Час second-hand by Святлана Алексіевіч - Book - Read Online\nУ прадмове аўтарка піша: “За семдзесят з лішкам гадоў у лабараторыі марксізму-ленінізму вывелі асобны чалавечы тып — “homo soveticus”. Адны лічаць, што гэта трагічны персанаж, іншыя называюць яго “саўком”. Мне здаецца, я ведаю гэтага чалавека, ён мне добра знаёмы, я побач з ім, поплеч, пражыла шмат гадоў. Ён — гэта я. Гэта мае знаёмыя, сябры, бацькі. Некалькі гадоў я ездзіла па ўсім былым Савецкім Саюзе, бо homo soveticus — гэта не толькі рускія, але і беларусы, туркмены, украінцы, казахі... Цяпер мы жывем у розных дзяржавах, размаўляем на розных мовах, але нас ні з кім не зблытаеш...”\nPublisher: kniharnia.byReleased: Dec 7, 2015ISBN: 9781310808555Format: book\nЧас second-hand - Святлана Алексіевіч\nАхвяра і кат аднолькава агідныя, і досвед лагера ў тым, што гэта братэрства ў падзенні.\nДавід Русэ. Дні нашай смерці\nУ кожным разе, нам трэба памятаць, што за перамогу зла ў свеце ў першую чаргу адказваюць не яго сляпыя выканаўцы, а духоўна відушчыя служкі дабра.\nФ. Сцяпун. Былое і неажыццёўленае\nМы развітваемся з савецкім часам. З тым нашым жыццём. Я спрабую шчыра выслухаць усіх удзельнікаў сацыялістычнай драмы…\nУ камунізму быў вар’яцкі план — перарабіць «старога» чалавека, даўнейшага Адама. І гэта атрымалася… можа быць, адзінае, што атрымалася. За семдзесят з лішкам гадоў у лабараторыі марксізму-ленінізму выгадавалі адмысловы чалавечы тып — homo soveticus. Адны лічаць, што гэта трагічны персанаж, іншыя называюць яго «саўком». Мне здаецца, я ведаю гэтага чалавека, ён мне добра знаёмы, я побач з ім, поплеч, пражыла шмат гадоў. Ён — гэта я. Гэта мае знаёмыя, сябры, бацькі. Некалькі гадоў я ездзіла па ўсім былым Савецкім Саюзе, бо homo soveticus — гэта не толькі рускія, але і беларусы, туркмены, украінцы, казахі… Цяпер мы жывём у розных дзяржавах, размаўляем на розных мовах, але нас ні з кім не пераблытаеш. Пазнаеш адразу! Усе мы, людзі з сацыялізму, падобныя і не падобныя да астатніх людзей — у нас свой лексікон, свае ўяўленні пра дабро і зло, пра герояў і пакутнікаў. У нас асаблівыя адносіны са смерцю. Пастаянна ў расповедах, якія я запісваю, рэжуць вуха словы: «страляць», «расстраляць», «ліквідаваць», «пусціць у расход» ці такія савецкія варыянты знікнення, як: «арышт», «дзесяць гадоў без права перапіскі», «эміграцыя». Колькі можа каштаваць чалавечае жыццё, калі мы памятаем, што нядаўна гінулі мільёны?\nМы поўныя нянавісці і забабонаў. Усё адтуль, дзе быў ГУЛАГ і страшная вайна. Калектывізацыя, раскулачванне, перасяленне народаў…\nГэта быў сацыялізм, і гэта было проста нашае жыццё. Тады мы мала пра яго гаварылі. А цяпер, калі свет незваротна змяніўся, усіх стала цікавіць тое нашае жыццё, усё роўна якое яно было, гэта было нашае жыццё. Пішу, вышукваю па крупінках, па драбках гісторыю «хатняга»… «унутранага» сацыялізму. Тое, як ён жыў у чалавечай душы. Мяне заўсёды прыцягвае вось гэтая маленькая прастора — чалавек… адзін чалавек. На самай справе там усё і адбываецца.\nЧаму ў кнізе так шмат прамаўляюць тыя, хто спрабаваў скончыць жыццё самагубствам, а не звычайныя савецкія людзі са звычайнай савецкай біяграфіяй? Урэшце, зводзяць рахункі з жыццём і ад кахання, і ад старасці, проста так, дзеля цікавасці, і ад жадання разгадаць таямніцу смерці… Я шукала тых, хто намёртва прырос да ідэі, увабраў яе ў сябе так, што не ададраць, — дзяржава стала іх космасам, замяніла ім усё, нават уласнае жыццё. Яны не змаглі сысці з вялікай гісторыі, развітацца з ёй, быць шчаслівымі ў іншым. Занурыцца… знікнуць у прыватным існаванні, як гэта адбываецца сёння, калі маленькае стала вялікім. Чалавек хоча проста жыць, без вялікай ідэі. Такога ніколі не было ў нашым жыцці, гэтага не ведае і руская літаратура. Увогуле, мы ваенныя людзі. Ці ваявалі, ці рыхтаваліся да вайны. Ніколі не жылі па-іншаму. Таму і вайсковая псіхалогія. І ў мірным жыцці ўсё было па-вайсковаму. Біў барабан, лунаў сцяг… сэрца выскоквала з грудзей… Чалавек не заўважаў свайго рабства, ён нават любіў яго, сваё рабства. Я таксама памятаю: пасля школы мы збіраліся ўсім класам паехаць на цаліну, пагарджалі тымі, хто адмаўляўся, да слёз шкадавалі, што рэвалюцыя, грамадзянская вайна — усё адбылося без нас. Азірнешся: няўжо гэта мы? Я? Я ўспамінала разам са сваімі героямі. Хтосьці з іх сказаў: «Толькі савецкі чалавек можа зразумець савецкага чалавека». Мы былі людзі з адной камуністычнай памяццю. Суседзі па памяці.\nБацька ўспамінаў, што ён асабіста ў камунізм паверыў пасля палёту Гагарына. Мы — першыя! Мы ўсё можам! Гэтак яны з мамай нас і выхоўвалі. Я была акцябронкам, насіла значык з кучаравым хлопчыкам, была піянеркай, камсамолкай. Расчараванне прыйшло пазней. Пасля перабудовы ўсе чакалі, калі адкрыюць архівы. Іх адкрылі.\nМы ўведалі гісторыю, якую ад нас хавалі… «Мы павінны захапіць з сабою 90 мільёнаў са ста, якія насяляюць Савецкую Расію. З астатнімі нельга размаўляць — іх трэба знішчыць» (Зіноўеў, 1918).\n«Павесіць (абавязкова павесіць, каб народ бачыў) не менш за 1000 заўзятых кулакоў, багацеяў… забраць у іх увесь хлеб, прызначыць закладнікаў… Зрабіць так, каб на сотні вёрст наўкол народ бачыў, трымцеў…» (Ленін, 1918).\n— Масква літаральна памірае з голаду (прафесар Кузняцоў — Троцкаму). «Гэта не голад. Калі Ціт браў Ерусалім, габрэйскія маці елі сваіх дзяцей. Вось калі я прымушу вашых мацярок есці сваіх дзяцей, тады вы можаце прыйсці і сказаць: «Мы галадаем» (Троцкі, 1919)\nЛюдзі чыталі газеты, часопісы і маўчалі. На іх абрынуўся непад’ёмны жах! Як з гэтым жыць? Шмат хто сутыкнуўся з праўдай, як ворагам. І са свабодай таксама. «Мы не ведаем сваю краіну. Не ведаем, пра што думае большасць людзей, мы іх бачым, сустракаем кожны дзень, але пра што яны думаюць, чаго хочуць, мы не ведаем. Але бяром на сябе смеласць іх вучыць. Хутка пра ўсё даведаемся — і жахнёмся», — казаў адзін мой знаёмы, з якім мы часта сядзелі ў мяне на кухні. Я з ім спрачалася. Было гэта ў дзевяноста першым годзе… Шчаслівы час! Мы верылі, што заўтра, літаральна заўтра пачнецца свабода. Пачнецца з нічога, з нашых жаданняў.\nЗ «Запісных кніжак» Шаламава: «Я быў удзельнікам вялікай прайгранай бітвы за сапраўднае абнаўленне жыцця». Напісаў гэта чалавек, які адседзеў сямнаццаць гадоў у сталінскіх лагерах. Туга аб ідэале засталася… Савецкіх людзей я падзяліла б на чатыры пакаленні: сталінскае, хрушчоўскае, брэжнеўскае і гарбачоўскае. Я — з апошняга. Нам было лягчэй прыняць крах камуністычнай ідэі, бо мы не жылі ў той час, калі ідэя была маладая, моцная, з нерастрачанай магіяй пагібельнага рамантызму і ўтапічных надзей. Мы выраслі пры крамлёўскіх дзядах. У посныя вегетарыянскія часы. Вялікая кроў камунізму ўжо была забытая. Пафас лютаваў, але захавалася веда, што ўтопію нельга ператвараць у жыццё.\nГэта было ў першую чачэнскую вайну… Я пазнаёмілася ў Маскве на вакзале з жанчынай, яна была аднекуль з-пад Тамбова. Ехала ў Чачню, каб забраць сына з вайны: «Я не хачу, каб ён паміраў. Я не хачу, каб ён забіваў». Дзяржава ўжо не валодала ейнаю душою. Гэта быў вольны чалавек. Такіх людзей было няшмат. Болей было тых, каго свабода раздражняла: «Я купіў тры газеты — і ў кожнай свая праўда. Дзе ж сапраўдная праўда? Раней прачытаеш раніцай газету «Праўда» — і ўсё ведаеш. Усё разумееш». З ідэйнай анэстэзіі выходзілі павольна. Калі я пачынала размову пра пакаянне, у адказ чула: «За што я павінен каяцца?» Кожны адчуваў сябе ахвярай, але не саўдзельнікам. Адзін казаў: «я таксама сядзеў», другі — «я ваяваў», трэці — «я свой горад з разрухі падняў, днём і ноччу цэглу цягаў». Гэта было зусім нечакана: усе п’яныя ад свабоды, але не падрыхтаваныя да свабоды. Дзе ж яна, свабода? Толькі на кухні, дзе па звычцы працягвалі лаяць уладу. Лаялі Ельцына і Гарбачова. Ельцына за тое, што змяніў Расію. А Гарбачова? Гарбачова за тое, што змяніў усё. Усё дваццатае стагоддзе. І ў нас цяпер будзе, як у іншых. Як ва ўсіх. Думалі, што на гэты раз атрымаецца.\nРасія змянялася і ненавідзела сябе за тое, што змянялася.\n«Нерухомы Мангол» — пісаў пра Расію Маркс.\nСавецкая цывілізацыя… Спяшаюся захаваць яе сляды. Знаёмыя твары. Распытваю не пра сацыялізм, а пра каханне, рэўнасць, дзяцінства, старасць. Пра музыку, танцы, фрызуры. Пра тысячы падрабязнасцяў зніклага жыцця. Гэта адзіны спосаб загнаць катастрофу ў рамкі звыклага і паспрабаваць нешта расказаць. Пра штосьці здагадацца. Не стамляюся дзівіцца таму, якое цікавае звычайнае чалавечае жыццё. Бясконцая колькасць чалавечых праўдаў… Гісторыю цікавяць толькі факты, а эмоцыі застаюцца за бортам. Іх не прынята далучаць да гісторыі. Я гляджу на свет вачыма гуманітарыя, а не гісторыка. Здзіўленая чалавекам…\nБацькі ўжо няма. І я не магу дагаварыць з ім адну нашую размову… Ён сказаў, што ім паміраць на вайне было лягчэй, чым неабстраляным хлопчыкам, якія сёння гінуць у Чачні. У саракавыя — яны з пекла траплялі ў пекла. Перад вайной бацька вучыўся ў Мінску ў Інстытуце журналістыкі. Успамінаў, што, калі яны вярталіся з ка\nнікулаў, часта ўжо не сустракалі ніводнага знаёмага выкладчыка, усе былі арыштаваныя. Яны не разумелі, што адбываецца, але было страшна. Страшна, як на вайне.\nУ мяне з бацькам было мала шчырых размоваў. Ён шкадаваў мяне. Ці шкадавала я яго? Мне цяжка адказаць на гэтае пытанне… Мы былі бязлітасныя да сваіх бацькоў. Нам здавалася, што свабода — гэта вельмі проста. Прайшло трохі часу, і мы самі сагнуліся пад яе цяжарам, бо ніхто не вучыў нас свабодзе. Вучылі толькі, як паміраць за свабоду.\nВось яна — свабода! Ці такую мы яе чакалі? Мы былі гатовыя памерці за свае ідэалы. Змагацца ў баі. А пачалося «чэхаўскае» жыццё. Без гісторыі. Абрынуліся ўсе каштоўнасці, акрамя каштоўнасці жыцця. Жыцця наогул. Новыя мары: пабудаваць дом, купіць добрую машыну, пасадзіць агрэст… Свабода выявілася рэабілітацыяй мяшчанства, занядбанага звычайна ў рускім жыцці. Свабодай Яго Вялікасці Спажывецтва. Вялікай цемры. Цемры жаданняў, інстынктаў — патаемнага чалавечага жыцця, пра якое мы мелі цьмянае ўяўленне. Усю гісторыю выжывалі, а не жылі. А цяпер ваенны досвед ужо не патрэбны, на яго трэба было забыцца. Тысячы новых эмоцыяў, станаў, рэакцый… Неяк раптам усё вакол стала іншым: шыльды, рэчы, грошы, сцяг… І сам чалавек. Ён стаў больш каляровым, асобным, маналіт узарвалі, і жыццё рассыпалася на выспачкі, атамы, ячэйкі. Як у Даля: свабода-воля… волечка-раздолечка… абшар. Вялікае зло ператварылася ў далёкую легенду, у палітычны дэтэктыў. Ніхто ўжо не казаў пра ідэю, казалі пра крэдыты, адсоткі, векселі, грошы не зараблялі, а «рабілі», «выйгравалі». Ці надоўга гэта? «Няпраўда грошай у рускай душы невытручальная», — пісала Цвятаева. Але быццам ажылі і разгульваюць па нашых вуліцах героі Астроўскага і Салтыкова-Шчадрына.\nВа ўсіх, з кім сустракалася, я пыталася: «Што такое свабода?» Бацькі і дзеці адказвалі па-рознаму. У тых, хто нарадзіўся ў СССР, і тых, хто нарадзіўся не ў СССР, няма агульнага досведу. Яны — людзі з розных планет.\nБацькі: свабода — адсутнасць страху; тры дні ў жніўні, калі мы перамаглі путч; чалавек, які выбірае ў краме са ста гатункаў каўбасы, вальнейшы за чалавека, які выбірае з дзесяці гатункаў; быць нябітым, нясечаным, але нясечаных пакаленняў нам ніколі не дачакацца; рускі чалавек не разумее свабоду, яму патрэбен казак і бізун.\nДзеці: свабода — каханне; унутраная свабода — абсалютная каштоўнасць; калі ты не баішся сваіх жаданняў; мець шмат грошай, тады ў цябе будзе ўсё; калі ты можаш жыць так, каб не думаць пра свабоду. Свабода — гэта нармальна.\nШукаю мову. У чалавека шмат моваў: мова, на якой размаўляюць з дзецьмі, яшчэ адна, гэта тая, на якой гавораць у каханні… А яшчэ ёсць мова, на якой мы гаворым самі з сабой, вядзём унутраныя размовы. На вуліцы, на працы, у падарожжах — усюды гучыць нешта іншае, мяняюцца не толькі словы, а і штосьці яшчэ. Нават раніцай і ўвечары чалавек гаворыць па-рознаму. А тое, што адбываецца ўначы паміж двума людзьмі, цалкам знікае з гісторыі. Мы маем справу толькі з гісторыяй дзённага чалавека. Самагубства — начная тэма, чалавек знаходзіцца на мяжы быцця і небыцця. Сну. Я хачу гэта зразумець з уніклівасцю дзённага чалавека. Пачула: «Ці не баіцеся, што спадабаецца?»\nЕдзем па Смаленшчыне. У адной вёсцы спыніліся каля крамы. Якія знаёмыя (я ж сама вырасла ў вёсцы), прыгожыя, якія добрыя твары — і якое зневажальнае, жабрацкае жыццё вакол. Разгаварыліся пра жыццё. «Пра свабоду пытаецеся? Зайдзіце ў наш магазін: гарэлка стаіць якая хочаш: «Стандарт», «Гарбачоў», «Пуцінка», каўбасы навалам, і сыру, і рыбы. Бананы ляжаць. Якая яшчэ свабода патрэбна? Нам гэтай хопіць». — «А зямлю вам далі?» — «Хто на ёй будзе надрывацца? Хочаш — бяры. У нас адзін Васька Круты ўзяў. Малодшаму сыну восем год, а ён побач з бацькам за плугам ідзе. У яго калі ноймешся на працу — не ўкрадзеш, не паспіш. Фашыст!» У Дастаеўскага ў «Легендзе пра Вялікага інквізітара» спрачаецца пра свабоду. Пра тое, што шлях свабоды цяжкі, пакутлівы, трагічны… «Для чаго спазнаваць гэтае чортава дабро і зло, калі яно столькі каштуе?» Чалавек павінен увесь час выбіраць: свабода або дабрабыт і ўладкаванне жыцця, свабода з пакутамі або шчасце без свабоды.\nІ большасць людзей ідзе па другім шляху.\nВялікі інквізітар кажа Хрысту, які вярнуўся на зямлю: «Навошта Ты прыйшоў нам перашкаджаць? Бо Ты ж прыйшоў нам перашкаджаць і сам гэта ведаеш».\n«Гэтак паважаючы яго (чалавека), Ты зрабіў так, як быццам перастаў яму спачуваць, бо занадта шмат ад яго запатрабаваў… Паважаючы яго менш, менш ад яго і патрабаваў бы, а гэта было б бліжэй да любові, бо лягчэйшай была б ноша ягоная. Ён слабы і подлы… У чым вінаватая слабая душа, якая не можа ўвабраць гэтакіх страшных дароў?»\n«Няма клопату больш безупыннага і пакутлівага для чалавека, як, застаўшыся свабодным, адшукаць хутчэй таго, каму пакланіцца… і каму б перадаць хутчэй той дар свабоды, з якім гэтая няшчасная істота нараджаецца…»\nУ дзевяностыя… так, мы былі шчаслівыя, да той нашай наіўнасці ўжо не вернешся. Нам здавалася, што выбар зроблены, камунізм безнадзейна прайграў. А ўсё толькі пачыналася…\nПрайшло дваццаць гадоў… «Не палохайце нас сацыялізмам», — кажуць дзеці бацькам.\nЗ размовы са знаёмым універсітэцкім выкладчыкам: «У канцы дзевяностых студэнты смяяліся, — распавядаў ён, — калі я ўспамінаў пра Савецкі Саюз, яны былі ўпэўненыя, што перад імі адкрываецца новая будучыня. Цяпер карціна іншая… Сённяшнія студэнты ўжо даведаліся, адчулі, што такое капіталізм — няроўнасць, беднасць, нахабнае багацце, перад вачыма ў іх жыццё бацькоў, якія нічога не ўхапілі ад разрабаванай краіны. І яны радыкальна настроеныя. Мараць пра сваю рэвалюцыю. Носяць чырвоныя футболкі з партрэтамі Леніна і Чэ Гевары».\nУ грамадстве з’явіўся попыт на Савецкі Саюз. На культ Сталіна. Палова маладых людзей ад 19 да 30 гадоў лічыць Сталіна «найвялікшым палітычным дзеячам». У краіне, у якой Сталін знішчыў людзей не менш за Гітлера, новы культ Сталіна?! Зноў у модзе ўсё савецкае. Напрыклад, «савецкія» кавярні — з савецкімі назвамі і савецкімі стравамі. З’явіліся «савецкія» цукеркі і «савецкая» каўбаса — з пахам і смакам, знаёмымі нам з дзяцінства. І вядома, «савецкая» гарэлка. На тэлебачанні дзясяткі перадачаў, а ў інтэрнэце дзясяткі «савецкіх» настальгічных сайтаў. У сталінскія лагеры — на Салаўкі, у Магадан — вы можаце патрапіць турыстам. Рэклама абяцае, што для паўнаты адчуванняў вам выдадуць лагернае адзенне, кірку. Пакажуць адрэстаўраваныя баракі. А напрыканцы арганізуюць рыбалку…\nУ Расіі адраджаюцца старамодныя ідэі: пра вялікую імперыю, «жалезную руку», «пра адмысловы рускі шлях»… Вярнулі савецкі гімн, ёсць камсамол, толькі ён называецца «Нашы», ёсць партыя ўлады, якая капіруе камуністычную партыю. У Прэзідэнта ўлада, як у Генеральнага сакратара. Абсалютная. Замест марксізму-ленінізму — праваслаўе…\nПерад рэвалюцыяй сямнаццатага года Аляксандр Грын напісаў:\n«А будучыня неяк перастала стаяць на сваім месцы». Мінула сто гадоў — і будучыня зноў не на сваім месцы. Прыйшоў час second-hand. Барыкада — небяспечнае месца для мастака. Пастка. Там псуецца зрок, звужаюцца зрэнкі, свет губляе фарбы. Там чорна-белы свет. Адтуль чалавека ўжо не пазнаеш, а бачыш толькі чорную кропку — мішэнь. Я ўсё жыццё — на барыкадах, я хацела б сысці адтуль. Навучыцца радавацца жыццю. Вярнуць сабе нармальны зрок. Але дзясяткі тысячаў людзей зноў выходзяць на вуліцы. Бяруцца за рукі. У іх белыя стужачкі на куртках. Сімвал адраджэння. Святла. І я з імі.\nСустрэла на вуліцы маладых людзей у майках з сярпом і молатам і партрэтам Леніна. Ці ведаюць яны, што такое камунізм?\nЗ ВУЛІЧНАЙ ГАМАНЫ І РАЗМОВАЎ НА КУХНІ (1991–2001)\nПРА ІВАНА-ПРАСЦЯКА І ЗАЛАТУЮ РЫБКУ\n«Што я зразумеў? Я зразумеў, што героі аднаго часу рэдка бываюць героямі іншага часу, апроч Івана-прасцяка. І Ямелі. Улюбёных герояў рускіх казак. Нашыя казкі — пра шанцунак, пра імгненне ўдачы. Пра чаканне цудоўнай дапамогі, каб усё ў рот само звалілася. Лежачы на печы, мець усё. Каб печ сама бліны пякла, а залатая рыбка ўсе жаданні выконвала. Хачу тое і хачу гэтае. Хачу царэўну чароўную! І хачу жыць у царстве іншым — з малочнымі рэкамі і кісельнымі берагамі. Мы — летуценнікі, вядома. Душа працуе і пакутуе, а справа мала рухаецца, бо на яе змогі ўжо не хапае. Справа на месцы стаіць. Загадкавая руская душа… Усе спрабуюць яе зразумець… чытаюць Дастаеўскага… Што там у іх за душой? А за душой у нас толькі душа. Пагаварыць любім на кухні, пачытаць кнігу. Галоўная прафесія — чытач. Глядач. І пры гэтым адчуванне сваёй нешараговасці, выключнасці, хоць падставаў для гэтага ніякіх, акрамя нафты і газу. З аднаго боку, гэта якраз і перашкаджае змяніць жыццё, а з другога боку — дае адчуванне сэнсу, ці што. Заўсёды ў паветры, што Расія павінна стварыць, паказаць свету штосьці надзвычайнае. Богаабраны народ. Адмысловы рускі шлях. Спрэс у нас Абломавы, ляжаць на канапе і чакаюць цуду. Але не Штольцы. Дзейсныя, спрытныя Штольцы пагарджаныя за тое, што ссеклі любімы бярозавы гай, вішнёвы садок. Заводзікі там будуюць, робяць грошы. Чужыя нам Штольцы…»\n«Руская кухня… Бедная «хрушчобная» куханька (дзевяць-дванаццаць квадратных метраў — шчасце!), за тонкай сценкаю прыбіральня.\nСавецкая планіроўка. Цыбуля на акенцы ў слоічках з-пад маянэзу, у гаршку альяс ад катару. Кухня ў нас — гэта не толькі месца для гатавання ежы, гэта і сталовая, і гасцёўня, і кабінет, і трыбуна. Месца для калектыўных псіхатэрапеўтычных сеансаў. У дзевятнаццатым стагоддзі ўся руская культура жыла ў дваранскіх сядзібах, а ў дваццатым — на кухнях. І перабудова таксама. Усё «шасцідзясятніцкае» жыццё — гэта «кухоннае» жыццё. Дзякуй Хрушчову! Гэта пры ім выйшлі з камуналак, займелі ўласныя кухні, дзе можна было лаяць уладу, а галоўнае — не баяцца, бо на кухні ўсе свае. Там нараджаліся ідэі, фантастычныя пражэкты. Баялі анекдоты… Анекдоты квітнелі! Камуніст — гэта той, хто Маркса чытаў, а антыкамуніст — той, хто яго зразумеў. Мы выраслі на кухнях, і нашыя дзеці таксама, яны разам з намі слухалі Галіча і Акуджаву. Круцілі Высоцкага. Лавілі Бі-бі-сі. Размовы пра ўсё: пра тое, як хрэнова ўсё, і пра сэнс жыцця, пра шчасце для ўсіх. Успамінаю смешны выпадак… Заседзеліся неяк да паўночы, нашая дачка, ёй было дванаццаць гадоў, тут, на маленькай канапцы і заснула. А мы нешта гучна заспрачаліся. І яна праз сон як зараве: «Не трэба больш пра палітыку! Ізноў Сахараў… Салжаніцын… Сталін…» (Смяецца.)\nБясконцая гарбата. Кава. Гарэлачка. А ў сямідзясятыя гады пілі кубінскі ром. Усе былі закаханыя ў Фідэля! У кубінскую рэвалюцыю! Чэ ў берэце. Галівудскі прыгажун! Бясконцая балбатня. Страх, што нас праслухоўваюць, напэўна праслухоўваюць. У сярэдзіне размовы абавязкова хто-небудзь паглядзіць, смеючыся, на люстру або на разетку: «Вы чуеце, таварыш маёр?» Быццам бы рызыка… быццам бы гульня… Атрымлівалі нават нейкае задавальненне ад гэтага ілжывага жыцця. Мала хто быў у адкрытым супраціве, больш было «кухонных дысідэнтаў». З дуляй у кішэні…»\n«Цяпер сорамна быць бедным, неспартыўным… Не паспяваеш, карацей. А я з пакалення дворнікаў і вартаўнікоў. Быў такі спосаб унутранай эміграцыі. Ты жывеш і не заўважаеш таго, што вакол, як пейзаж за акном. Мы з жонкай скончылі філасофскі факультэт Пецярбургскага (тады Ленінградскага) універсітэта, яна ўладкавалася дворнікам, а я — апальшчыкам у кацельні. Працуеш адны суткі, двое — дома. Інжынер у той час атрымліваў сто трыццаць рублёў, а я ў кацельні — дзевяноста, гэта значыць, пагаджаешся страціць сорак рублёў, але затое атрымліваеш абсалютную свабоду. Чыталі кніжкі, шмат чыталі. Размаўлялі. Думалі, што выпрацоўваем ідэі. Марылі пра рэвалюцыю, але баяліся — не дачакаемся. Закрытае, у прынцыпе, вялі жыццё, нічога не ведалі пра тое, што робіцца ў свеце. Былі «хатнімі раслінамі». Усё сабе прыдумалі, як пасля высветлілася, прымроілі — і Захад, і капіталізм, і рускі народ. Жылі міражамі. Такой Расіі, як у кніжках і на нашых кухнях, ніколі не было. Толькі ў нас у галаве. У перабудову ўсё скончылася… Гахнуў капіталізм… Дзевяноста рублёў сталі дзесяццю далярамі. На іх — не пражыць. Выйшлі з кухняў на вуліцу, і тут высветлілася, што ідэй у нас няма, мы проста сядзелі ўвесь гэты час і размаўлялі. Аднекуль з’явіліся зусім іншыя людзі — маладыя хлопцы ў малінавых пінжаках і з залатымі пярсцёнкамі. І з новымі правіламі гульні: грошы ёсць — ты чалавек, грошай няма — ты ніхто. Каму гэта цікава, што ты Гегеля ўсяго прачытаў? «Гуманітарый» гучала як дыягназ. Маўляў, усё, што яны ўмеюць, — гэта трымаць томік Мандэльштама ў руках. Адкрылася шмат невядомага. Інтэлігенцыя жахліва збяднела. У нашым парку на выходных крышнаіты ставілі палявую кухню і раздавалі суп і нешта просценькае на другое. Выбудоўвалася такая чарга акуратненькіх старых, што ў горле шкрабала. Некаторыя з іх хавалі свае твары. У нас да таго часу было ўжо двое маленькіх дзяцей. Галадалі натуральным чынам. Пачалі з жонкай гандляваць. Бралі на заводзе чатыры-шэсць скрынак марозіва і ехалі на рынак, туды, дзе шмат людзей. Лядоўняў ніякіх, праз некалькі гадзін марозіва раставала. Тады раздавалі яго галодным хлапчукам. Колькі радасці! Гандлявала жонка, а я то паднясу, то падвязу — усё, што заўгодна гатовы быў рабіць, толькі не прадаваць. Доўга адчуваў сябе няёмка. Раней часта ўспамінаў нашае «кухоннае жыццё»… Якое было каханне! Якія жанчыны! Гэтыя жанчыны пагарджалі багатымі. Іх нельга было купіць. А цяпер часу на пачуцці ні ў кога няма — усе грошы зарабляюць. Адкрыццё грошай — як выбух атамнай бомбы…»\nПРА ТОЕ, ЯК МЫ ПАЛЮБІЛІ І РАЗЛЮБІЛІ ГОРБІ\n«Гарбачоўскі час… Вялізныя натоўпы людзей са шчаслівымі тварамі. Сва-бо-да! Усе гэтым дыхалі. Газеты імгненна знікалі. Час вялікіх надзеяў — вось-вось трапім у рай. Дэмакратыя — невядомы нам звер. Як вар’яты, бегалі на мітынгі: зараз даведаемся ўсю праўду пра Сталіна, пра ГУЛАГ, прачытаем забароненыя «Дзеці\nАрбата» Рыбакова і іншыя добрыя кнігі — і станем дэмакратамі. Як мы памыляліся! З усіх радыёкропак крычала гэтая праўда… Хутчэй-хутчэй! Чытайце! Слухайце! Не ўсе былі падрыхтаваныя да гэтага… Большасць людзей не мела антысавецкіх настрояў, яны хацелі толькі аднаго — добра жыць. Каб можна было купіць джынсы, «відзік» і ружовую мару — аўтамабіль! Усім хацелася яркага адзення, смачнай ежы. Калі я прынесла дадому салжаніцынскі «Архіпелаг ГУЛАГ», мая мама была ў жаху: «Калі ты зараз жа не знікнеш з гэтай кнігай, то я цябе выганю з хаты». У бабулі расстралялі мужа перад вайной, а яна казала: «Ваські не было шкада. Арыштавалі правільна. За доўгі язык». — «Бабуля, чаму ты нічога мне не распавядала?» — пыталася я. «Няхай маё жыццё здохне разам са мной, абы вы не пацярпелі». Так жылі нашыя бацькі, і іхнія бацькі. Усё катком было адпрасавана. Перабудову зрабіў не народ, гэта зрабіў адзін чалавек — Гарбачоў. Гарбачоў і кучка інтэлігентаў…»\n«Гарбачоў — сакрэтны амерыканскі агент… Масон… Здрадзіў камунізму. Камуністаў — на сметнік, камсамольцаў — на звалку! Я ненавіджу Гарбачова за тое, што ён скраў у мяне Радзіму. Савецкі пашпарт, як найдаражэйшую рэч, захоўваю. Так, мы стаялі ў чарзе па ссінелых куранят і гнілую бульбу, але гэта была Радзіма. Я яе любіў. Вы жылі ў «Верхняй Вольце з ракетамі», а я жыў у вялікай краіне. Расія заўсёды для Захаду — вораг, яе баяцца. Костка ў горле. Нікому не патрэбная моцная Расія — з камуністамі ці без іх. На нас глядзяць як на склад — нафты, газу, лесу і каляровых металаў. Нафту мяняем на майткі. А была цывілізацыя без шмотак і барахла. Савецкая цывілізацыя! Камусьці трэба было, каб яе не стала. Аперацыя ЦРУ. Намі ўжо кіруюць амерыканцы. Гарбачову добра за гэта заплацілі… Рана ці позна яго будуць судзіць. Спадзяюся, Іуда дажыве да народнага гневу. Я з задавальненнем прастрэліў бы яму патыліцу на Бутаўскім палігоне. (Стукае кулаком па стале.) Прыйшло шчасце, так? З’явіліся каўбаса і бананы. Валяемся ў гаўне і ямо ўсё чужое. Замест Радзімы — вялікі супермаркет. Калі гэта называецца свабодай, то мне такая свабода не патрэбная. Цьфу! Народ ніжэй за плінтус апусцілі, мы рабы. Рабы! Пры камуністах кухарка, як казаў Ленін, кіравала дзяржавай: рабочыя, даяркі, ткачыхі — а цяпер у парламенце сядзяць бандыты. Даляравыя мільянеры. Ім у турме трэба сядзець, а не ў парламенце. Падманулі нас з перабудовай!\nЯ нарадзіўся ў СССР, і мне там падабалася. Мой бацька быў камуністам, вучыў мяне чытаць па газеце «Правда». На кожнае свята мы з ім хадзілі на дэманстрацыю. Са слязьмі на вачах… Я быў піянерам, насіў чырвоны гальштук. Прыйшоў Гарбачоў, і я не паспеў стаць камсамольцам, пра што шкадую. Я — савок, так? Мае бацькі — саўкі, дзед і баба — саўкі? Мой саўковы дзед загінуў пад Масквой у сорак першым… А мая саўковая бабулька была ў партызанах… Спадары лібералы адпрацоўваюць сваю пайку. Хочуць, каб мы сваё мінулае лічылі чорнай дзіркай. Я іх усіх ненавіджу: гарбачова, шэварднадзэ, якаўлева, — напішыце з маленькай літары, гэтак я іх ненавіджу. Я не хачу ў Амерыку, я хачу ў СССР…»\n«Гэта былі выдатныя, наіўныя гады… Мы паверылі Гарбачову, цяпер ужо нікому так лёгка не паверым. Многія рускія людзі вярталіся з эміграцыі на Радзіму… Быў такі ўздым! Думалі, што зломім гэты барак. Пабудуем нешта новае. Я скончыла філалагічны факультэт МДУ і паступіла ў аспірантуру. Марыла займацца навукай. Кумірам у тыя гады быў Аверынцаў, на яго лекцыі прыходзіла ўся адукаваная Масква. Сустракаліся і падтрымлівалі адзін у адным ілюзію, што неўзабаве паўстане іншая краіна, і мы за гэта змагаемся. Калі я даведалася, што мая аднакурсніца з’язджае ў Ізраіль, вельмі здзівілася: «Няўжо табе не балюча з’язджаць? У нас усё толькі пачынаецца».\nЧым больш гаварылі і пісалі: «Свабода! Свабода!», тым хутчэй з прылаўкаў знікалі не толькі сыр і мяса, але і соль, і цукар. Пустыя крамы. Страшна. Усё па талонах, як у вайну. Нас выратавала нашая бабуля, яна цэлымі днямі бегала па горадзе і «атаварвала» гэтыя талоны. Увесь балкон быў забіты пральным парашком, у спальні стаялі мяхі з цукрам і крупамі. Калі выдалі талоны на шкарпэткі, тата заплакаў: «Гэта канец СССР». Ён адчуў… Тата працаваў у канструктарскім бюро на ваенным заводзе, займаўся ракетамі, і яму гэта шалёна падабалася. У яго былі дзве вышэйшыя адукацыі. Замест ракет завод стаў штампаваць пральныя машыны і пыласосы. Тату скарацілі. Яны з мамай былі заўзятымі «перабудоўшчыкамі»: пісалі плакаты, разносілі ўлёткі — і вось фінал… Разгубіліся. Не маглі паверыць, што свабода — яна вось такая. Не маглі з гэтым змірыцца. На вуліцах ужо крычалі: «Гарбачову грош цана, беражыце Ельцына!» Неслі партрэты Брэжнева ў ордэнах, а партрэты Гарбачова — у талонах. Пачыналася валадаранне Ельцына: гайдараўскія рэформы і вось гэтае ненавіснае мне «купі-прадай»… Каб выжыць, я ездзіла ў\nПольшчу з мяшкамі лямпачак і дзіцячых цацак. Поўны вагон: настаўнікі, інжынеры, дактары… Усе з мяшкамі і торбамі. Усю ноч сядзім і абмяркоўваем «Доктара Жывага» Пастарнака… п’есы Шатрова… Як у Маскве на кухні.\nУспамінаю ўніверсітэцкіх сяброў… Мы сталі кім заўгодна, але не філолагамі — топ-менеджарамі рэкламных агенцтваў, банкаўскімі клеркамі, «чаўнакамі»… Я працую ў агенцтве нерухомасці ў адной дамы, якая прыехала з правінцыі, былы камсамольскі работнік. У каго сёння фірмы? Вілы на Кіпры і Маямі? У былой партыйнай наменклатуры. Гэта да таго, дзе трэба шукаць грошы партыі… А нашы правадыры… шасцідзясятнікі… Яны крыві на вайне нанюхалiся, але былі наіўныя, як дзеці… Нам трэ было дняваць і начаваць на плошчах. Давесці справу да канца — дамагчыся Нюрнберга для КПСС. Мы занадта хутка разышліся па дамах. Фарцоўшчыкі і мянялы ўзялі ўладу. І насуперак Марксу, пасля сацыялізму будуем капіталізм. (Маўчыць.) Але я шчаслівая, што жыла ў гэты час. Камунізм сканаў! Усё, ён ужо не вернецца. Жывём у іншым свеце і глядзім на свет іншымі вачыма. Свабоднае дыханне тых дзён я ніколі не забуду…»\nПРА ТОЕ, ЯК ПРЫЙШЛО КАХАННЕ, А ПАД ВОКНАМІ — ТАНКІ\n«Я была закаханая, ні пра што іншае больш не магла думаць. Жыла выключна гэтым. І вось мама раніцай будзіць: «Танкі — пад вокнамі! Здаецца, пераварот!» Я ў паўсне: «Мама, гэта вучэнні». Фіг вам! Пад вокнамі стаялі сапраўдныя танкі, я ніколі не бачыла танкі так блізка. Па тэлевізары ішоў балет «Лебядзінае возера»… Прыбегла маміна сяброўка, яна вельмі хвалявалася, што завінавацілася партыйныя ўзносы за некалькі месяцаў. Казала, што ў іх у школе стаяў бюст Леніна, яна яго вынесла ў бакоўку, а цяпер — што з ім рабіць? Усё адразу стала на свае месцы: гэта нельга і тое нельга. Дыктар зачытвала Заяву аб увядзенні надзвычайнага становішча… Маміна сяброўка пры кожным слове ўздрыгвала: «Божа мой! Божа мой!» Бацька пляваўся ў тэлевізар…\nПатэлефанавала Алегу… «Едзем да Белага дома?» — «Едзем!» Прышпіліла значык з Гарбачовым. Нарэзала бутэрбродаў. У метро людзі былі маўклівыя, усе чакалі бяды. Усюды танкі… танкі… На брані сядзелі не забойцы, а спалоханыя хлопцы з вінаватымі тварамі.\nБабулькі кармілі іх варанымі яйкамі і блінамі. На душы стала лягчэй, калі ля Белага дома я ўбачыла дзясяткі тысячаў людзей! Настрой ва ўсіх цудоўны. Адчуванне, што мы ўсё можам. Скандавалі: «Ельцын, Ельцын! Ельцын!» Ужо фармаваліся атрады самаабароны. Запісвалі толькі маладых, а сталым адмаўлялі, і яны былі незадаволеныя. Нейкі стары абураўся: «У мяне камуністы жыццё скралі! Дайце хоць бы памерці прыгожа!» — «Баця, адыдзіце…» Цяпер кажуць, што мы хацелі абараніць капіталізм… Няпраўда! Я абараняла сацыялізм, але нейкі іншы… не савецкі… І я яго абараніла! Я так думала. Мы ўсе так думалі… Праз тры дні танкі выходзілі з Масквы, гэта ўжо былі добрыя танкі. Перамога! І мы цалаваліся, цалаваліся…»\nСяджу на кухні ў маіх маскоўскіх знаёмых. Тут сабралася вялікая кампанія: сябры, сваякі з правінцыі. Успомнілі, што заўтра чарговая гадавіна жнівеньскага путчу.\nЗаўтра — свята…\nА што святкаваць? Трагедыя. Народ прайграў.\nПад музыку Чайкоўскага саўдэпію пахавалі…\nПершае, што я зрабіла, — узяла грошы і пабегла ў крамы. Ведала, чым бы яно ні скончылася, а кошты вырастуць.\nУзрадаваўся: Горбі прыбяруць! Надакучыў ужо гэты балбатун.\nРэвалюцыя была дэкаратыўная. Спектакль для народа. Памятаю поўную абыякавасць, з кім ні загаворыш. Чакалі.\nА я патэлефанаваў на працу — і пайшоў рабіць рэвалюцыю. Выграб з буфета ўсе нажы, якія былі дома. Разумеў, што вайна… зброя патрэбна…\nЯ быў за камунізм! У нас у сям’і — усе камуністы. Замест калыханак мама спявала нам рэвалюцыйныя песні. І ўнукам цяпер пяе.\n«Ты што, звар’яцела?» — кажу. А яна: «Я іншых песняў не ведаю». І дзед быў бальшавік… і бабка…\nВы яшчэ скажыце, што камунізм — прыгожая казачка. Бацькі майго таты зніклі ў лагерах Мардовіі.\nЯ пайшоў да Белага дома разам з бацькамі. Тата сказаў: «Хадзем. А то каўбасы і добрых кніг не будзе ніколі». Разбіралі брук і будавалі барыкады.\nЗараз народ працверазеў, і стаўленне да камуністаў мяняецца. Можна не хавацца… Я працаваў у райкаме камсамола. У першы дзень усе камсамольскія білеты, чыстыя бланкі і значкі забраў дадому і схаваў у падвале, потым бульбу не было куды складваць. Я не ведаў, навошта яны мне патрэбныя, але ўявіў, як прыйдуць апячатваць і ўсё гэта знішчаць, а гэта былі дарагія для мяне сімвалы.\nМы маглі пайсці забіваць адзін аднаго… Бог выратаваў!\nНашая дачка ляжала ў радзільні. Я прыйшла да яе, а яна: «Мам, рэвалюцыя будзе? Грамадзянская вайна пачнецца?»\nНу, а я скончыў ваеннае вучылішча. Служыў у Маскве. Далі б нам загад кагосьці арыштаваць, дык, без усялякіх сумневаў, мы б гэты загад выканалі. Многія б выканалі яго са стараннасцю. Надакучыў бардак у краіне. Усё раней было дакладна і ясна, усё па загадзе. Быў парадак. Вайскоўцы любяць так жыць. Наогул людзі любяць так жыць.\nЯ баюся свабоды, прыйдзе п’яны мужык і спаліць лецішча.\nЯкія, браце, ідэі? Жыццё кароткае. Давайце вып’ем!\n19 жніўня 2001 года — дзесяцігадовы юбілей жнівеньскага путчу. Я ў Іркуцку — сталіцы Сібіры. Бяру некалькі бліц-інтэрв’ю на вуліцах горада.\nШто было б, калі б ГКЧП перамог?\nЗахавалі б вялікую краіну…\nПаглядзіце на Кітай, дзе камуністы ва ўладзе. Кітай стаў другой эканомікай у свеце…\nГарбачова і Ельцына судзілі б як здраднікаў Радзімы.\nЗалілі б краіну крывёй… І запоўнілі людзьмі канцлагеры.\nНе здрадзілі б сацыялізму. Не падзяліліся б на багатых і бедных.\nНе было б ніякай вайны ў Чачні.\nНіхто не адважыўся б казаць, што Гітлера перамаглі амерыканцы.\nЯ сам стаяў ля Белага дома. І ў мяне такое адчуванне, што мяне падманулі.\nШто было б, калі б путч перамог? А ён і перамог! Помнік Дзяржынскаму зрынулі, а Лубянка засталася. Будуем капіталізм пад кіраўніцтвам КДБ.\nМаё жыццё не змянілася б…\nПРА ТОЕ, ЯК РЭЧЫ ЗРАЎНАЛІСЯ З ІДЭЯМІ І СЛОВАМІ\n«Свет рассыпаўся на дзясяткі рознакаляровых кавалачкаў. Як нам хацелася, каб шэрыя савецкія будні хутчэй ператварыліся ў салодкія карцінкі з амерыканскага кіно! Пра тое, як мы стаялі ля Белага дома, ужо мала хто ўспамінае… Тыя тры дні ўзрушылі свет, але не ўзрушылі нас… Дзве тысячы чалавек мітынгуюць, а астатнія едуць міма і глядзяць на іх, як на ідыётаў. Шмат пілі, у нас заўсёды шмат п’юць, але тады асабліва шмат пілі. Грамадства заціхла: куды рушым? Ці то будзе капіталізм, ці то будзе добры сацыялізм? Капіталісты тоўстыя, страшныя — гэта нам убівалі ў галовы з дзяцінства… (Смяецца.) Краіна абрасла банкамі і гандлёвымі палаткамі. З’явіліся зусім іншыя рэчы. Не грубыя боты і мышыныя сукенкі, а рэчы, пра якія мы заўсёды марылі: джынсы, дублёнкі… жаночая бялізна і добры посуд… Усё каляровае, прыгожае. Нашыя савецкія рэчы былі шэрыя, аскетычныя, нібы для вайскоўцаў. Бібліятэкі і тэатры абязлюдзелі. Іх замянілі кірмашы і камерцыйныя крамы. Усе захацелі быць шчаслівымі, атрымаць шчасце цяпер. Як дзеці, адкрывалі для сябе новы свет… Перасталі губляць прытомнасць у супермаркеце… Знаёмы хлопец заняўся бізнесам. Распавядаў мне: першы раз прывёз тысячу слоікаў распушчальнай кавы — расхапалі за пару дзён, купіў сто пыласосаў — таксама ў момант размялі. Курткі, швэдры, усялякая дробязь — толькі давай! Усе пераапраналіся, пераабуваліся. Мянялі тэхніку і мэблю. Рамантавалі лецішчы… Захацелі рабіць прыгожыя агароджы і дахі… Пачнём часам з сябрамі ўспамінаць, дык са смеху паміраем… Дзікуны! Цалкам убогія былі людзі. Усяму трэба было вучыцца… У савецкі час дазвалялася мець шмат кніг, але не дарагую машыну і дом. І мы вучыліся добра апранацца, смачна гатаваць, раніцай піць сок і ёгурт… Я да гэтага пагарджала грашыма, бо не ведала, што гэта такое. У нашай сям’і нельга было гаварыць пра грошы. Сорамна. Мы выраслі ў краіне, у якой грошы, можна сказаць, адсутнічалі. Я, як усе, атрымлівала свае сто дваццаць рублёў — і мне хапала. Грошы прыйшлі з перабудовай. З Гайдарам. Сапраўдныя грошы. Замест «Наша будучыня — камунізм» усюды віселі расцяжкі «Купляйце! Купляйце!» Хочаш — падарожнічай. Можаш убачыць Парыж… Ці Іспанію… Фіеста… бой быкоў… Я пра гэта чытала ў Хемінгуэя, чытала і разумела, што ніколі гэтага не ўбачу. Кнігі былі замест жыцця… Так скончыліся нашыя ўсяночныя на кухнях і пачаліся заробкі, падзаробкі. Грошы сталі сінонімам свабоды. Гэта хвалявала ўсіх. Наймацнейшыя і агрэсіўныя заняліся бізнесам. Пра Леніна і Сталіна забыліся. Так мы ўратаваліся ад грамадзянскай вайны, а то зноў былі б «белыя» і «чырвоныя». «Нашы» — «не нашы». Замест крыві — рэчы… Жыццё! Выбралі прыгожае жыццё. Ніхто не хацеў прыгожа паміраць, усе хацелі прыгожа жыць. Іншая справа, што пернікаў на ўсіх не хапіла…»\n«Савецкі час… У Слова быў святы, магічны статус. І па інерцыі на інтэлігенцкіх кухнях яшчэ гаварылі пра Пастарнака, варылі суп, не выпускаючы з рук Астаф’ева і Быкава, але жыццё ўвесь час даказвала, што гэта ўжо неістотна. Словы нічога не значаць. У дзевяноста першым… Мы паклалі нашу маму ў шпіталь з цяжкай пнеўманіяй, і яна вярнулася адтуль гераіняй, у яе рот там не закрываўся. Распавядала пра Сталіна, пра забойства Кірава, пра Бухарына… Яе гатовыя былі слухаць дзень і ноч. Людзі тады хацелі, каб ім расплюшчылі вочы. А нядаўна яна зноў трапіла ў шпіталь, і колькі там была, столькі маўчала. Гадоў пяць прайшло ўсяго, і рэальнасць ужо размеркавала ролі інакш. Гераіняй на гэты раз была жонка буйнога бізнесмена… анямелі ўсе ад яе апавяданняў… Які ў яе дом — трыста квадратных метраў! Колькі прыслугі: кухарка, нянька, кіроўца, садоўнік… Адпачываць з мужам ездзяць у Еўропу… Музеі — зразумела, а буцікі… Буцікі! Адзін пярсцёнак столькі вунь карат, а іншае… А падвескі… залатыя кліпсы… Поўны аншлаг! Пра ГУЛАГ ці пра нешта такое ні слова. Ну было і было. Што цяпер спрачацца са старымі?\nЯ заходзіла па звычцы ў букіністычны — там спакойна стаялі ўсе дзвесце тамоў «Всемирки» і «Библиотеки приключений», той самай — аранжавай, якой я трызніла. Глядзела на карэньчыкі і доўга ўдыхала гэты пах. Ляжалі горы кніг! Інтэлігенты распрадавалі свае бібліятэкі. Публіка, вядома, збяднела, але не таму кнігі выносілі з хаты, не толькі з-за грошай — кнігі расчаравалі. Поўнае расчараванне. Стала ўжо непрыстойным пытанне: «А што ты цяпер чытаеш?» У жыцці шмат што змянілася, а ў кнігах гэтага няма. Рускія раманы не вучаць, як дамагчыся поспеху ў жыцці. Як стаць багатым… Абломаў ляжыць на канапе, а героі Чэхава ўвесь час п’юць гарбату і скардзяцца на жыццё… (Маўчыць.) Не дай Бог жыць у эпоху пераменаў — кажуць кітайцы. Мала хто з нас захаваўся такі, які быў. Кудысьці зніклі прыстойныя людзі. Усюды локці і зубы…»\n«Калі пра дзевяностыя… Я б не сказаў, што гэта быў прыгожы час, ён быў агідны. Адбыўся пераварот у розумах на сто восемдзесят градусаў… Хтосьці не вытрымаў і звар’яцеў, бальніцы для псіхічна хворых былі перапоўненыя. Я наведваў там свайго сябра: адзін крычыць: «Я — Сталін! Я — Сталін!», а другі: «Я — Беразоўскі! Я — Беразоўскі». Іх цэлае аддзяленне — сталіных і беразоўскіх. На вуліцах увесь час стралялі. Забілі велізарную колькасць людзей. Кожны дзень ішлі разборкі. Выдраць. Паспець. Пакуль іншыя не паспелі. Кагосьці абрабавалі, кагосьці пасадзілі. З трона — у сутарэнне. А з другога боку, кайф — усё адбываецца на тваіх вачах…\nУ банках стаялі чэргі людзей, якія вырашылі пачаць сваю справу: адкрыць булачную, прадаваць электроніку… Я таксама быў у гэтай чарзе. І мяне здзівіла, як нас шмат. Нейкая цётка ў вязаным берэце, хлопчык у спартыўнай куртачцы, здаравенны мужык, падобны да зэка… Семдзесят з лішкам гадоў вучылі: не ў грашах шчасце, усё лепшае ў жыцці чалавек атрымлівае бясплатна. Каханне, напрыклад. Але варта было з трыбуны вымавіць: гандлюйце, багацейце — на ўсё забыліся. На ўсе савецкія кніжкі забыліся. Гэтыя людзі зусім не былі падобныя да тых, з кім я сядзеў да світання і дрынькаў на гітары. Тры акорды з ліхам напалам я вывучыў. Адзінае, што іх аб’ядноўвала з «кухоннымі» людзьмі, дык гэта тое, што ім таксама надакучылі кумачовыя сцягі і ўся тая мішура: камсамольскія сходы, палітзаняткі… Сацыялізм лічыў чалавека дурненькім…\nЯ вельмі добра ведаю, што такое мара. Усё дзяцінства я прасіў купіць мне ровар, і мне яго не купілі. Бедна жылі. У школе я фарцаваў джынсамі, у інстытуце — савецкай ваеннай формай плюс сімволікай рознай. Замежнікі куплялі. Звычайная фарца. У савецкі час за гэта саджалі на тэрмін ад трох да пяці гадоў. Бацька бегаў за мной з папругай і крычаў: «Спекулянт! Я пад Масквой кроў праліваў, а выгадаваў такое гавенца!» Учора злачынства, сёння — бізнес. У адным месцы купіў цвікі, у іншым набойкі — спакаваў у поліэтыленавы мяшэчак і прадаў як новы тавар. Прынёс дадому грошы. Накупляў усяго, поўны халадзільнік. Бацькі чакалі, што па мяне прыйдуць і арыштуюць. (Рагоча.) Гандляваў тэхнікай. Скараваркамі, параваркамі… прыганяюць з Германіі машыну з прычэпам гэтага дабра. Усё ішло валам… У мяне ў кабінеце стаяла скрынка з-пад камп’ютара, поўная грошай, я толькі так разумеў, што гэта грошы. Бярэш, бярэш з гэтай скрынкі, а там усё не канчаецца. Ужо быццам бы ўсё купіў: тачку, кватэру… гадзіннік «Ролекс»… Памятаю гэтае ап’яненне… Ты можаш здзейсніць усе свае жаданні, таемныя фантазіі. Я шмат даведаўся пра сябе: па-першае, што ў мяне няма густу, а па-другое, што я закамплексаваны. Не ўмею з грашыма абыходзіцца. Я не ведаў, што вялікія грошы павінны працаваць, яны не могуць ляжаць. Грошы — такое ж выпрабаванне для чалавека, як улада, як каханне… Марыў… І я паехаў у Манака. У казіно Монтэ-Карла прайграў велізарныя грошы, вельмі шмат. Несла мяне… Я быў рабом сваёй скрынкі. Ёсць там грошы ці не? Колькі іх? Іх павінна быць больш і больш. Мяне перастала цікавіць тое, што цікавіла раней. Палітыка… мітынгі… Памёр Сахараў. Я пайшоў з ім развітацца. Сотні тысячаў людзей… Усе плакалі, і я плакаў. А тут нядаўна чытаю пра яго ў газеце: «памёр вялікі юродзівы Расіі». І я падумаў, што ён своечасова памёр. Вярнуўся з Амерыкі Салжаніцын, усе кінуліся да яго. Але ён не разумеў нас, а мы яго. Замежнік. Ён прыехаў у Расію, а за акном Чыкага…\nКім бы я быў, калі б не перабудова? ІТР з убогім заробкам… (Смяецца.) А цяпер у мяне свая вочная клініка. Некалькі сотняў чалавек залежаць ад мяне са сваімі сем’ямі, дзядулямі, бабулямі. Вы корпаецеся ў сабе, рэфлексуеце, а ў мяне гэтай праблемы няма. Я працую дзень і ноч. Закупіў найноўшае абсталяванне, адправіў хірургаў у Францыю на стажыроўку. Але я не альтруіст, я добра зарабляю. Усяго дамогся сам… У мяне было толькі трыста даляраў у кішэні… Пачынаў бізнес з партнёрамі, ад якіх вы прытомнасць страцілі б, калі б яны цяпер зайшлі ў пакой. Гарылы! Люты погляд! Цяпер іх ужо няма, яны зніклі, як дыназаўры. Хадзіў у бронекамізэльцы, у мяне стралялі. Калі хтосьці есць каўбасу горшую за маю, мяне гэта не цікавіць. Вы ж усё хацелі, каб быў капіталізм. Марылі! Не крычыце, што вас падманулі…»\nПРА ТОЕ, ШТО МЫ ВЫРАСЛІ СЯРОД КАТАЎ І АХВЯРАЎ\n«Ідзём вечарам з кіно. У лужыне крыві ляжыць мужчына. На спіне ў плашчы дзірка ад кулі. Каля яго стаіць міліцыянер. Так першы раз я ўбачыў забітага чалавека. Неўзабаве прывык да гэтага. Дом наш вялікі, дваццаць пад’ездаў. Кожную раніцу ў двары знаходзілі труп, і ўжо нас не калаціла. Пачынаўся сапраўдны капіталізм. З крывёю. Я чакаў ад сябе ўзрушэнняў, а іх не было. Пасля Сталіна ў нас іншыя адносіны да крыві… Памятаем, як свае забівалі сваіх… І пра масавыя забойствы людзей, якія не ведалі, за што іх забіваюць… Гэта засталося, гэта прысутнічае ў нашым жыцці. Мы выраслі сярод катаў і ахвяраў… Для нас нармальна — жыць разам. Няма мяжы паміж мірным і ваенным становішчам. Заўсёды вайна. Уключыш тэлевізар — усе балбочуць па фені: і палітыкі, і бізнесмены, і прэзідэнт: адкаты, хабары, распілы… Чалавечае жыццё — плюнуць і расцерці. Як у зоне…»\n«Чаму мы не асудзілі Сталіна? Я вам адкажу… Каб асудзіць Сталіна, трэба асудзіць сваіх родных, знаёмых. Самых блізкіх людзей. Распавяду пра сваю сям’ю… Тату пасадзілі ў трыццаць сёмым, дзякуй Богу, ён вярнуўся, але адседзеў дзесяць гадоў. Вярнуўся і вельмі хацеў жыць… Сам здзіўляўся, што яму пасля ўсяго, што ён бачыў, хочацца жыць… Так было не з усімі, далёка не з усімі… Маё пакаленне вырасла з татамі, якія вярнуліся або з лагераў, або з вайны. Адзінае, пра што яны маглі нам расказаць, дык гэта пра гвалт. Пра смерць. Яны рэдка смяяліся, шмат маўчалі. І пілі… пілі… У


Каляндар. 2 студзеня | PARTA.BY - первая социальная сеть Беларуси\nКаляндар. 2 студзеня\n1793: Другі падзел Рэчы Паспалітай\nМагнацтва на чале з Севярынам Ржэвускім, Шчэнсным Патоцкім і Ксаверыем Браніцкім разгарнула барацьбу супроць Канстытуцыі 1791 году (якая сярод іншага ліквідавала ВКЛ) і звярнулася па вайсковую дапамогу да Расеі. Складзены ў Пецярбурзе акт антыўрадавай канфедэрацыі быў апублікаваны ў памежным украінскім мястэчку Таргавіца. У дакуменце ішла гаворка пра барацьбу за ранейшы парадак кіравання Рэчай Паспалітай.\nУ траўні 1792 года канфедэраты следам за царскімі палкамі перайшлі мяжу. Адначасова на тэрыторыю Рэчы Паспалітай уварваліся войскі Прусіі. У Беларусі дзейнічала 30-тысячная расейская армія. Яна без бою захапіла Ўшачы, Браслаў, Бабруйск, Нясвіж, Наваградак, Слонім і Горадню. Пад Мірам быў разбіты корпус Юдзіцкага. 23 ліпеня, пасля бітвы пад Берасцем, войска Вялікага Княства адышло за Буг. Назаўтра кароль Станіслаў Аўгуст абвясціў, што ён далучаецца да Таргавіцкай канфедэрацыі.\nПерамога таргавічанаў, падтрыманых расейскімі і прускімі штыхамі, прывяла да скасавання Канстытуцыі і адмены ўсіх прагрэсіўных рэформаў, прынятых Чатырохгадовым соймам 1788-1792 гадоў. Было замацавана прыгоннае права, выгнаны ў эміграцыю сотні патрыётаў і прыхільнікаў рэформаў. Трымаючы на месцах уладу ў сваіх руках, канфедэраты займаліся рабункамі і тэрорам.\nТаргавіцкая канфедэрацыя спрычынілася да другога падзелу Рэчы Паспалітай. Расея ўлучыла ў свае межы Менскае ваяводства, а таксама рэшту Полацкага і Віцебскага. Каралеўскім універсалам гэтыя ваяводствы, як і захопленыя раней Амсціслаўскае і Смаленскае, былі ліквідаваныя.\nКаб узаконіць падзел, на загад імператрыцы ў Горадні склікалі сойм, які ўвайшоў у гісторыю пад назовам “нямога”. Пратэстуючы, дэпутаты тры дні маўчалі. Царыцыных назіральнікаў цяжка было збіць з панталыку: яны задаволена абвясцілі, што маўчанне - знак згоды.\n1864: у гэты дзень загінулі Мечыслаў Дарманоўскі і Ігнат Здановіч, кіраўнікі паўстання 1863-1864 гг. ў Беларусі і Літве.\n1920: нарадзіўся Айзек Азімаў, амерыканскі пісьменнік-фантаст\nАйзек Азімаў (сапраўднае імя Ісаак Юдавіч Азімаў) – амерыканскі біяхімік і пісьменнік навуковай фантастыкі мае беларускае паходжанне, нарадзіўся ў вёсцы Пятровічы, якая пры нараджэнні яго ўваходзіла ў склад былой БССР, зараз Смаленская вобласць Расіі.\n1928: нарадзіўся Уладзімір Цвірка, дзеяч беларускай эміграцыі (Нямеччына, Ангельшчына, Бельгія), журналіст.\n1946: у засценках маскоўскаў турмы “Бутырка” скончыў сваё жыццё Фабіян Абрантовіч - беларускі рэлігійны і грамадскі дзеяч, каталіцкі святар усходняга абраду, публіцыст і філосаф.\n1950: нарадзіўся Сямён Домаш, беларускі палітык, былы старшыня Гродзенскага аблвыканкома, кандыдат ад апазіцыі на прэзідэнцкіх выбарах 2001 году. За некалькі дзён да галасавання зняў сваю кандыдатуру на карысць Уладзіміра Ганчарыка.


“Голас Сенненшчыны” – выданне, якое чакаюць — Сенно. Новости Сенно. Голас Сенненшчыны\nСреда, 7 ноя., 2012 111 admin\n— Жыць у раёне і не чытаць мясцовае выданне?.. Здзіўляеце! — адрэагавала Галіна Секачова, жыхарка Багушэўска, калі мы пацікавіліся ці выпісвае яна «Голас Сенненшчыны».\nПятнаццаць гадоў назад Секачовы прыехалі з Санкт-Пецярбурга на малую радзіму Галіны Рыгораўны. І літаральна з першых дзён пачалі выпісваць раёнку.\nДарэчы, сям’я шмат чытае, пра што сведчыць не толькі вялікая хатняя бібліятэка, але і наяўнасць перыядычных выданняў, сярод якіх «Рэспубліка», «Народнае слова», «Народная газета». «Хіба можна сёння ўявіць жыццё чалавека без СМІ? Канешне, не, — гаворыць жанчына. — Таму мы, нягледзячы на тэлебачанне, інтэрнэт — усё ж выпісваем газеты».\nЗ асаблівым настроем трымаю ў руках свежы выпуск «Голасу Сенненшчыны», дзеліцца субяседніца. З кожным годам выданне мяняецца. І калі параўнаць, якім яно было раней і цяпер, то, безумоўна, зараз больш цікавае. Некалькі дзесяцігоддзяў назад шмат месца займала палітычная інфармацыя, сёння тут знойдзеш літаральна ўсё.\nНа працягу многіх гадоў «Голас Сенненшчыны» дапамагае жанчыне сачыць за навінамі. Калі прыходзіць свежы нумар, то першае, на што яна звяртае ўвагу — на інфармацыю аб падзеях, на матэрыялы пра дзейнасць раённых улад. Да іх яна ставіцца з асаблівай увагай, бо з’яўляецца дэпутатам пасялковага Савета, што абавязвае як мага лепш валодаць сітуацыяй у раёне. Як прызналася Галіна, для яе «Голас Сенненшчыны» — сяброўка, якую чакаеш. Быў час, калі жанчына сама дапамагала нашаму выданню. У мінулым Галіна Рыгораўна працавала намеснікам дырэктара па выхаваўчай рабоце багушэўскай СШ №1, цесна супрацоўнічала з «раёнкай». Гэта быў наш адданы пазаштатны карэспандэнт: дасылала артыкулы, прысвечаныя школьнаму жыццю, апісвала мерапрыемствы, якія арганізоўваў пасялковы Савет. А ў школе дапамагала вучням ствараць газету «Переменка». Жанчына шмат расказвала вучням пра наша выданне. У школе нават быў спецыяльна створаны стэнд, дзе вывешвалі «раёнку». «І, ведаеце, чыталі і дзеці, і настаўнікі, — успамінае Галіна Рыгораўна. — Увогуле, прыемна бачыць, што рэдакцыя праводзіць вялікую работу з юнымі карэспандэнтамі, дае ім магчымасць друкавацца на старонках выдання. Для некаторых першая проба пяра вызначае ў будучым прафесію».\nРэклама — вось чаго на старонках газеты стала ў апошні час значна больш. Галіна Рыгораўна да яе ставіцца станоўча, з разуменнем таго, што яна патрэбна людзям, ды часам проста цікава паглядзець, што набываюць, а што прадаюць.\nГаліна Секачова — чалавек рознабаковы. Захапляецца фотасправай, дэкупажом, цудоўна вышывае, разводзіць кветкі — усяго і не пералічыш. Таму яе просьба да нас, карэспандэнтаў газеты, не здзівіла: жанчына хоча, каб мы больш пісалі пра таленавітых людзей, перыядычна змяшчалі матэрыялы па гісторыі роднага краю, пра нашых землякоў, хто сваёй самаадданай працай, спартыўнымі поспехамі славіць Сенненшчыну.\n← Этих сенненцев считали пропавшими без вести\n«Прямая линия» с председателем Сенненского райисполкома →


«Заробак трэба ўрэзаць тым, хто харчуецца ля дзяржаўнага карыта»\nМенчукі выказваюцца пра апошнія заявы чыноўнікаў наконт заробкаў.\nКаля Br 3,5 млн каштавала толькі вось гэтая куртка расейскай маркі «RedFox». Тым часам шмат якія беларусы, паводле віцэ-прэмʼера Качанавай, мусяць з разуменнем паставіцца да заробкаў, значна меншых за гэтую суму.\n«Вось прыходзіць малады трэнер на заробак Br 1,3 млн. Ну што рабіць, такі заробак! Вы ўсе «гасударавы» людзі ды мусіце разумець сітуацыю ў краіне», – заявіла віцэ-прэмʼер.\nДнём раней чыноўніца прайшлася і па медыках, выказаўшы меркаванне, што яны «як працуюць, гэтак і зарабляюць». Між тым сярэдні заробак у сферы аховы здароўя ў снежні склаў крыху больш за Br 6 млн – хапіла б нават на цэлую куртку Лукашэнкі… А вось цярплівасці беларусам усё часцей бракуе.\n«Я лічу, што заробак трэба ўрэзаць тым, хто харчуецца ля дзяржаўнага карыта і дэпутатам. Таму што ўсе законы новыя, як адзін – храновыя. І пішуць іх уроды. Усё супраць народу!» – кажа мужчына.\n«Чыноўнікі ўва ўсе часы жылі добра. І ў савецкія часы – толькі гэта хавалася. А цяпер тым больш, усё адкрыта. Што хочуць, тое робяць», – дзеліцца меркаваннем жыхарка Менску.\n«У час чыноўнік адзін – галоўны. Які ўсім кіруе», – коратка адказвае іншы мужчына.\nЗ апошнім меркаваннем згаджаецца палітычны аглядальнік радыё «Свабода» Віталь Цыганкоў. Ён адзначае, што высокія чыноўнікі ў Беларусі не абіраюцца народам, а таму не мусяць дбаць пра тое, каб падабацца беларусам.\n«Качанавай трэба спадабацца толькі аднаму чалавеку і трымаць справаздачу толькі перад адным чалавекам. Не перад выбарцамі, не перад беларускім народам, а канкрэтна перад Аляксандрам Лукашэнкам», – адзначае Віталь Цыганкоў.\nА калі спадабаецца яму, то можна здабыць месца ў Драздах, дзе цягам апошняга дзесяцігоддзя надзелы для будаўніцтва атрымалі больш за 100 прадстаўнікоў урадавай, спартовай і бізнес-эліты.\nПаводле аналізу выдання «Наша Ніва», кожны ўласнік катэджу ў Драздах можа смела сябе лічыць доларавым мільянерам.\nНа крывадушнасць у заявах дзейных уладаў увагу звяртае і былы віцэ-мэр Гомлю Віктар Карняенка:\n«Дзіўна і цікава, што робяць гэта людзі, з якіх тлушч прэ з усіх дзірак у выглядзе катэджаў, палацаў, жлобскіх гадзіннікаў і гэтак далей. Яны раяць зацягнуць пасы і пры гэтым кажуць, што не мы вас зацягнулі ў багну, а вы таго вартыя».\nАдначасова былы дэпутат адзначае, што разам з катэджамі ды ўзнагародамі высокія чыноўнікі прымаюць на сябе і адпаведную ролю – інфармаваць насельніцтва пра змены, якія электарат можа ўспрыняць негатыўна.\n«Выходзіць Лукашэнку і распавядаць пра пенсійны ўзрост – гэта не зусім ёмка. Гэта зробяць іншыя, а ён толькі ідучы насустрач пажаданням робіць сваю справу», – заўважае Віктар Карняенка.\nІ таму з экранаў дзяржаўнага тэлебачання мы часта чуем такія выказванні пра заробкі «у тысячу долараў» у 2015-м годзе..\nА ў рэальнасці, летась не ўсе зараблялі нават тысячу за год. Як жанчына з Буда-Кашалёва, якая трапіла ў наш абʼектыў у снежні, калі распавядала пра заробак за Br 900 тыс.


Заўтра на большай частцы тэрыторыі — дажджы, у сярэдзіне тыдня пацяплее да +10°С\nПаводле прагнозу Рэспубліканскага гідраметэацэнтра, у найбліжэйшыя суткі будзе воблачна з праясненнямі. Ноччу месцамі, днём на большай частцы тэрыторыі ападкі, пераважна дождж.\nПа паўночным усходзе мокры снег, месцамі наліпанне мокрага снегу, слабы галалёд.\nУ многіх раёнах туман. У начныя і ранішнія гадзіны на асобных участках дарог галалёдзіца. Вецер паўднёва-заходні 3–8 м/с.\nТэмпература паветра ноччу ад мінус 3°С на паўночным усходзе да плюс 4°С на паўднёвым захадзе, днём 0 — плюс 5°С, па Брэсцкай, паўднёвым захадзе Гродзенскай абласцей да плюс 7°С.\nУ Мінску заўтра ноччу без істотных ападкаў, днём ападкі, пераважна дождж. Часам туман. У начныя і ранішнія гадзіны на асобных участках дарог галалёдзіца. Вецер паўднёва-заходні 3–8 м/с. Тэмпература паветра ноччу каля 0°С, днём плюс 2–4°С.\nУ наступныя двое сутак на большай частцы тэрыторыі Беларусі кароткачасовыя дажджы, па поўначы магчымы мокры снег, слабы галалёд. 29 лістапада месцамі туман. Вецер паўднёвы 4–9 м/с. Тэмпература паветра ноччу 0 — плюс 5°С, днём плюс 1–7°С, па поўдні Брэсцкай і Гомельскай абласцей плюс 8–10°С. 30 лістапада на большай частцы тэрыторыі кароткачасовыя дажджы. Вецер паўднёва-ўсходні 4–9 м/с, днём парывы да 14 м/с. Тэмпература паветра ноччу 0 — плюс 5°С, днём плюс 2–7°С, па поўдні плюс 8–10°С.


Спэцапэрацыя міліцыі перад самітам СНД\n23 кастрычнік 2013, 21:31\nМіліцыя прэвэнтыўна затрымлівае актывістаў незарэгістраваных аб’яднаньняў, заўважаных раней у несанкцыянаваных акцыях. Сваякі затрыманых і праваабаронцы называюць падобныя дзеяньні міліцыі правакацыяй.\nУ Менску на працоўным месцы а другой гадзіне дня быў затрыманы актывіст кампаніі «Эўрапейская Беларусь» Андрэй Моўчан.\nЯк паведаміла Свабодзе ягоная сястра Вольга Моўчан, Андрэй нават не пасьпеў пераапрануць працоўную форму — ён працуе рознарабочым у адной з прыватных менскіх фірм:\n«У 14:02 ён мне патэлефанаваў і сказаў, што да яго на працу прыйшлі супрацоўнікі Маскоўскага РУУС Менску, нібыта хочуць пагаварыць. Начальнік не хацеў адпускаць яго з працы, але міліцыянты яму прыгразілі і сказалі, што арыштоўваць ня будуць. Але тут жа забралі і адвезьлі ў пастарунак.\nЯ спрабавала пазьней высьветліць, для чаго яго павезьлі, мне патлумачылі, што нібыта для вочнай стаўкі, бо да іх паступіў званок пра крадзеж тэлефона. Пазьней у РУУС склалі пратакол за непадпарадкаваньне міліцыі, нібыта ён адмовіўся зьняць з рукі гадзіньнік, лаяўся на міліцыянтаў. Але сьведчаньні міліцыянтаў не супадаюць з тым, што там адбывалася насамрэч, і чаму яго арыштавалі.\nЯ сказала міліцыянтам, што так нельга рабіць, што гэта парушэньне закону, правакацыя.\nЗаўтра будзе суд над Андрэем, яны сказалі, што ў 14 гадзін. Але думаю, што яго асудзяць раней. Мы з маці паедзем раніцай у суд, хочам хаця б перадаць яму цёплыя рэчы».\nЛетась 4 ліпеня Першамайскі суд Менску аштрафаваў Моўчана на 800 тысяч рублёў за тое, што ён разгарнуў бел-чырвона-белы сьцяг у знак салідарнасьці з палітвязьнем Сяргеем Каваленкам. Тады яго моцна зьбілі міліцыянты, сур’ёзна траўмавалі вока, і Моўчан доўгі час правёў у шпіталі хуткай дапамогі.\nЯк паведаміла праваабаронца Наста Лойка, яшчэ аднаму актывісту «Эўрапейскай Беларусі» Аляксандру Тарнагускаму зь Дзяржынску прыслалі на заўтра позву ў міліцыю.\nСёньня ж асудзілі лідэра беларускіх нацыянал-бальшавікоў Яўгена Контуша. Міліцыянты затрымалі таксама актывіста гэтага руху Дзьмітрыя Паліенку.\nСярод магчымых прычынаў прэвэнтыўных затрыманьняў праваабарончы цэнтар «Вясна» называе паседжаньне Рады кіраўнікоў МЗС краінаў СНД, якое пачнецца ў Менску 24 кастрычніка.\n«Самі актывісты называюць гэтае затрыманьне прэвэнтыўным, перад самітам СНД. Я не выключаю, што гэта захады, якія робяць улады дзеля таго, каб гэтыя візыты адбываліся больш спакойна. Бо нейкіх акцыяў актывісты ня ладзілі, і не было іншых падстаў. І тое, што пратаколы складзеныя за хуліганства, сьведчыць, што гэта якраз прэвэнтыўныя захады», — заявіла Свабодзе сябра праваабарончага цэнтру «Вясна» Наста Лойка.\nПуцін прыедзе ў Менск, але Баўмгертнэра не пабачыць\nНацбола Контуша пасадзілі на 5 сутак


Дзве душы і адзіная воля — Techkrait . "",\n22.04.2012 124 Анжелика 0 Comment\nМне падабаецца расказваць пра людзей, якія жывуць побач з намі, ходзяць па тых жа вуліцах, дыхаюць тым жа паветрам. Яны нічым не адрозніваюцца ад нас на першы погляд. Як і ўсе, вырашаюць, здаецца, звычайныя паўсядзённыя жыццёвыя пытанні, радуюцца і сумуюць, гадуюць дзяцей і клапоцяцца пра ўнукаў. Аднак пры знаёмстве з такімі людзьмі трошкі бліжэй, міжволі пачынаеш адчуваць, што на душы становіцца радасней, неяк цяплей нават ад адной сустрэчы з імі. Па-іншаму разумееш і ацэньваеш сваё ўласнае жыццё. Праблемы, што існуюць, здаюцца дробнымі, смешнымі, мізэрнымі.\nУ Дзмітрыя Старыкевіча — прыгожыя цёмныя вочы. Але, на жаль, сляпыя. Вось ужо амаль год ён нічога не бачыць.\n— Я ніколі нават і падумаць не мог, што ў свае 79 гадоў больш ніколі свету Божага не пабачу, — кажа Дзмітрый Аляксеевіч. – Для чалавека, які ўсё жыццё працаваў, гэта – самае жахлівае. Хочацца ўзяць у рукі сякеру, малаток, цвік ды нешта змайстраваць. Ды як? На вуліцы ўжо вясна, цягне на дачу, якую сам добраўпарадкаваў. Сумую па зямлі, па рыдлёўцы. Не раз узнікала думка аб тым, што, напэўна, лепш, каб не было адной рукі. Вось ёсць жа пакуль сіла ў руках, жаданне нешта зрабіць, але няма магчымасці яе кудысьці прыкласці для карысці. Галоўнае – бачыць свет вакол сябе. Цяжка жыць чалавеку толькі інтуітыўна адчуваючы, што знаходзіцца побач, вакол. Дапамагаюць голас, пах, форма прадмета… Асабліва невыносна зімой, бо практычна абмежаваны 4 сценамі сваёй кватэры. У цёплы час можна і на лавачцы пасядзець ля дома, пагаварыць з суседзямі. Знаёмых пазнаю па голасе. Адно акно сёння ў свет для мяне – радыёпрыёмнік і тэлевізар. Слухаю навіны, люблю “глядзець” кінафільмы, толькі ранейшыя, савецкія. Сучасныя фільмы не нясуць такую станоўчую энергетыку. У іх сюжэтах сляпому цяжка зарыентавацца.\nСвоеасаблівым перакладчыкам з’яўляецца жонка Марыя Васілюк. Жанчына для Дзмітрыя Старыкевіча і стала жывымі вачыма. Навакольны свет цяпер пазнае праз яе.\nМарыя Іванаўна і Дзмітрый Аляксеевіч разам ужо 33 гады. Гісторыя іх знаёмства самая звычайная і будзённая. І ў той жа час – асаблівая. “Што ж там у іх было такога?” – могуць спытаць некаторыя. Аказваецца, што было. Так, між іншым, лічаць самі мае героі.\n…Марыя з бацькамі жыла ў Добрушы. 29 мая 1958 г. з днём нараджэння яе прыехаў павіншаваць Святаслаў. Хлопца яна ведала ўжо 3 месяцы. Пазнаёміліся на юрыдычных курсах у Мінску. Падарыўшы невялічкі сувенір, Святаслаў нечакана прапанаваў Марыі руку і сэрца. Яна адразу ж згадзілася. На наступны дзень маладыя афіцыйна аформілі свае адносіны. А 6 чэрвеня Марыя з мужам ужо ехалі ў Маларыту на месца яго работы. Жыць маладыя сталі ў в.Карпін, у бацькоў Святаслава.\nДзмітрый таксама, можна сказаць, у райцэнтры апынуўся па волі лёсу.\nІшоў час. А Марыя і Дзмітрый нічога адзін пра аднаго пакуль не ведалі. Іх жыццёвыя дарогі нідзе не перасякаліся. У кожнага была свая сям’я. Аднак хутка Марыя і Дзмітрый атрымалі кватэры ў новым доме, нават – у адным пад’ездзе. Праўда, паверхі былі розныя. Таму ўпершыню ўбачыліся, калі засяліліся на новае пастаяннае месца жыхарства. Сустракаліся кожны дзень. Бачыліся так, як кожны з нас са сваімі суседзямі. Віталіся, іншы раз цікавіліся справамі. Не больш таго. У кожнай сям’і ішло сваё жыццё. Але атрымалася так, што ў Марыі асабістае жыццё склалася няўдала. Жанчына хоць і была замужам, але за мужам надзейна ніколі і нідзе сябе адчуваць не магла. Усюды адна, усё сама. Таму хутка шлюб быў скасаваны. Пра новае замужжа ніколі не задумвалася.\nУ Дзмітрыя якраз у гэты час памерла жонка Надзея. З ёю шчасліва пражыў 25 гадоў, гадаваў двое сыноў. У Дзмітрыя і Надзеі было светлае і шчырае каханне. Яму, 45-гадоваму мужчыну, тады здавалася, што свет сышоўся клінам, жыццё не мае больш сэнсу без любімай жонкі.\n— Адной, без мужа, таксама з 2 дзецьмі на руках, мне вельмі цяжка даводзілася, — гаворыць Марыя Іванаўна. – Пастаянна не хапала грошай, з даўгоў не выходзіла. А з сям’ёй Дзмітрыя я пасябравала адразу. Шчырыя, прыветлівыя, адкрытыя такія людзі. Часта дапамагалі адзін аднаму. У чужую сям’ю пры жыцці жонкі Дзмітрыя я ўлазіць не хацела і зусім не збіралася. Добра ж сама разумела, што значыць быць няшчаснай у сямейным жыцці. А тут суседзі падлілі масла ў агонь. Яны пры любой нагодзе казалі, што добра было б нам сысціся. Я доўга думала над гэтым. Узважыўшы ўсе за і супраць, быццам бы схілялася да таго, каб жыць разам. Але не хапала нейкай рашучасці, маленькага штуршка, нязначнага кроку наперад. Здавалася, што пабегла б у любы момант, толькі пакліч. Неяк Дзмітрый сам прыйшоў да мяне ў кватэру і прама з парога сказаў: “Выходзь за мяне замуж!” Я быццам бы толькі і чакала гэтага моманту, таму і зусім сказаным словам не здзівілася.\n— І мне, і Марыі стала намнога лягчэй жыць разам, — кажа Дзмітрый Аляксеевіч. – У мяне 2 хлопцы, у яе таксама 2 хлопцы. Майму Аліку тады было 14 гадоў, Толік толькі прыйшоў з арміі, яе Ігару – 12 гадоў, а Толік – служыў у арміі. Маім дзецям не хапала маці, яе – бацькі. Дзеля іх мы з Марыяй і стварылі новую сям’ю. Яна вярнула мяне да жыцця, дала магчымасць паверыць у сябе. Пасля смерці жонкі да Марыі некаторы час я пільна прыглядаўся. Адважыўшыся на гэты крок, быў упэўнены, што яна заменіць маці маім дзецям і стане добраю жонкаю для мяне. Разам жа прасцей розныя нягоды і немачы перажываць.\nМарыя і Дзмітрый сталі занава віць сямейнае гняздо. Ім, ужо людзям ва ўзросце, будаваць свае ўзаемаадносіны было лёгка. У кожнага быў немалы сямейны стаж. З мінулага для сваіх узаемаадносін узялі толькі самае лепшае і светлае. Імкнуліся адзін аднаго ніколі і ні ў чым не крыўдзіць, знайсці ключык да сэрцаў дзяцей сваёй палавінкі. А гэта задача не з самых простых. Марыя і Дзмітрый не хацелі быць звычайным айчымам і мачахай. Яны імкнуліся для чужых дзяцей стаць сапраўднымі, клапатлівымі бацькам і маці. Марыя Іванаўна і Дзмітрый Аляксеевіч здолелі такое зрабіць.\n— Пільным з’яўляецца толькі сэрца. Самага галоўнага вачамі ж не ўбачыш, — упэўнены Дзмітрый Аляксеевіч. – Толькі сэрцам можна адчуць чалавека, які побач, даведацца пра яго ўсё. І вось цяпер, невідушчы, адчуваю цеплыню вялікага сэрца Марыі. Цяпер я як тое малое кацяня. Без жонкі — нікуды. Марыя – мае і рукі, і ногі, і вочы…\n— Асноўнае ў сям’і – павага адзін да аднаго, — пераканана Марыя Іванаўна, — тактоўныя, далікатныя адносіны. Адзін аднаго кахаць неабходна і словам, і справай. Паміж мужам і жонкай не павінна быць нечага недаказанага, прыхаванага, утоенага. Толькі шчырасць і адкрытасць. Гэта і ёсць формула нашага кахання. Каханне павінна праяўляцца ва ўсім. Яно не можа быць ні вялікім, ні малым. Як каханне вымераць? Чым? Яно або ёсць, або зусім няма… А як склаліся б нашы лёсы, каб больш трох дзясяткаў гадоў таму не сышліся? Хто зможа даць на гэтае пытанне правільны і адназначны адказ. Дзякуй Богу, што ён нас звёў, злучыў у адну сям’ю. Цяпер у мяне з мужам, здаецца, ёсць усё, што неабходна для разумення паўнаты сямейнага шчасця. З дзецьмі выдатныя адносіны. Сувязь падтрымліваем з усімі пастаянна. Мы ніколі дзяцей не дзялілі на маіх-тваіх. Яны агульныя. Таму і клопат пра іх агульны.\n— У мяне адна мара, — гаворыць Дзмітрый Старыкевіч, — хочацца хоць на адно імгненне ўбачыць ўсю сваю сям’ю і прыгажосць Божага свету. Як ён змяніўся за той час, што я яго не бачыў на свае вочы? Пра гэта мне і сняцца часта сны. Каляровыя.\nНа здымку: Марыя Васілюк і Дзмітрый Старыкевіч: “Жыццё было нялёгкім, але на старасці гадоў адчуваем сябе шчаслівымі”.\n← Колькі калодзежаў на Маларытчыне?\nНаваселле бібліятэкі-філіяла →


З Хэлоўінам! - Цэнтр навін-NINGBO SUNSOUL AUTO ACCESSORIES CO., LTD\nХэлоўін - восеньскае свята, якое амерыканцы адзначаюць кожны год. Гэта азначае "святы вечар", і ён прыходзіць кожны 31 кастрычніка, вечарам напярэдадні Дня ўсіх святых. Аднак гэта на самай справе не царкоўнае свята, гэта свята ў асноўным для дзяцей.\nКожную восень, калі гародніна гатовая да ўжывання, дзеці збіраюць вялікія аранжавыя гарбузы. Потым яны выразалі твары ў гарбузах і паставілі ўнутр палаючую свечку. Падобна на тое, што з гарбуза выглянуў чалавек! Гэтыя агні называюцца ліхтарамі, што азначае "Джэк ліхтара".\nДзеці таксама апранаюць дзіўныя маскі і палохалыя касцюмы кожны Хэлоўін. Некаторыя дзеці малююць твары, каб выглядаць пачварамі. Потым яны нясуць скрыні ці сумкі ад дома да дома. Кожны раз, калі яны прыходзяць у новы дом,\nяны кажуць: «Падмануць альбо пачастуй! Грошы альбо еш! » Дарослыя кладуць у сумкі пачастункі альбо цукеркі.\nНе толькі дзеці, але і большасць дарослых таксама любяць вечарыны Хэлоўіна і Хэлоўіна, бо ў гэты дзень яны могуць пераапрануцца ў персанажаў ці прывідаў, бо іх фантазія прывядзе іх. Гэта прыносіць ім задавальненне ад маладосці.\nПапярэдняя: Віншуем Алісу з днём нараджэння!\nдалей: Нацыянальны парк - гара Сюэду


Медыі пра выбухі падчас салютаў: беларусы адмовіліся ад тэхабслугоўвання салютных установак – belsat.eu\nУ Міністэрстве абароны не будуць каментаваць звесткі, які журналіст Віктар Малішэўскі атрымаў у расейскай кампаніі «Пиро-Росс», што з’яўлялася пастаўшчыком піратэхнікі для салюту на 3 ліпеня.\n11 ліпеня ў блогу беларускага журналіста Віктара Малішэўскага было апублікавана інтэрвʼю начальніка канструктарскага бюро № 3 кампаніі «Пиро-Росс» Андрэя Інкіна, які заявіў, што гарантыйны тэрмін эксплуатацыі самаходных пускавых установак скончыўся ў 2018 годзе, пасля чаго быў неабходны капітальны рамонт або тэхабслугоўванне ў завадскіх умовах.\n«Магчыма, Міністэрства абароны вашай краіны самастойна ажыццяўляе тэхабслугоўванне гэтых установак, але мы прапаноўвалі правесці тэхабслугоўванне ў завадскіх умовах, гэта значыць на нашай базе ў Сергіевым Пасадзе.\nМабыць, у бюджэце Мінабароны няма на гэта сродкаў. Хоць кожны год закупляліся зарадамі на салідную суму. Мы звярталіся аж да сустрэчы міністраў абароны ў мінулым годзе, мы неаднаразова рабілі прапанову правесці тэхабслугоўванне пускавых установак», – сказаў Інкін.\nЁн таксама заявіў, што ў задачы супрацоўнікаў кампаніі, затрыманых у Менску, уваходзіла ўхіленне дробных непаладак і пры неабходнасці – сцэнар салюту.\n«Зараджаюць толькі вашыя вайскоўцы. У камендатуры ёсць штатны вайсковец, адказны за гэта. Мы – кансультуем па сцэнары і вырашаем дробныя праблемы, на якія звяртаюць увагу вашыя вайскоўцы», – дадаў ён.\nУ Міністэрстве абароны не сталі каментаваць агучаную інфармацыю.\n3 ліпеня падчас святочнага салюту адбылося надзвычайнае здарэнне. Загінула 64-гадовая жанчына, яшчэ 10 чалавек пацярпелі.\nСК разглядае чатыры асноўныя версіі: пра няспраўнасць салютных установак, няспраўнасці феерверачных вырабаў, няправільнае зараджанне салютных установак, іх няправільнай эксплуатацыі. Затрыманыя па справе аб выбухах працаўнікі «Пиро-Росс» Максім Сапронаў і Канстанцін Дзянісаў утрымліваюцца ў СІЗА на Валадарскага.\nТэгі: 3 июля Беларусь-Расея крывавы салют Мінабароны


Жонка палітвязня Андрэя Баранава: «Ён ніколі не здзяйсняў учынкаў, за якія можа быць сорамна» - Віцебская вясна\nПалітвязня гарадзенца Андрэя Баранава затрымалі месяц таму ў рамках справы паводле арт. 342 Крымінальнага кодэкса. Да гэтага моманту Андрэй працаваў на прадпрыемстве "Гродна Азот", ён любіць гістарычную літаратуру, спорт і падарожжы. Дома Андрэя чакае сям'я: праз два тыдні пасля затрымання ў палітвязня нарадзілася дачушка Маша. Тата дагэтуль бачыў яе толькі на фотаздымках.\nКрыніца: Жонка палітвязня Андрэя Баранава: «Ён ніколі не здзяйсняў учынкаў, за якія можа быць сорамна»


Падвеска з чэрапам з ляза з срэбра\nкалекцыі:усё, Лепшы Продаж, Байкерскія падвескі, Гатычныя падвескі, Мужчыны Кулоны, Мужчынскія ўпрыгажэнні, новыя паступлення, Ювелірныя вырабы чэрапа, Падвескі з чэрапа, Кулоны з стерлингового срэбра\nВага кулона: 13 грам\nПамеры кулона: 34 мм х 52 мм.\nВымярэнне памеру падвескі пад заклад 3mm.\nЛанцужок з срэбра 2 мм не ўваходзіць.\nУвядзіце страх у сэрцы тых, каму не пашанцавала перасекчы ваш шлях з дапамогай падвескі з чэрапам з сярэбранага клінка. Гэты жудасны дызайн адлюстроўвае раззлаваны чэрап з кінжалам праз шапку, акружаны д'ябальскімі рагамі і срэбнымі віркамі болю, які вісіць на падвесцы каралі ў форме труны і нясе кельцкі крыж.\nПераважная сімволіка гэтага міру - гэта захапленне смерцю і смяротнасцю. Гэты кулон дае адчуванне злых тэм і жахлівых канцовак, якія абавязкова прыцягнуць увагу тых, у каго гатычны стыль і вобраз жорсткага чалавека. Аднак чэрапы таксама выяўляюць пачуццё мудрасці; сувязь з замагільным светам таксама можа быць вельмі інтрыгуючай. Аднак сапраўды кідаюцца ў вочы рубінавыя камяні. Гэтыя зіхоткія каштоўныя камяні надаюць чэрапу злую эстэтыку, якая неверагодна інтэнсіўная. У спалучэнні з завостранымі бакамі вакол падвескі, візуал ашаламляльны і эфектны, забяспечваючы ганаровае месца на грудзях. Гэта не кавалак, які трэба хаваць пад футболкай!\nВыраблены з 100% цвёрдага срэбра, гэты цяжкі падвеска ўключае 925 штампаў сапраўднасці на спіне. Ён быў вытанчана выразаны да дасканаласці, і кожнай дэталі надаецца ўвага, якая патрабуецца для роўнай, выразнай лініі. Вага 13 г і памер 34 мм х 52 мм, гэты кулон быў інтэнсіўна паліраваны для высокага бляску.


Успаміны пра праводзіны ў армію, гора людзей у час вайны – RH.by\nУспаміны пра праводзіны ў армію, гора людзей у час вайны\nГісторыя пра тое, як хлопцы ў савецкі час не ведалі, дзе будуць служыць. Як армія робіць усіх аднолькавымі. Пра тое, як яшчэ хлопчыкам Сымон Барыс хаваўся ў лесе, каб бацька не пайшоў на вайну. Пра маці, якая чакала сына з вайны на працягу 30 год.\nУ розны час па-рознаму праводзілі і праводзяць мужчын у войска. А таксама па-рознаму адбываюцца і сустрэчы тых, хто вяртаецца дамоў. Вяртанне бывае радаснае, а іншы раз сумнае, нават трагічнае.\nПадораныя грошы захоўвалі да часу, пакуль хлопец не вернецца з арміі\nКалі адпраўлялі навабранца ў армію, бацькі спраўлялі вечар – праводзіны ў армію. На застолле запрашалі сваякоў, суседзяў.\nГосці ішлі не з пустымі рукамі: неслі гарэлку і закуску (яйкі, сыр, рыбу, масла, кілбасы) – хто што мог. Запрашалі музыкаў. Калі ў навабранца была каханая дзяўчына, яе садзілі з левага боку ад яго, як на вяселлі. Некаторыя пры гэтым абяцалі чакаць сваіх дзецюкоў з войска.\nМужчыны падчас вячэры ўспаміналі сваю службу ў войску, расказвалі розныя армейскія здарэнні. Навабранцу жадалі міру, наказвалі чэсна несці вайсковую службу. Спявалі рускія песні: “Кацюша”, “Тры танкісты”, іншыя.\nХросны бацька навабранца ставіў на стол міску ці рэшата, пакрытае хусткай і сам клаў некалькі рублёў. Пасля гэтага міску перадавалі па стале, а госці клалі ў яе грошы: па рублю, па тройцы, па пяцёрцы, а то і больш. Гэтыя грошы захоўвала маці хлопца аж пакуль ён не адслужыць у войску.\nСастрыжаныя валасы навабранца хавалі ў хаце, каб вярнуўся\nПасля гэтага моладзь ішла ў клуб або ў суседнюю хату танцаваць. Пажылыя сядзелі за сталом, спявалі, пасля разыходзіліся.\nНазаўтра збіраліся тыя ж самыя госці. Апрача пачастунку, выконваліся старадаўнія абрады. Маці навабранца альбо яго блізкі родзіч, шчаслівы ў жыцці, тройчы абходзіў з ім вакол стала па руху сонца (з усходу на захад). Маці брала нажніцы і састрыгала валасы на галаве сына ў трох месцах. Пасля хавала іх у хаце, каб вярнуўся дамоў.\nПа старой завядзёнцы магла не нажніцамі абразаць валасы, а запаленай свечкай. З ёй пасля абводзіла сына вакол стала.\nПасля гэтага стралялі з паляўнічай зброі. Госці развітваліся, а сваякі праводзілі навабранца ў ваенкамат.\nПрыйшоў у ваенкамат першым\nСымон Барыс расказаў, як яго прызывалі ў Савецкую армію.\nНа прызыўной камісіі ў Вілейцы яму далі павестку на адпраўку на нядзелю 10 лістапада 1957 года. Куды пашлюць, ён не ведаў. Сказалі, што на поўнач. Баяўся: “Хаця б не ў Запаляр’е!”\nНіякага вечара і застолля не рабілі. Напярэдадні кастрычніцкага свята ў клубе ў Нарочы была вечарынка. Хлопец схадзіў на яе, але радасці не было. Там пазнаёміўся з дзяўчынай і на развітанне сказаў, што можам убачыцца аж праз тры гады.\nУ нядзелю бацька Сымона Барыса ўзяў у калгасе каня і на калёсах павёз навабранца да Вілейкі. Ад смаргонскага пераезда на чыгунцы хлопец пайшоў сам.\n– Прыйшоў а 17 гадзіне, – расказвае Сымон Барыс. – Аказаўся першым. Праз некаторы час пачалі падыходзіць іншыя. Сабралася каля 20 чалавек. Як сцямнела, маёр павёў нас на начлег у лазню. Ляглі на палках: чамадан замест падушкі, а пінжачок – гэта і матрац, і коўдра.\nАфіцэр пайшоў вячэраць, таму каля лазні можна было гуляць. Да некаторых хлопцаў прыходзілі дзяўчаты або сёстры.\n– Спаць у лазні ляглі позна, – працягвае Сымон Барыс. – Ды і які там сон на халодных плітах або дошках! Пад раніцу нас паднялі, пастроілі ў калону і з чамаданамі і сумкамі павялі на чыгунку. А пятай гадзіне раніцы ішоў цягнік на Маладзечна. Са станцыі Маладзечна пешшу ішлі да абласнога ваенкамата ў Гелянове.\nРазмясцілі нас там на падлозе (нарах). Разам з асабовымі справамі знаходзіліся ў абласным ваенкамаце. Туды прыехалі і іншыя навабранцы з Мінскай вобласці.\nНавабранцы чакалі “пакупнікоў”\nТам хлопцы чакалі, пакуль не прыедуць “пакупнікі”. Так называлі сяржантаў, якія прыязджалі, каб адабраць навабранцаў для службы ў іх часцях. Па форме “пакупніка” можна было меркаваць, у якіх войсках будзеш служыць.\n– У Гелянове нас не кармілі, прапаноўвалі кіпень, – узгадвае мужчына. – На палатках давялося начаваць адну або дзве ночы, пакуль усіх разабралі. Нарэшце, назвалі мяне па прозвішчы і імені. Потым складалі спіс сфарміраванага ўзвода. Зачыталі яго, і сяржант сказаў, хто будзе намі камандаваць да таго часу, пакуль не прывязе нас у вайсковую часць.\nХлопцам не сказалі, куды павязуць. Пачалі загружаць у таварныя вагоны-“цялятнікі”. Цягнік з навабранцамі паехаў у Мінск. Там да эшалона прычапілі яшчэ некалькі такіх жа вагонаў з навабранцамі. З Мінска эшалон пайшоў праз Оршу на Віцебск.\nВечарам яго спынілі і загадалі: “Схадзіць па патрэбе. Выпіць спіртное, калі ёсць. Усё, што ў сумках і чамаданах, з’есці або выкінуць – ноччу прыбываем у вайсковую часць.\nАрмія робіць усіх аднолькавымі\n– У вагоне сяржант нам ужо сказаў, – расказвае Сымон Барыс, – што будзем служыць на беразе ракі Волхаў. Думалі, што нас і прывязуць у горад Волхаў. Праз некаторы час пад’ехалі да Ноўгарада. За намі прыйшлі высокія, крытыя брызентам, грузавікі. З Ноўгарада нас павезлі ў ваенны гарнізон Крачавіцы.\nТам хлопцы адразу вымыліся ў гарнізоннай лазні. Ім выдалі зімовую форму: на шынялях блакітныя пятлічкі з птушкамі, блакітныя пагоны. Усе сталі падобныя адзін на аднаго. Так Сымон Барыс трапіў на службу ў авіяцыю ў дывізіён радыё- і святлозабеспячэння.\n– На наступны дзень свае чамаданы і сумкі мы выкінулі, – узгадвае Сымон Барыс. – Вопратку кожны загарнуў у сваю кашулю і хімічным алоўкам напісаў дамашні адрас. Яе пераслалі дамоў.\nХацеў вучыцца, таму выбраў аддзяленне радыётэлеграфістаў\nПачалася служба. Узвод падзялілі на два аддзяленні: метэаролагаў і радыётэлеграфістаў-пелянгатаршчыкаў. На радыётэлеграфістаў вучылі дзесяць месяцаў, на метэаролагаў – на палову меней. Хлопцам далі права выбару.\nЗ маладзёнаў рыхтавалі спецыялістаў для ўсёй ленінградскай ваеннай акругі.\n– Я заўсёды хацеў вучыцца, – заўважае Сымон Барыс. – Таму выбраў радыёстанцыю. Пасля вучобы мне як рэдактару “Боевого листка” дазволілі выбраць месца службы. Я не стаў шукаць лепшага шчасця, застаўся тут – побач наўгародскі педагагічны інстытут. Хацеў адслужыць і паступіць туды. Так і здарылася.\nУспаміны Сымона Барыса пра вайну 1941-1944 гадоў\nУцёк з дома, каб бацька не пайшоў на вайну\nУ той час землякі Сымона Барыса праводзілі мужчын на фронт. Слёзы дзяцей і мацярок. Пацалункі заплаканых жанчын. Жагнанне ля абразоў. Развітваліся і мала спадзяваліся на сустрэчу.\nТады маленькі хлопчык Сымон Барыс уцёк у хмызняк, каб бацька шукаў яго і не ішоў на фронт.\n“Як толькі ён пацалаваў абраз, дык я і стаў уцякаць. Не хацеў развітвацца. Было балюча. Хацеў, каб тата жыў і не пайшоў ваяваць. Але ён пайшоў. Праўда, з Куранца вярнуўся дамоў. Там ужо ў раённым ваенкамаце нікога не было”.\nУ ліпені 1944 года аб’явілі мабілізацыю. На зборы давалі не больш за суткі. У той час у вёсцы яшчэ жылі ў зямлянках.\n– Другая ноч пасля провадаў майго бацькі была трывожнай і жахлівай, – расказвае Сымон Барыс. – У хаце нечакана стала светла, як днём. У небе гарэлі ракеты, недзе рваліся бомбы. Бамбілі Маладзечна, а можа, і Вілейку.\nТуды і пайшлі прызваныя мужчыны з Касічоў. Да фронту яны не дайшлі. Але ўсе ў вёсцы думалі, што гэта іх і бамбілі. Бамбілі нават не салдат, а цывільных. Некаторыя жанчыны пайшлі даганяць сваіх мужоў. Хваляваліся, што могуць раніць, забіць. Хацелі, можа, апошні раз убачыць сваіх блізкіх, дарагіх людзей. Праз дзень прыйшлі пахавальныя. Касічы на гэты раз бяда абышла бокам.\nПра горкі цукар і завораны лубін\nМаці тады яшчэ маленькага Сымона таксама пайшла даганяць мужа. Дагнала толькі ў мястэчку Краснае. Ад яго прынесла гасцінец – два кавалачкі цукру. Гэта быў салдацкі паёк бацькі на вячэру – ён аддаў яго сыну.\n– Колькі было мне радасці – бацька мой жывы! А цукар аказаўся зусім горкім, бо я захварэў на водру і страціў смак, – заўважае мужчына. – Маці лячыла мяне кампрэсамі, так раілі бабулькі. Лекараў тады ніякіх не было. Самі лячыліся, як ўмелі.\n“Як на добрае, дык выжыве”, – гаварылі суседзі. Хлопчыку пашанцавала – выжыў.\nСымон Барыс расказвае, што потым з мамай яны заворвалі лубін. Яна тады параніла нагу – прычапілася рожа.\n– Маці ўжо сабралася паміраць, – распавядае мужчына. – Яна расказала, хто мяне можа ўсынавіць. Назвала дзве сям’і, якія могуць мяне ўзяць на выхаванне. Сказала, каб я маліўся Богу і прасіў паратунку.\nПаслала мяне да народнай лекаркі ў Дразды (цяпер вёска Рускае Сяло). Там Стэфаніда Харлап замовіла ваду. Вада мела вялікую сілу – маці пачала папраўляцца.\nБаяліся адкрываць салдацкія лісты – раптам пахавальная\nПотым ішлі салдацкія лісты (“трохкутнікі”) з Румыніі, Чэхаславакіі і Германіі. Ішлі ў вёску лісты аб узнагародах, аб гераічнай смерці. Іх не чакалі, нават баяліся адкрываць, бо часцей былі пахавальныя. Галасілі тады ў той хаце, куды зайшоў паштальён.\nНарэшце, у сям’ю Сымона Барыса прыйшоў доўгачаканы ліст з Кітая, ад бацькі. Толькі ў лютым 1946 года Сымон Барыс, тады яшчэ хлопчык, сустрэўся з ім. Спачатку не пазнаў, схаваўся за печ і заплакаў.\n– Пасля бацька карміў мяне сухой кілбасой, частаваў пернікамі і цукрам, – узгадвае мужчына. – Прывёз японскую шапку, у якой адкрываліся клапаны для вушэй. Калі ў той шапцы прыйшоў у школу, дык мяне пачалі дражніць і пабілі.\nТады да іх у хату прыйшла адзінокая Юлька Каркотка. Муж у яе памёр. А адзіны сын Іван прапаў без вестак на фронце. Жанчына хацела даведацца пра сына.\n– Аднак мой бацька нічога не мог сказаць. Сам не бачыў, а іншыя гаварылі, што ім давялося адступаць і Івана Каркотку паранілі ў жывот. Падабраць яго тады не змаглі.\nПра гора расказвала кату і прыезджым людзям\nАднак жанчына не верыла ў гэта. Спадзявалася: можа, паранены, можа, трапіў у палон, можа, жыве за мяжой. Тыя, хто вяртаўся дадому, не абрадавалі старую. Яна ўсё роўна не пераставала чакаць.\nУ шафе вісела чыстая кашуля, гальштук і кепка сына. Час ад часу яна іх перасушвала, мыла кашулю. Ішлі гады, ніхто не напамінаў ёй пра сына. Не хацелі наносіць душэўную рану.\nКватаравалі ў яе і настаўніцы, і студэнты, і рабочыя, калі прыязджалі капаць бульбу ў калгасе. Ім расказвала і пра вайну, і пра сына. Кату Ваську не раз распавядала пра сваё гора. Так і памерла старая, не дачакаўшыся сына.\nЯк родны бацька загубіў сына\nРодны дзядзька Сымона Барыса павялічыў гады свайму сыну Івану, каб той менш служыў і хутчэй вярнуўся. На іх погляд, вайна ўжо канчалася. Дакументаў ніякіх, можна было нават памаладзіць яго. Але пасля шкадаваў аб гэтым усё жыццё, дакараў сябе за тое, што загубіў сына. Не вярнуўся з вайны і зяць – памерлі абодва ў шпіталі ад ран.\nЯўген Варановіч радаваўся, калі адыходзіў у армію. Радаваўся, што зможа адпомсціць ворагу за спаленую вёску Касічы, за яго спаленую хату, за спаленую сям’ю: жонку Соню, сына Ваню і дачку Соню, за забітых аднавяскоўцаў. І ён помсціў ворагам, не шкадуючы сябе.\nПредыдущая статьяНа месцы старых яблыневых садоў будзе ворыва\nСледующая статьяХварэць на грып пачнуць у лютым


Рэкорды і правалы Менскага паўмарафону. Глядзіце інфаграфіку і меркаванні\nПра што гавораць афіцыйныя вынікі Менскага паўмарафону? Мы прааналізавалі лічбы ды сабралі меркаванні ўдзельнікаў спартовай імпрэзы.\n<iframe src="https://www.tvp.pl/sess/tvplayer.php?object_id=38538423&autoplay=false" width="640" height="360" frameborder="0" scrolling="no" marginwidth="0" marginheight="0" name="bel_tvp" allowfullscreen></iframe>\nАрганізатары заяўляюць, што паўмарафон сабраў 30 тысячаў асобаў. Аднак праз гэтыя лічбы да нас усміхаецца спартовы клон Лідзіі Ярмошынай: да ўдзельнікаў паўмарафону чамусьці залічылі і тых, хто запісаўся на дыстанцыю 5,5 км, і тых, хто бег «чвэрцьмарафон».\nАкрамя таго, частка ўдзельнікаў выкупіла стартавы пакет без электроннага чыпу, які дазваляе вымяраць вынікі. Такім чынам, рэальных лічбаў не мае ніхто.\nДля аналізу мы ўзялі толькі тыя паказнікі, за якія арганізатар «адказвае галавою»: спартоўцаў, што беглі стандартныя 21 км 97,5 метраў ды мелі электронныя чыпы.\nУ параўнанні з паўмарафонам 2016 году сёлета ў Менску ўдзельнікаў было ў два разы больш і яны прадстаўлялі ў два разы большую колькасць краінаў. Перамог у гэтым спаборніцтве кеніец Гілары Кіптум Маё Кімаё, які першыя 5 км прабег за 14:11 (тэмп 02:51), а потым да канца дыстанцыі нязменна што 5 км трымаў тэмп 03:01 на кіламетр. Свайго бліжэйшага суперніка з Эфіёпіі ён апярэдзіў больш, чым на хвіліну.\nЯкі рэгіён Беларусі – самы хуткі?\nЗа спартоўцамі з Гомельшчыны сёлета было не ўгнацца. У іх – самая вялікая сярэдняя хуткасць. А вось менчукі былі самымі павольнымі. Гэта можна патлумачыць тым, што сярод менскіх удзельнікаў імаверна была большая колькасць тых, хто ўпершыню бег на такую дыстанцыю, а з іншых гарадоў у сталіцу выбіраліся ўжо падрыхтаваныя спартоўцы.\nЖанчыны 30+ паказалі клас\nЗ афіцыйных вынікаў мы можам рабіць высновы пра тое, як на паўмарафоне давалі рады бегуны ў розных узроставых катэгорыях ды паводле полу. І тут ёсць свае рэкорды і цікавінкі.\nКатэгорыі 2017 год 2016 год\nЖанчыны, узроставыя групы і медыянны час\n* – “Фэйкавыя” вынікі\nУ групе «жанчыны 30-39» медыянны час (гэта паказнік, з якім бяжыць «сярэднячок» групы) на две з паловай хвiлiны лепшы, чымся ў маладзейшых суперніц. А вось у мужчын медыянны час падобны ва ўсіх трох узроставых групах.\nМужчыны, узроставыя групы і час\nЗ пункту гледжання лічбаў, найбольш цікавая «жаночая» табліца. Але і там не абышлося без падвоху.\nУ катэгорыі «жанчыны 70+» – выбітныя вынікі, але апынулася, што абедзве ўдзельніцы – далёка не пенсіянеркі.\nПраз збой сістэмы, або праз кепска запоўненую анкету, у гэтую катэгорыю трапілі бягунні 1985 г.н. Арганізатары праверыць аўтэнтычнасць узросту, відаць, паленаваліся.\nПадобная сітуацыя ў катэгорыі 50-59: нам удалося пацвердзіць правільнасць указанага ўзросту ў адной з трох заяўленых бягунняў, яшчэ адна, мяркуючы па фота, відавочна маладзейшая.\nА вось з катэгорыяй 60-69 у жанчын усё слушна: адзіная ўдзельніца, што прыйшла да фінішу з вынікам 01:48:44 (гэта лепш, чымся медыяна любой мужчынскай групы) – беларуская лёгкаатлетка Алена Цухло, якая 31 раз перамагала ў марафонах.\nУ ейнай узроставай катэгорыі, але сярод мужчын, перамог Васіль Лябедзкі – бягун-аматар, які да пенсіі працаваў машыністам. На менскім паўмарафоне ён абагнаў больш за 1,5 тысячы маладзейшых за яго мужчынаў!\nАмбіцыёзныя і… абязводжаныя\nА цяпер – лыжка дзёгцю, і не адна.\nМы аналізавалі медыянныя значэнні і паглядзеўшы на іх, цяжка не заўважыць, што сёлета абсалютна ва ўсіх узроставых катэгорыях (акрамя «фейкавых», як жаночая 70+) вынікі горшыя, за леташнія. Што адбылося?\nМожна было б гэта патлумачыць тым, што ўдзельнікаў сёлета больш і, магчыма, больш непадрыхтаваных бегуноў. Але гэта толькі адгаворка, бо памылкі арганізатараў немагчыма не заўважыць: пра гэта пішуць у сацыяльных сетках і ў медыях.\nСтарт напярэдадні спаборніцтва быў перанесены на 12:30, калі слупкі тэрмометру былі на ўзроўні 23-25 градусаў. Пры гэтым відаць, што асфальт яшчэ мокры ад дажджу: у такі час парыць і душна.\nАле найгоршы і найвялікшы правал – забеспячэнне вадою.\nНа сярэдзіне (!) дыстанцыі бегуны атрымлівалі моцнагазаваную (!!!) ваду ад спонсараў-вытворцаў «Славная». Але нават яе бракавала.\n«Асноўнаю праблемаю марафону быў востры недахоп вады! З болем і шкадаваннем я глядзела на атлетаў, што цярпяць на дыстанцыі 21 км», – піша блогерка і вядоўца Анна Бонд.\nНаступная кропка – ужо на фінішы, са звычайнай вадой і ў вельмі абмежаванай колькасці. Удзельнікі распавядаюць у сацсетках, як па ваду выстройваліся чэргі, як адпіўшы глыток спартоўцы перадавалі бутэльку іншаму, або… налівалі ў далоні і пілі па глытку-два. Уявіць штосьці падобнае на спаборніцтвах хаця б у нашых суседзяў у Польшчы ці Літве – немагчыма.\nМузычная суправаджэнне было падабранае неадназначнае, напрыклад, ваенныя песні часоў Айчыннай вайны. Да гэтага дадаецца хаос у рэгістрацыі і ўліку ўдзельнікаў і… «прынудзілаўка».\nУдзельнікі паўмарафону скардзяцца, што ім даводзілася наганяць удзельнікаў забегу на 5 кіламетраў, у тым ліку студэнтаў і працаўнікоў, якіх скіравалі бегаць «прымусова-добраахвотна». Многія з іх сваю дыстанцыю ішлі пешшу, перашкаджаючы бегунам.\n«Неадэкватная вадзічка» ў спонсарах\nВыява з акаўнту вытворцы вады “Славная”\nНа хібах у арганізацыі справа не скончылася. Разгарэўся скандал з удзелам аднаго са спонсараў – вытворцам вады «Слаўная». У сацыяльных сетках на акаўнце кампаніі з’явілася сэксісцкая і далёкая ад добрага густу выява, на якой бачна, як жанчына стаіць на каленях, а мужчынская рука, сціскаючы на ўзроўні ейнага твару бутэльку, пырскае вадой. Неўзабаве выяву выдалілі, але таксама пачалі выдаляць і каментары «няўгодных» карыстальнікаў.\nТых жа, хто скардзіўся на недахоп вады на паўмарафоне, з падстаўных акаўнтаў «пераконвалі» ў адваротным.\nХваля абурэння набірала абароты, у сацсетках з ініцытывы жанчын з’явіліся пасты на тэму, чаму трэба байкатаваць «Славную».\nМожа, Беларускай федэрацыі лёгкай атлетыкі варта звярнуць увагу на тое, з кім яны супрацоўнічаюць, арганізоўваючы Менскі паўмарафон? «Славная» на мінулым тыдні паабяцала карыстальнікам «Фэйсбуку» апублікаваць афіцыйныя тлумачэнні, але на час падрыхтоўкі публікацыі яны так і не з’явіліся.\nМаўчыць і Федэрацыя – на сайце выключна аптымістычныя публікацыі пра тое, якой файнай атрымалася імпрэза. Спартоўцы, якія цярпелі ад спякоты і браку вады прабачэнняў не дачакаліся. Як і гарантый, што праз год Менскі паўмарафон не пераўтворыцца ў забег «па тых самых граблях».\nТэгі: Менскі паўмарафон, спорт


Валерыя падарыла хабараўскім сіротам тры мільёны рублёў\nГалоўная ➠ Навіны ➠ Валерыя падарыла хабараўскім сіротам тры мільёны рублёў\nВалерыя падарыла хабараўскім сіротам тры мільёны рублёў\tПадрабязнасці\nАпублікавана 17.06.2016 19:14\tУ пятніцу, 18 верасня, у Хабараўску ў «Плацінум арэне» адбыўся адзіны ў Хабараўску канцэрт спявачкі Валерыі. Ён мог бы прайсці амаль незаўважна. Калі б спявачка, у якой трое дзяцей, якія не была знакамітая сваёй дабрачыннасцю і дапамогай дзіцячых дамах і дамах дзіцяці.\nВось і ў нашым горадзе зорка вырашыла дапамагчы сіротам. І перад канцэртам паехала разам з мужам, Іосіфам Прыгожыным, адным з лепшых прадзюсараў Расіі, у Хабараўскі дом дзіцяці №1, што на вул. Ўладзівастоцкай, 35А.\nДарэчы, прыехала Валерыя туды на белым «Мэрсэдэсе» не з пустымі рукамі. Хабараўскаму дому дзіцяці яна прывезла некалькі пачкаў памперсаў. Аднак гэтым усё не абмежавалася. Знакамітая спявачка прабыла з дзецьмі ня менш за паўтары гадзіны. А калі ўбачыла 7-месячнага Сашу Лусникова, які трапіў у дом дзіцяці прыкладна два месяцы таму з аднаго хабараўскага радзільні, сэрца жанчыны нешта прамільгнула. Сашы, у якога прыроджаная загана - «Зайчёна губа», спявачка вырашыла дапамагчы.\n- Яна так і сказала, што хоча дапамагчы яму, - кажа Таццяна Юр'еўна, выхавальнік старэйшай групы. - І прапанавала праапераваць хлопчыка ў Маскве. Сказала, што пра ўсё дамовіцца, з Масквы хутка прыйдзе выклік.\nНаогул, візіт Валерыі вырабіў на работнікаў дома дзіцяці незгладжальнае ўражанне. Размовы пра яе не суціхаюць ўжо некалькі дзён.\n- Валерыя проста выдатная жанчына, - захоплена кажа Наталля, лагапед спецыялізаванага дома дзіцяці № 1. - Вельмі стройная і прыгожая. І я нават не чакала, што яна такая адкрытая і вельмі простая ў зносінах.\n- У асноўным яна распытвала пра дзяцей, - кажа Таццяна Юр'еўна. - Усяго яна пабывала ў чатырох групах, зазірнула нават у ізалятар і каранцінную. Шмат мела зносіны з дзецьмі. Брала іх на рукі і нават трохі пагуляла. Адразу відаць, што яна жанчына вельмі добрая і дзяцей любіць. А калі яна ўбачыла нашага любімца Сашу, то ўвогуле так расчулілася, што ледзь не заплакала. Сказала, што абавязкова дапаможа яму з лячэннем.\nНя менш здзіўлення супрацоўніцы дома дзіцяці выпрабавалі, калі Валерыя запрасіла іх бясплатна на свой канцэрт.\n- Валерыя сказала, што ўсе жадаючыя, у каго ёсць магчымасць, могуць прыйсці на яе канцэрт, яна запрашае, - працягвае Таццяна Юр'еўна. - Я таксама схадзіла на канцэрт. Мне вельмі спадабалася, я ў поўным захапленні. Мы сядзелі пасярэдзіне залы. Мяне ўразіла, што Валерыя, у адрозненне ад многіх нашых зорак, спявала ўжывую, без фанаграмы. Яшчэ падчас канцэрту яна сказала, што была ў доме малюткі і вельмі ўдзячная людзям, якія там працуюць. Валерыя папрасіла ўсіх ўстаць, а пасля гэтага пакланілася нам у пояс. А яшчэ яна выканала сваю песню-гімн сям'і «Мы разам».\nАднак трапіць на канцэрт спявачкі змаглі не ўсе супрацоўнікі дома дзіцяці, пра што яны шчыра пашкадавалі.\n- У той дзень я дзяжурыла ў ноч і прыйшла на працу толькі да пяці гадзін, - кажа Юля Салмінен, медсястра дома дзіцяці № 1. - Праўда, Валерыя яшчэ была тут, так што паглядзець на яе мне ўдалося. Яна мне нават сваю паштоўку з аўтографам падарыла. А вось на канцэрт трапіць я, натуральна, не змагла.\nІнфармацыю пра тое, што спявачка Валерыя пералічыць грошы дзіцячым дамам Хабараўска, спецыялісты ўспрымаюць з радасцю, але насцярожана.\n- Пакуль ніякія дзіцячыя прытулкі грошай не атрымлівалі, - сказала Таццяна БУКРЕЕВА, начальнік аддзела апекі Упраўлення адукацыі адміністрацыі горада Хабараўска. - Прынамсі, у мяне ніякай інфармацыі пра гэта няма. Ніякія зоркі і іншыя вядомыя людзі нашых установах не дапамагалі. У нас у кожнай установе ёсць апякунскі савет, дзе спонсарамі выступаюць і прадпрымальнікі, і воінскія часці, і прадпрыемствы.\n- Да нас яшчэ ні разу ніхто з дапамогай не звяртаўся, - сказала Таццяна ХМЕЛЬ, дырэктар дзіцячага дома № 7. Нам дапамагаюць прыватныя прадпрымальнікі і заводы. Напрыклад, нафтаперапрацоўчы завод купіў нам шмат мэблі. Хтосьці будаўнічымі матэрыяламі дапамагае, хтосьці падарункі на Новы год закупляе.\nВыпадковыя матэрыялы:У Архангельскай вобласці затрыманыя 14 рыбакоу-браканьерауУ праваслауных пачалася Светлая Велікодная СядміцаВосем хабараўскіх школьнікаў паляцелі ў японскі горад-пабрацім НіігатаЗША настолькі заинетерсованы у Грузіі, што даюць Саакашвілі 295 млн доларауУвага архангельскі анколагау звернута да жыхаркам Кегострова


Хельсінкі-2 ці фронтаўскі мемарандум?\nХельсінікі-2 ці фронтаўскі мемарандум?\nНа з’ездзе БНФ адбылася падзея, якая засталася амаль незаўважанай журналістамі.\nАпішу яе словамі з Фэйсбуку.\nПіша Алесь Таўстыка:\n18 з'езд Партыі БНФ адбыўся!\nДля мяне ён быў першы, і сам я толькі больш за год у партыі БНФ!\nПлатформа пакуль цьвёрдая,курс зразумелы...\nЭскандыдат у парламент і зараз, як экскандыдат на старшыню партыі БНФ. Задаю сабе пытаньне....\nЦі ўсё задуманае атрымалась????\nГалоўная мая ідэя і прапанова прайшла!\nЯго я ствараў з сябрамі на платформе партыі БНФ, Віленскім і Будапешцкім мемарандуме. Кастусёў быў першым, хто падхапіў і падтрымаў ідэю тэксту. Праўкі былі і ад Янукевіча. І Падгол рупіўся, працаваў з тэкстам. Радыё Свабода давяла слухачам пра змест фронтаўскага мемарандуму за некалькі дзён да з’езду.\nУрэшце на з’ездзе фронтаўскі мемарандум падпісалі ўсе кандыдаты на старшыню партыі!\nЗначыцца будзем працаваць! Перамагаць! Дзейнічаць дзеля дабрабыту народа!\nУзначаліць гэту працу новы старшыня партыі БНФ Рыгор Кастусёў!\nПосьпеху і плённай працы НАМ сябры.\nКандыдатам на пасаду старшыні БНФ ад Аляксандра Таўстыкі:\nПрапаную Вам, паважаныя кандыдаты на пасаду старшыні БНФ,\nПадпісаць Дамову аб намерах і супрацы па Адраджэньню Незалежнасці і Суверэнітэту Рэспублікі Беларусь.\nКалі чытаў Вашыя тэксты мяне зьдзівіла, што ў іх, акрамя Р.Кастусёва, нічога не гаворыцца пра Адраджэнне Незалежнасці Беларусі. У заяве сойма БНФ, які быў прыняты нядаўна, не ўзгадваецца пра імкненне БНФ бараніць і адраджаць Незалежнасць на падставе Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь, Будапешцкага мемарандуму і Вільнюскага мемарандуму!\nТаму я прапаную заключыць паміж кандыдатамі на пасаду старшыні БНФ дамову, стварыць своеасаблівую незалежніцкую кааліцыю, якая дасць сябрам партыі – дэлегатам з’езда разуменне пазіцыяў кандыдатаў і будзе уплываць на выбар старшыні. Менавіта такую кааліцыю прапанаваў у 2010 годзе на выбарах прэзідэнта кандыдат ад БНФ Рыгор Кастусёў і кіраўнік Партыі БНФ А. Янукевіч. Тады яна была адрынута ўсімі 10-ю кандыдатамі.\nМы – кандыдаты на пасаду старшыні БНФ у выпадку свайго абрання кіраўніком фронту дзеля абароны Незалежнасці Беларусі, будзем кіравацца пунктамі Канстытуцыі аб імкненні да нейтралітэту і суверэнітеце на ўсёй тэрыторыі Рэспублікі Беларусь.\nГэта азначае, што мы, нават калі некаторых з нас не абяруць на пасаду старшыні, будзем рабіць высілкі і самаахвярныя дзеі, каб кіруючыся Канстытуцыяй намагацца выхаду Беларусі з усіх саюзаў, якія пярэчаць Вышэйшаму закону:\n- выхаду з Саюзнай дзяржавы Расія-Беларусь, Дамова аб якім пярэчыць Канстытуцыі, у якой палітычны суверенітэт перададзены насуперак волі народа наднацыянальным ворганам.\n- з АДКБ – звязу, які забраў наш вайсковы суверенітэт і дае мажлівасць замежным войскам дыктатарскіх рэжымаў уладарыць на нашай зямлі і забіваць нашых грамадзянаў ды развязваць войны супраць краінаў Захаду.\n- Еўразійскага эканамічнага звязу, куды перададзена частка эканамічнага суверэнітэту, ад чаго жыццё ў Беларусі значна пагоршылася, што публічна прызнаваў нават А.Лукашэнка.\nУрэшце мы будзем дамагацца ўсталяванню паўнавартаснай, цывілізаванай мяжы з Расіяй, як часткі тэрыторыі Беларусі, над якой сёння страчаны суверэнітэт і дзе уладараць наркадзялкі, гандляры зброяй і людзьмі, бандыты і махляры.\nМы – кандыдаты на пасаду старшыні БНФ незалежна ад вынікаў выбараў старшыні прыкладзем свае намаганні, каб надаць Будапешцкаму мемарандуму другое жыццё.\nГэты мемарандум падпісалі ЗША, Расія, Велікабрытанія і гарантавалі такім чынам абарону Суверенітэту і Незалежнасці Беларусі за пазбаўленне намі ядзернай зброі. Такі ж мемарандум быў падпісаны ў Будапешце і з Украінай. Але Расія, напляваўшы на Будапешцкі мемарандум, захапіла часткі тэрыторыі Украіны: Крым і Данбас. Мемарандум не стрымлівае агрэсара і ад захопу Беларусі. Расійская армія вольна пачуваецца на нашых землях.\nТаму наша задача надаць Будапешцкаму мемарандуму другое жыццё. Правесці ў Беларусі канферэнцыю па Адраджэнні Незалежнасці і Суверенітэту на базе Будапешцкага мемарандуму і арганізаваць акцыю пацверджання краінамі-падпісантамі сваіх намераў.\nТэкст дамовы паміж кандыдатамі на пасаду старшыні БНФ заснавы на праграме БНФ і платформе БНФ на апошніх выбарах у парламант.\nНезалежна ад вынікаў выбараў старшыні мы будзем выконваць намеры, якія апісаны вышэй і заклікаем да гэтага сябраў партыі БНФ.\nАляксандр Таўстыка, Рыгор Кастусёў, Вольга Дамаскіна, Ілля Дабратвор, Аляксандр Страх\nФронтаўскі мемарандум можа стаць асновай для праграмы кандыдата ў прэзідэнты ад БНФ. Унікальнасць сытуацыі ў тым, што адзін з прэтэндэнтаў на кандыдата ў прэзыдэнты Беларусі – жыхар ЗША з юрыдычнай адукацыяй і досведам. Можа да выбараў у нас выспее сытуацыя, як калісці ў літоўцаў?\nМажліва, калі атрымаецца зладзіць такую канферэнцыю ў Мінску, тады Беларусь возьме на сябе прыкладна такія абавязацельствы:\nНа атамных рэактарах Беларусі (у Астраўцы і Соснах) ніколі не ствараць вытворчасць кампанентаў ядзернай зброі і самой зброі (ядзерных чамаданчыкаў).\nЗрабіць працу АЭС максімальна празрыстай для краінаў-суседзяў.\nНе дазваляць пралёту ў небе Беларусі летальных апаратаў з ядзернай зброяй на борце. Гарантаваць, што з нашай зямлі ніколі не пачнецца вайна супроць іншых краінаў. Абяцаць, што ні на якіх вучэннях, ніколі па нашай зямлі не паедуць машыны ні Беларусі ні іншых краінаў, здольныя несці ядзерную зброю.\nМажліва Расія ў гэтым мемарандуме будзе заменена на Эўразвяз, ці НАТА і застануцца ЗША, Велікабрытанія і ЭЗ (НАТА), якім можна давяраць і якія будуць гарантаваць Беларусі Суверэнітэт і Незалежнасць.\nВось праект блока для праграмы будучага кандыдата ў прэзідэнты ад БНФ