МАҚСАД ВА МЕҲНАТНИНГ ҚУДРАТИ. — Teletype\nМАҚСАД ВА МЕҲНАТНИНГ ҚУДРАТИ.\nМен кейинги пайтларда буюк инсонларнинг буюк мақсадларига қойил қола бошладим. Ва эҳтимол, одамнинг ўзи эмас, балки мақсади yлуғ ва буюк бўлар, деб ўйлай бошладим. Чунки улуғланаётган шахсларнинг кўпчилиги қилган ишларни ўқиб, эшитиб, кўриб, ҳайратда қоласан киши.\nБир умр қулоғигача карзга ботиб яшаган Балзак мақсадига қатъий интилувчи одам эди. Адиб ҳаётига разм солган кишини аллақандай ички титроқ, ўзидан қониқмаслик ҳисси эгаллайди. Жаҳон адабиётининг энг кўзга кўринган вакилида ёзишга иштиёқ тўсатдан, ёши йигирмага етганда пайдо бўлган. Машҳурларнинг аксарияти ижод йўлини болаликдан танлашгани ва охиригача унга содиқ қолишганини эътиборга оладиган бўлсак, Балзакдан тайинли ёзувчи чиқмаслиги керак эди. Ахир йигирма ёшли йигитнинг тўсатдан қалам олиб, ёзишга тушиб кетиши бироз бевақт ва ишончсиздир. Бироқ Балзак шундай одам эди, бирор ишга қўл урдими, бутун борлиғи билан шўнғиб кетар, бошқа ҳеч нарсани тан олмасди. Шундан кейинги тўрт-беш йил давомида унинг романлар фабрикаси тинимсиз ишлади ва жазава билан турли тахаллусларда ўнлаб романлар битди. Буларнинг сариқ чақага ҳам арзимаслигини билгани учун бўлса керак, ўз исмини қўймади. Кейин бирдан ёзишни ташлаб, тижоратга ўтди. Китоблар чоп эттирди, нашриётга раҳбарлик қилди. Аммо ўта берилувчанлиги, жазава билан ишлаши туфайли бу соҳада ҳам бирор муваффақиятга эришолмади. Тижорат эса совуққонликни талаб қилади. Ниҳоят, ёши ўттизга яқинлашганда, у яна ижодга - ҳақиқий ижодга қайтди. Энди у аввалгидек кўзбўямачилик қилмасди. Эҳтимол, жазаваси фақат ижоддагина фойда келтиришини тушуниб етгандир. Балзак кунига ўртача олтмиш саҳифадан ёзарди. Бунинг устига ёзганларини тахрир ҳам қилиш... У асарларини ўн беш - ўн олти мартача тахрир қилар, биринчи тахриридаги асар охиргисига умуман ўхшамас, бошқача бўлиб кетарди. У тахрир мобайнида янги қахрамону воқеалар қўшар, сюжет ривожини ўзгартирарди. У узлуксиз тарзда, ҳафталаб хонасидан чиқмай ишларди.\nБироқ, шунчалик оғир меҳнат қилса-да, Балзак умрининг охирига қадар қулоғигача қарзга ботиб яшади. У дастлаб ёзувчиликни ташлаб тижоратга ўтганида 20 минг франк атрофида бўлган қарзи ёзувчи сифатида шуҳрат қозонганида 200 минг франкдан ошиб кетганди. У йигитлигидаёқ бадавлат бева аёлга уйланиб, қарзларини узишни орзу қиларди.\nМана шу қарзлар туфайли у тинимсиз ишлашга, ижод қилишга мажбур эди. Чунки у ҳали ёзилмаган асарларини ҳам сотиб қўяр, кейин эса қарзни узиш учун тунларни кунга улаб ишларди. Достоевский ҳам бир марта шундай қилганди: ёзилмаган китобини нашрга сотиб, уни тақдим этиш муддатини ҳамбелгилайди. Муддат тугашига бир ой қолгандагина ишга киришиб, асарни айтиб туриб ёздиради. Буюк рус ёзувчиси қайтиб бундай қалтис битим тузмади. Балзак эса бутун умри давомида шу тарзда ижод қилди.\nАдиб ҳамиша ўзига қарз берган кишилардан қочиб юрар, имкон қадар қарзини қайтармаслик пайида бўларди. Ишончсиз, ёлғончи одам эди. Бойлик учун давлатманд бева аёлга уйланишни орзу қиларди. Бир сўз билан айтганда, унинг ахлоқи намунали эмасди. Шунга қарамай, одамлар унга ишонар, ҳурмат қилишарди. Ахир у, ахлоқий қиёфасидан қатъий назар, меҳнатдан қочмасди: тинимсиз ишлар, янги марраларга интиларди.\nБулар кишини бир хулосага олиб келади: инсон ўзлигини танитадиган, жамиятдаги ўрнини белгилаб берадиган нарса - меҳнат ва мақсад. Қолган барча нарса иккинчи даражалидир ...\nҲозир кўпгина ақлли, иқтидорли ёшларнинг ҳаётда ўз ўрнини тополмай юрганини учратиш мумкин. Нега?\nЛоқайдлик ва беэътиборлик - мана уларга ҳос хусусият. Уларга етишмайдиган нарса - аниқ мақсад ва қатъий ҳаракат. «Сендан угина, мендан бугина» мақолини нотўғри тушуниш уларни лоқайд қилиб қуйган.\nАлбатта, уларда умуман мақсад йўқ, деб бўлмайди. Улар пул, машина, обрў каби нималарнидир орзу қилишади. Бироқ пул мақсад эмас-ку, у восита, холос. Бу бирор манзилни кўзлаб эмас, шунчаки сайр қилиш учун машинага минишдай гап. Одам йўлга чиқиб, ҳеч қаерга бормай, сарсонликда ўтиб кетиши ҳам мумкин. Кўпчилик шундай йўл тутади ва ҳаётдан беиз кетганлар ортидан нимадир қолдирганлардан юз чандон кўпроқдир.\nИнтилаётган манзили аниқбўлганлар эса озчиликни ташкил қилади.\nХўш, катта ҳаётда ўз йўли ва ўрнини топа олиш учун нима қилиш керак?\nБизда кўпчилик бу саволга бир хил жавоб беради: сиз-биз, жиз-биз ... Бу ёшларнинг ҳам онгига ўрнашиб қолган ва бу уларни ҳаракатсизлик, лоқайдликка олиб келади. Улар киши ҳаётда бирор нарсага зришиш учун бадавлат ота-онаси, таниш-билиши бўлиши шарт, деб ҳисоблашади.\nХалқимизнинг «сендан угина, мендан бугина» — деган мақоли бор. Бу кишининг кўнглида турган-битгани порахўрликни тарғиб этувчи мақолдай, шундай нафси ўпқонларнинг асосий шиоридай бўлиб туюлади.\nСендан ҳаракат, мендан баракат, дейилади яна бир мақолда.\nБуларнинг барчаси одамларда ишончсизлик, иккиланиш туйғуларини уйғотади. Биз «ҳаракат» деганда ҳам, «угина» де-ганда ҳам бир нарсани — пул, совға-саломни тушунамиз. Эҳтимол, баъзи ўринларда шундай ҳамдир, аммо ҳаёт биз ўйлаганчалик жўн бўлмаса керак.\nАлбатта, буларнинг ҳам ўз ўрни бор. Бироқ ҳаёт деганлари фақат пул ва таниш-билишга қараб қолган, шуларнинггина измида юрадиган оралиқ, эмасда. Акс ҳолда, яшаш адолатсизликдангина иборат бўлар эди.\nҲаётда ҳамма нарса, аксар ёшлар ва ҳатто ёши улуғларнинг ҳаёлига ўрнашиб қолган каби фақат пул ва таниш-билишчилик билан ҳал бўлиб кетавермайди. Булар барча масалаларнинг ҳам ечими бўлавермайди. Ҳаётда одамларнинг аҳамияти, ўрни ва даражасини бошқа нарса, масалан, мақсад белгилайди.\nБир қараганда бу хомхаёлдай туюлса-да, бор гап.\nБалзакнинг жахоннинг олд ёзувчиси бўлишдек мақсади ва тинимсиз меҳнати бўлмаганда, тижорат борасидаги бу ношудлиги билан дунёдан ҳеч кимлигича ўтиб кетган бўларди.\nТарихга қаранг, бир нарсага амин бўласиз - пул ва таниш-билиш ҳеч қачон улкан ишларни ҳал қилмаган. Улар майда ишларнигина ечишга қодир, холос. Буюк вазифаларни мақсад ва унга интилиш бажарган. Ҳатто, Искандар ҳам катта ютуқларга шоҳ, отасининг пули, давлати орқали эмас, ўз мақсади, унга қатъий интилиши билан эришган. Ахир Филипп шаҳарларни эгаллаб юрган пайтда ёш Искандар ундан:\n- Отам шу тарзда ғалаба қилаверса, менга жанг билан олиш учун бирорта давлат қолмайдиганга ўхшайди, - дея ранжиганди.\nБуни айтган чоғида у ҳали ёш эди. Бу унинг шу вақтданоқ аниқ, мақсади борлиги, амалга ошириш йўлида ҳеч нарсадан, тап тортмаслигини билдиради.\nЧингизхон, Темур, Наполеонлар тарихига назар солсак, мақсад уларни ҳокимият тепасига олиб келганлигига гувоҳ бўламиз. Ахир уларда отамерос мол-дунё, эл-улус раҳбарлиги йўқ эди. Агар пул ва таниш-билишчиликка ишониб ўтираверишганда, муғуллар Хитой таъсирида, биз эса муғуллар қўлида қолиб кетган бўлардик.\nМасаланинг эзгу ва ёвуз жиҳатларига эътибор қилмаган ҳолда яна бир мисол келтириш лозим: Гитлернинг на пули ва на ота-онаси бор эди (13 ёшида етим колган). Ёш бола кун кўриш учун Венага бориб, ҳар хил ишларни қилиб юрди, минг хил азобларни тортди. Бироқ, унинг, ёмон бўлса-да, ўз мақсади ва унга эришиш учун қатьияти бор эди. Ўқиди, ўрганди, мақсади йўлида муттасил ҳаракат қилди. Оқибатда бу етим бола -биринчи жаҳон урушининг ефрейтори бутун миллатни ўз ортидан эргаштирди ва инсониятни иккинчи жаҳон уруши комига тортди.\nМана мақсад ва қатъийлик нималарга қодир. Орадан йиллар ўтиб, замондошларимиз мақсад кучига унча ишонмай қўйишди. Бутунлай умидсиз ҳам яшаб бўлмаганлиги учун одамлар уларнинг фақат Америкадагина (АҚШда) рўёбга -чиқишига ишонишади. Уни «орзулар мамлакати» дея аташади. Орадан икки юз йил ўтиб, бизнинг ўлка ҳам ҳудди шундай имкониятлар мамлакатига айланади, деб ўйлашади. Бу - янглиш фикр. Европада Америкаданда қадимийроқ давлатлар мавжуд, бироқ, уларда аҳвол бундай эмас. Чунки уларнинг ўз тарихи ўтмиши бор. У ерда ҳеч ким ҳеч қачон ҳаётини йуқдан бошламаган.\nБир пайтлар Жиззахнинг чўл туманида бир йил яшагандим. У жой ахолисининг менталитети мени ҳайратга солганди. Улар ҳеч кимни бегона қилмас, бугун келган киши билан эртасига минг йиллик танишлардай гаплашиб кетаверишар, бегонасираш, чиқиштирмаслик ва менсимаслик йўқ эди. Ахлоқий қоидалар ҳам туб жой аҳолиси мавжуд жойлардагидек қаттиқ эмасди. Чўл туманлари ғайрат-шижоатли ёшлар яшашига жуда қулай ва у ерда яшовчиларнинг америкаликлар билан ўхшаш томонлари бор эди. Бундай жойда бирор мақсадни рўёбга чиқариш осонроқ, кечади. Чунки ҳеч ким сени бегона демайди, авлод-аждодинг ким, қаерданлигинг билан қизиқмайди, улар учун ўзинг, қўлингдан нима келиши муҳим.\nДемак, шароит ҳам мақсадни амалга оширишга таъсир қилар экан-да ?!\nГап шундаки, шароит кишини илхомлантиради, ниятини амалга ошириш учун қўшимча куч бағишлайди. Энди у туғилиб ўсган жойидаги каби сўлжайиб юрмайди, ҳаракат қилади. Эсингизда бўлса, «Шум бола» фильмида қўйини йуқотиб қўйган Омон Қоравойга: «Мен қишлоққа сўппайиб кириб боришга ор қиламан»,- дейди. Ҳудди шу қараш, истабми-истамайми, барча мусофирлар шиорига айланади.\nДемак, гап шароитда эмас, балки инсоннинг ўзида, унинг барча ички имкониятларини ишга солишида...\nБалзак омадсиз одам эди. Нимага қўл урмасин, барчаси аксига оларди: ноширлик қилиб, китоб чоп эттирганда, уларни ҳеч ким олмай, охирида «қоқи баҳоси»да сотишга мажбур бўлади; босмахона очиб, синади; савдога кўлуриб, бир умрлик қарзга ботади; орзу қилган депутатлиги учун ўрин очтиришга муваффақ бўлади-ю мулкий ценздан утолмайди; ҳатто ўша замон қонунларига кўра айбсиз бўлган одамни судда ҳимоя қилмоқчи бўлганида, судланувчини ўлимга ҳукм қиладилар. Шеърий йўлда битган асари муваффақиятсиз чиқади, катта даромад илинжида ёзган драммалари инқирозга учрайди.\nАгар мақсад ва иродаси бўлмаганида, шу омадсизлигича хароб аҳволда яшаб, ном-нишонсиз ўтиб кетган бўларди. Балзакни мақсади ушлаб колди.\nКўпчилик орзуни ҳам мақсад деб ўйлайди. Аслида бундай эмас. Эришишга ҳаракат қилинмаган, интилмаган мақсад хом - ҳаёл холос. Хом ҳаёл эса ҳаммада бор. Хом-ҳаёллар доим ўз омадсизлигида кимларнидир айблаб юришади.\nБалзак Парижнинг олд ноширлари, журналистлари билан тескари бўлиб қолади. Унинг устига тинимсиз мағзава ағдариш бошланади. Ёзувчининг ахлоқи унча ўрнак қилса арзигулик эмаслиги назарда тутилса, буларни мағзава демаслик ҳам мумкин. Бироқ, ёзувчи ҳам, ёлғиз, узилмаган қарзлари билан барча яқинларини бездириб қўйган бўлса-да, анойи эмасди. Душманлари ҳам, уни қанчалар ёмон кўришмасин, иқтидорига тан беришга мажбур эди.\nАслида ҳеч бир инсон бошқанинг ҳаётига хўжайинлик қилолмайди. Ҳаётда ҳамма ҳам бир хил даражага эга ва ҳеч кимга имтиёз берилмаган. Фақат бировга мақсад берилган, бировга йуқ. Пул ва таниш-билишлар ҳам ўз мақсади борларгагина хизмат қилади. Инсоннинг интилиши бўлмаса буларнинг ҳам сариқ, чақалик фойдаси тегмайди. Одамлар ўз нияти йўлида ҳаракат қилганларга барибир ёрдам берадилар қуллаб-қувватлайдилар. Бундан ташқари киши ўзи хақида қандай фикрда бўлса, қолганлар ҳам буни ўзгаришсиз қабул қилади. Чунки аксарият оломон фикрлашни ёқтирмайди.\nАрастунинг машҳурлиги, буюклиги нафақат унинг ақллилигида (унинг замонида ундан-да ақлли, доно кишилар кўп эди), балки ўзи ҳақида мана шундай фикрда бўлишида. Ўқувчи бу фикрга қарши Суқотни келтириши мумкин - хокисор инсон эди, лекин буюк. Унинг асосий ҳаётий шиори-чи: «Мен ҳечнарса билмаслигимни биламан».\nБу нотўғри фикр - Суқрот ҳеч қачон хокисор бўлмаган. Унинг ҳаётий шиори ҳам сал 6ошқачароқ маъно касб этади: «Мен ҳеч нарса билмаслигимни биламан, бошқалар эса шуни ҳам билмайди». У ўзини одамлардан бир поғона устун қўярди. Инсоният ҳам уни мана шу ҳолича қабул қилган.\nХақиқий камтар одам Эпикур эди. Унинг шиори «камтар яша» эди, шунинг учун ҳам у инсоният орасида унчалар машҳур эмас.\nБалзак ҳам «Европанинг энг олд ёзувчиси» бўлишига қаттиқ ишонарди. Шунга ҳаракат қиларди. Инсоннинг ўзидан ташқарида хеч нарса йўқ дейишганлари, эҳтимол, тўғридир.\nКейинги пайтларда ёшлар орасидаги мақсадсизлик билан кўп тўқнаш келмоқдамиз. Эркин жамият деймиз, бунинг ҳам ўзига яраша оғир томонлари бор. Ўртамиёналик белгилаб қўйилган жамиятда мақсадсиз ҳам яшайвериш мумкин. Унда фикрлаш, хулоса ва ҳаракат қилиш имтиёзи фақат давлат зиммасига юклатилган бўлади. Эркин жамиятда эса бунақа эмас. Давлат қанчалар кучли ижтимоий сиёсат юргазмасин, барибир фуқаронинг кўпгина ҳаракатларига, ишларига аралашавермайди. Қўпол бўлишига қарамай, бир мисол келтириш лозим: зоопаркдаги шерлар ҳеч қачон очдан ўлмайди. Қўриқхонадаги шерларда эса бундай ҳавф бор. Мутлақо озодликда юрганларига эса ҳар қадамда ҳавф мавжуд.\nЭркин жамиятда мақсад ва ҳаракат ҳаёт-мамот масаласи эканлигани бир кун келиб, барибир тушуниб етамиз.\n«Миллионларни излаган кишилар жуда кам холлардагина уларни топади, уни изламаганлар эса ҳеч қачон топишмайди». Балзакнинг ҳаётий шиори шундай эди. Бу нафақат пул топишга, балки ижодга ҳам тааллуқлидир. Айнан шунинг учун ҳам у суткада 16 соатлаб ижод қиларди. У ижодни касбга айлантирганди. У ҳудди темирчи, ёки косиб каби меҳнат қиларди ва буни табиий хол ҳисобларди.\nМеҳнат ва мақсад сари қатъий интилиш - мана Балзакни инсониятнинг машҳур кишиларидан бири бўлишига сабабчи ҳолатлар. Бу ерда иқдидор, талант ҳақида гапириш бироз ўнғайсиз. Имоним комилки, агар ўшандай меҳнат қиладиган бўлса, ҳар қандай киши ҳам мана шундай шухратга эга бўлар эди. Бу ерда иқтидор фақат бир нарсада - ниятда, ишлашга, меҳнатга тоқат қилишда, қатъийликда, холос. Бу ҳолат ушбу ёэувчининг шухратига, қилган ишларига соя ташламайди.\nҲаётда кўзланган мақсадга етишмаган тақдирда ҳам, бундан кишининг афсус қилиши шарт эмас. Ахир инсондан бу ҳаётда қилинган ишлар ва армонгина колади.\nУшбу қораламаларни ўқий туриб, ўқувчининг кўнглида бир фикр албатта уйғонади: муаллиф мақсаднинг аҳамияти шунчалар юқорилигини ва у кўп нарсага қодир эканлигини билар экан, нега унда унинг ўзи шу пайтга қадар улкан ютуқларга эришгани йўқ?\nАхир муаллифга ёшлигида ҳеч ким фақат буюк инсонларгина мақсад учун қатъий ҳаракат қилишини, аслида буюкликнинг, иқтидорнинг ўзи ниятни амалга ошириш учун курашдангина иборат эканлигини айтамаганда. Шунинг учун ҳам у лаллайиб юраверган.\nДарвоқе, яна бир гап. Балзак бадавлат бева аёлга уйланиш туғрисидаги ниятини ҳам амалга оширди. Бунинг учун Украиналик бир бадавлат хонимни топиб, эри ўлишини кутди, сўнг жувоннинг қизи турмушга чиқгунча сабр қилишга туғри келди. Бироқ, икки ўртада умр ҳам ўтиб кетган эди. Лекин бу ниятини-да амалга оширмаганда Балзак Балзак бўлмасди - у хаётининг сўнгги кунларида ушбу бева хонимга уйланди.\nАслини сўрасангиз, инсонга умр узоқ, ҳам, қисқа ҳам эмас, балки кўзланган мақсадни амалга ошириш учун етадиган даражада белгилаб, ўлчаб берилади, чамаси.\nFebruary 1, 2019, 07:01


Хайрли тонг¸ Ўзбекистон! 16:00 - 17:00\nЯнги кундан дараклар 17:00 - 18:00\nДунë ЕИ Дамашққа қарши қўшимча санкциялар жорий қилди ноябр 29, 2011\n3500 дан зиёд қурбон берганига қарамай, сурияликлар президент Башар Ассад режимига қарши норозилик намойишларини тўхтатмаяпти.\nReuters агентлиги хабарига кўра, янги чекловлар асосан молия соҳасига тегишли бўлиб, эндиликда Сурия билан савдо-сотиқни молиялаштириш ва бу мамлакат ҳукуматига қарз беришга таъқиқ жорий қилинган. Бундан ташқари, эндиликда Сурия банкларининг ЕИ ҳудудида ўз филиалларига эга бўлиши ҳамда ўз маблағларини Европа банкларига қўйиши маън қилинади.\nШунингдек, ЕИ активлари музлатиладиган сурияликлар рўйхатига яна 12 мулозим номини киритишди, бу кишиларнинг Европа Иттифоқи ҳудудига кириши ҳам таъқиқланади.\nБу чоралар Сурия ҳукуматига молиявий операцияларни олиб бориш ва ўз маблағларини бошқаришда муайян қийинчиликлар туғдириши тахмин қилинмоқда.\n27 ноябр куни 22 давлат аъзо бўлган Араб давлатлари лигасининг 19 аъзоси Сурияга қарши санкция жорий этишга қарор қилганди.\nЕвропа Иттифоқи ва Араб лигаси Сурия раҳбариятидан мамлакатда зўравонликни тўхтатиш ва зудлик билан демократик ислоҳотлар ўтказишни талаб қилмоқда. Бунга жавобан Дамашқ ўзгаришлар аста-секинлик билан амалга ошиши лозимлигини, Сурия шаҳарлари кўчаларидаги қўшинлар эса шу кунда мутлақо зарурлиги таъкидлаб келмоқда.\nСурия ташқи ишлар вазири Валид ал-Муаллим санкциялар жорий қилинишини Дамашққа қарши “иқтисодий уруш эълон қилиш”, дея баҳолади.\nБМТ Хавфсизлик кенгашининг доимий аъзоси бўлган Россия эса БМТ томонидан Сурияга қурол эмбаргоси жорий қилиш ҳақидаги чақириқни рад қилиб, Дамашққа ультиматумлар билан таҳдид қилишни тўхтатишга чақирди.\nБу чақириқ АҚШ ва Европа Иттифоқи душанба куни БМТ Хавфсизлик кенгашини ҳукуматга қарши ўтказилаётган намойишларни шавқатсиз бостираётган Дамашқ режимига қарши чора кўришга чақирганидан кейин Россия ташқи ишлар вазири Сергей Лавров тилидан янгради.\nАснода БМТ Сурияда иш олиб борган комиссияси мамлакат армияси ва хавфсизлик кучлари инсониятга қарши жиноят (қотиллик, қийноқ, зўравонлик) содир этгани ва бу жиноятлар учун масъулият президент Башар Ассад ҳукумати зиммасида экани ҳақида баёнот берди.\nЖиноят қурбонлари ва уларга гувоҳ бўлган 223 нафар киши ўртасида сўров ўтказган комиссия Дамашқни “инсон ҳуқуқларини қўпол равишда бузиш”ни тўхтатиш, оммавий ҳибсга олишлар чоғида ушланган маҳбусларни озод қилиш, гуманитар ёрдам хизматлари ва кузатувчиларни мамлакатга киритишга чақирди.\n“Комиссия томонидан жамланган маълумотлар инсон ҳуқуқларининг бу тахлит қўпол равишда бузилиши 2011 йилнинг мартида норозилик ҳаракати бошланганидан буён суриялик ҳарбийлар ва хавфсизлик кучлари томонидан содир этилганини кўрсатмоқда”, - дейилади комиссиянинг 40 варақли ҳисоботида.\nБМТ комиссияси Сурия ҳукуматини бу хатти-ҳаракатларни зудлик билан тўхтатишга ва мазкур воқеалар юзасидан мустақил текширув ўтказишни ўз зиммасига олишга даъват этади.\nБМТ тахминларига кўра, Суриядаги норозилик акциялари чоғида 3,5 мингдан зиёд киши ҳукумат қўшинларининг намойишларни қонли бостириши натижасида қурбон бўлган.


Ғаниматдан ўмарган кишининг ҳукми\nBy Шайх Саидаҳмад Нуриддин on 05/25/2017 ЖИҲОД ФИҚҲ\nШариатимизда бундай ишга “ғулул” дейилади. Ғулул деганда жангда қўлга киритилган ғаниматлардан бирон нарсани яшириш, халифа ёхуд унинг ноиби ғаниматларни тақсимлашидан олдин уни ўзиники қилиб олиш назарда тутилади. Ғаниматдан ўмариш гуноҳи кабиралардан бўлган ҳаром ишдир. Аллоҳ таоло айтади: «Ҳеч бир пайғамбар учун (урушдан тушган ўлжаларга) хиёнат қилиш жоиз эмас. Ким хиёнат қилса, қиёмат кунида (Аллоҳнинг ҳузурига) қилган хиёнати билан бирга келур» [Оли Имрон: 161].\nҲадисда собит бўлишича, «жангда мусулмонлардан бирига камон ўқи келиб тегади ва шу сабабли ҳалок бўлади. Шунда саҳобалар: «Шаҳидлик унга қутлуғ бўлсин, эй Расулуллоҳ!», дейдилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтадилар: «Йўқ, Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган зотга қасамки, ғаниматдан ўмарган шамласи эгнида олов бўлиб алангаланмоқда. У шамлани ҳануз тақсимланмаган ғаниматлар ичидан олган эди». Одамлар бу гапдан қўрқиб кетдилар. Бир киши бир ёки иккита поябзал боғини кўтариб келди. «Хайбар жангида (тушган ғаниматлар ичидан) олган эдим», деди у. «Оловдан бўлган ип ёки оловдан бўлган иккита ип», деди Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам».\nАгар инсоннинг ғаниматдан бирон нарса ўмаргани ўз исботини топса, унга жазо сифатида сафарда ўзи билан олиб юрган барча нарсалари ёқиб юборилади. Уламолар бундан қурол-аслаҳа, мусҳаф ва жонворларни истисно қилишган. Ғаниматга хиёнат қилган кишининг нарсаларини ёқишдан мақсад уни жазолаш ва бошқаларга ибрат бўлишидир. Бироқ бундай қилиш шариатда вожибми ёки ҳокимнинг ижтиҳодига боғлиқ масалами?\nШайхулислом Ибн Таймия роҳимаҳуллоҳ бундай қилиш халифанинг ижтиҳодига боғлиқ деган фикрни рожиҳ деб билган. Агар халифа ғаниматга хиёнат қилган кимсанинг сафардаги нарсаларини ёқиб юборишни манфаатли деб билса, ёқтириб юборади, ёқмасликни фойдали деб билса, қолдиради.\nАгар мусулмонлар куч ишлатиб фатҳ қилинган бирон ерни ғаниматга олсалар, халифа лозим топса бу ерни ғанимат олган жангчиларга тақсимлаб беради ёки мусулмонларга вақф қилиб беради. Халифа уни мусулмонларга вақф қилиб берган тақдирда ерга давомли тарзда тўлаб бориладиган хирож солади. Хирож мазкур ердан фойдаланган кишилар давлатга тўлаши лозим бўлган маълум миқдор тўловдир.\nАйтайлик, халифа ушбу ернинг ҳар гектарига йиллик маълум миқдор хирож – тўлов белгилайди ва бу тўловни ердан фойдаланган киши давлатга тўлаб боради. Одамлар бундай ерлардан турли мақсадларда, масалан, уй-жой барпо қилиб ёки деҳқончилик қилиб фойдаланишлари мумкин. Борди-ю, уларнинг хирож тўлашга қурби етмаса, у ҳолда ерни бошқаларга ижарага беришлари ёки давлатга қайтаришлари лозим. Бироқ модомики хирож тўлаб борса ер унинг тасарруфида бўлади, ҳаттоки хирож ери сифатида фарзандларига мерос қолади.\nБундай ерлардан олинган хирож худди зиммийлардан олинган жизя каби мусулмонларнинг умумий манфаати йўлида сарфланади.\n «Шамла» – жўндан тўқилган кийим.\n Бухорий (4234), Муслим (115), Абу Довуд (2718), Насоий (7/24) ривояти.\nAvvalgi maqolaСавол-жавоб: “Асаларига чақтириш рўзани бузадими?” (Шайх Содиқ Самарқандий)\nKeyingi maqola Савол-жавоб: “Рўза кимларга вожиб?” (Шайх Содиқ Самарқандий)


Акрам Баҳриддинов: «Ҳозирги коллективимиз Ўзбекистонда ягона» | "NAVBAHOR" FUTBOL JAMOASINING RASMIY WEB SAHIFASI\nАкрам Баҳриддинов: «Ҳозирги коллективимиз Ўзбекистонда ягона»\nГарчи "Навбаҳор" бу йилги мавсумни омадсиз бошлаган бўлсада, жамоа тезда ўзини ўнглаб олишга муваффақ бўлди. Сўнгги тўртта тур давомида мағлубият нималигини билмай келаётган Мустафо Байрамов шогирдлари ғалабали серияларини Олмалиқда ҳам давом эттиришди. "Лочинлар"нинг сафардаги ғалабасига иқтидорли ярим ҳимоячи Акрам Баҳриддинов муносиб ҳисса қўшди. Дилидаги хиссиётлари билан ўртоқлашиши ва қизиқтирган саволларимизга жавоб топиш мақсадида футболчини суҳбатга тортдик.\n- Аввало, сафарда "Олмалиқ" устидан қозонилган ғалаба билан табриклайман.\n- Ушбу учрашувдан олган таасуротларингиз билан ўртоқлашсангиз?\n- Ўйин жуда қийин кечди. Беллашув бошида тезкор гол ўтказиб юборганимиз вазифамизни бироз қийинлаштириб қўйди. Шунга қарамай, жамодошларим билан бир бўлиб, мазмунли ўйин намойиш этишга ҳаракат қилдик. Жамоамиз ўз иродасини кўрсатишга эришди. Бир жамоа бўлиб тўп сурдик ва натижада ғалаба нашидасини сурдик. Учрашув умуман олганда жуда қизиқарли руҳда ўтди.\n- Игорь Шквирин шогирдлари "Бунёдкор"ни ўз майдонларида енгишгани футболчиларга ўйиндан олдин таъсир ўтказмадими?\n- Буни аҳамияти бўлмади. Боиси Олмалиқ шаҳрига фақатгина ғалаба учун боргандик. Ўзингизга маълум айни пайтда "Навбаҳор" жуда яхши жисмоний формада ва кайфиятимиз ҳам шунга яраша аъло даражада, кетма-кет ютуқларни қўлга киритиб келяпмиз. Майдонга нима қилиб бўлса ҳам уч очко билан уйга қайтиш ниятида тушгандик. Ўйиндан олдин ҳатто дуранг ўйнаш ҳам ҳаёлимизга келмаганди. Рақиб "Бунёдкор"ни мағлуб этган бўлса нима бўпти? "Олмалиқ"даги футболчилар ҳам худди биз каби инсон. Жамоа етакчилари, хусусан Абдумажид Тоиров барчамизни ғалаба сари руҳлантиришди. Шунга яраша ҳаракат қилдик. Худога шукрки кўзлаган мақсадимизга эришдик.\n- Ҳисобда ортда бораётиб икки маротаба вазиятни тенгладингиз. "Гулистон" билан кечган баҳсда ҳам ҳисобни очдингиз, икки ўйинда учта гол. Бу ёш ўйинчини кейинчалик "юлдузлик касали"га дучор қилмайдими?\n- "Юлдузлик касали"га учраш ёки учрамаслик одамни ўзига боғлиқ. Фаолиятим эндигина бошланяпти. Ҳали барчаси олдинда, бу билан тўхтаб қолиш керак эмас. Аксинча, ўз устимда ишлаб янада мукаммалликка интилиб ўйинимни кучайтиришим зарур. Жонажон жамоамда, ўз шаҳрим шарафини ҳимоя қилаётганимдан фахрланаман. Ўйлайманки, бундай касалликка дучор бўлмайман.\n- Кўриниб турибдики, футболчиларнинг кайфияти ва жамоадаги ички муҳит аъло даражада. Ушбу ҳолатда "Бунёдкор"ни енгиш имконияти қандай?\n- Айни пайтда ғалаба руҳи жўш уриб турибди. "Навбаҳор" ҳозирда "Локомотив"ни ҳам енгишга қодир. "Бунёдкор"ни ҳам Худо хоҳласа мағлуб этишга ҳаракат қиламиз. Албатта фақатгина ғалаба учун курашамиз. Очко бизга жуда муҳим. Боз устига ўз майдонимизда тўп сурамиз. Демак, "қалдирғоч-лар"ни таслим этиш борасидаги имкониятларимиз яхши.\n- Узоқ масофалардан амалга оширган зарбаларингиз чиройли бўлиш билан бирга аниқ кўриниш олиб тўрдан жой оляпти. Машғулотларда бунга алоҳида эътибор қаратасизми?\n- Албатта. Бунинг сири одиий. Машғулотларда Денис Романенко дарвозасига кўпроқ зарба йўллаб, ўз устимда ишлайман. Қолаверса, машғулотлардан сўнг ҳам бу жараённи давом эттираман. Яъни майдонда қолиб, махоратимни янада мукаммаллаштиришга алоҳида эътибор қаратмоқдаман.\n- Мавсумнинг бошланиши "Навбаҳор"га омадсиз келди. Бунинг сабаби нимада деб ўйлайсиз?\n- Бунинг сабаби биринчидан ўша дастлабки учта беллашувларда омадни юз ўгирганида деб биламан. Иккинчидан дастлабки ютуқни қўлга киритмаганимиз учун ўз кучимизга ишонч ҳосил қилолмадик. "Насаф" билан баҳсда ҳам имкониятни бой бериб қўйгандик. Бунга эса "Пахтакор" ва "Сўғдиёна" клубларига қарши ўйинлардаги мағлубият салбий таъсир ўтказди деб ўйлайман.\n- Усмон Асқаралиевни мураббийлар штабида йўқлиги таъсир ўтказмаяптими?\n- Ҳар қандай футболчи мураббий ким бўлишидан қатъий назар имконияти даражасида тўп суриб, олдига қўйилган вазифани бажариши лозим. Шу сабабли кимни мураббийлик қилишини аҳамияти йўқ деб ҳисоблайман. Футболчи жамоага келгач мураббий танламайди. Барча жамоадошларим билан бирга иложи борича мураббийни обрўсини кўтаришга ҳаракат қиламиз. Усмон Аҳмедович яхши инсон. Шунчаки учта ўйинда омадимиз келмади деб ўйлайман.\n- "Насаф" билан ўйиндан сўнг "Навбаҳор" ўйини тубдан ўзгариб кетди. Ниманинг ҳисобига "лочинлар" ижобий натижалар қайд этишяпти?\n- Барчамиз бир бўлиб, жонландик. Агарда "Локомотив"дан очко тортиб олмаганимизда, ҳозирги ҳолат қандай бўлишини айтиб бера олмасдим. Барчаси "темирйўлчилар"га қарши кечган ўйиндан бошланди. Чунки "Локомотив" бугунги кунда мамлакатнинг энг кучли жамоаларидан бири бўлиб турибди. Мусобақа жадвалида ҳам пешқадамлик қилмоқда. Ҳаким Фузайлов жамоасидан фақатгина биз очко тортиб олдик, холос. Учта ўйиндан сўнг обрўимиз ҳам тушиб кетганди. Наманганлик мухлислардан "ютқазиб юришибдику, улар билан ишимиз йўқ" қабилидаги сўзларни эшитишни истамадик ва "Локомотив"га қарши жонимизни бериб ўйнадик. Бир ёқадан бош чиқариб ҳаракат қилаётганимиз ўз самарасини бермоқда. Айни дамдаги аҳил жамоамизга кўз тегмасин. Аҳиллик борасида ҳозирда Ўзбекистондаги ягона жамоа айнан "Навбаҳор" бўлса керак. Мағлубиятга учраб турган паллаларда ҳам йигитлар олдинга интилиб, ғалаба қозонишга урунишади. Жамоадошларимнинг барчасида ўзига ишонч бор. Машғулотларда ҳам астойдил меҳнат қилиб, мухлисларимизни ёрқин ўйинларимиз билан хушнуд этишни мақсад қилганмиз. Ўйлайманки, шу туфайли ижобий натижаларни қайд этиб келмоқдамиз.\n- Ютуқларда Мустафо Байрамовнинг хиссаси қанчалик бўляпти?\n- Мустафо Жиферович ажойиб мутахассис. Негаки у спортчини руҳини кўтаришни жуда яхши билади. Мисол учун ўйиндан олдин "сен шунга қодирсан" деб бир киши гапирса, шу ишни амалга оширишга интилар экансиз. Устозимиз "сен ундан зўрсан" деб кишини кайфиятини, ўз ишига бўлган иштиёқини оширишни яхши билади. Футболчиларга ҳам ҳеч қандай ёмонлиги йўқ, машғулотларда ҳам кулишиб, яхши шуғуллантиради. Табиийки, жамоани ҳам кайфияти аъло даражага кўтарилади. Мустафо Байрамов қаттиққўлликни ҳам хаддан ташқари ошириб юбормайди. Ўзлари ҳам футболчи бўлганликлари учун шогирдларини тушунадилар. Бундай мураббий қўл остида тўп сураётганимиз ҳам "Навбаҳор"-га ёрдам берди деб ўйлайман. Келгусида ҳам мураббий ишончини оқлашга ҳаракат қиламиз.\n- Ўйинингиз очилиб боряпти. Хабаримиз борки, "Пахтакор" аъзоси сифатида наманганликлар таркибида ижара асосида тўп суряпсиз. Мухлислар суюклисига айланиб қолганингиз ҳам сир эмас. Кейинчалик ҳам фаолиятингизни Наманганда давом эттиришни истармидингиз?\n- Иложи бўлса Наманганда қолиб, фаолиятимни шу ерда давом эттирсам деган ниятдаман. Мухлислар олдида юзимизни ёруғ қилиб, жамоа шарафини ҳимоя қилишни хоҳлайман. "Пахтакор" билан ўртадаги шартномага тўхталадиган бўлсам, пойтахтликлар билан ўзаро келишувимиз 2016 йилгача амал қилади. "Пахтакор" мураббийлари ўтган йили таркибга жалб этишганди. Лекин, иккинчи даврада "Навбаҳор"да фаолият олиб борганим туфайли бу ерда қолишни ўзим истадим.\n- "Навбаҳор" таркибида майдонга тушаётган энг ёш ўйинчисиз. Ёши каттароқ жамоадошларингиз Сизга маслаҳатлар беришадими?\n- Бўлмасамчи?! Жуда ҳам кўп маслаҳатлар бериб туришади. Айниқса Абдумажид Тоиров, /айрат Жўраев, Рўзимбой Аҳмедовлар керакли кўрсатмаларни бериб туришади. Барибир барча хато қилади. Шундай пайтларда "майли, ҳечқиси йўқ, ёшсан. Бунақаси ҳам бўлиб туради" деб ўгитлар бериб туришади. Ҳар бир ўйиндан кейин ҳам ўз устимда ишлашим кераклигини уқтириб туришади. Мисол учун бирор-бир ўйинда чарчаб қолсам, ёки кўпроқ ишлаб юборсам қимматли маслаҳатларини аяшмайди. Кўпроқ Абдумажид Тоиров кўсатмалар бериб турадилар. Балки ёшлигимгадир, лекин уларга қарши чиқолмайман ва сабоқни тўғри қабул қиламан. Нима бўлганда ҳам уларни тажрибаси менга нисбатан кўпроқ.\n- "Навбаҳор"ни "юраги" деб кимни кўрсатган бўлардингиз?\n- Юқорида айтиб ўтган футболчилар: Абдумажид Тоиров, /айрат Жўраев, Рўзим Аҳмедов, Денис Романенколарга шундай таъриф берса бўлади.\n- Бу йилги мавсум хақида қандай фикрдасиз?\n- Ўзингизга маълум, бу йилги чемпионатни омадсиз бошладик. Аммо, кўз тегмасин, мана тўрт учрашувдан буён мағлубият нималигини билмай келяпмиз. Назаримда бу йилги "Навбаҳор"нинг савияси ўтган йилги жамоага қараганда анча ошган. Клубнинг янги раҳбарияти ҳам олдинги мавсумдагиси билан солиштирганда анча самарали иш юритмоқда. Барча шароитлар футболчилар учун яратиб бериляпти.\n- Сизнингча бу йил чемпион бўлишга қайси жамоанинг имкониятлари кўпроқ?\n- "Локомотив" ва "Бунёдкор" чемпионлик учун асосий даъвогар бўлса керак. Уларда бунинг учун имкониятлар кўпроқ. "Пахтакор" эса бир текис ўйин кўрсата олмаяпти.\n- Ҳар ой ойнинг энг яхши мураббий ва футболчиларини аниқлаб келинаётганидан хабарингиз бўлса керак. Март ойида Миржалол Қосимов ва Фарҳод Тожиевлар ўз номинацияларида ғолиб бўлишди. Апрель ойида Сизнингча кимлар кучли бўлишди?\n- Мураббийлар орасида Мустафо Байрамовни тавсия қилган бўлардим. Футболчилардан билмадим...\n- Шу ўринда мухлисларимизга футболга кириб келганингиз хусусида ҳам гапириб берсангиз.\n- Миллионлар ўйинига саккиз ёшимдан бошлаб меҳр қўйганман. Дадам биринчи мураббийим "Навбаҳор" ёшларига устозлик қилган Александр Лян олдига олиб борганлар. Шундан сўнг футболга қизиқишим янада ортганидан ҳатто мактабга ҳар боргим келмасди. Шу сабабдан ёшлигимдан фақат футбол хақида ўйлайдиган бўлиб қолганман.\n- "Пахтакор"га қандай бориб қолгансиз?\n- Тошкентда 2006 йили ёшлар ўртасида Ўзбекистон чемпионати ўтказилганди. Мусобақада "Навбаҳор-Умид" футбол мактаби жамоаси сафида қатнашдим. Ҳаракатларим туфайли мутахассислар эътиборига тушдим. Жамоамиз эса фахрли иккинчи ўринни эгаллаган. Финалда "Пахаткор"га имкониятни бой бериб қўйгандик. Шундан сўнг Самвел Бабаяннинг ўзи келиб, тошкентликлар сафига ўтишни таклиф қилган. У пайтда ёш бола бўлганим учун мураббий ва ота-онамдан сўрашим кераклигини айтгандим. Мураббий ва ота-онам қаршилик билдиришмагач ва шу йилнинг ўзида "Пахтакор" академиясига қабул қилинганман.\n- Футболчи бўлишингизда демак отангизни ўрни катта бўлган. Спортчи бўлишингизга тўсқинлик қилганлар ҳам бўлганми?\n- Аввалига ойим футболчи бўлишимга қаршилик кўрсатдилар. Аммо, кейинчалик Тошкентга кетганимдан сўнг уларда менга нисбатан ишонч пайдо бўлди. Футболчи бўлишимга ишонч ҳосил қилганлар.\n- Футболчи бўлмаганингизда қайси касбни танлардингиз?\n- Бошқа касбда ўзимни асло тасаввур қилолмайман.\n- Қайси жамоаларга мухлислик қиласиз ва севимли ўйинчингиз ким?\n- Испаниянинг "Барселона" клубига мухлислик қиламан. Футболчилардан эса Андрес Иньестани ўйинларини завқ олиб кузатаман. Ушбу ўйинчининг ўйини менга жуда манзур бўлади.\n- "Барса"ни Европа Чемпионлар лигаси финалига чиқа олмаганидан хафа бўлгандирсиз?\n- Ҳа, каталонияликларни "Бавария" тўсиғидан ўта олишмаганидан бироз хафа бўлдим. Жамодошларим ҳам ҳазил тариқасида мени бу билан "табриклашди". Шу жумладан, "Милан"га ишқибозлик қиладиган Тимур Султонов ҳам. "Барса" италияликларни жавоб ўйинида 4:0 ҳисобида енгганидан сўнг уни ҳам энди хумори чиқди. "Реал" тарафдорларидан биринчи навбатда Азимжон Аҳмедов ҳам илиқ сўзлар билан муборакбод этди (кулади). "Бавария"га мухлислик қиладиганлар орасидан "Навбаҳор"да Собир Ҳамидов бор.\n- Футболдан ташқари бўш вақтингизда нималар билан шуғулланасиз?\n- Бўш вақтларимда асосан ўртоқларим билан кўришиб, улар билан чойхонада мулоқот қуришни хуш кўраман. Шунингдек катта теннис ўйнашни ҳам ёқтираман.\n- Келажакдаги орзуларингиз қандай?\n- Энг аввало келажакда яхши футболчи бўлиб етишиш, миллий терма жамоамиз сафида юртимиз шаънини ҳимоя қилмоқчиман. Ўзбекистон байроғини жаҳон чемпионатларида бутун дунёга танитишни орзу қиламан.


Тошкентнинг қадимий 12 та дарвозаси қайта тикланади – Газета.uz\nТошкентнинг 12 та дарвозаси.\nФото: Кадастр агентлиги / Facebook\nLotinchada 4 феврал 2021, 18:54 Жамият\nАввалроқ 2021 йилги давлат дастури қабул қилингани ҳақида маълум қилган эдик. Ушбу дастур лойиҳаси муҳокамаси давомида 4 мингга яқин таклиф келиб тушган. 49 та таклиф бўйича концептуал ҳамда 100 дан ортиқ таҳририй ўзгартириш ва қўшимчалар киритилган.\n«Газета.uz» мухбири хабар беришича, улар қаторида фуқаро Фируза Хусаинованинг Тошкент шаҳрининг қадимий 12 та дарвозасини қайта тиклаш ва туризм масканига айлантириш борасидаги таклифи ҳам қабул қилинган. У давлат дастурига алоҳида банд тариқасида киритилган.\nШунга кўра, 12 та дарвозанинг тарихий кўринишлари асосида улар қайта тикланади. Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси эса дарвозаларни туризм намойиши объектларига киритади ва туристларни жалб қилади.\nМазкур мақсадларга маҳаллий бюджет ҳамда ҳомийлар, ташаббускорлар маблағлари йўналтирилади. Чора-тадбирларни амалга ошириш муддати 1 июнь этиб белгиланган.\nМаълумот ўрнида, XVIII асрда Тошкентни босқинчилар ҳужумидан ҳимоя қилиш мақсадида унинг атрофи 8−20 метр баландликдаги девор билан ўралган. Деворнинг 12 жойига тонгда очилиб, шомда ёпиладиган дарвозалар ўрнатилган.\nБу дарвозалар ўрни Бешёғоч, Кўкча, Камолон, Қашқар, Самарқанд дарвоза каби ном остида ҳам халққа яхши таниш. Ҳар бир дарвоза калитида тегишли дарвозанинг номи ва калит ясалган йил ёзилган.\n1865 йил июнь ойида Тошкент Россия империяси томонидан босиб олингач, подшо ҳукуматига тобелик рамзи сифатида 12 та дарвозанинг рамзий олтин калитлари шошилинч равишда ясалиб, подшо маъмурларига топширилган. Калитлар Санкт-Петербургга олиб кетилиб, ҳарбий музейда сақланган.\nУстоз Яҳё Ғуломовнинг маълумотларига кўра, мазкур олтин калитлар Тошкентнинг пичоқчилик маҳалласида яшовчи Абдураҳмон исмли заргар томонидан ясалган экан.\n1933 йил 14 июнда тарихий тўртта рамзий калитлар Ўзбекистонга қайтариб берилган.\nКалитларнинг фақат биттаси Ўзбекистон тарихи давлат музейида, қолган 11 таси эса Ўзбекистон ТИВ миллий банкида сақланмоқда.\n1890 йилда Тошкентда янги шаҳар барпо этила бошланган. Шаҳар кенгайиб борган сари, Тошкентнинг тарихий дарвозалари аста-секин бузиб ташланган. Унинг айрим дарвозаларигина тарихий обида сифатида Фанлар академиясининг Тарих музейида сақланмоқда.\n#12 та дарвоза\n2021 йилги давлат дастури қабул қилинди 3 феврал 2021, 21:03


ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ОЛИЙ СУДИЎҒИРЛИКДА АЙБЛАНГАН КЕЛИН КАССАЦИЯ СУДИ МАЖЛИСИДА ОҚЛАНДИ from\nЎҒИРЛИКДА АЙБЛАНГАН КЕЛИН КАССАЦИЯ СУДИ МАЖЛИСИДА ОҚЛАНДИ\nПрезидентимиз Шавкат Мирзиёевнинг Олий Мажлисга йўллаган Мурожаатномасида биргина 2019 йилда 859 нафар фуқарога нисбатан оқлов ҳукми чиқарилганининг эътироф этилиши барча судьялар каби менинг ҳам кўнглимни фахру ифтихорга тўлдирди. Чунки 2019 йилда жиноят ишлари бўйича Фарғона вилоят суди томонидан оқланган 27 нафар шахснинг 12 нафарига дахлдор жиноят ишларини кўриб чиқишда бевосита иштирок этганимдан мамнун бўлдим.\nФикрларимнинг исботи тариқасида ана шу жиноят ишларидан бирига эътиборингизни қаратмоқчиман. Фарғона шаҳрида яшовчи Умида Абдуллаева бундан 4 йил муқаддам Комил Абдуллаевга турмушга чиққанида кунлардан бир кун қайнонаси ва эрининг қариндошлари томонидан ўғирликда гумонланиши ва айбланишини қаёқдан билибди, дейсиз?\nАммо бахтсизликни қарангки, охир-оқибат шундай бўлди. Яъни аввалига овсини, сўнг қайнонаси, кейинчалик эса, бошқа қариндошларининг тилла тақинчоқлари йўқолгач, Умидадан гумонсирашди. Натижада Фарғона шаҳар ички ишлар бўлими томонидан унга нисбатан жиноят иши қўзғатилиб, тергов ҳаракатлари олиб борилган. Бироқ тергов фақат бир мақсадга — У. Абдуллаевани айблашга қаратилган. Охир-оқибат жиноят ишлари бўйича Фарғона шаҳар судининг 2019 йил 10 июндаги ҳукмига биноан, Умида Абдуллаева Жиноят кодексининг 169-моддаси 3-қисми «а» банди билан айбдор деб топилган. Суд ҳукмида қайд этилишича, 2016 йил октябрь ойида овсини Гўзал Каримованинг ётоқхонасидан бир дона 560 000 сўмлик аёллар тилла узуги, 2016 йил 23 декабрь куни қайнонаси Жамила Тошпўлатованинг ётоғидан бир дона 1 200 000 сўмлик тилла узук ва 100 000 сўмлик эркаклар кумуш узуги, 2016 йил 28 декабрь куни эса, тикувчи Мадина Бобоеванинг уйидан 1 800 000 сўмлик тилла узук, 2017 йил 1 март куни қариндоши Дилноза Тошматованинг ётоқхонасидан сирға, турли узуклар, балдоқ, билакузук сингари 12 140 000 сўмлик тилла тақинчоқлар, 2017 йил май ойида яна 2 нафар қариндоши — Муқаддас Мирзаолимованинг уйидан 12 280 000 сўмлик тилла тақинчоқлар ҳамда Назира Абдуллаеванинг ётоғидан 5 240 000 сўмлик узук, балдоқ, тилла занжир каби қимматбаҳо буюмлар йўқолади.\nҚайнонаси ва қариндошлари буларнинг барчаси учун Умидани ўғирликда айблашади. Бинобарин, суд унга нисбатан 5 йил муддатга озодликдан маҳрум этиш жазоси тайинлаб, Жиноят кодексининг 72-моддасига биноан, ҳукм шартли ҳисобланиб, У. Абдуллаева суд залида қамоқдан озод этилган. Аммо…\nАммо Умида содир этилган ўғирлик ёки тилла тақинчоқларнинг йўқолишига умуман дахли йўқ экани, тергов органи ва суд томонидан асоссиз айбланганини маълум қилди ҳамда оқлов ҳукми чиқаришни сўраб, кассация шикояти билан мурожаат қилди.\nЖиноят ишини кассация инстанциясида кўриш жараёнида тергов органи ва биринчи босқич суди томонидан Жиноят-процессуал кодексининг ҳамда Олий суд Пленумининг тегишли қарори талаблари бузилгани аниқланди. Яъни суд жиноят содир этилишида ким айбдорлиги ва у билан боғлиқ барча ҳолатларни текширмасдан, иш бўйича исботланиши лозим бўлган ҳолатларни синчковлик билан, ҳар томонлама, тўлиқ ва холисона текшириб чиқмасдан аёлни асоссиз равишда айблаган. Хусусан, жиноят ишида Умиданинг онаси Ойшахон Мўминованинг тушунтириш хати мавжуд. Бояқиш она ўз тушунтиришида тилла тақинчоқларни қизи ўғирлагани ва уларни шаҳар марказидаги тилло бозорида сотиб, эҳтиёжи учун ишлатиб юборганини маълум қилиб, ўғирланган тақинчоқларнинг баҳосини тўлашга ваъда берган. Бироқ О. Мўминова суд мажлисида эркак қудаси «Агар милицияга хабар берсак, қизингизни қамаб уришади» деган гапидан қўрқиб тушунтириш хати ёзиб берганини билдирган.\nТергов жараёнидаги тушунтириш хатида Умида Абдуллаеванинг ўзи ҳам буни тан олган. Лекин ҳужжатларда ундан тушунтириш хати олган ходимнинг исм-шарифи, санаси кўрсатилмаган. Қолаверса, У. Абдуллаева лотин алифбосида таҳсил олгани ҳолда тушунтириш хатини кирилл алифбосида ёзган. Шунингдек, М. Сиддиқжонов ва Д. Сиддиқжоновалар фақат бир марта Умидадан оқ кўзли узук, никоҳ узуги сотиб олишганини терговчининг кўрсатмаси билан ёзишгани, судланувчи тилла тақинчоқни тортишиб-талашиб, қаттиқ савдолашиб сотгани, одатда, ўғрилар тилла буюмларни тортишмай сотиб кетиши ҳақида гувоҳлик беришган. Бунинг устига хўжайини Комил Абдуллаев ҳам У. Абдуллаева тиллафурушларга ўғирланган тилла зиракларни эмас, балки онасига тегишли оқ кўзли узукни сотгани, ўша пайтда унинг ёнида турганини маълум қилган.\nБундан ташқари тергов жараёнида Умидадан 600 АҚШ доллари ва 1 500 000 сўм далилий ашё сифатида олингани, булар сотилган тилло тақинчоқларнинг пули эканлиги баённомада акс эттирилган.\nАйбланувчи эса, онаси Россияда ишлаётган пайтда ўзига 800 АҚШ доллари юборганини билдирган. Бироқ Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг Фарғона вилоят бош бошқармаси 2017 йил 31 мартга қадар У. Абдуллаева номига Россия Федерациясидан 800 АҚШ доллари юборилмагани ҳақида 10-31/620-сонли маълумотнома берган. Умида эса, пуллар 2017 йил апрель ойида юборилганини, уни «Трастбанк» ХАБ Фарғона филиали орқали олганини маълум қилган. Шу боис, кассация судлов ҳайъати банк филиалига сўровнома юборган. «Трастбанк» ХАБ Фарғона филиалининг 2019 йил 12 сентябрдаги 01-05/348-сонли маълумотномасида Умида Абдуллаева номига 2017 йил 21 апрелда Россия Федерациясидан 800 АҚШ доллари келиб тушгани билдирилган.\nОлий Суд Пленумининг 2018 йил 24 августдаги «Далиллар мақбуллигига оид жиноят-процессуал қонуни нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида»ги қарори 9-бандида жабрланувчи, гувоҳнинг фараз, тахмин, миш-мишларга асосланган кўрсатмалари, шунигдек, жабрланувчи, гувоҳ ўзининг хабардорлиги манбасини айтиб бера олмаган ёки айтишни хоҳламаган ҳолларда бу далил мақбул эмас деб топилиши ҳақида тушунтириш берилган.\nБундай ҳолатда эса, шахсни ўғирлик жинояти билан айблаб бўлмайди. Ана шу асосларга таянган суд жиноят ишлари бўйича Фарғона шаҳар судининг 2019 йил 10 июндаги ҳукмини бекор қилиб, Умида Абдуллаевани айбсиз деб топди ва оқлов ҳукми чиқарди.\nНатижада туҳматга учраб, ўғирликда айбланган келиннинг юзи ёруғ бўлди.\nМазкур мақолани тайёрлаш жараёнида Умида Абдуллаева билан суҳбатлашдик.\n— Менга қилинган ноҳақлик туфайли жуда кўп азоб чекдим. Онамнинг эса, қон босими ошадиган бўлиб қолди. Бироқ қайнона-қайнотам келинлик сепларимни ҳам тўлиқ қайтариб бермади. Шуларни инобатга олиб, 2020 йил 11 февраль куни моддий ва маънавий зарарни ундириш юзасидан фуқаролик ишлари бўйича Фарғона туманлараро судига даъво ариза киритдим, — дейди у.\nАлбатта, суд унинг даъво аризасини қонуний тартибда кўриб чиқади.\nШуни алоҳида таъкидлаш лозимки, давлатимиз раҳбарининг ташаббуси билан бу борадаги эзгу ишлар кўлами 2020 йилда янада кенгаяди. Зеро, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилиш судлар фаолиятининг бош мезонидир.\nмехмонлар – 341


Оиламга қандай имтиёз бор? – MEHRTILSIMI.uz\nСаламат Авезов 03.10.2019\tFikr bildirganlar yo’q 7 576 кўрилди\nИмтиёзларнинг турлари кўп. Сизга айнан қайси йўналишда кўпроқ имтиёзлар зарурлиги ҳақида аниқ ёзсангиз яна ҳам тўлиқ жавоб берган бўлар эдик.\nМасалан, маҳалладан нафақа олишда оилангиз устун ҳуқуқга эга. Вазирлар Маҳкамасининг 2013 йил 15 февралдаги қарори билан Кам таъминланган оилаларга ижтимоий нафақалар ва моддий ёрдам тайинлаш ва тўлаш тартиби тўғрисидаги Низом тасдиқланган. Унга кўра, ногирон боласи (болалари) бўлган оилалар моддий ёрдам олишда устун ҳуқуқга эга.\nШунингдек, 2019 йил 1 августдан бошлаб:\n‒ II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахсларнинг ногиронлик пенсиялари энг кам миқдори ёшга доир энг кам пенсиянинг 50 фоизидан 75 фоизига оширилди;\n‒ II гуруҳ ногиронлиги бўлган ёлғиз шахслар – пенсионерларнинг пенсияларига устама миқдори энг кам иш ҳақининг 50 фоизидан 75 фоизига оширилди.\n2019 йилнинг 1 августидан I гуруҳ ногиронлик нафақаси, шунингдек, 16 ёшдан катта болаликдан I гуруҳ ногиронлик нафақаси олувчиларга ҳар ойда энг кам иш ҳақининг 25 фоизи миқдорида қўшимча тўлов жорий қилиниши белгиланган.\nШунингдек, солиқ соҳасида ҳам 1- ва 2-гуруҳ ногиронларига имтиёзлар мавжуд.\nAvvalgi Avvalgi sahifa: Ногиронга солиқдан имтиёз борми?:\nKeyingi Keyingi sahifa: Имконияти чекланган ёшлар ўртасида спорт турлари бўйича мусобақа ўтказилди\nShu hafta: 1775\nShu oy: 5885


06 | March | 2015 | TURONZAMIN-Jahongir Muhammadning nashri\nЯқингинада ўтган кунлар: “ХАЛҚ СЎЗИ” (Давоми-2)\nЖаҳонгир Муҳаммаднинг шахсий архивидан олинган бу суратда таниқли адиб(марҳум) Аҳмаджон Мухторов (ўнгдан иккинчи).\nАбулқосим МАМАРАСУЛОВ: 1990-91 ЙИЛЛАР\n1990 йил 20 ноябр.\nЭрталаб Тошкентга, “Ёшлик” журнали бош муҳаррири Ғаффор Ҳотамов ҳузурига бордим. Маслаҳатчилар: “Халқ сўзи” катта газета бўлиб, ҳатто чет элларда ҳам ўз мухбирига эга бўлади. Газетада уч юзга яқин одам ишлайди. Абулқосимга ўхшаган вилоят мухбирлари бош муҳаррир ҳузурига олти ойда бир кирмай, кўринмай, бир ойда бир-иккита мақола ёзиб, чиқариб, ўйнаб, ижодини қилиб юраверади, ўтса, жуда яхши бўлади, дейишипти. Continue reading →\nУни халқ душмани сифатида айблашмади. Совет ҳокимияти учун қилган ва ўз виждонини ҳануз қийнаб юрадиган бир «хизмат»ни ҳисобга олишди шекилли. Аммо ўзига яраша мол-давлати бўлганидан, қулоқ қилиб беш йилга қамашди. Бу жазо ҳолва экан. Гарчи ҳалол йўл билан топган эса-да, бой деса дегулик эди: қўра-қўра қўйлари, омбор тўла дон-дунлари, қанча қорамолу отлари бор эди. Маҳбуслар орасида бир сигиру уч-тўрт қўй-эчки билан ҳам қулоқ қилиниб, беш-ўн йилга кесилиб келганлари борлигини кўргач ёқа ушлади. Уни халқ душманига чиқариб отиб юборишлари ҳеч гап эмасди… Continue reading →


“Прописка” бўйича муҳим янгиликлар киритилмоқда - zarnews.uz\nФуқароларга нафақат биринчи ва иккинчи даражадаги қариндошлари яшаб турган манзилга, балки уларнинг эгалигида бўлган бошқа манзилдаги уй-жой майдонига ҳам доимий рўйхатда туриш имконияти яратилмоқда. Қолаверса, эр-хотиннинг никоҳдан кейин бир йил давомида биргаликда яшаш шарти ва бир йил ичида никоҳ бекор қилинган тақдирда пропискани йўқотиш бўйича қоидалар бекор қилинмоқда.\nМазкур Қонуннинг қабул қилиниши Ўзбекистон Республикаси фуқароларининг пойтахтда доимий рўйхатга олиш тартиб-таомиллари либераллаштирилади. Муҳими, эр-хотинга улар никоҳдан ўтган куннинг ўзида яшаш жойи бўйича доимий рўйхатга қўйиш ҳуқуқини бериши муносабати билан оила мустаҳкамлигини таъминланишига замин яратади.\nҚонун сенаторлар томонидан маъқулланди, деб хабар берди Олий Мажлиси Сенатининг ахборот хизмати.\nТеглар: Сенат Прописка


Ўзбек консули 1 ойда 2,5 та аризани кўриб чиқади\nЎзбек меҳнат муҳожири ўзича Жаноб Сталин "бўлиши" мумкин, лекин консул учун у - Жаноб Ҳеч Ким.\nЎзбекистоннинг чет мамлакатлардаги дипломатик миссиялари бир ойда тақрибан икки ярим ватандошга хизмат кўрсатади.\nБу ҳисоб-китобга Ўзбекистон Республикаси ташқи ишлар вазирлиги ҳузуридаги “Жаҳон” информацион агентлиги 26 ноябр куни эълон қилган маълумотда келтирилган рақам асос бўлди.\nАгентлик хабари тафсилотлари ва унда тилга олинган ҳолатлар тўғрисида ўзбекистонликлар билдирган фикрлар билан танишинг.\n2,5 та ариза қаердан келди?\nАгентликка кўра, 2012 йилнинг 9 ойида Ўзбекистон ҳудудида ва чет элларда ҳуқуқ ва манфаатлари ҳимоясига кўмак беришини сўраб ташқи ишлар вазирлигига 1080 та ариза тушган.\nИнтернетдаги очиқ манбаларга кўра, шу кунда жаҳон бўйлаб Ўзбекистоннинг 46 та дипломатик миссияси бор.\n1080 та аризани аввал 9 ойга бўлдик: натижа – бир ойда 120 та ариза.\n120 та аризани 46 та миссияга бўлдик: тақрибан 2,5 та ариза.\nҲисоб-китоб қилар эканмиз, “Жаҳон”нинг 1080 та ариза ичида Ўзбекистон ҳудудида тушганлари ҳам бор эканлиги тўғрисидаги информациясини эътиборсиз қолдирганимизга эътибор беринг.\nДемак, Ўзбекистоннинг Москвадаги ёки Истанбулдаги консули бир ойда ўртача 2,5 та аризани кўриб чиқади. Албатта, Москвадаги консул кўпроқ, Истанбулдагиси озроқ фуқаронинг “ҳуқуқ ва манфаатлари ҳимоясига кўмак бераётган” бўлиши мумкин.\n“Жаҳон” информацион агентлигига кўра, 1080 та аризанинг ҳаммаси “ўз вақтида кўриб чиқилган ва фуқароларнинг ҳуқуқларини қайта тиклаш учун тегишли чоралар кўрилган”.\n“Жаҳон”дан яна бир-икки рақам\nШу кунда и Ўзбекистоннинг 90 минг нафар атрофидаги фуқароси мамлакатнинг чет давлатлардаги консуллик идораларида қайддан ўтган.\n2012 йилнинг 9 ойида “мажбурий меҳнат қурбонлари бўлган 54 фуқаронинг Ўзбекистонга қайтишига кўмак кўрсатилган”.\n“Жаҳон” информацион агентлигининг дипломатик миссияларнинг ватандошларга кўрсатаётган ёрдами тўғрисидаги ҳисоботи бир қарашда бошқа кўплаб маълумотлар қатори информациядай кўринади.\nБироқ Москвадаги “Мемориал” инсон ҳуқуқлари маркази вакили Баҳром Ҳамроевнинг фикрича, бу материал Ўзбекистоннинг чет эллардаги миссиялари ўз ватандошлари ташвишларига бефарқ эканлиги тўғрисидаги танқидий материалларга жавоб тариқасида эълон қилинган.\nМасалан, livejournal.com сайти ўтган ойда Ўзбекистоннинг Москвадаги элчихонаси олдида навбат кутиб турган ўзбекистонликлар тўғрисида фоторепортаж эълон қилган эди.\nОзодлик билан суҳбат чоғида Баҳром Ҳамроев “20 йилдан бери Москвада яшаб ватандошларимга ёрдам беришга ҳаракат қилиб келаман. Шу давр ичида ўзбек элчихонаси ҳибсхонага ноҳақ тушиб қолган ёки иш ҳақини ундира олмаётган бирон бир оддий ўзбекка ёрдам берганига гувоҳ бўлган эмасман” деди.\n“Ўзбек элчихонаси эшигида”\n“Фуқаро ва Ўзбекистоннинг элчихонаси” мавзуидаги воқеа-ҳодисаларни Озодлик радиоси мунтазам ёритиб келади.\nЯқиндан бошлаб эса, “Ўзбек элчихонаси эшигида” рукни остида туркум эшиттиришларни тайёрлаяпмиз.\nТуркумнинг илк эшиттиришида иштирок этган Россияга иш излаб борган 31 ёшли Нафиса Пардаева турмушга чиқмагани ҳақида маълумотнома олиш учун Москва шаҳрининг Погорелский тор кўчаси 12-уйда жойлашган Ўзбекистон элчихонасига борганини эслаб бундай деган эди:\n- Одамлар эса элчихонанинг ташқарисида, кўчанинг юзида навбат кутиб туришибди, орасида болали аёлларам бор. Дарвозахонада 4 та охранник. Ярим соат турдим навбат кутиб. Шунда ўша ерда юрган укам қатори йигитлар: "Опача ҳозир бир йигит чиқади, шунга 1 ярим минг рубл берсангиз, бир пастда справкани тўғирлаб беради", дейишди. Бу қарийб 50 доллар пул. Мен рози бўлмадим. Кейин ҳалиги бола чиқди, уларнинг пулини олди ва кириб кетди. Элчихонанинг ходими эканда у бола. Ёш, тошкентлик йигит. Парадний эшикдан чиқди, - деган эди Нафиса Пардаева Озодликнинг “Ўзбек элчихонаси эшигида” эшиттиришида.\nБу тингловчимиз ёки Баҳром Ҳамроев айтган ҳолатлар тўғрисида “Жаҳон” агентлиги материалида лом-мим дейилмаган.\nЛекин унда баъзи фойдали гаплар ҳам йўқ эмас.\n“Жаҳон” материалида келтирилган баъзи фойдали маълумотлар:\n*Ўзбекистон Республикаси конституциясида ҳар бир фуқаронинг мамлакатдан эркин чиқиш ва ватанга тўсиқсиз қайтиш ҳуқуқи кафолатланган.\n*Консуллик идораларининг асосий вазифаси чет давлатларда вақтинча истиқомат қилиб турган Ўзбекистон Республикаси фуқаролари ва ташкилотлари ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоялаш, уларга консуллик ва ҳуқуқий кўмак кўрсатишдир.\n*Ўзбекистон ташқи ишлар вазирлиги консуллик бошқармаси турли масалалар бўйича фуқароларни ва уларнинг мурожаатларини қабул қилиш ва бепул консультациялар бериш сектори фаолият юритмоқда.\n*Ўзбекистон Республикасининг фуқаролари мамлакатдан ташқарида юрар экан, ҳар доим ўз давлатининг қўллаб-қувватлаши ва ёрдам беришига ишониши мумкин.


iPhone XI ва iPhone XI Max учун аллақачон Apple A13 процессори ишлаб чиқарила бошлади - Terabayt.Uz\niPhone XI ва iPhone XI Max учун аллақачон Apple A13 процессори ишлаб чиқарила бошлади\nКупертинолик корпорация бу йилги смартфонларини ҳали сентябрда тақдим этади, аммо уларнинг айрим хусусиятлари ҳозирданоқ маълум. Жумладан, флагманларнинг бош камераси уч модулли бўлиб, квадрат блокда жойлашишини «жонли» сурат кўрсатган.\nЎҚИНГ: 2019 йилги барча iPhone’ларнинг камералари «кўринмас» бўлади!\niPhone XI ҳамда iPhone XI Max флагманлари, шунингдек ҳамёнбоп iPhone XR2 смартфонлари Apple A13 процессорлари базасида ишлайдиган бўлади. Ушбу янги авлод чипини купертиноликларга ҳамкор TSMC компанияси тайёрлаб беради. Мазкур процессор 7 нанометрлик технологик жараён асосида, EUV-литография асосида ишлаб чиқарилади.\nМанбаларга кўра, аллақачон Apple A13 чипларини ишлаб чиқариш бошланган. Айни дамда уни синов босқичида ишлаб чиқаришмоқда, аммо шу май ойининг охиригача оммавий тарзда чиқара бошлашади.\nЭслатиб ўтамиз, ҳозиргача бозорга тақдим этилган турли русумлардаги iPhone’ларни Terashop.uz интернет-дўконимизда 2 999 000 сўмдан бошланувчи нархларда сотиб олиш мумкин.\nЎҚИНГ: Сентябрда чиқадиган iPhone XI Max’ни илк суратлар ва видеода ҳар томонлама кўрамиз!\n#Apple #процессор #смартфонлар #Apple iPhone XI #Apple iPhone XI Max #Apple A13


11. Жоним Каъбам борсам сенга, юзу кўзим сурсам сенга...\nТашланган қуръа бўйича Абду Маноф ва Зуҳра ўғиллари Каъбанинг олд ва эшик тарафини, Абуддор, Асад ва Адий ўғиллари Хатим ва Хижр тарафини, Жуман ва Амир ўғиллари Яман тарафи ва Ҳажар-ул-асвад бурчагини қуришлари керак эди. Девор кўтарилиб Ҳажар-ул-асвад ҳизосига келганида келишмовчилик чиқди. Ҳар бир қабила нурли тошни ўрнига қўйишга ўзларини ҳақли деб билдилар. Шунчаликка борадиларки, Абуддор ўғиллари қон тўла идиш келтириб, унга қўлларини ботирадилар.\n-- Сарваримиз изларидан -- 11\nОдам алайҳиссалом билан Ҳавво волидамиз Маккага борганида Ҳақ таоло Байти маъмурни юборади.\nБу байт охир-оқибат самога олиб чиқиб кетилади. Одам алайҳиссалом фаришталар билан бирга Байти шарифни қура бошлайди. Албатта Байти маъмур каби жавоҳирдан эмас, қул меҳнати, тош-тупроқдан эди.\nБир ривоятга кўра, Шит алайҳиссалом ҳам Каъбаи шарифни янгидан қуради.\nКаъба Нуҳ алайҳиссалом замонидаги тўфон туфайли йўқолади. Ҳазрати Иброҳим ва ўғли ҳазрати Исмоил ўрнини топиб, янгидан қурадилар. Ортидан Амалика тоифаси, кетидан Журҳумийлар... Ва шу тариқа қурайшликларга навбат келади. Бугун сизларга шу ҳақда баён қиламиз.\nҲазрати Иброҳим қурган Каъба 9 аршин баландликда эди. Бир аршин 24 бармоқ эканини назарда тутсак, 6 метрдан бироз баланд...\nТошлар бир-бири устига терилган, қоришма ва лой ишлатилмаган. Унинг шифти ҳам бўлмайди. Жанобимизнинг боболаридан Кусай Каъбанинг деворларини янгидан ўраб, давм дарахти ва пўсти шилинган хурмо шохлари билан шифтини ёпади. Буҳурдонда уди ҳиндий (Уд дарахти) тутатган бир аёл бехосдан Каъба ёпинчиғини ўт олдириб, шифти ҳам ёниб кетади. Деворлар ҳам ҳар жойидан ёрилиб кетади.\nМакка тез-тез ёмғир ёғиб турадиган шаҳар эмас, лекин ёмғир бир бошласа, яхшигина ёғади. Тоғлардан сел келиб, йўлидаги барча нарсани оқизиб кетади. Каъба ҳам бир неча бор сув тошқинига учрайди. Деворларини мустаҳкамлаш тақозо этади.\nҚурайшликлар Каъбани янгидан қуришни истайдилар, лекин эскисини бузишга ботина олмайдилар, тўғрироғи жасоратлари етмайди. Чунки бу билан илоҳий ғазабга учрамасликларига ким кафолат беради?\nШу кунларда Византиянинг бир кемаси Жидда яқинларида қояларга урилиб ҳалокатга учрайди. Бу кеманинг юклари темир ғўла ва оқ тош эди. Якум исмли юнон меъмори булар билан Ҳабашистонда черков қурмоқчи эди. Қурайшликлар парчаланган кеманинг юкларини сотиб олиб, Якум билан келишадилар. Маккада бир дурадгор бор эди, у билан ҳам келишадилар.\nБутун қабилалар иншоот қурилишида иштирок этишга хоҳиш билдиришади. Келишмоқчилик бўлмасин деб қуръа ташлайдилар. Ҳар ким ўз ҳиссасига тушган майдонда иш бошлайди. Шундай қилиб қабилалар ораси кимўзарга қизғин иш бошланиб кетади.Қуръа бўйича, Абд-и Маноф ва Зуҳраўғиллари Каъбанинг олд ва эшик тарафини Абуддор, Асад ва Адий ўғиллари Хатим ва Хижр тарафини, Жуман ва Амир ўғиллари Яман тарафи ва Ҳажар-ул-асвад бурчагини қуришлари керак эди.\nШу кунларда Каъбаи шарифга келадиган ҳадялар сақланаётган ўрага бир катта илон жойлашиб олади. Боши таканинг бошига ўхшарди, яқинлашганларга таҳдид соларди. Қурайшликлар “Ё Рабби, байтинг қайтадан қурилишига рози бўлсанг, бизни бу илондан қутқар” деб ёлворадилар. Шунда кўкда бир овоз эшитилди. Бургутдан каттароқ бир қуш учиб келиб, илонни панжасида тутиб ҳавога кўтарилади. Ажёддан ўтиб, илонни Хажунга ташлайди. Бу илон ерга тушиши билан ер ютиб юборади. Демак, Каъбани таъмирлашга Аллоҳу таолонинг розилиги бор. Зудлик билан ишга киришадилар, ёшу-қари барчаси меҳнат қиладилар. Эркаклар тош ташир, аёллар лой қорардилар. Ўзаро ёрдам пул йиғадилар. Лекин фуҳшдан, қимордан ва фоиздан келган пулларни асло аралаштирмайдилар.\nАввало эски деворларни қулатиш керак эди. Лекин бунга қўл урган одам азобга дучор бўлмайдими?\nВалид бин Муғира “Мен ёшимни яшаб бўлган, қарияман” деб Каъбанинг устига чиқади. Қўлидаги чўкач билан тошларни кўчириб, ерга ташлай бошлайди. Сўнгра барчаси бирин кетин ишга киришишади. Ҳазрати Иброҳим қурган пойдеворгача келадилар. Пойдеворда бир-бирига ёпишиб кетган йирик яшил тошлар бор эди. Ҳар бири туядек келиб, ўттиз одам биргалашиб кўтара олмас эди. Қурайшликлардан бири қўлидаги чўкач билан тошлардан бирини ўрнидан қўзғатмоқчи бўлганида ер силкиниб, чақмоқлар чақади. Шундан маълум бўладики, пойдеворни бузишга изн йўқ. Байтни шу пойдеворнинг устига қурадилар. Хомашё камлигидан Каъба деворлари эски ўрнига нисбатан бироз ичкарироқдан қаланади. Шунинг учун тавоф қилаётганлар бунга эътибор беришлари керак.\nКаъба эшиклари Журҳум ва амаликаликлардан бери доим ер баробарида эди. Лекин Абу Хузайфа бин Муғира “Келинглар, эшикни баландроқ қурамиз. Ҳам сел сувлари кирмайди, ҳам киритишни истамаган кишиларимизни пиллапоядан пастга итариб юборамиз” дейди. Агар Жанобимизнинг қўлида бўлса, Каъба эшикларини пастроқ туширтириб, шарқ ва ғарб тарафидан ер баробарида иккита алоҳида эшик қурдиртирарди. Хижрда қолдирилган қисмини ҳам Байтуллоҳга қўшарди. Чунки Иброҳим алайҳиссалом даврида шундай эди.\nҚайси бурчак қайси шаҳарга?\nКаъбаи муаззаманинг тўрт бурчагини тўрт рукн дейишади. Шомга қараб турганига “Рукн-и Шомий”, Бағдодга қараб турганига “Рукн-и Ироқий”, Яман тарафидагига “Рукн-и Яманий”, жанубий шарқдаги тўртинчи бурчакка “Рукн-и ҳожар-ул-асвад” дейилади. Каъба эшиги билан Ҳожар-ул-асвад орасидаги қисм мултазамдир.\nКаъбанинг шимолий девори устида “Олтин тарнов” бор. Масалан Туркияда намозга турганлар Каъбанинг шу тарафига йўналишади. (Туркистонлик намозхонлар эса “Рукн-и Ироқий” бурчагига йўналишади.) Тарнов ҳизосида ярим ой шаклидаги деворча жой олган. Каъбаи муаззама билан ярим ой шаклидаги девор орасида қолган жойга “Хатим” дейилади. Тавоф этаётганда Хатимнинг ташқарисидан айланиш керак. Ҳазрати Оиша баён қилади:\nКаъбаи шариф ичида намоз ўқишни жуда истардим. Расулуллоҳ мени қўлимдан тутиб, Хижрга киритди.“Байтуллоҳга киришни истаган вақтингда намозни Хижрда ўқи. Бу ер муҳаққақ Байтуллоҳнинг бир парчасидир”деб марҳамат қилдилар.\nОдил ҳакамнинг гўзал ҳукми\nДевор Ҳажар-ул-асвад ҳизосига келганида келишмовчилик чиқди. Ҳар бир қабила нурли тошни ўрнига қўйишга ўзларини ҳақли деб биларди. Шунчаликка борадиларки, Абуддорўғиллари қон тўла идиш келтириб, унга қўлларини ботирадилар. Ўлгунларича аҳдларидан қайтмасликларини билдирдилар.\nМакканинг қарияси Валид бин Ал Муғира уларни бир жойга тўплайди. “Эй қурайшликлар, рози бўлсангиз, Шайба эшигидан ким биринчи кирса, шу киши ҳакам бўлсин, шунинг қарорига бўйсунамиз!” дейди. Бу барчага маъқул тушади. Ҳаммалари кўзларини эшикка тикиб кутадилар ва...\nШунда эшикдан Сарвари олам кўринадилар, бу вақтда ҳали 35 ёшида эди. Нурли юзини кўрганлар роҳатланиб, қиличларини қинига соладилар. “Бўлди, У аминдир, тўғрисўздир, аслзода, зариф ва ҳурматли кишидир. Унинг ҳукмига розимиз” дейишади. Масалани тушунтиришгач, Жанобимиз чопонларини ечиб ерга тўшайди. Ҳожар-ул-асвадни муборак қўллари билан унинг устига қўядилар. Сўнгра “Ҳар бир қабила биттадан вакил чиқарсин” дейди. Уқба бин Робиа, Абу Хузайфа, Валид Ал Муғира ва Адий бин Қайс олдинга чиқадилар. Ҳабибуллоҳ чопонининг тўрт учини қабиланинг тўрт вакилига тутқазади. Биргаликда кўтариб, олиб борадилар. Жанобимиз тошни олиб, ўз жойига қўяди. Зичлаштириш учун бир тош керак бўлганида Наждли бир чол тош узатади. Ҳабибуллоҳ уни эмас, ҳазрати Аббос узатган тошни олади. Наждли қария “Шу қавмга ҳайронман. Ёш томонидан энг кичигини, мол томонидан энг фақирини ўзларига раис қилиб олишибди-я. Яна унинг хизматига қўл қовуштириб туришларини-чи” деб минғирлашни бошлайди. Бу қария аслида шайтон эди. Бундан кейин мусулмонлар қаршисига шайтон ҳамиша наждлик қария (шайхи наждий) кўринишида чиқади.\nМеъмор Якум бир тош, бир тахта ишлатиб, каркасни бир-бирига боғлайди. Бу иншоот тарзи қурайшликларга ҳам жуда маъқул тушади. Баландлигини 9 аршиндан 18 аршингача кўтарадилар. Меъмор “Томи қуббали бўлсинми ёки текисми?” деб сўрайди. Ўйлаб-ўйлаб текис қилишга қарор қилишади. Каъбанинг ичига олти устун қўйиб, девордан деворга тўсин соладилар. Устига тахтадан том қилиб, ичидан томга зинапоя қиладилар. Томни бироз нишаброқ қилиб, тарновга боғлайдилар. Шифтни, устунларни ялтироқ билан безатадилар. Омонатларни ичкарига киритиб, қулфли эшик ўрнатадилар. Каъбанинг устига Яман буридидан бир ёпинчиқ ёпадилар.\nУ вақтлар Каъбанинг атрофида бир очиқ майдон бўлар, маълум бир масофадан кейин уйлар бошланарди. Халифа Умар атрофидаги уйларни сотиб олиб, буздиради. Каъбанинг атрофини бир метр баландликдаги девор билан ўратади. Шу тариқа Масжидулҳарам ташқи оламдан ажралади.


Иордания элчиси Ўзбекистондаги фаолиятини якунламоқда\nСолиҳ Аҳмад ал-Жаварнеҳ Ўзбекистонда самарали фаолият юритишида қулай шароитлар яратилгани учун миннатдорлик билдирди.\n2020 йилнинг 18 сентябрь куни Ўзбекистон ташқи ишлар вазири Абдулазиз Комилов мамлакатда дипломатик миссиясини якунлаётган Иордания Ҳошимийлар подшоҳлигининг фавқулодда ва мухтор элчиси Солиҳ Аҳмад ал-Жаварнеҳни қабул қилди.\nТИВ хабарига кўра, суҳбат давомида сиёсий, савдо-иқтисодий ва маданий-гуманитар соҳаларда, шунингдек, БМТ ҳамда Ислом ҳамкорлик ташкилоти ва бошқа тузилмалар доирасидаги икки томонлама ҳамкорликнинг ҳолати ҳамда истиқболлари кўриб чиқилди.\nҚайд этилганидек, иқтисодий ва инвестициявий алоқаларни фаоллаштириш, ўзаро савдо ҳажмини оширишга устувор аҳамият қаратилмоқда. Хусусан, томонлар икки давлат ўртасида Ишбилармонлар қўшма кенгашини тузиш бўйича фикр алмашдилар.\nУчрашув якунида вазир элчининг Ўзбекистон ва Иордания ўртасидаги кўп қиррали муносабатларни изчил ривожлантиришга қўшган шахсий ҳиссасини юқори баҳолади.\nСолиҳ Аҳмад ал-Жаварнеҳ, ўз навбатида, Ўзбекистонда самарали фаолият юритишида қулай шароитлар яратилгани учун миннатдорлик билдирди.\n07:54 / 11.09.2020\nИорданиядаги ҳарбий базада кучли портлашлар содир бўлди\n22:58 / 13.08.2020\nОзарбойжоннинг Сербиядаги элчиси ҳибсга олинди