধী।ভক্তিধৰ্মৰ মুলবক্তব্য আছিল জন্ম অধিকাৰৰদ্বাৰা নহয়,কাৰ্য্যৰ দ্বাৰাইহে জীৱন মহৎ হয়।বিশ্বাস আৰু ভক্তিৰ দ্বাৰাই মানুহে মুক্তি লাভ কৰিব পাৰে।বিস্তৃত বিৱৰণৰ ক্ষেত্ৰত কৰবাত পাৰ্থক্য থাকিলেও মুল বক্তব্যৰ ক্ষেত্ৰত এই ধৰ্ম সংস্কাৰসকলৰ মাজত পাৰ্থক্য নাই।এই ধৰ্ম সংস্কাৰকসকলৰ ভিতৰত ৰমানন্দ,বল্লভাচাৰ্য্য,শ্ৰীচৈতন্য,কবীৰ,নানক আৰু নামদেৱৰ নাম উল্লেখযোগ্য।\nভক্তি আন্দোলনে দুটা উদ্দেশ্য কাৰ্য্যকৰী কৰিব খুজিছিল।এটা হ’ল এই আন্দোলনে মুৰ্ত্তিপুজা আৰু জাতিভেদ প্ৰথাৰ অৱসান ঘটাই হিন্দুধৰ্মক সংস্কাৰ কৰিব খুজিছিল।এই উদ্দেশ্যে সাধনত ভক্তি আন্দোলন সফল হৈছিল বুলি কব নোৱাৰি।ভক্তি আন্দোলনৰ গুৰুসকলৰ ইচ্ছাৰ বিপৰীতে গৈ শিষ্যসকল নিজেই বিভিন্ন খেলত বিভক্ত হৈ পৰাৰ কাৰণে তেওঁলোকে হিন্দুধৰ্মৰ সংস্কাৰ সাধন কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাছিল।অৱশ্যে ভক্তি আন্দোলনে হিন্দুধৰ্মৰ আচল অৰ্থটো (spirit)বজাই ৰাখিবলৈ সক্ষম হৈছিল আৰু ইয়াক শক্তিশালী কৰি তুলিব পাৰিছিল।ভক্তি আন্দোলনৰ আৰু এটা উদ্দেশ্যে আছিল হিন্দু আৰু মুছলমানৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ এটা সমন্বয়,সাধন কৰা।কিন্তু এই উদ্দেশ্য সাধন সফলভাৱে হোৱা নাছিল।\nভক্তি আন্দোলনৰ প্ৰচাৰক সকলে তেওঁলোকৰ ধৰ্ম প্ৰান্তীয় ভাষাত প্ৰচাৰ কৰিছিল আৰু সেই উদ্দেশ্য তেওঁলোকে কবিতা প্ৰাৰ্থনাগীত ৰচনা কৰিছিল।ইয়াৰ ফলত আঞ্চলিক সাহিত্যৰ উন্নতি সাধন হৈছিল।\nৰমানন্দ (Ramananda):ৰমানন্দই এলাহাবাদত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।তেওঁ ৰাম আৰু সীতাৰ উপাসক আছিল।তেওঁ হিন্দী ভাষাত তেওঁৰ ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিছিল।জাতি ধৰ্ম নিৰ্বিশেষে সকলোকে তেওঁ তেওঁৰ শিষ্য কৰি লৈছিল।উল্লেখনীয় যে তেওঁৰ শিষ্যৰ ভিতৰত মুছলমান,হিন্দু,মুচি,নাপিত সকলো ধৰ্ম আৰু শ্ৰেণীৰ মানুহ আছিল।তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে ঈশ্বৰৰ প্ৰেমৰ ওচৰত জাতপাত,ধৰ্ম,ডাঙৰ সৰুৰ কোনো প্ৰভেদ নাই।যদিও তেওঁ ব্ৰাহ্মণ পৰিয়াল সম্ভুত আছিল,হিন্দুধৰ্মৰ গোড়ামি তেওঁ ভাল নেপাইছিল।তেওঁৰ বাৰজন প্ৰধান শিষ্য আছিল।তাৰ ভিতৰত কবীৰ প্ৰধান আছিল।ৰমানন্দ বৈষ্ণৱধৰ্ম প্ৰৱৰ্ত্তক ৰামানুজৰ শিষ্য আছিল।\nবল্লভাচাৰ্য্য:বল্লভাচাৰ্য্যই তেলেগু ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত ১৪৭৯ চনত জন্ম গ্ৰহণ কৰিছিল।বাৰানসীৰ শিক্ষা শেষ কৰি তেওঁ বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ ৰজা কৃষ্ণদেৱ ৰায়ৰ ৰাজসভালৈ আহে।তাত তেওঁ শৈৱ পণ্ডিত কেইজনমানক তৰ্কযুদ্ধত পৰাজিত কৰে।তেওঁ কৃষ্ণৰ উপাসক আছিল।তেওঁ মথুৰা,বৃন্দাবন আদি তীৰ্থ ভ্ৰমণ কৰি পুনৰ বাৰানসীলৈ আহে আৰু তাত ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰে।সকলো ভোগ বিলাস পৰিহাৰ কৰি শ্ৰীকৃষ্ণৰ ওচৰত আত্মাকে উছৰ্গা কৰাই তেওঁৰ ধৰ্মৰ মুল কথা আছিল।বল্লভাচাৰ্য্যই ভগবদগীতা আৰু ব্ৰহ্মাসুত্ৰৰ টীকা আৰু “শুদ্ধ অদ্বৈত”(Pure Non-Duality)নামে একেশ্বৰবাদৰ ওপৰত এখন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল।পিছৰ কালত তেওঁৰ শিষ্যসকলৰ মাজত ভোগবিলাসে ঠাই পায়।Monier-Williams-ৰ মতে Vallabhacharyaism became in its degenerate form the Epicureanism of the east”(vide An Advanced History of India p.404)\nশ্ৰীচৈতন্য:শ্ৰীচৈতন্যই ১৪৮৫ চনত বঙ্গদেশৰ নবদ্বীপত জন্মগ্ৰহণ কৰে।তেওঁ আছিল “the greatest and most popular of the Vaishnava saints”।সৰুকালৰ পৰাই তেওঁ বিদ্যানুৰাগী আৰু ধৰ্মভাবাপন্ন আছিল।চব্বিশ বছৰ বয়সত তেওঁ সংসাৰধৰ্ম ত্যাগ কৰে আৰু উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ বিভিন্ন স্থান পৰিভ্ৰমণ কৰি জীৱনৰ শেষৰ ছোৱা কাল পুৰীত অতিবাহিত কৰে।শ্ৰীকৃষ্ণৰ প্ৰতি প্ৰেমৰ মাধ্যমেৰে মানুহে মায়া পৰিত্যাগ কৰিব পাৰে-এইটোৱেই শ্ৰীচৈতন্যৰ ধৰ্মৰ মুল কথা।তেওঁ জাতিভেদ প্ৰথাৰ বিৰোধী আছিল।সৰু ডাঙৰ ,জাতিধৰ্ম নিৰ্বিশেষে সকলোৰে মাজত তেওঁ ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিছিল।বহুতো মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ মানুহে তেওঁৰ ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল।বহুতে তেওঁক ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণৰ অৱতাৰ বুলি ভাবিছিল।\nকবীৰ:কবীৰৰ জন্ম আৰু মৃত্যু সম্পৰ্কে নিশ্চিতভাৱে জনা নেযায়।কবীৰ আদিতে মুছলমান নাছিল।কিংবদন্তীমতে কবীৰ ব্ৰাহ্মণৰ সন্তান।নিৰু নামৰ এজন মুছলমান তাঁতীয়ে তেওঁক তুলি-তালি ডাঙৰ কৰে।ক্ৰমাৎ কবীৰৰ মন ধৰ্মৰ প্ৰতি আকৃষ্ট হয়।হিন্দু দৰ্শন আৰু চুফী ফকিৰ সকলে কবীৰৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলায়।যদিও Dr.Carpenter য়ে কৈছে-“The whole background of Kabir’s thought is Hindu”.তথাপি চুফী ফকিৰ আৰু কবি সকলে কবীৰৰ ওপৰত পেলোৱা প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰিব নোৱাৰি।কবীৰে ৰমানন্দৰ শিষ্যত্ব গ্ৰহণ কৰে হিন্দীভাষাত তেওঁৰ ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰে।হিন্দু আৰু মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ মাজত একতা স্থাপন কৰাই তেওঁৰ ধৰ্মৰ প্ৰধান লক্ষ্য আছিল।ৰাম আৰু আল্লা এক আৰু অদ্বিতীয়-এইটোৱেই আছিল কবীৰৰ মুল বাণী।তেওঁ কৈছিল হিন্দু আৰু মুছলমান একে মাটিৰেই গঢ়া দুটা পাত্ৰ –“Hindu and Turk were pots of same clay:Allah and Rama were but different names”.তেওঁ ৰচনা কৰা “দোহা”বোৰ দাৰ্শনিক তত্ত্বৰে চহকী।কবীৰে হিন্দু মুছলমান দুয়োটা ধৰ্মৰে ধৰ্মানুষ্ঠানবোৰক সমৰ্থন কৰা নাছিল।কবীৰৰ ধাৰণা আছিল অন্তৰক পাপমুক্ত কৰি ৰখা আৰু ভগৱানৰ প্ৰতি আন্তৰিক ভক্তি প্ৰদৰ্শন কৰাটোৱেই হ’ল সকলো ধৰ্মৰ সাৰমৰ্ম।হিন্দু আৰু মুছলমান দুয়োটা সম্প্ৰদায়ৰ মানুহে কবীৰৰ ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল।\nনানক:নানকে লাহোৰৰ ওচৰৰ তালবন্দী গাঁৱত ১৪৫৯ খৃষ্টাব্দত ক্ষত্ৰিয় পৰিয়ালত জন্ম গ্ৰহণ কৰে।তেওঁ শিখধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্ত্তক আছিল।তেওঁৰ ধৰ্মত উপনিষদৰ একেশ্বৰবাদৰ প্ৰতিফলন দেখিবলৈ পোৱা গৈছিল।তেওঁৰ লক্ষ্য আছিল সকলো ধৰ্মৰ প্ৰতি সহিষ্ণুতাৰ নীতি প্ৰচাৰ কৰা আৰু সকলো ধৰ্মৰ মাজত আন্তৰিক মিলন প্ৰতিষ্ঠা কৰা।গতিকে তেওঁ লিখিছিল –“Religion consisteth not in mere words;He who looketh on all men as equal is religion”.কবীৰৰ দৰে নানকেও কৈছিল হিন্দু আৰু মুছলমনৰ মাজত কোনো পাৰ্থক্য নাই।আন্তৰিকভাৱে ভগৱানক উপাসনা কৰা আৰু চিত্ত শুদ্ধি ৰখা-এইটোৱেই আছিল তেওঁৰ ধৰ্ম পন্থা।তেৱোঁ হিন্দু মুছলমান ধৰ্মৰ অৰ্থহীন কুসংস্কাৰ ,ধৰ্মানুষ্ঠান আদি সমৰ্থন নকৰিছিল।পুৰ্ণ ভোগবিলাস আৰু সম্পুৰ্ণ সন্ন্যাস –এই দুয়োটাৰে মাজৰ মধ্যম পন্থা অৱলম্বন কৰি নানকে তেওঁৰ শিষ্যসকলক স্বাৰ্থপৰতা,ভণ্ডামি আৰু অসত্য পৰিহাৰ কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিছিল।হিন্দু আৰু মুছলমান উভয় সম্প্ৰদায়ৰ মানুহেই তেওঁৰ শিষ্যত্ব গ্ৰহণ কৰিছিল।\nনামদেৱ:নামদেৱে মহাৰাষ্ট্ৰত ভক্তিবাদ প্ৰচাৰ কৰিছিল।এওঁ জাতত নীচ আছিল।তেওঁ আছিল বিষ্ণুৰ উপাসক।ভগৱান এক আৰু অদ্বিতীয়-এই কথা নামদেৱেও প্ৰচাৰ কৰিছিল।তেওঁ প্ৰচাৰ কৰিছিল যে হিন্দু আৰু মুছলমান ধৰ্মৰ মাজত পাৰ্থক্য নাই।হিন্দু ধৰ্ম আৰু ইচলামধৰ্ম একেটা লক্ষ্য স্থানত উপনীত হোৱাৰ দুটা পথ মাত্ৰ।তেওঁৰ মতে প্ৰেমৰ দ্বাৰাই ভগৱানক লাভ কৰিব লাগিব-“As the love betweenachild and his mother,so is my soul imbued in the God.নামদেৱেও হিন্দু মুছলমানৰ মাজত সম্প্ৰীতি আৰু ঐক্য স্থাপনৰ কাৰণে চেষ্টা কৰিছিল।\nশঙ্কৰদেৱ:এইখিনিতে উল্লেখ কৰিব পাৰি যে অসমত ভক্তিধৰ্ম প্ৰৱৰ্ত্তন কৰিছিল।শঙ্কৰদেৱে ১৪৪৯ চনত এটা কায়স্থ পৰিয়ালত তেওঁ জন্ম গ্ৰহণ কৰিছিল।মধ্যযুগত শ্বানৱংশীয় আহোমসকলে অসম জয় কৰিছিল আৰু অসমৰ সংস্কৃতি সেই কাৰণে অভাৰতীয় বুলি ভবা হৈছিল।পুৰণি কালত কুমাৰ ভাস্কৰ বৰ্মনৰ সময়ত ভাৰতৰ সৈতে থকা সম্পৰ্ক প্ৰায় পাহৰি পেলোৱা হৈছিল।কিন্তু শঙ্কৰদেৱে পুনৰ অসমত ভাৰতৰ সাংস্কৃতিক আৰু ধৰ্মীয় জগতখনৰ সৈতে সংযোজিত কৰিছিল।শঙ্কৰদেৱৰ প্ৰধান কৃতিত্ব সেইখিনিতে আছিল বুলি কব পাৰি।শঙ্কৰদেৱে তেওঁৰ আদি জীৱনতে কৃষ্ণভক্ত হৈ পৰিছিল আৰু একেশ্বৰবাদী ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিছিল-“এক দেউ,এক সেউ,এক বিনে নাহি কেউ”-There is only one God,there is only one devotion and there is none but one”.তেওঁ তীৰ্থযাত্ৰী হিচাপে সমগ্ৰ ভাৰত পৰিভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ ঐক্যবদ্ধৰুপে তেওঁৰ মনত গভীৰভাৱে ৰেখাপাত কৰিছিল।তেওঁ সমগ্ৰ অসমতে নিজৰ ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰি ফুৰিছিল।তেওঁ কৃষ্ণভক্তি প্ৰচাৰৰ উদ্দেশ্যৰে নৃত্য ,গীত,নাট,ভাওনাক আৰু সাহিত্যিক মাধ্যম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।অসমত তেওঁৰ প্ৰভাৱ ব্যাপক আৰু অপৰিসীম।অসমীয়া মানুহে তেওঁক অসমীয়া জাতি গঢ় দিওঁতা বুলি সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰে।\nশিল্প,সাহিত্য,ধৰ্ম,স্থাপত্য,আৰু সমাজৰ প্ৰায় সকলো স্তৰতে চুলতানি আমোলত হিন্দু মুছলমান সংস্কৃতিৰ মাজত গঢ় লৈ উঠা সমন্বয়ৰ কথা উল্লেখ কৰি John Marshall য়ে কৈছে-“Seldom in the history of mankind has the spectacle been witnessed of two civilizations,so vast and so strongly developed,yet so radically dissimilar as the Mahamadan and Hindu,meeting and mingling together.The very contrasts which existed between them,the wide divergences in their culture and their religious make the history of their Impact peculiarly instuctive.” (vide An Advanced History of India p.403


“মোৰ টাৱাং যাত্ৰাৰ কাহিনী” (বৈদুৰ্য্য বৰুৱা) | Xahitya.Org\nমোৰ টাৱাং যাত্ৰাৰ কাহিনী এটা আছিল।কাহিনীটো অলপমান মোৰ বাবে মনত ৰৈ যোৱা বিধৰ আছিল। বহুদিনৰ পৰাই ভাবি আছিলো, এই কাহিনীটো মানে অভিজ্ঞতাখিনি আপোনালোকৰ আগলৈ আগবঢ়াম।পিছে দীঘলীয়া হোৱাৰ ভয়ত লিখা নাছিলো।সেইদিনা ভাৱিলো — নাঃ!লিখাই যাওক।টাইপ মাৰি যাবলৈ অলপ কষ্ট হব আৰু…কিন্তু এই অভিজ্ঞতাটো আনৰ সৈতে ভগাই ললে মানে চেয়াৰ কৰিলে ভাল লাগিব। তাতোকৈ ভাল লাগিব আপোনালোকে পঢ়ি ভাল পালে…..।আৰম্ভই কৰা যাওক তেনেহ’লে…\n১৯৯৬ চন।ডিচেম্বৰ মাহ।আমি পাঁচ মূৰ্খ বন্ধুৱে পৰিকল্পনা কৰিলো টাৱাঙলৈ যাম– বৰফ চাবলৈ।আমি মানে মই,আকাশ,পাৰ্থ,মুকুল আৰু তনুজ।মূৰ্খ বুলি এই কাৰণেই কৈছো; আজিৰ তাৰিখত টাৱাঙলৈ যোৱা ৰাস্তাটো কেনেকুৱা নাজানো কিন্তু সেই ৯৬ চনত সেই পাহাৰীয়া ৰাস্তাটো বৰ বিপদ সংকুল আছিল।আমাৰ বাবে অতি বিপদ সংকুল এইকাৰণেই হৈ পৰিছিল কাৰণ আমি লৈ যোৱা গাড়ীখন আছিল এখন মাৰ্ক-৩ পুৰণি এম্বেচেদৰ।গৰাকী আছিল তনুজ।গাড়ীখনৰ টায়াৰ কেইটাও ক্ষয় গৈ প্ৰায় মিহি হৈ গৈছিল।ব্ৰেক চিষ্টেমটোও বৰ ভাল নাছিল। হেণ্ড ব্ৰেক নাছিলেই।বেটাৰী প্ৰায়েই বহি গৈছিল।সেইবাবে মাজে মাজে হেণ্ডেল মাৰিব লগা হৈছিল। গতিকে তেনেকুৱা অৱস্থাৰ এখন আওপুৰণি এম্বেচেদৰ লৈ সুউচ্চ পাহাৰীয়া অঞ্চল এটালৈ ফুৰিবলৈ যোৱাতো যে মুৰ্খামীৰ বাহিৰে একো নহয়; জনা সকলে জানিব।আচলতে এই ক্ষেত্রত আমাৰ কোনো আগতীয়াকৈ জ্ঞান নাছিল বা ভাল গাড়ী এখন ভাড়া কৰি নিবলৈ জেপত পইচাও নাছিল।\nএই যে মুকুল।সি বৰ সুনিপুন চালক আছিল।ক্লাচ ফাইভ মানৰ পৰাই সি মোমায়েকৰ এম্বেচেদৰ আৰু জীপ দুখন চলাবলৈ সুবিধা পাইছিল। আমি আজিও স্বীকাৰ কৰো, মুকুল নথকা হলে আমি কোনো এটাই হয়টো ঘূৰি আহিব নোৱাৰিলো হেঁতেন।আৰু মুকুলক ধেমালিতে কেতিয়াবা পুৰণি এম্বেচেদৰ লৈ আকৌ এবাৰ টাৱাঙলৈ যোৱাৰ প্ৰস্তাৱ দিলে; সি এতিয়াও দীঘলীয়াকৈ নমস্কাৰ এটা দিয়ে।\nআমাৰ গাড়ীয়ে তিনিচুকীয়া ৰাতিপুৱাই এৰিলে যদিও য’ত ত’ত ৰৈ মেলি যাওঁতে দৰকাৰতকৈ বেছি দেৰি হৈ গৈছিল।সন্ধ্যা সাত বজাত বুঢ়া পাহাৰত উঠিছিলোগৈ।এজনৰ প্ৰস্ৰাৱ লাগিল।তেও কলেহে,লগে লগে সকলোৰে লাগিল।তনুজে গাড়ীৰ ষ্টাৰ্ট বন্ধ কৰিলে।হে’ড লাইটটোও অফ কৰিলে।চাৰিও ফালে আন্ধাৰ।দুই এখন গাড়ী পাৰ হৈ যায় মাজে মাজে।সকলোৱে নামি ৰাস্তাৰ কাষৰ পাহাৰৰ দাঁতিত থিয় হৈ কাম ফেৰা কৰি আছো।এনেতে জোনৰ পোহৰত পাহাৰটোৰ গাতে লাগি থকা সৰু চাইন বৰ্ডৰ দৰে কিবা এখন দেখা পালো। শেলুৱৈ লগা পুৰণি চাইন বৰ্ড।সকলোৱে তাতনো কি লিখা আছে পঢ়িবলৈ চেষ্টা কৰিলো। তাত ইংৰাজীতে লিখা বাক্য কেইটাৰ অসমীয়া ভাঙনি কৰিলে এনেকুৱা হ’ব।\n“১৯৬X চনৰ Y তাৰিখে এই স্থানতে কোনো বন্দুকধাৰীয়ে শ্ৰী অমুক..শ্ৰী তমুককে ধৰি চাৰিজন লোকক হত্যা কৰিছিল। তেখেত সকলৰ পবিত্র স্মৃতিত এই ফলক খন লগোৱা হৈছে” !\nআমি উচপ খাই উঠিলো।আমি প্ৰস্ৰাৱ কৰিবলৈ আৰু ঠাই নাপালো!!\n—পলা।পলা।ঠাইখিনি ভাল নহয়।\nকোনোবা এটাই ফুচফুচাই উঠিল। আটায়ে লৰালৰিকৈ গাড়ীত উঠিলোগৈ। পুনৰ গাড়ী আগবাঢ়িল।বুঢ়া পাহাৰৰ পৰা নামিছোহে।এনেতে গাড়ীৰ ইঞ্জিন নিজে নিজেই বন্ধ হৈ গল! ..ইমান দুৰ ঠিকেই আহিলো..এতিয়া আকৌ কি হ’ল…!\n— কি হ’ল তনুজ ?\nসি আকৌ চেল্ফ মাৰিলে। চঁ অঁ অঁ..কৈ শব্দ এটাহে হল।ষ্টাৰ্ট হোৱাৰ কোনো লক্ষণ নাই।সকলোৰে চিন্তা এতিয়া ৰাতিখন অচিন ঠাইখনত ক’ত মেকানিক বিচাৰি যাঁও..! সকলোৱে নামি গাড়ীখন এবাৰ ঠেলিলো।ওহোঁ। ষ্টাৰ্ট নহয়।বনেট ডাঙি সকলোৰে মেকানিকেল ইঞ্জিনীয়াৰিং আৰম্ভ হৈ গল।ওহো লাভ নাই। চেল্ফ থিকেই ঘূৰে কিন্তু ইঞ্জিন নুঘূৰে! সকলোৱে কি কৰা যায় তাকে আলোচনা কৰি আছো। আধা ঘণ্টা মান এনেদৰেই পাৰ হল। এনেতে তনুজে আকৌ এবাৰ ড্ৰাইভিং চিটত উঠি চাবি পকালে।কি আচৰিত কথা! ঘেৰ ঘেৰকৈ গাড়ীখন ষ্টাৰ্ট হৈ গ’ল…!\nসি চিঞৰি উঠিল।আমি আটাইকেইটা জাপ মাৰি গাড়ীৰ ভিতৰ সোমালোগৈ। গাড়ীৰ ভিতৰত কাৰো মাত-বোল নাই। যেন মাত এটা ওলালেই গাড়ীখন আকৌ ৰৈ যাব…! কিছুসময়ৰ পাছত লাইটৰ পোহৰ আৰু মানুহৰ সমাগম থকা চহৰাঞ্চল পাইহে সকলোৰে মুখত হাঁহি বিৰিঙিল।\n— তাত মুতিব নালাগিছিল…\n—আমি জানি-শুনিতো মুতা নাই..\n—বাদ দে..বাদ দে..সেইবোৰ কথা বাদ দে এতিয়া..\n— এহ! একো ভুত-চুতৰ কাৰবাৰ নহয় অ’। পুৰণা গাড়ীত এইবোৰ সমস্যা থাকেই আৰু ….\nএনেধৰণৰ কথাৰে আমাৰ গাড়ী আগবাঢ়িল তেজপুৰ অভিমুখে।তেজপুৰৰ পৰা ৰঙাপাৰা…ৰঙাপাৰাৰ পৰা আগলৈ ঘৰিয়ালী নে তেনেকুৱা নামৰ চাহবাগিছা এখন আছে..তাত আমাৰ এজন বন্ধু উৎপল সহকাৰি পৰিচালক হিচাবে আছে..তাৰ বাংলোত নিশাটো কটাম..পুৱাই যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিম টাৱাঙলৈ…..\nপিছদিনা পুৱা আকৌ আমাৰ যাত্ৰা আৰম্ভ হৈ গল।এইবাৰ ড্ৰাইভিং চিটত মুকুল। তাৰ কাষত তনুজ। বাকী তিনিটা পাছফালে। …..লাহে লাহে ৰাস্তাৰ দুয়োকাষে অৰণ্যই ভুমুকি মাৰিবলৈ ধৰিলে।..ভালুকপুং পালোহি..ভালুকপুং পাৰ হলো..আটায়ে বাহিৰৰ শোভা চাই আপ্লুত হৈ উল্লাসত চিঞৰি উঠিছো..।কৰবাত কৰবাত নামি কেমেৰাৰে ফটো তুলিছো..।..এনেকৈয়ে গৈ আছো। আমাৰ গাড়ী ক্ৰমান্বয়ে পাহাৰত উঠিবলৈ ললে..লাহে লাহে দুয়োকাষৰ অৰণ্যবোৰৰ ঠাইত; একাষে পাহাৰৰ বিশাল গা টো আৰু একাষে এজাক অৰণ্যৰ সৈতে নামি যোৱা এঢলিয়া পাহাৰবোৰ অৱিৰ্ভাৱ হবলৈ ধৰিলে।যিমানেই ওপৰলৈ গৈ থাকিলো; নামি যোৱা এঢলিয়াবোৰো সুন্দৰ অথচ বুকু কঁপি যোৱাকৈ ধৰা দি গৈ থাকিল।ৰাস্তাটোৰ উঠা নমাবোৰ বাঢ়ি আহিছিল। ঘনাই ঘনাই গাড়ীখনৰ মুখৰ আগতে হঠাতে কেঁকুৰীবোৰ ওলাইছিলহি।মই মুকুলক মন কৰি আহিছো।তাৰ মুখখনত অলপ আগৰ হাঁহিমুখৰ চেহেৰাটো ক্ৰমাৎ ম্লান হৈ আহিছে।তাৰ ঠাইত চিন্তাৰ ৰেখাবোৰ লাহে লাহে প্ৰকট হৈ আহিছে…তাৰ তীক্ষ্ন দৃষ্টি কেৱল ৰাস্তাটোৰ ওপৰত।ক্লাটচ্,ব্ৰেক,ষ্টিয়েৰিঙত তাৰ হাত ভৰিবোৰ খপজপকৈ এটা মেচিনৰ দৰে চলিছে। তনুজে মাজে মাজে স্বয়ংক্ৰিয় ভাৱে মুকুলক চিঞৰি উঠিছে। ….এই এই চাবি..।সোঁফালে…সোঁফালে কাট.. ব্ৰেক…ব্ৰেক..মাৰ….পাম্প কৰ…\nমইও পৰিস্থিতিটো বুজি উঠিলো…! কাৰণ ইয়াতকৈও অৱস্থা নাইকীয়া এম্বেচেদৰ এখন মোৰো আছে..!সেইখনে ভৈয়ামতে যি বিহু দেখুৱাই মোৰ জনা আছে…! তনুজেও বুজি উঠিছে…।আকাশ আৰু পাৰ্থই কথাবোৰ লাহে লাহে বুজিব..! সিহঁতে খিৰিকীৰে বাহিৰলৈ হাতমূৰ উলিয়াই আনন্দত মচগুল হৈ গৈছে।\n— অলপ মনে মনে থাকনা..! ডিচটাৰ্ব হৈছে…!\nমুকুলে আগলৈ চাই কৈ উঠিল। তনুজে পিছফালে হাত দেখুৱাই আমাক মনে মনে থাকিবলৈ ইংগিত দিলে।মন কৰিলো গাড়ীখন নামি যাওঁতে মুকুলে ভালদৰে চম্ভালিব পৰা নাই।পাঁচটাকৈ ডেকা ল’ৰাৰ ওজন লৈ এম্বেচেদৰ খনে নিজক ওপৰলৈ টানিব পৰা নাই।আৰু নমাৰ সময়ত গধুৰ হৈ পৰা গাড়ীখনক ব্ৰেকডালে ৰখাব পৰা নাই…! হোঁ হোঁকৈ গাড়ীখন নামি যাওঁতে হঠাতে আগত কেকুঁৰি এটাৰ অবিৰ্ভাৱ হলে গাড়ীখন ব্ৰেক মাৰিলে না ঠাইতে ৰয়…না ষ্টিয়েৰিং ডাল ভৱা মতে ঘূৰাই কেকুঁৰিটো পাৰ হব পাৰি….! গাড়ীখন সেই কেকুঁৰি বোৰত ৰাস্তাৰ দিশে নগৈ হুঁ হুঁ কৈ পোনে পোনে নীলা আকাশৰ ফালে পোনাই দিব খোজে! মুকুলে দাঁত-মূৰ কামুৰি ষ্টিয়েৰিং ডাল যেনে তেনে ঘূৰাই ৰাস্তামূখি কৰে।ভূতৰ ওপৰত দানহ পৰাদি হঠাতে আকৌ সিফালৰ পৰা ভুৰুংকৈ সন্মুখতে গাড়ী এখন ওলাইহি! পাৱাৰ ষ্টিয়েৰিং বোলা বস্তু এটা যে আছে তেতিয়া শুনাই নাছিলো ।যদি কেতিয়াবা হুঁ হুঁকৈ নামি গৈ কেকুঁৰি এটা পাইছো; লগে লগে দেখিছো ৰাস্তাটো সাউতকৈ ওপৰলৈ উঠি গৈছে। এই মূহুৰ্তত এখন পিক-আপ নথকা আৰু হেণ্ড ব্ৰেক নথকা গাড়ীৰ কি অৱস্থা হব পাৰে পাহাৰত গাড়ী চলোৱা অভিজ্ঞতা থকা লোক সকলেহে সঠিক ভাৱে বুজিব। এনে অৱস্থাত একেবাৰে সঠিক সময়ত মূহুৰ্তৰ ভিতৰতে গিয়েৰ সলনি কৰি সমান গতিৰে ওপৰলৈ উঠি যাব পৰা নাযায়; গাড়ীখন পিছফালে চলি অহাটো নিশ্চিত।আৰু এনেবোৰ বিপদৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈকে আজিকালিৰ গাড়ীবোৰত হেণ্ডব্ৰেক দাল দিয়া থাকে।আমাৰটো সেইদাল নাছিলেই। মাত্ৰ এক নম্বৰ আৰু দুই নম্বৰ গিয়েৰতে আমাৰ গাড়ী যেনে তেনে মুঠতে জপিয়াই মেলি আগবাঢ়িল। মুকুলেনো কি কৌশলেৰে গাড়ীখন চলাই নিছিল সেয়া একমাত্র ভগৱানে জানে।\nএটা নে দুটা পাহাৰ চুলিৰ আগত জীৱটো বান্ধি যেনেতেনে পাৰ হলো। এটা সমতল ধৰণৰ ৰাস্তা পাই মুকুলে গাড়ীখন ৰখালে।আটাইকেইটা নামি গা কেইটা টঙাই ললো। মুকুলে চিন্তাক্লিষ্ট ভাৱে সুধিলে..\n— আগলৈও এনেকুৱাই নেকি?!\nআমি ইটোৱে সিটোলৈ চালো।আমিতো আগতে কোনো টাৱাঙলৈ অহা নাই।\n—-এনেকুৱা ৰাস্তাত এইখন গাড়ী লৈ মস্কিল আছে….\nমুকুলে কৈ উঠিল।\n—- ইমান দুৰ আহিলোৱেই যেতিয়া ঘূৰি গৈ লাভ কি! ঘূৰি গলেও সেই একেটা ৰাস্তাই পাম।…গতিকে আগলৈ যোৱাই ভাল।বমডিলাত যদি মেকানিক পাওঁ; গাড়ীখন থিক থাক কৰাই লম…\nকোনোবা এটাই কলে। অৱশেষত আলোচনা বিলোচনাৰ অন্তত আগলৈ যোৱাটোৱেই সিদ্ধান্ত হল।\nএইবাৰ ড্ৰাইভাৰ হল তনুজ। মুকুলৰ ভাগৰো লাগিছিল।মুকুল পাছলৈ আহিল। আকাশ আগলৈ গল।এই পাঁচটাৰ ভিতৰত মই আৰু মুকুলেই ক্ষীণ আছিলো।গতিকে আগত শকত এটা নবহিলে পিছফালে জেকেটে চুৱেটাৰে ভালুক একোটাৰ দৰে তিনিটা বহিবলৈ বৰ অসুবিধা হৈছিল।\n…… পুনৰ গাড়ী চলিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে।……আকৌ এটা ওপৰলৈ উঠি যোৱা ৰাস্তাৰে গাড়ীখনে ভঁ ভঁকৈ কেঁকাই-গেঁথাই আগবাঢ়িল…।এক নম্বৰ-দুই নম্বৰ গিয়েৰতে গাড়ী গৈ আছে।নগৈ উপায়ো নাই।বাকী দুটা গিয়েৰে ইমান গধুৰ বোজা ওপৰলৈ টানিব নোৱাৰো বুলি কেতিয়াবাই চাৰেণ্ডাৰ কৰিছে…!\n….এনেকৈ গৈ থাকোতে হঠাতে মন কৰিলো গাড়ীখন ৰৈ গৈছে।আৰু লাহে লাহে পিছলৈ আহোঁ যেন কৰিছে…! লগে লগে খাটাৰ-খুটুৰ গিয়াৰ বদলি কৰাৰ শব্দ….! আকৌ ঘটককৈ হামাথুৰি এটা খাই আগবাঢ়িল।\n—কি হল তনুজ…!\n—গিয়েৰ শ্লীপ হৈছে…নিউট্ৰেল হৈ হৈ যায়…\nআকৌ এটা সমস্যা আৰম্ভ হৈ গল..! এই অকোৱা পকোৱা পাহাৰীয়া ৰাস্তাত তনুজে ষ্টিয়েৰিং চম্ভালিব নে…ব্ৰেক চম্ভালিব….নে এক্সলেটৰ…নে গিয়েৰ…!\nতাৰো এটা সমাধান ওলাল।গিয়েৰ আকাশে চম্ভালিব..! মানে সেই গিয়েৰৰ লিভাৰদাল আকাশে সোঁহাতেৰে জোৰকৈ আগলৈ থেলি থাকিব।পিছলি নহাকৈ…!\nএনেকৈয়ে আৰু এটা পাহাৰ আমি যেনে তেনে উঠিলো…। এইবাৰ নমাৰ পাল..। এক নম্বৰ দুই নম্বৰ গিয়েৰতে লাহে লাহে ব্ৰেক মাৰি মাৰি নামিছো।তিনি নম্বৰ-চাৰি নম্বৰ লগালেটো গাড়ীখন এৰাল চিগা গৰুৰ দৰে কাকো পৰোৱা নকৰাকৈ দৌৰিব।ব্ৰেক মাৰি ৰখোৱাটো অসম্ভৱ। এই পয়মালবোৰ লাগি আছে যদিও তাৰ মাজতে আমি গাড়ীৰ পৰাই বাহিৰৰ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য্য উপভোগ কৰি কথা পাতি গৈ আছো। এনেতে আকাশে….\n—- এই চা..চা সেইফালে…!\nএইবুলি কিবা এটা বাহিৰলৈ আঙুলিয়াই দেখুৱালে। আমিও সেইফালে চালো। ..কিন্তু হঠাতে মন কৰিলো গাড়ীখন হুঁ হুঁকৈ তললৈ নামি গৈছে..\n—পাগল হলি..! গিয়েৰদাল কিয় এৰি দিলি…??\nতনুজে চিৎকাৰ কৰি উঠিল।সি গাড়ীখনক নিজৰ আয়ত্বলৈ আনিব পৰা নাই..! আকাশে কিবা দেখুৱাবলৈ গৈ ভুলতে গিয়েৰ লিভাৰৰ পৰা হাতখন এৰি দিছে….ইঞ্জিনটো নিউট্ৰেল হৈ পৰিছে…গাড়ীখন বাধাহীন ভাৱে এঢলিয়া ৰাস্তাটোৱেদি পাগলৰ দৰে নামি গৈছে…পাম্প মাৰি মাৰি তনুজে ব্ৰেক হেঁচি ধৰিছে…এক নম্বৰ গিয়েৰটো লগাই গাড়ীখনৰ গতিক বাধা দিবলৈ আপ্ৰান চেষ্টা কৰিছে…কেঁৰহেচ কৈ শব্দ এটা হৈ গাড়ীখনে এবাৰ উচাত(ঝাতকা্!) মাৰি উঠিল..।বোধহয় একনম্বৰ গিয়েৰটো লাগিল।গতি সামান্য মন্থৰ হল…কিন্তু হঠাতে আগত এটা কেকুঁৰি..! তনুজে ষ্টিয়েৰিং সোঁফালে কাটিব পৰা নাই..গাড়ীখন পোনে পোনে আগবাঢ়িছে…চকুৰে মাত্ৰ নীলা আকাশখনৰ সৈতে কেইবাহাজাৰ ফুট তললৈকে বিশাল অৰণ্যখন দেখিলো…। আমি আটাইকেইটাই মাত্ৰ নিশ্চুপ হৈ গাড়ীখনৰ চিটত খামুচি ধৰি চকু কেইটা মুদি দিলো…! …..\n…ধেৰেচ্ কৈ শব্দ এটা হল। আমি আটাইকেইটা গাড়ীৰ ভিতৰতে উফৰি পৰিলো। গাড়ীখন মাত্ৰ এফুট মান ব্যৱধান আৰু চেকেণ্ড হিচাবৰ হেৰফেৰত পাহাৰৰ তললৈ সৰি নপৰিল! সোঁফালে পাহাৰটোৰ গাতে গাড়ীখনে মজলীয়া খুন্দা এটা মাৰি ৰৈ গল।শেষ মূহুৰ্তত তনুজে যেনেতেনে সোঁফালে কাতি গাড়ীখন পাহাৰৰ গাত খুন্দিয়াই ৰখাই দিলেগৈ। ….বহুদেৰি কাৰো মুখত মাতবোল নাই।হঠাতে দেখা দিয়া মৃত্যুৰ বিভিষীকাই সকলোৰে কলিজা কঁপাই তুলিছিল। ….কিছুদেৰীৰ পাছত যেতিয়া পৰিস্থিতিটো কিছু স্বাভাৱিক হল; আটাইকেইটা গাড়ীৰ পৰা নামি অলপ খোজকাঢ়ি অলপ মুকলি উশাহ ললো।\n—তই পাগল হৈছিলি নে কি?\n—আৰে পাহৰি গৈছিলো…!চৰী..চৰী!\n— চৰী!!!??? আৰে আটাইকেইটা এতিয়া দহ বাৰহাজাৰ ফুট তলত পৰিলো হেঁতেন…আমাৰ হাড় এডালো কোনেও বিচাৰি নাপালে হেঁতেন…!\n—আৰে ভাই বাদ দে এতিয়া সেইবোৰ…।বাচি যে গলো। এনেধৰণেই খন্তেক বাক বিতণ্ডা চলিল।গাড়ীখন সকলোৱে ঠেলা-ঠেলি কৰি চিধা কৰিলো।\n….আকৌ আৰম্ভ হল আমাৰ যাত্ৰা…। এইবাৰ ড্ৰাইভিং চিটত মুকুল। কাষত তনুজ।গিয়েৰ লিভাৰ সি ধৰে এতিয়া। তনুজে অলপ নাৰ্ভাচো কৰিছিল।গতিকে মুকুলকে গুৰু দায়িত্ব দিয়া হল। আকৌ আগৰ দৰে লাহে লাহে গাড়ী আগবাঢ়িল।নামি পায়েই সমতলৰ কেইখনমান দোকান থকা অঞ্চল এটাত আমি ভাত-পানী খাই অলপ জিৰণি লৈ ললো।ইতিমধ্যে বেলিয়ে লহিয়াবলৈ লৈছিলেই।(এইখিনিতে এটা কথা উনুকিয়াই থলে ভাল হব।মোৰ সমস্যা এটা আছে।মানুহৰ নাম,ঠাইৰ নাম আৰু ৰাস্তা-পদূলী খুব পাহৰো।অৱশ্যে সদায় সম্পৰ্কত থকাখিনিৰ লগত এই কথাটো প্ৰযোজ্য নহয়।আৰু এই সমস্যাটোৰ কাৰণেই এই যাত্ৰাপথত পাই যোৱা সৰু সৰু ঠাইবোৰৰ নাম লিখিব পৰা নাই।)\nতামোল পান চিগাৰেট যিয়ে যি খায় খাই লৈ আকৌ নতুন উদ্যমেৰে আমি আগবাঢ়িলো।বমডিলা অভিমুখে….\nবহুদুৰ আমি বেচ ভালদৰেই গৈ থাকিলো। গাড়ীয়েও বিশেষ দিগদাৰী দিয়া নাছিল।বা মুকুলেও এই প্ৰতিকূল পৰিস্থিতিত গাড়ীখন কেনেকৈ চম্ভালিব লাগে তাক লাহে লাহে আয়ত্ব কৰি লৈছিল তাৰোপৰি আগতেই কৈছো মুকুলৰ দৰে সুনিপুন গাড়ী চলাব পৰা লোক খুব কমেই আছে।\n…এনেকৈ অকাই পকাই গৈ থাকোঁতে এসময়ত আমাৰ সন্মুখত অবিৰ্ভাৱ হল এটা থিয় দীঘলীয়া ৰাস্তা।আমাৰ এই যাত্ৰাপথত একেবাৰতে ইমান থিয় আৰু পোন ৰাস্তা পোৱা নাছিলো।ৰাস্তাটোৰ মুৰটোৱে যেন আকাশখনহে চুই আছে! মোৰ মনটোৱে চেবালে।…এই পৰ্বতত আমাৰ গাড়ী উঠিবনে….!\nমুকুলে ৰাস্তাৰ কাষত গাড়ীখন ৰখালে।\n— তাকেইটো…! চেষ্টা এটা দি চাওঁ। একেবাৰে একেটা ম’চনতে এক নম্বৰ গিয়াৰত উঠাব লাগিব….\nমুকুলে ক’লে।আকৌ সি গাড়ীত বহিল। এইবাৰ সি ৰানৱেত যেনেকৈ উৰাজাহাজ এখনে গতি লয় তেনেকৈ গাড়ীখন চলাই নিলে।গাড়ীখন ভোঁ ভোঁ শব্দ কৰি তেনেকৈয়ে বহু ওপৰলৈকে গুচি গল। মানে প্ৰায় আধামান ৰাস্তা গুচিয়েই গলো। কিন্তু হঠাতে মাজ ৰাস্তাত গাড়ীখনে আমাক টানিব নোৱাৰা হল।গিয়েৰটোৱে খেতেক খেতেককৈ শব্দ কৰিবলৈ ললে…।গাড়ীখনৰ ষ্টাৰ্ট খপকৈ বন্ধ হৈ গল।….এইবাৰ গাড়ীখনত এক নম্বৰ গিয়েৰ লাগি থকা স্বত্বেও হেকলেচ্ হেকলেচ্ কৈ পিছলৈ লাহে লাহে চলি আহিবলৈ ধৰিলে..! সৰ্বনাশ!\n— নাম…নাম…নাম..! চকাৰ তলত কিবা ঘুটকা্ লগা জল্দি…!\nমুকুলে প্ৰায় অসহায় ভাৱে আৰ্তনাদ কৰি উঠিল। মই পিছফালৰ সোঁফালে দুৱাৰৰ কাষতে বহিছিলো।এনেকুৱা এটা পৰিস্থিতিৰ সন্মুখীন হব পাৰো বুলি মই আশংকা এটা কৰিয়েই আছিলো।লগে লগে দুৱাৰ খুলি বাহিৰলৈ জপিয়ালো। ৰাস্তাৰ কাষত পৰি থকা শিল এটা আনি চকাৰ পিছফালে লগাই দিলো।গাড়ীখন ৰৈ গল।।এতিয়া কথা হল গাড়ীখনৰ বৃদ্ধ ইঞ্জিনটোৱে মাত্র ড্ৰাইভাৰ আৰু খুব বেচি এজনৰ বাহিৰে বাকী সকলক টানিবলৈ কোনোপধ্যে মান্তি নহয়! তাকো এটা চৰ্তত। পিছফালৰ পৰা বাকী কেইজনে ঠেলিবও লাগিব! উপায় নাপাই আমি এইবাৰ গাড়ী ঠেলিবলৈ লাগি গলো।ইফালে একনম্বৰ গিয়েৰত মুকুলে পূৰা এক্সলেটৰো হেঁচি গৈছে…! এইদৰে ঠেলি ঠেলি নি গাড়ী একেবাৰে মূধচত উঠালোগৈ। ইতিমধ্যে আমাৰ এম্বেচেদৰক চেৰাই কেইবাখনো নতুন মডেলৰ গাড়ী অনায়াসে পাৰ হৈ গৈছে। আমি মাত্ৰ ঈৰ্ষাৰে চাইছো।\n….এইবাৰ নমাৰ পাল..।ৰাস্তাটো যিধৰণে থিয়কৈ উঠি আহিছিল; নামিও গৈছে থিয়কৈ।অসম্ভৱ ভাগৰ লাগিছিল আটাইৰে।গতিকে সকলো আকৌ আৰামেৰে বহি ললো। গাড়ী এইবাৰ নামিবলৈ ধৰিলে সেই একনম্বৰ গিয়েৰতে…। কিন্তু গধুৰ গাড়ীখনে থিয় এঢলিয়া ৰাস্তাটো পাই এনেকৈ যাবলৈ বিচাৰিলে যে এক নম্বৰ গিয়েৰটোক একপ্ৰকাৰ প্ৰত্যাহ্বান জনাই গিয়েৰ বক্স ভাঙো যেন কৰি আগবাঢ়িল।ব্ৰেকদালেও ভালদৰে কাম কৰা নাই।অলপ দুৰ যেনে তেনে গাড়ীখন নি গতি মন্থৰ কৰি মুকুলে আকৌ চিঞৰি উঠিল…\nআকৌ যিয়ে যেনেকৈ পাৰো জপিয়াই নামিলো।মুকুলে খালী গাড়ীখন তললৈ চলাই লৈ গল।আমি তললৈ খোজকাঢ়ি গলো!\nতাৰ পিছৰ পাহাৰবোৰ ইমান থিয় নাছিল যদিও মাজে মাজে গাড়ীখনে টানিব নোৱাৰি ৰৈ গৈছিল।মই চিটৰ তলত চকাত ঢোকা লগাবৰ বাবে মজলীয়া আকাৰৰ শিলৰ টুকুৰা দুটামান থৈ দিছিলো।গাড়ীখন ৰৈ গলেই মই দুৱাৰখন খুলি একেজাপে নামি চকাৰ তলত শিলৰ টুকুৰা ভৰাই দিছিলো। তাৰপাছত আকৌ খালি গাড়ীখন মুকুলে চলাই নিছিল।আমি খোজকাঢ়ি আগবাঢ়িছিলো।সুবিধাজনক ঠাইত আকৌ আমি উঠি লৈছিলো।এই দৰেই আমি যেনেতেনে গৈ আছিলো।এই চকাৰ তলত শিলৰ ঢোকা দিয়া কামটোৰ গুৰু দায়িত্ব মোৰ ওপৰত ন্যস্ত কৰা হৈছিল।কাৰণ মই ক্ষীণ আৰু পাতল আছিলো বাবে বিদ্যুত বেগেৰে গাড়ীৰ পৰা জপিয়াই নামি চকাৰ তলত শিলৰ টুকুৰা ভৰাবৰ বাবে উপযুক্ত বুলি প্ৰমাণ পত্ৰ এখন ইতিমধ্যেই প্ৰদান কৰা হৈছিল।\nযিকি নহওক সমগ্ৰ যাত্ৰা পথত বিভিন্ন বাধা অতিক্ৰম কৰি নিশা ন মান বজাত ভাগৰে জুগৰে বমডিলাৰ বন্দোবস্ত কৰি থোৱা হোটেলত উঠিলোহি।গাড়ীখন ভাল কৰাৰ বাবে সেই নিশাখন কোনো উপায় নাছিল…।পিছদিনা পুৱা আমি যাম টাৱাঙলৈ। পাহাৰত বৰফ পৰা চাবলৈ….!\nপিছদিনা পুৱা খাই বৈ আমি পুনৰ সাজু হলো।আমাৰ এম্বেচেদৰ এইবাৰ টাৱাং অভিমুখে আগবাঢ়িল। …কিছুদূৰ গৈ কোনো কোনো অঞ্চলত আকৌ সেই আগৰদৰেই সমস্যাবোৰ আৰম্ভ হৈ গল। সেই একেই।বেচি থিয় ৰাস্তা পালে গাড়ীখনে আমাক টানিব নোৱাৰি ৰৈ যায় আৰু পিছলৈ উভটি আহে।মই লগে লগে জাপ মাৰি নামি চকাৰ তলত শিল এটা ভৰাই দিও।আমি নামি গাড়ীৰ পাছে পাছে দৌৰি যাও।দৰকাৰ পৰিলে সকলোৱে ঠেলো। নমাৰ সময়তো সেই আগৰ পদ্ধতিয়েই এপ্লাই কৰো।মই এই চকাৰ তলত শিলৰ থেকা দিয়া কামটোত লাহে লাহে পাৰ্গত হৈ পৰিছিলো।পিছলৈ এনেকুৱা হলগৈযে মই সোঁহাতেৰে দুৱাৰখন সামান্য খুলি সাজুৱেই হৈ থকা হ’লো।এইদৰে কিছু খোজকাঢ়ি,কিছু গাড়ীত গৈ,কিছু জিৰণি লৈ,কিছু প্ৰাকৃতিক পৰিবেশ উপভোগ কৰি ফটো আদি তুলি গৈ থাকোঁতে আমাৰ বহুদেৰী হৈ গৈছিল…।\n….এসময়ত আমি দেখিলো পথৰ ওপৰত বগা বগা বৰফৰ চামনি আৰম্ভ হৈ গৈছে! জীৱনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে পাহাৰত বৰফ দেখিলো!এই প্ৰথম তুষাৰপাত হোৱা অঞ্চললৈ আহিছো..! আমি আটায়ে আনন্দত কিৰিলিয়াই উঠিলো।নামি গৈ বৰফবোৰ স্পৰ্শ কৰি চালো। আঃ…! আমি সকলোবোৰ দুখ কষ্ট ভাগৰ খন্তেকৰ কাৰণে পাহৰি আনন্দত আত্মহাৰা হৈ পৰিলো।তোমাক চাবলৈ তোমাক চুই চাবলৈয়েতো আমি ইমান দূৰৰ পৰা আহিছো…! খন্তেক তাতে ৰৈ আমি আকৌ আগবাঢ়িলো।যিমানেই আগলৈ গৈ আছো সিমানেই শুভ্ৰতা বাঢ়ি আহিছে…লগতে বাঢ়ি আহিছে হাড় কপোৱা জাৰ….।পাহাৰটোৰ ওপৰলৈ আমাৰ গাড়ী উঠি গৈ আছে…চাৰিওফালে এতিয়া কেৱল বৰফেই বৰফ..।আমি আত্মহাৰা হৈ চাই আহিছো..। হঠাৎ …\nহঠাতে আমাৰ গাড়ীখন পিছফালে সামান্য পিছলি অহাৰ দৰে কৰি ৰাস্তাটোৰ মাজতে কেৰেচিয়া ভাৱে পথালিকৈ পিছলৈ যাওঁ পিছলৈ যাওঁকৈ ৰৈ গল..! আমাৰ বুকু কপি গল! আৰু অলপ পিছলৈ যদি গাড়ীখন গুচি আহে; গাড়ীয়ে-চাড়ীয়ে আমি কমেও চৈধ্য হাজাৰ ফুট তলত পৰিমগৈ! পিচফালৰ চকা দুটাই আইনা যেন মিহি বৰফৰ ওপৰত আগুৱাই যাবলৈ নিষ্ফল চেষ্টা চলাই আছে! কিন্তু আগলৈ যোৱা বাদেই; গাড়ীখন লাহে লাহে পাক লৈ লৈ পাছলৈহে আহি আছে! গাড়ীখনৰ চকা কেইটাৰ গ্ৰিপ বা খামোচবোৰো আধাতকৈও বেচি ক্ষয় যোৱা আছিল…! এতিয়া যদি মুকুলে ব্ৰেক মাৰি দিয়ে; হিতে বিপৰীত হব..।গাড়ীখন এঢলীয়া আইনা যেন বৰফৰ ওপৰেদি পিছলি তললৈ নামি আহিব! গতিকে মুকুলে এক জ্ঞানীৰ কাম কৰি আছে।সি ব্ৰেক হেচি ধৰা নাই। বা ক্লাটচ্ হেচি ইঞ্জিনটোও ফ্ৰী কৰি দিয়া নাই। এক্সলেটৰ দাল একেলেঠাৰিয়ে হেচি ধৰি বৰফৰ বিৰুদ্ধে যুজি প্ৰানপণে আগলৈ যাবলৈ চেষ্টা কৰি আছে..! গাড়ীখন ইমানপৰে সেইকাৰণেহে পিছলৈ নোযোৱাকৈ চকা দুটা ঘূৰি ঘূৰি ৰৈ আছে। গাড়ীখনৰ চাইলেঞ্চাৰেদি ঘেঁ ঘেঁকৈ বিকৎ শব্দ ওলাইছে…ক’লা ধোঁৱা মাৰিছে…!\n— নাম! নাম! নাম..! চকাই শ্লীপ কৰিছে…!\nমুকুলে প্ৰায় আৰ্তনাদ কৰি উঠিছিল। অৱশ্যে তাৰ আগতেই আমি জপিয়াই নামি গাড়ীখন পাছফালৰ পৰা ঠেলিবলৈ লাগি গলো আৰু পিছফালে আহিব নোৱাৰাকৈ এখোপ এখোপকৈ চকাৰ পিছত শিলাখণ্ড লগাই গলো। এই হুৰাহুৰি ঠেলনত নিজেও বৰফত পিছল খাই পৰিলো।অৱশেষত গাড়ীখন সুৰক্ষিত স্থানলৈ অনা হল। অলপ ৰৈ উশাহ সলাই আকৌ আৰম্ভ হ’ল যাত্ৰা। এইবাৰ খালি গাড়ীখন সাৱধানেৰে চলাই নিয়া হ’ল।আমি পিছে পিছে খোজেৰে গৈ থাকিলো।অলপ ভাল ৰাস্তা পাই আকৌ উঠি ললো।এইদৰেই উঠানমা ঠেলাঠেলি কৰি আমি এসময়ত বিখ্যাত চেলালে’ক পালোহি। সেই লে’কৰ বৰফৰ ওপৰত কিছু ৰং-তামাচা,ফূৰ্তি কৰিলো কেমেৰাৰে ফটো তুলিলো….।চেলাটপৰ ১৩৭১০ ফুটৰ ওপৰত প’জ দি ফটো উঠিলো…\n….তেতিয়ামানে বেলি লহিয়াইছিল। বেচিদেৰী নাথাকি আকৌ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিলো।এতিয়া চেলাটপৰ পৰা তললৈ নামিম..লাহে লাহে আমাৰ গাড়ী সাৱধানেৰে খোপনি পুতি পুতি আগবাঢ়িল।গাড়ীখন বৰফৰ ৰাস্তাটোত পিছল খাই পিছল খাই সামান্য একাবেকাকৈ গৈ থাকিল।এনেকৈয়ে আমি বহুদূৰ আহিলো। অলপ দূৰৰ পাছত এটা কিছু থিয়কৈ নামি যোৱা ৰাস্তা পালো। আগৰ গাড়ী যোৱা চকাৰ লিক দুটা জিলিকি আছিল।ৰাস্তাটো ভগা আছিল।বৰফে বোকাই শিলেৰে ৰাস্তাটোৱে জৰাজীৰ্ণ ৰূপ এটা লৈছিল। মনলৈ আটাইৰে এটা শান্তিৰ ভাৱ আহিছিল কাৰণ এই ৰাস্তাটোত অন্ততঃ গাড়ীৰ চকাই পিছল নাখাই। হুম হুমকৈ গাড়ী যথেষ্ট বেগেৰেই তললৈ নামি গল। হঠাৎ ….\nহঠাতে গাড়ীখনৰ তলত এটা শব্দ হ’ল ।ফ্লৰখনত আমাৰ ভৰিকেইটাই অনুভৱ কৰিলে তলত কিহবাৰ প্ৰচণ্ড খুন্দা! বচ। গাড়ী ৰৈ গল।না গাড়ী আগলৈ যায়..না পিছলৈ আহে! ইঞ্জিনটো কিন্তু চলি আছে।গিয়েৰো লাগে।কিন্তু গাড়ী নলৰে..!ইফালে সন্ধ্যা লাগো লাগো..।টাৱাঙলৈ এতিয়াও বহু দূৰ…! হে’ ভগৱান এইবোৰ কিহৰ পৰীক্ষা লৈছা….\n—চাল্লা…গিয়েৰ বক্স গল যেন পাইছো…!\nতনুজে কৈ উঠিল। আমি ইটোৱে সিটোলৈ চালো। আকৌ আমি নামি পৰিলো।তলফালে জুমি চালো।ঠিকেইতো আছে..! মুকুলে আকৌ গিয়েৰ লগাই এক্সলেটৰ হেচিলে। এইবাৰ গাড়ীখন চলি গল।মাত্ৰ তলফালৰ পৰা খেতেং খেতেংকৈ শব্দ এটা গতিৰ লগত সংগতি ৰাখি বাজি গল। আকৌ স্বস্তিৰ নিশ্বাস পেলালো। যাহওক গাড়ীখনটো চলিব..! আটায়ে পুনৰ গাড়ীত বহিলো। যাঃ!আকৌ আগৰ দৰে অৱস্থা! গাড়ী নলৰে। আকৌ মই আৰু তনুজ নামি পৰি তললৈ জুমি চালো। বেমাৰ ধৰা পৰিল।পিছ চকা ঘূৰুৱা ধূৰাদাল অৰ্থাৎ প্ৰপেলাৰ চাপদাল শিলত এনেকুৱা খুন্দা খালে যে গুৰিৰ ফালে ওলমি ধেনুভিৰীয়া হৈ থাকিল।এতিয়া আমি বহিলে ওজনৰ ভৰত সেই ধূৰাদাল ৰাস্তাত লাগি ধৰি নুঘূৰা হয়। খালী গাড়ীখন চলি যায় যদিও সেই ধেনুভিৰীয়া ধূৰাদালে খেতেং খেতেংকৈ ৰাস্তাত ঘঁহনি খায় যায়…!\n…আকৌ জন্ম হল এটা নতুন সমস্যাৰ! কি কৰা যায় এতিয়া…বেলিও পৰি আহিছে…বেলেগ গাড়ীৰ আহ যাহ ইতিমধ্যেই নাইকীয়া হৈছে..।ইমান দেৰিলৈকে এই বিপদ সংকুল জনপ্ৰাণী হীন অঞ্চলত কোনো মূৰ্খই অহাযোৱা কৰিবলৈ ৰৈ নাথাকে। …ঠাণ্ডাৰ প্ৰকোপটো লাহে লাহে বাঢ়ি আহিছে…বেলি ডুবিলেই ইয়াত এতিয়া তেজ গোত মাৰিব..।কিন্তু বহি থাকিলেওটো নহব।আগবঢ়াৰ বাহিৰে উপায় নাই।সেই নিৰ্জন বৰফ পৰি থকা ৰাস্তাটোৱেদি মুকুলে খেতেং খেতেংকৈ এম্বেচেদৰখন লাহে লাহে চলাই লৈ গল। আমি পাছে পাছে কেতিয়াবা দৌৰি,কেতিয়াবা খোজকাঢ়ি,মাজে মাজে ভাগৰত কোনো শিলৰ ওপৰত বহি অদৃষ্টক ধিয়াই যাব লাগে কাৰণে গৈ থাকিলো।মাজে মাজে ওখ ঠাইত আমি গাড়ীখন ঠেলিব লগীয়াও হৈছে। সাংঘাটিক ভাগৰৰ লগতে ভোকো লাগিছে।ইফালে ঠেটুৱৈ লগা ঠাণ্ডাটো আচৰিত ধৰণেৰে বাঢ়ি আহিছে…।\nএনেকৈ গৈ থাকোতে মই এঠাইত মন কৰিলো, বৰ্ডাৰ ৰ’ডচৰ এটা সৰু কেৰাচিন তেলৰ টিনেৰে সজা ঘৰ ৰাস্তাৰ কাষতে আছে।অলপমান খৰিও পৰি আছে বাৰাণ্ডাত।মোৰ মনলৈ চিন্তা এটা আহিল ।….গাড়ীৰ অৱস্থা হল এইয়া..টাৱাং যে এনেকৈ গৈ পাম তাৰ আশা ক্ষীণ….\nমই সকলোকে এটা প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ালো।\n—এটা কামকে কৰো বল।\n— ৰাতিটো ইয়াতে কটাই দিও বল! মজা লাগিব। গাড়ীৰ পৰা পেট্ৰল উলিয়াই সেই খৰি খিনি জ্বলাই জুই ফুৱাই কটাই দিম…খৰি বিচাৰিলে আৰু পাম…গাড়ীত ব্ৰেড চ্ৰেড আছেই…\n—- পাগল হৈছ? আৰে ৰাতিলৈ ইয়াত মাইনাচ পোন্ধৰ ডিগ্ৰী হয়। খবৰ আছে…!!?\nপাৰ্থই জকজকাই উঠিল।\n—- হওক।আমিতো জুই জ্বলাই থাকিম….মানুহ কি এনেকৈ নাথাকে..?\n—- এ ভাই! আকাশ ইয়াক বুজা…!\n—- নোৱাৰিবি দোষ্ট! ঠাণ্ডাত ডেড বডী হৈ পৰি থাকিবি পুৱালৈ…বাদ দে এইবোৰ চিন্তা..।\n—- সেইবুলি মই কি টাৱাঙলৈকে গাড়ী ঠেলি যাম..?\n—- আৰে ভাই আগত মেকানিক পামতো…! ব’ল না…!\n—- চা ভাই..মইতো এনেকৈ গাড়ী ঠেলি যাব নোৱাৰো…! তহঁত যা।আৰু এটা লগ পালেই মই ইয়াত থাকি যাম।…এনেকুৱা এটা ৰাতি আৰু কত পাবি..!\n—- তহঁতে যি কৰ কৰি থাকিবি। মইতো গাড়ীৰ পিচ চিটত শুই যাম!\nতনুজৰ চিঞৰ।সি না মোৰ ফালে হল।না পাৰ্থৰ ফালে হল! মাজৰ ধোঁৱা কোঁৱা ডিচিচন এটা দি দিলে।\nমই গম পালো। এটাৰো ইয়াত থকাৰ ইচ্ছা নাই। মুকুলৰ ফালে চালো।\n— থাকিবি মুকুল?\nঅল্পভাষী মুকুল ফতকৈ তল পৰি দিয়া বিধৰ নহয়।তাৰো ইয়াত থকাৰ সমূলি ইচ্ছা নাছিল যদিও লাহেকৈ কলে।”থাকিব পাৰি”!\nমুকুলৰ মুখৰ পৰা সেই বাক্যটো সৰি পৰাৰ লগে লগে পাৰ্থৰ যুক্তি আৰম্ভ হৈ গল।\n—আৰে ইমান সহজ কথা…?..এবাৰ কাশ্মীৰত…তিনিটা লৰাই…\nমুকুল মোৰ ফলিয়া হৈ যোৱাৰ লগে লগে সকলোৰে দুঃচিন্তা স্বাভাবিকতে বাঢ়ি গৈছিল।\n—এতিয়া ব’ল চোন ! আগত আৰু ঠাই আছেটো…! দৰকাৰ হ’লে থাকি যাম কি আছে।এৰাতিৰ কথাহে…!\nআকাশে একেবাৰে পানী নসৰকা ডিপ্লমেটিক আনচাৰ এটা দিলে।য’ত কোনো উপায়েই নাই! মোৰ ফালে মাত্র মুকুলৰহে ভোট পৰিছে।তাকো আধা!\nআকৌ গাড়ীখন ঠেলি ঠেলি আমি আগবাঢ়িলো।বিপদ হল হেঁতেননে নাই নাজানো।কিন্তু আজিও মোৰ সেই নিশা তাত কটাবলৈ নোপোৱাৰ আফচোচতো অলপ অচৰপ থাকি গল!\nভাগৰ লাগি হেলাই হেফাই পিছফালৰ গাড়ীখন ঠেলি নি আছো…এনেতে ঘটনা এটা ঘটিল।ৰাস্তাটোৰ বৰফৰ একইঞ্চিমান তলত ক’লাকৈ কিবা এটা জিলিকি থকা দেখিলো।কি নো বস্তু চাওঁ বুলি নখেৰে খুচৰি উলিয়াই আনিলো।উৱা..! এইদাল এদাল ঘোঁৰাৰ নাল দেখোন ! মানে ঘোঁৰাৰ খুৰাৰ তলত লগোৱা লোহা চতা! মই আহ্লাদিত হৈ পৰিলো।কাৰণ কোৱা শুনো ঘোঁৰাৰ নাল হেৰাই পালে বোলে সৌভাগ্যৰ উদয় হয় বোলে। মই সকলোকে দেখুৱালো নালদাল।\n— ওৱাও! ইটচ্ এ গুড চাইন..!\nআকাশে চিঞৰি উঠিল।সকলোৱে নালদাল লিৰিকি বিদাৰি চালে। ময়ো সেইদাল জেকেটৰ জেপত ভৰালো। আকৌ আমি গাড়ী ঠেলাঠেলি কৰি আগবাঢ়িলো।এনেকৈ গৈ আছো…\nঅলপ দূৰ যোৱাৰ পাছত এটা নাটকীয় ঘটনা ঘটিল। আমি দেখিলো বিপৰীত দিশৰ পৰা এখন সেনা বাহিনীৰ ট্ৰাক আহি আছে।আমাৰ অৱস্থা দেখি ট্ৰাকখন ৰখালে।গাড়ীৰ পৰাই সুধিলে আমাৰ গাড়ীখনে কি অসুবিধা দিছে। আমি বিৱৰি কলো। এজন জোৱান নামি আহিল।তেওঁ তললৈ জুমি চালে।তনুজো গল।তনুজক তেওঁ কলে যে হাতুৰী এটা লৈ বেকা হৈ যোৱা অংশটোত ভালকৈ মৰিয়াই দে। গাড়ী যেনেতেনে গুচি যাব লাগে…। বাকী টাৱাং পোৱাৰ আগে আগে এটা গেৰেজ পাবি…\nআমি জোৱান জনক ধন্যবাদ দিলো। ট্ৰাকখন গলগৈ।জোৱান জনে দিহা দিয়া মতেই তনুজে হাতুৰীৰে তলফালে বেকা হৈ যোৱা অংশত কেইকোব মান মাৰি সামান্য পোন কৰিব পাৰিলে।\nকি কথা! গাড়ীৰ সেই তলত খুন্দিয়াই যোৱা বেমাৰটো প্ৰায় নাইকীয়া হল! মাত্ৰ এটা সমস্যায়েই দেখা দিলে।গাড়ীখনে আগফালে বোজা নলয়। আকৌ কিবা এটাত লাগি যায়! এইবাৰ আগফালে কেৱল মুকুলেই থাকিল।আমি চাৰিওটা পাছফালে বহিলো।গাড়ী এইবাৰ বেচ ভালদৰেই আগবাঢ়িল…আমি অতি সাৱধানেৰে গৈ গৈ এসময়ত সেই গেৰেজটো পাই গলোগৈ..! কি কপাল!\nগেৰেজটোত মোতামোতিকৈ গাড়ীখন যাব পৰা কৰি দিলে।আমি বহুত অনুনয় বিনয় কৰি মেকানিক লৰা এটাকো লগত উঠাই ললো যাতে বাকী থকা বাটত গাড়ীয়ে কিবা অসুবিধা দিলেও চিন্তা নাথাকে। সুকলমে নিশা টাৱাং পাই গলোহি…।\nটাৱাঙত দুদিন বেচ আনন্দৰে থাকিলো। এম্বেচেদৰ খন গেৰেজ এটাত খৰচি মাৰি বনাবলৈ দিয়া হল।\nটাৱাঙৰ পৰা ঘূৰি অহা পথত আমাৰ বিশেষ দিগদাৰ নহল।মাত্ৰ দুই এটা থিয় উঠা নমা ৰাস্তাবোৰত জপিয়াই নামি চকাৰ তলত শিলৰ থেকা দিয়া,ঠেলা ইত্যাদি কামবোৰ মাজে মাজে কৰিব লগিয়া হৈছিল যদিও ভয় খোৱা নাছিলো।কাৰণ আহোতে হোৱা অভিজ্ঞতাই আমাক এই প্ৰতিকূল পৰিস্থিতিক কেনেকৈ আয়ত্বলৈ আনিব লাগে তাক শিকাই পঠাইছিল। মুকুলো এই চূড়ান্ত ড্ৰাইভাৰী পৰীক্ষাত প্ৰথম শ্ৰেণীৰ প্ৰথম হৈ ওলাইছিল। গাড়ীখনৰো ব্ৰেক,ক্লাটচ্ গিয়েৰ ইত্যাদিৰ ভালদৰে মেৰামতি কৰা হৈছিল…\nএইখিনিতে সময়ত কবলৈ পাহৰা কথা এটা কোৱাৰ লোভ সামৰিব নোৱাৰিলো । টাৱাঙলৈ আহি থাকোতে আমি ৰাস্তাত মন কৰিছিলো,পথেৰে আহি থকা কিছু স্থানীয় বস্তীৰ লোকে আমাৰ গাড়ীখন দেখিলে পথৰ কাষত ৰৈ দি মুৰটো সামান্য হাওলাই বা চেলুট মাৰি আমাক সন্মান যাচে! প্ৰথমে কাৰণটো গম পোৱা নাছিলো।এইয়া এই অঞ্চলৰ নিয়ম বুলিয়েই আমিও ওলোটাই চেলুট মাৰি গৈছিলো।পাছত গম পাইছিলো টাৱাঙৰ ডেপুটি কমিচনাৰৰ আমাৰ দৰে এখন বগা এম্বেচেদৰ আছে! সমগ্ৰ টাৱাঙত মাত্ৰ সেই এখনেই এম্বেচেদৰ আছিল।সেইখন অৱশ্যে সকলো আধুনিক সুবিধা থকা শেহতীয়া ইচুযু মডেলৰ এম্বেচেদৰ আছিল! আমি উভটি অহাৰ সময়তো বাটৰুৱাৰ পৰা তেনে বিৰল সন্মান লাভ কৰিছিলো।এইবাৰ কিন্তু আমি প্ৰত্যেকেই এজন এজন ডেপুটি কমিচনাৰৰ দৰে বহি আহিছিলো!\nআমাৰ এম্বেচেদৰ ভৈয়ামলৈ আহিয়েই পুনৰ ৰজাৰ মুকূট টো পিন্ধি লৈছিল।যিকি নহওক।আৰু এটা শেষ মুহূৰ্তৰ নাটকীয় ঘটনাৰ বিষয়ে কৈ এই লেখাটো সামৰিম।\n…আহি আহি পুনৰ আমি বুঢ়াপাহাৰ পাইছিলোহি।আকৌ কোনোবা এটাৰ প্ৰস্ৰাৱ কৰিবলৈ লাগিল।লগে লগে সকলোৰে লাগিল। আটাইকেইটা গাড়ীৰ পৰা নামি গলো।পাহাৰটোৰ কাষত লাইনকৈ থিয় হলো….\n— ঐ..ভাগ..ভাগ..ইয়াৰ পৰা।বল বল আগলৈ ব’ল..!সেইখন দেখিছ নাই!\nকোনোবা এটাই চিঞৰি উঠিল। আমি চালো সন্মুখলৈ।কি আচৰিত! আমি একে ঠাইতে থিয় হলোহি…!সন্মুখত সেই চাইনবৰ্ড খন…।য’ত লিখা আছিল..”অমূক চনৰ অমূক তাৰিখে এই স্থানত….গুলিয়াই হত্যা কৰা হৈছিল ….”\nতাৰপাছততো আৰু তাত ৰৈ থকাৰ কাৰণ নাছিল! আটাইকেইটা আহি পুনৰ গাড়ীত বহিলোহি। পুনৰ আগবাঢ়িল আমাৰ মাৰ্ক থ্ৰী এম্বেচেদৰ…উজনিলৈ বুলি..\n( ..তনুজ।তনুজ দত্ত।আমি যাক অক্লু বুলি মাতিছিলো…। সেই অক্লু আজিৰ পৰা তিনিবছৰ মানৰ আগতে হঠাতে আমাক অবাক কৰি এটা পথ দূৰ্ঘটনাত পতিত হৈ চিৰকালৰ বাবে আমাৰ মাজৰ পৰা হেৰাই গল।আজিও বিশ্বাস নহয়।অক্লু আমাৰ মাজত নাই…।)\n**য’তে আছ শান্তিৰে থাক দোষ্ট**


ধূলিৰ মাজত দণ্ডামিছ আৰু আলেকজেণ্ডাৰ - Mahabahu.com\nদণ্ডামিছ আৰু আলেকজেণ্ডাৰ\nBelarus journalists win World Press Freedom Prize\nমই ইংৰাজী কবলৈ শিকাৰ আৰৰ কাহিনী\nআজি সঁচাকৈয়ে মনত নপৰে কিয় জানো আৰম্ভ কৰিছিলো এদিন নীৰৱে নি:শব্দে শব্দৰ পিছত শব্দ গাঁথি গাঁথি বাক্য ৰচিবলৈ, বাক্যৰ পিছত বাক্য গাঁথি গাঁথি স্বদেশৰ শুভ দিনৰ স্বপ্ন ৰচিবলৈ, দুকুৰিৰো অধিক বছৰ, ভাব হয় পণ্ডশ্ৰম, বৰ্তমানেই কৰিছে প্ৰমাণ।\nভ্ৰাম্যমাণৰ নৃত্য-নাটিকা শেষ হ’ল, নাটকো হ’ব শেষ, বয়সো বহুত হ’ল, এক নিথৰ সময়ত ডুবি আছো এক গভীৰতম শূন্যতাত।\nএতিয়া ডেউকা ভঙা পখীৰ দৰে বাগৰি আছো স্বদেশৰ ধূলিত, ধূলিত বাগৰি ধূলি দেখি আছো সুদূৰ অতীতৰ ধূলি, ধূলি…!\nধূলি উৰিছে, উপত্যকাৰ ধূলি, মৰুভূমিৰ ধূলি, গিৰিপথৰ ধূলি, পৰ্বতৰ ধূলি, মালভূমিৰ ধূলি, ইতিহাসৰ ধূলি, ধূলি-ধূলি-ধূলি, ইৰান-আফগানিস্তানৰ ধূলিময় মৰুভূমিৰ ধূলি, মেচিডোনিয়া উপত‍্যকাৰ ধূলি, ধূলিময় পাৰস্য সাম্ৰাজ্যৰ ধূলি, এছিয়া মাইনৰ-ইজিপ্ত-মধ‍্যপ্ৰাচ‍্য-ছোগদিয়ানা-বেকট্ৰিয়া-ভাৰতবৰ্ষৰ ধূলি…।\nনামেই যাৰ পৰিচয় সেইজনা আলেকজেণ্ডাৰ-দ্য-গ্ৰেটৰ ঘোঁৰাই উৰুওৱা ধূলি, আলেকজেণ্ডাৰৰ ঘোঁৰা ‘বুচেফালাছ’ৰ খুৰাৰ ধূলি, গ্ৰীক সেনানীৰ অভিযানৰ ধূলি… আলেকজেণ্ডাৰ, হঠাৎ কিয় জানো দৃশ‍্যমান আলেকজেণ্ডাৰ!\n৩৩৬ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত উপজি ২০ বছৰ বয়সত সিংহাসনত বহা আলেকজেণ্ডাৰ-দ্য-গ্ৰেট! হঠাৎ!!\nমনত পৰিছে, পঢ়িছিলো ক’ৰবাত, ১০ বছৰীয়া অবিৰত অভিযানত ১০০০০ মাইল পথ অতিক্ৰম কৰিছিল তেওঁ।\nবহু বহুবাৰ আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈও সদায় সন্মুখত থাকি যুঁজ দিয়া আলেকজেণ্ডাৰে কৰিছিল সাধাৰণ সৈনিকৰ দৰেই জীৱন-যাপন।\nইতিহাসৰ সৰ্বোত্তম মহানায়ক আছিল তেওঁ, নামেই যাৰ পৰিচয়—আলেকজেণ্ডাৰ!\nহে প্ৰজ্ঞাৱান পাঠক, যদিহে আছে পঢ়ি, ধৈর্যৰ বান্ধ নিছিঙিব।\nধূলিৰ মাজতেই মোৰ সন্মুখত ভাস্বৰিত হোৱা আলেকজেণ্ডাৰৰ ভাৰত অভিযানৰ এক অনন্য ঘটনা মই এতিয়া কৰিম বৰ্ণনা:\n“বোধকৰো বুৰঞ্জীৰ কিছুমান ঘটনাৰ উত্তাপে উজ্জীৱিত কৰি থাকে শত শত মানুহক বহু হাজাৰ বছৰ, সেয়েহে কিজানি আলেকজেণ্ডাৰ-দ্য-গ্ৰেট্ পুনৰ এবাৰ!!“\nসৰ্বশক্তিমান ঈশ্বৰ জিউছৰ পুত্ৰ, পৃথিৱীৰ সকলোবোৰ দেশৰ অধিপতি বিশ্বনায়ক আলেকজেণ্ডাৰে আপোনাক তেওঁৰ ওচৰলৈ লৈ যাবলৈ মোক আদেশ দিছে।\nআপুনি যদি আদেশ পালন কৰে, বহু বহুমূলীয়া উপঢৌকন পাব।\nনামেই যাৰ পৰিচয়।\nএকুৰি বছৰ বয়সৰপৰাই যিজনাই আৰম্ভ কৰিছে বিশ্বজয়ৰ অভিযান।\nমাথোন কৈ গ’ল—’আলেকজেণ্ডাৰ যদি জিউছৰ পুত্ৰ, ময়ো জিউছৰেই পুত্ৰ।\nআলেকজেণ্ডাৰৰ বহুমূলীয়া সামগ্ৰী মোৰ নাই প্ৰয়োজন।\nহে ওৱানচিক্ৰিটছ, তুমি ইয়াৰপৰা প্ৰস্হান কৰা আৰু কোৱাগৈ আলেকজেণ্ডাৰক—ৰাজাধিৰাজ পৰমপিতা পৰমেশ্বৰে কেতিয়াও স্পৰ্দ্ধাজনিত অসৎ কাৰ্যৰ কৰ্তা হিচাপে কৰ্ম নকৰে।\nপৰমপিতাই এই সংসাৰৰ পোহৰ, শান্তি, জীৱন, পানী, মনুষ‍্যদেহ, আত্মা সৃষ্টি কৰে; আৰু মৃত্যুই যেতিয়া মানুহক মুক্তি দিয়ে—পৰমেশ্বৰে সকলোকে পুনৰ গ্ৰহণ কৰে।\nএকমাত্ৰ সেইজনা জিউছকেই মই প্ৰণাম কৰো, যাৰ বাবে হত‍্যাকাণ্ড ঘৃণনীয়।’\nমুনিবৰে কৈ গৈছিল—’আলেকজেণ্ডাৰ নি:সন্দেহে ঈশ্বৰ নহয়, কিয়নো আলেকজেণ্ডাৰো মৃত্যুৰ কৱলৰপৰা মুক্ত নহয়।\nআলেকজেণ্ডাৰে এতিয়াও সোঁশৰীৰে যমলোকত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাই।\nএই পৃথিৱীৰ বিশাল অংশৰ ওপৰেৰে কৰা সূৰ্যৰ গতিপথৰ বিষয়েও জ্ঞাত নহয় আলেকজেণ্ডাৰ।\nঅধিকাংশ জাতিয়ে এতিয়াও নাজানে তোমাৰ আলেকজেণ্ডাৰৰ নাম।\nএই কথা মনত ৰাখিবা, আলেকজেণ্ডাৰে যি উপহাৰৰ উল্লেখ কৰিছে—সেয়া মোৰ বাবে নিৰৰ্থক।\nমোৰ প্ৰয়োজন হ’ল এই বৃক্ষতল, যি মোৰ আশ্ৰয়স্থান।\nএই ফল ওলমি থকা বৃক্ষসমূহ, যিবোৰে মোক নিয়মীয়া আহাৰ যোগায়; আৰু পানী, যিয়ে কৰে মোৰ তৃষ্ণা নিবাৰণ।\nমই এই পৰ্ণশয‍্যাত শয়ন কৰো আৰু নিৰাপত্তাৰক্ষী অবিহনেও পৰম শান্তিৰে নিদ্ৰামগ্ন হ’ব পাৰো।\nমাতৃয়ে শিশুক দুগ্ধদান কৰাৰ দৰেই আই বসুমতীয়েও মোক সকলো যোগান ধৰে।\nবিষয়ৰ চিন্তাৰপৰা মুক্ত বাবেই মই য’লৈকে ইচ্ছা, ত’লৈকে যাব পাৰো।\nতাৰপিছত মই আত্মাৰূপেৰে মোৰ ঈশ্বৰৰ ওচৰলৈ যাত্ৰা কৰিম, যিজনা ঈশ্বৰে আমাক সকলোকে তেজ-মঙহৰ শৰীৰত বন্দী কৰি এই পৃথিৱীলৈ এই কথা প্ৰমাণ কৰিবলৈ প্ৰেৰণ কৰে যে ইয়ালৈ নামি আহি আমি ঈশ্বৰৰ শাসন মানি চলিব পাৰো নে নোৱাৰো; আৰু আমি যেতিয়া ইয়াৰপৰা গৈ ঈশ্বৰৰ সন্মুখত হাজিৰ হ’ম—তেতিয়া আমাৰ সকলো কৰ্মৰ বাবেই তেওঁক দিব লাগিব কৈফিয়ৎ, কাৰণ ঈশ্বৰেই হ’ল একমাত্ৰ বিচাৰক।\nগতিকে, হে ওৱানচিক্ৰিটছ, আলেকজেণ্ডাৰে একমাত্ৰ তেওঁলোককেই ভীতি প্ৰদৰ্শন কৰক—যিসকলৰ আছে ঐশ্বৰ্যৰ বাসনা, যিসকলে ভয় কৰে মৃত্যুক; কিন্তু আলেকজেণ্ডাৰে জানি থওক—আমাৰ দৰে ব্ৰাহ্মণৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, সম্পদ-শক্তিৰ কোনো শক্তিয়েই নাই।\nআমি কাঞ্চনৰ প্ৰতি মোহগ্ৰস্ত নহয়, আৰু আমাৰ নাই মৃত‍্যুভয়।\nগতিকে কোনো কাৰণতেই দণ্ডামিছৰ আলেকজেণ্ডাৰক প্ৰয়োজন নাই, দণ্ডামিছ নাযায় আলেকজেণ্ডাৰৰ ওচৰলৈ।\nযদিহে আলেকজেণ্ডাৰৰ দণ্ডামিছৰপৰা কিবা বিচাৰিবলগীয়া আছে, আলেকজেণ্ডাৰ আহক এই পৰ্ণকুটীৰলৈ।’\n“আলেকজেণ্ডাৰ নি:সন্দেহে ঈশ্বৰ নহয়, কিয়নো আলেকজেণ্ডাৰো মৃত্যুৰ কৱলৰপৰা মুক্ত নহয়।\nনিজৰ অন্তৰত থকা সিংহাসনখনতেই অধিষ্ঠিত হ’ব নোৱৰা আলেকজেণ্ডাৰ কিদৰে হ’ব পাৰে জগতৰ প্ৰভু?”\nহে পাঠক, যদিহে পঢ়ি আছে শুনক—\nওৱানচিক্ৰিটছে মুনিবৰৰ বাৰ্তা আলেকজেণ্ডাৰক শুনালে যথাসময়ত।\nধূলি, ধূলি, ধূলিৰ মাজত ডেউকা ভাঙি বাগৰি থকা মোৰ সন্মুখত হঠাৎ কিয়নো ভাস্বৰিত হ’ব লগা হ’ল দণ্ডামিছ-আলেকজেণ্ডাৰ?\nআৰু, হে ধৈর্যশীল পাঠক, সকলো নিৰৰ্থক-পণ্ডশ্ৰম বুলি দুকুৰিৰো অধিক বছৰৰ অভিজ্ঞতাৰে জানিও, পুনৰ কিয়নো শব্দৰ পিছত শব্দ গাঁথি গাঁথি ওপৰৰ বাক‍্যবোৰ ৰচনা কৰিলো মই—নিজেই নাজানি আপোনাসৱৰ ওচৰত ক্ষমাপ্ৰাৰ্থী মই।\nবোধকৰো বুৰঞ্জীৰ কিছুমান ঘটনাৰ উত্তাপে উজ্জীৱিত কৰি থাকে শত শত মানুহক বহু হাজাৰ বছৰ, সেয়েহে কিজানি আলেকজেণ্ডাৰ-দ্য-গ্ৰেট্ পুনৰ এবাৰ!!\nদুজনা মহান আত্মাৰ মিলনৰ কাহিনীয়ে স্বদেশৰ নৱ-প্ৰজন্মক উদ্বুদ্ধ কৰক সহস্ৰবাৰ—তাতেই সাৰ্থক হওক আমাৰো সপোনৰ।\nTags: দণ্ডামিছ আৰু আলেকজেণ্ডাৰ\nTathā-agata Novanita Sharma "May I be free of suffering; may I be at peace. May you be free of suffering;...


মই আৰু মোৰ পৃথিৱী: গুৰুজনাৰ নামত চলি থকা কাণ্ড কাৰখানাবোৰ\nগুৰুজনাৰ নামত চলি থকা কাণ্ড কাৰখানাবোৰ\n১৩ এপ্রিলত প্ৰকাশিত 'আমাৰ অসম'ৰ বাতৰি\nআজি কেইদিনমানৰ পৰা ফেচবুকত ঘটি থকা নাভুত নাশ্ৰুত ঘটনা কিছুমানে সকলোৰে চকু কঁপালত তুলিছে। ফেচবুকৰ বাতৰি সঘনাই বাতৰি কাকত সমূহত প্ৰকাশ পাই থকাটো আজিকালি নিত্য নৈমিত্তিক ঘটনা। কিন্তু কিছুদিন আগতে অসমৰ এখন আগশাৰীৰ বাতৰি কাকতত দুবাৰকৈ ১২ এপ্ৰিল আৰু ৪ জুলাই তাৰিখে যি বাতৰি প্ৰচাৰ কৰা হ’ল সেই বাতৰি দেখি মুখৰ মাত হৰিল। ১৩ এপ্ৰিলৰ বাতৰিটোত প্ৰকাশ হৈছিল যে বিশ্ববিখ্যাত পপ গায়িকা শ্বাকিৰাই ফেচবুকত থকা মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ সম্বন্ধীয় গোট(Followers of Srimanta Shankardeva) এটাত গুৰুজনাৰ অনুগামী হিচাবে যোগদান (?) কৰিছে। হাঁহিত পেট বিষোৱা এটা বাতৰি। গ’ল কথা গুচি। কিন্তু একে ধৰণৰ এটা বাতৰি সৌ সিদিনা ৪ জুলাই তাৰিখে পুনৰ একেখন কাকততে প্ৰকাশ হ’ল। এইবাৰ এখোপ চৰা। শ্বাকিৰাৰ লগত যোগ হ’ল শচীন, যুৱৰাজ, হৃত্বিক ইত্যাদি। একেটা গোটৰ বাতৰি দুবাৰকৈ একেখন বাতৰি কাকতত ওলাল! সকলো বস্তুৰে সহ্যৰ এটা সীমা থাকে। এই মিছা বাতৰিৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰা হ’ল। যাৰ ফলত এই লেখকক সেই নিৰ্দিষ্ট গোটটোৰপৰা বহিষ্কাৰ কৰি দিয়া হ’ল। কেৱল বহিষ্কাৰেই নহয়, সম্পূৰ্ণ Block কৰি দিয়া হ’ল, যাতে মই সেই গোটটো দৰ্শনো কৰিব নোৱাৰো।\nএতিয়া আহো ভুঁৱা প্ৰফাইল গোটটোত অন্তৰ্ভুক্তিৰ কথা। আমি ইন্টাৰনেটৰ লগত জড়িত প্ৰায় সকলো লোকেই জানো যে ছচিয়েল নেটৱৰ্কিং চাইট ফেচবুকত ভুঁৱা প্ৰফাইল সমূহৰ দপদপনি সদায় বিৰাজমান। জনপ্ৰিয় ব্যক্তিসকলৰ নামত ভুঁৱা প্ৰফাইল খুলি প্ৰায়েই ৰাইজক আঁভুৱা ভৰা হয়। এই ভুঁৱা প্ৰফাইল সমূহ সেই গোটটোত অন্তৰ্ভুক্ত কৰি অসমৰ সহজ সৰল ৰাইজৰ মাজত এনেধৰণে বাতৰি প্ৰচাৰ কৰা হ’ল যে শ্বাকিৰা,শচীন, হৃত্বিক আদিয়ে শংকৰদেৱৰ অনুগামী হিচাবে যোগ দিছে। যিগৰাকী ব্যক্তিয়েএই বাতৰিটো তৈয়াৰ কৰিছিল, তেওঁ এবাৰ হ’লেও অনুসন্ধান কৰি চাইছিলেনে যে এই প্ৰফাইলবোৰ সঁচা নে মিছা? ইয়াত কোনো দ্বি মত নাই যে অসমৰ খুব কমসংখ্যক সাংবাদিকৰহে ফেচবুক, ইন্টাৰনেট আদিৰ বিষয়ে গভীৰ জ্ঞান আছে। সাংবাদিক গৰাকীৰ ভুল সেইখিনিতেই।\nএতিয়া আহো গোটটোৰ প্ৰশাসক সকলৰ ভুমিকালৈ। যেতিয়াই ফেচবুকত প্ৰকাশিত এই বাতৰিবোৰৰ বিপক্ষে প্ৰতিবাদ হ’বলৈ ধৰিলে, ৰহস্যজনক ভাবে এইক্ষেত্ৰত তেওঁলোকে মৌন ব্ৰত ধাৰণ কৰিলে। বিষয়টো সাংবাদিকৰ ভুল বুলি ঠেলি দিবলৈ চেষ্টা কৰিলে। কিন্তু একেটা বাতৰি একেখন বাতৰি কাকতত দুবাৰকৈ প্ৰায় একধৰণে ওলোৱাটো কেৱল সাংবাদিকৰ ভুলেই নে? প্ৰশাসক সকলৰ মন্তব্য আছিল হাস্যাস্পদ। তেওঁলোকৰ মতে কোনটো ভুঁৱা প্ৰফাইল কোনটো সঁচা প্ৰফাইল জনাৰ কোনো উপাই নাথাকে। তেওঁলোকে ইমানেই যদি বিভ্ৰান্তিত ভুগিছিল,তেন্তে সেই প্ৰফাইলবোৰৰ নামত বাতৰিটো প্ৰকাশ হ’লেই বা কিয়? প্ৰশাসক সকলে এটা ৰাজহুৱা স্পষ্টীকৰণ নিদিয়ে কিয় যে সেই বাতৰি তেওঁলোকে যোগান ধৰা নাছিল বুলি? জনপ্ৰিয় তাৰকাৰ ভুঁৱা প্ৰফাইলঅবোৰ যোগ কৰি যোৱা হৈছিল আৰু প্ৰশাসক সকলে সেয়া ‘লাইক’ বুটামটো টিপি ‘লাইক’কৰি গৈছিল।\nআপোনালোকৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাব বিচাৰো যে আজিকালি ফেচবুকত এটা গোট খুলি আপুনি যিকোনো মানুহক তেওঁ গম নোপোৱাকৈয়ে যোগদান কৰাব পাৰে। অৰ্থাৎ আপুনি নজনাকৈয়ে আপোনাৰ অনুমতি নোহোৱাকৈও আপোনাক আনে কোনো গোটত সুমুৱাই দিব পাৰে। তেনেক্ষেত্ৰত দুই সহস্ৰাধিক লোকে যোগদান কৰাটো একো প্ৰচাৰ কৰিব লগীয়া বাতৰি নহয়। কিন্তু দুখ লাগিল ভুৱা প্ৰফাইল বোৰৰ নাম লৈ গুৰুজনাৰ বাতৰি প্ৰচাৰ কৰাটোক লৈহে। ইয়াতে এটা কথা ৰাইজৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাওঁ যে, প্ৰখ্যাত ব্যক্তি সকলৰ বেছি ভাগৰে নিজৰ কোনো ফেচবুক প্ৰফাইল নাথাকে। তেওঁলোকৰ সাধাৰণতে ‘অ’ফিচিয়েল অনুগামী পৃষ্ঠা’ (Official Fan Page) হে থাকে।\nএনেকুৱা বাতৰি এটা পঢ়ি অসমৰ যিসকল লোকৰ ইন্টাৰনেট জ্ঞান নাই, তেওঁলোক আৱেগিক হৈ যাব বুলি সহজেই অনুমেয়। কিন্তু এনে বিচাৰ বিশ্লেষণ নকৰাকৈ পৰিৱেশন কৰা বাতৰিৰে মানুহৰ আৱেগক লৈ খেল খেলাৰ কিবা যুক্তি আছেনে? এই বাতৰিয়ে গুৰুজনাক তীব্ৰ অপমান কৰিলে। অসমৰ বাহিৰত থাকি হ’লেও অসম খন ভাল পাওঁ, গুৰুজনাক শ্ৰদ্ধা কৰো। আৰু গুৰুজনাক লৈ তৈয়াৰ কৰা এই মিছা বাতৰি পঢ়ি আমি বহুতো প্ৰবাসী অসমীয়া ইতিমধ্যে মৰ্মাহত হৈ পৰিছো। বিশ্ব দৰবাৰলৈ নিয়াৰ নামত জনপ্ৰিয় কিছুমান তাৰকাৰ ভুৱা প্ৰফাইল অনুগামী হোৱা বুলি দেখুৱাই নিন্দনীয় কাম এটা কৰা হ’ল। অৰু আটাইতকৈ ডাঙৰ কথাটো হ’ল এই গোটটোৰ লগত জড়িত হৈ আছে কেইবাগৰাকীও অতি উচ্চ শিক্ষিত ব্যক্তি। তেনেস্থলত এনে এনে ঘটনা অতি দুখলগা।\n৪ জুলাইত প্ৰকাশিত 'আমাৰ অসম'ৰ বাতৰি\nআপোনালোকে হয়তো ভাবিছে ফেচবুকৰ সৰু ঘটনা এটা লৈয়ে তিলটোক তাল কৰা হৈছে। কিন্তু এই বিষয়টি বৰ্তমান ফেচবুকৰ পৰা ওলাই অসমৰ বাতৰি কাকত পালে। আৰু ৰাইজক মূৰ্খ সজোৱা হৈ আছে এনেদৰেই। গুৰুজনাক লৈ এনে নিকৃষ্ট মানৰ বাতৰি প্ৰকাশ কৰাৰ অধিকাৰ কোনে পালে?ফেচবুকৰ সাধাৰণ এটা গোটৰ প্ৰচাৰৰ নামত কিছুমান ভুঁৱা লোকক লৈ গুৰুজনাক সাঙোৰা হ’ল। ইয়াৰ প্ৰতিবাদ নহ’ব কি যুক্তিত?গুৰুজনাক কৰা এনে অপমান কেতিয়াও সহ্য কৰা নহ’ব।\nPosted by হিমজ্যোতি at 10:43 AM\nAwesome and timely writing, also the bad part is that they are asking for money to form some group out of that FB group\nVikramjit Kakati said...\nচৈতন্য ভৰদ্বাজ said...\nফেচবুকৰ অত্যাধিক জনপ্ৰিয়তাই গুৰুজনাকো নেৰিলে | এতিয়া কেবল ফেচবুকেই যেন তেওঁক বিশ্বদৰবাৰলৈ লৈ যাব !!! শিক্ষিত মানুহৰ এই ৰুপ দেখি চকু কপালত উঠিছে | বাতৰিকাকতৰ সংখ্যা বেছি হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে একক দহ কৰি লিখি সৰ্বসাধাৰণক বিপথে চালিত কৰিছে | তথাপিও আমাৰ সমাজৰ জ্ঞানী মানুহখিনিয়ে সমাজখনক ভাল দিশলৈ নিব বুলি আশা কৰোঁ |\ndipankar prasad das said...\nya,,,its disappointing to use the name of mahapurukh shrimanta shankardev in this way,by making some fake profile of celebraty and liking or adding indgroup,,,,u r right, most of the big celebarties use their own website,rather than an account in social networking site like fb....even assamese news paper should not publish such silly news\nIndukalpa Saikia said...\nHope the same thing u shd post to Amar Asom...\nবৰ ভাল লাগিল পঢ়ি৷\nkeya dutta said...\nIt's really sad to believe; making confusions since I'm tooapart ofagroup. Just looking for the good sight of it's purpose. Let's see; time will say.\nঅত বছৰে এই community founder কেইজন ক’ত অছিল ???\nঅসমতেই Gurujonak prothome protistha kora2 kori lobo lagisil...Nijor guriei hobol nahay...atiau Axomot gurujona'r prosaror proyujon ase...\nভুঁৱা বাতৰি আৰু সংবাদ মাধ্যমৰ কৰণীয়\n"আকাশ আমাক অকনি আকাশ দিয়া"\nকোক ষ্টুডিঅ’ ত বিহুৰ জয়যাত্ৰা


জীৱনৰ দস্তাবেজ (অপু দলৈ) - সাহিত্য ডট অৰ্গ\nলক্ষ্য : ১\nসেনাত ভৰ্তি হৈ প্ৰশিক্ষণ ল’বলৈ ৰেলৰ আৰ্মী কম্পাৰ্টমেণ্টৰ ডবাৰ কাষৰ চিটত বহি এটি গধুৰ মনৰে তীব্ৰবেগেৰে পাৰ হৈ যোৱা দৃশ্যবোৰ চাই চাই স্মৃতিৰ সাগৰত ডুবি গ’লোঁ !\nপঞ্চম শ্ৰেণীৰ কথা। সেই সময়ত প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ ডেওনা পাৰ হৈ এম ই স্কুলত পঞ্চম শ্ৰেণীত নাম ভৰ্তি কৰাৰ আগতে ছীট পৰীক্ষা দিব লগা হৈছিল (আজিকালি হয়তো তেনে নিয়ম নাই)। সেই ছীট পৰীক্ষাত মই দ্বিতীয় স্থান লৈ ঘৰৰ পৰা সম্পূৰ্ণ চাৰি কিলোমিটাৰ দূৰত্ব এম ই তথা হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল খনত এডমিচন ল’লোঁ।\nএম ই বিদ্যালয়ৰ প্ৰথম দিন। পঞ্চম শ্ৰেণীৰ প্ৰথম ক্লাছ আছিল অংক বিষয়। অংকৰ ছাৰে আহিয়ে তেখেতৰ নিজৰ পৰিচয় দি এজন এজনকৈ সকলো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে নাম, কোন স্কুলৰ পৰা আহিছে, জীৱনৰ লক্ষ্য কি ইত্যাদি ইত্যাদি প্ৰশ্নবোৰ সুধিবলৈ ধৰিলে। মোৰ পাল পৰাত মোৰ নাম, স্কুলৰ নাম ক’লোঁ। জীৱনৰ লক্ষ্য কি সোধাত ক’লোঁ – “অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হ’ম”। মোৰ কথা শুনি শ্ৰেণীৰ সকলোৱে গিৰ্জনি মাৰি হাঁহিবলৈ ধৰিলে। কিন্তু ছাৰজনে আচৰিত ধৰণে গহীন হৈ মোৰ ফালে কিছু সময় চাই থাকিল। তাৰ পাছত মিচিকিয়া হাঁহি মাৰি মোৰ ওচৰলৈ আহিল আৰু কান্ধত হাত থৈ ক’বলৈ ধৰিলে: “চাব্বাচ….. ! বৰ মহৎ লক্ষ্যহে তোমাৰ। কি নাম বুলি ক’লা তোমাৰ ?”\n: “অপু, শ্ৰীঅপু দলৈ”।\n: ঘৰ ক’ত তোমাৰ?\n: তোমাৰ ছীট পৰীক্ষাৰ ৰোল নম্বৰ কিমান?\n: খুবেই ভাল কথা। বছৰকীয়া পৰীক্ষাৰ ফলাফলত তোমাৰ ৰোল নম্বৰ এক হোৱাটো বিচাৰোঁ। তুমি এতিয়াৰ পৰাই ভালকৈ পঢ়া আৰু জীৱনৰ লক্ষ্যত উপনীত হ’বলৈ নিজকে তৈয়াৰ কৰা। (জীৱনৰ লক্ষ্যৰ বাবে কি তৈয়াৰ কৰিব লাগে অমুকাই কিন্তু অলপো জনা নাছিলোঁ।) হঠাতে তেখেতে সুধিলে: “আচ্চা, তুমি মুখ্যমন্ত্ৰী হ’লে কি কি কৰিবা?” তেতিয়া মই কি ক’ম বুজিব পৰা নাছিলোঁ যদিও ক’লোঁ,“স্কুল সজাম, ৰাস্তা নিৰ্মাণ কৰাম, দলং নিৰ্মাণ কৰাম আৰু …….” আৰু বুলি কৈ মই ৰৈ যোৱাত তেখেতে সুধিলে,“আৰু কি?”\n:আৰু…. আৰু গাঁৱত বিজুলী আৰু টিভি দিম।\n:টিভি কিহৰ বাবে দিবা?\n:বাতৰি আৰু ৰামাযণ চাবলৈ। – মোৰ কথা শুনি ছাৰৰ সৈতে শ্ৰেণীৰ লগৰবোৰেও অট্টহাস্য কৰি হাঁহি উঠিল।(সেই সময়ত টিভিত ৰামায়ণ দি আছিলদেই আৰু আমি বেলেগ এখন গাঁৱত প্ৰায় তিনি কিলোমিটাৰমান আঁতৰৰ গাঁও এখনত সৰু-ডাঙৰ সকলোৱে মিলি দেওবাৰে দেওবাৰে ৰামায়ণ চাবলৈ গৈছিলোঁ।)\nযাহক, সেই তেতিয়াৰ পৰাই স্কুলত মোৰ নাম প্ৰচাৰ হৈ পৰিল “মুখ্যমন্ত্ৰী” ….. ঐ মুখ্যমন্ত্ৰী ইফালে আহচোন, সেয়া চোৱা মুখ্যমন্ত্ৰী আহি আছে …. ইত্যাদি ইত্যাদি।\nমুখ্যমন্ত্ৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা কাৰণো আছিল।\nঅসমত প্ৰথমবাৰ “অসম গণ পৰিষদ” দলে চৰকাৰ গঠন কৰাৰ সময়ৰ কথা। এদিন জানিবলৈ পালোঁ যে আমাৰ ঘৰৰ পৰা চাৰি কিলোমিটাৰ আঁতৰৰ সৰু চহৰখনলৈ মুখ্যমন্ত্ৰী আহিব। ময়ো যাবলৈ বিচৰাত পিতায়ে লগত লৈ গ’ল। গৈ দেখোঁ, সভাস্থলীত মানুহৰে গিজগিজাই আছে। সেয়ে পিতায়ে মোক তেখতৰ কান্ধত উঠাই লৈ সভাৰ মাজত থিয় দিলেগৈ। মানুহ অনুযায়ী চকী নোহোৱাত আমি আঁতৰতে থাকিবলগীয়া হ’ল। এটি নিৰ্দিষ্ট সময়ত মুখ্যমন্ত্ৰীদেৱ আহিল। অহাৰ মাত্ৰকে জয় ধ্বনিৰে সভাস্থলী মুখৰিত হৈ উঠিল। আৰু কিমান যে ক্লিক ক্লিক কৈ কেমেৰাবোৰ চিকমিক বিজুলিৰে শব্দ কৰি উঠিল। যাহক, তেখেতৰ মিটিং শেষ হোৱাত পিতাইৰ সৈতে ঘৰলৈ বুলি উভতিলোঁ। ৰাস্তাত আহি থাকোঁতে পিতায়ে মোক ক’বলৈ ধৰিলে,“দেখিলি বাবা, এইবোৰ মানুহে কিমান আদৰ–সাদৰ পায়……. সিহঁতৰ বাবে কিমান জয়ধ্বনি আদৰণি…। তয়ো ডাঙৰ হ’লে ডাঙৰ মানুহ হ’বিদেই!” বচ্……. সেই তেতিয়াৰ পৰাই মোৰ মূৰত মুখ্যমন্ত্ৰী ভূতটোয়ে লম্ভিলে। আৰু মোৰ জীৱনৰ লক্ষ্য হৈ পৰিল – “অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী”।\nচায়ে চায়ে চায়ে……. এই ৰুটি–চবজি, ৰুটি–চবজি…… পানী বটল, পানী বটল…….. ইত্যাদি ইত্যাদি কোৰ্হালত চকা–মকাকৈ ভাৱনাৰ মাজৰ পৰা সাৰ পালোঁ। বাহিৰলৈ জুমি চাই গম পালোঁ “ৰঙিয়া জংচন”। অৰ্থাৎ ঘৰৰ পৰা গাড়ীৰে তিনি ঘণ্টাৰ বাট আঁতৰলৈ আহিলোঁ।\n“অপু, চাহ একাপ একাপ কৈ খাও দে।” নতুনকৈ মোৰ লগতে ভৰ্তি হোৱা দিগন্তই প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ালে।\n“ও….. খাব পৰা যায়। কিন্তু চাৰে গালি দিয়ে যদি!”(আমি নতুনকৈ ভৰ্তি হৈ অহা ল’ৰা ৪০জনক মোছাল হাবিলদাৰ এজনে প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰলৈ লৈ গৈ আছিল। আৰু আমাক বাৰে বাৰে আদেশসূচক পৰামৰ্শ দিছিল যে ৰেল ষ্টেচন আৰু অচিনাকী মানুহৰ পৰা কোনো বস্তু নাখাবলৈ। ) সেয়ে মই তেনেকৈ দিগন্তক কৈছিলোঁ। যাহক, লগৰ দুজনমানে খোৱা দেখি আমি দুয়ো চাহ দুকাপ ল’লোঁ। তেনেতে লগৰে বিকাশ আগবাঢ়ি আহিল আমাৰ ওচৰলৈ আৰু ক’লে –\n“অপু, মই লক্ষ্য কৰি আহিছোঁ, ৰেলত উঠাৰে পৰা তই ভাবত বিভোৰ হৈ আহিছ! কি কথা। হাঁহি–মাতি আমাৰ লগত ধেমালিও কৰা নাই?”\n“নাই অ’! অসমখন পাৰ নোহোৱালৈকে অলপ অসমখনকে চাই যাম বুলি ভাবিছোঁ।” তাক মিছাকৈয়ে ক’লোঁ। মই যে ঘৰৰ পৰা আঁতৰি আহিবলৈ পাই মনৰ দুখতে স্মৃতি মানসত আত্মবিভোৰ হৈ আছোঁ সেয়া নক’লোঁ। ৰেল যাত্ৰাৰ পথত লগৰবোৰৰ সৈতে এনেকৈয়ে দুই-এটা ভাৱ বিনিময় কৰাৰ পাছত মই আকৌ অতীতত সোমাই পৰিলোঁ।\nএকাদশ শ্ৰেণী। কলেজ ইলেকচনৰ সময়। মেট্ৰিকত উত্তীৰ্ণ হৈ একাদশলৈকে একেলগে পঢ়ি অহা লগৰ বন্ধু–বান্ধৱীসকলে মোলৈ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ালে, “কলেজৰ ছাত্ৰ একতাৰ সাধৰণ সম্পাদকৰ পদৰ বাবে তয়ো থিয় হ’। হায়াৰ চেকেণ্ডাৰীত কৰি অহাৰ অভিজ্ঞতাকণ আছেয়ে তোৰ”। ইত্যাদি ইত্যাদি। (অমুকাই ক্লাচ নাইনতো হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰীৰ ছাত্ৰ একতাৰ সাধাৰণ সম্পাদক হৈছিলোঁদেই।) মই বাধা দিয়াৰ পাছতো সিহঁতে মোক পাৰ্যমানে সহায় কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতিৰে জোৰকৈ সাধাৰণ সম্পাদক পদৰ বাবে থিয় কৰালে। বচ্ …! গাঁৱে–ভূঞে এম.এল.এসকলে ভোট ভিক্ষা মাগি ফুৰাৰ দৰে ময়ো কলেজৰ ক্লাছে ক্লাছে নমস্কাৰ কৰি ভোট ভিক্ষা মাগি ফুৰিলোঁ। তেনেতে এদিন ঘটনা এটা ঘটিল। ছিনিয়ৰ দাদাকেইজন মানে মোক অকলে পাই ধমকি দিলে। ময়ো সিহঁতৰ ধমকিলৈ কেৰেপ নকৰি ক’লো,“চাওঁক দাদা। মই এই কলেজত একেবাৰে নতুন। যদি আপোনালোকৰ প্ৰাৰ্থী সেই দাদাজনক (মই তেতিয়ালৈকে তেওঁলোকৰ প্ৰাৰ্থীজনৰ নাম জনা নাছিলোঁ।) এই কলেজৰ ছাত্ৰ–ছাত্ৰীসকলে বিচাৰে আৰু ভাল পায় নিশ্চয় তেখেতকে ভোটতো দিব। মোক কোনেও ভোট নিদিলেও হ’ব। মোৰ হৰা–জিকাক লৈ কোনো মতলব নাই।” তেনেকৈ কৈ মই তেওঁলোকৰ ওচৰৰ পৰা গুচি আহিলোঁ।\nএই কথাখিনি মই লগৰকেইজনক কোৱাত মোক তেতিয়াৰ পৰা অকলে এৰি নিদিয়া হ’ল। ঘৰলৈকে থব আৰু নিবও অহা হ’ল।\nযাহক, সেই নিৰ্দিষ্ট দিনটো আহিল। আৰু এজন এজন কৈ ভোট দি গ’ল। এটা কোণত থিয় হৈ যিয়ে ভোট দিবলৈ যায় সকলোকে নমস্কাৰ কৰি ক’বলৈ ধৰিলোঁ,“অলপ চাব আৰু দাদা…. চাব আৰু বাইদেউ…. চাব আক’ অমুক–তমুক…..”। তাৰ মাজতে দুই এজনী ছিনিয়ৰ বাইদেৱে কৈছিল – “তোমাক দিলে কি খুৱাবা?”\n“খুৱাব–দিব একো নোৱাৰিম বাইদেউ। আপোনালোকৰ লগত থাকি মোৰ ক্ষমতাৰে মুঠেই কলেজৰ সংবিধানৰ মতে কামবোৰ কৰিব পাৰিম।”\nতাৰ পাছত সেই অপেক্ষাৰ দিনটোৰ ফলাফল ওলাল। তিনিজন প্ৰতিনিধিত্বৰ পৰা বিপুল ভোটত মই জয়ী হ’লো। জয় ধ্বনিৰে লগৰবোৰে আকাশ মুখৰিত কৰি তুলি মোক স্বাগতম জনালে আৰু কান্ধত উঠাই লৈ ঘূৰাই ফূৰাবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ মৰম-চেনেহত আৰু সহযোগিতাত সেইদিনা মই আনন্দতে কান্দি দিছিলোঁ।\nদিনবোৰ পাৰ হৈছিল। কলেজৰ কিছুমান কাম আৰু মেটিঙৰ বাবে ঘৰলৈ আহোঁতে প্ৰায় পলম হৈছিল। আগৰ দৰে পিতাইক ঘৰুৱা কামবোৰত সহায় কৰিব নোৱাৰিছিলোগৈ। আৰু এদিন…….\n“হেৰৌ! তোৰ ছাত্ৰ নেতাগিৰিৰে ঘৰখন নচলে নহয়। ঘৰৰ ভিতৰতে ডাঙৰ ল’ৰা হৈ তয়ে যদি পিতাৰক অলপো সহায় নকৰ, তেন্তে কোনে কৰিব। পিতায়েৰে খৰি বিক্ৰী কৰি আৰু সৰু-সুৰা খেতি কৰি কিমানদিন ঘৰখন চলাব। দেখা নাই, গাঁৱৰ তোৰ লগৰবোৰে কেনেকৈ ফৌজলৈ গৈ চাকৰি কৰিব ধৰিছে। তয়োতো দুই-এটা ইণ্টাৰভিউ দি চাব পাৰ। কলেজৰ ছাত্ৰ সম্পাদক–চম্পাদক আমাৰ নিচিনা ঘৰৰ বাবে নহয়। আমাৰ বাবে এটায়ে ডাঙৰ চিন্তা কেনেকৈ ভাতমুঠি যোগাৰ হয়”-এদিন ডাঙৰ ভিনিদেউৱে আহোঁতে মোক তেনেকৈ বুজাবলৈ ধৰিলে। আৰু সেইদিনাই মোৰ জীৱন সলনি কৰি দিলে বুলি ক’ব পাৰে।\nগতিকে হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰীত ছেকেণ্ড ইয়াৰত পঢ়ি থাকোঁতেই ইণ্টাৰভিউ দিবলৈ ধৰিলোঁ। মোৰ প্ৰথম ইণ্টাৰভিউ আছিল “অসম পুলিছ”ৰ কনিষ্ঠবলৰ পদত। উত্তীৰ্ণ হৈছিলোঁ। ভাল লাগিছিল অন্ততঃ কিবা এটা কৰি ঘৰখনক সকাহ দিব পাৰিম। কিন্তু যেতিয়া appointment দিবৰ সময় হ’ল তেতিয়াহে গ’ম পালোঁ যে মোৰ চাকৰি নহ’ব। কাৰণ মন্ত্ৰী- আমোলাক লগ কৰি সিহঁতৰ জেপ পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰিলোঁ। গতিকে অসম পুলিছৰ চাকৰিৰে ঘৰখনক পোহ-পাল দিয়াৰ আশা–কল্পনা সিমানতে অন্ত হ’ল। তাৰ কেইটামান দিনৰ পাছতে সেনাত ইণ্টাৰভিউ দিলোঁ আৰু একে কোবতে বাছনিও হ’লোঁ। যিদিনাই বাছনি হ’লোঁ সেইদিনাই স্কুল–কলেজৰ অৰজিনেল প্ৰমাণ পত্ৰ ৰাখি থলে আৰু ক’লে যে অমুক তাৰিখে অমুকত জইন কৰিবলৈ আহিবা। আৰু ইমান দিনৰ ভিতৰতে তোমালোকৰ এপইণ্টমেণ্ট গৈ পাব। সঁচাকে এমাহৰ ভিতৰত মোৰ এপইণ্টমেণ্ট ঘৰত আহি হাজিৰ আৰু তেতিয়া ঘৰখনৰ কিমান যে ফূৰ্তি – আনন্দ ভাষাৰে মই বুজাব নোৱাৰিম। সেইদিনা মা-পিতাই আৰু বাই–ভাইৰহঁতৰ মুখত হাঁহি বিৰিঙিয়াবলৈ পাই ময়ো নথৈ আনন্দিত হৈছিলোঁ। ( আগলৈ )\n← স্মৃতিদাহৰ পূৰ্বাহ্ণ (দিগন্ত যাদৱ শৰ্মা)\nমিণ্ট্ৰা ডট কম (বিকাশ শইকীয়া) →


FACT CHECK: চাৰ্জিকেল মাস্কত ক'লা কীট নাথাকে! - Factcrescendo Assamese\nFACT CHECK: চাৰ্জিকেল মাস্কত ক’লা কীট নাথাকে!\nCoronavirus False Medical\nApril 28, 2021 April 28, 2021 Manjori BorkotokyLeaveaComment on FACT CHECK: চাৰ্জিকেল মাস্কত ক’লা কীট নাথাকে!\nদেশত কৰ’ণাভাইৰাছৰ দ্বিতীয় স্তৰে বিধ্বংসী ৰূপ ধাৰণ কৰিছে আৰু একে সময়তে কৰ’ণাভাইৰাছ সম্পৰ্কীয় ভূৱা বাতৰিয়েও যেন দ্বিতীয় স্তৰহে লাভ কৰিছে। বৰ্তমান ছোচিয়েল মিডিয়াত,বিশেষকৈ অসমৰ ফেচবুকত চাৰ্জিকেল মাস্ক সম্পৰ্কীয় এটা বাতৰি ভাইৰেল হৈ পৰিছে।\nআমি জানো দেশৰ সৰ্বদাধাৰণ জনতাই কৰ’ণাভাইৰাছৰ ক্ষেত্ৰত নিৰাপদ হ’বলৈ সৰহ সংখ্যকেই চাৰ্জিকেল মাস্ক পৰিধান কৰে। এটা দাবী ভাইৰেল হৈ পৰিছে যে এই মাস্কসমুহত ক’লা কীট থাকে, ফলত ইয়াক পৰিধান কৰা লোকসকলৰ কৰ’ণাভাইৰাচতকৈয়ো মাৰত্মক ৰোগ হ’ব পাৰে।\nতেনেকুৱা এটা দাবী কৰা হৈছে ৰিপোৰ্টাৰ অসম নামৰ ফেচবুক পেজটোত আৰু সেই বিশেষ ভিডিঅ’টো ভাইৰেল হৈ পৰিছে। সেই বিশেষ পোষ্টটো ফেচবুকত ৪০হাজাৰ বাৰতকৈয়ো অধিক শ্বেয়াৰ কৰা হৈছে।\nOriginal Post: Facebook | Archived Link\nআমি ফেক্ট ক্ৰেছেণ্ডো অসমীয়াই ইয়াৰ সত্যতা নিৰূপনৰ সিদ্ধান্ত ল’লো আৰু গম পালো যে সেই দাবী মিছা আৰু কীটৰ দৰে এই পদাৰ্থটো আচলতে ফাইবাৰ হে।\nআমি কেইটামান প্ৰাসংগিক শব্দেৰে গুগল ছাৰ্চ কৰি চালো আৰু ইউটিউৱত এটা ভিডিঅ’ পালো, যিয়ে এই দাবীটোক নস্যাত কৰি পেলাইছে।\nনতুন দিল্লীৰ হামদৰ্দ ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল চাইন্স এণ্ড ৰিছাৰ্চৰ কম্যুনিটী মেডিছিনৰ সহকাৰী অধ্যাপক ড: য়াছিৰ আলভিয়ে ফেক্ট ক্ৰেছেণ্ডোক জানিবলৈ দিছে যে মাস্ক পৰিধান কৰাটো সম্পূৰ্ণ নিৰাপদ। ক’লা কীটৰ দৰে দেখা পদাৰ্থবিধ প্ৰকৃততেই ফেব্ৰিক সুতা। এইটো কথা জনাটো দৰকাৰ যে অনুবিক্ষনীয় জীৱ এটাক আমি মোবাইল কেমেৰাৰে যিমানেই জুম কৰি নাচাওঁ কিয়, খালি চকুৰে দেখাটো অসম্ভৱ।\nতেওঁ লগতে কয়,ঘৰতে এটা পৰীক্ষা কৰি চাব পাৰি আৰু আমি দেখিম যে মাস্কত তেনেকুৱা একো কীটেই নাই। বৰ্তমান সময়ত মাস্ক পিন্ধাটো খুবেই জৰুৰী আৰু তেনেকুৱা কোনো ভিডিঅ’ বা ফটো ছোচিয়েল মিডিয়াত যিবোৰ চলি আছে, কোনোপধ্যেই গুৰুত্ব দিব নালাগে।\nআমাৰ শ্ৰীলংকাৰ সহকৰ্মীয়ে (ফেক্ট ক্ৰেছেণ্ডো শ্ৰীলংকা), তাৰে বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ প্ৰতিনিধি নালিকা গুণৱৰ্ধনাৰ সৈতে কথা পাতোতে তেওঁ কয়: “কোভিড সংক্ৰমনটো এনেকুৱা এটা ভাইৰাছৰ দ্বাৰা সংক্ৰমিত হয়,যিটো ৫০নেনোমিটাৰৰ পৰা ১৪০নেনোমিটাৰ আকাৰৰ আৰু তাক খালি চকু অথবা সাধাৰণ অনুবিক্ষণ যন্ত্ৰৰে দেখা পোৱা নাযায়।\nপৰজীৱি সম্পৰ্কত তেওঁ কয়,” অন্য অনুবিক্ষণীয় জীৱ আন সংক্ৰমনৰ বাবে দায়ী হ”ব পাৰে,কোভিড সংক্ৰমনৰ বাবে নহয়!”\nউক্ত দাবীটো মিছা। সেইবোৰ ক’লা কীট নহয়, আচলতে মাস্কত থকা ফাইবাৰ হে হয় । উক্ত ভাইৰেল ভিডিঅ’টোৱে সাধাৰণ মানুহৰ মাজত অনাহকত আতংকৰ সৃষ্টি কৰিছে ।\nTitle:চাৰ্জিকেল মাস্কত ক’লা কীট নাথাকে!\nTagged Fact Crescendo Assameseক'লা কীটফেক্ট ক্ৰেছেণ্ডো অসমীয়াবিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থামাস্ক\nFACT CHECK: এই উক্তিটোৰ সৈতে সুন্দৰ পিছাইৰ নাম মিছাতে সাঙোৰা হৈছে।\nFACT CHECK: আৰক্ষীৰ লোকজন কৰ’ণা ভাইৰাছত আক্ৰান্ত হোৱা নাই, এয়া এটা মক ড্ৰিলহে!\nভূটানে ভাৰতলৈ পানী যোগান বন্ধ কৰা নাই!\nJune 29, 2020 June 29, 2020 Manjori Borkotoky\nএইয়া ভাৰতৰ প্ৰসিদ্ধ উদ্যোগপতি ৰতন টাটায়ে অৰ্থনীতিৰ ওপৰত কৰ’না ভাইৰাছৰ প্ৰভাৱ সম্পৰ্কে কৰা মন্তব্য বা বিবৃতি নহয়!\nApril 13, 2020 April 13, 2020 Manjori Borkotoky\nFACT CHECK: ডনাল্ড ট্ৰাম্পৰ মৰ্ফ কৰা টুইটত দাবী কৰা হৈছে যে তেওঁ ৰাছিয়াৰ ভেকচিন লাভ কৰিব\nOctober 12, 2020 October 12, 2020 Manjori Borkotoky


সাক্ষাৎকাৰ: অসমৰ ভিন্ন প্ৰজন্মৰ বিশিষ্ট নাট্যকৰ্মীৰ মনৰ ভাৱ - সাহিত্য ডট অৰ্গ\nসাহিত্য ডট্ অৰ্গৰ এই মাহৰ সংখ্যাটি নাটক বিশেষ সংখ্যা হিচাপে সজাবলৈ মনস্থ কৰা হৈছিল। সেই উদ্দেশ্যে আগত ৰাখি এইবাৰ সাক্ষাৎকাৰ শিতানটিত অসমৰ ভিন্ন প্ৰজন্মৰ কেইবাজনো বিশিষ্ট নাট্যকাৰ, পৰিচালক, অভিনেতা তথা নাট্যকৰ্মীৰ মনৰ কিছু ভাৱ জানিবলৈ প্ৰয়াস কৰা হৈছিল। সাক্ষাৎকাৰ অনুষ্ঠানটিত অংশ লৈছে বিশিষ্ট নাট্যকৰ্মী ক্ৰমে দুলাল ৰয়, মৃণাল কুমাৰ বৰা, জ্যোতিপ্ৰসাদ ভূঞা, সীমান্ত ফুকন আৰু বিদ্যুত বিকাশ শৰ্মা ঠাকুৰদেৱে। তেখেতসকলৰ লগত হোৱা সাক্ষাৎকাৰ অনুষ্ঠানটি পাঠকলৈ আগবঢ়ালোঁ।\nদুলাল ৰয় দেৱৰ মনৰ ভাৱ\nসাহিত্য ডট্ অৰ্গ: প্ৰত্যেকজন সৃষ্টিশীল স্ৰষ্টাৰ নিজস্ব জীৱন দৰ্শন থাকে আৰু সেই দৰ্শনেই তেখেতসকলৰ সৃষ্টি কৰ্মত প্ৰকাশিত হয়৷ সেই হিচাপে নাট্যকাৰ-পৰিচালক সকলৰো নিজস্ব দৰ্শন থাকে৷ আপোনাৰো নিশ্চয় আছে৷ আপুনি আপোনাৰ জীৱন দৰ্শন তথা নাট্য-দৰ্শনৰ বিষয়ে থোৰতে ক’ব নেকি? লগতে আপোনাৰ নাটকৰ ধাৰা সম্পৰ্কে কিছু কথা জানিব পাৰিলে আমি সুখী হম৷\nদুলাল ৰয়: অসমত এতিয়া যি নাটকৰ ধাৰা প্ৰচলন হৈ আছে সেইটোলৈ চালে আচলতে প্ৰশ্ন কৰিব লাগিব আপুনি বৈধ থিয়েটাৰ কৰি আছে নে অবৈধ থিয়েটাৰ কৰি আছে। আপুনি বৈধ থিয়েটাৰ কৰাতো ভাল পায় নে অবৈধ থিয়েটাৰ কৰাতো ভাল পায়। এতিয়া মোক যদি এই বিষয়ে সোধা যায় তেতিয়া যিসকলে আমি দীৰ্ঘদিন কৰি থকা নাটক দেখিছে বা চাইছে সেইসকলে আচলতে ভালদৰে বুজি পাব। মই কাকো অৱমাননা কৰিব বিচৰা নাই। কিন্তু মোৰ জাতীয় স্বাৰ্থত, মোৰ মাতৃভাষাৰ স্বাৰ্থত, অসমীয়া মানুহৰ অনুভৱ অনুভূতিৰ স্বাৰ্থত মই এটা কথাই ক’ম আমি সেইবিলাকহে নাটক কৰিব লাগে যিবোৰ প্ৰকৃতাৰ্থত ভাল নাটক। আমাৰ পূৰ্বৰ মানুহসকলে ভাল নাটক লিখি থৈ গৈছে। সেইসমূহৰ সুন্দৰ ভাৱে চৰ্চা হোৱাতো মই বিচাৰোঁ। নিজৰ নাট্যভঁৰাল চহকী কৰিবলৈ হ’লে কেৱল নিজৰ মনৰ ইচ্ছামতেই নাটক কৰি থাকিলেই নহ’ব। সেই মানসিকতাত কোনো জাতিৰ নাট্য সাহিত্যৰ উন্নতি হ’ব নোৱাৰে। এতিয়া আমাৰ উঠি অহা চামৰ খিনিয়েও নাটকৰ চৰ্চা কৰা দেখা যায় তেওঁলোকৰ নাটকৰ ধাৰা সম্পৰ্কে দৰ্শকে বিচাৰ কৰাতো উচিত। যিখন অসমত শংকৰদেৱে নাটকৰ এটা সুন্দৰ আৰম্ভণি দি গ’ল, যিখন অসমৰ লোকনাট্যৰ এটা সুকীয়া মৰ্যাদা আছে সেইসমূহক আমি আওকাণ কৰিলে নহ’ব। আৰু এটা কথা আছে। থিয়েটাৰ এডভাৰ্টাইজমেণ্ট নে থিয়েটাৰ এণ্টাৰটেইনমেণ্ট নে থিয়েটাৰ এডুকেচন? আচলতে থিয়েটাৰ ইজ এন আৰ্ট। থিয়েটাৰ ইজ এন আৰ্ট ক্ৰিয়েটেড বাই এন আৰ্টিষ্টিক এপ্ৰ’চ। থিয়েটাৰ চাবলৈ গৈ মই উচপিচ কৰি থাকিব নোৱাৰো। কাষত সৰু ল’ৰা-ছোৱালীটোক বহুৱাই মই অশ্লীলতাক উপভোগ কৰিব নোৱাৰোঁ। কিন্তু অসমত এতিয়া বহুত নাট্যকাৰ, অভিনেতা, পৰিচালকৰ সৃষ্টি হৈছে। তেওঁলোক কিছুমানৰ নাটকত এনেধৰণৰ কথা কিছুমান দেখা পোৱা যায়। এইবোৰ যে হৈ আছে সেইয়া অতি দুৰ্ভাগ্যজনক। হয় ভ্ৰাম্যমাণে বহু অভিনেতাৰ জন্ম দিছে, পৰিচালকৰ সৃষ্টি কৰিছে, কলা-কুশলীৰ সৃষ্টি কৰিছে, হাজাৰ হাজাৰ দৰ্শক সৃষ্টি কৰিছে এইটো বেলেগ কথা। কিন্তু এটা কথা মনত ৰাখিব বৈধ থিয়েটাৰৰ এখন কৰিবলৈ হাজাৰ হাজাৰ দৰ্শকৰ প্ৰয়োজন নাই। কিন্তু এচাম ভাল দৰ্শকৰ প্ৰয়োজন। কিন্তু এতিয়া আমাৰ প্ৰায়সকল দৰ্শকৰে ৰুচিবোৰৰ সলনি হৈছে, মানসিক স্খলন ঘটিছে। এতিয়া প্ৰায়সংখ্যক থিয়েটাৰতে টকা-পইচাৰ অংকৰ বাবে নিম্ন ৰুচিৰ নাট প্ৰদৰ্শন কৰি আছে। কিন্তু মোৰ কথা সেইটো নহয়। পইচাৰ বাবে আমি নাটক নকৰোঁ। মই ভাল নাটক কৰিম আৰু ভাল নাটকে আজি বা কাইলৈ নাপালেও তাৰ পিছৰ দিনা দৰ্শকৰ সঁহাৰি নিশ্চয় পাব। শংকৰদেৱে অংকীয়া নাট কৰোঁতে বা মাধৱদেৱে ঝুমুৰা কৰাওতে চুটি কাপোৰ পিন্ধাই অভিনয় কৰোৱা নাছিল। আজি পশ্চিমীয়া ধাৰা এটা আহিল বুলিয়েই সেইয়া কৰিবলৈ যোৱা উচিত নে? অসমৰ গ্ৰামীণ পটভূমিতে এতিয়ালৈকে এখন ভাল নাটক এখন নহ’ল আৰু আমি কি নাটক কৰাৰ কথা ক’ম।\nসাহিত্য ডট্ অৰ্গ: সাম্প্ৰতিক সময়ৰ নাটকৰ ক্ষেত্ৰখনত বিভিন্ন ধৰণৰ পৰিৱৰ্তন সাধন হৈছে৷ বিশ্বৰ নাট্য পৰিক্ৰমালৈ চকু ফুৰালে দেখা যায় যে নতুন নতুন পৰিৱেশন শৈলীৰ লগতে নাটকৰ উপস্থাপন শৈলীৰো পৰিৱৰ্তন সাধন হৈছে৷ বিষয়বস্তু চয়নৰ ক্ষেত্ৰটো নতুনত্ব চকুত লগা৷ সেই প্ৰেক্ষাপটত সাম্প্ৰতিক সময়ত অসমত পৰিৱেশন হৈ থকা নাটকে বিশ্বৰ নাট্য-চৰ্চাৰ লগত ফেৰ মাৰিব পাৰিছে বুলি আপুনি ভাবেনে? এই দিশটো ত্বৰান্বিত কৰিবলৈ আমি আৰু কেনেদৰে পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিব লাগে বুলি আপুনি বিবেচনা কৰে?\nদুলাল ৰয়: প্ৰথম কথা ফেৰ কাৰো লগত কোনেও মাৰিব নোৱাৰে। আই কেন নট ফাইট এগেইনষ্ট চেক্সপীয়েৰ অৰ চেমুৱেল বেকেট অৰ ইবচেন একচেক্ট্ৰা একচেক্ট্ৰা। এইসকলৰ লগত ফেৰ মাৰিবলৈ মই নাটক কৰা নাই। উদাহৰণস্বৰূপে কোনোবা এজনে ছয়ফুট জাম্প মাৰিছে তাকে দেখি আন এজনে আৰু অলপ বেছিকৈ মাৰিছে। নাটক তেনেকুৱা নহয়। বিশ্বৰ দৰবাৰ বুলি যিটো কথা কোৱা হয় সেই বিশ্বক পৰাভূত কৰিবলৈ নাটক কৰাৰ মানসিকতা মোৰ নাই। মোৰ কথা হ’ল মই অসমীয়া মানুহ, ভাল অসমীয়া নাটক কৰিম আৰু এচাম ভাল দৰ্শক সৃষ্টি কৰিম। তাৰ পৰিবৰ্তে ধৰক লণ্ডনত কৰি, টকিঅ’ত নাটক কৰি, এথেন্সত নাটক কৰি বাহ বাহ ল’ম। তেনে মানসিকতা মোৰ নাই। অবৈতনিক থিয়েটাৰ নেভাৰ ডাই। কিন্তু কিছুমান প্ৰফেচনেল থিয়েটাৰ হঠাৎ কেতিয়াবা জন্ম ল’ব পাৰে বা হঠাৎ বন্ধও হ’ব পাৰে। কাইলৈ আপুনি চেক্সপীয়েৰৰ নাম পৃথিৱীৰ পৰা মুচি পেলাব নোৱাৰে বা শংকৰদেৱ, জ্যোতিপ্ৰসাদৰ কথা কোনেও পাহৰি যাব নোৱাৰে। তেওঁলোকৰ অসমীয়ালৈ যি অবদান তাক কোনেও এদিনতে নোহোৱা কৰিব নোৱাৰে। গতিকে জ্যোতিপ্ৰসাদৰ নাটকক বিশ্বৰ আগত প্ৰতিষ্ঠা কৰাতো অসম্ভৱ কথা নহয়। গতিকে আমি বৈধ নে অবৈধ বিশ্লেষণ কৰিবলৈ শিকিব লাগিব। আৰু একেটা ৰাতিৰ ভিতৰত আপুনি নাট্যকাৰ হৈ নাযায়, একেটা ৰাতিতে কোনো পৰিচালকো হ’ব নোৱাৰে বা অভিনেতাও হ’ব নোৱাৰে। লাইটমেনো হ’ব নোৱাৰে আৰু চেট ডিজাইনাৰো হ’ব নোৱাৰে। এই নাটক কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো এটা দীঘল প্ৰক্ৰিয়া। যি সকল বিশিষ্ট নাট্যকাৰ আছে বা পৰিচালক অভিনেতা আছে তেওঁলোকে দীৰ্ঘদিন সাধনা কৰাৰ ফলত এই প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। আৰু বহুতেই এই দীঘলীয়া পৰিক্ৰমাটোক একেবাৰে সহজ বুলি ভাবি লৈছে যিয়েই অসমীয়া নাটকক ক্ষতি কৰি আছে। এই সমূহ কথা গুৰুত্ব দিয়াটো প্ৰয়োজন।\nমৃণাল কুমাৰ বৰা দেৱৰ মনৰ ভাৱ\nমৃণাল কুমাৰ বৰা: নাটকৰ ধাৰা বুলি ক’বলৈ গ’লে আচলতে অনেক ধৰণৰ ধাৰা আছে আৰু বিভিন্নজন নাট্যকৰ্মীয়ে সেই ধাৰাসমূহত বৰ্তমান সময়ত নিষ্ঠাৰে কাম কৰি আছে। বাস্তৱধৰ্মী নাটকৰ ধাৰাটো যিহেতু সকলোৱেই ভাল পায় বা বহুজন সমাদৃত সেয়েহে এই ধাৰাটোৰ নাটকৰ চৰ্চা অসমত বেছিকৈ চলি আছে। আৰু ফিজিকেল থিয়েটাৰ ফৰ্মটোতো বহুজনে কাম কৰি আছে। তাৰ লগতে আমাৰ পৰম্পৰাগতভাৱে চলি অহা নাটকৰ ধাৰা যেনে ভাওনা, লোকনাট্য ইত্যাদিসমূহো সৰ্বজন সমাদৃত। তদুপৰি আমাৰ ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰসমূহেও সাধাৰণতে বাস্তৱধৰ্মী ধাৰাৰ নাটক সমূহ উপস্থাপন কৰি আহিছে। কিন্তু এইখিনিতে এটা কথা আহি পৰে যিটো হৈছে নাটকৰ বিষয়বস্তু আৰু শৈলী। কেতিয়াবা ভবা যায় যে এই থীমটো এইটো শৈলীত হে ভাল লাগিব। ধৰক এই কাহিনীটো ফিজিকেল ফৰ্মত উপস্থাপন কৰিলে সঠিক হ’ব বা এইটো থীমৰ নাটক বাস্তৱধৰ্মী ফৰ্মত উপস্থাপন কৰিবলৈ সহজ হ’ব। ঠিক তেনেকৈ কেতিয়াবা কেতিয়াবা স্ক্ৰিপ্টটোৰ ওপৰতো সেইখিনি নিৰ্ভৰ কৰে। আমি নিজেই সাধাৰণতে বাস্তৱধৰ্মী নাটক কৰিবলৈ ভাল পাওঁ। তাৰ লগতে আমি লোকনাট্যৰ ধাৰাটোকো তুলি ধৰাৰ কিছু প্ৰয়াস কৰি আছোঁ। ফ’ক ফৰ্মত আমি বেজবৰুৱাদেৱৰ চম্পাৱতী কাহিনীটোৰ আধাৰত অ’ মোৰ আই, কইনা কন্দা শিল আদি নাটক উপস্থাপন কৰিছোঁ বিভিন্ন সময়ত। তদুপৰি মই নিজেই ভাওনা কৰি ভাল পাওঁ আৰু ভাওনাৰ পৰা সমল লৈয়ো আমি তুলসী-শঙ্খচূড়ৰ কাহিনীটোৰে ৰাত্ৰি নাটকখন বিভিন্ন স্থানত প্ৰদৰ্শন কৰিছোঁ। এনেকৈয়ে বিভিন্ন ধাৰাত নাটক লিখিবলৈ চেষ্টা কৰি আহিছোঁ বা প্ৰদৰ্শনো কৰি আহিছোঁ, আন নাট্যকৰ্মীসকলেও কৰি আহিছে কিন্তু ব্যক্তিগতভাৱে আচলতে মই ৰিয়েলিষ্টিক নাটক বেছি ভাল পাওঁ।\nমৃণাল কুমাৰ বৰা: এইটো আচলতে এটা বৰ ডাঙৰ প্ৰশ্ন। প্ৰথম কথা হ’ল বিশ্ববাসীৰ মাজত অসমীয়া নাটকক প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ আমাৰ হাতত সমল আছে। কিন্তু তাৰ লগতে ক’ব লাগিব যে বিশ্বত অসমীয়া নাটকক উপস্থাপন কৰিবলৈ হ’লে আমাৰ নাটকসমূহৰ কাহিনী, উপস্থাপন, চৰিত্ৰ নিৰ্মাণ আদিত আৰু অধিক গভীৰতালৈ যোৱাৰ প্ৰয়োজন আছে। আজি হেমলেট বোলা চৰিত্ৰটো জগত বিখ্যাত, হিন্দী নাটকৰ মল্লিকা চৰিত্ৰটো ভাৰতৰ লগতে আন বাহিৰৰ দেশসমূহতো বিখ্যাত বা শকুন্তলা চৰিত্ৰটিৰ কথাও পৃথিৱীৰ আন দেশসমূহে জানে। অৰ্থাৎ একো একোটা চৰিত্ৰইয়ো কেতিয়াবা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত খ্যাতি লাভ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ পৰা এটা কথা ক’ব পাৰি যে নাটকখনৰ বিষয়বস্তুত বা চৰিত্ৰত এনেকুৱা কিছুমান কোৱালিটি আমি দিব লাগিব যাৰ দ্বাৰা ই সমগ্ৰ বিশ্বতে খ্যাতি লাভ কৰিব পাৰে। অৰ্থাৎ অসমীয়া নাটকখনতো ইংলেণ্ডৰ মানুহে সেই মানবীয় বোধ দেখিবলৈ পাব লাগিব, তেতিয়াহে তেওঁলোকে নাটকখন আঁকোৱালি ল’ব। অসমত নাটক হৈ আহিছিল, হৈ আছে আৰু হৈ থাকিব। কিন্তু বিশ্বৰ দৰবাৰত যেতিয়া প্ৰতিষ্ঠাৰ কথা আহি পৰে তেতিয়া আমি ক’ব লাগিব যে প্ৰধানতঃ অসমীয়া নাট্যকাৰৰ কিন্তু যথেষ্ট কৰণীয় আছে। সমগ্ৰ বিশ্বতে আকোঁৱালি ল’ব পৰাকৈ আমি নাটক লিখিব লাগিব, উন্নত কাহিনীৰ নিৰ্মাণ কৰিব লাগিব, উন্নত চৰিত্ৰৰ নিৰ্মাণ হ’ব লাগিব। আমি এইখিনিতে মহাপুৰুষ দুজনাৰ অপূৰ্ব সৃষ্টি ভাওনাৰ কথাও ক’ব পাৰো। আমাৰ গৌৰৱ ভাওনাৰ শৈলীয়েই হওক বা কাহিনী আৰু চৰিত্ৰ নিৰ্মাণেই হওক পৃথিৱীৰ আন ক’তো নোপোৱা এক বিৰল সৃষ্টি। বিশ্বৰ দৰবাৰত প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰিব পৰাকৈ আমাৰ ভাওনা কিন্তু সক্ষম। কিন্তু যদিওবা বহুজনেই চেষ্টা কৰি আহিছে আমাৰ ভাওনাই যিদৰে বিশ্বব্যাপী স্বীকৃতি লাভ কৰিব লাগিছিল সেইয়া পাবলৈ সক্ষম হোৱা নাই। গতিকে এই ক্ষেত্ৰতো আমাৰ যথেষ্ট কৰণীয় আছে। নাটকৰ ক্ষেত্ৰতো আমি আৰু বহুত কৰিবলগীয়া আছে। যেনেকৈ মণিপুৰী থিয়েটাৰ বুলি ক’লে এটা সুকীয়া পৰিচয় আছে, মাৰাঠী, কানাড়া আদি থিয়েটাৰৰ এক সুকীয়া পৰিচিতি আছে তেনেকৈ অসমীয়া থিয়েটাৰৰো এটা নিজস্বতা গঢ়ি তুলিবলৈ আমি অহোপুৰুষাৰ্থ কৰিব লাগিব। আৰু আমি আশাবাদী অসমীয়া নাটকেও এদিন সেই স্বীকৃতি লাভ কৰিব।\nজ্যোতিপ্ৰসাদ ভূঞা দেৱৰ মনৰ ভাৱ\nজ্যোতিপ্ৰসাদ ভূঞা: বৰ্তমান সময়ত অসমত বিভিন্নজনে বিভিন্ন ধাৰাত নাটক কৰি আছে। মই আচলতে নাটকৰ বাস্তৱধৰ্মী ধাৰাটোৱেই বেছি ভাল পাওঁ আৰু এতিয়ালৈকে যিমানখিনি নাটক কৰিছোঁ প্ৰায়খিনিয়েই বাস্তৱধৰ্মী ফৰ্মতেই সজাবলৈ চেষ্টা কৰিছোঁ। এই সকলোখিনি নাটকৰ প্লট বা বিষয়বস্তুটোৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। ইয়াৰ ওপৰত ভিত্তি কৰিয়েই নাটকখন সজোৱা হয়। কেতিয়াবা কেতিয়াবা আন ধাৰাতো আমি নাটক কৰি আহিছোঁ কিন্তু ব্যক্তিগত ভাৱে মই বাস্তৱধৰ্মী নাটক অৰ্থাৎ যিটো স্বাভাৱিক অভিনয়ৰ নাটক সেইখিনি নাটক কৰিবলৈ ভাল পাওঁ।\nজ্যোতিপ্ৰসাদ ভূঞা: এইটো এটা খুব জটিল প্ৰশ্ন। কিয়নো এই গোটেই কামখিনিৰ লগত প্ৰতিভা জড়িত হৈ থাকে। গতিকে প্ৰথম কথা প্ৰতিভা আমাক লাগিবই। বৰ্তমান সময়ত অসমত বহু ভাল ভাল নাট্যকাৰে উন্নত মানৰ নাটক লিখি আছে। গতিকে বিশ্বৰ নাট্য চৰ্চাৰ লগত ফেৰ মাৰিব পৰা নাটক অসমত একেবাৰে নাই বুলি মই নাভাবো। অসমীয়া ভাল নাটক আছে। কিন্তু বিশ্ববাসীৰ চকুত পৰিব পৰাকৈ অসমীয়া নাটকৰ তেনেদৰে অনুবাদ নহয়। সেইবাবেও হয়তো বিশ্বৰ মানুহে অসমীয়া ভাষাৰ ভাল ভাল নাটকসমূহৰ কথা গম নাপাব পাৰে বুলি কেতিয়াবা ভাৱ হয়। আচলতে বিশ্বৰ দৰবাৰ বুলি কৈ দিয়াৰ লগে লগে কথাটো এটা বহল পৰিসৰলৈ গুছি যায়। সাধাৰণতে নাটকসমূহ ৰাজনৈতিক বা পাৰিপাৰ্শ্বিক বাতাবৰণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিয়েই বেছিকৈ লিখা হয়। তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ক’ব পাৰি ইউৰোপত ভাল ভাল নাটক সৃষ্টিৰ মুলতেই হ’ল তেওঁলোকে প্ৰথম বা দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ খুব ভালকৈ দেখিলে। তাৰ প্ৰভাৱ তেওঁলোকৰ ভাল ভাল সৃষ্টি সমূহতো দেখা গ’ল। ঠিক তেনেকৈ অসমৰ ক্ষেত্ৰতো তেনেকুৱা প্লট আছে। অসম আন্দোলনৰ কাহিনী বা অন্যান্য ভাল ভাল পটভূমি লৈ নাটক নিৰ্মাণ কৰাৰ থল আছে। আৰু আমি এইটো আশা কৰিম বিশ্বৰ আন আন নাটকসমূহৰ লগত ফেৰ মাৰিব পৰাকৈ আমাৰ অসমতো নাটক সৃষ্টি হ’ব আৰু নাটকৰ চৰ্চা হ’ব। আৰু আমাৰ বিশ্বাস অসমৰ নাট্যকৰ্মীসকলে পাৰিব। অসমত এতিয়াও ভাল নাটক সৃষ্টি হৈ আছে। মুনীন ভূঞাদেৱৰ খুব ভাল নাটক আছে, আলি হাইদৰ দেৱৰ ভাল নাটক আছে, ৰূপকোঁৱৰৰ নাটকৰ কথা সকলোৱে জানেই। ঠিক তেনেদৰে পংকজজ্যোতি ভূঞা, ৰফিক দা আদিয়েই ভাল ভাল সৃষ্টি কৰি আহিছে বা নতুন প্ৰজন্মৰ বহুতেও ভাল ভাল নাটকৰ উপহাৰ দিছে সেইয়া অসমীয়া নাটকৰ বাবে শুভ লক্ষণ।\nসীমান্ত ফুকন দেৱৰ মনৰ ভাৱ\nসীমান্ত ফুকন: প্ৰথম কথা যদিওবা নাটকৰ বিভিন্ন ধাৰা আছে আৰু বিভিন্নজনে বিভিন্ন ধাৰাত নাটক কৰি আহিছে। মই কিন্তু কোনো এটা নিৰ্দিষ্ট ধাৰাত নাটক নকৰোঁ। প্ৰত্যেকজন নাট্যকৰ্মীৰে এটা নিজস্ব দৰ্শন থাকে। যিহেতু মই নাট্যকাৰ নহয় মই এজন পৰিচালক। গতিকে পৰিচালক হিচাপে যিসকল নাট্যকাৰৰ নাটকে মোক আকৰ্ষিত কৰে, নাটকৰ বক্তব্যই মোক আকৰ্ষিত কৰে তেনেধৰণৰ নাটকেই মই নিৰ্বাচন কৰোঁ পৰিচালনা কৰিবৰ বাবে বা মঞ্চস্থ কৰিবৰ বাবে। ব্যক্তিগতভাৱে জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাদেৱৰ নাটকৰ প্ৰতি মোৰ এটা আত্মিক সম্পৰ্ক আছে বা মোৰ দুৰ্বলতা আছে। গতিকে মোক যদি প্ৰশ্ন কৰা হয় আপুনি অসমৰ কাৰ নাটক ভাল পায়? তেতিয়া মই জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাদেৱৰ নাটকৰ নাম ল’ম। তেখেতৰ ৰূপালীম, লভিতা, কাৰেঙৰ লিগিৰী এই নাটকসমূহ মই নিজে কৰিছো আৰু ব্যক্তিগতভাৱে এইসমূহ মোৰ প্ৰথম পচন্দৰ নাটক। এই সমূহক আমি আচলতে ধ্ৰুপদী নাটক বুলি ক’ব পাৰোঁ।\nদ্বিতীয়তে শিশুসকলক লৈয়ো মই বিভিন্ন সময়ত কাম কৰি আহিছোঁ। শিশুসকলৰ লগত কাম কৰি ভাল লাগে। তেওঁলোকৰ নিস্পাপ মনটো বা তেওঁলোকক যেনেকৈ শিকোৱা যায় তেওঁলোকে আন্তৰিকতাৰে গ্ৰহণ কৰে এই সমূহে মোক আকৰ্ষিত কৰে। তদুপৰি আমাৰ মাটিৰ গোন্ধ থকা, লোক-সংস্কৃতিৰ আধাৰত ৰচিত যিবিলাক নাটক সেইসমূহে মোক আকৰ্ষিত কৰে। যেনে কমলা কুঁৱৰীৰ সাধু। এই নাটকখন মই পচিশ বছৰ ধৰি কৰি আছোঁ। আচলতে নাটক মই সংখ্যা বঢ়াবলৈ নকৰো। এখন নাটক হয়তো মই বহুবছৰলৈকে কৰি আছোঁ যেতিয়ালৈকে নাটকখনক দৰ্শকে গ্ৰহণ কৰি আছে।\nতৃতীয় কথাটো হৈছে যিবিলাক নাটকৰ জড়িয়তে সমাজৰ বাস্তৱ ছবিখন ফুটি উঠে তেনেকুৱা ধৰণৰ নাটকৰ প্ৰতি মই আগ্ৰহী। কিন্তু অতি কমাৰ্চিয়েল নাটক মই নকৰোঁ। এটা সময়ত ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰত কৰিছিলোঁ যিহেতু তেতিয়া পৰিচালকৰ এটা ভূমিকা আছিল। তেতিয়া ভ্ৰাম্যমাণত প্ৰকৃতাৰ্থত নাটক আছিল। মহেন্দ্ৰ বৰঠাকুৰ দেৱৰ, ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া ছাৰৰ, সেৱাব্ৰত বৰুৱা, হেমন্ত দত্ত, মুনীন দাৰ নাটক আছিল। পাছলৈ দেখা গ’ল ভ্ৰাম্যমাণৰ নাটকসমূহ অতি কমাৰ্চিয়েল হৈ পৰিল। যেতিয়াৰ পৰা ভ্ৰাম্যমাণৰ নাটকত পৰিচালকৰ ভূমিকা কমি আহিবলৈ ধৰিলে তেতিয়াৰ পৰা তেনে নাটকসমূহ পৰিচালনা কৰাৰ কামটো বাদ দিলোঁ। বৰ্তমান মই অসমত যি সুস্থ নাট্য চৰ্চা হৈ আছে তাত পৰিচালক হিচাপে কাম কৰি আছোঁ। ইয়াৰোপৰি ২০০৬ চনত দেৰগাঁৱত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা অভিনয় শিক্ষাৰ প্ৰতিষ্ঠান নৰ্থ ইষ্ট থিয়েটাৰ একাডেমীৰ লগতো জড়িত হৈ আছোঁ। যথেষ্ট কষ্টৰ মাজৰে আহি আহি বৰ্তমান অনুষ্ঠানটিয়ে আজিৰ অৱস্থা পাইছেহি আৰু বৰ্তমান কেৱল অসমতেই নহয় ভাৰতবৰ্ষতে নৰ্থ ইষ্ট থিয়েটাৰ একাডেমীয়ে এটা নিজা নাম গঢ়িবলৈ সক্ষম হৈছে।\nসীমান্ত ফুকন: আচলতে আমাৰ অসমীয়া নাটকৰ ভঁৰালটো যথেষ্ট চহকী। আজি ছশবছৰ আগতে শংকৰদেৱে দি যোৱা ভাওনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ৰূপকোঁৱৰৰ নাটকলৈকে অসমীয়া নাটকৰ ভঁৰাল ইমানেই চহকী হৈ আছে যে হয়তো অন্যান্য দেশত এইয়া বিচাৰি পোৱা নাযাব। এইখিনিতে এটা কথা ক’ব লাগিব আমাৰ কাৰণে সৌভাগ্য যে শংকৰদেৱে অসমত জন্ম ল’লে কিন্তু শংকৰদেৱৰ বাবে দুৰ্ভাগ্য যে তেওঁ অসমৰ দৰে ঠাইত জন্ম পালে। যাৰ বাবে তেওঁৰ সৃষ্টিৰাজিয়ে আজিও আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত যেনেকৈ স্বীকৃতি পাব লাগিছিল তেনেকৈ পোৱা নাই। শংকৰদেৱৰ নাটসমূহত আচলতে কি নাই? সকলো সমলেই তেওঁৰ নাটকত আছে। এই নাটসমূহ আমি বিশ্বৰ দৰবাৰলৈ উলিয়াই নিব পাৰিব লাগিব। বা জ্যোতিপ্ৰসাদৰ নাটকলৈকে যদি চাওঁ, তেওঁৰ আৰু চেক্সপীয়েৰৰ নাটকত হয়তো বেছি পাৰ্থক্য নাই। এই সমূহ নাটক বিশ্ববাসীৰ সন্মুখলৈ উলিয়াই নিব পাৰিব লাগিব। কিন্তু তাৰ কাৰণে আমি অকল নাট্যকৰ্মীসকলে অকলেই একো কৰিব নোৱাৰোঁ। তাৰ কাৰণে যথেষ্টখিনি ৰাজসাহায্যৰো প্ৰয়োজন হ’ব চৰকাৰীভাৱেও, সাংস্কৃতিকভাৱেও। গতিকে মই ভাৱো যদি শংকৰদেৱৰ নাটকক, জ্যোতিপ্ৰসাদৰ নাটকক শুদ্ধৰূপত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়লৈ উলিয়াই নিয়া হয় বিশ্বৰ অন্যান্য দেশসমূহৰ নাটকৰ দৰেই চৰ্চিত হ’ব। যদিও আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়লৈ বৰ্তমান বহু অসমীয়া নাটক গৈছে, তথাপি সেইয়াই কিন্তু পৰ্যাপ্ত নহয়। ইয়াৰ বাবে কৰণীয় আমাৰ সকলোৰে আছে।\nবিদ্যুত বিকাশ শৰ্মা ঠাকুৰ দেৱৰ মনৰ ভাৱ\nবিদ্যুত বিকাশ শৰ্মা ঠাকুৰ: প্ৰথমেই সাহিত্য ডট্ অৰ্গ পৰিয়াললৈ মোক এই সুবিধা দিয়াৰ বাবে ধন্যবাদ জনাইছোঁ। হয়, প্ৰত্যেকজন সৃষ্টিশীল ব্যক্তিৰে একোটা জীৱন দৰ্শন থাকে। এগৰাকী অভিনেতা, যুৱ নাট্যকাৰ বা পৰিচালক হিচাপে মোৰো নিজা জীৱন দৰ্শন আছে। কিন্তু এনেকুৱাও নহয় যে মই মোৰ জীৱন দৰ্শনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰিহে নাটক লিখোঁ বা পৰিচালনা কৰোঁ। যিখিনি আমাৰ সমাজত ঘটি থকা ঘটনা বা আমাৰ সৰ্বসাধাৰণ মানুহৰ যিখিনি মনৰ ভাৱ, সমস্যা ইত্যাদিবোৰক নাটকৰ জড়িয়তে তেওঁলোকৰ আগত ফুটাই তুলিবলৈ চেষ্টা কৰোঁ। তাৰ জড়িয়তে আমি সমাজত সুস্থ এটা বাতাবৰণ সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁ। যিহেতু আমি শিল্পকলাৰ লগত জড়িত বা সৃষ্টিশীল কামবোৰ কৰি ভাল পাওঁ সেয়েহে কামবোৰৰ মাজেৰে ইয়াক জীয়াই ৰখাত গুৰুত্ব দিওঁ। নিজস্ব জীৱন দৰ্শন তাত নিশ্চয় প্ৰকাশ পায় কিন্তু এনে নহয় যে জীৱন দৰ্শন ওপৰতেই আমি নাটক ৰচনা কৰোঁ বা পৰিচালনা কৰোঁ। বহু নাট্যকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দেখোঁ তেওঁলোকে সম্পূৰ্ণ নিজা জীৱন দৰ্শনক নাটকত ফুটাই তুলিবলৈ যত্ন কৰে। তাৰ ফলত আন বহুতৰেই যি সেই দৰ্শনৰ প্ৰতি আকৃষ্ট নহয় তেনে দৰ্শকৰ বাবে সেই নাটক হয়তো কেতিয়াবা আমনিদায়ক হৈ পৰিব পাৰে বা অপ্ৰয়োজনীয় হৈ পৰিব পাৰে। সেয়েহে আমি যেতিয়া নাটক লিখোঁ বা কৰোঁ তেতিয়া দৰ্শকৰ মনৰ কথাবোৰ তেওঁলোকক দেখুৱাবলৈ প্ৰয়াস কৰোঁ। যিবোৰ ঘটনা আমাৰ সমাজত ঘটিয়েই থাকে বা এনে কিছুমান ঘটনা ঘটি থাকে যিসমূহ সহজে আমাৰ চকুত নপৰে তেনে কিছুমান বিষয়ক আমি নাটকৰ মাজেৰে উপস্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁ।\nবিদ্যুত বিকাশ শৰ্মা ঠাকুৰ: হয় সময়ৰ পৰিবৰ্তনৰ লগে লগে সকলোতেই পৰিবৰ্তন আহে। ঠিক সেইদৰে নাটকলৈয়ো পৰিবৰ্তন আহিছে। শিক্ষা-দীক্ষা, ৰীতি-নীতি, সমাজ ব্যৱস্থাত পৰিবৰ্তন অহাৰ লগে লগে মানুহৰ চিন্তাধাৰাৰো পৰিবৰ্তন আহে। আৰু সেই নতুন চিন্তাধাৰাৰ লগত খাপ খোৱাকৈ মানুহে নাটকেই হওক বা চিনেমাই হওক বা আন যিকোনো ক্ষেত্ৰখনক চাব বিচাৰে। সেয়েহে নাটকতো পৰিবৰ্তন আহিছে। আজিৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বা এশবছৰ আগৰ যিসমূহ নাটক আছিল তাৰ লগত বৰ্তমানৰ নাট্যশৈলীত বহু পৰিমাণেই পৃথক। সেইয়া ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য বিদ্যালয় বা ভাৰত আৰু বাহিৰৰ আন আন ঠাইৰ পৰা নাটক কৰিবলৈ অহা নাট্যদলবোৰৰ নাটক চালেই বুজিব পাৰি। সেই নাটকসমূহ চাই বা দেশ-বিদেশৰ নাট কৰ্মশালাসমূহত প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰি অসমতো নাট্যকাৰসকলে, পৰিচালকসকলে অসমীয়া নাটকসমূহক বৰ্তমান বিশ্বব্যাপী যি নাটকৰ শৈলী সৃষ্টি হৈছে তেনেধৰণৰ নাটক প্ৰস্তুত কৰিবলৈ যত্ন কৰে। বৰ্তমান সময়ত দেখা পাওঁ যে লোক-শিল্প বা লোক-সংস্কৃতিসমূহক নাটকৰ মাজেদি উপস্থাপন কৰাৰ এটা জোৱাৰ উঠিছে। পূৰ্বতেও জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ ৰূপালীমকে আদি কৰি বহু নাটকত জনজাতীয় বিভিন্ন লোক-সংস্কৃতি, পৰিৱেশ আদি দেখিবলৈ পোৱা গৈছিল। একেদৰে বৰ্তমান সময়তো ভাওনা, ওজাপালি বা বিভিন্ন জনজাতীয় লোকৰ পৰম্পৰা, ৰীতি-নীতি, তেওঁলোকৰ পোছাক এইসমূহ ব্যৱহাৰ কৰি নতুন ধৰণেৰে নাটক ৰচনা বা পৰিচালনাৰ ক্ষেত্ৰত আমি আগবঢ়া দেখা পাইছোঁ। ঠিক একেদৰে অসমীয়া নাটকসমূহতো পূৰ্বতকৈ যথেষ্ট পৰিবৰ্তন আহিছে। এই পৰিবৰ্তন মই ঋণাত্মক বুলি ভাবি লৈছোঁ। যিসকল ব্যক্তিয়ে বৰ্তমানেও পূৰ্বৰ ধাৰাসমূহৰ লগত মিলাই নাটক ৰচনা বা পৰিচালনা কৰি আহিছে সেইসকলেও বৰ্তমানৰ দৰ্শকে মনে বিচৰা ধৰণৰ নাটকৰ ৰচনা বা পৰিচালনা কৰাতো ভাল হ’ব বুলি মোৰ মনে কয়। একেদৰে অভিনেতাৰ ক্ষেত্ৰতো পূৰ্বৰ অভিনয় শৈলীত যি ধৰণৰ নাটকীয়তা দেখা পোৱা গৈছিল তাৰ পৰিবৰ্তে বৰ্তমানৰ নাটকৰ অভিনয়ত হুবহু কথাছবিৰ দৰে একেবাৰেই নেচাৰেল অভিনয় কৰা দেখা যায়। এইয়াও এক ঋণাত্মক কথা। অসমৰ নাট্য সাহিত্য যথেষ্ট চহকী। গুৰুজনাৰ দিনৰে পৰা এতিয়ালৈকে অসমীয়া নাটকত বিভিন্ন ধাৰা চলি আহিছে, বিভিন্ন পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা চলি আহিছে। মই ভাৱো অসমত এতিয়াও বহু এনে নাট্যকৰ্মী আছে যাৰ নাটক বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত মঞ্চস্থ হয় বা নিমন্ত্ৰণ লাভ কৰে নাট মঞ্চস্থ কৰিবৰ বাবে। হয়তো আৰ্থিক দিশৰ পৰা কিছু দুৰ্বল ৰাজ্য হোৱাৰ বাবে অসমে বিশ্বৰ আন বহু দেশৰ তুলনাত টেকনিকেলী ইমপ্ৰুভ কৰিব পৰা নাই যদিও অসমৰ কেঁচা মাটিৰ গোন্ধ লৈ অসমীয়া নাট্যকাৰ, পৰিচালক, অভিনেতাই বিশ্ব নাট্য শিল্পৰ লগত ফেৰ মাৰিব পৰাকৈ উন্নত নাটক কৰিব পাৰিছে বুলি মই ভাৱো। হয়তো সকলোৰে বাবে এই সম্ভৱ হৈ উঠা নাই। কিন্তু বৰ্তমানো অসমত বহু চিৰিয়াচ নাট্যকৰ্মী আছে যাৰ নাটকে বিভিন্ন প্ৰান্তৰ আন নাটকৰ লগত ফেৰ মাৰিব পাৰে।\nসাহিত্য ডট্ অৰ্গ: সাক্ষাৎকাৰ অনুষ্ঠানটিত অংশ লৈ অনুষ্ঠানটিৰ সৌষ্ঠৱ বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে আপোনালোক সকলোজনলৈ অসমীয়াত কথা বতৰা গোট আৰু সাহিত্য ডট্ অৰ্গ আলোচনীৰ তৰফৰ পৰা আন্তৰিকতাৰে ধন্যবাদ জনালোঁ। আগন্তুক দিনতো আপোনালোকে আপোনালোকেৰ অনুপম সৃষ্টিৰাজীৰে অসমীয়া নাট্য সাহিত্যৰ জগতখনলৈ সুনাম কঢ়িয়াই আনক তাৰ বাবে জনালোঁ অফুৰন্ত শুভকামনা। আপোনাসৱৰ সু-স্বাস্থ্য আৰু দীৰ্ঘায়ু কামনা কৰিলোঁ।\nড° মৃণাল জ্যোতি গোস্বামী দেৱৰ সহযোগত সাহিত্য ডট্ অৰ্গৰ এই সংখ্যাৰ সাক্ষাৎকাৰ গ্ৰহণ কৰিছে এই সংখ্যাৰ সম্পাদক তুষাৰ ৰঞ্জন কাশ্যপে।\n← অসমৰ আধুনিক নাট্য চৰ্চা আৰু ইয়াৰ সমস্যাসমূহ – ড॰ মৃণাল জ্যোতি গোস্বামী, ড° জোনমণি গগৈ\nসুস্থ সাধনাত বিলীন হওঁ আহক →