Корнет Елагин иши. Иван Бунин\nHome icon Бош саҳифа»Жаҳон адабиёти»Корнет Елагин иши. Иван Бунин\n– Бу ишда,– деди у гап бошлаб,– бу ерда худди мен билан айбловчи ўртасида ҳеч қандай баҳсга ўрин йўқдек туюлиши мумкин: ахир айбланувчи ўз айбини бўйнига олди, унинг жинояти ва иззат-нафси ҳақорат қилинган қурбонининг шахсияти каби ўзининг шахсияти ҳам бу залда ўтирганларнинг кўпчилигига ҳарҳолда эриш ва аҳамиятсиздек туюлар. Бу фақат ташқаридан шундай кўринади холос, аслида ундай эмас: баҳс ва мунозараларга сабаблар ошиб-тошиб ётибди...\n– Айтайлик, менинг мақсадим – судланувчига шафқат кўрсатишга эришиш. Шунда кўп гапга ҳожат қолмасди. Қонун чиқарувчи шунга ўхшаш ҳолларда суд нимага амал қилиб иш кўриши кераклигини кўрсатмаган, у бундай пайтларда кўпроқ ақл-фаросатга, виждонга ва зийракликка кенг имконият берган ва биз шу имкониятдан фойдаланиб, жиноятчига жазо бериш учун қонуннинг у ёки бу бандини танлашимиз керак бўларди. Мен ўша ақл-фаросат, виждон, зийракликни ишга солиб, шу орқали уларга таъсир ўтказиб, судланувчининг айбини енгиллаштирувчи бор яхши сифатларини юзага чиқаришга ва шу орқали суднинг унга муносабатини ўзгартиришга астойдил ҳаракат қилардим, ахир у бир гапда маҳкам туриб олган: мен буни атайлаб қилганим йўқ, деяпти. Судланувчини оз эмас, кўп эмас, нақ “одамхўр бўри”га чиқарилган бундай вазиятда айбловчи билан баҳслашишдан ўзимни қандай қилиб тия олишим мумкин, ахир? Ҳар бир ишни ҳар ким ўзича тушунади, уни ҳар ким ё ундай, ё бундай тарзда ёритиши, ўзига хос у ёки бу тарзда тақдим этиши мумкин. Мана бу ишда ҳозир биз нимани кўриб турибмиз? Назаримда, йўқ нарсани, кўриб турибмиз, айбловчи билан ҳамжиҳатликда ёритиб бера оладиган на биронта қарашимиз ва на биронта тафсилот йўқки, дангал: “Ҳа, шундай!” ёки “Йўқ, бундай эмас!” дея олсак – қаёқда, мен чурқ эта олмаяпман. Аммо ҳаммасидан муҳими шундаки, ишнинг маъно-моҳияти “ундай бўлмаган”га олиб келаяпти...\nЭшикни ланг очди-да, меҳмон ошхонага этиги билан гурс-гурс босиб, шпорларини шарақлатиб шовқин солиб бостириб кирди. Ротмистр бошини кўтариб, уйқули кўзлари билан ҳайрон қараб турарди: рўпарасида полкдош дўсти корнет Елагин турарди, у жиккак, оз-ғиндан келган, сочлари малла, сепкил юзли, қийшиқ оёқлари ўзига мос, нимжон, эгнида буни у ҳар доим ўзининг энг “ожиз” томони деб қайта-қайта такрорлашни хуш кўрадиган башанг уст-бошда эди. У ёзги шинелини тез ечиб, уни стулга ташлади-да, баланд овозда: “Мана сизларга менинг погонларим!”—деди. Сўнг девор рўпарасидаги диванга келиб чўзилди ва қўлини боши орқасига қўйди.\nСудда прокурор Елагин воқеасини ташкил этган сурбетлик, ҳаёсизлик ва шунга ўхшаш баъзи даҳшатли манзаралар ҳақида кўп гапириб, асосий эътиборни кўпроқ шу томонга қаратишга уринарди. Ўша тонг ротмистр Лихарев фақат дастлабки дақиқалардагина ўзи айтганидек, ҳеч қандай “ғайритабиийлик”ни, Елагиннинг оқариб кетган юзини, кўзларида ҳеч бир “ваҳшийлик”ни пайқамаганини, сўнгра эса “унданам-бунданам ҳайратдан ёқа ушлаганини” эсдан чиқарганди...\n– Бу тентакнинг дастидан дод солишга ҳам тайёрман, у Сосновская турадиган уйга эмас, улар учрашиб турадиган ишратхонага боришларини айтиши керак эди: Староград кўчаси, ўн тўрт. Эшитяпсизми? Староград кўчаси, ўн тўрт. Худди Париж ишратхоналарига ўхшаб тўғри кўчадан кирилади...\nСтароград кўчасидаги икки қаватли, эски файзсиз уй ёнига келиб тўхтаганларида, уларнинг айтишларича, “бутунлай руҳлари тушиб кетганди”. Наҳотки бу иш шу ерда содир бўлган бўлса? Наҳотки буларни кўриш шарт бўлса? Шундай дейсан-у, кўрмаса бўлмасди ҳам. Бироқ даҳа назоратчиси бирдан сергакланди, ўзини тетик ва бардам тута бошлади.\nУйнинг ўртасида дарвоза бор эди, дарвоза ортида ёлғиз дарахт ўсиб турган чоққина ҳовли, тўқ-кулрангдаги тошли девор олдида дарахт янада яшилроқ бўлиб кўзга ташланарди. Дарвозадан ўнг томонда тўғри кўчага чиқадиган, ҳалиги сирли эшик бўлиб, энди уни очиш керак эди. Даҳа назоратчиси қовоғини уйганча калитни қулфга солган эди, эшик очилди-қолди ва граф билан корнет қандайдир қоп-қоронғи йўлакка ўхшаш бир нимани кўрдилар. Назоратчи ёритгични қаердан излаш кераклигини билгандек, қўлини олдинга чўзди-да, деворга шап этиб урди, тор ва ҳувиллаган хона бирдан ёришиб кетди. Хона ўртасида иккита оромкурси, унинг ўртасида столча, столча устида эса товуқ гўшти, мева қолдиқлари билан тўла ликопчалар бор эди.\nБундан ҳам даҳшатлироғи ҳали олдинда эди. Йўлакнинг ўнг томонида қўшни хонага ўтиладиган йўл бўлиб, у хона ҳам қоп-қорон-ғи эди, шифтига қора шойи соябон тортилган, тагидан эса сопол фонус ўрнатилган бўлиб, худди гўрни ёритгандек ёритиб турарди. Хона деворларининг тепасидан пастигача қандайдир қора мато қопланган бўлиб, ҳамма ёғи берк, деразасиз эди. Бу ерда ҳам тўрда катта, пастқам турк дивани бўлиб, унда ички кўйлакда кўзлари ва лаби ярим очиқ, оёқлари бироз керилган, юзлари оппоқ оқарган тенги йўқ, ёшгина соҳибжамол чўзилиб ётарди.\nЗаҳарланган бўлиши аниққа ўхшайди. Ҳеч қаерда — на ерда, на диванда, на баданда, на марҳуманинг тунги кўйлагида қондан асар йўқ эди. Диван ёнидаги оромкурсида аёллар панталони, тунги кўйлак, уларнинг тагида эса садафдек товланиб турган мовий ранг кўйлак, яхшигина тўқ-кулранг матодан юбка ва кулранг шойи манто1 . Буларнинг ҳаммаси диванда тартибсиз сочилиб ётса-да, лекин биронтаси ҳам бир томчи қон билан булғанмаганди. Диван тепасидаги токчадан топилган бўш шампан идишлар ва пўкаклар, шам қолдиқлари, соч тўғнағичлари, ёзиб, йиртиб ташланган қоғоз парчалари, ёрлиғида “Ор. Pulv” деган қоп-қора ваҳимали ёзувли шиша идиш ҳам заҳарланиш бўлса керак, деган фикрни тасдиқлаб турарди.\nДаҳа назоратчиси, граф ва корнет бирлари олиб, бирлари қўйиб навбатма-навбат ёрлиқдаги ёзувни ўқиб турганларида кўчадан экипажнинг шовқини эшитилди: доктор билан терговчи етиб келганди. Бир неча дақиқадан сўнг Елагиннинг гаплари ҳақиқат бўлиб чиқди. Сосновская чиндан ҳам револьвердан отиб ўлдирилганди. Кўйлакдан қон доғлари топилмади. Аммо кўйлакнинг тагида, юрак атрофида кўкиштоб қонталаш доғни топишди. Доғнинг ўртасида четлари куйган, думалоқланган рўмолча билан ёпилгани учун ҳеч бир жойни булғамаган қоп-қора қон томчилаб турган жароҳат кўриниб турарди.\nБу эркак нимага, нима сабабдан аёлни ўлдирди? Елагиннинг бу саволга жавоби битта эди: уларнинг ҳар иккиси – у ва Сосновская – “фожиали аҳволда” эдилар, улар бу аҳволдан қутулишнинг ўлимдан бошқа чорасини кўрмаганлар, Сосновскаяни ўлдириб, Елагин унинг буйруғини адо этган, холос. Марҳуманинг ўлими олдидан ёзган хатлари эса буларнинг барчасини инкор этарди. Унинг кўйлаги кўкрагидан Елагинга тегишли бўлган, марҳуманинг ўз қўллари билан поляк тилида (айтиш керакки, саводсизларча) ёзилавериб, тўлиб, титилиб кетган ташриф қоғозини топишди. Шулардан бирида бундай сўзлар ёзилган эди:\n– Бу одам мени ўлдириб, тўғри иш қилди... Бахтсиз, бечора она! Ўз хоҳишим билан ўлмаганим боис мени афв этишингизни сўрардим... Она! Биз кўришамиз... у ерда, арши аълода... Сезаяпман – бу охирги дамим...\n– Хуллас, менинг куним битди... Худойим мени ёлғиз қолдирма... Мен сўнгги хаёлимни – онамга ва муқаддас санъатга бағишлайман...\nБарча мактублар – марҳума ёнидан топилганлари ҳам, токчада парчаланган ҳолда ётганлари ҳам гўё Елагиннинг сўзларига бутунлай зид эди. Лекин, ҳамма гап ўша “гўё”да эди. Елагиннинг тақдирини ҳал қилувчи ўша Сосновскаянинг ёнидан топилган “Мен ўз ҳоҳишим билан ўлмаяпман”, деган сўзлари ёзилган ташриф қоғози йиртилиб ташланса бўлмасмиди? Елагин хатларни йиртиб ташламагангина эмас, балки ўзи билан олиб кетмаган ҳам эди, аксинча, ўз қўли билан (буни яна бошқа ким ҳам қиларди?) энг кўринарли ерга қўйиб қўйган. Шошиб қолганидан уларни йиртмагандир. Бундай пайтда йиртишни эсдан чиқарган бўлиши мумкиндир. Минг шошмасин, ўзи учун хатарли бўлган бундай мактубни у қандай қилиб марҳуманинг кўкрагига солиб қўйсин? У ўзи, умуман шошиб қолганмикан? Асло, у марҳуманинг у ёқ-бу ёғини тартибга келтирган, устини кўйлак билан ёпган, ярасига шунчайин рўмолча бостириб қўйган-да, ўзини ҳам тартибга келтирган... Йўқ, бу ерда прокурор ҳақ: буларни шошганда қилиб бўлмасди.\n– Жиноятчилар икки хил бўлади. Биринчиси, тасодифийлар бўлиб, улар жиноятни ғазаб ва нафрат устида, ишлари ўнгидан келмай қолган вақтда содир этадилар, бу илмий тилда “оний ақлсизлик” дейилади. Иккинчиси, содир этаётган жиноятини олдиндан ўйлаб, ёмон ниятда қасддан содир этади: булар туғма жиноятчилар бўлиб, жамиятнинг, жамоат тартибининг душманлари яъни “одамхўр жиноятчи”лардир. Биз судланувчи курсисида ўтирган одамни бу тоифаларнинг қайси бирига киритсак бўлади? Албатта, иккинчисига. У, шубҳасиз, тажрибали жиноятчи, у жиноят содир этди, чунки у ялло қилиб юриб, ахлоқсиз ва бебош яшашдан қутуриб кетганди...\nБу тантанали нутқ (Елагин тўғрисида шаҳримизнинг умумий фикрини ифода этган бўлса-да) фавқулодда ғалати эди. Елагин судда юзини қўли билан одамлардан пана қилиб, тирсагига суяниб ўтирди ва саволларга қисқа-қисқа, ғижинибгина, маъюс жавоб бериб турди. Бир томондан прокурор ҳақ эди: судланувчи ўрнида ўтирган унақа-бунақа жиноятчи эмас, у ҳатто “оний ақлсизлик”дан ҳам лат емаган.\n– Балки Сосновскаянинг чет элга жўнаши туфайли алоқаларига дарз кетгандир? Бундай ҳам эмас, чунки алоқаларининг узилиши ҳақида бу кечадан аввал ҳам кўп маротаба гаплашилган. Агар шундай бўлмаса, унда нима ахир? Нима, унда ўлим тўғрисида гаплашишганми? Хонадаги ғалати ҳолат, шайтон васвасаси, умуман, ўша вужудни ўртагувчи “қора” тундек унга азоб берармиди? Ўлим ҳақидаги гап-сўзлар Елагин учун янгилик бўлолмасди: бундай миш-мишлар ўзи ва маъшуқаси ўртасида тўхтовсиз бўлиб, кўнгилга ҳам урганди. Шайтон васвасаси тўғрисида сўз очишнинг ўзи кулгили. Уни ғоятда завқсиз нарсалар: кундалик кечки овқат, ундан қолган қолдиқлару, бўшаган шишалар, ҳатто афв этасизу, тунги ҳожатбарор идишлар ҳам батамом тийиб қўйганди.\n– Бунгача Елагин қотиллик содир этганмиди, агар бу марҳума хоҳишига кўра ижро этилгани инобатга олинса, баҳсни чўзишга ҳожат ҳам қолмайди. Елагин Сосновская ўзини ўлдиришни сўраганини айтиб, унинг “Ўлаяпман, лекин ўз хоҳишим билан эмас” деган мазмунда ёзилган, ўзи учун фожиали якун топган мактубини тақдим этиб, бизни асоссиз ишонтирмоқчи бўляпти.\nПрокурор нутқидаги тафсилотларнинг кўпига эътироз билдириш мумкин. “Судланувчи мутлақо соғлом...” Лекин, касаллик билан саломатликнинг, ақл билан ақлсизликнинг меъёри қаерда? “У оила қуриш ҳақида ўйламасди ҳам...” Ўйламаганининг боиси, авваламбор, бари беҳудалигига ишонарди; иккинчидан, наҳотки севги ва никоҳ бир-бири билан шунчалик боғлиқ бўлса? Елагин Сосновская билан никоҳдан ўтганда, умуман, ўртадаги барча фожиаларга чек қўйиб, бир йўла хотиржам бўлармиди? Ҳар қандай кучли, ҳаттоки, умуман, унчалик оддий бўлмаган севгида ҳам қандай қилиб бўлса-да, никоҳдан бўйин товлашдек антиқа бир хусусият борлигини наҳотки ҳеч ким билмаса?\n– Шифокорлар хулосасида Елагин, жазавадан кўра кўпроқ хотиржам бўлган, мен эса уни нафақат хотиржам бўлганини, хотиржамлиги билан ҳаммани ҳайрон қолдирганини тасдиқлайман. Биз бунга жиноят содир этилиб, сўнг тартибга келтирилган ва у ерда Елагин яна узоқ қолиб кетган хонани кўздан кечирганимизда амин бўлдик. Сўнг Елагиннинг Староград кўчасидаги уйдан хотиржам чиқиб, эшикни шошмай, яхшилаб қулфлаганини кўрган терговчи Ярошенконинг кўрсатмаси. Ва ниҳоят – Елагин хулқи ҳақида ротмистр Лизарев фикри. Масалан, Елагин корнет Севский уни “ақл-ҳушини йиғиб олиши”га ишонтирмоқчи бўлиб, Сосновская ўзини-ўзи отмаганми, шуни эслаб кўришини сўраганида, у нима деган? У: “Йўқ, акагинам, ҳаммаси жуда яхши эсимда!”– дея ўша заҳоти қандай отганини тасвирлаб берган. Терговчи Будбергни “Елагин ўз ёқимсизлиги билан ҳайрон қолдирган, яъни у иқроридан сўнг ҳам, совуққонлик билан чой ичиб ўтирган”. Терговчи Фохт эса ҳайратдан ёқа ушлади: “Жаноб штаб ротмистри,– кинояли деди Елагин,– умид қиламанки, мени бугуноқ ўқишдан озод қиласиз.– Бу шу қадар даҳшатли эдики, – деди Фохт, – корнет Севский буни кўтаролмай ҳўнграб йиғлаб юборди...” Тўғри, ротмистр полк командири ҳузуридан унга чиқарилган буйруқни олиб келганида, Лихарев ва Фохтнинг юзидан, энг муҳими, энди у зобит эмаслигини тушунганида Елагин йиғлаб юборган вақтлар ҳам бўлган. Худди шундай дамларда у ҳўнграб йиғлаб юборган, – деди-да, прокурор ҳам ишни шу жойда якунлаб қўя қолди.\nАлбатта, сўнгги жумла янада ғалатироқ чиқди. Шунга ўхшаш бошга тушган мусибат сени тарашадек қотирган бахтсиз дамларингда, тўсатдан уйғониб кетиш, ҳатто арзимас, мутлақо аҳамият касб этмаган, тасодифан кўзингга тушган бирор нарса ҳам, дабдурустдан сенга аввалги шодон ҳаётингни, умидсизликка тўла кунларингни ва шу дамдаги аҳволингнинг бор даҳшатини ёдингга солишини ким билмайди дейсиз? Барча воқеалар Елагинга бу шунчаки, аҳамиятсиз ва тасодифий нарсалар эмаслигини унга эслатиб қўйди. Ахир уни туғма зобит деса бўларди – унинг ўн аждоди ҳарбий хизматчилар бўлган. Энди эса у бирдан зобит бўлмай қолди. Унинг зобит эмаслигининг сабаби фақат бу эмасди, – у энди ўз ҳаётидан ортиқ кўргани, чин юракдан севган аёлининг бу ёруғ оламда йўқлиги учун ҳам зобит бўлмай қолганди, бундай қабиҳ ишни унинг ўзи ўз қўллари билан содир этганди.\nБироқ, бу ҳам тафсилот, холос. Энг асосийси, “оний ақлсизлик” ҳақиқатан ҳам бўлмаган. У ҳолда нима содир бўлганди? Прокурор тан олиб айтдики, “бу шубҳали ишда асосий эътиборни биринчи навбатда Елагиннинг феъл-атвори муҳокамасига ва Сосновская билан ораларидаги муносабатни қандай аниқлашга қаратиш керак! Сўнг прокурор қатъий туриб деди:\nОдатда, бундай пайтда одам, тиббиёт тили билан айтганда, балоғат ёшини бошидан кечиради, ҳаётда эса бу – илк муҳаббат кўринишида бўлиб, негадир, бунга доим шоирона, ва умуман олганда, ғоят енгилтаклик билан қаралади. “Илк муҳаббат”га тез-тез фожиа, қайғу ҳамроҳлик қилади, лекин мутлақо ҳеч ким бундай пайтда одамларни шунчаки ҳаяжон, азоб эмас, балки ундан хийла теран, мураккаб бир ҳиссиёт ўртаётгани ҳақида ўйламайдилар; ҳали бошга тушмаган нарсалар учун куюнишади, балоғат даврининг ваҳимаси, ўзни намоён этишнинг машаққати, илк жинсий майл. Агар мен Елагиннинг оқловчиси бўлганимда, суддан унинг ёшига айнан шу нуқтаи назардан келиб чиқиб эътибор қаратишларини ва қаршимиздаги одамни шу маънодан келиб чиқиб, мутлақо тенги йўқлигини инобатга олишларини ўтинган бўлардим. “Навқирон зобит, эс-ҳушини йўқотиб, айш-ишратга берилган”, дея прокурор кўпчилик фикрини такрорлади-да, ҳақлигини исботлаш мақсадида ҳикояни бошқа бир гувоҳ – артист Лисовскийга ошириб юборди: Елагин бир куни кундузи театрга келиб, артистлар машқ қилишга тарқалишаётганда, уни кўриб қолган Сосновская чаққон четга ўтди-да, Лисовскийнинг панасига яшириниб: “Амаки, мени ундан пана қилинг!”— деди. Мен уни пана қилдим, дея ҳикоясини бошлади Лисовский, шаробга чўмилган бу зобит бирдан тўхтади ва гангиб турган жойида оёқларини керди-да, бақрайиб: бу Сосновская деганлари қаерга даф бўлди? – деди талмовсираб.\nҲа, айнан шундай: мияси айниган одам, лекин нимадан айниган: наҳотки “бебош, бемаъни турмушдан бўлса?”\n– Шунақа жаноблар, қаҳрамонимиз мана шундай “кўркам” зобит либосида юрган. Энди аҳволига бир қаранг-а. Энди уни безайдиган ҳеч вақоси қолмаган; қаршимизда паст бўйли, букир бир йигитча, у малла мўйлови, бетайин, беэътибор боқиб турган башараси, эгнидаги қоп-қора камзули билан бир оз Отеллони ёдга солувчи одамни кўриб турибсиз. Менимча, унда насл бузилишининг ўзига хос белгилари яққол кўзга ташланиб турарди. Зеро, баъзи ҳолларда, айтайлик, отаси кўзидан нарида ўзини озод ҳис этганда, ва яна қонунни четлашга имконият туғилганда, одамлар билан муносабатда бирор бир тўсиқ билан ҳисоблашиб ўтирмайди.\nНима ҳам дердик, қўполдан-қўпол берилган бу баҳоларнинг кўпи рост эди. Буларни эшита туриб, мен аввало бир нарсага тушунолмадим, ахир, қандай қилиб ўша машъум, ўта чалкаш бир фожиага бу тахлит юзаки ёндашиш мумкин: устига-устак, унда наслдан-наслга ўтиб келаётган белги ҳам шундайгина кўзга ташланиб турган бир пайтда, яна уни нимаси билан ажратиб олиш мумкин; иккинчидан, айтилган рўйирост гапларда мен ҳақиқатнинг бир бўлагинигина кўра олдим, холос. Тўғри, Елагин отасидан безиб ўсди. Лекин, бу журъатсиз дегани эмас-ку, айниқса, ота-она олдида. Устига-устак аждодлари, ота-боболари билан уни боғлаб турган мерос аталмиш риштани теран ҳис эта олиш бахтига муяссар бўлган бундай одам учун. Ҳа, Елагин зобитга хос кўркам ташқи кўринишдан бебаҳра эди, лекин бу ҳам унинг фавқулодда қобилиятли эканидан дарак эмасми: синчиклаб бир қаранг-а, деган бўлардим мен прокурорга, малладан келган, оёқлари ингичка, букир бу одамга, ўшанда сиз деярли қўрқув билан кичик кўзлари мовий (уни сиздан олиб қочаётган) бу сепкилли юзи учун аҳамиятсиз нарсанинг ўзи йўқлигини кўрасиз. Ва яна сиз ўша бузилган наслнинг қудратига бир эътибор қилинг-а: қотиллик содир этилган кун, у эрталабдан ўқишда бўлган – ва нонуштада олти қадаҳ ароқ, бир шиша шампан виноси, икки қадаҳ коньяк ичиб, шунда ҳам мутлақо ҳушёрликни йўқотмаган.\nЕлагин билан яқиндан таниш бўлганлар шундай маълумот беришди. Судда ўтириб, мен унинг портретига бундай қора бўёқни прокурор қаердан топгани ҳақида ўйладим? Балки, унда биз билмаган бошқа маълумот бордир? Йўқ, бундай бўлиши мумкин эмас. Тахминимча, прокурорнинг унга қора бўёқ чаплашига сабаб, унинг “бахтли ёшлар” тўғрисидаги умумий қарашларига қўшимча, яна, суднинг ихтиёрида турган, ягона, Елагинни Кишинёвдаги дўстига юборган хатини ўқиб билганлари сабаб бўлганди. Хатда Елагин ўз ҳаёти тўғрисида сурбетларча сўзлаб:\nБундай ўз-ўзига баҳо чечангина прокурорнинг “Ўз нафсини ўйлаб, лаззат кетидан қувган Елагин, борини унга бағишлаган аёлни жамоат ҳукмига ташлаб, уни нафақат умрига зомин бўлди, ҳатто сўнгги умиди – насроний урф-одатига кўра дафн этилишдан ҳам маҳрум этди...” – деган нутқига алоқаси бордек туюларди. Чиндан ҳам алоқаси бормиди ўзи? Йўқ, прокурор хатдан бир неча сатргина олганди, холос. Хатнинг тўлиқ матни қуйидагича эди:\n“Азизим Сергей. Хатингни олдим, кеч бўлса-да, жавоб ёзяпман, нима ҳам қилардик? Хатимни ўқиб: “Бунча ажи-бужи, сиёҳга тушган пашша ўрмалаганми!”—деб ўйласанг керак. Нима ҳам қилардик, буям бир ёзув-да, айтишади-ку, агар ойна дегани бўлмаса борми, феъл-атворингга баҳо берувчилар ҳам топилади. Мен ўша-ўша ишёқмаслигимча қолдим, билсанг ундан ҳам баттар, икки йиллик мустақил ҳаёт ва яна алланималар менда ўз изини қолдирди. Шундай гаплар борки, ҳатто Ҳазрат Сулаймонга ҳам айтолмайсан! Агар бир кун келиб ўзимни гумдон қилганимни эшитиб қолсанг, ҳайрон бўлма, деб айтиб қўяяпман. Мен, оғайни қандайдир лоқайдлик домига тушиб қолдим: менга энди ҳаммаси барибир! Бугун яхши, худога шукур, эртага нима бўлса бўлар, тупурдим, кечаси ётиб ўйла – эртаси туриб сўйла. Ўзимга уччига чиққан ароқхўр, донғи кетган аҳмоқ деган ном орттирганим қолди. Ишонасанми, йўқми, билмадим? Баъзан юрагимдаги кучни, оғриқни, барча гўзал, дабдабали, умуман, жин урсин, қалбим нимага талпинса, ўшанга майлни ҳис этиб тураман. Балки буни ёшликка йўярсан: нега энди мен тенгилар бундай ҳолатларни бошдан кечирмайди? Мен ўлгудай асабий бўлиб қолганман: баъзан қишда, кечқурун, бўрон, совуқ бўлишига қарамай, ўрнимдан даст тураман-да, ҳатто ҳеч нима билан ҳайрон қолдириб бўлмайдиган шаҳарликларни лолу ҳайрон қилиб, кўчага чиқаман-да, аста-секин юқорилаб боравераман – эътибор қиляпсанми, яна ўша қаерлардадир қулоғимга чалинган оҳангни тутиш истагида ўзимни мутлақо ҳушёр ва хотиржам тутган ҳолда. Қани энди, тутолсам! Майли, сенга ёриламан. Юрагимдан уриб қолди, унақаси ҳеч ерда йўқ... Энди бу ҳақда бас қилайлик. Илтимос, менга хат ёзиб тур, манзилимни биласан: Нима деганинг ёдингдами? “Россия, корнет Елагинга...”\n– “Биринчи бахт, бу – дунёга келмаслик, иккинчиси эса фанога кетиш”. Ажойиб фикр!\n– “Одамлар у дунёга равона қиладиган қийноқларнигина тушунишга қодир”. Мюссе.\n– Мен ҳеч қачон турмушга чиқмайман. Бу ҳақда ҳамма гапиряпти. Бунга Худо ва Ажал номи билан қасам ичаман.\n– “Унинг ҳаётдаги барча тоат-ибодатлари қалби тубидагиларни пинҳон сақлашга қаратилган бўлса-ю, унга суқилиб кира олдим, дея ким ҳам мақтана оларди?” Мюссе.\nСосновская пансиондаги курсни тугатгач, онасига ўзини санъатга бағишлашини айтганда, меҳрибон католиклардан бўлган онаси аввал-бошда буни эшитишни ҳам истамади, қизи эса бошқаларга ўхшамасди, бировга итоат этиш у ёқда турсин, ҳатто онасига ҳам элбурутдан таъсир ўтказиб, Мария Сосновскаянинг ҳаёти оддий, шуҳратсиз бўлиши мумкин эмаслигига уни кўндирганди.\nУ ўн саккиз ёшида Львовга жўнади ва кўп ўтмай ўз орзусини рўёбга чиқарди: саҳнага ҳам бирон-бир қийинчиликсиз эришди ва тез орада назарга тушди. Омма орасида ҳам тез танилди, анча жиддий бўлган театр санъати оламида хизматининг учинчи йилида бизнинг шаҳарга таклиф этилди. Львовга келган куниданоқ, деярли, аввалгидек, кундалигини юрита бошлади:\n– “У ҳақда гапиришяпти, кулишяпти, йиғлашяпти, унинг ўзи ким, ким билади?” Мюссе.\n– “Инсон нима исташини ўзи билармикан, ўйлаганларига ўзи ишонармикан?” Красинский.\nҚилган ишини пайқаш унча қийин бўлмаган бу ярамас яна ким бўлди экан? Аниғи шуки, у бор, унинг мавҳум шахс бўлиши мумкин эмас. “Львовдаёқ,– деди терговчи Заузе, Сосновскаянинг хизматдоши,– у кийинмасди, ечиниб хизматини адо этарди, танишларию мухлисларини уйида, очиқ-сочиқ тунги кўйлакда, яланғоч оёқларини кўрсатиб қабул қиларди. Унинг гўзаллигидан ҳамма лол қоларди, бу, айниқса, янги келганларга кўпроқ таъсир қиларди ва улар бундан ҳанг-манг бўлиб қолардилар. Сосновская шунда: “Асло ҳайрон бўлманг, буларнинг бари ўзимники”,– дея тиззасидан тепасини бемалол очиб кўрсатарди. Шу билан бирга у тез-тез кўз ёши тўкиб,– унинг муҳаббатига муносиби йўқлигини ва бирдан-бир нажоти ўлим эканини бот-бот таъкидларди...\nМана, Константинополга, Венецияга, Парижга бирга борган, Краков ва Берлинда у билан бирга бўлган “ярамас” ҳам пайдо бўлиб қолди. Бу қандайдир галисиялик ер эгаларидан бўлиб, фавқулодда бадавлат одам эди. Сосновскаяни ёшлигидан яхши билган терговчи Вольский у ҳақда шундай деди:\nСосновская ўз ўлими олдидан Елагин билан қилган суҳбатида айнан шу “тўнғиз” ҳақида гапириб берганди. Шу ерда у бепарволик билан Елагинга шикоят қилиб:\n– Мен ўз ҳолимча ўсдим, менга ҳеч ким қарамаган, мен ўз оиламда, бутун ёруғ оламда барчага бегона эдим. Бутун авлоди билан лаънатга учрагур бир хотин мени, ишонувчан, покиза бир қизни фаҳш йўлга бошлади... Фақат даҳшат билан эслаш мумкин бўлган, аблаҳларнинг аблаҳи бўлиб чиққан бир одамни мен Львовда худди ўз отамдек яхши кўриб қолгандим. У мени нашага, винога ўргатди ва мени Константинополга олиб кетди. У ерда унинг бутун бошли ҳарами бўлиб, у ўз ҳарамида ётиб, яланғоч жорияларини томоша қиларди-да, мени ҳам улардек ечинишга мажбур этарди, у шундай аблаҳ ва пасткаш одам эдики...\n– Львовдаёқ,– деди терговчи Мешков,– кўпчиликка бир кечанинг ўзидаёқ у билан бирга бўлишни таклиф этган ва севишга қодир бўлган қалбни излаётганини айтган. Сосновская бундай қалбни сабот билан излаган. Ўзи эса: “Менинг асосий мақсадим – яшаш ва ҳаётдан баҳра олиш” дея такрорларди. Чашнагир барча шароблардан тотиши лозим, лекин биронта хилидан маст бўлиши мумкин эмас. Аёл эркак билан муносабатда ҳам шундай йўл тутиши керак”. Ўзи худди шундай қилган,– деди Мешков.– Шаробнинг баридан тотиб кўрган деб айтолмайман, бироқ йўлдан урганларининг саноғи йўқлигини биламан. Балки, у буларни энг асосий иш – атрофида шовқин-сурон кўтариб, театрга ёлланган олқишчиларни тўплаш учун қилгандир. “Пул,– дерди у,– қўлнинг кири, мен худди сўнгги мешчанлардек мумсик, баъзан зиқнаман, лекин, нимагадир пул ҳақида ўйламайман. Муҳими – шуҳрат, қолганлари аста-секин бўлаверади”. Сосновская ўлим ҳақида гапирганида ҳам айнан ўзи тўғрисида бировларни гапиришга мажбур қилишни кўзлаган бўлса, не ажаб...\nЛьвовда содир бўлганлари бизнинг шаҳарда давом эттирилди. Қайдлар ҳам деярли худди шундай ёзиб борилди:\n– Худойим-ей, қандай зерикарли, қандай азоб бу! Қани энди хаммаёқ остин-устин бўлсаю, барини ер ютса!\nШуҳратга, одамлар эътиборига ташналик бу вақтга келиб дарғазабликка айланиб улгурганди. Унинг ўзига муносабати яхши эди. Умуман олганда, унинг чиройида ҳеч қандай ўзига хослик бўлмаса-да, барибир, алоҳида, кам учрайдиган ўзгача мафтункорлик, айёрона ёвузлик билан қоришиб кетган соддадиллик, очиқкўнгиллик бўлиб, бу қоришиқ самимийликни доим ўйинга чорлаб турарди: портретларига қаранг, нигоҳларига диққат қилинг, унинг ўзига хослиги, – бир оз очилган лаблар, доимо хўмрайган, маъюс нигоҳ ёқимли, ўзига тортувчи худди бирор нима ваъда қилаётгандек, қандайдир сирлиликка розилик билдираётгандек ахлоқсизликнинг бир кўриниши бу. У ўз гўзаллигидан қандай фойдаланишни биларди. У ўз мухлисларини ўзидаги бор гўзалликлар – жарангли овози, кулгили ва кўз ёшга тўла жонли саҳна ҳаракатлари билангина эмас, балки уларни ўз баданини намойиш этадиган роллари билан ҳам ушлаб турарди. У уйида кўнгилни суст кетказадиган шарқона ва юнон либосларида юрар ва кўплаб меҳмонларини шу либосларида кутиб оларди. Ҳар хил тўппончалар, ханжар, ўроқ ва мурват кўринишидаги қиличлар, турли хилдаги заҳарлар солинган шиша идишлари бўлган, унинг ўзи айтганидек, қотиллик учун махсус мўлжалланган бу хонага уларни олиб кирарди-да, бу ерда суҳбатнинг жонини киргизадиган доимий нарса ажал дерди. Бу ҳам етмагандек, тез-тез ҳаётдан воз кечишнинг турли усуллари ҳақидаги суҳбатларида у девордаги ўқлоғлиқ револьверни олиб, тепкисини кўтарарди, стволи оғзини ичиб турган вискисига тираб туриб: “Мени ҳозироқ ўпинглар, бўлмаса ўзимни отиб ташлайман?”–дея оғзига думалоқланган заҳари кучли дорини оларди-да, “Агар меҳмон шу топнинг ўзида тиз чўкиб, яланг оёқларимдан ўпмаса, заҳарни ютиб юбораман”, — дерди. У барчасини шундай ишонарли қилиб бажарардики, меҳмоннинг қўрқувдан ранглари қув оқариб, унга икки карра мафтун бўлиб қайтарди ва бутун шаҳар бўйлаб айнан унинг барча ҳаяжонга соладиган жиҳатлари ҳақида миш-мишларни ёяр эди.\nУни ғам-ғусса, умидсизлик ҳолдан тойдирганини, ўша бизга таниш Залесский гапириб берганди. Ўн йилдан бери билган шифокор Серошевский у Львовга кетишидан олдин уни даволаганда унда сил касали аломатлари топилганди. Яна охирги пайтларда у руҳий тушкунликдан, хотира пасайишидан, галлюцинациядан азоб чекарди. Хуллас, шифокор унинг ақли расолигидан ҳам хавотирда эди. Ўз ажали билан ўлмаслигига, ҳатто уни асаб касалидан даволаган шифокор Шумахерни ҳам ишонтиролганди. (Ундан Шопенгауэрнинг икки томлигини олиб, уни диққат билан ўқиб чиққан, ажабланарлиси шуки, кейин маълум бўлишича, у ўқиганлари маъносига жуда яхши тушунган). У ҳаммани ўз ажали билан ўлмаслигига ишонтирар, дўхтир Шумахер уни айнан шу асаб бузилишидан даволаганди. Шифокор Недзельский шундай кўрсатма берди:\n– Ғалатироқ аёл эди. Ундаги қувноқлик, ноз-карашма кўпроқ уйида меҳмон кутгандагина аён бўларди: баъзан ҳеч нарсадан ҳеч нарса йўқ, бирдан жим қоларди, сўнг кўзлари ола-кула бўлиб бошини столга урарди ёки бўлмаса нарсаларни — бордоқ борми, қадаҳ борми, ерга ота бошларди... Бундай вақтда унга қанча тезроқ: “Қани, яна”,– дея шошилтирсангиз, у ҳаракатини шунча тезроқ тўхтатарди.\nВа, ниҳоят айнан мана шу “ғалатироқ ва мафтункор аёл” билан корнет Александр Михайлович Елагин учрашишди.\nАйтганимдек, у билан ўтган йилнинг феврал ойида театр олдидаги касса ёнида танишганман. Мен уникига борганман, лекин октябр ойигача кўп эмас, ойда икки марта бўлганман, у ҳам бўлса кундуз кунлари. Октябрда мен унга севги изҳор этдим, у менга уни ўпишимга рухсат берди. Бу воқеадан бир ҳафта ўтгач, у, мен ва дўстим Волошин билан шаҳар ташқарисидаги ресторанга кечки овқатга бордик-да, у ердан фақат иккимиз қайтдик, у хурсанд, меҳрибон, озгина кайфи ҳам бор эди. Мен ўшанда ўзимни шундай журъатсиз ҳис этдимки, ҳатто унинг қўлини ўпишга ҳам қўрқардим. Кейин у мендан Пушкинни сўради ва “Миср кечалари”ни ўқиб, деди: биргина кечани севган аёлингизга бағишлаш учун ҳаётингиздан кечармидингиз? Мен “ҳа” деб жавоб беришга шошганимда, у сирли жилмайди. Мен уни жуда севиб қолгандим, бу севги фалокат келтиришини аниқ кўриб, ҳис этиб турардим. Имкон қадар яқинлашганимиздан сўнг, унга муҳаббатим, нимани ҳис қилаётганиму дардида адо бўлаётганим, отам унга уйланишимга рухсат бермаслиги, никоҳсиз мен билан яшашнинг иложсизлиги, поляклар жамияти уни артист сифатида рус зобити билан никоҳсиз очиқдан-очиқ алоқа қилмаслигини бир амаллаб айта бошладим. У ҳам ўз қисматидан, тушуниб етолмаган қалбидан шикоят қилди, менинг изҳори дилимга, сукут ичидаги саволимга, мени севадими, йўқми, буларга жавобдан ўзини олиб қочди, унинг қилган шикоятлари эса иккимиз яқин бўлишимиз мумкинлигига менда умид уйғотди...\nКейин шу йилнинг январидан бошлаб ҳар куни уникига борадиган бўлдим. Мен унга театрга, уйига гулдаста юборардим, совғалар қилардим... Мен унга мандолина, оқ айиқ териси, узук ва олмос кўзли билагузук совға қилдим, яна бош суяги шаклида ясалган тўғноғич ҳам туҳфа этдим. У ажал рамзли нарсаларни хуш кўрарди ва у менга бир неча бор мендан айнан худди шундай француз тилида “Quand meme pour toujours!” сўзлар ёзилган тўғноғич олиш орзуси борлигини айтганди.\nШаҳар ташқарисига қилган сафарларимизнинг бирида қишлоқ ибордатхонаси ёнида жойлашган хоч олдида туриб, Худо ҳузурида уни мангу севишим, у менинг хотиним эканлиги, то ўлгунча унга содиқ қолишим ҳақида онт ичдим. У маъюс ва ўйчан жим турарди. Сўнг оддий, лекин, қатъий туриб: “Сени севаман!” “Quand meme pour toujours!”– деди.\nБир куни майнинг бошларида, уникида кечки овқат пайтида у афъюн кукунини олди-да: “Ўлиш қандай осон-а! Бир чимдим кифоя, кейин ҳаммаси тамом!”—деди. Сўнг кукунни шампан виноси солинган қадаҳга сепиб, уни оғзига олиб борди. Мен қадаҳни қўлидан тортиб олиб, винони тош устига сепиб юбордим, қадаҳ этик тепкисига урилиб, чил-чил бўлди. Эртаси куни у менга: “Кеча фожиа ўрнига, кулгили иш бўлди!”— деди. Ва: “Нима қилсам экан, журъатим етмаяпти, сен ҳам эплолмайсан, қўлингдан келмайди... Қандай шармандалик!” – дея қўшиб қўйди.\nМен ўн олтинчи июн соат тўртларда уйига бориб, унга уй олганимни айтиб, қўлига битта калитни тутқаздим. У жилмайиб туриб калитни қайтараркан: “Бу ҳақда кейинроқ гаплашамиз”,— деди. Шу вақт эшик қўнғироғи чалиниб, қандайдир Шкляревич деган одам келди. Мен калитни шоша-пиша чўнтагимга яшириб, алланималарни гапира кетдим. Уйдан Шкляревич билан бирга чиққан ҳам эдик, Сосновская йўлакдан туриб: “Душанба куни келинг”,– дея қичқирди-да, менга аста: “Эртага соат тўртда кел”, деб шипшиганди бошим гир айланиб кетди...\nЭртасига роппа-роса соат тўртда етиб келдим. Эшикни ошпаз аёл очиб, Сосновская мени қабул қилолмаслигини айтиб, мактуб тутқазганида ҳайратдан ёқа ушладим. У мактубида ўзини нохуш ҳис қилаётганини, онасини кўргани дала ҳовлига боришини айтган, “энди кеч” деб ёзганди. Бундан қоним қайнаб, биринчи учраган қандолат дўконига кирдим-да, “энди кеч” деганинг нимаси, ҳозироқ тушунтир, дея заҳарханда мактуб ёзиб, хат ташувчидан жўнатдим. Хат ташувчи уни уйда йўқлигини айтиб, мактубни қайтариб олиб келди. Шунда мен у билан алоқани бутунлай узишга қарор қилдим. Уйга қайтиб, унинг учун балки шунчаки ҳазил-мазах бўлиб туюлган, лекин мен учун эса ўзим билан нариги дунёга олиб кетишим мумкин бўлган, ҳаётимдаги бирдан-бир азиз нарса – никоҳ узугини ўзимга қай-таришини сўраб таъна-дашномли янги мактубимни ёздим: шу билан бари тугади, менга ўлимдан ўзга йўл йўқ, демоқчи бўлгандим. Мактуб билан бирга унинг менда сақланаётган суратини, хатларини, яна майда-чуйда нарса – қўлқоплари, тўғнағичлар ва шляпасини ҳам ўзига қайтариб юбордим. Хизматкор келиб, унинг уйда йўқлигини, хат билан жўнатилган нарсаларни қоровулга қолдириб келганини айтди.\nКечқурун циркка бордим, у ерда менга унча таниш бўлмаган ўша Шкляревични учратиб қолдим, зерикиб қолмаслик учун, у билан бирга шампан виноси ичдик. Бирдан Шкляревич: “Менга қаранг, кўриб турибман, азоб чекяпсиз, бунинг сабабини ҳам биламан. Ишонаверинг, у бунга арзимайди. Буни ҳаммамиз бошимиздан ўтказганмиз, у бурнимиздан ип ўтказиб олганди...”—деб қолсами. Қилич олиб, бошини қоқ иккига бўлгим келди-ю, аммо-лекин ўзимдан ўтганни ўзим билардим, бундай қилиш у ёқда турсин, ҳатто суҳбатимизни ҳам бўлолмасдим, ундан аслида ичимда хурсанд эдим, чунки менга ҳамдард топилганидан қувонардим, менга нима бўлганини билмадим-у, лекин мен унга миқ этмадим, Сосновская тўғрисида-ку, оғиз ҳам очмадим, лекин, уни Староградский кўчасига олиб бориб, учрашувимиз учун ўзим ёқтириб танлаган уйни кўрсатдим. Бу уйнинг касридан аҳмоқ бўлганимдан ўлгудек уялардим, ҳам алам қиларди.\nУ ердан аравакашни Невяровский ресторани томон шоширдим: ёмғир шивалар, арава учиб борарди, мени ёмғир ҳам, қаршимдаги мени ёндириб кул қилаётган аланга ҳам азобларди, ундан қўрқардим. Тунги бирларда мен Шкляревич билан ресторандан қайтиб, энди ечиниб тургандим, хизматкор хат тутқазди: у мени кўчада кутарди, тезда тушишимни сўраганди. У хизматчи аёл билан бирга келиб, мендан хавотирланганини, шунинг учун аёлни ўзи билан олиб келганини айтди. Мен аёлни уйига кузатиб қўйишни буюриб, ўзим каретага ўтирдим, биз Староградский томон жўнадик. Ҳар доимгидек унинг ҳозирги хотиржам ҳолати менга ҳам кўчди. Етиб келганимизда, анча ўзига келиб қолди, уй унга жуда ёқди. Мен уни қўлидан ушлаб, таъна-дашномларимни кечиришини, аччиқ устида бериб юборган портретини ва бошқа буюмларни қайтаришини сўрадим. Биз тез-тез жанжаллашиб турардик, бунда мен ўзимни айбдор ҳис қилардим ва охирида ундан узр сўрардим. Ярим кечаси соат учда уни уйига олиб бориб қўйдим. Йўл-йўлакай суҳбатимиз яна жанжалга айланди. У тўғрига қараб ўтирарди, юзи менга кўринмасди, фақат атир исию, совуқдан-совуқ заҳар овозини ҳис этар эдим: “Сен эркак эмассан,– дерди у,– сенда характер деган нарсанинг ўзи йўқ, мен хоҳлаганимда жиғингга тегиб, хоҳлаганимда юпатишим мумкин. Агар мен эркак бўлганимда бундай аёлни бурда-бурда қилган бўлардим!” Шунда мен қичқириб: “Ундай бўлса узугингизни қайтариб олинг!” – дедим-да, узукни зўрлаб қўлига тақиб қўйдим. У менга ўгирилди-да, хижолат бўлгандек кулиб: “Эртага кел”,– деди. Мен энди нима бўлганда ҳам бормаслигимни айтдим. У қўрқа-писа, уялиб: “Йўқ, сен Староградскийга келасан, келасан...” деди. Сўнг қатъий қилиб: “Йўқ, мен келишингни ўтиниб сўрайман, мен яқинда чет элга кетаман, мен сени сўнгги бор кўриб, сенга муҳим гапни айтишим керак”,– деб қўшиб қўйди. Ва яна йиғлаб: “Мени ҳайрон қолдиргани, сени севаман, сенсиз яшолмайман деб ўзингни отишга ҳам тайёрсану, лекин сўнгги бор кўргинг келмаяпти!..”– дея яна қўшиб қўйди. Шунда мен ўзимни қўлга олиб, эртага қай пайтда бўш бўлишим хабарини етказишимни айтдим. Биз ёмғирда туриб, унинг йўлаги олдида ажралишарканмиз, юрагим унга бўлган севгидан ва раҳм-шафқатдан ёрилай дерди. Уйга қайтгач, меникида бемалол ухлаб ётган Шкляревични кўриб ҳайрон қолдим ва ундан жирканиб кетдим...\nДушанба ўн саккизинчи июн куни эрталаб унга соат ўн иккидан кейин бўшлигимни айтиб хат юбордим. У: “Староградскийда соат олтида”, – деб жавоб юборди.\nСосновскаянинг оқсочи Антонина Кованько, ошпази Ванда Линевич ўн олтинчи шанба куни Сосновская сочини жингалак қиламан, деб спирт лампасини ёқа туриб, паришонликда гугуртни тунги кўйлагиининг этагига ташлаб юборган, кўйлак бирдан ёниб, Сосновская даҳшатдан қичқириб, эгнини ечиб отган ва қўрқувдан аҳволи ёмонлашиб унга доктор чақиришганини айтиб кўрсатма беришган. Сўнг такрорлаб:\nЯна қайтараман: инсон мулоҳазаси ҳайратланарли даражада ожиз, нотавон: ҳаммавақт бўлганидек, мана ҳозир яна содир бўлди, қачонки одамлар, ҳатто андаккина бўлса-да, рўй бераётган ҳодисаларнинг муҳимлигини тушуниб етишлари керак бўлиб қолса, кўриб кўрмасликка, эшитиб эшитмасликка олишлари маълум гап. Уларга Елагиннинг Сосновскаянинг, умуман, улар ўртасида бўлиб ўтган, аниқ-равшан кўриниб турган муносабатни шу даражада ҳақиқатга хилоф равишда, атайин, нотўғри талқин қилиш керакмиди? Худди қабиҳликдан бошқасига миқ этмасликка келишиб олишгандек: биттаси айш-ишратга берилган, ароқхўр, рашкчи бир гусар бўлса, яна бири ўзининг ахлоқсиз, пала-партиш ҳаёти билан ўзи ҳам чалкашиб ётган бир артист аёл бўлса...\nШароб, мана олий туйғу! Елагиндек одам учун шароб дегани нима эди ўзи? “Баъзан азобни ҳис этаман, баъзан эса яхши ва баланд турадиган нарсаларга интиламан, умуман, жин урсин, юрагимни бекорга зирқиратиш нима зарил менга! Қаердадир қулоғимга чалинган, лекин, ҳамон йўқ, ушлаб бўлмайдиган бир оҳангни тутиб олгим келади. Кайфда нафасни енгил, бемалол оласан, ўша тутқич бермас куй ҳам кайфда аниқ ва яқиндан эшитила бошлайди. Мусиқа, севги, кайф — булар сени йўлдан уради, улар ўткир ва ортиқча, дунёни, ҳаётни ҳис этишни ҳаддан ташқари мураккаблаштириб юборади.\n– Сосновская ўша кундан-кун авж олиб бораётган даҳшатли ва тийиқсиз рашкдан ўлгудек қўрқарди. Бир маротаба Сосновскаяникида артист Стракун меҳмон бўлганди. Елагин аввал-бошда тинчгина ўтирди, фақат рашкдан юзи оқарганди, холос. Сўнг бехос отилиб ўрнидан турди-да, қўшни хонага чиқди. Сосновская ҳам изма-из унинг ортидан чиқиб, қўлидаги револьверни кўриб қолди-да, ўзига, Сосновскаяга раҳм қилишини сўраб, тиз чўкиб ялинди. Бундай ўйинлар, деярли тез-тез бўлиб турган. Сосновская, ниҳоят, Елагиндан бутунлай қутулиш мақсадида чет элга кетишга қарор қилган ва у ўлими олдидан бу сафарга тайёр бўлган – буни англаш наҳотки қийин бўлса? Елагин Староград кўчасидаги, Сосновская чет элга кетишини баҳона қилиб, сафаролди уни қабул қила олмайдиган ўша уйнинг калитини олиб келганди. У калитни олмади, Елагин калитни мажбурлаб тиқиштирмоқчи бўлди. Сосновская: Энди кеч, уни олишдан ҳеч қандай маъно йўқ, мен жўнаб кетяпман, дея маълум қилди. Елагин унга бураб-бураб шундай хат ёздики, Сосновская мактубни олароқ, уни мурда ҳолида топишидан қўрқиб, ярим кечаси бўлишига қарамай, оёғини қўлига олиб уникига югурди.\nМайли, шундоқ ҳам дейлик (бироқ бу мулоҳазалар Елагиннинг тавба-тазарруларига мутлақо қарши), ҳарҳолда, нима учун Елагин Сосновскаяни бундай “ваҳимали”, “ҳаддан зиёд” рашк қилиб, тинч ҳаётини фожиага айлантирмоқчи бўлган экан? Унга бу нима учун керак бўлди экан? Нега энди Елагин рашкдан ғазаби зўрайган бир пайтда уни шундай отиб ташламади экан? Нима сабабдан “қотил ва қурбон ўртасида кураш бўлмаган?” Кейин: “Сосновская гоҳо ундан жирканарди ҳам”... У бегоналар олдида Елагинга ҳар хил ҳақоратли лақаблар қўйиб, уни хўрлар, ҳатто бир гал уни маймоқ кучук боласи деб ҳам чақирганди. Эй, худойим, Сосновская шуниси билан Сосновская-да... Сосновская яна бошқа кимдандир нафратланиши ҳақида Львов хотираларида шундай ёзади: “У мени ҳали ҳам севади! Мен-чи? Мен нимани ҳис қилаяпман? Севгини ҳам, нафратни ҳам!” У ўзи Елагинни ҳақоратлаганмиди? Ҳа, бир марта уришиб қолишганди, ана ўшандан кейин бу ҳол улар орасида тез-тез такрорланиб турарди, – Сосновская оқсочини чақириб, никоҳ узугини ерга улоқтирди-да, туриб бақира кетди: “Мана бу матоҳни ўзингга ола қол!” Бундан аввалроқ нима рўй берганди? Бундан аввалроқ Сосновская ошхонага югуриб бориб:\nСосновскаяни бекорга “енгилтабиат” дейишмасди, католиклар черкови ҳам уни “беадаб, бузуқ аёл” сифатида насроний урф-одатлари бўйича дафн этишни рад этганди. У буткул эркин севгини ўзига касб қилиб олган ва шунга хизмат қилувчи аёллар тоифасидан эди. Бу яна қанақа тоифа бўлди экан? Бундай мижозли жинс вакиллари яққол кўзга ташланиб туради, унинг нафсини қондириб бўлмайди, у қониқмайди ҳам. Сабаби нима? Сабабини мен қаёқдан билай? Қарангки, нималар содир бўлмайди: ўша ўта мураккаб, ўзига мафтун этувчи нусха эркаклар орасида (у ёки бу даражада) тажовузкор нусхалар ҳам учрайди. Моҳиятан, бундайлар нафақат аёллар билан бўлган муносабатда, балки, улар ўз дунёқарашларига кўра барча нарсаларга таъсирчанлиги ўткир бўлиб, бутун жон-танини бериб бўлса-да, айнан шундай аёллар тоифасига интилади ва шов-шувли севги фожиалари қаҳрамонига айланади-қўяди. Нимага? Бу диднинг оқсоқлигими ёки йўлдан озганликнинг шарофатими, балки, бундай аёлларга эришиш осонлигидандир? Албатта, йўқ, минг карра йўқ. Шунинг учун ҳам йўқки, бундай эркаклар Сосновскаядек аёллар тоифаси билан яқин алоқада бўлиш қанчалик азоблигию баъзан ростданам ваҳимали, ҳатто ҳалокатли якун топишини олдиндан сезадилар ва аниқ кўра оладилар. Буни кўриб, билиб турсалар-да, барибир, кўпроқ, айнан, ана ўшандай аёлларга талпиниб, ўзларига бало-қазони сотиб оладилар.У, албатта, ўлими олдидан хат ёзаётганда, сўнгги дами келганига ўзини ишонтирмоқчи бўлиб, кулгили бир саҳнада роль ижро этганди, холос. Кундаликдаги ёзувлар оз бўлса-да, бунинг акси эканига ишонтиролмайди,– у ғоят сийқаси чиққан, содда битилган, қабр зиёрати тўғрисида ҳеч қандай сўз йўқ...\nКундаликдаги соддаликни, ясамаликни, қабр зиёратини ҳеч ким инкор этмайди, худди у Мария Вечерова ва Мария Башкирцевага ўхшашлигига ишора қилишни яхши кўргандек. Нима учун у айнан ўша хилдаги кундаликни танлади экан, балки у шу тоифа аёлларга ўхшашни хоҳлагандир? Унда гўзаллик ҳам, ёшлик ҳам, шуҳрат, пул, юзлаб мухлислар — ҳаммаси бор эди-ку. У булардан эҳтирос ва завқ билан фойдаланарди. Унинг ҳаёти муттасил азобга айланиб борарди, ҳар доим ҳамма одамлар ва ҳамма нарса у кутгандагидек бўлиб чиқавермаганидан кейин кўнгилга урган бу оламни ташлаб кетиш иштиёқи унга тинчлик бермай қўйганди. Бу ниманинг касридан? Бу унинг бошига битган балонинг касридан. Нима учун айнан шу балони бошига сотиб олди, бошқа нарсани эмас? Буларнинг барчаси, уларнинг айтишларича, ўзини санъатга фидо қилган бундай аёллар учун оддий ҳолми? Нимага бу шунчалик жўн? Нимага?\n– Биласанми, Тоня, кеча мен доктор кетганидан кейин дарров ухлаб қолдим. Вой, худойим-ей, шунақанги қўрқиб кетдим! Елагин келиши биланоқ ўзимни қушдай енгил ва яхши ҳис қилдим. Ярим кечаси уйғониб, ўрнимда тиз чўкиб, бир соат Худога илтижо қилдим... Ўзинг ўйлаб кўр, бутунлай ёниб кетганимда нима бўларди-а! Кўзларим оқ тушган, лабларим шишиб кетган бўларди. Менга қараб бўлмасди... Афт-башарам пахта билан қопланарди-қоларди.\n– Иккови хурсанд қайтишди,– дея ҳикоя қилди оқсоч хотин. —Уларни йўлакда кутиб олдим-да, Сосновскаяни ёнимга чақириб, Елагин у йўқлигида бериб юборган нарсани ва хатни унга бердим. Нарсалар борасида: “Тезда буларни яшир, Стракун кўрмасин!” дея шипшиди, сўнг шоша-пиша хатни очди-ю, бирдан ранги оқариб кетди, ўзини йўқотганча, Стракуннинг меҳмонлар хонасида ўтирганига ҳам қарамай: “Худо ҳаққи, тез каретага югур!”– деб бақирди. Мен карета олиб келишга кетдим. Карета келганида, у йўлакда тайёр турарди. Биз бор кучимиз билан чопдик, у бечора эса йўл-йўлакай чўқиниб: Эй худойим, ишқилиб тирик бўлсин-да,”– дея такрорларди нуқул.\nУ душанба эрталабдан чўмилиш кийимида дарёга кетди. Ўша куни уникида Стракун билан инглиз аёли тушлик қилишди (уникига ҳар куни инглизчадан дарс бергани келарди-ю, деярли ҳеч нима ўтмасди). Тушдан кейин инглиз аёли кетди. Стракун эса яна ярим соатлар туриб, сигарет чекди, сўнг оёғига япон туфлисини илганча диванда ётган беканинг тиззасига бошини қўйиб ётди. Охири Стракун кетди, кетиш олдидан Сосновская ундан “бугун кеч соат ўнда” келишини ўтинди.\nУ соат олтиларда қоғозга ўралган револьверга ўхшаш нарсани ўзи билан олиб чиқиб кетди!\nУ Староградскийга кетди, йўлда шанба кунги воқеадан сўнг этаги ёниб кетган тунги кўйлагининг этагини кестириш учун тикувчи Лешинскийнинг уйи томонга бурилди, тикувчининг айтишига қараганда, ўша куни у қувноқ ва ёқимтойгина кўринган. Сосновская тунги кўйлагининг у ер-бу ерини кўздан кечирган-да, қоғозга ўраган ва уйидан аввалроқ олиб чиққан бўғчасига жойлаб, устахонада чевар қизлар билан узоқ суҳбатлашиб ўтирган ва: “Эй, худойим, мен энди кетишим керак, кеч қолдим, менинг фаришталарим!”–дея қайта-қайта такрорлаган, охири бир хўрсиниб, ўрнидан даст турди-да, қувонч билан:\n– Хайр, пани Лешинская, хайр, сингилжонларим, фаришталарим, мен билан гурунглашиб ўтирганингиз учун раҳмат сизларга, сизлар билан аёллар даврасида ўтириш қандай мароқли, ҳадеб эркаклар билан бўлавериш ҳам жонга тегар экан.\nНега у револьверни ўзи билан олиб олди?\nРевольвер ўзи Елагинники эди, у, Елагин ўзини отиб қўйишидан қўрқиб, револьверни ўзида сақларди. “У бир неча кундан сўнг чет элга кетиши муносабати билан револьверни ўз эгасига қайтаришни ният қилганди”,–деди оқловчи ва қўшиб қўйди:\n– Мен ўн саккизинчи июн душанба куни эрталаб унга соат ўн иккидан кейин бўш эканлигимни билдириб, мактуб жўнатдим. У: “Староградскийда соат олтида”, – дея жавоб юборди.\nМен ўн беш дақиқаси кам олтида ўша ерда эдим, ўзим билан енгил овқат, икки шиша шампан виноси, икки шиша портьер, стаканча ва бир шиша атир олиб бордим. Уни узоқ кутишимга тўғри келди: у соат еттиларда етиб келди...\nУйга кириб, мени паришон ҳолда ўпди, сўнг кейинги хонага ўтиб, ўзи билан қўлида олиб келган ўроғлиқ нарсани диванга ташлади.– “Чиқиб тур,– деди у французчалаб,– мен ечинишим керак”. Мен чиқиб кетдим. Яна узоқ бир ўзим ёлғиз ўтирдим. Мен мутлақо ҳушёр, лекин жуда дилгир эдим, муносабатимиз ниҳоялаб бораётганини ғира-шира ҳис этиб турардим... Устига-устак, муҳит ҳам ғалатироқ бўлиб борарди: худди тундагидек, мен олов ёнида ўтирардим, ҳолбуки, бу қоронғи хонанинг гунг деворларидан ташқарида ҳали ёруғ ва ажойиб ёз куни ҳукм сураётганини сезиб, билиб турардим... У мени узоқ вақт ёнига чақирмади, мен ҳам унинг нима билан банд эканини билолмадим. Эшик орқасида тиқ этган товуш эшитилмасди.Охири: “Энди кираверишинг мумкин...”,– деб бақирди у.\nУ диванда битта тунги кўйлагининг ўзида, пайпоқсиз, туфлисиз яланғоч оёқларини кўрсатиб, хўмрайганча шифтдаги фонарга жим тикилиб ётарди. Ўзи билан олиб келган бўхча очилиб, унда мен ўз револьверимни кўрдим-да: “Буни нега олиб юрибсан?”– деб сўрадим. У бир оздан сўнг: “Ўзим, шундай... Ахир, мен жўнаб кетаяпман... Яхшиси, сен буни уйингда эмас, шу ерда сақла...– деб жавоб қайтарди у. Хаёлимдан: “Йўқ, бу бекорга эмас!” – деган даҳшатли бир фикр ўтди.\nБундан кейинги суҳбатимиз узоқ, лекин зўрма-зўраки, совуққина ўтди. Ичимда ўлгудай қўрқиб турардим, – миямга бирор ақлли гап келиб қолармикин, деб кутардим, – мана, ҳозир, фикримни бир ерга жамлайман-да,охири энг муҳим қароримни айтаман деб интиқ эдим, – чунки мен бу учрашув биз учун сўнггиси эканини ёки ҳарҳолда бизни узоқ муддатли айрилиқ кутаётганини англаб турсам-да, ҳеч нарса қилолмадим, ўзимни бутунлай кучсиз ва ожиз ҳис этардим. У: “Чеккинг келса, чекавер..” – деди. – “Сенга ёқмайди-ку! – дедим мен. – “Энди менга барибир, – деди у. – Менга шампан виносидан бер...” Бундан мен шундай хурсанд бўлдимки, зеро, бу мен учун нажот эди. Биз бир неча дақиқа ичида бир шиша шампан виносини бўшатдик, мен унинг ёнига ўтирдим-да, қўлларидан ўпа туриб, бу айрилиқни кўтара олмаслигимни айтдим. У сочларимни тўзғита туриб, паришон ҳолда: “Ҳа, ҳа... Хотининг бўлолмаслигим, бу қандай бахтсизлик... Барчаси, бари бизга қарши, ёлғиз Яратганнинг ўзигина бизга хайрихоҳ... Мен сенинг қалбингни, тасаввурингни севаман...” Бу сўнгги сўзлари билан нима демоқчи бўлди, билмадим. Мен юқорига – соябон тепасига боқиб: “Қара, сен билан бу ерда худди сағанада тургандекмиз. Қандай сукунат!”– дедим, у бунга маъюс жилмайиб қўйди...\nСоат ўнларга бориб, у очиққанини айтди. Биз олдинги хонага ўтдик.У жуда кам овқат еди, мен ҳам,– биз кўпроқ ичдик. Бирдан кўзи мен олиб келган енгил овқатга тушди-ю, “тентак, яна нималарни кўтариб юрибсан! Бошқа бундай қилма”,– деди. “Бу “бошқа” деганинг қачон бўларкин?” – дедим. У бир ғалати қараш қилди-да, сўнг бошини эгиб, қовоғи остидан кўзларини олайтириб қаради. “Исо, Марям, – деб пичирларди у,– биз энди нима қиламиз? Мен телбаларча сени хоҳлаяпман! Юра қол...”\nБир мунча муддатдан сўнг мен соатимга қарадим, соат икки бўлганди. “Ў-ҳў, кеч бўлиб қолибди,– деди у.– Ҳозироқ уйга кетишим керак”. Аммо, у жойидан ҳам қўзғалмай, қўшиб қўйди: “Биласанми, бу ердан жуфтакни қанча тез ростласак, шунча яхши, лекин жойимдан қўзғалолмаяпман. Худди бу ердан чиқиб кетолмайдигандек ҳис этяпман ўзимни. Сен Худонинг хоҳиши билан менинг ёзмишим, қисматимсан...” Ҳаттоки шуни ҳам тушунишни истамаяпман. Эҳтимол, у, кейин ёзиб қолдирган: “Ўлаяпман, лекин ўз хоҳишим билан эмас”,– деган сўзлар билан боғлиқ бирор нарса демоқчи бўлгандир. Бу сўзлар билан у менинг олдимда ўзини кучсиз, ҳимоясиз ҳис этган деб ўйлайсизми? Менимча, у бошқа нарсани: бизнинг толесиз бу учрашувимиз – тақдир, Худонинг истаги, у ўз ихтиёри билан эмас, Худонинг хоҳиши билан ўлаяпман, деган сўзларни айтмоқчи бўлган. Ваҳолонки, мен ўшанда бу сўзларга кўпам эътибор бермаганман, унинг ғалатироқлигига кўникиб ҳам қолгандим. Кейин у дабдурустдан: “Қаламинг борми?”– дея сўраб қолди. Мен яна ҳайрон бўлдим: унга қалам нега керак бўлиб қолди экан? Ён дафтардаги қаламни олиб беришга шошилдим. У ташриф қоғозимни ҳам сўради. Унга нималарнидир ёзаётганда: “Менга қара, ташриф қоғозга хат ёзиш ноқулай-ку”,–дедим. “Йўқ, бу шунчаки ўзим учун”,– деб жавоб берди.– Мен ўйлаб, ҳам ухлаб оламан, мени ёлғиз қолдир”. Ёзилавериб тўлдириб ташланган ташриф қоғозини кўкрагига қўйди-да, кўзини юмди. Ҳаммаёқ шундай тинчиди-қолдики, бундан эсинг оғиб қолиши ҳеч гап эмасди...\nШу алпозда ярим соатдан кўпроқ вақт ўтди. У бирдан кўзини очди-да: “Ёдимдан чиқаёзибди, мен узугингни қайтариб бергани кел-гандим. Кеча ўзинг ҳаммасига нуқта қўймоқчи эдинг-ку”, – деди совуққина қилиб. У қаддини бир оз кўтарди-да, узукни деворга қараб улоқтирди. “Наҳотки, сен мени севасан?– деярли қичқириб деди у. —Тушунолмайман, қандай қилиб сен мени бу ёруғ оламда яшашимга йўл қўйиб беряпсан! Мен аёлман, менда субут йўқ. Мен ўлимдан қўрқмайман – азоб чекишдан қўрқаман, холос, лекин сен битта ўқ билан мени, сўнг ўзингни марҳумга айлантиришинг мумкин”. Менга шу ерда аянчли аҳволимизнинг даҳшатли бир ҳақиқати аён бўлганди, энди қандай якун топмасин, буни нима биландир ҳал этиш вақти келганди. Лекин уни ўлдириш – йўқ, асло, бу иш менинг қўлимдан келмаслигини сезиб турардим: мен ҳис этаётган нарса бошқа эди: мен учун ҳал қилувчи лаҳзалар етиб келганди. Мен револьверни олдим-да, тепкисини кўтардим. У ҳайқириб: “Нима? Фақат ўзингни отасанми?–дея ирғиб ўрнидан турди.– Йўқ, Исо номи билан қасам ичаманки, бундай қилмайсан!” – деди ва револьверни қўлимдан юлқиб олди.\nЯна ўша юракни ўртовчи жимжитлик. Мен чўнқайиб ўтирардим, у эса қимир этмай ётарди. Бир вақт у ўзига-ўзи полякчалаб ниманидир гапирди-да, кейин: “Узугимни бу ёққа бер”, – деди менга. Мен унга узукни узатдим. “Ўзингникини ҳам!” – деди у. Мен бу буйруқни ҳам бажаришга шошилдим. У ўзиникини қўлига тақди-да, менга ҳам узугимни тақишимни буюрди, кейин гапира кетди: “Мен сени ҳамиша севганман, ҳозир ҳам севаман. Сени ақлдан оздирдим, азоб бердим, нима қилай, феълим шунақа экан, қисматимиз шунақа бўлди. Менга юбкамни узатиб юбор-да, қора вино олиб кел...” Унга юбкасини узаттим-да, винога кетдим, қайтиб келганимда ёнида заҳар солинган шиша идишни кўрдим. “Менга қара,– деди у қатъий оҳангда.– Ўйин-кулгилар шу билан ниҳоясига етди. Сен менсиз яшай оласанми?” Мен, йўқ, деб жавоб бердим.– “Ҳа”– деди у,– мен қалбингни, фикрларингни бутунича ўзимники қилиб олганман. Энди ўзингни ўлдириш учун иккиланмайсанми? Агар шундай қилолсанг, мени ҳам ўзинг билан олиб кет. Менинг ҳам сенсиз яшашимдан маъно қолмайди. Мени ўлдирганингдан сўнг, ўлаётганингда ва ниҳоят мен энди тоабад, бутунлай сеники эканимни билиб ўласан. Энди мен сенга ўз ҳаётимни сўзлаб бераман...” У бир оз дам олиб, ўзига келди-да, шошмасдан, болалигидан бошлаб бутун ҳаётини менга ҳикоя қилиб берди...\nМен ҳатто қайси биримиз ёзишни аввалроқ бошлаганимизни ҳам яхши эслайман... Ўшанда қаламни иккига бўлгандим.. Биз ёзишни бошладик ва ҳаммавақт жим ўтириб ёздик. Янглишмасам, мен энг аввал отамга хат ёздим... Сиз, нима учун мен отам “менинг бахтли бўлишимни истамаяпти” деб уларга қилган таънамни, менинг эса бирор марта бўлса-да, никоҳимизга отамнинг розилигини олишга ҳаракат қилмаганимни билмоқчимисан? Қайдам... Барибир улар бу никоҳга рози бўлмасдилар... Мен кейин полкдаги дўстларимга хат ёзиб, улар билан видолашганман. Яна кимга дейсизми? Ҳа, тузукроқ қилиб кўмишларини айтиб, полк қўмондонига хат ёзгандим. Демак, мен ўзимни ўзим ўлдиришимга ишонардим — сиз шундай демоқчисиз-да? Албатта. Хўш, нима учун энди буни қилмадим? Бу ёғини билмайман...\nУ, эсимда, шошмасдан, тўхтаб-тўхтаб, ҳар томонини ўйлаб ёзарди; сўзни ёзарди-да, хўмрайиб деворга қараб қўярди... Хатларни унинг ўзи йиртиб ташларди, мен эмас. Ёзарди-да, йиртарди, тўғри келган томонга итқитарди... Назаримда, ҳатто қабр ҳам ўша сўнгги соатларда, ўша жим-житликда, мана шу фонус остида ёзган бекорчи мактубларимчалик қўрқинчли бўлмаса керак. Мен ўша кеча у менга нимани буюрган бўлса, ҳаммасига сўзсиз итоат этганман.\nУ тўсатдан: “Етар, бўладиган ишни тезроқ бўлгани яхши. Менга винодан узат, мени дуо қил, эй Худо!”—деб қолди. Стаканга вино қуйиб, унга узатдим, у қаддини бир оз кўтариб, винога бир чимдим кукунни ташлади. У винонинг ярмидан кўпини ичиб, қолганини ичиб қўйишимни сўради. Мен ичиб юбордим. У тоқатсизлана бошлади-да, қўлимдан маҳкам ушлаб: “Энди мени ўлдир, ўлдир мени! Севгимиз ҳаққи, ўлдир мени”,– дея ялина бошлади.\nБуни қандай эплашим мумкин эди? Назаримда, уни чап қўлим билан қучдим,– ҳа, албатта, чапи билан – ва лабларига ёпишдим. У: “Алвидо, алвидо... Йўқ, ёки бўлмаса: Ассалом, энди буниси то абадга... Бу ерларда бирор нарсага эришолмадим, демак, энди бари у ерда, арши аълода...” Уни маҳкам қисиб турардим, лекин бармоғим револьверни босишга шай турарди... Эсимда, бутун аъзои баданим қалтироқ босганини ҳис этардим. У полякчалаб: “Александр, севгилим менинг!” – дейишга улгурди, холос.\nМен нега ўзимни отмадим? Мен бу ҳақда ўйламасдим. Унинг жонсиз жасадини кўрдим-у, барчасини унутдим. Мен ундан кўз узолмасдим. Кейин ҳушимни йўқотган ҳолда уни ва хонани тартибга келтира бошладим... Мен сендан кейин ўзимни ўлдираман, деб берган ваъдамни бузишим мумкин эмасди, лекин лоқайдлик мени бутунлай домига тортган эди... Мен ҳозир ўз ҳаётимга ҳам худди шундай лоқайдлик билан қарайман. Аммо мени жаллод деб ўйлашларига ҳеч чидолмайман. Йўқ, йўқ! Балки, мен қонун олдида, Худо олдида гуноҳкордирман, лекин зинҳор унинг олдида эмас!


Бухорода бир мактабнинг икки ўқувчиси ғойиб бўлди (фото)\nТиллаев Сардорбек Соҳиб ўғли 2004 йил 14 февраль куни Вобкент туманида туғилган, миллати ўзбек, маълумоти ўрта. Вобкент туман Кўлхатиб МФЙ, Кўлхатиб-1 қишлоғида яшайди. Тумандаги 5-умумий ўрта таълим мактабида 9-синфда таҳсил олади.\nШодмонова Сетора Соҳиб қизи 2001 йил, 4 февралда Вобкент туманида туғилган, миллати ўзбек, маълумоти ўрта, турмушга чиқмаган. Вобкент туман Кўлхатиб МФЙ, Кўлхатиб қишлоғида яшайди. Тумандаги 5-умумий ўрта таълим мактабида 11-синфда таҳсил олади.\nКиритилди: 17:06 16.05.2019. Ўқилди: 2612 марта. Фикрлар сони: 0 та.


Депутатлар: Ислом молияси бўйича қонунчилик асосларини яратиш вақти келди - Hidoyat.uz\nАсосий саҳифа Янгиликлар Ўзбекистон янгиликлари Депутатлар: Ислом молияси бўйича қонунчилик асосларини яратиш вақти келди\nЧоп этилди Iyun 18, 2020 Депутатлар: Ислом молияси бўйича қонунчилик асосларини яратиш вақти келдиda fikr bildirishni o'chirish\n«Агар биз фуқароларимизнинг маълум бир қисми диний эътиқодидан келиб чиққан ҳолда банк хизматларидан фойдаланишни истамаётганини инобатга олсак, ислом молияси тамойилларига асосланган банк хизматлари ана шу қатлам омонатларини иқтисодиётга жалб этиш, улардан эса оқилона фойдаланиш учун катта имконият яратади», – деб ёзади депутат Фарҳод Зайниев.\nҚайд этилишича, айни пайтда ислом молияси кўплаб ривожланган мамлакатларда иқтисодий ўсишнинг асосий омили бўлмоқда. Ҳаттоки, дунёвий давлат бўлсада, аксарият фуқаролари насроний бўлган Буюк Британиянинг 20 дан ортиқ банкларида мижозларга ислом молияси маҳсулотлари ва хизматлари таклиф қилинмоқда.\n«Шу ўринда ушбу тизим анъанавий банк-молия тизимининг муқобили сифатида Ислом ҳамкорлик ташкилоти аъзолари бўлмаган давлатларда ҳам тобора оммалашаётганини таъкидлаш жоиз. Ўтказилган сўровномалар, тижорат банклари, тадбиркорлар ҳамда илмий доираларда ўтказилган учрашувлар таҳлили мамлакатимизда ҳам ушбу тизимга жуда катта қизиқиш билдирилаётганини кўрсатаётир», – деб ёзади депутат Жаҳонгир Абдурасулов.\nМаълумки, Президентимиз Шавкат Мирзиёев Ислом Ҳамкорлик Ташкилоти Ташқи ишлар вазирлари кенгашининг 43-сессиясида сўзга чиқиб, бу мавзуга ўз муносабатини билдирган эди.\n«Ислом олами улкан иқтисодий, инвестицион салоҳият, энергетика ресурсларига эга. Улардан тўғри фойдаланиш, Ислом ҳамкорлик ташкилотига аъзо давлатларнинг халқаро савдо-иқтисодий, молиявий, инвестицион ҳамкорлигини кенгайтириш, мамлакатларимизни бирлаштирадиган транспорт йўлларини ташкил этиш, юксак иқтисодий тараққиёт кўрсаткичларига эришиш имконини беради ва бу пировард натижада бошқа барча соҳаларнинг ривожланишида асос бўлиб хизмат қилади», — дея таъкидлаб ўтганди давлат раҳбари.\nЎзбекистон Республикаси Сенати раисининг биринчи ўринбосари Содиқ Сафоев ушбу мавзуда фикр юритиб: «Ислом молияси бу бутун дунёда тараққий топаётган ва юқори суръатларда ривожланиб келаётган молия соҳаларидан бири. Лекин биз шуни тан олишимиз керакки, Ўзбекистонда бу борада Ўзбекистонда амалий қадамлар ташлангани йўқ. Ваҳолонки, ҳукумат томонидан бу соҳанинг муҳимлиги ва ундан унумли фойдаланиш, ривожлантириш ишларини бошлаш тўғрисидаги қарор қабул қилинган ва барча давлат идораларга етказилган эди», – дея таъкидлаганди.\nМамлакат банк тизими ва молиячилар зиммасига юклатилаётган вазифалар эса бизда ҳам ушбу тизимни жорий этиш учун ҳуқуқий асослар яратиш пайти келганини кўрсатяпти. Бу, ўз навбатида, Ўзбекистон иқтисодиётига қўшимча капитал ва инвестициялар кириб келиши ҳамда муқобил молиялаштириш механизмларини таклиф этишга ҳам имкон яратади.


Истеъмолчиларнинг ҳуқуқлари қуйидаги қонунчилик ҳужжатлари ёрдамида тартибга солинади: Ўзбекистон Республикасининг «Истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисида"ги, «Фуқароларнинг мурожаатлари тўғрисида"ги, «Фуқароларнинг соғлиғини ҳимоялаш тўғрисида"ги, «Озиқ-овқат маҳсулотлари ҳавфсизлиги тўғрисида"ги, «Товар белгилари, хизмат белгилари ва товарни келиб чиқиш жойи номи тўғрисида"ги, «Маҳсулотлар ва хизматлар сертификацияси тўғрисида"ги, «Стандартлаштириш тўғрисида"ги ва «Метрология тўғрисида"ги қонунлар.\nБундан ташқари, истеъмолчиларнинг ҳуқуқлари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланган, товарлар сотиш ва хизматлар кўрсатиш билан боғлиқ бўлган бир қатор қоидалар билан ҳам ҳимоя қилинади. Ушбу қоидалар истеъмолчининг ишлаб чиқарувчи, сотувчи, хизмат кўрсатувчи билан ўз аро муносабатларининг кенг спектрини қамраб олади.\nТовар (иш, хизмат)нинг ҳавфсиз бўлиши;\nҲаёти, соғлиғи ва мол-мулки учун ҳавфли нуқсони бўлган товар (иш, хизмат), шунингдек ишлаб чиқарувчи (ижрочи, сотувчи)нинг ғайриқонуний ҳаракати (ҳаракатсизлиги) туфайли етказилган моддий зиён, маънавий зарарнинг тўлиқ ҳажмда қопланиши;\nБузилган ҳуқуқлари ёки қонун билан муҳофаза этиладиган манфаатлари ҳимоя қиллинишини сўраб судга, бошқа ваколатли давлат органларига мурожаат этиш;\nШундай вазиятлар бўладики, сотиб олинган товарни ёки кўрсатилган хизматни сифати бўйича истеъмолчи ва сотувчи (ишлаб чиқарувчи, бажарувчи) ўртасида низо чиқади. Бундай ҳолларда, истеъмолчи товар/хизматни экспертиза қилишни талаб қилиб сотувчига мурожаат қилиши мумкин, ёки ўзи мустақил равишда экспертиза қиладиган ташкилотни топиб унга мурожаат қилиши ва нуқсонли товарни экспертиза қилиши мумкин.\nБажарилган иш бўйича эксперт экспертиза хулосасини ёҳуд буюртмачининг хоҳишига кўра суратлар илова қилинган ҳисоботни тайёрлайди. Ушбу ҳар иккала ҳужжат бир хил юридик кучга эга, ва истеъмолчи (харидор)нинг судга даъво билан мурожаат қилиши учун ва унинг даъвосига жавоб тариқасида асос бўлиб хизмат қилади. Экспертиза хулосаси харидорга ҳам керак, сабаби у сотувчи (ишлаб чиқарувчи, бажарувчи) томонидан ўтказилган экспертиза хулосасидан норози бўлган, ёҳуд баъзи сабаларга кўра сотувчи ўз кучи билан экспертиза ўтказа олмаган тақдирда. Бундан ташқари, экспертиза суд ажримига кўра ҳам ўтказилади.\nИстеъмолчи шунингдек товар экспертиза қилинаётганида иштирок этиши, ёки ўзининг вакили -экспертиза хулосаси тўғри берилганми ёки нотўғрилигига ишонч ҳосил қила оладиган мутахассис-экспертни юбориши мумкин. Товарнинг сифатини экспертиза қилиш бўйича берилган даъвода экспертизада ўзингизнинг ҳам иштирок этишингизни билдирган ҳолда албатта ушбу ҳуқуқдан фойдаланиш керак.\nЭксперт томонидан текширилаётган товарда нуқсон топилган, ёки кўрсатилган хизмат сифатсиз бажарилгани аниқланган ҳолда мустақил товар экспертизасини ўтказиш билан боғлиқ харажатлар сотувчи томонидан истеъмолчига тўлиқ ҳажмда қопланиши керак.\nҲуқуқи бузилган истеъмолчи дарҳол корхонанинг мансабдор шахсига талаб билан (оғзаки ёки ёзма) мурожаат қилиши керак. Бундай шахс бўлиб секция, бўлим мудири, дўкон директори, таъмирлаш устахонаси мудири ёки бошқа мансабдор шахси бўлиши мумкин. Одатда, бундай мурожаат истеъмолчининг бузилган ҳуқуқини тиклаш учун етарли бўлади.\nАгар истеъмолчи сифатсиз, стандартга жавоб бермайдиган товар сотиб олса, ёҳуд сотиб олган товарни маълум сабабларга кўра ишлатиб бўлмаса, у ҳолда товарни айнан шу ердан сотиб олинганини тасдиқловчи ҳужжатни тақдим қилган ҳолда сотиб олинган (ёки тайёрланган) жойига қайтаришга, товарни айнан шундай бошқа товарга алмаштириб бериш, товарни нуқсонини бепул бартараф этиш, шартномани бекор қилиб, кўрилган зарарни қоплашни талаб қилишга ҳақли. Истеъмолчининг қонуний талаблари сўзсиз бажарилиши шарт.\nИстеъмолчининг бузилган ҳуқуқини тиклаш бўйича қилган оғзаки мурожаати сотувчи (ижрочи, ишлаб чиқарувчи) томонидан қондирилмаган ҳолатларда, даъво (талаб) хати ёзиш керак. Хатда даъво (талаб)нинг мазмуни баён қилинади, фактлар кўрсатилади ва бузилган ҳуқуқларни қонунчилик тартибида ҳимоя қилиниши талаб қилинади. Хатда истеъмолчининг ҳуқуларини иҳтиёрий равишда қондирилиши талаби кўрсатилиши керак. Акс ҳолда, истеъмолчи унинг поймол қилинган ҳуқуқлари билан бир қаторда унга етган ҳам моддий, ҳам маънавий зарарни қоплаш тўғрисида тегишли органларга, шу жумаладан судга мурожаат қилиш ҳуқуқини ўзида қолдиради.\nЎз ҳуқуқларини ҳимоя қилиш учун истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этилиши устидан назорат олиб борувчи Ўзбекистон Республикаси монополиядан чиқариш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитасига, унинг ҳудудий органларига, истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича бошқа ваколатли органларга, маҳаллий хокимият органларига ёки бевосита судга мурожаат қилишга ҳақли.\nБундан ташқари, истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича жамоат тизими мавжуд бўлиб унга — Истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш жамиятлари федерацияси, уларнинг вилоятлар ва Тошкент шаҳридаги жамиятлари киради.\nМаҳсулотнинг ҳавфсизлиги, маҳсулотни ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатиш жараёнларини, аҳолини ҳаётига, соғлиғига ва мол-мулкига, атроф-мухитга ҳавф етказмаслиги масалалари бўйича монополияга қарши давлат органидан ташқари давлатнинг махсус ваколатли органлари: Ўзстандарт агентлиги, Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Ўзбекистон Республикасининг Табиатни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, ҳамда ўзига берилган ваколатлар доирасида истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилувчи бошқа давлат органлари томонидан амалга оширилади.\nАгар истеъмолчининг ҳуқуқи бузилса, у судга мурожаат қилишга ҳақли. Етказилган моддий ва (ёки) маънавий зарар миқдори суд томонидан белгиланади Даъво (талаб)лар жавобгар, истеъмолчи жойлашган жойда, ёки зарар етган жойда тақдим қилинади. Бунда истеъмолчилар амалдаги қонунчиликка мувофиқ давлат божи тўлашдан озод қилинадилар.


АЗИЗБЕКНИНГ САХОВАТИ » Фаровон юрт\nКитоб туманидаги “Чармгар” маҳалла фуқаролар йиғинида истиқомат қилаётган Афғон уруши қатнашчиси Шавкат Норқобилов 3 сотихлик иссиқхонада яхши ниятлар билан ўтқазган лимон дарахтлари ҳосил бера бошлади. 11 ёшга қадам қўйган набираси Азизбек Сирожев лимон дарахтларини парваришлашда бобосининг дастёрига айланган. Иссиқхонадаги шиғил-шиғил ҳосил қилган лимонларга завқланиб боқар экан, бобосидан кўнглидагини яширмади.\n“Сирожев Азизбек лимонзорлари” деҳқон хўжалигида етиштирилган илк ҳосил Китоб туманидаги 5-Меҳрибонлик уйи тарбияланувчиларига улашилмоқда.\n-Бобожон, биринчи ҳосилни меҳрибонлик уйида тарбияланаётган тенгдошларимга совға қилсак майлими?\n-Азизбек, менинг кўнглимдагини гапирдинг-да. Биринчи ҳосилни бугуноқ меҳрибонлик уйига олиб борамиз.\n-Қандай яхши. Унда мен ҳосил узишга киришаман. Қани бошладик...\nДарвоқе, саховатнинг катта-кичиги бўлмайди. Бир ўксик кўнгилни овламоқ-минг марта Маккага зиёрат қилиш билан баробар. Бу ҳақ гап. Тумандаги рус тилига ихтисослаштирилган 2-мактабнинг 5 “д” синфида таҳсил олаётган Азизбек бобоси билан лимонларни теришга киришди. Гап-сўзлари бурро, фикр доираси кенг бўлган Азизбек ёш бўлса-да, барча ишларда бобосининг яқин кўмакчисига айланган. У рус тилида эркин сўзлаша олади. Бобо-набира терилган лимонларни яшикларга жойлар экан, тезроқ меҳрибонлик уйида тарбияланаётган болалар ҳузурига бориб, тенгдошларининг кўнглини олишга шошилди.\n-Айни пайтда бу ерда 7 ёшдан 18 ёшгача бўлган 76 нафар болалар тарбияланмоқда,-дейди 5-меҳрибонлик уйи директори Олимжон Бойқобилов. -Азизбекнинг болаларга инъоми кутилмаган совға бўлди. Жамоамизнинг барча аъзолари номидан уларга миннатдорчилик билдирамиз. Шу куни бобо-набира иссиқхонада ўзлари етиштирган 20 килограммдан ортиқ лимонни меҳрибонлик уйи тарбияланувчиларига совға қилишди. Бу ерда 12 та тўгарак фаолият кўрсатиб турибди. Тумандаги ҳамкор ташкилот вакиллари болаларни касб-ҳунарга ўргатишда яқиндан кўмаклашмоқдалар. Кичкина Азизбек бўш пайтларда “Сирожев Азизбек лимонзорлари” деҳқон хўжалигида бобоси билан ишлаб, дастурхон тўкинлигини таъминлаётган энг ёш замондошларимиздан бири.\nAdmin. Жойлаштирган санаси: 15-12-2020, 07:51\nАсосий сахифа » "Фаровон юрт" газетаси » АЗИЗБЕКНИНГ САХОВАТИ


Халқимиз бирдамлиги, меҳр-оқибати бизга мадад бўлмоқда\nЎзбекистон Миллий ахборот агентлиги томонидан ташкил этилган “Бир қути саховат!“ акцияси доирасида йиғилган озиқ-овқат, кийим-кечак, пул маблағлари, гигиена воситалари ва бошқа зарур маҳсулотлар Сардоба сув омбори билан боғлиқ офатдан жабр кўрган сирдарёликларга етказиб берилди.\nХабарингиз бор, 1 май куни Сирдарё вилоятидаги Сардоба сув омбори тўғонининг бир қисми ўпирилиб, аҳоли хонадонлари ва экин майдонларини сув босган, юзлаб юртдошларимиз бошпанасиз қолган эди.\nДавлатимиз раҳбари ўша куннинг ўзидаёқ воқеа жойига етиб бориб, тўғон ўпирилиши билан боғлиқ ҳодиса оқибатларини бартараф этиш, жумладан, аҳолини зудлик билан эвакуация қилиш, уларга бирламчи яшаш шароити яратиш, зарур озиқ-овқат ва тиббиёт воситалари билан таъминлаш, тўғоннинг ўпирилган қисмини тиклаш-таъмирлаш борасида зарур кўрсатмалар берди. Офатдан жабр кўрган аҳоли билан мулоқот қилди.\nКоронавирус билан боғлиқ бугунги вазиятда халқимиз бошига тушган бу синовли кунлар ҳамжиҳатлик, меҳр-оқибат ришталари билан барҳам топмоқда. Шундай дамда халқимиз таҳликага тушмасдан, аксинча, янада жипслашди. Тошкент ва Жиззах вилоятининг ҳудудга туташ туманлари аҳолиси сирдарёликларга уйининг тўридан жой берган бўлса, юртимизнинг барча ҳудудларидан турли ташкилотлар, тадбиркорлар, оддий одамларнинг озиқ-овқат, кийим-кечак, гигиена воситалари, пул маблағларидан иборат саховат карвонлари пешма-пеш юборилмоқда.\nМазкур хайрли ташаббусга Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги – ЎзА ҳам қўшилиб, “Бир қути саховат!“ акциясини эълон қилган эди. Мазкур акцияда юртдошларимиз фаол иштирок этиб, қисқа фурсатда 100 миллион сўмлик озиқ-овқат, кийим-кечак, гигиена воситалари, 21,5 миллион сўм ва 2 минг АҚШ доллари миқдорида пул маблағи йиғилди.\nБу маҳсулотлар вилоятнинг Мирзаобод ва Сайхунобод туманларидаги офатдан жабр кўрган аҳолига етказиб берилди.\nДастлабки манзил – Сайхунобод туманидаги “Темурбек – Шаҳризода ҳамкор“ хусусий мактабгача таълим муассасаси бўлди. ЎзА жамоаси бу ерга вақтинча жойлаштирилган сардобаликлар билан суҳбатлашди, уларнинг қайғусига шерик бўлиб, озиқ-овқат, кийим-кечак ва бошқа зарур маҳсулотларни улашди.\n– Шундай кунларда халқимиз бирдамлиги, меҳр-оқибати барчамизга катта куч, руҳий мадад бермоқда, – деди Сайхунобод тумани ҳокими Ботир Мирзақулов. – Бугун мамлакатимизнинг расмий ахборот агентлиги – ЎзА, яъни етакчи журналистлар жамоаси ташаббуси билан йиғилган зарур маҳсулотлар олиб келингани аҳолига янада кўтаринки руҳ бағишлади. Барча соҳа вакилларининг бу каби қўллаб-қувватлови талафотларни биргаликда енгиб ўтишимизда катта ёрдам беради, албатта.\nШунингдек, тумандаги “Бахмалсой“, “Ўзбекистон“ ва “Маданият“ МФЙдаги 500 оила ҳам сардобалик қўшниларини ўз бағрига жойлаштирган. Саховат карвонидаги юклар уларга ҳам бўлиб берилди.\nШу куни “Бир қути саховат!“ акцияси доирасида йиғилган маҳсулотлар Мирзаобод тумани Турғун Аҳмедов номидаги ва “Мирзачўл“ маҳалла фуқаролар йиғинларидаги оилаларда жойлашган аҳолига ҳам етказилди.\nАкцияда йиғилган зарур маҳсулотлар билан бир қаторда келиб тушган пул маблағлари ҳар икки туманда жойлашган офат жабрдийдаларига бўлиб берилди.


Селемин 5С Плюс – medu.uz – Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nСелемин 5С Плюс\nHome Йўриқномалар Селемин 5С Плюс\nCELEMIN 5S PLUS\nПрепаратнинг савдо номи: Селемин 5С Плюс\nL-Изолейцин 0,255 г\nL-Лейцин 0,445 г\nL-Лизин гидрохлориди 0,350 г\nL-Метионин 0,190 г\nL-Фенилаланин 0,255 г\nL-Треонин 0,205 г\nL-Триптофан 0,090 г\nL-Валин 0,240 г\nL-Аргинин 0,460 г\nL-Гистидин 0,260 г\nГлицин 0,395 г\nL-Аланин 0,685 г\nL-Пролин 0,445 г\nL-Цистеин гидрохлориди H2O 0,036 г\nL-Аспарагин кислотаси 0,065 г\nL-Аспарагин H2O 0,186 г\nL-Глутамин кислотаси 0,230 г\nL-Серин 0,120 г\nL-Тирозин 0,030 г\nL-Орнитин гидрохлориди 0,160 г\nL-Олма кислотаси 0,100 г\nАцетилтирозин 0,043 г\nСорбитол 10,000 г\nНатрий ацетати 3H2O 0,395 г\nКалий ацетати 0,245 г\nМагний ацетати 4H2O 0,056 г\nНатрий дигидроген фосфати 2H2O 0,140 г\nТаърифи: тиниқ, рангсиздан оч сариқ ранггача бўлган, кўзга кўринадиган заррачалар сақламаган эритма.\nФармакотерапевтик гуруҳи: парентерал озиқлантириш учун қўлланадиган препаратлар, аминокислоталар.\nПарентерал оғиқлантириш учун эритма. Эритманинг таркибида барча керакли алмаштириб бўлмайдиган, шартли алмаштириб бўладиган ва алмаштириб бўладиган аминокислоталар, организмдаги оқсилларни тўлиқ синтезланиш имконини берадиган концентрацияларда сақлайди. Сорбитол энергия манбаи бўлиб хизмат қилади ва организмда инсулинни иштирокисиз метаболизмга учрайди. Препаратнинг таркибига кирувчи электролитларнинг миқдори организмнинг нормал эҳтиёжини таъминлайди.\nСелемин 5С Плюс таркибига кирувчи кристалл аминокислоталар организмдаги метаболик жараёнларга дарҳол киришади. Алмаштириб бўладиган ва барча алмаштириб бўлмайдиган аминокислоталарнинг оптимал нисбати яллиғланиш жараёнларини бартараф қилиш, шикастланган тўқималарни репаратив регенерацияси, ҳаётий муҳим аъзолар тизимининг функционал ҳолатини яхшиланиши, шунингдек азотемия ҳамда уремияни олдини олиш учун яхши шароитлар яратади. Оқсил етишмовчилиги ва катаболизм билан кечувчи ҳолатларда аминокислоталар эритмасини парентерал қўллаш қоннинг нормал оқсил таркибини тез ва ишончли равишда тиклайди. Препарат гомеостазни ушлаб туради ва ҳатто метаболик зўриқишда ҳам организмдаги аминокислоталар мувозанатини издан чиқармайди. Препарат клиник жиҳатдан яхши ўзлаштирилади.\nСелемин 5С Плюс аминокислоталар эритмаси тўлиқ ва қисман парентерал озиқлантириш учун мўлжалланган. Организмда оқсилни яққол йўқолиши ва (ёки) оқсилларга бўлган талабни ошиши оқибатида оқсил етишмовчилигини олдини олиш ва даволаш мақсадида буюрилади:\nХушни йўқолиши, кома оқибатида овқат қабул қилиш имкони бўлмаганида;\nЖарроҳликда: операциядан олдинги ва кейинги даврда, оғиз орқали овқат қабул қилиш имкони бўлмаганида ёки мумкин бўлмаганида – интраоперацион даврдаги турли асоратлар (катта миқдорда қон йўқотилиши, клиник ўлим ва бошқалар) ва операциядан кейинги турли асоратлар (йирингли-септик асоратлар, чокларни мустаҳкам эмаслиги, тромбоэмболия); ўртача ва оғир даражадаги жароҳатлар – кучли плазморея ва йирингланиш билан кечувчи барча даражадаги куйишлар; қизилўнгач ёки меъдани ўювчи моддалар билан шикастланиши; меъда-ичак йўлларини стенозлари – диффуз перитонит, остеомиелит; ўпкани сунъий вентиляцияси аппаратида узоқ муддат бўлиш ва реанимацияни талаб этувчи бошқа ҳолатлар, катаболик реакциялар билан кечувчи жарроҳлик аралашувлари (ўсмаларни олиб ташлаш, эндокрин аъзоларда ўтказилган операциялар, нейрохирургик аралашувлар ва бошқалар), операциядан сўнг оқсил-энергия етишмовчилиги бўлган беморларда (тана вазнини танқислиги, трофик бузилишлар); кўп суякларни синиши.\nОдатдаги овқатланишни истисно қилувчи неврологик ва руҳий касалликлар.\nЯққол интоксикация кўринишлари, юқори иситма, узоқ муддатли диарея синдроми ва бошқалар билан кечувчи оғир даражадаги инфекцион касалликлар; анаэроб инфекция.\nОғир даражадаги оқсил-энергия етишмовчилигини барча этиологик ва клиник шакллари (алиментар, эндокрин, психоген, рак оқибатидаги кахексия ва бошқалар) да қўлланади.\nПрепаратнинг дозаси беморнинг ёши, ҳолати ва вазнига қараб ҳар бир бемор учун индивидуал равишда танланади. Препаратни вена ичига томчилаб юбориш керак.\nКунига тана вазнига 1,0-2,0 г аминокислота/кг. Препаратнинг суткалик ҳажми 200-800 мл дан ошмаслиги керак. Юбориш тезлиги – минутига 60 томчи = соатига 180 мл.\nЯнги туғилган чақалоқлар ва болалар:\nКунига тана вазнига 0,20-0,25 г аминокислота/кг. Юбориш тезлиги – инфузияни бошланишида минутига 15-20 томчи, сўнгра минутига 30-40 томчи юборилади.\nПрепарат қўллаш бўйича йўриқномасига мувофиқ буюрилганида ножўя реакциялар кам кузатилади. Аллергик реакциялар (тошма), меъда-ичак йўллари томонидан кўнгил айниши, қусиш; юрак қон-томир тизими томонидан – тахикардия, кўкрак қафаси соҳасида нохуш ҳислар бўлиши мумкин. Кам ҳолларда шунингдек эт увишиши, иситма, қизиб кетиш ҳисси, бош оғриғи бўлиши мумкин.\nАминокислоталар метаболизмини бузилиши, жигар комаси, буйрак фаолиятини жиддий бузилишлари, гипернатриемия ва гиперкалиемия, димланган юрак етишмовчилиги, гипергидратация, метаболик ацидоз, сорбитолни ўзлаштиролмасликда қўллаш мумкин эмас.\nПарентерал озиқлантириш учун препаратларни антибиотиклар, гормонал препаратлар, гипертензив воситалар билан аралаштириш мумкин эмас, уларни алоҳида – турли веналарга ёки Y-шаклли коннектор ёрдамида юбориш керак. Препарат блеомицин билан номутаносибдир. Селемин 5С Плюс ва қон препаратларини бир инфузия учун тизим орқали юбориш мумкин эмас, чунки сохта агглютинацияни ривожланиш эҳтимоли мавжуд.\nСелемин 5С Плюс ва таркибида бикарбонат сақловчи препаратларни бир вақтда инфузия қилиш мумкин эмас, чунки бу ҳолат рН ўзгаришига олиб келиши мумкин. Шунингдек бикарбонат ионлари Селемин 5С Плюс эритмасининг таркибида сақланган кальций ва магний ионлари билан боғланиши ва улар билан преципитатлар (эримайдиган карбонатлар) ҳосил қилиши мумкин. Инсулинни аминокислоталар эритмаси билан аралаштириш инсулиннинг фаоллигини пасайтирмайди.\nЭритма ҳаддан ташқари тез юборилганида аминокислоталар мувозанатини бузилиши билан кечувчи буйрак етишмовчилиги белгилари ривожланиши мумкин. Суюқлик мувозанати, зардобдаги электролитларнинг даражаси, қондаги қанд миқдори ва кислота-ишқор мувозанатини назорат қилиш керак. Препарат билан узоқ муддат даволанганда ёғ кислоталари етишмовчилигидан сақланиш учун рационга етарли миқдорда ёғ киритиш керак.\nПрепаратнинг юқори дозаларини буюриш ёки ҳаддан ташқари тез инфузия қилиш ацидозга, жигар ва буйрак фаолиятларини бузилишларига олиб келиши мумкин. Дозани ошириб юборилиши симптомлари пайдо бўлганида препаратни юборишни вақтинчалик тўхтатиш, сўнгра зарурат бўлганида инфузияни секинроқ юборишни давом эттириш керак. Гиперкалиемияни бартараф қилиш учун 200-500 мл 10% ли глюкоза эритмасини ҳар 3-5 г глюкозага 1-3 ТБ инсулин билан юбориш керак. Беморнинг ҳаётига ҳавф туғдирувчи ҳолатларда унга диализ муолажасини бошлаш керак.\n100 мл, 200 мл ёки 500 мл эритма шиша флаконда; 1 шиша флакон тиббиётда қўллаш бўйича йўриқномаси билан бирга картон қутига жойланган.\n25ºС дан юқори бўлмаган ҳароратда, ёруғликдан ҳимояланган жойда сақлансин. Музлатилмасин.


O‘zLiDeP раиси ваъдасининг устидан чиқди - zarnews.uz\nO‘zLiDeP раиси ваъдасининг устидан чиқди\nДепутат кўмагида 1-гуруҳ ногирони Сайдулла Умаров уйининг томи шиферланадиган бўлди.\nГап шундаки, халқ депутатлари Самарқанд вилояти Кенгаши депутати, O‘zLiDeP вилоят кенгаши раиси Шерали Юлдашев Каттақўрғон туманидаги олис Жизмонсой маҳалласида яшовчи кам таъминланган оилалар билан ўтказган учрашувларда, 1-гуруҳ ногирони Сайдулла Умаров уйининг томи шифер қилинмаганлиги туфайли ёғинли кунларда чакка ўтишидан шикоят қилган эди. Депутат учрашувда саховатли тадбиркорлар кўмагида уйнинг томини шифер қилишда кўмак беришига ваъда берди.\nСаховатпеша тадбиркор ёрдами билан С.Умаров оиласига 60 дона шифер етказиб берилди.\n- Муборак Рамазон ойларида эҳтиёжманд оилаларга ёрдам қўлини чўзиш халқимизга хос қадриятлардан бири, - дейди Ш.Юлдашев. - Фахр билан айта оламанки, бугунги падемия даврида партиямизнинг асосий электорати бўлган тадбиркорлар кам таъминланган оилаларга кўмак бериш, уларни ижтимоий қўллаб-қувватлашда ташаббускор бўлишмоқда. Партиямиз депутатлари томонидан ўрганилган эҳтиёжманд оилалар рўйхати шакллантирилиб, уларни кўпроқ қамраб олиш учун манзилли қўллаб-қувватлашга ҳакарат қиляпмиз. Шунингдек, уларнинг яшаш шароитини яхшилаш ва камбағалликдан чиқариш, меҳнатга жалб қилиш мақсадида шароитига қараб, жўжалар, томорқа учун кўчатлар, сабзавот ва полиз экинлари уруғлари ҳам етказиб берилмоқда.


Япониядаги зилзила талофатларини бартараф этиш учун 2,5 млрд доллар талаб этилади\n14:03 / 25.04.2016\nЯпониянинг Кюсю оролида 14 апрелдан бери 880 мартадан кўпроқ ерости силкинишлари қайд этилди. Ҳукуматнинг маълум қилишича, кучли зилзиладан кейинги қайта тиклаш ишларига 286,1 миллиард иен (2,5 миллиард доллар атрофида) маблағ талаб қилинади.\nАввал хабар берилганидек, 14 апрелда Кюсю оролидаги Кумамото ва Оита префектураларида 6,5 магнитудали кучли зилзила рўй берди, икки кундан сўнг янада кучли 7,3 магнитудали ер силкиниши содир бўлди. Бугунги кунга қадар Кюсю оролида умумий ҳисобда 880дан ортиқ ерости силкинишлари қайд этилди. Бунинг натижасида 48 киши ҳалок бўлди, 2 киши изсиз йўқолди.\nМанбанинг хабар беришича, Япония вазирлар маҳкамаси Кюсю ҳудудидаги объектларнинг қайта тикланишига 281,1 миллиард иен (2,5 миллиард доллар атрофида) ва қишлоқ хўжалигини тиклаш учун яна 5 миллиард иен (45 миллион доллар) кераклигини ҳисоблаб чиқди. Ўрта ва кичик корхоналар зилзиладан 160 миллиард иен (1,4 миллиард доллар) зарар кўрган.\nҲукумат бу маълумотларнинг 20 апрель санасига кўра тузилганини таъкидлади.


Ҳафталик башорат: Ажойиб саргузаштлар палласи! - 1 Мая 2018 - Блог - WWW.SHERLAR.ORG - SMS SHERLAR, SEVGI SHERLARI, YANGI\nГлавная » 2018 » Май » 1 » Ҳафталик башорат: Ажойиб саргузаштлар палласи!\nҲафталик башорат: Ажойиб саргузаштлар палласи!\n30 апрель—6 май, 2018 йил\nЯнги дўстлар орттирасиз. Бу ҳаётингизда туб бурилишлар ясаши мумкин. Моддий аҳволингиз ҳам сезиларли даражада яхшиланади. Бундан руҳланиб янада олға ҳаракат қилиш сизга янги билим ва кўникмалар беради.\nОилангизда ҳам хотиржамлик ҳукм суриши кутилмоқда. Ва ҳафта охирида кўпдан бери ечимини кутиб ётган ишларингизни ҳал этасиз.\nҚанча уринсангиз ҳам барча ҳаракатлар бесамар якун топиши мумкин. Фақат бундан сиқилманг. Озроқ сабр қилсангиз ҳаммаси изига тушиб кетади. Юлдузлар сизга оғир- босиқ бўлишнимаслаҳат беряпти. Ҳамма ишингизни бир четга суриб, бор эътиборни оилангизга қаратинг. Дам олиш кунлари фарзандларингиз билан кўнгилочар масканларга ташриф буюринг.\nКўпдан бери режалаштириб юрган орзуларингиз амалга ошади. Бизнес ҳамкорлар билан муҳим шартномалар имзолайсиз. Фақат ҳушёр бўлинг.\nҲафтанинг иккинчи ярмида хизмат сафарига чиқишингиз мумкин. Сафар давомида кўп ажойиб саргузаштлар кутяпти. Саломатлигингизга эҳтиёт бўлинг.Ҳар қандай шароитда ҳам дам олиш кунларини оила даврасида ўтказинг.\n«Саратон»лар учун бу ҳафта янги имкониятлар эшиги очилади. Олдин бажаролмаган ишларингизни осонгина уддалайсиз. Натижада, моддий аҳволингиз ҳам сезиларлияхшиланади. Яқиндан билмаган кишилар билан ҳам ҳеч иккиланмай келишув шартномалар имзолайверинг. Ахир, ўйчининг ўйи битгунча таваккалчининг иши битади.\nДам олиш кунлари дўстларингиз ташрифидан хурсанд бўласиз.\nБу ҳафта сизни қўллаб-қувватловчилар кўп. Бундай имкониятдан унумли фойдаланиб қолинг. Акс ҳолда афсусланиб қолишингиз мумкин. Ишхонада ташаббусларингиз рағбатлантирилади. Ҳамкасблар сизга ҳавас қилишади. Уларга миннатдорлик билдиришни унутманг. Жума — харидлар учун қулай кун. Иш билан бўлиб яқинларингизни ҳам унутиб қўйманг. Дам олиш кунлари уларни йўқланг.\nТақдир туҳфаларидан бошингиз кўкка етади. Орзуларингиз ушалади. Яхши пул топиш имкониятига эга бўласиз. Ўзингиз хоҳлагандек харидлар қиласиз. Фақат ортиқча харажатларга йўл қўйманг. Моддий зарар кўришингиз мумкин. Атрофдагилар сизни ҳар томонлама қўллаб-қувватлайди. Ҳафта сўнгида кўпдан бери кўришмаган яқинларингиз билан учрашасиз. Бундан, албатта, хурсанд бўласиз.\nЙўл қўйган хатоларингизни тузатиб, таҳлил қиласиз. Улардан тегишли хуласа чиқариш вақти келди. Бу сизга келажакда ёрдам беради. Юлдузлар пулни тежаб ишлатишни маслаҳат беряпти.\nҚариндошлар билан бироз зиддиятга дуч келишингиз мумкин. Буни ўйлаб асабни бузманг. Ҳафта сўнгида ҳаммаси ижобий ечим топади. Дам олиш кунларини дўстлар даврасида ўтказасиз.\nТанловлар қаршисида бироз иккиланасиз. Ён-атрофингиздагилар сизни чалғитиши мумкин. Кўнглингизга қулоқ солинг. Инсоннинг ички сезгиси ҳеч қачон алдамайди.Яқинларингиз қарз сўраши эҳтимоли бор. Уларни рад этманг. Соғлигингизга эътиборли бўлинг. Ошқозон билан боғлиқ муаммолар безовта қилиши мумкин. Ўз вақтида бунинг олдини олинг.\nКайфиятингиз тез-тез ўзгариб туради. Ҳиссий беқарорлик безовта қилиб туради. Бундан қутулиш учун ҳар қандай ижодий фаолият тури ёрдам беради. Хоҳланг, табиат бағрига чиқиб расм чизинг, чиройли лавҳаларни фотога муҳрланг, уй ё ҳовлингизнинг дизайнини ўзгартирарсиз, балки. Саломатлик билан боғлиқ муаммоларга ҳам дуч келишингиз мумкин. Бирор безовталикни сездингизми, кечиктирмай, шифокорга мурожаат этинг.\nБу ҳафта сиз учун унутилмас воқеаларга бой бўлади. Кўплаб қизиқарли учрашув ва тадбирларда иштирок этасиз. Бундай қулай имкониятдан унумли фойдаланиб қолинг. Акс ҳолда моддий томонлама ҳеч қандай ўзгариш бўлмайди.\nҲафтанинг иккинчи ярмида таклиф ва ғояларингизни раҳбарият ҳам қўллаб-қувватлайди. Албатта, бундан хурсанд бўласиз. Дам олиш кунлари меҳмонга таклиф этиласиз.\nДалв буржи вакиллари бу ҳафта моддий томонлама аҳволларини анча яхшилаб оладилар. Бизнес ҳамкорлар билан муҳим ва фойдали шартномалар имзоланади. Улар сизнинг таклиф ва ғояларингизни жон деб қабул қилишади. Ташаббусларингиз муносиб мукофотланади. Тақдирнинг бундай туҳфаларини миннатдорлик билан қабул қилинг. Шанба ва якшанба мириқиб ҳордиқ чиқаринг.\nБу ҳафта сизга таъсир ўтказувчилар кўп бўлиши мумкин. Уларга аҳамият берманг. Ишингиздан чалғимай олға ҳаракат қилсангиз, албатта, ютасиз. Ишда ҳам, оилада ҳам хушмуомалабўлинг. Такаббурлик қилманг.\nҲафтанинг иккинчи ярмида яхшигина даромадга эга бўласиз. Дам олиш кунлари очиқ ҳавода сайр қилсангиз, танингиз куч-қувватга тўлади.\nКатегория: MUNAJJIMLAR BASHORATI / МУНАЖЖИМЛАР БАШОРАТИ | Просмотров: 212 | Добавил: sherlarorg | Рейтинг: 0.0/0


Бир ўзбек билан татар кафега киришибди. Татар 3та булочкани ҳеч кимга билдирмай чўнтагига солиб, ўзбекка мақтанаятганмиш:\n— Қара, шипириш дегани шунақа бўлади. Ўрган, студент! — деса\n— Шипиришни ҳозир сенга ўргатаман, — дебди.\nЎзбек сотувчини олдига бориб:\n— Хоҳлайсизми, сизга фокус кўрсатаман?\n— Қани, кўрилучи?\n— 3 та булочка беринг!\nЎзбек 3 та булочкани сотувчини олдида паққос тушириб, оғзини артаётса, сотувчи ғазабланиб:\n— Булочкани йўқ қилдингку, номард! Шуми фокусинг? — деса\n— Булочкангиз жойида, ана ану татарни чўнтагини қаранг, — дермиш\nПодшо, вазир ва Насриддин Афанди овга чиқишди. Йўлда подшо устидаги чакмонини ечиб Афандига берди. Буни кўрган вазир ҳам чакмонини ечиб Афандига узатди. Подшо Афандига тегажоғлик қилиб:\n— Афанди, устингиздаги бир эшакнинг юки бўлди-ми? - деди.\n— Йўқ, шоҳим, кўриб турибдилар-ку, икки эшакнинг юки! - деб жавоб берди.\n— Онажониси туғилган кунинга нима совға қилай?\n— Вой дадажониси, ўзингиз биласизку нозиккина бармоқларимга, узун келишган бўйнимга ва чиройли бежирим қулокларимга мос бирор нарса олақолинг.\n— Бўлди, тушундим, - дебди эр.\nКечқурун ишдан қайтишида хотинига совға қилиб "Fabienne" совунини кўтариб келибди...\nЙигит қиздан сўради:\n— Яхши қиз, бир кўришда муҳаббатга ишонасизми?\n— Албатта, менда бунақанги вазият жуда кўп бўлиб туради.\nБир қиз учрашувга кеч қолиб келди.\n— Нега кеч қолдинг?!\n— Билмайсизми, чиройли қизлар доим кечикиб келишга одатланган.\n— Буни биламан, лекин сан нимага кеч қолдинг...?\nБир инженер ишсизликдан нима қилишини билмай, таваккал бир касалхона очибди. Касалхона эшиги олдига "Биз сизларни бенуқсон даволаймиз. Агар даволай олмасак 50000 пулингизни 100000 қилиб қайтарамиз", - деб ёзиб қўйибди.\nЙўлдан ўтиб кетаётган бир врач, - буларни бир боплаб, 100000 пулини олиб чиқиб кетаман, - деб бинога кирибди. Инженер уни кутиб олиб, шикоятини сўрабди.\n— Мен таъмни билмаяпман. Нима есам ҳаммаси бир хил.\n— Ҳамшира, шишадаги суюқликни ичиринг.\n— Ие, бу бензинку!\n— Табриклайман, таъм билишингиз тикланди. Сиздан 50000.\nВрач жаҳл билан пулни тўлаб чиқиб кетибди. Икки кундан кейин яна келибди:\n— Энди мен ҳид сезмаяпман.\n— Ҳамшира шишадаги суюқ дорини бу кишига ичиринг.\n— Бу яна бензинку...\n— Ана, ҳид билиш қобилиятингиз ҳам тикланди. 50 000 тўлаб кетасиз. Врач пулни тўлаб, яна жаҳл билан чиқиб кетибди. Орадан 3 кун ўтиб, бу сафар аниқ боплайман деган мақсадда келиб дебди:\n— Энди мен ҳеч нарсани кўрмаяпман.\n— Кечирасиз, биз буни даволай олмаймиз. Мана сизга 100000 пул.\n— Ие, бу ерда 50000 ку!\n— Табриклайман, кўриш қобилиятингиз тикланди. Сиздан 50000.\nОна бўйига етган қизини чақириб:\n— Қизим мана яқинда турмушга чиқасан, кел эр-хотин орасидаги алоқаларни сўзлашиб олайлик, - дебди.\nҚиз онасига қараб:\n— Нималар ҳақида билмоқчисиз? - дебди.\nИккита йигит кинотеатрда кино бошланишини кутиб ўтиришса, олди қаторда бир кал одам ўтирган экан. Биттаси шеригига:\n— Кел, гаров ўйнаймиз! Анави кални бошига уриб келсанг эллик минг бераман, - дебди.\nШериги ўйланиб туриб, рози бўлибди. Секин кални олдига бориб бошига бир уриб:\n— Салом Аҳмад! Қаерларда юрибсан?, - деса, кални жаҳли чиқиб:\n— Мен Аҳмад эмасман! Адаштириб юбордингиз, - дебди.\n— Кечирасиз, ҳудди Аҳмадга ўхшар экансиз, - деб жойига бориб ўтирибди. Бироздан сўнг ҳалиги шериги:\n— Яна бориб бошига урсанг, юз минг бераман, - дебди. Шериги яна бориб кални бошига бир уриб:\n— Салом Аҳмад! Сочимни олдирсам, танимайди деб ўйлаяпсанми?, - дебди. Кални яна жаҳли чиқиб:\n— Акажон, мен Аҳмад эмасман, - деб бошқа жойга бориб ўтирибди. Яна бироз вақт ўтгач ҳалиги йигит:\n— Яна бориб бошига урсанг икки юз минг бераман, - дебди. Шериги кални олдига бориб бошига бир уриб:\n— Салом Аҳмад! Бу ердамидинг? Боядан бери нариги ёқда бир болани сенга ўхшатиб юборибман, - дермиш.\nБаъзи қизлар гўзалмас. Баъзи гўзаллар қизмас...\nЧекка қишлоқлардан бирида яшайдиган 2та қиз Тошкентга келиб, айланиб юришиб, ўзлари тенги қизларни сигарет чекаётганини кўришибди. Шунда қизлардан бири:\n— Қара Гули, шаҳарлик қизлар бемалол сигарет чекиб юришибди. Кел, биз ҳам сигарет чекамиз! — деса.\n— Қўйгин, Шарапат, биз ўзгармайлик, — деса.\n— Тўғри айтасан Гули, қани носдан ол, — дермиш.


Қозоғистонда отлар GPS билан таъминланади\n23:41 / 15.10.2015\nҚозоғистон жанубида отлар ўғирланишига қарши улар GPS-навигаторлар билан таъминладани, деб маълум қилмоқда Tengrinews Сайрам тумани ИИБ бошлиғи подполковник Даниёр Мейрхан берган маълумотларга асосланиб.\nУшбу метод Жанубий Қозоғистоннинг Сайрам туманида қўлланилади. Отлар териси остига билинар-билинмас чиплар ўнатилади. Бу эса уни ўғирлаб кетаётган ўғри ҳақда маълумот беради. Бир дона чип 40 минг тенге атрофида бўлади.\nМаҳаллий полициянинг хабар беришича, от ўғирланиши билан боғлиқ ҳодиса, от эгаларининг полицияга кечикиб хабар беришлари натижасида оғирлашмоқда. Чипнинг ўрнатилиши эса ўғирликни фош этишни осонлаштиради ва тезлаштиради.


Рўзадордан талаб этиладиган ишлар (3-мақола) | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\nРўзадордан талаб этиладиган ишлар (3-мақола)\n1078 19:20 26.05.2018\nЭътикофнинг ҳукми ва машруълиги\nРамазоннинг охирги кунларида эътикоф ўтириш таъкидланган суннатдир. Бошқа пайт эса мустаҳаб ва назр қилинган бўлса, вожибдир.\nУнинг машруъ бўлиш далили шулки, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам Мадинага киргандан бошлаб, то Аллоҳ таборака ва таоло вафот эттиргунча эътикоф ўтиришни тарк этмаганлар. Лекин у зот алайҳиссалом эътикоф ўтирмаган кишиларга танбеҳ бермаганлар. Шунинг учун Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг доимий эътикоф қилишлари унинг вожиблигига далолат этмайди. “Саҳиҳайн”да Оиша розияллоҳу анҳодан ривоят этилишича, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам то Аллоҳ азза ва жалла вафот эттиргунча Рамазоннинг охирги ўн кунлигида эътикоф ўтирдилар. Сўнг у зотдан сўнг аёллари эътикоф ўтиришди.\nЯна “Саҳиҳайн”да келишича, Оиша розияллоҳу анҳо айтадилар: “Охирги ўн кунлик кириши билан Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам тунни эҳё қилар, аҳлларини уйғотар, (ибодатга) белни маҳкам боғлаб жидди-жаҳд этардилар. Бошқа пайт қилмаган ҳаракатларини охирги ўн кунликда қилардилар. Ва: “Лайлатул-қадр”ни охирги ўн кунликнинг тоқ кунларидан изланглар”, дердилар.\nТаърифи: Эътикоф луғатда бир нарсада туриш ва давом этиш маъносини англатади. Шариатда эса, беш маҳал намозни жамоат билан ўқиладиган масжидда ибодат нияти билан туришдир. Абу Юсуф ва Имом Муҳаммад ҳар қандай масжидда эътикоф ўтириш жоиз дейишган. Баъзилар шу қавлни ихтиёр этишган. Чунки бизнинг замонимизда шу енгил йўлдир. Ибн Обидийн айтганларидек, шу қавлга амал қилинади. Аёл киши ўз уйида намоз учун тайёрлаб қўйилган жойда эътикоф ўтиради. Унинг масжидда эътикоф ўтириши танзиҳий макруҳдир.\nФойдалари: Эътикофдаги киши эътикоф муддатида ўзини Парвардигори ибодатига бағишлайди. Вақтини фарз намозларни кутиб, илм ва зикр мажлисларида қатнашиб, ҳамда Қуръони карим ўқиш ва тунларини қойим бўлиш билан ўтказади. Шояд шунда бир кечаси минг кечага тўғри келадиган Лайлатул-қадрга шоҳид бўлса.\nЭътикофда шунингдек улкан руҳий фойдалар бор. Зеро унда қалб дунё ишлари ва ғам-ташвишларидан фориғ бўлади. Нафс дунё муаммолари чарчоқларидан бироз тин олади. Мавло субҳанаҳунинг ибодатига юз бурадики, бу билан эътикофдаги киши руҳий ва нафсоний ҳордиқ онларини ўтказади. Унинг кўнгли хотиржам бўлади, асаблари тинчланади ва руҳи таскин топади. Қалби Аллоҳнинг зикридан ором топади. “Аё, Аллоҳнинг зикри билан қалблар ором топмасми?” (“Раъд” сураси, 28-оят).\nЭътикофни фасод қиладиган ишлар: Эътикофни шаръий ҳожатсиз масжиддан чиқиш бузади. Шаръий ҳожатга жума намозига бориш кабилар мисол бўлади. Шунингдек, табиий эҳтиёжи бўлмаган ҳолда чиқсаям эътикоф бузилади. Масжидда ҳожатхона ва ғуслхона йўқлиги учун ҳожатхонага бориш, иҳтилом жунублигига ғусл қилиш кабиларга чиқиш табиий эҳтиёж учун чиқиш ҳисобланади ва эътикоф бузилмайди. Яна зарурий ҳожат бўлмаса ҳам чиқиш мумкин эмас. Зарурий ҳожатга масжиднинг бузилиб кетиши, ўзи ёки мулкига нисбатан хавфнинг пайдо бўлиши кабилар киради.\nАйтилган бу ҳожатларга мажбур бўлмаган ҳолатда масжиддан чиқса назр қилинган эътикоф фосид бўлади, мустаҳаб ва суннат бўлганлари эса тугайди.\nМулоҳаза: Назр эътикоф саҳиҳ бўлиши учун ният шарт. Агар бир неча кун эътикоф ўтираман, деб назр қилган бўлса, рўзалари билан узлуксиз вожиб бўлади.\nМақолалар Рамазон-2018 Рўза Эътикоф\n2539 00:00 23.09.2018\n897 17:30 15.06.2018\n2617 15:06 13.06.2018\n1527 02:00 13.06.2018\n903 19:00 12.06.2018\n1770 15:15 12.06.2018


00:00 / 14.12.2010 | eski savollar | 3103\nАссалому алайкум Шайх жаноблари.Ёрдамингизга муҳтожларни Ҳақ ё'лга бошлаш ишингиз давомли бо'лсин!Мен яқин до'стимнинг номидан савол бермоқчиман. До'стим Самарқандлик, 55 ёшда, мо'мина аёли, 5 фарзанди, набиралари бор. Бир неча йиллар илгари до'стим иссиқ-совуқ қилиниши натижасида ёш жувонга (илгари эр ко'рмаган, аммо пок ҳам бо'лмаган) илашиб қолди ва бола орттирди. яна бир неча йилдан кейин до'стим исломни таниди ва у жувонни никоҳлаб олди. Бугунги кунга келиб эса қилган ишидан пушаймон, яни улардан воз кечиш кечмаслигини билмаяпти. устига устак у бола о'зидан бо'лганлигига шубҳаси бор. Жувон эса ҳамма ака-опаларига уй қилиб беришини ва меросининг ярмини ҳозирдан фарзандига расмийлаштиришини талаб қиляпти. До'стим қариндош уруг'и, оиласи олдида ҳам г'алати ҳолатда қолди, бу ишлар ичкилик туфайли бо'лган эди, ҳозир у о'згарган, аммо энди нима қилишни билмаяпти. Эркак киши бо'лсак ҳам, до'стим ҳам мен ҳам тобора иссиқ-совуқ деган гапларга ишониб кетяпмиз. Чунки илк оиласи ва фарзандлари билан ораси бузулиб кетяпти. Бу ҳалатда до'стим нима қилишни билмай маслаҳатга муҳтож бо'лаяпти. Савол:Никоҳ кеч о'қитилган бо'лса ҳам, валадизино тамг'аси бекор бо'ладими?Валадизинодан ва унинг онасидан воз кечиш мумкинми бу ҳолатда?Динимизда иссиқ-совуқ қилиш деган нарса борми? Шу ҳолатга тушган одам қайси дуони о'қиса бо'лади?Саволим ноо'рин бо'лса, айбга буюрманг.Илтимос, қийин ҳолатдан Аллоҳни розилигини топиб, чиқиб кетиш ё'лини ко'рсатинг.\n1. Никоҳсиз бўлган бола валади зино бўлади. У ҳомилада пайдо бўлганидан кейин қилинган никоҳ уни ҳалол бола қила олмайди.2. Воз кечиб, менинг болам эмас дейиш мумкин эмас. Унинг онаси бошқа аёлларга ўхшаш. Никоҳли аёлни ҳам талоқ қилса бўлади-ку.3. Дийнимизда иссиқ-совуқ деган нарса йўқ. Сиз айтган ҳолатга тушганлар, билган сураларини, хусусан, ал-ҳамду, чор қул, курсий оятини ўқиб ўзига дам солиб юрса, яхши бўлади.\nҲадисга зид эмасми...


Бразилияда мушукларнинг номаълум тури кашф этилди - www.Voydod.net\nБразилияда мушукларнинг номаълум тури кашф этилди\nБиологлар Бразилияда яшовчи онцилла-мушуклар иккита ҳар хил биологик тур эканини аниқлади.\nУшбукузатув олимларга 21 асрда Америка ҳудудида кашф этилган мушуксимонларнинг янги тури ҳақида эълон қилишимконини берди.\nОнциллалар тузилиши ва ранги бўйича кичкина ягуарни эслатади. Улар оддий уймушугидан\nбироз йирикроқ, катта эркак мушукнинг оғирлиги 3 кг га яқин. Кичкина йиртқичлар асосан тундафаол бўлади, кундузи эса дарахт шохларида дам олади. Асосан қушлар ва майда кемирувчиларни овлайди.\nОнциллалар йўқолиб кетиш хавфи остида бўлгани боис олимларнинг диққат-эътиборига тушганэди. Биологларнинг сўзларига кўра, ёввойи мушуклар ҳақида тўпланган маълумотлар уларни ҳимоя қилиш бўйичатегишли чораларни ишлаб чиқишга ёрдам беради.


Ифторлик қилиш закотга ўтадими? — Зикр аҳлидан сўранг\nСаволлар › Мавзу: Ибодатлар › Ифторлик қилиш закотга ўтадими?\nЗакот фарз ибодатидир. Унга ният, маълум бир миқдорни ажратиш ва олувчининг ўзига мулк қилиб бериш керак. Ифторлик закот ўрнига ўтмайди. Закотга қодир бўлиб, уни бермасликнинг оқибати жуда ҳам ёмондир. У танишингиз закотини берса керак, сиз унга закотни аҳамиятини тушунтириб қўяверинг.\n– Мен ўзингдан кейин қолдириб кетган хазинангман, – дейди. Сўнгра яна орқасидан қувиб боради. У қўлини тутади. Илон қўлини тишлаб, ютади ва тананинг қолганини ҳам юта бошлайди», – деганлар. («Тафсири ҳилол» китобидан). Валлоҳу аълам!


Бугун Ўзбекистонда¸ нима кўп¸ музқаймоқ кўп!\nТанлов ўтказган ташкилот йилнинг энг яхши пахта ёғини, энг яхши мева шарбатини ҳам аниқлаган.\nТанлов ўтказган ташкилотнинг ўз критерийлари бор, албатта.\nБироқ оддий ўзбекистонликларнинг критерийлари ташкилотникидан анча фарқ қиладиганга ўхшайди.\n“Йил танлови – Ўзбекистон” ташкилоти бу мамлакатдаги бошқа ташкилотлар каби матбуот учун ёпиқ ташкилот бўлиб чиқди.\nУнинг сайтида 2009 йил якунлари ҳали эълон қилинмапти ҳам. Ташкилот телефони ҳам сайтда берилмаган.\nБироқ “Йил танлови –Украина”, “Йил танлови – Беларус” ташкилотларининг оммавий ахборот воситалари учун очиқлиги гувоҳи бўлдик.\nБеларусдаги танловчилар вакили мана бундай маълумот берди.\n- “Йил танлови” ҳар бир конкрет мамлакат бозоридаги мавжуд товарлар ва хизматларни аниқлайди ва уларга баҳо беради, деди беларуслик танловчи.\n“Йил танлови – Ўзбекистон” ўтган йилнинг музқаймоғи, ёғи ва шарбатидан ташқари энг яхши қишлоқ хўжалик дистрибьютери билан энг яхши PR-агентлигини ҳам аниқлабди.\nБизни музқаймоқ қизиқтириб қолди.\nШунинг учун вилоятларда яшайдиган оддий ўзбекистонликлар билан боғландик ва улардан энг яхши музқаймоқ қайси, деб сўрадик.\nФарғоналик Маъруфжон ака:\n- Музқаймоқ демоқчимисиз?\n-(кулиб) Мен билмайман умуман. Менинг саломатлигим кўтармайди уни.\nОзодлик: Невараларингизга олиб бергандирсиз.\n- Йўқ¸ олиб берган эмасман. Уларнинг ҳам томоғи оғриб қолади¸ дейди фарғоналик Маъруфжон ака.\nНаманганлик ўзини таништиришни истамаган уй бекасининг икки фарзанди бор.\nОзодлик: Қанақа музқаймоқ оласиз?\nОзодлик: Қайси заводники у?\n- Тошкентники шекилли. Билмасам.\nОзодлик: Яхшими ëки арзонлиги учун оласизми?\n- Арзонидан олмаймиз биз. Қимматидан оламиз.\nОзодлик: Ўша пломбир неча пул?\n- 800-1000 сўм. У томоғини оғритмайдида. Қаймоғи борми шунақа¸ дейди наманганлик уй бекаси.\nАндижонлик тингловчимиздан эшитинг, энди.\n- Ўриснинг даврида катта бўлган одамлармизда. Сливочное мороженное деган нарса бўларди. Жуда арзон бўларди. Шуни ердикда. Бошқа мороженное еган эмасмиз. Ҳозир баклашкадаги сувни ҳам музлатиб ҳам мороженное қилишаяпти. Булар мороженное эмас энди¸ дейди андижонлик тингловчимиз.\nНавбат Қашқадарёга келди. Ҳасан акадан эшитинг.\n- Мен мороженное емайман.\n- Тишимни эҳтиëт қиламан.\nОзодлик: Болаларга¸ невараларга олиб берарсиз.\n- Энди шу қоғозларда қадоқланган чиройли мороженноелар келади. Ўшаларнинг қайси бўлса¸ олаверамиз. Ëжик дегани чиққан. Ўша ҳам арзон¸ ҳам қулай.\nОзодлик: Демак¸ болаларингиз Ëжик деган мороженноени яхши кўради.\n- Ҳа¸ арзонда¸ дейди Ҳасан ака.\nҚашқадарёлик тингловчимизнинг энг сўнгги сўзига эътибор беринг: “Арзонда”, деди у.\n“Йил танлови – Ўзбекистон” ташкилотининг критерийлари қандайлигини билмадигу лекин ўзбекистонликлар аксариятининг товарни баҳолашдаги критерийси бугунги кунда битта: арзон-қимматлиги.\nБозорда товар кўп, дейди фарғоналик Маъруфжон ака.\n- Ўзимизнинг косиблар ҳам пойафзал фабрикаси билан рақобат қиладиган даражага бориб қолди ҳозир. Булар ҳам анча сифатли ишларни қилишаяпти. Буни ҳам тан олишимиз керак¸ дейди Маъруфжон ака.\nХуллас, бозор тўла мол. Фақат пул етарли эмас.\n- Пул дефицити бор. Буни тан олиш керак¸ дейди Маъруфжон ака.\nШунинг учунми, андижонлик тингловчимиз “Йил танлови” музқаймоқнинг яхшиси қайси, деб танлов ўтказганини эшитиб кулди.\n- Мороженноенинг биринчи¸ иккинчи ўринни оладиган тақдимоти ўтказилаяпти экан. Бу дегани замон¸ давлат ниҳоят ўзининг чўққисига чиққанда ўтказиладиган нарсалар. Ҳозир мороженное борлигини ëш болалар ҳам билмайди. Сиз тасаввур ҳам қила олмайсиз. Баклашкадаги рангли сувлар музлатилиб¸ ëзи билан сотилади. Бу 100 сўм туради. Болалар олиб ейди. Ширин сувнинг музлатилганида. Яхши мороженное олиб ейдиган одамлар Андижонда бўлса 10 та бордир¸ 20 та бордир. Масалан мен ўзим уни тасаввур ҳам қила олмайман. Ҳозир одамлар учун мороженноедан зарурроқ нарсалар қайнаб ëтибди. Биринчи¸ иккинчи ўрин эмас¸ буларни ҳозирги кунда халққа етказиб бериш муаммо¸ дейди андижонлик тингловчимиз.\n“Йил танлови” энг яхши пахта ёғини ҳам аниқлагани ҳақида айтдик.\nАндижонликларнинг қалин қатлами эса, мана бундай ёғ еяпти шу кунда:\n- Бизда ҳар ойда одамларга 400-500 грамм¸ гоҳида энг кам берилгани 180 грамм¸ оқ ëғ берилди. Бу машинада ишлаб чиқарилган қоп-қора¸ илгари отрабон дейиларди¸ шунга ўхшагани ҳам икки-уч ой сотилди.\nОзодлик: У тозаланмаган-а?\n- Тозаланмаган. Баклашкага қуйганда. Кўчада кўтариб кетаëтганда одамлар ҳазиллашиб “Офтолни қаердан олдинг?” деса¸ “Офтолмас бу¸ отрабон” дейилаяпти. Шуни ўзимиз едик. Аччиқ. Иложи йўқ бўлгандан кейин бошқа нима еймиз? Бозорга борсангиз¸ шунақаси ҳам 3000 сўм¸ дейди андижонлик тингловчимиз.\n“Йил танлови” ўтказган сўровда андижонликлар иштирок этмаганга ўхшайди.\nТашкилот йилнинг энг яхши PR-агентлигини ҳам аниқлабди.\nУ йилнинг энг яхши журналистини аниқлагани тўғрисида маълумот йўқ.\nАгар "Йил танлови" шу номинация бўйича ҳам сўров ўтказганида биринчи ўрин 5 кундан бери ҳибсда сақланаётган тошкентлик журналист Хайрулла Ҳамидовга теккан бўлармиди?\nЛекин музқаймоқнинг яхшисини излаган ташкилотнинг журналистнинг яхшисини излаши қийин-ов.\nБундай ташкилот PR-шчикнинг яхшисини аниқлайди.


Тўра Боболов Сурхондарёда сайловчилар учун яратилган шароитлар билан танишди - EFFECT.UZ\n. 08:45 | 20.10.2021\nТўра Боболов сайловчилар учун яратилган шароитлар билан танишди. Бу ҳақида Сурхондарё вилояти ҳокимлиги матбуот хизмати хабар бермоқда.\nКеча, 19 октябр куни вилоят ҳокими Тўра Боболов, вилоят сектор раҳбарлари билан биргаликда Бойсун, Денов, Сариосиё ва Узун туманларида бўлиб, сайлов участкаларида сайловчилар учун яратилган шароитлар билан танишди.\nТашриф чоғида, Ўзбекистон Республикаси Президенти сайловини Сайлов кодекси талаблари асосида, юқори савияда ўтказиш бўйича масъулларга тегишли тавсиялар берилди.