Газета Норма маслахатчи / 2015 год / № 50 / Кадрлар инспекторининг маслаҳатлари\nТугаб бораётган 2015 йил декабрида қуйидагиларга эътибор қаратишни маслаҳат берардим.\n* Ходимларнинг паспортларини текшириш, кимлар эскиларини биометрик паспортларга алмаштирмаганлигини аниқлаш. Уларни биометрик паспортларни расмийлаштириш, уларнинг прописка қайд этилган нусхаларини ўз ташкилотларининг кадрлар хизматларига тақдим этиш зарурлиги тўғрисида огоҳлантириш.\n* МКнинг 144-моддасига мувофиқ, янги календарь йил бошлангунга қадар иш берувчи касаба уюшмаси қўмитаси ёки ходимларнинг бошқа вакиллик органи билан келишиб таътиллар жадвалини тасдиқлаши шарт. Кадрлар инспектори ким меҳнат таътили ёки унинг бир қисмидан фойдаланмаганлигини аниқлаши, сабабларини таҳлил қилиши ва ходимлар, уларнинг бевосита раҳбарлари билан биргаликда таътилдан йил охиригача фойдаланиш, уни бошқа вақтга кўчириш ёки кейинги йилнинг навбатдаги таътилларига қўшиш масаласини ҳал этиши лозим. Сўнгра ходимлардан уларнинг хоҳишларини ҳисобга олган ҳолда кейинги йилдаги таътилга оид режалари тўғрисида сўраб чиқиш, жадвал лойиҳасини тузиш, уни ходимлар, бўлинмалар раҳбарлари, касаба уюшмаси қўмитаси ёки ходимларнинг бошқа вакиллик органи билан келишиш ва тасдиқлаши учун раҳбарга тақдим этиш лозим. Тасдиқланган жадвал билан барча ходимларни улардан тилхат олган ҳолда уларга тааллуқли қисми билан таништириш зарур.\n* Одатда ҳар бир ташкилотда йил бошида штат жадваллари тасдиқланади. Ушбу ҳужжатнинг мақбул лойиҳасини тайёрлаш учун кадрлар бўлими штат бирликлари ва бўш ўринлар миқдори, ходимлар сонини таҳлил қилиши зарур. Раҳбарият ходимлар: пенсионерлар; ногиронлар; кейинги 3 йил ичида коллежлар, лицейлар ва олий ўқув юртларининг битирувчилари; ҳомиладорлик ва туғиш таътилларида ҳамда 2 ёшгача ва 3 ёшгача бўлган болаларини парвариш қилиш таътилларида бўлган ходимлар ҳамда ушбу таътилларнинг тугаш муддатлари; Тошкент шаҳрида вақтинча рўйхатдан ўтган (пропискада бўлган) ходимлар ва у қачон тугаши тўғрисидаги маълумотларни тақдим этишни талаб қилиши мумкинлигига тайёр туринг.\n* Ҳар бир ташкилотда йил мобайнида ишчи комиссиялар тузиш, меҳнатга ҳақ тўлаш тизими, ходимларга тўланадиган қўшимча ҳақлар тўғрисида ва бошқа кўплаб ҳужжатлар (буйруқлар) чиқарилади. Уларни албатта қайта кўриб чиқиш, кейинги йил учун зарур бўлган ҳужжатларни белгилаш лозим. 12 ой ичида айрим ходимларга қўшимча ҳақлар тўлаш, қўшимча масъулият ўрнатиш (масалан, ёнғин хавфсизлиги, меҳнат муҳофазаси тўғрисида ва бошқалар), лавозимларни бирга олиб бориш тўғрисида бир нечта буйруқ чиқарилиши мумкин. Уларни ва амал қилиши кейинги йилга ҳам татбиқ этиладиган бошқа бир хилдаги ҳужжатларни битта локал меъёрий ҳужжатга бирлаштириш тавсия этилади. Компьютер базасида буйруқлар ва бошқа ички ҳужжатларни янгилаш (лоақал уларда чиқарилган йилни алмаштириш) ҳамда уларга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш зарурлигини келишиб олиш зарур. Ўз кучини йўқотган буйруқлар рўйхатини тузиш лозим.\n* Кадрлар бўйича жорий иш юритишни инвентарлаш, Т-2 шаклидаги барча шахсий карточкаларни улар тўлиқ ва аниқ тўлдирилганлиги борасида солиштириш лозим. Янги лавозимларга ўтказиш, таътиллар бериш, паспорт маълумотлари ва оилавий аҳвол тўғрисидаги маълумотлардаги ўзгаришлар, ходимларга ижтимоий имтиёзлар берилиши тўғрисидаги бўлимларни тўлдиришга алоҳида эътибор қаратиш даркор. Ташкилотда меҳнат дафтарчаларини сақлаш ва ҳисобга олиш тартибини назорат қилиш лозим. Барча меҳнат дафтарчаларини текшириш, улардаги эҳтимолий нуқсонларни аниқлаш ва ушбу бланкаларнинг ҳақиқийлигини текшириш шарт. Кадрларга доир иш юритишда аниқланган барча камчиликларни бартараф этиш лозим.\nКадрлар инспектори тугаб бораётган йил охиригача жорий, кундалик фаолият билан биргаликда ана шу ишларни бажариши лозим. Ана шунда соф виждон, хуш кайфият, ўзингизга ишонч билан янги йил базмида иштирок этасиз. Сиз бунга муносибсиз.\nКИРИБ КЕЛАЁТГАН ЯНГИ ЙИЛИНГИЗ БИЛАН, ДЎСТЛАР!\nБЕТАРТИБ КАДРЛАР БЎЛМАСИН ВА КАДРЛАР БИЛАН ИШЛАШДА\nПрочитано: 1805 раз(а)


Туман ҳокимликлари расмий сайтида нима гап? – Сурхон тонги\n2021 йил 6 Март, Шанба\nЯнги газ ҳисоблагич бепул ўрнатилаяптими?\nЛатофатга қўйилган тирик ҳайкалсиз!\n14 соат олдин\nПоезддаги сафаридан олинган хулосалар\nҲоким поезд ёки автобусда юрса…\nGulmiraning yoqimtoy qo’g’irchoqlari\nМаҳорат машғулотда мустаҳкамланади\nХатловдан ўтган 23 964 нафар аёл тақдирида ўзгариш борми?\nФеврал 2, 2021\nИлмли минг яшар\n“Gulbahor” maktabidagi hayot\nБош саҳифа / Жамият / Туман ҳокимликлари расмий сайтида нима гап?\nТуман ҳокимликлари расмий сайтида нима гап?\nИюл 29, 2017\tЖамият Изоҳ қолдириш 660 Кўрилди\nБугунги замон шиддати барчамиздан аниқ ва тезкор ишлашимизни, янгиликлардан хабардор бўлишимизни талаб қилаяпти. Албатта, бунда бизга энг яқин кўмакчи — интернетга етадигани йўқ. Қолаверса, ҳозирда маълумот олмоқчи бўлсак, барча ҳокимлик ва идоралар, бошқармаларнинг расмий сайтлари яратилган. Айниқса, туманларда амалга оширилаётган янгиликлар ҳақида маълумотларни олиш учун кимгадир қўнғироқ қилиб, масъул шахсларнинг вақтини олгандан кўра, интернет имкониятларидан фойдаланган қулай-да.\nАммо, туман ҳокимликлари сайтига ташрифимиз чоғида бундай қулайликдан ҳамон бебаҳра эканимиздан ҳафсаламиз пир бўлди. Нега дейсизми? Келинг, яхшиси улардаги айрим маълумотлар билан сизни таништираман.\nШеробод тумани ҳокимлигининг sherabad.uz сайтида янгиликлар бўлимидаги иқтисодиёт, сиёсат, жамият рукнлари, шунингдек, туман ҳақида, меъёрий ҳужжатлар, туман ҳокими, туман ташкилотлари каби бўлимлар яратилган. Бироқ, ушбу бўлимлардан маълумот олиш учун бирма-бир курсорни тўғирлаганимизда бир-икки йил олдинги эски маълумотларга дуч келдик. Масалан, янгиликлар бўлимидан иқтисодиёт кўрсаткичларини изласангиз, ундаги энг сўнгги маълумот 2015 йил 25 июлда янгиланганига гувоҳ бўласиз. Сиёсат янгиликларида эса Биринчи Президентимиз И.Каримовнинг 2015 йилдаги сайловчилар билан сайлов олди учрашуви ҳақидаги хабар сурати билан турганига нима дейсиз?\nЖилла қурса, туман ҳақида бирор маълумот топармиз, деган умидда разм солгандик, аммо, у ерда туман эмас, балки вилоят тарихи ҳақидаги умумий маълумот турган экан. Айниқса, туман ташкилотлари билан танишмоқчи бўлганимизда фақат туман тиббиёт бирлашмасининг номидан бошқа бирорта ҳам ташкилот номи келтирилмагани ҳаммасидан ошиб тушди. Нима, туманда бошқа ташкилот йўқми? Туман ҳокими ёки бош- қарма ва бошқа идоралар раҳбарларининг исм-шарифи, телефон рақамлари ҳақидаку гапирмаса ҳам бўлади.\nДенов ҳокимлиги сайти denau.uzда ҳам худди шу ҳолатни кузатдик. Бўлимлар ва улардаги маълумотлар ҳам янгиланмаган. Ҳатто, янгиликлар, туман ҳақидаги, тумандаги ташкилотлар, меъёрий ҳужжатлар бўлимларида ҳам sherabad.uz сайтидаги маълумотларни кўрасиз. Яна Термиз туман ҳокимлиги сайти termizt.uz, Ангор туман ҳокимлиги сайти angor.uz ва бошқа туман ҳокимликлари сайти ҳам худди шундай ўз ҳолига ташлаб қўйилган. Тўғри, барча туман ҳокимликлари расмий сайти дизайни (ҳатто бош саҳифасидан тортиб суратларигача) бир хил. Лекин, бу ундаги маълумотлар ҳам бир хил бўлиши керак дегани эмас-ку. Қолаверса, бўлимларда 2015-2016 йиллардаги маълумотлар турганини қандай изоҳлаш мумкин? Ахир, орадан бир ярим-икки йил вақт ўтди. Бу вақт ичида мамлакатимиз ҳаётида қанчадан-қанча ўзгаришлар рўй берди. Республикамизда барча соҳаларда тубдан ўзгаришлар қилинди ва бу янгиланишлар ҳамон давом этмоқда. Мана шундай бир пайтда туман ҳокимликлари расмий сайти ҳамон “ухлашда” давом этаяпти. Демак, мутасаддилар учун расмий сайт аҳамиятсизлигига иқрор бўлдик.\nЎзингиз ўйлаб кўринг чи, интернет фойдаланувчиси битта туман ҳокимлиги сайтидаги шунча бошқотирмалар, ноаниқликлардан сўнг қандай хулосага келиши мумкин?\nОдатда, сайтларга кирганимизда “Сайтимиз сизга маъқулми?“ деган сўровнома йўқ. Аммо туман ҳокимликларининг расмий сайтларида яхшиямки бундай сўровнома йўқ. Агар бундай сўровнома қўйилиб, унга “Бундан баттари бўлмайди“ деган жавоб киритилса борми…\nОлдинги Биз кимдан ўрнак олайлик?\nКейинги Олов—тилсиз ёв\nВилоятдаги раҳбарларнинг Термиз-Узун йўналишида қатнайдиган поездда ёки автобусда юришини тасаввур қилганмисиз? Менимча, йўқ. Қарангки, ҳеч …\nФеврал 13, 2018\t8,251\nМай 15, 2018\t4,282\nМарт 9, 2018\t4,168\nАпрел 27, 2018\t4,116\nФеврал 27, 2017\t3,598\nСентябр 8, 2017\nГиёҳвандлик – хавфли иллат


"Алам"дан "Ҳазил"гача ёки Европа чемпионатининг луғати - Offside.uz – Offside'да бўлинг, офсайдда қолманг!\n"Алам"дан "Ҳазил"гача ёки Европа чемпионатининг луғати\nЕвропа чемпионати ўз ниҳосига етиб, тарихга айланди. Португалия Европанинг янги чемпионига айланди. Келинг, offside.uz сайти билан биргаликда ўтган турнирни алфавит тарзидаги луғат ёрдамида ёрқин хотиралар билан эсга оламиз.\nМусобақа аввалида ҳеч икм улардан бунчалик ёрқин ўйин кутмаган эди. Таркибига эътибо қилсангиз у қадар машҳур номларни топмайсиз, лекин Буффон дейишнинг ўзиёқ Еврода иштирок этган унча-мунча терма жамоанинг тарозисини босиб қўйиши аниқ. Мана шундай терма жамоа биринчи турдаёқ шов-шув кўтарди. Таркиб жиҳатдан фаворит деб қаралган Бельгияни нокаутга учратди. Кейин Швеция мағлуб этилди ва нимчорак финал масаласи ҳал қилингани сабаб Ирландия билан заҳирадагиларга имконият берилди. Нимчорак финалда эса мусобқанинг амалдаги чемпионидан тўрт йил аввал финалдаги 4-0 учун "қасос" олинди ва чорак финалда Германияга ўйинда эмас, пенальтилар сериясида мағлуб бўлиб аламли тарзда мусобақа билан хайрлашилди. Буффонинг кўз ёшлари... Мана шу жойи аламли эди. Гарчи бизга ҳам алам қилаётган бўлса-да, луғатимизни "алам" билан бошладик. Маъзур тутасиз.\nМусобақага старт берилган кунларда жамоалар мухлисларининг жанжали, бир-бирин дўппослаш ва ҳаттоки ўлим ҳолатлари ҳам кузатилди. Айниқса, рус ва инглиз мухлисларининг безорилиги анча кунгача давом этди. Яхшиямки, УЕФАнинг Тартиб интизом қўмитаси ушбу терма жамоаларни мусобақадан четлатиш бўйича дўқ-пўписаси ва тартиб посбонларининг хизмати эвазига мусобақанинг қолган қисмида бундай ҳолат кузатилмади.\nБир ой жуда ҳам тез ўтиб кетди. Европа чемпионатининг, еврофутболнинг жозибасига тўйишга улгурмай қолдик-а?! Ич-ичимиздан тезроқ янги мавсум бошланишини истаяпмиз. Сизда ҳам шундай истак борлигига аминмиз.\nГарчи мусобақада 108 та гол киритлган бўлса-да, биз учун гол деган номга лойиқ голни Польша дарвозасига Швейцария терма жамоасининг ҳужумчиси Жердан Шакирининг голи муносиб.\nБу сўзга изоҳ шарт эмас, Евро-2016 мусобақасида довюрак деган сўз Исландия терма жамоаси билан ёнма-ён юрди. Айнан шу терма жамоа жуда кўпчиилик терма жамоага довюраклик масаласида ўрнак бўла олди. Таркибининг маълум қисмини ярим-профессионал футболчилар ташкил этиб турган жамоа, мусобақада бирорта терма жамоадан ҳайиқмасдан ҳаракат қилди. Биринчи турда Португалиянинг "викинглар"га тиши ўтмади. Венгрия билан дуранг ва Австрияни мағлуб этган жамоа гуруҳда Португалияни ортда қолдириб, иккинчи ўрин билан нимчорак финалга чиқди. Нимчорак финалда эса инглизлар тор-мор этилди. Чемпионати Европанинг кучли бешлигидан ўрин олган, бир неча ўн минглаб мухлислар сиғадиган майдонларига эга Англия терма жамоаси аҳолиси 330 мингга ҳам етмайдиган, энг катта стадионида ўн минг томошабин сиғадиган Исландияга имкониятни бой берди. Мана шу довюраклик эди, мана шу жасурлик эди. Мана шуни айтишади мусобақада иштирок этдими бўлди деб эмас, у ерга мақсад билан бориш, ўз ватани шарафини бутун дунё кўз олдида ҳимоя қилиш деб. Гарчи улар чорак финалда Франциядан 5-2 ҳисобида мағлуб бўлган бўлсалар-да, мухлислар қалбини забт эта олди, уларнинг меҳрини қозона олди.\nЎтган бир ой давомида бутун бошли қитъа футбол билан яшади. Ҳар тўрт йилда ўтказиладиган, нуфузи жиҳатида Жаҳон чемпионатидан кейин турадиган ушбу мусобақа бутун қитъани ўз атрофига жамлай олди. Ҳақиқий байрам кайфиятида яшада Кўҳна қитъа. Биз осиёликлар футбол борасида, уни ўйнашдан тортиб, ташкилотчилик қилишгача, мусобақани ОАВда ёритиш-у, томошабинлик маданиятигача европаликлардан ўрганадиган кўп нарсамиз борлигига ишонч ҳосил қилдик.\nШу пайтгача ўтказилган Европа чемпионатларидаги энг ёш футболчи номи ушбу мусобақада ўзгарди. Ушбу ном Роналдудан унинг ватандоши Ренату Саншеш(18 ёш, 326 кун)га олиб берилди. Унинг ўйинларини кузатган франциялик мураббий Саншешнинг ҳақиқий ёши 23-24 ёш бўлса керак деб фикр билдирганининг эртасигаёқ, у туғилган туғруқхона маълумотноманинг асл нусхасини тақдим этиб, Ги Рунинг фикрларини рад этиб чиқди.\nМусобақа давомида кўп жароҳатлар бўлди. Уларни санашдан йироқмиз. Лекин битта жароҳатни айтамиз ва уёғини ўзингизга қўйиб берамиз. Европа чемпионати финалининг 9-дақиқасида Пайенинг қўполлиги оқибатида Роналдунинг жароҳати ва унинг оқибатида 25-дақиқада жароҳат сабаб майдонни тарк этиши... Кейин нима бўлганини ўзингиз яхши биласиз.\nМусобақа давомида бир нечта футболчилар захирадан майдонга чиқишди. Лекин улар орасида, биттаси бўлдики, у бутун бошли Францияни йиғлатди, Франциянинг умидларини пучга чиқарди. Ҳа, сезганингиздек финалда Португалия - Франция ўйинининг 79-даққасида Эдернинг майдонга чиқиши. 29 ёшли футболчи мусобақа давомида деярли Роналду бошчилигидаги ҳужум чизиғининг фонида қолиб кетди, кўринмади. Лекин биргина имкониятдан унумли фойдалана олди. Фойдаланганда ҳам Португалияни ўз тарихида биринчи марта Европа чемпионига айлантирадиган қилиб фойдаланди. Эдернинг терма жамоа таркибида шу пайтгача урган голлари сони бор-йўғи 4 та. Лекин мана шу тўрттадан тўртинчиси Португалияни Европа чемпиони қилди!\nБу борада биз Уэльс терма жамоасини ўрнак қилиб кўрсатган бўлар эдик. Мусобақада илк марьа иштирок этишига қарамай, уэльслик футболчилар ўз ўйинларини интизомли ташкил этиб, ярим финалгача етиб кела олишди ва ушбу иштирок билан кўпчиликда илиқ таасурот қолдиришди.\nЕвропа чемпионатида кўп кўзёшларни кўрдик. ҲАммасини кўрганда, футболчиларга ачиндик. Ҳаттоки, финалда Роналдунинг жароҳат олиб майдонни тарк этаётганидаги кўз ёўларишга қўшилиб йиғлаганларни кўрдик. Лекин, биз бугун луғатимиздаги ушбу сўзга бошқа мисол билан таъриф берамиз: Финалдан сўнг ижтиомий тармоқларда бир видеолавҳа тарқалди. Унда Франция терма жамоаси либосини кийиб олган ёши каттароқ ўсмирнинг тинимсиз кўз ёш тўкаётгани ва ёнидан ўтиб кетаётган ундан анча кичик ёшдаги Португалия либосини кийиб олган йигитнинг бориб французни овутиши. Мана шу сабаб ҳам футболни севса, уни томоша қилса арзийди, нима дедингиз?\nСайтимиз карикатурачи рассоми Жавлон Назаров таърифи билан айтганда Роналду билан селфи тушишни истаган капалак. Бошқачасига айтганда, Роналдуни келиб овутиб, унга "-Йиғлама, сен чемпион бўласан" деб шивирлаб кетган капалак.\nТан олинг, ушбу мусобақада "лолалар юрти" вакилларининг йўқлиги билинди. Уларсиз чемпионатнинг ҳам, УЕФАнинг ҳам бир жойи кемтикдай бўлиб турди. Биз ҳам айрим мақсадсиз терма жамоалар ўрнида уларни кўришни хоҳладик. Балки, "учар голландлар" ишитрок этганида ҳаммаси бошқача бўлармиди?! Терма жамоаси иштирок этмаган футболчиларнинг расмини қўймадик, вақти келар бошқачароқ изоҳ билан бошқачароқ расмини қўямиз. Ҳозирча эса, Good Bye, Netehrlands!\nТўғриси, деярли барча ўйинларнинг бошланиш қисмини кўришга шошмадим. Сабаби ҳаммаси бир хил тартибда бошланади: жамоалар чиқиб келади, ўзаро саломлашади ва кейин давлат мадҳиялари янграйди. Бу жойи қизқимас эди Евродаги ўйинларнинг. Лекин, фақат Италия терма жамоаси ўйнаган ўйинларнинг бошқа қисмини ўтказиб юборсам ҳам, айнан шу қисмини диққат билан томоша қилдим. Бутун бошли терма жамоанинг иштиёқ билан мадҳияни куйлаётганини кўриш бошқача барибир. Буффон овозининг борича бақириб мадҳия куйлаётганида, бизнинг футболчилар ҳам ўйиннинг шу қисмини ўтказиб юбормаганлигига ишонгим келди, шу лавҳалардан кейин бизникилар ҳам МАДҲИЯмизни овозининг борича айтиб, 1 сентябрь куни Сурияга қарши ўйин аввалидан машқ қилиб кўраётганига ишонгим келди.\nБу савол билан мавзудан бир оз четроққа чиқиб, ўзимизнинг ПФЛдагиларга бир савол бераман: Нега? Саволни изоҳласам ёки тўлдирсам Европа чемпионатидан чиқиб, Евро вақтида ўйналган ўзимизнинг Олий Лигамиз ўйинларига қайтиб қоламиз, шунинг учун фақат ўша сўроққа жавоб берсангиз бўлди. Раҳмат.\n12/07, 21:00 1\nАжойиб таҳлил. Олий лига масаласига келсак мен учун эмас экан савол


Кўзингни оч, ҳайдовчи! » Жиззах ҳақиқати газетаси расмий сайти\nЖиззах ҳақиқати газетаси » Жамият » Кўзингни оч, ҳайдовчи!\nБугунги кунда ҳайдовчиларнинг рулда ухлаб қолиши бахтсиз ҳодисаларга сабаб бўлмоқда. Бундай ҳодисаларнинг олдини олиш юзасидан тегишли чоралар кўрилаяпти. Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотининг маълумотига кўра, ҳар йили дунёда 1,35 миллион киши йўл-транспорт ҳодисаси оқибатида ҳалок бўлади. Мухбиримиз вилоят ИИБ Йўл ҳаракати хавфсизлиги бошқармасининг катта инспектори, капитан Эркин ОЧИЛОВ билан вилоятимизда ана шу муаммони бартараф этиш бўйича қилинаётган ишлар хусусида суҳбатлашди.\n— Ҳеч ким бахтсиз ҳодисаларга йўлиқмасликдан кафолатланмаган, шундай эмасми?\n— Албатта. Ривожланган давлатлардан бири — АҚШ мисолида фактларни таҳлил қиладиган бўлсак, бу ерда ҳам аҳвол ҳавас қиларли даражада эмаслигини кўриш мумкин. Ҳар йили АҚШда 40 мингта йўл-транспорт ҳодисаси содир бўлади. Ҳар куни ўртача 90 нафар америкалик ЙТҲ (йўл-транспорт ҳодисаси) оқибатида вафот этади. ЙТҲ туфайли йилига ўртача 2 миллион ҳайдовчи жароҳат олади. Бир йиллик транспорт билан боғлиқ бахтсиз ҳодисалар АҚШга ўртача 871 миллиард долларга тушади.\nТранспорт билан боғлиқ бахтсиз ҳодисаларнинг сабаблари турлича. Баъзан ҳайдовчи тезликни оширгани ёки телефондан фойдалангани туфайли, баъзан турли ташқи таъсирлар туфайли. Бу "баъзанлар"ни кўп давом эттириш мумкин. Лекин яна битта сабабни эсдан чиқармаслик зарур: ҳайдовчининг рулда ухлаб қолиши ёки уйқусираши ва ҳорғинлик!\nРулда уйқусираш спиртли ичимлик истеъмол қилиб машина бошқариш билан тенг бўлади. Масалан, 20 соат уйқусиз автомобиль ҳайдаётган одам қонида 0,8 фоиз алкоголь мавжуд бўлиши даражасида диққатни йўқотади. Ёки кучли чарчаган кишининг бахтсиз ҳодисага учраш эҳтимоли 3 баравар кўп бўлади, деб ёзади NSC нашри.\nЙўл ҳаракати хавфсизлиги бош бошқармаси маълумотига кўра, Ўзбекистонда 2018 йилнинг биринчи ярим йиллигида 3181та ЙТҲ содир этилган бўлиб, оқибатда871 киши ҳаётдан кўз юмган, 2 368 киши жароҳатланган.\nЖорий йилнинг ўтган 6 ойи давомида эса 2406 та ЙТҲ содир бўлган, ушбу ҳодисаларда 777 киши вафот этган, 1 787 нафар киши турли даражадаги тан жароҳатлари олган.\nШунча инсон ўлимига сабаб бўлган ЙТҲларнинг асосий сабабчиси сифатида эса ҳайдовчиларнинг ўзи эканлиги (87 фоиз ҳолатда улар томонидан йўл ҳаракати қоидалари бузилиши туфайли) қайд этилган.\nВилоятимиз ҳудудида ўтган ярим йиллик давомида 141 та йўл-транспорт ҳодисаси содир этилган. Натижада 33 нафар фуқаро вафот этган, 137 нафар фуқаро турли даражада тан жароҳати олган. 587 та ҳолатда эса ҳайдовчилар транспорт воситасини маст ҳолатда бошқаришган.\n— Чарчоқ ва бетоб ҳолда машина бошқариш тақиқланади. Лекин аксар ҳайдовчилар чарчаса ҳам, уйқуси келса ҳам машина рулига ўтиради. Бунинг олдини олиш учун нималар қилиш керак?\n— Ҳақиқатдан ҳам чарчоқ ва ҳорғинлик кўп ҳолларда ҳайдовчининг йўл ҳаракати қоидаларини бузишига сабаб бўлмоқда.\nМасалан, шу кунларда Шароф Рашидов туманидан ўтган ҳалқаро аҳамиятга эга М-39 автомобиль йўлида ҳайдовчининг ухлаб қолгани туфайли содир бўлган ЙТҲ кўпчиликнинг диққат-эътиборида бўлиб қолди. Оқибатда автомашина салонидаги йўловчи воқеа жойида вафот этади, ҳайдовчи эса оғир тан жароҳати олади.\nАслида, 2015 йил 24 декабрда Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланган "Йўл ҳаракати қоидалари"нинг 12-бандига кўра, ҳайдовчилар йўл ҳаракати хавфсизлигига таҳдид соладиган даражада чарчоқлик ва бетоблик ҳолатида транспорт воситасини бошқариши тақиқланади.\nЙўл ҳаракати хавфсизлигига таҳдид соладиган даражада чарчоқлик ва бетоблик ҳолатида транспорт воситаси бошқарилиши "Йўл ҳаракати қоидалари"ни бузиш ҳисобланади ва бунинг оқибатида ЙТҲ содир бўлганда тегишли тартибда суриштирув ва тергов ҳаракатлари олиб борилиб, натижалари бўйича ҳайдовчи маъмурий ёки жиноий жавобгарликка тортилиши мумкин.\n1 сентябрдан 12 соатлик мажбурий дам олиш вақти белгиланган. Гарчи жавобгарлик белгиланган бўлсада, кўпроқ пул топиш учун дам олмасдан узоқ масофага узлуксиз қатновчи ҳайдовчиларни кўпчилик кузатган бўлса керак. Бу каби муаммоларнинг босқичма-босқич олдини олиш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси 2019 йил 22 майда "Йўловчиларни автобусда ташиш хавфсизлигини таъминлашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида"ги Қарорида айрим муҳим нарсаларни белгилаб берди.\nУнга кўра, 2019 йил 1 сентябрдан вилоятлараро, шаҳарлараро, халқаро ва туристик йўналишлар бўйича автобусларда йўловчиларни ташишга лицензия битимларида лицензиатнинг автобусларни ҳайдовчининг толиққанлигини назорат қилиш қурилмалари билан таъминлаш мажбуриятини назарда тутиш, шунингдек, сменалар ўртасидаги дам олиш 12 соатдан камни ташкил этган автобуслар ҳайдовчиларининг сафарга чиқишига йўл қўйилмаслиги бўйича вазифа юклатилган.\n— Йўл варақасини олмасдан ҳам йўлга чиқиш мумкинми?\n— Транспорт вазирлиги матбуот хизматининг маълумот беришича, иш тартиби бўйича йўловчи ташиш учун мўлжалланган йўналишсиз таксиларнинг ҳайдовчилари йўналишда ишлаётганда тегишли лицензия карточкасига ҳамда йўлга чиқишдан олдин автотранспорт воситасининг белгиланган тартибда техник кўрикдан ва ҳайдовчиларнинг тиббий кўрикдан ўтказилгани тўғрисида белгилар қўйилган йўл варақасига эга бўлиши керак.\nЮқоридаги йўл варақасининг назорати Транспорт вазирлиги ҳудудий бошқармаларининг автомобилда ташувлар хавфсизлиги юзасидан назорат қилиш бўлимлари инспекторлари томонидан текширилади. Шунингдек, йўловчиларнинг ҳам машина ҳолатининг яхшилигини кўрсатувчи техник, ҳайдовчи аҳволини тасдиқловчи тиббий маълумотнома — йўл варақасини талаб қилишга ҳаққи бор. Бу ҳужжат тўлиқ хавфсизлик гарови бўлмасада, кўнгил хотиржам йўлга чиқиш имконини беради.\nҚайд этиш жоизки, доимий тиббий кўрикдан ўтиб, йўлланма билан рульга ўтирадиган ҳайдовчилар сафида лицензиясизлари ҳам учрайди. Уларнинг тиббий ҳолатига эътибор бериш ва ҳаттойўлланмани сўраш ҳам йўловчининг ўзига боғлиқ бўлиб қолади. Чунки огоҳлик билан уйқу ғафлатида содир бўлиши мумкин бўлган ЙТҲлардан қанчасининг олдини олиш мумкин.\nВасил ИЛЁСОВ суҳбатлашди.


Рус қўшинлари Горини тарк эта бошлади\nҒарб оммавий ахборот воситалари тарқатган маълумотга кўра, Россия қўшинлари Грузиянинг Гори шаҳрини тарк эта бошлаган.\nРоссия қўшинлари расмийсининг таъкидича, ҳарбийлар Жанубий Осетияга бориб, у ердан Россия ҳудудига қайтарилади.\nРоссия ва Грузия бундан икки кун аввал ўзаро ўт очишни тўхтатиш шартномасини имзолаган эди. Мазкур шартномага мувофиқ Россия ўз қўшинларини Грузия ҳудудидан олиш чиқиши лозим. Бироқ сўнгги икки кун давомида Россия қўшинлари ҳануз Грузия ҳудудида қолаётган эди.\nШунингдек, Грузия ва Россия можаро давомида асир олинган ҳарбийларни айрбошлади.\n“Томонларнинг ўзаро келишувига мувофиқ асирга олинган ҳарбийлар алмаштирилди. Бу жараён халқаро протоколлар асосида амалга оширилди. Биз уларга грузиялик 15 ҳарбийни қайтарган бўлсак, улар бизга россиялик беш асирни топширди”,- деди Россия қўшинлари генерали Вячеслав Борисов.


ЖУРНАЛИСТНИНГ МУАММОЛАРНИ ЁРИТИШИ ЖИНОЯТМИ? – Birdamlik.info\nТӯғрисӯзликка ошуфталигим ва ҳақ сӯзга ташналигим мени журналистика соҳасида фаолият юритишимга олиб келди. Бу соҳада илк фаолиятимни “Бирдамлик” ХДПнинг “Мулкдор” сайтида бошладим. Ушбу сайтга партия раҳбари ва асосчиси Баҳодир Хон Туркистон (Баҳодир Чориев) ҳали партия Ҳаракат сифатида фаолият юритаётган чоғдаёқ ишга таклиф қилган эдилар. Таклифни сидқидилдан қабуд қилдим. Чунки ёшлигимдан журналист бўлишни орзу қилганман. Демак азалий орзуларим рӯёбга чиқишига Баҳодир ака имкон яратиб берди. Шу фурсатдан фойдаланиб ӯзимни синаб кўришни мақсад қилдим. Атрофдаги муаммоларни, ўзим тушуниб етган мавзуларни завқ билан ёза бошладим. Мақолаларим “Мулкдор” сайтида чиқа бошлади. Биринчи мақоламни сиёсий маҳбус, журналист Дилмурод Саййид билан суҳбат жанри асосида тайёрладим. Сӯнгра “Мулкдор”да бирин-кетин мақолаларим ҳамда бир неча ўнлаб аудио-видео шаклдаги суҳбатларим ёруғликка чиқди.\nХўш, мана шу мақолаларимда, интервьюларимда жиноят аломатлари ёки жиноятчиликка даъват борми? Ёхуд “Бирдамлик” ХДПга аъзо бошқа фаоллар ҳаракатларида қандай жиноят аломатлари мавжуд? Тӯғри, улардан кўпчилиги ҳаётдаги сунъий тӯсиқларни ечолмай келаётир.\nДавлат, ҳукумат кӯпчиликнинг муаммоларига қулоқ тутмагач, улар ӯз муаммоларини ёлғиз ӯзлари ҳал қила олмаслигини теран англаган ҳолда ҳар хил ҳаракат ва партияларга жипслашаётир. Масалан, “Бирдамлик” ХДПнинг раҳбари Баҳодир Хон Туркистоннинг сиёсий ҳаракати замирида Ўзбекистон Республикаси давлатчилигига қандай таҳдид бор?! Боз устига Партия раҳбари фаолиятида нозӯравон кураш усули танланганлигини расман эълон қилган бӯлса?! Ёки “Бирдамлик” ХДҲнинг 15-16 ноябрь кунларида Қозоғистон Республикаси Чимкент шаҳрида ӯтказилиши режалаштирилган навбатдаги Қурултойига тӯсқинлик қилиш замирида нималар яширинган? Ахир Ӯзбекистонимиз мустақилликка эришган дастлабки кунлардаёқ ӯзини демократик давлат дея эълон қилмаганмиди?! Қани бу ерда демократия? Айни пайтда сиёсий сабабларга кӯра АҚШда яшаётган “Бидамлик” ХДП раҳбарини на Ӯзбекистонга ва на Қозоғистонга киритилмаганини қандай тушуниш мумкин? Қурултойда иштирок этиш учун тўрт нафар фаолларимизни Қозоғистондан мажбурий тарзда чиқариб юборишини қандай изоҳласак бӯлади? Ёки Қурултойда иштирок этишга тайёргарлик кӯраётган менга қилган ҳужумларини оқлаб бӯладими? ИИБ ходимларининг Самарқанднинг Иштихон туманида яшовчи укамни мен Тошкентда яшаётган уйга етаклаб келиши, паспортимни зӯравонларча олиб кетиб қолиши қайси қонунга тӯғри келади?\nАйтингчи, Партия раҳбари Баҳодир Хон Туркистоннинг неча йиллардан буён амалга ошириб келаётган фаолиятларида давлатга нисбатан қандай ёвуз ҳаракатлар бор?! Фурсатдан фойдаланиб куч ишлатар тизимларни, тегишли органларни Баҳодир Хон Туркистоннинг ҳаракатлари тартибини сиёсий жиҳатдан таҳлил қилиб беришга чақираман. Партиянинг Лойиҳа ва Дастурлари билан сиёсий экспертлар танишиб, Баҳодир Хон Туркистон билан музокара ӯтказиши керак деган фикрдаман. Агар амалдаги ҳукумат бундай эзгу ишга қӯл уришса, у ҳолда Ўзбекистоннинг юзи бутун дунёда ёруғлашишига хизмат қилган бўлар эди. Шунингдек, одамларнинг муаммоларини ёритиш билан шуғулланаётган, сиёсий позициясини намоён қилиш учун Партия атрофига жипслашган мен каби фуқаролардан жиноятчи яратишга интилишга ҳам чек қӯйилмоғи даркор! Зеро, кишиларнинг муаммоларини юзага чиқариш жиноят эмас!


Энди Тошкент шаҳрида ер сотиш аукцион орқали амалга оширилади\nТошкент +35,3 °C\n12 Окт 2019 1319\nХабарингиз бор, Президентимизнинг фармонига мувофиқ 2018 йилнинг августидан Тошкент шаҳрида тадбиркорларга эксперимент тариқасида тўғридан-тўғри музокаралар орқали ер бериш тартиби жорий қилинган эди.\n2018 йилнинг августидан 2019 йилнинг августигача 1 йил давомида 775 та лойиҳа муҳокама қилиниб, ижобий хулоса олинди. 775 нафар тадбиркорга ер ажратиш бўйича қарор қабул қилинди. 2019 йилнинг август ойида эксперимент тугади ва октябрдан тадбиркорлик учун ер олиш аукцион орқали амалга ошириладиган бўлди. Бу ҳақда Тошкент шаҳар ҳокимлиги матбуот хизмати хабар қилади.\nҲозир бу борада ташкилий ишлар олиб борилмоқда. Бу янги тажриба бўлиб, бундай амалиёт аввал қўлланилмаган. Тошкент шаҳридаги ерлар очиқ аукционга қўйилади. Тадбиркорлик қиламан, ер керак деган тадбиркор ҳокимиятга, ягона дарчага ва бошқа ташкилотларга боришининг ҳожати йўқ. Эндиликда уйида ўтирган жойида e.ijro auksion.uz порталига кириб, рўйхатдан ўтиб, ер олиш имконияти мавжуд. Аукционда ер сотишдан тушган маблағлар махсус жамғармага жамланади ва бу фонд давлат ва жамият эҳтиёжлари учун ер майдонлари зарур бўлганда бузилишга тушган хонадонлар ёки бинолар эгаларига етказилган зарарни қоплаш учун, компенсацияси сифатида сарф қилинади. Яқин кунларда аукционга ерлар чиқарилиши бошланади. Фақат аукционда иштирок этиш истагнини билдирсангиз, ҳисоб рақамингизга кафолат суммаси қўйишингиз керак. Ғолиб бўлсангиз у сумма инобатга олинади, ғолиб бўлмасангиз қайтариб берилади.\nБўш бинолар бўлса, тадбиркорлик қилардик, деган мурожаатлар ҳам бўлади.\nТошкент шаҳрида бўш бинолар бўйича алоҳида ишчи гуруҳлар ишлади. Унинг фаолияти давомида пойтахтимизда 86 та бўш турган бинолар аниқланган. Бу давлат мулки бўлган бинолардир. Уларнинг 73 тасини ишлаб чиқариш ва тадбиркорликка жалб этиш масаласи ҳал қилинди. Ишчи гуруҳ август ойида яна хатлов ўтказди. Бунинг натижасида яна 35 та объектлар аниқланди. Ҳозир давлат мулки ҳисобланган 48 та объектлар бўш. Агар вазирлик ва бошқа идоралар улардан мақсадли фойдаланмаса ҳамда тегишли чораларни кўрмаса, улар ҳокимият балансига ўтказилади ва аукционга қўйилади, дейилади хабарда.\n24 Июл 2020 2770\n22 Июл 2020 2749\n20 Июл 2020 2596\n24 Июл 2020 2466\n24 Июл 2020 2460\n21 Июл 2020 1718\n17 Июл 2020 1615\n15 Июл 2020 1541\n16 Июл 2020 1534\n21 Июл 2020 1482


TuCAHEA лойиҳасининг Нукусдаги учрашуви - Бердақ номидаги Қорақалпоқ давлат университети\n10145 марта ўқилди.\nЕвропа Аўқамының Темпус бағдарламасы Өзбекстанда 1994-жылдан бери нәтийжели жумыс алып бармақта. Бул бағдарламаның мәқсети – жоқары билимлендириўди\nзаманагөйлестириўден ибарат. Ҳәзирги ўақытта Қарақалпақстандағы жоқары оқыў орынлары да усы бағдарлама тәрепинен шөлкемлестирилип атырған таңлаўларда қатнасып, грант жеңимпазына айланбақта.\nҚарақалпақ мәмлекетлик университетинде Темпус бағдарламасының TuCAHEA (Towardsa Central Asian Higher Education Area: Tuning Structures and Building Quality Culture – Орайлық Азия жоқары билимлендириў кеңислигин пайда етиўде структуралық адаптация ҳәм билим сыпатын арттырыў) жойбарының гезектеги мәмлекет көлеминдеги ушырасыўы болып өтти. Онда усы жойбарда қатнасып атырған Өзбекстан жоқары оқыў орынлары қатнасты. Негизинде булл жойбарда Орайлық Азия еллеринен ҳәм Европа Аўқамы еллериниң көплеген жоқары оқыў орынлары бирге ислеседи. Жойбардың мәқсети билимлендириў орынларында Европаның алдынғы оқытыў системасына бағдарлаў болып табылады. Яғный, студентти оқытыў емес, ал студенттиң оқыўын тәмийнлеў арқалы раўажланыўға үлес қосыў болып табылады.\nНөкисте өткерилген төртинши ушырасыўға Италияның Пиза университети профессоры, усы жойбардың координаторы Катерин Исаакс ҳәм Өзбекстанның бир қанша жоқары оқыў орынларынан да ўәкиллер келди. Ушырасыўға Қарақалпақстанда ҳәрекет етип турған жоқары оқыў орынлары оқытыўшылары, студентлери ҳәм илимий хызметкерлери қатнасты.\nУшырасыўды университеттиң оқыў ислери бойынша проректоры, доцент Мухтар Ибрагимов кирис сөз бенен ашты. Ол өз сөзинде Қарақалпақ мәмлекетлик университетинде ҳәзирги ўақытта алты Темпус жойбарының ҳәрекет етип атырғанын ҳәм олардың жоқары билимлендириў системасын заманагөйлестириядеги ролине айрықша тоқтады.\nБуннан соң Италияның Пиза университетинен келген мийман, жойбар координаторы Катерин Исаакс жойбар юойынша арнаўлы презентация исследи. Ол жыйналғанларға жойбардың мәқсет ҳәм ўазыйпаларын түсиндириди. Исленип атырған жумыслар ҳәм олардың нәтийжелери бойынша мағлыўматлар берди. Болония эксперти сыпатында Европа Аўқамының Erasmus+ бағдарламасы ҳаққында да түсиндирди.\nЕки күни даўам еткен бул ушырасыўда TuCAHEAжойбарының өзбекстанлы қатнасыўшылары Дилшадбек Нурматов, Дилафруз Гиясова, Элзара Жузикова, Нурулло Умарханов, Полатхан Лутфуллаев, Қарлығаш Умаровалар өзлериниң жоқары оқыў орынларында жойбар шеңберинде исленип атырған жумыслар ҳаққында, олардың нәтийжелери туўралы есап берди. Алда турған ўазыйпалар жөнинде мәсләҳәтлесип алды. Ушырасыўдың екинши күнинде жойбар шеңберинде студентлердиң билим алмасыўы ҳәм олардың оқыған дәўириндеги алған баҳалаў системаларының тән алыныўы мәселелери додаланды.\nБ.Палуанов. ҚМУ дың журналистика кафедрасының доценти


Архивы ШАРҲ - tafsilar.info\n25 Avgust 00:30 by Редакция\nТошкент шаҳар Ички ишлар бошқармаси интернетда йигит кар ва соқов қизни калтаклаган видео пайдо бўлганидан кейин қандай чоралар кўрилгани ҳақида хабар берди. Эслатиб ўтамиз! Ижтимоий тармоқлар ва мессенжерларда имконияти чекланган (кар ва соқов) қиз ва йигит ўртасидаги можаро тасвирланган видео тарқалди. Бу видео Тошкент шаҳар ИИББ ходимлари томонидан ўрганилган. Можаро иштирокчиларининг кимлиги аниқланди. Маълум бўлишича,\nкўрилган чораларПОЙТАХТполиция бўлимиШАРҲҲОДИСА\nРоссиялик “Восточный” космодроми қурилишига ўзбекистонлик муҳожирлар учиб кетишди\n28 Iyul 13:45 by Редакция\n141 ўзбекистонлик Россия “Восточный” космодроми қурилишига учиб кетди. Амур вилоятига ишлашга кетган меҳнат муҳожирларининг аксарияти Наманган аҳолиси. Ташқи меҳнат миграцияси агентлиги матбуот хизмати томонидан тақдим этилган маълумотлар. Таъкидланишича, жами 141 нафар ўзбекистонлик Амур вилоятига ишлаш учун учиб кетган. Фуқаролар Россияга департамент томонидан Наманган вилоятида ташкил этилган ташкилий тўплам доирасида юборилган. Улар танлов ва тиббий кўрикдан\nАдлия вазирлиги комендантлик соати жорий этилгани ҳақидаги маълумотларга изоҳ берди\n21 Iyul 12:55 by Редакция\nЎзбекистон Адлия вазирлиги Тошкентда комендантлик соати жорий этиладими ва ушбу масала бўйича Интернетдаги норасмий хабарларда тарқатиладиган маълумотлар қанчалик ишончли эканлиги ҳақида гапирди. Эслатиб ўтамиз! Тошкентликлар орасида пойтахтда икки ҳафталик комендантлик соати жорий этилиши ва одамларнинг эрталаб соат 20.00 дан 8.00 гача чиқишига йул қўйилмаслиги тўғрисида маълумот тарқалди. Адлия вазирининг матбуот котиби Севара Ўринбоева ушбу маълумотни\nАДЛИЯ ВАЗИРЛИГИикки ҳафтадакомендантлик соатиПОЙТАХТШАРҲ\n17 Iyun 13:09 by Редакция\nНаманган вилояти Ички ишлар бошқармаси 12 ёшли қизнинг ўлими ҳақида гапириб берди. У каналга ғарқ бўлди. Фожиа 15 июн куни Наманган вилоятининг Поп туманида содир бўлган. Тахминан соат 14:30 да Поп тумани фавқулодда ёрдам бўлимига чўкиб кетган 12 ёшли қизча ҳақида хабар келиб тушди. Ўн дақиқадан сўнг, қутқарувчилар ва ички ишлар органлари ходимлари фожиа юз\nНАМАНГАН ВИЛОЯТИсув ҳавзасиЎЛИМчўкишчўмилишШАРҲ\nМакрон юзидаги тарсаки ҳақида фикр билдирди\n09 Iyun 10:40 by Редакция\nФранция президенти Эммануел Макрон саломлашиш пайтида французлардан бири унинг юзига тарсаки туширган кечаги вазиятни қисқача изоҳлади. “Агрессив одамларнинг жамоатчилик муҳокамасини ўз зиммаларига олишларига ёъл қўймайлик. Улар бунга лойиқ эмаслар”, — дея Макроннинг сўзларини француз нашри Dauphiné келтиради. Давлат раҳбари французлар билан учрашувни давом эттиришини таъкидлади. Кеча, номаълум одам Франтсия Дром департаментидаги оломон олдига чиқиб кетаётган\nМАКРОНОММАВИЙ АХБОРОТ ВОСИТАЛАРИПРЕЗИДЕНТтарсакиФРАНЦИЯШАРҲ


“Тайфанг”га кўприк керак! – Сурхон тонги\nБош саҳифа / Жамият / “Тайфанг”га кўприк керак!\nНоябр 3, 2017\tЖамият Изоҳ қолдириш 524 Кўрилди\nОлтин даврнинг сўнгги йилини ҳам бошлаганимизга икки ой бўлди. Курсдошлар орасида бир-бирининг уйига меҳмонга бориш одати бор. Биз ҳам ушбу одатга биноан Қумқўрғон туманига меҳмонга бордик.\nКурсдошимизнинг уйи туман марказидан роппа-роса 18 километр узоқликда жойлашган экан. У ерга туман марказидан енгил машинада йўлга тушдик. Йўл-йўлакай мактаб, боғча, оилавий поликлиника ва замонавий спорт мажмуаларини кўриб бордик. Ҳайдовчи бизга қишлоқ шароитини таништирарди. Узоқдан адирликка ўхшаш тепалик кўринди. Ўша тепалик курсдошим яшайдиган “Тайфанг” маҳалласи экан. Унга етиш учун эса кўприкдан ўтиш лозим. Замонавий кўприкдан ўтамиз, дебмиз. Аслида-чи, акси бўлди. Кўприкка яқинлашиб бошлаган эдик, юрт ободлигидан қувнаб келаётган кўзларимиз “ким олади-ё шугинани-я”, деб уюм-уюм ётган чиқиндига тушди. Кўприкка етгач эса машина тўхтади. Ҳайдовчи машинадан тушишимизни илтимос қилди. Негаки, машинанинг ост ки қисми ерга тегиб қолар экан. Ҳаммамиз машинадан тушдик. Ҳайдовчи ўнқир-чўнқир бўлиб ётган кўчадан 700 метрлар чамаси юриб тўхтади. Биз эса шимни тиззагача шимариб, пойафзалимизнинг устигача кўмиладиган бу тупроқ кўчадан машинагача оҳиста юриб бордик.\n— Э, укалар, хафа бўлманглар, бизлар кўникиб кетганмиз.\n“Ҳечқиси йўқ”, деганча машинага ўтириб, бироз юргач, манзилимизга етдик.\n“Тайфанг” маҳалла фуқаролар йиғинида бугунги кунда 3 485 нафар фуқаро истиқомат қилади. Маҳалланинг умумий йўл узунлиги 47 километрни ташкил этади. Асфальт- ланган бўлмаса-да, бу йўлларнинг катта қисмида юриш мумкин. Аммо кўприк бўйидаги йўлнинг қарийб бир километрча келадиган қисми жуда ачинарли аҳволда.\nИнсон манфаатлари барча нарсадан устун қўйилаётган жорий — Халқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари йилида одамлар билан мулоқот ўтказилиб, уларни қийнаётган муаммоларга ечим топиляпти. Наҳотки, шу вақтгача бу кўприк ва йўл муаммоси билан ҳеч ким қизиқмаган бўлса! Маҳалла аҳли давлат идораларига мурожаат қилгач, 3-4 “КамАЗ” қум келтирилибди. Аммо бу чамбилга чироқ бўлмайди. Яқин кунларда ёмғир, қор сероб бўлса, қишлоқ аҳолиси, айниқса, ўқувчи-ёшлар нима қилишади? Бу қишлоқдан 83 нафар ўқувчи қўшни маҳалладаги 19-мактабга, 100 нафар ўқувчи коллежга дарсга боришади. Улар айнан шу кўприкдан ўтишади. Ачинарлиси, баҳор ойларида суткалаб сел келганда ўқувчилар ўн-ўн беш кунлаб мактабга бормаслиги эса оддий ҳол саналар экан.\nАслида халқнинг бундай дардини ўзлари сайлаган, ишонч билдирган халқ депутати раҳбариятга етказиб ҳал этиши лозим эмасми? Ахир юртбошимиз сиёсий соҳа вакиллари билан учрашганда, уларни фаолликка, уйғоқликка, эл дарди билан яшашга чақирмаганмиди?\nБиз “Ушбу ҳудуддан сайланган халқ депутатлари туман ва вилоят Кенгаши депутат ким?” деган савол билан аҳолига мурожаат қилдик.\n— Депутат бўлиб, биз билан бирор марта мулоқотда бўлмаса, дардинг нима, ҳолинг қандай демаса, қаёқдан ҳам танирдик? — дейди шу маҳаллада истиқомат қилувчи Абдурашид Бердишукуров.\nМуҳтарам Президентимиз бошчилигида одамларни ҳаётдан рози қилишдек эзгу амаллар бажарилаётган бир пайтда юқоридаги каби ҳолатларни қандай изоҳлашга ҳайронсан киши.\nКўпдан бери депутатни, туман раҳбариятини, мутасадди ташкилот ва идора раҳбарларини кутаётган “Тайфанг” маҳалласи аҳли ҳамон уларнинг муаммосига ечим топа оладиган нажоткор келишига умид боғлаб яшашяпти.\nКейинги Сўнги турда қувонтиришди\nМарт 9, 2018\t3,917\nФеврал 27, 2017\t3,365\nшамол: 5км/с ENE


270 кг вазндаги зебрани судраган арслон\n09:00 / 19.11.2021 1651 pdf Ўқиш режими + -\nЭркак арслоннинг оғирлиги 160-180 кг атрофида бўлиб, баъзиларининг вазни 230 кг бўлиши мумкин. Узунлиги 3 метрга, ердан баландлиги бир метрга етади.\nУрғочи шер эркагига қараганда ҳар тарафдан 30 см қисқароқ бўлади.\nАрслоннинг тезлиги соатига 55 км.га етади.\nАсосан кечқурун ов қилади.\nОдатда урғочи шерлар ов қилади. Эркак арслон эса жамоани мудофаа қилади.\nЖамоада 5 та урғочи, 2 та эркак шер бўлади. Айрим ҳолларда жамоа аъзоларининг сони 40 тагача етиши мумкин.\nКим ов қилишидан қатъий назар ўлжани ейишни эркак арслон бошлаб беради. У бир ўтиришда 35 килогача гўшт ейиши мумкин.\nЭркак арслон бир ўзи ов қилади. Ўлжани қўлга киритгач, уни бўғзидан тишлаб, ўлгунича кутиб туради. Ўлгач, салқин жойга судраб олиб бориб, ўша ерда ейди. 270 кг келадиган зебрани бир ўзи сояга судраб бориши мумкин. Бу оғирликдаги ҳайвонни 5-6 киши судрай олади.\nАрслоннинг наъраси 8 км узоқликдан эшитилиши мумкин.\nЖуфтлашиш мавсумларида арслон ўзининг жуфти билан бир кунда 20 мартадан 40 мартагача қўшилиши мумкин.\nШерзодбек 17:45 / 19.11.2021\nМаълумот шер хақидами ёки арслон?\nOmina 12:27 / 19.11.2021\nБу мслумотларни биринчи бор ўқишим Аллоҳ рози бўлдин\nQurbonpulot 09:48 / 19.11.2021\nҚўшни давлат уламолари Тошкентда\n21:00 / 18.11.2021 701\nАбу Ҳанифа, Шофеъийни танимайману Луис 14 ҳақида гапириб бераман\n11:00 / 19.11.2021 1893\nГерманияда бир мусулмон инсон фарзанд кўради. Суннатга мувофиқ иш кўришни ният қилган оила бошлиғи еттинчи куни боланинг сочини олади ва соч оғирлигида олтин давоми...\n3575 11:28 / 18.10.2018\nБуйрак – Аллоҳ таолонинг улкан неъматларидан биридир (биринчи мақола)\nАллоҳ таоло Қуръони Каримда шундай деб марҳамат қилган .Агар Аллоҳнинг неъматларини санасангиз, саноғига ета олмассиз. Албатта, Аллоҳ ўта мағфиратлидир, ўта давоми...\n2604 11:00 / 04.02.2021\nАжва — қандай хурмо?\nМадина ndash хурмолари билан машҳур шаҳар. Мадина хурмолари ичида энг афзали .Ажва, хурмосидир. Ажва хурмоси ҳақида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан кўп давоми...\n3329 17:23 / 04.06.2021\n12760 14:35 / 11.08.2021


ПСЖ унинг трансферини тўлиқ сотиб олмоқчи\n2 апрель, 2021, 10:37\nТеглар:Мойзе Кин | ПСЖ | Эвертон\nТрансфер ҳуқуқи АПЛ клубига тегишли.\nПСЖ раҳбарияти "Эвертон"дан ижарага олинган ҳужумчи Мойзе Кинни таркибнинг тўлақонли аъзоси сифатида жамоада олиб қолмоқчи. Бу ҳақда италиялик журналист Николо Скира ўз твиттер саҳифасида маълум қилди.\nАйтиш керакки, италиялик футболчи ҳозирда парижликлар сафида ижарада тўп сурмоқда ва ижара шартномасида Франция чемпионига уни сотиб олиш ҳуқуқи берилмаган. Шу сабабли, ПСЖ спорт директори Леонардо футболчининг агенти Мино Райола билан боғланган ва ушбу трансфер масаласини муҳокама қилишни бошлаган.\nМойзе Кин жорий мавсум ПСЖ сафида жами 28 та ўйинда майдонга тушди. У бу ўйинларда рақиб дарвозасига 15 та гол уришга муваффақ бўлди.\nБундан ташқари, ПСЖ сафини ёзда аргентиналик ҳужумчи Мауро Икарди тарк этиши ҳам айтилмоқда. Унинг яна Италияга қайтиши мумкинлиги ҳақида миш-мишлар бор.\nПСЖ тез орада АПЛ клуби билан музокара бошлайди\nПСЖ ҳужумчиси Италия терма жамоаси қароргоҳини тарк этди\n“Ювентус” янги тўпурар учун икки футболчисини беради


ЎзА - Нуронийлар муқаддас масканларни зиёрат қилди\n20.07.2018 12:21 Чоп этиш версияси\nНуронийлар муқаддас масканларни зиёрат қилди\nЖиззах вилояти ҳокимлиги кўмагида 100 нафар нуроний Самарқанд вилоятига саёҳат қилди.\nПрезидентимизнинг 2018 йил 3 февралдаги “Ўзбекистон Республикаси туризм салоҳиятини ривожлантириш учун қулай шароитлар яратиш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги фармонига асосан вилоятда “Ўзбекистон бўйлаб саёҳат қил!” дастури ишлаб чиқилди. “Ҳаж – 2018” сафарига ҳозирлик кўраётганларнинг Самарқанд вилоятидаги зиёратгоҳларга сафари ҳам ушбу дастур доирасида амалга оширилди.\nНуронийларнинг Пайариқ туманидаги Имом Бухорий мажмуаси ва вилоятдаги бошқа муқаддас қадамжоларга зиёрати таассуротларга бой бўлди.\n– Юртимиздаги муқаддас қадамжолар, диний ва дунёвий илм ривожига беқиёс ҳисса қўшган алломаларимизни билиш ҳар биримизнинг бурчимиз, – дейди меҳнат фахрийси Нормурод Каримов. – Айниқса, муқаддас ҳаж зиёратини ният қилган юртдошларимиз учун бу жуда муҳим, деб ўйлайман. Қадамжоларда амалга оширилган қурилиш ва таъмирлаш-ободонлаштириш ишларини кўриб, кўнглингда мамнунлик туясан, шундай юртда яшаётганингдан ғурурланиб кетасан. Фақат ҳаж сафарини ният қилганлар эмас, барча юртдошларимиз учун бундай саёҳатларнинг аҳамияти катта.\nБугун вилоятда туризм ва сайёҳлик инфратузилмасини ривожлантириш, ички ва халқаро сайёҳлик бозорларига хизматлар таклиф этиш, ҳудуддаги сайёҳлик объектларини реконструкция қилиш ва ободонлаштириш, хизмат кўрсатиш сифати ва самарадорлигини замон талаблари даражасига кўтаришга қаратилган аниқ чора-тадбирлар амалга оширилмоқда. Шу мақсадда аҳолининг турли тоифаларини Самарқанд, Бухоро, Хива, Шаҳрисабз каби тарихий шаҳарларга саёҳатга олиб боришга эътибор қаратилмоқда.\nВилоятда халқимиз тарихини ўзида мужассам этган музейлар, қадимий обида ва ёдгорликлар, баҳаво ва хушманзара дам олиш масканлари, муқаддас зиёратгоҳлардан иборат 100 дан зиёд сайёҳлик объекти мавжуд. Ушбу масканлар бўйича ҳам туристик йўналишлар ишлаб чиқилган.


Теглар: Она, Бола, Она ва бола\nЎқув йилининг бошидан Дилан исмли бола онасидан битта бутерброд ўрнига иккита беришни сўрарди. АҚШлик Жозет Дюран ўғлидан бунинг сабабини сўрамади, шунчаки буни ўғлининг иштаҳаси зўрлигига йўйди. Аммо кунларнинг бирида у бу ҳақда сўрашга қарор қилди: «Болам, тўйиб кетмаяпсанми?» Бола шундай жавоб берди: «Бу битта бола учун. У тушликка уйидан ҳеч нарса олиб келмайди, менимча уларнинг пули йўқ».\nЖозетнинг ҳатти-ҳаракатидан ОАВ хабар топди ва унинг иштирокидаги ролик бутун интернет оламини забт этди.\nЁнингиздаги одамларга ёрдам беринг, меҳр улашиб яшанг!


Қуръон илмлари: ТАФСИР ВА МУФАССИРЛАР\n- март. 26, 2021\n«Тафсир» сўзи луғатда «баён қилиш», «очиб бериш» ва «равшан қилиш» маъноларини англатади.\nУламолар истилоҳида бу илм қуйидагича таърифланади:\n«Тафсир – Қуръони Каримдаги Аллоҳнинг муродини инсон қудрати етганича ўрганадиган илм».\n«Тафсир бир илм бўлиб, унда азиз Китобнинг нозил бўлиши, санади, адо этилиши, лафзлари, лафзларга ва ҳукмларга боғлиқ маънолари ўрганилади».\nТафсир илми Улуми Қуръон соҳасининг ажралмас қисми ҳисобланади. Шу нуқтаи назардан, тафсир ва тафсир уламолари ҳақида бир оз маълумот беришни лозим топдик.\nИсломнинг дастури бўлган Қуръони Каримни чуқур ўрганишга боғлиқ бўлгани учун тафсир илми алоҳида аҳамиятга эгадир. Айнан тафсир илми Қуръони Каримнинг ҳидояти, таълимоти, сирлари ва кўрсатма ҳамда ҳукмларини ўрганишга хизмат қилади. Ушбу илмсиз мазкур нарсаларни билиш ва уларга амал қилиш мумкин эмас.\nБу улуғ илм Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг даврларида юзага келган. Чунки у зоти бобаракот одамларга Қуръони Каримнинг маъноларини ўз суннатлари билан баён қилар, саҳобаларнинг Қуръон оятлари маъноси тўғрисидаги саволларига жавоб берар эдилар.\nТафсир илми саҳобаи киромларга Пайғамбар алайҳиссаломдан мерос қолди. Лекин уларнинг бу илмдаги даражалари турлича эди. Шунинг учун ҳам улардан кимки ўзида баъзи оятларнинг маъносини англашда ҳожат сезса, ўзидан олимроқ бошқа саҳобалардан сўраб олар эди.\nСаҳобалардан Абу Бакр Сиддиқ, Умар ибн Хаттоб, Усмон ибн Аффон, Алий ибн Абу Толиб, Абдуллоҳ ибн Аббос, Абдуллоҳ ибн Масъуд, Убай ибн Каъб ва бошқалар тафсир илмида машҳур бўлганлар. Аллоҳ таоло уларнинг барчаларидан рози бўлсин.\nТобеъинлар эса тафсирни саҳобалардан ўргандилар. Улардан кўплари бу илмда шуҳрат қозондилар. Мужоҳид ибн Жабр Маккий, Икрима, Саъид ибн Жубайр, Ато ибн Абу Робоҳ ва бошқалар шулар жумласидандир.\nБу икки асрда, яъни саҳобалар ва тобеъинлар асрида тафсир оғзаки ривоят ва нақл шаклида бўлиб, китоб қилиб ёзилмаган эди.\nФазилатли шайх Муҳаммад Фозил ибн Ошур ўзларининг «Ат-Тафсир ва рижалуҳу» номли китобларида таъкидлашларича, тафсирдан биринчи китоб ёзган киши ҳижрий 149 йилда вафот этган Абдулмалик ибн Журайждир.\nМазкур китоб таълиф этилгандан бошлаб, тафсир илми янги даврга қадам қўйди. Бу давр китоблар таълиф қилиш давридир. Бу даврнинг аввалида Муҳаммад ибн Жарир ат-Табарий, Яҳё ибн Салом, Абу Бакр Найсобурий ва бошқа муфассирлар шуҳрат топдилар.\nИсломда Қуръони Каримнинг лафзи, қироати ва расми-хати собит бўлиши қатъийлигига иттифоқ қилинганидек, унинг маъноси инсонларга нисбатан қатъий эмаслигига ҳам иттифоқ қилингандир. Яъни Қуръони Каримнинг тўлиқ маъносини фақат Аллоҳ таолонинг Ўзигина билади. Инсонлар эса илмига, қобилиятига қараб, насиб қилганича биладилар. Бу, албатта, Қуръони Карим жумбоқ, тушунилиши қийин нарсадир, дегани эмас. Қуръони Карим очиқ услубдаги, батафсил баёнли, очиқ Китобдир. Лекин, шу билан бирга, Қуръони Каримнинг араб сўз усталарини ва бутун мавжудотни қиёмат қоим бўлгунча ўзига ўхшаган нарса келтиришдан ожиз қолдирувчи абадий, илоҳий мўъжиза экани бир он ҳам ёдимиздан кўтарилмаслиги лозим. Дунёга донғи кетган сўз усталари, олий даражадаги балоғат ва фасоҳат соҳиблари Қуръони Каримнинг баъзи оятларини эшитишлари билан: «Аллоҳга қасамки, бу башарнинг каломи эмас», дер эдилар.\nАлбатта, ана шундай даражадаги каломнинг ўзига яраша савияси бўлади. Мазкур савияга яроқли кишилар учун Қуръони Каримни англаб етиш жуда ҳам осон. Қолганлар эса савияларига қараб ўзлаштирадилар.\nПайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг даврлари – саодат замонида Қуръони Каримни етарлича англаш савиясидаги кишилар кўпчиликни ташкил қилар эди. Улар соф араб табиати ва тилининг олий даражадаги намояндалари эдилар. Арабистоннинг турли жойларида доимий равишда сўз, хутба, шеър усталарининг мусобақалари ўтказиб турилар эди.\nБу маънодаги ишлар араблар ҳаётида қандай жой эгаллаганлигини яхшироқ тушуниб етиш учун шеър мусобақаси ғолибларининг шеърлари Каъбаи муаззама ичига осиб қўйилганлигини эслашнинг ўзи етарли. Лекин шундай бўлса ҳам, кўпчилик Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламдан ўзи яхши тушуна олмаган ояти карималарнинг маъносини сўраб олар эди. Шунингдек, саҳобаи киромлар ҳам бир-бирларидан Қуръони Карим маъноларини сўрашар ва билганлар айтиб берар эдилар. Демак, Қуръони Каримнинг маъносини айтувчи биринчи муфассир Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ўзлари бўлсалар, у зот соллаллоҳу алайҳи васалламдан кейинги ўринда илми ўткир саҳобалар турганлар.\nШубҳасиз, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ўзларининг борликлари бу борадаги барча муаммоларни осонлик билан ҳал қилишнинг бош омили бўлган. Аммо у зот соллаллоҳу алайҳи васаллам Рафиқи Аълога интиқол қилганларидан сўнг Қуръони Карим маъноларини нотўғри тафсирлардан муҳофаза қилиш масъулияти Ислом уммати зиммасига тушди.\nБу улкан масъулиятни талаб даражасида адо этиш учун Қуръони Карим тафсири билан шуғулланадиган кишида бўлиши зарур шартлар ишлаб чиқилди. Қуйида ана шу шартлардан баъзиларини келтирамиз:\nБиринчи шарт – тафсир билан шуғулланадиган киши соф эътиқодли бўлиши керак. Чунки эътиқод масаласи ўта нозик иш экани ҳаммага маълум. Эътиқод масаласида нуқсони бор киши тафсир қилса, тафсири ҳам нуқсонли чиқиши турган ran.\nШунинг учун ҳам эътиқодида Аҳли сунна ва жамоа мазҳабидан озгина оғиш бор бўлган шахсга тафсир қилишга изн берилмаган ёки ундай одам қилган тафсир йўқ қилинган, ёхуд нотўғри жойлари эълон қилинган. Бас, ran шундай экан, эътиқодсиз, бенамоз, баъзи гуноҳ ишларни содир этгани маълум бўлган кишилар ҳақида гапириб ўтирмаса ҳам бўлади.\nИккинчи шарт – ҳавои нафсга эргашишдан холи бўлиш. Бошқача айтганда, тафсирчи бўлиш ниятидаги одам тарафкашлик дардига чалинган бўлмаслиги керак. Акс ҳолда унинг ишида хиёнат содир бўлиши ҳеч ran эмас. Шунинг учун ҳам қадария, рофиза, мўьтазила каби тоифаларга мансуб кишиларнинг тафсирлари қабул қилинмаган.\nУчинчи шарт – араб тилини жуда яхши билиши керак. Бу ҳеч қандай изоҳга ўрин қолдирмайдиган шартдир. Қуръони Карим араб тилида нозил бўлган, араб тилини яхши билмай туриб, Қуръони Каримни биламан, дейиш мутлақо ноўриндир.\nАраб тили чексиз луғат уммони билангина чегараланиб қолмайди. Балки араб тили бундан бошқа яна бир неча улуғ илмларни ўз ичига олгандир. Наҳв, сарф, маоний, баён, бадиъ, фасоҳат каби илмлар шулар жумласидандир.\nБу борада улуғ тобеъинлардан бўлмиш Мужоҳид розияллоҳу анҳунинг қуйидаги гапларини келтиришнинг ўзи кифоя қилса керак, деб ўйлаймиз:\n«Аллоҳга ва қиёмат кунига иймон келтирган киши учун араб тили олими бўлмай туриб, Аллоҳнинг Китоби ҳақида сўз айтмоқ ҳалол эмас».\nТўртинчи шарт – Қуръони Каримга боғлиқ илмларни яхши билиш. Мазкур шжларга, жумладан, қироатлар илми, тавҳид илми, сабаби нузул илми, носих ва мансух илми, ом ва хос илми, муташобиҳ илми ва бошқа бир қанча илмлар киради.\nБешинчи шарт – аввало, Қуръонни Қуръон билан тафсир қилмоғи шарт. Чунки бир маъно Қуръони Каримнинг бир жойида умумийроқ зикр қилинган бўлса, бошқа бир жойида батафсилроқ баён қилинган бўлади, бир оятда қисқа ишора қилиб кетилган нарса иккинчи оятда кенгайтириб тушунтирилади. Шунинг учун Қуръони Каримни яхши ва чуқур англашда унинг оятларини бир-бирига солиштириб ўрганиш катта аҳамият касб этади.\nОлтинчи шарт – Қуръони Каримни суннати мутаҳҳара билан тафсир қилиш. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатлари Қуръони Каримнинг шарҳи ва татбиғи бўлиб келганлиги ойдек равшан нарса. Шунинг учун Қуръони Каримни тафсир қилмоқчи бўлган киши Пайғамбар алайҳиссаломнинг суннатларини жуда ҳам яхши билмоғи шарт.\nЕттинчи шарт – тафсирни Қуръони Каримнинг ўзидан ёки Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатларидан топмаса, саҳобаларнинг гапларига мурожаат қилиш.\nЧунки саҳобаи киромлар Қуръони Каримнинг нозил бўлишига шоҳид бўлган, ўша даврни Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам билан бирга яшаган, Қуръони Каримни аниқ тушуниб етган кипшлардир.\nСаккизинчи шарт – агар тафсирни юқорида зикр қилинган масдарлардан бирортасида ҳам топа олмаса, тобеъинларнинг тафсирига марожаат қилиш. Чунки тобеъинлар саҳобалардан дарс олганлар, саҳобалардан кейин Қуръони Каримни энг яхши биладиган авлод ҳам ўша кишилардир.\nТўққизинчи шарт – ўткир фаҳмли бўлиш. Бу сифат бир маънони иккинчисидан устун қўя билиш ва шариат мақсадларига мос маъноларни истинбот қилиш учун керак бўлади.\nУшбу шартларни ўзида мужассам қилган кишигина тафсир билан шуғулланиши мумкин, десак, бир оз шошилган бўламиз. Уламоларимиз муфассир бўлишдек улуғ бахтга эришиш учун ўзига яраша одобларга ҳам эга бўлишни шарт қилиб қўйганлар.\nМазкур одоблар қуйидагилардан иборат:\nЯхши ниятли ва соғлом мақсадли бўлмоқ. Муфассир фақат Аллоҳ таолонинг розилигини ва охират савобини ҳамда дину диёнат равнақини ўйлаб иш қилмоғи лозим. Орага бошқа ғаразлар аралашса бўлмайди.\nҲусни хулқли бўлмоқ. Албатта, Қуръони Каримга боғлиқ одам қуръоний ахлоқ-одобларга эга бўлмоғи лозим. Бўлмаса, унинг қилган тафсиридан нима фойда бор?\nИлмига амал қилмоқ. Амалсиз илм бефойда экани ҳаммага маълум. Бу нарса Аллоҳ таолонинг Китобига боғлиқ бўлганда янада ўзгача маъно касб этиши ҳам турган гап.\nМаъноларни нақл қилишда содиқ ва аниқ бўлиш. Муфассир ўзи аниқ ишониб етган маъноларнигина гапирмоғи ёки ёзмоғи ҳамда ҳар бир сўзида ростгўй бўлмоғи керак. Акс ҳолда гаплар бир-бирига аралашиб, ноаниқлик юзага келиши мумкин.\nИззатини билмоқ. Муфассир ўзини хор қилмаслиги, пастга урмаслиги лозим. У турли бўлмағур ишлардан, бошқаларнинг ҳузурида ўзини паст тутишдан сақланмоғи керак.\nҲақгўй бўлмоқ. Аллоҳ таолонинг каломида ҳақгўй бўлмаса, нимада ҳам ҳақгўй бўлиши мумкин?!\nВиқорли бўлмоқ. Муфассир юриш-туришда, ҳаракату саканотда виқорли бўлиб, ташқи кўринишида ҳам ҳайбат касб қилмоғи лозим.\nТавозеъли ва ҳалим бўлмоқ. Агар бу сифатлар бўлмаса, одамлар унинг илмидан фойда олишлари қийин бўлади.\nВазмин ва салмоқли бўлмоқ. Муфассир тасарруфотларида ва гап-сўзида шошмасдан, аниқлик ва босиқлик билан тасарруф қилмоғи керак.\nПешқадам олимларни ўзидан устун қўймоқ. Ўзидан\nкўра пешқадам бўлган олимларнинг ҳурмат-эътиборини жойига қўя олган кишигина ҳақиқий муфассир бўла олади.\nУшбу шарт ва одоблардан Ислом уммати Қуръони Карим маъноларини муҳофаза қилиш учун қанчалик ҳаракат қилгани кўриниб турибди. Ушбу тариқа ҳаракат қилиб бориб, Қуръони Каримга маъно айтишга фақат етук кишиларгина саралаб олинган. Турли ғаразгўйлар учун ушбу мартабанинг эшиги маҳкам беркитилган.\nМазкур шартлар ва одобларни ўзида мужассам қилмаган кишиларнинг қилган тафсирларига ҳеч ким қулоқ ҳам осмаган, ёзганларини ҳеч ким ўқимаган ҳам. Шу тарзда тақволи, ҳақиқий илм соҳиби бўлган муфассирлар ўз-ўзидан ажраб, қадр топиб келаверган.\nИслом уммати ўзи ишонган тафсирчиларни ўзига хос услуб ила танлаб олган бўлса, ўша танланган тафсирчилар Аллоҳ таолонинг Китоби – Қуръони Каримнинг маъноларини мусулмонларга етказиш учун сидқидилдан хизмат қилиб келдилар.\nИслом маданияти гуллаб-яшнаган пайтларда тафсирчилик ҳам гуллаб-яшнади. Мусулмонлар тушкунликка юз тутганларида эса ишлар орқага кетди.\nБиринчи қисм – «Ат-тафсир бил-маъсур».\nБу қисмдаги тафсирда муфассир Қуръон оятларини ривоят қилинган саҳиҳ ҳадислар ва саҳобаларнинг қавллари билан тафсир қилади.\nБу услубда ёзилган тафсирларнинг машҳурлари қуйидагилар:\nИмом Муҳаммад ибн Жарир Табарийнинг «Жамиъ-ул-баян фии тафсирил-Қуръан».\nТабарий раҳматуллоҳи алайҳи ҳижрий 224 йилда туғилиб, 310 йилда вафот этган. Бу киши ўз асрининг энг кўзга кўринган алломаларидан бўлган. Барча илмларда пешқадам бўлган.\nИмом Табарийнинг тафсири «Ат-тафсир бил-маъсур» услубидаги энг машҳур ва энг ишончли тафсирдир. Унда тафсир бўйича саҳоба ва тобеъинлардан қилинган ривоятларнинг энг кўпи жамланган ва ривоятларшшг йўналиши ҳамда қай бири кучли экани баён қилинган. Шунингдек, калималарнинг эъроби ва оятлардан қандай ҳукмлар олиниши айтиб ўтилган. Кўпчилик мутахассислар «Бу тафсир беназирдир», дейишган.\nУламолар «Жамиъул-баян фи тафсирил-Қуръан» тафсири ҳақида ажойиб мақтов сўзларини айтганлар:\nИмом Нававий: «Ибн Жарирнинг тафсирига ўхшаш китобни ҳеч ким тасниф қилмаган», деган.\nАбу Ҳомид Исфиройини: «Агар бир киши Ибн Жарирнинг тафсирини олиш учун Чинга борса ҳам, кўп иш қилган бўлмацди», деган.\n«Жамиъул-баян фи тафсирил-Қуръан»да жуда кўп маълумотлар жамланган. Муаллиф ўзи келтирган ривоятларнинг санадини ҳам баён қилган. Баъзилар у кишининг кучли бўлмаган ривоятларни ҳам келтирганини танқид қиладилар. Аммо муҳаққиқ уламолар: «Муаллифнинг даврида илмли кишилар бу нарсалардан хабардор бўлгани учун Ибн Жарир мазкур ривоятларни келтириб, заифлигига ишора қилмаган», дейишади.\n«Жамиъул-баян фи тафсирил-Қуръан» ҳозирда ҳам қайта-қайта нашр қилинмоқда.\nИмом Абу Муҳаммад Ҳусайн ибн Масъуд ибн\nМуҳаммад Бағавийнинг «Маъалимут-танзил» тафсири.\nИмом Бағавий ҳижрий 516 йилда вафот этган. У киши Шофеъий мазҳаби фақиҳларидан бўлган. Бағавий тафсир ва ҳадис илмларида ҳам имомлик даражасига етган. Бағавийнинг «Маъалимут-танзил» тафсири жуда фойдали тафсирлардан ҳисобланади. Аммо унда келтирилган ривоятларнинг санади зикр қилинмаган.\nБаъзилар бу тафсирни муалдифининг номи билан «Тафсирул-Бағавий» деб ҳам атайдилар.\nИмом Имодиддин Исмоил ибн Касирнинг «Тафсирул-\nИбн Касир раҳматуллоҳи алайҳи ҳижрий 701 йилда таваллуд топиб, 774 йилда вафот этган. У кишининг тафсирлари энг саҳиҳ тафсирлардан бири ҳисобланади. У киши Қуръони Каримни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам, саҳобалар ва тобеъинлардан ривоят қилинган хабарлар ила тафсир қилган.\n«Тафсиру Ибн Касир» «ат-тафсир бил-маъсур» услубида ёзилган тафсирлар ичида энг машҳурларидан бири бўлиб, имом Табарийнинг тафсиридан кейинги, иккинчи ўринда туради.\nИмом Ибн Касир ўзининг бу тафсирига узун муқаддима ёзиб, унда Қуръони Карим ва тафсирга оид жуда кўп маълумотларни келтирган. У киши оятни келтиргандан сўнг уни осон сўзлар билан тафсир қилади. Агар бир оятни бошқа бири билан равшанлаштириш имкони бўлса, шундай қилади. Кейин мазкур икки оятни солиштиради. Сўнгра тафсир қилинаётган оятга боғлиқ ҳадисларни келтира бошлайди.\nУларнинг қай бирини ҳужжат қилиш мумкин, қай бирини ҳужжат қилиш мумкин эмаслигини ҳам баён қилади. Кейин саҳобалар, тобеъинлар ва ўтган уламоларнинг ўша оятга боғлиқ сўзларини келтиради. Мазкур қавллардан қай бири кучли ва қай бири кучсиз эканини ҳам баён қилади.\nИмом Ибн Касир ўз тафсирида Ибн Жарир Табарий, Ибн Абу Ҳотим ва Ибн Атийянинг тафсирларидан фойдаланган.\n«Тафсиру Ибн Касир»нинг энг кўзга кўринган тарафларидан бири исроилиёт қиссаларини танқид қилиши ва улардан одамларни огоҳлантиришидир.\n«Тафсиру Ибн Касир»да фиқҳий муноқашалар ҳам мавжуд. Ҳукм оятларини тафсир қилиш жараёнида Ибн Касир раҳматуллоҳи алайҳи фақиҳларнинг сўзлари ва тортишувларини ҳам келтиради.\nБу тафсир жуда кўп марта нашр қилинди ва қилинмоқда.\nШайх Муҳаммад Алий Собуний «Тафсиру Ибн Касир»ни мухтасар ҳам қилган. У ҳам бир неча бор нашр қилинди.\nИмом Жалолиддин Суютийнинг «Ад-Дурул-мансур фит-тафсир бил-маъсур» китоби.\nИмом Суютий ҳижрий 849 санада Ражаб ойида туғилган. У кишининг отаси ўлимидан олдин ўғли Жалолиддинни бир неча кишига, жумладан, машҳур ҳанафий олим Камол ибн Ҳумомга топширди. Жалолиддин Суютий саккиз ёшидан Қуръони Каримни тўлиқ ва пухта ёд олди. Шу билан бирга, кўпгина матнларни ҳам ёд олди. У киши ўз замонасининг кўзга кўринган алломаларидан эллик бир кишидан дарс олди. Имом Жалолиддин Суютий кўп илмларда пешқадам бўлган. У кишининг ёзган китоблари беш юздан ортган.\nИмом Жалолиддин Суютий ўта сермаҳсул муаллифлардан бўлган. У кишининг таълиф қилиш қобилияти ниҳоятда юқори даражада эди. Имом Жалолиддин Суютийнинг шогирдларидан бири Довудий: «Шайхнинг бир кунда уч дафтарни тўлдириб ёзиб, таҳрир қилганини ўз кўзим билан кўрганман», дейди.\nИмом Жалолиддин Суютий ҳадис ва унга боғлиқ илмлар бўйича ўз замонасининг кўзга кўринган алломаси бўлган. У киши икки юз минг ҳадисни ёд билган ва: «Яна бўлса, ёдлар эдим», деган.\nИмом Жалолиддин Суютий қирқ ёшга кирганида ибодатга ажралди. Дунё ва унинг аҳлидан юз ўгирди. Фатво ва дарс беришни ҳам тўхтатди. Умрининг охиригача «Равзатул-Миқёс» деган жойдан чиқмай яшади.\nИмом Жалолиддин Суютий 911 ҳижрий санада жумодул аввал ойининг ўн тўққизинчиси, жума куни саҳарда вафот этди. Аллоҳ таоло у кишини раҳмат айласин.\nИмом Жалолиддин Суютий Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан қилинган ўн мингдан зиёд ривоятни келтириб, тўрт жилдлик «Таржиманул-Қуръан» деб аталган тафсир ёзган эди. Кейинроқ, одамларнинг кўплаб ривоятларни санади билан ўқишга ҳимматлари етмаётганини кўрганидан сўнг мазкур китобни мухтасар қилиб, «Ад-Дуррул-мансур фит-тафсир бил-маъсур» деб атади. Ушбу тафсир фақат ривоятларгагина суянган ягона тафсирдир.\nУламолар «Ад-Дуррул-мансур фит-тафсир бил-маъсур»да заиф ривоятлар ҳам борлигини алоҳида таъкидлайдилар.\n«Ад-Дуррул-мансур фит-тафсир бил-маъсур» тафсири нашр қилинган ва ундан аҳли илмлар фойдаланадилар.\nИккинчи қисм – «Ат-Тафсир бир-ратьй».\nБу қисмда муфассир ўз фикри ва ижтиҳоди ила тафсир қилади ва мазкур қисм иккига – жоиз ва жоиз эмасга бўлинади.\nЖоиз бўлган раъй билан тафсир қилишда муфассир ишончли масдарларга суянган ҳолда жаҳолат ва залолатдан узоқ туриб, тафсир қилади.\nРаъй билан қилинган тафсирнинг мақбул бўлиши учун уламолар қуйидаги шартларни қўйганлар:\nМуфассир тафсирида ҳавойи нафсига берилиб, тафсирни ўз мазҳаби ёки ақийдасига мослаштириб олмаслиги шарт.\nТафсир араб тили қоидаларига хилоф бўлмаслиги керак. Зотан, бу ишда араб тили асосдир.\nТафсир ояти кариманинг сиёқига – оқимига қарши бўлмаслиги шарт.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан қилинган саҳиҳ ривоятга хилоф бўлмаслиги шарт.\nЖоиз бўлган раъй билан қилинган тафсирлардан машҳурлари қуйидагилар:\nИмом Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ибн Умар ибн Ҳусайн Фахриддин Розийнинг «Мафатийҳул-ғойб» тафсири.\nИмом Фахриддин Розий 554 ҳижрий санада, Рай шаҳрида туғилди. У кишининг отаси Зиёуддин олим киши бўлиб, «Рай хатиби» лақабини олган эди. Имом Фахриддин Розий дастлабки сабоқларни отасидан олди. Кейин замонасининг кўзга кўринган алломаларидан дарс олиб, олим бўлди ва шуҳрати етти иқлимга таралди. Имом Фахриддин Розий ўз асрининг пешқадам алломасига айланди. Тафсир, калом, ақлий илмлар ва луғат илмида «имом» деб тан олинди. Шу билан бирга, у киши ўта моҳир хатиб ҳам бўлган. Араб ва ажам тилларида ваъз қилар эди.\nИмом Фахриддин Розий ўзидан кейин турли соҳаларга оид кўплаб асарларни қолдирди. У кишининг таълифотларидан жуда кўплаб одамлар фойда олдилар ва олмоқдалар.\nИмом Фахриддин Розий 606 ҳижрий санада, Рай шаҳрида вафот этди.\nИмом Фахриддин Розийнинг «Мафатийҳул-ғойб» тафсирида илмий, фалсафий масалалар, хусусан, илми ҳайъатга ва муаллифнинг ҳаётлиги даврида тарқалган бошқа турли илмларга оид маълумотлар ҳам келган. Катта ҳажмдаги бу китоб саккиз жилддан иборатдир.\nИмом Розий тафсирни батафсил қилган. Сураи «Фотиҳа»нинг тафсирининг ўзини алоҳида бир китоб дейиш мумкин. Кейинги суралар ҳам шунга ўхшаб кетган. Баъзи сураларнинг тафсири охирида мазкур суранинг тафсири қачон ниҳоясига етгани ҳам қайд этилган.\nИмом Фахриддин Розий ўз тафсирида оят билан оят ва сура билан суранинг бир-бирига боғланишини баён қилишга алоҳида эътибор берган.\nИмом Розий ўз тафсирида фалсафага кенг ўрин берган. У киши Аҳли сунна мазҳабида бўлгани учун тафсирида бу мазҳабнинг қавлини қўллаб, мухолифларнинг, хусусан, мўътазилийларнинг фикрларини қаттиқ танқид қилган.\nБу зот ўз тафсирида кези келганда фиқҳ, усул, наҳв ва балоғат илмларига ҳам алоҳида аҳамият берган.\nИмом Фахриддин Розийнинг танқидчилари у кишини кўп илмларга берилиб кетиб, тафсирни чўзиб юборганликда айблайдилар.\nИмом Розий ўзининг «Мафатийҳул-ғойб» деб номланган тафсири билан тафсир ёзиш ишининг муҳаддис ва адиблар тоифасидан усули фиқҳ ва усули дин уламоларига ўтишини бошлаб берган. Шундан кейин тафсир илми янги йўналишга тушди ва ривожланиб кетди.\nИмом Насриддин Абдуллоҳ ибн Умар ибн Муҳаммад ибн Алий Байзовийнинг «Анварут-танзил ва асрорут-таъвил» тафсири.\nИмом Байзовий форс диёрида туғилиб, ўсган. Турли илмларда пешқадам бўлган. Шерозда қозилик қилган. Ёзган асарлари кўпчшшк уламоларнинг таҳсинига сазовор бўлган. Имом Байзовий 691 ҳижрий санада Табриз шаҳрида вафот топган.\nУ киши ўз замонасида кенг тарқалган илмларда пешқадам бўлган. Имом Байзовий калом илми, усули фиқҳ, Шофеъий мазҳаби фиқҳи, хадис ва бошқа соҳаларда китоблар ёзган. Айниқса, усули фиқҳ бўйича ёзган «Ал-Минҳаж» китоби ва унинг шарҳи, усулуд-дин бўйича ёзган «Ат-Товалиъ» китоби ва тафсир бўйича ёзган «Анварут-танзил ва асрорут-таъвил» китоби жуда ҳам машҳур китоблардир. Ушбу уч китобни кўпчилик уламолар ўқиганлар.\nИмом Байзовийнинг «Тафсирул Байзовий» номи ила машҳур бўлган «Анварут-танзил ва асрорут-таъвил» тафсири катта шуҳрат қозонган. Муаллиф ўзининг бу китобида араб тили қонуни асосида тафсир ва таъвилни жамлаган. Далилларни Аҳли сунна ва жамоа мазҳаби асосида келтирган. Ҳар бир суранинг тафсири охирида унинг фазли хусусида собит бўлган ривоятларни келтирган. Аммо бу борадаги келтирилган ривоятлар ичида саҳиҳ эмаслари ҳам мавжуд.\nМутахассис олимларнинг таъкидлашларича, имом Байзовий «Анварут-танзил ва асрорут-таъвил» тафсирида ўзидан аввалги икки катта ва машҳур тафсирлар – Замахшарийнинг «Кашшоф» ва Розийнинг «Мафатийҳул-ғойб» тафсирларидан кенг фойдаланган. Кўпчилик уламолар ушбу китоб ила тафсирдаги илмий йўналиш чўққисига етганини таъкидлайдилар.\n«Анварут-танзил ва асрорут-таъвил» тафсири ўзидан ол-динги тафсирларнинг фазилатларини ўзида жамлаган, улардаги нуқсонларни четлаб ўтган бўлгани учун кўпчилик томонидан жуда яхши қабул қилинган ҳамда асрлар оша аҳли илмларнинг тақдири ва таҳсинига сазовор бўлиб келган.\nАҳли илмлар бу тафсирни катта аҳамият билан ўрганганлар ва уларнинг ичида «Анварут-танзил ва асрорут-таъвил» тафсирига ҳошия ёзганлар ҳам кўп. Мазкур ҳошияларнинг сони қирқдан ортиқ бўлиб, уларнинг ичида Қозизода ва Хафочиларнинг ҳошиялари энг яхшиларидан ҳисобланади.\nХулоса қилиб айтадиган бўлсак, «Анварут-танзил ва ас-рорут-таъвил» тафсири энг мўътабар тафсирлардан бўлиб, Аллоҳнинг каломини фаҳмлашда ва унинг сирларини англашда беқиёс хизмат қилгандир.\nЗ.ймом Жалолуддин Муҳаммад Маҳаллий ва имом Жалолуддин Абдурраҳмон Суютийнинг «Тафсирул Жалалайн» тафсирлари.\nУшбу китобнинг номини ўз тилимизга таржима қиладиган бўлсак, «Икки Жалолнинг тафсири» деган маъно чиқади. Зотан, бу тафсирни икки олим ёзган. Биринчилари Жалолуддин Муҳаммад ибн Аҳмад Маҳаллий бўлиб, у киши ҳижрий 791-864 йиллар орасида яшаб ўтган. У киши ўз асрининг кўзга кўринган алломаларидан бўлган.\nИмом Жалолуддин Маҳаллий қатъиятли ва бир сўзли одам бўлган. Аллоҳнинг йўлида маломатчининг маломатидан қўрқмаган. Пухта ва шиддатли ваъзхон бўлган.\nИккинчилари Жалолуддин Абдурраҳмон ибн Абу Бакр ибн Муҳаммад Суютий ҳижрий 849-911 саналарда яшаб ўтган. Ўзига тақдим қилинган мансабларнинг ҳеч бирини қабул қилмаган. Фақат дарс бериш ва китоб ёзиш билан машғул бўлган. Тафсир, фиқҳ, калом, балоғат, наҳв, усул ва мантиқ каби илмларда машҳур бўлган. У кишининг ёзган китоблари кўпчилик уламоларнинг таҳсинига сазовор бўлган.\nИмом Жалолуддин Муҳаммад ибн Аҳмад Маҳаллий тафсир ёзмоқчи бўлганларида ўзининг қариб қолганини эътиборга олиб, Қуръони Каримнинг иккинчи ярми – Каҳф сурасидан Наас сурасигача тафсир қилишни ният қилган ва уни амалга оширган. Сўнгра Фотиҳа сурасини ҳам тафсир қилганидан кейин вафот этган. Шунинг учун бу тафсирнинг баъзи нашрларида Фотиҳа сураси китобнинг охирида келади.\nКўпчилик имом Жалолуддин Муҳаммад ибн Аҳмад Маҳаллийнинг бу тафсирларини ўқиб, қойил қолади ва унинг тўлиқ бўлишини таклиф қилади. Шу билан бирга, имом Жалолуддин Муҳаммад ибн Аҳмад Маҳаллийнинг услублари сакданиб қолиши ҳам мулоҳаза қилинади. Бу ишга ўн саккиз ёшли олим Жалолуддин Абдурраҳмон ибн Абу Бакр ибн Муҳаммад Суютий раво кўрилади. У киши ўзининг муқаддимасида айтишича, тафсирнинг иккинчи ярмини қирқ кунда ёзиб битиради.\nШундан кейин бу тафсир «Тафсирул Жалалайн» (икки Жалолуддиннинг тафсири) деб номланади.\nБу тафсир жуда ҳам фойдали манбадир. Унда қисқа иборалар билан улкан маънолар ифода этилган. «Тафсирул Жалалайн» энг кўп тарқалган ва энг кўп фойда берган тафсир сифатда жуда ҳам машҳурдир. Бу китоб ҳозиргача турли ҳажм ва услубларда кетма-кет нашр қилиниб келмоқда.\nАлоуддин Алий ибн Муҳаммад ибн Иброҳим Бағдодийнинг «Тафсирул Хозин» тафсири.\nБу киши ҳижрий 678 санада Бағдодда тугалган бўлиб, лақаблари Хозин бўлган. «Хозин» сўзининг маъноси «хазиначи» деганидир. Имом Алоуддин Алий ибн Муҳаммад ибн Иброҳим Бағдодийга бундай лақаб берилишининг сабаби, у кишининг, Дамашқ шаҳридаги Симайсотия хонақоҳи кутубхонасининг хазинадори бўлганликларидир.\nИмом Хозин ёшлигидан катта уламолардан сабоқ олди. Хусусан, Дамашққа кўчиб келганидан кейин катта уламоларнинг мажлисларида бўлиб, уларнинг илм булоқларидан фойдаланди. Ўз замонасининг кенг тарқалган илмларини эгаллади. Кейинчалик турли соҳаларда муҳим китобларни таълиф қилди. Имом Хозин ўзидан кейин ажойиб китобларни қолдирди. Бу улуғ олим 701 ҳижрий санада Ҳалаб шаҳрида вафот этган.\nУ кишининг тафсири «Тафсирул Хозин» номи билан машҳур бўлса ҳам, аслида китобнинг номи «Лубабут-таъвил фи маъанит-танзил»дир. Бу китоб машҳур тафсирлар сирасига киради. Унда муфассир кўплаб ривоятларни келтирган бўлса ҳам, санадини зикр қилмаган. Қиссаларга берилиб кетгани ҳам мулоҳаза қилинган. Аммо яхши жиҳати шуки, агар қисса ботил бўлса, кўп ўринда ортидан унинг ботиллигини ҳам қайд этиб қўйган. Мутахассисларнинг таъкидлашларича, имом Алоуддин Алий ибн Муҳаммад ибн Иброҳим Бағдодий ўз тафсирини ёзишда имом Бағавийнинг тафсиридан кенг фойдаланган.\nИмом Хозин ўзининг бу тафсирига беш фаслдан иборат катта муқаддима ёзган.\nУламолар «Лубабут-таъвил фи маъонит-танзил»нинг тафсирида исроилиёт қиссалари ҳам борлигини афсус билан айтадилар. Шунингдек, бу тафсирда фиқҳий, тарихий масалаларга ва ваъзга алоҳида эътибор берилгани таъкидланади.\nБу қисмда муфассир оятнинг зоҳирий маъносига қарамай, уни махфий ишоралари тақозоси билан тафсир қилади. Бу фақат сулук ва тасаввуф арбобларининг услубидир.\nУламолар бу турдаги тафсир ҳақида ихтилоф қиладилар. Улардан бирлари уни жоиз, десалар, бошқалари жоиз эмас, дейдилар. Гапнинг хулосаси, қуйидаги бешта шартни ўзида мужассам қилган ишорий тафсир мақбул, дейиш бўлган:\nҚуръони Карим назми сиртига хилоф бўлмаслиги.\nЗоҳирга хилоф ўлароқ, ушбудан бошқа мурод йўқ, дея даъво қилмаслик.\nҲақиқатдан узоқ, аҳмоқона таъвил бўлмаслиги.\nАқл ва шариатга хилоф бўлмаслиги.\nУни қўллайдиган шаръий далил бўлиши.\nБу қисмга доир тафсирларнинг машҳурлари қуйидагилар:\nИмом Низомиддин Ҳасан ибн Муҳаммад Ҳусайн Хуросоний Найсобурийнинг «Ғороибул Қуръан ва роғоибул Фурқон» тафсири.\nЧўлоқ Наззом лақаби билан ҳам машҳур бўлган имом Найсобурий асли Қум шаҳридан бўлиб, Найсобурда униб, ўсган. У киши ўз замонасида тарқалган барча илмлардан хабардор бўлиб, айниқса тафсир, фиқҳ, ақлий илмлар, араб тили, иншо каби илмларда ниҳоятда пешқадам бўлган. Шунингдек, у зот парҳезкорлик ва тақвода, зуҳд ва тасаввуфда донг таратган.\n«Имом Найсобурий ўзининг бу тафсирини имом Розийнинг тафсиридан мухтасар қилиб олган», дейдилар баъзи уламолар. Шу билан бирга, «Кашшоф» тафсиридан ва бошқа тафсирлардан ҳам муҳим маълумотларни қўшган.\nИмом Найсобурий Розий ва Замахшарийдан кўчирибгина қолмайди, балки иккисини таққослайди ва кези келганда, танқид ҳам қилади.\nИмом Найсобурийнинг «Ғороибул-Қуръан ва роғоибул-Фурқон» тафсири ибораларининг осонлиги билан ажралиб туради. Муфассир ўзининг бу китобида икки нарсага алоҳида аҳамият берган. Биринчиси – қироат ва вақфлар Иккинчиси – ишорий маънолар.\nНайсобурий «Ғороибул-Қуръан ва роғоибул-Фурқон» тафсирида оятнинг зоҳирий маъносини баён қилиб бўлганидан кейин «Аҳли ишора дейди», деб туриб, ишорий маънони айтади. Мисол учун, сигирни сўйишга буйруқ ҳақидаги оятнинг ишорий маъносида: «Бу ҳайвоний нафсни сўйишга амрдир», дейилади.\nШиҳобуддин Маҳмуд Олусийнинг «Руҳул-маъаний» тафсири.\nИмом Олусий 1217 ҳижрий санада Бағдоднинг Карх тарафида туғилган. У киши ёшлигидан барча керакли илмларни қунт ва тиришқоқлик билан ўрганди. Ўн уч ёшида дарс бериш ва таълиф қилишни бошлади. Бир неча мадрасаларда дарс берди. 1248 йили у зотга Ҳанафий мазҳаби бўйича фатво бериш масъулияти юклатилди. Сўнгра Расофадаги масжид ёнида жойлашган ҳовлисида турли илмлардан дарс берди. Охир-оқибатда Имом Олусий барча илм ва ишларда пешвога айланди.\nИмом Олусий ҳижрий 1252 йили ражаб ойида туш кўради. Унда Аллоҳ таоло у кишига осмонлар билан ерни бирлаштиришни ҳамда уларнинг бўйи ва энидаги ёриқларни беркитишни амр қилади. Китобларни кўриб, бу тушнинг таъбири тафсир ёзишга амр эканини англайди.\n1252 йили фатво бериш фаолиятини тарк қилиб, Қуръони Карим тафсирини ёзишга киришади. Бу иш ўша йили Шаъбон ойининг ўн олтинчи кечасида бошланади. Имом Олусий ўшанда ўттиз тўрт ёшда эди. Тафсирни 1267 йили Рабиъул-охир ойидан ўн тўрт кун қолганда битиради ва пойтахтга бориб, уни султон Абдулмажидхонга кўрсатади. Бу тафсир султонга ниҳоятда маъқул келади. Бош вазир Алий Ризо подшоҳнинг маслаҳати билан тафсирга «Руҳул-маъаний фи тафсири Қуръанил Азими вас-сабъил-масаний» деган номни ихтиёр қилади.\nИмом Олусий 1269 йили пойтахтдан қайтди. У киши кўп илмларда пешқадам бўлса ҳам, Ҳанафий мазҳабига кўп эътибор берар ва имом Абу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳига иқтидо қилар эди.\nИмом Олусий «Руҳул-маъаний» тафсиридаўзининг барча имкониятини, илмини ва ақлу заковатини борича ишлатган. У киши ўзининг бу китобида одамларга салаф ва халаф уламоларининг барча қавлларини саралаб, олий даражадаги омонат ва иноят билан келтирган. Имом Олусий бу китобни ёзишда ўзидан олдин ўтган машҳур тафсирчиларнинг китобларидан унумли фойдаланган.\nАқийда масаласида Аҳли сунна ва жамоа мазҳабини қўллаш билан бирга, шиа ва мўътазилалар каби мухолифларни қаттиқ танқид қилган. Фиқҳий масалаларда эса Абу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳининг мазҳабини қўллаган.\nИмом Олусий ёлғон қиссалар ва исроилиётларни аёвсиз танқид қилган. Қироатлар, сабаби нузул, оятлар ва суралар ўртасидаги боғланишларга ҳам алоҳида эътибор берган.\n«Руҳул-маъаний» тафсирида муаллиф ўтганларнинг ва кейин келганларнинг қавлларини жамлаган, шу билан бирга, унда ишорий тафсирни ҳам унутмаган. Шунинг учун ҳам баъзи мутахассислар у кишининг тафсирини ишорий тафсирлар қаторига қўшганлар. Аслида эса бу тафсирни кўпчилик раъй билан қилинган тафсирлар сирасига қўшадилар. Имом Олусий 1270 ҳижрий санада Бағдодда вафот этган.\nМовароуннаҳрда тафсир илми;\nMore in this category: « Муборак васиятлар: ОТА-ОНАГА ЯХШИЛИК ҚИЛИШ!\tЭътиқод дурдоналари: ХОТАМУЛ АНБИЁНИНГ СИФАТЛАРИ »


Улуғ мутафаккир шоиримиз Алишер Навоийнинг “Насойимул муҳаббат” асари азиз-авлиё ва улуғ шайхлар ҳаёти, шогирдлар тарбияси, уларнинг кароматлари ва беназир ҳаётларида рўй берган ибратли воқеаларга бағишлаб ёзилган. Бир ўринда шайх Маждиддин Бағдодийнинг таржимаи ҳоли, ўз шогирдлари тарбиясида ниҳоятда қаттиққўл устоз бўлгани ҳақида маълумот берилган: “Куняти Абу Саиддур ва оти Маждуддин Шараф Ибнулмуайяд ибн Абулфатҳ ал-Бағдодий раҳимаҳуллоҳу. Асли Бағдоддиндур. Хоразмшоҳ Бағдод халифасидин табиби тилади, анинг отасин юборди. Ва баъзи дебдурларки, Бағдоддандурки, Хоразм кентларидиндур. Ва ул султоннинг муқаррибларидин эрди. Шайх Рукниддин Алоуддавла қуддиса сирруҳу буюрубтурки: “Улки дерлар, ул амрад (ёш йигит) эрмишки, Ҳазрат Шайх хидматиға етибдур, хилоф воқиъдур. Ёшқа еткан улуқ йигит эрди, аммо латиф сурати ва ҳайъати бор эрди. Ҳазрат Шайх ани аввал мутаваззо хидматиға амр қилди. Волидаси эшитти ва ул табиба эрди ва Ҳазрат Шайх ҳам табиб эрдилар, айтиб юбордиким: “Фарзанд Маждуддунға хидмат буюрғон эрмишсиз ва ул нозук кишидур, агар мурод ул хидматдур, мен ўн турк қул юборайин, то ул хидматни бажо келтургайлар ва анга ўзга хидмат буюрунг”. Шайх дедиларки: “Анга айтингки, мен эшитибменки, тиб илмин билурсен, сендин бу сўз ажабдур. Агар сенинг ўғлунгға сафровий иситма ташвиш берса, мен дору ул қулларға берсам, ул сиҳҳат топарму?”. Ул жавоб топмади. Ва бу навъ тарбиятким, Ҳазрат Шайх қуддиса сирруҳу Шайх Маждуддинға бунёд қилдилар. Бир неча вақтдин сўнграким, риёзатлар тортиб сулуклар қилди, олий маротиб ҳосил қилиб, бийик мақомларға қадам қўйди. Дерларки, Шайх Маждуддин бир кун дарвишлар била ўлтуруб эрди. Анга сукри ғолиб бўлди. Деди: “Биз ўрдак байзаси (тухуми) эрдук дарё қийроғида ва Шайх қуши эрдики, қаноти остида бизни парвариш бериб тарбият қилди, то ул байзадин чиқтуқ. Чун ўрдак боласи эрдук, дарёға кирдук ва Шайх қийрақта қолди. Ва Ҳазрат Шайх каромат нури била ул сўзга воқиф бўлдилар ва муборак тилларига келдики: “Дарёда ўлгай”. Шайх Маждуддин бу сўзни эшитиб қўрқти ва Шайх Саъдуддин Ҳуммуйи қошиға келиб, кўп тазарруъ қилдиким: “Бир кунки, Ҳазрат Шайхнинг вақтларин хуш топсанг, манга хабар қил. То ҳазратлариға келиб узри қулай”.\nБир кунки, Шайх ҳазратлари самоъда хушҳол бўлуб эрдилар, Шайх Саъдуддин Шайх Маждуддинға хабар қилди. Ул оёғ яланг келди ва бир таштда ўт тўлдуруб, бошиға кўтариб, кашфгоҳда турди. Чун Шайх Ҳазратларининг муборак назари анга тушти. Дедиларки: “Чун дарвишлар тариқи била паришон сўзунг узрин қуласен, имон ва дин саломат элттинг, аммо бошинг борғай ва дарёда ўлгайсен ва биз ҳам сенинг бошингға борғайбиз ва сардорлар боши ва Хоразм мулки ҳам сенинг бошингда борғай ва олам хароб бўлғай”. Шайх Маждуддин Шайх ҳазратларининг муборак оёғлариға тушти. Ва оз фурсатда Ҳазрат Шайхнинг муборак нафаси зоҳир бўлди. Шайх Маждуддин Хоразмда ваъз айтур эрди ва Хоразмшоҳнинг онаси анинг ваъзиға борур эрди. Ва жамила заифа эрди. Душманлар фурсат асрадилар ва Хоразмшоҳ маст эканда, анга айттиларки: “Онанг Имом Абу Ҳанифа мазҳаби била Шайх Маждуддиннинг никоҳиға кирибдур”. Султон бағоят мутағаййир бўлди ва буюрдиким, Шайх Маждуддинни Жайҳун суйиға солдилар. Ҳар не Хоразмшоҳ ва Хоразм аҳли ва ўзи бобида ва оламнинг хароб бўлури сабабида Ҳазрат Шайх деб эрди, барча вужуд тутти. Чун Шайх Маждуддинни олти юз еттида ё олтида шаҳид қилдилар, хотуни Нишобурдин эрди, ани Нишобурға нақл қилди. Андин секиз юз учта Исфаройинға нақл қилдилар”.\n“Насойимул муҳаббат” китобидан\nБобомурод Эрали тайёрлади.\nДругие материалы в этой категории: « Ҳар ким ўзининг меросини олади\tСаҳардан шомгача раҳмат бўлади »


Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги - Адлия вазирлиги коррупцияга қарши курашишда вазирликлар орасида етакчи\n04:07:44 (GMT +5), Чр, 22 авг 2018\nАдлия вазирлиги коррупцияга қарши курашишда вазирликлар орасида етакчи\nЭътиборли жиҳати, Адлия вазирлиги мазкур рейтингда коррупцияга қарши курашда юқори самарадорликка эришган давлат органлари қаторидан ўрин олди.\nВазирлик ўз тизимида жамият тараққиётига, фуқаролар манфаатларига путур етказувчи коррупциядек иллатдан қутилиш учун аёвсиз кураш олиб бормоқда.\nХусусан, коррупция ва бошқа ҳуқуқбузарликларни олдини олиш мақсадида адлия органлари ва муассасалари томонидан 7 071 та ҳуқуқий тарғибот тадбирлари амалга оширилди. Жумладан, 181 та телевидения, 253 та радио, 291 та газета ва журналда чиқишлар қилинди. 2 226 та ўтказилган тадбирларда маърузалар қилинди. 2 266 та давра суҳбати, 948 та семинарлар, 1 та илмий амалий конференция ташкил қилинди.\nСоҳага доир 2 та ўқув қўлланма, 8 та рисола тайёрланди. 593 нусхада 133 та плакат, 11 112 та нусхада 104 та буклет тайёрланди.\nТизимда коррупция ва ҳуқуқбузарликларни олдини олиш мақсадида бир қатор ички директив ҳужжатлар қабул қилинган. Жумладан, фуқароларга давлат хизматлари кўрсатувчи ходимларнинг ўз ишига қанчалик ҳалол ва виждонан ёндашаётганини аниқлаш мақсадида 2018 йил 23 февралда тегишли буйруқ қабул қилиниб, мунтазам равишда “сирли мижоз” тадбири ўтказиш амалиёти йўлга қўйилди.\nХусусан, жорий йилнинг ўтган даврида адлия органлари томонидан 172 та “сирли мижоз” тадбирлари ўтказилиб, уларнинг натижаси бўйича 64 нафар ходим интизомий жавобгарликка тортилди, шундан 4 нафари эгаллаб турган лавозимидан озод қилинди.\nДавлат нотариал идоралари, ФҲДЁ органлари ва давлат хизматлари марказларида кўрсатилаётган хизматлар сифатига баҳо бериш учун 428 та рейдлар ўтказилиб, натижада 225 нафар ходимларга интизомий жазо чоралари қўлланилди (198 нафар ходимга “ҳайфсан”, 24 нафар ходимга “жарима”, 3 нафар ходим эгаллаб турган лавозимдан озод қилинди).\nХодимларни одоб-аҳлоқ қоидалари ҳамда жамиятда қабул қилинган хулқ-атвор нормалари ва қоидаларига риоя этишга ишонтириш, ғайриижтимоий хулқ-атворнинг ижтимоий ва ҳуқуқий оқибатларини ҳамда ҳуқуқбузарлик содир этганлик учун қонунда белгиланган жавобгарликни тушунтириш мақсадида 942 нафар ходимлар билан профилактик суҳбатлар ўтказилди.\nБундан ташқари, нотариат тизимида юзага келаётган коррупцион ҳолатларни олдини олиш ва уларга қарши кескин курашиш мақсадида 2018 йил 1 февралдан бошлаб нотариал ҳаракатлар амалга оширилганлиги учун тўловларни электрон мобил иловалар орқали тўлаш тизими жорий этилди.\nБунда тўлов квитанциялари “Биллинг” тизими орқали автоматик равишда шакклантириб, чиқариб берилади.\nТўлов амалга ошираётган шахс қанча тўлаши кераклигини тўловни амалга оширмасдан тўлов квитанциясига қараб билиб олиши ва эътирози бўлса нотариуснинг ўзига ёки “1008” ишонч телефонига мурожаат қилиш мумкин.\nКоррупцияга қарши ҳолатларни олдини олиш мақсадида республикадаги барча нотариусларига ўзлари томонидан ундирилган пуллик хизматнинг 80 фоизи миқдорида қўшимча устамалар бериб келинмоқда.\nХодимлар хатти-ҳаракатларидан норозилик ҳақида келиб тушган мурожаатлар таҳлили вазирликнинг кенгайтирилган йиғилишларида муҳокама қилиниб, ходимларнинг рейтинги шакллантирилмоқда. Рейтингга хато ва камчиликларга йўл қўяётган, устидан аҳоли шикоят йўллаётган, ижтимоий тармоқларда танқидга учраётган, фуқароларнинг мурожаатларига бефарқ қараётган ходимлар киритилади. Бу рейтинг таъбир жоиз бўлса, катта чуқурлик. Ундан чиқишни эплай олмаганлар адлия ходими бўлишга лойиқ эмас. Соҳада фақатгина халққа фидойилик билан ҳалол хизмат қиладиганларгина фаолиятини давом эттира олиши учун барча чоралар кўрилади.


ZiyoNET › сайтлар каталоги › Бошқалар\nБошқалар: оммабоп / яқинда кўшилган / Tas-IX\nАвтотест - инновацион автомктаб Tas-IX6+\nДарс ўтиш методикасининг ўзгачалиги автомактабларда ўқиш ҳақидаги тасаввурларни тубдан ўзгартиради. АВТОТEСТ автомактабларида ўқитиш тизимига киритилган бир қатор чора-тадбирлар комплекси унинг ўзгачалигини таъминлайди.\nЎтишлар сони: 2788\nЎтишлар сони: 2723\n"Машхура" Ўқув маркази 6+\n"Машхура" Ўқув маркази ёшларга имконият яратиб бериш борасида катта ютуқларга эришди. Марказ бугунги кунда бир нечта ўқув курсларни очиб, ёшларга энг зарур бўлган касб хунарларни ўргатмоқда.\nЎтишлар сони: 2535\nPrava.uz - Тошкент автомактаблари 18+\nPrava.uz - Тошкент автомактаблари тўғрисида маълумотлар. Йўлда автомобил бошқарувига оид кўрсатмалар. Ўзбекистон Республикасининг қонун ҳужжатлари.\nИсталган техника йўриқномаси 6+\nУшбу фойдали сайт орқали сиз исталган сотиб олган янги техника, маиший ва ташқи қурилмаларгача ишлатилиш йўриқномасини топиш имконияти яратилган.\nЎтишлар сони: 2347\nЎзбекистонда 17 595 иш ўрни бўйича иш излаш 16+\nIshkop.uz - бу веб-сайтларда ва иш порталларда чоп этилган ишларни қидириш имконини берувчи ихтисослашган иш қидирув тизими.\nЎтишлар сони: 2216\nЭкологияга боғишланган сайт Tas-IX6+\nЎзбекистон Республикаси аҳолисининг экологик маданиятини ошириш, ўз ўқувчиларига республикамиз ва дунё экологияси ҳақида хабардор қилиш, бу борадаги ҳуқуқий билимини оширишга йўналтирилган бўлиб, бизнинг мақсадимиз мўъжизакор Она табиатимизни асраш, кундан кунга тобора кескинлашиб бораётган экологик муаммоларни бартараф этишга ҳисса қўшишдан иборат.\nЎтишлар сони: 2198\n«Бизнес-Daily Медиа» ноширлик уйи Tas-IX6+\n«Бизнес-Daily Медиа» ноширлик уйи масъулияти чекланган жамияти сайти орқали Вiznes Daily «Биржа» республика иқтисодий газетаси, Biznes Daily «Менинг мулким – Частная собственность» иқтисодий газетаси, Biznes Daily «Iste’molchi» ижтимоий-иқтисодий ва ҳуқуқий-маърифий газетаси ва газеталар иловалари, матбаа маҳсулотлари, «Biznes-Эксперт» илмий-амалий, иқтисодий ойлик журнали ва нашр этиш ҳақидагилар билан танишасиз.\nАрхитектурага оид сайт 6+\nСайтда замонавий йўналишдаги архитектурага оид бўлимлар, архитекторларнинг блоглари, таржимаи ҳоли ва лойиҳалари келтирилган. Ундаги "маҳсулот" бўлими эса синов тарзида ишга туширилишига қарамасдан лойиҳалаш учун янги ғояларни излашда жуда қулай.\nЎтишлар сони: 2118\n“Китоб дунёси” газетаси Tas-IX6+\n“Китоб дунёси” маънавий-маърифий, ижтимоий-сиёсий газетаси расмий веб сайти.\nЎтишлар сони: 2046


Конфуций: Сен ўзингни ўзингдан изла - BBC News O'zbek\nКонфуций: Сен ўзингни ўзингдан изла\nСўнгги ойлар рухиятимда қандайдир тушкинлик ситамлари кучая бошлади. Сабаби бир эмасди. Шифокорларнинг айтишича юрак уриши меъёридагидан анчайин тез экан. Даволанишим зарурлигини таъкидладилар. Лекин шу кайфиятда шифохонада қўним топа оламанми, дори-дармон эм бўладими? Бедор кунлар ва тунларнинг бирида хитойлик файласуф Конфуций ҳақида ўқиб қолдим. Унинг “Беседы и суждения” асаридаги биринчи сатрларда шундай деб ёзилганди: “Ўзингга раво кўрмаганни ўзгага ҳам раво кўрма”. Аслида бу ғояга илк бор дуч келаётганим йўқ. Муқаддас Қуръон ва Ҳадисда ҳам бундай ҳикмат такрор ва такрор келади. Аммо айнан бугун, айнан шу ибора менга ўзгача таъсир кўрсатди. Босиб ўтган ҳаёт йўлим кўз ўнгимда намоён бўлди. Мен шундай яшай олдимми? Бу саволга мухтасар ва таскинли жавоб топиш қийин эди. Қалб изтироблари яна кучайди. У малҳам истарди. Ҳаётий тажрибамдан биламан. Бундай пайтда энг таъсирчан даво – саёҳат. Мен Хитойга, донишманд Конфуций зиёратгохлари томон йўл олдим. Балки бу ҳам тақдирдир.\nПекиндан тезюрар поездда Шандон провинцияси (ҳозирда 96 миллион ахолиси бор) маркази Цзинан шаҳрига, ундан яна 180 километр қуйидаги Цюйфу (халқ орасида Кунфу деб ҳам аталади) шаҳрига автомашинада етиб бордим. Цюйфу унча катта бўлмасада (640 минг аҳоли яшайди), қадимий Хитой меъморчилиги асосида қурилган ноёб бинолар сақланиб қолган шаҳарлардан бири эди. Иморатлари асосан икки қаватли, томлари ойсимон шаклдаги сополдан ярим доира ҳолда зеб бериб ёпилган, пешайвонли, ёритгич ўрнига қизил фонуслар осилган, кўчалари тор, тош қопламали Цюйфу тарихий фильмлардаги манзарани эслатади. Цюйфу дунёга машҳур мутаффаккир Конфуций (асл исми Кун-Цю) ватанидир. У эрамиздан аввалги 551 йилда таваллуд топиб 479 йилда 72 ёшида Цюйфуда оламдан ўтган деб ҳисоблайди олимлар. Конфуций ўз номи билан аталувчи таълимот қолдирди. Умрини шу таълимот асосида яшади. 40 йил давомида Буюк Хитой бўйлаб кезди ва ўз ғояларини тарғиб қилди. Ўша замондаёқ унинг таълимоти халқ ва императорлар томонидан ҳаёт тарзи, қоидаси сифатида қабул қилинди. Қабила бошлиқлари, юрт эгалари чексиз ҳурмат кўрсатиб ҳаёт чоғида унинг ҳузурига таъзимга келдилар, ўлгандан сўнг эса хилхонаси зиёратгоҳга айланди.\nХитойнинг қадим замон фикр машъаласини ёққан мутафаккири исми Кун Цю бўлган. Аммо унинг илмдаги устунлик мақомига ишора қилишиб Кун Фу Цзи, яъни устоз Кун деб атаганлар. У император Чжо Чэнван авлодидан, 63 ёшли ҳарбий саркарда Шулян Хэ ва унинг 17 ёшли канизаги Ян Чженцайдан оламга келган. Бир ярим ёшида отасидан етим қолади. Онасини кундошлар сиғдирмагач, зодагон хонадонидан чиқиб кетадилар. Шу тариқа у жуда ёшлигиданоқ қорин тўйдириш учун ишлашга мажбур бўлади. Аммо узоқ тунлари онасидан эшитган отасининг жасорати, буюк ишлари ҳақидаги хикоялар унга тинчлик бермайди. Зоти мақомига мослигини тиклаш учун киборлар даражасини эгаллаш йўлида тинмай меҳнат қилади. Аввало илмини оширади. Ундаги ғайрат, сабот, ҳалоллик ва меҳнатсеварлик зодагонлар томонидан эътиборга тушади. Тез орада Кун Цю дон йиғиш ва тарқатиш масъулларидан бирига айланади. Лекин салтанатдаги амалдорларнинг адолатсизлиги билан чиқиша олмагач ўзини шогирдларига таълим беришга бағишлайди. Конфуций ҳаёти даврида кўп китоблар ёзган, таҳрир қилган деган маълумотлар келтиради, олимлар. Замонлар оша етиб келган “Чунцю” (“Бахор ва Куз”) китоби унинг қаламига мансуб деб ҳисоблайдилар. “Ши-цзин” (“Шеърлар китоби”) эса унинг таҳриридан ўтганлигига далил келтирилади. Асрлар оша халқ орасида унинг номини машҳур қилиб келаётган “Лун Юй” (“Суҳбат ва мулоҳазалар”) китобини эса Конфуцийнинг шогирдлари устоз ўлимидан сўнг сабоқ чоғи эшитганларини тўплаб битиб бунёд этганлар. Бу китоб XVII асрда лотин, сўнгра инглиз, француз тилларига таржима қилинган. Ҳозирда дунёнинг кўплаб халқлари тилида ҳам чоп қилинган.\nКонфуций таълимоти ибодатга дахлдор эмас. У одамзот ҳаёт тарзини ўзининг дунёқараши билан меъзонлашга ҳаракат қилган. “Ўзингга раво кўрмаганни ўзгага раво кўрма” шиори Конфуций ғояларининг марказида туради. Пок инсонда беш хислат бўлиши, у умрини шу тамойил асосида яшаши керак, деб уқтиради мутафаккир.\nБиринчи қоида – одамларга муҳаббат, меҳрибонлик, инсонпарварлик. Буни у одамда одамийликнинг бошланиши, деб таърифлайди. Инсон ўзининг ахлоқий бурчини англамай туриб ўзини англай олмайди, дейди у. Инсон ўзини ўзидан топади, деган қоидани таклиф этади. Бу нарса инсонни ҳайвондан фарқлайдиган, разолат, жаҳолатга қарши тура оладиган фазилатдир дея уқтиради. Конфуций таълимотидаги биринчи қоиданинг рамзи деб Дарахтни танлайди.\nИккинчи қоида – ҳақиқат, адолат. Инсон яхшиликка яхшилик билан жавоб қайтариши лозим. Ҳақ сўз, ҳақ амал ҳамиша ғолиб. У инсонга қатъийлик бахш этади, худбинликка қарши туради, дейди файласуф. “Оқил одам адолат излайди, пасткаш эса манфаат”, дейди Конфуций. Адолат рамзи деб Темирга ишора берадилар.\nУчинчи қоида – удм, одат, анъанага содиқлик. Масалан, ота-онага ҳурмат кўрсатиш. Бунда Конфуций жамият бирлиги, ўзаро ҳамжихатлик ва ҳурмат-эътиборни, халқона урф-одатга қатъий риоя этилишини, ижтимоий ҳимояни назарда тутган. Олов ҳаммага баробар иссиқлик ва ёруғлик таратади дея уни рамз сифатида белгилаган.\nТўртинчи қоида – соғлом фикр, донолик, оқиллик, ўз хатти-харакати оқибатларини олдиндан кўра билиш, ўзига четдан қарай ва баҳо бера олиш. Унга кўра инсон ўз фазилатларини меъёрлаштиради, қайсарлигини жиловлайди, аҳмоқликка қарши туролади. Барча нарсани поклаш қудратига эга Сув унинг рамзи дедилар.\nБешинчи қоида – самимият, пок ният, ҳур фикр, сахийлик ва виждонлилик. Инсон худбинликни четлай олади, дейди Конфуций ва саховатли Ерни шундай фазилатлар рамзи деб таърифлайди.\nЦюйфуда Конфуций номи билан боғлиқ учта зиёратгоҳ бор. Булар Конфуцийга таъзим Кунмяо саройи, Конфуций ва унинг авлоди яшаган Кунфу мавзеси ҳамда Конфуций дафн этилган Кунлин қабристонидир.\nБу ерга келган минглаб сайёҳ ва зиёратчилар шаҳар қалъаси бош дарвозасидан ўтгач, дастлаб Кунмяо ибодатхонаси мажмуасига йўл оладилар. Кунмяо тўққизта сарой, 466 та алоҳида иморатдан иборат. Мармар тошдан безалган 54 та арк дарвозалардан бирин-кетин ўтиб, мажмуа тўрида жойлашган таъзим саройига борасиз. Уни Дачен Дян дуолар ижобат саройи деб ҳам атайдилар. Эни 34, узуни 54 метрли, тўғри тўртбурчак шаклда қизил ғишт ҳамда қизил темир дарахтдан (уни Хитойда Бай Шу деб атайдилар) баланд ва кўркам қилиб қурилган. Тарихчиларнинг ёзишича Дачен Дян саройи эрамиздан аввалги 478 йилда, Конфуций вафотидан бир йил ўтиб қурилган. Сарой ўртасида Конфуцийнинг яхлит дарахтдан ясалган улкан ҳайкали қўйилган. Сарой олд майдончасида эса икки метр баландликда тош супа бор. Бу ерга таъзимга келган император ва амалдорлар шу тошсупада жонликни қурбонлик қилганлар. Кунмяо тарихида Хитойнинг 11 та императори 19 бор пойтахтни қолдириб Цюйфуга, Дачен Дян саройига Конфуций руҳига таъзим қилгани келганлар.\nЗиёратчилар дастлаб оловдонда гиёҳ баргларини ивитиб эшилган чамаси 40-50 сантиметр узунликдаги тутотқини чўғлатиб оладилар ва махсус шамдонга ўрнатиб ҳайкал қаршисида чап қўл кафтига ўнг қўлни муштлаб босадилар ва таъзим бажо келтирадилар. Сўнгра пастроқ супачага тиз чўкиб икки қўл кафтларини бир-бирига босиб бош эгганча Конфуций руҳидан мадад сўрайдилар. Мажмуа таркибида умрининг сўнгги йиллари Конфуций шогирдларига таълим берган дарсхона, китобхона, мўжизакор қудуқ ва бошқа иморатлар сақланиб қолган.\nКонфуций туғилиб ўсган, умрининг охиригача яшаган уй, кўча ҳамон аслича сақланиб қолган. У қазо қилгач, император фармонига кўра бу мавзеда фақат унинг ўғил зурриётлари, яъни ўғил фарзанд, ўғил набира ва ҳ.к. улардан оламга келган фақат ўғил авлодлар яшаш хуқуқига эга бўлганлар. Турли замонда мутафаккир авлодлари бири-бирига туташ иморатлар, саройлар қурганлар. Конфуцийга бўлган чексиз эҳтиром туфайли Буюк Хитойнинг учта императори ўз қизлари – мамлакат маликаларини унинг авлодлари бўлган невара, чевара, эварасига хотинликка берганлар.\nКунфунинг тор кўчаларидан бирида оддий ва камтарона, чоғроқ ҳовли бор. Бу Конфуцийнинг уйи. Фалакнинг гардишини қарангки, у яшаган замондан салкам йигирма олти аср ўтиб менга шу хонадон дарвозасидан остона ҳатлаб кириш насиб этди. Тош ва ғиштдан пастқамгина анъанавий усулда қурилган икки хона олди айвонли ҳовли. Мен уй жиҳозлари, айвон шифтлари, ҳовли деворларидан ғайритабиий нимадир ахтараман. Лекин тополмайман. Ҳаммаси оддий. Хўш, унда миллат устози, буюк мутафаккирга нима илоҳий руҳ берган? Оддийлик, тўғрилик, адолат, меҳрибонлик, садоқат абадий ҳақиқат эканини қандай қилиб, қайси куч таъсирида англаган ва шу меъзонлар асосида халқчил таълимотни яратган? Ахир у пайғамбар бўлмаган. Демак илм истаган, хаёт сабоқларидан ҳикмат топган.\nКунфудаги ҳовлилардан бирида мўъжизавий дарахт ўсади. Бу ҳовли Конфуцийнинг XIX асрда яшаган 74-авлодига тегишли экан. Дарахт илдизидан 6 та новда ўсиб чиқиб бугун улкан танага айланган. Қизиғи шундаки, ўртадаги тана - Хуайшу ва уни қуршаб турган қолган 5 та тана - Пайшу дарахтига тегишлидир. Лекин улар бир илдиздан озиқланиб ўсяпти. Бу мўжизани Конфуций таълимотидаги “Инсоннинг ранги, эътиқоди турлича бўлиши мумкин, лекин яхшиликнинг илдизи барчасида биттадир” деган хикматига қиёслайдилар. Кунфуда икки ярим минг йил давомида Конфуцийнинг 77 авлоди 1935 йилга қадар яшади.\nТор кўчалар, қадимий бинолар шаҳар четидаги дарахтзор боғга туташган. Аслида уни кичикроқ ўрмонга қиёслаш мумкин. Чунки бу ерда ёши минг йилдан ошган дарахтларнинг ўзи 20 мингтадан зиёд экан. Ва яна юз мингта юз йиллик темир дарахтлари бўлган 200 гектарли Кунлинни боғ деб аташ ўринли бўлармикан? Кунлин – дунёдаги энг қадимий қабристон. Бу ерга эрамиздан аввалги 479 йилда (яъни 2493 йил муқаддам) илк бор Конфуций дафн этилган. Шундан сўнг унинг минглаб авлодлари, империя зодагонлари шу қабристондан абадий қўним топди. Ҳозир Кунлинда юз мингдан зиёд қабр, 3600 та улкан қабртошлари, 200 та ҳайкал, 5000 дан зиёд тошбитиклар мавжуд.\nКунлиннинг биринчи дарвозаси тош пештоқига Конфуцийнинг ҳикматли сўзлари ўйиб ёзилган: “Инсон ўлади, лекин уни ўн минг йиллардан сўнг ҳам танийдилар. Авлодлари юрагидан.”\n- Қабристон атрофи ишлов берилмаган мармартош қопланган каттагина анҳор билан ўралган. Асосий дарвозадан киргач кенглиги 8 метрлар чамаси икки четига ғоят нафис нақшлар ишланган тошлардан тўсиқ қўйилган кўприкдан ўтасиз. Кўприк текис эмас, ариқсимон бўлиб, ярми – энг тик жойигача зиналардан иборат, иккинчи ярми, пастга тушиш эса текис қилиб ишланган. Бу шунчаки меъморий безак эмас, балки инсон умрига қиёс. Зиналардан маълум манзилга кўтарилгач бир кун пастга қараб-абадият қарига кетасиз деган маънога ишора.\nШу кўприк қурилганига ҳам икки минг йил бўлибди. Эзгулик мангулик деганига шу кўприк шоҳид. Ундан миллионлар қатори отларини ташқарида қолдириб 11 та Хитой императорлари ҳам қадам босиб ўтган. Миллат устозига ҳурмат бажо келтириб, шоҳона кийимларини шу кўприк ёнидаги мўъжаз ҳовлида алмаштириб эл-улус қатори кийиниб сўнг қабр томон йўлга тушганлар.\nЗиёратгохгача 4 та муҳташам дарвозадан ўтиб бориш зарур. Дарвозалар икки қат: ички ва ташқи. Ташқи, очилиб ёпиладиган ва қулфланадиган дарвозадан киргач ўртада тўсиқ учун қўйилган ички дарвозага дуч келасиз. Уни ёнидан айланиб ўтилади. Сўнгги, тўртинчи дарвозага бориладиган йўлак ёнига тошдан ясалган 2 та шер ва 2 та аждарҳо ҳайкаллари қўйилган.\nРивоятга кўра бу ерга ёмон ниятли одам келса қўриқчи аждаҳолар оғзидан олов сочар экан. Яна икки қўриқчи – “яхшилик руҳи” ҳайкали орасидан ўтиб асосий зиёратгоҳ Конфуций қабри ёнига борасиз. Унга кўзим тушиши билан вужудимни ғайритабиий ҳаяжон чулғаб олди. Қабр диаметри 12, баландлиги эса 6 метрли тепаликдан иборат эди.\nОлимларнинг қайд этишича ўша даврда энг юксак мартабали амалдоргагина(юрт эгаси, император) вафот этгач шундай қабр тепалиги бунёд этганлар. Конфуций эса ақл-заковати билан мамлакатда шундай даража топган эди.\nҚабр тепалиги пойига иккита битик тоши қўйилган. Уларнинг бирига 1244 йил санаси муҳрланган. Тошга “Етук мутафаккир қабри” деб ёзилган. Иккинчи битик тош 1443 йилга мансуб эди.\nҚабр тепалиги, қабртошлари анвойи ҳид таратаётган янги узилган гулларга кўмилган. Зиёратчилар бу ерда ҳам чап кафтларига ўнг муштларини босиб саломлашгач, кафтларини жуфтлаб илтижоли тилакларини тилга олардилар. Қишнинг изғиринли, совуқ кунлари бўлсада одамлар оқими гўё ҳеч тугамайдигандек эди.\nМен четроқдаги бир тош супада хаёл суриб ўтириб қолдим. Мени бу зот зиёратгоҳига нима етаклади? Дарахт, Темир, Олов, Сув, Ер. Булардаги уйғунликни, абадиятни англай олдимми? Конфуций дейди: “Сен ўзингни ўзингдан изла!” Мен бу ғояларга, унинг ижодкорига сиғингани келмадим. Зеро Конфуций таълимоти дин эмас. У ўзликни идрок билан топиш, кашф этиш, ҳаёт ва инсониятнинг ҳақиқат қонунларини англашга даъват этган холос. Шуларни ўйлаб, руҳимда енгиллик ҳис қилдим.\nМуҳаммаджон Обидов,Ўзбекистонда хизмат кўрсатган журналист.Фарғона – Пекин – Цюйфу\nИлова ўрнида ёки Конфуций оёғини уқалатганми?\nЦюйфу сафари чоғи мен учун кутилмаган воқеа ҳам рўй берди. Ҳамроҳим Жиан Хао Чен тўсатдан шундай деди:\n- Цюйфуда Конфуций замонидаги услубларни қўллаб оёқ уқаловчи сулола давомчилари бор. Омадингиз чопса, унинг қабулига кириб қолишингиз мумкин.\nБу ҳақиқатан ҳам одамни оғдирадиган таклиф эди. Цюйфунинг қадим кўчаларини кезиб ахийри уста У Шу Тинни топдик. Жиан Хао Чен навбат кутиб турган мижозлар билан анчайин тортишгач, бизни олдинга ўтказишди. Уқалаш хонаси иккига бўлинган, уларнинг бирида аёлларни қабул қилар эканлар. Ниҳоят мен кўрсатилган супачага ўтирдим.\nТафсилотнинг мавриди эмас. Аммо асосий гапларни айтмасам бўлмас. Дастлаб кенгина ёғоч пақирдаги гиёҳ солинган сувда оёқни бир муддат “ивитди”. Сўнгра мени қулай ҳолатда ётқизгач, тиззадан оёқ бармоқларгача уқалай бошлади. Ҳар бир ҳаракат албатта олдига қўйилган 5-6 хил гиёҳ мойига қўл теккизиб амалга ошириларди. Бармоқларнинг бири қаттиқроқ ботса, иккинчисида майинлик сезасан киши. Тўпиқдан бармоқлар оралиғи, бўғинлари, тирноқ ости, тирноқ олди, таг кафт, товонгача уқалаб келганда баъзида, айниқса оёқ кафтининг аниқ нуқталари босилганда икки-уч бор оғриқдан инграб юбордим. Шунда:\n- Ошқозонингиз овқат ҳазм қилиши қийин, кам ухлайсиз, жигар атрофини ёғ ўраган, ўнг елкада эса туз билан боғлиқ бўлмаган муаммо бор. Мутахассисга учрашиб даволанишингиз керак,-деди У Шу Тин.\n- Танамдаги касалликнику топдингиз. Лекин уларга оёқ уқалашдан наф борми? – сўрадим мен.\n- Сиз мисолингизда айтсам, оёқ уқалаш муолажаси оғриқ зўрайиши олдини олади, касаллик ривожланишига йўл қўймайди. Агар аввалроқ ҳафтада бир бор менинг муолажамдан фойдаланганингизда эди, бундай хасталик сизда учрамаган бўларди.\nУ Шу Тин саватчадан учи тўмтоқ тош нуқтани олди ва диққатини жамлаб оёғим остида қандайдир йўналишлар бўйлаб юритди. Бош бармоғим остидаги бир нуқтани топиб 2-3 дақиқа ўша ерга босиб турди. Гўё оёқларим ҳарорати кўтарилиб, иссиқлик тана бўйлаб тарқаётгандек туюлди. Оромли ҳислар оғушида ухлаб қолдимми, уйғоқманми, аниқ билмасдим. Оловнинг тафтидан кўзимни очдим. У Шу Тин ангишвонадан каттароқ шиша идишни оловда қизитгач, товонимдан кафтимгача терини сўрдириб сидирди. Соатга қарадим. У Шу Тин қирқ дақиқагача оёқларим билан “олишди”. Муолажа сўнггида қайноқ сувга ботирилган момиқдек юмшоқ юнгли матода оёқларимни ўраб қўйди. Икки-уч дақиқадан сўнг туришим мумкинлигини айтди.\nБилмадим, У Шу Тиннинг оёқ уқалаш услублари нечоғли Конфуций даври билан боғлиқ, аммо Цюйфу аҳолиси айтиб берган ривоятларга кўра буюк мутафаккир ҳам шундай муолажани қабул қилиб турган.