Абдулла Орипов тобути нега Ўзбекистонга етиб келмади? | Мулоҳаза қила оладиганлар учун.\nАбдулла Орипов тобути нега Ўзбекистонга етиб келмади?\nНоябрь 9, 2016 от mulohaza в Кун нафаси // 0 Комментариев\n5 ноябрь куни Америкада вафот этган Ўзбекистон Халқ шоири Абдулла Ориповнинг жасади ҳали ҳамон Америкада, деб хабар қилди Спутник Ўзбекистон нашрига Ўзбекистоннинг АҚШдаги элчихонаси вакили.\n«Шоир Абдулла Ориповнинг жасади Америка қўшма Штатлари Техас штати Хьюстон шаҳрида», — деб аниқлик киритди суҳбатдош.\nВакилнинг сўзларига кўра, Ўзбекистон Республикаси консули айни дамда Хьюстон шаҳрига йўл олган.\n«У шоир жасадини ватанига жўнатиш масаласини ҳал этишда ёрдам бермоқда», — деди у. Эслатиб ўтамиз, илгарироқ Абдулла Орипов жасади солинган темир тобут душанба куни Ўзбекистонга етиб келиши хабар қилинган эди. Аммо ҳужжатларда юзага келган аллақандай муаммолар туфайли шоир жасади ҳали ҳамон Ўзбекистонга олиб келингани йўқ.\nМақола 3 599 марта ўқилган\tКомментировать Отменить ответ\tВаш электронный адрес не будет опубликован.КомментарийИмя*


“Бирлик”, Обама ва МакКейн - «HARAKAT» XABAR AGENTLIGI :: Independent News Agency Harakat. Узбекистан, новости Узбекистана, политика Узбекистана, оппозиция Узбекистана\n“Бирлик”, Обама ва МакКейн\nАҚШда бўладиган президент сайлови ҳал қилувчи босқичга кирди. Ҳар доим бўладигандек, ҳеч ким билмайдиган майда партиялар ҳам номзод кўрсатишса керак. мустақил номзодлар ҳам чиқиши мумкин, аммо асосий икки партиянинг номзоди маълум бўлди ҳисоб. Чунки, демократларларнинг бошланғич сайловларини (праймеризларини) Барак Обама, республикачиларнинкини Жон МакКейин ютди. Демак, партияларнинг август охири ва сентябрь бошида бўладиган қурултойларида бу икки киши расмий номзод мақомини олади. Бундан кейинги кураш уларнинг ўртасида бўлади.\nДунёга таъсир кучи энг кўп бўлган бу мамлакатдаги президент сайлови ҳамманинг диққат-эътиборини ўзига тортаётгани табиий нарса. Аммо, шуни унутмайликки, АҚШнинг таъсири фақатгина унинг иқтисодий потенциалида эмас, замоновий демократиянинг бош қалъаси эканлигида ҳамдир.\nШу сабабли биз АҚШдаги сайловолди кампаниясини Ўзбекистон манфаатлари, ўзбек демократиясининг келажаги нуқати-назаридан кузатамиз. Бугун Ўзбекистоннинг келажаги ва ўзбек демократиясининг тақдири кўп жиҳатдан “Бирлик” Партияси билан боғлиқ бўлгани, Ўзбекистоннинг расмий оммавий ахборот воситалари ва бошқа мухолифат руҳидаги гуруҳлар АҚШдаги сайловга мутлақо эътибор бермаётганлари сабабли, мақоламизга шундай сарлавҳа берилиши ҳам тушунарли бўлса керак.\n“Ҳаракат” журналининг аввалги сонларида президентлик кампаниясининг бошланғич босқичлари етарлича ёритилди. Айни замонда, ўз партияларидан президентликка номзод бўлишлари аниқ бўлган Обама ва МакКейинга ўзбек мухолифатининг асосий кучи бўлмиш “Бирлик” Партиясининг муносабати ҳам тилга олинди. Ушбу мақола доирасида ҳам кейинги воқеаларни шу йўналишда анализ қилишни давом эттирамиз.\nАҚШнинг собиқ Давлат Котиби Мадлен Олбрайт ва собиқ Мудофаа вазири Уильям Перри 10 июлда Los Angeles Times газетасидабир мақола эълон қилишди. Унинг асосий ғояси номиданоқ маълум: “Маккейннинг Россияни G8 дан чиқариш таклифи – ноўрин ғоядир”.\nБу икки собиқ, аммо тажрибали сиёсатчи АҚШ президентлигига Республикачилар Партиясидан номзод бўлиши кутилаётган Жон Маккейннинг Россияни “саккизлик гуруҳи” – G8 дан ҳайдаш фикрини қоралайдилар. Аммо, уларнинг мақсади Россиянинг ҳозирги нодемократик, империалистик сиёсатини оқлаш эмас. Уларнинг фикрича, Россияни G8 дан узоқлаштириш, уни яна ҳам нодемократик бўлган Хитой ва Эрон билан яқинлаштириш, Россияни уларнинг қучоғига отишдир.\nМадлен Олбрайт и Уильям Перри Россияга демократик йўллар билан таъсир кўрсатишнинг йўли – уни G8 да тутиб туришдир, деб ҳисоблайдилар. Бу фикрнинг тамомийла тўғрилигини тан олиш лозим. Агар Путин лидерлигидаги Россия “саккизлик”дан чиқса, у яна ҳам нодемократлашиши муқаррар.\nБу икки сиёсатчининг фикрлаш йўли “Бирлик” Партиясиники каби эканлигини кўрмаслик мумкин эмас. “Бирлик” ва унинг лидери Абдураҳим Пўлат “Куба ва Ироқ мисолида кўринганидек, диктаторларни демократик дунёдан изоляция қилиш, уларга қарши санкциялар киритиш ҳеч қандай самара бермаслиги, уларни демократик дунёга интеграция қилиш фойдалироқ эканлигини” урғуламоқдалар ва Европа Иттифоқи ҳамда АҚШни Ўзбекистонга нисбатан шу йўналишда ҳаракат қилишга чақирмоқдалар. . Бу чақириқларнинг натижаларини яқинда бир гуруҳ ҳуқуқ ҳимоячиларининг Ўзбекистон зиндонларидан озод қилинишидан кўриш мумкин.\nҲеч шубҳай йўқки, “Бирлик” Партияси бу масалада етук сиёсий ташкилот эканлигини яна бир марта намойиш қилди.\nАҚШ президентлигига номзод Барак Обаманинг сайловолди кампанияиси “Ўзгартир” шиори остида ўтаётгани ва АҚШ ўзгаришларга муҳтож бўлгани сабабли, америкаликлар қора танли номзодни президент қилиб сайлашига ишонч билдирган “Бирлик” Партияси раиси Абдураҳим Пўлат журналнинг шу сонида берилаётган “Осмон узулиб тушмаса, Обама президент бўлади” мақоласида шундай ёзади: “АҚШнинг сиёсий-иқтисодий-ижтимоий структураси шунчалик мустаҳкамки, бу ерда осонликча ўзгартиришлар қилиб бўлмайди. Лекин бунинг учун ҳаракат бошлаш ҳам жуда муҳим.”\nАҚШда ички ва ташқи сиёсатида катта ўзгаришлар қилиш осон эмаслигини Обаманинг ташқи сиёсат оид бир таклифи, аниқроғи, антитеррор урушида асосий диққат-эътиборни Ироқдан Афғонистонга ўтказиш ваъдаси мисолида бугуноқ кўриш мумкин бўлмоқда.\nБарак Обама бу гапларни яқинда қисқа вақтга Афғонистонга келганида гапирди. Шу сабабли, унинг Афғонистонга диққат-эътиборни кучайтириш ва бу ердаги АҚШ қўшинлари сонини орттириш хусусидаги фикрлари оддий сайловолди пропагандаси бўлиши мумкин. Аммо, шунга ҳам дарҳол қаршилик кўрсатилди.\nАҚШнинг обрўли ва таъсирли собиқ Давлат Котибларидан бири, ҳозирда Обаманинг тарафдори бўлган Збигнев Бжезинский The Financial Times газетасига берган интервьюсида “Обама шундай қилса Совет Иттифоқининг хатоларини такрорлаб, АҚШни Афғонистонда мағлубиятга учратиши мумкин”, деган мазмунда гапирибди. У Афғонистонда АҚШ қўшинларининг кўпайтирилиши муаммони ҳал қилмаслиги, аксинча, афғон халқининг америкаликларга қаршилиги кучайиш хавфи борлигини ҳам айтган. Бжезинский ўз фикрини тасдиқлаш учун Афғон демократик элитасининг кучини керагидан ортиқча баҳоламаслик кераклигини урғулаган.\nСобиқ Давлат Котибининг охирги сўзлари ўзбек демократлари учун ҳам сигнал бўлиши керак. Абдураҳим Пўлат кўп марта такрорлаганидек, Ғарб давлатлари Ўзбекистондаги каби яримдиктатор ярим авторитар режимларга бўлган муносабатларида шу мамлакатнинг демократик кучларининг аҳволига катта аҳамият берадилар. Демократларнинг кучли эмаслиги маълум бўлса, режим билан ортиқа конфликтларга бориб ўтирмайдилар. Бжизинскийнинг бугунги сўзлари ўзбек мухолифати лидерининг фикрини тўла тасдиқламоқда.\nДемак, Ғарбнинг ёрдамини олиш истаган демократлар авваламбор ўзларининг жиддий куч эканликларини кўрсатишлари лозим. Ҳозир Ўзбекистонда бунинг ягона йўли – демократларнинг бирлашиши, бугунги шароитда, “Бирлик”да бирлашишидир.\nДемократ Партиянинг АҚШ президентлигига расмий номзоди бўлиши кутилаётган Барак Обамани бу партиядан номзод бўлиш учун узоқ вақт курашган Хиллари Клинтон, унинг турмуш ўртоғи, собиқ президент Билл Клинтон ва бир қатор таниқли демократлар қўллаб-қувватлашга бошлаганлари маълум. Аммо, 13 август Жумҳурият Партиясининг кўзга кўринган вакиллари ичиида ҳам шу каби ҳаракатлар бошлангани қизиқдир. Масалан, Жумҳурият Партиясининг Айова штатидаги собиқ лидери Жим Линч Обама тарафига ўтганини эълон қилган ва кўпгина жумҳуриятчилар шундай қилишларига ишонч билдирган.\nКўринишидан, АҚШдаги молиявий кризиснинг илдизлари сиёсатда эканлиги, бу мамлакат чуқур ўзгаришларга муҳтожлиги хусусидаги фикр жамиятда кенгаймоқда ва унинг тарафдорлари кўпаймоқда. Президентликка номзод Обаманинг сайловолди шиори “Ўзгартир” бўлгани - ўзгаришлар тарфдорларини рағбатлантираётган бўлиши мумкин.\nАҚШда бундай жараёнларнинг бориши демократиянингустиворлигини кўрсатади. Аслида, Ўзбекистонда ҳам жараёнларни шу йўналишга буриш керак. “Бирлик” Партияси бугун реал ишлар қилишга қодир бўлган ягона мухолифат ташкилоти эканлигини намойиш қилмоқда. У нафақат ўзини Ўзбекистон ичида тикламоқда, балки, мамлакат муаммоларини ечиш учун ички ва ташқи сиёсат бўйича ўз таклифларини ўртага қўймоқда.\nМамлакат манфаатларини ҳамма нарсадан юқори қўядиган демократлар “Бирлик”га қўшилишлари ёки, энг камида, уни қўллашларини билдиришлари керак.\nАҚШ президенлигига Демократик Партиядан номзод бўлиши кутилаётган Барак Обама бугун ўзининг бўлажак вице-президентини номини очиқлади. Бу - Нью-Йорк ва Вашингтон ўртасидаги кичик Делевер штатидан АҚШ Конгрессига сайланган сенатор Жозеф Байден.\nБарак Обама ва Жозеф Байден шу ой сўнгида Колорадо штатининг маркази Денверда очиладиган партия қурултойида президент ва вице-президентликка расмий номзод қилиб кўрсатиладилар.\n65 ёшли Байден Сенатнинг Ташқи алоқалар комитетининг раиси. Демак, АҚШнинг янги ташқи сиёсатини белгилашда унинг роли катта бўлади. Бундан ташқари, катта ёшли ва тажрибали Жозеф Байден катта сиёсатда унчалик кўп тажрибага эга бўлмаган ва нисбатан ёш бўлган Обама билан биргаликда мувозанатли ташқи сиёсат олиб боришларига умид кўпаяди.\nБиз ҳар қандай масалага Ўзбекистон манфаатлари нуқтаи-назаридан қарашимиз керак, дейди “Бирлик” Партияси раиси Абдураҳими Пўлат. Минг афсуски, АҚШда ким президент ва ким вице-президент бўлиши мамлакатимизга АҚШнинг муносабатини ўзгартирмайди. Чунки, АҚШ Ўзбекистонни на ўз минтақасида на дунёда таъсирли кучи бор давлат деб ҳисобламайди ва у билан ортиқча қизиқмайди. Аслида, бу хато позиция. Лекин, ўзбекларда бугун бу фикрни ўзгартириш учун ҳам куч йўқ. Бу йўналишда катта ишлар қилиниши керак. Масалан, чет эллардаги, хусусан АҚШдаги ўзбек диспораси уюшиб ва ташкилотланиб лоббичилик фаолияти ҳам юритиши мумкин.\n26 августда АҚШнинг Колорадо штатининг маркази Денверда, маҳаллий вақт билан ярим кечаларда, Демократик Партиянинг сайлов олди қурултойи иккинчи иш кунини тамомлади. 4 минг атрофида делегатлар ва 15 мингдан кўпроқ партия фаоллари иштирокида ўтказилаётган бу анжуман жуда пухта ва замонавий усуллар билан тайёрланган муҳташам театр спектаклини эслатади.\nМуҳим сиёсий қарор – партиянинг президентликка номзоди белгиланадиган қурултойнинг бундай ўтказилиши ножиддийлик белгиси эмас. Чунки, номзод ким бўлиши бошланғич сайловлар, яъни праймериз ва кокусларда аллақачон аниқлаб бўлинган.\nБу қурултой-спектаклнинг мақсади – АҚШ халқига партиянинг бирлик-баробарлигини кўрсатиш, партиянинг номзоди Барак Обаманинг сайловолди программаси АҚШнинг бугунги эҳтиёжларига жавоб беришини, республикачиларнинг номзоди МакКейин АҚШни ҳозирги оғир аҳволдан чиқара олмаслигини намойиш қилиш. Яъни, халқни Обама учун овоз беришга ундаш.\nМажлислари кечқурун бўладиган қурултойнинг биринчи куни Обаманинг турмиш ўртоғи (ёнида кичик ёшлардаги икки қизи ҳам туришарди) ҳам нутқ сўзлаган бўлса, кеча сенатор Эдвард Кеннеди, бир қатор штатларнинг губернаторлари ва ярим кечага яқин Хиллари Клинтон нутқ сўзлади.\nДемократларнинг позицияси ҳар томонлама ёритиб берилган Хиллари Клинтоннинг нутқини энг қисқа шаклда шундай ифода қилиш мумкин: “Ҳозирги президент Бушнинг барбод 8 йиллигини яна 4 йилга чўзишни мўлжаллаётган МакКейнга эмас, мамлакатнинг ички ва ташқи сиёсатида буюк ўзгаришлар қилиб, Американи ҳозирги турғунликдан (стагнациядан) олиб чиқа оладиган Барак Обамага овоз беринг.”\nКлинтоннинг ҳам бошқа нотиқларнинг нутқлари ҳам партия анжуманларида бўладиган расмиятчилик стандартларидан узоқ бўлиб, кўпроқ кўча митингларидаги оташин чиқишларни эслатарди. Айнан шундай чиқишлар ҳалқнинг юрагига етиб боришини гапириб ўтирмаса ҳам бўлади.\nЭнг қизиғи, Барак Обаманинг ўзи ҳали қурултойга келмаган. У аввалги куни ўз хотинининг ҳам кеча Клинтоннинг ҳам нутқларини телевизор орқали бошқа штатларда кезиб юрган пайтида кузатиб бораётгани ҳам телеянгиликларда кўрсатилмоқда. Бугун қурутойда асосий нотиқлардан бири собиқ президент Билл Клинтон бўлади. Эртага, қурултойнинг сўнг куни, Барак Обаманинг ўзи ҳам келиб нутқ қилади.\nЖурналимизнинг асосий принципларимдан бири - дунёдаги ҳамма воқеаларга Ўзбекистон манфаатлари призмаси орқали қараш. Демократларнинг қурултойини ҳам шу нуқтаи назардан кузатмоқдамиз. АҚШ Демократик Партиясининг қурултойидан чиқарилиши керак бўлган асосий хулоса шундай.\nСобиқ рақиблар сайловларда партия ва мамлакат манфаатларини ҳамма нарсадан юқори қўядиган, миллат олдидаги маъсулиятларини унутмайдиган сиёсатчи эканликларини намойиш қиладилар.\nМатбуотга сизиб қолаётган хабарлардан маълумки, Хилари Клинтоннинг артофидаги одамлари қурултойда Обамани қўллаб қувватламасдан, праймериз ва кокусларнинг натижалари ўзларининг фойдасига бўлмаса ҳам, қурултойнинг ўзида Клинтонни номзодликка ўтказиш учун ҳаракат қилиш керак, деб ҳисоблашар экан.\nШундай қилинса эди, партия ва унинг номзоди сайлов олдида анча кучсиз бўлиб қолган, партия оёғига болта урилган бўларди.\nБуни тушунушдан ҳам кўпроқ ўз партиянинг тепкисидан қўрққан Хиллари Клинтон тарафдорларини Барак Обама учун овоз беришга чақирди. Бу мажбурий олижанбликка шу каби мажбурий олижаноблик билан жавоб берган Барак Обама, қурултойнинг сўнгида президентликка номзод сайлааш вақтида, Хиллари Клинтоннинг номи ҳам номзодлар рўйхатига киритилишига розилик берган.\nЎзбекистон расмийларини ўз сиёсатларида миллат манфаатларини ҳамма нарсадан юқори қўйишга, маъсулиятли бўлишга чақириш фойдасиз эканлигини айтиб ўтириш ортиқча. Чунки Ўзбекистонда сиёсатчиларга миллатнинг тепкисини кўрсатиш механизмлари мутлақо йўқ. Мавжуд режим - диктаторлик, сайловлар - сохтакорлик, расмий партиялар эса, минг афсуски, масхарабозликдан бошқа нарса эмас.\nШу сабабли демократик мухолифат фаолларига, айниқса, чет элларда яшаётган мухолифатчиларга мурожаат қилиб, қуйидагиларни эслатишдан фойда бор.\nЎзбекистондаги сиёсий вазият Россия-Гуржистон урушидан кейин яна ҳам демократиядан узоқлашиши турган гап. Демак, вазифамиз яна ҳам қийинлашади, аҳволимиз яна ҳам оғирлашади. Бирлашиш - биз учун тирик қолишнинг ягона йўлидир. Аммо, ўзимизни қўйиб туринг, Россия ва Озорбойжондаги воқеалар ҳам кўрсатмоқдаки, турли типдаги коалицияларга бирлашишнинг келажаги йўқ.\nШулардан келиб чиқиб, ҳаммани Андижон воқеаларидан кейин қайтадан оёққа туриш потенциали борлигини кўрсатган, шу оғир шароитда Ўзбекистонда реал фаолият олиб бораётган, ички ва ташқи сиёсатга доир таклифларини демократик дунёнинг эътиборига етказолган ягона ташкилот – “Бирлик” Партиясида бирлашишга яна бир марта чақириш лозим. Миллат ва мамлакат манфаатларини ҳар нарсадан юқори қўйишга тайёр бўлган, миллат олдидаги маъсулиятини унутмаган ҳар бир одам шундай қилиши шарт.\nБундай чақириқдан юз ўгирганлар, “Бирлик” Партиясининг Ўзбекистон ичидаги фаолиятига, Ўзбекистон тарихида биринчи марта мамлакатдан куч билан депортация қилинган Пўлат Охуннинг тақдирига кўз юмиб келаётган турли ўзбек тилидаги сайтлар, “Озодлик”, “Америка Овози”, ББСдаги ўзбек журналистлари вақти келиб ўзбек халқининг лаънатига қоладилар, бир маҳаллар Каримовга хизмат қилиб “Бирлик”ни парчалаган 53-54-чиларнинг аҳволига тушириладилар. Чунки, ўз манфаатларини миллат манфаатларидан юқори қўйганларга тепки кўрсатолган, уларни жазолайолган халқгина халқ бўлолади, у шундай қилсагина қулликдан чиқолади.\n28 август куни ўз партиясининг қурултойида Барак Обама президентликка номзод бўлиш таклифини қабул қилди ва расман президентликка номзод бўлди. Ўз нутқида “Ўзгартир!”шиорига содиқ эканлигини билдирган Барак Обама АҚШни янги марраларга олиб чиқишга ваъда берди.\nЎтган куни эса, вице-президентликка номзодликни Жозеф Байден қабул қилган эди. Ўша куни қурултойда оташин нутқ сўзлаган Билл Клинтон Обама АҚШнинг президенти бўлишга тайёр, деб хитоб қилди ва ҳаммани Обама атрофида бирлашишга чақирди.\nСайтимиздаги хабарлардан ҳам маълумки, Хиллари ва Билл Клинтон ҳамда уларнинг тарафдорлари қурултойда Хиллар Клинтоннинг номзодини олға суришни давом эттиришса, Барак Обама ноябрда бўладиган сайловларда анча кучсиз бўлиб қолиши хусусида ташвишлар бор эди. Аммо, ундай бўлмади. Билл ва Хиллари Клинонлар партия ва мамлакат манфаатларини ҳамма нарсадан юқори қўйиб, қурултой қатнашчиларини Барак Обама учун овоз беришга чақирдилар.\nКелаётган душанба куни Республикачилар Партиясининг қурултойи ҳам бўлади. У ерда сўзсиз фаворит МакКейндир. Шундан кейин Обама ва МакКейн ўз партияларининг расмий номзодлари сифатида президентлик учун расмий курашни бошлайдилар. Ҳозиргача бўлаётган кураш эса, расмий номзод бўлиш учун кураш эди.


"olx.uz" платформасида "Туркияга ишлашга юборувчи" фирибгар қўлга олинди » Sangzor.uz - Инновацион ахборот портали\nSangzor.uz » Жамият » "olx.uz" платформасида "Туркияга ишлашга юборувчи" фирибгар қўлга олинди\nМўмай ойлик даромад ҳақида эшитган М.И.А. "Жамшид"нинг "фирибгарлик тўри"га илинади ва ошна-оғайниси, қариндош-уруғларидан йиғиб-териб жами 1,5 млн. сўм маблағ тўплайди ва ушбу пулларни ўзи бирон маротаба юзма-юз кўриб гаплашмаган, фақат “Телеграм” ижтимоий тармоғида ёзишмалар орқали танишган "Жамшид"нинг пластик картасига ташлаб беради. Фирибгар шунча маблағни қўлга киритгандан сўнг, М.И.А. билан ўзаро ёзишмаларни ўчириб ташлайди ва у билан алоқани тўхтатади.\nТеглар: OLX фирибгарлик одам савдоси Фарғона Жиззах киберхавфсизлик\n«Пул топиб олдим»: Владивостокда ўзбек ва корейсларни чув туширган фирибгарлар қўлга олинди


(Ўрта Осиё сатрапликлари мисолида)” мавзусидаги\nТермиз – 2013 МУНДАРИЖА КИРИШ\n2-БОБ. Аҳамонийлар даври Ўрта Осиё тарихи тарихшунослиги.......\nБитирув малакавий ишнинг мақсад ва вазифалари.\nҚўлланилган илмий услублар.\nБитирув малакавий ишнинг илмий манбалари.\nБугунги бой маданиятимиз қайси цивилизациянинг маҳсули Шундай маданият бор экан, уни шу заминда яшаган халқ яратганми ёки у бўм-бўш жойда пайдо бўлганми» 3\n«Ҳар қандай цивилизация кўпдан-кўп халқлар, миллатлар, элатлар фаолиятининг ва ўзаро самарали таъсирининг маҳсулидир...» 4\n1-БОБ. Аҳамонийлар давлатининг вужудга келиши ва сиёсий тарихи. 1.1. Аҳамонийлар давлати сиёсий тарихи ва давлат бошқарув тизими.\nАҳамонийларнинг давлатни идора қилиш қилиш усули.\n5220200-тарих таълим йўналиши бўйича бакалавр даражасини олиш учун\n“АҲАМОНИЙЛАР ДАВРИ ТАРИХШУНОСЛИГИ\nИлмий раҳбар: ўқитувчи\nОдилжон Абдувохидович Хамидов\nКИРИШ ......................................................................................................... 3–6\n1-БОБ. Аҳамонийлар давлатининг вужудга келиши ва сиёсий тарихи.................................................................................................................7-33\n1.1. Аҳамонийлар давлати сиёсий тарихи ва давлат бошқарув тизими......7 -21\n1.2. Қадимги форс битикларида Ўрта Осиё халқлари ҳақида маълумотлар.................................................................................................... 22-33\n2-БОБ. Аҳамонийлар даври Ўрта Осиё тарихи тарихшунослиги....... 49-72\n2.1. Аҳамонийлар даврида Бақтрия............................................................. 34-46\n2.2.Аҳамонийлар даврида Хоразм......................................................... 47-52\nХУЛОСА ....................................................................................................... .53-54\nФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР ВА МАНБАЛАР ........................55-58\nМавзунинг долзарблиги.Ўзбекистон РеспубликасиПрезиденти И.А. Каримов ўзбек давлатчилиги тарихини ўрганишни энг долзарб масала сифатида эътироф этиб, бу масалани давлат сиёсати даражасига кўтарди: «Ўзбек давлатчилиги қайси асрда пайдо бўлди? Қандай тарихий босқичларни босиб ўтди? Мутахассислар, балки, тушунтириб берарлар, балки аниқ жавоблари бордир? Тарғибот, ташвиқот ишларини олиб бораётган олимлар, балки, аллақачон бир фикрга келишгандир? Лекин ҳозирча на матбуотдан, на дарсликлардан мен мана шу саволларга жавоб тополмадим»1. Президентимиз томонидан қўйилаётган бу масала тарихчилар олдига катта вазифа ва масъулият юклайди. Дарҳақиқат, мустақиллигимизгача бўлган даврда тарихчилар ўзбек давлатчилиги тарихини, айниқса унинг пайдо бўлиш ва шаклланиш босқичларини ўрганишга етарлича эътибор бермасдан келдилар.\nМаълумки, археологлар қадим тарихимизга оид бир қатор, илгари фанда номаълум бўлган маданиятлар, цивилизациялар тарихини ўргандилар.\nБитирув малакавий ишнинг мақсад ва вазифалари.Ишнинг асосий мақсад ҳамда вазифаси ўрганилаётган мавзу бўйича тарих ва археология фанларида мавжуд барча маълумотларни тўплаш ва уларга илмий-танқидий ёндашишдан иборат. Шу билан бирга танланган мавзу бўйича назарий билим ва қарашларни шакллантириш, Аҳамонийлар даврида давлатчилик институтларининг такомиллашган формаларининг Ўзбекистон ҳудудига кириб келишининг салбий ва ижобий томонларини янги археологик ва ёзма манбалар асосида ўрганиш ишнинг асосий мақсад ва вазифаларига киради.\nҚўлланилган илмий услублар. Археологик манбалардан фойдаланишда таққослаш услуби ишда устуворлик қилишига эътибор қаратилди.\nМавзунинг ўрганилиш даражаси. А.Сагдуллаев ва Ў. Мавлоновларнинг “Ўзбекистонда давлат бошқаруви тарихи” (қадимги даврлардан XIX асрнинг ўрталарига қадар) номли ўқув қўлланмаси нашрдан чиққан2. Қўлланмада бошқарувнинг иқтисодий, ижтимоий, ҳарбий-сиёсий ва ҳудудий функциялари, давлатчиликнинг илк босқичларидан бошлаб XIX асрнинг ўрталаригача бўлган тарихий даврда давлатчиликнинг ривожланиш қонуниятлари ва хусусиятлари, давлат бошқарувининг мазмун ва моҳиятлари очиб берилган.\nПрезидент И.А. Каримов ташаббуси билан ташкил этилган ва ЎзР ФА Тарих институти томонидан доимий ўтказилиб келинаётган академик Яҳё Fуломов номидаги «Ўзбек халқи ва давлатчилиги тарихи» Республика илмий семинарида давлатчиликнинг у ёки бу долзарб муаммолари муҳокама қилиниб келинмоқда. Афсуски, бу семинарларда Ватанимиз ҳудудида сатрапларнинг шаклланиши масаласига жуда кам эътибор берилмоқда.\nБитирув малакавий ишнинг илмий манбалари. Геродот ва бошқа юнон тарихчилари қолдирган маълумотлар, М.А. Дандамаев, Ричард Фрай, В.В. Струвенинг Аҳамонийлар тарихи бўйича тўплаган маълумотлари ишнинг илмий асосини ташкил этади.\nИлмий янгиликлар. Ўрта Осиё ҳалқларининг Аҳамонийлар империяси таркибига киритилиши ва унда тутган ўрни тарихшунослиги хулосалари асосида ёритилди.\nБитирув малакавий ишнинг тузилиши. Иш кириш, 2 боб, 4 параграф хулоса, фойдаланилган адабиётлар ва манбалар рўйхати ва иловадан иборат.\nПрезидент И.А. Каримовнинг бир гуруҳ тарихчи олимлар ва оммавий ахборот ходимлари билан учрашувидан сўнг унинг «Тарихий хотирасиз келажак йўқ» номли асари чоп этилди. Бу асар тарих фани ривожида янгидан-янги илмий йўналишлар, тарихга муносабат масаласида янги қарашларнинг пайдо бўлишига асос бўлди.\nҚадим тарихимиз борасида Юртбошимизнинг айтган фикрлари биз археолог-олимларга дастуруламал бўлиб қолмоқда. «Бугунги бой маданиятимиз қайси цивилизациянинг маҳсули? Шундай маданият бор экан, уни шу заминда яшаган халқ яратганми ёки у бўм-бўш жойда пайдо бўлганми?»3деган саволларга фақат археологларгина жавоб бера олади. Негаки, биз цивилизациялар тарихи муаммолари билан моддий манбалар асосида шуғулланамиз. Цивилизациялар тарихини яратишда Президентимизнинг қуйидаги гаплари иш услубимизга айланиб бормоқда: «Ҳар қандай цивилизация кўпдан-кўп халқлар, миллатлар, элатлар фаолиятининг ва ўзаро самарали таъсирининг маҳсулидир...»4.\nТарихчи олимлар «...сизлар миллатимизнинг ҳаққоний тарихини яратиб беринг, токи у халқимизга маънавий куч-қудрат бахш этсин, ғурурини уйғотсин. Биз юртимизни янги босқичга, янги юксак маррага олиб чиқмоқчи эканмиз, бунда бизга ёруғ ғоя керак. Бу ғоянинг замирида халқимизнинг ўзлигини англаши ётади. Ҳаққоний тарихни билмасдан туриб эса ўзликни англаш мумкин эмас»5. Президентимиз ҳаққоний тарихимизни барпо этиш ишларини нимадан бошлаш кераклиги хусусида фикр юритиб таъкидладики, «энг аввал кўп минг йиллик бой ўтмишимизни тадқиқ этишнинг яхлит концепциясини, яьни дастурини, илмий изланишларнинг услубини, қўйилаётган вазифани амалга оширадиган илмий муассасалар, улардаги потенциал, кадрлар масаласини аниқлаб олишдан зарур... Аниқ, босқичлари белгиланган дастур асосида ҳар томонлама тадқиқотлар олиб борилади»6. Иш услубимиз аниқ, тарихимизни яратишнинг дастурий йўл-йўриқлари ёрқин кўрсатиб берилган. Демак, гап энди ҳар бир илмий муассаса етук кадрлар билан таъминланишида, танланган мавзулар бўйича илмий ишларни ҳар томонлама пишиқ-пухта ташкил этишларида қолган.\n1-БОБ. Аҳамонийлар давлатининг вужудга келиши ва сиёсий тарихи.\n1.1. Аҳамонийлар давлати сиёсий тарихи ва давлат бошқарув тизими.\nЎрта Осиё халқлари мил.авв. VI-IV асрлар мобайнида Аҳамонийлар империяси таркибида бўлган. Бу даврларда Ўрта Осиё халқлари, жумладан ўзбек давлатчилиги тарихида бир қатор ўзгаришлар юз бердики, бу даврни давлатчилик тарихидаги учинчи давр - империялар босқичи деб тадқиқотларда таъкидланади. Бу давр ерли халқлар давлатчилигининг табиий ривожланишига барҳам берилиши ва давлат бошқаруви усулида Аҳамонийлар амалиётининг кириб келиши билан характерланади.\nАҳамонийлар империясининг асосчиси Кир мил.авв. 558 йилда пасаргад, марафи, пасти каби форс қабилаларини бирлаштириб, уларнинг шоҳига айланди. Шоҳлик даврининг аввалида у Мидия подшоҳи Астиагга вассал, мил.авв. 550 йилда унга қарши қўзғолондан сўнг Мидияни ҳам ўзига қаратиб олди. Мил.авв. 549 йилда Элам, сўнгги икки йил ичида эса Мидия давлати таркибида бўлган Парфия ва Гирканияни, мил.авв. 546 йилда Лидияни босиб олди. Мил.авв. 545-539 йиллар оралиғида Шарқий Эрон ва Ўрта Осиё вилоятлари - Дрангиана, Марғиёна, Хоразм, Сўғдиёна, Бақтрия, Саттагидия, Арахосия, Гандхара ва Сак қабилалари ерлари ҳам империя таркибига қаратилган бўлса, мил.авв. 539-526 йилларда Бобилдан Мисргача бўлган ерлар ҳам Аҳамонийлар империяси таркибига киритилди.\nМил.авв. 525 йилда Камбиз Мисрни бўйсундириб турган бир вақтда, юнонлар ва ливияликлар ўз ихтиёрлари билан Аҳамонийлар империяси таркибига киришни билдирдилар. Мил.авв. 519-512 йиллар мобайнида форслар Фракия, Македония, Ҳинд ерларининг бир қисмини қўлга киритдилар. Шундай қилиб, VI аср охирида Аҳамонийлар империяси чегаралари шарқдан ғарбга томон Ҳинд дарёсидан Эгей денгизигача, шимолдан жанубга томон эса Арман чегараларидан Нил бўйларигача бўлган кенг ҳудудни бирлаштирди7.\nАҳамоний подшоҳларининг бунчалик тез ва муваффақиятли ҳаракатларини биз қуйидаги тарихий шароитлар билан боғлаймиз:\nФорсларнинг энг кучли сиёсий рақобатчиларидан бири бўлган Бобилда сиёсий вазиятнинг ёмонлашиши, яъни подшоҳлик билан диний ҳукумат(Мардук) ўртасида зиддиятнинг кучайиши;\nБобил ҳудудида мажбуран ушлаб турилган ҳар хил халқларга мансуб тутқун аҳолининг аҳамонийларга нисбатан ҳайрихоҳлигининг ошиши;\nКичик Осиё, Бобил, Финикия каби савдо-сотиқ ривожланган мамлакатларда савдогарларнинг манфаатига аҳамонийлар ҳукмронлигининг мос келиши. Кенг ҳудудда савдони юритиш, савдо йўлларида хавфсизликнинг ўрнатилиши, ягона тўлов воситаларининг, ёзув масалаларининг умумлашув жараёнлари уларнинг аҳамонийлар империясини қўллаб - қувватлашларига асос бўлган;\nШоҳлар шоҳи Кирнинг оқилона ташқи ва ички сиёсати. Оссурия ва Бобил шоҳлари ўзлари босиб олган ерларда талон - тарожлик, ёппасига қирғин, бошқа жойларга мажбуран кўчириш билан шуғулланган бўлса, Кир Бобилда аккад тилида чоп этилган «Хартия»сида халққа осойишта ҳаёт ато қилишни ваъда қилади.\nАҳамонийларнинг мустаҳкам армияси уларнинг ғалабаси гаровларидан бири эди. Аҳамонийлар ҳудудида яшайдиган эркак аҳолининг кўпчилиги ҳарбийларга айлантирилиши, қўлга киритилган ҳудудларда ҳам шу сиёсатнинг олиб борилиши, ўн минг сонли яхши қуролланган «енгилмас» армиянинг ташкил этилиши, ижтимоий жиҳатдан армия таркибининг кескин фарқ қилмаслиги ҳарбий муваффақиятнинг асосларидан бири ҳисобланади;\nДиний эркинликнинг яратилиши, бузилган ибодатхоналарни тиклаш, янгиларини қуриш каби ишларнинг олиб борилиши Кирнинг обрўсини халқ орасида ошириб юборди ва форслар уни «отамиз», бобилликлар «Мардук худосининг ердаги вакили», юнонлар «буюк давлат арбоби, империя асосчиси», яҳудийлар «Яҳве худосининг ердаги вакили» деб атай бошладилар.\nИбодатхоналарнинг иқтисодий ривожланишига давлат томонидан йўл бермаслик ва фақат диний мафкурани ривожлантиришга шарт-шароитлар яратиш.\nКир ҳукмронлиги даврида, у қўлга киритган ҳудудларда яшаган аҳоли диний ва ижтимоий жиҳатдан турли тоифаларга хослиги билан характерланади. Аҳамонийлар империясига қадар ҳам давлатчилик институтлари бўлган Кичик Осиё, Элам, Бобил, Сурия, Миср каби мамлакатлар билан бир қаторда уруғчилик даражасида бўлган араблар, скифлар ёки саклар ягона империя таркибига кирди ва уларни бошқаришнинг ечимини топиш давр талаби эди. Шу вазиятдан келиб чиқиб, Кир империя таркибидаги ривожланган мамлакатларни бошқаришда давлатчиликнинг жойлардаги усулларини сақлаб қолди, ривожланган мамлакатларни бошқаришнинг ўзларини-ўзи бошқариш усулини қўллади.\nАҳамонийларнинг давлатни идора қилиш қилиш усули. Шу кунгача аҳамонийларнинг давлатни бошқариш усуллари ва империя тарихи бўйича маълумотлар ҳеч бир ўзгартирилмасдан қоғоздан-қоғозга ўтиб келмоқда. Шу давр бўйича тадқиқотчиларнинг йўқлиги, айниқса тарихчи-тадқиқотчиларнинг йўқлиги масалани янада оғирлаштиради. Масалан, ўрганилаётган мавзу бўйича аҳамонийларнинг марказий давлат бошқаруви қуйидаги кўринишда ифодаланиб келинмоқда:\nАҳамонийлар империясининг давлатни бошқарув усули\nМарказий давлат бошқаруви\nКир (550-529) - Камбиз (530-522) - Доро I (522-485) - Ксеркс (486-465) - Арта ксеркс I (465-423) - Доро III (335-330).\nМаҳаллий уруғ бошлиқлари, амалдорлар\nҚадимги эронликларда, умуман шарқ халқларида шоҳ маълум уруғлар, яъни ҳукмронликка даъвогар, хукмронликка тааллуқли уруғлар орасидан, халқ йиғинида сайланган («Kara» - халқ-қўшин). Аҳамоний урф-одатига кўра, бу йиғинда шоҳлар шоҳи сайланган. Шоҳнинг номи нафақат улуғланиб, балки илоҳийлаштирилиб худоларга тенглаштирилган, илоҳларга «айлантирилган». У давлат билан бир вақтда диний ишларни ва маросимларни ҳам бошқарган. Тож кийиш маросимидан сўнг у «қайта туғилди», деб ҳисобланган. Шоҳ ўлганда эса унинг шарафига доимий ёниб турган алтарлар ҳам ўчирилган. Шоҳни кўмиш маросимида унинг яқин оила аъзолари ёки хизматкорлари ҳам ўзини ўзи ўлдириши лозим бўлган8.\nФорслар Осиёга ўзларининг мулки сифатида қараган ва Осиёни ҳукмдор форс шоҳининг ерлари сифатида билганлар. Шоҳни «...юқоридан берилган, Ахурамазданинг ердаги сояси ва бутун ернинг эгаси» сифатида билганлар. Аҳамонийларнинг давлатни идора қилиш усули ҳақиқий ҳарбий деспотизмдир9. Негаки, аҳамонийларга давлатни идора қилишнинг қонун чиқарувчи, ижро ёки суд органлари каби бошқарув усуллари умуман бегона бўлган. Шоҳ ёки шоҳлар шоҳи бутун ҳокимият эгаси ҳисобланган.\nЭсфир маълумотларига қараганда, шоҳнинг атрофида доимий маслаҳатчилар кенгаши бўлган. Маслаҳат кенгаши аъзолари давлатни бошқаришда вазирлик вазифасини бажарган. Улар давлат ишларини бажаришда шоҳдан кейинги бош вазифани бажарган. Бутун жамоатчилик ишлари уларнинг бевосита раҳбарлигида амалга оширилган.\nМаслаҳат кенгашидан сўнг еттита сарой оғалари ёки сарой аъёнлари бошлиқлари, яъни шоҳнинг шахсий ҳизматкорлари турган. Улар асосан шоҳнинг истагини бажаришган. Саройдаги ички хизматлардан тортиб, сатрапликлар ҳудудларида комиссарлик вазифаларини ҳам амалга оширган10.\nАҳамонийлар империясида давлат миқёсидаги йирик масалалар, жумладан уруш масалалари «кенгаш»да муҳокама қилинган. Бу кенгашга пасаргад уруғи оқсоқоллари, сатраплар, давлатнинг йирик ҳарбий амалдорлари ва ҳарбий аристократлари таклиф этилган. Кенгашда муҳокама қилинаётган масала бўйича кимнинг таклифи қабул қилинса, ўша киши шу ишга мутасадди, бошлиқ қилиб тайинланган. У шу ишнинг бажарилишига боши билан жавоб берган.\nКир ва Камбиз замонида Аҳамонийлар империясининг тайинли сиёсий маркази, саройи ҳам йўқ эди. Ҳарбий фаолиятга қараб, шоҳ ҳамда унинг мажлислар ўтказадиган «сарой»и ҳам кўчиб юрган. Кир резиденцияси Экбатанда, Дейок қурдирган саройда жойлашган бўлса, Камбиз Мисрни деярли тарк этмаган. Доро I Суз шаҳрини империянинг пойтахти сифатида танлади ва сарой қурдиришга фатво берди. Персеполни эса ўз династияси аъзоларининг хилхонасига айлантирди ва у ерда ҳам сарой қурдиришга эришди.\nСарой форслар тилида «duvara» деб аталиб, шоҳнинг олдига киришнинг маълум тартиб қоидалари ишлаб чиқилган. Вазирларга тенглаштирилган маслаҳат кенгаши аъзолари, сарой оғалари ва бошқа сарой ҳизматкорлари сарой дарвозаси олдида, эгаллаган мансаби бўйича қатор туришган. Ишлаб чиқилган қоидага риоя қилмай, шоҳ қабулига киришга уринганлар ўлим жазосига ҳукм этилган.\nШоҳлар шоҳи Доро I аҳамонийлар давлатчилигида янги реформаларни амалга оширди. У бошқарув ва молия ишларини янги поғонага кўтарди, бутун империя ҳудудини сатрапликларга бўлиб бошқариш усулини жорий этди. Сатраплик ҳудудлари собиқ маҳаллий давлатлар ва аҳолининг этник гуруҳлар яшайдиган чегаралари асосида бўлиб чиқилди. Кир ёки Камбиз даврида босиб олинган ерлар маҳаллий ҳукмдорлар томонидан бошқарилган бўлса, янги реформага биноан, сатраплик бошлиқлари форсийлардан тайинланадиган бўлган11.\nСатраплар ва ундаги ҳарбий бошлиқлар шоҳлар шоҳи ва марказий давлат бошқарувининг доимий назоратида бўлган. Давлат бошқаруви ва текширувлар Хазарапад томонидан амалга оширилган. У бир вақтнинг ўзида шоҳлар шоҳининг шахсий гвардиясини ҳам бошқарган.\nЖойлардаги сатрапликларни бошқариш усули ва канцелярия таркиби Суздаги бош канцелярия тузилишини айнан такрорлаган, яъни канцелярия бошлиғи, хазинабон, ташаббусни бўғувчилар, ҳисобчилар, судъялар, ҳуснихатчилар ва бошқалар.\nОромий тили империянинг ягона давлат тили ва ёзувига айлантирилган, деган ғоя Совет шарқшунослиги адабиётларида ўрнашиб қолган эди. Янги маълумотларга кўра, Доро I бир неча тилни империянинг давлат тили сифатида қабул қилишга мажбур бўлган. Кичик Осиёда канцелярия ишлари грек тилида, Каппадокия, Киликия, Сурия ва Фаластинда оромий тилида олиб борилган, Мисрда эса Фиръавнлар замонидан қўлланиб келинаётган иероглифика давом этган бўлса, форсларда ва Ўрта Осиёда миххатсимон ва оромий ёзувлари қўлланилган. Бу маълумотдан шундай хулоса қилиш мумкинки, империя ҳудудида ягона оромий тили канцелярия тили вазифасини бажармаган ва бажариши ҳам мумкин бўлмаган. Негаки, оромий тили ва ёзуви бунчалик нуфузга эришмаган ва бошқа ривожланган халқлар бу ёзувни қабул қилиши ҳам мумкин эмас эди. «Оромий тили аҳамонийлар империясининг ягона канцелярия тили, ёзувига айлантирилди», деган фикрни рус адабиётларидан бошқа адабиётларда учратмадик ва ўйлаймизки, бу рус совет тарихшунослигининг уйдирмасидан бошқа нарса эмас.\nДоро I империянинг ҳамма ҳудудида амал қиладиган ягона қонун системасини ишлаб чиқди. Бу қонунни фақат шоҳлар шоҳи худо Ахурамазда номи билан ўзгартириши мумкин бўлган12.\nАҳамонийлар империяси жамоалари асосан учта ижтимоий гуруҳдан иборат бўлган: 1. Эркин фуқаролар; 2. Қарам кишилар ва 3. Қуллар. Қулларга ҳайвонлар ва бошқа мулк шакллари сингари шахсий мулк сифатида қаралган, уларни сотиш ёки бировга бериб юбориш мумкин бўлган13.\nКир ва Камбизларнинг хукмронликлари даврида ягона тартибга солинган солиқ тизими жорий этилмаган эди. Бўйсундирилган халқлар ва элатлар натурал шаклда совға келтиришлари одат тусига кирган бўлса, х.э.ав. 518 йилда Доро I бутун империя учун ягона солиқ тизимини жорий этди. Бу тизимга биноан ҳар бир сатраплик иқтисодий имкониятига қараб солиқ тўлаши мажбур этиб қўйилди. Маълумотларга қараганда, солиқдан келадиган бир йиллик даромад 7740 вавилон талантига ёки 232200 кг кумушга тенг бўлган. Доро I даврида ҳам совға келтириш удуми сақланиб қолган, илгаригидан фарқли ўлароқ энди совға миқдори ва келтириш вақти аниқ қилиб белгилаб қўйилган14.\nАҳамонийлар империяси даврида ягона пул бирлигини жорий этишга эришилган. Шоҳлар шоҳи томонидан зарб қилинган олтин «дарик»нинг оғирлиги 8,4 граммни ташкил этган. Сатрапликлар ҳам ўзининг кумуш ва мис тангаларини зарб қилиш ҳуқуқларига эга бўлган.\nАҳамонийлар империяси таркибига кирган сатраплар тўғрисидаги манбалар Геродот15, Беҳустун қоя тош ёзувларида, Доро I нинг Нақши Рустам ёзувларида сақланиб қолган16. Ушбу манбаларда сатрапликлар сони, жойлашишлари ҳамда таркиблари тўғрисида бир-бирига тўғри келмайдиган далиллар ҳам борки, бу ҳар хиллик сабабини тадқиқотчилар сатрапликлар ҳудудларининг ўзгариб турганлигида деб ҳисоблайдилар17. Аҳамонийлар империяси таркибига кирган бутун сатрапликларни ўрганиш ушбу диссертациянинг мақсадига кирмайди. Бизнинг тарихимиз учун бевосита тааллуқли бўлган, Аҳамонийлар империяси таркибига кирган Ўрта Осиё ҳудудларида жойлашган сатрапликларнинг (XII, XVI) бошқарув усулларини ўрганиш бизнинг вазифамиз доирасидадир.\n«Тарих отаси» қолдирган Аҳамонийлар империяси сатраплари рўйхатида энг яқин қўшни мамлакатлар бўлган Бақтрия ва Сўғдиёна алоҳида сатрапликлар сифатида тилга олинади, яъни Бақтрия XII, Сўғдиёна эса Хоразм билан бирга XVI сатраплик сифатида талқин қилинади18. Бу ҳақда тадқиқотчиларнинг турли хил фикрлари мавжуд. В.В. Бартольд ва В.М. Массон бу Геродотнинг хатоси деган фикрда бўлсалар19, бошқа тадқиқотчилар эса Доро I нинг Марғиёна, Бақтрия, Сўғдиёнанинг иқтисодий ва ҳарбий мавқеини бўлиб қўйиш сиёсати натижасида Сўғдиёна XVI сатраплик таркибига киритилган деган фикрда20.\nЕ.А. Мончадская тузган Бақтрия ва Сўғдиёна сатрапликларини бошқарган сатраплар рўйхатидан шуни хулоса қилса бўладики, Аҳамонийлар даврида Бақтрия ва Сўғдиёна алоҳида сатрапликлар бўлган, фақат А. Македонский империяси даврида улар бир сатраплик таркибига киритилган ва Александр Македонский томонидан тайинланган Бесс, Артабаз, Клитларнинг сатраплик даврларида ягона сиёсий бошқарув остида бўлган.\nАҳамонийлар империяси даврида Бақтрия сатрапларининг рўйхати (Е.А. Мончадская бўйича)\nБошқарув даври Х.э.ав. йиллар\nКим томонидан тайинланган\n529 – 522\n(Танаоксар-Смердис - Бардия)\nГеродот, III, 30\nБехустун ёзуви III, 3\nКамбис, Доро I\nБехустун ёзуви III, 15\n486 – 480\n480 – 465\nГеродот, VII, 82\n465 – 423\nДиодор, XI, 69\n423 – 335\n335 – 329\nДиодор, XVII, 74\nАҳамонийлар империяси таркибига кирган 21 та сатрапликдан учтаси бевосита Ўрта Осиё ҳудудларига тўғри келади. Ҳар бир сатраплик маълум талант (оғирлик ўлчов бирлиги) миқдорида тўлов тўлаган. 1 талант 25, 92 кг.га тўғри келади. Шундан Бақтрия 360 талант кумуш (8972 кг), Харайва (Парфия, Сўғд) 300 талант (7776 кг), саклар 250 талант (6230 кг) кумуш солиқ тўлаган. Бу ҳаммаси бўлиб 910 талант, яъни 23 тонна кумуш миқдоридаги бойликка тўғри келади21. Доронинг қурдирган саройини безашда Бақтриядан олтин, Сўғдиёнадан лапис, сердолик, Хоразмдан гавҳар олиб кетилганлиги тўғрисида маълумотлар бор22.\nАҳамонийлар империяси даврида сув ҳам пуллик ва ҳисоб-китобли бўлган. Геродотнинг хабар беришича Ак(ес) дарёсига қурилган дамбани очишда шоҳнинг белгиланган солиқдан ортиқ пул олганлиги тўғрисида маълумотлар бор23. Келтирилган янги маълумотлар асосида Аҳамонийларнинг марказий давлатни бошқарув усулини қуйидагича ифодалаш мумкин:\nХалқ йиғини «Kaрa»\nМаслаҳат кенгаши аъзолари\n(пасаргад уруғидан иборат оқсоқоллар, сатраплар, ҳарбий аристократлар ва амалдорлар)\n7 нафар сарой оғалари\nАҳамонийлар сулоласини ва тарихини ўрганишда асосий манбалардан бири бўлган Бехустун ёзувларида Бақтрия тўрт маротаба тилга олинган. Бу ёзувлардан Бақтрия давлатчилиги ёки аҳолисининг ижтимоий табақалари тўғрисида маълумотларни ўқий олмасак-да, Суза саройини безашда Лидия ва Бақтриядан келтирилган олтинлар, Бақтрия таркибида бўлган Марғиёнадаги Фрада бошчилигидаги қўзғолон ёки географик ўрни ва чегарадош мамлакатлари тўғрисидаги маълумотлар бор24.\nГеродот асарларидан ҳам Бақтриянинг Қадимги Шарқ халқлари орасида ўз ўрни бўлганлигини билиш мумкин. Жумладан, Кирнинг ҳарбий юришлари лозим бўлган мамлакатлар Вавилония ва Миср қаторида Бақтрия ва Саклар ҳам санаб ўтилади25. Бақтрияликларнинг қурол-аслаҳалари ва ҳарбий қўшинидаги тартиб ҳам Геродот эътиборидан четда қолмаган26. У бақтрияликлар яратган моддий маданият Ўрта Осиёда яшайдиган бошқа халқларга ўрнак бўлганлигини айтиб, арийлар, хорасмияликлар, сўғдийлар, гандарияликлар ва дадиклар қурол ясашда бақтрияликларга ўхшатиб ясаганлигини мисол қилиб кўрсатади27.\nЯқинда академик А.А. Асқаровнинг Қадимги Хоразм тарихига бағишланган, фанда мавжуд бўлган «Қадимги Хоразм» ва «Катта Хоразм» муаммоларига бағишланган мақоласи эълон қилинди28. Мақолада мавжуд ёзма ва археологик манбалар асосида Хоразм тарихининг муаммоли масалалари бўйича тарихчилар ва археологлар ўртасидаги давом этиб келаётган мунозараларга ойдинлик киритилди деб ҳисоблаймиз. Скилак - Гекатей - Геродот, «Авесто» маълумотлари асосида хорасмияликлар Бақтриядан жанубда, Ареядан шарқда, Герируд ва Хилменд дарёларининг юқори ҳавзасида, яъни ҳозирги Хирот водийсида яшаганлигини ишончли манбалар асосида исботлаб берилди. Аҳамоний шоҳларининг Хелменд тоғ дараларига тўғонлар қурганлиги, сув эвазига катта божлар талаб қилганлиги, бу тайзиқлардан қийналган хорасмийларнинг Хирот водийсидан ҳозирги Хоразм ҳудудига - массагетлар юртига кўчиши ёзма манбалар асосида, у ерда юқори ривожланган деҳқончилик маданиятига, Қўзалиқир, Қалалиқир каби илк шаҳарлар, қалъаларга асос солинганлиги археологик манбалар асосида исботланди.\nЗардуштийликнинг ривожланишидаги кейинги босқичлар В.И. Абаев томонидан қуйидагича бўлинган: Аҳамонийлар даврида зароастризм; Сакистон зароастризми; Сосонийлар даврида зароастризм29.\nАҳамонийлар даври зароастризми бўйича қуйидаги фан янгиликлари В.И. Абаев эътиборидан четда қолган кўринади. Сўнгги йилларда Аҳамонийлар империяси марказларидан бири - Персополь шаҳри харобаларида олиб борилаётган тадқиқотлар натижасида бу шаҳарда ўликни ерга кўмиш одатининг жуда кўплаб сақланиб қолганлиги зардуштийликнинг Эрон ҳудудига, хусусан унинг марказларига ҳам тўлиқ ёйилмаганлигидан далолат беради. Шу билан бир қаторда Бақтрияда ҳам зардуштийлик билан бир қаторда Аҳамонийлар даврида ўликларни ёқиш одати сақланиб қолганлигининг археологик манбалари бор. Академик А.А. Асқаров томонидан очиб ўрганилган Пишактепа ёдгорлигини бунга мисол қилиб кўрсатиш мумкин. Бу ерда тадқиқотчилар ёнган одам суяклари маълум урф-одатлар бўйича кўмилганлигининг гувоҳи бўлишган.\nАҳамонийлар империясининг Ўрта Осиёда эгаллаган ҳудудлари ва сарҳадлари масаласини А.С. Сагдуллаев цилиндрсимон шаклли идишларнинг тарқалиш ҳудудлари билан белгилашни таклиф этади30. Худди шу усул билан Қадимги Бақтрия подшоҳлиги ҳудудлари ва сарҳадларини аниқласак мақсадга мувофиқ бўлади. Негаки, цилиндрсимон идишлар тайёрлаш фақат Бақтрия ва Марғиёнага хос бўлиб, давр ўтиши билан шу идишларнинг тарқалиш географияси кенгайиб бориши кузатилган, яъни кучук II даврида фақат Бақтрия ва Марғиёна ҳудудлари, кучук III даврида карвон йўли орқали Сўғдиёнанинг Бақтрияга чегарадош ҳудудларида, кучук IV даврида бутун Сўғд ҳудуди ва сув йўли орқали қадимги Хоразм ҳудудларига тарқалиши кузатилади31.


ИнтерФУТБОЛ :: Мамлакатимизга хусусий клублар кераклиги аниқ!\nМамлакатимизга хусусий клублар кераклиги аниқ!\nБундан чамаси бир йилча муқаддам Ўзбекистон футболига хусусий футбол кераклиги ва унинг истиқболдаги ҳолати ҳақида атрофлича мулоҳаза юритгандик. Бугунги кунга келиб давлат улуши саналган йирик корхоналар томонидан молиялаштирилаётган Суперлиганинг бир қатор клубларида молиявий муаммолар бўй кўрсатаётгани сир эмас, бу ҳақда кўп гапирилмоқда.\nФутболдаги «хусусий мулк» атамаси тушуниш нуқтаи назаридан у қадар мураккаб эмас. Бугун футболимиз айнан мулкдорлар аралашувига эҳтиёж сезаётгани ва профессионал клубларни хусусийлаштириш зарурияти хусусида яна бир бора тўхталиб ўтмоқчимиз.\nМақолада футболга оид қабул қилинган сўнгги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга ҳам мурожаат этилган.\nАнглия Премьер-лигаси ёки Европа Чемпионлар Лигаси баҳсларини кузата туриб, беихтиёр ўйлаб қоламиз: «Бизнинг клублар қачон хусусий бўларкин, қачон шу даражага чиқаркин?» Ҳар кимнинг хаёлидан шу қабилидаги фикрлар кўп бора ўтгандир. Германия ёки Испанияда футбол мухлислари ўзлари ёқтирган жамоани бошқаришда катта ҳуқуқларга эгалар.\nҲаттоки, баъзи лигаларда гранд жамоаларнинг «филиали», ўринбосарлар клублари ва ҳоказо турлари мавжуд. Буларнинг барчаси муайян мамлакатдаги футбол қонунчилигида кўрсатилган имкониятлар асосида йўлга қўйилган.\nМана, «Милан»нинг хитойлик хўжайинлар қўлидан америкалик кредиторлар ихтиёрига ўтиб кетгани мисолида ҳам футболда хусусий клублар ҳукмронлик ўрнатишга уринаётганини кўриш мумкин. «Фулхэм» ва «Монпелье» каби ўртамиёна клубларни бемалол трансферларга қўл уришга ундаётган, эртанги кунга умид билан қарашига асос бераётган омил айнан шу - ЭГАСИ БОРЛИГИ.\nТабиийки, одатда ҳар бир лойиҳа учун бизнес-режа тузилаётган пайт ундан фойда олиш кўзда тутилади. Стартаплар (қисқа муддат операцион фаолият юритадиган компания) кичикроқ ҳудуд ва базани мўлжаллаб тузилади. Бизда ҳам футболни янги инновациялар ва стартаплар билан янада бойитиш, мазмунан ўзгартириш мумкин.\nАлбатта, банклар томонидан бериладиган кредит ва ҳамкорларнинг шахсий маблағи ҳам бу борада роса қўл келади. Дейлик, Осиё, хусусан, Хитой футболида юзага келган янги лойиҳалар шу йўналишдан бормоқда.\nАсл мутахассислиги ҳуқуқшунослик бўлган Александр Чеферин УЕФА бошқарувини қўлга олганидан сўнг молиявий «Фэйр-плей» масаласида ислоҳотларни бошлаб юборди. Унинг моҳияти қуйидагича: клуб ўзи ишлаб топган пулдан кўп сарфламасин, фақат зарарга иш кўрмасин, шубҳали сармоя футболни ўлдирмасин! Сўнгги пайтларда Ҳиндистон ва таиландлик бизнесменларнинг туманли ўлкадаги бизнес-лойиҳалари ҳам кўзга ташланиб қолди.\nТаиланд, Ҳиндистон, Индонезия ва Хитой каби Осиё мамлакатлари вакилларининг нега айнан Англия, Испания ёки Бельгия тарафлардан ўз омадларини излашларига келсак, бунда ҳаммаси ойдек равшан: улар ўз брендларини бутун жаҳонга тезроқ ёйиш, танилиш ва фойда олишни исташади.\nФорс кўрфазидан чиққан инвесторлар тутаётган йўлни яқин-яқингача ҳам тушуниш мушкул эди. Чунки уларнинг лойиҳаларида жаҳон оммаси, биринчи навбатда, иқтисодчилар учун тушунарсиз омиллар кўп эди. Сўнгги 3 йил ичида эса уларнинг шаштлари бироз пасайди ва ўз-ўзидан УЕФА талабларига бўйсунишга мажбур бўлиб қолишди.\nПрофессионал футбол клуби ташкил қилиш амалдаги қонунчилик билан маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, спорт ташкилотлари, шунингдек, тижорат тузилмалари, юридик ва жисмоний шахслардан иборат муассислар томонидан уларнинг молиявий масалаларни ҳал этишдаги имкониятларини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши белгиланган.\nПрофессионал футбол клуби исталган юридик шахс муассислигида ташкил этилиши, ЎФА Низомига мувофиқ, унинг аъзоси бўлиши мумкин. Ушбу футбол клуби ўз муассисига фойда келтириши ёки рентабел бўлиши унинг бизнес ғояларини ифода этувчи таркибий қисм саналади.\nБундай тажриба Хитой футболида кенг оммалашган. Мисол учун, «Гуанжоу Эвергранд Таобао» клубининг 37,81 фоиз акцияси Alibaba Group компаниясига тегишли. Бу компания қандай ишлар билан шуғулланишини таъкидлаб ўтиришнинг ҳожати йўқ.\nОФК лицензия қўмитаси делегацияси Осиё Чемпионлар Лигаси иштирокчилари сонини аниқлаштириш ва минтақада футбол қай тариқа ўсишини текшириб кўриш мақсадида юртимизга ҳам сафар уюштириб, Суперлигада мавжуд профессионал клублар ҳолати билан яқиндан танишишни одат қилганидан хабарингиз бор, албатта. Чунончи, ОФК клубларни лизенциялаш масаласига ўта жиддий ёндашмоқда.\nКўпчилик таъкидлаганидек, бугун «Пахтакор»га шаклан ва бошқа жиҳатлардан хусусий клуб сифатида қарасак бўлади. Аслида уни хусусий мақом остидаги клубга айлантиришдан олдин мухлислар ўртасида алоҳида бир сўров ўтказиш керакмиди?\nБир неча йил олдин пойтахтда фаолият бошлаган «Обод» ва «Оқ-тепа», Фарғонадаги «Ёзёвон Лочинлари» каби жамоаларни хусусий клуб тузиш учун росмана уриниш қабилида баҳоласак бўлади. Фикримизча, хусусий клубларни дастлаб футзалда тузиш керак. Чунки миллий футболимизда инфратузилма деярли шаклланиб улгурган.\nМамлакатимиз минтақаларида 3 босқичли спорт мусобақалари доимий равишда ўтказиб келиниши самараси ўлароқ, стадионлар масаласида катта муаммо юзага чиқмаса керак. Фақат уларни таъмирлаш ёки футболга тўлиқ мослаштириш талаб этилади, холос.\nДемак, бундай ареналарни клубларга ва ташкил этилажак хусусий жамоаларга давлат-хусусий шериклик асосида фойдаланишгабериш мақсадга мувофиқ кўринмоқда (кейинроқ сотиш масаласини кўриб чиқса ҳам бўлади). Стадион қуриш учун харажат қилмаган клубга экипировкалар савдосини йўлга қўйиш у қадар қийинчилик туғдирмаса керак.\nМухлисларни стадионга жалб қилиш ва улардан ҳар бир ўйинда ақлли йўл билан маблағ олиб қолиш (асло мажбурий тарзда эмас!) - буниси энди клублар маркетинг хизмати ҳаракатию, маҳоратига боғлиқ. Хусусий клубларни акциядорлик жамияти шаклида ташкил қилиш лозимлиги ҳақида ҳам фикрлар йўқ эмас.\nИлгари сурилаётган таклифлар орасида «ташкил этилажак хусусий клубларнинг акцияларини мухлислар сотиб олишсин ва шу аснода бошқарув кенгаши аъзосига айланишсин» қабилида янграётгани ҳам бор. «Боруссия» (Дортмунд) ёки «Барселона» бунга яққол мисол.\nЛекин ўзбек футболидаги айни ҳолатда бу тажриба ўзини оқламаса керак. Чунки футбол мухлисларини клуб келажагига ишонтириш ва унга сармоя киритиш борасидаги ундовларнинг ҳозирча иш бериши мушкул.\nХусусий футбол клубларига қандай йўллар орқали маблағ топиш ҳақида маслаҳат бериш ортиқча. Ҳар ҳолда, юртимизда хорижлик юқори малакали мутахассислар томонидан «Бизнесни бошлаш ва юритиш қоидалари» бўйича доимий тренинг ва семинарлар ўтказиб келинмоқда.\nҚолаверса, Хитой, Яқин Шарқ ва Япония клублари (мисол учун, «Шанхай СИПГ», «Ал-Жазира», «Виссел Кобе») менежерларини таклиф этиб, турли семинарлар ташкил этиш ҳам мумкин. Ёки мутахассислар чет элда бир ойлик малака ошириш курсларига бориб келишса, нур устига аъло нур бўлади. Ҳа, шунинг баробарида футбол консалтинги учун тўлақонли ҳуқуқий база яратилиши керак.\nМухлисларни футболга, стадионларга янада кенгроқ жалб этиш учун янги юлдузлар, улар билан бирга янги ном ва шаклдаги клублар ҳам керак. Лекин бу ишлар ҳайбаракаллачилик асосида, шошма-шошарлик билан амалга оширилмаслиги лозим.\nХусусий футбол клубларини ташкил этиш ва уларнинг фаолиятини таъминлаш бўйича чора-тадбирлар Дастури ишлаб чиқилиши шарт. Буни албатта, футбол раҳбарияти (ЎФФ, Жисмоний тарбия ва спорт вазирлиги), мутахассислар (хусусан, иқтисодчилар, ҳуқуқшунослар) биргаликда ишлаб чиқишлари керак.\nХулоса шуки, Суперлига ва Про-лига клубларини хусусийлаштириш жараёнини амалда бошлаш керак. Тўғри, бирданига эмас. ЎФА ва ПФЛ алоҳида Ижроия қўмитаси қарори асосида хусусий футбол клубларини аъзоликка қабул қилиш борасида қарор чиқариш баробарида уларга бериладиган имтиёзлар кўламини эълон қилса, иш бироз олға силжирмиди?\nТўғри, ҳудудларнинг бош жамоалари қоғозда алоҳида тижорат ташкилоти ҳисобланади. Лекин уларнинг йил якунида банкротга учраши ва футболчилар, бошқа кредиторлар олдидаги қарзни тўлақонли узолмаслик хавфи, аниқроғи, тенденциясининг олдини олиш шарт. Ҳар бир футбол клубининг алоҳида хўжалик юритувчи субъект сифатида ўз мажбуриятларини бажаришни ўрганиши ҳам муҳим.\nҲар бир спорт турига инвестиция киритишни ёки чин дилдан ҳомийлик қилишни истаган шахсни аввало, солиқ имтиёзлари қизиқтиради. Профессионал футбол клуби ташкил этувчи юридик ёки жисмоний шахслар ҳам бундан мустасно эмаслар, албатта.\nРеспубликамиз Президентининг 2018 йил 16 мартдаги «Ўзбекистонда футболни ривожлантиришни қўллаб-қувватлаш масалалари тўғрисида»ги ПҚ-3610-сонли қарорининг 10-бандига биноан, 2023 йил 1 январга қадар профессионал футбол клублари барча турдаги солиқлар ва давлат мақсадли жамғармаларига мажбурий ажратмалардан, белгиланган тартибда тасдиқланадиган рўйхатга мувофиқ, футбол бўйича спорт объектларининг моддий-техника базасини мустаҳкамлаш учун зарур бўлган, Ўзбекистон Республикасида ишлаб чиқарилмайдиган спорт асбоб-ускуналари, инвентарлари ва махсус профессионал спорт кийимлари, транспорт воситалари, шу жумладан, махсус транспорт воситаларини олиб кирганлик учун божхона тўловлари (божхона йиғимларидан ташқари)дан, жалб қилинадиган хорижий мутахассислар - жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғи тўлашдан озод этилган.\nҲУЖЖАТ ТИЛИ БИЛАН...\nДавлат хусусий мулкнинг бут сақланишини таъминлаш ва унинг кўпайтирилиши учун барча зарур шароитларни яратади. Мулкдорнинг давлат органлари билан ўзаро муносабатларида унинг ҳуқуқлари устуворлиги принципи амал қилади. Шунга мувофиқ, қонун ҳужжатларидаги хусусий мулк ҳуқуқини амалга ошириш билан боғлиқ ҳолда юзага келадиган барча бартараф этиб бўлмайдиган зиддиятлар ва ноаниқликлар мулкдорнинг фойдасига талқин этилади. Мулкдорларга хусусий мулк ҳуқуқини ҳимоя қилиш учун давлат томонидан тенг шароитлар яратилади.\n(2012 йил 24 сентябрда қабул қилинган «Хусусий мулкни ҳимоя қилиш ва мулкдорлар ҳуқуқларининг кафолатлари тўғрисида»ги қонундан).


Қорақалпоғистонлик 59 яшар ўқитувчи электри ҳар куни узилиб турган касалхонада 14 кун комада ётиб вафот этди. Яқинларининг иддао қилишича, бемор ўлганидан кейин ҳам дўхтирлар унинг яқинларига дори ва егулик олиб келишни буюрган.\nТўрткўл туманидаги коллежлардан бирида ўқитувчи бўлиб ишлаган 59 яшар Аминбой Ниёзимбетовнинг ўзининг машинасида ишдан қайтаётиб автоҳалокатга учраган. Автоҳалокат ортидан туман марказий касалхонасига ҳушсиз келтирилган ва 14 кун комада ётиб, 22 ноябрь куни вафот этган.\nМарҳумнинг жияни Аҳмад ва укаси Рашид касалхонада чироқ мунтазам равишда кунига 2-3 марта ўчиб турганини айтиб берди. Уларнинг айтишича, касалхонада электр узилганида фойдаланиш учун движок йўқ, беморни эса, сунъий нафас олдириш тизимига улаб қўйишган.\n- Ўзимиз қўлимиз билан качать қилиб кислород бердик. Бошқа иложи йўқ. Свет йўқ. Амакимга ўхшаганлар кўп. Ҳеч кими йўқ одамлар, кислород берадиган одами йўқлар ўлиб кетаверади. Биз умид қилиб, отамизни 14 кун шундай сақладик, - деди Аҳмад. Бундай гапни марҳумнинг укаси Рашид ҳам айтди.\nАҳмаднинг айтишича, комада ётган амакиси 7 кун деганда қўлларини қимирлата бошлаган, 10- куни бироз кўзини ҳам очган.\n- 14- куни бош врачнинг қабулига кирдик. Балки Тошкентдан врач чақиртириш керакдир, агар шундай бўлса, харажатини кўтарамиз, дедик. Бош врач бизни амаким ётган палатага бошлади. Борсак, амакимга қараётган дўхтир “ўлганига ярим соат бўлди”, деди, - деди Аҳмад.\nАҳмад ва унинг амакиси Рашиднинг иддао қилишича, уларнинг “нега ўлганига ярим соат бўлган эса, сиз бизга 15 минут олдин, яъни ўлимдан кейин дори буюрдингиз?” деган саволига врач бундай жавоб берган: “Беморнинг ўлганини ички ишлар ходимлари келганидан кейин айтишим керак, шунинг учун ўлганнинг ўлганини дарров айта олмайман, органдан одам келиши керак эди, шунинг учун айтмаётган эдим”.\nТўрткўл туман Соғлиқни сақлаш бўлими мудирининг Даволаш ишлари бўйича муовини Рашид Ражаббоев беморга унинг ўлимидан кейин дори буюрилганига оид саволга “менинг бу воқеадан хабарим йўқ”, деб жавоб берди.\nДоктор Ражаббоев касалхона электр таъминотида узилишлар бўлаётганини тан олди. “Айрим вақтда бўлиб туради узилишлар, лекин движогимиз бор”, деди у. Движокнинг қувватига оид саволга жавобан, Ражаббоев унинг “операционний бўлим учун” эканлигини айтди.\nЎзбекистонда электр энергияси таъминотидаги узилишлар йиллардан буён сурункали давом этмоқда. Ҳукумат бу муаммони ҳал қилиш учун АЭС ва қатор ГЭСлар қуриш режаларини эълон қилган.


Қозоғистон апрелдан маҳаллий вакцинасини оммавий ишлаб чиқаришни бошлайди - Bugun.uz\nҚозоғистон апрелдан маҳаллий вакцинасини оммавий ишлаб чиқаришни бошлайди\n12:39 | 10-03-2021\nҚозоғистон ҳукумати 2021 йилнинг апрель ойидан коронавирусга қарши маҳаллий «QazCOVID-in» вакцинасини ишлаб чиқаришни бошлашни режалаштирмоқда. Бу ҳақда ушбу препаратни яратган Республика биологик хавфсизлик муаммолари илмий-тадқиқот институтига асосланиб, «ТАСС» хабар берди.\nФото: «The Astana Times»\nМаълум қилинишича, айни пайтда вакцина 2021 йил июнь ойида тўлиқ якунланиши режалаштирилган клиник синовларнинг учинчи босқичидан ўтмоқда. Дастлабки икки клиник синовлар пайтида вакцина юқори даражадаги хавфсизлик ва иммуногенликни кўрсатган бўлиб, ундан тўғри фойдаланиш барча эмланган иштирокчиларда иммунитет ҳосил қилади.\n«Вакцинани оммавий ишлаб чиқаришни апрель ойида бошлаш режалаштирилган. Ишлаб чиқариш ҳажми ва жойи Қозоғистон Соғлиқни сақлаш вазирлигининг ваколатли органи томонидан белгиланади», дейилади хабарда.\nТаъкидланишича, тадқиқотнинг учинчи босқичи доирасида 2020 йилнинг декабри ҳамда 2021 йилнинг январида 3 минг кўнгилли эмланган бўлиб, уларнинг ҳеч бирида салбий реакциялар аниқланмаган.\n«Вакцинанинг учинчи босқич клиник синовлари ва кўнгиллиларни танлаш Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан тасдиқланган протоколга мувофиқ амалга оширилган. Қабул қилинган қоидаларга кўра, кўнгиллилар мукофотланган. Эмлашдан сўнг жиддий ножўя таъсирлар кузатилмаган», дея қўшимча қилинган хабарда.\nАввалроқ Қозоғистон 1 февралдан «Спутник V» вакцинаси билан эмлашни бошлаши хабар қилинганди.


Пойтахтда «PATA Travel Mart 2019» халқаро туристик кўргазмаси бўлиб ўтади | Қозоғистон янгиликлари: Сўнгги хабарлар «Kazakh TV» каналида | Kazakh TV\nПойтахтда «PATA Travel Mart 2019» халқаро туристик кўргазмаси бўлиб ўтади\nЖаҳон туристик саноат вакиллари Қозоғистонда жам бўлади. Сентябрь ойида пойтахтда «PATA Travel Mart 2019» халқаро туристик кўргазмаси бўлиб ўтади. Тадбир Осиё-Тинч океани туризм ҳамжамияти раҳбарлиги остида ўтади ва бу - бундай миқёсда ташкил этилган Марказий Осиёдаги дастлабки тадбир. «PATA Travel Mart» анжуманида жаҳоннинг 60 мамлакатидан минг нафардан зиёд туристик саноат вакиллари иштирок этиши кутиляпти.\nPUANGTHIP CHOTIPANTAWANON, «PATA» ОСИЁ ВА ТИНЧ ОКЕАНИ ТУРИЗМ ҲАМЖАМИЯТИ ВАКИЛИ:\n- Тадбиркорлар учрашувларидан ташқари 2 та форум ташкил қилиш ниятидамиз. Улардан биринчиси - трэвелюшн форум, унда туризм соҳасидаги сўнгги технологик ишланмалар ва энг яхши лойиҳалар тақдим этилади. Иккинчиси – машҳур америкалик режиссёрнинг стори-теллинг бўйича мастер-класси, у турларни сотиш учун стори-теллингдан қандай фойдаланиш ҳақида.\nТашкилотчилар «PATA Travel Mart 2019» майдончасида турли давлатларнинг тур операторлари нафақат тадбиркорликда алоқа боғлаш, балки ўз бизнесини илгари суриш учун янги билимларга эга бўлишига ишонч билдирмоқда. Бундан ташқари, мутахассислар айтишича, тадбир Қозоғистоннинг ҳам, Марказий Осиё минтақасининг ҳам туристик потенциали очилишига хизмат қилади.\nҚАЙРАТ САДУАҚАСОВ, «KAZAKH TOURISM» ҲЖ МИЛЛИЙ КОМПАНИЯСИ РАИСИ ЎРИНБОСАРИ:\n- Бу ерга Марказий Осиё минтақаси маҳсулотини сотишдан манфаатдор 300 дан ортиқ одам келиши кутиляпти, анжуман давомида Қозоғистон ва хорижий ҳамкорлар ўртасида 10 минг соатдан зиёд бизнес учрашувлар ўтиши режалаштирилган.\nЭкспертлар таъкидлашича, халқаро маркетинг – жаҳон бозорида ўзимиздаги туристик маҳсулотларни тақдим этиш учун ажойиб имконият. Тадбирни 20 дан ортиқ жаҳон оммавий ахборот воситалари вакиллари батафсил ёритиб боради. Таъкидлаш жоиз, ушбу халқаро кўргазма 1978 йилдан бошлаб мунтазам ўтказилади. Ўтган давр мобайнида жаҳоннинг 44 та йирик шаҳри унинг мезбони бўлган, уларда 40 мингдан ортиқ делегат иштирок этган.\nPATA Travel Mart 2019туристик кўргазмаОсиё-Тинч океани туризм ҳамжамияти


«Бавария» — «ПСЖ»: Парижнинг қасоси. Биринчи саҳна\nЧемпионлар лигасининг ўтган мавсуми финалчилари Мюнхенда ёрқин ўйин кўрсатишди ва бу ўйин ўтган мавсум финалида «Бавария»га ютқазган «ПСЖ»нинг ғалабаси билан якунланди (3:2).\nГоллар: Мбаппе, 3 (0:1). Маркиньос, 28 (0:2). Шупо-Мотинг, 37 (1:2). Мюллер, 60 (2:2). Мбаппе, 68 (2:3).\n«ПСЖ»: Навас, Маркиньос (Эррера, 30), Кимпембе, Диалло (Баккер, 46), Дагба, Гейе, Дракслер, Данилу Перейра, Ди Мария (Кин, 71), Неймар (Рафинья, 90), Мбаппе.\nОгоҳлантиришлар: Эрнандез, 35. Дракслер, 62. Киммих, 70. Боатенг, 72. Шупо-Мотинг, 89.\n7 апрел. Мюнхен. «Алльянц Арена» стадиони.\nЧоршанба куни Мюнхенда қор ёғди. Германияда одатда бундай шароитдаги футбол Рождество кунларида — Бундеслиганинг биринчи даврасининг сўнгги турида кузатиларди. Афтидан, ноодатий об-ҳаво ҳам бу оқшом мухлисларни қандайдир ўзгача ўйин кутаётганидан дарак берарди. Бу ўтган мавсум финали ремейки эмас, янги ва жозибадор тарих бўлишини кўпчилик ҳис қилиб турарди.\nСолиштиришлардан қочиб бўлмасди, фақат етти ярим ой ичида кўп нарса ўзгарди. «Бавария» мухлислари илоҳийлаштираёзган Ҳанс Флик спорт директори Ҳасан Салиҳамиджич билан тил топиша олмаяпти ва Германиядан келаётган хабарларга кўра, ёзда клубни тарк этиши мумкин. «ПСЖ» эса янги йилни янги бош мураббий Маурисио Почеттино билан кутиб олган.\nАргентиналик мутахассиснинг ишидан хулосалар қилишга ҳали эрта, ҳозирги таассуротлар ҳеч нарсани англатмайди. Жамоа ўтган босқичда «Барселона»га қарши «Камп Ноу»да кечган ўйинда тўла устунликка эришганида мураббийнинг ҳам қўли бор. Бошқа томондан — парижликлар Франция чемпионатида ўзларига хос бўлмаган иккинчи ўринда кетишмоқда, Покеттино қисқа вақт ичида нафақат тўғридан тўғри рақиблари «Монако» ва «Лилль»га, балки лигада қолиш учун курашаётган «Лорьян» ва «Нант»га ҳам ютқазди.\nСоддароқ айтганда, ҳозирги «ПСЖ» энди Томас Тухелнинг давридаги жамоа эмас, шу билан бирга, ҳали Почеттино жамоасига айлана олгани йўқ. Янги жамоа тўлиқ шаклланмаган ва Неймарнинг нима қилишини олдиндан билиб бўлмайди. Тўрт кун муқаддам бразилиялик футболчи ички чемпионат ўйинида қизил карточка олганди, энди эса 30-дақиқагача икки доҳиёна пас муаллифи бўлди ва Мюнхендаги ўйин олдидан Instagram’даги саҳифасида бежиз буюк баскетболчи Коби Брайантдан иқтибос келтирмаганини исботлади: «Одамлар мен қанчалар ғалабалар шайдоси эканимни тушунишмайди».\nМбаппенинг биринчи голи урилган эпизодда кўпчилик Флик муаллифлигидаги иқтибосни эслади: «Таркибда жаҳон миқёсидаги дарвозабон борлиги — бизнинг устунлигимиз». Аммо Нойер француз ҳужумчиси зарба беришидан олдин узоқ бурчак томон йиқилди ва яқин бурчакдан гол ўтказиб юборди. Маркиньоснинг голида дарвозабонда айб йўқ эди, аммо биринчи бўлимда иккита зарбадан иккита гол ўтказиб юбориш — ёмон статистика. Агар офсайд қайд этилмаганида, балки учинчи гол ҳам бўларди — Дракслердан.\nБу фарқ майдоннинг нариги томонида Супермен режимини «ёққан» Кейлор Наваснинг фонида янада яққол кўзга ташланарди. Буни шунчаки бошқача таърифлаб бўлмайди, чунки танаффусга қадар «Бавария» зарбалар сони бўйича 15:2 (аниқ зарбалар бўйича 6:2) кўринишида устунлик қилди, мезбонлар бўлим давомида тўпга эгалик қилишда ҳам устун эди - 63 фоиз. Костарикалик дарвозабон собиқ жамоадоши Шупо-Мотингни боши берк кўчага тиқиб қўйди, мюнхенликлар жамоаси Левандовскининг жароҳати ва Гнабрининг коронавирусга чалиниши туфайли ҳужумда бошқа вариантга эга эмасди.\nТўғри, юқорида келтирилган маълумотлар амалда ҳеч қандай аҳамиятга эга эмас ва бу ўйиндан мантиқни излаш ҳам фойдасиз машғулотдир. Биринчи рақамли сабаб — икки клубдаги кадрлар масаласи эди. Баварияликлар протоколни тўлдира олишмади ҳам, «ПСЖ» таркиби ҳам идеал вазиятда бошқача кўриниш олган бўларди.\nТанаффусга қадар уч футболчи алмаштирилиши ҳам ноодатий воқеа бўлди. Флик бу ўзгартиришлар орқали таянч яримҳимоядаги муаммоларни ҳал қилди ва Алабани олдинга чиқарди. Парижликлар жамоаси ҳимоясида ҳам ўзгариш қилишга тўғри келди, гол урганидан бир дақиқа ўтиб Маркиньос ўзини алмаштиришларини сўради. Парижликлар сардорсиз қолгач, жарима майдони ичида рақибнинг икки марта бош билан берган зарбасини ўтказиб юборишди. Одатда «Бавария» бундай вазиятда ҳар қандай рақибни буткул тор-мор этарди.\nАммо ҳозирда мюнхенликларнинг жамоавий жасорати Мбаппенинг илҳомидан кучсизроқ бўлиб чиқди. Яқин бурчакка гол уриш, тўпни Боатенгнинг оёқлари орасидан олиб ўтиш — унинг парвози баланд. Барселонадаги ҳет-трикдан кейин Килиан Мюнхенда дубль қайд этмоқда. Лекин бу ҳали якун эмас.\nПарижликларнинг қасоси ҳали тугамади ва «Бавария» «Парк де Пренс»даги ўйин якунлангани ҳақидаги ҳуштак чалинмагунча таслим бўлмайди.\n13:38 / 11.03.2021\n16 йил ичида ЕЧЛ чорак финалида илк бор Месси ва Роналду ўйнамайди. Лекин Мбаппе ва Ҳоланд бўлади


ЎзА - Навоийда 2019 йилда аҳолига 332 мингдан ортиқ давлат хизматлари кўрсатилди\nНавоийда 2019 йилда аҳолига 332 мингдан ортиқ давлат хизматлари кўрсатилди\nДавлат хизматлари агентлиги фаолияти хусусида сўз кетса, мижозлар энг аввало вақтдан ютгани хусусида фикр билдиради.\nАлбатта, илгари ушбу жараёнлар тўрт-беш идора эшигида соатлаб баъзан кунлаб вақт ўтказиш, турли ташкилотлардан маълумотномалар йиғиш билан амалга оширилар эди.\nМазкур хизмат фаолияти билан эндиликда фуқаронинг нафақат вақти тежалади, балки турли сарсон-саргардонликлар, тамагирлик ва бошқа бир қатор нохушликларга ҳам чек қўйилди.\nОдамлар давлат аҳолига хизмат қилиши лозимлигини чинакам ҳис эта бошладилар.\nБугун биргина Навоий вилояти мисолида кузатадиган бўлсак, агентлик бошқармаси ва унинг ҳудудий марказлари томонидан аҳолига 130 дан ортиқ турдаги давлат хизматлари кўрсатилмоқда. Хусусан, йил бошидан буён аҳолига 332 086 та давлат хизматлари кўрсатилиб, фуқаролар муаммолари ҳал этилди. Туман (шаҳар) Давлат хизматлари марказлари томонидан жорий йил давомида жами 12 441 та тадбиркорлик субъектлари давлат рўйхатидан ўтказилган. Шундан, 7 463 та юридик шахслар, 4 978 таси юридик шахс бўлмаган тадбиркорлик субъектлари ҳисобланади.Туман (шаҳар) Давлат хизматлари марказлари томонидан жорий йил давомида 11 028 та сайёр тартибда давлат хизматлари кўрсатилган бўлиб, унда жами 701 та тадбиркорлик субъектлари сифатида давлат рўйхатидан ўтказилган. Шуни алоҳида таъкидлаш керакки, вилоятда 2018 йилга нисбатан 2019 йилда тадбиркорлик субъектларини давлат рўйхатдан ўтказиш 4 маротабага, хизмат кўрсатиш эса 2 баробарга ортди. Юқорида кўрсаткичлар билан келтирган солиштирмаларимиз шуни англатадики, бу халққа манзур бўлган улар кутган хизматдир.\nШу тизимни Навоий вилоятида бошқараётганим сабабли соҳа билан боғлиқ жамоатчилик фикри доимо эътиборимни тортади. Одамлар гурунгида бир суҳбатни такрор ва такрор эшитяпман. “Ҳамманинг югур-югур қоғоз ишларини бир ерга жамлаб боплашибди, юрардик бир ҳужжат учун мингта эшикка бош суқиб....“,“...ГАИда битта гувоҳнома тайёрлаш учун ўзим икки ой чопганман, ҳозир 15 минутда давлат хизматларида ишинг битади...“, “...маълумотнома керакми, ҳеч қаерга овора бўлиб юрма, тўғри давлат хизматлари марказига бор, ишинг ҳам тез битади, ортиқча пул ҳам тўламайсан...“, “...барака топгурлар, шу йил неварам шу марказдан ҳужжат топширганди, ўқишга кириб кетди, бюджетга...“, “ дорихонам бор эди, лицензиялаш олиш учун анча “терласам“ керак деб уйлагандим, йўқ марказда ходим қайси кунга айтган бўлса, шу кунда рухсатнома чиқди, тизимга гап йўқ... “ ва ҳоказо.\nОдамларнинг самимий суҳбатидан тизимнинг айни вақтда иш бошлаганига амин бўласиз. Аммо, ушбу хизмат аҳолининг айрим қатламлари учун бироз мушкул бўлаётгани рост. Қўли узун, корчалон, гапи ерда қолмайдиганларни марказларда боғчаларга фарзандларини қўйиш учун навбат кутишларидан билсангиз бўлади. Аҳолининг худди шу қатлами ижтимоий тармоқларда “ким ўйлаб топди ўзи шу боғча масаласини, ахир муаммо йўқ эди-ку“ деб ҳам пост қолдиряпти. Аслида бу муаммо ҳар доим бўлган, аммо халқ сизга ўхшаган таниш-билиши ва пора учун берадиган пули мўл бўлган “казо“лардан ўтиб ҳеч бир иш қилолмаган. Бу шунчаки гап эмас, айни ҳақиқат. Бу тизим биринчи галда коррупцияга барҳам бериш учун ташкил этилган. Кўз-кўзга тушмаслиги, қўл-қўлни танимаслиги натижасида албатта, одамларнинг давлат хизматига бўлган юмуши тез битади. Иккинчидан, оворагарчиликларга чек қўя оладиган ягона маскан. Битта эшикда битадиган масала учун 10 та “ўпқондек оғзи ланг дарвоза“ га боришга не ҳожат.\nТизим барча учун шаффоф. Жумладан, оммавий ахборот воситалари учун ҳам. Шу боисдан жамоатчилик учун номаълум бўлган айрим ҳуқуқбузарликлар ҳақида гапиришни ўринли деб биламан. Кўпчиликка маълумки, давлат хизматлари марказлари турли ташкилот ва идораларнинг электрон базаларига интеграция қилинган ҳолда фаолият олиб боради. Бунда аҳоли ва тадбиркорларнинг мурожаатларига қонунларда белгиланган маъмурий регламентлар асосида хизмат кўрсатилади. Айрим ташкилот ва идораларга тушаётган мурожаатларни кўриб чиқиш ҳолатларида қоидабузарликлар содир этилгани туфайли аҳолидан шикоятлар тушиши бор гап. Хусусан, 2019 йил давомида жами 73 та таш\nкилотда ўрганиш ўтказилиб, ўрганишлар давомида жами 2 653 та қонун бузилиш ҳолатлари аниқланди. Ушбу аниқланган қонун бузилиш ҳолатларини бартараф этиш юзасидан ваколатли идораларга жами 52 та тақдимномалар киритилди. Киритилган таъсир чораси натижасида ваколатли идораларнинг 32 нафар ходимларига нисбатан интизомий жазо чоралари (шундан 7 нафари билан меҳнат шартномаси бекор қилинган) қўлланилди. Шунингдек, бошқарма томонидан 124 та маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги баённомалар расмийлаштирилиб, 124 нафар масъул ходимлар маъмурий жавобгарликка тортилган.\nБир танишимиз Кореяда ишлайди, яқинда Ўзбекистонга келди. Юртимизда амалга оширилаётган ишларга доимо танқидий кўз билан қарайдиган феъли бор. Аммо, шу ўртоғим давлат хизматлари марказлари биноларининг очилишига оид хабарларни ижтимоий тармоқлардан кўриб, роса қувонганини айтди. “Кореяда бу тизим жуда зўр ишлайди, бизда қандай ишларкан?“ деб марказга кирган экан. Марказда одамлар учун яратилган имконият ва қулайликлардан мамнунлигини сир тутмади. Боиси, марказда тизим учун яратилган имиж, яъни ходимларнинг кийим бошидан тортиб, муомала маданияти ўзгача эканлигини ҳайрат билан таъкидлади. Электрон навбат ва соҳа янгиликларини етказиб турувчи мониторлар ҳар бир фуқаронинг диққатини тортишини қайд этди. Болалар майдончаси, тиббиёт хонаси, кафетерийлар ишлаб тургани оддий халқнинг ҳам мана шундай имкониятлардан текинга фойдаланишга имконияти борлигини билдиради. Давлат хизматлари маркази бу умумий қилиб айтганда замонавий ва барча учун бирдек хизмат кўрсатадиган маскан.\nШу ўринда таъкидлаш жоизки, 2019 йилда вилоятнинг 6 та туманида давлат хизматлари марказлари янги биноларда иш бошлади. 2020 йилда яна Зарафшон шаҳар, Томди, Қизилтепа, Кармана туманларида марказларнинг янги бинолари ишга тушади. Умуман ҳар бир марказ қурилишида замонавий дизайн ва креатив ёндашувлар асосида уни халққа тақдим этишга одатланганмиз. Айни қурилиши кетаётган марказларда ҳам халқ кирадиган энг шинам ва қулай маскан бўлиши учун қурувчилар бор маҳоратлари кўрсатмоқдалар. Президентимиз ташаббуси ва ғоясида барпо этилган Давлат хизматлари агентлигининг келажагини давлат хизматлари кўрсатиладиган 300 дан ортиқ Европа давлатларидаги марказлар мисолида кўргим келади. Ташкил этилганига эндигина икки йил тўлган, фуқароларга 130 дан ортиқ давлат хизматини кўрсатаётган соҳада яна қанча давлат хизмати келиб қўшилади, билмадим. Аммо, шуни биламанки, Президентимиз ташаббусида очилган бундай марказлар фақат одамлар розилиги учун ишлайди.\nХулоса ўрнида таъкидлаш жоиз, давлат хизматлари турли идора ва фуқаролар ўртасидаги ўзига хос кўприк. Кўприк фаолияти эса ҳар доим қатъий тартибни талаб этадиган воқелик. Унга амал қилмаслик эса наинки ҳаракатдагилар балки кўприкка ҳам нисбатан эътирозларни келтириб чиқариши табиий. Умумлашганда буларнинг барчаси жамиятда маънавий муҳит соғломлигининг кўзгуси. Соғлом муҳит эса қудратлидир.


1442 йил 20 ражаб | 2021 йил 04 март, пайшанба\nТОНГ - 05:37\nҚУЁШ - 06:53\nПЕШИН - 12:35\nШОМ - 18:17\nХУФТОН - 19:33\nimon.uz 2021-02-02 12:58:44 68\nҲадис Қуръони каримга нисбатан уч хил вазифани ўтайди:\n1. Таъкидловчи. Ҳадисларнинг катта қисми Қуръонда келган маъноларни таъкидлаб, ёритиб келади.\nИмом Бухорий ва имом Муслим Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳумодан ривоят қиладилар:\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ислом беш нарса устига қурилган: «Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ ва Муҳаммад Аллоҳнинг расулидир», деб гувоҳлик бериш; намозни тўкис адо этиш; закотни бериш; Рамазон рўзасини тутиш; Байтуллоҳни ҳаж қилиш», дедилар».\nБу ҳадисда Ислом динининг беш асоси зикр қилинган бўлиб, улар ҳақида Қуръони каримнинг бир неча оятларида турли кўринишдаги буйруқлар бор.\nИмом Бухорий, Абу Воил розияллоҳу анҳудан ривоят қилган ҳадисда Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Узингизга ростгўйликни лозим тутинглар. Чунки ростгўйлик яхшиликка бошлайди, яхшиликэса жаннатга етаклайди», деганлар. Қуръони каримда ростгўйликка буюрувчи, уни мадҳ этувчи оятлар жуда ҳам кўп.\n2. Изохловчи. Ҳадислар асосан мана шу вазифани ўтайди, Қуръонта шарҳ ва изоҳ сифатида хизмат қилади. Бу маъно Қуръони каримда ҳам таъкидланган. Аллоҳ таоло айтади: «Ва сенга одамларга нозил қилинган нарсани ўзларига баён қилиб беришинг учун Зикрни нозил килдик» (Наҳл сураси, 44-оят).\n«Сенга Китобни уларга ўзлари ихтилоф қилган нарсаларни баён этининг учун, иймон келтирадиган қавмларга ҳидоят ва рахмат килиб нозил этдик, холос» (Наҳл сураси, 64-оят).\nҚуръон оятлари кўпинча мавзуларга умумий маънода ёндашади, масалалар юзасидан одатда қамровли ҳукм чиқаради, шу боис улар шарҳ ва изоҳга, мақсадни ёритиб берадиган баёнга муҳтож. Ҳадис эса кўпинча айнан мана шу вазифани бажаради. Масалан, Қуръонда намозга умумий маънода буйрук бор, лекин унинг кандай адо этилиши, ракъатларининг сони ва бошқа масалалари ҳақида тўхталинмаган. Балки булар ҳадисларда баён қилинган. Закот, рўза, ҳаж ва бошқа кўплаб амаллар хусусида ҳам мана шу гапни айтиш мумкин. Қуръон батафсил баён килмаган кўплаб масалаларни Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам ўз ҳадисларида муфассал ёритиб борганлар. Чунки у зот Аллоҳ томонидан етказувчи, одамлар ичида шариатнинг мақсадларини ва ғояларини энг яхти англовчи шахсдирлар.\n3. Тўлдирувчи. Қуръонда насс - далилий матн келмаган ҳолатларда ҳадис оркали ҳам ҳукмлар жорий қилинади. Масалан, «Ҳайзли аёл рўзани казо килади, намозни қазо қилмайди», «Насаб сабабли ҳаром бўлганлар эмизиши сабабли ҳам ҳаром бўлади» каби ҳадислар шу турдаги ҳадислардан ҳисобланади.\nЯна бир мисол: Бир кампир Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳунинг ҳузурларига меросдаги улуши ҳақида савол сўраб келди. У киши: «Сен учун Аллоҳнинг китобидан бирор нарса топа олмаяпман ва Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам сенинг учун ечим бўладиган бирор нарса деганларини ҳам билмайман», дедилар. Шунда Муғийра розияллоҳу анху туриб: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай аёлга олтидан бирни берар эдилар», деди. У киши: «Сен билан бирга (гапингни тасдиқлайдиган) яна бирор одам борми?» дедилар. Шунда Муҳаммад ибн Маслама туриб, гувоҳлик берди. Абу Бакр розияллоҳу анҳу ўша ҳукмни ижро қилдилар.\nТошкент ислом институти сиртқи\nбўлими учунчи курс талабаси\nИмом ал-Бухорий ва у киши ёзган асарлар\nҲадис тўпламларининг вужудга келиш тарихи\nҲадис китобларининг ёзилиши\nҲадис шарифларда эътиқод соғломлиги бўйича кўрсатмалар\nМУФАССИР “АБУ ЛАЙС САМАРҚАНДИЙ”\nОта улуғ зот\nimon.uz 2021-03-02 12:12:43\nМазҳаблар –бирлик рамзидир


Трамп - Путин саммитидан сўнг илк бор уларнинг маслаҳатчилари учрашади\n23 январ 2021, Тошкент вақти: 18:57\nАҚШ президентининг миллий хавфсизлик бўйича ёрдамчиси Жон Болтон\nАҚШ президентининг миллий хавфсизлик бўйича ёрдамчиси Жон Болтон кейинги ҳафтада Женева шаҳрида россиялик ҳамкасби Николай Патрушев билан учрашиб, қурол-аслаҳа назорати бўйича шартномаларни ҳамда Эроннинг Суриядаги ролини муҳокама қилади. Бу ҳақда Reuters агентлиги исми ошкор қилинмаган АҚШ расмийсига таянган ҳолда хабар тарқатди.\nУшбу учрашув Дональд Трамп июль ойида Ҳельсинки шаҳрида Владимир Путин билан ўтказган саммитдан кейинги илк расмий учрашув бўлади.\nПутин ва Трамп саммити ортидан АҚШ президенти кескин танқид қилинди, чунки у икки соатга чўзилган этган учрашув давомида нима муҳокама қилингани ёки қандай қарорлар қабул қилингани ҳақида тўлиқ маълумот бермади.\nУчрашув ортидан икки етакчи Исроил хавфсизлигини таъминлаш учун ҳамкорлик қилиш масаласини муҳокама қилгани айтилди. Исроил Эрон ва Суриядаги Эронга алоқадор жангарилар ўз хавфсизлигига таҳдид солаётганини айтиб келади.\nСаммитдан кейин бир ой ўтиб, Исроил бош вазири Бинямин Нетаняҳу Москвага хизмат сафари билан борди. Ўша куни Эрон расмийси ҳам Сурия конфликтини муҳокама қилиш учун Россияга борган эди.\nЭрон узоқ йиллардан бери Сурия ҳукуматини қўллаб келади.\n16 август куни Reuters агентлиги Путин билан Трамп чиндан ҳам Сурия можаросини, жумладан, Эроннинг конфликтдаги ролини ҳамда малакатдаги гумантар аҳволни муҳокама қилгани ҳақида хабар қилди. Агентликка кўра, икки президент Исроил талаб қилиб келаётганидек, Эрон ҳарбийлари Суриядан чиқиб кетиши керак, деган қарорга келган. Аммо Россия бу режани амалга ошириш осон бўлмаслигини айтиб келади.\nСаммит ортидан Россиянинг Суриядаги элчиси Исроилнинг Суриядан Эронга алоқадор барча жангчиларни чиқариб юбориш режасини бажариб бўлмаслигини таъкидлади. Аммо яқинда Кремль Исроил билан Эрон ҳарбийларини Исроил чегарасидан 85 км масофада ушлаб туришга келишилганини эълон қилди.\nRueters хабарида ёзилишича, Путин билан Трамп учрашув давомида қурол-аслаҳа назорати бўйича шартномаларни, жумладан, Янги СТАРТ (New START) шартномасини ҳамда Совуқ уруш даврида имзоланган Ўрта ва қисқа масофага учувчи ракеталарни йўқ қилиш тўғрисидаги шартномани (Intermediate-Range Nuclear Forces treaty) муҳокама қилган.\nАммо Rueters билан суҳбатлашнан расмий икки президент қурол-аслаҳа назорати масаласида кейинги қадамлар бўйича келушувга эриша олмаганини айтган.\nБолтон Барак Обама президент бўлган пайтда имзоланган Янги СТАРТ шартномасини танқид қилиб келади.\nУчрашув давомида Трамп Германияга табиий газ элтиб беришни кўзловчи “Норд Стрим-2” (Nord Stream 2) лойиҳасини ҳам тилга олган. АҚШ президенти ушбу лойиҳани танқид қилиб келади.\nУчрашув ортидан Трамп 15 дақиқача Болтон, давлат котиби Майк Помпео ҳамда АҚШнинг Россиядаги элчиси Жон Хантсманга нималар муҳокама қилинганини сўзлаб берган.\nReuters хабарида Трамп Путинга Россия 2018 йилги Конгресс сайловларига аралашмаслиги кераклигини таъкидлаган. Аммо Путин ҳар доимгидек Россия ҳукумати АҚШ сайловларига аралашмаганини таъкидлаган.


Она билан бола… — Dilkashradio.com\nОна билан бола…\nҲаммамиз яхши биламиз, ҳаётнинг ўз қонун қоидалари борки, шуларга оғишмай амал қилиб яшамоқ ҳар бир оқил инсоннинг бурчи ҳисобланади. Икки ёш ўсиб-улғайиб, вояга етгач, йигит билан қизнинг бир бирларига интилиши, бир-бирини қўмсаши, изтиробларига дучор бўлган, ишқ оташида ёнган икки қалб, никоҳ тўйлари ўтиб, қовушиб бир-бирларининг васлига етади. Анна шундай бахтли висол натижаси келин куёвнинг нафақат ҳаёти, балки улардан бўлган боланинг ҳам ҳаёти гўзал, ўзи соғ саломат, бахтли саодатли, пок қалбли бўлишига замин яратади. Айниқса ҳаромдан ҳазар қилиб, спиртли ичимлик ва бошқа зарарли қусурлардан ҳоли қовушсалар, уларнинг ёруғ дунёга келадиган зурриёди ҳам саодатли бўлиши тайин. Бу хақида ота-боболаримиз хам биздан кўра яхшироқ билишган. Улар ўз замонида мумкин қадар фарзандининг хар томонлама соғлом бўлиши хақида кўпроқ қайғуришган.\nҚадимги Юнонистонда икки севишган ёр ҳайдаган ер серҳосил бўлади, деб ҳисоблаганлар. Бир-бирини бутун вужуди билан севиб қўшилган эркак ва аёлдан дунёга келган фарзанд келажакда руҳан ва жисман соғ-саломат бўлишини яхши билганлар. Ҳаётда шундай ҳодисалар бўладики, ёш оила ҳали ёшмиз, бола кўриш қочмайди, 3-4 йил ўйнаб кулиб ҳаёт гаштини суриб қолайлик, деб бола бўлишдан сақланадилар. Бироқ ана шундай вақтларда истакдан ташқари, келиннинг бўйида бўлиб қолади. Шу тариқа истак-хоҳишсиз дунёга келган болада психологик, ҳатто психик ўзгаришлар, нуқсонлар пайдо бўлади.\nШуни унутмаслик керакки, икки ёш қовушгандан сўнг бино бўлган фарзанднинг руҳи шу лаҳзадан бошлаб шакллана бошлайди, афсуски бу кўпчилик одамларнинг ҳаёлига ҳам келмайди. Ҳомила она қорнида 9 ой ётар экан унинг руҳий шаклланиши бир лаҳза ҳам тинмай давом этади. Агар аёл ҳомиладорлиги даврида витаминлари оз, минерал тузлари кам, ҳатто калорияси унча етарли бўлмаган овқатларни доимо истеъмол қилаверса, бола табиийки, жисман ва руҳан носоғлом бўлиб туғилиши эҳтимолдан ҳоли эмас. Бола онасининг қорнида ётганидаёқ, у ёки бу одамнинг ўзига ва онажонига қандай муносабат қилганини бехато билади. Ҳомила биринчи навбатда “бегона одамнинг” биомайдонини идрок этади.\nБошқача айтганда, ҳомила кимни севишни кимни ёмон кўришни ва қай даражада эканини билади. Анна шу муҳаббат ёки нафрат боланинг умри охиригача кўнглида қолади. Бу оғир депрессияга ёки ҳатто тажовузкор бўлиб қолишгача олиб боради. Яна шуниси борки, она ақлий иш билан шуғулланса, зийрак оқила, ширинсухан, ҳар жиҳатдан покиза, саранжом-саришта бўлса, бу хислатларни ҳомила ҳам миқдорий жихатдан, ҳам маънавий жиҳатдан ўзига сингдиради. Агар онанинг ҳадеб асаби бузилиб, сиқилаверса, изтироб чекса, инжиқ, серзарда бўлса, у ҳолда бола келажакда ниҳоятда ўзини тутаолмайдиган, жиззаки, жоҳил бўлади.\nОта-она доимо уришиб-жанжаллашадиган оилалардаги 2-3 яшар болаларга назар солсангиз, уларнинг жуда маъюслигини кўриб, юрагингиз эзилади. Шунинг учун азиз оналар болаларингизнинг келажакда қандай инсон бўлиши, сизнинг сабр-тоқатингизга боғлиқлигини унутманг.\nАёллар ишонадиган ёлғон – ҳолатлар ҳақида 2


БУ ВАТАНДА АЗИЗДИР ИНСОН\nЯқинда Тошкент шаҳар Миробод тумани тиббиёт бирлашмаси тасарруфидаги марказий кўп тармоқли ҳамда 1, 2, 3-оилавий поликлиникаларда тиббий кўрик бўлиб ўтди. Унда мазкур тиббиёт муассасалари ҳудудидаги Афросиёб, Шароф Рашидов, Лолазор, Фаровон, Мингўрик, Мавороуннаҳр, Ат-Термизий, Темирйўлчилар, Биродарлик, Баротхўжа, Парвона, Билимдон, Баёт, Банокотий, Янги-замон, Истиқлолобод ва Наврўз маҳаллаларида истиқомат қилувчи аҳоли саломатлиги тиббий текширувдан ўтказилди.\nМарказий кўп тармоқли поликлиникага қарашли 7 та маҳалла, Темирйўлчилар масканида 1-оилавий поликлиника аҳолисининг 2 та маҳалласи, 12-мусиқа мактабида 2-оилавий поликлиниканинг 5 та маҳалласи, 175-мактабда 3-оилавий поликлиника ҳудудидаги 4 та маҳалла фуқаролари Қўшма қарор лойиҳасига кўра "Саломатлик мактаби" доирасида ташкил қилинган тадбирда фаол иштирок этдилар.\nМарказий кўп тармоқли поликлиникага кириб борар эканмиз, муассаса ташқарисида бир гуруҳ аҳоли ташкил этилган кутубхонадаги китобларни харид қилаётганлигига кўзимиз тушди. Улар орасида Иноқобод 1-проезд 17-уйда истиқомат қилувчи Иброҳим Дўстов оммавий ахборот воситаларидан эканлигимизни билиб, бизга мурожаат қилди.\n– Аввало, бундай тиббий кўриклардан жуда мамнунмиз. Поликлиникамиз замонавий, шунингдек, энг сўнгги русумдаги аппаратуралар ҳамда малакали кадрлар билан таъминланган. Бугунги тадбирнинг ҳам кенг тарзда ўтказилаётганлиги фуқаролар учун барча шароитларнинг муҳайёлиги туфайли шифокорлар кўригидан ҳеч қандай қийинчиликларсиз ўтдик. Муассаса ичкарисига кираверишда фитобар хизмати, ҳамшираларнинг ҳушмуомалалик билан шифокор қабулига йўллаётганлиги янада кайфиятимизни кўтарди. Кардиолог, офтальмолог, эндокринолог, стоматолог, терапевт, невропатолог каби мутахассислар кўриги ҳамда УТТ, ЭКГ ва бир қанча янги тиббий технологиялар текширувидан ўтдим. Саломатлигимда жиддий ўзгаришлар бўлмасада, ёшимни ҳисобга олганда тиббиёт ходимлари кўригидан ўз вақтида ўтиб туришим лозимлигини айтишди. Шу ўринда эътироф этмоқчиманки, стационар даволаниш учун имтиёзли йўлланмаларни (ордер) олдинлари Тошкент шаҳар соғлиқни сақлаш бош бошқармасидан қийинчилик билан олар эдик. Эндиликда эса, Соғлиқни сақлаш вазирлигининг буйруғига асосан ордерни марказий кўп тармоқли поликлиникадан ўз вақтида оляпмиз. Аҳолимиз саломатлиги учун ғамхўрлик қилаётган Президентимиз ҳамда кўп сонли тиббиёт ходимларига чексиз миннатдорлик билдираман. Ана шундай инсонлари қадр топган юртда яшаётганлигимдан фахрланаман.\nШароф Рашидов номли маҳалла фуқаролар йиғини раиси:\n– Ҳудудимизда 2818 нафар аҳоли истиқомат қилади. Шулардан 60 фоизи қарияларни ташкил этади. Дуода гап кўп деганларидек, истиқлолимизга шукроналик келтираётган отахону онахонларимиз хонадонларида бўлганимизда улар Юртбошимиз томонидан кексаларга яратилаётган шароит ва имкониятлардан мамнун эканликларини изҳор этмоқдалар. Шунингдек, оилаларга кириб бораётган патронаж ҳамширалари меҳнатидан ҳам хурсандлар. Бу борада Қўшма қарорнинг қабул қилиниши тиббиёт муассасаси, маҳалла, мактабгача таълим муассасалари ҳамда умумтаълим мактаблари билан ҳамкорликдаги фаолиятларимиз ўз самарасини бермоқда. Маҳалла фаолларимиз ушбу ишларда бош бўлиб, белгиланган ҳафта кунларида хонадонлардаги оила аъзоларининг саломатлигидан хабардор бўлмоқдалар. Айниқса, аҳоли орасида меҳр-оқибат кучайиб, ўз соғлигига бўлган эътибори ошмоқда. Шу билан бирга, ёш оилалар ва ўсиб келаётган авлодга намуна бўлиб, имкон даражасида ватанимиз равнақи йўлида астойдил хизмат қилишга тайёрмиз.\nМиробод туман тиббиёт бирлашмасининг бош шифокор ўринбосари:\n– Мазкур чуқурлаштирилган тиббий кўрикда марказий кўп тармоқли, 1-2-3-оилавий поликлиникалардан 17 та маҳалла аҳолиси иштирок этди. Тадбирда малакали мутахассислар 3 минг 335 нафар аҳоли саломатлигини текширувдан ўтказдилар. Айтишим жоизки, Қўшма қарор ижросини таъминлаш мақсадида ҳамкор ташкилотлар билан амалдаги фаолиятлар изчиллик билан давом этмоқда. Жумладан, патронаж ҳамширалар ўзларига бириктирилган хонадонларда бўлиб, белгиланган режа асосида оила аъзоларининг ҳаммасига бирдек тиббий хизмат кўрсатишмоқда. Шунингдек, оиладаги ижтимоий аҳволни ўрганиш баробарида касалликларнинг олдини олиш бўйича тарғибот ишларини олиб бормоқдалар. Шифокорлар ҳам ўз вазифаларидан келиб чиққан ҳолда муассаса ҳамда жойларда халқимизга тиббий ёрдам кўрсатмоқдалар. Таъкидлаш муҳимки, бу каби эзгу ишлар халқимиз саломатлиги йўлида хизмат қилишда ҳар биримиздан масъулият, малака ва ҳушёрликни талаб этади. Бунинг учун давлатимиз томонидан қабул қилинаётган соҳага оид ҳужжатларни бекаму-кўст бажариш тиббиёт ходимларининг устувор вазифаси эканлигини унутмаслигимиз зарур.\n– Ушбу кўрикда муассасамиз ҳудудига "Темирйўлчилар" ва "Биродарлик" маҳаллаларининг 663 нафар фуқаролари иштирок этди. Улардан 156 нафари аёл, 122 нафари эркак ва 85 нафари болалар бўлиб, малакали мутахассислар томонидан кўрикдан ўтказилди. Натижаларга кўра аҳоли орасида камқонлик, қандли диабет, гипертония, бўқоқ каби касалликлар борлиги аниқланиб, улар жойида қон таҳлиллари топширишди. Бундан ташқари, УТТ ва ЭКГ аппаратлари текширувидан ўтказилди. Шифокор ва ҳамширалар парваришга муҳтож бўлган оилаларда бўлиб, ўша ерни ўзида тиббий ёрдам кўрсатишди. Бундай тиббий кўрикларнинг узвийлиги аҳоли орасида касаллик кўрсаткичларини камайтириш, эрта аниқлаш ва ўз вақтида даволашда муҳим аҳамият касб этади.\nМарказий кўп тармоқли поликлиниканинг\n– Бундай оммавий тарздаги кўриклар аҳолини кенг қамраб олиши билан аҳамиятлидир. Қабулимга мурожаат қилиб келган фуқаролар орасида кекса отахону онахонлар, ногиронлиги бўлган шахслар, ҳомиладор аёллар, оналар ва болаларни текширувдан ўтказар эканман, уларда кўз касалликлари бўйича жиддий ҳолатлар кузатилмади. Қарияларда катаракта, глаукома каби кўз касалликлари аниқланди ва даволанишлари учун клиник шифохоналарга йўлланмалар, шунингдек, қолган фуқароларга кўз хасталиклари бўйича керакли тавсия ва маслаҳатлар берилди. Айтиб ўтишим жоизки, кўрикдан ўтганлар орасида касалликлар кўрсаткичи камлиги албатта қувонарлидир. Шундай бўлсада, ҳар бир фуқаро ўз саломатлигини асраши, вақтида тиббий кўрикдан ўтиб туриши мақсадга мувофиқдир.\nМарказий кўп тармоқли\nполиклиника патронаж ҳамшираси:\n– Ҳамширалик касбини танлаганимдан фахрланаман. Бир неча йилдирки, мазкур муассасада ишлаб келмоқдаман. Ўтган давр мобайнида тажрибам ошган сайин, шунингдек, аҳолини менга бўлган ишончи ошганлигини кўриб, янада ғайрат билан хизмат қилишга ҳаракат қилмоқдаман. Эътироф этмоқчиманки, Президентимиз ҳамширалик фаолиятига эътибор қаратиб, меҳнатимизни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаётганликлари боис, ишлашимиз ва малакамизни бойитиш учун кенг имкониятлар яратилмоқда. Қўшма қарор доирасидаги "Саломатлик мактаби"ни ривожлантириш, аҳоли орасида тарғибот ишларини олиб бориш ва мақсадли патронаж билан тўлиқ қамраб олишдаги ишларим учун Миробод туман тиббиёт бирлашмаси томонидан ташаккурнома билан тақдирландим. Албатта, халқим саломатлиги учун астойдил хизмат қилишни касбий бурчим, деб биламан.\nБўлиб ўтган мазкур тадбирда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг ишчи гуруҳи тасарруфидаги Қўшма қарор ижросини таъминлашда Тошкент шаҳри, Сирдарё ва Тошкент вилоятлари бўйича мониторинг гуруҳи раҳбари Саодат Ҳамидова ва гуруҳнинг масъул ходими Нилуфар Рўзиевалар қатнашди.


18 сентябр 2019, Тошкент вақти: 01:56\nТомск шаҳар Федерал миграция хизмати бошқармаси келгуси икки ҳафта ичида маҳаллий ҳокимиятни анча йиллардан буён танқид қилиб келаётган томсклик журналист Станислав Микрюковни Ўзбекистонга депортация қилиши тўғрисида қарор чиқарди.\n“Эхо Москви” радиосига берган интервюсида Томск Миграция бошқармаси раҳбари муовини Екатерина Егорова Микрюковнинг депортацияси унинг сиёсий ёки журналистик фаолияти боғлиқ эмаслигини билдирди.\n- У Ўзбекистон фуқароси, Россияда вақтинчалик яшаш ҳуқуқи у томонидан содир этилган иккита маъмурий қонунбузарлик учун бекор қилинди,- дея Станиславнинг депортация қилиниши сабабларини тушунтирди ФМХ расмийси.\nЕгорова Микрюков биринчи маротаба ўзининг яшаш жойини аниқ кўрсатмагани, иккинчи маротаба яшаш жойи манзилини нотўғри кўрсатгани учун мамлакатдан чиқариб юборилаётганини айтди.\nШунингдек, жамоатчилик орасида қизғин муҳокамага сабаб бўлган бу ҳодисага Томск ФМХ бошқармаси раҳбари Александр Романов ҳам муносабат билдириб, “Микрюков 2012 йилнинг ўзида икки маротаба миграция қонунчилигини бузгани ва бу шахс маҳаллий миграция бўлимига бирор маротаба мурожаат қилмагани боис фуқаролик олмаганини” ҳам қўшимча қилди.\nМикрюков билан суҳбат\nОзодликка берган интервьюсида Станислав Микрюков Томскда 1997 йилдан буён яшаётгани, 2002 йилда Томск политехника университетини битиргани ва ўтган йиллар давомида бир неча бор фуқаролик сўраб мурожаат қилгани, бироқ негадир айнан ўзбекистонликларга Россия фуқаролагини олиш ўта мураккаб эканинини гапиради.\n- Ўзбекистон билан боғлиқ мураккабликлар жуда кўп, мана Қозоғистон билан икки тарафлама шартномалар бўлгани боис ўта осонлиштирилган процедуралар. Мен неча маротаба борган бўлсам улар менинг устимдан мазах қилишадими, билмадим... Гап шундаки, 2006 йилда мен “Мир” газетасида губернатор Виктор Крессга қарши катта материал чоп этган эдим. Шу даврдан менда катта муаммолар пайдо бўлди, менга ҳатто жисмоний тазйиқ ўтказиш билан қўрқитишмоқчи бўлишди. Мен ўшанда Крессга қарши яна битта компромат чоп этдим,- дейди Станислав Микрюков.\n2011 йилда у ниҳоят вақтинчалик яшаш рухсатномасини олди ва 2012 йилда фуқаролик олишга ҳужжатларни топширди. Шу йилда у “Новотомск” нашрига ишга ўтиб, катта лавозим эгаллаб келатёганларнинг порахўрлиги, қаллоблиги ва ўғрилигини фош этувчи танқидий мақолалари билан танилди.\n“14 январ куни яшаётган уйимга Томск вилоят ФМХ ходимлари келиб Россияни 15 кун ичида тарк этиш билдиришномасини топшириб кетишди”, дея давом этади Станислав.\n- Кейинчалик мен бу одам Томск вилоят Миграция бошқармасига менга фуқаролик бермаслик буйруғини берганини аниқладим. Шунингдек, мен вилоят ИИБси бошлиғи жаноб Митрофановнинг уйлари масаласида берган материалларим менга маҳаллий тизимларнинг қизиқишини ошириб юборди. Мен 15 кун ичида чиқиб кетмасам, депортация қилинар эканман. Ваҳоланки, мен бу тузилмани ичидан жуда яхши биламан: ФМХнинг минтақавий бўлимларида “нақд пул”нинг катта ҳажми айланади, деярли ҳамма нарса пулга қилинади,- дейди Озодликка ФМХнинг бу қарори устидан шикоят билан юқори инстанцияларга мурожаат қилганини гапирган Микрюков.\n“Живой журнал”даги саҳифасида Станислав Микрюков депортация қилинаётганига танқидий материалларидан ташқари мухолиф кучларга хайрихоҳлиги ва сиёсий фаолияти ҳам сабаб бўлган бўлиши эҳтимолини кўрсатди.\nЎзини қочқин деб ҳисоблаётган журналист Микрюков ҳозирда Чилонзорда унинг укаси ва онаси яшаётгани, Ўзбекистонга қайтиб кетадиган бўлса жиддий муаммоларга учраши мумкинлигини айтди.\n- Мен Ўзбекистонга кета олмайман! Кеча менга хабар беришдики, Ўзбекистон махфий хизматлари шахсимга қизиқиш билдиришаётган экан. Сабабларини билмадиму, ҳозирча буни аниқлаштиришим керак. Расман мен Ўзбекистон фуқаролигини ҳам йўқотганман, чунки 5 йилдан буён консуллик қайдига турмаганман. Боз устига, мен Каримов ҳақида таниқдий мақолалар ҳам чоп этганман, Ўзбекистонга қайтсам буларни албатта менга эслатишади, - деди Станислав.\nОзодлик билан бўлган суҳбатда Станислав Микрюков Россияга Ўзбекистондан ёки бошқа собиқ Иттифоқ республикаларидан келган барча русларни “қочқин” деб ҳисоблаш керак деган фикрда эканини билдирди.\nОлинган сўнгги хабарларга кўра, Станислав Микрюков ҳимоясига бир қатор Россия жамоатчилик вакиллари чиқди. Жумладан, Томск Дума депутати Александр Деев ва бошқа қатор депутатлар Россия ФМХ раҳбари Ромодановский номига Станислав ҳимоясига махсус мурожаатнома юборди.\nМикрюков депортацияси билан боғлиқ иш аллақачон федерал миқёсга чиққанига машҳур россиялик мухолифат лидери Алексей Навалнийнинг бу ишга махсус эътибор қаратганини далил қилиб кўрсатиш мумкин. У ўзининг саҳифасида “Микрюков мамлакати қаерда?” мақоласини чоп этди.\n“У Россияда яшашни истаётган ва бу ерда 15 йилдан буён яшаётган рус... У қаерга кетиши керак? Микрюковлар ватани қаерда? Ҳатто зарурий ҳуқуқий бошқарув бўлмаган тақдирда бизда ягона умумжамоавий ва умумфуқаровий келишув ўрнатилиши керак: русни Россиядан депортация қилиш мумкин эмас! Акс ҳолда ҳамма нарса ўз мазмунини йўқотади”, деб ёзади блогер Алексей Навалний.


Йигирма биринчи аср овқат технологиялари асри « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nЙигирма биринчи аср овқат технологиялари асри\n13 May 2017 - 18:30\nБизни юртимизни кўра олмайдиган ношукурлар: «кейинги 25 йилда нима ўзгариш бўлди?! Ўзбеклар бирор нарса ихтиро қилдими? Бутун дунё ривожланди лекин бизни юртда ҳеч қандай ўзгариш бўлмади», дейишади.\nХолис ёндашиш йўқ! Нима эмиш, Япония техникада ақл бовар қилмас янгиликлар қилди, 850 км тезликда юрадиган поезд ишга тушди. Шундай роботлар яратдики гуручдан ўша машҳур сушисини роботлар тайёрлаяпти. Нима қилипти энди шунга?\nБизда мустақилликдан олдин ўша гуручдан тайёрланадиган ошимиз бир хил бўлар эди, сариқ ёки қизил сабзидан, тепасида икки бўлак гўшти бор оддий ош, эсласаларинг керак-а? Хозирчи? Ошни ўзини юз хилдан ошиқ тури бор, масалан: пистали ош, қазилик ош, қиймалик, каватаклик, беданали ва беданатухумли, оддий сабзини сариғи ҳам қизили ҳам қўшиладиган ош.\nКорейсларни мақташади автомобильсозлик, мобил телефонлар ва ҳоказо. Балиқчиликда етакчи ўринда экан. Ҳа уни овлаган билан иш битадими? Шунча балиқ овлагани билан битта шу «хе» қилиб ейишни билади ҳолос. Уни бизга бер, минг бир ҳил қилиб пишириб еймиз.\nЁки дунёга донғи кетган Американи олайлик. Нефть соҳасида, қурол аслахада, автомобильсозликда эришаётган ютуқларини гапиради… Бундан 25 йил аввал Американи киноларида профессорларини кўрсатар эди, столни устида бир дунё китоб, китобдан кўзини узмасдан вақтини қизғониб “хот дог” заказ қилса, оддий булочкани орасига битта сосискани тиқиб, курьер олиб келиб берарди. Ҳозирги киноларида ҳам шу аҳвол, ҳали ҳам столни устидаги китобдан кўзини узмасдан ўша “хот дог” еб ўтиради.\nБиздачи: “Битта “ҳот дог” берворинг” десангиз, “қанақасидан? оддийми? двойнойми? сырлими? чипс солайми? гўштлигиданми? Оби нонга тайёрлаб берайми ёки булочкагами?”, деган саволни беради.\nХўрандаҳам чакана эмас: “двойнойига, чипс билан сыр қўйиб, озгина гўштдан ҳам соворинг”, кўрдингизми? “сразу” янги ихтиро! Ошпаз ҳайрон: “ие, бу қанақаси бўлди энди?” деса, «микс», деб қўйинг дейди. Ошпаз ҳам хурсанд. 25 йил олдин кабоблар икки ҳил бўларди: “кусковой” ёки қиймали! Бўлди, бошқачасини ҳеч ким кўрмаган ҳам эшитмаган ҳам. Ҳозирчи? Ўрама, бурама, бурда, чўпкабоб, жигар, товуқ хуллас минг ҳил, кўряпсизларми у халқлар эшакдек ишлаб еб турган нарсасини, бизда ишламасдан туриб шоҳона дастурхон. Мана буни ривожланиш дейди, биродар! Йигирма биринчи аср техника асри эмас, аксинча, йигирма биринчи аср овқат технологиялари асри.\nМаросимларимизда аввал икки ҳил таом тортилган. Бири суюқ, бири қуюқ. Тамом! Ҳозир эса салат билан бошланади. Уёғи кетди… Сомса, суюқ, норин, қази-қарта, товуқ, балиқ, кабоб икки хилидан… Сўнггиси десерт билан тугайди. Энг қизиғи эса ҳаммасини еб юборамиз.\nАнча олдин эшитган эдим. Ҳаттоки 1 килоси юз доллардан ош бор экан. Америкада минимал ойлик қанчалигини билмайману лекин бизда йигирма долларга етиб бормайди. Шу даражада овқатга меҳр қўйдикки, энг кам иш хаққи оладиган инсонни беш ойда оладиган пулини бир ўтиришда еб юборяпмиз! Энг мақтанадиган нарсамиз еб турган овқатимиз, ижтимоий тармоқда ҳам бошқа миллат вакилларини жуда камдан кам еб турган таомини расмга олиб қўйганини кўрамиз, биздачи? Ҳар учинчи одам қандайдир миллий таомимизни расмини кўз-кўз қилади. Ёки, ўзгаларда кўрганмисизлар, “тоғора.ру”, “шашлик.ру”,“торт.ру”, “свадебный плов” деган сайтларни?\nДардимиз овқат, «сичқон сиғмас уйига, ғалвир боғлар думига».\n“Топганимиз тўйларга буюрсин, дастурхонимиз тўкин-сочин бўлсин”, деган ота-боболаримизни дуоси ижобат бўлди. Топганимиз тўйларимиздан ортмаяпти. Дастурхонимизга аранг етяпти. Етмаганига қарз ҳам оляпмиз.\n“Кунингдан бир кунинг қолса ҳам ош е, пулингдан бир пулинг қолса ҳам ош е” мақолларимиз ҳам ўзимизга ярашган. Одам туғилганда ҳам, ўлганда ҳам ош қиламиз. Йиғилсак ош атрофида йиғиламиз.\nФақат ейиш-ичишни, қоринни ўйлайдиган одам қўрқоқ бўлади! Эртага бошига бир иш тушиб ҳижрат қилиши керак бўлиб қолса, ёки қамалиб қолса, қочқинда қийинчилик айрилиқда юришдан, ёки қамоқда калтакланиб камситилишдан эмас, қорни оч қолиб кетишидан ташвиш қилади холос.\nОчофат одам тўкин дастурхонни устида баландпарвоз гапларни гапиради: «битта майизни қирқ киши бўлишиб еймиз» дегандек. Йўқчиликда қолса қирқ кг майизни бировга бергиси келмайдиган бўлиб қолади.\nОшқозон ҳар доим тўла бўлса мия яхши ишламайди, овқатдан бошқа соҳаларда ҳам ихтиро қилишга бел боғламасак, фарзандларимизга илм учун шароит яратиб бермасак юз йилдан кейин ҳам, Олимларимиз бошқа юрт олимларини ихтиросини таҳлил қилиб, қандайдир «банкет» уюштирган, энг илғор бўлган ёшларимиз кўрик танловда, аксарият халқ тўртта боксчимизни олган медалини ош қилиб нишонлаб, майда нарсаларни атрофида ўралашиб юрган бўламиз.\nҚайси қавм ўзини ўзгартирмагунча Аллоҳ уларни ўзгартирмайди! Ошқозон билан эмас калла билан ўйламагунимизча жамиятда бир катта ўзгариш бўлишидан умид қилмаганимиз маъқул.\nБиз “овқат егин”, деган эмас “илм олгин”, деган пайғамбар умматимасмидик?\nБиз қорнига тош бойлаб юрган расул умматимасмидик?\nҚачон овқатдан бошқа соҳада янгилик иҳтиро қиламиз?\nБиз “чинга бориб бўлса ҳам овқат еб келгин”, деган эмас, “чинга бориб бўлса ҳам илм олгин”, деган пайғамбар умматимасмидик?\nДунё лаззатларига қандай эришишни эмас, жаннат лаззатларига етишиш йўлини чизиб берган пайғамбар, бизни пайғамбар эмасмиди?\nҲазрат Бухорий еган таомлари билан эмас, олган илмлари билан бизни дунёга бухорийлар деб танитмаганмиди?\nЁки Термизий бобомиз Термизни пишган гўштлари билан эмас, ҳадис илми билан бизни мағрурланишимизга сабаб бўлмаганмиди?\nЁки саҳобийлaр: “фалон саҳобани уйида ўн беш ҳил таом едик”, деб ёзиб кетишганмиди?\nҚачон овқатдан бошқа соҳада ҳам янгилик ихтиро қиламиз? Қачонки Халқаро мусобақаларда ош қилишдан эмас, Математика, физика, химия ва бошқа илм-фан мусобақаларидан юқори ўринларни олсак.\nP.s Камроқ овқат есангиз соғлом юрасиз, енгил ҳаракат қиласиз. Бирорта ихтиро қилмаган тақдиризда ҳам ҳеч бўлмаганда тобутингизни кўтарганларга малол келмайсиз.