Апавяданне Сяргея Пальчэўскага пра абарону Курапат 2017-га года | Малады Фронт\nЖылі мы з Арцёмам на іншым канцы Менска, на вуліцы Ландэра, што недалёка ад кальцавой. Здымалі аднапакаёўку ў Славаміра Адамовіча, паэта, першага палітвязня Беларусі. Браў ён недорага, але галоўнае канешне сама асоба гаспадара — аўтар верша «Забіць прэзідэнта», кіраўнік «Правага рэваншу», ён зашыў сабе рот на мітынгу ў знак пратэсту. Адным словам — наш чалавек, як казаў генерал Фралоў — «настаяшчы адмарозак». Дарэчы, не ведаю, як там раней было ў маладафронтаўцаў, але для нашай хвалі «адмарозак» было амаль што ганаровым тытулам, якому мы імкнуліся адпавядаць. Прыемна было лічыць сябе самымі рашучымі, бескампраміснымі змагарамі-адмарозкамі ва ўсёй Беларусі. Вось Славамір і быў для нас тым «адмарозкам», на якога трэба было раўняцца. Жыць у яго кватэры было для нас нават гонарам. І вось з гэтай кватэры легендарнага змагара Адамовіча мы і рушылі ў наш шлях да Курапатаў.\nДашкевіч нас папярэдзіў, што гэта будзе вельмі складаная і цяжкая акцыя, што яна можа зацягнуцца на невядома які тэрмін. Падобная акцыя пратэсту ў Курапатах у 2001 — 2002 гадах цягнулася 9 месяцаў. Трэба сказаць, што я неяк несур’ёзна паставіўся да папярэджанняў Змітра, бо мой асабісты досвед удзелу ў акцыях Маладога фронту за 2016 год сведчыў, што ўсё гэта не павінна зацягнуцца надоўга і да вечара таго ж дня мы ўжо будзем у якім-небудзь РАУСе. І максымум, што нам гэта можа каштаваць, — гэта некалькі содняў адміністрацыйнага арышту за несанкцыянаванае мерапрыемства. Але ў гэты час яшчэ дзейнічала так званая «лібералізацыя» ў палітыцы ўладаў, сутнасць якой заключалася ў тым, што палітычных актывістаў перасталі садзіць на содні за пратэстныя акцыі, а давалі толькі штрафы.\nВыкарыстоўваючы гэтую сітуацыю з «лібералізацыяй», Малады Фронт разгарнуў у 2016-м годзе вельмі бурную дзейнасць. І я ў гэтай дзейнасці прымаў непасрэдны ўдзел. Па дадзеным праваабарончага цэнтру «Вясна» мяне прыцягвалі да адміністрацыйнай адказнасці ў 2016-м годзе каля дваццаці разоў. І ва ўсіх гэтых выпадках я абмяжоўваўся штрафамі. Такім чынам, каб сесці на содні трэба было яшчэ пастарацца.\nТаму мы з Арцёмам асабліва не рыхтаваліся да сур’ёзнага супрацьстаяння. У панядзелак 20 лютага падняліся недзе, а 6-й раніцы і пачалі збірацца. Апрануліся як заўсёды, але гэтае «заўсёды» не было разлічана на шматгадзіннае стаянне на марозе, таму, можна сказаць, што былі лёгка апрануты. Ехалі на 76-ай маршрутцы праз увесь горад з Ландэра да Мірашнічэнкі, дзе на прыпынку сустрэліся з Крэмам, Уладзем і Раманычам. Патэлілі Дашкевічу. Ён ужо быў на месцы. Мы па-ціху рушылі ў бок будоўлі. Па дарозе сустрэлі журналістаў з Радыё Свабода, якіх загадзя запрасіў Дашкевіч і якія, таксама як і мы, шукалі яго. Акрамя журналістаў, нас таксама сустракалі аператары са спецслужб. Але нам ніхто не перашкаджаў, нас не скруцілі на подступах да будоўлі, ці каля пад’ездаў, як гэта звыкліся практыкаваць спецслужбы, таму стала зразумела, што нам дадуць правесці акцыю.\nПершым чынам мы пачалі ставіць намёт. Абралі месца акурат пасярод будпляцоўкі, каб як мага больш перашкаджаць будаўнікам. Намёт, трэба адзначыць, выглядаў камічна: невялічкі, стары вайсковы намёт, які прамакаў ушчэнт. У ім з цяжкасцю маглі змясціцца два чалавекі. Да намёта прымацавалі бела-чырвона-белы сцяг, які па памерах быў амаль як сам намёт. Намалявалі шыльдачку «Абарона Курапатаў», якую ўтачылі каля намёта.\nБудаўнікі пачалі падцягвацца на працу акурат, калі мы там пачалі сваю кіпучую дзейнасць. Глядзелі на нас здзіўлена, але пакуль нічога не казалі, спакойна рыхтаваліся да працы.\nУ гэты ж час ішлі на працу і мясцовыя жыхары. Спыняліся, выказвалі нам сваю незадаволенасць будоўляй і ішлі далей. Нехта з жыхароў прылеглых дамоў прынёс нам гарбату ў тэрмасе.\nПрыкладна ў гэты час да нас далучыўся першы неабыякавы грамадзянін. Яго звалі Сяргей. Вучыўся на апошнім курсе філасофскага факультэта БДУ. Мы яго так і называлі між сабой — Філосаў. Ён прыйшоў літаральна праз пару гадзін пасля таго, як Дашкевіч запрасіў ў фэйсбуку далучацца да нашай акцыі пратэсту. Увесь першы дзень абароны Курапатаў Філосаў быў з намі. Прычым не проста быў і аказваў маральную падтрымку, як большасць з тых, хто так ці інакш за ўвесь час спрычыніўся да гэтага пратэсту, а браў непасрэдны ўдзел ў фізічным супрацьстаянні з будаўнікамі, чым нам вельмі моцна дапамог.\nТым часам, будаўнікі перасталі працаваць з дошкамі праз тое, што мы на іх сядзелі, затое пачала працаваць тэхніка. На тэрыторыю будоўлі заехаў МАЗ з поўным кузавам пяску. Адзіным варыянтам спыніць яго працу — было стаць на яго шляху і не даваць яму праехаць. Мы кінуліся да МАЗа, фактычна пад колы. Ён спыніўся.\nНейкі час будаўнікі вырашалі, што рабіць далей. Потым брыгадзір даў каманду выгружаць проста на тым месцы, дзе грузавік спыніўся. Кузаў МАЗа пачаў падымацца. Частка з нас сталі ззаду грузавіка такім чынам, каб пясок высыпаўся проста на іх, калі кіроўца працягне выгружаць кузаў. Пасля гэтых нашых захадаў разгрузка спынілася. Але па тэрыторыі будоўлі пачаў рухацца нейкі маленькі трактар з дапамогай якога будаўнікі выкопвалі ямы пад слупы для плота. Я кінуўся да гэтага трактара, адчыніў кабіну, ускочыў на яго і крыкнуў кіроўцу: «Глушы! Вы тут працаваць не будзеце!» Пасля нядоугіх перамоваў, кіроўца заглушыў трактар і пайшоў раіцца з брыгадзірам. Тым часам, пакуль наша увага была адцягнута трактарам, грузавік, які мы спынілі, выгрузіў пясок і з’ехаў.\nНедзе каля дванаццатай гадзіны на будпляцоўку прыехалі два чалавекі ў цывільным і пачалі насіць бярвенні. Выглядалі яны дзіўна для гэтай справы. У пухавых куртках, скураных туфлях. Але казалі, што яны будаўнікі. Мы залезлі на бярвенні, каб перашкодзіць ім іх цягаць. Так пачалася наша першая бойка з будаўнікамі. Хаця бойкай гэта можна назваць толькі з нацяжкай. Ніхто нікога не біў, але вельмі моцна штурхалі адзін аднаго, вырывалі бярвенні. У момант, калі эмоцыі дасягнулі піку і з высокай доляй верагоднасці ўсё магло перарасці ў сапраўдную бойку, паміж варагуючымі бакамі нечакана з’явіўся міліцыянт у цывільным, і, як у амерыканскіх фільмах пра копаў, выцягнуў руку з адкрытай ксівай і выкрыкнуў: «Усім стаяць! Міліцыя!» Потым прадставіўся і пачаў усіх пужаць адказнасцю за злоснае хуліганства. Дарэчы, гэтага міліцыянта я памятаю яшчэ з 2014-га года. Цімур яго завуць. Ён мяне на пікеце арыштоўваў. Я тады атрымаў 10 содняў. Пасля ўсіх міліцыянтаў у цывільным, якія нас здымалі падчас нашай Курапацкай варты, мы называлі цімураўцы, альбо Цімур і яго каманда, па аналогіі з аднайменнай аповесцю Гайдара.\nМы ўжо палову дня на той момант мітынгавалі, але міліцыя не спяшалася нас адвозіць у пастарунак. Хаця будаўнікі нам самі казалі, што разоў 10 ужо выклікалі на нас АМАП. Можа такая цікавая сітуацыя склалася таму, што Лукашэнка акурат у гэты дзень паляцеў адпачываць у Сочы, дзе павінен быў прабыць цэлы тыдзень, і спецслужбы без вярхоўнага не ведалі, што рабіць, чакалі прыезду. Калі сапраўды так, гэта сведчыла б пра нетрываласць дыктатарскага рэжыму ў Беларусі. Прыбяры аднаго чалавека — і праца дзяржаўных органаў паралізуецца.\nПадзеі, якія адбываліся тут, у Курапатах, паступова прыцягвалі ўвагу грамадства. Пачалі прыязджаць іншыя людзі, прадстаўнікі СМІ, блогеры. Прыехалі Эдуард Пальчыс, Павел Севярынец. Калі прыехаў Павел, мне нават псіхалагічна лягчэй стала. Справа ў тым, што натхняючы нас лідэр — Зміцер Дашкевіч — праз пару гадзін пасля пачатку акцыі з’ехаў: былі ў яго нейкія справы па працы. Таму самую дзвіжуху ён прапусціў, то бок, у бойцы з будаўнікамі ў туфельках не ўдзельнічаў. Таму прыезд Паўла дадаў мне моцы. Трэба адзначыць, што ўсведамленне таго, што нас мала і нас атачаюць плотам, што нас раней ці пазней забярэ АМАП, вельмі моцна прыгнечвала. Нервы былі на мяжы. Калі прыехаў Севярынец, я папрасіў, каб ён памаліўся за нас. Я ведаю Паўла, як вельмі веруючага і добрага чалавека, і нават простая яго прысутнасць неяк супакойвала.\nНашай задачай стала перашкодзіць будаўнікам дабудаваць плот. Мы чапляліся за металічныя канструкцыі і сваімі целамі не давалі ім звязваць секцыі плоту дротам. Будаўнікі спрабавалі нас адцягваць. Зноў пачалася штурханіна. Прыкладна ў гэты час прыехаў Дашкевіч. Пасля некалькіх сутычак з будаўнікамі адзін з іх сказаў Змітру: «Дайце нам дапрацаваць да 17-й гадзіны. Працоўны дзень скончыцца і мы паедзем дадому, а вы рабіце тут, што хочаце». Дашкевіч пагадзіўся з прапановай — і мы перасталі перашкаджаць будаўнікам. Па-першае, за цэлы дзень усе стаміліся ад фізічнага супрацьстаяння на холадзе і слаце. Па-другое, разлічвалі ўначы разабраць плот. Такая тактыка была падказаная досьведам Дашкевіча: менавіта так рабілі ў 2001 — 2002 гадах першыя абаронцы Курапатаў.\nНічога не заставалася, як зноў распачаць супрацьстаянне. Пачаліся бойкі. Але праз некаторы час будаўнікі закрылі апошнюю дзірку ў плоце. Мы, абаронцы Курапатаў, апынуліся па розныя бакі плоту: трое з шасці засталіся за плотам, іншыя трое — я, Зміцер, Арцём — на тэрыторыі будоўлі. Такім чынам, наша тройка трапіла ў атачэнне.\nУ гэты час Дашкевіч убачыў, што будаўнікі схапілі наш невялічкі намёт з усімі рэчамі і панеслі яго за плот. Зміцер пабег да іх. За ім Арцём. Потым я. Пакуль бег на дапамогу, бачыў як іх там будаўнікі качаюць па зямлі. Дашкевіч ляжаў у брудзе, прыціснуты зверху адным з будаўнікоў. Я падбег і скочыў на спіну таго будаўніка. У гэты момант аператар-міліцыянт у цывільным з усмешкай на твары крыкнуў: «Давай! Давай! Скокні яшчэ раз!» Я ўзгадаў, што трэба трымаць сябе ў руках, не паддавацца на правакацыі, што спецслужбы толькі і чакаюць, каб я ўчыніў тут сапраўдную бойку, каб потым было за што надоўга пасадзіць. Адышоў далей, аддыхацца і сабрацца з думкамі. Тым часам, будаўнікі выкінулі наш намёт праз плот, а блогер Раман Пратасевіч зрабіў знакамітае фота з брудным Дашкевічам.\nБудаўнікі не сталі спрабаваць аднавіць плот. Працоўны дзень скончыўся і яны пайшлі дахаты. Але не ўсе. Чалавек 15 засталося пільнаваць, каб мы за ноч не разабралі ўвесь плот.\nМы ж ізноў паставілі намёт на старым месцы. Пачалі хадзіць чуткі, што будаўнікі падалі на нас заяву ў міліцыю за тое, што мы пагнулі секцыі плоту, і будзе заведзена крымінальная справа за псаванне маёмасці. Тады я пачаў разумець ўсю сур’ёзнасць сітуацыі, ў якую мы патрапілі. Але гэта толькі дадало рашучасці. Губляць не было чаго: альбо мы спынім ганебную будоўлю, альбо нас пасадзяць.\nГадзіне, а 10-й прыехаў Павал Севярынец. Будаўнікі на гэты момант ужо амаль дабудавалі плот і не пускалі яго на тэрыторыю будоўлі. Таму, каб прайсці да нас, Павал рушыў да іншага боку будоўлі, дзе была імправізаваная брама, якую будаўнікі пакінулі для свайго карыстання. Але і там яго не пускалі. Мы паспяшаліся туды, каб дапамагчы Паўлу прайсці, але будаўнікі па аднаму выштурхнулі нас за агароджу. Адзін з тых будаўнікоў вельмі прафесійна перакінуў мяне праз сцягно. Мы і раней заўважалі прыкметы таго, што сярод будаўнікоў ёсць пераапранутыя амапаўцы, але зараз я пераканаўся ў гэтым. Памятаю гэты прафесійны почырк яшчэ з акцыі пад сценамі КДБ. Увечары 29 кастрычніка 2016 года ў гадавіну вялікага тэрору, калі ў 1937-м годзе НКУС расстраляў больш за сто прадстаўнікоў беларускай інтэлігенцыі, мы зладзілі акцыю на прыступках беларускага КДБ. Расставілі знічы вакол будынка. Акцыя неўзабаве мелася завяршыцца, калі Дашкевіч сказаў, што будзем стаяць пільнаваць, пакуль знічы не згаснуць. Праз пару гадзін падышлі супрацоўнікі камунальнай службы і пачалі выкідаць свечы ў сметніцу. Мы адбіралі іх і выстаўлялі зноў. Дворнікі адышлі. Я і Павал Пракаповіч пільнавалі на рагу КДБ, каб дворнікі не забралі тыя знічы, што стаяць з іншага боку КДБ. Астатнія былі каля цэнтральнага ўваходу. Свечкі, між тым, гарэлі і гаснуць не збіраліся. Я даведаўся ў інтэрнеце, што яны гараць да васьмі гадзін. Перспектыва пільнаваць іх да самай раніцы мне не вельмі спадабалася, таму я адправіў Пракаповіча паведаміць пра тое Змітру. Праз нейкі час я ўбачыў, як мне насустрач нясуць за рукі за ногі некага з нашых. Здорава, думаю. Пачалі забіраць, хоць не трэба будзе стаяць на марозе да раніцы. Падбягаю да іх. Нават не паспеў разгледзець, каго там нясуць. Крычу: «Адпусці яго!» Хапаю мужыка ў цывільным за руку, спрабую адарваць яго ад чалавека, якога ён нёс, але той лёгкім рухам рукі кідае мяне на зямлю. Падымаюся. Ззаду падыходзяць яшчэ двое ў цывільным. Адзін з іх кажа: «Сярожа! Чаго ты падаеш? Хадзем з намі». — «Хадзем!» — кажу. Бяруць мяне пад рукі і мы ідзем да міліцэйскага УАЗіка. Усіх запіхнулі, акрамя мяне, і дзверы зачыняюць. «Мяне забылі!» — кажу. Адчыняюць дзверы, мяне запіхваюць, але ў багажніку ўжо месца няма, таму ўтрамбоўваюць нагой пад зад. Дашкевіча паважаюць — пасадзілі ў салон.\nТак што, пасля гэтай гісторыі я магу адрозніць, як кідае прафесійны амапавец і як просты будаўнік. Упэўнены, што пераапранутыя амапаўцы сярод будаўнікоў прысутнічалі.\nПасля таго, як нас выгналі з будпляцоўкі, і будаўнікі чарговы раз выкінулі наш намёт за плот, на нейкі час мы разгубіліся і не ведалі, што рабіць. Але я адчуваў палёгку, бо мне здавалася, што на гэтым ўсё скончыцца. Акцыя завяршылася. Мы сумленна адстаялі да канца і зрабілі ўсё, што маглі. Я сказаў Дашкевічу, што стаміўся і паеду дамоў адпачываць.\nПрыехаў дамоў, адразу кінуўся ў ложак і заснуў. Прачнуўся ўвечары каля 18-й. І які ж я быў расчараваны, калі адкрыў фэйсбук і ўбачыў, што наш намёт зноў стаіць, але ўжо каля ўваходу на будпляцоўку! Я адразу зразумеў, што гэта быў яшчэ не канец, а толькі пачатак. Акцыя пратэсту працягвалася. Таму я сабраўся і зноў паехаў у Курапаты.\nДругая ноч на варце прайшла спакойна. З бочкай было весялей, можна было пагрэцца. На ноч засталося каля дзесяці чалавек, але раніцай большасць з’ехала: хто на працу, хто на вучобу. А раніцай усё толькі пачынаецца. А восьмай прыйшлі будаўнікі і пачалі працу. Прыехала тэхніка, машыны прывязлі будматэр’ялы. Нас — тры чалавекі. Спрабуем спыніць грузавікі. Становімся ў іх на шляху, перад брамай на будпляцоўку. Пакуль няма журналістаў, будаўнікі паводзяць сябе вельмі агрэсіўна. Усё адбываецца такім чынам. Едзе МАЗ. Мы стаім на яго шляху. Кіроўца да апошняга хуткасць не скідае, а потым рэзка тармозіць — і машына спыняецца літаральна ў дваццаці сантыметрах ад нас. Адчыняецца брама і з будпляцоўкі выбягаюць чалавек 15 будаўнікоў. Нас хапаюць, адцягваюць ад МАЗа і кідаюць у канаву побач. Там трымаюць, не даюць падняцца, пакуль МАЗ не праедзе на тэрыторыю. Потым адпускаюць, сыходзяць назад і зачыняюць браму.\nМы ўсведамляем, што сілы не роўныя. Не хапае людзей, каб фізічна спыніць будоўлю. Некалькіх чалавек раніцай, калі пачынаюцца працы, не дастаткова. Нас проста качаюць па гразі. Быццам бы падтрымка ёсць: прывозяць гарбату, ежу, дровы, цёплыя рэчы, нават проста грошы даюць наяўнымі. За ўсе дні абароны Курапатаў я ні капейкі сваіх грошаў не патраціў. Простыя людзі прыязджалі, падтрымлівалі і цалкам забяспечвалі ўсім неабходным. Калі была ў нечым патрэба, пісалі ў фэйсбук і праз некалькі гадзін неабходнае было ўжо ў наяўнасці. Але не хапала людзей, якія былі б гатовыя разам з намі легчы пад будаўнічую тэхніку. І гэта неяк засмучала: з аднаго боку, адчувалася проста шалёная падтрымка грамадства, з іншага — не было людзей, якія сталі б поплеч з намі на шляху тэхнікі. Зміцер Дашкевіч нават напісаў пост ў фэйсбуку на гэту тэму: «Гэта ўсяго толькі бруд». Прывяду яго тут цалкам, бо Зміцер здолеў у сваім тэксце вельмі добра і красамоўна выказаць усе тыя эмоцыі, што мы адчувалі ў той час. Да таго ж, ягоныя словы закранулі нейкія таемныя стрункі душы нашага беларускага грамадства, пасля чаго ўвага і падтрымка нашага пратэсту на парадак узмацніліся.\nАле сілы ня роўныя. 30 будаўнікоў-амапаўцаў кідаюцца на некалькі абаронцаў. Так, пад вечар падыходзіць і па 50 чалавек у дапамогу, але ўночы супрацьстаяць усёй сістэме застаецца ўсяго некалькі чалавек. Некалькі змораных чалавек — Арцём Леўчанка, Сяргей Пальчэўскі, Яроменак Уладзімір, Зьміцер Крэмянецкі — усе яны ня спалі па дзьве ночы. Сам я амаль увесь дзень працаваў, а цяпер дома. Але толькі для таго, каб за пару гадзін сна набрацца сілаў і заўтра легчы пад трактар ды на гадзіну спыніць будоўлю.\nАле я запытваю вас усіх, усіх НАС — 5 тысяч пасіянарыяў з сацсетак, чаму толькі Арцём Леўчанка, якога трасе ад хваробы, ня спіць дзьве ночы? Чаму толькі Сяржук Пальчэўскі і Зьміцер Крэмянецкі ўночы супрацьстаяць будаўнікам-амапаўцам? Чаму трымаюць варту ў Курапатах Уладзь Яроменак і Раман Васільеў, у якіх дома жонкі і маленькія дзеці? Калі Курапаты нікому ня трэба — то ўсё ў норме! Але калі трэба, дык давайце адкажам на гэта пытанне: чаму яны ня сьпяць суткамі, а мы дрыхнем?\nЗаўтра я пад трактар лягу, але калі патрыёты не палічаць за патрэбнае выйсці і бараніць Курапаты, я сам раскідаю гэты намёт і разганю ўсіх па хатах — каб Уладзь Яроменак начаваў дома з сям’ёю, а ня ў лесе.\nТады мы прайграем. Можа быць, гэта была непасільная ноша. Мне сорамна і крыўдна прызнаць сваю паразу? Сорамна, аднак, як кажа мая дачурка Мара — любіцелька Кімаўскіх перакладаў «Сьвінкі Пэпы» — гэта бруд, гэта ўсяго толькі бруд. Але калі б я хадзіў на Дзяды паўз гэты будынак, супраць будаўніцтва якога я палец і не ўзняў бы, на душы было б такое паскудства, якое нічым і не адцерці. А так — гэта бруд, гэта ўсяго толькі бруд — абцёрся і пайшоў са спакойным сэрцам.\nP. S. Хто больш баіцца бруду на душы, чым на твары, падыходзьце на начныя варты, каб уночы будаўнікі-амапаўцы ня зьнішчылі намёт і ня зьбілі абаронцаў. А дзень маладафронтаўцы могуць узяць і на сябе — паралізуем будоўлю па максімуму. І нават калі мы прайграем у гэтым супрацьстаянні з карупцыяй і зладзеямі, памятайце: гэта ўсяго толькі бруд — абцёрся і рушыш далей.\nГадзіне, а 9-й Дашкевіч адправіў мяне па працы выправіць невялікія недаробкі. Я ўзяў шрубавёртку і паехаў на офіс «Нашай Нівы», каб прыкруціць ручкі да шуфлядак сталоў. Там мяне журналісты на ўсялякі выпадак сфоткалі, і хто б мог падумаць, што гэта фота ім спатрэбіцца ўжо праз дзень. Потым я з’ездзіў яшчэ на адзін аб’ект і паехаў дамоў.\nУ ноч з 22 на 23 лютага 2017 года я знаходзіўся дома. Думаў высплюся пасля дзвюх бяссоных начэй у Курапатах. Але выспацца не лёсіла. Недзе каля чацвертай раніцы патэлефанаваў Арцём. Пракрычаў у трубку, што на лагер напалі нейкія цітушкі з каламі, папрасіў мяне хутчэй прыехаць. Я разгубіўся: што рабіць? Пачаў збірацца, знайшоў нейкую палку ў шафе, узяў з сабой, бо з пустымі рукамі ісці біцца з нейкімі цітушкамі з каламі неяк страшнавата. Выклікаў таксі. Прыязджаю ў лагер, а там ўжо міліцыя стаіць, журналісты. Цітушак няма. Арцём распавёў, што нашых ў лагеры было восем чалавек. Бард Андрэй Мельнікаў як раз спяваў свае песні пад гітару. Усе стаялі вакол бочкі ды слухалі яго. Раптам з-за рогу плота выскачылі хлопцы ў цывільным з палкамі, чалавек 15. Зміцер Крэмянецкі паспеў крыкнуць: «Пацаны, кіпіш!» Пасля гэтага яго збілі з ног і пачалі біць, пры гэтым крычалі «Слава Россіі!», і «Белая раса!» Збілі таксама Андрэя Мельнікава, палкай па галаве атрымаў Алесь Кіркевіч, яму да крыві рассеклі скроню.\nЧацвёра нашых паспелі ўцячы ў бок Курапацкага лесу. Адзін толькі не ўцякаў і застаўся цэлым, бо схапіў сякеру і адмахваўся ёй. Цітушкі з каламі да яго нават пабаяліся падыйсці. Усё гэта цягнулася не больш за хвіліну. Нападнікі паламалі намёты, перакулілі бочку годнасці, збілі каго змаглі і сышлі. Цікава, што за пару гадзін да нападу сышлі міліцыянты ў цывільным, якія ўдзень і ўначы сачылі за пратэстоўцамі і здымалі на камеру. З чаго мы зрабілі выснову, што напад быў узгоднены з міліцыяй і магчыма, міліцыяй і арганізаваны. Натуральна, ня гледзячы на заявы ад пацярпелых, да гэтага часу нападнікаў не знайшлі.\nУвечары, а 18-й гадзіне ў лагеры прайшоў мітынг-сход з удзелам актывістаў і мясцовых жыхароў. Было прыкладна каля ста чалавек. Збіраліся подпісы супраць будаўніцтва. Агулам актывісты і мясцовыя жыхары сабралі больш за 800 подпісаў.\nНоччу на варту засталіся 20 — 25 чалавек. Мы зрабілі высновы з нападу цітушак мінулай ноччу і арганізавалі патруль. На падыходах да пратэстнага лагера з двух бакоў на адлегласці да 50 метраў выставілі пасты па два чалавекі. Яны павінны былі папярэдзіць лагер у выпадку нападу. Праз кожныя дзве гадзіны людзей мянялі. Неабыякавыя грамадзяне прынеслі нам газавыя балончыкі, розныя ножкі ад крэслаў, металічныя пруты, каб у выпадку нападу было чым бараніцца. Патруль з сабой палкі не браў, каб не пужаць мясцовых мінакоў. У задачу патруля ўваходзіла толькі заўчасна папярэдзіць пра напад. Так што гэтым разам мы былі падрыхтаваныя да розных неспадзянак, але ноч прайшла ціха і мірна.\nКрыху супакоіўся і патэлефанаваў Уладзю Яроменку, які застаўся ў Курапатах, спытаць, як там ў іх справы. І ён папрасіў мяне: «Сярога, прыедзь падмяні. Я тут з нашых (з маладафронтаўцаў, маецца на ўвазе) адзін застаўся. Я таксама ноч дзяжурыў, хачу дадому з’ездзіць адпачыць».\nЯ вядома пагадзіўся. Арцём спаў, і я не стаў яго будзіць, нічога яму не сказаў і паехаў. Еду ў 76-ай маршрутцы і думаю: як жа мне гэта ўсё надакучыла! Адправілі мяне паспаць, а я ўсё адно не паспаў і вось зараз мне трэба зноў туды ехаць. Калі ўжо гэта скончыцца і што трэба зрабіць, каб дакладна скончылася, пры чым мне няма розніцы як — перамогай, паразай, турмой. Я проста хачу каб ўсё скончылася. І вось, седзячы ў маршрутцы, па дарозе ў Курапаты, мне прыйшла ў галаву адна шалёная думка. Я ўзгадаў, што Зміцер Крэмянеці неяк нам паказваў свае кайданкі. У яго былі сапраўдныя старыя кайданкі з рэдкім механізмам. Цяпер такія не выпускаюць. Яны былі старыя, іржавыя і, як ён казаў, сярэдзіны 20-га стагоддзя. Я падумаў: а што калі прыкуць сябе гэтымі кайданкамі да чаго-небудзь? Гэта будзе вялікі розгалас у СМІ, улады вымушаны будуць неяк адрэагаваць і, хутчэй за ўсё, нас пасля гэтага ўпакуе АМАП (мяне дакладна) і паедзем мы на содні, і ўсё скончыцца.\nЗахоплены гэтай ідэяй, я прыехаў у Курапаты і адразу ж кінуўся расказваць Уладзю. Ён паглядзеў на мяне і кажа: «Ну, спытай ў Змітра, калі ён табе дасць». Я пайшоў да Змітра Крэмянецага па кайданкі. Дзякуй Богу, жыве ён недалёка ад Курапат і як раз быў дома. Я з парога адразу ж папрасіў яго: «Зміцер, дай кайданкі! Ёсць ідэя прыкуць сябе да нейкай тэхнікі». — Да не пытанне, бяры! — адказаў ён і адразу ж прынёс кайданкі.\nПадышоў да Уладзя: «- Усё добра, — кажу, — Даў».\n— Эх, не адпускаеш ты мяне дамоў! — уздыхнуў Уладзь. Я аддаў яму ключ ад кайданак і пайшоў аглядацца.\nЛёг на зямлю. Вакол бруд, ідзе невялікі дождж. На мне накінуты дажджавік. Ляжу ў брудзе пад МАЗам, перад вачыма рухавік машыны. Страшна. Ляжу і чытаю «Ойча наш». Некалькі разоў прачытаў, пакуль мяне заўважылі; ўжо трэсці пачало ад холада.\nУ той момант у лагеры былі журналісты. Потым мне Уладзь распавядаў, што падыходзіў да іх адразу пасля таго, як я прыкуўся: «- Паглядзіце вунь туды!» Яны паварочваліся, глядзелі — але нічога незвычайнага не бачылі, адварочваліся і працягвалі свае размовы. Як высветлілася, яны спачатку думалі, што гэта кіроўца нешта там пад МАЗам рамантуе.\nПотым іншыя пратэстоўцы падышлі, пачалі паіць мяне гарбатай і нечым ад прастуды. Падклалі пад мяне карэмат. Мясцовыя жыхары пачалі прыносіць коўдры і ўкрываць мяне. Нацягнулі мне на рукі пальчаткі, падкладвалі хімічныя грэлкі. Пасля некалькіх кубкаў гарбаты, я далей піць адмовіўся. Успомніў, што магу захацець у туалет, а рэалізаваць гэту натуральную патрэбу я не ўстане. Журналісты гэта падалі так, быццам я адмаўляюся ад гарбаты, таму што сапраўды вырашыў тут здохнуць. Аднак рэальнасць больш празаічная.\nУ выніку мяне так укуталі коўдрамі, што я нават сагрэўся. Даглядала мяне збольшага адна дзяўчына на імя Наста. Яна паіла мяне гарбатай, трымала парасон, каб мне на твар дождж не капаў, давала пакурыць. У нейкі момант пад гэтым парасонам утварылася даволі рамантычная атмасфера. Я ўжо нават не заўважаў, што адбываецца навокал.\n— Ты паліш? — спытала Наста.\n— Зараз пакурым, але яны мятныя, — заўважыла яна і пачала даставаць цыгарку.\n— Ой, не. Я мятныя не люблю, — адказваю я. Забыўся, у якім я стане і што выбіраць не даводзіцца.\n— Добра, тады я не буду ламаць капсулу, — сказала Наста.\n— Так мы курылі па чарзе, я курыў з яе рук. А потым спытаў:\n— А я Сяргей. А колькі табе гадоў?\nНе гледзячы на першае расчараванне, зараз Наста займае ў маім жыцці і сэрцы вельмі значнае месца, таму пісаць пра яе больш падрабязна не буду, бо гэта вельмі асабістае. На жаль, мне не хапае смеласці апісваць сняжынкі ў партале, як гэта ўмее Алесь Кіркевіч, але менавіта яго апавяданне «Агонь нас любіць», падштурхнула мяне да напісання сваіх ўспамінаў.\nЁн пераскочыў праз плот на будпляцоўку і пачаў сварыцца з будаўнікамі. Тыя накінуліся на яго, спрабавалі выштурхнуць. Ледзь да сапраўднай бойкі не дайшло. Але ў рэшце рэшт Дашкевіч апынуўся на даху трактара будаўнікоў, абвязаў сябе нейкім шнуром, каб не сцягнулі, і прамаўляў «да горада і міра». Праз нейкі час нехта перадаў яму бел-чырвона-белы сцяг. Потым гэты вобраз Дашкевіча са сцягам на трактары стаў сымбалем абароны Курапатаў 2017-га года. .\nУ гэты момант да мяне падышоў Уладзь і сказаў: «Сярога, прыехалі эмчээснікі, зараз будуць піліць кайданкі. Давай самі адчэпімся, кайданкоў шкада». Я пагадзіўся.\n— Усё добра? Пайшлі доктару пакажам. Можа трэба дапамога.\n— Не, не трэба, — кажу, — усё добра.\nУ гэты момант я зразумеў, што ісці з ім нельга, таму што патраплю я не да доктара, а ў РАУС. Я адскочыў у супрацьлеглы бок і схапіўся за Уладзя. Абхапіў яго рукамі, а ён — мяне. Ззаду мяне абхапіў Раманыч, і так нас траіх міліцыянты пачалі штурхаць у бок сіняга буса, які яны выкарыстоўваюць падчас затрыманняў. Іншыя актывісты кінуліся нам на дапамогу, спрабавалі адштурхнуць ад нас міліцыянтаў, але іх хутка адціснулі. Мы ж утраіх так моцна ўчапіліся адзін у аднаго, што нас прасцей было разам і запіхаць у сіні бус. Так яны і паспрабавалі зрабіць. І гэта ў іх амаль атрымалася. Уладзь ужо сядзеў на прыступке буса, калі заўважыў, што за Раманам няма міліцыянта і крыкнуў: «Раманыч, ззаду люфт!»\nУ гэты момант Раманыч пачаў рыўкамі адыходзіць назад і цягнуць нас за сабой. Так, ужо амаль загружаныя ў машыну, мы здолелі вырвацца і на некалькі метраў адысці ад буса. Пасля гэтага міліцыянты нас збілі з ног, і мы упалі на зямлю.\nПакуль ляжалі, Раманыч увесь час крычаў, каб мы не падымаліся і не расчэпліваліся. Вакол нас з аднаго боку стаялі міліцыянты ў цывільным, а з другога — пратэстоўцы спрабавалі адштурхнуць ад нас міліцыянтаў.\nПасля гэтага набегла яшчэ шмат мужыкоў. Міліцыянты пастаялі крыху і адышлі. Відаць, па загадзе. Людзі нас абступілі з усіх бакоў, і толькі пасля таго, як мы ўпэўніліся, што вакол усе свае, падняліся і ў атачэнні натоўпа павольна рушылі ў лагер. Такім чынам, затрымаць мяне гэтым разам не атрымалася. Адно шкада, у гэтай штурханіне кайданкі згубіліся. Мабыць, падабралі міліцыянты.\nТаксама адразу ж наляцелі журналісты, пачалі браць інтэрв’ю. Журналіст з «Нашай Нівы» спытаў, ці ёсць у маёй сям’і рэпрэсаваныя. Я яму і расказаў пра свайго прадзеда. Мне бацькі распавядалі, што прадзеда расстралялі. Яго звалі Волесь Каралецкі. Ён бацька маёй бабулі па лініі бацькі. У 1937-м яго забралі НКВДэшнікі. Вядома толькі, што сядзеў у Воршы, дзе пахавалі не вядома. Абвінавачвалі ў тым, што ён польскі шпіён. Пасля смерці Сталіна яго рэабілітавалі. Ужо потым, некалькі месяцаў пасля, тата ездзіў з дзедам ў вёску. Там яму дзед паказаў фотаздымак таго Волеся. Усе былі здзіўлены, таму што я на яго вельмі падобны.\nМне далі ноўтбук, і я мог сачыць, як развіваюцца падзеі далей. Толькі на наступны дзень 25-га лютага 2017 года, пачытаўшы навіны ў інтэрнэце, я зразумеў масштаб розгаласу ў грамадстве, які выклікаў мой учынак. Акрамя таго, што усе незалежныя СМІ напісалі пра ўчорашнія падзеі, цяпер нават дзяржаўная прэса ўзгадала пра Курапаты. Нават мітрапаліт Мінска-Магілёўскі Тадэвуш Кандрусевіч — галоўны іерарх каталіцкай царквы ў Беларусі — выступіў з адмысловай заявай па Курапатах і заклікаў зрабіць ўсё магчымае, каб не трывожыць пахаваных там ахвяраў сталінскага рэжыму і шукаць прымальнага ўсімі вырашэння гэтай праблемы.\nТаксама праўладныя палітычныя партыі, такія як ЛДПБ і «Гавары праўду» выказаліся супраць будоўлі ў Курапатах. Гэта быў добры знак, гэта сведчыла аб тым, што ўлады спрабуюць неяк выкруціцца з гэтай сітуацыі, адкруціць назад.\nАле сапраўднай прыемнасцю была рэакцыя людзей на мой учынак. Мяне пачалі называць не іначай як героем. І я дагэтуль не ведаю, як правільна рэагаваць. Я-та сябе героем не лічу, і гэта не хлуслівая сарамлівасць. Увогуле не разумею светавы культурны феномен, калі чалавецтву патрэбны героі, міфы, казкі, паданні пра герояў, пачынаючы ад старажытнагрэцкіх пра Геракла і заканчваючы амерыканскімі коміксамі пра супермэна. Адзін чалавек не разумее, як іншы змог зрабіць той ці іншы ўчынак, і вешае на апошняга ярлык — герой. Вось толькі ярлык нічога не тлумачыць: так ты проста пагаджаешся з тым, што сам так не можаш, але гэта не дае разумення, чаму чалавек так паступіў. Сапраўды, прасцей захапляцца героем, прасцей пісаць герою лісты ў турму, прасцей на магіле героя чытаць вершы, прысвечаныя герою. Гэта прасцей, чым самому нешта зрабіць. Праўду сказала Наста Дашкевіч: «Калі б раніцай на будоўлі было хаця б 20 чалавек, то нікому не трэба было б прыкоўвацца да МАЗа». Мне таксама страшна. Я такі ж чалавек, як і ўсе. Калі я змог зрабіць, то і іншы зможа. Не трэба шукаць герояў, харызматычных лідэраў ці яшчэ каго, трэба проста рабіць тое, што трэба, нават, калі страшна.\n22 сакавіка 2017-га года мяне арыштавала КДБ па падазрэнні ў «падрыхтоўцы да масавых беспарадкаў», артыкул 293 частка 3 Крымінальнага кодэксу Рэспублікі Беларусь — да 3-ох гадоў пазбаўлення волі. Падчас следства, не вытрымаўшы псіхалагічнага ціску, я падпісаў паперу аб супрацы з КДБ. Адседзеўшы ў СІЗА 24 содні, быў вызвалены пад падпіску аб нявыезде. Пасля вызвалення я публічна прызнаўся ў тым, што падпісаў бумагу аб супрацоўніцтве. Спадзяваўся, што гэты выпадак прымусіць многіх зняць ружовыя акуляры і перагледзець сваё стаўленне да мяне, як да героя.\nАле ў той час гераізацыя маёй асобы ішла вялікімі тэмпамі. На маё меркаванне, найлепш апісваецца герой — пераможца МАЗаў у пасце ў фэйсбуку Змітра Завадскага «У Курапатах».\nЯ ня ведаю прычынаў, па якім людзі бароняць Курапаты. Я ні з кім тут асабліва не размаўляў. Людзі каля бочкі гавораць пра палітыку, пра ўлады, пра Чарнобыль, распавядаюць гісторыі абароны пачатку двухтысячных, спяваюць вясёлыя (і ня вельмі) песні — нашы песні. Яны жартуюць і дыскутуюць.\nМайго прадзеда забілі. «Антысавецкая агітацыя». Арыштавалі быццам на 5 гадоў, але ён не вярнуўся. Па заканчэнні тэрміну, прыйшла прыкладна такая паперка: «памёр ад хваробы; адразу пасля вызвалення; дадому, нажаль, не даедзе». Такія часта дасылалі і сем’ям тых ахвяраў, каго расстралялі і адразу ж пасля арышту. Таму я ня ведаю, дзе ён пахаваны. Можа недзе ў Расеі, дзе павінен быў адбываць тэрмін, можа на роднай Магілёўшчыне, а можа дзе яшчэ… Ёсць два месцы, дзе памяць пра яго асабліва блізка кладзецца сваім святлом і боллю на маё сэрца. У роднай вёсцы і тут, у Курапатах. Пару месяцаў таму я купіў стары, амаль разбураны, домік, ў той вёсцы. Можа калі-небудзь пастаўлю там хату і буду пісаць вам кнігі — пра сям’ю, пра вёску, пра Беларусь. Як Андрусь Горват. Які таксама стаіць тут, непадалёк ад бочкі. Са сваім сябрам.\nА я нікога тут ня ведаю, хаця твары амаль усе знаёмыя, з навінаў. Ну толькі што з Зміцерам Дашкевічам, было пазнаёміўся, на апошняй Плошчы. З таго часу, бывае, перасякаемся тэлефоннымі гутаркамі, па працы. Але зараз з ім не пагаворыш — яго няма каля вогнішча. Ён робіць Справу. Цяпер нешта абмяркоўвае з сябрамі, якія таксама да нас амаль не падыходзяць — патрулююць дарогі да бочкі, да сцягоў, да нас… А калі і падыдзе хто з іх, то і не гаворыць нічога. Пагрэе сабе рукі над вогнішчам, паслухае, паглядзіць і зноў ідзе ў снег, які так хутка студзіць нашы кубкі з гарбатамі і прыглушае вогнішча, без якога я б тут і гадзіны не пратрымаўся. Але ўсё адно раніцай людзей зусім не застанецца — хто пешшу, хто на таксоўцы, хто з першымі аўтобусамі паедзе дадому. І я таксама буду чакаць на восьмую гадзіну, якую ўжо сам сабе адмераў, каб нарэшце выбрацца з гэтага холаду, каб легчы ў сваю цёплую пасцелю. Ня гледзячы на тое, што, а восьмай толькі пачнецца сапраўдная барацьба. На тое, што нехта з сапраўдных абаронцаў папросіць мяне застацца даўжэй. На тое, што толькі яны і будуць трымаць гэтую праклятую тэхніку, будаўнікоў і адбівацца ад супрацоўнікаў ў цывільным. Тыя, хто, здаецца, могуць лёгка абыйсціся і без гэтага вогнішча, і без цёплай пасцелі.\nЗдаецца. Таму што раніцай да бочкі падыдзе адзін з іх. Ён будзе так моцна, скурчыўшыся, калаціцца ад холаду, што, хіба, зараз страціць прытомнасць. Я правяду яго ў цёплую прагрэтую машыну аднаго з удзельнікаў, але не вытрымаю і залезу грэцца і сам. За нейкіх паўгадзіны абаронца паспее сагрэцца і выспацца, і вернецца да Справы, а я паеду дадому. Бо я так ня ўмею. Як прачнуся, ў першых навінах зноў убачу гэтага хлопца. Ён прычэпіць сябе да МАЗа і закрые сабой магілы дзядоў. Будзе бараніць маю сям’ю, маю краіну, мой народ.\nАле гэта будзе потым. А пакуль што я стаю тут, грэюся каля бочкі і мне здаецца, што раблю тое самае. І што заўтра трэба будзе абавязкова напісаць пра гэта ў «фэйсбуку» і «кантакце».\nУ ноч на 25 лютага 2017 года ў лагеры пратэстоўцаў заставалася каля трыццаці чалавек. Раніцай падышлі яшчэ некалькі дзясяткаў людзей. Нарэшце нашы заклікі прыходзіць раніцай, бо гэта самы складаны час, былі пачутыя, да таго ж спрыяла тое, што гэта была субота — выходны дзень. У гэты дзень будаўнікі не аднавілі працы, хаця ў іх былі такія планы. У лагеры займаліся гаспадарчымі справамі: паставілі ўжо чатыры намёты, у тым ліку вялікі вайсковы намёт, які дапамагаў ставіць народны паэт і палітык Уладзімер Някляеў.\nВернікі гэтай царквы пастаянна наведвалі наш лагер у Курапатах, пастар праводзіў агульныя малітвы. Маліліся за абаронцаў, за нашу перамогу. Зараз у нас вядуцца спрэчкі, якую царкву можна лічыць беларускай нацыянальнай царквой — каталіцкую, праваслаўную, або ўніяцкую, але я ў гэтым пытанні вызначыўся. Для мяне гэта пратэстанцкая царква Яна Прадвесніка. Ужо потым, як прайшоў час, я даведаўся, што вернікі гэтай царквы вырашылі, што ў выпадку, калі Дашкевіча і ўсіх астатніх арыштуюць і будоўля працягнецца, то яны ўсёй царквой пойдуць класціся пад колы будаўнічай тэхнікі. Дзякуй Богу, гэта не спатрэбілася.\nУвечары 26-га лютага я ўжо адчуваў сябе нармальна, аднавіў сілы і папрасіў каб мяне адвезлі назад у Курапаты. Калі прыехаў, у лагеры праводзілі кінапаказ дакументальнага фільма «Дарога праз Курапаты». Праектар трансляваў фільм проста на плот будоўлі, на якім нацягнулі белае палатно. Людзей было каля паўсотні. Частка нечым займалася ў лагеры, частка глядзела фільм. Я падышоў бліжэй і спыніўся каля дрэва. Доўга назіраў за гэтымі людзьмі. Было прыемна бачыць, што ёсць людзі, шмат людзей, якія гатовы працягнуць тваю справу. І што, ў тым ліку і мае дзеянні натхнілі іх на гэта.\nПрыкладна, а палове восьмай 27-га лютага да будоўлі падышлі два будаўнікі. Іх спрабавалі не пускаць, але яны патлумачылі, што прыйшлі толькі за рэчамі і працаваць не будуць. Іх пагадзіліся прапусціць. Я за ўсім гэтым проста назіраў, актыўнасці ніякай не праяўляў. І так было шмат жадаючых паўдзельнічаць у супрацьстаянні з будаўнікамі. Я проста стаяў і атрымліваў задавальненне ад таго, што мне ўжо не трэба лезці, як казаў Дашкевіч, у пралом, за мяне ўсё зробяць.\nПраз хвілін 10 — 15 будаўнікі выйшлі з рэчамі. Дашкевіч паразмаўляў з прарабам і той запэўніў, што сёння працы весціся ня будуць. Пазней, праз пару гадзін, будаўнікі вывелі з тэрыторыі будаўнічую машыну. Пратэстоўцы віталі такі крок воклічамі «Жыве Беларусь!» і апладысментамі. Зрабілі нават першае пераможнае сэлфі каля трактара будаўнікоў. Было адчуванне невялікай перамогі, але расслабляцца ніхто не збіраўся. Далейшы лёс будоўлі быў нявызначаны, і ўсе рыхтаваліся да далейшай барацьбы.\n28-га лютага, а 7-й гадзіне раніцы будаўнікі вывелі з тэрыторыі будоўлі экскаватар. Працы не аднавіліся. Кіроўца экскаватара сказаў, што некалькі дзён працы весціся не будуць. І сапраўды, цэлы дзень працы не вяліся.\nРаніцай 2 сакавіка будаўнікі пачалі вывозіць будаўнічыя матэрыялы і бытоўкі. А потым Дашкевіч пайшоў на сустрэчу з кіраўніком «Белрэканструкцыі», які з’яўляецца ўласнікам будоўлі каля Курапатаў Ігарам Анішчанкам. Зміцер недзе знайшоў яго тэлефон, сам патэлефанаваў яму і дамовіўся аб сустрэчы.\nТаксама ў гэты дзень у падтрымку пратэстоўцаў выказаўся і Зянон Пазняк. Што б там ні казалі, а дабраславення ад чалавека, які адкрыў ўсім праўду пра Курапаты ў 1989-ым годзе, усе чакалі і не разумелі, чаму ён дагэтуль маўчыць. Зянон Пазняк — легендарная асоба ў сучаснай беларускай палітыцы, таму яго слова мела вельмі вялікае значэнне.\n3-га сакавіка з раніцы будаўнікі вывезлі бетонныя пліты. На будпляцоўцы амаль нічога не засталося акрамя плота. А 18-й каля пратэстнага лагера пачаўся мітынг. Ён планаваўся яшчэ на пачатку тыдня. Прыйшло каля дзвюх соцен чалавек — гэта была самая вялікая колькасць пратэстоўцаў за ўсю акцыю пратэсту. Мала гэта ці многа? Усё адносна. Для двухмільённага Менска напэўна мала. А калі ўлічыць, што на пачатку было толькі шэсць чалавек, то многа. На мітынгу адчуваўся пераможны настрой. Ён стаў лагічным завяршэннем нашай барацьбы за Курапаты. На мітынгу абвясцілі, што лагер будзе згорнуты ў панядзелак. Увогуле, было шмат людзей налаштаваных на працяг пратэсту, за далейшае існаванне лагера, бо ніякіх юрыдычных гарантый, што будоўля не адновіцца, не было. Былі толькі словы забудоўніка. Але мы палічылі, што гэта самы зручны момант, каб звярнуць лагер: мэты мы фактычна дасягнулі — будоўля спынілася. І, мяркуючы па тым, што на будоўлі не засталося ні будматэрыялаў, ні тэхнікі, яна не будзе адноўлена ў бліжэйшы час. Сядзець і ахоўваць плот, за якім нічога не адбываецца, было б глупствам. Да ўсяго, мы былі гатовыя ў выпадку аднаўлення прац прыйсці і пачаць пратэст аднова. А цяпер прыйшоў час заняцца сваімі справамі, пайсці зарабляць грошы, бо два тыдні жылі за кошт таго, што неабыякавыя людзі прыносілі ў лагер.\n4 і 5 сакавіка 2017 года значных падзей ў Курапатах не было. Адчуваўся нават смутак па тым, як усё пачыналася, па самаадданай барацьбе. Усе разумелі, што прынялі ўдзел у значных гістарычных падзеях. І вось ўсё хутка скончыцца. У апошнія дні наш лагер ператварыўся ў такую сабе тусоўку, дзе людзі апазіцыйных поглядаў маглі сустракацца, абмяркоўваць нешта, проста бавіць час сярод людзей адных поглядаў. Часта прысутнічалі барды — Андрэй Мельнікаў, Зміцер Захарэвіч, Анатоль Кудласевіч. Яны гралі на гітары свае песьні. Больш за ўсіх мяне ўразіў Андрэй Мельнікаў. Ён пастаянна знаходзіўся ў лагеры, пацярпеў пры нападзе на лагер цітушак з каламі, а ў адну з апошніх начэй даў сапраўдны канцэрт. Па маіх падліках больш за шэсць гадзін спяваў пад гітару розныя патрыятычныя песні. Перарываўся, толькі каб папіць гарбаты. Такія канцэрты раз ў жыцці бываюць, калі ў сяброўскай атмасферы, каля бочкі з агнём легендарны спявак ўсю ноч выконвае свае песні.\nДа нас таксама прыязджалі і іншыя выканаўцы — Зміцер Вайцюшкевіч, Лявон Вольскі, NAKA, Дзецюкі, Патрыцыя Свіціна, Пётр Клюеў і іншыя, даруйце, калі каго забыў. Ладзілі невялікія канцэрты ў нашу падтрымку. Для іх адмыслова зрабілі невялічкую сцэну ў лагеры. Прывезлі нават піяніна. Некаторыя выканаўцы прыязджалі са сваім прафесійным абсталяваннем.\nПрацы ішлі цэлы дзень і дня нам не хапіла. Да глыбокай ночы дапальвалі ў бочках смецце і гнілыя паддоны. Зрабілі невялічкі салют ўвечары ў гонар перамогі, нехта прынёс феерверк, і яго запусцілі недалёка ад лагера над кальцавой дарогай. Урэшце, недагарэлае вуголле высыпалі каля лагера ў яму і засыпалі зямлёй. Такім чынам, ад лагера не засталося і знаку. Але вакол будоўлі застаўся стаяць неразабраны плот. І ён — гэты плот — сведчыў, што перамога наша няпоўная.\nПасля нас іншым актывістам апазіцыі пачалі даваць і па 10, і па 15 содняў. Паралельна з абаронай Курапатаў у многіх гарадах Беларусі праходзілі акцыі супраць дэкрэта аб «дармаедах». Сітуацыя ў краіне відавочна выходзіла з-пад кантролю ўладаў, таму яны вярнуліся да жорсткіх рэпрэсіўных метадаў. 25 сакавіка 2017 года пад час вулічнай пратэстнай акцыі апазіцыі, прымеркаванай да дня Волі, міліцыянты затрымалі больш за 700 чалавек. Нас жа затрымалі яшчэ 22 сакавіка. КДБ распачаў крымінальную справу аб падрыхтоўцы да масавых беспарадкаў і арыштаваў па гэтай справе больш за 30 чалавек, у тым ліку, усіх шасцярых маладафронтаўцаў, якія пачыналі пратэст у Курапатах. Мяне таксама. Пасля гэтага абураныя людзі пачалі абклейваць плот будоўлі ў Курапатах нашымі фотакарткамі. Улады, відаць, палічылі за лепшае знесці плот, каб нічога на ім не вешалі. Неўзабаве плот разабралі і там не засталося нічога, што б нагадвала пра будоўлю і тыя падзеі, якія адбываліся вакол яе. Цяпер перамога стала поўнай, на жаль, для гэтага трэба было сесці ў СІЗА.\nУ 2012 годзе каля Курапат, захапіўшы частку ахоўнай зоны мемарыялу, узвялі забаўляльны комплекс пад назвай «Бульбаш хол». Тады грамадскасць таксама пратэставала супраць гэтай установы. У выніку «Бульбаш хол» дагэтуль не пачаў працу.\nУ 2017 годзе зноў спрабуюць пабудаваць у ахоўнай зоне Курапат бізнэс-цэнтр. Пачалася другая абарона Курапат. Гэтым разам нічога пабудаваць там не змаглі і ўсё скончылася цягам 15 дзён. Напрыканцы 2017 года ў СМІ з’явілася інфармацыя, нібыта той «Бульбаш хол» хутка адчыніцца і пачне працу.\nсябра Сойму Маладога Фронту


Швецыя: святкуюць левыя, перамагаюць ультраправыя | Новы Час\nШвецыя: святкуюць левыя, перамагаюць ультраправыя\nПапярэднія вынікі ўчорашніх парламенцкіх выбараў у Швецыі прадэманстравалі перамогу апазіцыйнай кааліцыі сацыял-дэмакратаў і зялёных. Новым прэм’ерам краіны хутчэй за ўсё стане Стэфан Лёвен.\nПрэм'ер-міністр Швецыі Фрэдрык Рэйнфельдт Foto: TT\nАпазіцыя (Сацыял-дэмакратычная рабочая партыя, Левая партыя і Партыя аховы навакольнага асяроддзя), па папярэдніх дадзеных, атрымала перамогу на парламенцкіх выбарах у Швецыі і набрала каля 44 працэнтаў галасоў.\nКіруючы правацэнтрысцкі альянс (Умераная кааліцыйная партыя, Народная партыя-лібералы, Хрысціянска-дэмакратычная партыя, Партыя цэнтра) атрымаў 39,3 працэнта галасоў.\nДзеючы прэм'ер-міністр Фрэдрык Рэйнфельдт праводзіў палітыку скарачэння падаткаў, лібералізаваў працоўнае заканадаўства і скараціў сацыяльнае забеспячэнне, што не спадабалася шматлікім шведам.\nУжо сёння Фрэдрык Райнфельдт, які восем гадоў кіраваў Швецыяй, падасць афіцыйнае прашэнне пра адстаўку свайго ўрада. Фармальна замена Райнфельдта ў якасці старшыні партыі і выбары новага старшыні адбудуцца вясной, на кангрэсе партыі.\nАле галоўнай сенсацыяй гэтых выбараў стаў вынік ультраправай партыі «Дэмакраты Швецыі». Яны набралі 12,9 працэнта галасоў і сталі трэцяй галоўнай палітычнай сілай краіны. Яе лідар Б'ёрн Сёдэр глядзіць у будучыню даволі аптымістычна. “Нас заўсёды недаацэньваюць, але цяпер мы будзем гуляць вырашальную ролю у галасавання па розных пытанняў у парламенце”, — сказаў старшыня “Дэмакратаў Швецыі”.\nФактычна «Дэмакраты Швецыі» — пераможцы парламенцкіх выбараў. Бо без усялякіх кааліцый яны здолее атрымаць такую падтрымку выбаршчыкаў. І гэта не выпадкова. Партыя ў сваёй перадвыбарчай праграме выступае за ўзмацненне жорсткасці міграцыйнага заканадаўства і абмежаванне нееўрапейскага перасяленне на тэрыторыю Швецыі. Гэта стала даволі актуальным для Швецыя, у якую апошнім часам павялічыўся паток эмігрантаў з Азіі і Афрыкі, што, у сваю чаргу, прывяло да пагаршэння крымінагеннай сітуацыі.\nПаводле еўрапейскай прэсы\nУ Расіі перамагае «Адзіная Расія»


Web Design Intern – NYC – NAB Show News by Broadcast Beat. Official Broadcaster of NAB Show, Producer of NAB Show LIVE\nдома » працы » Вэб-дызайн стажор - Нью-Ёрк\nПраца Адкрыццё: Вэб-дызайн стажор - Нью-Ёрк\nстановішча: Вэб-дызайн стажор - Нью-Ёрк\nLeagueApps на пошуку новых і таленавітых вэб-дызайну інтэрнаў. Палажэнне прадугледжвае ўстанова для ўсёй вопыту, які ахоплівае Інтэрнэт, а таксама фатаграфіі і відэа-прадукцыю для розных партнёраў.\nДызайнеры LeagueApps ўяўляюць сабой цікавы букет, і ўсе мы робім трохі ўсё. Мы не толькі налады тыпу, выбіраючы шасцігранныя колеру, або націснуўшы пікселі ў Photoshop. Акрамя графічнага дызайну, дызайнеры LeagueApps плануюць карыстацкі вопыт для не толькі маркетынгавых старонак, але ўсё агульныя падыходы, і рамяством HTML і CSS, каб звесці ўсё гэта разам. Мы не думаем, што гэта робіць вас аднарог, або ніндзя, або Rockstar. Мы проста думаем, што гэта робіць вас добра круглявымі дызайнерам. Вы не можаце мець усе гэтыя навыкі, але вы шукаеце месца, каб вучыцца і адточваць іх.\nВаш з дня ў дзень абавязкі ўваходзіць дапамогу ў праектаванні і будаўніцтве вэб-сайт для арганізатараў лігі. Вы таксама будзеце мець магчымасць працаваць на ўнутраныя праекты і эксперыменты - усё гэта зробіць за вялікі ўклад у свой партфель ў канцы вашага знаходжання тут.\nВы маглі б жыць у Паўночнай VA або Нью-Ёрку, і гэта выдатна. Мы хочам ведаць, што вы зрабілі гэтую працу і хочаце працягваць расці вашых навыкаў. У вас ёсць любоў да дызайну, мяккае месца для мастацтва, і захапляльнасць з тэхналогіяй. Мы спадзяемся, вам таксама зусім незвязаных хобі, якія зробяць нас любіць вас яшчэ больш.\nГулец каманды мы шукаем:\nВедае Adobe Creative Suite, як у задняй частцы іх боку\nЗручныя, выкарыстоўваючы розныя інструменты праектавання, як эскіз\nМае досвед працы з HTML / CSS\nАтрымлівайце асалоду ад супрацоўніцтва і эфектыўнага зносін з іншымі дызайнерамі, распрацоўшчыкамі і ўладальнікамі прадуктаў для стварэння прыгожых, інтуітыўна зразумелыя сайты WordPress\nМець выдатныя камунікатыўныя навыкі, якія дапамагаюць свінцовыя размовам, і ў канчатковым рахунку праектаў, наперад\nЛюбоў да каркасных і прататыпу хуткіх канструкцый, якія прадаюць свае ідэі\nУ гэтай ролі, вашы абавязкі ўключаюць у сябе:\nАказанне дапамогі ў распрацоўцы вэб-сайта WordPress з выкарыстаннем такіх інструментаў, як эскіз, Photoshop, Illustrator або пасля эфектаў.\nСадзейнічанне ў будаўніцтве / кадаваньне з WordPress тэмы для спартыўных арганізацый\nДызайн і код HTML / CSS статычныя мэтавыя старонкі\nПраца з Launch каманды па рэалізацыі партнёрскага сайта, каб адпавядаць і прыцягнуць да LeagueApps платформы.\nСупрацоўнічаючы з іншымі канструктарамі, інжынерамі і ўладальнікамі прадукцыі на працэсе маркетынгу і вызначэння прадукту\nУ LeagueApps, мы маем даўнюю гісторыю на карысць кандыдатаў, якія ставяць у дадатковых намаганнях у сваіх прыкладаннях. Незалежна ад таго, што гэта відэа вам прадставіцца або зрабіць нам заказ сайт-гэта ўсё залежыць ад вас. Мы хочам ведаць, калі вы кваліфікаваныя, добрае прылеганія, і самае галоўнае, вы хочаце атрымаць гэтую працу, а не проста любую працу.\nКалі вы будзеце гатовыя, страляць па электроннай пошце мне на дызайн [у] leagueapps.com з вашым дызайнам партфелем і нічога лішняга вы хацелі б адправіць разам. Я падзялюся прыкладаннямі усеагульных з камандай. Калі мы звузілі наш спіс кандыдатаў, мы дасягнем да вас.\nКалі гэта гучыць, як вы, я заклікаю вас звярнуцца. Калі гэта не так, і здаецца, што хто-то вы ведаеце, калі ласка, перадайце слова наперад для нас!\nПапярэдняя: Broadcast Якасць: Што гэта значыць для Non-Broadcast Content Delivery\nдалей: GTC аб'яўляе прэмію (цікаюць) пераможца тэлеаператар ў гэтым годзе, які будзе прадстаўлены на Дні GTC Узнагароды для членаў і запрошаных гасцей\nЭй Бадзі!, Я знайшоў гэтую інфармацыю для вас: «Вэб-дызайн Intern - NYC». Вось спасылка на сайт: http://www.broadcastbeat.com/web-design-intern-nyc-2/. Дзякуй.


24.11.2003 24 лістапада “ Ратуша” канчаткова ліквідаваная\n24 лістапада “ Ратуша” канчаткова ліквідаваная\n24.11.2003 Два актывісты руху ЗУБР былі затрыманыя 23 лістапада ў Заслаў`і за распаўсюд газеты "Супраціў" (прэс-служба руху ЗУБР).\nДва актывісты руху ЗУБР былі затрыманыя 23 лістапада ў Заслаў`і за распаўсюд газеты "Супраціў" (прэс-служба руху ЗУБР).\n24.11.2003 Не выйшаў нумар недзяржаўнай газэты “Тэлескоп”, якая выдаецца ў Лідзе на беларускай мове (Радыё Свабода).\nНе выйшаў нумар недзяржаўнай газэты “Тэлескоп”, якая выдаецца ў Лідзе на беларускай мове (Радыё Свабода).\n21.11.2003 Міністэрства сацыяльнай абароны распачало праверку бабруйскай арганізацыі “Дзеці ў бядзе”.\nМіністэрства сацыяльнай абароны распачало праверку бабруйскай арганізацыі “Дзеці ў бядзе”.\n21.11.2003 Вацлаў Гавел: “У беларускіх рэчах я ангажуюся...” (эксклюзіўнае інтэрвью былога чэскага прэзідэнта газэце Lidové noviny).\nВацлаў Гавел: “У беларускіх рэчах я ангажуюся...” (эксклюзіўнае інтэрвью былога чэскага прэзідэнта газэце Lidové noviny).\n21.11.2003 Ірына Красоўская, жонка зьніклага ў 1999 годзе Анатоля Красоўскага, сустрэлася ў Вашынгтоне з намесьнікам дзяржсакратара ЗША Рычардам Армітажам, а таксама з іншымі прадстаўнікамі Дзярждэпартамэнту (паводле Радыё Свабода).\nІрына Красоўская, жонка зьніклага ў 1999 годзе Анатоля Красоўскага, сустрэлася ў Вашынгтоне з намесьнікам дзяржсакратара ЗША Рычардам Армітажам, а таксама з іншымі прадстаўнікамі Дзярждэпартамэнту (паводле Радыё Свабода).\n20.11.2003 Міністэрства юстыцыі Беларусі адмовіла ў рэгістрацыі моладзевай арганізацыі “Маладыя сацыял-дэмакраты”.\nМіністэрства юстыцыі Беларусі адмовіла ў рэгістрацыі моладзевай арганізацыі “Маладыя сацыял-дэмакраты”.\n20.11.2003 Мінгарвыканкам не дазволіў арганізаваць вулічнае шэсьце і мітнг у цэнтры сталіцы. Улады дазволілі актывістам Маладога Фронту правесьці 24 лістапада толькі мітынг на плошчы Бангалор.\nМінгарвыканкам не дазволіў арганізаваць вулічнае шэсьце і мітнг у цэнтры сталіцы. Улады дазволілі актывістам Маладога Фронту правесьці 24 лістапада толькі мітынг на плошчы Бангалор.\n20.11.2003 У Вярхоўны суд Рэспублікі Беларусь пачынаюць накіроўвацца лісты з просьбай адмяніць пісьмовыя папярэджаньні, вынесенныя Грамадскаму аб’яднаньню “Незалежнае таварыства прававых дасьледваньняў”\nУ Вярхоўны суд Рэспублікі Беларусь пачынаюць накіроўвацца лісты з просьбай адмяніць пісьмовыя папярэджаньні, вынесенныя Грамадскаму аб’яднаньню “Незалежнае таварыства прававых дасьледваньняў”\n19.11.2003 АКЦЫЯ Ў ПАДТРЫМКУ ГРАМАДСКАГА АБ’ЯДНАНЬНЯ «Незалежнае таварыства прававых дасьледваньняў»\nАКЦЫЯ Ў ПАДТРЫМКУ ГРАМАДСКАГА АБ’ЯДНАНЬНЯ «Незалежнае таварыства прававых дасьледваньняў»\n18.11.2003 Наступнае судовае паседжаньне па справе аб ліквідацыі рэспубліканскага дабрачыннага грамадзкага аб’яднаньня “Рука дапамогі” адбудзецца 24 лістапада а 10:00 у Вярхоўным судзе.\nНаступнае судовае паседжаньне па справе аб ліквідацыі рэспубліканскага дабрачыннага грамадзкага аб’яднаньня “Рука дапамогі” адбудзецца 24 лістапада а 10:00 у Вярхоўным судзе.\n18.11.2003 Суд пастанавіў спагнаць з "Народнай волі" 50 мільёнаў рублёў (Прэс-служба ГА "Беларуская асацыяцыя журналістаў")\n18.11.2003 Дэпутат Пухавіцкага райсавету Алесь Міхалевіч распавёў журналістам Радыё Свабода пра спробы КГБ схіліць яго да супрацоўніцтва. Паводле Міхалевіча, калі ён адмовіўся, яго пачалі шантажаваць (Радыё Свабода).\nДэпутат Пухавіцкага райсавету Алесь Міхалевіч распавёў журналістам Радыё Свабода пра спробы КГБ схіліць яго да супрацоўніцтва. Паводле Міхалевіча, калі ён адмовіўся, яго пачалі шантажаваць (Радыё Свабода).\n18.11.2003 17 лістапада ў Кастрычніцкім раённым судзе г.Віцебска завяршыўся судовы працэс над актывістамі КХП БНФ, затрыманымі 2 лістапада падчас адзначэньня Дзядоў – дня памінаньня продкаў\n17 лістапада ў Кастрычніцкім раённым судзе г.Віцебска завяршыўся судовы працэс над актывістамі КХП БНФ, затрыманымі 2 лістапада падчас адзначэньня Дзядоў – дня памінаньня продкаў\n13.11.2003 13 лістапада ў судзе Леніскага раёну г.Мінска адбыліся суды над маладафронтаўцамі, якія падчас канцэрту рок-гурту "NRM" раздавалі ўлёткі з заклікам удзельнічаць у акцыі "НЕ – трэцяму рэфэрэндуму!". Артур Фінкевіч арыштаваны на 15 сутак, астатнія атрымалі штрафы па 20 базавых велічынь ( 1 базавая велічыня -- 16.500 бел.руб).\n13 лістапада ў судзе Леніскага раёну г.Мінска адбыліся суды над маладафронтаўцамі, якія падчас канцэрту рок-гурту "NRM" раздавалі ўлёткі з заклікам удзельнічаць у акцыі "НЕ – трэцяму рэфэрэндуму!". Артур Фінкевіч арыштаваны на 15 сутак, астатнія атрымалі штрафы па 20 базавых велічынь ( 1 базавая велічыня -- 16.500 бел.руб).


Нованароджаныя атрымаюць падарункавыя каробкі ў Мінску - Здоровые люди\nНованароджаныя атрымаюць падарункавыя каробкі ў Мінску\n121 0 19\nДобрая навіна для будучых бацькоў! Усіх малышоў, якія з'явяцца на свет у мінскіх раддамах (а таксама ў Мінскім абласным клінічным радзільным доме і РНПЦ «Маці і дзіця») у навагоднюю ноч ці ў студзені чакаюць падарункавыя каробкі з усім неабходным на першы час. Праект рэалізуецца пакуль у тэставым рэжыме. Ці атрымае ён развіццё і далей, пакажуць водгукі бацькоў, якім пашчасціць стаць першымі ўладальнікамі «пасагу».\nТакая традыцыя ў сусветнай практыцы даўно вядомая і добра прыжылася больш чым у 80 краінах. Упершыню падарункавыя каробкі з адзеннем, цацкамі, падгузнікамі, сродкамі гігіены для нованароджаных сталі ўручаць маладым мамам у 1938 годзе ў Фінляндыі.\nСёлета ў праекце паўдзельнічае і Беларусь. Каробкі ўручаць маладым мамам пры выпісцы. Ідэя з'явілася яшчэ каля года таму, калі будучых бацькоў упершыню запрасілі пагутарыць з урачамі ў нефармальнай і давернай абстаноўцы ў рамках праекта «МамаPro».\nВалерый Малашка, Міністр аховы здароўя: «Нараджэнне маленькага беларуса – падзея не толькі для сям'і, але і для ўсёй краіны, доказ таго, што бацькі адчуваюць клопат пра сябе і вераць у тую падтрымку і абарону, якую абяцае сістэма аховы здароўя. Так, нараджэнне дзіцяці прыносіць і шчасце, і новыя клопаты, таму ў праекце падарункавых каробак мы бачым вялікі патэнцыял падтрымкі маладой сям'і. Адзін з прынцыпаў, які ляжыць у аснове гэтай ідэі, – роўныя магчымасці для ўсіх дзяцей, незалежна ад узроўню дабрабыту. Мы хочам, каб цяпло, клопат і нашу ўвагу адчула на сабе кожная сям'я».\nДыяна Мардас, кіраўнік праекта «МамаPro», акушэр-гінеколаг: «За год работы нашага праекта мы сабралі вакол сябе тысячы бацькоў, якія з'яўляюцца нашым натхненнем і крыніцай новых праектаў. Раіцца з імі будзем і ў гэты раз. На нашым сайце mamapro.by мы збіралі водгукі мам, каб сапраўды адгадаць, што б ім хацелася ўбачыць у каробцы. Мы таксама прапануем сям'і адказаць на пытанні невялікай анкеты, ацаніць змесціва, даць свае рэкамендацыі. Для нас вельмі важна меркаванне кожнай мамы! Удзячныя падтрымцы, якую нам аказвае Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь, нашы праекты заўсёды падтрымліваюць Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь, Мінскі гарадскі выканаўчы камітэт».\nУ праекце актыўна ўдзельнічаюць як брэнды-партнёры, так і знакамітыя беларускія мамы. Яны падахвоціліся даставіць каробкі шматдзетным сем'ям і ў дамы малюткі.\nРэдкія і папулярныя імёны нованароджаных-2019


Вітаўт Чаропка. Свята бласлаўлёнай дарогі\nСвята бласлаўлёнай дарогі\nГэта была першая ягоная выстава. Нарэшце карціны пакінулі цёмную кладоўку, дзе яны колькі гадоў марнелі, нібы вязні, і, стросшы пыл часу, прыйшлі да людзей. Распавядалі яны, што мы яшчэ блукаем у тумане і, як міласціну, просім святла ў прыдарожных ліхтароў.\nПерад выставачнай залай вісела абвестка, якая і паведамляла аб выставе самадзейнага мастака Кузьмы Чыхтара. І хоць выстава размясцілася на першым паверсе Палаца культуры, што знаходзіўся на людным праспекце, але рэдка каго з мітуслівай людской плыні прыбівала да ягоных дзвярэй. Сам мастак, прабыўшы на выставе каля трох гадзін, пакінуў яе і доўга блукаў сярод будынін старога горада. Некалі жыла тут ягоная бабуля, і ён любіў наведваць яе. Колькі чароўных вечароў правёў мастак у яе маленькай кватэры. Патрэскванне дроў у печцы, смалісты дымок, таямнічасць агню, цяпло, што дыхала ў твар, заўжды настройвалі яго на рамантычнае ўспрыманне свету. Нібыта ажывалі казкі дзяцінства. І бабуля, здавалася, прыйшла адтуль: добрая, мудрая і пяшчотная. Колькі гадоў мінула з тых часоў? Мастак не адказаў бы. Адно ведаў: ужо многа гадоў пасля смерці бабулі ён не быў у яе кватэры - тым жылі чужыя. А цяпер, калі жыхароў старога горада выселілі, калі ласка...\nМастак знайшоў бабулін дом. Цяпер тут гаспадарыла забыццё. Выбітае шкло ў вокнах, узламаныя дзверы, кучы цэглы, друзу і рознага, непатрэбнага ўжо ў хатнім ужытку, ламачча. Увайшоў у дом. Па пустых пакоях разгульваў і вецер. Не верылася Кузьму, што калісьці ён спяшаўся сюды цераз увесь горад. І тут яго чакала бабка, і каля гэтай печкі ён саграваўся... Мастак падумаў аб няўмольным поступе часу і нібы трапіў на могілкі. Там мастаку заўсёды прагнулася мудрасці, каб зразумець сутнасць жыцця, і заўсёды ім авалодвала пачуццё шкадобы самога сябе.\nНа сцяне праз абадраныя шматы шпалераў мастак убачыў маленькага хлопчыка, бабульку, што сядзела ў крэсле каля печкі і чытала хлопчыку казкі. Яны вярнуліся адтуль, з маленства, дзе калісьці ён пакінуў іх, намаляваўшы фламастэрам на старых шпалерах.\nУ гэты момант на вежах цудам ацалелага храма азваўся звон. Сумна і адзінока гучаў ён у паветры, нібы скардзіўся на сваю нядолю або аплакваў тыя мілыя часы, калі ягоны малінавы пераліў падхоплівалі бомы трох дзесяткаў гарадскіх храмаў.\nБразнулі дзверы, і на прыступках раздаліся чыесьці крокі. І адгукнуліся ў ссівелых скронях болем, быццам гады юнацтва зноў прабеглі адзін за адным. Дарэмна мы сябе суцяшалі - такіх неспадзяваных страт мы ўжо не чакалі.\nГэта разгульваў па доме вецер.\n...За вокнамі гусцее сутонне, а тут, у пакоі мастака, сабраліся тыя, хто называе сябе ягонымі сябрамі. Сёння ягонае свята. З калонак вырываецца надакучлівая мелодыя. Святло свечак крадзе яснасць твараў і адкрытасць вачэй. Усё адбываецца, як не раз адбывалася. Нічога новага. Пі, закусвай, непаслухмяным языком варочай прэсныя словы пра мастацтва, мастакоў, пра футбол, музыку, секс, забаўляйся показкамі ўчарашняга дня. Не раз вось так яны збіраліся. Лілося ў чаркі хмельнае віно, але хіба ягоныя кроплі прыносілі збавенне? Цяжэлі павекі, развязваліся языкі, і ў гаворцы гналі прэч адзіноту, адну на ўсіх. А пасля, калі дапівалі апошнюю бутэльку і нічога болей не трымала іх, разыходзіліся. Мастак, выправіўшы гасцей, валіўся на канапу і пад касмічныя кампазіцыі Жарэ губляў адчуванне часу і прасторы. І хіба раніцою з хвораю галавою не кляў сябе за п'янства? Дык чаму ўсё паўтараецца? А таму, што ён баіцца пустой кватэры, дзе гаспадарыць адзінота. Зацкаваны, ён адчайна ўцякае ад яе, а вось гэтая кампанія і ратуе яго ад адзіноты хоць часова.\n- Прыемнай асалоды халадок па сэрцы прабег, хмельны глыток неаднойчы ў жыцці дапамог, - дэкламуе сябар, і ўсе падымаюць чаркі, выпіваюць.\nМастак, адкінуўшыся на спінку крэсла, паглядае на Геніка і Ліку. Яны сядзяць насупраць і дэманструюць усім астатнім сваё гарачае каханне. Яна, заплюшчыўшы вочы, прытулілася да яго. Задаволеная п'яная ўсмешка не пакідае дзявочых вуснаў. Правай рукой Генік абдымае дзяўчыну, левай наколвае на відэлец гурок, хрумстае.\n- Ю ма-ха, ю ма-соў-соўс, - ірвецца з калонкі жаночападобны голас моднага спевака.\nЛіка ўстрапянулася. Цяжкія нафарбаваныя веі раскрыліся і шэрыя вочы зірнулі на Геніка.\n- Памятаеш? - спыталася яна.\nГенік згодна хітнуў галавою і, паспешліва праглынуўшы гурок, пяшчотным голасам адказаў:\n- Той вечар - лепшы ў маім жыцці. Ну як забыцца? Мы з табою пазнаёміліся. Гучала якраз гэтая музыка.\nЯна паклала голаў яму на плячо. Задаволеная ўсмешка не пакідала яе вуснаў. Генік пацалаваў яе ў шчаку. Яна ў адказ пацалавала яго. Што робіць тут гэтая дзяўчына? Матылёк, што прыляцеў на святло... і абпаліць свае крыльцы. Бяжы, бяжы адсюль, дзяўчына. Гэта не каханне, гэта падман, гэта ашуканства, гэта забава...\n- Я не веру ў каханне. Яго няма, - раптам вымавіў мастак.\nЛіка какетліва зірнула на яго. Лёгкім рухам рукі паправіла пафарбаваныя хіміяй валасы.\n- А чаму вы не верыце? - пытаецца яна з затоеным жаданнем выклікаць яго на спрэчку і пераканаць у адваротным.\nЁн мог сказаць: тое, што людзі называюць каханнем, ёсць ашуканства. Так, ашуканства, якім жыццё няволіць людзей. Яны рана ці позна разумеюць простую ісціну: жыццё - жорсткая і неміласцівая з'ява. І дарэмна яны б'юцца з ім - гэта барацьба птушкі, якая трапіла ў цянёты. І вось жыццё прыдумала каханне, падман, тлум, путы. Атручаны ім чалавек верыць, што можа адолець усе пад'ёмы і падзенні на сваім шляху, што чарада бедаў саступіць перад ім, - ён гатовы на вар'яцкі крок, які прыводзіць яго да сям'і. А потым высвятляецца, што пад'ёмы настолькі цяжкія, што адолець іх няма сілы, а падзенні такія імклівыя, што можна і разбіцца. Беды нікуды не адступілі, вось яны - адна за адной, знаёмая чарада. Аднак позна: рукі звязаны путамі - сям'я, дзеці. Нічога не зробіш, застаецца змірыцца. А жыццю, як мытніку, які забірае ў гаротніка апошні грош, напляваць на пакуты няшчаснага, на пакуты людзей.\nМастак можа гэта сказаць уголас, але хіба Ліка зразумее? І таму ён кажа зусім іншае:\n- Як - у якім? - разгубілася яна.\nШто ты можаш ведаць пра жыццё, што ты можаш распавесці аб ім, калі сама нічога не ведаеш. Хочаш даказаць, што вось гэтыя абдымкі і ёсць каханне.\n- У якім сэнсе? У філасофскім - веру. Як там у Салаўёва:\n- А ў сэнсе адносін мужчыны і жанчыны - не. Яны сексуальныя партнёры. А каханне між імі - гэта прыгожа прыдуманая Афрадыта. Уранія, толькі ў жыцці Афрадыты Пандэмас прыжылася.\n- Як сказаў разумнік, каханне, бы прывід, - усе аб ім кажуць, і ніхто яго не бачыў, - улазіць у размову нехта з сяброў, не забываючыся пры гэтым наліваць.\n- Я кахаю Ліку. А ты не верыш у каханне, таму што нікога не кахаў.\nМастак зняважліва ўсміхнуўся. Гаворка набывала характар газетнае дыскусіі, калі які-небудзь расчараваны Рамэо напіша ў газету, што няма кахання, і яго ўсім светам хочуць пераканаць у адваротным.\n- Ды што вы завяліся? Лепш вып'ем за каханне, - прымірэнча прапанаваў той, што казаў пра прывід.\nЗа каханне выпілі ўсе: і той, хто верыў у яго, і той, хто не верыў. Кампанія паднялася з-за стала, вывалілася на балкон папаліць. Ліка і мастак засталіся адны.\nА што, калі звесці гэтую дзяўчыну адсюль, пасадзіць у таксоўку і выправіць дадому. Калі яна верыць у каханне, хай захавае гэтую веру, а не кідае яе. Геніку ў абдымкі. Не першую той прыводзіў на вочы сябрам, нібы пахваляўся сваімі поспехамі ў жанчын, а пасля са смехам і задавальненнем распавядаў ім пра «клубнічку». Цікава, кінецца ён шукаць Ліку або застанецца дапіваць гарэлку.\n- Генік не кахае цябе, - павольна вымавіў мастак. Халодная ўсмешка сустрэла яе ўстрывожаны позірк. У гэтую хвіліну ён уявіў сябе Мефістофелем, што спакушае Фаўста на спазнанне жыцця. - Ты проста чарговая сексуальная партнёрка, - ён выразна прамаўляе гэтае галоўнае: партнёрка. - Надакучыш - і ён кіне цябе. Вось гэтая бутэлька гарэлкі яму даражэй за цябе. Не верыш?\nМастак пераможна ўсміхаецца. У глыбокіх шчылінах знерухомелі вочы. Ён адчувае: прымхлівы жах перад ім авалодвае дзяўчынаю.\n- Можаш праверыць. Практыка - крытэрый пазнання. Давай я зараз правяду цябе дадому. А ён не кінецца цябе шукаць. Ён саступіць цябе мне, а сам будзе дапіваць гарэлку. Ты сумняваешся?\n- Я ведаю Геніка. Ён мяне кахае, - няўпэўнена кажа яна.\n- Ты палохаешся праўды.\nЯна імгненне-другое думае, разгублена пазірае на яго.\nКіўком галавы ён падбадзёрвае дзяўчыну.\n- Добра, - ледзь чутна шэпча яна.\nЯны выйшлі з кватэры. Глухая ноч сустрэла цьмяным святлом ліхтароў, каля якіх трымцелі даверлівыя матылі. Чорныя хмары, бы мазутныя плямы, распаўзаліся па небе. Сярод іх адзінока плаваў лімонны скрылёк месяца. Горад, абыякавы да ўсяго, што цяпер адбывалася на ягоных вулках і задворках, спаў, накрыўшыся сутоннай апонаю ночы. Час ад часу дзесьці на вуліцы шаргацелі коламі запозненыя машыны ды ў лёхах суседняга дома адзінока яўкаў кот.\nУсё ж выпіў ён нямала. Кружылася галава, і ногі без цвёрдасці ступалі па зямлі. З'явілася знаёмае адчуванне адарванасці ад прасторы і часу. Маўклівыя гмахі дамоў з рэдкім святлом бяссонных акенцаў, бы скалы, навіслі над імі.\n- Слухай, Ліка, хочаш, я распавяду табе пра майго сябра? - раптам спытаўся мастак.\nЯна павярнула да яго твар. Месячнае сьятло высветліла бляклую ружовасць на дзявочых шчоках, што праглянула праз пудру.\n- Распавядай, - без жадання адказала яна.\n- Жыў-быў на свеце мастак, - павольна пачаў ён. - Марыў, што ягоныя карціны будуць патрэбныя людзям. А яшчэ ён кахаў жанчыну, якая была для яго натхненнем. А жанчыне не падабаліся ні мастак, ні ягоныя карціны. «Забудзь пра мяне, забудзь нашыя сустрэчы, усё роўна нам не быць разам», - казала яна мастаку. Ён гадзінамі хадзіў каля яе дома, каб толькі пабачыць яе. І аднойчы ўбачыў, але не адну... У той час у мастака памерла маці. Безнадзейнасць і пустата акружалі яго. Суцяшаў сябе мастак хмелем.\nРэдка ён браў цяпер пэндзаль. Але аднаго разу мастак сустрэў дзяўчыну. Сінеча ў вачах, чорная смоль валасоў, пяшчотная смуглявасць твару. І падумалася раптам яму, што жыццё чароўнае таму, што вось ёсць зусім побач прыгажосць. Гэтая дзяўчына - як абяцанне светлага кахання, што чакала яго наперадзе. Жыццё не скончылася... Усё яшчэ наперадзе - і каханне, і здзяйсненне мар, і прызнанне ягонай творчасці. У той дзень мастак маляваў па памяці партрэт незнаёмай дзяўчыны. Так здарылася, што ўсё часцей і часцей ён сустракаў яе. Ён не ведаў яе імя, ні разу не чуў яе голасу, яе смеху, не бачыў яе ўсмешкі, але пакахаў і маляваў толькі яе. Гэта быў гімн каханню, ён жыў кожным яе ўздыхам, кожным яе рухам, кожным яе словам. Прайшло колькі гадоў, і дзяўчына ўзяла шлюб. Не, не з мастаком, і адчуў ён, як нехта дыхае пустатой яму ў спіну, азірнуўся - адзінота. І пабег ён ад яе. І былі тыя, хто называў сябе ягоным сябрам, але і словы іхнія былі чужыя яму, і радасці - чужыя, і мары - чужыя, і сам сабе станавіўся ён чужы. І былі жанчыны, якія дарылі яму сваё каханне і пяшчоту і чакалі гэтага ад яго. І ён, абдымаючы іх, думаў пра яе, так нікому і не мовіў «кахаю». Вось так і жыве гэты чалавек і па-ранейшаму любіць толькі яе, - закончыў мастак свой аповед і змоўк.\n- Вы распавялі пра сябе? - спыталася Ліка.\n- Пра свайго сябра.\n- Канечне, гэта прыгожа і рамантычна, але мне здаецца, што ён любіў не яе, а сваю мару пра светлую любоў, таму і не змагаўся за дзяўчыну, не хацеў падзяліць з ёю сваё пачуццё, бо баяўся ў рэальным жыцці сустрэць зусім іншага чалавека, не такога, якога стварыў у сваім уяўленні, і расчаравацца, пазбавіцца таго, што яго натхняла, - казала Ліка.\n- Можа, і так, а можа, не так, - адказаў ёй мастак і замаўчаў.\nЯны крочылі далей. Ліка яшчэ нешта казала пра светлую любоў, пра падман, але ён не слухаў яе. Што яна ведае пра каханне? Праз паўгадзіны таксоўка давязе Ліку дадому, а мастак пойдзе да сябе. Быць можа, каля свайго дома ён спыніцца, паглядзіць на асветленыя вокны сваёй кватэры, дзе выпіваюць тыя, хто называўся ягонымі сябрамі, і не пойдзе да іх. У прысадах ён наламае ахапак язміну і, як нешта дарагое, прытуліўшы яго да грудзей, адчыніць дзверы суседняга пад'езда. На момант спыніцца, прыслухаецца. Людзі спяць. Ніхто не ўбачыць яго, але ён усё роўна, як злодзей, цішком будзе красціся па прыступках. На апошнім паверсе спыніцца. І ў вочы кінецца са сцяны даўняе «Я кахаю цябе». І нібыта машына часу раптам дасць задні ход і перанясе яго на колькі гадоў назад. Вось ён, стаіўшы дыханне, пракраўся сюды і цвіком старанна выводзіць на сцяне самую вялікую сваю тайну, і нібыта не было тых гадоў: ён - той самы закаханы юнак. Ён пакладзе язмін каля яе дзвярэй і доўга будзе стаяць, быццам чакаючы нейкага цуду. Адчыняцца дзверы, і выйдзе з кватэры яна, здзівіцца. І што мовіць ёй? «Дзякуй», - толькі і скажа. Аднак цуду не адбудзецца. У гэты час яна, прытуліўшыся да мужа, спіць і ніколі не здагадаецца, хто напісаў некалі на сцяне «Я кахаю цябе», хто прыносіць да яе дзвярэй кветкі.\nА можа, мастак і не зойдзе ў суседні пад'езд, можа, ён паспяшаецца да сябе. Там чакаюць тыя, хто называўся ягонымі сябрамі.


Урад даверыў Жарко выбіраць беларускіх прыгажунь\nВіцэ-прэм'ер узначаліў пастаянна дзеючы аргкамітэт па падрыхтоўцы і правядзенні нацыянальнага конкурсу прыгажосці "Міс Беларусь". 11.07.2017, Sputnik Беларусь\nу беларусі, навіны , грамадства, галоўнае, культура, беларусь, аляксандр лукашэнка, васіль жарко, урад беларусі, конкурс міс-беларусь\n17:02 11.07.2017 (абноўлена: 14:09 12.07.2017)\n© PixabayДзяўчыны ў панчохах, архіўнае фота\nВіцэ-прэм'ер узначаліў пастаянна дзеючы аргкамітэт па падрыхтоўцы і правядзенні нацыянальнага конкурсу прыгажосці "Міс Беларусь".\nМІНСК, 11 ліп — Sputnik. Савет міністраў Беларусі ўнёс змены ў склад пастаянна дзеючага аргкамітэта па падрыхтоўцы і правядзенні нацыянальнага конкурсу прыгажосці "Міс Беларусь".\nТакое рашэнне замацавана пастановай Саўміна №508 ад 5 лiпеня 2017 года.\n5 фактоў з жыцця беларускай прыгажуні, якая не збіраецца замуж\n17 красавіка 2017, 17:03\nЯк адзначаецца ў дакуменце, абноўлены аргкамітэт узначаліў віцэ-прэм'ер Беларусі, былы міністр аховы здароўя Васіль Жарко. Замяшчаць яго на гэтай пасадзе будуць старшыня праўлення ЗАТ "Другі нацыянальны тэлеканал" Марат Маркаў і міністр культуры Беларусі Барыс Святлоў.\nАкрамя таго, вырашана, што парадак арганізацыі і правядзення нацыянальнага конкурсу прыгажосці "Міс Беларусь" будзе зацвярджацца Міністэрствам культуры.\nНацыянальны конкурс прыгажосці "Міс Беларусь" праводзіцца ў рэспубліцы пачынаючы з 1998 раз у два гады. Фіналісткі прымаюць удзел у конкурсе "Міс Еўропа", пераможца — у конкурсе "Міс свету".\nУ 2016 годзе пераможцай конкурсу стала ўраджэнка Нясвіжа Паліна Барадачова — на той момант нявеста хакеіста мінскага "Дынама" Яўгена Нагачова. Яна прадстаўляла Беларусь на конкурсе "Міс свету" ў гэтым годзе, але прызавых месцаў не ўзяла.\nЦікава, што леташні конкурс пачаўся са скандалу: яго па патрабаванні арганізатараў была вымушаная пакінуць 18-гадовая мінчанка, студэнтка Мінскага дзяржаўнага лінгвістычнага універсітэта Ксенія Малочка. На думку аргкамітэта, яна не адпавядала патрабаванням, што прад'яўляюцца да канкурсантак.\nНа фінале леташняга конкурсу прысутнічаў прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка, які заявіў, што "прыйшоў прызнацца ў каханні".\n"Прыгажосць непераадольная. Яе немагчыма стрымаць ні ў эканоміцы, ні ў палітыцы, ні ў жыцці. Я прыйшоў сюды, каб аддаць даніну павагі, прыйшоў прызнацца ў каханні. Нашы жанчыны — жамчужыны ў каралях беларускага народа. Мужыкі, на мяне не крыўдуйце, але прырода на сённяшні дзень не стварыла нічога больш прыгожага, чым жанчына", — сказаў прэзідэнт.


Сусветная арганізацыя аховы здароўя (СААЗ) выпусціла абноўленае кіраўніцтва па выкарыстанні медыцынскіх масак падчас каранавіруса. У ім гаворыцца, у прыватнасці, што людзям варта насіць маскі па-за памяшканнямі, калі немагчыма трымаць дыстанцыю як мінімум метр. Дакумент апублікаваны на сайце СААЗ.\nТаксама маску неабходна надзяваць у памяшканнях, такіх як школы і крамы, калі ўнутры нельга трымаць дыстанцыю. Акрамя гэтага, калі памяшканне не праветрываецца належным чынам, маску неабходна насіць незалежна ад магчымасці дыстанцыявацца ад іншых людзей, гаворыцца ў рэкамендацыях СААЗ.\nГэтыя правілы распаўсюджваюцца на дарослых і дзяцей, старэйшых за 12 гадоў.\nЛюдзі з груп рызыкі (пажылыя і тыя, якія маюць хранічныя захворванні) павінны насіць маску пры немагчымасці трымаць дыстанцыю.


Госьць на Свабодзе – Зьміцер Хведарук\n31 травень 2007, 05:16\nРадыё Свабода У чацьвер, 31 траўня, ад 10.00 да 11.00 са слухачамі Свабоды па менскім тэлефоне (8-017) 266-39-52 будзе размаўляць адзін зь лідэраў незарэгістраванай арганізацыі “Малады Фронт”Зьміцер Хведарук.\n29 траўня суд Савецкага раёну Менску вынес прысуд пяці актывістам “Маладога фронту” Найбольшы штраф вызначаны Зьмітру Хведаруку – 1 мільён 240 тысячаў беларускіх рублёў альбо 578 даляраў ЗША. Яго прызналі вінаватым паводле артыкулу Крымінальнага кодэксу за ўдзел у незарэгістраванай арганізацыі.\n– Хтосьці лічыць, што мы героі. Хтосьці перакананы, што мы папросту нейкія валацугі, якім няма чым займацца. На мой жа погляд гэта проста ёсьць акт грамадзянскай мужнасьці і абавязак, доўг кожнага беларуса.\nУ «Малады Фронт» Зьміцер прыйшоў праз абвестку ў газэце ў жніўні 2005 году. За час пасьля таго агулам адсядзеў 33 сутак у турмах і ізалятарах. Нядаўна Зьміцера абралі старшынём Менскай гарадзкой арганізацыі «МФ».\nЁн нарадзіўся ў Менску ў 1988 годзе, скончыў гімназію №11, што на вуліцы Каліноўскага. Да восьмай клясы быў выдатнікам, пасьля стаў даваць больш часу і ўвагі тым прадметамі, якімі найбольш цікавіўся.\nЗаймаўся футболам, быў капітанам каманды «Трактар» у сваім узросьце. У музыцы аддае перавагу гурту «N.R.M.». Сярод любімых пісьменьнікаў – Караткевіч і Кундэра, захапляецца нямецкай паэзіяй.\nПытаньні Зьміцеру Хведаруку можна задаваць і загадзя: на кругласутачны тэлефон-аўтаадказьнік (8-017) 266-39-52, праз SMS (391-22-24) ці электронную пошту rferl.minsk@gmail.com). Калі вы паведаміце на Радыё Свабода свой тэлефонны нумар, рэдакцыя сама злучыць вас са спадаром Хведаруком.


У беларускім сеціве блукае Юляі Шарова. Зноў вітаю вас у оф-лайне\nСпампаваць 13.72 Kb.\nНазва У беларускім сеціве блукае Юляі Шарова. Зноў вітаю вас у оф-лайне\nПамер 13.72 Kb.\nУ беларускім сеціве блукае Юляі Шарова. Зноў вітаю вас у оф-лайне.\nСайт Беларуская жаба прапануе новы каляж. Прэзыдэнт Расеі Ўладзімер Пуцін размаўляе па тэлефоне з Аляксандрам Лукашэнкам. “На выпадак праблемаў з газам, Саша, тэлефануй 04”.\nНа форумах сайту Нашы дзеткікабеты абмяркоўваюць псыхалёгію раўнівых людзей.\n“Рэўнасьць грунтуецца на пачуцьці ўласнасьці, а ці можа быць уласнасьцю іншы чалавек? На мой погляд – не… – цьвердзіць Mary. – Але, якімі б ні былі прычыны, пачуцьцё рэўнасьці як эмоцыя шкоднае і для таго, хто раўнуе, і для таго, каго раўнуюць: гэта недавер, неспакой, негатыўная ўзрушанасьць для аднаго і неабходнасьць апраўдвацца, непрыемнае зьдзіўленьне для іншага”.\nBullochka у сваім інтэрнэт-дзёньніку дзеліцца жыцьцёвымі назіраньнямі й называе нанатку “Плён асьветы”. “Глядзіць мая дзіцёнка мульцік пра дыназаўраў. Савецкі. Там дыназаўр нясе ў няўклюдных лапах букет першабытных папарацяў. Насустрач яму з зарасьцяў першабытных хвашчоў выходзіць дыназаўрыха. Яны – нават не абдымаюцца – сарамліва ўтыкаюцца адзін у аднаго. І крочаць у блакітную далячыць экрана… Санька камэнтуе: “Гэта яны спарвацца пайшлі”.


Курсовая работа: Кастусь Каліноўскі - кіраўнік паўстанцаў - BestReferat.ru\nКурсовая работа: Кастусь Каліноўскі - кіраўнік паўстанцаў\nНазвание: Кастусь Каліноўскі - кіраўнік паўстанцаў\nТип: курсовая работа Добавлен 16:32:21 18 ноября 2008 Похожие работы\nГалоўнай рэформай была аграрная ці сялянская рэформа 1861 г. Сутнасць аграрнай рэформы заключалася ў тым, колькі зямлі і на якіх ўмовах атрымлівалі сяляне і колькі зямлі заставалася за памешчыкамі. Урад найперш клапаціўся аб памешчыках, таму закон прадугледжваў толькі абмежаванае надзяленне сялянства зямлей.Зямлю сяляне павінны былі набываць за грошы і ў абавязковым парадку. Якасць зямлі і яе кошт вызначалі памешчыкі.\nУ курсавой рабоцедаследуюцца перадумовы, ход і вынікі паўстання 1863-64 гг. на Беларусі, а таксама аналізуюцца дзейнасць, учынкі і характар адной з ключавых асобаў народнага руху – Кастуся Каліноўскага.\nКурсавая работа ўключае: тытульныліст, змест, увядзенне, тры разделы, заключэнне, спіс літаратуры. Курсавая работа выканана на 25 старонках кампьтэрнага тэксту.\n1. ГІСТАРЫЧНЫЯ ПЕРАДУМОВЫ І ПАЧАТАК ПАЎСТАННЯ 1863-1864г.\nПатрыятычны лагер падзяляўся на дэмакратаў, якія выступалі запаўстанне, і лібералаў, прыхільнікаў мірных сродкаў барацьбы. Тыя, хто быў за паўстанне, атрымалі назву "чырвоныя". Фактычна яны ўяўлялі сабой шырокі і разнастайны дэмакратычны блок, у які ўваходзілі рэвалюцыянізаваная дробная і беззямельная шляхта, афіцэры, дробная гарадская буржуазія, інтэлігенцыя, студэнцтва. Праціўнікаў паўстання называлі "белымі". Гэта былі пераважна памешчыкі з "Земляробчага таварыства", сярэдняя буржуазія, частка інтэлігенцыі.\nАднак сярод "чырвоных" не было адзінства наконт метадаў дасягнення сваіх мэт. Яны падзяляліся на правых – памяркоўных і левых –прадстаўнікоў рэвалюцыйна-дэмакратычных колаў. Правыя рабілі стаўку на шляхту і асцерагаліся шырокага сялянскага руху. Яны прызнавалі роўнасць нацыянальных правоў беларусаў, літоўцаў, украінцаў з палякамі, але выступалі за адзіную незалежную Польшчу ў межах 1772 г. Правыя прадугледжвалі надзяленне сялян зямлёй за кошт яе частковай канфіскацыі ў памешчыкаў пры абавязковай грашовай кампенсацыі. Левыя ж разлічвалі на сялянскую рэвалюцыю. Поспех паўстання, на іх думку, быў гарантаваны толькі ў саюзе і адзінстве дзеянняў з рускімі рэвалюцыянерамі. Яны прызнавалі права на нацыянальнае самавызначэнне літоўцаў, украінцаў і беларусаў. Аграрнае пытанне планавалася вырашыць шляхам ліквідацыі памешчыцкага землеўладання.\n"Белыя" былі адназначна супраць паўстання, не жадалі ніякіх сацыяльна-эканамічных пераўтварэнняў, катэгарычна адмаўлялі правана нацыянальна-палітычнае самавызначэнне літоўцаў, украінцаў і беларусаў. Яны хацелі дабіцца аднаўлення Польшчы ў межах 1772 г., выкарыстоўваючы націск заходнееўрапейскіх краін на расійскія ўлады.\nПаўстанне на Беларусі пачалося. Каліноўскім ад імя Часовага ўрада рассылаліся інструкцыі ніжэйшым кіраўнікам паўстання, у якіх строга рэгламентаваліся іх правы і абавязкі. Асаблівую цікавасць уяўляе "Паўстанцкая інструкцыя", дакладней, апошні яе пункт, якога і блізка не было ў аналагічных дакументах, выдадзеных палякамі: "Найбольш вядомых прыгнятальнікаў сялян, для прыкладу, сабраўшы народ, судзіць ваенным судом і караць смерцю, не дапускаючы самавольнай расправы".Гэта сведчыць, што, нягледзячы на знешнюю падпарадкаванасць Каліноўскага Варшаве, ён праводзіў палітыку ў многіх пунктах адрозную ад польскай.\nПачатак паўстання быў нечаканым для царскага камандавання,якое сканцэнтравала войскі ў некалькіх буйных польскіх гарадах. Нягледзячы на гэтыя спрыяльныя ўмовы, рэвалюцыянеры не скарысталі час для папаўнення і ўзбраення сваіх атрадаў. Памылковая абарончая тактыка, недахоп зброі і вайсковай вывучкі, рознагалоссі паміж кіраўніцтвам не дазволілі паўстанцам авалодаць колькі-небудзь значнымі гарадамі і перамагчы праціўніка.\nНяроўнасць сіл вымушала паўстанцаў прытрымлівацца партызанскай тактыкі барацьбы. Спадзяванні на замежную дапамогу не спраўдзіліся. Заходнія краіны абмежаваліся толькі дыпламатычнымі нотамі пратэсту. А марскую экспедыцыю, што мелася даставіць да літоўскіх берагоў валанцёраў і зброю з Брытаніі, затрымалі шведскія ўлады. Трагічна скончылася імайская спроба высадзіць паўстанцкі дэсант з парусніка "Эмілія" паблізу Мемеля (Клайпеды).\nАле планы рэвалюцыянераў не ажыццявіліся. Сялян сярод паўстанцаў было няшмат, асабліва ва ўсходніх губернях Беларусі: у Віцебскай - 7%, Магілёўскай - 13, Мінскай -20%. Толькі ў Віленскай і Гродзенскай губернях сяляне складалі больш за чвэрць паўстанцаў –адпаведна 27% і 33%. Для сялян Беларусі былі незразумелыя лозунгі Варшаўскага ЦНК аб адраджэнні Рэчы Паспалітай у межах 1772 г.\nАпошні, сёмы нумар «Мужыцкае праўды» пабачыў свет ужо ў часе нацыянальна-вызваленчага паўстання. Тут гучыць адкрыты заклік да змагання з расійскімі каланізатарамі: «Падумайце добра да, памаліўшыся Богу, станьма дружна разам за нашу вольнасць! Нас цар ніц не падмане – непадвядуць маскалі: няма для іх у нашых сёлах ні вады, ні хлеба, для іх мы глухія і нямыя – нічогане бачылі і не чулі. А пакуль яшчэ пара, трэба нашым хлопцам спяшаць з віламі ды з косамі там, гдзе дабіваюцца волі да праўды, а мы, іх бацькі да жонкі нашы, сцерагчы будзем да ўведамляць, адкуль на іх сягне нячыстая маскоўская сіла, да ад душы памагаць усялякімі спосабамі дзецюкам нашым, што за нас пойдуць біцца. А будзе ў нас вольнасць, якой не было нашым дзядам ды бацькам».\nЗ турмы Каліноўскі перадаў на волю «Лісты з-пад шыбеніцы»:«...Браты мае, мужыкі родныя. З-пад шыбеніцы маскоўскай прыходзіць мне да вас пісаці, і, можа, раз астатні. Горка пакінуць зямельку родную і цябе, дарагі мой народзе. Грудзі застогнуць, забаліць сэрца,- но не жаль згінуць за тваю праўду... Няма ш, браткі, большага шчасця на гэтым свеце, як калі чалавек у галаве мае розум і науку... . Но як дзень з ноччу не ходзіць разам, так не ідзе разам наука праўдзіва з няволяй маскоўскай. Дапокуль яна ў нас будзе, у нас нічога не будзе, не будзе праўды, багацтва і ніякай наукі,- адно намі, як скацінай, варочаць будуць не для дабра, но на пагібель нашу... Бо я табе з-пад шыбеніцы кажу, Народзе, што тагды толькі зажывеш шчасліва, калі над табою Маскаля ўжэ не будзе. Твой слуга Яська – гаспадар з-пад Вільні»\nДлускі Баляслаў (1826-1905) псеўданім - Ябланаўскі. Удзельнік нацыянальна-вызваленчага руху. Паводле палітычных перакананняў – прыхільнік "чырвонага" крыла, адзін з найбліжэйшых сяброў і паплечнікаў Каліноўскага. Член ЛПК з 1862 г. Адстойваў інтарэсы віленскага цэнтра ў перамовах з ЦНК. Будучы начальнікам Ковенскага ваяводства, Длускі на чале атрада паўстанцаў разбіў 10 чэрвеня 1863 г. буйныя сілы карнікаў каля мястэчка Папаляны на Шавельшчыне. З кастрычніка – ваенныкамісар Літвы і Беларусі за мяжой. Да самага канца паўстання трымаў сувязь з Каліноўскім, клапаціўся пра зброю для паўстанцаў. "Літоўскія сумы", перайшоўшыя яму згодна з загадам віленскага цэнтра ад А. Банольдзі, ён здаў у 1865 г. спецыяльнаай камісіі з паўстанцаў-эмігрантаў. З 1873 г. – уГаліцыі.\nЛопух 09:42:40 08 июля 2017\nРаботы, похожие на Курсовая работа: Кастусь Каліноўскі - кіраўнік паўстанцаў


Анаталогія: KNIHI.BY - інтэрнэт-крама беларускай кнігі\nПрозаЭсэістыкаКнігазбор (выдавецтва)Ляўрэаты літаратурных прэміяўІвашчанка Анатоль\nАпавяданні, запісы, эсэ. —Мінск: Кнігазбор, 2015. — 116 с.\nЗ кнігай прозы “Анаталогія” Анатоль Івашчанка стаў лаўрэатам прэміі “Дэбют” 2016 года.\nАнатоль Івашчанка: "У сугуччы назвы з імем аўтара няма нарцысізму" (LIT-BEL.ORG)\nВалеры Гапееў: Аната, або Катэхізіс веры Анатоля Івашчанкі (BUDZMA.BY)\nНаста Грышчук. Плошча татавай перамогі (LIT-BEL.ORG)\nI. Плошча Перамогі. Апавяданні\nЧароўная крэйдачка. Казка\nII. Хроніка светлага часу. Запісы, допісы ды эсэ\nIII. Пацалункі ў неба. Татавы нататкі\n…Саша гадаваўся без бацькі. Як падавалася нам, дванаццаці-трынаццацігадовым, гэты факт, пры ўсіх сваіх мінусах, меў адзін вельмі вялікі й неаспрэчны плюс: ступень свабоды, якая нам і не снілася.\nСярод мінусаў галоўным было татальнае безграшоўе. Сашава маці, што працавала, здаецца, рэстаўравальніцай у мастацкім музеі, у час, калі краіна працягвала жыць па прынцыпе “скажы, дзе працуеш, і я скажу, што крадзеш”, ледзь дацягвала ад авансу да заробку. Праўда, амаль ніхто з нас, хлопчыкаў з сем’яў шараговых ітээраў, работнікаў розных НДІ, заводаў, сфераў харчавання й сацыяльнага абслугоўвання, не раскашаваў. За вельмі рэдкім выняткам.\nГазеты стракацелі выкрывальніцкімі нарысамі пра наменклатуршчыкаў, што панабудавалі шыкоўныя фазэнды пад Менскам у час, калі народ пухне з голаду, пра фірмачоў, што бессаромна нажываюцца на вачах у чэсных працаўнікоў, пра валютныя спекуляцыі, пра з гразі ў князі ды іншую трасцу... Бацькі на кухнях абмяркоўвалі ўсё гэта, лаялі фірмачоў і спекулянтаў, чыталі “Огонёк”, выпісвалі “Новый мир” і “Химию и жизнь”, гадзінамі слухалі Ельцына й Кашпіроўскага, чакаючы ад іх нейкага цуду. Да з'яўлення ж цуду ўласнага заставаліся лічаныя месяцы.\nМы ж, пакаленне джынсаў “Мальвіна”, гуртоў “Наутылус” і “Крэматорый”, магнітафонаў “Інтэрнэшнл” і камп’ютараў “Байт”, ведалі два адносна хуткія спосабы “азалаціцца” — памыць альбо павартаваць. Адразу ж пасля школы мы кіраваліся наўпрост да адзінага ў ваколіцах рэстарана, дзе акурат на абед з’язджаліся крутыя па тых часах іншамаркі альбо, на скрайняк, апошнія “Лады”. “Памыць ці павартаваць?” — такім пытаннем мы віталі наведнікаў. Згода на “памыць” успрымалася як сапраўднае шчасце й здаралася дужа рэдка. На “павартаваць” — хутчэй як міласціна. Найболыш частым адказам было грэблівае маўчанне альбо, як варыянт, штосьці накшталт: “Не надо. Но если с машиной что-то случится, я тебе глаз на ж*пу натяну”.\nСаша ніколі не працаваў з намі…\n(З апавядання "Пах волі")


У штотыднёвым спартыўным аглядзе «Звязды» падводзiм вынiкi Кубка свету па фрыстайле, падлiчваем медалi беларускiх самбiстаў i барцоў, а таксама сочым за выступленнем айчынных гандбольных клубаў на мiжнародных турнiрах.\n1. У Раўбiчах прайшоў заключны, шосты этап Кубка свету па фрыстайле. На родным схiле беларусы заваявалi два медалi. У спаборнiцтвах у мужчын Максiм Гусцiк стаў другiм, апярэдзiць яго змог толькi амерыканец Крыстафер Лiлiс.\n— Прыемна апынуцца ў прызёрах на радзiме, дзе шмат трэнiраваўся, але раней не выйграваў медалёў. Я рызыкаваў, павялiчваў складанасць скачкоў, бо неабходна было падняцца вышэй у вынiковым пратаколе, каб патрапiць у прызёры агульнага залiку Кубка свету, — распавёў пасля выступлення Максiм.\nУ жанчын наша суайчыннiца Аляксандра Раманоўская паднялася на трэцюю прыступку п'едэстала, перамогу сярод прадстаўнiц прыгожага полу святкавала амерыканка Эшлi Колдуэл. За крок ад узнагарод спынiлася яшчэ адна беларуска — Ганна Гуськова, з вынiкам 75,11 бала яна стала чацвёртай.\nПасля завяршэння праграмы спаборнiцтваў, былi вызначаны пераможцы агульнага залiку Кубка свету. Лепшым сярод мужчын стаў Аляксандр Абраменка з Украiны — 310 ачкоў, Максiм Гусцiк размясцiўся на другой пазiцыi — 276 балаў. У жанчын Хрустальны глобус па вынiках сезона дастаўся Эшлi Колдуэл з ЗША — 409 ачкоў, Аляксандра Раманоўская толькi на дзявятым месцы — 206 ачкоў, Ганна Гуськова на 11-м радку — 190 балаў.\n2. Больш за 200 спартсменаў прынялi ўдзел у юбiлейным 20-м мiжнародным турнiры катэгорыi А па самба «Адкрыты чэмпiянат Рэспублiкi Беларусь па самба на прызы Прэзiдэнта Беларусi». Нашы зборныя выступiлi на турнiры ў аптымальным складзе i заваявалi 28 медалёў. Залатыя ўзнагароды на рахунку Ваэ Тухталян (62 кг), Сцяпана Папова (74 кг), Юрыя Рыбака (суперцяж), Таццяны Мацко (64 кг), Лейлы Абасавай (48 кг), Крысцiны Казан (56 кг), Вольгi Намазавай (72 кг), Вольгi Шынкевiч (+80 кг), Марыны Жарскай (52 кг) i Андрэя Казусёнка (да 100 кг). Акрамя гэтага на рахунку беларусаў дзевяць сярэбраных узнагарод i сем бронзавых.\n3. У мiнскiм Палацы спорту ў мiнулыя выхадныя завяршыўся 46-ы мiжнародны турнiр па барацьбе Гран-пры на прызы трохразовага алiмпiйскага чэмпiёна Аляксандра Мядзведзя. Беларускiя спартсмены на турнiры выйгралi 13 медалёў. Акрамя гэтага, спаборнiцтвы ў Мiнску сталi для нашых барцоў праверкай сiл перад чэмпiянатам Еўропы ў Рызе, якi пройдзе з 8 па 13 сакавiка, а затым стартуюць лiцэнзiйныя турнiры, на якiх будуць разыграны пуцёўкi на Алiмпiяду ў Бразiлiю.\n4. Гандбалiсты мiнскага СКА пацярпелi паражэнне ў другой гульнi групавога этапу Кубка ЕГФ. У гасцявым матчы падапечныя Спартака Мiрановiча сустракалiся з французскiм «Сэн-Рафаэлем», правялi вельмi напружаную гульню, але перамогу вырваць так i не змаглi — 31:29. 27 лютага армейцы правядуць наступны паядынак у групе з дацкiм «Б'ерынгбро».\nТым часам брэсцкi гандбольны клуб iмя Мяшкова абыграў на выездзе сербскi «Спартак» з Субоцiцы i гарантаваў сабе месца ў «фiнале чатырох» SEHA-лiгi. У квартэт наймацнейшых таксама трапiлi венгерскi «Веспрэм», македонскi «Вардар» i харвацкi «Заграб».\nЗагаловак у газеце: Даляцелi да прызоў


03 сакавік 2016, 17:45\nПра гэта Свабодзе паведаміла старшыня Рады прадпрымальнікаў Соф’я Міцяшова:\n«Мы зьвярталіся ў дзяржаўныя структуры ўсіх узроўняў, але рэакцыі на нашы звароты — нуль. Нічым іншым, як валакітай, гэтую перапіску назваць нельга. Адбыліся мітынгі, мы праводзілі сустрэчы з чыноўнікамі, і яны казалі: вы ведаеце, адкуль гэты ўказ, і мы вам нічым дапамагчы ня можам. І гэтак трэба было зацягнуць сытуацыю, каб людзі пачалі галадаць. Таму многія вымушаныя былі напачатку ўціхую, а пасьля больш адкрыта выходзіць на працу і працаваць ва ўмовах парушэньняў, бо выканаць прэзыдэнцкі ўказ № 222 немагчыма.\nАдначасна прадпрымальнікі нашага рынку пачалі ствараць штабы самаабароны з мэтай абароны ўласнага тавару. Яны будуць працаваць так, што калі падатковая інспэкцыя ці якая-небудзь іншая арганізацыя, надзеленая правам кантролю, пажадае прыйсьці з праверкай і канфіскаваць тавар, то не дазваляць гэта рабіць. Цяпер да 70% адсоткаў гандляроў выйшлі на рынак, і неўзабаве будзем бачыць: дзяржава нападзе на нас ці мы на дзяржаву».\nСход прадпрымальнікаў Полацку таксама прыняў рашэньне падтрымаць сваім удзелам мітынг прадпрымальнікаў у Менску 14 лютага.


Аўтар Дзіяна Пінчук (старонка 2) | Новы Час\nГрамадскае аб’яднанне «Радзіслава» прэзентавала памятку/метадычку/рэкамендыцыі — тое, чаго не хапала недзяржаўным арганізацыям і сродкам масавай інфармацыі ў сумеснай працы па тэме гендарнага гвалту.\nУ Слуцку ўшанавалі герояў Слуцкага збройнага чыну (фота)\nУ Слуцку 24 лістапада адбыліся шэсце і мітынг, прысвечаныя 98-годдзю Слуцкага збройнага чыну. Удзельнікі мерапрыемства ўшанавалі памяць тых, хто ў лістападзе і снежні 1920 года ўзброена паўстаў супраць бальшавіцкай улады.\nУ панядзелак, 8 кастрычніка, удзельнікі і ўдзельніцы суполкі ў фэйсбуку «Маршыруй, дзетка!» сабраліся ў мінскай галерэі «Ў», каб абмеркаваць адхілены кіраўніком краіны закон аб супрацьдзеянні хатняму гвалту і ўвогуле праблемы, звязаныя з гэтай тэмай.\nНу што, са Святам Незалежнасці! Лявон Вольскі даў канцэрт да 100-годдзя БНР (фота)\nЛявон Вольскі ўсё ж выступіў на 100-годдзе БНР. 24 сакавіка ў мінскім клубе "Бруге" сотні беларусаў пад нацыянальнымі сцягамі сабраліся, каб разам заспяваць песні, якія асацыююцца з той самай незалежнасцю, аб якой мроім не адзін дзясятак год.\nЗа вакном 7 сакавіка, урад бескампрамісна назваў 8 сакавіка Днём жанчын — значыць, самы час бегчы па крамах. Якой бы феміністкай не была твая дзяўчына, і не казала, што яна супраць гэтых гендэрных святаў, павер: у глыбыні душы яна чакае ад цябе падарункаў. Ну, а хто не любіць падарункі, ці яны з нейкай нагоды, ці проста так?\nДзе заканчваецца мірны сход і пачынаецца масавае мерапрыемства?\nЦі магчымы былі б «дармаедскія» пратэсты без дазволу ўлады і без хапуну? Ці можна адсвяткаваць Дзень Волі без згоды Мінгарвыканкаму? У апошні час ад беларускіх праваабаронцаў усё часцей можна пачуць вызначэнне «мірны сход», а не заканадаўчае «масавае мерапрыемства». Дык у чым розніца, і ці ёсць яна?\nУ першы дзень вясны ў менскім клубе «Бруге» адгрымеў канцэрт гурта з Адэсы «Колір».\nЖыві, вясковая бібліятэка!\nПаслугамі публічных бібліятэк, па статыстыцы, карыстаецца больш за 33% жыхароў Беларусі. У той жа час ідзе імклівае скарачэнне бібліятэк вясковых. На замену ім дзяржава выдумала так званыя «бібліёбусы», кніжны набор якіх камплектуецца з фонду гарадскіх бібліятэк. У дзяржаўных СМІ кажуць, што такіх аўтобусаў у краіне ўжо каля сотні…\nДа нас прыехаў Vivienne Mort (фота)\nУ клубе «Бруге» 27 студзеня сваёй гісторыяй з Мінскам падзяліўся ўкраінскі музыкальны гурт «Vivienne Mort». Нягледзячы на ўнушальныя лічбы гурта (адзінаццаць гадоў існавання, семь альбомаў і дзесяткі песень), «Vivienne Mort» упершыню прыехаў у Мінск — і гэта сапраўдная Падзея. Таму справядліва канцэрт трапіў амаль ва ўсе беларускія медыйныя спісы «must hear» тыдня і нават паўгоддзя.\nАсноўны Закон Рэспублікі Беларусь гарантуе ўсім роўныя правы, але на практыцы часта аказваецца, што «ўсе роўныя, але некаторыя раўнейшыя». У Беларусі існуе афіцыйны спіс работ, на якія забараняецца працаўладкоўваць жанчын.\n«Вогненная вёска» Алеся Адамовіча\nГэты населены пункт нагадвае нявесту, якой усім раёнам збіралі добры пасаг на працягу многіх гадоў, але па нейкіх прычынах так і не выдалі замуж. Гады ідуць, сабранае псуецца і гіне. Але ўсе ж такі Глуша — патэнцыйна зорнае турыстычнае мястэчка — чакае і спадзяецца.\nЯк мяне бралі вясной у «Вясне»\nВыходзім з залы а 15 гадзіне. Бачу за варотамі сваіх. Глыбока ўдыхаю сцюдзенае паветра: «Усё будзе добра!» І раптам паварочваю галаву, ад убачанага ўстае камяк у горле. Каля чатырох дзясяткаў чалавек стаяць «тварам да сцяны, ногі на шырыні плячэй, рукі над галавой».


Лячэбныя ўстановы прымаюць папаўненне — Житковичи. Новае Палессе. Районная газета\nЛячэбныя ўстановы прымаюць папаўненне\n02.09.2010 60 admin 0 Comment\nПятнаццаць маладых спецыялістаў сёлета атрымалі сваё першае месца працы ва ўстановах Жыткавіцкай цэнтральнай раённай бальніцы.\nУ ліку маладога папаўнення шэсць урачоў і дзевяць медсясцёр. Усе яны працаўладкаваны Урач агульнай практыкі ўзначаліў Дзякавіцкую ўчастковую лабараторыю. Два ўрачы, педыятр і тэрапеўт, атрымалі сваё першае рабочае месца ў Тураўскай участковай бальніцы. У лячэбныя ўстановы райцэнтра накіраваны тэрапеўт, хірург і педыятр. А вось маладыя спецыялісты з сярэднеспецыяльнай адукацыяй уладкаваны на вёсцы: шэсць — медсёстрамі ў Ленінскую участковую бальніцу, яшчэ адзін — у гэтую ж установу фельчарам, двое — у Грычынавіцкі і Старазалюціцкі фельчарска-акушэрскія пункты.\n← Павялічваюцца аб’ёмы\nПаспаборнічаюць тэхнікі-асемянатары →


Раскопки на территории бывшего военного госпиталя в Лепеле | Лепель. Лепельский край. Районная газета\n03.06.2019 438 Лепельскi край Комментариев нет\n— Паведамляем, што на тэрыторыі былога ваеннага шпіталя 52-гі асобны спецыялізаваны пошукавы батальён праводзіць раскопкі, знойдзены рэшткі некалькіх чалавек.\nТакая інфармацыя не магла не зацікавіць, таму хутка накіраваўся на месца.\nЗ публікацыяй успамінаў удзельнікаў Вялікай Айчыннай вайны на старонках раённай газеты, у кнізе “Памяць. Лепельскі раён” ведаў пра тое, што на тэрыторыі былога ваеннага шпіталя ў даваенны перыяд стаяла вайсковая часць, а пад час акупацыі дзейнічаў лагер, дзе ўтрымліваліся палонныя партызаны і члены іх сем’яў. Часцей гэта былі простыя вяскоўцы, якія былі схоплены пад час карных аперацый. Нярэдкімі былі смяротныя пакаранні праз расстрэл або павешанне.\nЗ развіццём глабальнай сеткі Інтэрнэт матэрыялы на гэтую тэму сталі з’яўляцца і на сайтах. У прыватнасці, на Lepel.by змешчаны ўспаміны жыхаркі мікрараёна Бяленіца Ганны Будкевіч, якая пасля вайны шмат гадоў адпрацавала буфетчыцай-афіцыянткай у сталовай шпіталя. Часткова і на іх грунтаваліся ваенныя археолагі, шукаючы месцы пахаванняў ахвяраў вайны.\nАдшукаць месца раскопак было і складана, і проста адначасова. Зразумела, што фашысты не расстрэльвалі і не хавалі сваіх ахвяраў навідавоку, трэба было крыху заглыбіцца на тэрыторыю. Там, за апошнім лячэбным корпусам былога шпіталя, непадалёк ад цяперашняй вытворчай базы ў невялікім лясным масіве і выяўлена пахаванне. Для мяне пад час прыезду першым арыенцірам стаў аўтобус пошукавага батальёна, на якім, уласна, і прыехалі вайскоўцы. Прайшоўшы каля 50 метраў, знайшоў і саміх салдатаў.\nПад камандаваннем старшын Мікалая Еўтуха і Кацярыны Дабранскай працавала аддзяленне салдатаў тэрміновай службы. Хлопцы былі абутыя ў гумавыя боты, на руках — пальчаткі, твары прыкрытыя спецыяльнымі маскамі — усе нормы аховы працы пры падобных работах выконваліся.\n— У старых пахаваннях могуць вельмі доўгі час знаходзіцца хваробатворныя бактэрыі, — тлумачыць Мікалай Аляксандравіч. — Тэарэтычна яны пры траплянні на цела чалавека могуць стаць узбуджальнікамі хвароб. За гады маёй службы не было ніводнага падобнага выпадку, але пільнасці, нягледзячы ні на што, мы не губляем.\nСалдаты, размеркаваўшыся па месцах, спакойна і засяроджана працавалі. То вялікай рыдлёўкай адкідвалі зямлю, то, дабраўшыся да знаходак, бралі ў рукі маленькія савочкі, мяцёлачкі і акуратна, жменю за жменяй адкрывалі для сябе і для нас чарговую трагічную старонку гісторыі.\nШчыра прызнаюся, калі салдаты сталі даставаць з зямлі чалавечыя косткі, стала не па сабе. Іх акуратна абмяталі, адчышчалі, раскладвалі па пакетах. Рэшткі кожнага чалавека павінны быць складзены асобна.\nУвесь час не пакідала адчуванне нерэальнасці, нават абсурду: свеціць сонца, наліваюцца зелянінай лісточкі, звіняць птушкі і разам з тым — смерць. Смерць, якая жорстка і назаўсёды забірае маладыя жыцці, адмаўляючы ў праве ўбачыцца хоць калісьці з блізкімі, роднымі, каханымі.\nМаладыя салдаты спакойна, засяроджана робяць сваю справу. Яны няблага навучаныя, ведаюць, што і як трэба рабіць, балабольства не чуваць, усе размовы — толькі па справе.\n— Хлопцы, мне, ды, мяркую, і большасці людзей, было б псіхалагічна цяжка займацца такімі археалагічнымі раскопкамі, падымаць даўно загінулых людзей.\n— Такая наша служба, — адказвае яфрэйтар Іван Лаўрыновіч, — навучыліся, прывыклі. Кожны ведае сваю справу і робіць яе на належным узроўні. Мы абавязаны ўшанаваць памяць загінулых.\nМіж тым з зямлі вымаюцца парэшткі яшчэ аднаго чалавека. Старшына Еўтух іх аглядае і, складваючы косткі ў спецыяльны пакет, кажа:\n— Па выяўленых знаходках можна меркаваць, што гэта быў мужчына маладых гадоў. Рэшткі абутку, вопраткі, вайсковага рыштунку даводзяць, што гэта быў чырвонаармеец. Увогуле, амаль усе выяўленыя рэшткі можна ідэнтыфікаваць як забітых салдатаў Чырвонай Арміі.\n— Да якога перыяду вы можаце аднесці захаванне пачатку акупацыі ці ўсё ж такі бліжэй да вызвалення?\n— Не магу дакладна вызначыць, рэчы, тканіна, абутак вельмі сатлелі за дзесяцігоддзі.\n— Ці ёсць верагоднасць аднавіць хаця б адно імя з загінулых?\n— Вельмі мізэрная, я б сказаў нулявая. Пры знойдзеных парэштках не выяўлена рэчаў, па якіх тым ці іншым чынам можна было б вызначыць імя. Бывала, што пры ранейшых мы знаходзілі эбанітавую капсулу з запісамі пра салдата. Удача, калі пры чалавеку знаходзяцца ўзнагароды, медалі “За адвагу”, “За баявыя заслугі”, ордэны. Савецкія ўзнагароды былі нумараваныя і ў штабах дакладна запісвалі, каму якая ўзнагарода ўручана. Пры такой знаходцы механізм пошуку імя просты: запыт у архіў — адтуль даведка, што ордэн, скажам, Чырвонай Зоркі быў уручаны 25 верасня 1943 года радавому 143 палка 95-й стралковай дывізіі Івану Іванову, прызванаму Лепельскім райваенкаматам у сакавіку 1941 года. Гэта для прыкладу. Яшчэ бывала, што знаходзілі асабістыя рэчы, падпісаныя іх уладальнікамі. Як правіла, гэта лыжкі, кацялкі, кубкі, салдаты нажамі або штыхамі драпалі на іх сваё імя, каб не пераблытаць.\nСалдаты, знойдзеныя ў лесе за былым шпіталем, былі расстраляныя. Пра гэта сведчаць дзіркі ад куль у чарапах. Яшчэ знойдзены рэшткі металічнага калючага дроту, якім асуджаным на смерць звязвалі рукі. Пішу гэтыя словы і лаўлю сябе на думцы, што ад іх халадзее на душы.\nАд наступнай знаходкі становяцца яшчэ больш адчувальнымі жахі мінулай вайны. З ямы паднятыя парэшткі двух людзей. Паводле папярэдняга агляду, можна казаць, што гэта былі жанчына і трох-чатырохгадовае дзіця. Жанчына нібыта прыкрыла яго сабой. Зноў жа, ніякіх рэчаў, па якіх можна было б вызначыць імёны загінулых, не знойдзена.\nЧаму расстраляныя пахаваны менавіта тут? — задаю сабе пытанне. І тут жа адказваю:\nАкупанты не надта напружвалі сябе: дзе расстрэльвалі, там і закопвалі. А тут, на іх погляд, было самае зручнае месца. У памяшканнях вайсковай часці, якая стаяла тут перад вайной, яны размясцілі свае падраздзяленні, некаторыя прыстасавалі для ўтрымання зняволеных. А каб расстраляць, выводзілі сюды, адлегласць была ад 100 да 300 метраў. Да вайны тут былі два стралковыя ціры, дзе чырвонаармейцы і камандзіры вучыліся страляць. Яны былі спецыяльна абсталяваныя: абкапаныя высокімі землянымі валамі, каб кулі не выляталі. Доўгі цір — для стральбы з вінтовак і кулямётаў, кароткі — для стральбы з наганаў. Вось тут, у пісталетным ціры, і расстрэльвалі.\nЧаму ж больш за 70 гадоў парэшткі расстраляных савецкіх людзей праляжалі тут, амаль пад бокам, і ніхто іх не знайшоў, не адкапаў, не аддаў апошнюю даніну павагі і памяці?\nМяркую, што ў дадзеным выпадку сышліся некалькі фактараў. Фашысты стараліся знішчаць і хаваць забітых у непрыкметных месцах. Але калі патрабавалася запалохаць насельніцтва, актыўна прымянялі і публічныя пакаранні. Па-другое, мясцовыя жыхары баяліся “праклятага месца”, звязанага са смерцю, стараліся лішні раз туды не хадзіць і нават не ўспамінаць пра яго. Ды і ўвогуле беларуская зямля дала спачын мільёнам ахвяраў, на Лепельшчыне дзясяткі пахаванняў салдатаў, партызанаў, мірных жыхароў, якія загінулі ад рук акупантаў і іх прыслужнікаў. У пасляваенны ж час было не да магіл: салдаты дабівалі фашысцкую гадзіну ў яе логаве, а затым усе сілы кінулі на адбудоўванне роднага краю з руін, на аднаўленне разбураных прадпрыемстваў, спаленых дамоў. Відавочцы крывавых злачынстваў фашызму сыходзілі ў іншы свет, паміралі ад ран. Яны не распавядалі жудасную гісторыю дзецям, бераглі іх.\nУ бліжэйшы час адбудзецца ўрачыстае перапахаванне знойдзеных парэшткаў. Загінулыя душы здабудуць вечны спакой. А людзям, якія жывуць цяпер і будучым пакаленням лепяльчан варта памятаць пра гэта, каб надалей трагедыя вайны ніколі больш не паўтарылася.\n← Военный спорт