Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Қашқадарё вилоятининг (...)\nЎзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Қашқадарё вилоятининг Ғузор туманида “Uzbekistan GTL” заводининг ишга туширилишига бағишланган тантанали маросимдаги нутқи\n(2021 йил 25 декабрь)\nАввало, сиз, азизлар билан улуғ аллома ва саркардалар юрти бўлмиш саховатли Қашқадарё заминида кўришиб турганимдан ғоят мамнунман.\nБугун, Янги йил арафасида мамлакатимиз саноатида яна бир ёрқин саҳифа очаётган улкан воқеага гувоҳ бўлиш барчамизга чексиз қувонч бағишлайди.\nЎз бағрида ноёб бойликларни асраб келаётган Ғузор туманида суюлтирилган синтетик маҳсулотлар ишлаб чиқарадиган “Uzbekistan GTL” заводи ишга туширилмоқда. Албатта, бундай улкан мажмуанинг қурилиши кейинги йилларда мамлакатимизда саноат ривожини сифат жиҳатидан янада юқори босқичга олиб чиқиш бўйича амалга ошираётган сиёсатимиз натижаси, десак, тўғри бўлади.\nСизларга яхши маълумки, якунланаётган 2021 йилнинг ўзида мамлакатимизда қатор йирик лойиҳалар амалга оширилди. Жумладан, “Навоийазот”да – аммиак, карбамид ва азот кислотаси ишлаб чиқарадиган мажмуалар, Навоий кон-металлургия комбинатида – бешинчи ва еттинчи гидрометаллургия заводлари, Карманада – биринчи қуёш электр станцияси ишга туширилди.\nРеспубликамиз бўйича электр энергияси ҳисобини юритиш ва назорат қилиш тизими иш бошлагани ҳам ана шундай катта ишларимиз қаторига киради.\nБугун ишга туширилаётган завод ўзининг ноёб технологик устунликлари ва юқори ишлаб чиқариш қуввати билан ана шу лойиҳалардан алоҳида ажралиб туради, десак, айни ҳақиқатни айтган бўламиз.\nБундай йирик мажмуа шу пайтгача жаҳонда фақат 4 та давлатда – Қатар (2 та), Нигерия, Жанубий Африка Республикаси ва Малайзияда барпо этилгани ҳам бу фикрни тасдиқлайди. Ушбу мажмуа қурилишида бир вақтнинг ўзида 13 мингдан ортиқ муҳандис ва ишчи-қурувчилар қатнашгани бу ерда қисқа муддатда нақадар кенг кўламли ишлар амалга оширилганини кўрсатади.\nЗаводда Япония, Корея, Сингапур, АҚШ, Германия, Италия, Буюк Британия, Россия, Хитой каби 24 та давлатдаги 130 га яқин етакчи корхоналарда ишлаб чиқарилган 10 мингдан зиёд ускуналар ўрнатилди.\nИшлаб чиқаришга доир технологик ечимлар, ускуна ва жараёнларни қўллаш учун 140 та халқаро лицензия ва патентлар олинди. Уларнинг аксарияти дунёда ягона ва ноёб эканини алоҳида таъкидлаш лозим.\nБир сўз билан айтганда, ушбу завод мамлакатимизда ва умуман, минтақамизда нефть-газ-кимё саноати соҳасидаги энг йирик корхонадир. Янги Ўзбекистоннинг қудратли иқтисодий салоҳияти айнан мана шундай мажмуаларда яққол намоён бўлади.\nҚуйидаги рақамлар ҳам шундан далолатдир.\nМажмуада йилига 3,6 миллиард метр куб табиий газ қайта ишланиб, қиймати 1 миллиард доллардан зиёд бўлган 1,5 миллион тонна тайёр суюқ маҳсулотлар ишлаб чиқарилади. Жумладан, 307 минг тонна авиакеросин, 724 минг тонна дизель ёқилғиси, 437 минг тонна нафта, 53 минг тонна суюлтирилган газ тайёрланади. Ушбу маҳсулотлар ҳисобидан йилига 500 миллион долларлик импорт ўрни қопланади, 200 миллион долларлик экспорт ва бюджетга 2 триллион сўмлик солиқ тушумлари тушиши таъминланади.\nАлоҳида таъкидлаш керак, биз 300 миллион долларлик газни қайта ишлаб, уни қиймати 3 баробар юқори ва дунё бозорида талаб катта бўлган тайёр маҳсулотларга айлантирамиз. Бунинг учун тўла асосимиз бор. Чунки бу ерда ишлаб чиқарилган авиакеросин бошқа заводлар маҳсулотига нисбатан жуда тоза ва сифатли бўлиб, энг замонавий самолётларга мўлжаллангани учун унга ҳамиша талаб юқори ҳисобланади.\nЗаводда ишлаб чиқариладиган дизель ёқилғиси ҳам камида “Евро-6” стандартларига жавоб берадиган бўлиб, минтақамизда бундай тоза маҳсулот ишлаб чиқарадиган корхона умуман мавжуд эмас. Бу эса, ўз навбатида, ушбу маҳсулотлар ҳисобидан республикада авиация хабларини ташкил этиш ҳамда юк ташишда хизмат қиладиган йирик логистика компанияларини ривожлантиришга мустаҳкам замин яратади.\nЯна бир муҳим жиҳати шундаки, заводни электр энергияси билан таъминлашда ҳам инновацион ечимлар қўлланган. Яъни, технологик жараёнларда ҳосил бўладиган буғ ҳисобидан йилига 650 миллион киловатт-соат электр энергияси ишлаб чиқарилиб, завод ўзини ўзи энергия билан таъминлайди.\nБу ерда ишлаб чиқариш жараёни тўлиқ автоматлаштирилган. Технологияларни бошқариш, мониторинг ва хавфсизликни таъминлаш каби муҳим жараёнларга инсон омили таъсири жуда кам даражада.\nШу ўринда бугун GTL технологиясига бутун дунёда талаб кун сайин ортиб бораётганини қайд этиб ўтмоқчиман. Шу боис АҚШ, Канада, Норвегия ва бошқа қатор давлатларнинг етакчи компаниялари ҳам ана шундай лойиҳаларни амалга оширишга киришмоқда.\nХалқаро энергетика агентлиги ҳисоб-китобларига кўра, GTL маҳсулотларини ишлаб чиқариш 2030 йилга бориб 2 баробар ўсади.\n“Uzbekistan GTL” заводи маҳсулотларидан хомашё сифатида фойдаланган ҳолда, янада юқори қўшилган қийматли янги турдаги маҳсулотлар ишлаб чиқаришни кўпайтириш бўйича ҳам режаларимиз бор. Жумладан, завод негизида алкил-бензол, бутен ва гексен, синтетик мойлар, малеин ангидрид, эмульсион қўшимчалар, катализаторлар каби маҳсулотлар ишлаб чиқариш бўйича қиймати 620 миллион доллар бўлган 6 та лойиҳа амалга оширилади. Ўз навбатида, бу ярим тайёр маҳсулотлар кимё ва маиший кимё, текстиль, чарм ва мебель, қурилиш материаллари ва электротехника каби соҳаларда кенг қўлланилади.\nЯна бир муҳим жиҳат – заводда ишлаб чиқариладиган маҳсулотлар жаҳондаги энг юқори экологик талаблар, норма ва стандартларга тўлиқ жавоб беради. Ана шу заводни ишга тушириш орқали биз “яшил иқтисодиёт” сари яна бир жиддий қадам қўймоқдамиз.\n“Uzbekistan GTL” заводида фойдаланиладиган ёқилғи бошқа анъанавий ёқилғиларга нисбатан 40 фоиз кам чиқинди ва зарарли газ ҳосил қилади. Бунинг ҳисобидан йилига 13,5 минг тонна – шунга эътибор беринг – 13,5 минг тонна зарарли газларнинг ҳавога тарқалишига йўл қўйилмайди.\nБиз учун яна бир ўта муҳим томони шундаки, завод ишга тушганидан кейин жами 1 минг 300 нафар мутахассис юқори даромадли, доимий иш ўрнига эга бўлади.\nЗаводнинг қурилиши маҳаллий қурувчи ва муҳандисларнинг янги авлодини тайёрлашга замин яратиб, уларга энг илғор технологияларни ўзлаштириш имконини бергани ҳам ғоят аҳамиятлидир. Ана шу тажриба келгусида мамлакатимизда янги саноат объектларини ўз кучимиз билан барпо этишда албатта жуда керак бўлади.\nМени қувонтирадиган яна бир жиҳат – завод қурилишида қатнашган мутахассисларнинг қарийб 80 фоизи ўзимизнинг маҳаллий кадрлар, хусусан, янгича ишлашга чанқоқ, азму шижоатли ёшларимиздир.\nБу ёшлар – Янги Ўзбекистон ёшлари. Улар миллий саноатимиз равнақига муносиб ҳисса қўшиб, бу йўлда “олтин фонд”имизга айланади, деб ишонаман.\nБиз бунинг учун барча шароитларни яратамиз. Аввало, Қашқадарёда ёшларни касб-ҳунарга ўқитишни янгича ёндашув асосида ташкил этамиз. Бунда ҳудуддаги барча касб-ҳунар марказларини “Шўртан газ-кимё” мажмуаси, Муборак газни қайта ишлаш ва янги “Uzbekistan GTL” заводларига бириктирамиз. Улар ўз соҳалари учун кадрлар тайёрлашнинг янги майдонини ташкил этади.\nЭнди ушбу корхоналарнинг раҳбарлари вилоятда нефть-газ ва кимё саноатининг истиқболли йўналишлари учун кадрлар тайёрлаш режаларини белгилайди, касб-ҳунар марказларининг ўқув дастурлари ва ўқитиш методикасини замонавий ишлаб чиқариш талаблари асосида қайта кўриб чиқади, ўқиш жараёнини ишлаб чиқариш билан узвий боғлаб, ҳар бир ўқувчининг ўз мутахассислиги бўйича бевосита заводларда амалиёт ўташини ташкил этади. Бунда, айниқса, ёшларни янги ўрнатилган мураккаб ускуналарда ишлаш, уларни автоматлашган ҳолда бошқариш, технолог, аргон пайвандлаш каби замонавий касб ва малакаларни ўргатишга алоҳида эътибор қаратилади. Таълим жараёнига хорижий мутахассислар жалб қилинади, замонавий дастурий таъминот ва симуляторлар олиб келинади.\nБарчамизга яхши маълумки, мамлакатимиздаги биринчи нефть-кимё корхонаси бўлган “Шўртан газ-кимё” мажмуаси 20 йилдан бери фаолият юритиб келмоқда.\nФурсатдан фойдаланиб, ўзининг фидокорона меҳнати билан Ватанимизнинг иқтисодий мустақиллигига муносиб ҳисса қўшиб келаётган “Шўртан газ-кимё” мажмуасининг 4 минг кишилик жамоасини ушбу қутлуғ сана билан чин қалбимдан табриклаб, уларнинг барчасига энг эзгу тилакларимни билдираман.\nУшбу мажмуада ўтган 20 йил давомида 78 миллиард метр куб газ қайта ишланиб, 2,4 миллион тонна полиэтилен, 4 миллион тонна суюлтирилган газ ва конденсат каби маҳсулотлар ишлаб чиқарилган. Шундан республикамиз саноат корхоналарига 1,6 миллион тонна полиэтилен етказиб берилиб, қарийб 2 миллиард долларлик импорт қисқартирилган. Шу билан бирга, 900 миллион долларлик 800 минг тонна полиэтилен экспорт қилинган.\nБугунги кунда “Шўртан газ-кимё” мажмуаси Қашқадарё вилояти ҳудудий маҳсулотининг 8 фоизини, саноатининг 17 фоизини таъминламоқда.\nУмуман, ушбу мажмуа мамлакатимизда газ-кимё ва полимер маҳсулотларини ишлаб чиқариш соҳаси ривожига, минглаб кичик саноат корхоналарини барпо этишга асос бўлди. Масалан, тайёр пластмасса маҳсулотлари ишлаб чиқарадиган кичик корхоналар сони қарийб 1 минг 700 тага етди. Ҳар бир корхонада ўртача 10 тадан ишчи ўрни яратилиб, камида 17 минг нафар аҳоли иш жойи билан таъминланган.\nБугун сизлар билан бирга “Шўртан газ-кимё” мажмуасининг ишлаб чиқариш қувватларини 3 баробар кенгайтириш имконини берадиган яна бир янги мажмуа қурилишига старт берамиз. Янги қуриладиган ушбу корхонада “Uzbekistan GTL” заводида ишлаб чиқариладиган 430 минг тонна нафтани қайта ишлаш ҳисобидан йилига 380 минг тонна полиэтилен ва полипропилен тайёрланади. Яна мингга яқин янги иш ўринлари яратилади. Натижада қўшимча 550 миллион долларлик маҳсулот ишлаб чиқарилади.\nЎз навбатида, ана шу маҳсулотларни янада чуқур қайта ишлаш орқали 2 баробаргача кўп истеъмол маҳсулотлари ишлаб чиқариш мумкин бўлади. Мисол учун, 100 миллион долларлик полимерлардан электротехника, қурилиш материаллари, автомобиль саноати ва бошқа соҳаларда йилига қўшимча 200 миллион долларлик харидоргир маҳсулотлар ишлаб чиқарилади. Шунингдек, пластмасса ва ҳар хил турдаги қадоқлаш буюмлари, сув таъминоти учун қувурлар ишлаб чиқариш кўпаяди. Яъни, ушбу маҳсулотларни ишлаб чиқарадиган яна камида 1 минг 200 та янги хусусий корхона ва 12 мингта иш ўрни ташкил этилиши учун асос яратилади.\nУшбу янги лойиҳанинг қиймати 1,8 миллиард долларга тенг бўлиб, уни молиялаштириш учун Россиянинг “Газпромбанк”и, Европанинг “Дойчебанк”, “Ландесбанк” каби банклари, Хитойнинг Давлат тараққиёт банки ва бошқа банклардан маблағлар жалб этилади.\nАна шу иккита янги завод ҳисобидан Шўртан мажмуасида республикамизнинг биринчи йирик газ-кимё кластерига асос солинади. Ушбу кластерда маҳсулот ишлаб чиқариш ҳажми ҳозирги 290 миллион доллардан 2025 йилда 1,8 миллиард долларга етказилади, яъни, 6 баробар ошади.\n“Uzbekistan GTL” заводи ва янги қуриладиган мажмуа ҳисобидан юртимизда табиий газни чуқур қайта ишлаш даражаси қарийб 2 баробар кўпайиб, ҳозирги 8 фоиздан 14 фоизга етади. Шунингдек, республикамизда полимер маҳсулотлар ишлаб чиқариш ҳажми ҳам 2 баробар кўпаяди.\nУшбу кластер тизимидаги корхоналар 1 долларлик хомашёдан, 10 долларлик юқори қўшилган қийматли тайёр маҳсулотлар яратади.\nЯнги мажмуалар нафақат ўзининг маҳсулоти, балки саноатнинг бошқа соҳаларида ишлаб чиқариладиган 100 миллион долларлик бутловчи ва эҳтиёт қисмлар учун ҳам бозор шакллантиради. Шу билан бирга, мазкур кластерда меҳнат қиладиган янги ишчилар ўз турмуш эҳтиёжлари учун ҳудуддаги хизматлар соҳаси ривожига ҳисса қўшиб, камида яна 100 миллиард сўмлик талабни яратади.\nУмуман олганда, янги кластер ишга тушиши натижасида Ўзбекистон саноати технологик жиҳатдан бир неча қадам илгарилайди, десак, тўғри бўлади.\nЯнги кластер корхоналари нафақат нефть-газ-кимё соҳаси, балки республикамизнинг барча саноат тармоқлари учун технологик ва лойиҳалаштириш ечимлари ва стандартлари, замонавий бошқарув ва IT технологиялари йўналишлари бўйича яққол намуна бўлади. Биз бу орқали мазкур замонавий мажмуа атрофида янги юқори технологик хизматлар тизимини ташкил қиламиз.\nАлбатта, янги корхоналар илм-фан ва инновациялар учун ҳам самарали майдонга айланади.\n“Шўртан газ-кимё” кластеридаги замонавий лаборатория ва жорий этилган илғор технологиялар ёш олимлар учун илмий изланишларни олиб бориш ҳамда янги инновацион маҳсулотлар ва технологик жараёнларни яратишга катта имконият беради.\nУшбу янги мажмуаларнинг ишга тушиши, ҳеч шубҳасиз, Қашқадарё вилояти иқтисодиёти ривожига ҳам сезиларли таъсир кўрсатади. Воҳада саноат ишлаб чиқариш ҳажми 1,4 баробар ошади, ялпи ҳудудий маҳсулот эса 7 фоизга ўсади. Бу эса Қашқадарё вилоятининг умумий экспорт кўрсаткичини 2 баробар кўпайтириш имконини беради.\nОчиғини айтиш керак, Қашқадарё вилояти жуда бой хомашё ресурсларига эга бўлишига қарамасдан, кўп йиллар давомида унинг тайёр саноат маҳсулоти ишлаб чиқаришдаги ҳиссаси паст бўлиб қолаётган эди. Шунинг учун охирги йилларда вилоятда маҳаллий саноатнинг тўқимачилик, қурилиш материаллари, чарм, электротехника, озиқ-овқат каби соҳаларида қиймати қарийб 9 триллион сўмлик 1 минг 700 тага яқин лойиҳалар ишга туширилди. Натижада сўнгги уч йилда вилоятда тайёр саноат маҳсулотлари ишлаб чиқариш ҳажми 1,3 баробар ошди.\nКелгуси йилларда ҳам Қашқадарё вилоятини барча йўналишларда ривожлантириш бўйича кенг кўламли режаларни ишлаб чиққанмиз. Хусусан, нефть-газ соҳасида қиймати 140 миллион доллар бўлган яна 3 та лойиҳа амалга оширилади. Мисол учун, Муборак газни қайта ишлаш заводида 135 миллион доллар эвазига олтингугурт олиш қурилмасининг қуввати тикланади.\nЭнергетика соҳасида 1,3 миллиард доллар инвестициялар ҳисобидан жами 1 минг 250 мегаваттга тенг электр энергияси ишлаб чиқарадиган янги қувватлар барпо этилади. Мисол учун, Ғузор туманида 2025 йилда қуввати 300 мегаватт бўлган қуёш электр станцияси фойдаланишга топширилади. Талимаржон иссиқлик электр станциясида ҳар бири 900 мегаватт қувватга эга бўлган навбатдаги иккита буғ-газ қурилмаси ишга туширилади. Оқсу дарёсида умумий қуввати 24 мегаватт бўлган 3 та кичик гидро электр станцияси барпо этилади. Ушбу янги қувватлар йилига 8 миллиард киловатт-соат электр энергияси ишлаб чиқариш ва 1,6 миллиард метр куб табиий газни тежаш имконини беради.\nШу билан бирга, вилоят учун “драйвер” бўлган маҳаллий саноат тармоқларига 900 га яқин лойиҳа доирасида 2,7 миллиард долларлик инвестициялар фаол жалб қилинади. Жумладан, Нишон, Касби, Миришкор ва Яккабоғ туманларида – тўқимачилик, Китоб, Қамаши, Деҳқонобод ва Чироқчи туманларида – қурилиш материаллари, Миришкор, Китоб туманлари ва Қарши шаҳрида – чарм, электротехника саноати, Шаҳрисабз шаҳри ва Қарши туманида – мебель, Чироқчи, Нишон ва Косон туманларида – озиқ-овқат саноати бўйича лойиҳалар амалга оширилади.\nБугунги тадбиримизда қатнашаётган Ўзбекистоннинг хорижий давлатлардаги барча элчилари ҳам Қашқадарёда янги лойиҳаларни амалга оширишга фаол ҳисса қўшишлари учун жалб қилинди. Бунинг учун улар олдиндан вилоятга келиб, шаҳар ва туманларнинг ихтисослашувини, мавжуд имкониятларни, қандай истиқболли лойиҳалар кераклигини ўрганишди. Энди улар бу лойиҳаларда иштирок этиш ва бошқа янги лойиҳаларни ишлаб чиқиш учун ўзлари элчилик қиладиган давлатлардан хорижий ҳамкорларни ва замонавий технологияларни жалб этади.\nИшончим комил, барпо этилаётган янги газ-кимё кластери мамлакатимиз саноати ривожига қудратли туртки бериб, унинг юксалишига катта ҳисса қўшади.\nУмуман, мамлакатимизда замонавий саноатни шакллантиришда биз кимё ва нефть-газ кимёси соҳалари асосий “драйвер”лардан бўлиши учун амалий режаларни белгилаб олганмиз.\nСўнгги беш йилда бу соҳаларда 5 та йирик лойиҳа ишга туширилган бўлиб, йилига жаҳон бозорида талаб юқори бўлган 450 миллион долларлик маҳсулотлар ишлаб чиқариш йўлга қўйилди.\nЭнг муҳими, агар бу тармоққа олдин фақат давлат сармоя киритган бўлса, охирги йилларда эса соҳага хусусий сектор тўғридан-тўғри фаол кириб келмоқда. Масалан, “Навоийазот”да – Австрия, Германия, Хитой ва Туркия, Тошкент вилоятида – Россия компаниялари янги лойиҳаларни бошлади. Шунингдек, “хомашёдан – тайёр маҳсулотгача” занжири доирасида юқори қийматли товарларни ишлаб чиқариш бўйича Тошкент, Навоий, Фарғона, Бухоро вилоятларида ва Устюртда яна 5 та кимё технологик кластерини ташкил этишни бошладик.\nМазкур кластерларда келгуси йилларда умумий қиймати 8 миллиард доллар бўлган 60 дан зиёд лойиҳа амалга оширилади. Ушбу лойиҳалар ҳисобидан йилига 180 турдаги 5 миллиард долларлик юқори қийматли маҳсулотлар ишлаб чиқариш йўлга қўйилади. Шунингдек, 1,2 миллиард долларлик маҳсулот экспорти ҳамда 5,5 триллион сўмлик бюджет тушумлари таъминланади. Энг муҳими, қўшимча 15 мингтадан зиёд янги иш ўринлари яратилади.\nТўғриси, биз “Uzbekistan GTL” заводи лойиҳасини бошлаганимизда кўпчилик буни уддалашимизга шубҳа билан қараган эди. Лекин биз қатъий интилиш ва машаққатли меҳнатимиз билан, барчамиз биргаликда мураккаб синов ва қийинчиликларни енгиб ўтиб, мана шундай янги ва замонавий, юқори технологик мажмуани барпо этишга эришдик. Бу билан ҳар қанча фахрлансак, арзийди.\nАйниқса, коронавирус пандемияси даврида хориждан мутахассис ва ускуналар келтириш, қурилиш майдонида 10 мингдан ортиқ ишчининг соғлиғи ва хавфсизлигини таъминлаш албатта осон бўлгани йўқ. Аммо ҳамжиҳатлик билан ўз вақтида амалга оширган зарур чора-тадбирларимиз натижасида ушбу муҳим лойиҳа бўйича иш пандемия даврида ҳам бирор кун тўхтамади.\nМеҳнаткаш, серғайрат ва фидойи қурувчи ва муҳандислар, тажрибали мутахассислар, минглаб матонатли ишчилар карантин талабларига қатъий амал қилиб, узоқ вақт оиласи, яқинларидан олисда ишлаб, ҳақиқий қаҳрамонлик намунасини кўрсатди, десак, ҳар томонлама тўғри бўлади.\nФурсатдан фойдаланиб, “Uzbekistan GTL” заводи қурилишида муносиб иштирок этган барча мутахассислар, фидойи қурувчи, муҳандис ва лойиҳачилар, ҳурматли хорижий ҳамкорларимизга чуқур миннатдорчилик билдираман.\nМазкур улкан лойиҳага Хитой давлат тараққиёт банки, Корея Эксимбанки, Корея экспорт кредитларини суғурталаш корпорацияси, “Газпромбанк”, “РосЭксимбанк” сингари обрўли хорижий молиявий ташкилотлар муносиб ҳисса қўшганини мамнуният билан таъкидлаб ўтмоқчиман.\nЛойиҳани амалга оширишда фаол иштирок этган ва бугунги тадбиримизда қатнашаётган меҳмонларимиз – “Air Products” компанияси президенти жаноб Сейфи Гасимига, “Hyundai engineering” компанияси президенти жаноб Ким Чанг Хагга, “Газпромбанк” бошқаруви раиси ўринбосарлари жаноб Алексей Матвеев ва жаноб Тигран Хачатуровга, “ЭКСАР” компанияси бош директори жаноб Никита Гусаковга, шунингдек, “Sasol Energy”, “Chevron”, “Haldor Topsoe” компаниялари ва бошқа хорижий ҳамкорларимизга, қурувчи ва пудратчилар, ишчи-ходимларга “Uzbekistan GTL” заводини барпо этишдаги фаол иштироки ва яқиндан қўллаб-қувватлаганлари учун чуқур миннатдорчилик билдираман.\n“Шўртан газ-кимё” мажмуаси қувватини кенгайтиришга қаратилган лойиҳани амалга оширишда сизларга улкан зафарлар тилайман.\n“Uzbekistan GTL” заводи ва “Шўртан газ-кимё” мажмуасини кенгайтириш бўйича лойиҳалар Янги Ўзбекистонда янги саноат даврини яратиш йўлидаги илк йирик қадамларимиздан биридир.\nИшончим комилки, сизлар билан бирга келгусида бу борада иқтисодиётимиз ривожига улкан ҳисса қўшадиган, унинг рақобатбардошлигини мустаҳкамлайдиган яна кўплаб йирик лойиҳаларни муваффақиятли амалга оширамиз.\nБиз қанча оғир бўлмасин, мамлакатимизни ривожланган давлатлар қаторига олиб чиқиш ва халқимиз учун муносиб турмуш даражасини яратиш йўлида маррани баланд олиб ишлаш ва яшашга ўргандик.\nАна шундай улуғ мақсадларга қийинчиликлардан қўрқмасдан, янги билим ва технологияларни эгаллаб, барчамиз биргаликда ҳаракат қилиб, албатта эришамиз.\nЯнги йил остонамизда эшик қоқиб турган ушбу қувончли лаҳзаларда, барча ютуқларимизнинг ижодкори ва бунёдкори бўлган меҳнаткаш, мард ва олижаноб халқимизга, саноат соҳасининг жонкуяр ва фидойи ишчи-ходимларига чуқур эҳтиром билан таъзим қиламан.\nФурсатдан фойдаланиб, сиз, азизларни, жумладан, ҳурматли хорижий меҳмонларимизни, янги заводни ишга туширишга муносиб ҳисса қўшган барча қурувчи ва ҳамкорларимизни кириб келаётган янги – 2022 йил билан чин дилдан самимий муборакбод этаман.\nЯнги йилда мана шундай қувончли кунларимиз янада кўп бўлсин!\nДоимо соғ-омон бўлинглар!


ЖАМИЯТИМИЗДА ҚОНУН УСТУВОРЛИГИ ВА ФУҚАРОЛАР ҲУҚУҚЛАРИНИ ТАЪМИНЛАШ — ЭНГ МУҲИМ ВАЗИФА\nБош саҳифаЯнгиликларХалқаро воқеалар\n2018 йил 31 январь куни Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратурасининг кенгайтирилган йиғилиши бўлиб ўтди.\nУнда Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев иштирок этди.\nЙиғилишда мамлакатимизда амалга оширилаётган демократик ислоҳотлар ва ўзгаришлар жараёнида прокуратура органлари томонидан қилинаётган ишлар ва улар олдида турган вазифалар муҳокама қилинди.\nДавлатимиз раҳбари прокуратура органлари олдида турган устувор вазифалар тўғрисида тўхталиб ўтди.\nПрокуратура органлари ходимлари ислоҳотларни самарали амалга оширишда ўзларининг бор салоҳияти, билим ва тажрибасини сафарбар этиши зарурлиги таъкидланди. Қабул қилинаётган қонун, фармон ва қарорларнинг амалий ижросини сўзсиз таъминлаш прокуратуранинг энг муҳим ва долзарб вазифасига айланмоғи лозим.\nЙиғилиш иштирокчиларининг эътибори фаровон ҳаётимиз асоси бўлган тадбиркорликни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш, хорижий инвесторларнинг мамлакатимизда эркин фаолият юритиши учун шароитлар яратиш прокуратура органлари томонидан кафолатланиши зарурлигига қаратилди.\nПрокурорларнинг секторлар раҳбари сифатидаги фаолиятида энг муҳим вазифаларидан бири одамлар ҳаётида ижобий ўзгаришларга эришиш мақсадида ҳудудларни ривожлантиришга кўмаклашишдир.\nДавлат бошқарувини халқимиз манфаатларидан келиб чиққан ҳолда такомиллаштириш прокуратура органларининг жамиятда қонун устуворлигини таъминлашдаги ролини кучайтиришни тақозо этмоқда.\nПрезидентимиз Шавкат Мирзиёев йиғилишни якунлар экан, прокуратура ходимлари юқори касбий малака ва юксак инсоний фазилатлари билан давлат органлари хизматчиларига ўрнак бўлиши, ҳамиша адолат ва қонунийлик ҳимоясида туриши лозимлигини алоҳида таъкидлади.\nЙиғилишда ташкилий масала кўриб чиқилди.\nЎзбекистон Республикаси Президентининг Фармонига мувофиқ Президентнинг Давлат маслаҳатчиси лавозимида ишлаб келаётган Отабек Муродов Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори этиб тайинланди.\n«Маҳалла» хайрия жамоат фонди\nЎзбекистон Хотин қизлар қўмитаси\nO'zbekiston Xalq demokratik partiyasi Fraksiyasi faoliyati\nO‘zbekiston XDP Jamoatchilik qabulxonasi\nO'zXDP Markaziy Kengashi «Istiqbol» yoshlar qanoti\nO‘zXDP Markaziy Kengashi «Faol ayollar» qanoti


07 май 2021, Тошкент вақти: 20:56\n8 февралдан Россия олий таълим муассасаларида дарс жараёни бошланди\n2021 йилнинг 8 февралидан Россиядаги олий ўқув юртларининг кундузги бўлимларида ўқиш жараёни бошланди. Россияга киролмаётган ўзбекистонлик талабалар дарслардан ортда қолаётганликларини айтишмоқда.\nРоссия Фан ва таълим вазирлиги вакили Озодлик сўровига хорижлик талабаларнинг Россияга киришига ҳозирча рухсат йўқлигини билдирди.\nСанкт-Петербургдаги университетларидан бирида таҳсил олаётган ўзбекистонлик 20 яшар Шаҳбоз Россияда 8 февралдан кундузги бўлимларда дарс жараёни бошлангани, аммо ўзбекистонлик талабалар Россияга киролмаётгани ҳақида гапиради.\n- 8 февралдан Россиядаги барча институтлар ўқиш бошлади. Биз яна қолиб кетдик. Ўқишимиз ўтган йилнинг октябридан онлайн эди. Мен биринчи курсни битиряпман - университетни ҳали кўрмаганман! Катта курслар 2020 йилнинг апрелида Россияда киритилган карантин пайтидан бери онлайнда эди, - дейди Шаҳбоз.\nРоссияда таҳсил олаётган талаба йигит эндиликда онлайн курслар ҳам якунланиб, улар мутлақо ўқиш жараёнидан ортда қолиши мумкинлигини билдирди.\nШаҳбознинг айтишича, пандемия туфайли ўқув йили бошидан бери онлайн ўқишга мажбур.\n- Биласизми, университетим онлайн курсларни қилиб бермас экан. Ҳалиям курсдошларим билан яхши чиқишиб олдим ва уларни зарядкаси тугагунча кеча телефонларидан онлайн маъруза тингладим, улаб берганди. Университетимиз фақат вазифа бериш билан чекланяпти. Ваҳоланки, тўловларни ўз вақтида олишяпти. Яхшиям қишки сессияни аъло баҳога ёпганим учун 50 фоизга контракт тўловларни тушириб беришди, - дейди водийлик талаба.\nУ Россиядаги олий ўқув юртларида таҳсил олаётган бир гуруҳ талабалар номидан мазкур вазиятга Ўзбекистон Ташқи ишлар вазирлиги ва Таълим вазирлиги мутасаддилари эътибор қаратишини сўради. У ўзбек томони Россиянинг тегишли идоралари билан ҳамкорликда бу масалага ечим топишига умид қилмоқда.\n2020 йил мартида Россия коронавирус инфекциясига қарши карантин чекловларини жорий қилган ва хорижликларнинг мамлакатга киришини тақиқлаб қўйган эди. Июль ойида бир нечта хорижликлар тоифасига киришга рухсат берилган. Жумладан, Россиядаги айрим агентликлар ва йирик компаниялар Ўзбекистондан олиб қираётган ишчи мигрантларга рухсат берилмоқда.\nЯнварь охирларида Россия Федерацияси Таълим ва илм-фан вазирлиги 2021 йилнинг 8 февралидан олий ўқув муассасаларида ўқиш жараёни бошланишини эълон қилганди. Шу билан бирга таълим муассасаларида коронавирус билан боғлиқ санитария нормаларига риоя қилиш тартиби тўлиқ сақланиб қолиши, бу вирус билан касалланганлар сони ҳали ҳам кўплиги айтилди.\nХорижлик талабаларга қачондан бошлаб Россия олий ўқув юртларига ўқишга қатнашига рухсат берилади?\nОзодлик бу саволни Россия Фан ва таълим вазирлигига узатиб, қуйидаги мазмунда жавоб олди:\n- Анъанавий дарс ўтиш тартибида россиялик ва Россия билан чегаралари очиқ бўлган мамлакатлар талабаларига рухсат берилди, холос. Афсуски, Ўзбекистон билан чегаралар очилганича йўқ. Демак, Ўзбекистонда қолаётган хорижлик талабаларимиз масофавий таълимни давом эттираверади. Бундай ҳолат қачонгача давом этади, деган саволингизга ҳам жавоб беролмаймиз, чунки бу бизнинг ваколатимизда эмас: ҳукумат даражасида ҳал этиладиган масала. Тўғриси, бизнинг вазирлик ҳам қачон чегаралар очилиши ва нормал иш жараёни бошланишини интизорлик билан кутмоқда, - деди ўзини Анна деб таништирган Россия Фан ва таълим вазирлиги матбуот хизмати вакили.\nАввалроқ Ўзбекистоннинг Москвадаги элчихонаси ўзбек талабалари Россияга қайтиб кириш учун турли ноқонуний йўлларга бош ураётгани, жумладан, Россия олий таълим муассасалари номидан ҳужжатларни сохталаштираётгани тўғрисида хабар қилганди.\n“Аммо ҳозирги вақтда Россия ОТМда таҳсил олаётган ўзбекистонлик талабалар Россия Федерацияси ҳудудига тўсқинликларсиз кириш ҳуқуқига эга фуқаролар таснифига кирмайди. Шундай қилиб, Россия халқаро аэропортларига чартер рейслари билан келган Ўзбекистон фуқаролари чегарани кесиб ўтишда ва тасдиқловчи ҳужжатлар юзасидан муаммоларга дуч келишлари мумкин”, - дейилади Ўзбекистон элчихонаси расмий билдиришномасида.\nШунингдек, Ўзбекистон Ташқи меҳнат миграцияси агентлиги “ушбу давлатда бўлиб турган Ўзбекистон фуқароларидан бундай оммавий намойишларда иштирок этмасликни, Россия Федерацияси қонунларига риоя этишни ва одамлар кўп тўпланаётган жойларга бормасликни” сўраб, баёнот тарқатди.\nРоссияда ўқиётган хорижлик талаба дипломини масофадан туриб ҳимоя қилиши мумкин\nРоссия Таълим вазири: Хорижлик талабаларни қабул қилишга тайёр эмасмиз


5 та маҳсулот бўғимлар саломатлигини сақлайди | LifeHaq.uz\n1. Желатин (елимшак)\nЖелатин – оқсилли субстанция, бошқача қилиб айтганда ҳайвон материали – жониворларнинг териси, суяклари ва бирлаштирувчи тўқималарига қайта ишлов бериш орқали олинадиган қисман гидролизланган коллагендир.\nКит Бар Функционал молекуляр биологиясидаги лаборатория олимларининг тадқиқотига кўра, желатин коллаген, яъни тери, бириктирувчи тўқималар ва суякларнинг эластиклигини сақлаб турадиган оқсилни ишлаб чиқариш учун танага зарур бўлган озуқа моддаларига эга.\nТадқиқотчилар машқлардан аввал желатинли қўшимчалар берилган иштирокчилар ҳамда лабораторияда сунъий равишда етиштирилган бўғимлар ёрдамида желатиннинг организмга таъсирини текшириб кўрдилар. Иккала ҳолатда ҳам желатин коллаген ишлаб чиқарилишини ошириш, натижада бириктирувчи тўқималар янада мустаҳкам ва эгилувчан ҳолатга келган.\nЖелатинни желе, сардак, шўрвалар, цукатлар ва ширинликлар таркибида истеъмол қилиш мумкин. Таомномада калориялар ортиб кетмаслиги учун желатиндан қўшимча сифатида фойдаланиш мумкин. Шунингдек, желатин ва С витамини бир-бирига мос тушади. Желатин коллаген ишлаб чиқариш учун танага зарур ҳисобланади.\nБостон университетининг тиббиёт маркази томонидан ўтказилган тадқиқот давомида аниқланишича, кунига ёйилган атиги 10 дона олча инсонни подагра – моддалар алмашинувининг бузилиши билан боғлиқ тўқималар ва бўғимлар касаллигининг хуружларидан ҳимоя қилади. 10 та олча ейилиши орқали хуружнинг юзага келиши ҳавфи 35 фоизга камайган.\nШу билан бирга, олча тоғайни шикастлайдиган бўғимларнинг дегенератив хасталаниши – остеоартритнинг аломатларини бартараф этади. Филадельфия тиббиёт марказидаги тадқиқотчиларнинг аниқлашича, олти ҳафта давомида кунига 453 грамм (8 унциядан икки бутилка) олча шарбатини истеъмол қилган остеоартритли беморлар ўзларини анча яхши ҳис қилганлар: оғриқлар ва ноқулайлик ҳиссиёти камайиб, бўғимнинг функционаллиги тикланган. Бундан ташқари, иштирокчиларда яллиғланиш индикатори – С-реактив оқсилининг даражаси ҳам пасайган.\nРезаворларни таомларга қўшишнинг яна бир сабаби – бўғимлар артритида ижобий таъсир кўрсатадиган ва антиоксидант хусусиятига эга эллаг кислотасининг кўп миқдорда мавжудлиги. Эллаг кислотаси ертут, малина, маймунжон, қулупнайда катта фоизда мавжуд.\nАнор шарбати остеоартрозда бўғимлар яллиғланишини камайтиради. Анорнинг инсон саломатлиги учун фойдаси текширилиганда, унинг полифенолларга бой экстракти яллиғланиш юзага келиши учун сабабчи ИЛ-1 ва ФНО-α цитокинларининг фаоллигини сусайтириши исботланди.\nШунингдек, яна бир тадқиқот давомида анор шарбати сиқчонларда артрит ҳосил бўлиши ҳавфини қисқартириши, хасталаниб бўлган кемирувчиларда эса бўғим яллиғланиши ва ИЛ-6 яллиғланиш цитокинлари миқдорини камайтириши аниқланган.\n4. Ёғли балиқ\nТўйинтирилмаган омега-3 ёғ кислоталари ёрдамида тўқималар эгилувчанлиги сақлаб қолиниб, бўғим тоғайининг саломатлиги ва бўғимлар ичидаги суюқликнинг сифати қўллаб-қувватланади.\nТадқиқотларда аниқланишича, балиқ ёғи артрит касаллигида оғриқни ва бўғимларнинг эрталабки тортишишини камайтиришга ёрдам беради. Олимлар келган хулосага кўра, айрим беморлар оддий дориларни балиқ ёғи қўшимчаларига алиштириши ва оғриқдан халос бўлиши мумкин.\nХусусан, кўп миқдордаги омега-3 ёғ кислоталари қора ва қизил икра, янги тутилган скумбрия, сельд балиғи, қизил балиқ, сардина ва гулмоҳи балиқлари таркибида учрайди.\nОдатда, тоғайда моддалар алмашинувининг бузилиши бўғимлар билан боғлиқ касалликларга сабаб бўлади. Тоғайдаги дегенератив ўзгаришларда хондроцитлар, яъни тоғай ҳужайраларида азот оксиди миқдорининг ортиши кузатилади.\nТадқиқотлар давомида юқори сифатли зайтун мойида мавжуд олеокантал яллиғланишга қарши хусусиятга эга эканлиги аниқланди. У хондроцитларда азот оксиди ишлаб чиқарилишини камайтиради, аммо ҳужайранинг яшовчанлигига таъсир кўрсатмайди.\nБундан ташқари, олеокантал ЦОГ-1 и ЦОГ-2 яллиғланишга қарши ферментлари ишлаб чиқарилишининг олдини олади. Олеоканталнинг таъсир этиш механизми ибупрофенникига мос келади: яллиғланишни камайтириб, оғриқни енгиллаштиради.\nШу билан бирга, мушакларда олиб борилган тадқиқотлар зайтун мойи D витамини билан бирга қўлланилганида суякларни емирилишдан асраши исботланди.\nОдатда, турли салатларга зайтун мойи қўшиш тавсия этилади, чунки 180 даражадан ортиқ ҳароратда иситилган мой фойдали хусусиятларини йўқотади. Қуйида зайтун мойи таъми ва фойдасини сақлаб қолиши учун уни қандай танлаш, сақлаш ва қўллаш ҳақида билиб олишингиз мумкин.\nЮқоридаги фойдали маҳсулотларни таомномага қўшиш орқали тўқималарнинг эгилувчанлиги ва бўғимлар саломатлигини узоқроқ сақлашга эришасиз.\n01/08/2020 07:40:00 2895 0 Манба: https://lifehacker.ru


ТИББИЁТ - HAQIDA\nАвтор HaQidA На чтение 16 мин Просмотров 26 Опубликовано 05.04.2018\nТИББИЁТ МОЗИЙИДАГИ АЙРИМ НОХОЛИСЛИКЛАР ВА УЛАРНИНГ ТАҲЛИЛИ\n«Турлича хато қилиш мумкин, аммо тўғри йўл битта, шу сабабдан ҳам тўғри йўлдан кўра хато қилиш осон; мўлжалга тегишдан кўра тегмаслик ўнғай»\nАрасту, Юнон файласуфи\n«Ҳақиқатни ҳамма вақти такрорлаб туриш керак. Чунки атрофимизда хатолар тез-тез такрорланиб туради» деган эди олмон мутафаккири ва шоири Генрих Гейне.\nУшбу муъжаз мақолада тилга олмоқчи бўлган далиллар ҳам тиббиётимиз ўтмишидаги айрим хато ва камчиликларни тилга олиш, улардан тегишли хулоса чиқариш, келажақда эса бундай нохолисликлар юз бермаслиги учун қилинган саъй-ҳаракатларимиз натижасидир.\nДалил ва омилларга бир томонлама ёндошмаслик, айрим ўтмишдошларимиз фаолиятига нотўғри баҳо берилишига йўл қўймаслик учун муаллиф томонидан ватан ва тиббиёт тарихига оид юзлаб мақола ва ўнлаб монографиялар, қўлёзмалар ўрганилиб, тегишлича таҳлил қилинди.\nИнсон тараққиётининг спиралсимон пиллапояларидан камолот сарҳадлари сари юксалар экан, ортига ўгирилиб яқин ва олис ўтмишини таҳлил қилишга, аллбма ва фузало мозийдошларининг заҳматли меҳнатларини муносиб баҳолашга ички бир иштиёқ топади.\nБилиб-билинмасдан, ёки гайирлик билан чиқарилган хулосалар, аксарият ҳолларда янгиликларнинг ўз номи билан эмас, балки унга мутлақо алоқаси бўлмаган шахслар номи билан аталиб қолишига сабаб бўлади. Айнан шундай адашишларнинг айримларини таҳлил чигириғидан ўтказишга ҳаракат қиламиз.\nIX асрда Эронда яшаб ўтган буюк тиб олими Абу Бакр Муҳаммад Ибн Закариё ар Розий ўзининг 25 жилддан ибо- рат улкан «Тиббиётнинг ҳамма соҳалари ҳақидаги китоб» қўлланмасида жаҳонда биринчи бўлиб, жарроҳлик амалиётида бинт ва кетгут (кетгут-қўй ичагидан тайёрланиб, кейинчалик сўрилиб кетадиган чоклаш ипи) қўллаганлигини баён қилган.\nҲолбуки замонавий табобатда бу ихтиро рус олими И.Пирогов номи билан боғлаб келтирилади.\nҲазрат ар Розий ўзининг «Чечак ва қизамиқ» асарида жаҳонда биринчи бўлиб, бу касалликнинг аломатлари, кечиши, сабаби, оқибатлари тўғрисида теран мулоҳазалар юритган.\nШунингдек қизамиқ билан оғриган болалар лунжининг ички қаватида қип-қизил бўртма пайдо бўлишини ҳам ёзиб кетган.\nТасаввур қилинг-а, бу кашфиёт бугунги кунимиздан минг йил муқаддам қилинган эди. Замонавий тиббиёт дарсликларида эса бу белги алломадан тўққиз аср кейин дунёга келган ўрис шифокорлари-Бельский-\nФилатов-Коплик симптоми деб юритилади. Таасуфки, бу кашфиёт ўзининг ҳақиқий кашшофи ар Розий номи билан аталаётгани йўқ.\nМозий уламолари орасида ҳақли равишда «Шайхур-раис» номини олган буюк бобокалонимиз ҳазрат Абу Али ал Ҳусайн ибн Абдуллоҳ ибн Ҳасан ибн Синонинг илмий-тиббий мероси билан танишар эканмиз, унинг шубҳасиз буюк даҳо, табобатнинг жуда кўп жабҳаларининг кашшофи бўлганлигига имон келтирамиз.\nМасалан, у қандли диабет хасталиги билан оғриган кишиларнинг сийдиги ширин бўлишини, ҳамда бу сийдик қайнатилиб, буғлантирилганида идиш тубида оппоқ чўкма қолишини дунёда биринчи бўлиб кўрсатиб берган.\nХудди шу фикрни ибн Синодан етти юз йил ўтиб, инглиз ҳакими Томас Уиллис айтган. Афсуски бу кашфиёт ҳам шу олим номи билан аталиб тиб тарихига кирди, ҳолбуки уни ибн Сино симптоми деб аташ ҳақлироқ бўлур эди.\nЮксак клиник салоҳият,ҳамда тадқиқотчилик иқтидорига эга бўлган ҳазрат илмий тажрибалар ўтказиб. хатарли-ҳисҳаяжон-стрессларнинг инсон вужуди ва руҳиятига салбий таъсир кўрсатишини, хасталикларга сабаб бўлишини кўрсатиб берди, ҳамда улардан сақланиш йўлларини битиб қолдирди.\nҲозирги табобатда эса бу кашфиётлар ундан бир неча юз йил кейин умргузаронлик қилган фаранг тадқиқотчиси Селье номи билан боғлаб кўрсатилади.\nИбн Сино анатомия ва жарроҳлик соҳалари бўйича ҳам кўплаб улкан янгиликларни ёзиб қолдирган.\nЖумладан, у «Тиб қонунлари» китобида одам анатомияси ва физиологияси тўгрисида маълумотлар бера туриб, танага ҳамда асаб томирларига йўналишдош бўлган эластик тортишиш чизиқлари мавжудлигини, жарроҳлик қирқимлари эса айнан ўшаларга параллел олиб бориши лозимлигини битиб қолдирган.\nБугунги кун табобатида эса бу янгилик бобокалонимиздан бир неча асрлар кейин яшаб ўтган олим шарафига Лангер чизиқлари деб юритилмокда.\nАлалхусус аллома бобокалонимиз қолдирган улкан тиббий-илмий меросни муфассал ўрганиб чиққан ҳар қандай одам унинг жуда кўп жабҳаларда биринчи бўлганлигига ишонч ҳосил қилади.\nХолисанлилло айтганда аксарият илмлар қаторида тиб илмига ҳам даставвал Шарқда тамал тоши қўйилган.\nУ гуркираб ривожланганидан кейингина Ғарбга ўтган. Сўнгра тарихий шароитлар тақозоси билан у жойда мустақил ривожлана борган.\nШуниси ачинарлики, бу ривожланиш ўзидан аввалги табобатнинг қандай ютуқларга эришганлигини ўрганмаслик ҳисобига бўлди, ёки атайлаб шундай қилинди.\nЯна ҳам тўғрироғи илмий меросни ўрганиш учун уни таржима қилиш лозим эди. Иккинчидан Ғарбда ҳали бу манбаларнинг ўзи йўқ эди. Мана шу сабаблар боис пойдевори Шарқда қўйилган.\nҒарб тиб илми ва амалиёти ўзидан аввалгиларга қараганда нимаики янгироқ ёзилган, муфассалроқ баён қилинган бўлса, ёки қандайдир бир арзимас ўзгартиш киритилган бўлса ҳам ўша муаллифнинг номи билан аталиб қолаверди.\nБу «янгилик» деб аталмиш нарса Шарқ алломалари томонидан муқаддам аниқланганми, йўқми, уларни қизиқтириб ҳам ўтирмади.\nМуаммонинг яна бир тарафи борки, биз уни эътиборга олмаслигимизнинг асло иложи йўқ: ҳар бир Ғарб давлати ўзидан кўпроқ ва буюкроқ олим-у-уламолар, фозилу-фузалолар етишиб чиққанлигини жаҳоннинг қолган мамлакатларига кўз-кўз қилиб мақтаниш, ўз илмий салоҳияти даражасини афкор оммага намойиш қилиш иштиёқи билан ёнарди.\nАмерикаликларнинг; «Биз яна юз минглаб олий маълумотли зиёлиларни мамлакатимизга қабул қилишимиз мумкин» деган эътирофининг тагида айнан ана шундай мақсадлар ётган бўлса ажаб эмас.\nШуни алоҳида таъкидлаб ўтишимиз лозимки. бизнинг аллома аждодларимизга «Палончи биринчи эди, писмадончи илк ихтирочи бўлди» деган ганларни ёзиш ва мақтаниш мутлақо бегона туйғу эди.\nЗеро, бизнинг анъаналаримиз, эътиқодимиз ва динимиз бунга рағбат бермас, мақтаниш, такаббурлик қилиш бандага хос эмас, балки фақат Аллоҳгагина хосдир деган тушунчалар мавжуд эди.\nШу сабабли улар ўзлари эришган ютуқларнинг барчасини Биру-борнинг инояти, ўз бандаларига ҳиммати деб билганлар. Демак, бирор бир касалликнинг ёки унинг симптомини ўз номи билан аташ бобокалонларимиз учун истиҳола эди.\nБундан фарқли ўлароқ, Ғарбда бунга интилиш шу қадар кучли эдики, бунинг оқибатида «ким биринчи эди» деган нозик, ҳамда мураккаб масалани ҳал этишда олимлар ва уларнинг уюшмалари орасида баҳс ва қирпичоқ жанжаллар бўлиб ўтганлигига кўҳна тарих бир неча марталаб шоҳид бўлган.\nҲатто, кашфиёти тан олинмаган олимлар бир-бирини, ёки ўзларини ўлдириш даражасигача бориб етганлар.\nМасалан, 1846 йили америкалик кимёгар Жексон синтез қилган эфир моддасини тиш шифокори Мортон жаҳонда биринчи бўлиб тиш олиб ташлаш операциясида оғриқсизлантирувчи восита сифатида қўллаган.\nКаттароқ операцияларда эса уни оғриқ қолдирувчи дори сифатида Уоррен қўллаган. Кейинчалик эса мана шу уччала олим орасида «Анестезиологиянинг асосчиси ким?» деган масала бўйича шунчалик қирғинбарот жанг кетганки, оқибатда бири ўзини осиб ўлдирган, иккинчиси эса бутунлай ақлдан озиб,умри жиннихоналарда ўтиб кегган.\nУчинчиси эса тушкунликнинг зўридан бутунлай табобатни ташлаб кетишга мажбур бўлган.\nБуйрак-тош касаллиги билан оғриган беморларда огриқнинг тарқалиш хусусияти ҳамда белга уриб кўрилганида зўрайиши ҳазрат ибн Синонинг илмий-тиббий меросларида батафсил ёритилган. Шунга қарамасдан тиббиёт институтларида бу белги ҳакимдан бир неча асрлар кейин яшаган ўрис олими шарафига Пастернацкий симптоми деб юритилади.\nҲазрат Улуғбекнинг замондоши бўлган Самарқандлик Тожиддин ҳакимни ҳақли равишда антисептика усулининг асосчиси деб аташ мумкин.\nУ моҳир жарроҳ бўлиб, ўз даври учун ўта нозик операцияларни ҳам муваффақият билан бажарган. Жумладан, кўзи хиралашган одамларда (катарактада) кўз гавҳарини олиб ташлаш операциясини ҳам муваффақият билан бажара олган.\nУ ҳар қандай операциядан аввал жаррроҳлик асбобларини стериллаш учун оловда қиздириб, қўлларини саримсоқнинг ва пиёзнинг бўтқаси билан артган.\nЮксак тафаккур соҳиб бўлган Тожиддин ҳаким ташқи муҳитда касаллик чақирувчи омиллар-микроорганизмлар борлигини ич-чидан ҳис қилган.\nАммо, ўша даврда ҳали микроскоплар ихтиро қилинмаган бўлиб, буни исботлашнинг имкони йўқ эди.\nМаълумки, олов ва саримсоқдаги фитонцидлар турли микроблар ва вирусларга қирон келтиради. Шунга қарамасдан бугунги кунда антисептика асосчиси деб XVIII асрда яшаб ўтган инглиз жарроҳи Жозеф Листер тан олинмоқда.\nУшбуларни ёза туриб, беихтиёр устоз Абдулла Ориповнинг қуйидаги мисралари кўз ўнггимга келади;\nУхлар эди Колумб ҳам ҳали.\nДенгиз ортин ёритди илк бор,\nБерунийнинг ақл машъали.\nБаайни ҳам шундай. Ҳали Тожиддин ҳаким Самарқандда кўз жарроҳлигини йўлга қўйганида ва антисептика ҳамда асептика асосларини фан даражасига кўтарганида бугунги кун илмий табобатида улуғланаётган\nЖозеф Листернинг бобо-момолари ҳам хобда эдилар.\nБуюк бобокалонимиз Абулқосим аз Заҳравий ҳазратлари тиббиётга оид 30 жилдлик асар ёзган. Наҳотки, шундай улкан қўлёзмада ҳозирда учраётган касалликларнинг бирортаси хусусида муфассал ёзилмаган бўлса?\nМасалан, операция столида беморнинг чаноқ соҳаси қирқилаётганида бошни тосга нисбатан қуйироқ қилиб, жойлаштириш ҳолатини илк бора Заҳравий меросларида учратамиз, ҳолбуки у бугунги\nкуннинг тиббиёт дарсликларида Тренделенбург ҳолати деб юритилмоқда. Персивал Поттга қараганда етти аср аввал Заҳравий умуртқа поғонаси сили тўғрисида қимматли маълумотлар бериб кетган, аммо шунга қарамасдан у бугунги кунда Потт касаллиги деб юритилмоқда.\nЭътибор бериб қарасак, жарроҳликда ишлатиладиган асбоб-ускуналарнинг барчаси Ғарб олимлари номлари билан айтилади.\nФарабеф кергичи, Кохер, Бильрот қисқичлари, Нелатон, Петцер катетери, Купер, Рихтер қайчилари, Блелок томирқисқичи, Блекмор зонди, Буяльский куракчаси, Реверден, Дешан ниналари, Матье,\nТроянов, Гегар игнатутқичлари, Жилье, Олекранон аррачаси, Дуайен, Фарабеф распароторлари, Льюэр,\nЛестон, Далгрен суяк ушатгичлари, Микулич, Федоров қисқичлари, Поленов ўтказувчилари ва ҳаказолар. Аз\nЗаҳравий эса ўзининг илмий-тиббий меросида 200 дан ортиқ жарроҳлик асбоб ускуналарига аниқ таъриф бериб, расмларни ҳам илова қилган. Диққат билан кузатсангиз, уларнинг ак- сарияти ҳозирги замон табобатида қўлланилиб келинаётган тиббий воситаларнинг айнан ўзи, бир туки ҳам кам эмас.\nБаъзиларининг ҳатто афзал жиҳатлари ҳам бор. Уларнинг дасталари ва тутқичлари нақш билан безатилиб, алоҳида нафис дид билан сайқаллантирилган. Аммо, уларнинг бирортаси аллома номи билан аталаётгани йўқ.\nФандаги нохолисликлар, илмдаги манманликлар башарият учун фақатгина зиён, тўлдириб бўлмайдиган йўқотиш эканлиги ойдек равшан.\nАммо, афсуски, буларни барча макон ва замонларда учратиш мумкин. XIV асрда яшаб ўтган швед кимёгари Филипп Парацельс бобокалонларимиз эришган ютуқларни тан олиш ўрнига уларни ҳатто масхара қилишга ҳам журъат этган.\nУ ўтмишдаги олимларнинг асарлари бир пулга қиммат деган радикал фикрлар билан ўз замонасида анча шов-шувлар ҳам кўтарган. Уз фикрларини оқлаш учун ар Розий ва Ибн СиноларнинцКлавдий Гален, Гиппократ каби титанларнинг китобларини намойишкорона тарзда, халқ кўзи ўнггида ёқиб юборишган.\nБу ҳам етмагандек,у қиролдан Шарқ табиблари меросида фойдаланган ҳакимга\nжазо бердириш тўғрисида қонун чиқартиришга ҳам эришган. ХўнқФилипп Парацельснинг ўзи ким эди? У фанда, умуман тиббиётда қандай салоҳиятга,иқтидорга эга эди? Бугунги кун нуқтайи-назари билан қаралса,\nПарацельснинг ўзини шизофрения деган руҳий хаста бўлган, ёки оддийгина фирибгар бўлган деб баҳолаш мумкин.\nУ қиролга турли ваъдалар бериб, жамиятда катта ўрин, мансаб мартабага эришган. Нега деганда унинг фанга қўшган ҳиссалари ҳам ғалати. фикрлари саёз. Масалан, у ахлатдан ва ифлосликлардан сичқон синтез бўлади деган фикрни олға сурган.\nШунингдек, бурга ва битлар ҳам кир-чирликлардан туғилади деган. У ҳатто, маълум нисбатда тупроқ, кул, сув каби моддаларни, турли унсурларни аралаштириб сунъий равишда одам (гомункулюс) яратишга ҳаракат қилган ва унинг рецептини ёзиб қолдирган.\nАммо ҳали бу ҳали ҳаммаси эмас: Парацельс умрининг охирига қадар ал- химия билан шугулланиб, мисни олтинга айлантириш устида иш олиб борган. Шунингдек у ал-иқсир, яъни фалсафа тоши- ни ихтиро қилмоқчи бўлган.\nУнинг назарида фалсафа тошига эга бўлган одам худо билан бирқаторда туриши мумкин эди. Буларнинг барчаси абадий двигател яратиш каби хом хаёллар эди. Ниҳоят у фанга бирорта тайинли янгилик қўшолмасдан дунёдан ўтиб кетди.\nАфсуски, Парацельс каби фирибгарлар, унинг қироли каби нодонлар яқин замонларда ҳам бўлган.\nФикримиз қуруқ бўлмаслиги учун уни далиллар билан бойитишга ҳаракат қиламиз. Жуҳуд физиологи\nАлександр Александрович Богомолец геронтология (кексалар ҳақидаги фан) муаммолари билан\nшуғулланган. Ўз табиатига кўра манфаатпараст ва ўта худбин бўлган бу олим аллақандай йўллар орқали\nИосиф Сталин қабулида бўлиб, унга «ўзининг режалари бисёр эканлигини, СССРда ўртача умр узунлиги 100 йилдан кам бўлмаслигини, Сталиннинг ўзига 150 йилдан кам бўлмаган умр кўриши учун тадқиқотлар бошлаётганлигини «айтган ва ёрдам сўраган.\nШунда ишонувчан доҳий бу сохта олим учун барча шарт-шароитларни тўғрилаб берган. Унга Москвада катта илмий текшириш институтини очиб беришган.\nэнг яхши жойда уй ва дала ҳовли беришган, машина ва техникаларни аяшмаган. Шунингдек у мансаб пилапояларидан ҳам яшин тезлигида кўтарилган. Масалан 1929 йилда ҳали 35 ёшга ҳам тўлмаган Богомолец\nУкраина Фанлар Академияси академиги,1932 йили эса СССР Фанлар академияси мухбир аъзоси, 1944 йилда\nМедицина фанлар академиясининг академиги унвонларига сазовор бўлган. Бир неча марталаб Социалистик\nМеҳнат Қаҳрамони унвонига, Ленин, Сталин номли Давлат мукофотларига сазовор бўлган. Шу тариқа ошини ошаб, ёшини ёшаб дунёдан беармон ҳолда одамларга 150 йил яшашни ўргатмоқчи бўлган академикнинг ўзи 1946 йили 65 ёшида ўлиб юборади. Буни эшитган Сталин қаттиқ алам билан: «Вой аблаҳ жуҳуд-эй, ҳаммамизни гел қилиб кетди-я» деган экан.\nСон суягининг бошчаси чиққанида уни ўз ўрнига қайтадан солиш услуби ҳам ўзининг бутун тафсилотлари билан азЗаҳравий ва ибн Синонинг китобларида битиб қолдирилган. Бугунги кун тиббий қўлланмаларида эса бу усул Жанелидзе усули деб ўқитилмоқда.\nСобиқ шўролар замонасида социалистик тузумни жаҳон оммасига кўз-кўз қилиш учун ҳар қандай қаллоблик ва қабиҳликлардан қайтилмаган. Шу жумладан илму-фан ҳам сохталиклар билан тўлиб-тошган. Мисолларни эса беадад келтириш мумкин.\nПрофессор И.Рапопорт ўзининг «На рубеже двух эпох; Дело врачей 53 года» деб номланган ажойиб тарихий асарида бугунги кун болалар хирургларининг кўпчилиги устозим деб атайдиган С.Д.Терновскийнинг илмий ўғирлиги очиб берилади.\nЖумладан, мазкур олим 1948 йилда рус тилида «Болалар хирургиясидан амалий қўлланма» китобини ўзини номидан чоп этади.\nОрадан икки йил ўтиб профессор Д Шевкуненко Германияга хизмат сафари билан борса, айнан шу китобнинг 1946 йилда олмон тилида чиққан нусхасини кўриб қолади. Терновский уни ҳатто расмларини ҳам ўзгартирмасдан ўзининг номидан чоп эттириб юборган экан. Шевкуненко Россияга қайтганидан кейин унинг плагиатлигини ошкор қилиб\nюборади. Терновский эса ўзини оқлаш учун бирор жўяли баҳона топа олмайди.\nЖарроҳлар бармоқ соҳаларида операция қилишда асосан маҳаллий оғриқсизлантиришнинг энг осон ва ўнғай усулиОберст-Лукашевич усулидан фойдаланадилар. Аммо. усулнинг шундай номланиши ҳам чалкаш ва мужҳам тарихга эга.\nБармоқларнинг ён томонларидан қон ва асаб томирлари ўтишини ва бармоқ сиқиб богланиб, унинг ён томонларига новокаин юборилганида оғриқ ҳисси бутунлай йўқолишини фанда биринчи бўлиб Австриялик хирург Ф. Оберст 1929 йилда аниқлаган ва катта клиник материал асосида исботлаб берган.\nБелоруссиялик хирург Лукашевич эса ундан 23 йил ўтибгина хирург бўлиб етишган, холос. Холисанлилло айтганда ушбу усулга унинг фамили ясини тақалишига ҳеч қандай маънавий ҳуқуқ ва асос йўқдир.\nМен бир неча йил улуғ олим ва ажойиб инсон, тиббиёт фанлари номзоди, доцент Рашодхон Акмалхонович\nАлавий билан бир кафедрада ишлаш, ҳар куни кўришиш ва мулоқот қилиш бахтига муяясар бўлганман.\nУстознинг уйларида бўлганимда у киши турли замон муфтийлари томонидан муҳрланган шажараларини сандиқдан олиб кўрсатганлар. Ушбу шажарадан маълум бўлишича, устоз 21 бўгин аждодлари орқали бевосита улуг саҳоба ҳазрат Алига бориб тақалар эканлар.\nУстоз тассуф билан эътироф этишларича 1973 йилда Одам анатомияси фанидан фан докторлиги диссертациясини ҳимоя қилганлар.\nУшбу илмий ишда устоз жаҳонда биринчи бўлиб, янги туғилган чақалоқларнинг киндик венаси орқали дори юбориш мумкинлиги катта клиник ва морфологик материал асосида исботлаганлар.\nАммо, Олий Аттестация Комиссияси турли баҳоналар билан ишни расмийлаштиришни ортга сурган.\nОрадан бир йил ўтиб эса ушбу ихтиролар бугунги кунда жигар хирургияси намоёндаларидан бири деб ҳисобланадиган Г. Акопян томонидан докторлик диссертацияси сифатида эълон қилиб юборилган. Устознинг узоқ йиллар мобайнидаги ҳақиқат учун курашлари бесамар кетган.\nМен ўзимнинг илмий изланишларим боис Республика тиббий-техникавий ҳужжатхонада (архив)\nВатанимизнинг инқилобдан кейинги даври тиббиётига доир ҳужжатлар устида узоқ ишлашимга тўғри келди.\nҲали таҳлил чиғириғидан ўтказилмаган, ёпилганидан бери бирор марта ҳам қайта очилмаган минглаб саҳифаларни кўздан кечирдим, кўплаб қизиқарли далилларга дуч келдим.\nяқин кунларгача агар Эски Тошкент Медицина Институти ҳудудига йўлингиз тушса, унинг соя салқин хиёбонларининг қоқ ўртасида профессор Слонимнинг бюстига кўзингиз тушарди. 20-30 йиллардан сақланиб қолган архив ҳужжатларига кўра ўта такаббур ва маҳаллийчи ҳамда нохолис бўлган ушбу профессор узоқ йиллар мобайнида жуда кўплаб маҳаллий ходимларни ёмонотлиқ қилишда иштирок этган, бюрократ ва адолатсиз раҳбар бўлган экан.\nШунингдек, у бировнинг илмий изланишларини ҳам уялмасдан ўзлаштириб олаверган. Унинг устидан ёзилган шикоятлар, муҳокама баённомалари йиллар суронидан сарғайиб кетган варақлар орқали бундан далолат бериб турибди. Хайриятки, ушбу мақолам республика миқёсидаги нашрларда чоп этилганидан кейин бу манфаатпа- раст шахснинг бюсти олиб ташланди.\nXX аср айниқса дунё миқёсида зиддиятларга, ислоҳотларга ва янгиликларга бой бўлди. Шу билан бирга бу яқин ўтмишимизнинг ўрганилмаган, етарлича тадқиқ қилинмаган соҳалари жуда ҳам кўп.\nБугунги кун тадқиқотчиларининг олдида Ўзбекистонимизда XX асрда юз берган оламшумул ўзгаришларнинг моҳиятига етиш.етарлича таҳлил чигириғидан ўтказиш вазифаси турибди.\nМуҳтарам юртбошимиз И.А.Каримов 1995 йилнинг 23 февралида Ўзбекистон Республикаси Олий мажлисининг биринчи сессиясида сўзлаган нутқида таъкидлаганидек, «Ватан тарихи ва маданияти, жуғрофияси ва иқтисодини, қадимий урф-одатларимизни ҳар тарафлама ўрганиш долзарб аҳамиятга эга».\nШу билан бирга муқаддас она-юрт тарихи борасида ҳам президентимиз ўта куюнчаклик билан шундай деган:\n«Ҳозир Ўзбекистон деб аталувчи ҳудуд, яъни бизнинг Ватанимиз нафақат Шарқ, балкиумумжаҳон цивилизацияси бешикларидан бири бўлганлигини бутун жаҳон тан олмоқда.\nБу қадимий ва табаррук тупроқдан буюк алломалар, фозилу-фузалолар, олиму-уламолар, сиёсатчи, саркардалар етишиб чиққан. Диний ва дунёвий илмларнинг асослари мана шу заминда яратилган, сайқал топган».\n«Мозийга қайтиб иш кўрмоқлик-хайрликдир» деган эди ўзбек романнавислигининг асосчиси Абдулла Қодирий. Ўтмишдаги далил ва ашёларни теран таҳлил қилиш. улардан хулоса чиқариш келажакда муаммоларга холисона ёндошиш учун шароит туғдиради.\nВатанимиз тиббиёти ва соғлиқни сақлаш тизимининг ўтмишига назар ташлаш ижтимоий эҳтиёжлардан келиб чиқади. Бугун мамлакатимизда соғлиқни сақлаш тизимининг тараққий қилиши борасидаги ҳаққоний, холисона таҳлилий баҳо зарурияти ҳар нарсадан ҳам зарур бўлиб турибди.


Ҳиндистонда полиция отига жароҳат етказган сиёсатчи ҳибсга олинди\n09:15 / 19.03.2016\n18 мартда Ҳиндистон полицияси полиция отига оғир жароҳатлар етказганликда гумон қилинаётган сиёсатчи Ганеша Жошини ҳибсга олди, деб хабар берилмоқда ОАВларда.\nПолиция маълумотларига кўра, етакчи Ҳиндистон халқ партиясининг Уттаракханд штатидаги Массури шаҳридан бўлган депутати Жоши Ҳиндистон шимолида норозилик намойиши вақтида отга калтак билан жароҳат етказган, оқибатда отнинг оёғи синган.\nВетеринарлар журналистларга Шактиман лақабли отда гангрена бошлангани сабабли унинг оёғини олиб ташлашга тўғри келганини, бироқ инфекция бутун танага тарқалиб кетгани сабабли операция ёрдам бермагани ва от ўлганини маълум қилишган.\nПолиция отнинг калтакланишига алоқадор бўлган бошқа гумонланувчилар ҳам қидирилаётганини маълум қилди.\nЖоши бу айбловларни сиёсий сабаблар билан қўйилаётганини айтмоқда. Унинг айтишича, электрон ОАВлар томонидан чоп этилган, гўёки ушбу нохуш ҳолат тасвирланган видео Жошининг аввал от олдида калтак кўтараётгани тасвирланган эски видеоёзув ёрдамида монтаж қилинган. Сиёсатчи бу видео отнинг калтакланишига ҳеч қандай алоқаси йўқлигини таъкидламоқда.\n“От унинг эгарини кимдир тортганда йиқилиб, оёғини синдириб олган”, деб айтмоқда Жоши.\nОт билан боғлиқ воқеа ҳинд ижтимоий тармоқларида норозиликларга сабаб бўлди, бироқ сиёсатчининг ҳибсга олинишига ҳам штат аҳолиси томонидан норозилик билдирилмоқда.


Усмон Тошев: Европа мураббийларидан ўрганиш керак, кўчириш эмас!\n17 ноябрь, 2020, 20:36\nТеглар:Усмон Тошев | Месси\nЕвропа футболига назар.\nЕвропа билан ўзбек футболини таққослаб кўрганлар кўп ва бу борада фарқланиш қандайлигини ҳамма билади. Бунинг устига кучли бешлик чемпионатини кузатишнинг завқи барибир бошқача. Орамизда унинг ихлосмандлари ниҳоятда кўп.\nБу масалада ҳар кимнинг фикри турлича. Кимгадир униси, кимгадир буниси ёқади. Европа футболини, мураббийлари, клублари ва терма жамоаларини муҳокама қилиш, бунинг ичига кириб бориш мақсадида ўзимиздаги тажрибали мутахассислардан бири Усмон Тошевни танладик.\nУ мураббийликдан ташқари, ОФК ҳамда ФИФАда инструкторлик ҳам қилади, дунё кезади ва кўплаб мамлакатларнинг футболини ўрганади. Табиийки, Тошевда Европа футболи билан боғлиқ кўплаб ўзига хос фикрлар ва тушунчалар мавжуд.\nҲозирда Тожикистон терма жамоаси бош мураббийи сифатида фаолият олиб бораётганидан яхши хабардорсиз. Яқинда БАА йиғинини якунлаб қайтди. У ерда Баҳрайн ва БАА билан назорат учрашувларини ўтказди. Мураббий аввало ушбу йиғин тўғрисида гапирди ва шундан кейин Европа футболига “йўл олдик”.\nБАА йиғини ҳақида\n- БАА йиғини яхши ўтди, муҳими жароҳатларсиз, ҳамма соғ-саломат. ФИФА кунларидан унумли фойдаланиб иккита ўртоқлик учрашувини ташкиллаштирдик. Асосий футболчиларимиздан уч-тўрттаси кела олмади, ўрнига ёшларни олиб кетдик. Баҳрайн билан ўйинимиз яхшироқ чиқди. Лекин кутилмаган голни ўтказиб юбордик. Аммо иккала таймда ҳам ўйин назорати жамоамиз томонида бўлди. Афсуски, гол ура олмадик. БААга қарши учрашувдан олдин футболчиларимиз билан бошқача йўналиш устида гаплашдик. Шундай яхши савиядаги термалар билан ўйнайдиган вақт келганини, аслида уларни ҳам юта олишимиз мумкинлигини айтдим. Мияда рақибни юта олмаймиз, деган ўй-хаёлларни чиқариб ташлашларини, руҳий тикланиш бўлиши муҳимлигини уқтирдим. БАА билан учрашувни яхши бошладик ва биз 2:0 ҳисобида ғалаба қозонаётгандик. Аммо кейинчалик учта гол ўтказиб юборишимизни ўйламагандик. Барибир мана шундай ўйинларда маҳорат камлиги билинди. Натижада кераксиз жойларда хатолар қила бошладик. Ўзбекистоннинг Сурия билан ўйинини кўрдим. Биз эса сурияликларни олдин 2:0 ҳисобида ютгандик. Ўзбекистон билан учрашувда улар битта гол уришди ва кейин хато қилмасдан тартибли ҳимояланишди. Ваҳоланки, Ўзбекистонда гол уриш учун вазиятлар кўп эди. Биз эса БААга иккита гол урсак ҳам барибир уни ушлаб қола олмадик. Барибир жамоамиз ўсяпти. Ўртоқлик ўйини эса катта машғулотга киради. Футболчиларда ишонч пайдо бўляпти.\nЕвропанинг энг кучли клублари хусусида\n- Биласизми, аниқ бир клубни энг кучлиси, деб айта олмайман. Қаранг, баъзида “Ливерпуль”, баъзида эса “Манчестер Сити” кучли ўйин кўрсатади. Энди бўлса Германия клубларининг ўйинлари кишини завқлантиради. Европа Чемпионлар лигасида ҳам улар яхши кўриняпти. Менимча, асосийси, тартиб-интизом билан ишни 100 фоиз тўғри бажариш жуда муҳим. Лекин бундан ташқари, мураббийнинг бир қадам олдинда юриши ва бу орқали жамоанинг қандай ўйин кўрсата олишини сезиши ҳам яхши ҳислат. Рақибга қарши қандай тактика билан ҳаракат қилишни топа олса ва буни футболчилар бажара олса, албатта ғалаба бўлади. Шуни “Лейпциг” мисолида кўриш мумкин. Кўпчилик ҳозир шу клуб ҳақида гапиряпти. Таркибини кўряпсизми, уларда бирорта юлдуз йўқ. Нима учун? “Лейпциг”да жамоавий ўйин яхши шаклланган ва албатта тартиб юқори. Шунинг учун бу жамоа биринчи қадамдан охирги қадамгача режа бўйича тўп суради. Лекин ўзингизни учрашувга тўғри йўналишда тайёрлай олмасангиз, рақибнинг кучига тўғри баҳо бермасангиз, унда кўчадаги жамоага ҳам ютқазасиз. Футболчининг ўзини ҳам руҳий томондан тайёрлаши шарт. Ҳеч қачон машғулотда 50 фоиз кучини бериб енгилроқ ишлаб, асосий ўйинда ҳаммасини бажараман, деб ўйласа хато қилади. Менга қандай жамоа ёқади? Пас билан ўйнайдиган, тўп билан ва тўпсиз ҳаракатланадиган жамоавий ўйинни ёқтираман. Ҳозирги замонда керак бўлса узун паслар билан ҳам ўйин ташкил қилинади. Тезкор ҳужум, қарши ҳужум...ҳаммаси қўл остингизда қандай футболчилар борлигига боғлиқ.\nТерма жамоалар тўғрисида\n- Энг яхши терма жамоа? Масалан, Германияни оладиган бўлсак, уларда руҳий устунлик кучли. Уларда қандай ўйин бўлмасин доим ғалаба қозониш учун иштиёқи керагидан ортиқ. Шу боис тартиб биринчи ўринда. Италия, Испания каби терма жамоаларда ҳам ўзига яраша ўйин услуби бор. Агар 0:2 ҳисобида ютқазаётган бўлса ҳам ҳеч қачон шошма-шошарликка йўл қўймайди. Вазият қандай бўлмасин охиригача олдиндан ишлаб чиқилган тактика ва режа асосида ҳаракат қилади. Бу ҳам бир маҳорат. Керак пайтда эса мураббий футболчиларни алмаштиради ёки схемани ўзгартириши мумкин. Тартибли ўйнаб ҳам ютқазадиган бўлса, ўша ўйинни таҳлил қилиш ва хатоларни аниқ билиш осон бўлади. Бугунги кундаги футболда пала-партиш ўйин йўқолиб боряпти. Ҳаттоки, Бангладеш, Непал, Филиппин каби терма жамоалар ҳам футболни қандай ўйнаш кераклигини билишади. Баъзида эшитиб қоламан, у ёки бу жамоа билан ўйнамаслик, керак дейишади. Бу эса хато хулоса.\nКучли мураббийлар ким?\n- Европадаги барча мураббийларнинг ишини кузатиш қизиқарли. Пандемия сабабли бирор жойга бора олмадик, семинарлар ҳам йўқ. Унинг услуби тўғри, буники нотўғри деган гапларни энди ҳеч ким айтмаяпти. Масалан, Испанияда ишлаётган Зиданнинг услубини кўрсангиз, бу жуда қизиқарли. Балки унинг иш услубини ўзимизда қўлламоқчи бўлсак, тўғри келмаслиги мумкин. Чунки шароитлар, об-ҳаво бошқача, футболчиларнинг овқатланиши, ётиб-туриши ҳам фарқ қилади. Биласизми, топ-мураббийларнинг дунёқараши ҳамда ишлаш тартиблари бир-бириникидан унчалик узоқ эмас. Фақат ўшаларнинг машғулотда ўз ишига ёндашуви ижодий бўляпти. Мана, ҳозир бўлажак мураббийларга “В” лицензияси бўйича ўқув-курсларини ўтяпман. Майли, Клопп, Моуриньо, Гвардиола, Анчелотти каби мутахассисларнинг ишини кўринглар, лекин улардан кўчирманглар, шунчаки ўқиб ўрганинглар ва ўзинглар шундан хулоса чиқаринглар, Ўзбекистоннинг шароитига мослаб ишлашни билинглар, дея тушунтириб келяпман. Улар нима учун топ-мураббийлар? Сабаби ҳамма вақт ўз устида ишлайди. Лицензияси бўлса ҳам шкафига қўйиб, менинг лицензиям бор, демайди. Мураббийлар ҳамиша ҳаракатда. Биз ҳам шу йўлдан борсак яхши бўлади. Бизда шароитлар ҳам ажойиб. Қачонки, мураббийлар ўз устида ишласагина бир нарса бўлади. Натижа қила олиши мумкин. Мен қайси мураббий билан ишлашни истардим? Шу ҳақида ўйламабман. Лекин доим ўзингиздан кучли мураббийни танлашингиз керак. Агар ўзингизга ўхшаганини олсангиз бир-бирингиздан нимани ўрганасиз? Шунақанги тандем ёки штаб бўлиши керакки, бир-биридан кучли мураббийлар жамланса, бу ажойиб бўлади.\nКуман “Барса”га тўғри келадими?\n- Мен ҳам Куман “Барселона”га тўғри келадими ёки йўқми, деган саволни кўп ўйладим. Ҳа, у яхши футболчи бўлган. Унинг ишини кузатиш қизиқ. “Барса”дек клубга ким келса ҳам бу топ-жамоа. “Барселона”, “Реал”, “Ливерпуль”, “Манчестер Юнайтед”га ўхшаган клубларнинг оқими жуда тез. Агар шу оқимга тўғри ёндаша олса, мураббий ишлаб кета олади. Мабодо, оқимга мослаша олмаса, сизни оқизиб юборади. Топ-клубларда шундайки, мураббий кўзни очса ҳам, кўзини юмса ҳам сизга қарайди. Бундай жамоаларга ўта юқори даражадаги эътибор билан муносабатда бўлишади. Оддий ички муҳитнинг ўзига мослашиш ва унга бардош беришнинг ўзи қийин. Шунинг учун бу каби катта клубларда анча-мунча мураббийнинг ишлаши мураккаб. Агар Европанинг бироз ўртамиёна жамоаларида бўлса, у ерда ишлаб кетса бўлади. Чунки эътибор ўта юқори даражада бўлмаслиги мумкин. Айтмоқчиманки, топ-клубларга мослашиш мураббийларга қийинроқ. Балки Куман “Барса”да ишлаб кетар, ахир ўзи ҳам қаерга келаётганини билган, ўйлаган, таҳлил қилган.\nМураббий Мессига мослашиши керакми?\n- Албатта, Месси билан тил топишиш керак, бу ҳам оддий масала эмас. Бизнинг шароитимизда мураббий келиб бирор футболчи билан мослашиши керак, деган тушунча йўқ. Европада эса бошқача. Энди мураббий клубга келиб Месси билан мослашиши керак, дейиляпти, агар шунақа бўлса. Улар учун бу аслида нормаль ҳолат. Месси ҳам профессионал. Аксинча Месси Куманга ёрдам бериши керак. Чунки у катта ўйинчи, ҳамма нарсаси бор. Агар дунёқараши Куманники билан бир хил бўлса, хотиржамлик билан ҳамжихат бўлиб ишлай оладилар. Мабодо, Куман “Барса”да умуман бошқача тактикани жорий қилса, унда оғир бўлади. Негаки, у ерда неча йиллардан бери жамоанинг ўз услуби мавжуд.


Шамол турбиналарини ташиш учун улкан кема яратилди\n20:00 / 08.01.2017\nSiemens AG концернининг Даниядаги бўлими, шамол электр станциялари ишлаб чиқариш билан шуғулланувчи Siemens Wind Power A/S шамол турбиналари ва уларнинг қисмларини ташиш учун янги транспорт кемаси олди. Бу кема жуда ҳайратланарли ўлчамларга эга!\nИкки йил аввал Siemens Wind Power юкларни ташишда горизонтал ҳолатда юклаш ва тушириш тизимига эга янги транспорт юк кемаларини сотиб олишга қарор қилганди. Бундай кема яқинда иш жараёнида намойиш қилинди.\nКема Rotra Vente деб аталиб, унинг узунлиги 141 метрни ташкил қилади ва бир ташишда 8 МВт қувватга эга бир нечта шамол турбиналарининг улкан гондолаларини ташишга қодир. Бу турбиналардан ҳар бири жуда катта ўлчамларга эга. Мисол учун, Siemens Wind Power шамол генераторининг SWT–7.0–154 модели йиғилган ҳолатда 200 метр баландликка эга. Генераторнинг ўзи 220 тонна келади. Қисқача айтганда, кемада жуда катта ва оғир конструкцияларни ташишга тўғри келади.\nКемани Deugro Denmark компанияси қурган. Компания кемани ясашда контейнер ташувчи кемани асос қилиб олган.\nАйни вақтда яна битта шундай кемани яратиш устида ишлар жадал кетмоқда. Бу кема шамол турбиналарининг миноралари ва парракларини ташиш учун мўлжалланган. Янги кема бир вақтнинг ўзида узунлиги 80 метрга етадиган 12 тагача парракни ўзида сиғдира олади.\n10:50 / 03.01.2018


Ватанимизнинг юксак мукофотлари топширилди | O'zLiDeP\nПрезидентимиз Шавкат Мирзиёевнинг фармонларига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси мустақиллигининг 26 йиллиги арафасида мамлакатимизни ҳар томонлама ривожлантириш, юртимиз тинчлиги ва осойишталигини мустаҳкамлашга катта ҳисса қўшган, ижтимоий-иқтисодий ва маънавий-маърифий соҳаларда фидойилик кўрсатган бир гуруҳ юртдошларимиз давлат мукофотлари – фахрий унвонлар, орден ва медаллар билан тақдирланган эди.\nТошкентда 7 декабрь куни Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев иштирокида давлат мукофотларини тантанали топширишга бағишланган йиғилиш бўлиб ўтди.\nПрезидент Шавкат Мирзиёев бугун юртимизда амалга оширилаётган барча ислоҳотлар Конституциямиз ва Ҳаракатлар стратегиясига асосланишини алоҳида таъкидлади. Якунига етиб бораётган йилда амалга оширилган ишларга тўхталар экан, халқ билан мулоқотда бўлиб, одамларнинг оғирини енгил қилишга асосий эътибор қаратилганини қайд этди.\nДарҳақиқат, “Халқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари йили”да оддий одамлар билан мулоқотнинг мутлақо янги ва самарали тизими яратилди. Президентнинг Виртуал қабулхонаси ва Халқ қабулхоналарига 1,5 миллиондан зиёд мурожаат келиб тушди ва уларнинг 1 миллиондан ортиғи ижобий ҳал этилди.\nБугунги кунда дунёдаги нуфузли эксперт ва мутахассислар ҳам халқ билан мулоқотнинг бундай усули жиддий самара бераётганини эътироф этмоқда.\nХалқимиз Яратгандан аввало тинчлик-хотиржамликни сўрайди. Шундан сўнг, ўз уйим, бошпанам бўлса, оилам, бола-чақам билан соғ-саломат яшасам, дейди. Биз халқимизнинг ана шундай орзу-ниятларини рўёбга чиқариш учун иккита масалага, яъни ички ишлар ва соғлиқни сақлаш тизимини ислоҳ қилишга катта эътибор қаратаяпмиз, деди Шавкат Мирзиёев.\nАйниқса, ёшларимиз учун уларнинг соғлом туғилишидан то мустақил ҳаётга қадам қўйгунича барча зарур шароитлар яратиб берилаётгани эътиборлидир. Давлатимиз раҳбари сентябрь ойида БМТ Бош ассамблеяси сессиясида Ёшлар ҳуқуқлари тўғрисида халқаро конвенция ишлаб чиқиш ташаббусини илгари сургани бу борадаги янада бир муҳим қадам бўлди.\nЖорий йилда бошқа муҳим меёрий-ҳуқуқий ҳужжатлар қаторида “Ёшларга оид давлат сиёсати тўғрисида”ги қонун қабул қилинди. Ўзбекистон Ёшлар иттифоқи тузилиб, барча давлат органлари ва маҳаллаларда ёшлар масалалари бўйича раҳбар ўринбосари лавозимлари ташкил этилди.\nАёлни эъзозлаш, аёлга эҳтиром кўрсатиш халқимизнинг энг олижаноб қадрияти ҳисобланади. Шу маънода, Республика хотин-қизлар қўмитаси ва унинг ҳудудий бўлинмалари фаолиятини жонлантириш, хотин-қизларнинг оила ва жамият ҳаётидаги ўрни ва таъсирини ошириш, уларнинг меҳнатини муносиб баҳолаш ва рағбатлантириш, ҳаётий манфаатларини таъминлаш масалалари давлатимизнинг доимий эътиборида турибди.\nШу билан бирга соғлиқни сақлаш соҳасида улкан янгиланишлар рўй берди. Дори-дармон таъминоти, тез тиббий ёрдам, қишлоқ врачлик пунктлари фаолиятини тубдан яхшилаш, ҳудудларда ихтисослаштирилган тиббий марказлар фаолиятини йўлга қўйиш билан боғлиқ муҳим вазифалар амалга оширилди. Қишлоқ врачлик пунктлари негизида 800 га яқин оилавий поликлиника, 400 дан ортиқ тез тиббий ёрдам шохобчаси ташкил этилди. Қишлоқда ишлайдиган 700 га яқин шифокор хизмат уйлари билан таъминланди.\nХориждаги нуфузли клиникаларда ишлаётган 60 га яқин ўзбекистонлик малакали шифокор юртимизга олиб келиниб, қулай шароит билан таъминланди. Улар аҳоли саломатлигини мустаҳкамлаш йўлида хизмат қилмоқда. Шунингдек, хориждаги йирик тиббиёт масканларининг шифокорлари Ўзбекистонга келиб, мураккаб операцияларни амалга оширмоқда. Ҳудудларда пойтахтдаги ихтисослашган тиббий марказларнинг филиаллари ташкил этилди. Патронаж ва скрининг масаласига энг асосий вазифа сифатида қаралмоқда.\nШаҳар ва қишлоқларда янги лойиҳалар асосида замонавий, арзон уй-жойлар қурилаётгани таҳсинга лойиқдир. Жорий йил шаҳарларда 191 та кўп қаватли, қишлоқ жойларда янгиланган намунадаги 24 мингта уй-жой барпо этилди. Натижада 33 мингдан зиёд оила, жумладан, 7 минг ёш оила янги уй-жойга эга бўлди.\nДавлатимиз раҳбари иқтисодиётни барқарор ривожлантириш мавзуига тўхталиб, ўнлаб янги саноат корхоналари бунёд этилаётгани, валюта бозори либераллаштирилиб, сўмнинг эркин конвертацияси йўлга қўйилганини алоҳида таъкидлади.\nБу йилги мавсумда мураккаб иқлим шароити, об-ҳаво инжиқликларига қарамасдан, миришкор деҳқон ва фермерларимиз улкан ғалла ва пахта хирмонларини кўтариб, барча қишлоқ хўжалиги экинларидан мўл ҳосил етиштиришга муваффақ бўлди. Шавкат Мирзиёев шуни таъкидлар экан, бу йил юртимизда Қишлоқ хўжалиги ходимлари кунини белгилаш тўғрисида қонун қабул қилингани, шу кунларда барча вилоят ва туманларда ана шу сана ҳосил байрами сифатида кенг нишонланаётганини қайд этди.\nИлм-фан – тараққиёт асоси, деди Шавкат Мирзиёев. Замонавий илм-фан ютуқларига, инновацион ғояларга таянмаган давлатнинг ҳам, жамиятнинг ҳам келажаги йўқ. Фақат илм ва маърифат, интеллектуал салоҳият, ҳар томонлама билимли кадрлар ҳисобидан биз Ўзбекистонни янги тараққиёт босқичига олиб чиқа оламиз.\nКейинги бир йилда юз берган ва яққол кўзга ташланадиган яна бир воқеа – узоқ ва яқин давлатлар, аввало, қўшни мамлакатлар билан дўстлик ва ҳамкорлик муносабатлари янги босқичга кўтарилди. Чегара масалаларида тарихий келишувларга эришилди. Юртимиздаги миллатлараро тотувлик ва ўзаро ҳурмат муҳити мустаҳкамланди.\nДавлатимиз раҳбари 2017 йил амалга оширилган ишларни таҳлил қилиб, халқ билан бамаслаҳат иш олиб борган одам ҳам, давлат ҳам ҳеч қачон кам бўлмаслигига, ҳар қандай қийинчиликларни енгиб, ўзининг эзгу мақсад-муддаоларига албатта эришишига барчамиз кундалик ҳаётимизда ишонч ҳосил қилаётганимизни алоҳида таъкидлади.\nЎзбекистон Ёзувчилар уюшмаси аъзоси, адабиётшунос олим Иброҳим Ғофуров, Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси аъзоси, шоир Бахтиёр Генжемуратов, Иккинчи даражали давлат мукофоти соҳибаси Вера Белоцерковец, «Эл-юрт ҳурмати» ордени соҳиблари – меҳнат фахрийси Каллибек Камалов, «Нуроний» жамғармасининг Наманган вилояти бўлими раиси Икромхон Нажмиддинов, “Меҳнат шуҳрати” ордени соҳиблари – Иқтидорли ёшларни қўллаб-қувватлаш “Улуғбек” жамғармаси раҳбари Оқил Салимов, Тошкент давлат техника университети ер усти транспорт тизимлари кафедраси профессори Азмиддин Садриддинов, Бўз туманидаги 26-ихтисослаштирилган умумий ўрта таълим мактаб-интернати директори Галина Цой, «Дўстлик» ордени соҳиби «Нуроний» жамғармасининг Самарқанд вилояти бўлими раиси Ҳасан Нормуродов ва бошқалар камтарона меҳнатларини юқори баҳолаб, давлатимизнинг юксак мукофотларига лойиқ кўргани учун Президентимизга миннатдорлик билдирди.\nЎзбекистон Франция Президентининг интернетни тартибга солиш тўғрисидаги режаларига қўшилди\nПрезидент янги йил учун аҳолининг дам олиш кунларини белгилади\nЎзбекистонда долларнинг расмий курси 21 сўмга қимматлашди


Доктор Әлий Саллобий усыныслары » nasiyat.uz\n20 янв 19:55Мақалалар / Ҳикметлер, хикаялар хам рәўиятлар\nДоктор Әлий Саллобий усыныслары\nКим перзентлерин рухый кеселликлерден сақлаўды ҳәм уллы шахс ийеси болыўды қәлесе, төмендеги усынысларға әмел қылсын, иншааллаҳ, жақсы нәтийжелерге ериседи.\n1. Перзентиңиз бенен ҳәр күни дос болып сәўбетлесиң (мектеп, оқыў ҳаққында сөйлеспең ҳәм нәсият етпең);\n2. Ҳәр күни бес мәрте перзентиңиздиң жақсы минез-қулқы, гөззал әмеллерине мақтаў айтың;\n3. Ҳәр күни бес-он мәрте перзентлериңизге меҳир-мухаббат сезимлерин билдириң;\n4. Ҳәр күни перзентиңиздиң өзин тутыўына, көринисине мақтаў айтың;\n5. Ҳәптесине бир мәрте бес минут болсада үйден сыртта шынығыўларды бирге орынлаң (пияда жүриў, спорт пенен шуғылланыў, машинада қыдырыў...);\n6. Өмир тийкарларын балада пайда қылыў ушын уйқыдан алдын ҳәр күни «Пәлен жақсы исти ислегениңде, өзимди жүдә бахтияр сездим», «Үкеңе қарағаның-жүдә үлкен ис болды», «Пәлен келисиўимизге әмел қылғаның мен ушын бахыт», сыяқлы сөзлер менен разылығыңызды билдирип турың;\n7. Ҳәптеде бир еки мәрте шаңарақта мәсләҳәтлесиў ҳәм сәўбетлесиў ушын кешки тағамда бирге отырың;\n8. Ҳәр күни 1-3 минут балаға толық қулақ салың. (шегара ҳәм қағыйдасыз сөйлеўге рухсат бериң);\n9. Өз ықтыярыңызға алыў менен перзентиңизге болған мухаббаттыңызды көрсетиң: басының арқа тәрепин сылаў-меҳрибанлықты билдиреди, басына қолыңызды қойсаңыз-мақтанышты билдиреди, қолыңызды маңлайына қойсаңыз-тынышландырады, қолынан усласаңыз ата-бала ортасындағы байланысты күшейттиреди. Егер тынышсызланса, көкирегин сыйпалап тынышландырың;\nҚушақлаў, Нәбий саллаллаҳу алайҳи ўа салламның перзент тәрбиясынан бизге өрнек болып қалған. Ол Зат Фатима разыяллаҳу анҳаны мешитте ямаса саҳабалар алдында маңлайынан, қолларынан сүйип, баўырына басатуғын еди.\nУсы дәстүрге әмел қылып, перзентиңизге өз меҳриңизди көрсетиң, оның соншелли уллы неъмат екенлигин сездириў арқалы ортаңызда күшли байланыс пайда болсын. Ол сизиң алдыңызда гөззал минез-қулықлы, тәрбиялы, үлкенлерге ҳүрмет ҳәм кишилерге иззетли ҳәм ата-анасын разы қылатуғын ҳақыйқый мусылман болып ержетсин. Тәрбиясын руўхый жақтан ҳәм күш пенен бузатуғын адамлардан узақласып, оларға дус келгенде өзин туўры тута алатуғын инсан болып жетилиссин.\nЖАҚСЫЛЫҚ ҚЫЛЫЎ МЕНЕН ҚӘЛБИҢИЗГЕ ҚУЎАНЫШ БАҒЫШЛАҢ Китапхана / Өкинбе Дүйшемби күни… Мақалалар ЖУМА НАМАЗЫ ҲӘМ ЖУМА КҮНИ ӘДЕПЛЕРИ Бөлимлер / Фиқҳ ТАҲӘРАТ Бөлимлер / Фиқҳ Өтирик сөйлеўшилер көбирек наўқасланады. Ҳикметлер, хикаялар хам рәўиятлар


Россия нефти 1998 йил даражасида арзонлади\nРоссия нефтнинг нархи биржада Brent нефти нархидан келиб чиққан ҳолда белгиланади.\nРоссиянинг Urals маркали нефти нархи жаҳон базорида 21 апрель куни 1998 йил даражасига тушди ва Ўрта Ер денгизи соҳилигача етказиб бериш шарти билан 8 доллар 48 центни ташкил қилди.\nРоссия нефтининг нархи биржада Brent нефти нархидан келиб чиққан ҳолда белгиланади. Brent нефтининг бир баррели 21 апрель куни деярли 19 доллар бўлди. Бу Brent учун 2002 йилдан бери берилган энг арзон нархдир.\nРоссия бюджетига тушадиган даромадлар миқдори Urals нефтига жаҳон бозорида белгиланган нарх билан ўлчанади. 2020 йил бюджетида Россия нефть нархи 42 доллар 45 центдан кам бўлмаслиги белгиланган.\nBloomberg агентлигининг ёзишича, май ойида Россия бюджети экспорт қилинган бир баррел нефть учун 1 доллар даромад олади. Май ойида Россия экспорт қилинган бир баррел нефть учун апрелга нисбатан 87 фоиз кам бож тўлови олади.


18:07 / 05.04.2017\nКремлда Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевни расмий кутиб олиш маросими бўлди. Олий мартабали меҳмон шарафига фахрий қоровул саф тортди. Ўзбекистон ва Россия давлат мадҳиялари янгради. Президентлар Шавкат Мирзиёев ва Владимир Путин фахрий қоровул сафи олдидан ўтишди.\nПрезидентларнинг тор доирадаги учрашувида Ўзбекистон ва Россия ўртасидаги ҳамкорликни янада ривожлантириш, тинчлик ва хавфсизликни мустаҳкамлаш масалалари муҳокама қилинди, томонларни қизиқтирган минтақавий ва халқаро муаммолар юзасидан фикр алмашилди.\nСиёсий, савдо-иқтисодий, инвестициявий, илмий-техникавий ва маданий-гуманитар соҳалардаги ҳамкорликнинг бугунги ҳолати ва истиқболи хусусида сўз юритилди.\nВладимир Путин Шавкат Мирзиёевни Москвага давлат ташрифи билан қутлаб, бу томонларни қизиқтирган масалаларни муҳокама этиш учун қулай имконият эканини қайд этди.\n«Ўзбекистон билан ҳамкорликни янги босқичда давом эттириш биз учун катта аҳамиятга эга. Мамлакатларимизда ўзаро ҳамкорликни янада ривожлантириш учун ҳали тўла фойдаланилмаётган имкониятлар кўп, уларни ишга солишдан икки томон ҳам манфаатдор», деди Россия Президенти.\nШавкат Мирзиёев бу учрашув давлатларимиз ўртасидаги ҳамкорликнинг янги босқичини бошлашда муҳим қадам бўлишини қайд этди.\n«Аввало, 3 апрель куни Санкт-Петербургда рўй берган машъум воқеа муносабати билан Сизга ва Россия халқига чуқур ҳамдардлик билдираман. Ўзбекистон ва Россия ўртасидаги ҳамкорлик юксак ишонч ва ўзаро ҳурмат асосида ривожланмоқда. Турли даражадаги алоқалар фаоллашгани мамлакатларимиз кўп қиррали муносабатларни кенгайтиришдан бирдек манфаатдор эканининг тасдиғидир. Ўзбекистон Республикасининг Биринчи Президенти Ислом Каримов хотирасини ёд этиш мақсадида мамлакатимизга ташриф буюрганингиз учун яна бир бор миннатдорлик билдираман. Ушбу ташриф Ислом Каримовга, Ўзбекистон халқига юксак ҳурматингиздан далолат беради», дея Шавкат Мирзиёевнинг сўзларини келтирган ЎзА.\n«Ўйлашимча, бу ташриф катта ўзгаришлардан белги. Самарқандга ташрифингиз давомида барча йўналишлар бўйича сиз билан ишончли, очиқ мулоқот ўтказган эдик. Ҳақиқатан ҳам, мана шу қисқа вақт ичида кўп ўзгаришлар бўлди. Сиз билан нимагаки келишган бўлсак, амалга ошмоқда. Бугун сиз билан имзоланадиган ҳужжатлар тўплами ҳам шундан дарак беради.\nЖуда тўғри таъкидладингиз, Афғонистондаги вазият, Афғонистондаги тинчлик Ўзбекистон учун жуда муҳим. Афғонистондаги тинчлик ва осойишталик жуда муҳим. Биз Россия Афғонистон бўйича олдинга йўналтираётган барча ҳаракатларда ёрдам қилишга ва қўллаб қувватлашга тайёрмиз», деган давлат раҳбари.


22 май 2022, Тошкент вақти: 08:42\nРоссия Қурилиш вазирлиги меҳнат муҳожирларининг мамлакатга киришини енгиллаштириш талаби билан ҳукуматга мурожаат қилди.\nРоссия давлат идоралари ва хусусий компаниялар бошқа соҳаларда ҳам ишчи-мигрантлар етишмовчилиги сезилаётганини айтмоқда.\nРоссия Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги (Минстрой) хорижлик ишчиларнинг Россияга енгиллаштирилган тартибда кириб келишига йўл очиб беришни сўраб, ҳукуматга мурожаат йўллади.\nРоссия Ички ишлар вазирлиги, Роспотребнадзор ва бошқа идоралар билан мувофиқлаштирилган ушбу таклиф Россия ҳукумати муҳокамасида қолмоқда, дейилади вазирлик расмий хабарномасида.\n“Ҳозирда Россия Қурилиш вазирлиги томонидан мамлакатнинг қатор қурилиш объектларидаги ишларга жалб қилинаётган меҳнат мигрантларига кириш шароитларини енгиллаштириш бўйича масалалар кўриб чиқилмоқда. Айни дамда Россия Федерацияси ҳудудига ишчиларни олиб кириш санитария-эпидемиология назоратини таъминлай оладиган ташкилотларгагина рухсат берилади”, дейилади идора матбуот хизмати эълонида.\nҚурилиш вазирлиги Россияда коронавирус эпидемияси ортидан киритилган тақиқ сабаб йирик қурилиш объектларида ишчи кучи етишмовчилиги сезилганини хабар қилмоқда. Хусусан, вазирлик ҳисоб-китобига кўра, Россиянинг 77 минтақасидан 50тасида қурилишларда меҳнат муҳожирлари етишмовчилиги қайд этилган.\n“Работа в России” нашри соҳа экспертлари биргина қурилиш фирмаларида камида 190 минг ишчига эҳтиёж борлигини қайд этганини ёзди.\nМинстрой матбуот хизмати 9 декабр куни Россия қурилиш раҳбариятининг Ўзбекистон қурилиш вазирлиги билан учрашув бўлиб ўтгани, унда «EXPO-RUSSIA UZBEKISTAN ONLINE 2020» лойиҳасида ўзбек қурувчи компанияларининг Россия ҳудудидаги қурилишларга ва рус қурилиш ширкатларининг Ўзбекистонда турар-жой барпо этишга жалб этилиши муҳокама этилганини хабар қилди.\nРоссия Савдо-саноат палатаси ҳам хорижлик ишчилар ва уларнинг оила аъзоларига Россияга киришни осонлаштириш таклифи билан чиқди. Бу тузилма, энг аввало енгиллаштирилган тартиб юқори малакали мутахассисларга жорий этилиши лозимлигини таъкидлади. Палата мутахассислари пандемия даврида меҳнат муҳожирларининг оммавий равишда Россиядан чиқиб кетиши давлат иқтисодиётида жиддий муаммоларни келтириб чиқарганини айтмоқда.\nРоссияда жойлашган Стратегик тадқиқотлар маркази олиб борган тадқиқот натижаларига кўра, ишчи кучи етишмаслиги Россиянинг тақрибан 40 фоиз ширкат ва корхоналарида кузатилмоқда. Бундан олдинроқ Москва мэри Сергей Собянин Россия пойтахтининг коммунал хўжалиги соҳасида ёлланма хорижлик мигрантлар сони ҳам 40 фоизга камайганини айтиб ўтганди.\nШаҳар ҳокими Россиядан чиқиб кетган мигрантлар чегаралар ёпиқлиги туфайли ортга қайтолмаётгани, москваликлар эса кам ҳақ тўланадиган фаррошлик касбига ошиқмаётганини билдирган эди.\nРоссияда фаолият юритаётган миграция мутахассислари турли соҳаларда ёлланма ишчилар етишмовчилиги 60 фоиздан зиёд компанияларда сезилаётганини гапирмоқда.\nХорижлик ишчиларни иш билан таъминлаш учун яратилган Migranto.ru портали асосчиси Светлана Саламова Озодликка иш берувчи ширкатлар иш суръати кескин пасайганидан арз қилаётганини билдирди.\n- Нафақат хусусий, давлат корхоналари ҳам Ўзбекистон ва Тожикистондан бўлган ишчиларни ўз маблағлари эвазига Россияга олиб киришга тайёр. Меҳнат бозорида дефицит кузатилмоқда. Бугунга келиб кўплаб соҳаларда иш берувчилар ойликларни ошириш ва шароитларни яхшилаш эвазига ходимларни жалб этмоқда. Шу сабабли мигрантлар ҳам маошга бўлган талабларини оширмоқда, - дейди Светлана Саламова.\nШу йилнинг октябрида Москва шаҳар ҳокимлиги меҳнат муҳожирлари етишмовчилигини Россиянинг бошқа минтақаларидан жалб қилинажак ишчилар билан тўлиқ қоплаши тўғрисида баёнот берганди.\nОзодлик коронавирус билан касалланиш ҳолатлари камаймаётган Россиядан чиқиб кетишга тайёр минглаб меҳнат муҳожирлари тўғрисида хабар бериб келмоқда.\n12 декабрь куни Россиянинг Волжский шаҳридан яна 722 ўзбек муҳожири махсус поезд билан Ўзбекистонга жўнатилди.\nАйни пайтда 14, 21 ва 28 декабрь кунлари Москва – Тошкент йўналишида ҳам поездлар қатнови амалга оширилиши режаланган.


29 Октябрь 2020 15:57\nNUR-SULTAN. Kazinform – Коронавирусга чалинган одамларнинг асаб тизими шикастланади. Бундан ташқари, беморларнинг 80 фоизида Д витамини етишмайди, деб хабар беради «Qazaqstan» телеканали.\nМутахассислар томонидан ўтказилган таҳлиллар натижасида танадаги бошқа вирусларнинг фаоллиги ошгани кузатилди. Хусусан, беморларда панкреатит, қон босими кўтарилиши, буйрак ва ошқозон касалликлари каби асоратлар пайдо бўлган. Бу атиги 50 кишини таҳлил қилишнинг дастлабки натижасидир. Яқинда Миллий кардиожарроҳлик маркази мутахассислари томонидан ушбу постковид синдромини ўрганиш бўйича лойиҳа амалга оширилди.\nАйнагул Жусупова - постковид лойиҳаси орқали ташхис қўйилганлардан бири. У коронавирусни 4 ой олдин юқтирган. У касаллик асоратларидан ҳамон аъзият чекмоқда. Вирусдан кейин бошқа касалликлари кучайган. Юқори қон босими, асабийлашиш ва уйқусизлик ҳар қачонгидан ҳам тез-тез учрайди.\nЛойиҳага 50 га яқин киши мурожаат қилди. Текширувнинг биринчи босқичи натижаларига кўра танадаги герпес, цитомегаловирус, Эпштейн Барр вируслари фаоллиги ошган. Бу қон ва ички органларнинг тузилишига зарар етказадиган зарарли вируслар. Натижада артериал гипертония, буйрак, ошқозон-ичак касалликлари, панкреатит, сурункали касалликлар кучайган.\n«Коронавирусдан қўрқиш, ноҳуш янгиликлар, ўлишдан хавотирланиш. Буларнинг барчаси мияда тўпланиб, кўплаб одамларда асаб касалликлари пайдо бўлди. Уйқусизлик, чарчоқ ва стресс туфайли организмда бошқа касалликларнинг асоратлари пайдо бўлади», - дейди Миллий илмий кардиожарроҳлик марказининг психотерапевти Ғалия Муқатаева.\nКоронавирус: Қозоғистон «қизил» зонага кирди\nБир кунда 16 киши пневмонияга чалинган ва 3 бемор вафот этган\nКеча Қозоғистонда 1480 кишида коронавирус аниқланди\nДунёда коронавирус: АҚШда 25 миллион юқтирганлар, Франция чегарасида янги назорат чоралари\nЎзбекистонда 54 кишида коронавирус инфекцияси қайд этилди\n26-28 январь кунлари Қозоғистонда қор ёғади ва илиқ бўлади\nҚозоғистон дунё давлатларини ядро қуролини таъқиқлашга чақирди\nГвинея кўрфазида турк кемасига қароқчилар ҳужумга қилиб 15 денгизчини ҳибсга олди\nПортугалияда президент сайловлари бўлиб ўтди\nВенесуэла «Спутник V» вакцинасининг синов натижаларини эълон қилди


Ўзбекистонда 2021 йил октябрь ойи учун Ишбилармонлик фаоллиги индекси — Review.uz\nИқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази томонидан баҳоланган Ишбилармонлик фаоллиги индекси (ИФИ) 2021 йил октябрь ойида сезиларли даражада ошди.\nИқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази томонидан баҳоланган Ишбилармонлик фаоллиги индекси (ИФИ) 2021 йил октябрь ойида 1074 бирликни ташкил этиб, ўтган йилнинг шу дарига нисбатан 7,4 фоизга ошди.\nИшбилармонлик фаоллиги индекси ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 25 фоизлик ўсиш қайд этилди.\n2021 йилнинг октябрь ойида Ишбилармонлик фаоллиги индекси ўтган ойга нисбатан 7,4 фоизга ошиб, 1074 бирликни ташкил этиши, қуйидаги компонентлар даражасидаги ўзгаришларга боғлиқ бўлган:\nхўжалик юритувчи субъектларнинг банк ҳисобварақаларидаги опреациялар сони 11,7 фоизга ошган;\nфаолият кўрсатаётган хўжалик юритувчи субъектлар бўйича компонент 0,1 фоизга камайган;\nтовар-хом ашё биржасида хом ашё сотиб олиш жадаллиги 2,4 фоизга ошган;\nтовар белгилари бўйича компонент 77,9 фоизга сезиларли даражада ошган.\nҲудудлар кесимида Сирдарё вилоятида энг юқори ўсиш суръати қайд этилган.\n2021 йил октябрь ойида Ишбилармонлик фаоллиги индекси 12 та ҳудудда ўтган ойга (2021 йил сентябрь) нисбатан ўсиш кузатилган. Сирдарё (57,3%), Бухоро (27,0%), Андижон (15,4%) вилоятлари, ҳамда Тошкент шаҳри (30,8%) ва Қорақалпоғистон Республикаси (23,4%) сезиларли даражада ўсиш кузатилган (2-расм).\nШу билан бирга Навоий (- 8,7%) ва Жиззах (- 3,8%) вилоятларида ўтган ойга нисбатан пасайиш кузатилган.\n2021 йил октябрь ойида банклараро тўлов операциялари сони 4 868,6 минг тани ташкил этди ва 2021 йилнинг сентябрь ойига нисбатан 635,99 минг транзакцияга (11,7%) ошган.\n2021 йил октябрда республиканинг барча 14 та ҳудудида юридик шахслар ўртасидаги банк операциялари сони ўтган ойга нисбатан ошган. Хусусан, сезиларли даражадаги ўсиш Бухоро (23,4%), Қашқадарё (21,3%), Наманган (17,5%), Сирдарё (16,1%) вилоятлари ҳамда Қорақалпоғистон Республикасида (15,0%) кузатилган.\n2021 йилнинг октябрь ойида ИФИнинг биржа компоненти 1,0240 бирликни ташкил этди. Бу эса ушбу компонентнинг ўтган ойга нисбатан 2,4 фоизга ошганлигини англатиб, битимлар сонининг (1,6%) ҳамда ҳар бир битим бўйича сотиб олинган товарлар ўртача жисмоний ҳажмининг (3,2%) ошганлиги билан изоҳланади.\nРеспублика товар-хом ашё биржасида товарлар савдоси умумий айланмаси ҳажми 2021 йил октябрь ойида 5 977,7 млрд. сўмни ташкил этиб, ушбу кўрсаткич ўтган ойга нисбатан 7,1 фоизга ошган.\nФаолият юритаётган хўжалик субъектлари бўйича компонент 2021 йил октябрь ойида 1,9991 бирликни ташкил этиб, ўтган ойга нисбатан 0,1 фоизга камайганлигини кўрсатади. Ушбу кўрсаткич ўтган йилнинг мос даврига нисбатан ижобий ўзгариб, 12,6 фоизга ошган.\n2021 йил октябрь ойида барча турдаги фаолият юритаётган хўжалик юритувчи субъектлар сони 2021 йилнинг сентябрь ойига (584 221 бирлик) нисбатан 1 422 тага кўпайиб, 585 643 бирликни ташкил этган.\nЙирик тадбиркорлик билан шуғулланувчи корхоналар сони 30 тага камайган.\nҲисобот даврида, кичик корхоналар сони 472 273 тадан 473 705 тагача ошган (ўсиш 1 432 та). Фермер хўжаликлари сони 108 873 тадан 108 893 тагача (ўсиш 20 та) кўпайган. Йирик тадбиркорлик билан шуғулланаётган субъектлар сони 3 045 тани ташкил этиб, 2021 йилнинг сентябрь ойига нисбатан 30 тага камайган.\n2021 йил октябрь ойида савдо белгилари муҳофазаси бўйича бизнес фаоллиги индекси 1,7793 бирликни ташкил этиб, ушбу кўрсаткич 2021 йилнинг сентябрь ойига нисбатан 77,9 фоизга ошган. Жорий йилнинг октябрь ойида юридик шахслар томонидан 379 та товар белгилари ва товар номлари рўйхатга олинган.\nҲудудлар кесимида тадбиркорлик фаолияти Қорақалпоғистон Республикасида энг юқори ўсишни кўрсатди\nЎзбекистоннинг ишбилармонлик фаоллиги индекси декабрь ойида ўсиш кўрсаткичидаги ўрнини сақлаб қолди\n26.05.2022 11:10 662 1


Сиртни текислик билан кесишиши » Geometriya » Referat » Referat | Haqida\nAsosiy / ReferatGeometriya Сиртни текислик билан кесишиши\n1. Сиртни текислик билан кесишиши\n2. Конус кесимлари\nСиртнинг текислик билан кесишганда унинг кесишиш чизиғи текис синиқ ёки эгри чизиқ бўлади. Агар кесилувчи сирт кўпёқли бўлса, унинг кесими синиқ чизиқ, агар эгри сирт бўлса, унинг кесими текис эгри чизиқ бўлади.\nСиртни текислик билан кесилган кесим чизиғига оид нуқталарини топиш учун ёрдамчи кесувчи текисликлар ўтказиш усулидан фойдаланамиз. Бу усул умумий усул бўлиб хисобланади. Кесим проекциялари асосида унинг хақиқий катталигини аниқлашда проекцияларни қайта тузиш усулларидан бири қўлланилади.\nСиртнинг текислик билан кесилган кесим чизиғини аниқлаш қуйидаги алгоритм бўйича амалга оширилади. (109-шакл).\n1. Ёрдами кесувчи (,, ...) текислик ўтказамиз.\n2. Ёрдамчи (,, ...) текислик берилаг сиртни (синиқ) эгри чизиқ бўйича кесиб ўтади, яoни:\n3. Бу эгри чизиқ (синиқ) билан тўғри чизиқ кесишса, уларнинг кесишув нуқталари, кесим чизиғига тегишли умумий нуқталар бўлади, яoни L1=mn , бундан I=L1 UL=UL3.....ULn.\nКесим чизиғини ясашда, умумий усулдан шундай фойдаланиш керакки, ёрдамчи кесувчи текислик берилган сиртни айланалар ёки тўғри чизиқлар бўйича кесиб ўтсин.\n109-шаклда  текислик конус сиртини учбурчак бўйича, Г текисликни эса тўғри чизиқ бўйича кесиб ўтган. Бу кесимларни ўзаро кесишув нуқталари L3 ва L4,  текислик эса сиртни m айлана бўйича, текисликни n тўғри чизиқ бўйича кесиб L1 ва L2 нуқталарни ъосил қилади. Бу нуқталар кесим чизиғига тегишли нуқтадир. 110-шаклда конусни текислик билан кесилган кесимини ясашни кўриб чиқамиз\nТўғри доиравий конусни Г(hf) умумий вазиятдаги текислик билан кесилган кесим эллипсдан иборат эканлиги шаклда кўрсатилган. Бу эллипсга оид энг юқори L4 ва энг пастки L3 нуқталарни топишдан бошланади. Бунинг учун конус ўқидан ўтган ва текисликни h1 горизонтал чизиғига перпендикуляр горизонтал чизиғига перпендикуляр горизонтал проекцияловчи  текисликни ўтказамиз. Бу текислик конусни тенг ёнли учбурчак бўйича, Г текисликни ёки тўғри чизиқ бўйича кесиб ўтади. Кесим чизиқлари ўзаро L3 ва L4 нуқталарда кесиб ўтади. О (О1,О2) нуқта эллипс марказининг проекцияларидир, чунки L3 ва L4 кесмани тенг икки бўлакка бўлади. Эллипснинг фронтал проекциясида кўринар ва кўринмаган қисмларини ажиратувчи L25 ва L26 нуқталарни топиш учун конус ўқидан фронтал (m) текисликни ўтказамиз. Бу текислик конусни П2 га параллел бўлган тенг ёнли учбурчак бўйича, Г текисликни фронтал тўғри чизиқ буйича кесиб ўтади. Ушбу кесим чизиқлар ўзаро кесишиб L5(L51,L52) ва L6(L61,L62) нуқталарни аниқлайди. Эллипснинг қолган нуқталарини топишда L3 ва L4 нуқталар орасида ўтган (n2) ва (n2) горизонтал текисликлардан фойдаланамиз. Бу текисликлар конусни айланалар бўйича Г текисликни горизонтал бўйича кесиб ўтади. Мазкур кесим чизиқлар ўзаро кесишиб L1, L2, L7 ва Lа нуқталарни аниқлайди. L7 ва L8 кесма элипснинг кичик ўқи, катта ўқи, бизга маoлум бўлган L3 ва L4 кесмадир. Бу кесмалар эллипснинг қўшма диаметридир.\nЭллипснинг проекциялар бўйича ъақиқий унинг катталигини аниқлаш кўрсатилган. Бунинг учун текисликнинг горизонтали атрофида айлантириб П1 текисликка параллел вазиятга келтирамиз. Буни тўғри бурчакли учбурчакни ясаб, унинг гипотенузуасини айлантириш радиуси қилиб олинади. Параллел вазиятга келтирилган айлантири радиуси қилиб олинади. Параллел вазиятга келтирилган текисликда эллипснинг катта ўқи L03 ва L04 ъамда кичик ўқи L07 ва L08 бўйича эллипснинг ъақиқий катталигини ясаш мумкин. (қолган нуқталарни топиб ўтирмаймиз).\n111-шаклда шар сиртини (Ф) проекциялочи (П2) текислик билан кесилишини кўриб чиқамиз. Шарни текислик билан кесилган кесим чизиғига (l) оид нуқталарни ясашда қуйидаги алгаритимни тузамиз:\nбундай кесим чизиғи (l) ни аниқлаймиз\nl=(7-8)(9-10) (5-6) (3-4) 12.\n текислик шар сиртини айлана бўйича кесиб ўтади ва унинг П1 текисликдаги проекцияси эллипсдан иборат бўлади. Жумладан, кесманинг энг юқори (21, 22) ва энг пастки (11, 12) нуқталари, текисликнинг фронтал (n2) изини шарнинг фронтал очерки билан кесишишдан аниқланади. 3 ва 4 нуқталар эллипснинг горизонтал проекциясида кўринар ва кўринмас қисмларга ажралиб улар шар марказидан ўтган ва П1 текисликка параллел кесувчи Л(Лn2) ёрдамча текислик орқали аниқланади. 32 ва 42 нуқталар бўйича, уларнинг горизонтал проекцияси 31 ва 41 нуқталар Л текислик кесган кесимнинг горизонтал проекциясидан аниқланади. ,1 ва  кесувчи текисликлар ёрдамида кесим чизиғига тегишли бўлган барча нуқталарни аниқлаймиз.  текислик 12-22 кесма проекциясини ўртасидан ўтади, бу эса эллипснинг катта ўқини аниқлашга имконият яратади. III-шаклда 5.6 кесманинг проекцияси, кесим (5161) айланасининг ъақиқий диаметрига тенгдир. Худди шунга ўхшаш П2 ва П2 текисликлар ёрдамида (7-8) ва (9-10) нуқталарни топамиз.\n112-шакл шар сиртини умумий вазиятидаги (П2) текислик билан кесилган кесимини ёрдамчи кесувчи текислклар усули билан ясаш кўрсатилган. Бу кесимни аниқлаш учун қуйидаги алгоритмларни ёзамиз:\n(ФГ)  (Г) = (1-2; 5-6);\n(Ф)  (Г) = (3-4);\n()  () = 7-8.\nКурилаётган масалада Г текислик h горизонтали ва f фронтали билан берилган. Масалани ечишда П2 текисликни (h) горизонталига перпендикуляр қилиб П4 текисликка алмаштирилади (П4h). Натижада берилган Г (ht) текислик проекцияловчи вазиятга келади. Кесимнинг горизонтал проекциясини чсаш худди III-шаклдагидек қилиб бажарилади.\nКесимнинг юқори ва пастки нуқталарини мос равишда 1(1,1) ва 2(2,2) деб белгилашмиз. 3(3,3) ва 4(4,4) нуқталар шарнинг горизонтал проекцияси контурида жойлашиб, улар кесим чизиғининг горизонтал проекциясида кўринар ва кўринмас қисмларини ажратиб туради.\n3(3,3,) ва 4(4,4) нуқталарни П2/П1 текисликлар системасида шар марказидан ўтган ва П2 текисликка параллел  (П2) текислик ёрдамида ъам аниқлаш мумкин.  текислик шар сиртини экватор бўйича, Г1 текисликни эса унинг h11(h1 D) ,(h  h1) горизонтали бўйича кесиб ўтади. Экваторнинг горизонтали проекциясини текисликнинг 31 ва 41 нуқталарда кесиб ўтади.\n9 (91,92) ва 10 (101, 102) нуқталарни топиш учун, шарнинг горизонтал проекцияси 01 марказидан N(NП1  Х) фронтал текисликни ўтказамиз. Бу текислик шарни бош мердиани бўйича, Г текисликни эса f1(f11,f21) фронтал чизиғи бўйича кесиб ўтади.\nN текислик шар сиртини бош мердиани бўйича кесган кесимининг шар фронтал проекцияси билан (f1) фронтал чизиқ 92 ва 102 нуқталарда кесиб ўтади. 92 ва 102 нуқталар эллипснинг фронтал проекциясида кўринар ва кўринмас қисмларга ажратади.\n113-шаклда Ф тор сиртини фронтал проекцияловчи (П1,П2) текислик билан кесилагн кесим проекцияларини ясаш кўрсатилган. Текислик билан кесилган кесимни ясашга оид алгаритмани тузамиз:\n(Ф)  ( ) = (4-5; 6-7);\n(ФГ)  (Г) = (9-10);\n(Ф)  (2-3)  1-8.\nБуларни бирлашмаси  текислик билан кесилган кесим чизиғини ифодалайди, яoни:\nL=(4-5; 6-7)  (9-10)  (2-3)  (1-8)\n113-шаклда торнинг кесилган кесими фронтал проекциялар текислигида тўғри чизиқ тарзида проекцияланади . Чунки кесим фронтал проекцияловчи  (П2) текисликда ёритилганлиги туфайли.\n11, 31,81 ва 21 горизонтал проекцияларнинг мухим нуқталари, одатдагидек проекцияланиб аниқланади.\n91, 101 нуқталарнинг горизонтал проекциялари Г(ГП2) текислик кесимининг горизонтал проекцияси R3 радиусли айланада ётади.\n41, 51, 61. ва 71 нуқталарнинг горизонтал проекциялари эса (П2) фронтал проекцияловчи текислик кесимнинг горизонтал проекцияси R1 ва R2 радиусли айланаларни, 42, 52, 62 ва 72 нуқталардан ўтган вертикал боғловчи чизиқларнинг кесишувидан топилади. Аниқланган нуқталарнинг эгри чизиқ билан текис туташтирсак кесим чизиғининг горизонтал проекцияси ифодаланади. Кесим проекцияларининг ъақиқий кўринишини проекция текисликларини алмаштириш усули билан аниқланади. (113-шаклда А кўринишга қаранг).\n114-шаклда асосан доирадан иборат бўлган оғма эллиптик цлиндрни умумий вазиятдаги  (П1, П2) текислик билан кесилган кесим проекцияларини ясаш кўрсатилган.\nТаянч ва оралиқ нуқталарини юқорида келтирилган мисолларни ечишдаги алгоритмлар асосида ясалади. Цлиндрни ясовчилар бўйича кесувчи қилиб ёрдамчи текисликлар сифатида фронтал текисликларидан фойдаланамиз. Цлиндрнинг П1 текисликка нисбатан очеркдаги 11-21 нуқталар (П1) ва (П1) текисликлар ёрдамида ъамда унинг П2 текисликка нисбатдан очеркдаги 52-62 нуқталар эса N(NП1) текисликлар ёрдамида аниқланган. Энг юқори 12 ва энг пастки 22 нуқталарни (П1) ва (П1) текисликлар ёрдамида аниқланади. (3-4) ва (7-8) нуқталарни (П2) ъамда (П1) текисликлар ёрдамида аниқланиб, уларни бирин кетин эгри чизиқ билан текис туташтирилади. Натижада аниқланган эгри чизиқ, кесим чизиғи проекцияларни ифодалайди.\nКесим чизиғининг проекцияларида, кўринар - кўринмас қисмлари цлиндрни П1 ва П2 текисликлардаги очеркига қараб аниқланади. Кесимнинг ъақиқий кўринишини ясаш учун,  текисликни П1 текисликка (П2 текисликка ъам мумкин) жипслаштириб аниқланади, бу эса шаклда тушунарли қилиб кўрсатилган.\nКонус кесимлари техникада кенг суратда қўлланилганлиги сабабли, доиравий тўғри чизиқ конусини турли текислик билан уч хил кесимини ўрганиш мақсадида тўхталиб ўтамиз.\n115-шакл, а,в,б, да N(NП2), (П2), (П1) ва (П2) текисликлар конусини қуйидагича кесимлар хосил қилиб кесади:\n1. Конус ўқига перпендикуляр текислик билан кесилса: унинг кесими айланадин иборат бўлади (115-шакл, а);\n2. Агар текислик конус учидан ўтиб ъамда ясовчиси бўйича кесиб ўтса унинг кесими, икки кесишган тўғри чизиқдан иборат бўлади. ( бу чизмада тасвирлангани йўқ) шу сабабли, ясашни ўқитувчини ўзига ъавола қилинади.\n3. Агар тўғри доиравий конусни бирорта ясовчиларига параллел бўлмаган текислик билан кесилса, унинг кесими эллипсдан иборат бўлади. (115-шакл,а).\n4. Агар шу конусни бирор ясовчисига параллел бўлган текислик билан кесилса, унинг кесими параболадан иборат бўлади. (115-шакл,б).\n5. Агар конусни икки ясовчисига (хусусий холда) параллел бўлган текислик билан кесилса, унинг кесими гиперболадан иборат бўлади. (115-шакл,в).\n116-шаклда мунтазам беш ёқли призмани умумий вазиятдаги кесим проекцияларини ва унинг ъақиқий кўринишини аниқлаш кўрсатилган. Барча тўғри чизиқли сиртларни текислик билан кесилган кесимига оид нуқталарни аниқлаш, тўғри чизиқ билан текисликни кесишиш нуқтасини топишган келтирилади (117-шакл). Жумладан, призманинг кесимини ясаш ъам шунга асосланади.  текислик призмани пастки асосини 1(11,12) ва 2(21,22) нуқталаридан кесиб, кесининг икки нуқтасини аниқлашга имконият яратади. Энди  текислик призманинг юқори асосини қай даражада кесиб ўтишини билаш учун, шу асосдан горизонтал (П2) текислик ўтказамиз. Бу текислик  текислик билан h(h1,h2) горизонтал чизиқ бўйича кесиб ўтади.  текислик призмани юқори асосини 3 - 4 нуқталарда кесиб ўтади.\nВ(В1В2) нуқтадан ўтган призма қиррасидан ёрдамчи фронтал (П1) текисликни ўтказамиз. Бу текислик  текислик билан f(f1f2) фронтал чизиқ бўйича кесиб ўтади. Фронтал f(f1f2) чизиқ билан призма қирраси (1,2) нуқтада кесиб ўтади.\nТопилган нуқталарни бирин-кетин бирлаштириш натижасида текис синиқ чизиқдан иборат бўлган, кесим чизиғи ясалади.\nКесимнинг проекциялари бўйича, унинг ъақиқий кўриниши (П1, П2) текисликни П1 текисликка (П1 га ъам) жипслаштириб аниқлашимиз мумкин. (бу 116-шаклда тушунарли қилиб кўрсатилган)\n6.\tГордон В.О., Иванов Ю.В., Солнцева Т.Е. Сборник задач по курсу начертателной геометрии. - М. : Наука, 1977.- 351б.\nTeglar: текислик билан бўйича чизи1179 кесим горизонтал кесиб фронтал текисликни унинг ну1179таларни ўтади тў1171ри кесилган 61669 текисликлар бўлади ну1179талар проекцияси иборат\nНормал эгрилик ва Менье теоремаси\nЁпишма текислик, бош нормал ва бинормал тенгламалари\nФазода текислик тенгламалари икки орасидаги бурчак текисликларнинг перпенди ...\nФазода аналитик геометрия Фазода текислик тенгламалари\nФазода аналитик геометрия\nУринма текислик, уринма вектор, нормал\nГиперболик фазо ҳақида тушунча, гиперболик текислик аксиомалари ...


Ҳаммада касаллик турлича кечяпти. Коронавируснинг энг кўп тарқалган симптомлари қайсилар? — долзарб саволларга аниқ жавоблар - Халқ сўзи\nҲаммада касаллик турлича кечяпти. Коронавируснинг энг кўп тарқалган симптомлари қайсилар? — долзарб саволларга аниқ жавоблар\n18:05 13 Октябр 2020 Жамият\nАОКАда ўтказилган брифингда Коронавирусга қарши кураш штаби аъзоси Барно Абдусаматова коронавирус инфекцияси ва уни даволаш бўйича муҳим саволларга жавоб қайтарди.\nСавол: Мен ҳомиладорман, ўзимни яхши ҳис қиляпман, лекин ПЗР тест натижалари мусбат чиқди. Қандай муолажа олишим керак?\nЖавоб: Изоляция ва даволаш тадбирлари ихтисослашган (COVID-19 бўйича махсус туғруқ комплексда) ёки уйда (ўз-ўзини изоляция қилган ҳолда) амалга оширилади.\nҲомиладорлар учун энг хавфсиз дори-восита парацетамол ҳисобланади. Ушбу дори воситасини қабул қилса бўлади, лекин миқдори кунига 4 г.дан ошмаслиги керак. Кўпроқ суюқлик ичиб туриш тавсия этилади.\n—юқори иситма, йўтал кучайиши, нафас қисилиши ва тез-тез нафас олиш, шунингдек, ёндош соматик касалликларнинг симптомлари кучайиб бориши.\nСавол: Ҳаммада касаллик турлича кечяпти. Коронавируснинг энг кўп тарқалган симптомлари қайсилар?\nЖавоб: Энг кўп тарқалган симптомлардан бири иситма - 88 % беморда; қуруқ йўтал - 68%; лоҳаслик - 38%; йўталда балғам ажралиши - 33%; нафас қисиши - 18%; томоқ оғриши - 14%; бош оғриғи - 14%; мушакларда оғриқ - 14%; қалтираш - 11%.\nКамдан-кам ҳолатларда кўнгил айниши ва қусиш (5%), бурун битиши (5%) ва диарея (4%) кузатилади. Тумов COVID-19 аломати ҳисобланмайди.\nСавол: Нега ҳар куни янгиликларда тузалаётганлар фоизи кўпайиб бораётгани айтилаётганига қарамасдан чет давлатларидан мутахассислар таклиф қилиняпти?\nЖавоб: Тўғри, ҳозирги кунда Ўзбекистонга бир қатор давлатлардан, жумладан Туркия, Корея, Хитой, Германия, Россиядан мутахассислар ўз тажрибалари билан ўртоқлашиш, амалий ёрдам бериш ҳамда зарур бўлса керакли тавсиялар беришга ташриф буюрмоқдалар.\nПандемия тез ривожланаётганлиги сабабли, бутун дунё олимлари ҳам бир жойда тўхтамаяптилар, улар доимий изланишдалар. Вируснинг янги қирралари ҳамда янги даволаш усуллари устида мунтазам иш олиб борилмоқда. Хозирги кунга келиб, касаллар сони, унинг кечиши ҳамда ЖССТ тавсиялари касалликни ўрганган сари ўзгариб борганлиги сабаб тавсиялар ҳам ўзгариб бориши табиий ҳол.\nҲар бир давлат тавсияларни маҳаллий шароитларга мослашган ҳолда ишлаб чиқади ва ҳар қандай вақтда уни тўлдириши ёки ўзгартириши мумкин. Шунинг учун ривожланган мамлакатларнинг малакали мутахассислари билан мунтазам тажриба алмашиб туриш ҳозирги кун талаби ҳисобланади.