Парламентимиз ҳақиқий демократия мактабига айланиши, ислоҳотларнинг ташаббускори ва асосий ижрочиси бўлиши керак - Ўзбекистон овози газетаси\nПарламентимиз ҳақиқий демократия мактабига айланиши, ислоҳотларнинг ташаббускори ва асосий ижрочиси бўлиши керак\nПрезидент Шавкат Мирзиёевнинг Олий Мажлис палаталари, сиёсий партиялар ҳамда Ўзбекистон Экологик ҳаракати вакиллари билан видеоселектор йиғилишидаги маърузаси\nҚадрли мажлис қатнашчилари!\nАвваламбор, бугун сиз, азизлар билан, Олий Мажлис палаталари раҳбарлари, сиёсий партиялар ва Экологик ҳаракат вакиллари билан учрашиб турганимдан хурсанд эканимни билдириб, барчангизга ўзимнинг самимий ва эзгу тилакларимни изҳор этаман.\nМамлакатимиз ижтимоий-сиёсий ҳаётида бундай таркиб ва мазмунда илк бор ўтказилаётган бу учрашув мен учун юксак шараф ва юксак масъулият, десам, айни ҳақиқатни айтган бўламан.\nБугун биз замон талабларидан келиб чиқиб, тараққиётимизни янги босқичга кўтариш йўлидан жадал илгарилаб бормоқдамиз.\nЭнг асосийси, жамият ҳаётининг барча соҳаларини янада эркинлаштириш ва ислоҳ қилиш жараёнлари изчил давом эттирилмоқда. Қайси соҳа ёки тармоқда бўлмасин, долзарб муаммолар аҳолимиз билан очиқ муҳокама қилиниб, уларнинг ечими топилмоқда. Барча қарорларимиз халқимизнинг фикр-мулоҳазалари ва мурожаатлари асосида қабул қилинмоқда.\nДавлат ҳокимияти органлари, жумладан, иқтисодиёт, банк-молия соҳаси идоралари, коммунал хизмат, ички ишлар, ташқи ишлар, таълим-тарбия, соғлиқни сақлаш, суд-ҳуқуқ тизимининг парламент ва маҳаллий кенгашларда ҳисобот ва ахборот бериш тартиби йўлга қўйилиб, халқ назорати амалда жорий этилмоқда.\nБундай ўта муҳим жараёнларда, ҳеч шубҳасиз, сиёсий партияларнинг вакиллари, ҳурматли депутат ва сенаторларнинг ўрни ва масъулияти нақадар беқиёс эканини, ўйлайманки, ҳаммамиз яхши тушунамиз. Биз миллий парламентимиз тимсолида, аввало, жамиятимизнинг ҳақиқий кўзгусини, одамларни ўз ортидан эргаштириб, эзгу мақсадлар сари бошлашга қодир бўлган катта бир кучни кўрамиз.\nМен ҳам кўп йиллар депутат бўлганман, шу сабабли ўз тажрибамдан яхши биламан – депутат бўлиш, халқ ишончини қозониш ва уни муносиб равишда оқлаш – бу осон эмас.\nБундай шараф ҳар кимга ҳам насиб этмайди. Депутат – фикри зикри билан халққа энг яқин одам, доимо эл-юртнинг ташвиш ва муаммолари билан яшайдиган, катта билим ва тажрибага эга бўлган шахс.\nБиз, ана шу ҳақиқатдан келиб чиққан ҳолда, кейинги пайтда кадрлар сиёсатида янги бир тажрибани қўллаяпмиз. Яъни, ҳурматли депутат ва сенаторлар, партия вакиллари юксак ва масъулиятли лавозимларга тайинланмоқда. Уларга муҳим соҳалар ишониб топширилмоқда.\nҚисқа давр ичида Олий Мажлис палаталарининг 20 нафардан зиёд вакиллари давлат ҳокимияти ва бошқаруви тизимидаги турли юқори вазифаларга ўтказилди.\nМасалан, “Адолат” социал-демократик партияси фракцияси аъзоси А.Шодмонов соғлиқни сақлаш вазири, “Миллий тикланиш” демократик партияси аъзолари, сенатор Қ.Турсунов Навоий вилояти ҳокими, М.Ғафурова Самарқанд вилояти ҳокими ўринбосари, Ўзбекистон Либерал-демократик партияси аъзоси Б.Темирхонова Қорақалпоғистон Республикаси иқтисодий судининг раиси, Халқ демократик партияси раиси ўринбосари Р.Комилов Президентнинг Давлат маслаҳатчиси, Халқ демократик партияси фракцияси аъзоси Ё.Умаров Вазирлар Маҳкамаси департаменти мудири лавозимига тайинланди.\nШунингдек, маҳаллий кенгашлар депутатларининг қарийб 200 нафардан ортиғи жойларда раҳбарлик лавозимларига ўтказилди.\nБиз бу борадаги сиёсатимизни келгусида ҳам қатъий давом эттирамиз. Ўзининг ташкилотчилиги ва ташаббускорлиги, масъулияти билан халқ ишончини қозонган ҳар қайси парламент аъзоси ва партия вакили ҳеч қачон эътиборсиз қолмайди.\nАйни пайтда бугун замоннинг ўзи барчамиздан, биринчи навбатда, сиёсий партияларнинг вакиллари, депутат ва сенаторлардан мамлакатимизда амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотларнинг нафақат иштирокчиси, балки ташаббускори ва асосий ижрочиси бўлишни, бошқаларга намуна кўрсатишни талаб этмоқда.\nБугунги учрашувимиздан асосий мақсад – бу борада эришган ютуқларимизни эътироф этган ҳолда, сизлар билан биргаликда ҳокимият вакиллик органлари, сиёсий партиялар ва Экологик ҳаракатнинг ўтган даврдаги фаолиятини ўзаро мулоқот шаклида, танқидий руҳда таҳлил қилиш, ислоҳотларни янада чуқурлаштириш йўлида олдимизда турган муҳим вазифаларни белгилаб олишдан иборат.\nШу нуқтаи назардан қараганда, аввало сиёсий партиялар фаолиятидаги айрим муаммо ва камчиликлар ҳақида сўз юритиш ўринли, деб ўйлайман.\nБиринчидан, бугунги кунда сиёсий партиялар ўз электоратига берган ваъдаларини, сайловолди дастурларини тўла ва самарали бажармоқда, деб айтолмаймиз. Улар ҳанузгача мамлакатимиз ижтимоий-сиёсий ҳаётида, фуқаролар онгида ўзининг мустаҳкам ўрнини эгаллай олмади.\nСиёсий партиялар ва Олий Мажлис Қонунчилик палатаси фаолиятида партия фракциялари томонидан устувор мақсад ва вазифаларни амалга оширишга қаратилган аниқ таклиф ва ташаббуслар деярли сезилмаяпти.\nМасалан, Халқ демократик партияси ўзини пенсионерлар, кам таъминланган аҳоли қатламлари манфаатларининг ҳимоячиси сифатида намойиш этади. Лекин, холисона айтадиган бўлсак, партия шу мақсад йўлида ҳақиқатан ҳам амалий иш олиб боряптими?\nПартия пенсионерларнинг ҳаёт даражасини, уларнинг ижтимоий фаоллигини кучайтириш, давлат органлари фаолияти устидан жамоатчилик назоратини амалга оширишдаги иштирокини қўллаб-қувватлаш борасида кўзга кўринадиган ташаббуслар билан чиқяптими?\nШу борада бир мисолга мурожаат қилайлик. Маълумки, пенсионерларнинг муайян бир қисмини ногиронлар ташкил этади. Лекин ҳозирги вақтда улар ўзини жамиятнинг тўлақонли аъзоси деб ҳис қилиши учун барча зарур шароитлар яратилмаган. Бу ҳақиқатни афсус билан тан олиш керак. Ногиронларни, айтайлик, протезлар, инвалидлар коляскалари билан таъминлаш, уларнинг турар-жой ва маъмурий биноларга кириб-чиқиши, метро ва автобуслардан бемалол фойдаланиши учун пандуслар ва платформалар қуриш каби масалаларда, умуман, ушбу социал тоифанинг талаб ва эҳтиёжлари, қонуний ҳуқуқ ва манфаатларини таъминлашда талайгина камчилик ва муаммолар борлиги сир эмас.\nШу борада ХДП қачон бирорта қонун ташаббускори бўлиб майдонга чиқди ва унинг ижроси устидан қандай назорат олиб борди? Ёки “Мурувват”, “Саховат” ва “Меҳрибонлик” уйлари фаолиятини яхшилаш бўйича партия томонидан амалий ҳаракатлар бўляптими?\nЯна бир муҳим масала – пенсионерларни дори-дармон билан таъминлашдаги муаммоларни ҳал этиш учун ушбу партия нима иш қилди?\nАгар Халқ демократик партияси мана шу муҳим ижтимоий масалалар билан яқиндан шуғулланганида эди, ўйлайманки, Президентнинг Халқ қабулхоналарига аҳолининг кам таъминланган қатламларидан, аввало, пенсионерлардан кўплаб шикоят ва аризалар тушмаган бўларди.\n“Миллий тикланиш” партиясини оладиган бўлсак, у миллий меросимиз ва қадриятларимизни тиклаш, уларни янада бойитиш билан бирга, туризм соҳасини ривожлантиришни ҳам ўз олдига вазифа қилиб қўйган. Аммо партия амалда бу соҳадаги қонунчиликни такомиллаштириш, мавжуд қонунларнинг ижросини назорат қилиш юзасидан етарлича фаоллик кўрсата олмаяпти.\nБиз кейинги вақтда туризм соҳасини ривожлантириш учун бир қатор муҳим қарорлар қабул қилдик. Жумладан, Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси ташкил этилди, ушбу соҳа тараққиётини жадаллаштириш учун қўшимча имконият ва имтиёзлар яратиб берилди. Лекин улар негадир ҳозирга қадар “Миллий тикланиш” партияси учун муҳокама объектига айланмади.\nВаҳоланки, юқорида тилга олинган масалалар бўйича ташаббус айнан “Миллий тикланиш” партиясидан чиқиши керак эмасмиди? Нима учун бундай таклифлар фақат Президент томонидан билдирилиши керак?\nМаълумки, “Адолат” социал-демократик партияси ижтимоий адолат, илм-фан, таълим-тарбия ва соғлиқни сақлаш соҳасида аҳоли манфаатларини ҳимоя қилиш шиори остида фаолият олиб боради.\nЛекин партия ушбу соҳаларда, хусусан, жамиятимизда қонун ва адолат устуворлигини ёки аҳолига тиббий хизмат кўрсатиш ва уни дори-дармон воситалари билан таъминлашни яхшилаш бўйича аниқ ташаббусларни нима учун ўз вақтида илгари сурмагани ачинарли ҳолдир.\nҲозирги вақтда юртимизда илм-фан, таълим-тарбия соҳалари, жумладан, Фанлар академияси фаолиятини такомиллаштириш бўйича ўзгаришлар амалга оширилмоқда.\nЛекин “Адолат” партияси вакиллари, уларнинг депутатлари, мисол учун, ёш олимлар билан бирон марта учрашиб, уларнинг дардини эшитиб, муаммоларини ечиш бўйича қандай амалий таклифлар берди? Минг афсуски, йўқ бундай таклиф.\nМана, бугунги кунда Кадрлар тайёрлаш миллий дастурини такомиллаштириш юзасидан жойларда турли-туман фикрлар, таклифлар билдириляпти. Лекин нима учун партия бу масалалар бўйича ўз фикри, ўз муносабатини баён этмаяпти?\nСоғлиқни сақлаш, жамиятимизда қонун ва адолат устуворлигини таъминлаш, оилаларда, маҳаллаларда соғлом муҳитни мустаҳкамлаш бўйича кейинги пайтда қанча муҳим тадбирлар ўтказилмоқда, бу борада мутлақо янги тизим барпо этилмоқда. Сизлар ана шу масалалар бўйича бирорта фикр билдирдингизми?\nЯқинда матбуотда Ўзбекистон судьялар ҳамжамиятининг мурожаати эълон қилинди.\nХўш, “Адолат” партиясининг бу масалага муносабати қандай – сайловчиларингиз, тарафдорларингиз сизлардан бу саволларга жавоб кутишга ҳақли.\nТадбиркорлар ва ишбилармонлар ҳаракати – Ўзбекистон Либерал-демократик партиясининг фаолиятини ҳам мамлакатимиздаги етакчи сиёсий куч сифатида фаол ва самарали деб бўлмайди.\nПрезидент сайловлари бўлиб ўтганига ҳам, мана, ҳадемай бир йил тўлади. Лекин партиямиз ҳозирги пайтда янги ғоялар, янги ташаббус ва таклифларни ўртага қўяётгани йўқ.\nМана, биз Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси фаолиятини янгича асосда ташкил этиб, унинг раҳбарларини ҳам ўзгартирдик.\nМамлакатимизда тадбиркорлик ва хусусий мулкчиликни янада қўллаб-қувватлаш, бу соҳага янги-янги имтиёз ва преференциялар яратиб бериш бўйича улкан ишлар амалга оширилмоқда. Қанча эркин иқтисодий зоналар, қишлоқларда кичик саноат ҳудудлари ташкил этиляпти. Қишлоқ хўжалиги соҳасида биз учун янги бўлган тармоқ ва йўналишларга асос солинмоқда. Бу борада биз жуда оддий, жуда содда, лекин чуқур ҳаётий асосга эга бўлган бир принципга амал қиляпмиз.\nЯъни, фақат битта қишлоқ хўжалик экинига қарам бўлиб қолмасдан, даромад, фойда нуқтаи назаридан ўзини оқламаган пахта майдонларини қисқартириб, уларнинг ўрнига нимаики даромад келтирса, нимаики экспортбоп бўлса, нимаики одамлар ҳаётини фаровон қиладиган бўлса, айни шу экинни экамиз.\nЛекин бу ишларни изчил ва самарали амалга ошириш, уларнинг пировард натижасини таъминлаш учун барча масъулият ва жавобгарликни фақат ижро органларига ташлаб қўйиш ҳам тўғри бўлмайди. Бу масалаларда тадбиркор ва ишбилармонлар, фермерлар, хусусий мулк, жумладан, интеллектуал мулк эгаларининг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қиламан, деб майдонга чиққан Ўзбекистон Либерал-демократик партиясининг ўрни ва иштироки, амалий таъсири аниқ сезилиши зарур.\nМана, яқинда мамлакатимиз ёшлари ўз қурултойида янги ташкилот – Ўзбекистон ёшлар иттифоқини ташкил этди. Шу мажлисда ёшлар ҳаётига бевосита дахлдор бўлган кўпгина масалалар қаторида ёш тадбиркорларни қийнаётган қанча муаммолар ҳам ўртага қўйилди.\nНима учун Либерал-демократик партиямиз шу масалага ўз вақтида эътибор қаратиб, бу муаммоларни ҳукумат олдига, тегишли вазирлик ва идоралар олдига қўймади, деган савол, афсуски, жавобсиз қолмоқда.\nҲолбуки, тадбиркорларни қўллаб-қувватлаш партиямизнинг асосий мақсади экани Дастур ва Низомда ёзиб қўйилган.\nҲар қандай сиёсий партия замон билан ҳамнафас бўлиб, унинг ўткир талабларига жавоб берган тақдирдагина сиёсий куч сифатида яшай олади. Биз нафақат ЎзЛиДеП, балки барча партиялар мисолида ана шундай қудратли, сафарбар этувчи кучни кўришни истаймиз.\nКўриб турибсизлар, ҳозирги вақтда деярли ҳар куни мамлакатимиз тараққиётининг турли соҳалари бўйича камида 2-3 та қарор ёки фармон чиқарилмоқда. Албатта, буларнинг барчаси яхши ҳаётдан бўлаётгани йўқ, аксинча, кундалик турмушда муаммолар кўплиги ва уларни ҳал қилиш зарурати шуни тақозо этмоқда. Лекин аслида ҳаётимиздаги мана шундай энг муҳим ва долзарб масалалар бўйича сиз, депутатлар сифатли ва пухта қонунларни ўз вақтида қабул қилишингиз керак эмасми?\nМен турли йиғилишларда, биз икки йил давомида фавқулодда сафарбарлик ҳолатида ишлашимиз керак, деган фикрни доимо айтиб келяпман.\nЛекин, афсуски, бу масала бўйича Олий Мажлис ва унинг раҳбарияти, хусусан, Қонунчилик палатаси Спикери Нурдинжон Мўйдинхонович Исмоилов, Сенат Раиси Ниғматилла Тўлқинович Йўлдошевнинг позицияси на уларнинг чиқишларида, на амалий ҳаракатларида сезиляпти.\nТаҳлиллар шуни кўрсатмоқдаки, амалдаги қонунларимизда бир-бирига зид ўринлар ҳам йўқ эмас. Лекин бугун қайси бир партиянинг ташаббуси билан уларнинг шунчаси ўзгарди, деб айта оламиз?\nОчиқ айтиш керак, сиёсий партияларда бу соҳада ҳалигача хотиржамлик, қандайдир мудраб ўтириш кайфияти ҳукм сурмоқда. Ҳеч кимга фойдаси бўлмаган мажлислар соатлаб давом этмоқда, танқидий таҳлил ўрнига майда масалалар билан ўралашиб, долзарб муаммоларнинг ечими четда қолиб кетмоқда.\nЭътибор беринг, ҳар бир партиянинг дастурида вазифалар ва йўналишлар аниқ белгиланган. Ушбу соҳалар бўйича жавоб берадиган вазирлик ва давлат қўмиталари ҳам аниқ.\nАммо нима учун партиялар ана шу вазирлик ва қўмиталар фаолияти устидан ўзларининг вакиллик органларидаги фракцияси ва партия гуруҳлари орқали парламент ҳамда депутатлик назоратини самарали амалга оширмаяпти, деган савол туғилади.\nШу муносабат билан ҳар бир сиёсий партия ўз дастуридаги вазифалардан келиб чиқиб, назорат қиладиган вазирлик ва қўмиталарни аниқлаб олиши, улар билан тизимли ва доимий ишлаши фойдадан холи бўлмас эди.\nМасалан, Халқ демократик партияси Бандлик ва меҳнат муносабатлари ҳамда Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирликлари, “Миллий тикланиш” партияси Маданият вазирлиги ва Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси, “Адолат” партияси Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Олий ва ўрта махсус ҳамда Халқ таълими вазирликлари, ЎзЛиДеП Иқтисодиёт ва Молия вазирликлари, Инвестициялар бўйича давлат қўмитаси, Экоҳаракат Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитасининг фаолияти устидан самарали парламент ва депутатлик назоратини олиб бориши, албатта, мақсадга мувофиқ бўлар эди-ку!\nАгар шу таклифлар бўлганида, Ҳукумат (А.Арипов) депутатларимизга барча шароитларни яратиб берган бўларди.\nЭнг муҳими, бу жараёнда сиёсий партиялар ва Экоҳаракат иш фаолиятини тўғри ташкил қилиши керак. Назорат тадбирларини расмиятчилик учун ўтказиш, вазирлик ва қўмиталарга муаммони шунчаки кўрсатиб ўтиш, номига муҳокама қилиш, аксарият ҳолларда қоғозда қолиб кетаётган қарорлар қабул қилиш амалиётидан бутунлай воз кечиш зарур. Муаммо аниқландими, албатта, унинг ечимини топиш керак.\nБундай иш тизими ҳам сиёсий партияларнинг, ҳам вазирлик ва қўмиталарнинг асосий вазифалари ижросини таъминлашга, албатта, ёрдам беради.\nШунинг учун ҳам партияларнинг фракциялари вазирлик ва қўмиталар устидан, партияларнинг маҳаллий кенгашлардаги гуруҳлари эса – вазирлик ва қўмиталарнинг жойлардаги бошқарма ва бўлимлари фаолияти устидан самарали парламент ва депутатлик назоратини ўрнатиши керак.\nИжро ҳокимияти идоралари фаолиятини назорат қилишда Президентнинг асосий кўмакчилари ким? Албатта, сиз, муҳтарам депутат ва сенаторлар. Сизлар менинг олдимга келиб, ижро ҳокимияти идораларининг камчилик ва нуқсонлари ҳақида асосли маълумотлар беришингиз, вазирлик ва идоралар фаолиятини такомиллаштириш бўйича масалани кўндаланг қўйишингиз, керак бўлса, вазир ва ҳокимларни лавозимдан бўшатишгача бўлган таклифларни киритишингиз лозим.\nҚонунчилик палатаси, халқ депутатлари вилоят, туман ва шаҳар кенгашлари депутатлигига сайловлардан кейин, мана, икки йилдан ортиқ вақт ўтди. Бироқ, сиёсий партиялар томонидан сайловлар жараёнида оммавий ахборот воситалари, хусусан, телевидение орқали берилган ваъдалар бажарилдими? Нима учун сиёсий партиялар фақат сайловлар пайтида фаоллашиб, кейин, таъбир жоиз бўлса, дами чиққан шардек бўшашиб қолади? Ахир, улар овоз олиш учун халққа қанча-қанча ваъдалар бергани ҳақиқат-ку!\nМаълумки, нодавлат нотижорат ташкилотлар орасида фақат сиёсий партиялар ҳокимият учун курашиш ҳуқуқига эга. Лекин, шунга қарамасдан, улар ўртасида рақобат, фикрлар, позициялар хилма-хиллиги мутлақо сезилмаяпти.\nҲолбуки, ҳар бир партиянинг дастури ва низоми бир-биридан фарқ қилади. Сизлар ўз позициянгизни қонуний асосда билдирсангиз, ҳимоя қилсангиз, қани, айтинг, бунга ким қарши бўлиши мумкин?\nДемократия қаердан бошланади – парламентдан бошланади. “Парламент – демократия мактаби”, деймиз. Шундай экан, миллий парламентимиз ҳақиқий демократия мактабига айланиши керак. Бу борада сиз, ҳурматли депутат ва сенаторлар барчага намуна бўлишингиз зарур. Чинакам баҳс-мунозара, принципиал тортишувлар аввало шу ерда – парламент минбарида бўлиши керак. Шундагина ҳар бир сиёсий партия, парламентдаги ҳар бир партия фракциясининг ҳақиқий қиёфаси ва позицияси аниқ намоён бўлади.\nЎйлайманки, ҳаммамиз бир ҳақиқатни яхши тушунамиз: сиёсий партияларнинг Қонунчилик палатасидаги фракциялари фаолиятини кучайтирмасак, қонун ижодкорлиги ва қабул қилинган қонунлар ижроси кутилган натижани бермайди.\nСизларга маълум, биз қонун ҳужжатларини жойларга етказиш ва ижросини таъминлаш бўйича қарор қабул қилган эдик. Мана, орадан 6 ойдан зиёд вақт ўтганига қарамасдан, афсуски, бу борадаги аҳвол ҳануз ижобий томонга жиддий ўзгаргани йўқ. Бу жараёнда сиёсий партияларнинг ўрни нима учун сезилмаяпти?\nШу ўринда яна бир муҳим масалага эътиборингизни қаратмоқчиман. Ҳозирги вақтда сиёсий партияларнинг бошқарув аппаратларида ишчанлик муҳити деярли кўзга ташланмаяпти.\nДавлат бюджетидан ойлик олиб ишлаётган минглаб ходимлар, масалан, ЎзЛиДеПдаги 740 дан ортиқ, “Миллий тикланиш”даги қарийб 600 та, ХДПдаги салкам 450 та, “Адолат”даги 340 га яқин ходимнинг фаолиятини самарали деб бўлмайди.\nАйниқса, сиёсий партияларнинг жойларда, туман бўлимларида ишлаётган ходимларининг фаолияти қониқарсиз аҳволда. Улар кўп ҳолларда электорат билан тизимли мулоқот ўтказиш у ёқда турсин, ўзининг асосий вазифаси нимадан иборат эканини ҳам билмайди.\nБугунги кунда амалда фаолият кўрсатаётган тўртта сиёсий партияга расман жами бўлиб 1 миллион 150 мингга яқин фуқаро аъзо. Савол туғилади: уларнинг қанчаси партиянинг ғояси, мақсад ва вазифаларини чин юракдан ҳис қилади ва шу ғояни амалга ошириш учун курашга тайёр?\nСиёсий партиялар рақам ортидан қувиб, аъзолари сонини кўпайтириш бўйича мусобақа ўйнамоқда. Натижада турли хунук ҳолатларга йўл қўйилмоқда. Масалан, ҳудудий партия кенгаши ходимларининг мукофот пули ва ойлик иш ҳақи ҳисобидан аъзолик бадалларини тўлаш орқали аъзолар сонини сунъий равишда кўпайтириш фактлари, афсуски, оз эмас. Биз бундай ҳолатларнинг сабабларини ўрганиб, уларни бартараф этиш бўйича деярли иш олиб бормаяпмиз.\nБугун замоннинг ўзи сиёсий партияларнинг иш услубини тубдан ўзгартириш, уларнинг аҳоли, электорат билан мулоқотини тизимли йўлга қўйишни талаб этмоқда. Энди “мудраб ётган” сиёсий партиялар уйғониши лозим. Улар баландпарвоз гапларни четга суриб, аниқ амалий ишлар билан одамларимиз, сайловчилар ишончини қозониши, уларнинг қалбидан жой олиши керак.\nИккинчидан, сиёсий партияларнинг дастурларини доимий такомиллаштириб бориш ишлари талаб даражасида йўлга қўйилмаган.\nСизларга маълумки, ҳозирги вақтда мамлакатимизни 2017-2021 йилларда ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегияси изчил амалга оширилмоқда. Бу жараёнда биз 500 дан ортиқ фармон ва қарорлар қабул қилдик.\nУшбу муҳим ҳужжатларда сиёсий партиялар дастурларига киритилган ва улар томонидан сайлов жараёнларида кўтарилган долзарб муаммоларнинг ечими бўйича ҳам чоралар белгиланган. Лекин уларнинг ижросини таъминлашда сиёсий партиялар қанчалик фаоллик кўрсатмоқда? Афсуски, бу саволларга ижобий жавоб бериш қийин.\nШуни қайд этиш керакки, сиёсий партияларда аксарият ҳолларда ўткир ва оғир муаммоларнинг ечими устида ишлаш ўрнига, “озгина вақт ўтса, бу масала ўзи ҳал бўлади”, “бу – Ҳукуматнинг иши”, деган қарашлар, “сен – менга тегма, мен – сенга тегмайман”, деган эскича кайфият ҳам йўқ эмас.\nБундай лоқайдлик, табиийки, шиддат билан ривожланиб бораётган бугунги замондан орқада қолишга олиб келади ва бунга мутлақо йўл қўйиб бўлмайди.\nШунинг учун ҳам сиёсий партиялар ўз дастурий мақсад ва вазифаларини, мафкуравий соҳадаги ишларини қайта кўриб чиқиб, уларга зарур ўзгартиш ва қўшимчалар киритиши, бунда жаҳон тажрибасини ўрганиш, халқаро ҳамкорликни кучайтириш фойдадан холи бўлмайди.\nУчинчидан, сиёсий партияларнинг аҳоли билан мулоқоти, тарғибот-ташвиқот ишлари, оммавий ахборот воситалари билан ҳамкорлигини ҳам етарли деб бўлмайди.\nҲеч кимга сир эмас, бу борадаги ишлар кўпинча юзаки, хўжакўрсинга бўлиб, ҳаётдан анча узилиб қолган. Аҳолини, партия электоратини ташвишга солаётган долзарб муаммоларнинг амалий ечимини топишга қаратилган ишлар, афсуски, ниҳоятда кам.\nМасалан, ЎзЛиДеПнинг Хоразм вилояти кенгашига келиб тушган 1 минг 250 дан ортиқ ариза ва шикоятларнинг атиги 84 таси бевосита вилоят кенгаши томонидан кўриб чиқилган бўлиб, қолган 1 минг 200 га яқин мурожаат эса Президентнинг Виртуал қабулхонасига юборилган.\nАна шу мурожаатларни таҳлил қиладиган бўлсак, уларнинг кўпчилик қисми тадбиркорлик субъектлари ҳуқуқларини бузиш, банк, солиқ органларининг қониқарсиз фаолияти билан боғлиқ экани аён бўлади.\nСавол туғилади: тадбиркорлар ва ишбилармонлар партияси деб танилган ЎзЛиДеП нима учун бу масалалардан ўзини четга олмоқда?\nМавжуд тўртта партия газеталарининг савияси, “Ўзбекистон овози” газетасини истисно қилганда, талабга жавоб бермайди. Партия газеталарининг умумий сони бугунги кунда 60 мингга ҳам етмаслиги ҳаётдаги долзарб муаммолар ва уларнинг ечими бўйича аниқ таклифлар бу нашрларда ўз ифодасини топмаётганидан далолат беради.\nХусусий нашрлардан мисол келтирайлик. Масалан, биз одатда “кўнгилочар нашрлар” деб биладиган “Даракчи”, “Тасвир”, “Сўғдиёна” каби газеталар нафақат енгил-елпи гапларни, шу билан бирга, муҳим ҳаётий масалаларни, айтайлик, коммунал хизмат, бозорлардаги нарх-наво, тиббиёт, транспорт масаласи, тадбиркорлик билан боғлиқ муаммоларни ҳам атрофлича ёритаётгани учун тиражи ошиб бормоқда. Нима учун партия нашрлари бу масалаларда улар билан рақобат қила олмаяпти?\nСиёсий партиялар раҳбарларининг электоратни ўйлантираётган муҳим масалалар бўйича телевидение орқали аниқ-равшан ўз позициясини билдирганини ҳам эслай олмаймиз.\nНима, партия раҳбарлари матбуотда чиқишдан қўрқадими? Ёки халқ билан мулоқот қилишнинг мазмун-моҳияти ва аҳамиятини англаб етмайдиларми?\nСайловолди дастурларида белгиланган вазифаларни амалга ошириш, электорат манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича қандай ишлар қилинаётгани ҳақида сиёсий партия фракциялари раҳбарлари ҳар чоракда оммавий ахборот воситалари, жумладан, телевидение орқали ахборот бериб боришларини таъминлайдиган аниқ тизим жорий этиш лозим. Бу борада янги ташкил этилган “Тараққиёт стратегияси” маркази ва Халқаро пресс-клуб имкониятларидан самарали фойдаланиш зарур.\nАйниқса, марказда ва жойлардаги телеканаллар парламент ва маҳаллий кенгашлардаги партия гуруҳлари ишини, хусусан, қонун лойиҳалари бўйича муҳокама жараёнларини, парламент назоратига оид тадбирларни, фракциялар ўртасида бўлаётган баҳс-мунозараларни, “жонли” тарзда, керак бўлса, тўғридан-тўғри халқимизга етказиши лозим.\nБиз телевидение орқали фақат 10-15 та депутат ва сенаторни кўрамиз, холос. Уларнинг 85 фоизи “ойнаи жаҳон”да деярли кўринмайди. Депутат ва сенаторлар халқ вакиллари бўлганидан кейин доимо халқ олдида чиқиши, одамлар уларни таниши, олиб бораётган ишларидан хабардор бўлиши керак эмасми?\nЎзбекистон Миллий телерадиокомпанияси (Х.Мирзоҳидов)га икки ой муддатда Олий Мажлис раҳбарияти билан биргаликда тегишли чора-тадбирлар режасини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш вазифаси топширилади.\nТўртинчидан, сиёсий партияларнинг ёшлар ўртасида олиб бораётган ишлари, партиялар қошида ташкил этилган “Ёшлар қанотлари”нинг фаолиятини, афсуски, қониқарли, деб бўлмайди. Ваҳоланки, бугун мамлакатимизда яшаётган 10 миллиондан ортиқ ёшлар ҳаётида қанчадан-қанча ечилмаган ижтимоий муаммолар борлигини барчангиз яқинда бўлиб ўтган ёшлар қурултойида яққол кўрдингиз.\nЎзингиз айтинг, қайси сиёсий партия ёшлар билан яқиндан, бевосита иш олиб боряпти? Уларнинг дарду ташвишларини ечишга интиляпти? Партияларнинг бу борада аниқ чора-тадбирлар режаси, керак бўлса, стратегияси борми? Бор бўлса, нега натижаси кўзга ташланмаяпти?\nҲозирги ахборот асрида бирорта сиёсий партиянинг Интернет сайтида ёшлар билан интерактив алоқа тизими йўлга қўйилмаган. Партиянинг сайтига кирган ёшлар ўзига керакли саволларга жавоб топа олмайди. Бу аҳволда партиялар ёшлар ўртасида қандай ўрин ва таъсирга эга бўлиши мумкин?\nҲолбуки, сиёсий партиялар аввало истиқболли ёш раҳбарларни тайёрлаш мактаби бўлиши лозим.\nПартиялар фуқароларимиз, айниқса, ёшларимизнинг ғоявий, мафкуравий эҳтиёжларини қондириши шарт. Агар партиялар бунга эришолмаса, бу бўшлиқни ғараз ниятли кучлар тўлдиришга ҳаракат қилиши шубҳасиз. Айрим ҳолларда тўлдиряпти ҳам – буни яширишнинг ҳожати йўқ.\nМен истардимки, Ёшлар иттифоқи қурултойида тилга олинган устувор масалаларни ҳар бир партия алоҳида ўрганиб, тегишли йўналиш бўйича ўз вазифаларини аниқ белгилаб олса, бу фақат фойда бўлади. Айниқса, чет эллардаги ёшлар билан ишлаш масаласи ҳақида гапирадиган бўлсак, афсуски, Олий Мажлис палаталари ҳам, сиёсий партиялар ҳам бу масаланинг яқинига ҳам келгани йўқ.\nҲолбуки, хорижий мамлакатларда юрган ёшлар ҳам ўзимизнинг фарзандларимиз, Ўзбекистон фуқароси эканини барчамиз, авваламбор, депутатлар унутмаслиги керак.\nЯна бир муҳим масала – сиёсий партиялар уюшмаган, яъни ишламайдиган, ўқимайдиган, тайин бир машғулотга эга бўлмаган ёшларга умуман эътибор қаратмаяпти. Бу борада партиялар туман ҳокимларининг ёшлар масалалари бўйича ўринбосарлари, янги тузилган Ўзбекистон ёшлар иттифоқи билан яқиндан ҳамкорликни йўлга қўйиши бугунги кун талабидир.\nАйниқса, талаба ва ўқувчи ёшларда сиёсий билимларни ошириш, ватанпарварлик ҳиссини кучайтиришда вакиллик органлари имкониятларини тўлиқ ишга солишимиз зарур.\nБунинг учун халқ депутатлари маҳаллий кенгашлари, Олий Мажлис Қонунчилик палатаси биносига йигит-қизларимиз эркин кириб чиқадиган муҳит ва шароит яратишимиз зарур. Токи ёшлар қонун қабул қилиш жараёнларидан бошлаб партиялар ўртасида рақобат бўладиган мажлис ва тортишувларни ўз кўзи билан кўрсин, депутатлар билан мулоқот қилсин. Демократия мактабини фақат китобдан эмас, балки мана шундай жонли муҳитдан ўргансин. Шундагина уларда сиёсий тафаккур, баҳс маданияти шаклланади. Бу борада Германия, Дания, Финляндия каби ривожланган давлатлар тажрибасидан фойдаланиш ўринлидир.\nБешинчидан, кадрлар билан ишлаш борасидаги муаммолар ҳам сиёсий партиялар фаолиятига жиддий таъсир кўрсатмоқда.\nКадрлар захирасини шакллантириш ва уларнинг малакасини ошириш, партиянинг муносиб фаолларини давлат хизматига тавсия этиш ишлари талаб даражасида ташкил этилмаган. Сиёсий партияларга кадрлар қаердан келмоқда, уларнинг билими, савияси, тажрибаси, жамоатчилик ўртасидаги обрўси қандай? Буни ким ўрганмоқда, ким бунга баҳо бермоқда? Афсуски, ҳеч ким.\nПартияларнинг эртанги тақдири нима бўлади, деган савол уларнинг раҳбариятини мутлақо безовта қилмаётганини кўпгина мисолларда кўриш, кузатиш қийин эмас.\nЎтган йили барча сиёсий партиялар ходимлари аттестациядан ўтказилди.\nМаълумотларга кўра, улардан 200 нафари билим ва тажрибаси етарли эмаслиги сабабли аттестациядан ўта олмаган ва ишдан озод этилган. Бундан ташқари, 284 нафар ходим аттестациядан шартли равишда ўтган, 28 нафари эса қуйи лавозимларга ўтказилган.\nМана шу рақамларнинг ўзи партияларда кадрлар билан ишлаш масаласининг ҳақиқий аҳволини кўрсатади.\nСиёсий партияларнинг қониқарсиз фаолияти кўп ҳолларда марказий ва маҳаллий партия ташкилотларининг айрим раҳбарлари ўртасидаги номақбул хатти-ҳаракатлар билан боғлиқ.\n“Партия етакчиси” деган номга доғ тушириш, ўз хизмат вазифасини суиистеъмол қилиш, молиявий жиноятларга қўл уриш, маиший бузуқлик, таъмагирлик, ўз шахсий манфаатини, ўз бизнесини устун қўйиш каби ҳолатлар мавжудлиги ҳақида етарли маълумотлар бор.\nҚанчалик оғир бўлмасин, шу борада баъзи бир мисолларга мурожаат қилишга тўғри келади. ЎзЛиДеПнинг Андижон вилояти кенгашининг собиқ раиси З.Жумабоев партия ташкилотига раҳбарлик қилишдан ўзини четга олиб, ишни ўз ҳолига ташлаб қўйган. Асосий ишни олиб борган унинг биринчи ўринбосари А.Мамажонов эса вилоят кенгаши девонида номаъқул, айтиш мумкинки, шармандали муҳит вужудга келишига сабаб бўлган. Ўйлайманки, гап нима ҳақида бораётганини, кўпчилигингиз яхши тушунасиз.\nХДПнинг Тошкент вилояти кенгашининг собиқ раиси С.Агзамов ташкилот балансида бўлган товар-моддий бойликларни сотиш, турли хил баҳоналар билан қўл остидаги ходимлардан пул йиғиш каби ишлар билан шуғулланиб юрган.\n“Адолат” социал-демократик партиясининг Бухоро вилояти кенгаши раиси А.Турсунов ўз фаолиятида хунук салбий ҳолатларга йўл қўйиб, ўз обрўсини йўқотган, кенгаш фаолияти ўз ҳолига ташлаб қўйилган.\nБундай мисолларни, афсуски, аксарият вилоят ва туманлардаги партиялар кенгашлари фаолиятидан ҳам келтириш мумкин.\nУшбу ҳолатларнинг кўпчилиги бўйича ҳуқуқ-тартибот идоралари томонидан жиноят ишлари очилган бўлиб, айбдорлар қонун олдида жавоб берган ва жавоб бермоқда. Лекин улар аввало ўз виждони олдида, партиядошлари олдида жавоб бериши керак эмасми?\nШу муносабат билан ана шундай ҳар қайси салбий воқеага нисбатан партиялар раҳбарияти томонидан принципиал ва қатъий баҳо берилиши зарур.\nБиз партиялар сафини билимли, ташкилотчи ва ватанпарвар ёш кадрлар билан тўлдиришимиз лозим. Сиёсий партиялар ходимлари партия ишида тобланиши, шундан сўнг давлат органлари ва ҳокимликлар тизимидаги турли лавозимларга, жумладан, депутатлик лавозимларига асосий захира бўлишлари даркор. Бу партияда ишлаш учун асосий омил ва рағбат бўлиб хизмат қилиши керак.\nШу ўринда яна бир жиддий масалага эътиборингизни қаратмоқчиман. Бизда ҳокимлар маълум бир сиёсий партия аъзоси ҳисобланади. Лекин, улар ҳоким бўлганидан кейин ўзи аъзо бўлган партия билан умуман алоқани узиб қўяди.\nБу борада бир таклифни илгари сурмоқчиман: туман ёки шаҳар ҳокими номзодини вилоят ҳокими томонидан тегишли маҳаллий кенгашларда ҳар бир партия гуруҳи билан маслаҳатлашув ўтказилганидан сўнг тегишли сессияда тасдиқлаш тартибини жорий этсак, нима дейсизлар?\nСизларга маълумки, бундай тартиб ҳозирги вақтда вилоят миқёсида мавжуд. Аммо у фақат қоғозда бор-у, амалда, афсуски, ишламаяпти.\nБиз энди ана шу қонуний механизмни маҳаллий кенгашларнинг барча босқичида самарали ишга соламиз. Агар бирорта номзод партия гуруҳлари муҳокамасидан ўтмаса, у ҳоким лавозимига тайинланмайди.\nАйтиш керакки, ҳоким лавозимига номзод сиёсий партиялар томонидан тақдим этилган кадрлар орасидан танлаб олинади, яъни ҳоким муайян сиёсий партиядан бўлади. Бунинг учун ҳар бир сиёсий партияда ҳокимликка номзодлар бўйича кадрлар захирасини шакллантириш мақсадга мувофиқ бўлар эди.\nАйни пайтда маҳаллий кенгашлардаги партия гуруҳларига тегишлича туман ёки шаҳар ҳокимлари, шунингдек, маҳаллий ижро органлари раҳбарларининг қониқарсиз фаолияти ҳақида хулосаларни вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимларига тақдим этиш ҳуқуқини ҳам бериш керак, деб ҳисоблайман. Бу борада ҳар бир сиёсий партия гуруҳи ўз хулосасини бериши лозим.\nЯна бир таклиф – бундан буён вилоят ва республика миқёсидаги ижроия ҳокимияти юқори лавозимларига тайинлашда партиялар фикрини албатта инобатга олиш тартибини жорий этсак, нима дейсизлар?\nШу муносабат билан Давлат маслаҳатчиси О.Муродовга Олий Мажлис Қонунчилик палатаси билан биргаликда бир ой муддатда “Сиёсий партиялар тўғрисида”ги қонунга ва бошқа қонунларга ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш бўйича қонун лойиҳасини тайёрлаш топширилади.\nОлтинчидан, ўтган даврда Президент ҳузуридаги Давлат бошқаруви академиясида сиёсий партиялар аппарати ходимлари учун махсус ўқув машғулотлари ташкил этилди. Уларга маърузачи сифатида юқори давлат идораларининг раҳбарлари, хусусан, Қонунчилик палатаси, Сенат ва сиёсий партиялар раҳбарлари, олий ўқув юртлари ректорлари ва бошқа таниқли мутахассислар жалб қилинди.\nБу – яхши амалиёт. Лекин бундай ўқишлар фақат Тошкентда бўлмаслиги керак. Ҳар бир вилоятдаги олий ўқув юртлари базасида жойлардаги партия ташкилотлари ходимларини ва маҳаллий кенгашлар депутатларини ўқитиш бўйича махсус курслар ташкил этиш лозим. Керак бўлса, пойтахтдаги мутахассислар жойларга бориб, дарс берсин.\nБу ишни самарали ташкил этиш, албатта парламентимиз палаталари ва сиёсий партиялар раҳбарлари билан маслаҳатлашган ҳолда, Давлат бошқаруви академияси ректори Р.Қосимовга топширилади.\nЕттинчидан, сиёсий партияларнинг маҳаллий кенгашлардаги депутатлик гуруҳларининг таъсири мутлақо сезилмаяпти.\nАйтиш мумкинки, улар, кўп ҳолларда, номига фаолият кўрсатмоқда. Хусусан, “Адолат” партиясининг Жиззах ва Сурхондарё вилоятлари ва туманлари маҳаллий кенгашларидаги партия гуруҳлари томонидан кенгаш сессиялари муҳокамасига 2016 йил давомида биронта ҳам масала киритилмаганини қандай изоҳлаш мумкин?\nХудди шундай ҳолатни ЎзЛиДеП партиясининг Хоразм вилояти, “Миллий тикланиш” демократик партиясининг Сурхондарё вилояти халқ депутатлари кенгашларидаги партия гуруҳлари мисолида ҳам, бошқа партиялар фаолиятида ҳам учратиш мумкин.\nСайловдан кейин аксарият депутатлар ўзларини номзод этиб кўрсатган партия билан алоқани узиб, ўз сайловчилари билан камдан-кам мулоқот қилади. Айниқса, туман кенгашлари депутатлари электорат олдида сайловолди дастурлари ижроси бўйича умуман ҳисобот бермайди.\nШунинг учун ҳам фаол ишламаётган ва ўз вазифасини талаб даражасида бажармаётган, партия билан алоқани узиб қўйган маҳаллий кенгаш депутатларини тегишли сиёсий партия таклифи асосида депутатликдан чақириб олиш бўйича қонунчиликка ўзгартиш киритиш вақти келди, деб ўйлайман.\nБарчангиз хабардорсиз, яқинда мамлакатимиз вилоятларини ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш бўйича қатор дастурлар қабул қилинди. Лекин бу дастурларни тайёрлашда жойлардаги партия гуруҳлари қай даражада иштирок этмоқда? Афсуски, ушбу саволга ижобий жавоб бериш қийин. Ваҳоланки, партиялар айнан шундай дастурлар орқали ўз сайловчиларини безовта қилаётган муаммоларга ечим топиши, шунинг ҳисобидан электорати сафини кенгайтириши мумкин.\nШундан келиб чиққан ҳолда, бундан буён ҳудудлар бўйича қабул қилинадиган, ижтимоий-иқтисодий ривожланишга оид ҳар қандай дастур лойиҳаси юзасидан партия гуруҳлари томонидан билдириладиган фикр ва таклифлар ҳисобга олиниши шарт эканини қонунчиликда аниқ белгилаб қўйишимиз зарур, деб ҳисоблайман.\nЎзингиз ўйланг, агар биз бир дастур ишлаб чиқадиган бўлсак, бу жойдаги муаммоларни шу ердан сайланган депутатдан бошқа ким яна чуқурроқ, ким яна яхшироқ билиши мумкин? Агар депутатлар ҳар қайси ҳудудни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш бўйича қабул қилинган дастурда белгиланган вазифалар ижросини назоратга олса, амалий натижага эришамиз.\nАйни пайтда шундай тизим яратиш керакки, унга кўра яхши ишлаётган, фаол, жонкуяр туман кенгаши депутатлари кейинчалик вилоят депутати, вилоят депутатлари эса Олий Мажлис аъзоси бўлишига эришиш зарур. Сиёсий партиялар биринчи навбатда ана шундай депутатларни кадрлар захирасига киритиши мақсадга мувофиқдир.\nДепутатларнинг иш услубини такомиллаштириш, аҳолининг ҳуқуқий маданиятини ошириш мақсадида сиёсий партиялар орқали жойларда “Марказ – вилоят – туман” тартибида ишлайдиган янги тизимни жорий этиш айни муддао бўлар эди. Бу тизим орқали юқоридан пастга тушиб, ҳам депутатларни, ҳам турли аҳоли қатламларини Олий Мажлис палаталари, сиёсий партиялар фаолияти, қонун ижодкорлиги, қабул қилинаётган янги қонун ҳужжатлари ҳақида хабардор қилиб бориш йўлга қўйилади. Шу тариқа Олий Мажлис иш услубини вилоят кенгашларига, вилоят кенгашлари иш услубини эса туман ва шаҳар кенгашларига ўргатиш имконияти пайдо бўлади.\nҲаётга, одамлар ичига кирмасдан, улар билан мулоқот қилмасдан, фақат юқоридан туриб топшириқ беришдек номақбул тажриба энди иш бермайди. Ундан бутунлай воз кечиш вақти келди.\nШу ўринда бир фикрни алоҳида таъкидлашни истардим. Биз, мана, Тошкент шаҳри туманларида ҳалқ депутатлари кенгашларини ташкил этиш ишларини бошладик. Бу кенгашларга депутатликка номзодлар кўрсатишдан бошлаб, депутатликка сайланиш жараёнига қадар – сайловнинг барча босқичида сиёсий партиялар фаол иштирок этишлари керак, албатта.\nҲозирги вақтда вилоят ва туман депутатларининг аксарияти маҳаллий ижро ҳокимияти вакиллари, айниқса, турли давлат тузилмалари раҳбарлари ҳисобланади.\nТабиий савол туғилади: депутатнинг ўзи ижро ҳокимияти вакили бўла туриб, маҳаллий ижро органлари фаолияти устидан қандай қилиб самарали депутатлик назоратини амалга ошириши мумкин?\nШу боисдан Тошкент шаҳри туманларида ва келгусида вилоятларда бўладиган сайловларда сиёсий партиялар депутатликка номзодлар танлашда уларнинг маҳаллий ижро ҳокимияти органлари ходимлари бўлмаслигига алоҳида эътибор қаратиши лозим. Марказий сайлов комиссияси ушбу масала юзасидан қарор қабул қилса, бу республика миқёсида ягона ва тўғри амалиётни шакллантиришга хизмат қилади.\nОлий Мажлис палаталари раҳбарлари Нурдинжон Мўйдинхонович Исмоилов ва Ниғматилла Тўлқинович Йўлдошев Тошкент шаҳри бу борада бошқа вилоятларга намуна бўлиши учун ҳаракат қилсалар, ҳар бир туманга бориб, одамлар орасида юриб, сайлов жараёнларининг холислик, адолат ва ошкоралик руҳида ўтиши учун жонбозлик кўрсатсалар, нур устига нур бўларди.\nСаккизинчидан, сиёсий партиялар ҳудудий кенгашларининг моддий-техник таъминоти кўп ҳолларда талаб даражасида эмас. Масалан, сиёсий партияларнинг 18 та туман кенгаши ўз биносига эга эмас. 62 та кенгашнинг биноси қониқарсиз ҳолатда. Бу борадаги энг оғир аҳвол ижара биноларида фаолият олиб бораётган “Адолат” ва “Миллий тикланиш” партияларида кузатилмоқда.\nШу муносабат билан Вазирлар Маҳкамасига (А.Арипов) маҳаллий ҳокимликлар, сиёсий партиялар билан биргаликда бир ой муддатда партияларнинг вилоят, туман (шаҳар) кенгашларининг бинолар билан таъминланиш ҳолатини, уларнинг иш шароитини танқидий ўрганиб чиқиб, бу борадаги аҳволни тубдан яхшилаш бўйича таклиф киритиш вазифаси топширилади.\nМиллий парламентимиз фаолиятида, мамлакатимиз ижтимоий-сиёсий ҳаётида Ўзбекистон Экологик ҳаракати муҳим ўрин тутишини ҳаммамиз яхши биламиз.\nУшбу Ҳаракат томонидан юртимизда атроф-муҳитни муҳофаза қилиш бўйича қонунчилик базасини мустаҳкамлаш, шу соҳада қабул қилинаётган қонун ва қарорлар ижроси юзасидан парламент назоратини жорий этиш борасида муайян ишлар амалга оширилганини қайд этиш жоиз.\nАйни вақтда бутун дунёда экологик муаммолар тобора кескинлашиб бораётган ҳозирги кунда бу соҳадаги ишларни, афсуски, етарли ва қониқарли, деб айтолмаймиз.\nБу борада Ўзбекистон Экологик ҳаракати қуйидаги масалаларга алоҳида эътибор қаратиши зарур.\nМаълумки, аҳолини, айниқса, қишлоқ жойларда тоза ичимлик суви билан таъминлаш масаласи ҳамон долзарб бўлиб қолмоқда.\nШунингдек, маиший чиқиндиларни тўплаш, қайта ишлаш ва утилизация қилиш масаласи ҳам олдимизда турган энг оғир муаммодир.\nШу билан бирга, собиқ тузум даврида узоқни ўйламасдан қурилган, бугунги кунда айрим вазирлик ва идоралар, тадбиркорлик субъектлари томонидан ишлатиб келинаётган саноат иншоотлари ҳам замонавий экологик талабларга жавоб бермайди.\nЭнг муҳим масала – аҳолининг экологик маданиятини ошириш ҳақида жиддий бош қотиришимиз зарур. Албатта, бундай муаммоларни фақат маъмурий йўл билан ҳал этиб бўлмайди, бунга ёш авлод қалбида она табиатга меҳр-муҳаббат, унга дахлдорлик ҳиссини тарбиялаш орқали эришиш мумкин.\nЮқорида зикр этилган долзарб муаммоларни самарали ҳал этиш учун Ўзбекистон Экологик ҳаракати ташаббускор бўлиб, тегишли вазирлик ва идоралар, аввало, яқинда ташкил этилган Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси билан биргаликда тегишли чора-тадбирлар ишлаб чиқиши ва амалга ошириши зарур. Афсуски, ҳозирги вақтда Экологик ҳаракат фаолиятида бу борада аниқ таклиф ва амалий ташаббуслар сезилмаяпти.\nБарча йирик саноат корхоналарида Экологик ҳаракатнинг вакиллари бўлиши керак. Вазирлар Маҳкамаси шу масала юзасидан икки ҳафта муддатда таклиф киритсин.\nУмид қиламизки, Экологик ҳаракат атроф-муҳит тозалиги ва мусаффолигини сақлашга, аҳоли ўртасида касалликларни камайтиришга ўз ҳиссасини қўшади.\nСиёсий партиялар ҳаётидаги мавжуд муаммолар маълум даражада парламент фаолиятига ҳам салбий таъсир этиши табиийдир.\nАвваламбор, қонун лойиҳаларини парламентда муҳокама этиш ва қабул қилишда фракцияларнинг ўрни, уларнинг партиявий ёндашуви ва қатъий позицияси етарли даражада сезилмаяпти.\nБир неча йил олдин фракциялар муҳокамасидан ўтмасдан, уларнинг хулосасини олмасдан бирорта ҳам қонун, Давлат бюджети лойиҳаси қабул қилинмаслигини қонуний асосда аниқ белгилаб қўйган эдик.\nТан олиш керак, ўтган давр мобайнида парламентда ана шу қоидани ҳаётга татбиқ этиш бўйича кўп ишлар қилинди. Бироқ фракцияларда қонун лойиҳалари ва бошқа муҳим масалалар муҳокамасини, улардаги конструктив баҳс ва мунозараларни янада кучайтиришни бугун ҳаётнинг ўзи тақозо этмоқда.\nҚабул қилинаётган ҳар бир қонун лойиҳаси сайловчилар, партия электорати, турли табақа ва гуруҳларнинг манфаатлари нуқтаи назаридан атрофлича муҳокама қилиниши, фракциялар ушбу масалаларда принципиал позициясини намоён этиши шарт. Чунки баҳс, тортишув бўлган тақдирдагина қонунлар мукаммал ҳаётий кучга эга бўлади.\nЯна бир масала. Сиёсий партиялар ташкилотлари, айниқса, уларнинг жойлардаги бўлимлари фракцияларда кўриб чиқилаётган масалалар, қонун лойиҳаларидан етарлича хабардор бўлмаяпти. Шу маънода, сиёсий партияларнинг ўз фракциялари билан узвий алоқасини кучайтириш лозим.\nЎз навбатида, сиёсий партиялар парламентдаги ўз фракцияларини доимий равишда жойлардаги вазият, электоратнинг кайфияти ҳақида хабардор этиши, мавжуд муаммолар ва уларнинг ечими юзасидан таклифлар киритиб бориши керак.\nШу борада йилда бир марта сиёсий партиялар раҳбарларининг Президент билан учрашувини ўтказиш амалиётини йўлга қўйсак, мақсадга мувофиқ бўлар эди.\nАна шундай учрашувларда мамлакатимизнинг ижтимоий-иқтисодий тараққиёти бўйича сизлардан амалий таклифлар кутиб қоламан.\nЯна бир муҳим йўналиш – қонунларни қабул қилишда жамоатчилигимиз, сайловчиларнинг кенг иштироки сезилмаяпти. Қонунлар қабул қилиниши билан халқимизнинг оғири енгил бўлдими, унинг ҳаётидаги муаммолар ҳал бўлдими, деган саволлар билан, афсуски, ҳеч ким қизиқмаяпти.\nШунинг учун ҳам, қонунларни қабул қилиш жараёнида янги тизим – аҳоли билан муҳокама қилиш тизимини жорий этиш лозим, деб ҳисоблайман.\nЯъни, катта аҳамиятга эга, муҳим қонун лойиҳаларини биринчи ўқишда қабул қилгандан кейин уларни жойларда фуқаролар билан кенг муҳокама қилиш, уларнинг таклиф ва мулоҳазаларини эътиборга олиб, лойиҳаларни такомиллаштирган ҳолда иккинчи ўқишга киритиш тартибини йўлга қўйиш мақсадга мувофиқ бўлади.\nЯширишнинг ҳожати йўқ, биз кўпинча вилоят марказларига бориб, ўша ернинг ўзидан қайтамиз. Жойларда бўладиган муҳокамаларда иштирок этмаймиз, одамларнинг муносабатини уларнинг ичида туриб, улар билан бирга юриб ўрганмаймиз. Натижа нима бўлади? Қабул қилинган қонунларимиз тўлақонли бўлмайди, кутилган самарани бермайди.\nБугунги кунда сиёсий партиялар фракциялари ва депутатларнинг қонун ташаббускорлиги бўйича фаолияти ҳам талаб даражасида эмас. Мисол учун, 2015-2017 йилларда парламентимиз томонидан 55 та қонун қабул қилинган бўлса, фракциялар томонидан билдирилган ташаббуслар асосида қабул қилинган биронта ҳам қонун йўқ. Биронта ҳам! Шунинг ўзи сиёсий партияларнинг бугунги фаолиятига берилган баҳо эмасми?\nЁки 2017 йилда киритилган 46 та қонун лойиҳасидан фақат 9 таси депутатлар ташаббуси билан киритилган, холос.\nБу соҳадаги ишларни яхшилаш учун қонунчилик ташаббуси билан чиққан ва шу ташаббуси қабул қилинган депутатларни рағбатлантириш тизимини жорий қилиш ўринли, деб ўйлайман.\nЎрганишлар шуни кўрсатмоқдаки, Олий Мажлис таркибида муҳим бир тузилма, яъни илмий-амалий тадқиқот ва ахборот-таҳлилий фаолият олиб борадиган, қонун лойиҳаларини ишлаб чиқадиган марказнинг йўқлиги бу борадаги ишларни юқори савияда ташкил этиш имкониятини бермаяпти.\nИлғор хорижий тажрибалардан келиб чиққан ҳолда, Олий Мажлис ҳузурида Қонунчилик муаммоларини ўрганиш институтини ташкил этишни таклиф қиламан. Бу институт парламент аъзоларининг буюртмасига асосан ҳуқуқни қўллаш амалиёти ва хорижий тажриба бўйича таҳлилий маълумотлар ва қонун лойиҳаларини тайёрлаш ишлари билан шуғулланиши лозим.\nБу нима учун керак? Бу институт депутат ва сенаторларнинг энг яқин ёрдамчиси вазифасини бажариши керак. Айни вақтда, Давлат бошқаруви академияси билан биргаликда депутатлар малакасини ошириш бўйича ўқув курсларини ташкил этиш ҳам фойдадан холи бўлмайди.\nУчинчидан, Олий Мажлиснинг давлат бошқаруви органлари фаолияти устидан парламент назоратини амалга ошириш, қабул қилинаётган қонунлар, муҳим ижтимоий-сиёсий, иқтисодий аҳамиятга эга давлат дастурларининг ижросини сўзсиз таъминлашга қаратилган ишларини ҳам етарли, деб бўлмайди.\nПарламент эшитувлари, ҳукумат аъзолари, давлат ва хўжалик бошқаруви органлари раҳбарларининг ҳисоботларини тизимли равишда эшитиб бориш, депутатларнинг сўровларига атрофлича жавоб қайтаришни таъминлаш борасида муаммолар мавжуд.\nОдатда парламент вазирларнинг ҳисоботини эшитади. Лекин пастдаги бўғинда бу йўналишда ким ҳисобот беради? Фақат марказ ёки вилоятда эмас, ҳудудларда ҳам ўзгариш бўлиши зарур. Хусусан, 2017 йилнинг ўтган даври мобайнида Қонунчилик палатаси депутатлари томонидан вазирлик ва идораларга юборилган жами 284 та депутатлик сўровидан 100 тасига қонунда белгиланган муддат бузилган ҳолда жавоб берилган, 24 тасига эса умуман жавоб берилмаганини қандай изоҳлаш мумкин?\nНима учун Қонунчилик палатаси қўмиталари, партия фракциялари бундай ҳолатларга нисбатан тегишли вазирлик ва идоралар раҳбарлари иштирокида ўз муносабатини билдирмаяпти?\nДепутатга беписандлик – халққа беписандлик деб баҳоланиши шарт. Халқни ҳурмат қилмаган, депутатлик ваколатини амалга оширишга тўсқинлик қилган ҳар қандай мансабдор шахс қонун олдида жавоб беради.\nШу сабабдан ҳам депутатлик сўровини кўриб чиқмагани ёки унга жавоб бермагани, кўриш муддатини бузгани учун жавобгарликни кучайтириш лозим.\nШу муносабат билан Давлат маслаҳатчиси О.Муродовга Олий Мажлис палаталари билан биргаликда бир ой муддатда Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексга тегишли ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш бўйича таклифлар тайёрлаш вазифаси топширилади.\nРеспублика, вилоят ва туман кенгашлари депутатларининг сўрови – бу халқ сўрови, деб баҳолаган ҳолда, бу борадаги жавобгарликни назарда тутадиган тегишли моддани қонунга киритиш керак.\nОлий Мажлис палаталари, парламент сўрови бўйича олинган жавобларни Интернетдаги расмий веб-сайтларда кенг жамоатчилик учун эълон қилишни ташкил этиши лозим.\nБугун ҳаётнинг ўзи парламент назорати объектлари доирасини кенгайтиришни ҳам талаб этмоқда. Амалдаги қонунга кўра, парламент фақат давлат органлари фаолияти устидан назорат олиб бориши мумкин. Бироқ хўжалик бошқаруви органлари, хусусан, “Ўзбекнефтгаз”, “Ўзбекэнерго” ва бошқа компания ва бирлашмалар бундан четда қолмоқда.\nШу мақсадда “Парламент назорати тўғрисида”ги қонунга тегишли ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш лозим, деб ҳисоблайман.\nШу билан бирга, Франция, Буюк Британия, Германия каби ривожланган давлатлар тажрибаси асосида Қонунчилик палатасида “Ҳукумат соати” институтини жорий этиш айни муддао бўлар эди. Шу тариқа йил бошида тасдиқланадиган режага мувофиқ ҳар ойда ҳукумат аъзоларининг ҳисоботи эшитилади ва шу бўйича тегишли қарорлар қабул қилинади. Олий Мажлис Сенатида эса барча даражадаги ҳокимларнинг ҳудудларни ривожлантириш борасидаги фаолияти ҳақида ҳисоботларни эшитиш амалиётини йўлга қўйишни таклиф этаман.\nШундай механизм жорий этиш керакки, парламент эшитувларининг натижаси фақат марказда эмас, балки жойларда, энг чекка ҳудудларда ҳам сезилсин.\nТўртинчидан, парламентимиз жойларда олиб борилаётган ишларнинг ҳақиқий аҳволини ўрганишда бир қолипга тушиб қолди. Кўпинча республика ва вилоят даражасидаги масалалар ўрганилмоқда, деб ахборот берилади, бироқ қарийб 6 ойдан буён 2 мингдан ортиқ муаммо ҳал этилмасдан қолмоқда.\nОлий Мажлис палаталари Вазирлар Маҳкамаси, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари билан биргаликда депутатларнинг ўрганишлари жараёнида жойларда аниқланган, вилоятлар ва республика миқёсида ҳал этилиши керак бўлган муаммоларни ечиш бўйича зарур чораларни кўришлари лозим.\nЛекин шу борада бир нохуш ҳолатни афсусланиб айтишга тўғри келади.\nҲурматли депутат ва сенаторларимизнинг жойларга чиқиб, аҳоли билан ўтказган мулоқотлари таҳлил қилинганида, кўп ҳолларда расмиятчилик ва кўзбўямачиликка, сохта ҳисоботлар беришга, учрашувларга ўз ўрнига бошқа одамларни юбориш, ўрганилаётган масаланинг туб илдизига етиб бормаслик каби камчиликларга йўл қўйилаётгани аниқланган.\nОлий Мажлис палаталарининг Одоб комиссиялари бундай ҳолатларнинг ҳар бири юзасидан ҳар томонлама чуқур ўрганишлар ўтказиб, тегишли хулосалар бериши шарт.\nДепутатларнинг жойларда бўладиган учрашувлари ҳақида оммавий ахборот воситалари орқали олдиндан, масалан, бир ҳафта аввал эълон бериш тартибини жорий қилиш, маҳаллий матбуот вакилларининг бундай тадбирларни танқидий нуқтаи назардан ёритиш бўйича фаолиятини кучайтириш керак.\nШунингдек, депутатларнинг ҳудудларга навбатдаги сафарини ташкил этишдан олдин уларнинг ўтган галги сафари давомида аҳоли мурожаатларини ҳал этиш бўйича қилган амалий ишларини таҳлил қилиб, холисона баҳо бериш лозим.\nБешинчидан, парламент фаолиятига оид камчиликларга айрим депутат ва сенаторлар ўз вазифасини тўғри англаб етмагани ҳам сабаб бўлмоқда. Буни очиқ тан олишимиз керак.\nШундай парламент вакиллари ҳам борки, ўтган қарийб икки ярим йил мобайнида муҳокама этилаётган қонун лойиҳалари ва масалалар бўйича бирон марта ҳам маъруза қилмаган, уларга муносабат билдирмаган ёки маъруза юзасидан чиқишлар қилмаган, улар фақатгина кўр-кўрона овоз бериш билан шуғулланади. Афсуски, бу – аччиқ ҳақиқат.\nДепутат ва сенаторлар ўз фаолияти ҳақида сайловчиларни хабардор этиб бориш учун Интернетда, ижтимоий тармоқларда ўз саҳифаларини очиб, зарур маълумотларни уларга киритиб боришлари лозим. Дунёдаги кўпгина мамлакатлар аллақачон шу тизимга ўтган.\nБу борадаги ишларни ташкил этиш вазифаси Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги раҳбари Ш.Шерматовга топширилади.\nАйни пайтда Олий Мажлис палаталари депутатлар ва сенаторларни маънавий ва моддий рағбатлантиришга доир низомни ишлаб чиқиб, амалиётга татбиқ этиш лозим. Бунда ҳар бир депутат фаолиятини баҳолаш ва рағбатлантиришнинг аниқ мезони ва механизмларини белгилаш, шунга кўра намуна кўрсатган депутатларга “адолатли депутат”, “халқпарвар депутат”, “меҳнаткаш депутат” деган номлар беришни назарда тутиш мақсадга мувофиқдир.\nЎйлайманки, бундай номларга сазовор бўлган депутатлар кейинги сайловларда аввало сиёсий партиялар томонидан номзод сифатида илгари сурилади, энг муҳими, улар халқимиз томонидан қўллаб-қувватланади.\nСидқидилдан ва самарали ишлаган, ваколати тугаган депутатларга “фахрий депутат” мақомини бериб, уларнинг ойлигига устама ҳақ тўлаш тизимини жорий қилиш керак. Жумладан, Қонунчилик палатаси депутати ёки Сенат аъзоси бўлган фахрий депутатларимизга ҳар йили энг кам ойлик иш ҳақининг 8 баробари, маҳаллий кенгашларнинг фахрий депутатларига – 3 баробардан 5 баробаргача бўлган миқдорда мукофот беришни таклиф этаман.\nҚолаверса, фахрий депутатларга Олий Мажлис палаталарининг мажлисларида иштирок этиш ҳуқуқини берсак, нима дейсизлар?\nСизларга яхши маълум, амалдаги қонунчиликда депутат ва сенаторлар фаолият олиб бораётган даврда уларнинг олдинги иш ўрни сақлаб қолиниши кўзда тутилган. Лекин амалда бу норма самарали ишламаётганини очиқ тан олиш керак.\nШунинг учун ана шу қонун нормаси ижросини қатъий таъминлашимиз, керак бўлса, депутатлар ўз фаолиятини якунлаганидан кейин уларни аввалги лавозимига нисбатан бир поғона юқори бўлган вазифага тайинлаш лозим. Бу тартиб барча бўғиндаги депутатларга тааллуқли бўлиши адолатдан бўлар эди.\nФурсатдан фойдаланиб, яна бир масалага эътиборингизни қаратмоқчиман. Олий Мажлис Сенати ҳар йилнинг якуни бўйича аниқ мезонлар асосида мамлакатимиз бўйича халқ депутатлари туман ва шаҳар кенгашлари орасидан 14 та, Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳри вакиллик органлари ўртасидан эса 1 та намунали кенгашни аниқлаб, бошқаларга ўрнак қилиб кўрсатиш ва рағбатлантириш тизимини йўлга қўйиши нур устига нур бўларди.\nБу мамлакатимизда юксак малакали депутатлар корпусини шакллантиришда янги бир амалий қадам бўлади.\nШунингдек, намунали кенгашлар фаолиятини кенг ёритиш мақсадида улар ҳақида ҳужжатли фильмлар, оммавий ахборот воситаларида турли материаллар, хусусан, “Намунали депутат” рубрикаси остида кўрсатувлар тайёрлаш ҳақида ҳам ўйлаб кўришимиз лозим. Умуман олганда, Олий Мажлис, вилоят ва туманларда фаолият кўрсатаётган намунали депутатларнинг иш услуби ҳақида рисолалар, ёш депутатлар учун эса тегишли қўлланмалар чиқариш керак.\nОлий Мажлис палаталари ва маҳаллий халқ депутатлари кенгашларида муносиб фаолият кўрсатган, бошқаларга ўрнак бўлган, ватанпарвар ва фидойи депутатлар ҳақида “Эҳтиром китоблари”ни ташкил этиш ва бу китобларни кейинчалик Олий Мажлис музейида сақлаш ўринли бўлар эди.\nСобиқ ва амалдаги депутатлар, сенаторлар ўртасида ўзаро тажриба алмашиш, дўстона мулоқот ўрнатиш, кўп йиллар меҳнат қилган халқ вакилларига ҳурмат-иззат кўрсатиш мақсадида “Депутатлар клубини” ҳам ташкил қилишни таклиф этаман.\nБу таклифларни амалга ошириш учун Олий Мажлис палаталари раҳбарларига, Бош вазир ўринбосари (Ж.Қўчқоров ), Молия вазирлиги (Б.Ходжаев), Ўзбекистон Матбуот ва ахборот агентлиги (К.Мансуров), Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси (Х.Мирзоҳидов), “Ўзбеккино” Миллий агентлиги (О.Мусаев) билан биргаликда икки ой муддатда тегишли қарор қабул қилиш тавсия этилади.\nОлтинчидан, Олий Мажлис палаталарининг мамлакатимиз ижтимоий-иқтисодий ҳаётига дахлдор энг долзарб масалаларни ҳал этиш борасидаги ташаббускорлигини ошириш муҳим аҳамиятга эга.\nБиз парламентимизга катта ишонч билдириб, Қонунчилик палатасига (Нурдинжон Мўйдинхонович Исмоилов) – соғлиқни сақлаш соҳасида, Сенатга эса (Ниғматилла Тўлқинович Йўлдошев) – ички ишлар органлари тизимида ислоҳотларни амалга оширишда мавжуд вазиятни яхшилашга бош-қош бўлишни таклиф қилган эдик.\nБу катта масъулият ва айни пайтда катта шарафдир.\nЎтган вақт мобайнида бу борада муайян ишлар амалга оширилди, бироқ ҳали уларни етарли, деб бўлмайди.\nМен қайси ҳудудга бормайин, албатта, ана шу икки соҳага алоҳида эътибор қаратаман.\nЛекин соғлиқни сақлаш муассасаларида дори-дармонлар ва тиббий-техник воситаларнинг етишмаслиги, улар малакали кадрлар билан таъминланмагани, биноларнинг талабга жавоб бермаслиги, ички ишлар органларида профилактик тадбирлар номига ўтказилаётгани, айрим ҳудудларда ҳуқуқбузарликлар сони ошиб бораётгани каби бир қатор муаммо ва камчиликлар давом этмоқда.\nБиз уларни бартараф этиш учун ҳали кўп иш қилишимиз, туну кун тиним билмасдан ишлашимиз, ана шу соҳаларда қатъий парламент назоратини ўрнатишимиз зарур.\nҚонунчилик палатаси Спикери Нурдинжон Мўйдинхонович Исмоилов тиббиёт соҳаси мутасаддилари ахборотини кўпроқ Қонунчилик палатасида эшитмоқда.\nЛекин бундай иш услубини жойларга чиқиб, турли мутахассислар билан бирга юриб, қишлоқ врачлик пунктлари бўладими, болалар ёки аёллар шифохоналари бўладими, энг камида ўн кун юриб, улардаги ҳақиқий аҳволни аниқлаб, муаммоларни ҳам қонуний, ҳам амалий нуқтаи назардан ҳал қилиш юзасидан таклифлар билдириш билан алмаштириш, қисқача айтганда, парламент назорати бўйича таъсирчан ва самарали тизим яратиш ҳар томонлама мақсадга мувофиқ бўларди. Энг асосийси – бундан натижа бўлиши керак, ва буни одамлар сезиши керак.\nСенат Раиси Ниғматилла Тўлқинович Йўлдошевнинг ички ишлар соҳасидаги ислоҳотлар бўйича фаолияти ҳақида ҳам шундай фикрларни билдириш мумкин.\nМасалан, Тошкент вилоятининг Қибрай туманини ҳуқуқбузарликлар профилактикаси ва жиноятчиликнинг олдини олиш соҳасида намунали туманга айлантириш бўйича бир неча ой олдин аниқ топшириқлар берилган эди. Лекин, афсуски, бу борада ҳалигача амалий натижа кўзга кўринмаяпти.\nЯқинда Наманган шаҳридаги Орзу маҳалласи таянч пунктида бўлиб, бу ерда қисқа муддатда катта ишлар амалга оширилганига гувоҳ бўлдик. Ваҳоланки, шундай ишларни Қибрай туманида ҳам қилиш мумкин эди.\nСенатимизнинг ҳурматли Раиси ҳамда ҳурматли Спикеримиз соғлиқни сақлаш ва ички ишлар тизимини энг намунали соҳаларга айлантириш бўйича янада фаоллик билан иш олиб борадилар, деб ишонаман.\nНега деганда, тинчлик ва соғлиқ – ҳар бир инсон учун бебаҳо неъмат. Агар шу икки соҳада олдимизга қўйган мақсадларимизга эришсак, бу энг катта ютуғимиз бўлади ва халқимиз биздан албатта рози бўлади.\nЯна бир масалага алоҳида эътибор қаратмоқчиман. Олий Мажлис палаталарининг муайян вазифаларни бажариш учун комиссиялар тузиш ваколати бор. Лекин, ҳурматли депутатлар, айтинг-чи, Қонунчилик палатаси бу ваколатдан охирги марта қачон фойдаланди? Нима, жамиятимиз ҳаётида муҳим бўлган вазифалар йўқми?\nҲаммага маълум, ёшлар билан ишлаш, оила ва аёллар масаласи ҳар доим биз учун муҳим вазифа ҳисобланган ва бундан кейин ҳам шундай бўлиб қолади.\nОлий Мажлис палаталарининг қарийб 40 нафар аёл сенатор ва депутатлари буни жуда яхши тушунишади.\nХотин-қизлар ўртасида олиб борилаётган ишлар самарадорлигини ошириш, жумладан, энг оғир масала бўлган ўз жонига қасд қилиш, жиноятчилик ва оилавий ажримларнинг олдини олишда Олий Мажлис палаталарининг роли сезилмаяпти. Бу борада на самарали ишлайдиган қонунлар қабул қилинмоқда, на жойларда амалий фаолият олиб борилмоқда. Ҳолбуки, халқимиз, сайловчиларимиз биздан бу борада амалий ҳаракатларни кутмоқда.\nШу боис Давлат маслаҳатчиси О.Муродовга Олий Мажлис Қонунчилик палатаси билан биргаликда бир ой муддатда қуйи палатада Ёшлар масалалари ҳамда Оила ва аёллар масалалари бўйича комиссияларни тузишни ўрганиб чиқиш топширилади.\nЕттинчидан, парламент палаталари фаолиятида бугун муҳокама қилинаётган муаммолардан ташқари яна бир қанча муаммолар мавжуд. Лекин, афсуски, уларни бартараф этиш чоралари кўрилмаяпти. Айрим раҳбарлар томонидан, “бу масалаларни кўтарманглар, тинчгина юрайлик” қабилида иш юритишга қаратилган номақбул кайфиятдан мутлақо воз кечишимиз керак.\nПарламент раҳбарлари ва уларнинг ўринбосарлари ўртасидаги вазифалар бугунги кун талабларидан келиб чиқиб тақсимланмаган. Бир сўз билан айтганда, ўринбосарлар майда-чуйда масалалар билан ўралашиб қолиб, давлат ва жамият учун муҳим масалалар Олий Мажлис раҳбарияти эътиборидан четда қолиб кетмоқда.\nМасалан, Қонунчилик палатасида мамлакатимизда амалга оширилаётган ислоҳотларни халқаро миқёсдан тарғиб қилиш билан қайси раҳбар ёки ўринбосар тизимли равишда шуғулланаяпти? Бу саволга жавоб йўқ.\nШунинг учун парламентимиз палаталари раҳбарлари ва уларнинг ўринбосарлари зиммасига юклатилган вазифаларни танқидий қайта кўриб чиқиш вақти келди, деб ҳисоблайман.\nҲар қайси фракция раҳбари – Спикер ўринбосари маълум бир вилоятда аниқ бир соҳа учун масъул бўлиб, шу йўналишни намунали даражага кўтариб берса, айни муддао бўлар эди.\nБиз Олий Мажлис олдида турган вазифаларни самарали ҳал этиш ҳақида сўз юритар эканмиз, албатта, депутатлар, сенаторлар фаолиятини моддий таъминлаш масаласини ёдимиздан чиқармаслигимиз лозим. Бу – ҳаёт ҳақиқати.\nБу масала йиллар давомида кўриб чиқилмаган. Бу даврда давлат органлари бошқа ходимларининг моддий таъминоти бир неча марта кўриб чиқилиб, бугунги ҳаёт, замон талабларига мослаштирилди.\nНима учун Олий Мажлис палаталари раҳбарлари хорижий амалиётни, республикамиздаги ҳуқуқни қўллаш амалиётини чуқур таҳлил қилиш асосида бу борада таклифлар киритмаган?\nДавлат раҳбари сифатида мен депутатлар ва сенаторлар ҳамда Олий Мажлис ходимларининг моддий таъминотини яхшилаш бўйича асосли таклифларни кўриб чиқишга тайёрман.\nҲаракатлар стратегияси ва унинг асосида қабул қилинган Давлат дастури ижросини таъминлашда сиёсий партиялар, Олий Мажлис палаталари ўз электорати манфаатлари, сайловолди дастурида белгиланган устувор йўналишлар, ваколатларидан келиб чиқиб, ўз ғоя ва таклифлари билан фаол қатнашиши лозим.\nАйниқса, партиялар бундан манфаатдор, чунки Ҳаракатлар стратегиясини босқичма-босқич, сифатли амалга оширилишини таъминлаш орқали улар ҳам ўз дастурий вазифаларини амалда бажаришга эришади.\nАйни пайтда шуни алоҳида қайд этиш керакки, Ҳаракатлар стратегиясида белгиланган мақсад ва вазифаларни самарали амалга ошириш кўп жиҳатдан партияларнинг фаоллигига боғлиқ. Хусусан, биз келгусида вилоят, туман, шаҳар ҳокимларини сайлаш тартибини жорий этиш бўйича чора-тадбирлар белгиладик. Бироқ ана шу илғор, демократик ғояни ҳаётга татбиқ этиш учун, аввало, сиёсий партиялар бу масъулиятли лавозимларга ўз номзодларини кўрсатишга тайёр бўлиши, салоҳиятли кадрлар захирасига эга бўлмоғи лозим.\nСизларнинг фаоллигингиз, фуқароларнинг сиёсий-ҳуқуқий мaдaнияти дaрaжaсининг ўсиб, юртимиздa кўппaртиявийлик тизимининг тoбoрa мустaҳкaмлaниб бораётганидан келиб чиққан ҳолда, келгусида Ҳукумат таркибини, жумладан, вазирлар, давлат қўмиталари раислари лавозимларини сайлов якунлари бўйича эришилган депутатлик ўринларини инобатга олиб, сиёсий партиялар томонидан таклиф этиш тизимига ўтамиз.\nБир фикрни такрор ва такрор айтишни ўринли, деб биламан: олиб бораётган ислоҳoтлaримизнинг мувaффaқияти, aввaлaмбoр, сиёсий пaртиялaрнинг eтуклик дaрaжaсигa, улaрнинг жонажон Ватанимиз олдидаги мaсъулиятни ўз зиммaсигa oлишгa қaй дaрaжaдa тaйёр экaнигa бeвoситa бoғлиқдир.\nҚайси партияга мансуб бўлишимиздан қатъи назар, шу юрт фарзанди, шу юрт фуқароси сифатида Ватан тараққиёти, мамлакатимиз тинчлиги ва халқ фаровонлиги йўлида бирлашиб, сидқидилдан хизмат қилишда барчангизга сиҳат-саломатлик, куч-ғайрат, янги муваффақиятлар тилайман.


Владимир Путиннинг президентлик кампанияси стратегияси ишлаб чиқилган ва у икки босқичдан иборат бўлади. Бу ҳақда "Коммерсантъ" Кремлдаги манбага таяниб хабар тарқатди.\nБиринчи босқич ноябрь ойига белгиланган. Унда Владимир Путин янги муддатга ўз номзодини расман эълон қилади. Манбанинг таъкидлашича, бу “номзодини кўрсатиш борасида илтимос билан чиқадиган фуқаролар билан мулоқот” чоғида юз беради. Мазкур газетанинг ёзишича, кузда Россия президенти бир нечта тадбирларда иштирок этади. Кремлда 30 октябрь куни Москвада сиёсий қатағонлар қурбонлари хотираси кунига бағишланган ёдгорлик очилишига тайёргарлик кўрилмоқда. Бундан ташқари нашр 4 ноябрь кунги Халқ бирлиги куни ва 7 ноябрь кунги инқилобнинг 100 йиллигини ҳам эслатиб ўтди.\nИккинчи босқич— мустақил номзод сифатида Путиннинг юридик жиҳатдан номзоди кўрсатилиши ва қисқа муддатларда имзо тўплашидир. Кремль минтақавий расмийларга 2018 йилги сайловларда президентнинг ишончли вакиллари бўлишга лойиқ инсонларнинг рўйхатини тузиш илтимоси билан чиқди. Рўйхатга янги сиймолар ва ёшларни киритиш сўралаган, дейди РБК манбалари.


Бердимуҳамедовнинг Марига ташрифи чоғида интернет ва телефон алоқалари узилиб, чўпонлар яйловларидан ҳайдалди\nТуркманистон президенти Гурбангули Бердимуҳамедовнинг Мари вилоятидаги Ёлотен туманига ташрифи чоғида аҳолига кўчага чиқиш тақиқланди.\nПрезидент 3 январь куни ташриф буюрган Мари вилоятида интернет ва мобил алоқа узилди. Давлат раҳбари вилоятдаги яйловларга борганида Маридаги чўпонлар ўз яйловларидан ҳайдаб чиқарилди. 4 январь куни президент қўшни Лебап вилоятида бўлиши ҳам режалаштирилган эди.\nХабарларга кўра, президентнинг ташрифига фаол тайёргарлик 2 январь куни бошланган. Ёлотен тумани полицияси ходимлари хавфсизлик чораларини кучайтириб, туман аҳолисига президент ташрифи — 3 январь куни ҳеч қаёққа чиқмасликни буюрди.\nИнтернет чекловлари туфайли нақд пульсиз ҳисоб-китоблар учун тўлов терминаллари бутун ҳудудда ишламади. Дўконлар, ёқилғи қуйиш шохобчалари ва дорихоналардаги савдо секинлашди. Туман аҳолиси банкоматларда нақд пул олишда қийинчиликларга дуч келди.\n3 январь куни Туркманистон раҳбари Мари вилоятига амалий ташриф билан борди. Ташриф арафасида Мари шаҳрида кенг кўламли тозалаш кампанияси бўлиб ўтди, кўчалар қисман ёпилди, транспорт ҳаракати чекланди. Кўчаларда айланиб юрган ит ва мушукларни ушлаш мақсадида рейд ўтказилди.\nДавлат матбуотига кўра, Бердимуҳамедов Мари аэропортидан Галкиниш газ конига вертолётда учган. Президент бу ерда янги газ конларини ўзлаштириш билан боғлиқ муаммолар ечими билан танишган.\nБердимуҳамедов вилоят ҳудудида жойлашган яйловларда ҳам бўлиб, чўпонларни бориб кўрди.\nАйни пайтда, Ёлотендаги чўпонларнинг айтишича, президент ташрифи чоғида саҳро ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимлари билан тўлиб кетган ва улар маҳаллий чўпонларни яйловларини тарк этишга мажбур қилган.\nДавлат раҳбари ўн кун аввал ушбу ҳудудларга ташриф буюрган ўғли Сердар ортидан Мери ва Лебапга ташриф буюрмоқда.


Андижонда яна камаш мавсуми бошланди - 12 Мая 2008 - Ҳимоячи\nДушанба, 20.09.2021, 08:56\nГлавная » 2008 » Май » 12 » Андижонда яна камаш мавсуми бошланди\nАндижонда яна камаш мавсуми бошланди\nАндижонда яна камаш мавсуми бошланди – энди амалдорлар судланди!\n“Йирик иқтисодий жиноятларни содир этгани учун Андижон вилоятидаги солиқ ва яна бошқа ташкилотларнинг юқори лавозимдаги амалдорлари узоқ йиллик қамоқ жазосига махкум этилди,” - деб хабар беради «Press-uz.info» ахборот агентлиги.\nҲукуматга қарашли деб интернет сайтларда эътироф этилаётган «Press-uz.info»нинг яна хабар беришига кўра, ўтган жума куни Андижон вилояти судида мазкур жиноят иши юзасидан 22 киши судга тортилди.\n16 йиллик қамоқ муддати шаҳар солиқ инспекцияси бошлиғи Лазизбек Мамадалиевга берилган. Шунингдек, “Андижондонмаҳсулотлари”, “Андижонэлектродвигатель”, “Андижонёғмой”, “Кардо” хусусий фирмаси раҳбарлари ва бошқа мансабдор шахслар ҳам жавобгарликка тортилган.\nСудда маълум бўлишича, солиқ бошлиғи Лазизбек Мамадалиев ўзига ўхшаган раҳбарлар билан ими-жимида тил бириктириб, бюджетга тушиши лозим бўлган 1 миллиард 677 миллион сўмни ноқонуний ўзлаштирган. Тергов давомида бу пулларнинг ҳаммаси қайтариб олинган.\nҚизиқ – шу ўринда савол туғилади: Демак Андижонда 1 миллион 200 мингдан ортиқ Америка доллари ҳисобида пул тўплайдиган бошлиқлар бор экан ва улар шунча пулни ўзлаштиргунларигача МХХ, Прокуратура, ИИБдагилар сезишмай ўтиришган экан-да?! Ва раҳбарларни тергов қилишгач улоар индамай шу-ун-ча: 1 миллиард 677 миллион сўмни давлатга қайтаришибди-да?!\nХабарнинг давомида яна «Андижонэлектродвигатель» рахбари Х. Байбабаев и «Андижонёгмой» бошлиғи Б.Маматкулов ҳамда «Андижонэлектродвигатель»нинг исми-шарифи кўрсатилмаган рахбари\nЛазизбек Мамадалиев билан пулларни қандай устамонликда ўзлаштирганлари таърифланади. Ва хукуматни тутиб турган ташкилотлар изқуварларининг тезкорлик билан олиб борган фаолияти самара бериб рахбарларнинг қаллоблиги фош этилгани айтилади.


Коронавирус пандемияси: Дунёда 30 мингдан ошиқ қурбон, Уҳанда карантин чоралари юмшамоқда\nЮқтирганлар 3874 киши\n28 март ҳолатига кўра, бутун дунёда коронавирус инфекциясидан зарарланганлар сони 656 мингдан ошиб кетди. Айни вақтда энг кўп бемор АҚШда: океанорти мамлакатида 100 вирусдан зарарланиш бўйича 116 мингдан ортиқ ташхис қўйилган, вирус тарқалиши бошланган Хитой бу борада аллқачон ортда қолдирилган.\nСўнгги маълумотларга кўра, бутун дунё бўйлаб вирус қурбонлари сони 30 мингдан ошди, 139 мингдан ошиқ киши тузалган.\nБританияда ҳар 3-4 кунда Covid-19’дан зарарланганлар сони икки баробар ошмоқда, қурбонлар сони эса тезроқ ўсмоқда, ҳар 2-3 кунда икки баробар кўп киши ўлмоқда.\nШанба куни мамлакатда яна 260 киши вафот этди ва жами қурбонлар сони 1019 киши. Сўнгги маълумотларга кўра, касалланиш ҳолатлари - 17089та.\nДам олиш кунларида Британияда Миллий соғлиқни сақлаш хизмати ходимларини ёппасига тест қилиш бошлади. Беморлар билан алоқада бўлганлар, Covid-19 белгилари кузатилаётганлар ва вирус белгилари бор одамлар билан бирга яшаётганларнинг барчаси текширилмоқда.\nЖума куни Британия бош вазири, 55 ёшли Борис Жонсонда, шунингдек, Соғлиқни сақлаш вазири, 41 ёшли Матт Ҳэнкокка Covid-19’дан зарарланиш ташхиси қўйилди. Уларнинг иккиси ҳам ўз уйида иҳоталанди.\nАҚШда нималар бўлмоқда\nПандемия туфайли президент Трамп мамлакат тарихидаги энг йирик иқтисодий ёрдам пакетини (2,2 трлн доллар) имзолади. Бу пуллардан 500 миллиард доллари бизнесни қўллашга, 50 миллиарди авиакомпанияларга ёрдамга, 350 миллиард доллар кичик бизнес вакилларига ёрдам беришга ажратилади. Шунингдек, касалхоналар ва тиббий жиҳозлар учун 150 миллиард сарфланади. Ҳукумат карантин вақтида даромади кам бўлган ҳар бир фуқарога 1 200 доллар, ҳар бир болага эса 500 доллардан пул беради.\nЖума куни Қўшма Штатларда 15483 кишида коронавирус аниқланди - бу бир кун олдингидан 1 мингга камроқ. Фақат Нью-Йоркнинг ўзида жума куни шифохоналарга Covid-19 ташхиси қўйилган 6 мингдан ортиқ киши олиб келинди; шундан 1600 киши - интенсив терапия бўлимларига жойлаштирилди.\nНью-Йоркда - мамлакатдаги энг кўп беморлар: 44 мингдан ортиқ киши.\nНью-Йорк, Янги Орлеан, Детройт ва бошқа йирик шаҳарларда дори-дармон ва тиббий ходимлар етишмовчилиги юзага келган.\nЭпидемия кўлами ҳали Нью-Йоркдаги даражага тенглашмаган Калифорнияда, Лос-Анжелес портида АҚШ ҳарбий денгиз кучларининг «Мерси» кемасида янги беморлар учун минг ўрин ҳозирланган.\nБу вақтда эпидемия илк бор тарқала бошлаган Хитойнинг Уҳан шаҳрида икки ойдан ортиқ вақт давом этган карантин юмшамоқда ва баъзи чекловлар бекор қилинмоқда. Шанба куни кўплаб йўловчилар темир йўл вокзалига келишди. Хабар қилинишича, шаҳарга киришга рухсат берилган, аммо ҳамон шаҳарни тарк этиш мумкин эмас. Бу чеклов яна икки ҳафта давом этиши кутилмоқда.\nШаҳарда жамоат транспорти қисман тикланган. Метронинг 9 йўналишидан 7тасида ҳаракатланиш мумкин, метрога тушган ҳар бир йўловчида ҳимоя ниқоблари бўлиши, чиқиш ва бошқа линияларга ўтишда «соғлиғи тўғрисидаги код»ни сканердан ўтказиши керак. Хубэй провинциясида ҳам қатор чекловлар олиб ташланган.\nХубэй маркази Уҳанда 50 мингдан ортиқ касалланиш ҳолати қайд этилди, уларнинг 3 мингдан ортиғи вафот этди. Аммо расмий маълумотларга кўра, айни вақтга келиб касалланиш ҳолатлари кескин тушиб кетган, жума куни атиги 54та касалланиш ҳолати қайд этилди ва уларнинг барчаси хорижда вирус юқтирган.\nИнфекция тарқалиши такрорланиши олдини олиш учун Хитоой барча хорижликларга мамлакатга киришни тақиқлаган. Бундан ташқари, барча авиакомпанияларга бир ҳафтада хорижга фақат бир марта рейс амалга ошириш бўйича чеклов қўйилган, бунда самолётлар салонидаги жойлар 75 фоиздан ортиққа тўлиши мумкин эмас.\nИталия ва Испания\nИталия Covid-19 беморлари сони бўйича Хитойдан ўзиб кетган иккинчи мамлакат: бу ерда 92 мингдан ортиқ зарарланиш ҳолатлари қайд этилган.\nРим папаси Франциск бўм-бўш Авлиё Пётр майдонида Фото: EPA\nЖума куни мамлакатда яна бир қайғули рекорд ўрнатилди: бир кунда 969 киши вафот этди - бу жорий пандемия вақтида бир кунда бир мамлакатда қайд этилган энг кўп ўлим ҳолатидир. Шанба куни эса яна 889 киши вирус қурбонига айланди ва жами қурбонлар сони 10023тага етди.\nИталия Миллий соғлиқни сақлаш институти вирус тарқалиши ҳали ўз чўққисини босиб ўтмагани ҳақида огоҳлантирди, мамлакатда карантин чоралари узайтирилди.\nЕвропада вирусдан энг кўп жабр кўрган иккинчи мамлакат бўлмиш Испанияда сўнгги бир кунда Covid-19дан 674 киши вафот этди ва вируснинг жами қурбонлари сони 5812 нафарга етди.\nИспанияда вирусдан зарарланишнинг 72 248 ҳолати қайд этилган.\nШу билан бирга, Испаниядан умидбахш хабарлар ҳам келмоқда: мамлакатда нафақат ўлим ҳолатлари ва касалланиш ҳолатлари, балки соғаяётганлар ҳам кўпаймоқда. Сўнгги бир кунда яна 2 928 киши касалликни енгди, бу жума кунги тузалганлардан 31 фоизга кўпроқ. Ҳозирда Испанияда тузалганларнинг жами сони 12 285 кишини ташкил этмоқда.\nМаиший зўравонлик ошиши\nКенг кўламли карантин чоралари турли ҳудудларда маиший зўравонлик ошишига олиб келмоқда.\nХитойнинг Хубэй провинциясида сўнгги бир ойда полицияга зўравонлик ҳолатлари бўйича шикоятлар уч баравар ошган.\nGuardian нашри хабар беришича, Испаниядаги Каталония ҳудуди ҳукумати карантиннинг илк кунидаёқ уйдаги зўравонлик ҳолатлари ҳақидаги қўнғироқлар 20 фоизга ошганини қайд этган.\nБундай ҳолатлар Кипрдан тортиб Бразилиягача кузатилмоқда.


Анор | «Сиҳат-саломатлик» журнали\nНафас йўллари касалликларида ёрдам беради. Анор пўстлоғидан тайёрланган дамлама ёки мевасининг шарбати билан томоқ чайилса, ангинада, оғиз бўшлиғи хасталиклари (стоматит, гингивит)да ёрдам беради. Анор таркибидаги ошловчи моддалар оғриқни қолдиради, органик кислоталар эса инфекцияни йўқотади.\nТери тошмаларини даволайди. Терингизга тез-тез ҳар хил тошма ва ҳуснбузарлар тошадими? У ҳолда анор пўстини майда туйиб товада қизартириб олинг ва бир чой қошиқ сариёғ билан аралаштиринг. Малҳамни совутгичда сақланг, ҳафтасига икки марта юз терисига суртинг. Бундан ташқари, анор пўстлоғининг кукуни ёрдамида куйишдан қолган жароҳатни даволаш мумкин. Куйган жойга анор шарбатидан 5-6 томизиб, устига пўстлоғидан тайёрланган кукун сепилади. Муолажа кунига 2 маҳал, бир ҳафта давомида бажарилади.\nҚон босимини туширади. Хафақон (гипертония, қон босими ошиши)га чалинган беморлар ҳафтасига 3-4 марта анор истеъмол қилсалар, тез орада қон босими меъёрлашади. Италиялик ва америкалик олимлар бу сархил меванинг ирсиятга таъсирини ўрганиб чиқдилар. Маълум бўлишича, ҳомиладор аёллар бу мевани тановвул қилсалар, туғилажак болада учраши мумкин бўлган юрак хасталиклари, бош мия нуқсонларининг олди олинар экан. Меваси орасидаги пардани қуритиб, гиёҳли чойга қўшиб ичиш эса асабларни тинчлантиради, уйқусизликдан халос бўлишга ёрдам бериши ҳам исботланган.\nГормонлар фаоллигини оширади. Климакс даврида қизиб кетиш, жиззакилик, кучли бош оғриғи (мигрень)дан қийналсангиз анорни уруғи билан истеъмол қилинг. Аёлларимиз бу мевани тез-тез тановвул қилиб турсалар, кўкрак саратони хавфидан ҳам сақланган бўладилар.\nИч кетишини тўхтатади. Анорнинг майдаланган пўчоғидан 1 ош қошиғи устига 2 литр сув қуйилади ва ранги чиққунча 10-15 дақиқа қайнатиб, тайёр шарбатни овқатдан ярим соат олдин 1 стакандан ичилади. Табобат султони Абу Али ибн Сино анор пўстлоғини ич кетишда, қон аралаш ич кетарда ва бошқа касалликларда ишлатган.\nЙўталга қарши шифо бўлади. Анор пўчоғи 1 ош қошиғи устига 1 стакан қайноқ сув қуйиб, оғзи ёпиқ ҳолда қайнатилади. Кунига 1 маҳал иссиқ ҳолда 1 стакандан ичилади.\nЙўғон ичак яллиғланиши дардини енгиллаштиради. Анор пўчоғи ёки гулидан 1 чой қошиғи 1 стакан сувда қайнатилади ва 2 соатга дамлаб қўйилади. Кунига 3 маҳал 1 ош қошиқдан ичилади.\nКўнгил айнишини қолдиради. Анор шарбати билан ялпиз дамламасидан тенг миқдорда олиб қултумлаб ичилса кўнгил айнишига, қусишга даво бўлади.\nБачадондан қон кетишида қўлланади. Анор гули ва пўстлоғини қўшиб туйиб, дамламасини кунига 3 маҳал 50 г.дан 5 кун давомида ичилса, қон кетишини даволашда фойда қилади.\nГижжаларни йўқотади. Анорнинг гижжаларга қарши хусусияти қадим-қадимдан маълум. Анор дарахтининг илдизи, пўстлоғи ва новдаларидан 50 г. олиб, устига ярим литр сув қуйиб 15 дақиқа қайнатилади. Совутгач сузиб, 2-3 соат ичида ичилади. Тасмасимон гижжаларни ҳайдашга кўмаклашади.\nМеъда касаллиги (гастрит)да ҳам шифо. Анорга ялпиз қўшиб ейилса, меъда бақувват бўлади.\nМилклар қонаганда фойдаланинг. Анор гули ва уруғини аралаштириб сиқилади ва шарбати оғизда бир оз вақт ушлаб турилса, милк қонаши таққа тўхтайди. Ёки анор пўстига сирка қўшиб қайнатилади. У билан оғиз чайилса тиш оғриғи қолади ва милк қонаши тўхтайди.\nПешоб ҳайдайди. Аччиқ анор шарбатидан ичиб турилса, сийдик ҳайдалишига яхши ёрдам беради.\n← Гломерулонефрит Болгарка — ишчининг хавфли дўсти →


Россия полицияси Алексей Навальний ёрдамчисига ҳужум қилган шахсни қидирмоқда\n04 август 2020, Тошкент вақти: 11:03\nсентябр 16, 2017\nМосвка полицияси россиялик мухолифатчи Алексей Навальнийнинг ёрдамчисига металл қувур билан ҳужум қилган шахсни қидирмоқда. Расмийларнинг билдиришича, Николай Ляскинга ҳужум қилган номаълум шахс “безориликда” айбланмоқда.\nМосква шаҳар полицияси матбуот котиби 16 сентябрь куни “Интерфакс” агентлиги билан суҳбатда 15 сентябрь куни содир бўлган ҳодиса бўйича иш қўзғалганини билдирди.\nҲужум натижасида Ляскиннинг мияси чайқалиб, лат еган.\nКейинги пайтда Навальний тарафдорлари Россия бўйлаб ҳужум ва таҳқирларга учрамоқда. Навальнийнинг ўзига апрель ойида кўкдори билан ҳужум қилинган эди.\nНавальнийнинг кўзини кўр қилиб қўяёзган ҳужум ишини полиция ҳеч бир изоҳсиз июнь ойида ёпиб қўйди.\nНавальний 2018 йилги президентлик сайловларида ўз номзодини қўйиш истагини изҳор қилган. Аммо расмийлар у молиявий жиноятларда айбдор, деб топилгани учун, сиёсий лавозимлардан четлатилганини айтиб келишади.\nЖорий президент Владимир Путин сайловда иштирок этиш-этмаслигини ҳали эълон қилгани йўқ. Аммо кўпчилик у тўртинчи маротаба президет бўлиш истагида эканлигига ишонади.\nЎтган ҳафтада Human Rights Watch ташкилоти “радикал миллатчи ҳамда путинпараст гуруҳлар Навальний кампанияси аъзоларига ҳужум қилиб, уларни қўрқитиб келаётганини”, бу ҳолатлар бўйича расмий терговлар “самарали равишда ўтказилмаётганини” таъкидлади.\nТашкилот билдирувида яна Навальнийнинг президентлик сайловда иштирок этишга қаратилган уринишларига Россия полицияси систематик тарзда унинг офисларини тинтув қилиб, кампания кўнгиллиларини қўлга олиб ҳамда бошқа йўллар билан ҳалал бераётгани айтилади.\nНавальнийнинг ҳуқуқшуноси Иван Жданов Twitterда “Табиийки, Николай Ласкинга қилинган ҳужум полиция аввалроқ бу каби ҳужумларни амалга оширган тубанларга қарши чора кўрмаётганининг натижасидир”, деб ёзди.\nНавальнийнинг ўзи эса “Бу суиқасд қилиш урунишидан бошқа нима?” деб ёзди ва қўлланилган қурол суратини тиркади.


Икки вилоят бош солиқчилари ўзгарди - 01.04.2021, Sputnik Ўзбекистон\nИкки вилоят бош солиқчилари ўзгарди\nТОШКЕНТ, 1 апр — Sputnik. Равшанжон Насимов Андижон вилояти давлат солиқ бошқармаси бошлиғи лавозимига тайинланди. Бу ҳақда Давлат солиқ қўмитаси матбуот\nТОШКЕНТ, 1 апр — Sputnik. Равшанжон Насимов Андижон вилояти давлат солиқ бошқармаси бошлиғи лавозимига тайинланди. Бу ҳақда Давлат солиқ қўмитаси матбуот хизмати хабар берди.Насимов 1971 йилда Самарқанд вилоятида туғилган. Маълумоти олий. 1993 йилда Тошкент молия институтини иқтисодчи мутахассислиги бўйича тамомлаган.У бунга қадар Навоий вилояти Давлат солиқ бошқармаси бошлиғи лавозимида ишлаб келаётган эди.Шунингдек, Анваржон Ботиралиев Навоий вилояти давлат солиқ бошқармаси бошлиғи лавозимига тайинланди. Ботиралиев 1977 йилда Фарғона вилоятида туғилган. Маълумоти олий. 2001 йилда Фарғона давлат университетини иқтисодиёт мутахассислиги, 2004 йилда Банк-молия академиясини солиқлар ва солиққа тортиш мутахассислиги бўйича тамомлаган.У ушбу лавозимга тайинлангунга қадар Фарғона вилояти давлат солиқ бошқармаси бошлиғи ўринбосари вазифасида ишлаб келаётган эди. Равшанжон Насимов ва Анваржон Ботиралиев Солиқ хизматининг I даражали маслаҳатчисидир.Уларни ушбу лавозимларга тайинлаш тўғрисидаги фармойишга президент Шавкат Мирзиёев имзо чеккан.\nдавлат солиқ қўмитаси, андижон вилояти, навоий вилояти, янги тайинлов\n17:05 01.04.2021 (янгиланди: 15:48 15.04.2021)\n© Sputnik / Александр Кряжев / Фотобанкка ўтишМужчина с портфелем\nАндижон ва Навоий вилояти давлат солиқ бошқармаларига янги раҳбарлар тайинланди.\nТОШКЕНТ, 1 апр — Sputnik. Равшанжон Насимов Андижон вилояти давлат солиқ бошқармаси бошлиғи лавозимига тайинланди. Бу ҳақда Давлат солиқ қўмитаси матбуот хизмати хабар берди.\nНасимов 1971 йилда Самарқанд вилоятида туғилган. Маълумоти олий. 1993 йилда Тошкент молия институтини иқтисодчи мутахассислиги бўйича тамомлаган.\n© Пресс-служба ГНК УзбекистанаРавшанжон Насимов\n© Пресс-служба ГНК Узбекистана\nУ бунга қадар Навоий вилояти Давлат солиқ бошқармаси бошлиғи лавозимида ишлаб келаётган эди.\nШунингдек, Анваржон Ботиралиев Навоий вилояти давлат солиқ бошқармаси бошлиғи лавозимига тайинланди.\nБотиралиев 1977 йилда Фарғона вилоятида туғилган. Маълумоти олий. 2001 йилда Фарғона давлат университетини иқтисодиёт мутахассислиги, 2004 йилда Банк-молия академиясини солиқлар ва солиққа тортиш мутахассислиги бўйича тамомлаган.\n© Пресс-служба ГНК УзбекистанаАнваржон Ботиралиев\nУ ушбу лавозимга тайинлангунга қадар Фарғона вилояти давлат солиқ бошқармаси бошлиғи ўринбосари вазифасида ишлаб келаётган эди.\nРавшанжон Насимов ва Анваржон Ботиралиев Солиқ хизматининг I даражали маслаҳатчисидир.\nУларни ушбу лавозимларга тайинлаш тўғрисидаги фармойишга президент Шавкат Мирзиёев имзо чеккан.


2020 йилда дунё ҳарбий соҳага қанча маблағ сарфлагани маълум бўлди | Qalampir.uz\n2020 йилда дунё ҳарбий соҳага қанча маблағ сарфлагани маълум бўлди\nОлам\t26 Январь 09:18 4125\nОчиқ манбали мудофаа маълумотлари бўйича таҳлилчи “Janes” таҳлилчиларининг сўзларига кўра, 2020 йилда глобал мудофаа харажатлари 1,9 фоизга ўсган. Ўтган йили умумий харажатлар 1,93 триллион долларни ташкил этган бўлса, 2019 йилда улар 1,8 триллион доллар миқдорида эди. 2010 йилда харажатлар ўтган йилга нисбатан 180 миллиард долларга кам бўлган.\n2020 йилда харажатларнинг энг катта ўсиши Европа мамлакатларида кўринган – улар бир йил аввалги кўрсаткичдан 5,6 фоизга юқори. 2021 йилда харажатларнинг ўсиши бироз пасаяди, дейди таҳлилчилар. Бу йил мудофаа харажатларининг пасайиши COVID-19 пандемиясига боғлиқ бўлади, аммо пасайиш нефть каби товарларнинг экспортига боғлиқ бўлган минтақалар билан чекланиб қолади ва кучли ўсиш кузатиладиган минтақаларнинг кўпайиши билан қопланади.\nСтокгольм Халқаро Тинчлик Тадқиқот Институтининг сўнгги маълумотларига кўра, дунёдаги 25 та энг йирик қурол ишлаб чиқарувчилар орасида Россия компанияларининг улуши 3,9 фоизни ташкил этган (2019 йилда). Худди шу йили Россия мудофаага энг кўп маблағ сарфлаган бешта мамлакат қаторига қайтган – Стокгольм Тинчлик Тадқиқот Институти ҳисоботида айтилишича, Москва ҳарбий харажатларга 65,1 миллиард доллар сарфлаган. Кучли бешликни АҚШ, кейин Хитой, Ҳиндистон, Россия ва Саудия Арабистони бошқарган.\n04 Май 14:44 47206\n05 Май 09:47 41155\n06 Май 15:23 34923\n05 Май 13:35 31747\n04 Май 15:32 20051


Тошкентнинг қаерида IELTS ва инглиз тили яхши ўқитиладиган ўқув марказини топиш мумкин?\n11:02 / 18.09.2017\nЧет тилидаги билимларингизни мустаҳкамлаш учун ишончли ўқув маркази қидиряпсизми? У ҳолда Тошкент марказида жойлашган Opal Education ўқув-марказимизга мурожаат қилинг.\nЎтган йилги натижаларга кўра, ўқув марказимизда тайёрланганларнинг 95 фоизи талабалик бахтига сазовор бўлишди. Кам бўлса-да, ўқишга кира олмаганлар ҳам Тошкентдаги халқаро университетларнинг қўшимча ўқув ўринлари учун етакчи давогар бўлиб туришибди.\nБизда инглиз тили бўйича малакали ўқитувчилар сизнинг кун тартибингизга мос равишда – ҳафтада 5 кун (душанбадан жумага қадар) ёки ҳафтасига уч кунлик дарс жадвалини таклиф қиладилар. Марказимиздаги ўқитувчилар етакчи олий таълим муассасаларида тажриба орттирган бўлишлари билан бир қаторда, сизга дарс беришдан олдин марказимизнинг махсус тренингларда ҳам қатнашганлар.\nOpal Education’да инглиз тилини ўрганиш билан миллий ва халқаро олий таълим муассасалари, хусусан, ҳозирги кунда Ўзбекистонда фаолият олиб бораётган Сингапур менежментни ривожлантириш институти, Вестминстер университети, Турин политехника унирвеситети, Инҳа университетининг кириш имтиҳонлари учун ҳам зарур даражада тайёргарлик кўриш мумкин.\nOpal Education’нинг кўпчиликни ўзига жалб қилувчи яна бир жиҳати: IELTS имтиҳонларида юқори баллнинг кафолатланишидир.\nМарказимизда олти ой ўқиб, IELTS’дан 8 балл олган ўқувчилар бўлганини ҳисобга олсак, уч ойлик таълим давомида ўқувчиларимиз IELTS’дан одатда 7-7,5 балл, камида эса 6 балл тўплай олишади.\nБунга сабаб ўқув марказимизнинг махсус дарс ўтиш усулида. Бу қандай амалга ошишини қисқача тушунтирамиз: Бошловчилар инглиз тили ўқишни битта ўқитувчининг қўлида бошлайди. Pre-IELTS’дан эса бошқа малакали ўқитувчилар ўқитади ва ҳамма IELTS ўқувчилар якунда етакчи мутахассисимиз таёргарлигидан ўтади — муваффақиятимизнинг кичик сири шунда J\nШу билан бирга, ҳар 2 ойда Mock-Exam қилинади. Агар ҳар бир Mock-Exam’да ўқувчининг балли камида 0,5 баллга ошмаса, у ўқишдан четлатилади. Бунга албатта, ўқувчининг ялқовлиги сабаб бўлади ва бу ҳол жуда кам кузатилади.\nТил ўрганишга фақат китоб ўқиш билан эришиш мумкин, дейиш бугунги кунда тўғри эмас. Чунки, вазифани соддалаштирадиган ва тезроқ фойда берадиган замонавий технологиялар аллақчон мавжуд.\nТелефон: (+998-95) 198-86-66; (+998-91) 551-46-08.\nўқув курси Opal Education


Жараён 27.11.2018 303\nЎтган якшанба куни вилоятимизда Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг йигирма олти йиллиги муносабати билан “Ўзбекистон ёшлари - янги замон бунёдкорлари” шиори остида ёшлар фестивалига старт берилди.\nТадбирларнинг биринчи куни вилоят “Ёшлар маркази”да ўтказилган матбуот анжумани билан бошланди. Сўнг ҳудудларда “Ёшлар кутубхонаси”, “Ўзбекистон Қуролли Кучлари – матонатли ёшларнинг ҳаёт мактаби”, “Ёшлар билан очиқ мулоқот”, “Ҳоким ва ёшлар”, “Конституция ҳафталиги”, “Фарзандлик бурчим”, “Алпомиш издошлари” каби 20 дан ортиқ лойиҳалар доирасидаги тадбирлар ташкил этилди. Айниқса, “Бизнес-саёҳат”, “Ёшлар нашрлари кунлари”, “Менинг далам – менинг фахрим” (вилоятимиз фермерлари томонидан етиштирилган маҳсулотлар кўргазмаси) мавзуларидаги тадбирлар ёшларимизда ўзгача қизиқиш уйғотмоқда.\nХусусан, “Ёшлар билан очиқ мулоқот” лойиҳаси доирасида ўтказилган Қарши шаҳар ҳокими Жамшид Фозилов ва ёшлар учрашуви давомида иштирокчилар ўзларини қизиқтирган қатор саволларга жавоб олдилар. Нишон туманидаги болалар ва ўсмирлар спорт мактабида ўтказилган “Алпомиш издошлари” тадбирида маҳоратли боксчилар куч синашишди. “Ўзбекистон Қуролли Кучлари – матонатли ёшларнинг ҳаёт мактаби” лойиҳаси доирасидаги мулоқотда Ёшлар иттифоқи ташаббуси билан чоп этилган бадиий китоблар жамланмаси ҳарбий қисм кутубхонасига топширилди.\nАйниқса, фестиваль доирасида “Ёшлар - келажагимиз” жамғармасидан имтиёзли кредит олиб, ўз тадбиркорлигини бошлаган ёшларнинг корхона, иссиқхона ва цехларининг тантанали очилиш маросимлари ёрқин таассуротларга бой бўлаётир.\n– Ёшлар иттифоқи кўмагида 150 миллион сўм кредит олиб, замонавий мебель маҳсулотлари ишлаб чиқаришни бошладим, - дейди касбилик Аъзам Панжиев. – Корхонани маҳалла ҳудудида ташкил этганимиз натижасида 8 нафар тенгдошим ҳам иш билан таъминланди.\nШунингдек, тадбир давомида имконияти чекланган, кам таъминланган, ижтимоий ҳимояга муҳтож оила фарзандлари совға-саломлар билан йўқланаяпти, улар учун тажрибали шифокор иштирокида бепул тиббий кўриклар ўтказилмоқда.\nЁшлар фестивали доирасидаги тадбирлар бугун ўз якунига етади.


Америкалик багги машинасида трюк кўрсатгани учун қамалди\n13:58 / 18.03.2016\nАмерикалик Блейк Уиллки Сан-Диего кўчаларида машинани хавфли бошқаргани учун 49 кунга қамалди.\nКалифорнияда яшовчи 27 ёшли йигит очиқ кўчаларда багги машинасида бажарган турли трюкларини YouTube’га жойлаштирган. Ҳозиргача видео 1,3 миллион мартадан ортиқ томоша қилинган, деб хабар беради 10News.\nАвтомобиль кузовининг ён қисмида ёзилган исм орқали полиция дарров юраги қайноқ йигитнинг шахсини аниқлади. Бундан ташқари, унинг айни шу видеони суратга олишда қатнашган икки дўсти ҳам хавфли трюклар, жумладан, машинани сакратиш, кучли сирпантириш бажарилганда, рулда Уиллки бўлганини тасдиқлаб, унга қарши кўрсатма бердилар.\nУмуий ҳисобда қонунбузарга 26 та айблов эълон қилиниб, у фақат тўрттасида, хусусан, “тезликни намойишкорона ошириш”да айбдор деб топилди. Уиллки 2014 йилда йўл ҳаракати қоидаларини қўпол равишда бузгани учун ҳам судланганди. Бу қилмиши эса унинг шартли равишда муддатидан аввал озодликка чиқиш шартларини ҳам бузди.\nЙигитга 21 ой қамоқ жазоси хавф солиб турганда, суд уни бир ярим ой муддатга жазолади. У бундан икки ҳафтанинг дам олиш кунларинигина қамоқда, қолган муддатни уй қамоғида ўтказади. Шунингдек, Уиллкини камида ярим йилга ҳайдовчилик гувоҳномасидан маҳрум этиб, уч йил синов муддати беришлари ҳам мумкин.


Зардўшт ва унинг таълимоти\n“Авесто”да баён қилинган воқеалар асосан, “Арианам Вайжа” мамлакатида, яъни олимлар томонидан “Катта Хоразм” деб аталган давлатда рўй беради. Бу давлат Бақтрия, Марғиёна, Сўғдиёна, Хвайрезм (Хоразм)ни ўз ичига олган.\nЭр.авв. IX-VIII асрларда Осиёнинг марказий қисмида шундай бир ёруғлик пайдо бўлдики, бу нарса инсоният тараққиётига ўзининг таъсирини сезиларли даражада кўрсата олди. Шарқий Эрон ва Марказий Осиёда истиқомат қилувчи қадимий қабилаларнинг ижтимоий тузуми ўзгараётган ва диний қарашлари ҳамда жамиятда рўй бераётган табақаланиш давом қилаётган бир пайтда Турон пасттекислигида Амударё бўйларида янги ғоя, янги фикрлар ва янги таълимот вужудга келди. Бу таълимот ўлкада шаклланган кўп худолик ва ошиқча сарф-харажатларга, атроф-муҳитни ифлосланишига ҳамда инсонлар ҳаётида муҳим ўрин тутган жонли ҳайвонларни қириб кўп-кўп қурбонликлар қилинишига қарши тура оладиган таълимот эди. Бу таълимотга амал қилган инсон (Эзгу фикр, Эзгу калом (сўз), Эзгу амал) бутун ҳаёти давомида ана шу учликни қалбига жо қилиши жоиз ҳисобланган. Ушбу таълимотни асосчиси Зардўшт бўлиб, у ўз таълимотини жамиятда яшовчи ҳар қандай синф вакиллари орасида қўрқмасдан тарқатиб ўзини ҳақлигини исботлай олган. Берунийнинг гувоҳлик беришича, Зардўшт македониялик Александрнинг Марказий Осиёга келишидан 258 йил илгари дунёга келган. Лекин кейинги изланишлар, айниқса гатларни (Авестодаги шеърий матнлар) анализи, улардаги ўша давр табиий шароитлари ва воқеаларини тасвирланишидан келиб чиқиб, олимлар Зардўштни эр.авв.VIII асрнинг охирида дунёга келганини ва VII асрнинг охирги чорагида дунёдан ўтганлигини тасдиқлашади. Унинг асосий номи Заратуштра бўлиб “Сариқ туя соҳиби”, “Заррин ёруғлик эгаси” деган маъноларни англатади. У Қуйи Амударё ҳавзасида яшовчи машҳур Спитама уруғидан бўлиб (тўғрироғи Сипийтмон- “Авесто”да сипийтома. Пайғамбар Зардўшт оиласи шу ном билан юритилган. Сипийтмон пайғамбар Зардўштни тўққизинчи бобосининг номи бўлиб, паҳлавий тилида “оқлик” маъносини англатади, баъзи авестошунос олимларнинг фикрича “Сипийтмон” пайғамбарнинг болаликдаги исми, Зардўшт исми эса пайғамбарликка эришгандан кейин берилган дейишади) у уруғ орийлар уруғи иттифоқига кирган. Унинг отасини номи Пуришасп бўлиб, уруғ кохинлардидан бўлган. Онаси исми Дугова бўлиб, у ҳам Спитама уруғидан бўлган Фарохоманинг қизи бўлган. Зардўштни ёшлигидан отаси чўпон Барзин-курушга шогирд қилиб беради. У 15 ёшигача ҳар ҳил худоларга сиғинувчи орийлар уруғида кенг тарқалган яштларни ёдлаб олади. У 23 ёшига етганида уруғ-қабилалар орасидаги келишмовчиликларнинг асосий сабаби уларнинг ҳар ҳил худоларга сиғинишлиги эканлиги ва халқнинг аҳволи оғирлиги эса уларнинг ҳар ҳил худоларга кўплаб қурбонликлар қилишлиги ва ҳатто қурбониликка одамларни ҳам ишлатилишлиги эканлигида деб билади. Шундан кейин у фақат битта худога, яъни Аҳура – Маздага (Аҳура – “бутун оламларнинг эгаси”, “кучли”, Мазда – “ақл-идрок”, “донишмандлик”) сиғинишни ва унинг кўрсатмалари бўлган Авестога амал қилишни тарғиб қила бошлайди. Лекин уни бу даъватларини қабиладошлари совуқлик билан кутиб олишади. Асрлар давомида кўп худоликка ўрганиб қолган кабиладошларига унинг даъватлари ёмон таъсир қилади ва уни ватанидан бадарға қилишади. У ўн йиллаб чўлу-саҳрода, тоғу-тошларда, шаҳару-қишлоқларда юришга ва бу даврда у ерларда ўз таълимотини ёйишга бағишлайди. Кейинчалик ватанига қайтиб келади ва ўз қабиладошига уйланади. Ундан уч ўғил ва уч қиз туғилади. Айрим манбаларда ёзилишича, Зардуштни хотини Кави қабиласини вазири Гуштаспни қизи бўлган. Ҳозирги вақтда унинг ғояларини мужассамлантирган илмий бадий асар “Авесто” деб номланиб, у асос солган таълимот ва ғояни ўзида мужассамлантирган дин зардуштийлик дини дейилади. Зардўштийлик дини дуализмга асосланган, яъни олам икки асоснинг икки ибтидонинг, ёруғлик ва қоронғулик, яхшилик ва ёмонликнинг тўхтовсиз курашидан иборат деб уқтиради.\n“Авесто”да баён қилинган воқеалар асосан, “Арианам Вайжа” мамлакатида, яъни олимлар томонидан “Катта Хоразм” деб аталган давлатда рўй беради. Бу давлат Бақтрия, Марғиёна, Сўғдиёна, Хвайрезм (Хоразм)ни ўз ичига олган. Бу давлат ўша вақтда ҳарбий демократия тамойиллари асосида вужудга келган. “Авесто”да подшоҳлар, олий табақа вакиллари, руҳонийларга ва диний урф-одатларга ҳам катта ўрин ажратилган. Унда қадимий кишиларнинг дунёқараши эзгу ниятлари алоҳида ўрин эгаллаган. “Авесто”да табиат, уни ёвуз кучлар (девлар)дан муҳофаза қилиш ҳақида ҳам қимматли фикрлар айтилган.Ўз қавмларидан рўшнолик кўрмаган уларнинг таъқибига, қувғунига дучор бўлган Зардўшт Фирдавсий ва Берунийларнинг тасвирича, ўз динини Эрон шоҳи Виштаспга асослаб кўрсатиб, унинг эътирофини қозонади. “Шаҳристонҳои Эрон” китобида Виштасп фармонига кўра, Зардўшт 1200 бобдан иборат панднома “Авесто”ни олтин тахтачаларга ёзиб, шоҳнинг оташкадасига топширган деб ёзадилар. Шундан кейин шоҳ пайғамбарнинг тарафдори сифатида янги диннинг ашаддий тарғиботчисига айланади. Бу орада Амунинг икки соҳилидаги юртларнинг ҳокими Аржасп акаси Виштаспни аждодлар эътиқодидан қайтганликда айблаб, унга қарши лашкар тортади, икки ўртада уруш бошланиб, урушда Аржасп ўлдирилади. Натижада Эрону Туронда маздапараслик - зардўштийлик дини тўла жорий қилинади. Зардўштнинг хоҳиши ва Виштаспнинг фармонига кўра, барча шаҳарларда оташкадалар-ибодатхоналар қурилади. Авестода баён қилинишича, Олам икки асоснинг ибтидонинг, яъни ёруғлик ва қоронғулик, яхшилик ва ёмонликнинг тўхтовсиз курашидан иборат. Бунда ёзилишича, Эзгулик худоси Ахурамазда билан ёвузлик худоси Аҳриман (Авестода “Ангар Майню” паҳлавий тилида “Аҳриман” –маъноси “Жанг ва душманлик олами”, янги Авестода душман девлар сардори, Аҳура Мазданинг муросасиз душмани. Аҳура Мазда Аҳриман тўғрисида сўз юритаркан “бутун борлиғи ажал билан йўғрилган”, деб тарифлайди) ўртасидаги кураш абадийдир, ниҳоят, кураш натижада яхшилик ғалаба қилиши керак. Зардўшт ҳаммани ёвузлик, қоронғуликка қарши кескин курашга чорлайди. Унинг фикрича, инсонлар доимо яхшилик қилиши керак. Мабодо, одам ёмонлик, мудҳишлик йўлига кирса, у бари бир улуғ худо Ахурамазда олдида қилмиши учун жавоб бериши керак дейди.\nШу даврдаги мавжуд диний ақидаларга қараганда, Зардўшт ғоялари янги ғоялар бўлиб, улар Зардўштга гўё эзгулик худоси Аҳурамазда томонидан инъом этилган. Ана шу ғояларга таянган ҳолда, шу даврда Зардўшт Аҳурамазданинг севимли ўғли сифатида, оламни ёмонликдан ҳимоя қилиши керак бўлган. Зардўштийлар қуёш, олов, ер, сув ва ҳаво каби табиат мўъжизаларини улуғлаб, уларга сиғиниб келганлар. Бу динга сиғинадиган кишилар учун олов, ер, сув ва ҳаво муқаддас ҳисобланган, уларни ифлослантириш катта гуноҳ саналган, ҳатто мурдаларни ерга кўмиш ҳам ман қилинган. Мурдаларни усти очиқ баланд жойга қўйишган. Мурданинг гўштини қушлар, ёввойи ҳайвонлар еб кетганлар, кейин мурданинг қариндош-уруғлари келиб, гўштдан тозаланган суякларни йиғиб, остадон (ассуарий) деб аталган махсус сопол идишларга жойлаб, абадий сақлаш мақсадида оташгоҳларда қолдириб кетганлар. Ҳозирги вақтда Марказий Осиёда жуда кўплаб қадимги тепаликлар бағридан ассуарийлар топилмоқда, улар асосан эр.авв. V-IV асрларга мансуб бўлиб, кўпинча Хоразмнинг Кўзалиқир, Қалъалиқир, Жонбосқалъа, Тупроққалъа ёдгорликлдаридан топилган. Зардўшт 77 ёшида Балх шаҳридаги ибодатхонада ибодат пайтида кўпхудолик тарафдори Братарвахш томонидан пичоқлаб ўлдирилади. Аммо унинг таълимоти ва у асос солган дин Ажам (араб бўлмаган) ўлкаларда ислом мажбуран қабул қилдирилгунча муқаддас эътиқод сифатида эъзозланиб келинган. Ушбу динни асоси бўлмиш муқаддас китоб Авестони икки нусхаси македониялик Александрнинг юриши даврида йўқ қилинади. Сосонийлар даврининг охирларида араблар Эронни босиб олиб эски динни ва муқаддас китобларни ўтда ёқишади. Ўз этиқодларига содиқ баъзи бир қавмлар Авестони каттагина қисмини олиб Ҳиндистонга қочишади. Улар катта қийинчиликлар билан Ҳиндистонни Бомбей шаҳри атрофидаги қишлоқлардан бирига етиб боришади ва у ерда қолиб кетишади. Ҳозирги кунда ҳам Бомбей атрофида 250 000 нафар порслар яшашади ва Авестони нусхаси уларда сақланади. Бундан хабари бўлган франциялик олим Анкетил Дюперрон 1755 йилда Ҳиндистонга бориб, ушбу қабилада яшайди ҳамда уларни ишончига кириб билдирмасдан Авестони нусхасини олишга ва уни Европага 1761 йилда келтиришга эришади. 1771 йилда “Зенд Авестони тахминий таржималари” номи остида уч қисмдан иборат китобни нашрдан чиқаради ва Авестони Европага таништирди. Авесто қадимда кўпчилик халқларга таниш бўлган, жумладан юнонлар, яҳудийлар, римликлар, сурияликлар ва бошқа халқлар ҳам уни таълимотидан баҳраманд бўлишган. Бунинг натижасида улар Авестонинг қимматли ғояларини ўзларини таълимотларини ишлаб чиқишда фойдаланишган.\nАвесто 1825 йилда инглиз тилида, 1873 йилда немис тилида, 1901 йилда рус тилида нашр қилинган.\nКитобнинг энг нодир нусхалари ҳозирги кунда Париж ва Данияда Копенгаген Миллий кутубхоналарида сақланмокда. Асарнинг ўзбекча янги нашри 2001 йилда “Авесто” яратилганининг 2700 йиллик юбилейи муносабати билан тайёрланди.\nШуни айтиш жоизки, 1999 йил ноябр ойида халқаро Юнеско ташкилоти ўзининг Парижда бўлиб ўтган 30 – сессиясида “Авесто”нинг 2700 йиллигини кенг нишонлаш ҳақида қарор қабул қилди. Юбилей тантаналари 2001 йилда Авесто ватани Ўзбекистонда, айнан Хоразмда кенг нишонланди ва Урганч шаҳрида Авесто ёдгорлик мажмуаси барпо этилди.\nКўпчилик тадқиқотчиларнинг фикрига кўра, якка худоликнинг кўпчилик ғоялари ва тушунчалари, жумладан жаннат ва дўзах, аросат қиёмат куни, фаришталар, иблис, жинлар ва шу каби тушунчалар олдин Авестода учраган бўлса, кейинчалик бу тушунчалар бошқа динларга жумладан, иудаизм, христианлик ва ислом динларига ҳам кириб борган.\nҚадимги бобокалонларимиз кўзига тўтиё қилган “Авесто” муқаддас китоби фақат диний қўшиқ, ҳикоят ва ривоятлардан иборат бўлибгина қолмасдан, балки табиий фанлар, хусусан, табобат, таълим – тарбия масалаларини ҳам ўз ичига оладиган илмий манбадир. Зардўштийлик динининг муқаддас байрамларидан бири Наврўздир. Наврўз Марказий Осиё ва форсий халқларнинг янги йилни нишонлашга бағишланган катта байрамидир. Баҳорда яъни 21 март куни коинотдаги барча тирик жон, инсоният, ўсимлик ва ҳайвонат дунёси қайта жонланади. Инсоният табиятнинг олий маҳсули сифатида бу байрамни зўр шодиёна билан нишонлаган ва ҳозирда ҳам нишонлаб келинмоқда. Мамлакатимизда Наврўз – баҳор байрами, янги кун, табиатни уйғониш байрами сифатида кенг нишонлади. Зардўштийлик динининг афзал томонларидан бири шу эдики, ушбу динда ҳукмдорлар салтанатини мустаҳкамловчи расмий ақидалар билан бирга, инсонни ўз ҳаётининг, ўз тақдирининг яратувчиси сифатида улуғловчи инсонпарварлик ғоялари ҳам қарор топгандир.\n© Д.Бобожонов, М.Абдурасулов “Абадият фарзандлари” 2009.\n© Хоразм Маъмун академияси нашриёти, 2009.


Қиролича Беатрикс ўғли фойдасига тахтдан воз кечди\nНидерландлар қироличаси Беатрикс телевидение орқали қилган мурожаатида ўз ўғли фойдасига тахтдан воз кечиш ниятида эканини эълон қилди.\nТахтни шаҳзода Виллем Александрга топшириш маросими 30 апрел куни, қиролича Беатрикс тахтга ўтирганига роппа-росса 33 йил тўлган куни амалга оширилади.\nҚиролича Беатрикс Нидерландларда халқнинг хурматига сазовор бўла олган монарх сифатида қаралади. У ўғли “қирол мажбуриятларини бажара олишга тайёр” бўлганини билдирган ҳолда тахтдан воз кечди.\nВиллем Александр сўнгги юз йилдан ортиқ даврда Нидерландларнинг биринчи қироли бўлади.


Хусусан, яқинда Қонликўл тумани марказида “Рая-Зиёда” масъулияти чекланган жамияти ташкил этилиб, ўн нафар йигит-қиз ишга қабул қилинди. Трикотаж маҳсулотлари тайёрлашга йўналтирилган ушбу лойиҳа ижросига банкнинг 310 миллион сўмлик кредити йўналтирилди.\n— Корхонамизни Хитойнинг 77 минг АҚШ долларилик замонавий технологик линияси билан жиҳозладик, — дейди МЧЖ раҳбари Руслан Сарсенбаев. — Айни пайтда катта ёшдагилар учун мўлжалланган бежирим либосларимиз харидорларга манзур бўлмоқда.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Кўп тармоқли субъект имконияти\tХалқаро ҳамкорлик молия-банк тизими фаолиятини янада кенгайтиришда муҳим аҳамиятга эга »


Бош саҳифаЯнгиликларЎзбекистоннинг биринчи ва охирги давлат котиби Раҳим Ражабов вафот этди\nЎзбекистон Республикаси Биринчи Президенти Ислом Каримовнинг биринчи ва охирги давлат котиби Раҳим Ражабов сурункали бетобликдан сўнг 83 ёшида вафот этди. Унинг вафотини Uz24 га марҳумнинг оила аъзолари тасдиқлади.\nЭслатиб ўтамиз, аввалроқ унинг ўлими билан боғлиқ нотўғри маълумот тарқалган ва таҳририят бў бўйича раддия берганди. Бу сафар марҳумнинг қариндошлари Uz24 га бу маълумотни тасдиқлади.\nТаҳририят марҳумнинг яқинларига чуқур ҳамдардлик билдиради!\nToyota бутун дунё бўйлаб заводларининг ёпилишини эълон қилди\n21 Январ, 2022