সম্পাদকৰ টোকা : স্বাধীনতাৰ কল্পনা আৰু যুক্তি (কৌশিক দাস) - মুক্ত চিন্তা\nসম্পাদকৰ টোকা : স্বাধীনতাৰ কল্পনা আৰু যুক্তি (কৌশিক দাস)\n২০১৭ চনৰ আৰম্ভণিতে দেশ-বিদেশৰ বহুতো সংবাদপত্রত এটা অগতানুগতিক বাতৰিয়ে গুৰুত্বসহকাৰে স্থান লাভ কৰিছিল। ছপা-মাধ্যমৰ উপৰিও উক্ত বাতৰিটো কিছুদিনলৈ হৈ পৰিছিল ফেইচবুক আদিৰ দৰে ছ'চিয়েল মিডিয়াৰ আলোচনা আৰু তৰ্ক-বিতৰ্কৰ কেন্দ্রবিন্দু। আমাৰ এই নিবন্ধৰ বাবে অতিকৈ প্রাসংগিক হোৱাৰ বাবে বাতৰিটোৰ এটা বিশেষ দিশৰ কথা আলোচনাৰ প্রথমতেই ক’বলৈ লৈছোঁ।\nবাতৰিটোত প্রকাশ পাইছিল ৰোমানিয়াৰ এগৰাকী মডেল, ১৮ বছৰীয়া আলেকজেন্দ্রা কেফ্রেনে সংঘটিত কৰা আচহুৱা কাম এটাৰ কথা। মডেলগৰাকীয়ে নিজে, ৰাজহুৱাভাবে ঘোষণা কৰিছিল যে তেখেতৰ অক্সফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিবলৈ দুৰ্বাৰ হাবিয়াস আছে ; কিন্তু সেই স্বপ্নটি বাস্তৱায়িত কৰাৰ বাটত ধনৰ অভাৱ হৈ পৰিছে এক দুৰ্লংঘ্য হেঙাৰ ; কিবা ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰি ধন সঞ্চয় কৰিবলৈও প্রথমতে টকাৰ প্রয়োজন। ধন সংগ্রহ কৰিবৰ বাবেই মডেলগৰাকীয়ে কৰি পেলালে এটা চমকপ্রদ কাণ্ড। তেখেতে অনলাইনযোগে নিলাম কৰি দিলে নিজৰ "কুমাৰীত্ব"। অৰ্থাৎ, যিগৰাকী লোকে নিলামত সকলোতকৈ অধিক ধন দিব, তেখেতেই লাভ কৰিব মডেলগৰাকীৰ জীৱনত প্রথমবাৰৰ বাবে যৌন-সংগম কৰাৰ অধিকাৰ। পৰৱৰ্তী বাতৰিত প্রকাশ হ’ল যে অনলাইনযোগে বুজন পৰিমাণৰ ধনৰ বিনিময়ত কেফ্রেনৰ "কুমাৰীত্ব" ক্রয় কৰিলে হংকঙৰ এগৰাকী ধনী ব্যৱসায়ীয়ে, ২.৩ মিলিয়ন ইউৰোত।\nআলেকজেন্দ্রা কেফ্রেন । অনলাইনযোগে নিজৰ "কুমাৰীত্ব" নিলাম কৰাৰ পাছত এটি সাক্ষাৎকাৰ দিয়াৰ পৰত।\nকোনো সন্দেহ নাই, তেনে বাতৰি আমাৰ বৰ্তমানৰ সমাজখনৰ বাবে অতি আচহুৱা। যৌনতাৰ ক্ষেত্রত বহুদূৰলৈ খোলামেলা পশ্চিমৰ দেশবোৰতেই ঘটনাটোৱে তীব্র বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। তেনে বিতৰ্কত সংগতভাৱেই নৈতিকতা-ঔচিত্যবোধ, নাৰীৰ সামাজিক অৱস্থান, পৰিৱৰ্তিত যৌন-মূল্যবোধ, ব্যক্তি-স্বাধীনতা আদিৰ প্রসংগ উত্থাপিত হৈছিল। নিঃসন্দেহে তেনে দিশসমূহত সুগভীৰ আৰু বিস্তাৰিত আলোচনাৰ প্রয়োজন আছে। কিন্তু আমাৰ এই আলোচনাত তেনে দিশসমূহ মুখ্য বিষয় নহয়। ঘটনাটোৰ প্রতিক্রিয়া হিচাপে উদ্ভূত অন্য এটি মাৰ্গৰ চিন্তাৰ কথাহে আলোচনাৰ আৰম্ভণিতেই উনুকিয়াব বিছাৰিছোঁ, আৰু তাৰ আঁত ধৰিয়েই আমি আগ বাঢ়িম কৰিম এই নিবন্ধৰ কেন্দ্রীয় বিষয়টোলৈ।\nউক্ত মাৰ্গৰ চিন্তাই কয় যে গোটেই কথাটো মডেলগৰাকীৰ ব্যক্তি-স্বাধীনতাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। তেখেতে সংঘটিত কৰা “কুমাৰীত্ব”-ৰ নিলাম যিহেতু স্বেচ্ছাকৃত, তাত বল-প্রয়োগৰ কোনো প্রশ্নই উঠা নাই। লগতে ইয়াকো কোৱা হৈছে, মডেলগৰাকীয়ে কোনো সংকোচ নকৰাকৈ, ৰাজহুৱা ঘোষণা এটাৰ জৰিয়তে কাৰ্যটো কৰিবলৈ যে আগ বাঢ়িছে, সেই কথাটোৱে নাৰীৰ ক্রমবৰ্ধমান স্বাধীনতাৰ কথাকেই নিৰ্দেশ কৰিছে। “কুমাৰীত্ব” তেখেতৰ নিজৰ, গতিকে সেই “কুমাৰীত্ব”-ৰ সংৰক্ষণ, ব্যৱহাৰ আৰু অৱলুপ্তিৰ ক্ষেত্রত মডেলগৰাকীৰ নিজৰ ইচ্ছা আৰু সিদ্ধান্তই হ’ল শেষ কথা ; সেই সংক্রান্তৰ সিদ্ধান্ত গ্রহণৰ ক্ষেত্রত তেখেত সম্পূৰ্ণ স্বাধীন।\nআপাতদৃষ্টিত উক্ত ধাৰাৰ চিন্তাটো শুদ্ধ যেনেই লাগে। “কুমাৰীত্ব” তেখেতৰ নিজৰ, সেইটো তেখেতে নিজে যি কৰে, কৰিব ; তাত তেখেত স্বাধীন। এই প্রসংগটো ব্যক্তি-স্বাধীনতাৰ সৈতেও সম্পৰ্কিত কৰি উত্থাপন যে কৰা হৈছিল, সেই কথাটো উনুকিয়াই আহিছোঁ। এই কথাটোৰ আঁত ধৰিয়েই আমি আলোচনাটি অন্য দিশলৈও সম্প্রসাৰিত কৰাৰ প্রয়াস কৰিম। আলোচনাৰ শেষৰ ফালে ৰোমানিয়াৰ মডেলগৰাকীৰ প্রসংগটো আকৌ উভতি আহিব।\nমডেলগৰাকীৰ কাৰ্যটোৰ প্রসংগত স্বাধীনতাৰ কথাটো যে উত্থাপিত হৈছে, সেই কথাটো আমি আকৌ এবাৰ গুৰুত্বসহকাৰে পুনৰাবৃত্তি কৰিছোঁ, কিয়নো স্বাধীনতাৰ প্রসংগটোৱেই এই নিবন্ধৰ কেন্দ্রীয় বিষয়। অলপ গমি চালেই ওলাই পৰে যে মানুহৰ স্বাধীনতাৰ প্রসংগত কিছুমান বৰ আউল-লগা সমস্যা বিদ্যমান। স্বাধীনতা মানে নো কি? স্বাধীনতাৰ কোনো সৰ্বজনগ্রাহ্য সংজ্ঞা আছেনে? মানুহৰ স্বাধীনতাৰ কিবা সীমা আছেনে? স্বাধীনতা বাৰু সমাজ-বাস্তৱৰপৰা নিৰপেক্ষ কোনো স্বনিয়ন্ত্রিত প্রপঞ্চ নেকি? সন্দেহ নাই, এইসমূহ অতি কঠিন প্রশ্ন। সেইসমূহৰ উত্তৰৰ সন্ধান কৰিবলৈ সুগভীৰ জ্ঞান, প্রজ্ঞা আৰু অভিজ্ঞতাৰ প্রয়োজন। সেইসমূহত আমাৰ গুৰুতৰ ঘাটি থাকিলেও, চমুকৈ প্রশ্নকেইটিমান এই নিবন্ধত আমি উত্থাপন কৰাৰ প্রয়াস কৰিম। তাৰ আঁত ধৰি যোগ্যজনে আলোচনা আগ বঢ়ালেহে নতুন দিশ উন্মোচিত হ’ব।\nবৰ্তমানৰ মানুহ আৰু মানৱ-সমাজ এক সুদীৰ্ঘ বিৱৰ্তনৰ দৈহিক আৰু সামাজিক পৰিণতি। এই বিৱৰ্তনৰ দুটা দিশ আছে, শাৰীৰিক বিৱৰ্তন আৰু সামাজিক বিৱৰ্তন। আপাতদৃষ্টিত দুয়োটা দিশ পৃথক যেন লাগিলেও প্রকৃততে সিহঁত এক নিবিড় আৰু গতিশীল আত্মসম্পৰ্কৰে বান্ধ খাই থাকে। স্বাধীনতাৰ ইচ্ছা-আকাংক্ষাৰ উন্মেষ উক্ত আত্মসম্পৰ্কৰ সৈতে ঐতিহাসিকভাৱে জড়িত হৈ আছে।\nকথাটো সহজকৈ বুজিবলৈ প্রসংগান্তৰৰ উদাহৰণ এটা লওঁ। মানুহৰ যৌনতা প্রত্যক্ষভাৱে শাৰীৰিক বিৱৰ্তনৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। কিন্তু মানুহৰ যৌন-সম্পৰ্ক স্থাপনৰ ধৰণ-কৰণৰ ক্ষেত্রত সামাজিক বিৱৰ্তনহে হৈছে নিৰ্ণায়ক কাৰক। দেখা যায় যে ক্রমবিকাশৰ সুদীৰ্ঘ পথত মানৱ-জাতিয়ে আহৰণ কৰা নানান গুণ, চৰিত্র আৰু প্রমূল্য প্রকৃততে পাকে-প্রকাৰে তেনে শাৰীৰিক আৰু সামাজিক বিৱৰ্তনৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হৈ থাকে। মন কৰিবলগীয়া কথা, হ’ম ছেপিয়েন্সৰ উদ্ভৱৰ পাছত মানৱ-জাতিৰ তেনে কোনো তাৎপৰ্যপূৰ্ণ আৰু সুদূৰপ্রসাৰী শাৰীৰিক বিৱৰ্তন সংঘটিত হোৱা নাই। কিন্তু মানৱ-সমাজখনৰ বিকাশৰ আপেক্ষিকভাৱে পাছৰ পৰ্যায়ত, বিশেষকৈ কৃষিৰ উদ্ভাৱনৰ পৰৱৰ্তী যুগত, সামাজিক বিৱৰ্তনৰ ক্ষেত্রত ঘটা উল্লম্ফন হৈছে বিৰাট আৰু বৈপ্লৱিক। তেনে বিৱৰ্তনৰ মাজেদিয়েই ক্রমশঃ আহৰণ কৰা কিছুমান উপাদান সভ্যতাৰ বাবে অপৰিহাৰ্য বুলি বিবেচিত হ’বলৈ ধৰিলে। উদাহৰণ কেইটিমানলৈ লক্ষ্য কৰা যাওক। প্রেম, শান্তি আৰু ন্যায়,— এইকেইটা যে মানৱ-সভ্যতাৰ একো একোটা অংগাংগী উপাদান, বা উপাদান হোৱা উচিত, সেইটো প্রায় তৰ্কাতীতভাৱেই স্বীকাৰ কৰি লোৱা হয়। এই তিনিওটাৰ প্রথমটো হৈছে এটা মানৱীয় গুণ বা চৰিত্র ; দ্বিতীয়টো এটা পৰিস্থিতি-পৰিৱেশভিত্তিক প্রপঞ্চ; শেষৰটো মানুহৰ সামাজিক আন্তঃসম্পৰ্কজনিত নীতিবোধৰ সৈতে সম্পৃক্ত। দেখা যায় যে যিবোৰ মানৱীয় প্রমূল্য, ধ্যান-ধাৰণা আৰু আকাংক্ষা মানুহৰ সামগ্রিক বিৱৰ্তনৰ সৈতে সংগতিপূৰ্ণ, সেইবোৰহে ক্রমাৎ সভ্য মানৱ-সমাজৰ বাবে উপযোগী কিম্বা অপৰিহাৰ্য উপাদান বুলি সাধাৰণতে বিবেচিত হ’বলৈ ধৰে। ওপৰৰ উদাহৰণকেইটাৰ বিপৰীত দিশবোৰ বিবেচনালৈ আনিলেই কথাটো পৰিষ্কাৰ হৈ পৰিব ; হিংসা-দ্বেষ, অশান্তি আৰু অন্যায়— এইবোৰেৰে সমাজখন ভৰি পৰিলে, বিৱৰ্তনৰ কথা বাদেই, পৃথিৱীত প্রজাতিটো টিকি থকাই দুৰূহ হৈ পৰিব। সেইবাবেই, প্রেম, শান্তি আৰু ন্যায়— এইসমূহ সদায়েই শুভ আৰু ইতিবাচক বুলি পৰিগণিত হৈ আহিছে। স্বাধীনতাও হৈছে তেনেকুৱা এটা বস্তু, যিটো মানৱ-সভ্যতাৰ বাবে এক অপৰিহাৰ্য আৰু আকাংক্ষিত শুভংকৰ উপাদান বুলি ধৰা হয়।\nএইখিনিতে প্রশ্ন উঠিব, স্বাধীনতাক কিয় সাৰ্বজনীনভাৱে সভ্যতাৰ এটা আকাংক্ষিত স্থিতি বুলি গণ্য কৰা হয়? ভাববাদী আদৰ্শগত অৱস্থানৰপৰা এইটো প্রশ্নৰ কোনো যুক্তিগ্রাহ্য উত্তৰ ওলাব বুলি ধাৰণা নহয়। স্বাধীনতাই মানৱ-সভ্যতাক মহীয়ান কৰে, সেইবাবেই স্বাধীনতা শুভংকৰ আৰু আদৰণীয়— মূল প্রশ্নটোৰ এইটো কোনো সন্তোষজনক আৰু পূৰ্ণাংগ উত্তৰ নহয়। কিয়নো, উক্ত সমিধানত মাত্র প্রশ্নটোহে ওলোটাই উত্তৰ হিচাপে প্রদান কৰা হৈছে। স্বাধীনতা মানৱ-সভ্যতাৰ গৌৰৱ, সেইটো বাৰু সঁচা ; কিন্তু স্বাধীনতাই কিয় সভ্যতাক মহীয়ান কৰে, কিয়ই বা স্বাধীনতা সভ্যতাৰ এটা অত্যুৎকৃষ্ট উপাদান, সেই কথাটো উক্ত উত্তৰৰ মাজত বিচাৰি পাবলৈ নাই। গতিকে প্রশ্নটোৰ যুক্তিসংগত উত্তৰ আমি ভাববাদী আদৰ্শগত অৱস্থানৰপৰা পাব নোৱাৰোঁ। সেয়েহে এইক্ষেত্রত আমি লক্ষ্য কৰা উচিত, স্বাধীনতাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত সাৰ্বজনীন ইতিবাচক ধ্যান-ধাৰণাৰ বস্তুগত ভিত্তি কি?\nদেখা যায় যে পৰিস্থিতিগত পৰাধীনতা প্রজাতি এটাৰ বিৱৰ্তনৰ বাবে বিসংগতিপূৰ্ণ। কিন্তু এইখিনিতেই আমি সতৰ্ক হৈ এটা দিশ গমি চোৱা উচিত। কথাটো হ’ল, প্রকৃতিত স্বাধীনতা স্বাভাৱিক নে অস্বাভাৱিক, মাত্র সেইটো কথা বিবেচনা কৰি স্বাধীনতাক আদৰণীয় বুলি প্রতীয়মান কৰিবলৈ কৰা প্রয়াস যুক্তিসংগত নহয়। কথাটো আমি গুৰুত্বসহকাৰে এইখিনিতেই উনুকিয়াই থৈছোঁ, কিয়নো মানৱ-সমাজৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কোনো কোনো ঘটনাক (যেনে, লিংগভিত্তিক অসাম্যক) যুক্তিসংগত আৰু প্রয়োজনীয় বুলি পৰিগণিত কৰিবলৈ, সেইসমূহ প্রকৃতিত স্বাভাৱিক হয় নে নহয়, সেইটোক নিৰ্ণায়ক ভিত্তি হিচাপে গণ্য কৰা হয়। এইটো “যুক্তি-বিন্যাস”-ৰ এটা গুৰুতৰ যৌক্তিক বিভ্রান্তি আছে। কিয়, সেইটো সহজকৈ ব্যাখ্যা কৰিবলৈ, স্থূল হ'লেও, স্বাধীনতাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত দুটামান উদাহৰণৰ সহায় লওঁ। যিকোনো বন্যপ্রাণীৰ বাবে—যেনে, বাঘ এটাৰ বাবে— পিঞ্জৰাবদ্ধ পৰিস্থিতি এটা অসহজ-অবাঞ্ছনীয় ; তেনে বান্ধোনৰপৰা সামান্য সুযোগ পালেই সি মুক্ত হ’বলৈ আগ বাঢ়িব। স্বাধীনতাৰ সামান্য ধাৰণাও মগজুত প্রোথিত নোহোৱা এটা অবোধ শিশুৱেও তাৰ/তাইৰ হাত-ভৰিৰ বিচৰণত বাধা আৰোপ কৰি “স্বাধীনতা খৰ্ব কৰিলে” শিশুটিৰ ক্রোধ-বেদনা প্রতিধ্বনিত হ’ব প্রতিবাদী ক্রন্দনত। তেনেসমূহৰপৰা আপাতদৃষ্টিত এনে লাগে যেন স্বাধীনতাৰ আকাংক্ষা প্রাণী-জগতত স্বাভাৱিকেতই বিদ্যমান। কিন্তু কথাটো তেনে নহয়। অলপ যুকিয়াই চালেই আমি দেখিম যে স্বাধীনতাৰ অনুপস্থিতি প্রজাতিৰ বিৱৰ্তনৰ সৈতে সংগতিপূৰ্ণ নহয়। সেইবাবেই তেনে প্রতিকূলতাৰ প্রতিমুখে প্রজাতিবোৰে সংগ্রাম অব্যাহত ৰাখে। তেনে সংগ্রাম প্রজাতিটো পৃথিৱীত বৰ্তি থকাৰ ক্ষেত্রত সহায়ক হয়। তেনে প্রৱণতাৰহিত প্রজাতি, কিম্বা প্রজাতিৰ অন্তৰ্গত কোনো একক প্রাণীয়ে প্রকৃতিত বৰ্তি থাকিবলৈ অসুবিধাৰ সন্মুখীন হয়। সামগ্রিকভাৱে যিবোৰৰ মাজত তেনে প্রৱণতা থাকে, সেইবোৰহে পৃথিৱীত টিকি থাকে। সেইবোৰৰ মাজত যিহেতু স্বাধীনতাৰ আকাংক্ষা বিদ্যমান, সেইবাবে স্বাধীনতাক এটা স্বাভাৱিক বস্তু যেন লাগিবলৈ ধৰে। গতিকে দেখা গ’ল যে প্রকৃতিত স্বাধীনতা কোনো ভিত্তি নোহোৱাকৈ, স্বাভাৱিক প্রপঞ্চৰূপে নিজে নিজেই আৱিৰ্ভূত হোৱা বস্তু নহয় ; স্বাধীনতা প্রাণীৰ জীৱন আৰু প্রজাতি বৰ্তাই ৰখাৰ সংগ্রামৰ সৈতে সংগতিপূৰ্ণ, আৰু সেয়েহে যি আমাৰ চকুত এটা স্বাভাৱিক প্রাকৃতিক কথা বুলি ধৰা দিয়ে।\nপ্রাণীজগতত স্বাধীনতা-প্রৱণতাৰ উপস্থিতি প্রাণীৰ বিৱৰ্তনৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। মানৱ-জাতিৰ ক্ষেত্রতো একে কথাই যে প্রযোজ্য, সেই কথাটো আমি উনুকিয়াই আহিছিলোঁ। কিন্তু মানৱ-জাতিৰ ক্ষেত্রত স্বাধীনতাৰ কথাটোৱে পৰৱৰ্তী যুগত এটা একেবাৰেই ভিন্নৰূপ ধাৰণ কৰিলে। এই কথাটো মানুহৰ সামাজিক-সাংস্কৃতিক বিৱৰ্তনৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।\nপ্রকৃতিত বৰ্তি থকাৰ সহায়ক আৰু অনুকূল প্রবৃত্তি স্বাধীনতাৰ ধাৰণাৰ আদি-উৎস হ'লেও, সমাজ-বিৱৰ্তনৰ সৈতে সংগতি ৰাখি গোটেই কথাটোৱেই কালক্রমত পৰিৱৰ্তিত আৰু সংস্কৃত হ’বলৈ ধৰিলে। স্বাধীনতাৰ আদিম জৈৱিক প্রবৃত্তিটো মানৱ-চেতনাৰ অংগ হৈ পৰিল। গতিকে বৰ্তমানৰ সময়ত আমি স্বাধীনতা বুলিলে যেনেকুৱা এটা কথা মনলৈ আহে, সেইটো সেই আদিম জৈৱিক স্বাধীনতা-প্রৱণতাতকৈ গুণগতভাৱে পৃথক, বহুগুণে বিস্তাৰিত, পৰিশ্রুত, জটিল আৰু বহুধাবিভক্ত। স্বাভাৱিকতেই, বৰ্তমান কালত স্বাধীনতা সংক্রান্তীয় চিন্তা-চৰ্চা, আলাপ-আলোচনাও যথেষ্ট জটিল হৈ পৰিছে। উল্লেখ কৰি থোৱা উচিত হ’ব, উক্ত জটিলতা আমাৰ ভাষাত পৰিভাষাগত সীমাবদ্ধতাই বহুগুণে বৃদ্ধি কৰে। ইংৰাজী ভাষাৰ তিনিটা শব্দ—Freedom, Liberty আৰু Independence— এই আটাইকেইটাৰেই অসমীয়া প্রতিশব্দ হৈছে স্বাধীনতা। কিন্তু ইংৰাজীত উক্ত তিনিওটা শব্দৰ অন্তৰ্নিহিত অৰ্থ আৰু তাৎপৰ্য একেই নহয়। গতিকে স্বাভাৱিকতেই এই প্রশ্নটো উত্থাপিত হ’ব, বৰ্তমানৰ আলোচনাত আমি স্বাধীনতাৰ মানে কি বুজিব লাগিব? কথাটো বিপৰীত দিশ এটাৰপৰা অৱলোকন কৰা যাওক। স্বাধীনতাৰ বিপৰীতটো হৈছে পৰাধীনতা ; এইটো এটা স্বতন্ত্রতা সংকুচিত হোৱাৰ পৰিস্থিতি এটা। আমি এই নিবন্ধত শব্দটো তেনে এটা অৰ্থতেই, কাম চলি যাব পৰাকৈ, শিথিলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰিছোঁ। আমি যিহেতু তেনে পৰিভাষাগত সীমাবদ্ধতাক সংগী কৰিয়েই আলোচনা চলাই যাব লাগিব, সেইবাবে উক্ত দিশটো আমি মনত ৰাখিলেহে কিছুমান কথা অধিক স্পষ্ট হ’ব।\nস্বতন্ত্রতা সংকুচিত হোৱাৰ অৱস্থা এটা সাধাৰণভাৱে শুভ বুলি গণ্য কৰা নহয়। এই শুভাশুভৰ কথাটো বিভিন্ন আৰু বৈচিত্র্যময় দিশৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি উত্থাপিত হয়। কোৱা হয় যে নৱ নৱ সৃষ্টিৰ বাবে শিল্পী-সাহিত্যিকক স্বাধীনতাৰ প্রয়োজন; বৈজ্ঞানিক আৱিষ্কাৰ-উদ্ভাৱনৰ বাবে বিজ্ঞানীসকলক স্বাধীনতা লাগে; চিন্তাবিদৰ উজ্জীৱিত চিন্তাৰ বাবে স্বাধীনতা অপৰিহাৰ্য। কিন্তু এই মাৰ্গৰ উদাৰনৈতিক চিন্তাত এটা মুখ্য আৰু বুনিয়াদী দিশ প্রায়েই উপেক্ষা কৰা যেন লাগে। স্বাধীনতাক অপৰিহাৰ্য বুলি গণ্য কৰিলেও, তেনে স্বাধীনতাৰ স্বৰূপ কি—এই প্রশ্নত তেনে মত হয়তো অস্পষ্ট কিম্বা একেবাৰেই নীৰৱ। এই প্রসংগত বিশ্ববিশ্রুত চিন্তাবিদ খ্রীষ্টোফাৰ কড্‌ৱেলৰ এটা মন্তব্য বৰ প্রাসংগিক, “The Greeks, the Romans, the Buddhists, the Mahomedans, the Catholics, the Jansenists and the Calvinists, have each different ideas of liberty. Why, then do all these bourgeois intellectuals assume that liberty isaclear concept, understood in the same way by all their hearers, and therefore needing no definition?"কড্‌ৱেলে উক্ত প্রসংগত আধুনিক যুগৰ এগৰাকী যুক্তিবাদী দাৰ্শনিক, তীক্ষ্ণধী গণিতজ্ঞ বাৰ্ট্রাণ্ড ৰাছেলৰ চিন্তাৰ এটি দিশৰ সীমাবদ্ধতাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। ৰাছেল আছিল উদাৰনৈতিক ব্যক্তি-স্বতন্ত্রতা আৰু ব্যক্তি-স্বাধীনতাৰ এগৰাকী অতি সৰৱ প্রবক্তা। কড্‌ৱেলে লিখিছিল যে সংখ্যা (Number)-ৰ সন্তোষজনক সংজ্ঞা এটি দিবলৈ ৰাছেলে যিদৰে প্রাণপণ প্রয়াস কৰিছিল, কিন্তু—স্বাধীনতাৰ বাবে সততে সৰৱ হোৱা সত্বেও—“স্বাধীনতা” শব্দটোৰ কোনো সুসংহত ব্যাখ্যা দিয়া পৰিলক্ষিত নহয়। কড্‌ৱেলে কৰা এই ৰাছেল-মূল্যায়নৰ যৌক্তিক ভিত্তি আছে।\nযুক্তিবাদী দাৰ্শনিক, বাৰ্ট্রাণ্ড ৰাছেল আছিল উদাৰনৈতিক ব্যক্তি-স্বতন্ত্রতাৰ সৰৱ প্রবক্তা।\nবিশ্ববিশ্রুত চিন্তাবিদ খ্রীষ্টোফাৰ কড্‌ৱেল । কড্‌ৱেলে ৰাছেলৰ স্বাধীনতা-চিন্তাৰ সীমাবদ্ধতাৰ কথা ব্যাখ্যা কৰিছিল।\nআমি আগতেই উনুকিয়াই আহিছিলোঁ যে স্বাধীনতা যে সভ্যতাৰ বাবে এটা ইতিবাচক শুভংকৰ উপাদান, সেই কথাটো প্রায় সাৰ্বজনীনভাৱে স্বীকৃত। কিন্তু এইখিনিতে এটা আমোদজনক ঘটনা চকুত পৰে। স্বাধীনতাক সকলোৱে ইতিবাচক বুলি গণ্য কৰিলেও, স্বাধীনতাৰ মৰ্ম কি, সেই প্রশ্নটোৰ কোনো সৰ্বজনগ্রাহ্য উত্তৰ নাই। বৰঞ্চ, তেনে উত্তৰসমূহৰ মাজত দ্বন্দ্ব-বিৰোধহে প্রকট হৈ দেখা দিয়ে। কড্‌ৱেল আৰু ৰাছেল— এই দুই প্রখ্যাত বিদ্বানৰ মাজৰ মতৰ পাৰ্থক্যৰ কথা আমি পাই আহিছোঁ। এই প্রসংগত আমি আৰু এটা উদাহৰণলৈ লক্ষ্য কৰিব পাৰোঁ। একাংশ উদাৰনৈতিক লোকৰ দৃষ্টিত স্বাধীনতা হৈছে ব্যক্তিৰ অবাধ মানসিক আৰু শাৰীৰিক বিচৰণ; তেনে বিচৰণৰ কোনো সীমা নাই। এই ক্ষেত্রত ব্যক্তি-বিশেষৰ ইচ্ছাই হৈছে শেষ কথা। তেনে ইচ্ছাত অন্যই কৰা হস্তক্ষেপে ব্যক্তিৰ স্বাধীনতা খৰ্ব কৰে। ব্যক্তি-স্বাধীনতাৰ এগৰাকী চিন্তাশীল প্রবক্তা আছিল জন ষ্টুৱাৰ্ট্ মিল। ব্যক্তি-স্বাধীনতাৰ প্রসংগত তেখেতে লিখি থৈ যোৱা কথা এটি উদাৰনৈতিকসকলৰ মাজত অতি জনপ্রিয়, “If all mankind minus one, were of one opinion, and only one person were of the contrary opinion, mankind would be no more justified in silencing that one person, than he, if he had the power, would be justified in silencing mankind.”\nব্যক্তি-স্বাধীনতাৰ এগৰাকী প্রবক্তা জন ষ্টুৱাৰ্ট্ মিল ।\nএইখিনিতেই আমি ৰোমানিয়াৰ সেই যুৱতী মডেলগৰাকীৰ কাৰ্যটোৰ সংক্রান্তত এটা মহলে দাঙি ধৰা মতামতৰ কথাটো স্মৰণ কৰিব পাৰোঁ। কোৱা হৈছিল যে “কুমাৰীত্ব”ৰ ক্ষেত্রত মডেলগৰাকীৰ নিজৰ ইচ্ছাই হ’ল চূড়ান্ত কথা ; সেই সংক্রান্তৰ যিকোনো সিদ্ধান্ত গ্রহণৰ ক্ষেত্রত তেখেত সম্পূৰ্ণ স্বাধীন। তেনে মাৰ্গৰ চিন্তাই স্বাধীনতাক সম্পূৰ্ণৰূপে এটা ব্যক্তিকেন্দ্রিক প্রপঞ্চ বুলি গণ্য কৰে। কিন্তু তেনে ধাৰাৰ বিপৰীতে অৱস্থান লোৱা অন্য এটি মাৰ্গে কয় যে স্বাধীনতাক ব্যক্তিনিৰ্ভৰ বুলি ধাৰণা কৰাটো মাত্র ভুলেই নহয়, অযুগুতো। ব্যক্তি-মানুহক কেন্দ্রত স্থাপন কৰি নহয়, মানুহক সমাজবদ্ধ প্রাণী হিচাপে বিবেচনা কৰিহে স্বাধীনতাৰ মৰ্মানুসন্ধান কৰাটো যুক্তিসংগত।\nগতিকে দেখা গ’ল, স্বাধীনতাৰ মৰ্ম আৰু তাৎপৰ্যৰ সংক্রান্তত বিভিন্ন মহলৰ মাজত গুৰুতৰ মতপাৰ্থক্য বিদ্যমান। তেনে মতবিৰোধ প্রকৃততে মতাদৰ্শগত দ্বন্দ্বৰেই প্রতিফলন। এই কথাটো আমি আলোচনাৰ পাছৰ অংশ এটিত ব্যাখ্যা কৰিবলৈ প্রয়াস কৰিম।\nস্বাধীনতাৰ স্বৰূপৰ সংক্রান্তত মানুহৰ চিন্তা-ভাবনা একমাত্রিক নহয়। তেনে মতবিৰোধৰ কাৰণানুসন্ধানে স্বাধীনতাৰ স্বৰূপৰ ক্ষেত্রত আমাৰ ধাৰণা অধিক পৰিষ্কাৰ কৰাত সহায় কৰিব। কথাটো সহজভাৱে ব্যাখ্যা কৰিবলৈ এটা উদাহৰণ আমাৰ আলোচনাৰ মাজলৈ আনিছোঁ।\nএকেখন সমাজতেই বাস কৰা তিনিজন ব্যক্তিৰ কথা। প্রথমগৰাকী ব্যক্তি অতিশয় চহকী ব্যৱসায়ী। দামী বিলাসী গাড়ীত উঠাৰ হাবিয়াস তেওঁৰ অতি প্রবল। তেওঁৰ হাতত যিহেতু ধনৰ কোনো অভাৱ নাই, সেয়েহে তেনে এখন গাড়ী ক্রয় কৰাত তেওঁ কোনো বাধাৰ সন্মুখীন নহয় ; এই ক্ষেত্রত তেওঁ একেবাৰেই স্বাধীন। দ্বিতীয়গৰাকী ব্যক্তিৰো বিলাসী গাড়ীত আৰোহণ কৰাৰ ইচ্ছা অতি বেছি। এইটো হৈছে তেওঁৰ প্রথমগৰাকী ব্যক্তিৰ সৈতে থকা সাদৃশ্য। কিন্তু এই দ্বিতীয়গৰাকী ব্যক্তি হৈছে এগৰাকী অতি সাধাৰণ মধ্যবিত্ত ব্যৱসায়ী ; হাতত ধন তেনেই তাকৰ। গতিকে প্রবল ইচ্ছা থাকিলেও তেওঁ কোনোপধ্যেই তেনে এখন গাড়ী ক্রয় কৰিব নোৱাৰে। মন কৰিবলগীয়া কথা, এই দ্বিতীয়গৰাকী ব্যক্তিৰ বাবে বিলাসী গাড়ীত আৰোহণ কৰাৰ ইচ্ছা বা কল্পনা কৰাত কোনো বাধা নাই ; সেই ক্ষেত্রত তেওঁ সম্পূৰ্ণ স্বাধীন। কিন্তু আৰ্থিক অৱস্থাই বান্ধি দিয়া সীমাৰ বাবে বাস্তৱত তেওঁ এখন চাইকেলৰহে গৰাকী। তৃতীয়গৰাকী ব্যক্তি এজন শ্রমিক, সম্প্রতি কৰ্মসংস্থানহীন ; তেওঁৰ ওচৰত ধন উপাৰ্জনৰ কোনো বাট নাই। তেওঁ যদিও গাড়ী অথবা চাইকেলৰ সপোন দেখাত একেবাৰেই স্বাধীন, কিন্তু এই বাস্তৱ জগতখনত তেওঁৰ গাড়ী বা চাইকেল ক্রয় কৰাৰ সামৰ্থ নাই। গতিকে প্রশ্ন উঠিব, দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় ব্যক্তি দুগৰাকীৰ সেই মনোগত “স্বাধীনতা”-ৰ বাস্তৱ মূল্য আৰু তাৎপৰ্য কিবা আছেনে বাৰু? প্রকৃত অৰ্থত তেওঁলোক প্রথমগৰাকী ব্যক্তিৰ দৰে স্বাধীন নে? তৃতীয়গৰাকী ব্যক্তি দেখোন দ্বিতীয়গৰাকীৰ দৰে এখন চাইকেল ক্রয় কৰাতো স্বাধীন নহয়! স্পষ্টতঃ, দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় ব্যক্তি দুগৰাকী গাড়ী ক্রয় কৰাৰ ক্ষেত্রত প্রথমগৰাকী মানুহৰ দৰে কেতিয়াও স্বাধীন নহয়। তাতোতকৈও ডাঙৰ কথা, এই দুয়োজনৰ বাবে আকৌ স্বাধীনতাৰ ব্যাপ্তি আৰু পৰিসীমা বেলেগ বেলেগ। কথাটো বিপৰীত দিশৰপৰা লক্ষ্য কৰিলে স্পষ্ট হৈ ওলাই পৰে যে সমাজ-বাস্তৱত বিদ্যমান পৰাধীনতাৰ তীব্রতা, প্রাবল্য আৰু স্তৰ সমমাত্রিক নহয়। স্বাধীনতা-পৰাধীনতাৰ ধাৰণাটো বহুদূৰলৈ আপেক্ষিক।\nঅৰ্থাৎ, বৰ্তমানৰ মানৱ-সমাজখন বহুতৰপীয়া পৰাধীনতাৰে ভাৰাক্রান্ত। অন্যহাতেদি স্বাধীনতাক যে মানৱ-সভ্যতাৰ এক আকাংক্ষিত ইতিবাচক উপাদান বুলি গণ্য কৰা হয়, সেই কথাটোও আমি পাই আহিছিলোঁ। গতিকে, তেনে পৰাধীনতাৰপৰা পৰিত্রাণ লাভ কৰাৰ কথাটো অৱধাৰিতভাৱেই উত্থাপিত হ’ব। কিন্তু পৰাধীনতাৰপৰা পৰিত্রাণ কেনেকৈ পোৱা যাব— এইটো প্রশ্নৰ উত্তৰত প্রদান কৰা মতসমূহৰ মাজত কেৱল ভিন্নতাই নহয়, প্রকট বিৰোধো পৰিলক্ষিত হয়। আলোচনাৰ সুবিধাৰ্থে সেই সকলোবোৰ মতক আমি ঘাইকৈ দুটা ভাগত বিভক্ত কৰিব পাৰোঁ। প্রথমটো হৈছে কল্পনাশ্রয়ী (Utopian); আৰু দ্বিতীয়টো যুক্তিভিত্তিক। মানৱ-জাতিৰ অগ্রগতিৰ ক্ষেত্রত দুয়োটা ধাৰাৰেই প্রশ্নাতীত আন্তৰিকতা আৰু শুভেচ্ছা থাকিলেও সিহঁতৰ মাজত দুস্তৰ আৰু অলংঘ্যনীয় ব্যৱধান বিদ্যমান। প্ৰথম ধাৰাটোৰ বিচাৰ-বিশ্লেষণ কল্পনাৰ ৰহণেৰে ৰঞ্জিত ; তাৰ বিপৰীতে অন্য শিবিৰৰ চিন্তা-চৰ্চাৰ ভিত্তি হৈছে অৱাস্তৱ কল্পনাৰ পৰিৱৰ্তে বাস্তৱ পৰিস্থিতিৰ যৌক্তিক বিচাৰ-বিশ্লেষণ। কথাটো পৰিষ্কাৰ কৰিবলৈ আমি আগৰ উদাহৰণটোৰ তিনিগৰাকী মানুহক কথা আকৌ মনলৈ আনিছোঁ। উক্ত তিনিওগৰাকী মানুহৰ স্বাধীনতাৰ পৰিসৰ পৃথক পৃথক। প্রথমগৰাকী ব্যক্তিৰ আপেক্ষিক স্বাধীনতা অন্য দুয়োগৰাকীতকৈ অধিক। পাছৰ দুগৰাকীৰ মাজত আকৌ শেষৰগৰাকীৰ স্বাধীনতা একেবাবেই সংকুচিত। এই অসাম্য কেনেদৰে আঁতৰ কৰা যায়?\nএইটো প্রশ্নৰ সমাধানত কোৱা হয় যে দ্বিতীয় আৰু তৃতীয়গৰাকী ব্যক্তিক প্রথম ব্যক্তিগৰাকীৰ আৰ্থিক অৱস্থানটোলৈ উন্নীত কৰিব পাৰিলেই সমাজৰপৰা আপেক্ষিক পৰাধীনতা আঁতৰি যাব। এই কথাটো সাধাৰণ যুক্তিৰ আলম লৈয়েই সহজে ধৰিব পাৰি ; আৰু এই কথাটো কল্পনাশ্রয়ী আৰু যুক্তিভিত্তিক—এই দুয়োটা শিবিৰৰেই সাধাৰণ মত। কিন্তু কেনেকৈ, কি পদ্ধতিৰে দ্বিতীয় আৰু তৃতীয়গৰাকী ব্যক্তিক প্রথমগৰাকীৰ স্তৰলৈ লৈ যাব, সেইটো প্রশ্নত দুয়োটা শিবিৰৰ মত একেবাৰেই বেলেগ। প্রথমটো ধাৰাই এই ক্ষেত্রত গুৰুত্ব দিয়ে দ্বিতীয় আৰু তৃতীয়গৰাকী পৰাধীন মানুহৰ ব্যক্তিগত প্রয়াসৰ ওপৰত। ব্যক্তিগত প্রচেষ্টা, কষ্ট, অধ্যৱসায় আদিৰ জৰিয়তে— তেওঁলোকে ধাৰণা কৰে,—পৰাধীন লোকসকলেও পৰাধীনতাৰ শৃংখলৰপৰা নিজকে মুক্ত কৰাটো সম্ভৱ। কিয়নো, তেওঁলোকৰ মতে, তেনে প্রচেষ্টা আৰু কষ্ট কৰাত সমাজখনৰ সকলো লোক স্বাধীন।\nওপৰে ওপৰে চালে এইটো শিবিৰৰ উপৰিউক্ত মতটি সমস্যাটোৰ সমাধানৰ অব্যৰ্থ সঁচাৰ-কাঠি যেন লাগে। কিন্তু সমাজ-বাস্তৱে দেখুৱায় যে যদিও কৰ্মসংস্থানহীন শ্রমিকগৰাকীক কৰ্মসংস্থানৰ সন্ধান কৰাত কোনেও বাধা নিদিয়ে—সেই ক্ষেত্রত তেওঁ স্বাধীন,— কিন্তু তেনে স্বাধীনতাৰ বাস্তৱ আৰু প্রায়োগিক মূল্য এটা বিৰাট শূন্য। সঁচা কথা, ব্যক্তিগত প্রচেষ্টা আৰু অধ্যৱসায়ৰ জৰিয়তে দুই-এগৰাকী শ্রমিক চহকী ব্যৱসায়ীৰ স্তৰত প্রৱেশ কৰাটো সম্ভৱ। কিন্তু তাৰপৰা সমস্যাটোৰ সমাধান হ’বনে? কিয়নো এই সমাজ-ব্যৱস্থাটোত সমগ্র দৰিদ্র লোক ব্যক্তিগত প্রচেষ্টাৰ ফলত স্বাধীন হৈ পৰিব বুলি ভাবিব নোৱাৰি। গতিকে সমাজৰপৰা পৰাধীনতা অৱলুপ্তিৰ এই শিবিৰৰ মত বাস্তৱ-যুক্তিবিবৰ্জিত আৰু কল্পনাশ্রয়ী।\nউক্ত ধাৰাটোৰ বিপৰীতে অন্যটো শিবিৰে সমাজ-বাস্তৱতাৰ ওপৰত কেন্দ্রীয় গুৰুত্ব প্রদান কৰি যৌক্তিক বিচাৰ-বিশ্লেষণ আগ বঢ়াবলৈ প্রয়াস কৰে। সমাজখনত আৰ্থিক, জাতিগত, লিংগভিত্তিক— এনেকুৱা বহুতো দিশত পৰাধীনতাৰ বহুমাত্রিকতা পৰিলক্ষিত হয়। সংগত কাৰণতেই এইটো প্রশ্ন উত্থাপিত হ’ব যে তেনে বহুস্তৰীয় পৰাধীনতাৰ মূলতে কি আছে? এইটো মাৰ্গৰ চিন্তা-চৰ্চাই যুক্তিসন্মতভাৱে দেখুৱায় যে সমাজত বিদ্যমান হৈ থকা বহুমাত্রিক পৰাধীনতা হৈছে সমাজখনৰেই বহুতৰপীয়া শ্রেণী-বিন্যাসৰ অন্যতম পৰিণতি। গতিকে দেখ দেখ কথা, পৰাধীনতাৰ মূল উৎস হৈছে বৰ্তি থকা সমাজ-ব্যৱস্থাটো, কিয়নো সমাজৰ শ্রেণীভিত্তিক বিন্যাস এই সমাজ-ব্যৱস্থাটোৰেই অবিচ্ছেদ্য আৰু অত্যাৱশ্যকীয় অংগ। গতিকে সমাজ-ব্যৱস্থা আৰু মানুহৰ পৰাধীন অৱস্থা—এই দুয়োটা কাৰ্য-কাৰণ (Cause and Effect) সম্বন্ধেৰে বান্ধ খাই থাকে। মানুহৰ পৰাধীনতাৰ আঁৰৰ মূল কাৰণ হৈছে বৈষম্যপূৰ্ণ সমাজব্যৱস্থাটো। আমাৰ সেই উদাহৰণটোৰ শ্রমিকগৰাকী কৰ্মসংস্থানহীন হোৱাৰ বাবেহে পৰাধীন, তেওঁ পৰাধীন বাবে কৰ্মসংস্থানহীন হোৱা নাই। এই কাৰ্য-কাৰণ সম্বন্ধটো কেতিয়াবা কল্পনাশ্রয়ী শিবিৰটোৱে ওলোটাই উপস্থাপন কৰা দেখা যায়। উদাৰনৈতিক আৰু কল্যাণকামী শুভবুদ্ধিৰ জৰিয়তে পৰাধীন লোকক ব্যক্তি-স্বাধীনতাৰ বাণীৰে উজ্জীৱিত কৰিলেই তেওঁলোকে স্বাধীনতা লাভ কৰিব—এই ভ্রান্ত মতটোৰ উদ্ভৱ হয় উক্ত কাৰ্য-কাৰণ সম্বন্ধটোক ওলোটাই দি বিচাৰ-বিশ্লেষণ কৰাৰ বাবে। সেইবাবেই এই মাৰ্গৰ চিন্তা মাথোন কল্পনাশ্রয়ীয়েই নহয়, অযৌক্তিকো।\nগতিকে দেখা গ’ল যে সমাজৰ বহুমাত্রিক পৰাধীনতা মানৱ-সমাজখনৰ শ্রেণীভিত্তিক বিন্যাসটোৰ অন্যতম পৰিণতি। মন কৰিবলগীয়া কথা, বৰ্তমানৰ সমাজ-ব্যৱস্থাটোৱেই যে মানুহৰ স্বাধীনতা খৰ্ব কৰাৰ মূল নিৰ্ণায়ক শক্তি, সেইকথাটো যুক্তিসংগতভাৱে প্রতিষ্ঠিত হোৱাৰ পাছতো কিন্তু সমস্যাটোৰ সমাধান নহয়। স্বাভাৱিকতেই পৰৱৰ্তী প্রশ্নটো এইদৰে উত্থাপিত হ’ব, মানুহে পৰাধীন অৱস্থাটোৰপৰা মুক্তি লাভ কৰাৰ বাস্তৱসন্মত পন্থা কি? এই প্রসংগত দুটিমান কথা উনুকিয়াই আমি এই আলোচনাৰ শেষৰ অংশলৈ আগ বাঢ়িম।\nআমি দেখিলোঁ যে বৈষম্যপূৰ্ণ সমাজ-ব্যৱস্থাটোৱেই হৈছে পৰাধীনতাৰ মূল উৎস। এই বাস্তৱতাক আওকাণ কৰি পৰাধীনতাৰপৰা পৰিত্রাণৰ উপায় বিচাৰিলে সি অনিবাৰ্যৰূপে কল্পনাশ্রয়ী হৈ পৰে। গতিকে সুধিব পাৰি, সমস্যাটোৰ সমাধানসূত্রৰ মূল যৌক্তিক ৰূপৰেখাটো কি?\nসহজ কথাত, যিহেতু সমাজ-ব্যৱস্থাটোৱেই স্বাধীনতা খৰ্ব হোৱাৰ আঁৰৰ মূল কাৰণ, সেইবাবে তেনে ব্যৱস্থাটোৰ পৰিৱৰ্তনেই হৈছে পৰাধীনতাৰ অৱলুপ্তিৰ অপৰিহাৰ্য পূৰ্বচৰ্ত। কিন্তু দেখদেখ কথা, তেনে পৰিৱৰ্তনৰ বাবে প্রচলিত ব্যৱস্থাটোৱে পৰিৱৰ্তনকামী মানুহক কেতিয়াও অনুমোদন নজনায়। অৰ্থাৎ, স্বাধীনতাৰ বাটত অগ্রসৰ হোৱাৰ প্রথম খোজটোতেই প্রচলিত ব্যৱস্থাটোৱে মানুহক স্বাধীনতা নিদিয়ে ! তদুপৰি সমাজ-পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে স্বাধীনতাক সম্পৰ্কিত কৰিলেও, স্বাধীনতাৰ মৰ্ম কেতিয়াবা বিপৰ্যস্ত হৈ পৰিবও পাৰে। এই প্রসংগত দুটা ঐতিহাসিক সাক্ষ্যলৈ দৃষ্টি দিলে কথাটো পৰিষ্কাৰ হ’ব।\nফৰাচীবিপ্লৱৰ সময়ত সমাজ-ব্যৱস্থাটোৰ পৰিৱৰ্তনৰ বাবে ফৰাচী জনগণে গর্জন কৰি উঠিছিল। বিপ্লৱৰ অন্যতম ঘোষিত লক্ষ্য আছিল স্বাধীনতা। সর্বসাধাৰণে ভাবিছিল— বিপ্লৱে সমাজ-ব্যৱস্থাটোৰ পৰিৱৰ্তনৰ সাধিব, সমাজৰপৰা অসাম্যৰ অৱসান ঘটিব আৰু মানুহে লাভ কৰিব পৰিপূৰ্ণ স্বাধীনতা। নিঃসন্দেহে ফৰাচীবিপ্লৱে সমাজ-ব্যৱস্থাটোৰ আমূল পৰিৱৰ্তন সাধন কৰিছিল। কিন্তু সময়ৰ লগে লগে স্বাধীনতাৰ মোহময়ী বাণীৰ মূল তাৎপৰ্য ক্রমাৎ বিপৰ্যস্ত হ’বলৈ ধৰিলে। স্বাধীনতাৰ বাণীৰ প্রকৃত স্বৰূপ দেখা গ’ল পুঁজিপতিয়ে সম্পত্তি আহৰণ কৰাৰ অবাধ স্বাধীনতাত, মানুহে মানুহক শোষণ কৰাৰ স্বাধীনতাত, অবাধ বাণিজ্যৰ স্বাধীনতাত। অৰ্থাৎ, স্বাধীনতাৰ কথা যেতিয়া প্রচাৰ কৰা হৈছিল, তেতিয়া কিন্তু সেই বাণীৰ মৰ্মকথাত দৰিদ্র শ্রেণীটোৰ কথা বিবেচনাই কৰা হোৱা নাছিল। তাৰ শেষ পৰিণতি কি হৈছিলগৈ? সমাজ-ব্যৱস্থাটোৰ আমূল পৰিৱৰ্তনৰ ফলত উদ্ভৱ হোৱা নতুন ব্যৱস্থটোৱে জন্ম দিলে শ্রমিক আৰু মালিকৰ মাজৰ প্রকট অসমতাৰ। একেদৰেই, মানুহৰ সাৰ্বিক মংগল আৰু স্বাধীনতাৰ বাটত অভিনৱ দিগন্তৰ উন্মোচন কৰিছিল ৰুছ মহাবিপ্লৱে। কিন্তু নানান ঐতিহাসিক কাৰণৰ বাবে মানৱ-সমাজত সাম্যবাদ প্রতিষ্ঠা কৰাৰ সেই অসামান্য প্রয়াস সেই দেশত সফল নহ’ল। কিন্তু আমাৰ এই আলোচনাৰ বাবে অতি প্রাসংগিক কথা এটি আমি বিপ্লৱোত্তৰ ৰুছ দেশত দেখিবলৈ পাওঁ। মানুহৰ স্বাধীনতাৰ বাটত নতুন বাটৰ সন্ধান দিয়া ছোভিয়েট য়ুনিয়নত পৰৱৰ্তী সময়ত ৰাষ্ট্রই পৃষ্ঠপোষকতা কৰা আমোলাতান্ত্রিক অৱদমনে স্বাধীনতাৰ প্রাৰম্ভিক প্রতিশ্রুতিক তেনেই অসাৰ কৰি পেলাইছিল। গতিকে, স্বাধীনতাৰ প্রসংগত যদিও সমাজ-ব্যৱস্থাটোৰ পৰিৱৰ্তনৰ কথাটোৱে কেন্দ্রীয় স্থান লাভ কৰাটো যুক্তিসংগত, তথাপিও তাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আৰু কেইটিমান গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ আছে।\nকোনো সন্দেহ নাই, যিকোনোধৰণৰ (আৰ্থিক, লিংগভিত্তিক, জাতিকেন্দ্রিক, বৰ্ণভিত্তিক আদি) অৱদমন, শোষণ আৰু প্রভুত্ব—এইবোৰ হ’ল স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ বাটৰ হেঙাৰ, পৰাধীনতাৰ সহায়ক। কিন্তু এইখিনিতে এটা গুৰুতৰ আৰু মৌলিক প্রশ্নৰ উদ্ভৱ হয়—অৱদমন, শোষণ আৰু প্রভুত্বৰ অৱসান বা অনুপস্থিতিতেই মানৱ-স্বাধীনতাৰ চূড়ান্ত তাৎপৰ্য নিহিত হৈ আছে নেকি? কথাটো ওপৰে ওপৰে চালে হয় যেনেই লাগিব। কিন্তু বাস্তৱ ক্ষেত্রত কথাটো ইমান সহজ-সৰল হ’ব বুলি ধাৰণা নহয়। পৰাধীনতাৰ অনুপস্থিতিয়ে যদি সমাজ আৰু ব্যক্তিক এটা অনিয়ন্ত্রিত যথেচ্ছাচাৰী অৱস্থানলৈ অৱনমিত কৰে, সেইটোক মানৱ-স্বাধীনতাৰ কোনো উন্নত ৰূপ বুলি জানোগণ্য কৰিব পৰা হ’ব? অৱদমনৰ অনুপস্থিতি স্বাধীনতাৰ এটা দিশ, সেইটো সঁচা। কিন্তু তেনে পৰিৱেশটো যদি সমাজ আৰু ব্যক্তিৰ আত্ম-নিয়ন্ত্রণ, আত্ম-অনুসন্ধান আৰু আত্ম-বিকাশৰ সৈতে সম্পৰ্কিত নহয়, তেনেহ'লে তেনে “স্বাধীনতা”-ৰ তাৎপৰ্য অতিশয় সংকুচিত হৈ পৰাটো অনিবাৰ্য। কিন্তু কোনো কোনো উদাৰনৈতিক বুৰ্জোৱা চিন্তাবিদে ধাৰণা কৰে যে অৱদমনৰ অনুপস্থিতিয়েই স্বাধীনতাৰ মৰ্মকথা। এটা উদাহৰণ লৈছোঁ। উক্ত মাৰ্গৰ চিন্তাৰ অনুগামী কোনো কোনোৱে ধাৰণা কৰে যে অবাধ আৰু মুক্ত আচৰণ, শ্লীল-অশ্লীলৰ প্রশ্নক অগ্রাহ্য আনকি অস্বীকাৰ কৰা, লেগামহীন অনিয়ন্ত্রিত যৌনতা আদি হৈছে স্বাধীনতাৰ নামান্তৰ। কিয়নো, তেওঁলোকৰ মতে, সমাজত প্রচলিত পৰম্পৰাগত ধ্যান-ধাৰণাই তেনে মুক্ততাক যিহেতু অৱদমিত কৰি ৰাখে, সেয়েহে তেনে মুক্ত আচৰণে সমাজৰ অৱদমনক ওফৰাই স্বাধীনতাৰ বাটত আগ বঢ়াত সহায় কৰিব। কেতিয়াবা হয়তো বিশেষ ক্ষেত্রত তেনে মুক্ততা প্রতিবাদৰ সাময়িক ৰূপ হিচাপে পৰিগণিত হ’ব পাৰে। কিন্তু তেনে নঞৰ্থক মুক্ততাকেই স্বাধীনতা বা স্বাধীনতাৰ মৰ্মমূল বুলি ধাৰণা কৰাটো এটা মাৰাত্মক ভ্রান্তি। আলোচনাৰ আৰম্ভণিতেই পাই অহা ৰোমানিয়াৰ সেই মডেলগৰাকীৰ ঘটনাটো আকৌ এবাৰ মনত পেলাই লওঁ। তেখেতৰ উক্ত কাৰ্য—“কুমাৰীত্ব” নিলাম কৰা কামটো—তেখেতৰ ব্যক্তি-স্বাধীনতাৰ পৰিসৰৰ কথা বুলি কোনো কোনোৱে মত দিছিল হয়; কিন্তু প্রচলিত ব্যৱস্থাটোৱেহে যে তেওঁ উক্ত কাৰ্যটো সম্পাদিত কৰাৰ আঁৰৰ মূল কাৰণ, সেই কথাটো তেনে মতত বিচাৰি পাবলৈ নাই। মডেলগৰাকীৰ বাবে অক্সফোৰ্ডত শিক্ষা গ্রহণ কৰাৰ ক্ষেত্রত বাধা কি আছিল? অন্য ব্যৱসায় কৰি ধন সঞ্চয় কৰাত তেখেতৰ বাবে হেঙাৰেই বা আছিল কি? ক্রেতাগৰাকীয়ে “কুমাৰীত্ব” ক্রয় কৰাৰ নেপথ্যত কেনেকুৱা মানসিকতা সক্রিয় হৈ আছিল; তেনে মানসিকতাৰ ভিত্তিমূলেই বা আছিল কি? ক্রেতা আৰু বিক্রেতাৰ আৰ্থিক অৱস্থাৰ তাৰতম্যই কি নিৰ্দেশ কৰে? এইসমূহ কথা যুকিয়াই চালে সহজেই ধৰিব পাৰি, ব্যক্তি-স্বাধীনতাৰ চমকপ্রদ বৈপ্লৱিক কাৰ্য বুলি যিটো ঘটনাক প্রক্ষেপ কৰা হৈছে, সেইটো প্রকৃততে সামাজিক পৰাধীনতাৰপৰা উদ্ভূত এটা মৰ্মান্তিক কৰুণ কাহিনী।\nগতিকে মানুহৰ আকাংক্ষিত স্বাধীনতা অৰ্জনৰ কথাটো দুটা দিশৰ সৈতে ওতপ্রোতভাৱে সংলগ্ন কৰাটো জৰুৰী। প্রথম দিশটো হৈছে অৱদমন, শোষণ, প্রভুত্ব— এইবোৰৰ অৱসান ঘটোৱা। দ্বিতীয় দিশটো হৈছে সমাজ আৰু ব্যক্তিৰ আত্ম-নিয়ন্ত্রণ, আত্ম-অনুসন্ধান, আত্ম-বিকাশ আৰু আত্ম-সৃজনীশীলতাৰ স্ফুৰণ ঘটোৱা। প্রথম দিশটো জড়িত হৈ আছে পুৰণি সমাজব্যৱস্থাৰ কন্টক বিধ্বংস কৰাৰ সৈতে; দ্বিতীয়তো সম্পৰ্কিত হৈ আছে নতুন প্রমূল্যৰ সংশ্লেষণৰ লগত। কোৱা বাহুল্য, দ্বিতীয় দিশটো প্রথমটোৰ অবিহনে যিদৰে অসম্ভৱ, তেনেদৰেই প্রথম দিশটো দ্বিতীয়টোৰ অবিহনে তাৎপৰ্যহীন। গতিকে বিভংগন আৰু সংশ্লেষণ—এই দুয়োটাৰ হাত ধৰি, এক সন্তুলিত যাত্রাৰ মাজেদিহে মানুহে স্বাধীনতাৰ উৰ্বৰ আৰু উন্মুক্ত প্রাংগণত প্রৱেশ কৰিবলৈ সমৰ্থ হ’ব।\nবিষয় পৰাধীনতা সম্পাদকীয় স্বাধীনতা\nNo Comments : "সম্পাদকৰ টোকা : স্বাধীনতাৰ কল্পনা আৰু যুক্তি (কৌশিক দাস)"


Endocid in Assamese ৰ ব্যৱহাৰ, পালি, পাৰ্শ্চক্ৰিয়া, উপকাৰ, ক্ৰিয়া-প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু সতৰ্কতাবাণী - Endocid ar byavahar, ppali, parshwakriya, upkaar, kriya-pratikriya aaru satarkatabani\nEndocid ৰ মূল্য আৰু পেকৰ চাইজ - Endocid Price and Pack Size in Assamese - Endocid ar mulya aaru pakor size\nEndocid ৰ লাভ আৰু ব্যৱহাৰসমূহ- Endocid Benefits & Uses in Assamese- Endocid ar laabh aaru byavaharsamuh\nEndocid ৰ পালি আৰু সেয়া কেনেদৰে ল'ব- Endocid Dosage & How to Take in Assamese - Endocid ar paali aaru xeya kenedore lobo\nEndocid ৰ পাৰ্শ্চক্ৰিয়াসমূহ- Endocid Side Effects in Assamese- Endocid ar parshwakriyasamuh\nEndocid সংক্ৰান্ত সতৰ্কতাবাণীসমূহ- Endocid Related Warnings in Assamese- Endocid xonkranta xatarkatabanisamuh\nঅইন দৰৱৰ সৈতে Endocidৰ গুৰুতৰ ক্ৰিয়া-প্ৰতিক্ৰিয়া- Severe Interaction of Endocid with Other Drugs in Assamese- Oinor xoite Endocid ar gurutor kriya-pratikriya\nEndocid মতভেদসমূহ- Endocid Contraindications in Assamese- Endocid nishedhsamuh\nEndocid ৰ বিষয়ে সততে সোধা প্ৰশ্নসমূহ- Frequently asked Questions about Endocid in Assamese- Endocid ar bikhoye satate xodha prashnasamuh\nখাদ্য আৰু মদৰ সৈতে Endocid ক্ৰিয়া-প্ৰতিক্ৰিয়া- Endocid Interactions with Food and Alcohol in Assamese- khadya aaru modor xoite Endocid kriya-pratikriya\nEndocid ৰ লাভ আৰু ব্যৱহাৰসমূহ - Endocid Benefits & Uses in Assamese - Endocid ar laabh aaru byavaharsamuh\nEndocid তলত দিয়াবোৰৰ চিকিত্সাৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয় -\nEndocid ৰ পালি আৰু সেয়া কেনেদৰে ল'ব - Endocid Dosage & How to Take in Assamese - Endocid ar paali aaru xeya kenedore lobo\nEndocid-ৰ উপাদানসমূহ - Endocid Active Ingredients in Assamese - Endocid-ar upadaansamuh\nEndocid ৰ পাৰ্শ্চক্ৰিয়াসমূহ - Endocid Side Effects in Assamese - Endocid ar parshwakriyasamuh\nগৱেষণাৰ ভিত্তিত, Endocid ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত তলত দিয়া পাৰ্শ্চক্ৰিয়া প্ৰত্যক্ষ কৰা হৈছে -\nEndocid সংক্ৰান্ত সতৰ্কতাবাণীসমূহ - Endocid Related Warnings in Assamese - Endocid xonkranta xatarkatabanisamuh\nEndocid-ৰ ব্য়ৱহাৰ গৰ্ভৱতী মহিলাৰসকলৰ বাবে নিৰাপদনে?\nEndocidৰ গৰ্ভৱতী মহিলাৰ ক্ষেত্ৰত ক্ষতিকৰ প্ৰভাব থাকিব পাৰে। আপোনাৰ যদি এনেকুৱা অনুভৱ হৈছে, তেন্তে Endocid নাখাব আৰু আপোনাৰ চিকিতসকৰ পৰামৰ্শ লওক।\nEndocid-ৰ ব্য়ৱহাৰ কেচুৱাক বুকুৰ গাখীৰ খুৱাই থকা মহিলাসকলৰ বাবে নিৰাপদনে?\nস্তন্যপায়ী মহিলাসকলে Endocid ৰ মধ্যমীয়া পাৰ্শ্ব-প্ৰতিক্ৰিয়া অনুভৱ কৰিব পাৰে। আপুনি যদি কোনো পাৰ্শ্ব-প্ৰতিক্ৰিয়া লক্ষ্য কৰে লগে লগে Endocid গ্ৰহণ কৰা বন্ধ কৰে। আপোনাৰ চিকিতসকৰ সৈতে যোগাযোগ কৰক আৰু আপোনাৰ চিকিতসকে সুৰক্ষিত বুলি কোৱাৰ পিছতহে পিছত ব্যৱহাৰ কৰিব।\nবৃক্কত Endocid কি প্ৰভাৱ দেখা গৈছে?\nEndocidৰ বৃক্ক ৰ ওপৰত মৃদু পাৰ্শ্ব-প্ৰতিক্ৰিয়া আছে।\nযকৃতত Endocid কি প্ৰভাৱ দেখা গৈছে?\nEndocidৰ কলিজাত মৃদু পাৰ্শ্ব-প্ৰতিক্ৰিয়া থাকিব পাৰে। বেছিভাগ মানুহেই কলিজা ত কেতিয়াও একো প্ৰভাৱ পৰা নেদেখিব।\nহৃদযন্ত্ৰৰ ক্ষেত্ৰত Endocid ৰ কি প্ৰভাৱ দেখা গৈছে?\nEndocidৰ পাৰ্শ্ব-প্ৰতিক্ৰিয়াই কেতিয়াবাহে হৃদয় ক প্ৰভাবিত কৰে।\nঅইন দৰৱৰ সৈতে Endocidৰ গুৰুতৰ ক্ৰিয়া-প্ৰতিক্ৰিয়া - Severe Interaction of Endocid with Other Drugs in Assamese - Oinor xoite Endocid ar gurutor kriya-pratikriya\nEndocid তলত দিয়া দৰৱৰ সৈতে লোৱা উচিত যিহেতু ই ৰোগীৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুতৰ পাৰ্শ্চক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে -\nEndocid মতভেদসমূহ - Endocid Contraindications in Assamese - Endocid nishedhsamuh\nআপুনি যদি তলত দিয়া যিকোনো এবিধ ৰোগৰ সমুখীন হৈ আছে, আপুনি তেন্তে ডাক্তৰৰ পৰামৰ্শ অবিহনে Endocid লোৱা অনুচিত যাতে -\nEndocid ৰ বিষয়ে সততে সোধা প্ৰশ্নসমূহ - Frequently asked Questions about Endocid in Assamese - Endocid ar bikhoye satate xodha prashnasamuh\nএই Endocid-এ অভ্য়াস বা নিচাৰ সৃষ্টি কৰে নেকি?\nনহয়, Endocid আসক্তি সৃষ্টি কাৰক বুলি কোনো সাক্ষ্য নাই।\nEndocid লোৱাৰ পিছত আপুনি গা়ড়ী চলাব নালাগে অথবা গধুৰ মেচিন চলাব নালাগে। এয়া বিপজ্জনক হ'ব পাৰে, যিহেতু Endocidয়ে আপোনাক তন্দ্ৰাচ্চন্ন কৰিব পাৰে।\nহয়, কিন্তু ডাক্তৰৰ পৰামৰ্শ মতেহে Endocid লওক।\nEndocid য়ে মানসিক বিসংগতিৰ চিকিত্সা কৰাত বা নিৰাময় কৰাত অক্ষম।\nখাদ্য আৰু মদৰ সৈতে Endocid ক্ৰিয়া-প্ৰতিক্ৰিয়া - Endocid Interactions with Food and Alcohol in Assamese - khadya aaru modor xoite Endocid kriya-pratikriya\nখাদ্য আৰু Endocidৰ ক্ৰিয়া-প্ৰতিক্ৰিয়া\nখাদ্যৰ সৈতে Endocid লোৱাৰ পৰা আপোনাৰ স্বাস্থ্যৰ কোনো ক্ষতি নহয়।\nমদ আৰু Endocidৰ মাজৰ প্ৰতিক্ৰিয়া\nEndocidৰ সৈতে মদ্যপান কৰাটোৱে আপোনাৰ দেহত হানিকাৰক প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।\nEndocid ৰ অনুকল্প - Substitutes for Endocid in Assamese\nআপুনি বা আপোনাৰ পৰিয়ালৰ কোনোবাই Endocid লয় নেকি? অনুগ্ৰহ কৰি এটা সমীক্ষাত ভাগ লওক আৰু আনকো সহায় কৰক\nআপুনি চিকিৎসকে নিদান আগবঢ়োৱা Endocid ব্যৱহাৰ কৰিছিল নেকি?\nআপুনি কিমান পৰিমাণে Endocid সেৱন কৰিছিল?\nআপুনি Endocid ভোজন কৰাৰ আগত নে পাছত সেৱন কৰিছিল?\nআপুনি কোন সময়ত Endocid সেৱন কৰে?


ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰাক্তন মুখ্য ন্যায়াধীশ/ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ প্ৰাক্তন ন্যায়াধীশসকল যি পূৰ্বে এই উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ/ মহামান্য ন্যায়াধীশ হিচাপে কাৰ্য্যনিৰ্বাহ কৰিছিল – গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়\nমাননীয় ন্যায়াধীশ শ্ৰীযুত পাৰ্বতী কুমাৰ গোস্বামী\n১৯১৩ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে জন্মগ্ৰহণ কৰা পাৰ্বতী কুমাৰ গোস্বামীৰ পিতৃ আছিল বামদেৱ গোস্বামী আৰু মাতৃ যোগদা দেৱী। তেওঁ ইংলিছ স্কুল, শিৱসাগৰ, কটন কলেজ আৰু আৰ্ল ল কলেজ, গুৱাহাটীত শিক্ষাগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ গুণাভিৰাম বৰুৱা ৰূপৰ পদকৰ বিজয়ী আছিল। ১৯৭৩ চনৰ ১০ ছেপ্তেম্বৰ তাৰিখে তেওঁ ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্ত হয়। ১৯৩৮ চনত তেওঁ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ বাৰত যোগদান কৰে। ১৯৪৩ চনত তেওঁ কলিকতা উচ্চ ন্যায়ালয়ত এগৰাকী অধিবক্তা হিচাপে সদস্যভুক্ত হৈছিল। ১৯৪৭-৪৯ চনলৈ তেওঁ এগৰাকী চৰকাৰী অধিবক্তা হিচাপে কৰ্মৰত আছিল; ১৯৫৩ চনৰ ছেপ্তেম্বৰ মাহত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ অধিবক্তা হিচাপে সদস্যভুক্ত হয়। ১৯৫৮-৬৭ চনলৈ তেওঁ ৰাজ্যিক আইন আয়োগৰ আৰু ১৯৬২-১৯৬৭ চনলৈ ৰাজ্যিক বাৰ কাউন্সিল আৰু ইয়াৰ অনুশাসন সমিতিৰ এগৰাকী সদস্য আছিল। ১৯৬৭ চনৰ মে’ মাহত তেখেত অসম নাগালেণ্ড উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ এগৰাকী ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্ত হয়। ১৯৭০ চনৰ জানুৱাৰী মাহৰ ৩১ তাৰিখে তেওঁ অসম নাগালেণ্ড উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্ত হয় আৰু ১৯৭২ চনৰ ২১ জানুৱাৰী তাৰিখে মেঘালয়, মণিপুৰ আৰু ত্ৰিপুৰাৰো মুখ্য ন্যায়াধীশ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। ১৯৭০ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহৰ পৰা ১৯৭১ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈ তেওঁ অসম আৰু নাগালেণ্ডৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত ৰাজ্যপাল হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। তেওঁ জেনেভাস্থিত বিশ্ব ন্যায়াধীশ সন্থাৰ এগৰাকী সদস্য আছিল। তেওঁ সদৌ অসম লন টেনিছ সন্থাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। বাৰত থকা সময়ছোৱাত তেওঁ বিভিন্ন শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানৰ লগত, বিশেষকৈ জে. কে. ঘোষ কিণ্ডাৰগাৰ্টেন স্কুলৰ লগত জড়িত আছিল। ১৯৭৮ চনৰ জানুৱাৰী মাহৰ ১ তাৰিখে তেওঁ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে।\nমাননীয় ন্যায়াধীশ শ্ৰীযুত বাহাৰুল ইছলাম\nন্যায়াধীশ বাহাৰুল ইছলামে ১৯১৮ চনৰ ১ মাৰ্চ তাৰিখে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। নলবাৰী জিলাৰ গৰ্ডন হাইস্কুলত শিক্ষা জীৱনৰ পাতনি মেলা বাহাৰুল ইছলামে কটন কলেজ গুৱাহাটী, কামৰূপ আৰু আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়তো শিক্ষাগ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৫১ চনত অসম উচ্চ ন্যায়ালয়ত সদস্যভুক্ত হৈছিল আৰু ১৯৫৮ চনত উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ অধিবক্তা হিচাপে সদস্যভুক্ত হৈছিল। ১৯৬২ চনত ৰাজ্যসভালৈ নিৰ্বাচিত হোৱা বাহাৰুল ইছলামে ১৯৬৮ চনত দ্বিতীয়বাৰলৈ ৰাজ্যসভালৈ মনোনীত হৈছিল। তেওঁ অসম উচ্চ ন্যায়ালয় আৰু ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয় দুয়ো ঠাইতে ওকালতি কৰিছিল। ১৯৭২ চনৰ (এ.এন.) ২০ জানুৱাৰী তাৰিখে সেই সময়ৰ অসম আৰু নাগালেণ্ড উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ (বৰ্তমান গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়) ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে; ১৯৭৯ চনৰ ১১ মাৰ্চ তাৰিখে গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত মুখ্য ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে আৰু ১৯৭৯ চনৰ ৭ জুলাই তাৰিখে গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। ১৯৮০ চনৰ ৪ ডিচেম্বৰ তাৰিখে ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে। ১৯৮৩ চনৰ ১ মাৰ্চ তাৰিখে তেওঁ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে।\nমাননীয় ন্যায়াধীশ কে. এন. শইকীয়া\nন্যায়াধীশ কে. এন. শইকীয়াই ১৯২৬ চনৰ ১ মাৰ্চ তাৰিখে শিৱসাগৰ জিলাৰ শিমলুগুৰি ভৰলুৱা গাঁৱত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। নাজিৰা উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ত তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ১৯৪৭ চনত তেওঁ যোৰহাটৰ জে.বি. কলেজৰ পৰা বাণিজ্য বিভাগত প্ৰথম শ্ৰেণীত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু ১৯৪৯ চনত কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতকোত্তৰ (বাণিজ্য) পৰীক্ষাত প্ৰথম শ্ৰেণীৰ প্ৰথম স্থান লাভ কৰে। ১৯৫০ চনত তেওঁ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ত বাণিজ্য বিভাগত (সান্ধ্য শ্ৰেণী) প্ৰবক্তা হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে। ১৯৫৪ চনত তেওঁ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰথম শ্ৰেণীৰ প্ৰথম স্থান লাভ কৰি আইনৰ স্নাতক (এল.এল.বি.) ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৫৫ চনৰ ১৮ এপ্ৰিল তাৰিখে গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ অধিবক্তা হিচাপে সদস্যভুক্ত হৈছিল। পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈ তেওঁ ১৯৫৬ চনত লণ্ডনৰ কৰ্পোৰেশ্যন অৱ চাৰ্টিফাইড ছেক্ৰেটাৰিজৰ সহযোগী সদস্য হিচাপে ভৰ্তি হৈছিল। ১৯৫৭ চনত বাণিজ্য শাখাৰ ৰিডাৰ (সান্ধ্য শ্ৰেণী) হিচাপে পদোন্নতি লাভ কৰিছিল। ১৯৫৯ চনত গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা আইনৰ স্নাতকোত্তৰ (এল.এল.এম.) ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৬৪ চনত গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাণিজ্য শাখাৰ অধ্যাপক হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে। ১৯৬৬ চনৰ ১৪ ডিচেম্বৰ তাৰিখে ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত (সান্ধ্য শ্ৰেণী) আইনৰ অধ্যাপক হিচাপে যোগদান কৰিছিল আৰু আদালতত ওকালতি কৰিবলৈ অনুমতি লাভ কৰিছিল। ১৯৬৯ চনত তেওঁ এই পদ ত্যাগ কৰিছিল আৰু গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত পূৰ্ণকালীনভাৱে ওকালতি আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁ দেৱানী, ফৌজদাৰী, ৰাজহ আৰু সাংবিধানিক গোচৰসমূহৰ ওকালতি কৰিছিল। ১৯৭৬ চনত তেওঁ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইনৰ স্নাতকোত্তৰ (এল.এল.এম.) শ্ৰেণীৰ অংশকালীন অধ্যাপক হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে। ১৯৭৮ চনত তেওঁ অসম ভূমি সংস্কাৰ আয়োগৰ অধ্যক্ষ হিচাপে নিযুক্ত হৈছিল। বাণিজ্য আৰু আইন বিষয়ৰ ওপৰত তেওঁ কেইবাখনো কিতাপ প্ৰকাশ কৰিছিল। ১৯৭৯ চনৰ ১২ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে তেওঁ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ স্থায়ী ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্ত হৈছিল। ২০-১২-১৯৮৬ৰ পৰা ০১-০৩-১৯৮৮ লৈ তেওঁ গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ আছিল। ২০-১২-১৯৮৬ৰ পৰা ১৩-০৬-১৯৮৭ লৈ ভাৰপ্ৰাপ্ত মুখ্য ন্যায়াধীশ হিচাপে কৰ্মৰত আছিল। ১৯৮৮ চনৰ ১৪ ডিচেম্বৰ তাৰিখে তেওঁ ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্ত হৈছিল। ১৯৯১ চনৰ ২৮ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে তেওঁ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।\nমাননীয় ন্যায়াধীশ বানৱাৰী লাল হাঞ্চেৰিয়া\nন্যায়াধীশ বানৱাৰী লাল হাঞ্চেৰিয়াই ১৯৩১ চনৰ ২৫ ডিচেম্বৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৬২ চনৰ ২৫ ছেপ্তেম্বৰ তাৰিখে তেওঁ অসম ৰাজ্যিক বাৰ কাউন্সিলত ভৰ্তি হৈছিল। ১৯৬৯ চনৰ আগষ্ট মাহৰ পৰা ১৯৭১ চনৰ এপ্ৰিল মাহলৈ তেওঁ জে.বি. আইন মহাবিদ্যালয়ত প্ৰবক্তা হিচাপে কৰ্মৰত হৈ আছিল। ১৯৭১ চনৰ ৪ মে’ তাৰিখে (এ.এন.) তেওঁ জিলা আৰু সত্ৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্ত হৈছিল। ১৯৭৬ চনৰ ১৫ জুলাইৰ পৰা ১৯৭৯ চনৰ ৯ ফেব্ৰুৱাৰীলৈ তেওঁ অসম চৰকাৰৰ ন্যায়িক বিভাগৰ বিধি নিৰ্দেশক তথা সচিব হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। তেওঁ আইন বিষয়ক ভালেমান গ্ৰন্থ আৰু প্ৰবন্ধ ৰচনা কৰিছিল। ১৯৭৯ চনৰ ১২ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে তেওঁ গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ স্থায়ী ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্ত হৈছিল। ১৯৯০ চনৰ ২২ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে তেওঁ উৰিষ্যা উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্ত হৈছিল। ১৯৯৩ চনৰ ১৪ ডিচেম্বৰ তাৰিখে তেওঁ ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্ত হৈছিল। ১৯৯৬ চনৰ ২৫ ডিচেম্বৰ তাৰিখে তেওঁ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৯৭ চনৰ ৩ নৱেম্বৰত তেওঁ ইহলীলা সম্বৰণ কৰে।\nমাননীয় ন্যায়াধীশ শৈলেন্দু নাথ ফুকন\n১৯৩৭ চনৰ ১ এপ্ৰিল তাৰিখে ন্যায়াধীশ শৈলেন্দু নাথ ফুকনৰ জন্ম হয়। ১৯৬০ চনত তেওঁ যোৰহাট জিলা বাৰত এগৰাকী অধিবক্তা হিচাপে যোগদান কৰে আৰু ১৯৬২ চনত এগৰাকী অধিবক্তা হিচাপে সদস্যভুক্ত হয় আৰু সেই একেটা বৰ্ষতে গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ বাৰত যোগদান কৰে। ১৯৬৩ চনত ন্যায়াধীশ শৈলেন্দু নাথ ফুকনে অসম ন্যায়িক সেৱাত নিযুক্ত হয় আৰু ১৯৭৬ চনৰ মে’ মাহলৈকে সেই সেৱাতে কৰ্মৰত হৈ থাকে। ১৯৭০ চনত তেওঁ ডেপুটেশ্যনত মেঘালত চৰকাৰত যোগদান কৰে আৰু অবৰ সচিব, উপ-সচিব আৰু আইন বিভাগৰ সচিব হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। ১৯৭৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত তেওঁ আইন সচিব আৰু বিধি নিৰ্দেশক হিচাপে নিয়োজিত হয়। তেওঁ আছিল মেঘালয় ৰাজহ পৰিষদৰ এগৰাকী অংশকালীন সদস্য আৰু শ্বিলং আইন মহাবিদ্যালয়ৰ এগৰাকী অংশকালীন অধ্যাপক। তেওঁ ৰাজ্য চৰকাৰৰ বিভাগীয় তদন্তৰ আয়ুক্ত আৰু বিভিন্ন নিগমৰ আইন উপদেষ্টা হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ১৯৮৫ চনৰ ১১ অক্টোবৰ তাৰিখে তেওঁ গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ এগৰাকী স্থায়ী ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্ত হয়। ১৯৯৪ চনৰ ৩০ ছেপ্তেম্বৰ তাৰিখে তেওঁ হিমাচল প্ৰদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়লৈ বদলি হয় আৰু ১৯৯৫ চনৰ ১ মাৰ্চ তাৰিখে হিমাচল প্ৰদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰে মুখ্য ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্ত হয়। ১৯৯৬ চনৰ ২ আগষ্ট তাৰিখে তেওঁ উৰিষ্যা উচ্চ ন্যায়ালয়লৈ বদলি হয়। ১৯৯৯ চনৰ ২৮ জানুৱাৰী তাৰিখে ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ এগৰাকী ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্ত হয়। ২০০২ চনৰ ৩১ মাৰ্চ তাৰিখে তেওঁ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে।\nমাননীয় ন্যায়াধীশ ব্ৰীজেশ কুমাৰ\nমাননীয় ন্যায়াধীশ শ্ৰীযুত এইচ. কে. চেমা\nন্যায়াধীশ এইচ. কে. চেমাই ১৯৪৩ চনৰ ১ জুন তাৰিখে জন্মগ্ৰহণ কৰে। ১৯৬৭ চনত তেওঁ দাৰ্জিলিংস্থিত ছেইণ্ট যোছেফ কলেজৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৭০ চনত তেওঁ চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, ব’ম্বেৰ পৰা আইনৰ স্নাতক (এল.এল.বি.) পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈছিল। ১৯৭১ চনত তেওঁ অসম আৰু নাগালেণ্ডৰ বাৰ কাউন্সিলত যোগদান কৰিছিল। ১৯৭১ চনত তেওঁ নাগালেণ্ডৰ কনিষ্ঠ চৰকাৰী অধিবক্তা হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰিছিল আৰু একেটা পদতে ১৯৭৫ চনৰ ২৮ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখলৈকে কৰ্মৰত হৈ আছিল। ১৯৭৫ চনৰ মাৰ্চ মাহত তেওঁ উচ্চ ন্যায়ালয়ত ব্যক্তিগতভাৱে ওকালতি আৰম্ভ কৰে। ১৯৮৫ চনৰ ১৬ নৱেম্বৰ তাৰিখৰ পৰা তেওঁ নাগালেণ্ডৰ সহকাৰী মহাধিবক্তা হিচাপে নিযুক্ত হয়। ১৯৮৯ চনৰ ২৪ মে’ তাৰিখে তেওঁ গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্ত হয়। ২০০১ চনৰ ৫ এপ্ৰিল তাৰিখৰ পৰা তেওঁ গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত মুখ্য ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্ত হয়। তেওঁক জন্মু আৰু কাশ্মীৰ উচ্চ ন্যায়ালয়লৈ বদলি কৰা হৈছিল আৰু ২০০১ চনৰ ৭ জুন তাৰিখে তেওঁ জম্মু আৰু কাশ্মীৰ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে শপত গ্ৰহণ কৰে। ২০০১ চনৰ ২৩ আগষ্ট তাৰিখে তেওঁ জম্মু আৰু কাশ্মীৰ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত মুখ্য ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। তেওঁ জম্মু আৰু কাশ্মীৰ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰিছিল আৰু ২০০১ চনৰ ১২ ছেপ্তেম্বৰ তাৰিখে শপত গ্ৰহণ কৰিছিল। ২০০০ চনৰ ২৫ জানুৱাৰী তাৰিখে তেওঁ গুজৰাট উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০০২ চনৰ ৯ এপ্ৰিল তাৰিখে তেওঁ ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে আৰু ২০০৮ চনৰ ১ জুন তাৰিখে (এফ.এন.) তেওঁ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰিছিল। ন্যায়াধীশ চেমাই উত্তৰ প্ৰদেশ মানৱ অধিকাৰ আয়োগৰ অধ্যক্ষ হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।\nমাননীয় ন্যায়াধীশ ড০ মুকুন্দকাম শৰ্মা\nন্যায়াধীশ ড০ মুকুন্দকাম শৰ্মা ১৯৪৬ চনৰ ১৮ ছেপ্তেম্বৰ তাৰিখে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ ডনবস্ক’ স্কুল, গুৱাহাটীৰ পৰা প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈছিল। কটন কলেজ, গুৱাহাটীৰ পৰা তেওঁ প্ৰাক-বিশ্ববিদ্যালয় শিক্ষা আৰু ৰামজাচ কলেজ, দিল্লীৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা তেওঁ ক্ৰমে স্নাতকোত্তৰ, আইনৰ স্নাতক আৰু পি.এইচ.ডি. ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। অসম আৰু নাগালেণ্ডৰ বাৰ কাউন্সিলৰ অধীনত তেওঁ এগৰাকী অধিবক্তা হিচাপে সদস্যভুক্ত হৈছিল আৰু গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত ওকালতি কৰিছিল। তেওঁ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ৰাজ্যসমূহৰ বিভিন্ন চৰকাৰৰ পেনেলভুক্ত পৰামৰ্শদাতা আৰু ভাৰতীয় ৰে’ল আৰু মিজোৰাম চৰকাৰৰ স্থায়ী পৰামৰ্শদাতা আছিল। তেওঁ ১৯৮৮ চনৰ ২৮ এপ্ৰিল তাৰিখৰ পৰা ১৯৮৯ চনৰ ৭ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখলৈকে মিজোৰামৰ আৰু ১৯৯২ চনৰ এপ্ৰিলৰ পৰা ১৯৯৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈকে নাগালেণ্ডৰ মহাধিবক্তা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ পাৰম্পৰিক আইনক আইনী ৰূপ প্ৰদান কৰাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁ গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয় আইন গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ লগত জড়িত হৈছিল। ১৯৭৯ চনৰ পৰা ১৯৯০ চনলৈকে তেওঁ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইনৰ অংশকালীন প্ৰবক্তা (সান্ধ্য শ্ৰেণী) হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। তেওঁ ১৯৯৪ চনৰ ১০ জানুৱাৰী তাৰিখে গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ পাটনা উচ্চ ন্যায়ালয়লৈ বদলি হয় আৰু ১৯৯৪ চনৰ ১৪ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে শপত গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ ৰাঁচী বিচাৰপীঠত নিয়োজিত হৈছিল আৰু বাণিজ্যিক আৰু ঔদ্যোগিক আইনৰ অন্তৰ্গত গোচৰসমূহৰ মীমাংসা কৰিছিল। একেটা বৰ্ষতে তেওঁ দিল্লী উচ্চ ন্যায়ালয়লৈ বদলি হৈছিল আৰু ১৯৯৪ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰ তাৰিখে শপত গ্ৰহণ কৰিছিল। ২০০৬ চনৰ ২৮ নৱেম্বৰ তাৰিখে তেওঁ ভাৰপ্ৰাপ্ত মুখ্য ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰিছিল আৰু ২০০৬ চনৰ ৩ ডিচেম্বৰ তাৰিখলৈ তেওঁ কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ২০০৬ চনৰ ৪ ডিচেম্বৰ তাৰিখে তেওঁ দিল্লী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০০৮ চনৰ ৯ এপ্ৰিল তাৰিখে ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ভাৰত চৰকাৰৰ ন্যায় প্ৰশাসন বিভাগৰ সহযোগত এছিয়ান ডেভেল’পমেণ্ট বেংকৰ প্ৰকল্পৰ লগত তেওঁ জড়িত হৈছিল। তেওঁ প্ৰকল্প পৰ্যবেক্ষণ সমিতিৰ অধ্যক্ষ আৰু সঞ্চালনা সমিতিৰ সদস্য আছিল। পাইলট প্ৰকল্পৰ সময়ছোৱাত তেওঁ পাকিস্তান ভ্ৰমণ কৰিছিল। তেওঁ আমেৰিকা যুক্তৰাজ্যৰ ৱাশ্বিংটন ডি.চি.ত বৌদ্ধিক সম্পত্তি অধিকাৰ বলৱৎকৰণ বিষয়ক ইউনাইটেড ষ্টেটছ পেটেণ্ট এণ্ড ট্ৰেডমাৰ্ক অফিচৰ সহযোগত ৱৰ্ল্ড ইণ্টেলেকচুৱেল প্ৰপাৰ্টি অৰ্গেনাইজেশ্যনে আয়োজন কৰা সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ দিল্লী উচ্চ ন্যায়ালয় আইনী সেৱা সমিতিৰ অধ্যক্ষ আছিল আৰু উক্ত পদত থাকোতে তেওঁ আইনী সাহায্য প্ৰদান বিষয়ক বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ লগত জড়িত হৈছিল আৰু আইনী সাহায্য বিষয়ক বিভিন্ন আলোচনাচক্ৰত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ দিল্লী আইনী সেৱা প্ৰাধিকৰণৰ মুখ্য পৃষ্ঠপোষক হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ২০০৯ চনৰ ১৯ এপ্ৰিলৰ পৰা ২১ এপ্ৰিললৈ অনুষ্ঠিত হোৱা পঞ্চম আন্তৰ্জাতিক ন্যায়াধীশ সন্মিলনলৈ তেওঁ আমন্ত্ৰিত হৈছিল আৰু ন্যায়িক বিষয়সমূহ উন্নীতকৰণ সম্পৰ্কত তেওঁ বক্তৃতা প্ৰদান কৰিছিল। ২০০৯ চনত চীনত আই.পি.আৰ. সুৰক্ষা বিষয়ক আন্তৰ্জাতিক সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ তেওঁ ২০০৯ চনত চেংদু (চীন) ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু আই.পি.আৰ. সুৰক্ষা বিষয়ক বিভিন্ন বক্তৃতা প্ৰদান কৰিছিল। ভাৰতৰ মহামান্য মুখ্য ন্যায়াধীশে তেওঁক উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল আঞ্চলিক সমিতিৰ অধ্যক্ষ হিচাপে নিযুক্তি প্ৰদান কৰিছিল, যিখন সমিতি উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ লোকসকলৰ মাজত আইনী সজাগতা অনা আৰু প্ৰত্যেক ব্যক্তিৰ অধিকাৰ আৰু কৰ্তব্যৰ ওপৰত সজাগ কৰিবলৈ প্ৰাথমিক দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হৈছিল। তেওঁ দিল্লী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ হোৱাৰ সুবাদত ৰাষ্ট্ৰীয় আইন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আচাৰ্য পদতো অধিষ্ঠিত হৈছিল আৰু এন.এল.ইউ. দিল্লীৰ ‘ভিজিটৰ’ পদতো নিয়োজিত হৈ আছিল। ২০১১ চনৰ ১৭ ছেপ্তেম্বৰ তাৰিখে তেওঁ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে।\nমাননীয় ন্যায়াধীশ শ্ৰীযুত অনঙ্গ কুমাৰ পাটনায়ক\n১৯৪৯ চনৰ ৩ জুন তাৰিখে ন্যায়াধীশ অনঙ্গ কুমাৰ পাটনায়কৰ জন্ম হয়। তেওঁৰ পিতৃ আছিল উৰিষ্যাৰ এগৰাকী প্ৰখ্যাত ব্যৱসায়ী প্ৰয়াত শ্ৰীগোপাল চন্দ্ৰ পাটনায়ক। অনঙ্গ কুমাৰ পাটনায়কে ৰায়পুৰস্থিত ৰাজকুমাৰ কলেজৰ পৰা শিক্ষাগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ স্কুলত “সামাজিক প্ৰদৰ্শন আৰু নেতৃত্ব”ৰ বাবে পুৰস্কাৰ লাভ কৰিছিল। তেওঁ দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ৰাজনীতি বিজ্ঞান বিষয়ত সন্মান লৈ উচ্চ শিক্ষা আহৰণ কৰিছিল আৰু কটকস্থিত মধুসূদন আইন মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা আইনৰ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। ৰ’টাৰী ফাউণ্ডেশ্যনৰ ১৯৭৬ চনত তেওঁ দলীয় অধ্যয়ন বিনিময় কাৰ্যসূচীত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ নিৰ্বাচিত হৈ আমেৰিকাৰ শিক্ষানুষ্ঠান আৰু জনসাধাৰণৰ ওপৰত অধ্যয়ন কৰিবলৈ নিউ জাৰ্ছি, ইউ.এছ.লৈ গৈছিল। ১৯৭৪ চনৰ ২৮ মাৰ্চ তাৰিখে তেওঁ উৰিষ্যা ৰাজ্যিক বাৰ কাউন্সিলৰ সদস্যভুক্ত হৈছিল আৰু উচ্চ ন্যায়ালয়, নিম্ন আদালত আৰু উৰিষ্যাৰ ন্যায়াধিকৰণসমূহত ওকালতি কৰিছিল। তেওঁ ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়তো ওকালতি কৰিছিল। তেওঁ আইনৰ বিভিন্ন শাখাত বিশেষকৈ বাণিজ্যিক আৰু সাংবিধানিক আইন অনুশীলন কৰিছিল। ১৯৮৯ চনৰ ২ মে’ তাৰিখৰ পৰা ১৯৯০ চনৰ ১ ছেপ্তেম্বৰ তাৰিখলৈ উৰিষ্যা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগমৰ স্থায়ী পৰামৰ্শদাতা আৰু ১৯৯০ চনৰ ২২ ছেপ্তেম্বৰ তাৰিখৰ পৰা ১৯৯৪ চনৰ ১২ জানুৱাৰী তাৰিখলৈ উৰিষ্যা চৰকাৰৰ বাণিজ্যিক কৰ সন্থাৰ জ্যেষ্ঠ স্থায়ী পৰামৰ্শদাতা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ১৯৯৪ চনৰ ১৩ জানুৱাৰী তাৰিখে তেওঁ উৰিষ্যা উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ অতিৰিক্ত ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰিছিল আৰু বদলি হৈ ১৯৯৪ চনৰ ৭ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ অতিৰিক্ত ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ১৯৯৫ চনত তেওঁ গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ স্থায়ী ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত এগৰাকী ন্যায়াধীশ হিচাপে ৮ বছৰ কাল মূল্যৱান সেৱা আগবঢ়োৱাৰ পিছত তেওঁ পুনৰ ২০০২ চনৰ ১৫ এপ্ৰিল তাৰিখে উৰিষ্যা উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ এগৰাকী ন্যায়াধীশ হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ উৰিষ্যা উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ জ্যেষ্ঠতম অবৰ ন্যায়াধীশ আছিল আৰু উৰিষ্যা ৰাজ্যিক আইন সেৱা প্ৰাধিকৰণৰ কাৰ্যবাহী অধ্যক্ষ আছিল। তেওঁ উৰিষ্যা ন্যায়িক মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষ আছিল। ২০০৫ চনৰ ১৪ মাৰ্চ তাৰিখে ছত্তীশগড় উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। বদলিসূত্ৰে তেওঁ ২০০৫ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে মধ্যপ্ৰদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ পদৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিছিল। ২০০৯ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰ তাৰিখে তেওঁ ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ পদত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনৰ ২ জুন তাৰিখে তেওঁ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশে তেওঁক ৰাষ্ট্ৰীয় আইন বিশ্ববিদ্যালয়, উৰিষ্যা আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় আইন অনুষ্ঠান বিশ্ববিদ্যালয়, ভোপালৰ ‘ভিজিটৰ’ হিচাপে মনোনীত কৰিছিল। ২০১২ চনৰ ২ মাৰ্চ তাৰিখে তেওঁক উৎকল বিশ্ববিদ্যালয়ে আইনৰ ডক্টৰেট ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশে তেওঁক উচ্চতম ন্যায়ালয় আইন সেৱা সমিতিৰ অধ্যক্ষ হিচাপে মনোনীত কৰিছিল। তেওঁক ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ/ ইণ্ডিয়ান ল ইনষ্টিটিউটৰ অধ্যক্ষই ভাৰতীয় আইনৰ ৰিষ্টেটমেণ্ট সম্পৰ্কীয় প্ৰকল্পৰ বাবে গঠিত সাংবিধানিক আইন আৰু সংযুক্ত বিষয় সমিতিৰ অধ্যক্ষ হিচাপে মনোনীত কৰিছিল।\nমাননীয় ন্যায়াধীশ শ্ৰীযুত ৰঞ্জন গগৈ\nতেওঁৰ জন্ম হৈছিল ১৯৫৪ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত। তেওঁ ১৯৭৮ চনৰ ২৮ আগষ্টত অধিবক্তা হিচাপে নাম পঞ্জীয়ন কৰে আৰু সুদীৰ্ঘ ২১ বছৰ কাল তেওঁ গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত সাংবিধানিক, কৰ আদি বিষয় আৰু কোম্পানীৰ লগত জড়িত বিষয়ৰ গোচৰত ওকালতি কৰিছিল। ২০০১ চনৰ ২৮ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে তেখেতক গৌহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ স্থায়ী ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। ২০১০ চনৰ ৯ ছেপ্তেম্বৰত তেওঁক পাঞ্জাব আৰু হাৰিয়ানা উচ্চ ন্যায়ালয়লৈ বদলি কৰা হৈছিল আৰু ২০১১ চনৰ ১২ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে পাঞ্জাব আৰু হাৰিয়ানা উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে। তেওঁ ২০১২ চনৰ ২৩ এপ্ৰিল তাৰিখে ভাৰতৰ মহামান্য উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্তি পায়। তেওঁক ২০১৮ চনৰ ৩ অক্টোবৰত ভাৰতৰ মহামান্য মুখ্য ন্যায়াধীশ পদত অধিষ্ঠিত কৰা হয়। তেওঁ ২০১৯ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰত অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। ভাৰতৰ মহামান্য ৰাষ্ট্ৰপতি ৰামনাথ কোভিণ্ডে তেওঁক ২০২০ চনৰ ১৬ মাৰ্চত ৰাজ্যসভাৰ সদস্য হিচাপে মনোনীত কৰে আৰু ২০২০ চনৰ ১৯ মাৰ্চত তেওঁ ৰাজ্যসভাৰ মনোনীত সাংসদ হিচাপে শপত গ্ৰহণ কৰে।


উপদেশতকৈ আৰ্হি ভাল-মানস প্ৰতীম মালী\nবহুত মানুহেই আনক উপদেশ দিয়ে , কিন্তু নিজেও আনক দিয়া উপদেশৰ নিয়ম মানি চলে ।\nআন কিছুমান মানুহে আকৌ আনকি উপদেশ দিয়ে কিন্তু নিজে নীতি নিয়ম একো নামানে । এইবোৰ মানুহৰ বাবেই আনৰ ভালৰ বাবে কিবা কলে উপদেশতকৈ আৰ্হি ভাল বুলি প্ৰত্যুত্তৰ দিয়ে ।\nনজনাকৈ কোনো মানুহে যিকোনো এটা কথা নকয় , কিবা কবলৈ হ'লে সেই বিষয়ে অকণমান হ'লেও জানিব লাগিব । আনক শুদ্ধ কৰাৰ আগতে নিজে শুদ্ধ হ'ব লাগিব । নিজে নিকা হলেহে আনকো শুধৰাব পাৰিব ।\nনিজৰ মাক দেউতাকক বৃদ্ধাশ্ৰমত থোৱা মানুহজনে যেতিয়া নিজৰ অকণমানি লৰাটোক বিলাসী জীৱন কটোৱা উপদেশ দিয়ে , তেতিয়া তেওঁ এবাৰলৈও ভাবি নাচায় , তেওঁ বিলাসী জীৱন কটোৱাৰ আশা কৰি মাক দেউতাকে কৰা কষ্টৰ মূল্য তেওঁ কি দিলে ?\nগছ কটা মানুহজনে যেতিয়া তেওঁৰ লৰাজনক উপদেশ দিয়ে " গছপুলি ৰুব লাগে , গছ থাকিলেহে আমাৰ দৰে মানুহবোৰো জীয়াই থাকিব " তেতিয়া তেওঁ এবাৰলৈও ভাবি নাচায় তেওঁ কৈছে কি আৰু কৰি আছে কি ?\nআমি দিয়া সেইটো উপদেশ আন মানুহে পালন কৰিব যিটো উপদেশ প্ৰথমে আমি পালন কৰিম , আৰু তেতিয়াই উপদেশকৈ আৰ্হি ভাল বুলি কোৱাজনক আমি পালন কৰা কামৰ প্ৰমাণ সহকাৰে দেখুৱাই দিব পাৰিম । তেতিয়াই তেওঁ বুজি পাব যে সকলো মানুহে নিজে পালন নকৰাকৈ উপদেশ নিদিয়ে !\nআমাৰ সকলোৰে জীৱনবোৰ তেতিয়াই সুন্দৰ হৈ পৰিব , প্ৰথমে আমাৰ সমাজখন সুন্দৰ হ'ব , আৰু সমাজখন সুন্দৰ হ'বলৈ হ'লে আমাৰ মনবোৰ সুন্দৰ হ'ব লাগিব । ইজনে আনজনৰ লগত কাজিয়া ভেদাভেদ , এইবোৰ পাহৰি সকলোৱে একেলগে এখন সুন্দৰ সমাজ গঢ়ি তুলিব লাগে ।


চন্দ্ৰপ্ৰভা - নিংকু নিশা নেওগ - সাহিত্য ডট অৰ্গ\n: চন্দ্ৰৰ গিৰিয়েকটোক বোলে কোনোবাই কালি বিচনাতে ঘপিয়ালে !\n: কিইই ???\nএকে জাপতে বিচনাৰ পৰা নামি আহিলো। আচলতে চন্দ্ৰৰ গিৰিয়েকটোক কোনোবাই কাটিলে কাৰণে মোৰ বেজাৰ নালাগিল, চন্দ্ৰৰ এতিয়া কি হ’ব সেইটো ভাবিহে তাইৰ প্ৰতি সহানুভূতি জাগি উঠিল। মই মালৈ মন কৰিলো। মোৰ বিচনাখনৰ পৰা কেইহাতমান আতঁৰত ৰৈ কালিনো কি ঘটিছিল কোৱাৰ অপেক্ষাত মোলৈকে চাই ৰৈ আছে। মই মাথো মালৈ প্ৰশ্নবোধক চাৱনিৰে বুৰ্বকৰ দৰে চাইহে ৰ’লো।\n: চন্দ্ৰৰ গিৰিয়েক ক’ত আছে এতিয়া ?\nনিৰৱতাৰ পৰ্দা গুচাই ময়ে মালৈ চাই সুধিলো।\n: ৰাতিয়েই কোনোবাই নি মেডিকেলত এডমিট কৰি থৈ আহিল।\n: তাকনো কোনে ঘপিয়ালে ?\n: এই সেইবিলাক মই কি জানো। ঘপিয়ালে চাগৈ তাৰ লগৰে কোনোবাই ! এনেও তাৰ জানো শত্ৰু কম !\n: সেইটোও হয়। চন্দ্ৰলৈহে মোৰ বেয়া লাগিছে। নহ’লে মই তাইৰ খবৰ এটাকে কৰি আহোগৈ নেকি মা?\n: কোনো দৰকাৰ নাই। তই ভাত খাই অফিচলৈ যা।\nচন্দ্ৰৰ মানুহটোক বাৰু কোনে ঘপিয়াবহি পাৰে? তাতে বিচনাত? ঘৰৰ ভিতৰত গৈ কাৰোবাক মাজৰাতি কাটি থৈ অহাটোওতো ধেমালি কথা নহয়। আৰু এই চন্দ্ৰনো ক’লৈ গৈছিল ৰাতিখন? চেহ্! বৰ বেয়া কথা হ’ল নহয়। চাবলৈ গ’লে চন্দ্ৰৰ গিৰিয়েক মানে ক্ষিতেশ্বৰৰ নিজৰ গাঁওখনতে আপোনতকৈ বেছি শত্ৰুহে আছে। তাৰ উপস্থিতি কোনোৱেই সহ্য কৰিব নোৱাৰে। লেখত ল’বলগীয়া বিধৰো নহয়। বিয়া সবাহতো তাৰ উপস্থিতি বহুতৰ বাবে গ্ৰহণীয় নহয়। কথাই প্ৰতি অহংকাৰ দেখুওৱা, চন্দ্ৰৰ লগত হকে- বিহকে কাজিয়া কৰা স্বভাৱটোৰ বাবেই সি বহুতৰ চকুৰ কূটা।\nক্ষিতেশ্বৰৰ আৰু এটা বেয়া স্বভাৱ হ’ল মানুহটোৱে কথাই কথাই চন্দ্ৰৰ গাত হাত তোলে। বহুদিন চন্দ্ৰই তাৰ মাৰত ফাটি চিৰাচিৰ হোৱা পিঠিৰে ঘৰৰ ভিতৰৰ পৰা দৌৰ মাৰি কেইবাটাও পদূলি পাৰ হৈ যোৱা আমি দেখিয়েই থাকো। কিন্তু ক্ষিতেশ্বৰক বুজাবলৈ যাবলৈ আমাৰ কাৰোৰে সাহ নাই। মদ-পানী খাই অবাইচ মাত মাতি থকা মানুহটোক কোনেনো জোকাই ল’বলৈ ইচ্ছা কৰিব? ইফালে ভালপাই পলাই অহা চন্দ্ৰয়ো গিৰিয়েকটোকে পৰমেশ্বৰ বুলি ধৰি লৈ মাৰপিট সহি থাকে। ইচ্ছা কৰিলেও তাই একেখনে গাঁওতে থকা মাকৰ ঘৰলৈও এপাক যাব নোৱাৰে।\nচন্দ্ৰ আৰু মই বাল্য বান্ধবী। এল.পি. স্কুলত চন্দ্ৰ আৰু মই একেলগেই পঢ়িছিলো। আচৰিত ধৰণে চন্দ্ৰই জোৰা- টাপলি মাৰি মাৰিয়েই ইটো ক্লাছৰ পৰা সিটো ক্লাছলৈ প্ৰমোচন পাইছিল। কিতাপৰ লগত তাইৰ আচলতে সম্পৰ্ক নাছিলেই। কিন্তু ক্লাছ-ৰূম ঝাড়ু দিয়া, পানীখোৱা ছুটিত দৌৰ মাৰি গৈ বাইদেউহঁতে চাহ কৰা কেটলিটো ফুটছাইৰে মাজি দিয়া, সৰস্বতী পূজাৰ দিনা কলপাত পেলোৱাৰ দৰে কামবোৰ তাই বৰ নিয়াৰিকৈ কৰি পেলায়। একে লগৰ মই তেতিয়া চুৱাপাত চুবলৈ ঘিণ কৰি দুটা আঙুলিৰে টেপা মাৰি কোনোমতে খিচিৰি খোৱা কলপাতখন দাঙি নিওঁ। ক’ৰবাৰ পৰা দৌৰি আহি চন্দ্ৰই মোৰ হাতৰ পৰা কলপাতখন কাঢ়ি নিজেই লৈ গৈ লিচুজোপাৰ কাষৰ পাত পেলোৱা জেগা ডোখৰত পেলাই দিয়েগৈ। মই তেতিয়া কৃতজ্ঞতাত গদ্ গদ্ হৈ যাওঁ। কিন্তু তাই মিচিকিয়াই কয় ‘পৰীক্ষাত দেখাবি নহ’লে ফেইল কৰিলে বাবাই ঘৰৰ পৰা খেদি দিব!’\nসেইসময়ত টেলিভিছনত মাত্ৰ দুটাই চেনেল আছিল। দেওবাৰে দেওবাৰে বাঁহৰ এণ্টেনা পকাই মিঠুনৰ নহলে আমিৰ খানৰ চিনেমা চাওঁ। চন্দ্ৰই চিনেমাখন চাবলৈ আহিবলৈ বৰ আশা কৰে কিন্তু ঘৰত মাকক তাঁতশালত মহুৰা ফুৰাই তত্ নাপায়। দেওবাৰৰ দিনটোত আমাৰ ঘৰৰ মজিয়াত বস্তা পাৰি লৈ মানুহে চিনেমা চায়, তাৰ মাজে মাজে মায়ে তেওঁলোকক চাহ-তামোলৰ যোগান ধৰে। আমিবোৰে যেতিয়া নায়ক নায়িকাৰ গীত- নৃত্য উপভোগ কৰি থাকো তেতিয়া চন্দ্ৰই বাঢ়নিটাৰ লৈ চৰক্ চৰক্ কৈ চোতালৰ পৰা পদূলিলৈকে চোতাল সাৰে। বয়সতকৈ যেন চন্দ্ৰৰ কামবোৰ বেছি পুৰঠ, বেছি নিপুণ।\nচন্দ্ৰৰ নামটোও আচলতে মইয়েই দিয়া। চন্দ্ৰৰ মাকে তাইৰ নামটো গুণপ্ৰভা বুলিহে এলপি স্কুলত লিখাই থৈ গৈছিল। আমি তৃতীয় শ্ৰেণীত পঢ়ি থকা সময়ৰ কথা। এদিন আমাৰ শ্ৰেণীৰ শ্ৰেণী শিক্ষয়িত্ৰী নীলিমা বাইদেৱে ৰোলকল কৰি অঁতাই গণিতৰ কিতাপ বহী মেলিবলৈ কৈছিলহে। মই মোৰ পিছৰ বেঞ্চত বহি থকা চন্দ্ৰলৈ চাই ক’লো, “তই তোৰ নামটো চন্দ্ৰপ্ৰভা লিখিবি আজিৰ পৰা।”\n: এনেই। তোৰ লগত এইটো নামহে মিলে। মই দিয়া নামটো নিলিখিলে কিন্তু পৰীক্ষাত মই একো নেদেখাওঁ।\n: বানানটো লিখি দে তেনে ?\nমই মোৰ চিঞাহী কলমটোৰে তাইৰ বহীখনৰ ওপৰত নামটো এবাৰ লিখি তিনিবাৰ ফুৰাই দিলো যাতে নামটো ডাঠকৈ জিলিকি থাকে। সেই সময়ত আচলতে দূৰদৰ্শনত দুপৰীয়া সময়ত এখন ছিৰিয়েল দিছিল। নামটো আছিল “শান্তি”। শান্তিৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল মন্দিৰা বেদীয়ে। শান্তিৰ কাহিনী কি আছিল কিবা বুজিব পৰাকৈ বয়সো হোৱা নাছিল আৰু প্ৰয়োজনো অনুভৱ কৰা নাছিলো। কিন্তু শান্তিৰূপী মন্দিৰা বেদীয়ে কপালৰ মধ্যভাগত লোৱা ওলোটা ধেনুকাড়ৰ দৰে ফোঁটটো আৰু বুদ্ধিদীপ্ত প্ৰখৰ চকুযুৰিৰ প্ৰতি ভীষণ দুৰ্বলতা অনুভৱ কৰিছিলো। চকুযুৰিয়ে যেন বহুত কথাই কৈ গৈছিল যিদৰে চন্দ্ৰৰ চকুযুৰিয়ে বহুত কথা কৈ যায়। মন্দিৰা বেদী আৰু চন্দ্ৰৰ কোনো মিল নাছিল। কিন্তু মই আচৰিত ধৰণে চন্দ্ৰ আৰু শান্তিক একাকাৰ কৰি পেলাইছিলো। ছিৰিয়েলৰ মন্দিৰা বেদীৰ দৰে ওলোটা ধনুকাড়ৰূপী ফোঁট এপেকেট পূজাত দোকান দিয়া হৰিখুৰাৰ দোকানৰ পৰা কিনিও আনিছিলো। মাত্ৰ লাজৰ কোবত কপালত লৈ মানুহৰ আগত ওলাবলৈ নোৱাৰি চন্দ্ৰকে এদিন দি দিছিলো। তাই বৰ আগ্ৰহেৰে ফোঁট পেকেট লৈ গৈছিল, যদিও গাৰ অনুজ্বল ৰঙটোৰ কাৰণে তাইৰ কপালত ফোটটোৱে অলপো শুৱাই তোলা নাছিল।\nমই আচৰিত হৈছিলো তেতিয়াহে যেতিয়া চন্দ্ৰই নীলিমা বাইদেউক অনুৰোধ কৰি তাইৰ নামটো ৰেজিষ্টাৰ বহীত চন্দ্ৰপ্ৰভা বুলি শুধৰাই ল’লে। তাইৰ সৰলতাখিনিয়ে মোক মোহিত কৰিছিল। কিন্তু পিছলৈ এই অবোধ সৰলতাখিনিয়ে মোক অশান্তিও দিবলৈ ধৰিছিল। কিবা যেন জোখতকৈও তাই বেছিয়ে বুৰ্বক তাই। মোৰ দৰে মধ্যমীয়া মগজুৰ ছোৱালী এজনীকো তাই অনুকৰণ কৰিছিল। যি কথাই বাৰে বাৰে মোৰ বিবেকত খুন্দিয়াইছিল, যাৰ বাবে তাইৰ সন্মুখত নিজকে বাৰে বাৰে মই প্ৰমাণ কৰিবলগীয়া হৈছিল।\nনাযাওঁ বুলি ভাৱিও চন্দ্ৰৰ খবৰ এটা কৰাৰ পৰা নিজক বিৰত ৰাখিব নোৱাৰিলো। ঘৰত বাধা দিয়া স্বত্বেও মই চন্দ্ৰক এপাক হস্পিতালত গৈ খবৰ কৰি আহিলো। মই যাওঁতে চন্দ্ৰৰ গিৰিয়েকটো হস্পিতালৰ বিচনাত ওপৰমুৱাকৈ শুই আছিল। তাৰ কপালত, বাওঁহাতত, ডিঙিত এসোপামান বেণ্ডেজ। বেণ্ডেজৰ মাজেৰে বিৰিঙি থকা ক’লা পৰা তেজৰ চেকুৰা। মানুহটোৰ কোৱাৰিয়েদি বৈ আহি শুকাই থকা লেলাউটিৰ দাগ! আৰু চন্দ্ৰ!\nতাই যেন একান্তই নিজৰ জগতৰ বাসিন্দা হৈ নিজৰ ভাৱসাগৰতেই ডুব গৈ আছে। প্ৰস্ৰাব কৰিবলৈ উঠিব নোৱাৰি হস্পিতালৰ বেডত ছটফটাই থকা গিৰিয়েকটোক আওকাণ কৰি খবৰ কৰিবলৈ অহা কোনোবাই আহোতে লগত লৈ অনা শুকাই টেটেৰা পৰা আপেল এটা কামুৰি কামুৰি খাই আছে। মুখত চিন্তাৰ সামান্যও চিন-মোকাম নাই। ক’ত কি ঘটিছে তাৰ প্ৰতি তাইৰ যেন কোনো ভ্ৰুক্ষেপেই নাই। পৰীক্ষা বহীত কপি কৰাৰ বিনিময়তে যিজনী ছোৱালীয়ে বান্ধবীয়ে খোৱা জুঠা কলপাত পেলাই কৃতজ্ঞতাৰ ঋণ পৰিশোধ কৰিছিল, সেইজনী চন্দ্ৰই নিজৰ গিৰিয়েকটো হস্পিতালৰ বিচনাত পৰি থাকোতেও নিৰ্বিকাৰ হৈ আছে। মই কিছু আচৰিত হ’লো যদিও চন্দ্ৰক কিবা এটা ক’বলৈ মনে নামানিলে।\n: চন্দ্ৰ, ঐ চন্দ্ৰ!\n: কোন? অ’ তইহে, আহ আহ৷\n: কেনেকৈ কি হ’ল ক’চোন?\n: কি ক’বি আৰু মোৰ ভাগ্য বুইছ’? মানুহটোক কোনোবাই কালি ৰাতি কাটি থৈ গ’ল৷\n: কিন্তু কিয় আৰু কোনে?\n: কোনে নাজানো৷ কালি ৰাতি মইনাহঁতৰ ঘৰত বিয়া খাই কাজিয়া লাগি আহিছিল। তাৰ পিছতে কোনোবাই বিচনাতে দুঘাপমান দি থৈ গ’ল৷\n: ছেহ, বৰ বেয়া কথা হ’ল দে৷ তোৰ লগত পইচা-পাতি আছেনে?\n: আছে, আছে৷\n: কিবা সহায় লাগিলে ক’বলৈ লাজ নালাগিবি চন্দ্ৰ৷\n: হ’ব দে৷ ডাক্তৰে বিশেষ একো নাই হোৱা বুলিয়ে কৈছে৷ চিন্তা কৰিবলগা একো নাই বোলে৷\n: ভালহে তেনে৷ মই যাওঁ দে৷ অফিচৰ পৰাহে ওলাই আহিছো ময়ো৷\n: উম, যা যা তই৷ আহিলি যে আমাৰ নিচিনা সৰু মানুহৰ খবৰ ল’বলৈ সেইটো ভাবিয়ে ভাল লাগিছে৷\n: কিয় তেনেকৈ ক’লি চন্দ্ৰ? তইতো মোৰ পঢ়া দিনৰে বান্ধৱী৷\n: হ’ব দে, তই যা এতিয়া৷\nমই লগত নিয়া ফল-মূলৰ টোপোলাটো চন্দ্ৰলৈ আগবঢ়াই দিলো৷ তাই আথে-বেথে টোপোলাটো হাত পাতি ল’লে৷ চন্দ্ৰৰ ছোৱালীজনীয়েও তাইৰ চাদৰতে ধৰি কাষত থিয় দি আছে৷ তাইলৈ বুলি কেডবেৰিজ এটা আগবঢ়াই দিলো৷ তাইৰ চকু দুটা জিলিকি উঠিল৷ মই মন কৰিলো চন্দ্ৰৰ ছোৱালীজনীৰ চকুযুৰি তাইতকৈও বেছি সপ্ৰতিভ৷ কিবা যেন গভীৰ দুখত তিতি থকা এটা জীয়া কবিতা৷\nহস্পিতালৰ পৰা ওলাই আহোতেই চন্দ্ৰৰ শাহুৱেকৰ মুখা-মুখি হলো৷ মানুহজনীক মোৰ একেবাৰেই সহ্য নহয়৷ হোৱাই-নোহোৱাই তাই চন্দ্ৰৰ কথা গিৰিয়েকটোক লগাই তাইক মাৰ খুৱাই বুলি গাঁওৰ সকলোৱেই জানে৷ আনহে নালাগে ক’ৰবালৈ গ’লেও তাই চন্দ্ৰৰ ব’ডিগাৰ্ড্ হৈ যায়৷ মই মানুহজনীক নমতাকৈ পাৰ হৈ আহিবলৈ বিচাৰিলো, কিন্তু তাই নিজেই মোক উপযাচি মাত লগালেহি৷ সৌজন্যতাৰ খাটিৰত সাধাৰণ দুই- এষাৰ কথা পাতিয়েই মই গুচি আহিলো৷\nসন্ধিয়া চাহকাপ লৈ বাৰাণ্ডাত বহিবলৈ লওঁতেই মায়েও আহি ওচৰতে বহি ল’লেহি৷ চন্দ্ৰৰ গিৰিয়েকৰ কথা সুধিবলৈকে যে মা আহি বহিছেহি সেয়া ময়ো জানো৷\n: চন্দ্ৰৰ গিৰিয়েকটো বোলে নাবাচে হয়নে?\n: গাঁওৰ সকলোৱেই কৈছে তেনেকৈ৷\n: ধেই, আজি মই চাই আহিছোগৈ৷ ভাল হৈছেই তাৰ৷ কাইলৈ মানে ৰিলিজেই দিব তাক৷\n: তাক কোনে কাটিলে জান’ জানো?\n: ই, সেইদিনা বিয়াঘৰতে চন্দ্ৰক তাইৰ ভায়েকৰ আতৈয়েকটোৱে মাত লগাইছিল৷ বোলে বাইদে্উ, ভালে আছেনে?\n: তাৰ পৰা\n: চন্দ্ৰৰ গিৰিয়েকৰ কথা নাজান’ জানো৷সি সম্ভৱ দেখিলে৷ বিয়াৰ পৰা গৈ তাইক ঘৰত থৈয়ে সি আকৌ বিয়াঘৰ পালেহি৷ ল’ৰাটোক ৰাস্তালৈ মাতি আনি কাণে-মূৰে ভালকৈ দুঘোচা মান দি বুকু ফিন্দাই বৰ মতাটো যেন কৈ ঘৰলৈ গৈ শুই থাকিলগৈ৷\n: তইনো এইবোৰ ক’ত গম পালি?\n: আজি বিয়াঘৰত খবৰ এটা ল’বলৈ যাওঁতে শুনিলো৷ মানুহবোৰে তাকেই আলোচনা কৰি আছিল নহয়।\n: মানুহবোৰৰো যে কাম নাই আৰু\n: শুন আক’\n: ক্ষিতেশ্বৰ যোৱাৰ পিছতে দৰাৰ মোমায়েকটো আৰু সি কোবাই থৈ যোৱা ল’ৰাটো সিহঁতৰ ঘৰ ওলাইছিলগৈ৷ চন্দ্ৰৰ লগত তৰ্কও চলিছিল যিহেতু গোটেইমখাই মদ খাই ক’ব নোৱাৰা হৈ গৈছিল৷ সিহঁতেই কিজানি তাক কাটিলে হ’ব পায়৷\n: উম, হ’বও পাৰে৷ কিন্তু চন্দ্ৰইতো তেনেকৈ কোৱা নাই৷\n: আজি পুলিছেও ইহঁতক সোধা- পোছা কৰিবলৈ থানালৈ লৈ গৈছে৷\n: এহ্ হয় নেকি?\n: চন্দ্ৰলৈহে বেয়া লাগে অ’ মোৰ৷ বেচেৰীজনী! ভাল পাই পলাই গৈ এতিয়া পচিছেগৈ সেই মদাহীটোৰ লগত৷ হ’ব দে, এতিয়া মই ভাত ৰান্ধোগৈ৷\nসেইদিনা ভাতৰ পাততো চন্দ্ৰৰ বেঙা চকুযুৰিয়ে মোক বৰকৈ আমনি কৰি থাকিল৷ ৰঙালাওৰ ভাজিখন দেখিয়ে মোৰ চকুযোৰ সেমেকি গৈছিল৷ চন্দ্ৰই ৰঙালাও খাই বৰ ভাল পায়৷ সৰস্বতী পূজাৰ দিনা তাই দুহেতামান ভাজি খুজি খুজি খায়৷ তাইক কলপাতখনত আঙুলিৰে চুঁচি- মাজি খোৱা দেখিলে এনেকুৱা লাগে, সঁচাই যেন বৰ অমৃত ভোজনহে তাই কৰিছে৷ অথচ সানমিহলি বতৰৰ পাচলিৰে বনোৱা সাধাৰণ ৰঙালাউ ভাজিখনত মই বৰ-বেছি সোৱাদ বিচাৰি নাপাইছিলো৷ পিছলৈ কিন্তু চন্দ্ৰৰ দৰেই আঙুলি চুপি খাবলৈ চেষ্টা কৰি চায়ো পৰা নাছিলো৷\n: অ’ মা\n: কি হ’ল? ইমানকৈ কিয় চিঞৰিছনো?\n: চন্দ্ৰৰ গিৰিয়েকটোক ঘৰলৈ আনিলেনে নাই অ’?\n: ঘৰ সোমায়েই আজি সেইটোলৈ মনত পৰিল যে?\n: নহয় অ’ এনেই জানিবলৈহে সুধিছো৷\n: কালিয়ে আনিলে৷ মইনাৰ মোমায়েকৰ পৰাই পুলিছে তাৰ হস্পিতালৰ খৰছ উলিয়াই দিলে নহয়৷\n: ভালেই হৈছে৷\nচাহকাপ খাবলৈও মই নৰ’লো সেইদিনা৷ চন্দ্ৰৰ খবৰ এটা লৈ আহোগৈ বুলি খৰধৰকৈ ওলালো৷ মায়ে দুবাৰমান পিছফালৰ পৰা চিঞৰিছিল কিন্তু মই গুৰুত্ব নিদিলো৷\nচন্দ্ৰৰ ঘৰৰ পদূলিমূখ পাওঁতেই তাইৰ শাহুৱেকৰ ডাঙৰ মাতটো কাণত পৰিলহি৷ তাৰ পিছতহে ভাবিলো৷ মই হয়তো এইসময়ত তাইৰ ঘৰলৈ যোৱাটো উচিত নহবয়ে কিজানি৷ ক্ষিতেশ্বৰৰ কিন্তু আজি আন দিনাৰ দৰে মাতবোল নাই৷ আনদিনা হোৱা হয়, ইমান সময়ে চন্দ্ৰৰ পিঠিত চৰটো নহ’লে গোৰটো পৰিলেহিয়ে হয়৷ সিতো ঘৰৰ চোতালত চাইকেলৰ চকাৰ চিন দেখিলেও তাইৰ পিঠি উখহি যোৱাকৈ পিটা মানুহ৷ তাৰ পিছতে তাই চিঞৰত গগন ফালি গাঁওৰ ৰাস্তাৰে দৌৰি দৌৰি কান্দি লৰ মাৰিব৷ সন্ধিয়া সময়ত আকৌ ক্ষিতেশ্বৰে কিনি অনা বাদাম ভজা গলিয়াই গলিয়াই দুয়োটাই চাহ খাব৷ এয়া সিহঁতৰ দৈনন্দিন চলি থকা নাটক৷\nসেইদিনা আচলতে চন্দ্ৰৰ ঘৰলৈ নগৈ মই ভালেই কৰিলো৷ বিচনাত কেঁকাই কেঁকাই দুমাহমান পৰি থকা গিৰিয়েকটোৰ স্বভাৱৰ আজিকালি পৰিবৰ্তন হ’ল৷ আগৰ দৰে চন্দ্ৰক মাৰধৰ নকৰে৷ তায়ো দুই-তিনিঘৰ পাৰ হৈ যোৱাকৈ চিঞৰি কান্দিবলগীয়া নহয়৷ চন্দ্ৰৰ কথা ভাবি সুখী হ’লেও মই যেন কথাষাৰ স্বীকাৰ ল’বলৈ অপাৰগ হৈছিলো৷ তেনেকুৱাতে এদিন চন্দ্ৰক লগ পালো৷ এমোকোৰা হাঁহিৰে তাই মোক দেখি দূৰৰ পৰাই মাত লগালে৷\nতাইৰ লগত কথা পাতি বুজিলো, মানুহটোৰ এই পৰিবৰ্তনত তাই ভীষণ সুখী৷ ভাৰতীয় নাৰীৰ মূল্যবোধেৰে ডাঙৰ হোৱা ছোৱালীজনীয়ে গিৰিয়েককে ভগৱান বুলি মানি আহিছে৷ অথচ সেইটো মানুহেই তাইক মানুহৰ শাৰীতো মৰ্যাদা দিব নিবিচাৰে৷ কিন্তু আজিকালি তাই সুখী৷ মানুহটোৱে তাইক মৰম কৰে৷ পিটিবলৈও এৰিলে, এতিয়া তাই গাৱৰ মানুহৰ আগত আগৰ দৰে লাজ পাব নালাগে৷ দুয়োটাই সাপ্তাহিক বজাৰলৈ একেলগে গৈ বজাৰ কৰে৷ আহোতে ক্ষিতেশ্বৰে তাইক চাইকেলৰ কেৰিয়াৰত বহুৱাই আনে৷\nক্ষিতেশ্বৰৰ এই পৰিবৰ্তনৰ আঁৰতো যে চন্দ্ৰই থাকিব পাৰে সেয়া হয়তো মোৰ দৰে কোনেও বিশ্বাস নকৰিব৷ চন্দ্ৰলৈ সি আজিকালি ভয় কৰে৷ সমীহ কৰে৷ কিন্তু আগতকৈ বেছি ভালপায়৷ নিজৰ সংসাৰখনৰ সামান্যও দায়িত্ব বুজি নোপোৱা ক্ষিতেশ্বৰে আজিকালি ব্ৰয়লাৰৰ দোকানত মাংস কাটে৷ সন্ধিয়া হ’লে জুৱা খেলি, মদ খাই কাজিয়া কৰা মানুহটোৱে আজিকালি তাইক পাকঘৰত সহায় কৰি দিয়ে৷\nআচলতে সেইদিনা বিয়াঘৰৰ পৰা গৈ ক্ষিতেশ্বৰে তাইক কেঁচা মজিয়াত পেলাই লৈ গচকি গচকি পিটিছিল৷ এনেও বহুদিনৰ খং আৰু শাৰীৰিক অত্যাচাৰে তাইক সাহসী কৰি তুলিছিল৷ কিন্তু শাহুৱেকৰ পৰা শিকি বুজি লোৱা নিয়মবোৰে তাইক প্ৰতিবাদ কৰিব নোৱাৰাকৈ ডিঙি চেপি ৰাখিছিল৷ সেইদিনা কিন্তু এই মাৰধৰ আৰু কাজিয়াই চৰম পৰ্যায় পাইছিলগৈ যেতিয়া ক্ষিতেশ্বৰে নিজৰ ঔৰসজাত কন্যাক কাৰ পাপ আনি ঘৰ সোমোৱালিহি বুলি তাইৰ ডিঙিটো চেপা মাৰি ধৰি বেৰত অফলিয়াই দিছিল৷\nধৈৰ্য হেৰাই গৈছিল তাইৰ৷ প্ৰতিবাদ কৰিবলৈ তাইৰ জন্মৰ পৰাই সাহস নাছিল৷ তেনে? কি কৰিব তাই? স্বামী হ’ল বুলিয়েই কি নিজৰ চৰিত্ৰৰ পাপ খোঁচৰা পুৰুষ এজনৰ লগত সহবাস কৰাই এগৰাকী নাৰীৰ জীৱন! নাই, চন্দ্ৰৰ দৰে দুৰ্বল নাৰীয়ে কৰিবই বা পাৰে কি? স্বামীক বৰ্জন কৰাৰ দৰে পাপ কৰিবলৈও তাইৰ অশিক্ষিত জীৱন আৰু একমাত্ৰ সন্তানৰ ভৱিষ্যতে বাধা দিয়ে৷\nতেনেতে দৰ্জাত কোনোবাই ঢকিয়ালেহি৷ ইতিমধ্যে ক্ষিতেশ্বৰে মদৰ নিচাত বিচনাত ঢলি পৰিছে৷ তাই ভয়ে ভয়ে দৰ্জাখন খুলি দিলেগৈ৷ বিয়াঘৰৰ পৰা যোৱা দুজনমান মানুহে তাইক অকথ্য গালি গালাজ কৰি ওলাই আহিল৷ ক্ষিতেশ্বৰক য’তেই পাব, কোবাই মূৰ ফালিব বুলিও ধমকি দি আহিল। অলপ আগতে মাৰ খাই চকুপানীও নুশুকুৱা মানহজনীৰ ধৈৰ্যৰ পৰীক্ষা লৈ লৈ যেন ভাগ্যই তাইকেই ভ্ৰুকুটি কৰিছে। তাইৰ মূৰৰ তাঁৰকেইডাল তেতিয়ালৈ আৰু জেগাত নাছিল। ক্ষিতেশ্বৰক মুখৰ ভিতৰতে শাহুৱেকে নুশুনাকৈ গালি পাৰি পাৰি বিচনাৰ তলৰ পৰা বেঁকা দাখন উলিয়াই আনি দুঘাপ মাৰি দিলে। তাই এনেকৈ ঘপিয়ালে যাতে ক্ষিতেশ্বৰ মৰিও নাযায় ঘুণীয়াও নহয়। কিন্তু কিছুদিনলৈ যাতে বিচনাতে পৰি থাকিবলগীয়া হয়।\nঘাপকেইটা মাৰিয়েই তাই টেটুফালি চিঞৰি শাহুৱেকক মাতিলে। তাৰ পিছত কান্দি কান্দি ওচৰৰ মানুহ গোট খুৱাই ৰাতিয়েই মানুহটোক মেডিকেললৈ লৈ গ’ল। পুলিছত কেছ দি বিয়াঘৰৰ আত্মীয় মানুহ দুটাৰ পৰা হস্পিতালৰো খৰছ উলিয়াই ল’লে। অৱশ্যে সেইদিনাৰ পৰাই তাইৰ মানুহটো ঠাণ্ডা হ’ল। মানুহৰ লায়েকৰ মানুহ হ’ল। তাইৰ হাতৰ কুচিয়া মাছৰ জোল খাই খাই গাৰ শকতি ঘূৰাই আনি কোনসতেনো তাইৰ পিঠিত ঔফুল ফুলাবলৈ সাহস কৰিব পাৰে। হয়তো সিও বুজি পাইছে, চন্দ্ৰৰ দৰে নিমাখিত প্ৰাণীৰো সহ্যৰ একোটা সীমা আছে।\nমই বুৰ্বক বুলি ভাৱি অহা চন্দ্ৰজনীও দেখোন সময় সাপেক্ষে দুৰ্গাৰ ৰূপ ল’ব পৰাকৈ সাহসী নাৰী।\nসময় সলনি হ’ল। আজিকালি চন্দ্ৰই মাকৰ ঘৰলৈ আহিলে কোনেও বাধা নিদিয়ে। তাইৰ বডিগাৰ্ড হৈ শাহুৱেকজনী আঠা লাগি নাহে।■■\n← লাইপাতৰ সৈতে গাহৰি মাংস – বৰ্ণালী শৰণীয়া\n১) অগ্নিপথ, ২) ছাই, ৩) মায়াজাল – পৰী শৰ্মা →\nবৰ ভাল লাগিল পঢ়ি বা


ভেট্ পুৰাণ! ‘এক্টো পেৰাচাইট্ এণ্ড এণ্ডো পেৰাচাইট্’ - সাহিত্য ডট অৰ্গ\nভেট্ পুৰাণ! ‘এক্টো পেৰাচাইট্ এণ্ড এণ্ডো পেৰাচাইট্’\nলেখক- মনালিচা নাথ\nবন্ধৰ দিন বুলি পুৱাৰ ভাগত ফুলৰ টাব্ কেইটা খুঁচৰিবলৈ লৈ দেখো মোৰ মৰমৰ হালধীয়া জবা ফুলজোপাৰ পাতবোৰৰ অ’ত্ ত’ত্ বগা, নোমাল, গুড়ি -গুড়ি, এঠালতীয়া পোক থূপ খাই আছে। পাতখিলা নিচিঙাকৈ ব্ৰাছ এপাটেৰে পোকবোৰ এৰুৱাবলৈ ল’লোঁ।\nপশুবিজ্ঞান পঢ়ি থকা সময়ত কলেজৰ তৃতীয়বৰ্ষৰ পৰা এই পেৰাচাইট বা পৰজীৱীসমূহ আৰু ভেটেৰীনেৰি পেৰাচাইট’ল’জী বিভাগৰ সৈতে আমাৰ চা-চিনাকি৷ অন্য প্ৰাণীক শোষণ কৰি লালিত-পালিত হোৱা অকণ অকণ জীৱবোৰেই পেৰাচাইট্ বা পৰজীৱী। সাধাৰণভাবে ভগালে পেৰাচাইট দুই ধৰণৰ।\nএবিধ এক্ট’পেৰাচাইট্ মানে শৰীৰৰ বাহিৰৰ অংশ ছাল, চুলি, নোম আদিত বসবাস কৰা পৰজীৱী আৰু আনবিধ এণ্ডো পেৰাচাইট্— শৰীৰৰ ভিতৰৰ অংগত বাস কৰা জীৱ।\nগৰু-ম’হ, হাঁহ-কুকুৰা, কুকুৰ-মেকুৰীৰ দেহত আমি সচৰাচৰ দেখা— ডাঁহ, মহ, চিকৰা, উৰহ ওকনি, মাখি, পেলু, কৃমি আদিকে ধৰি যত যিমান লিকলিকিয়া, পিলপিলিয়া জীৱই অন্যপ্ৰাণীৰ শৰীৰত বাস কৰি আছে— সকলোবোৰ পেৰাচাইট্‌ৰ শাৰীত পৰে।\nপ্ৰথম ছমাহত আমি এক্ট’পেৰাচাইটৰ বিষয়ে পঢ়িব লাগে। মানে ই শৰীৰৰ কি ক্ষতি কৰে, পোকটো দেখিবলৈ কেনেকুৱা, কি বেমাৰ বিয়পায়, কেনেকৈনো নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰি অথবা ইয়াৰ জীৱন চক্ৰৰ কোনছোৱা অধ্যায় কোন প্ৰাণীৰ শৰীৰত কেনেকৈ পাৰ হয়— এই সমস্ত! আবেলি আঢ়ৈবজাৰ প্ৰেকটিকেল ক্লাছত আমি প্ৰায়ে পাঁচ-চাৰে পাঁচ বজালৈ এনোফিলিচ, কিউলেক্স মহ, ডাঁহ, চিকৰাৰ ছবিকে আঁকো৷\nসদায় দেখি থকা এই পোক-পতংগবোৰৰো একো একোটা কি যে সাংঘাতিক নাম!\n– হল’মন’পন লিউক’জেন্থাছ!\n(হাঁহৰ পাখিৰ ওকনি)\n(এই নামটো মোৰ আজিলৈকে মনত আছে কাৰণ প্ৰথম বৰ্ষৰ ৰূমে ৰূমে হোৱা পৰিচয় পৰ্বৰ সময়ত জ্যেষ্ঠ বাইদেউ এগৰাকীয়ে আমাক এনেকুৱা সুন্দৰ নাম একোটা উপহাৰ দিয়ে। বাইদেউ প্ৰদত্ত এই নামবোৰ ভালদৰে মুখস্থ কৰি লৈ আমি প্ৰায় সকলোকে, সকলোতে, সঘনাই এই নামৰ উল্লেখ কৰিব লাগে!)\nচাৰক’প্ টীজ্, পেডিকুলাচ হিউমেনিচ (ওকনি),\nডাৰ্মানিচাচ গেলিনি (Dermanyssus gallinae কুকুৰাৰ মাইট্ )!\nমনত ৰাখিব পাৰিনে বাৰু!\nক্লাছত এদিন অ’ হুছেইন চাৰে সুধিলে, “টেবেনাচ্ দেখিছানে?”\nনামেই শুনা নাই।\nতথাপিও ষাঠি -সত্তৰজনৰ মাজত বিজ্ঞজনাৰ আবিৰ্ভাৱ চিৰন্তন! গুৱাহাটীৰ ‘জু’-ত দেখিছে সি। কিন্তু দুটা চকু, ঠেং থকাৰ বাহিৰে এই টেবেনাচ্ টোনো দেখিবলৈ কি বেলেগ— ইমান বিশদ বৰ্ণনাৰ লেখ সি দিব নোৱাৰিলে।\nতথাপিও তাৰ উত্তৰত ছাৰ যথেষ্ট সুখী, আনন্দিত আৰু উৎসাহিত হোৱা দেখা গ’ল।\n-”হেৰৌ পণ্ডিত! টেবেনাচ গৰু, ম’হৰ পিঠিত পৰি থকা এবিধ কটাহী মাখি। তাকে চাবলৈ তই ‘জু’লৈ নগলেও হ’লহেঁতেন!\nআমি ফিচিঙা- ফিচিঙি কৰো। ভাগ্য ভাল! আমি যে নেদেখিলোঁ!\nসেইবাৰ প্ৰেকটিকেলৰ এচাইনমেণ্ট্ আছিল— প্ৰত্যেকেই সৰু সৰু এণ্টিবায়’টিকৰ বটলত বিশ-পঁচিশটাকৈ এই পৰজীৱী সংগ্ৰহ কৰাৰ। পৰীক্ষাৰ সময়ত ভাগে ভাগে জমা দিব লাগিব৷ যিমানেই আপুৰুগীয়া চিকৰা, সিমানেই প্ৰেকটিকেলৰ নম্বৰৰ সূচাংক বৃদ্ধি হোৱাৰ সম্ভাৱনা! ছাৰসকলৰ চকুত বাহ্! বাহ্!\nসেইখিনি সময়ত আমি ইমানেই ‘পৰজীৱীকেন্দ্ৰিক’ মনৰ হৈ পৰিছিলো যে লগৰ দুজনীৰ লগত শনিবাৰে কেতিয়াবা খুড়াৰ ঘৰলৈ গ’লেও ঘৰৰ কুকুৰ বা মেকুৰীজনীক মৰম কৰাৰ চলেৰে কাণে-মূৰে খেপিয়াই ফুৰোঁ— হঠাতে যদি কিবা বিশেষ ধৰণৰ -চিকৰা, ওকণি পাই যাওঁ! ভেনিটি বেগত ঔষধৰ বটলত নেপ্‌থেলিন দিয়া কপাহ এডোখৰ থাকেই-নখেৰে চিকুটি বটলত সুমুৱাই থৈহে চাহ-লুচীৰ জুতি লওঁ।\nএবাৰ তেনে এবিধ পোক ঊষাই ৰুমালৰ ভিতৰতে সাতভাঁজ দি জাপি কৰবাৰ পৰা সযতনে লৈ আহিছিল। পিছে হোষ্টেল আহি পায় মানে চিকৰা ৰুমালৰ ভাঁজৰ পৰা নিৰুদ্দেশ হ’ল। তাইৰ যে কি দুখ!\n-চিকৰাটো কিবা ‘বিশেষ’ধৰণৰ আছিল!\n– তাক হেৰুৱাই পেৰাচাইট’লজী বিভাগে নতুন তথ্য আহৰণৰ আপুৰুগীয়া সমল এটা হেৰুৱালে৷\n-দুখ আৰু বেছি হোৱাৰ আগতেই শকুনে দম দিলে,\n“থ, হেৰৌ! নোপোৱাটো সদায় বিশেষেই হয়৷”\nময়ো বুজালোঁ, ”এইটো বিভাগত কুকুৰৰ গাৰ চিকৰা অধ্যয়নৰ একো নতুন তথ্য আজিলৈকে আৰু বাকী ৰোৱা নাই দে! প্ৰতিবছৰে দেৰশজনকৈ ল’ৰা-ছোৱালীয়ে প্ৰত্যেকেই পঁচিশটাকৈ আজিলৈকে কিমানে যে কিমান হাজাৰ চিকৰা বোটলা নাই!”\nদ্বিতীয় ষাণ্মাসিকত আহিল আকৌ এণ্ডো পেৰাচাইট্ সংগ্ৰহৰ পাল। এইবাৰ ফৰ্মেলিন পানীত একেধৰণেৰে শৰীৰৰ ভিতৰৰ আৰু বেছি লিকটীয়া, পিলপিলিয়া ফিতাপেলু, যকৃত কৃমি, ৰাউণ্ড ৱৰ্ম আদি গোটোৱাৰ এচাইনমেণ্ট্।\nবেলতলা বজাৰত বৃহস্পতিবাৰে, দেওবাৰে গাহৰি কাটে। কাটি থকাৰ পৰত ওচৰে পাজৰে থাকো। ভিতৰৰ অংগ ফালি উলিওৱাৰ লগে লগে ভিতৰৰ কোন অংগত কি পোক আছে লেখ লওঁ। পাঁচ-ছজনৰ গোট একোটাত নগ’লে, ল’ৰাবোৰে দম নিদিলে বেপাৰীবোৰে চিধাই পেলু, কৃমি আদি দিব নোখোজে। নোখোজাৰ কথাই! বেমাৰী গাহৰিতহে পেলু ওলায়!\nন-মাইলত গৰু কাটে। গৰুৰ পাকস্থলীত অলেখ লেউলেউ পোক! তথাপি, এদিনতে সকলো নাপায়। তেতিয়ালৈ অলপ বুধি গজিছিল। হিমাংশু আৰু ৰিদীপক খাটনি ধৰোঁ, “গৈছই যেতিয়া, আমালৈও আনিবি৷”\n”কেণ্টিনত চিঙৰা খুৱাম দে৷”\nবন্ধৰ দিন এটাত এদিন সাজি-কাছি আমি লাখটকীয়াৰ বজাৰলৈ ওলালোঁ। দুই এপদ বস্তু কিনি, দুপৰীয়াৰ সাঁজ খায়ো আহিম৷ আহি থকা বাছখনৰ কাষৰ ছিটত বহি অহা ঊষাই ডাউন্ টাউনৰ ওচৰতে এক্সিডেণ্টত মৰা কুকুৰ এজনী দেখিলে। বচ্! গাড়ী ৰখাই তাই নামি আহিল! ঔষধৰ বটলৰ উপৰিও বেগবোৰত এতিয়া ফ’ৰচেপ্, কেঁচী, গ্লোভ্ছ আদিয়েও ঠাই লৈছিল। মন নাথাকিলেও নামি আহিলোঁ। যি হে একা চেকা তাই, নহ’লে ভাগ নিদিব৷ ধুনীয়া ধুনীয়া চেলোৱাৰ, জীন্স, স্কাৰ্ট পিন্ধি যোৱা তিনিওজনীয়ে এতিয়া ৰাষ্টাৰ কাষত, মৰা কুকুৰৰ ভিতৰৰ অংগত পেলু বিচৰাত লাগিছোঁ! তেতিয়ালৈ আৰু মোৰ ‘ৰেয়াৰ স্পেচিছ’ বিচৰাৰ হেঁপাহ নাইকিয়া হৈছিলগৈ। লগৰবোৰক খাটনি ধৰো, ”মই তোক গাহৰিৰ লিভাৰৰ পোক দিম, তই মোক গৰুৰ লিভাৰৰ পেলু দিবি। একচেঞ্জ!”\nহোষ্টেলত তিনিজনীয়ে মিলি খাবলৈ মুৰ্গী কিনো। কুটা-বছাৰ নামত দুইজনীয়ে পোক বিচাৰি গোটেই মুৰ্গীটোৱে ’কিমা’ কৰি পেলাওঁ। মাংসৰ প্ৰতি থকা মোৰ হেঁপাহকণৰো পীত-পানী উজাৰ খোৱা যেন হয়৷\nইমানবোৰৰ পিছতো, মোৰ দুটামান বটল খালি হৈয়েই ৰ’ল৷ ক্লাছত আকৌ এবাৰ বিদ্যুৎ, হিমাংশুক জনালোঁ পাৰে যদি সহায় কৰিবলৈ। হিমাংশুয়ে পিছদিনাই মোক তিনিটা বটল দিলে। মোক ক’লে, “নুখুলিবি। লেখি থোৱাই আছে। ডাইৰেক্ট চাব্‌মিট্ কৰি দিবি।” দুটা বটলৰ ভিতৰত দুডাল সেঁতা পৰা মিহি পেলু৷ আনটো বটলত অকণমানি সেউজীয়াৰঙী কিবা এটা। ঘৰলৈ আহি মনৰ খুদুৱনিত থাকিব নোৱাৰি ফ’ৰচেপেৰে উঠাই চালোঁ। বগা দুইডাল একেই পেলু৷ অথচ, এডাল গৰুৰ পৰা পোৱা আৰু আনডাল ছাগলীৰ পাকস্থলীত পোৱা বুলি লিখা আছে। হব বাৰু! পিছে, সেউজীয়াডাল উলিয়ায়ো ধৰিব নোৱাৰি, কাগজ এখিলাত মেলি লৈ ফ’ৰচেপেৰে খুটিয়াই খুটিয়াই চিধা কৰিবলৈ চালোঁ। পাঁচ পাকমান খোলাৰ পিছত দেখোঁ, এক ছেণ্টিমিটাৰমান দীঘল এডাল সেউজীয়া সূতা! পকাই পকাই “বিশেষ” পেলুৰ ৰূপ দিছে! মানুহ মাৰিব ই! কৃষ্ণ!\nপিছদিনাখন ক্লাছত কওঁতে ওলোটাই সি হে মোক দম দিলে, “খুটিয়াই চাবলৈ কিহে পাইছিল তোক! এটেণ্ডেণ্টক কৈ কৈ কোনোমতে যোৱা বছৰৰ এচাইনমেণ্ট্ এবাকছ হাত কৰিছিলোঁ!”\n“মই নিজে কৰা নাই নহয়! আমাৰ আগৰ বছৰৰ কোনোবা প্ৰভুৱে কৰা -’ৰেয়াৰ স্পেচিছ’ সেইডাল!”


দেউতা, মই আৰু এডভেন্সাৰ – কৃষ্ণা বৰা ফুকন – ফটাঢোল\nদেউতা, মই আৰু এডভেন্সাৰ – কৃষ্ণা বৰা ফুকন\nHome /লটিঘটি/দেউতা, মই আৰু এডভেন্সাৰ – কৃষ্ণা বৰা ফুকন\nদেউতাই অৱসৰ লোৱা তিনিবছৰ মান হ’ল। চৰকাৰী হিচাপমতে জ্যেষ্ঠ নাগৰিকৰ শাৰীত পৰিলেও দেউতাই পিছে কথাষাৰ এতিয়ালৈকে মনে-প্ৰাণে মানি লোৱা নাই। দেউতাই এতিয়াও এনে কিছুমান কাম কৰে যিবোৰ কৰিবলৈ যোৱাৰ আগতে ডেকা মানুহেও বহুতবাৰ ভাবিব। এই ধৰক-অকলে গাড়ীখন লৈ গুৱাহাটীলৈ যোৱা নাইবা গুৱাহাটীৰ পৰা ঘৰলৈ মানে শিৱসাগৰলৈ অহা৷ মোৰ ‘ফ্লাইট’খন চলাই অকলেই গুৱাহাটীৰ পৰা ঘৰ পোৱাহি, নাইট ছুপাৰত ঘৰলৈ গৈ, ঘৰ পাইয়েই গাটো ধুই কাৰোবাৰ ঘৰত নাম বা সকামলৈ দৌৰা….আদি। অৱশ্যে অৱসৰ লোৱাৰ এমাহৰ ভিতৰতে তেওঁৰ বেঙ্কৰ কাম-কাজৰ পৰা আদি কৰি সকলোতে ‘ছিনিয়ৰ ছিটিজেন’ বুলি শুধৰাবলৈ নাই পাহৰা৷ ন’ট এক্সেঞ্জ কৰাৰ সময়ত আমিবোৰে লাইন লগাই মৰিলোঁ,দেতা একদম ‘ছিনিয়ৰ ছিটিজেন’ত ‘পুৰুক’কৈ সোমাই ‘পুৰুক’কৈ ওলাই আহে৷ “কল্ড ড্ৰিংক,পানী,বিস্কুট লাগিব নেকি” বুলিহে সোধে। আনকি আজিকালি আমি কিবা এটা খুজিলেও আমাকো মনত পেলাবলৈ নাপাহৰে যে-তেওঁ যে এতিয়া এজন ‘ৰিটায়াৰ্ড পাৰ্চন’,লগতে ছিনিয়ৰ ছিটিজেনো ৷\nবাৰু যি কি নহওক,এতিয়া দেতাৰে এক ‘অলৌকিক এডভেন্সাৰ’ৰ কথা কওঁ ৷ কেইবছৰমানৰ আগৰ কথা৷ মাৰ্কেটত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে পালছাৰখনে ‘এণ্ট্ৰি’ মাৰিছে আৰু। মই তেতিয়া কলেজত৷ আমাৰ আকৌ দেতা হ’ল সেই বাজাজ ছুপাৰ আৰু চেতকৰ দিনৰ মানুহ। ‘প্ৰিমিয়াৰ পদ্মিনী’ৰ সাংঘাতিক ফেন৷ বাইক দেখিবই নোৱাৰে। অৱশ্যে তাৰো কাৰণ নোহোৱা নহয় ৷ প্ৰথম যেতিয়া দেতাই ক’হিমাৰ পৰা বাজাজ ছুপাৰখন কিনি ঘৰলৈকে চলাই আহিছিল,দেতাৰ লগত অহা অনিমেশ নামৰ খুড়াজনে টাৰ্ণিঙত হেনো এনেকুৱা পাক দিয়ে যে আঁঠু ৰাস্তাত লাগো-লাগো হয়। তেনেহেন মৰমৰ আৰু হেঁপাহৰ বস্তু এটা ঘৰ আহি পোৱাৰ পিছতে আমাৰ ‘দেশ-উদ্ধাৰকাৰী,হাবিত কাঁহে ওলাই নাহে’খ্যাত দল এটাই ৰাতি আহি একপ্ৰকাৰ দম দি বস্তুভাগ পানী দামত লৈ গ’লহি । সিহঁতবোৰে আকৌ তেতিয়া ‘ছুজুকী ছামুৰাই’ চলাই দপ্‌দপাই ফুৰে। আমাৰ ঘৰলৈ অহাকেইটাও সেই ছামুৰাই বংশৰে আছিল হেনো। সেই তেতিয়াৰপৰাই দেতাৰ এটা ধাৰণা হৈছিল যে বাইক মাত্ৰেই দম দিয়া বদমাছ ল’ৰা। আৰু সেয়ে বাইক আৰু বাইক আৰোহীৰ প্ৰতি তেওঁৰ মনত সাংঘাতিক বিতৃষ্ণাৰ ভাৱ এটা উপজিছিল।\nতেনেদিনতে, মানে পেটুৱা গাভিনী ছাগলীজনীৰ পেটৰ দৰে টেংকী এটাৰে সৈতে পালছাৰে মাৰ্কেটত এণ্ট্ৰি মৰাৰ দিনতে এদিন মই দেতাৰ লগত আমাৰ আমগুৰিত থকা ইউবিআই বেংকটোলৈ গৈছিলোঁ। তেতিয়া আমাৰ সেইফালে এছবিআই যোৱাই নাছিল। কিন্তু কিবা এটাৰ কাৰণে তাত কাম নোহোৱাত আমি তিয়কৰ ইউবিআইলৈ যাব লগা হ’ল। এটিএম তেতিয়া অসমলৈ অহাই নাছিল হ’ব পায় ৷ দেতাৰ লগত গৈ আছোঁ আৰু চিঞৰি চিঞৰি, তাল-ফাল লগাই কথা পাতি। তেনেতে ঠিক জাঁজী পোৱাৰ আগে-আগে সাউৎকৈ গ’ল নহয় দুটা ‘পালচাৰীয়া’ আমাতকৈ আগবাঢ়ি। এনেই ৰাস্তাত আছোঁ, গাড়ী ইখনে সিখনক পিছ পেলাইয়ে দিয়কচোন চান্স পালে। কিন্তু ইহঁত খেকাৰখোৱা দুটাই আকৌ পিছ পেলাই লৈ আমালৈ ঘূৰি চাই থৈ গৈছিল। মোৰ দৰে সুন্দৰী,ৰমণী আৰু বিদূষী মহিলাক দেখিয়ে নে কি নাজানো আৰু,আমাতকৈ আগবাঢ়ি লৈয়ে উকি এটা মাৰি,ৰাস্তাটো জুৰি কঁকাল ভাঙি যি ডান্স দেখুৱাই গ’ল, মানে কি ক’ম আৰু ! দেখিয়ে দেতাৰ পুৰণি খংটো ভমক ভমক কৰিবলৈ ধৰিলে হ’বলা। মোক ক’লে বোলে, “লিং লাং কৰি নাহ, মোক ধৰ ভালকৈ৷”\nমই বোলোঁ,“দেতা অ’,বাদ দিয়ক৷ আপুনি গেজেটদ অফিচাৰ, শোভা নাপায়।”\nদেতাই বোলে,“কেপ্-কেপ্ নকৰ, থাপি-থূপি বহ আৰু মোক ভালকে ধৰ। খামুচি।”\nভয়ত মোৰ জীৱ যায় ইফালে। ৰাণী ভিক্টোৰিয়াৰ দৰে উৰি অহা চুন্নীখন এপাকত থপিয়াই ধৰি ডিঙিত মেৰিয়াই ল’লোঁ৷ উফৰি পৰিলেও যাতে ডিঙিটো কোমলকৈ পৰে। বোলোঁ-“দেতা,এলআইচি প্ৰিমিয়ামবোৰ ‘লেপ্স’(lapse) নোহোৱাকৈ দি আছে ন?”\nদেতাই বোলে, “একে গতাই সৌ তাত পৰিবিগে এতিয়া৷ মুখখন বন্ধ কৰি চুপ-চাপ আহ৷”\nমইও আৰু একো নামাতি “মুক্তি তনিচ পিহ যিটো” গাই চকু মুদি দিলোঁ।\nতাৰ পিছত কি হ’ল মই নেদেখিলোঁ। মাত্ৰ মই আমাৰ স্কুটাৰৰ পৰা ওলোৱা “কটক”, “কটক” শব্দকেইটাহে মাজে মাজে শুনি থাকিলোঁ। ইফালে স্কুটাৰৰ গগন ফলা ঠেৰঠেৰীয়া মাত,একদম ৰাস্তা ফালি গৈছোঁ। দেতাই সেইদিনা কি খাইছিল নাজানো ৷ কিন্তু গিয়েৰ চেঞ্জ কৰোঁতে স্কুটাৰৰ পৰা যি মাত ওলাইছিল নহয়, মইতো গিয়েৰৰ তাঁৰকেইডাল সেইদিনা ছিগিব বুলিয়ে ভাবিছিলোঁ। গাল দুখনত যে বতাহে এনে খুচিছিল;চুই নাচালে গমেই নাপায়, গাল আছেনে নাই।\nইফালে মেলি যোৱা চুলি, বৰ বেছি দীঘল নাছিল বুলিহে৷ তথাপিও যি ৰকম ঠৰঙা লাগি পিছলৈ উৰিছিল,মোৰ মানে নিজৰে চুলিকেইডাল সেই সৰুতে টিভিত দেখা আলিফ লেইলাৰ কাৰ্পেটখনৰ দৰে হোৱা যেন লাগিছিল। মুঠতে সৰ্বশৰীৰ ঠৰঙা দিয়াৰ পিছত মই অনুভৱ কৰিছিলোঁ যে আমাৰ স্কুটাৰৰ গতি যেন অলপ কমিল। ঠেকেচা এটা খোৱাত চকু মেলি চালোঁ৷ “কৃষ্ণ প্ৰভু!! পোৱালাহি আও দেই৷” দেতাই বোলে-“নাম৷” মই বোলোঁ-“কেনেকৈ নামো ! এইটো পজিচনতে জমি গ’লোঁ হ’ব পায়৷ ভৰিত চিকুটি দিলেওচোন গমে নাপায় একো৷” তথাপিও কিবাপ্ৰকাৰে ধৰি-মেলি যেন-তেন নামিলোঁ৷ এতিয়া বাপেকে ভৰি দুটা জাঁপেই নোখোৱা হ’ল। দুফালে দুটা ভৰি দি বহি যোৱা মোৰ ভৰি দুটা মানে সেই ইংৰাজীৰ বৰফলা A ষ্টাইলত ৰৈ গ’ল। দেতাক বোলোঁ-“কঁকালৰ তলছোৱা আছেনে নাই মোৰ?” বহুত সময় তেনেকৈ থাকি কল্ড ড্ৰিংকছ্ দুটামান খাই লোৱাৰ পিছতহে মই আকৌ আগৰ দৰে টিঘিলঘিলাব পৰা অৱস্থালৈ আহিলোঁ৷ দেতাক সুধিলো, “আপোনাৰ দুছমন কেইটাৰ কি হ’ল।”দেতাই বোলে, “আধা বাটতে পিছ পেলাই,দুবাৰ ঘূৰি চাই ‘লুজাৰ’ চাৱনি দি আহিছোঁ৷ সৌ সিদিনাৰ ল’ৰা হৈ মোৰ লগত ফেৰ মাৰে!”\nদেতা মানে খুবেই এক্টিভ আৰু এডভেঞ্চাৰ প্ৰিয়। এনেকুৱা স্বভাৱৰ বাবে মোৰ যে কিমান কুৰ্তা ফাটিছে,ঠিক নাই৷ সবতকৈ আগত যোৱাৰ বেমাৰ। য’ত খালী মানুহ এটা সোমাবলৈও দুবাৰ ভাবিবলগীয়া হয়,তাত দেতাই স্কুটাৰত মোক বহুৱাই বগুৱা বাই সোমাই দিয়েগৈ। মই কওঁ-“বোলোঁ,আপুনি আগৰ জনমত হয় বাংলাদেশী আছিল নহয় কেকোঁৰা…৷ এনেকৈ বগাই য’ত-ত’ত সোমাব পৰা কলা কেৱল এই দুবিধেহে জানে৷ আপোনাৰে তেজত এই গুণটো অলপ থাকি গ’ল চাগৈ এতিয়াও৷”\nযি কি নহওক;সেইয়া আছিল দেউতাৰ স্কুটাৰ-এডভেন্সাৰৰ কাহিনী৷ এইবাৰ গাড়ীৰ কাহিনী শুনক৷\nকলেজৰ দিনৰ কথা৷ দেউতাৰ লগত গুৱাহাটীত থাকোঁ,ভাড়াঘৰত৷ সেইসময়ত আমাৰ নতুনকৈ ওলোৱা ‘ৱাগন আৰ’খন আছিল৷\nএবাৰ পূজাৰ বন্ধত ঘৰলৈ বুলি ওলালোঁ। দেতা আকৌ ঘৰলৈ যোৱা বুলিলে চাৰিটাতে উঠে। উঠি গাড়ী-চাড়ী ধুই চাহ-তাহ খাই পেপাৰ পঢ়ি থাকে আৰু মাজে মাজে মোক চিঞৰি সময়টো কৈ থাকে। সেইদিনাও কিজানি চাৰিটা নাবাজোঁতেই উঠিল। উঠি গাড়ী ধুলে। ফুটমেটবোৰ উলিয়াই ৱালত দিলে৷ গা-পা ধুই চাহ-তাহ খাই কাঁহি কাঁহি পেপাৰ পঢ়ি আছে। ঘৰৰ ডাঙৰ মানুহজনে কাম কৰি থাকিলে বৰ এটা ভাল নালাগে। কিন্তু দেতাই কেনিবা যাওঁ বুলিলেই আধা ৰাতিতে উঠি যিখনহে কৰে;দেখি থকা কেইটাৰো খং উঠে। মায়ে তামাম বকে। বোলে-“এইজনৰ শান্তি নাই৷ নিজেও নোশোৱে,ঘটং-মটং কৰি আনকো শোৱাত অশান্তি কৰে।”\nনমান বজাত আমি যাবলৈ ওলালোঁ৷ গুৱাহাটীৰ পৰা ঘৰলৈ গ’লেই চাহ খোৱা,ভাত খোৱাৰ অলেখ প্লেন হয়৷ অমুকত নতুন ৰিজ’ৰ্ট,তমুকত নতুন ধাবা,মুঠতে এইবাৰ সোমাই খাই যাম। কিন্তু মূৰকত গৈ জাগিৰোডৰ মংগলমত চাহ,জখলাবন্ধাত ৰুটী আৰু নুমলীগড় ধাবা নাইবা ‘তৃপ্তিৰে এসাঁজ’ত ভাত খোৱাহে হয়গৈ৷ হাতত যিহেতু সময় বহুত, সেয়ে গান শুনি শুনি আৰামত গৈ আছোঁ৷ তেনেতে দেখিলোঁ;বাছ এখনে আমাক ‘অভাৰটেক’ কৰিলে আৰু দুৱাৰমুখত থিয় হৈ যোৱা ল’ৰাটোৱে আমাক কিবা “বাই বাই” কৰাৰ দৰে দেখুৱাই গ’ল। দেতাই বোলে,“দেখিছ, ইহঁতবোৰে কি দেখাই যায়! মই এতিয়া বুঢ়া মানুহ, তেজ গৰম নহয় বুলিহে পাংগা নলওঁ। কিন্তু কোনোবা ডেকা ল’ৰা স্কৰপিঅ’ বা চাফাৰী চলাই গ’লেতো কম্পিটিচনেই হ’ব৷”\nঅলপ পিছত আৰু এখন বাছ আগবাঢ়িল। সেইখনৰো থিয় হৈ যোৱা ল’ৰাটোৱে ঠিক একেইধৰণে দেখুৱাই গ’ল। দেতাই বোলে,“ইহঁতে আচলতে তোকহে জোকাইছে নেকি বুইছ ৷ এনেইনো ইহঁতে কেতিয়াবা বাছত খকৰা-মুকুটি খাইনে…ছোৱালী দেখি বাই দিব,হাই দিব৷”\nএনেকৈ দেতাৰ সমুখতে ল’ৰাই বাই-বাই দিয়া দেখি মোৰো বৰ অসহজ লাগিছিল৷ সেয়ে চানগ্লাছযোৰ পিন্ধি ল’লোঁ৷ দেতাইও পৰিৱেশটো পাতল হওক বুলি আগতে দেতাহঁতে কেনেকৈ ছোৱালী জোকাইছিল তাৰে কাহিনী ক’বলৈ ধৰিলে। পিছে ‘বাই-বাই’ৰ প্ৰকোপ নকমেহে নকমে৷ কেইবাখনো অভাৰটেক কৰা বাছে যেতিয়া আমাক বাই বাই দিবলৈ ধৰিলে,দেতাৰ লাহেকৈ খং উঠিল। দেতাই বোলে-“এই কথাই কথা নহয়। ইহঁতৰ বৰকৈ তেল ফাটিছে৷” এইবুলি ধৰিলে এক্সিলাৰেটৰত গচকা মাৰি। স্পীড নকমাই হ’ল। দেতাই বোলে-“এইবাৰ চাওঁ কোনে মোক ‘বাই বাই’ দিয়ে!” তৰপিছত এনেকুৱা হ’ল যে এখনো বাছে পিছ পেলাব নোৱাৰা হ’ল। মোৰ ইফালে জীৱ যাওঁ যাওঁ। এতিয়াৰ দৰে দুই লেনৰ ৰাস্তাও নাছিল হ’ব পায়। মই বোলোঁ-“দেতা অ’! আপুনি এক্সিলেটেৰত ইটা দুটুকুৰা দি দুইটা ভৰি ব্ৰেকতে থৈ দিয়ক ঔ, আজি কি হয় ঠিক নাই।”\nএনেকৈ উৰি-উৰি গৈ জখলাবন্ধা পালোঁগৈ। দেতাই বোলে-“কিবা এটা খাই লওঁ৷” এইবুলি দামিনী নামৰ হোটেল এখনত সোমালোঁ। আচলতে সোমাওঁতে অনেকত সোমাইছিলোঁ, কিন্তু বাথৰূমত ভুমুকি মাৰিয়ে ঘূৰি আহিব লগা হোৱাত অৱশেষত দামিনীৰে বাথৰূম চাফা দেখি তাতে চাহ খাবলৈ বহিলোঁ৷\nমই টেবুল এখনত গ্লাছযোৰ থৈ বহি আছোঁ৷ দেতা আকৌ অলপ বেছি যে। তেওঁ সেই নাইট-চুপাৰ, দে চুপাৰবোৰৰ ড্ৰাইভাৰবোৰে যে ৰাস্তাত গাড়ী ৰখাই চকাত টুকুৰিয়াই চায়,তেনেকৈ চকাত টুকুৰিয়াই হাউলি হাউলি কিবা চাই ফুৰিছে। যেন একেবাৰে এক্সপাৰ্ট ড্ৰাইভাৰহে…! তেনেতে মোৰ চকুত পৰিল-আমাৰ গাড়ীৰ পিছফালে থকা ৰেডিঅ’ৰ এণ্টিনাডালত চোন কিবা এখন ওলমি আছে।\nমই ‘কি বস্তু’ বুলি ভয়ে খালোঁ। লৰালৰিকৈ উঠি গৈ চালোঁ,উৱা গামোচাচোন৷ একদম অঁকাই-পঁকাই লাগি আছে৷ দেতাক বোলোঁ-“এইখন কাৰ গামোচা, ইয়ালৈ কেনেকৈ আহিল?”\nগামোচাখন দেখি দেতা হাঁহিত ফাটি পৰিল। ইমানেই হাঁহিছে যে-হাঁহিত কথাই ক’ব পৰা নাই। মই বোলোঁ-“হ’ল কি?” দেতাই বোলে-“মোক নবকতো৷ নবক যদিহে ক’ম৷”\n‘নবকোঁ’ বোলাত দেউতাই কৈছে –“সেইখন গাড়ী মচা গামোচাখন৷” গাড়ী ধুই উঠি,সেইখনেৰে মচি গাড়ীখনৰ ওপৰতে মেলি থৈছিল শুকাওক বুলি৷ পিছে ঘৰলৈ অহাৰ ‘জৌশ’ত পাহৰিলে। পিছত বতাহত উৰি গৈ এণ্টিনাত লাগি হালি-জালি আহিছে,আৰু আমি বাপ-বেটী গোটেই “ঝণ্ডা উছা ৰহে হামাৰা” কৰি তমস্কাৰ হৈ গান শুনি গৈ আছোঁ৷ আৰু সেইখনকে দেখুৱাই যোৱা বাছৰ ল’ৰাকেইটাৰ ‘ইচাৰা’ বুজিব নোৱাৰি আমি ভাবি আছিলোঁ যে সিহঁতে আমাক পিছপেলাই ফূৰ্তিত বাই-বাই দি গৈছে৷\nএনে যে খং উঠিছিল নহয়…!\nমই পিছে ‘গামোছা কা ঝণ্ডা হমেচা উছা’ হৈ থকাটোৱেই বিচাৰো!\nবঢ়িয়া লাগিল দেই\nহা হা হা .. মজা কাহিনী


”এলাৰ্জী”, এটি পৰিচিত সমস্যা — ডা. মুকুল শৰ্মা – Mahabahoo\nHome/Health & Medicine/”এলাৰ্জী”, এটি পৰিচিত সমস্যা — ডা. মুকুল শৰ্মা\nআপোনাৰ সঘনাই চৰ্দী, পানী–লগা হৈ থাকে নেকি? অকমান ঠাণ্ডা লাগিলেই নাক বন্ধ হৈ যায় বা নাকৰ পৰা পানী ওলাবলৈ ধৰে নেকি? ঋতু পৰিবৰ্তন বা ঠাণ্ডা গৰম পৰিবেশ সলনি হোৱাৰ ফলত বা অকমান ধুলি, বালিৰ সংস্পৰ্শত শ্বাস–প্ৰস্বাস লোৱাত অসুবিধাৰ সৃষ্টি হয় নেকি নে নেৰানেপেৰাকৈ হাঁচিয়াবলৈ ধৰে? কিবা খাদ্য বস্তুৰ সেৱনৰ ফলত গা বিজবিজাই আৰু খজুৱতি হয় নেকি? এই সকলোবিলাক প্ৰশ্নৰ উত্তৰ যদি ” হয়” বুলি কয় তেন্তে ইয়াৰ মূখ্য কাৰণ হব পাৰে এলাৰ্জী। এলাৰ্জী হ‘ল আমাৰ শৰীৰৰ ঘটা এক ধৰণৰ বিৰূপ প্ৰতিক্ৰিয়া। কোনো এলাৰ্জেন (allergen) যেনে – ধুলি, বালি, ঠাণ্ডা, ঋতু পৰিবৰ্তন, কোনো খাদ্যবস্তু, ঔষধ ইত্যাদিৰ প্ৰভাৱ শৰীৰে সহ্য কৰিব নোৱাৰিলে কিছুমান বিৰূপ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি হয় আৰু শৰীৰে এই এলাৰ্জেন বিলাক শৰীৰৰ পৰা আতৰাই পঠাবলৈ বা ধ্বংস কৰিবলৈ কিছুমান সহাঁৰি জনাই যাক allergic reaction বুলি কোৱা হয় ।আমাৰ শৰীৰৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধক ক্ষমতাই আমাক নিয়মিত ভাবে এই এলাৰ্জেন বিলাকৰ পৰা সুৰক্ষা দি আছে। শৰীৰত allergic reaction সৃষ্টিকাৰী এই এলাৰ্জেন বিলাকক antigen বুলিও কোৱা হয় আৰু শৰীৰত এনে এন্টিজেন প্ৰৱেশ কৰাৰ পিছত এই এন্টিজেন বিলাকক শৰীৰৰ পৰা উলিয়াই পঠাবলৈ বা ধ্বংস কৰিবলৈ তেজৰ শ্বেতৰক্ত কণিকা বিলাকে antibody ৰ সৃষ্টি কৰে ।এই antibody বিলাকৰ কাম হ‘ল antigen বিলাক চিনাক্ত কৰি তাক ধ্বংস কৰা। এন্টিবডি উৎপন্ন হয় আমাৰ শৰীৰত থকা এবিধ প্ৰটিনজাতীয় পদাৰ্থ যাক Immunoglobulin E বুলি কোৱা হয়। কিন্তু কেতিয়াবা কিছুমান শৰীৰৰ হানি বিঘিনি নঘটোৱা পদাৰ্থকো শৰীৰে এলাৰ্জেন হিচাপে গণ্য কৰি এন্টিবডি উৎপন্ন কৰে যেনে – প্ৰটিনজাতীয় কিছুমান খাদ্য, কচু, বেঙেনা ইত্যাদি। ভিন ভিন এন্টিজেনৰ এন্টিবডিও ভিন ভিন হয়। অৱশ্যে এটা কথা যিকোনো পদাৰ্থই এলাৰ্জীৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে বা এলাৰ্জেন হিচাপে ক্ৰিয়া কৰিব পাৰে। ভিন ভিন মানুহৰ বাবে এলাৰ্জেনো ভিন ভিন হয়। সচৰাচৰ আমি দেখা এলাৰ্জেন বিলাকৰ ভিতৰত ধুলি, মাকতি, ফুলৰ ৰেণু (pollen), কিছুমান গছৰ শুং, ঔষধ (যেনে– ibuprofen, sulfa drug, penicillin), কীট–পতংগৰ শুং বা কামোৰণি(যেনে– মহৰ কামোৰণি, মৌ বা বৰলৰ শুং) , কিছুমান খাদ্য পদাৰ্থ (যেনে– মিছামাছ, বেঙেনা, কণী ইত্যাদি), পোহনীয়া জীৱ–জন্তুৰ নোম ইত্যাদিয়েই প্ৰধান। এই allergic reaction নিৰ্ভৰ কৰে মানুহজনৰ শৰীৰৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধী ক্ষমতাৰ ওপৰত আৰু বেছিভাগ ক্ষেত্ৰতে এইটো অনুমান কৰিব পৰা নাযায়।\nযেতিয়া আমাৰ তেজত থকা এন্টিবডিয়ে কোনো এটা এন্টিজেন বা এলাৰ্জেন চিনাক্ত কৰে আৰু তাক আক্ৰমণ কৰে সেই এন্টিবডি বিলাকে কিছুমান chemical বা ৰাসায়নিক পদাৰ্থ ক্ষৰণ কৰে যাক mediator বুলি কোৱা হয়।সাধাৰণতে allergic reaction ৰ সময়ত আমাৰ শৰীৰৰ mast cell বিলাক উত্তেজিত হয় আৰু এই mast cell বিলাকৰ পৰাই এন্টিবডি নিৰ্গত হয়। এই mast cell বিলাক সাধাৰণতে ছাল, খাদ্যনলী আৰু শ্বাস প্ৰশ্বাস তন্ত্ৰত বেছিকৈ থাকে। সেয়েহে এলাৰ্জীৰ লক্ষণ সমূহ এই অংগসমূহত বেছিকৈ দেখা যায়। allergic reaction ৰ সময়ত mast cell ত থকা এন্টিবডি বিলাকে বিভিন্ন ৰাসায়নিক পদাৰ্থ নিৰ্গত কৰে। তাৰ ভিতৰত হিষ্টামিন প্ৰধান। অত্যধিক হিষ্টামিন নিৰ্গত হোৱাৰ হোৱাৰ ফলত শৰীৰত এলাৰ্জী উৎপন্ন হয় আৰু কেতিয়াবা অতি বেছি এলাৰ্জী হৈ মানুহৰ শ্বাস–তন্ত্ৰ আৰু হৃদ–ক্ৰিয়া বন্ধ হৈ মৃত্যু পৰ্য্যন্ত হব পাৰে যাক anaphylaxis বুলি কোৱা হয়।\nআগতে কোৱা হৈছে মানুহ এজনৰ এলাৰ্জীৰ প্ৰভাৱ কম বা বেছি হোৱাটো নিৰ্ভৰ কৰে মানুহজনৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ ওপৰত। আজিকালি অশুদ্ধ খাদ্যাভাস আৰু অশুদ্ধ জীৱনশৈলীৰ প্ৰভাৱত আমাৰ শৰীৰত পোষকতত্বৰ অভাৱ (nutritional deficiency) পৰিলক্ষিত হোৱা দেখা যায় আৰু ইয়ে আমাক শাৰীৰিক আৰু মানসিক ভাৱে দুৰ্বল কৰি পেলায়। যাৰ ফলত আমাৰ শৰীৰৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধী ক্ষমতা কমি যায় আৰু আমি বাৰে বাৰে বিভিন্ন এলাৰ্জীৰ দ্বাৰা আক্ৰান্ত হওঁ। উদাহৰণ স্বৰূপে যদি মানুহ এজন কোনো বেমাৰৰ ফলত দুৰ্বল হৈ পৰো তেতিয়া মানুহজন খুব খিংখিঙিয়া স্বভাৱৰ হয় আৰু সৰু সৰু কথাতে খং উঠে। তেনেদৰে শৰীৰৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধী ক্ষমতা দুৰ্বল হ‘লে শৰীৰৰ অংগ প্ৰত্যংগ বিলাক খিংখিঙিয়া হয় আৰু অতি সংবেদনশীল (hypersensitive) হয়। সৰু সৰু কিছুমান কাৰকৰ প্ৰভাৱত যেনে – ধূলি, ধোঁৱা, পাৰফিউম, ঠাণ্ডা বাতাবৰণ, ঠাণ্ডা পদাৰ্থ, টেঙা পদাৰ্থ সেৱন, গৰিষ্ঠ ভোজন ইত্যাদিৰ প্ৰভাৱত শৰীৰত বিৰূপ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি হয় আৰু অতি সংবেদনশীল হৈ পৰে যাক আমি hypersensitivity reaction বা allergic reaction বুলি কওঁ।\n#এলাৰ্জীৰ লক্ষণ সমূহ– Allergic reaction ৰ ফলত হব পৰা বিভিন্ন লক্ষণ সমূহ তলত দিয়া হ‘ল–\n*ছালত হোৱা লক্ষণ :- ছাল বিজবিজোৱা, ৰঙা পৰা, খজুৱতি, ফুলি উঠা, পানী জোলা, ছাল উখহি উঠা ইত্যাদি।\n*মুখমণ্ডলত হোৱা লক্ষণ – মুখমণ্ডল, ডিঙি, চকুৰ পতা, ওঁঠ, জিভা ফুলি বা উখহি উঠা, মাত ভাঙি যোৱা, মূৰৰ বিষ ইত্যাদি ।\n*নাকত হোৱা লক্ষণ – নাকৰ ফুটা বন্ধ হৈ যোৱা, নাকৰ পৰা পানী ওলোৱা (Allergic rhinitis), হাঁচি, নাক আৰু ডিঙিৰ পৰা ডাঠ বিজলুৱা পদাৰ্থ ওলোৱা ইত্যাদি।\n*চকুত হোৱা লক্ষণ – চকু ৰঙা পৰা, খজুৱতি, চকুৰ পতা ফুলি যোৱা ইত্যাদি।\n*পাকস্থলীত হোৱা লক্ষণ – পেটৰ বিষ, বমি ভাব, বমি, ডায়েৰিয়া, তেজযুক্ত ডায়েৰিয়া ইত্যাদি।\n*হাওঁফাওঁত হোৱা লক্ষণ – হাওঁফাওঁৰ পৰা সোঁ সোঁ শব্দ হোৱা, দীঘল দীঘলকৈ উশাহ লোৱা, শ্বাস কষ্ট, মৃত্যু ইত্যাদি।\n*অন্য লক্ষণ – ভাগৰুৱা বা অৱশতা, মূৰ আচন্দ্ৰাই কৰা বা ঘূৰোৱা, মূৰ পাতল পাতল লগা, অজ্ঞাত হৈ যোৱা, গোটেই শৰীৰত ৰঙা চকলা চকল দাগ লগতে খজুৱতি (urticaria) ইত্যাদি।\nএলাৰ্জেনৰ প্ৰকাৰ আৰু মানুহজনৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধী ক্ষমতা অনুযায়ী লক্ষণ সমূহো ভিন ভিন হয়। ওপৰোক্ত লক্ষণ সমূহৰ যিকোনো লক্ষণ দেখা দিলেই চিকিৎসকৰ ওচৰ চপা উচিত। কাৰণ Allergic reaction খুব কম সময়ৰ ভিতৰতে ভয়ানক ৰূপ লব পাৰে।\n#এলাৰ্জীৰ ফলত হব পৰা জটিলতা – এলাৰ্জীৰ ফলত শৰীৰৰ বিভিন্ন অংগ বা অংশ আক্ৰান্ত হব পাৰে।\n*যদি নাকৰ শ্লেষ্মাৱৰন আক্ৰান্ত হয় তেন্তে তাৰ পৰা এলাৰ্জিক ৰাইনাইটিচ বা সহজ ভাষাত চৰ্দী বা পানী লগা (hay fever) উৎপন্ন হয়।\n*তাৰ পৰা অলপ ভিতৰত naso pharynx আক্ৰান্ত হ‘লে adenoid প্ৰভাৱিত হয়।\n*Oro pharynx আক্ৰান্ত কৰি টনচিলাইটিচৰ সৃষ্টি কৰে।\n*মূখমণ্ডলৰ চাইনাচক আক্ৰান্ত কৰি চাইনাচাইটিছৰ সৃষ্টি কৰে।\n*লগতে মূৰৰ ফালে আক্ৰমণ কৰি মাইগ্ৰেইনৰ মূৰৰ বিষৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।\n*ই আমাৰ চুলি সৰা বা চুলিৰ অকাল পক্কতাৰ কাৰণো হব পাৰে ।\n*এই এলাৰ্জী যদি শ্বাস নলীৰ তলৰ অংশত গুছি যায় তাৰ পৰা ব্ৰংকিয়েল এজ্মাৰ সৃষ্টি হয়।\nযদিও ওপৰত উল্লেখ কৰা বেমাৰবোৰৰ নাম বা লক্ষণ ভিন ভিন হয় ইঁহতৰ কাৰণ একেটাই। সেইটো হৈছে এলাৰ্জী।\n#পৰীক্ষাগাৰত কৰিব লগীয়া পৰীক্ষা –\n*তেজৰ সম্পূৰ্ণ কোষৰ সংখ্যা নিৰ্ণয় (Complete blood count) ।এইটো পৰীক্ষাত তেজৰ ইওচিনোফিল নামৰ কোষৰ সংখ্যা বেছিকৈ ওলাব পাৰে।\n*IgE বা ImmunoglobulinE এন্টিবডিৰ পৰীক্ষাৰ সহায়ত মানুহজনৰ কি কি পদাৰ্থৰ প্ৰতি এলাৰ্জী আছে তাক পৰীক্ষা কৰা হয়।\n*কিছুমান ইনজেকচন লগোৱাৰ আগতে ছালত পৰীক্ষা (skin test) কৰিব দিয়া হয়।\n#এলাৰ্জীৰ প্ৰতিৰোধ – যি কাৰকৰ পৰা এলাৰ্জীৰ সৃষ্টি হয় সেই কাৰকৰ পৰা আতৰি থকাই একমাত্ৰ প্ৰতিৰোধ। লগতে আমি সুষম আহাৰ, ফলমূল, সেউজীয়া শাক পাচলি বেছিকৈ সেৱন কৰিব লাগে। ধূলি বালি বা প্ৰদূষিত বাতাবৰণৰ পৰা পাৰ্য্যমানে আতৰি থাকিব লাগে।\n#চিকিৎসা – আধুনিক চিকিৎসা ব্যৱস্থাত এণ্টি–হিষ্টামিনিক, ষ্টেৰইড ইত্যাদি ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু অতি ভয়াবহ Allergic reaction ৰ ক্ষেত্ৰত এপিনেফ্ৰিন নামৰ ঔষধ (injection) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও এলাৰ্জীৰ ফলত হোৱা বিভিন্ন লক্ষণ বা জটিলতাৰ বাবে সেই লক্ষণ বা জটিলতা অনুযায়ী চিকিৎসা কৰা হয়।\n#আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসা – আয়ুৰ্বেদত এই সমস্যাটোৰ প্ৰতিৰোধ তথা ইয়াৰ লক্ষণ আৰু জটিলতা অনুযায়ী বিভিন্ন ঔষধীৰ ব্যৱহাৰৰ উল্লেখ আছে। একক ঔষধীৰ ভিতৰত হৰিদ্ৰা, গুৰুচী, অাদা, পিপ্পলী, ক‘লা জালুক, দালচেনী, কণ্টকাৰী, বাসা, মূলেথি, তুলসী ইত্যাদিয়েই প্ৰধান।\n*শাস্ত্ৰীয় ঔষধ – লক্ষণ আৰু জটিলটাৰ ভিন্নতা অনুযায়ী তলৰ শাস্ত্ৰীয় ঔষধ সমূহ প্ৰয়োগ কৰা হয়, যেনে – হৰিদ্ৰা খণ্ড, ত্ৰিকটু চূৰ্ণ, শীতোপলাদি চূৰ্ণ, মুলেথি চূৰ্ণ, তালিসাদি চূৰ্ণ, গিলোই সত্ব, কৈশোৰ গুগ্গুল, নাৰদীয় লক্ষ্মীবিলাস ৰস, তংকন ভস্ম, স্ফটিকা ভস্ম, কণ্টকাৰী অৱলেহ, বাসা অৱলেহ, চিত্ৰক হৰিতকী অৱলেহ ইত্যাদি।\n*পেটেন্ট ঔষধী – চেপ্টিলিন, Immusante, লাৰ্জিনা, শীতপিত্তান্তক বটী ইত্যাদি ।\nওপৰত উল্লেখ কৰা ঔষধসমূহ চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ অবিহনে সেৱন কৰা অনুচিত। কাৰণ ভিন ভিন ৰোগী বা মানুহ অনুসৰি ঔষধো ভিন ভিন হয়।\nএভাৰেষ্ট গলিছে, প্ৰকট হৈছে অতীতৰ বহু পৰ্বতাৰোহীৰ মৃতদেহ


Class9Social Science Geography Chapter 1 ভূ-পৃষ্ঠৰ পৰিৱৰ্তন » Dev Library\nClass9Social Science Geography Chapter 1 ভূ-পৃষ্ঠৰ পৰিৱৰ্তন\nClass9Social Science Geography Chapter 1 ভূ-পৃষ্ঠৰ পৰিৱৰ্তন The answer to each chapter is provided in the list so that you can easily browse throughout different chapters Class9Social Science Geography Chapter 1 ভূ-পৃষ্ঠৰ পৰিৱৰ্তন, SEBA Class9Social Science Books Assamese Medium Question Answer and select needs one.\nAlso, you can read SCERT book online in these sections Solutions by Expert Teachers as per SCERT (CBSE) Book guidelines. These solutions are part of SCERT All Subject Solutions. Here we have given Class9Social Science Geography Chapter 1 ভূ-পৃষ্ঠৰ পৰিৱৰ্তন Solutions for All Subject, You can practice these here…\nপাঠ ১ ( সমাজ বিজ্ঞান ) ভূগোল\nপ্ৰশ্ন:- (১) ভূ-পৃষ্ঠৰ মহাদেশ আৰু মহাসাগৰৰ বিতৰণৰ এটি আভাস দিয়া ।\nউত্তৰঃ- পৃথিৱীৰ উপৰিভাগ মহাদেশ ( স্থলভাগ ) আৰু মহাসাগৰে ( জলভাগ ) গঠিত । ইয়াৰে ৭১ শতাংশ জলভাগে আৰু বাকী ২১ শতাংশ স্থলভাগে আগুৰি আছে। মহাদেশ কেইখনৰ ভিতৰ ভাগত সমভূমি, পাহাৰ-পৰ্বত, মালভূমি, নদী-উপত্যকা, মৰুভূমি, উপকূলীয় সমতল আদি দেখা যায়।\nসেইদৰে মহাসাগৰ কেইখনতো পানীত বুৰ গৈ থকা অৱস্থাত আছে মালভূমি, সমতল, গভীৰ খাত, পাহাৰৰ লানি, প্ৰবাল প্ৰাচীৰ আদি অৱয়ব । তদুপৰি মহাসাগৰত সৰু – ডাঙৰ বহুতো দ্বীপো দেখা যায় ।\nভূ – পৃষ্ঠ আৰু মহাসানক্ষকচকগৰৰ তলিৰ এইবোৰ অৱয়ব যুগ যুগ ধৰি ধৰি অহা কিছুমান প্ৰক্ৰিয়া বা ক্ৰিয়াৰ ফলত সৃষ্টি হৈছে । সময়ৰ গতিত এই অৱয়ববোৰৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে ।\nপ্ৰশ্ন:- (২) ভূ- পৃষ্ঠাৰ পৰিৱৰ্তন কিয় ঘটে ব্যাখ্যা কৰা ।\nউত্তৰ:- ভূ- পৃষ্ঠত কিছুমান বাহ্যিক আৰু আভ্যন্তৰীণ কাৰকৰ ফলত পৰিৱৰ্তন অহৰহ সংঘটিত হৈ থাকে। কিছুমান পৰিৱৰ্তন খুব লাহে লাহে হয় আৰু আন কিছুমান হঠাৎ বা কম সময়ৰ ভিতৰত হয় ।\nবাহ্যিক কাৰকবোৰ হ’ল – বতাহ, বৰষুণ সূৰ্যৰ উত্তাপ, হিমবাহ, নদী সাগৰৰ ঢৌ আদি ।\nআভ্যন্তৰীণ কাৰকবোৰ হ’ল – ভূমিকম্প আৰু আগ্নেয়গিৰিৰ উদ্গীৰণ আদি ।\nপ্ৰশ্ন:- (৩) বাহ্যিক কৰক মানে কি? কেইটামান বাহ্যিক কাৰকৰ নাম লিখা ।\nউত্তৰঃ- ভূ- পৃষ্ঠৰ পৰিৱৰ্তন বাহিৰৰ ফালৰ পৰা সংঘটিত হোৱাকে বাহ্যিক কৰক\nবোলে । কেইটামান বাহ্যিক কাৰকৰ নাম হ’ল – সুৰ্যৰ উত্তাপ, বতাহ, বৰষুণ, নদ-নদী, হিমবাহ, সাগৰৰ ঢৌ আদি ।\nতদুপৰি ভূ -পৃষ্ঠত থকা গছ – গছনি, জীৱ-জন্তু আদি জৈৱিক কাৰকেও ভূ পৃষ্ঠৰ পৰিৱৰ্তনত কম- বেছি পৰিমাণে অৰিহণা যোগায় ।\nপ্ৰশ্ন:- (৪) ভূমিকম্প আৰু আগ্নেয় উদ্গীৰণক কিয় আভ্যন্তৰীণ কাৰক বুলি কোৱা হয়?\nউত্তৰঃ- আভ্যন্তৰীণ কাৰকবোৰ আমি নেদেখাকৈ পৃথিৱীৰ অন্তৰ্ভাগত ক্ৰিয়া কৰি থাকে । আভ্যন্তৰীণ কাৰকবোৰৰ ভিতৰত ভূমিকম্প আৰু আগ্নেয় উদ্গীৰণ প্ৰধান। আভ্যন্তৰীণ কাৰকবোৰে মহাদেশৰ অন্তৰ্ভাগৰ লগতে মহাসাগৰৰ তলিৰ অন্তৰ্ভাগতো ক্ৰিয়া কৰিব পাৰে ।\nএইবোৰ কৰকে সাধাৰণৰতে ভূ- পৃষ্ঠৰ লগতে মহাসাগৰৰ তলি ভাগতো অসমান কৰি ৰখাত অৰিহণা যোগায় । ভূমিকম্প সংঘটিত হ’লে মহাদেশৰ বা মহাসাগৰৰ তলি ভাগৰ কোনো অংশ উঠি আহিব পাৰে । আগ্নেয় উদ্গীৰণ সংঘঠিত হ’লে ভূমিকম্প হয় আৰু সংশ্লিষ্ট ঠাইত আগ্নেয় গিৰিৰো সৃষ্টি হয় ।\nআভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াবোৰৰ অন্তৰালত এটা মূল প্ৰক্ৰিয়া জড়িত হৈ আছে যাক ফলকবোৰ গতিশীল হোৱাৰ কাৰণেই প্ৰধানকৈ ভূমিকম্প আৰু আগ্নেয়গিৰিৰ সৃষ্টি হয় । সেয়েহে ভূমিকম্প আৰু আগ্নেয় উদ্গীৰণক আভ্যন্তৰীণ কাৰক বুলি কোৱা হয় ।\nপ্ৰশ্ন:- (৫) নদী অৱবাহিকা বুলিলে কি বুজায় ? নদী অৱবাহিকাৰ এটি চিত্র আঁকা ।\nউত্তৰ:- এখন নদীয়ে ইয়াৰ উপনদী, শাখানদী, আদিৰ যোগেদি একো একোটা এলেকাৰ পানী কঢ়িয়াই নিয়ে । এনেদৰে এখন নদীয়ে পানী কঢ়িয়াই নিয়া একোটা এলেকাক অৱবাহিকা বুলি কোৱা হয়। একোখন নদীৰ ক্ৰিয়া সাধাৰণতে অৱবাহিকাতে সীমাবদ্ধ হৈ থাকে ।\nSOURCES: নদী অৱবাহিকাৰ এটি চিত্র\nপ্রশ্ন:- (৬) উপনদী কি ? ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দুখন প্ৰধান উপনদীৰ নাম লিখা ।\nউত্তৰ:- উৎসৰ পৰা সমভূমিৰ মাজেৰে বৈ অহা প্ৰধান নদীসমূহত মিলিত হোৱা শাখা – নদীসমূহক উপনদী বোলে । ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দুখন প্ৰধান উপনদী হ’ল –\n(১) পুঠিমাৰি আৰু\n(২) ভৰলু ।\nপ্ৰশ্ন:- (৭) নদীৰ খনন কাৰ্যৰ এটি আভাস দিয়া।\nউত্তৰঃ- নদী এখনে উচ্চভূমিৰ থিয় চালেৰে নামি আহি মৃদু ঢালযুক্ত ভৈয়ামৰত প্ৰৱেশ কৰাৰ পিছত ইয়াৰ খনন কাৰ্যৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে । কাৰন উচ্চভূমি অঞ্চলত নদীৰ গতিবেগ প্রৱল, গতি পথ ঠেক আৰু দ । সেয়েহে ভৈয়ামলৈ ঢাল কমি অহাৰ বাবে নদীৰ গতিবেগ হ্ৰাস পাই আহে আৰু সোঁতে কঢ়িয়াই অনা গেদবোৰ ক্ৰমে জমা হ’বলৈ ধৰে ।\nইয়াৰ ফলত নদীৰ গভীৰতা কমি আহে । এনেদৰে নদীৰ গভীৰতা কমি অহাৰ ফলত পানীভাগ বোৱাই নিয়াৰ কাৰণে নদীয়ে দুয়োপাৰত খনন কাৰ্য চলাই গতিপথ বাহলাবলৈ বাধ্য হয় । নদীৰ এনেদৰে হোৱা খনন কাৰ্যকে পাৰ খনন বা পাৰ্শ্বখনন বোলা হয় ।\nপ্রশ্ন :- (৮) নদীৰ পাৰ্শ্বখনন বুলিলে কি বুজায় ।\nউত্তৰঃ- উচ্চ ভূমিৰ থিয় ঢালেৰে বৈ আহি ভৈয়ামত প্ৰৱেশ কৰাৰ পিছত নদীৰখনন শক্তিৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে । কাৰন উচ্চভূমি অঞ্চলত নদীৰ গতিবেগ প্রৱল, গতি পথ ঠেক আৰু দ। সেয়েহে ভৈয়ামলৈ ঢাল কমি অহাৰ বাবে নদীৰ গতিবেগ হ্ৰাস পাই আহে আৰু সোঁতে কঢ়িয়াই অনা গেদবোৰ ক্ৰমে জমা হ’বলৈ ধৰে ।\nইয়াৰ ফলত নদীৰ গভীৰতা কমি আহে । এনেদৰে নদীৰ গভীৰতা কমি অহাৰ ফলত পানীভাগ বোৱাই নিয়াৰ কাৰণে নদীয়ে দুয়োপাৰত খনন কাৰ্য চলাই গতিপথ বাহলাবলৈ বাধ্য হয় । নদীৰ এনেদৰে হোৱা খনন কাৰ্যকে পাৰ খনন বা পাৰ্শ্বখনন বোলা হয় । গৰাখহনীয়া নদীৰ পাৰ্শ্বখননৰে পৰিণতি ।\nপ্ৰশ্ন :- (৯) অশ্বখুৰা হ্ৰদ কি ? চিত্ৰৰ সহায়ত ইয়াৰ সৃষ্টি কেনেকৈ হয় বুজোৱা ।\nউত্তৰঃ- এখন নদী সমতলৰ মৃদু ঢালেদি বৈ যাওঁতে ইয়াৰ গতিপথ স্বাভাৱিকতে একা-বেঁকা হৈ পৰে । ইয়াৰ উপৰিও নদীৰ পাৰ্শ্বখনন কাৰ্যই ইয়াৰ গতিপথ আৰু অধিক একা-বেঁকা কৰি তোলে । নদীৰ এনে গতিক বক্রগতি বা সৰ্পিল গতি বুলি কোৱা হয় । নদীৰ এই গতি ইমানেই ভাঁজযুক্ত হৈ পৰে যে কোনো কোনো ঠাইত বাৰিষাৰ বৃহৎ পৰিমাণৰ পানী কম সময়ৰ ভিতৰত নদীখনে কঢ়িয়াব নোৱাৰাত পৰে ।\nসেই সময়তে নদীয়ে নিজৰ গতি পোন কৰি গতিপথৰ ভাঁজ থকা অংশ এৰি দিয়ে । নদীয়ে এৰি দিয়া অংশ কিছুমান পিছলৈ হ্ৰদ বা বিলৰ ৰূপ লয় । এনেদৰে ঘোঁৰাৰ খুৰা আকৃতিৰ ৰূপ লোৱা হ্ৰদ বা বিলকে অশ্বখুৰা হ্ৰদ বোলা হয় ।\nআমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ ত কলৰাডো নদীয়ে সৃষ্টি কৰা এটা অশ্বখুৰা হ্ৰদ\nপ্ৰশ্ন:- (১০) প্লাৱনভূমি কি আৰু ইয়াৰ সৃষ্টি কেনেকৈ হয় লিখা ।\nউত্তৰঃ- প্লাৱনভূমি হ’ল নদীৰ অৱক্ষেপন কাৰ্যৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা একধৰণৰ অসমতল ভূমি । অৰ্থাৎ নদীৰ মধ্যগতি আৰু নিম্নগতি অংশত নদীৰ গতিপথৰ দুয়োপাৰে যুগ যুগ ধৰি জমা হোৱা গেদ । এই গেদদসমূহ নদীৰ মধ্যগতি আৰু নিম্নগতি অংশত গতিপথৰ দুয়োপাৰে জমা হোৱাৰ ফলত প্লাৱন ভূমিৰ সৃষ্টি হয় ।\nএইবোৰেই কালক্ৰমত এক প্ৰকাৰৰ সমভূমি গঢ়ি তোলে আৰু এই সমভূমিকে প্লাৱনভূমি বুলি কোৱা হয় । এই প্লাৱন ভূমিবোৰ সাৰুৱা আৰু কৃষিৰ বাবে উপযোগী ।\nপ্রশ্ন :- (১১) নদীৰ গতিপথৰ ক‘ত কেনেকৈ বালিচৰৰ সৃষ্টি হয় লিখা ।\nউত্তৰঃ- নদীৰ বুকুত বালি – বোকা জমা হৈ সৃষ্টি হোৱা বালিচৰবোৰ (sand bars) বহুতো দিশৰপৰা তাৎপৰ্য্যৰ্পূৰ্ণ । বালিচৰবোৰ কেতিয়াবা নৈৰ দাঁতিত আৰু কেতিয়াবা মাজভাগত গঢ়ি উঠে । এইবোৰ সাধাৰণতে অস্থায়ী আৰু বিভিন্ন আকাৰ – আকৃতিৰ । বাৰিষা নৈৰ প্ৰবল সোঁতে বালিচৰবোৰৰ আকাৰ – আকৃতিৰ পৰিৱৰ্তন ঘটায় ।\nখৰালিকালত নদীৰ পানী নামি আহিলে বালিচৰবোৰ ভালদৰে ওলাই পৰে । আমাৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বুকুত সৰু – বৰ অসংখ্য বালিচৰ দেখা যায় । কামৰূপ আৰু নলবাৰী জিলাৰ মাজত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বুকুত কালাৰদিয়া নামৰ দ্বিতীয় মাজুলীসদৃশ আন এটা বালিচৰ দেখা যায়।\nপ্ৰশ্ন :- (১২) ব–দ্বীপৰ সৃষ্টি কেনেকৈ হয় লিখা ।\nউত্তৰঃ- নৈৰ মোহনাত গেদ জমা হৈ সৃষ্টি হোৱা দ্বীপবোৰ ভৌগোলিকদিশৰ পৰা বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ । উপকূলৰ কাষৰীয়া অগভীৰ সাগৰত , য’ত নৈ গৈ পৰে , তাতেই নৈয়ে কঢ়িয়াই অনা গেদ জমা হৈ দ্বীপৰ সৃষ্টি হয় । এই দ্বীপবোৰৰ আকৃতি অসমীয়াৰ ‘ব’ ৰ দৰে । সেয়ে এই দ্বীপবোৰক ব-দ্বীপ বোলা হয় ।\nপ্ৰশ্ন :- (১৩) মৰুভূমিত বতাহৰ ক্ৰিয়া কিয় প্ৰবল লিখা ।\nউত্তৰঃ- মৰুভূমিত উদ্ভিদৰ আৱৰণ অতি পাতলীয়া হোৱাৰ কাৰণে মৰু পৃষ্ঠত বতাহে সহজে ক্ৰিয়া কৰিব পাৰে । ধূলি – বালিবোৰ বতাহে অনায়াসে এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ কঢ়িয়াই নিব পাৰে । এনেদৰে কোনো অংশৰ পৰা ধূলি – বালি উৰুৱাই নিয়া কাৰ্যক অৱনমন বোলে । অৱনমন প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলত মৰু অঞ্চলত সঘনে ধূলিৰ ধুমুহাৰ উদ্ভৱ হয় ।\nএনেদৰে অৱনমন প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলত মৰু অঞ্চলত বতাহৰ ক্ৰিয়া প্ৰবল হয় ।\nপ্ৰশ্ন :- (১৪) অৱনমন বুলিলে কি বুজায় ।\nউত্তৰঃ- মৰুভূমিত উদ্ভিদৰ আৱৰণ অতি পাতলীয়া হোৱাৰ কাৰণে মৰু পৃষ্ঠত বতাহে সহজে ক্ৰিয়া কৰিব পাৰে । ধূলি – বালিবোৰ বতাহে অনায়াসে এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ কঢ়িয়াই নিব পাৰে । এনেদৰে কোনো অংশৰ পৰা ধূলি – বালি উৰুৱাই নিয়া কাৰ্যক অৱনমন বোলে ।\nপ্ৰশ্ন :- (১৫) বালিয়াৰিৰৰ সৃষ্টি কেনেকৈ হয় ।\nউত্তৰঃ- অৱনমন প্ৰক্ৰিয়াৰে কঢ়িয়াই নিয়া ধূলি-বালিবোৰ যি ঠাইত জমা হয় , তাত মৰু পৃষ্ঠ ক্ৰমে ওখ হৈ পাহাৰৰ ৰূপ ল’ব পাৰে । এনে পাহাৰক বালিৰ পাহাৰ বা বালিয়াৰি বুলি কোৱা হয় । বতাহৰ ধৰ্ম , গতিপথ , শক্তি আৰু উদ্ভিদৰ আৱৰণ আদিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বালিৰ পাহাৰৰ আকাৰ-আকৃতি বেলেগ বেলেগ হয় । তদুপৰি মৰুভূমিবোৰৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ একে নোহোৱাৰ কাৰণেও বালিৰ পাহাৰবোৰৰ মাজত পাৰ্থক্য দেখা ।\nপ্রশ্ন :- (১৬) ইনছেলবাৰ্গ কি ?\nউত্তৰঃ- ইনছেলবাৰ্গ হৈছে মৰুভূমিত অৱস্থিত একো একোটা খায়প্ৰাপ্ত চাপৰ পাহাৰ । জাৰ্মান শব্দ ‘ইনছেলবাৰ্গ’ ৰ অৰ্থ হৈছে দ্বীপৰ দৰে অকলশৰীয়া পাহাৰ বা পৰ্বত ।\nপ্ৰশ্ন:- (১৭) হিমবাহৰ সংজ্ঞা দিয়া আৰু নদীৰ লগত ইয়াৰ পাৰ্থক্য কি লিখা ।\nউত্তৰঃ- পৃথিৱীৰ অতি শীতল অঞ্চলবোৰ উপৰিভাগ বৰফে ঢাকি ৰাখিছে । এনে অঞ্চলবোৰৰ ভিতৰত দুই মেৰু অঞ্চল আৰু অতি ওখ পৰ্বতবোৰৰ উচ্চ অংশবোৰ পৰে । এইবোৰত বৃহৎ পৰিমাণৰ বৰফ তৰপে তৰপে জমা হৈ আছে । সাধাৰণতে এনেদৰে জমা হৈ থকা বৰফবোৰ ভূ- পৃষ্ঠৰ ঢাল অনুসৰি লেহেম গতিৰে নামি আহে। এনেদৰে নামি অহা বৰফকে হিমবাহ বুলি কোৱা হয় ।\nনদী আৰু হিমবাহৰ মাজত থকা পাৰ্থক্যবোৰ হ’ল –\n(ক) নদীৰ সোঁত প্ৰবল গতিৰ আৰু হিমবাহৰ সোঁত লেহেম গতিৰ ।\n(খ) নদী হ’ল বোৱতী পানীয়ে সৃষ্টি কৰা এক জলৰাশি আৰু হিমবাহ হ’ল জমা হৈ থকা এক হিম খণ্ড\n(গ) নদী গ্ৰীষ্ম প্ৰধান অঞ্চলত থাকে আৰু হিমবাহ শীত প্ৰধান অঞ্চলতহে থাকে ।\nপ্ৰশ্ন :- (১৮) গ্ৰাব কি ? চিত্ৰ আঁকি বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ গ্ৰাববোৰ দেখুওৱা ।\nউত্তৰঃ – হিমবাহে বৰফৰ উপৰি অন্য বহুতো পদাৰ্থ কঢ়িয়াই আনে । এনেদৰে কঢ়িয়াই অনা বৰফৰ বাহিৰে অন্য পদাৰ্থবোৰকে সামাজিকভাৱে গ্ৰাব বোলা হয় । গ্ৰাব চাৰিপ্ৰকাৰৰ যেনে –\n(১) ভূমিগ্ৰাব:- হিমবাহ উপত্যকাৰ তালিয়েদি বৈ অহা গ্ৰাবক ভূমিগ্রাব বোলা হয়।\n(২) পাৰ্শ্ব গ্ৰাব :- হিমবাহৰ দাঁতিয়েদি বৈ অহা গ্ৰাবক পাৰ্শ্বগ্রাব বুলি কোৱা হয়।\n(৩) মধ্য গ্ৰাব:- কেতিয়াবা কোনো বিশেষ ঠাইত দুফালৰপৰা দুটা হিমবাহ মিলি দুয়োটাৰে পাৰ্শ্বগ্রাব সংযোজিত হৈ ডাঙৰ হিমবাহটোৰ মাজেৰে উঠি যাবলৈ ধৰে। এনে গ্ৰাবক মধ্যগ্রাব বুলি কোৱা হয়।\n(৪) প্ৰান্ত গ্ৰাব:- হিমবাহৰ শেষৰ সীমাত জমা হোৱা গ্ৰাবক প্ৰান্তগ্রাব বোলে।\nহিমবাহ উপত্যকা আৰু বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ গ্ৰাব\nপ্ৰশ্ন :- (১৯) হিমবাহৰ ক্ৰিয়াৰ ফলত জোঙা শৃংগৰ সৃষ্টি কেনেকৈ হয় লিখা ।\nউত্তৰঃ – পাৰ্বত্য বা উপত্যকা হিমবাহবোৰ প্ৰধানকৈ ইউৰোপৰ আল্পছ উত্তৰ আমেৰিকা ৰকি আৰু এছিয়াৰ হিমালয় অঞ্চলত দেখা যায় । এইবিধ হিমবাহ সাধাৰণতে দুশাৰী পৰ্বতৰ মাজৰ উপত্যকাৰে নামি আহে । এনে হিমবাহে বৰফখণ্ডৰ লগতে সৰু – বৰ শিল , বালি , জৈৱিক পদাৰ্থ আদি কঢ়িয়াই আনে ।\nহিমবাহৰ গতিপথ দীঘলীয়া । পথালীয়ে ইয়াক U আকৃতিৰ হোৱা দেখা যায় । বাহিত পদাৰ্থৰ দ্বাৰা ঘটা প্ৰৱল ঘর্ষণৰ ফলত গতিপথ গভীৰ আৰু থিয় ধৰণৰ হয় । কোনো কোনো পৰ্বতৰ গাৰে কেইবাটাও হিমবাহ নামি আহিব পাৰে । তেতিয়া সকলো ফালৰপৰা চলা খননৰ ফলত পৰ্বতৰ শীৰ্ষাঙশ চোকা জোঙৰ দৰে হয় ।\nএইবোৰক হিমবাহে সৃষ্টি কৰা শৃংগ বোলা হয় । আল্পছ আৰু হিমালয় পৰ্বতত এনে ক্ষয়জনিত জোঙা শৃংগ বহুতো আছে ।\nপ্ৰশ্ন :- (২০) উপকূল কাক বোলে ?\nউত্তৰঃ- সাগৰ মহাসাগৰৰ পাৰ বা তীৰক উপকূল ( Coast) বোলা হয় ।\nপ্ৰশ্ন🙁২১) বালিয়াতট কি ? ইয়াৰ গুৰুত্ব সম্বন্ধে লিখা ।\nউত্তৰঃ- উপকূলৰ তট অংশত জমা হোৱা গেদ, বিশেষকৈ বালিৰ পৰিমাণ বেছি হ’লে তাত স্বাভাৱিকভাৱেই এক প্ৰকাৰৰ সমতল সদৃশ অৱয়ৰ সৃষ্টি হয় । প্ৰধানকৈ বালি জমা হৈ সৃষ্টি হোৱা কিছু ঢালযুক্ত এনে অৱয়বক বালিয়াতট বুলি কোৱা হয় ।\nসাগৰৰ উত্তাল তৰংগ আৰু উভতনি ঢৌৰ মিলিত ক্ৰিয়াৰ ফলত উপকূলত এনে ধৰণৰ অৱয়ব গঢ়ি উঠে । এই ধৰণৰ তটৰ বালি অতি মিহিৰ পৰা শিলৰ আকাৰ হ’ব পাৰে । উপকূলৰ বালিয়াতটবোৰে মানুহক বিনোদনৰ কাৰণে আকৰ্ষণ কৰে ।\nপ্ৰশ্ন:- (২২) সাগৰ– মহাসাগৰৰ ঢৌৱে উপকূলৰ কেনে ধৰণে পৰিৱৰ্তন সাধন কৰে চমুকৈ লিখা ।\nউত্তৰঃ- সাগৰ – মহাসাগৰৰ উপকূল অঞ্চল তিনিটা প্ৰধান কাৰকৰ দ্বাৰা ক্ৰিয়া কৰি উপকূল অঞ্চলৰ ব্যাপক পৰিৱৰ্তন সাধন কৰে । এই কাৰক তিনিটা হ’ল –\n(খ) বতাহ আৰু\nএই তিনিটা কাৰকৰ ভিতৰত সাগৰৰ ঢৌৱে অহৰহ ক্ৰিয়া কৰি উপকূল অঞ্চলৰ যথেষ্ট পৰিৱৰ্তন সাধন কৰে। অৱশ্যে পৃথিৱীৰ সকলো উপকূলতে ঢৌৱে প্ৰভাৱ একে নহয় ।\nউপকূলৰ ভূতাত্বিক গঠন, কাষৰীয়া সাগৰৰ গভীৰতা, নৈৰ উপস্থিতি , বতাহৰ ক্ৰিয়া, উপকূলীয় উদ্ভিদৰ আৱৰণ আদি বহুতো কাৰকৰ ওপৰত ঢৌৰ ধৰ্ম আৰু প্ৰাবল্য নিৰ্ভৰ কৰে । ঢৌৰ ক্ৰিয়াৰ ফলতেই সাগৰ – মহাসাগৰৰ উপকূলত কিছুমান অৱয়বৰ সৃষ্টি হৈছে । উপকুলত সৃষ্টি হোৱা এই অৱয়ববোৰৰ কিছুমান ক্ষয়জনিত আৰু কিছুমান অৱক্ষেপণজনিত হয় ।\nসাগৰ – মহাসাগৰৰ ঢৌৱে ক্ৰিয়া কৰি উপকূলৰ তট অংশত বালিয়া তট অৱয়বৰ সৃষ্টি কৰে । উপকূল অঞ্চল পাহাৰীয়া আৰু টান শিলেৰে গঠিত হ’লে ঢৌৱে থিয় গৰাৰ সৃষ্টি কৰে ।\nপ্ৰশ্ন:- (২৩) তলত দিয়া কাৰক আৰু অৱয়ববোৰৰ কোনটো কাৰ সৃষ্টি কাড় চিনেৰে দেখুওৱা ।\nনদী – প্লাৱনভূমি\nবতাহ – ব – দ্বীপ\nহিমবাহ – জোঙা শৃংগ\nV – উপত্যকা\nসাগৰৰ ঢৌ – অশ্বখুৰা হ্ৰদ\nU – উপত্যকা\nউত্তৰঃ (ক) নদী – (১) প্লাৱনভূমি\n(২) ব – দ্বীপ\n(৪) অশ্বখুৰা হ্ৰদ\n(খ) বতাহ – (১) ইনছেলবাৰ্গ\n(২) বালিৰ পাহাৰ\n(গ) হিমবাহ – (১) পাৰ্শ্বগ্ৰাব\n(২) জোঙা শৃংগ\n(৩) U – উপত্যকা\n(৪) V – উপত্যকা\n(ঘ) সাগৰৰ ঢৌ – (১) বালিয়াতট\n(২) উপকূল ।\nপ্ৰশ্ন:- (২৪) ভূ – পৃষ্ঠত ভবিষ্যতে কেনে ধৰণৰ পৰিৱৰ্তন ঘটিব পাৰে চিন্তা কৰি লিখা ।\nউত্তৰঃ- ভূ-পৃষ্ঠত বাহ্যিক আৰু আভ্যন্তৰীণ কাৰকবোৰে অবিৰতভাৱে ভূ-পৃষ্ঠৰ পৰিৱৰ্তন সাধন কৰি আছে। সাধাৰণতে আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াবোৰ হঠাতে ভূ – পৃষ্ঠৰ ব্যাপক পৰিৱৰ্তন সাধন কৰে। এনে প্ৰক্ৰিয়াই ( ভূমিকম্প, আগ্নেয় উদ্গীৰণ ) প্ৰায়ে ভূ – পৃষ্ঠৰ সমতা নষ্ট কৰি ইয়াক ঠাই বিশেষে ওখ – চাপৰ কৰি তোলে ।\nআনহাতে বাহ্যিক কাৰকবোৰ নানা প্ৰকাৰে ক্ৰিয়া কৰি ভূ – পৃষ্ঠৰ ওখ ঢাপবোৰ কমাই আনি ইয়াক সমতা প্ৰদান কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে ।\nবাহ্যিক আৰু আভ্যন্তৰীণ কাৰকবোৰে ক্ৰিয়া কৰি থকাৰ বাবে আমাৰ পৃথিৱীৰ উপৰিভাগে বৰ্তমানৰ ৰূপ পৰিগ্ৰহন কৰিছে । এইবোৰ কাৰকে ভৱিষ্যতেও ক্ৰিয়া কৰি ভূ – পৃষ্ঠৰ ৰূপৰ পৰিৱৰ্তন সাধন কৰে ।