Шарқона янги йилнинг бошланиши, меҳр-оқибат рамзи, бағрикенглик, саховат, тинчлик ва фаровонлик ифодаси, асл миллий, энг ардоқли байрам бўлмиш Наврўзи оламнинг ташрифи қалбларимизга олам-олам қувонч бахш этаётир. Табиат уйғониб, борлиқ ям-яшил тусга кирган, кўнгилда эзгу ниятлар куртак ёзаётган ана шундай фараҳбахш дамларда мазкур бебаҳо айёмни соғинганимизни теран англаймиз.\nШу боис бугун юртимиз узра катта хурсандчилик билан тантана қилинаётган байрамга “Хуш келибсан, ўлкамизга Наврўз, қадаминг қутлуғ бўлсин!” дея пешвоз чиқмоқдамиз.\nАслида, одамзод ва табиатни бир-биридан айро ҳолда тасаввур этиш мушкул. Зеро, ҳар баҳорда табиат ўзининг кўрку чиройи, уйғониши билан инсон хатти-ҳаракатларига ҳам таъсир қилади. Буни шу кунларда юртдошларимизнинг ободонлаштиришу кўкаламзорлаштириш юмушларига астойдил киришиб, амалга ошираётган хайрли ишларидан билиш мумкин.\nНаврўз нафақат яшариш ва янгиланиш айёми, шу билан бирга, она-Ватанга наф келтириш, эл-юрт равнақига муносиб ҳисса қўшишдек улуғвор ниятларни рўёбга чиқариш шодиёнаси сифатида ҳам қадрлидир. Бу бетакрор айёмимиз истиқлол туфайли қайта тикланди. Бинобарин, давлатимиз раҳбарининг “2016 йилги Наврўз умумхалқ байрамига тайёргарлик кўриш ва уни ўтказиш тўғрисида”ги қарорида таъкидланганидек, азал-азалдан халқимизнинг эзгу ҳамда гўзал анъаналарини, унинг олижаноб орзу-интилишларини ўзида мужассамлаб, аждодларимиздан бизга ўлмас мерос сифатида безавол ўтиб келаётган Наврўзи олам мустақиллик йилларида мамлакатимизда яшаётган, миллати, тили ва динидан қатъи назар, ватандошларимиз орзиқиб кутадиган, том маънодаги умумхалқ байрамига айланиб қолди.\nШодлигимизнинг яна бир сабаби шуки, жорий йилда жонажон Ўзбекистонимиз -мустақиллигининг қутлуғ йигирма беш йиллигини кенг нишонлаймиз. Ўтган йилларда эришилган ютуқларимиз бугунги фаровон ҳаётимиз, шунингдек, буюк келажагимизнинг -мустаҳкам пойдеворидир. Қўлга киритилган улкан муваффақиятлар инсон ва унинг -манфаатларига хизмат қилаётганини ҳар биримиз ўз ҳаётимиз мисолида кўриб, ҳис қилиб турибмиз.\nУшбу байрам муносабати билан айни пайтда мамлакатимизнинг барча ҳудудида бўлганидек, пойтахтимиз кўчалари, маҳаллалари ҳам кўркам қиёфага кирган. Хусусан, -Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий боғи энг ардоқли айёмга хос безатилган.\nБоғ йўлаклари бўйлаб турли қандолат, ноз-неъматлар, ҳунармандчилик маҳсулотлари намойиши ташкил қилинган. Сумалак, ҳалим, кўксомса сингари Наврўз таомлари тайёрланган. Сочларига гулчамбар таққан қизалоқлар кулгиси, дўпписию чопони, белбоғи ўзига ярашган йигитлар суҳбати, ҳаётнинг пасту баландини кўп кўрган, шу дориламон -кунларга етказгани учун шукроналар айтаётган нуронийлар каломида Ватанга бўлган юксак муҳаббат мужассам. Булар юртимиздаги фаровонлик, файзу бараканинг ўзига хос ифодаларидир.\n21 март. Муаззам майдонга Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати аъзолари, Қонунчилик палатаси депутатлари, ҳукумат аъзолари, фан, маданият, санъат, спорт намояндалари, ишлаб чиқариш илғорлари, тадбиркорлар, отахону онахонлар, турли соҳаларда меҳнат қилаётган юртдошларимиз, ёшлар, мамлакатимизда фаолият кўрсатаётган хорижий давлатлар элчихоналари ва халқаро ташкилотлар вакиллари таклиф этилган.\nСоат 10:30. Ўзбекистон Республикаси Президенти Ислом Каримов Миллий боғга ташриф буюради. Йиғилганлар давлатимиз раҳбарини гулдурос қарсаклар билан кутиб олади.\nЧорлов мусиқаси янграйди.\nСўз Ўзбекистон Республикаси Президенти\nИслом Каримовга берилади. Юртбошимиз халқимизни қутлуғ айём — Наврўз билан муборакбод этади.\nКарнай-сурнай садоси янграб, байрам тантаналари бошланади. Шўх-шодон наволарда ҳаёт абадийлиги ва гўзаллиги васф этилади. Оҳангларга уйғун тарзда муҳташам саҳнада ўрнатилган улкан мониторларда серқуёш диёримизнинг мафтункор ҳамда гўзал табиати, яшнаган чаманзорлар жамоли, шошқалоқ жилғалар акс этганини кўриб, осмони мусаффо, -замини ҳосилдор, суви зилол, тупроғи табаррук шундай гўзал юртда яшаётганинг билан -фахрланасан, киши.\nНафақат марказий шаҳарлар, балки энг чекка қишлоқларда ҳам қад ростлаётган -замонавий бинолар, тураржойлар, мактаб, академик лицей ва коллежлар, спорт мажмуалари халқимизнинг бунёдкорлик салоҳияти ифодасидир. Мана шундай янгиланишлар, мустақил Ўзбекистонимизнинг босиб ўтган тараққиёт йўлида эришилган, дунё жамоатчилиги тан олган оламшумул ютуқ ҳамда марралар, турмушимиз фаровонлиги йилдан-йилга юксалиб бораётгани чуқур ва пухта ўйланган мақсад-муддаолар, бошқача айтганда, “ўзбек модели” деб ном олган ўзимизга хос ҳамда мос йўл нақадар тўғри эканининг тасдиғи ҳисобланади.\nЗеро, давлатимиз раҳбари мамлакатимизни 2015 йилда ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш якунлари ва 2016 йилга мўлжалланган иқтисодий дастурнинг энг муҳим устувор йўналишларига бағишланган Вазирлар Маҳкамасининг кенгайтирилган мажлисидаги маърузасида таъкидлаганидек, иқтисодиётимизни таркибий ўзгартириш, тармоқларни модернизация қилиш, техник ҳамда технологик янгилашга доир лойиҳаларни амалга ошириш учун инвестицияларни жалб қилиш борасида бажарилаётган ишлар алоҳида эътиборга лойиқ.\n2015 йилда ана шу мақсадларга молиялаштириш манбалари ҳисобидан 15 миллиард 800 миллион АҚШ доллари миқдорида инвестициялар жалб этилди ва ўзлаштирилди. Бу 2014 йилдагига нисбатан 9,5 фоиз кўп деганидир. Жами инвестицияларнинг 3 миллиард 300 миллион доллардан зиёди ёки 21 фоиздан ортиғи хорижий инвестициялар бўлиб, шунинг 73 фоизи тўғридан-тўғри чет эл инвестицияларидир.\nИнвестицияларнинг 67,1 фоизи янги ишлаб чиқариш қувватларини барпо этишга йўналтирилди. Бу эса 2015 йилда умумий қиймати 7 миллиард 400 миллион доллар бўлган 158 та йирик ишлаб чиқариш объекти қурилишини якунлаш ва фойдаланишга топшириш имконини берди. Масалан, Тошкент иссиқлик электр станциясида 370 мегаватт қувватга эга бўлган буғ-газ қурилмаси барпо этилди, Чорвоқ ГЭСи гидрогенераторлари модернизация қилинди, Қўнғирот сода заводида кальцийлаштирилган сода ишлаб чиқариш кенгайтирилди, “Самарқандкимё” акциядорлик жамиятида 240 минг тонна қувватга эга бўлган мураккаб таркибли янги ўғитлар ишлаб чиқариш корхонаси ишга туширилди.\n...Кўркам боғ узра баҳор элчиси — қалдирғочлар “чуғур-чуғури”, шаршара садоси, булбуллар хониши эшитилади, гуллар очилишини ифодаловчи рамзий лавҳалар кўзга -ташланади.\nПрезидентимиз таклифи билан 2016 йил юртимизда “Соғлом она ва бола йили” деб номланди. Бундай эзгу ташаббус халқимиз, кенг жамоатчилик томонидан катта хурсандчилик билан кутиб олинди. Бу бежиз эмас. Негаки, соғлом фарзанд оила қувончи, -жамият таянчидир. Оналар ва болалар саломатлигини муҳофазалаш, жойларда, айниқса, чекка ҳудудларда тиббий хизмат сифатини янада яхшилаш, аҳолининг тиббий маданиятини юксалтириш, даволаш муассасаларининг моддий-техника базасини мустаҳкамлаш каби эзгу мақсадларни амалга оширишда Юртбошимиз томонидан жорий йилнинг 9 февралида тасдиқланган “Соғлом она ва бола йили” Давлат дастурининг ўрни беқиёс.\nТаъкидлаш жоизки, бебаҳо бойлик бўлган саломатликни муҳофаза қилиш мақсадида ўтган йили 141 тиббиёт муассасасини қуриш, реконструкциялаш, капитал таъмирлаш ҳамда жиҳозлаш учун қарийб 500 миллиард сўм сарфланди. Жумладан, Республика болалар суяк-сил касалликлари санаторийси, Тошкент тиббиёт академиясининг Урганч филиали, Андижон ва Бухоро шаҳарларидаги вилоят кўп тармоқли тиббиёт марказлари, Қарши ҳамда Самарқанд шаҳарларида вилоят болалар кўп тармоқли тиббиёт марказлари, шунингдек, мамлакатимизнинг кўплаб туманларида тиббиёт бирлашмалари реконструкция қилиниб, -фойдаланишга топширилди. Қишлоқ врачлик пунктларини оптималлаштириш ва замонавий диагноз ҳамда даволаш ускуналари билан жиҳозлаш ишлари ниҳоясига етказилди.\n...Майдон саҳнасида бахтли авлод — болажонлар беғубор орзуларни, ҳаёт нашидасини баралла куйлашади.\nИстиқлолнинг илк кунлариданоқ таълим-тарбия тизимини такомиллаштириш борасидаги вазифалар давлат сиёсати даражасига кўтарилганлиги, “Таълим тўғрисида”ги Қонун, Кадрлар тайёрлаш миллий дастури ишлаб чиқилиб, ҳаётга изчил татбиқ этилаётганлиги туфайли бугун фарзандларимизнинг замонавий билим олиши, касб-ҳунар эгаллаб, эл-юрти, оиласига наф келтириши учун барча шарт-шароит яратилди. Айтиш жоизки, юртимизда таълим соҳасига ҳар йили сарфланаётган харажатлар ялпи ички маҳсулотга нисбатан 10 — 12 фоизни ташкил этмоқда. Бу ЮНЕСКОнинг мамлакатни барқарор ривожлантиришни таъминлаш учун таълимга йўналтирилиши зарур бўлган инвестициялар миқдори бўйича тегишли тавсияларидан, яъни 6-7 фоиздан қарийб 2 баробар кўпдир. Бинобарин, 2015 йилда ҳам ушбу йўналишда 384 та объектнинг моддий-техника базасини янада ривожлантириш ва -мустаҳкамлаш бўйича қиймати 423 миллиард сўмлик ишлар амалга оширилди. Намунавий лойиҳалар асосида 29 та янги умумтаълим мактаби барпо этилди, 219 та мактаб рекон-\nструкция қилиниб, 136 таси капитал таъмирланди. Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетида 2 минг 200 талабага мўлжалланган янги замонавий ўқув корпуси, спорт мажмуи, шунингдек, ўқув жараёнига жалб этилган хорижлик мутахассислар учун меҳмонхона қурилди. Навоий давлат кончилик институтида янги ўқув биноси қурилиши -ниҳоясига етказилди. Олий таълим соҳасида олий ўқув юртларининг профессор-ўқитувчиларини мунтазам қайта тайёрлаш бўйича мутлақо янги, такомиллаштирилган тизим жорий қилинди. 15 та таянч олий ўқув юртида олий таълим муассасалари раҳбарлари ва педагог кадрларини қайта тайёрлаш ҳамда малакасини ошириш курслари ташкил этилди.\nАсосийси, бу соҳадаги ютуқларимиз дунёда тан олинаяпти. Халқаро миқёсда катта нуфузга эга бўлган Жаҳон иқтисодий форуми рейтингига кўра, Ўзбекистон 2014-2015 йиллардаги ривожланиш якунлари ва 2016-2017 йилларда иқтисодий ўсиш прогнозлари бўйича сайёрамиздаги энг тез ривожланаётган бешта мамлакат қаторидан жой олгани барчамизни беҳад қувонтиради.\nНаврўз эзгу тантаналар шодиёнаси, шу билан бирга, яратиш, яшнатиш, бунёдкорлик айёми ҳамдир. Шу маънода, 2015 йилда ҳам улкан дастур ҳамда лойиҳалар ҳаётга татбиқ этилди. Масалан, Жанубий кореялик инвестор ва мутахассислар билан ҳамкорликда Сурғил кони негизида барпо қилинган Устюрт газ-кимё мажмуаси дунёдаги энг замонавий, юқори технологиялар асосида ишлайдиган, йирик корхоналардан бири саналади. Мажмуанинг ишга туширилиши йилига 83 минг тонна ноёб полипропилен маҳсулотини ишлаб чиқариш имконини беради. Ваҳолонки, бу маҳсулот илгари мамлакатимизга четдан, катта валюта ҳисобига олиб келинар эди.\nЎзбекистон дунёдаги автомобиль ишлаб чиқарувчи саноқли давлатлардан биридир. Машиналаримиз жаҳонга машҳур компаниялар автоуловлари билан бемалол рақобатлаша олади. Шунинг учун сифати, қулайлиги, кўркам дизайни билан ном қозонган, кўчаларимизни тўлдирган бу транспорт воситаларига хорижий мамлакатларда ҳам талаб ортиб бормоқда. Хоразм вилоятида “Женерал моторс — Ўзбекистон” акциядорлик жамиятида умумий қиймати қарийб\n6 миллион долларлик лойиҳа асосида “Шевроле Лабо” кичик юк машинаси ишлаб чиқариш йўлга қўйилди. Бу ерда йилига фермерларимиз ва хусусий тадбиркорларимиз учун жуда зарур бўлган 5 мингта ана шундай машина конвейердан чиқарилади. Таъкидлаш жоизки, ушбу модель янги “Хоразм авто” заводида тайёрланаётган “Дамас” ва “Орландо” автомобилларидан кейинги учинчи турдаги автомобиль бўлди. “Самарқанд — Қарши” темир йўл участкасида юқори тезликда ҳаракатланадиган “Афросиёб” электр поезди қатнови йўлга қўйилди. Бу “Тошкент — Қарши” йўналиши бўйича йўловчи ташиш сифати ва суръатини ошириш имконини бераяпти. Натижада пойтахтимиздан Қашқадарё вилоятига ҳамда Қаршидан Тошкентга йўловчилар ташиш вақти икки баробар қисқарди.\nҚолаверса, ҳадемай “Ангрен — Поп” йўналиши бўйича поезд қатнови йўлга қўйилади. Ҳеч шубҳасиз, бу жорий йилнинг энг муҳим воқеаларидан бири бўлади.\nНаврўз — экин-тикин мавсуми. Бинобарин, бободеҳқонларимиз шу кунларда яхши ниятлар билан ерга уруғ қадаб, ҳосилнинг баракали бўлишини тиламоқдалар. Ана шундай эзгу ниятли деҳқонларимизнинг фидокорона меҳнати ва омилкорлиги туфайли ўтган йили мамлакатимизда мўл ҳосил етиштирилди. Жумладан, 7 миллион 500 минг тоннадан зиёд ғалла, 3 миллион 350 минг тоннадан ортиқ пахта хирмони барпо этилди. Шу билан бирга, 12 миллион 592 минг тонна сабзавот ҳамда картошка, 1 миллион 850 минг тонна полиз маҳсулотлари, 1 миллион 556 минг тонна узум, 2 миллион 731 минг тонна мева етиштирилди. 2015 йилда мамлакатимиз Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилоти (ФАО)га аъзо давлатларнинг озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш соҳасида Мингйиллик ривожланиш мақсадларига эришгани учун бериладиган мукофотига сазовор бўлган 14 та давлатдан бири сифатида эътироф этилди.\nСаҳнада ана шундай улкан муваффақиятлар, эришилаётган салмоқли натижалар -Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятларнинг турли бадиий гуруҳлари чиқишлари орқали намойиш этилади. Дилбар хонишларда Ватан, ободлик, осуда ва бахтли ҳаёт улуғланади.\nДавлатимиз раҳбари Ислом Каримов ғояси ҳамда ташаббуси асосида пойтахтимизнинг меъморий қиёфаси янгиланиб бормоқда. Замонавий шаҳарсозлик талаблари асосида режали ривожлантиришга қаратилган бундай изчил ишлар самарасида Тошкент дунёдаги экологик жиҳатдан тоза ва кўркам қиёфага эга етакчи пойтахт шаҳарлар қаторидан ўрин олди. Мисол тариқасида айтадиган бўлсак, кейинги йилларда барпо қилинган “Ўзбекистон” халқаро анжуманлар саройи, “Маърифат маркази”, “Пойтахт” бизнес маркази, “Бунёдкор” спорт мажмуи сингари кўплаб иншоотлар шаҳар кўркига ўзгача жозиба бағишлаб турибди.\nЎтган йили Тошкентда Себзор кўчаси бўйлаб Абдулла Қодирий кўчаси устидан ўтадиган янги кўприк қурилиб, фойдаланишга топширилгани эса бунёдкорлик салоҳиятимиз янада юксалиб, кўприксозликда бой тажриба тўпланганининг амалий тасдиғи бўлди.\nЮртбошимиз бу муҳташам кўприк билан танишув чоғида айтиб ўтганидек, авваллари бирор иншоот ёки кўприк қуриш керак бўлса, кимни ёрдамга чақиришни ўйлардик. Битта кўприк қуриш учун икки-уч йил вақт кетарди. Энди мамлакатимизда замонавий шаҳарсозлик, йўлсозлик тажрибаси тўла шаклланди, кўприксозлик соҳаси пайдо бўлди. Мана шундай замонавий, муҳташам кўприкни 8 ойда бунёд этганимиз мамлакатимизнинг жадал ривожланиб бораётгани, халқимиз нақадар улкан ютуқ ва марраларга эришаётганини кўрсатади.\nГап шундаки, Себзор кўчасининг ўтказувчанлик имконияти соатига 3200 автомобилдан 9800 тага етказилди. Бундан ташқари, Абдулла Қодирий кўчасида ҳам автомобиллар қатнови 2400 тадан 5600 тага кўпайди. Натижада чорраҳадаги тирбандлик бартараф этилиб, Нурафшон, Абай, Олмазор, Зулфияхоним, Қорасарой, Сағбон, Зарқайнар, Навоий, Сақичмон кўчаларида қатновнинг равонлашишига замин яратилди.\nЖумладан, кўприкка ҳамоҳанг унинг икки томонида узунлиги 102 ва 111 метрлик пиёдаларнинг иккита ер усти, шунингдек, битта ер ости ўтиш йўлаги барпо этилди. Ўзида қурувчиликнинг замонавий намуналарини мужассамлаган мазкур иншоотлар барча қулайликка эгалиги билан шаҳар аҳолиси ва меҳмонларига манзур бўлмоқда. Хусусан, ёғин-сочинли кунларда ҳимояланиш мосламалари, чиқиб-тушиш учун зинапоядан ташқари, эскалаторлар ҳам ўрнатилган. Ушбу эскалаторлар очиқ жойларда ишлатишга мўлжалланган бўлиб, соатига 6700 нафар йўловчини ўтказиш қувватига эга.\n“Ободлик кўнгилдан бошланади”, деганларидек, бугун пойтахт марказидаги мазкур мажмуада яратилган шарт-шароитлар, жумладан, ландшафт дизайни, гўзал фавворалар, анвойи гуллар, райҳонлар ва манзарали дарахтлар унга зеб бериб, янада кўркам қиёфа касб этганки, бу халқимизнинг юксак бунёдкорлик салоҳиятидан дарак бериб турибди. -Буларнинг барчаси ташриф буюрувчиларнинг қалбига ўзгача ҳузур бағишлаб, эртанги кунга бўлган ишончини тобора мустаҳкамламоқда.\nНаврўз тантаналарида жўшқинлик, ёшлик, шижоат тараннум этилган қўшиқлар барча-барчани рақсга чорлайди.\nИнсон қадри улуғланган, хайру саховатли, меҳр-мурувватли элдан барака кетмайди. Бу ҳаётий ҳақиқат ўтган йили амалга оширилган савобли ишларда ҳам кўзга яққол ташланди. Хусусан, “Кексаларни эъзозлаш йили” Давлат дастурига биноан эҳтиёжманд оилаларга ижтимоий ғамхўрлик янада кучайтирилди. Нуроний отахону онахонларимизга эътибор кўрсатишни бундан-да яхшилаш мақсадида ушбу дастурни амалга оширишга вазирлик ва идоралар, иқтисодиётимизнинг барча тармоғига тегишли корхона ҳамда ташкилотлар, жамоат бирлашмалари, биринчи навбатда, “Нуроний” жамғармаси ва “Маҳалла” хайрия жамоат фонди кенг жалб этилди.\nЎтган йили 215 мингдан зиёд муҳтарам фахрийларимиз бепул тиббий кўрикдан ўтказилди. Эҳтиёжманд ногиронларга 11 мингдан ортиқ юқори сифатли протез-ортопедия буюмлари ва техник реабилитация воситалари бепул топширилди. 70 мингга яқин кекса авлод вакиллари тўлиқ тиббий кўрикдан ўтказилди ҳамда стационар ва санаторий-курорт муассасаларида ўз соғлиғини тиклади. 100 ёшга тўлган нуронийларнинг пенсиясига энг кам ойлик иш ҳақи миқдорида устамалар қўшиб берилди.\nХалқимиз турмуш даражаси кундан-кунга яхшиланиб бораётганини ушбу мисоллар ҳам яққол ифодалайди: бугунги кунда ҳар 100 оиланинг 42 таси енгил автомобилларга эга бўлиб, бу беш йил аввалги кўрсаткичдан 1,5 баробар кўп, 47 та оила шахсий компьютерлар билан таъминланган ва бу даврда ўсиш 3,9 баробарни ташкил қилди. Шунингдек, ҳар 100 та оиладан 31 таси кондиционерга эга ёки бу борадаги ўсиш 1,7 баробарга тенг, ҳар 100 та оилага 234 та мобиль телефон тўғри келмоқда ёки бу соҳадаги ўсиш 1,6 баробарни ташкил этмоқда.\nОзод ва обод юртимизда амалга оширилаётган бундай эзгу ислоҳотлар муваффақияти, аҳоли турмуш даражаси ва ҳаёт сифатини юксалтириш бўйича эришилган ютуқлар етакчи халқаро ташкилотлар ҳамда экспертлар ҳамжамияти томонидан кенг эътироф этилиб, холисона баҳоланмоқда. Чунончи, Бирлашган Миллатлар Ташкилоти ҳомийлигида мустақил ташкилотлар гуруҳи ва халқаро экспертлар иштирокида 2015 йилда 158 та давлатда “Дунёнинг энг бахтли мамлакатлари” деган мавзуда тадқиқот ўтказилди. Ҳар қайси мамлакатнинг ўз фуқароларини бахтли ҳаёт билан таъминлаш қобилиятини ифода этадиган ушбу индекс бўйича Ўзбекистон 44-ўринни эгаллади.\n...Наврўзни миллий анъаналаримизни намойиш этувчи кўзгу деймиз. Бунинг исботи тариқасида Наврўз удумлари — арқон тортиш, чиллак, “Оқ теракми, кўк терак?” сингари азалий ўйинлар ижро этилади. Қўғирчоқбозлар, ёғоч от ўйнатувчилар ҳам ўз истеъдодларини кўрсатадилар. Эл ардоғидаги санъаткорлар куйлаган халқ қўшиқлари, лапар, айтишувлар, ёр-ёру яллалар ёшлар ижросида талқин этилади. Катта ашулалар ижро қилинади.\nОилалар мустаҳкамлиги, юрт ободлиги, ижтимоий фаровонлик, жумладан, умр кўриш -давомийлиги борасида ҳам Ўзбекистон жаҳон ҳамжамиятида ўзгалар ҳавас қиладиган ўринни мустаҳкам эгаллаган. Халқимиз манфаатини ўйлаб, узоқни кўзлаб олиб борилаётган сиёсат, ғамхўрлик эвазига қўлга киритилган бундай ютуқлардан, Президентимиз -таъкидлаганидек, ҳар биримиз ғурурланиб, бошимизни баланд кўтариб яшашга ҳақлимиз. Зеро, амалга оширилаётган ислоҳотлар, маънавий қадриятларимизга эътибор, келажак ворислари учун яратилаётган шарт-шароитлар, аҳоли саломатлигини асраш борасидаги туб -бурилиш — буларнинг барчаси МУСТАҚИЛЛИК шарофатидандир. Наврўз байрамининг бугунги жозибаси ҳамда шукуҳи ҳам, шак-шубҳасиз, истиқлол туфайлидир.\nВатан ва мустақиллик, тинчлик ҳамда дўстлик қўшиқ, мусиқа ва рақсларда баралла мадҳ этилади. Тароналар, байрам жозибаси дилларга битмас-туганмас шодлик улашади. Наврўз таровати бутун юрт узра, қалблардан-қалбларга кўчиб юраверади.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Баҳор неъматлари\tБахмал боғлари кенгаймоқда »


ДВҚ ҳудудий бошқармалари ҳам тегишли лицензиялар бериш ҳуқуқига эга бўлди\nВазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 3 ноябрдаги қарори билан тасдиқланган Ветеринария фаолиятини лицензиялаш тўғрисидаги низомга ўзгартириш ва қўшимчалар киритилди. Бу ҳақда “Ҳуқуқий ахборот” канали хабар бермоқда.\nЎзгартиришларга асосан, Давлат ветеринария қўмитасининг ҳудудий бошқармаларига ҳам тегишли ветеринария фаолияти йўналишлари бўйича лицензия бериш ҳуқуқи берилди.\nВетеринария фаолиятини лицензиялаш илгари фақат Давлат ветеринария қўмитаси томонидан амалга оширилган.\nНизомга кўра, лицензиатлар ўзлари томонидан ишлаб чиқарилган ёки тайёрланган ветеринария препаратларини сотиши мумкин. Илгари бунинг учун ҳам алоҳида лицензия олиш лозим эди.\nЯна бир ўзгартиришга мувофиқ эндиликда юридик шахсларнинг ветеринария йўналиши бўйича ўрта-махсус маълумотга эга бўлган ходимлари ҳамда якка тартибдаги тадбиркорлар ветеринария препаратлари, жумладан, озуқа қўшимчалари ва зоогигиена воситаларини сотиши мумкинлиги белгиланди. Илгари мазкур фаолият билан шуғулланиш учун ҳам олий маълумот талаб этилган.\nАмалда бўлган тартибда филиал очиш тартиби белгиланмаган эди. Ўзгартиришлар билан филиал очиш тартиби ҳам белгиланди. Хусусан, лицензиат филиал очиш учун лицензияловчи органларга бу ҳақда ариза билан маълум қилиши керак. Филиал очиш ҳақидаги аризани кўриб чиққанлик учун тўлов ундирилмайди.\nЭслатиб ўтамиз, олдин ҳужжатлар лицензияловчи органга бевосита ёхуд олинганлиги тўғрисидаги билдиришнома билан почта орқали етказиб берилар эди. Бунга қўшимча, эндиликда ҳужжатларни электрон шаклда ҳам тақдим этиш мумкин.\nЛицензия бериш ҳақидаги аризаларни кўриб чиқиш муддати қисқартирилди. Эндиликда тақдим этилган ҳужжатлар ўн кун ичида кўриб чиқилиб (илгари ушбу муддат йигирма беш кунни ташкил қилган), лицензия бериш ёки лицензия беришни рад этиш тўғрисида хулоса тайёрланади.\nВетеринарларга лицензия ДХМ ёки ЯИДХП орқали берилади\n10:25 / 04.10.2019\nТошкентда янги ОТМ филиали иш бошлайди\n11:08 / 13.04.2019\nВетеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитасининг асосий вазифалари маълум бўлди


"Миллий тикланиш"дан навбатдаги кўчирмакашлик “санъати” намунаси | "Адолат" СДП\n"Миллий тикланиш"дан навбатдаги кўчирмакашлик “санъати” намунаси\nСайловлар вақтида “Миллий тикланиш” демократик партиясининг бош шиори ва у томонидан олиб борилган пиар-кампания жараёнлари Туркиянинг “Адолат ва тараққиёт” партиясиникидан кўчирилгани тўғрисидаги фикр-мулоҳазалар қизғин муҳокама қилинган эди. Бу ҳолат партиянинг сайловдаги имиджига ҳам салбий таъсир қилмай қолмади.\nКуни кеча "миллий тикланишчилар" бу борада яна бир бор “маҳорат” кўрсатишди. Энг қизиғи энди хориждан эмас, ўзимиздан, яъни “Адолат” СДПдан кўчиришди. Сиёсий партиянинг ўз рақобатчисидан кўчиришини қандай изоҳлаш мумкинми? Бу тан бериш, андоза олишми? Майли, қаршилигимиз йўқ!\n“Миллий тикланиш” газетасининг 11 март сонида Умид Арслонбеков муаллифлигида “Нега фракциялар ўз позициясини эълон қилмаяпти?” сарлавҳали мақола эълон қилинади.\nЭнг қизиғи мазкур мақола анча аввалроқ “Адолат” СДП Матбуот хизмати сектор мудири Фарруҳ Абдуҳамидов томонидан ёзилган бўлиб, жорий йилнинг 25 февраль куни ўзининг телеграмдаги Altruist каналида “Нега парламент фракциялари позицияси маълум қилинмади?” сарлавҳаси (шу ўринда азиз ўқувчидан ҳар икки мақоланинг сарлавҳасига эътибор қаратишни сўрайман!) билан эълон қилинган эди. Бундан ташқари Мазкур мақола айни шу куни фейсбукдаги “Депутатлар минбари” саҳифасида ҳам ёритилган.\nБуни қарангки, ушбу мақола “Миллий тикланиш”чиларга ёқиб қолибди шекилли, шартта ўз газеталарининг 11 март кунги 10-сонида биринчи саҳифадан бошлаб, (“Миллий тикланиш” газетасига хос бўлган ўқлоғдай-ўқлоғдай ҳарфлардаги сарлавҳа билан!) Умид Арслонбеков муаллифлигида чоп этиб юборибди.\nҲайратланарли жиҳати, мақола бирон-бир ўзгаришсиз, (айрим сўзларнинг ўрин алмашинувини айтмаганда) Фарруҳ Абдуҳамидовнинг телеграм каналидагидек эълон қилинибди.\nБугунги кунда айрим нашрларда кўчирмакашлик ривожланганидан кўз юмиб бўлмайди. Бундай салбий ҳолатлар сиёсий нашрлар томонидан ҳам танқид остига олинган. Аммо мамлакатимиздаги етакчи сиёсий кучлардан бири бўлган “Миллий тикланиш” ДПнинг бош нашрининг тайёр мақолани кўчирмакашлик билан нашр этиши уятли ҳолат эмасми?!\nХуллас, ушбу ҳолат бўйича "миллий тикланишчилар"дан бирор бир изоҳ кутиб қоламиз деймиз-у, аммо ҳаммаси очиқ-ойдин кўриниб турган вазиятда изоҳга ўрин бормикан.\nШундай бўлса ҳам, хулоса чиқаришга шошилмаймиз. Кутайликчи, ким билсин, балки бирор бир техник носозлик, ёки "хакер"лар ҳужумига учраш ҳолати кузатилгандир...


Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги ўрта махсус, касб хунар таълими маркази\nЎРТА МАХСУС, КАСБ - ХУНАР ТАЪЛИМИ МАРКАЗИ\nРўйхатга олинган “ТАСДИҚЛАЙМАН”\n№ 3440601-1.01рақами Олий ва ўрта махсус таълим\nвазирлигининг 2012 йил\n15 августдаги 332/1сонли\n3440601- МЕТЕОРОЛОГ КАСБИ БЎЙИЧА\nЎҚУВ ДАСТУРЛАР ТЎПЛАМИ\nТайёрлов йўналиши: 3440600 –Гидрометорология\nКасби : 3440601 - Метеоролог\nФан дастури Олий ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълими тайёрлов йўналишлари бўйича Мувофиқлаштирувчи Кенгашнинг 2012 йил 24 июлдаги 3-сонли мажлис баёни билан маъқулланган.\nФан дастури Тошкент Гидрометеорология касб-ҳунар коллежида ишлаб чиқилган, билим соҳаси бўйича шўъба келишувидан ўтказилди (Баёни №___)\nТошкент гидрометеорология касб-ҳунар коллежи махсус фан ўқитувчиси\nЎзбеки миллий университети физика факультети умумий физика, физика ўқитиш услубияти, атмосфера физикаси кафедраси доценти география фанлари номзоди\n«Агрономия асослари» предметининг дастури қуйидагиларга асосланиб тузилган: агрономия, қишлок хўжалиги, ўсимликшунослик, дехқончилик ҳамда ўсимликларнинг ривожланишдаги турли хил маълумотлардан иборат.\n«Агрономия асослари» предмети тупроқшунослик, ўсимликшунослик предметлари боғлик ҳолда қишлоқ хўжалиги ташкилотларини сифатли маълумотлар билан таъминлашни асосий вазифа қилиб олади.\nФан бўйича ўқувчиларнинг билими, кўникма ва малакаларига қўйиладиган талаблар:\nТупроқ физик-кимёвий хоссалари;\nТупроқнинг сув режими;\nЎсимлик зараркунандалари ва уларга қарши кураш;\nБегона ўтлар ва уларни йўқотиш йўллари;\nЎсимлик касалликлари ва уларга қарши кураш;\nЎғитлар ва уларнинг турлари;\nЭкишдан олдин ерга ишлов бериш;\nФАННИНГ ЎҚУВ РЕЖАДАГИ ФАНЛАР БИЛАН БОҒЛИҚЛИГИ, УСЛУБИЙ ЖИҲАТДАН УЗВИЙЛИГИ ВА КЕТМА - КЕТЛИГИ\n«Агрономия асослари» предметини ўзлаштириш учун физика, ботаника ва умумий биология фанларидан чуқур билимга эга бўлиш керкак. «Қишлок хужалиги» Ўзбекистон халк хўжалиги соҳалари орасида энг асосийлардан бири бўлиб, аҳолини етарлича озик-овқат маҳсулотлари билан таъминлашни, ҳамда озиқ- овқат ва енгил саноатларни сифатли хом ашё билан таъминлашни мақсад қилиб қўяди.\nФанни ўқитишда фойдаланиладиган замонавий ахборот ва педагогик технологиялар:\nДастурни амалга оширишда замонавий ахборот технологияларни қўллаш мақсадга мувофиқ бўлади. Айниқса ишлаб чиқариш жараёнида ўтадиган кимёвий, физикавий, механик ҳолатларни ўқитишнинг техник воситалари орқали кўрсатиш ўқувчиларда билим ва кўникмаларни кучайтиради ва амалиёт ўташда катта ёрдам беради.\nЎқув машғулотларида дидактик материаллардан фойдаланиш эса мавзуларни ўзлаштиришда самарадорликни оширади.\nФанни ўқитишда замонавий педагогик технологияларни қўллаш, ўқувчиларни ушбу фанга қизиқиш, тушуниш, мустақил фикр юритишга ўргатади. Дарс жараёнида қўлланиладиган педагогик жараён ҳолисони баҳоланади.\nФаннинг мавзуий тақсимланиши\nБўлим ва мавзуларнинг\nЖами ажратилган соат\nАудитория машғулотлари (соат)\nI.Бўлим. Кириш.Тупроқ ва унинг унумдорлиги.\nТупроқ унумдорлиги ва маданийлигини белгиловчи омиллар\nТупроқ морфологиясини ўрганиш\nТупроқ агрегат таркиби ва намлигини аниқлаш.\nII.Бўлим. Ўсимлик зараркунандалари, касалликлари, бегона ўтлари ҳамда уларга қарши кураш.\nЗараркунанда ва касалликлар. Қарши кураш тадбирлари.\nБегона ўтлар ва уларга қарши кураш йўллари.\nIII.Бўлим. Алмашлаб экиш\nАлмашлаб экиш ва унинг турлари.\nЭкин майдонлари структурасининг таҳлили ва алмашлаб экишни ўзлаштириш.\nIV.Бўлим. Ўғитлар ва уларни қўллаш.\nМинерал ўғитларни ташқи кўринишига қараб ва сифат реакциялари ёрдамида аниқлаш.\nV.Бўлим. Ерга ишлов бериш.\nЕрга ишлов бериш технологиялари\nҲайдов қатламининг тузилишини аниқлаш.\nТупроққа ишлов бериш тизимини ишлаб чиқиш.\nVI.Бўлим. Уруғлик ва уни экиш.\nУруғлик сифати, экиш муддатлари ва экиш усуллари.\nЭкиш меъёри ва чуқурлиги\nЎсимликларнинг уруғлари билан танишиш ва уруғ сифатини аниқлаш.\nVII.Бўлим. Тупроқ мелиорацияси.\nЭкинларни суғориш ва суғориш режими.\nЭкинларни суғориш режимини аниқлаш.\nТупроқ – қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришининг асосий ва бирдан-бир воситаси бўлиб, ҳар қайси мамлакатнинг битмас-туганмас табиий бойлиги ҳамда кишилик жамияти учун зарурий озиқ маҳсулотлари ва турли хом ашё етиштириладиган асосий ва ягона манбадаир.\nЕр шари пўстлоғининг ўсимликлар ўсиб ривожлана оладиган устки ғовак қатлами тупроқ дейилади. У маълум шароитда турли табиий омил ва тирик организмларнинг ўзаро таъсирида тоғ жинсларининг нураши оқибатида ҳосил бўлган.\nТупроқ унумдорлиги – бу унинг ўсимликларни бутун ўсиш даври давомида озиқа, сув, ҳаво ва бошқа зарурий омиллар билан таъминлаш хусусиятидир.\nМеханик таркиби оғир, структурасиз, зичлашган тупроқларнинг ҳаво режими ниҳоятда ёмон ва унумдорлиги паст бўлади. Тупроқ унумдорлиги унинг доимий ва ўзгармас сифати бўлмай, ерга оқилона таъсир этилганда ошиб, нотўғри ишлов берилганда эса аксинча, пасайиб боради.\nҚишлоқ ҳўжалиги ишлаб чиқаришини жадаллаштиришда юқори ва барқарор ҳосил олишни таъминловчи ўсимликларни зараркунандалар, касалликлар ва бегона ўтлардан ҳимоя қилишнинг аҳамияти беқиёсдир.\nЎсимликларни зараркунанда ва касалликлардан ҳимоя қилишда агротехник, механик, физик, карантин, биологик ва кимёвий усуллар қўлланилади.\nАгротехник тадбирлар ўсимликларни зараркунанда ва касалликлардан ҳимоя қилишда қўлланилиши мумкин бўлган барча чора тадбирларни ўз ичига олиб, зарарли организмлар яшаши учун ноқулай шароитларни вужудга келтириш мақсадини кўзлайди.\nЎсимликларни зараркунандалардан ҳимоя қилишда биологик кураш чоралари кенг қўлланилмоқда. Бунда йиртқич ва паразит ҳашаротлар, каналар, қушлардан ҳамда зараркунандаларни касаллантирувчи микроорганизмлардан фойдаланилади.\nЎсимликларни зараркунандалардан ҳимоя қилишда карантин тадбирларнинг аҳамияти каттадир. Бу тадбир бизда учрамайдиган, лекин бошқа минтақаларда мавжуд бўлган ўсимлик зараркунандалари, касаллик қўзғатувчи ва бегона ўтлар кириб келишининг олдини олишга қаратилган.\nҚишлоқ хўжалиги экинларини далалар ва йиллар бўйича илмий асосда навбатлаб экишга алмашлаб экиш дейилади. Қишлоқ хўжалиги экинларини илмий асосда навбатлаб экиш тупроқдаги органик модда миқдорини бошқаришга, бегона ўтлар, ўсимлик касалликлари ва зараркунандаларига қарши самарали курашга шароит яратади, тупроқнинг донадор структурасини таъминлаб, озиқ ва сув-ҳаво режимини яхшилайди, қўлланилаётган ўғитлар самарасини ошириб, тупроқлар нурашининг олдини олади.\nТурли ўсимликлар тупроқда ҳар хил миқдорларда органик қолдиқ тўплайди. Кўп йиллик ўтлар ва кузги дон экинлари кўп миқдорда, баҳорги дон экинлари камроқ, қатор оралари чопиқ қилинадиган экинлар эса жуда кам органик қолдиқ ҳосил қилади.\nҚишлоқ хўжалиги экинлари ҳосилдорлигининг диярли ярмига минерал ўғитлар ҳисобига эришилмоқда. Таркибида ўсимликлар учун зарур озиқ унсурлари бўлган ва қишлоқ хўжалигида фойдаланиладиган моддалар ўғитлар дейилади. Ўғитлар минерал ва маҳаллий ўғитларга бўлинади. Минерал ўғитлар саноат асосида тайёрланади ва ўсимлик учун зарур озиқ моддалар улар таркибида, асосан, ноорганик (минерал тузлар) шаклида бўлади. Маҳаллий ўғитлар (гўнг, парранда ахлати, шаҳар чиқиндилари) маҳаллий шароитларда тайёрланиб, шу жойнинг ўзида ишлатилади.\nV.Бўлим. Ерга ишлов бериш\nПарвариш қилинаётган экинлар учун қулай шароит яратиш мақсадида машина ва қуролларнинг иш органлари билан тупроққа механик таъсир кўрсатиш ерга ишлов бериш дейилади. Тупроққа ишлов бериш орқали унинг сув-физик хоссалари, ҳаво, иссиқлик ва озиқ режими яхшиланади ҳамда ўсимликлар ўсишига шароит пайдо бўлади.\nТупроққа ишлов бериш вазифалари қуйидагилардан иборат: 1) Чуқур ҳайдалма қатлам ва тупроқнинг қулай донадор структурасини таъминлаш; 2) Бегона ўт, зараркунанда ва касалликларни бартараф этиш; 3) Кўп йиллик бегона ўтларни нобуд қилиш; 4) Органик қолдиқ ва ўғитларни керакли чуқурликларга кўмиш; 5) Тупроқни сув ва шамол эррозиясидан ҳимоя қилиш; 6) Тупроқни экишга сифатли тайёрлаш ва уруғнинг униб чиқиши учун қулай шароит яратиш ва бошқалар.\nҚишлоқ хўжалиги экинларидан мўл ҳосил олиш учун экин тури ва навларини тўғри танлаш, юқори сифатли уруғликдан фойдаланиш ҳамда ўсимликларнинг қулай озиқланиш майдонларини таъминлайдиган экиш меъёрларини тўғри белгилаш муҳим аҳамиятга эгадир.\nУруғнинг унувчанлиги сифати, тозалигига кўра белгиланиб, нав ва синфларга ажратилади.Уруғлик юқори навли, бегона уруғлар билан ифлосланмаган, унувчан, касалликка чалинмаган бўлиши лозим.\nМелиорация лотинча melioratio сўзидан олинган бўлиб, яхшилаш маъносини билдиради.\nҚишлоқ хўжалиги мелиорациясининг асосий вазифалари тупроқнинг сув режимини бошқариш ва суғоришни ривожлантириш, қўшимча сув манбаларини излаш, ер сатхи сувлари оқимини ростлаш, тупроқ шўрланиши ва ботқоқланишининг олдини олиш, тупроқнинг мелиоратив аҳволини яхшилаш ҳамда унинг эррозиясига қарши курашиш.\nТупроқ мелиорацияси, ўз навбатида, тупроқнинг сув режими мелиорацияси, шўрхок ва шўрхокли тупроқлар мелиорацияси, шўртоб ва шўртобли тупроқлар мелиорацияси, эррозияга учраган тупроқлар мелиорацияси, қумликлар мелиорацияси каби турларга бўлинади.\nАМАЛИЙ МАШҒУЛОТЛАРИ РЕЖАСИ.\nЎсимлик зараркунандалари, касалликлари ва пестицидлар билан танишиш.\nБегона ўтлар таснифи.\nМУСТАҚИЛ ТАЪЛИМ МАВЗУЛАРИ.\n1. Зараркунанда ва касалликлар.\n2. Алмашлаб экиш ва унинг турлари.\n3. Ўғитларнинг турлари.\n4. Ўғитлаш тизими.\n5. Ерга ишлов бериш технологиялари\n6. Уруғлик сифати, экиш муддатлари ва экиш усуллари.\n7. Экиш меъёри ва чуқурлиги\n8. Ўсимликларнинг уруғлари\n9. Экинларни суғориш


10:49 / 07.07.2015\nЎтган йил билан солиштирилса, квоталар сонида ўзгаришлар йўқ. Фақат “Инвестицияларни бошқариш” мутахассислигида реал сектор учун квоталар сони 9 тага кўпайтирилиб, 29 нафар ўрин ажратилган. Ўз навбатида худди шу мутахассисликнинг банк сектори учун 9 та квота камайтирилиб, 16 та ўринга туширилди. Бу ҳақда «Xushnudbek.uz» хабар беради.\nМаълумот учун, 2013 йил 16 сентябрдаги Вазирлар Маҳкамасининг 255-сонли қарори билан “Ўзбекистон Республикаси Банк-молия академияси магистратурасига қабул қилиш тартиби тўғрисида”ги низом тасдиқланган эди. Унга кўра, Банк-молия Академияси магистратурасига қабул қилишда ёш цензи белгиланиб, 35 ёшдан ошганлар мазкур даргоҳга ҳужжат топшира олмаслиги қайд этилганди. Мазкур Низомнинг батафсил шарҳи билан қуйидаги манзилда танишиш мумкин.


21 октябрь - Ўзбек тили байрами куни\n21 октябрь - Ўзбек тили байрами куни 11.04.2020 13:09\nТасодифми ё бошқами, билмадиму, ушбу қонун имзоланган кун миллатимиз, маънавиятимиз, адабиётимиз, она тилимиз жонкуяри Абдулла Қодирий таваллуд топган санага тўғри келганида ҳам қандайдир маъно бордай. Зеро, севимли ёзувчимизнинг она тилимизга ҳурмати, муносабати, бор жозибаси билан кўрсата олиш истеъдоди унинг асарларида яққол уфуриб турибди.\nҲозиргидек ўта мураккаб ва синовли кунларда “Ўзбек тили байрами кунини белгилаш тўғрисида”ги қонуннинг имзоланиши ҳар қандай шароитда ҳам тил, маънавият масалалари давлатимизнинг доимий эътибор марказида эканини яна бир бор исботламоқда.\nЎтган йили 21 октябрь куни Президентимизнинг ўзбек тилига давлат тили мақоми берилганига ўттиз йил тўлиши муносабати билан тантанали йиғилишдаги нутқидан залда ҳаяжонланмаган киши қолмаганди.\nОрадан салкам олти ой ўтди. Нималар ўзгарди? Ҳа, ўзбек тилшунослиги бўйича тадқиқотлар фаол олиб борилмоқда. Ташкилотлардан келаётган аксарият хатлар эндиликда давлат тилида битилмоқда. Олимлар, ёзувчи ва шоирларнинг самарали ижод қилиши, соҳада халқаро ҳамкорликни ривожлантириш учун кенг имкониятлар эшиги очилмоқда. Бу борадаги эзгу ишлар кўлами тобора кенгайди.\nОддий одамлар онгида тилга муносабат қай йўсинда ўзгарди? Тилимиздаги ярим чала русча-ўзбекча сўзлашувлардан холи бўла олмаганимиз камлик қилганидек, “окей”, “трендлашиш”, “личкалашиш” ... яна “алланималашиш” каби ғалати, ғализ ибораларнинг пайдо бўлаётгани ҳам рост-ку. Ўзимиз шундай деб турсак, биз – қоракўзлар шундай муносабатда бўлсак, яна кимдан нима кутиш мумкин?!\nКўпинча институтни эмас, университет таълимини олган, эндиликда нақд докторликка “даъвогарлар” ёзувларининг илк қораламасига кўзим тушиб қолади. Ажабо, кибри билимидан устунлар олий таълим даргоҳидан эмас, оддийгина умумтаълим мактаби партасидан келиб қолдими, умрида ҳеч китоб варақлаганми?.. Ахир мактабда ҳам муаллимлар саводга ўргатади-ку?!\nКўча-кўйлардаги, дўкон, савдо расталари, хизмат кўрсатиш шохобчалари, бекатлар, рекламалардаги “битиклар” муҳокама учун мангу мавзуга айланган. Гўё қайсидир қитмир одамларни атай саводсиз бўлишини астойдил истаб, чала-чулпа, хатоларга ғиж-ғиж тўла ёзувларни жўрттага ёзгану, кўздан ғойиб бўлгандек... Фараз қилинг, миллатдошларимиз она тили бўйича кўчирмакашлигу муттаҳамликдан, ўзгани ҳам, ўзни ҳам алдашдан холи бўлган диктантни ёппасига, бирваракайига ёзсак, натижаси қандай бўларкин?..\nМамлакат раҳбарининг бадиий китоб ўқишга, маърифатга, теран билимга, ўқиб-изланишга муттасил чорловида ҳам ҳикмат кўп аслида. “Ўзбек тили байрами кунини белгилаш тўғрисида”ги қонуннинг қабул қилиниши эса ҳар биримизнинг она тилига бўлган муносабатимиз ҳақида жиддийроқ ўйлаб кўриш, унга ташқаридан назар ташлаш, таҳлил этиш имконини бергани билан ҳам қадрлидир.


Профессор ва талабалар (ибратли ҳикоя) | «Умид» ИДУМ\nDushanba Oktyabr 24th, 2016 Seshanba Oktyabr 25th, 2016 Ибратли ҳикоя Фикр билдирилмаган\nБу воқеа Америкадаги университетларнинг бирида содир бўлди. Профессор аудиторияга кириб келди. Келдию, 1 галлонлик шиша банкани стол устига қўйди. Банка бўш эди. Талабалар бир муддат кузатиб турдилар. Профессор эҳтиёткорлик билан банкага бильярд шарларини жойлай бошлади. Банка тўлгач, ўтирган талабалардан “Банка тўлдими?”, – деб сўради профессор. Талабалар бир овоздан “Ҳа!” деб жавоб беришди. Шу пайт профессор майда пушти, денгиз бўйида учрайдиган тошларни битта-битта банкага ташлай бошлади. Тошлар шиша банка ичидаги бильярд шарлари орасидан банка тубига (“чинг-чилинг-чинг” деб товуш чиқариб) туша бошлади.\nПрофессор яна сўради:\n— Банка тўлдими?\n— “Энди тўлди”, – дейишди талабалар.\nПрофессор талабаларга қараб бир жилмайди. Ёнидаги кичкина темир чой идишдаги сариқ ранг қумни бильярд шарлар ва пушти тошлар жойлашган банкага бўшата бошлади. “Фисссссс” деган товуш чиқди. Профессор банка тўлганми йўқми деб яна сўради. Бу сафар аудиторияга сукунат чўкканди. Профессор стол устида турган стакандаги қулупнайли чойни банкага қуя бошлади. Талабалар ундан бу воқеада нима ҳикмат яшринганини сўрашди ва улар эшитган жавоб уларни бир муддат ўйлантириб қўйди.\nҚуйида профессор айтган гаплар келтирилган.\nБу банка бизнинг ҳаётимиз. Ундаги бильярд шарлари эса сиз билан бизнинг ҳаётимизда катта аҳамиятга эга нарсалардир; сизнинг саломатлигингиз, ота-онангиз ва оилангиз, динингиз, яқин қариндош ва дўстларингиз, ва ҳоказо.\nБанкадаги пушти тошлар эса бильярд шарларидан аҳамияти пастроқ нарсалардир, ишингиз, ўқишингиз, ишингизда у идорадан бу идорага югиришингиз…\nҚумга келсак, бу бекор ўтказган вақтингиз, дўстлар билан қилган айш-ишратингиз, ўйнаган компьютер ўйинларингиз, томоша қилган футбол матчларингиз….\nАгар банкага қум ва пушти тошларни биринчи солиб тўлдирганимизда эди, бизда бильярд шарлар учун жой қолмаган бўларди. Шунинг учун аввал сизга муҳим нарсалар учун вақт сарфланг ва ҳаётингизда жой ажратинг, қолганлари эса шунчаки сариқ тупроқдир.\nБу гаплардан талабалар оз муддат ўйга толдилар, аудиторияда жимлик ҳукумрон эди. Шу пайт бир талаба савол берди:\n— Банкага нега чойни қуйдингиз?\n“Бу саволни берганингдан хурсандман. Чойнинг маъноси шуки, ҳаётда қанча ишлар билан банд бўлмайлик, доимо бир пиёла чой устида яхши ҳамсуҳбатга вақт топишимиз керак.” – деб жавоб берибди профессор.\nibratli hikoya, ибратли, ибратли хикоя, ибратли ҳикоя, притча, трогательная история\n← Ахборот ўлчов бирликлари (видео)\nМактаб президентлигига номзодлар билан танишинг →


Ҳафта дайжести: Президентнинг парламентга мурожаати, дунёга тарқалган коронавирус, Томскда ҳалок бўлган 11 ўзбек ўғлони | Qalampir.uz\nҲафта дайжести: Президентнинг парламентга мурожаати, дунёга тарқалган коронавирус, Томскда ҳалок бўлган 11 ўзбек ўғлони\nЖамият\t26 Январь 21:03 4262\nЯкунига етган ҳафта Ўзбекистон ва халқаро майдонда муҳим воқеаларга бой бўлди. Ўзбекистонда муҳим сиёсий тадбирлар ўтказилди. Шунингдек, халқаро майдонда ҳам муҳим сиёий жараёнларда туб ўзгаришлар бўлди. Ўтган йилнинг охирида Хитойда пайдо бўлган янги вирус ўтган ҳафта давомида катта куч билан авж олди. Қуйида ҳафта давомида юз берган энг муҳим хабарларга тўхталиб ўтамиз.\nОлий Мажлис палаталарининг биринчи мажлиси\nЖорий йилнинг 20 январь куни сайловдан кейин шаклланган Олий Мажлис Қонунчилик палатаси ва Сенатининг йиғилиши ўтказилди. Ҳар икки палата йиғилишида Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев нутқ сўзлади.\nҚонунчилик палатаси йиғилишида Нурдинжон Исмоилов қуйи палата спикери, Акмал Саидов унинг биринчи ўринбосари ва яна тўрт нафар ўринбосар тасдиқланди. Шунингдек, Қонунчилик палатасининг 12 та қўмитасига раислар сайланди.\nШавкат Мирзиёев қуйи палата мажлисида сўзлаган нутқида депутатларни фаоликка, сайловчилар билан яқин мулоқот қилишга чақирди. Шунингдек, “ура-ура” қилиш билан халқнинг ишончини қозониб бўлмаслигини алоҳида таъкидлади. Давлат раҳбари мамлакат оғир даврдан ўтаётганини айтиб, хавотирини билдирди.\nКуннинг иккинчи ярмида бўлиб ўтган Сенат мажлисида Танзила Норбоева яна палата раиси этиб сайланди. Одиқ Сафоев унга биринчи ўринбосар бўлди. Шунингдек, Муса Ерниязов ва Зайниддин Низомхўжаев ҳам раисга ўринбосар этиб сайланди.\nЯлпи мажлисда Сенатнинг 8 та қўмитаси ҳамда Регламент ва одоб комиссиясига раис сайланди.\nСенат мажлисида нутқ сўзалаган Шавкат Мирзиёев ижро органи парламентдан ҳайиқиб туриши кераклиги, тўйларни қисқартириш бўйича ишлар давом этиши ва аҳолини қийнаётган муаммоларни ҳал қилиш учун тизим яратилиши кераклигини айтиб ўтди. Давлат раҳбари ҳудудлардаги муаммоларни ўрганиш масаласига тўхталиб, вазирларнинг 90 фоизи вилоятларда ўтириши кераклигини таъкидлади.\nПрезидент Сенат мажлисида Яқин Шарқдаги вазият Ўзбекистон хавф туғдираётгани, ЕОИИга аъзолик мустақилликка таҳдид экани ҳақидаги гап-сўзлар асоссиз эканига урғу берди. Шунингдек, йиғилишда Тошкент давлат иқтисодиёт университетидаги порахўрлик ва ўқитувчиларнинг билимсизилиги танқид қилинди.\n20 январь куни Бош вазир Абдулла Ариповнинг Ҳукумати тўлиқ таркибда истеъфога чиқди.\nОлий Мажлис палаталарининг қўшма мажлиси\n21 январь куни Қонунчилик палатаси ва Сенатнинг қўшма йиғилиши ўтказилди. Унда Президент Абдулла Арипов номзодини Бош вазир лавозимига тавсия қилди. Депутатлар номзодни қўллаб-қувватлади. Қўшма мажлисда Ҳукумат аъзоларининг ҳам номзоди тасдиқланди.\nНариман Григорян қотиллиги\nЖорий йилнинг 14 январь куни ижарада турадиган уйида ўлик ҳолда топилган Нариман Февзиевич Алимжонов (Нариман Григорян) қотиллиги бўйича янги маълумотлар берилди. Хусусан, қотиллик пул учун амалга оширилгани айтилди. ШунингдеК, қотил жасадни йўқ қилиш учун ёқиб юборган.\n21 январь куни таниқли актриса, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист Аида Юнусова 72 ёшда оламдан кўз юмди.\nСамарқандда ижро ҳаракатларини амалга ошираётган МИБ ходимларига қаршилик қилган аёл уларни ёқиб юборди. Натижада МИБ ходимлари хизмат вазифаларини бажаришдан воз кечишга мажбур бўлишди.\nФарғонадан Тошкентга келган Маматов, пойтахтдан водийга кетган Тошхўжаев\nФарғона вилояти Ички ишлар бошқармаси бошлиғи Раҳмат Маматов Президент тавсиясига кўра, “Маҳалла” хайрия жамоат фондига раҳбар бўлди.\nЎзбекистон Республикаси Ички ишлар вазири ўринбосари – Тергов департаменти бошлиғи лавозимида ишлаб келаётган Дониёр Бахтиёрович Тошхўжаев Фарғона вилояти Ички ишлар бошқармасига бошлиқ этиб тайинланди.\nGlobal Firepower тақдим этган маълумотларга кўра, 2019 йил якунига кўра, Ўзбекистон армияси қўшнилари Қозоғистон, Туркманистон, Қирғизистон ва Тожикистонга нисбатан Марказий Осиёдаги энг қудратли давлат бўлиб қолди.\n“Демократия индекси”: Ўзбекистон авторитар давлатлар қаторида қолди\nЎзбекистон Буюк Британиянинг The Economist Intelligence Unit тадқиқот ташкилоти томонидан ҳар йили тузладиган “Демократия индекси”да 157-ўринни эгаллади.\n2019 йил бўйича рейтингга жами 165 та давлат ҳамда Гонконг ва Фаластин автономиялари киритилди. Ўзбекистон бор-йўғи 2,01 балл тўплади ва “авторитар режим”ли давлатлар қаторида қолди.\nЎзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев Олий Мажлис палаталари, Ҳукумат аъзолари, жамоатчилик вакиллари, мамлакатдаги дипломатик корпус раҳбарлари олдида учинчи марта мурожаат йўллади.\nУнда 2020 йил — Илм-маърифат ва рақамли иқтисодиётни ривожлантириш йили деб аталди.\nПрезидент навбатдаги мурожаатида ўтказилган сайлов ва сайлов тизими, пенсия, олий таълимда давлат грантини ошириш, пенсия, камбағаллик, ОТМларга молиявий ва академик мустақиллик бериш, ўқитувчиларнинг маошини ошириш, ҳокимларнинг ҳисобдорлиги, ҳудудлардаги интернет таъминоти, тадбиркорлар фаолиятининг текширилиши ва бошқа масалалар бўйича камчиликларга тўхталиб, янги таклифлар берди. Тадбирда Президент Евроосиё иқтисодий иттифоқига аъзолик масаласида фикр билдирди.\nПрезидент ўказган тадбирда охирги вақтларда ОАВда кўриниш бермай қўйган, ўзбек сиёсатининг дарғаларидан бири собиқ Бош вазир ўринбосари ва Молия вазири Рустам Азимов ҳам қатнашди.\nТомскда 11 нафар ўзбек ўғлони ёниб кетди\nЖорий йилнинг 21 январь куни Россиянинг Томск вилоятида ёғоч ишлаб чиқарувчи корхонада ишчилари яшовчи ёғочдан қурилган иншоот ёниб кетди. Натижада у ердаги 14 кишининг 12 нафари ҳалок бўлди. Ҳалок бўлганларнинг 11 нафари Ўзбекистон фуқаролари бўлган. Бир нафари Россия фуқароси.\nМазкур фожиа юзасидан жиноят иши очилиб, текширув ҳаракатлари бошланди. Қурбон бўлган ўзбекистонликларнинг жасади бугун, 26 январь куни Ватанга қайтарилди.\nҚурбонлар оиласига ёрдам кўрсатиш учун Ўзбекистон Президентининг кўрсатмаси билан махсус комиссия тузилди.\nХитойда пайдо бўлган янги коронавирус\n2019 йилнинг декабрь ойида Хитойнинг Хубэй вилоятидаги Ухань шаҳрида пайдо бўлган янги коронавирус ўтган ҳафта давомида дунёдаги кўплаб давлатларга кириб борди.\nВирус билан касалланганлар сони 2700 дан ошди, қурбонлар сони 56 нафарга етди.\nДастлаб Япония, Жанубий Корея ва Таиландда қайд этилган вирус ҳафта давомида Aвстралия, Mалайзия, Непал, Сингапур, AҚШ, Францияга ҳам етиб борди.\nЎзбекистон Соғлиқни сақлаш вазирлиги вируснинг мамлакатга кирмаслигини учун тегишли чоралар кўрилаётганини маълум қилган бўлса, Ташқи ишлар вазирлиги Ухань шаҳридан келган талабаларга зудлик билан керакли кўриклардан ўтишни тавсия қилди.\nҲаво лайнерининг уриб туширилиши билан боғлиқ янги тахмин Эрон Мажлиси депутати Аҳмад Алиризобейгий томонидан билдирилган.\nРоссиянинг 14 йиллик Бош прокурори ишдан кетди\n20 январь куни Россия Федерацияси Бош прокурори Юрий Чайка ўз лавозимини тарк этди. Юрий Чайка Бош прокурорлик лавозимини 2006 йил июнь ойидан бери эгаллаб келаётганди.\nЧайка ўрнига Россия Президенти Владимир Путин Игор Красновни мамлакат Бош прокурори этиб тайинлади.\nИмпичмент бўйича эшитувнинг иккинчи кунида сўз қораловчи томон яъни, Конгресс қуйи палатаси менежерларига берилди. Улар ўз нутқини бошлаганда суд жараёнини эслатувчи Сенат эшитуви икки сиёсий партиянинг қарама-қаршилик майдонига айланиб кетди.\nСенат эшитуви давом этяпти\nBrexit эпопеяси охирлаяпти\n24 январь куни Буюк Британия Бош вазири Борис Жонсон мамлакатнинг Европа Иттифоқидан чиқиши тўғрисидаги қонунни имзолади. Мазкур қонунга кўра, Буюк Британия жорий йилнинг 31 январидан ЕИ аъзоси бўлишни тўхтатади.\nЖонсон имзоси мамлакати тарихида янги саҳифадан дарак беришини қўшимча қилган.\nМазкур ҳужжатни Британия қироличаси Елизавета II Brexit ҳақидаги қонун лойиҳасини имзолаган. Шунингдек, 24 январда Европа кенгаши раиси Шарль Мишель ва Еврокомиссия раиси Урсула фон дер Ляйен Брюсселда келишувни имзолаган. Маълумот учун, ҳужжат Европа парламентида 29 январда ратификация қилиниши режалаштирилган.\nТуркияда кучли зилзила: мингдан ортиқ жароҳатланган ва 30 дан ортиқ қурбон бор\nШаҳзода Гарри Буюк Британиядан чиқиб кетди\nШаҳзода Гарри 20 январь куни кечаси Буюк Британияни тарк этди. У рафиқаси Меган Маркл ва ўғли Арчи билан бирга Канадага йўл олган.\nМаълум бўлишича, Гарри Канадага Лондонда ўтган британ-африка инвестиция саммитида иштирок этганидан сўнг, тунги рейсда учиб кетган. У саммитда Британия бош вазири Борис Жонсон билан кўришган.\nНашр хабарига кўра, у мамлакатдан чиқиб кетишни шу даражада хоҳлаганки, Букингем саройидаги қабул маросимида иштирок этмаган. Ҳолбуки, Гарри қабул маросими ташкилотчиларидан бири эди.\nИнтерполнинг собиқ раҳбари узоқ йилга қамалди\nХитой суди Интерполнинг собиқ раҳбари Мэн Хунвэйга 13,5 йиллик қамоқ жазосини тайинлади. У порахўрликда айбланмоқда. Таъкидланишича, судланувчи ҳукм устидан шикоят қилиш ниятида эмас.\nМаълумот ўрнида: 2018 йилнинг кузида Интерполнинг собиқ раҳбари ғойиб бўлиб қолганди. Кейинчалик, маълум бўлдики, Хунвэй қонунни бузганликда айбланиб, Хитойда қўлга олинган экан.\nУкраинанинг собиқ президенти Петр Порошенко 24 январь куни сўроқ қилиниш учун Давлат тергов бюросига келди.\nСаудия шаҳзодаси АПЛдаги жамолардан бирини сотиб олмоқчи\nСаудия Арабистонининг меросхўр шаҳзодаси Муҳаммад бин Салмонга тегишли инвестиция фонди Англия премьер-лигасининг “Ньюкасл Юнайтед” жамоасини сотиб олишни ният қилмоқда.\nКелишув суммаси 340 миллион фунт стерлингни ташкил этади. Жамоани сотиб олиш келишувларида британиялик молиячи Аманда Стейвли бошчилигида инвесторлар гуруҳи иштирок этади. Маълум қилинишича, шартнома бир неча ҳафталардан сўнг имзоланиши мумкин.\n16 Сентябрь 15:13 61015\n16 Сентябрь 23:42 35567\n17 Сентябрь 14:20 33819\n18 Сентябрь 08:06 27071\n18 Сентябрь 18:04 25506


Наманган вилоятида марҳумага коммунал хизматлар қарзига доир огоҳлантириш хати юборилган - Фарғона.Ру ахборот агентлиги\n13:32 msk, 17 Февраль 2019\nНаманган вилоятида марҳумага коммунал хизматлар қарзига доир огоҳлантириш хати юборилган\n02.07.2018 16:17 msk\nНаманган вилояти Тўрақўрғон туманининг Мажбурий ижро бюроси (МИБ) 2003 йили оламдан ўтган Марҳабат Эшматовага коммунал хизматлар учун ҳақ тўлаш борасида огоҳлантириш хатини юборган, деб хабар беради “Озодлик” радиоси.\nМарҳабат Эшматова номига ёзилган огоҳлантириш хати. Ozodlik.org сайти фотоси\nТуман МИБ бошлиғи Фарҳод Қаюмов имзоси билан ёзилган хатда Эшматовадан зудлик билан Бюрога ташриф буюриши, ишлатилган газ ва электр учун ҳақ тўлаши талаб қилинади. Қарз миқдори 86.120 сўм ( $11) деб кўрсатилган.\nМарҳумнинг қариндошлари Бюрога аёлнинг бундан 15 йил олдин вафот этгани, икки йил олдин эса унинг эри ҳам қазо қилгани, улардан қолган учта қиз фарзандни қаромоғига олишганини маълум қилишади. Уй аллақачон сотилган бўлиб, бошқа инсон номига расмийлаштирилган. Лекин Бюро ходимлари марҳумнинг қариндошларидан барибир Эшматова қарзини тўлашларини сўрайди. Қарз тўлангани ёки тўланмагани номаълум. Тўрақўрғон туманининг Мажбурий ижро бюроси бу борада ҳатолик юз берган бўлиши эҳтимоли айтиб, бирорта қўшимча маълумот бермаган.\nКоммунал тўловлар бўйича кенг маълумотлар базасига эга бўлгани билан Бюрода ҳатоликлар тез-тез содир бўлиши қайд этилади. Масалан, Сурхондарё вилояти Ангор туманида яшовчи бир аёлга Бюро 400 минг сўм ($50) электрдан қарзи борлигини айтиб огоҳлантириш беради. Лекин аслида бу аёл ҳали электр симлари тортилмаган янги уй эгаси бўлиб чиқади.\nАввали хабар берилганидек, Хоразм вилоятида прокуратура терговчилари марҳумни «сўроқ қилиб», бечоранинг айбдор эканини «исбот» қилишган. Суд қарорига кўра, «марҳум» фирибгар деб топилади ва далил сифатида унинг оиласидан кўплаб пул ва қимматбаҳо буюмлар тортиб олинади. Берилган қарши даъво арзига кўра, суд ҳукми бекор қилиниб, айбланувчи оиласига тортиб олинган буюмлар қайтарилади.\nЎзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев фармонига қўра, Ўзбекистон Бош прокуратура қошидаги Мажбурий ижро бюроси 2017 йил 30 майда тузилган. Бюрога кенг ҳуқуқлар, жумладан ўз вақтида қарзларини узмаган одамлар хонадонини электр ёки газ тармоғидан узиб қўйиш ҳуқуқи берилган.\n2018 йил 1 майдан Мажбурий ижро бюроси тақдимига кўра, қарзлари бор ўзбекистонликлар хорижга чиқартирилмайди. Бундан ташқари, қарздор юридик ёки жисмоний шахслар катта шартномалар тузишга, алоҳида молиявий-кредит ва давлат хизматларини олишдан маҳрум этилади. МИБ сайтининг онлайн режимида фуқаролар ўзларига нисбатан четга чиқишга тақиқ кўйилган-қўйилмаганлигини билиб олишлари мумкин.


Суд орқали ҳимояланиш имконияти ортмоқда\nБўғча-пакет қилиб ортмоқлаб маиший чиқиндиларни саралаш энди истеъмолчилар зиммасида\nГазета Норма маслахатчи / 2014 год / № 34 / Қонунчиликдаги янгиликлар\nБОЖХОНАДА «БИР ОЙНА» ТИЗИМИ\n«Ўзбекистон Республикасида унификациялаштирилган «Бир ойна» божхона ахборот тизимини жорий этиш йўли билан божхона хизматини модернизация қилиш» лойиҳасини амалга ошириш учун Корея Республикаси Ҳукумати томонидан ажратиб берилаётган грантдан самарали ва мақсадли фойдаланишни таъминлаш мақсадида Президентнинг 18.08.2014 йилдаги ПҚ-2224-сонли Қарори қабул қилинди.\nДавлат божхона қўмитаси ажратилаётган грантдан мақсадли фойдаланиш ва мазкур лойиҳани самарали амалга ошириш учун масъул ҳисобланади.\nҲужжат билан белгиланишича, мазкур лойиҳани амалга ошириш доирасида:\nгрант маблағлари ҳисобидан олиб кирилаётган ва сотиб олинаётган товар (иш, хизмат)лар божхона тўловларидан, шунингдек қўшилган қиймат солиғидан озод қилинади;\nлойиҳани амалга оширишда иштирок этаётган Корея Республикаси фуқаролари жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғидан озод қилинадилар;\nЎзбекистон Республикаси норезидентлари юридик шахсларнинг фойда солиғидан озод қилинади.\n«Ўзбекистон ҳаво йўллари» МАК ва «Ўзбекистон темир йўллари» ДАТКга мазкур лойиҳани амалга ошириш доирасида олиб келинаётган товарларни тегишли равишда Ўзбекистон аэропортлари ва темир йўл станцияларида ортиш-тушириш ва сақлаш ишларини ҳақ ундирмасдан ўтказишни таъминлаш топширилди.\nМазкур лойиҳани амалга оширишда иштирок этаётган юқори малакали хорижий мутахассисларга кириш визалари консуллик йиғимлари ва бошқа йиғимларни ундирмай расмийлаштирилади. Бундан ташқари, улар кўп марталик визалар берилганлиги ва муддати узайтирилганлиги, шунингдек яшаш жойида вақтинча рўйхатдан ўтказилганлиги ва вақтинча рўйхатдан ўтказиш муддати узайтирилганлиги учун давлат божлари тўлашдан озод қилинадилар.\nХАРАЖАТЛАР КОМПЕНСАЦИЯ ҚИЛИНАДИ\nВазирлар Маҳкамасининг 9.08.2014 йилдаги 221-сон Қарори билан Қишлоқ хўжалиги товар ишлаб чиқарувчиларининг 2014 йил ҳосилидан давлат эҳтиёжлари учун пахта хом ашёси етиштириш учун дизель ёқилғиси сотиб олишда нархларнинг унификация қилиниши ҳамда уларнинг бензин, дизель ёқилғиси ва транспорт воситалари учун газ истеъмолига солиқ жорий қилиниши билан боғлиқ бўлган қўшимча харажатларини компенсация қилиш тартиби тўғрисидаги низом тасдиқланди.\nҲужжат билан қишлоқ хўжалиги товар ишлаб чиқарувчиларининг давлат мақсадли жамғармаларига мажбурий ажратмалар тўлашини бекор қилиш ҳисобига ҳосил бўладиган уларнинг ўз манбаларини ҳисобга олган ҳолда давлат эҳтиёжлари учун пахта хом ашёси етиштириш учун сотиб олинган 1 тонна дизель ёқилғисига 200,0 минг сўм миқдорида компенсация суммаси нормативи белгиланди.\nКомпенсация суммаси истеъмол қилинадиган дизель ёқилғисининг ва 2014 йил ҳосилидан хўжаликларга ажратилган дизель ёқилғиси лимитининг 1 тоннасига компенсациянинг белгиланган нормативидан келиб чиққан ҳолда ҳисоблаб чиқилади.\nКомпенсация суммаси белгиланган тартибда тузиладиган комиссиянинг қарори билан белгиланади. Компенсация суммаси белгиланишининг тўғрилиги учун жавобгарлик комиссияга юкланади.\nХўжаликлар компенсация суммасини олиш учун компенсация суммасини тўлаш тўғрисидаги аризани ҳамда дизель ёқилғиси сотиб олишга тузилган шартномалар ва «Ўзпахтасаноат» уюшмаси корхоналари билан тузилган контрактация шартномалари нусхаларини тақдим этадилар.\nКомпенсация суммаларини белгилашнинг тўғрилигини ва ажратилган маблағлардан мақсадли фойдаланилганлигини текшириш Молия вазирлигининг Назорат-тафтиш бош бошқармаси томонидан амалга оширилади.\nНизом билан тегишли компенсация суммаларини аниқлаш, ажратиш, фойдаланиш ва уларнинг тўланишини назорат қилиш тўлиқ тартибга солинади.\nВазирлар Маҳкамасининг 11.08.2014 йилдаги 226-сон Қарори билан Парвозлар хавфсизлигига таҳдид солиши мумкин бўлган фаолиятни амалга оширишга рухсатнома олиш тартиби тўғрисидаги низом тасдиқланди.\nҚуйидагиларни лойиҳалаштириш, қуриш, кенгайтириш, реконструкция қилиш ва техник қайта жиҳозлашда рухсатнома олиш лозим:\nқўниш полосаларининг чегараларида, шунингдек уларнинг чегараларидан ташқарида, аэродромнинг назорат нуқтасидан 15 км радиусда жойлашган, қушлар ва ёввойи ҳайвонлар (кемирувчилар)нинг кўплаб тўпланишига олиб келадиган бинолар ва иншоотлар, объектларни;\nбаландлиги аэродром баландлигига нисбатан 50 м ва ундан ортиқ бўлган, аэродромнинг назорат нуқтасидан 30 км радиусда жойлашган объектларни;\nаэродромга туташ ҳудудлар доирасида жойлашган радиоалоқа линиялари ва электр узатиш линиялари (шу жумладан юқори вольтлилари), радио– ва электр магнит нурланишнинг бошқа объектлари, шунингдек ёритиш техник объектларини;\nаэродромга туташ ҳудудлар доирасида жойлашган портлаш хавфи бўлган объектларни;\nаэродромга туташ ҳудудлар доирасида жойлашган, ер сатҳидан 50 м ва ундан ортиқ баландликда бўлган (олов алангаланишининг энг юқори баландлигини ҳисобга олган ҳолда) чиқинди газларни авария ҳолатида ёқиш учун машъала қурилмаларини;\nпарвоз пайтида кўришнинг ва аэродромлардаги учиш майдонлари ҳолатининг ёмонлашувига сабаб бўлувчи саноат ҳамда бошқа корхоналар ва иншоотлар, объектларни.\nРухсатнома «Ўзбекистон ҳаво йўллари» МАК томонидан Парвозлар хавфсизлигини назорат қилиш давлат инспекцияси билан келишган ҳолда берилади. Объектлар аэродром ҳудудидан ташқарида жойлаштирилганда, агар уларнинг баландлиги 50 м ва ундан юқори бўлса, шунингдек объектлар давлат авиацияси аэродромларига қарашли ҳудудда жойлаштирилганда қўшимча тарзда Мудофаа вазирлиги билан ҳам келишилади.\nБерилган рухсатноманинг амал қилиш муддати, қоида тариқасида, чекланмайди. Бироқ, агар ариза берувчи рухсатнома берилган кундан бошлаб 3 йил мобайнида объектларни жойлаштиришга киришмаган бўлса, унинг амал қилиш муддати тугайди.\nҲУДУДЛАР КАДАСТРИ РЕСУРС САЛОҲИЯТИНИ ҲИСОБГА ОЛАДИ\nВазирлар Маҳкамасининг 14.08.2014 йилдаги 231-сон Қарори билан Ҳудудларнинг давлат кадастрини юритиш тартиби тўғрисидаги низом тасдиқланди.\nҲудудларнинг давлат кадастри ҳудудларнинг табиий-ресурс ва хўжалик салоҳияти, ижтимоий-иқтисодий ривожланиши ва экологик ҳолатини ҳисобга олиш ҳамда баҳолаш мақсадларида тузилади ва юритилади.\nЎзбекистон Республикаси Ер ресурслари, геодезия, картография ва давлат кадастри давлат қўмитаси («Ергеодезкадастр» давлат қўмитаси) ҳудудлар давлат кадастрини ташкил этиш ва юритиш бўйича махсус ваколатли орган ҳисобланади.\nЎзбекистон Республикасининг маъмурий-ҳудудий бирликлари: Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳри, туманлар (шаҳарлар) уларга нисбатан ҳудудларнинг давлат кадастри юритиладиган ҳудудлар ҳисобланади.\nАйрим ҳолларда уларга нисбатан ҳудудларнинг давлат кадастри юритиладиган ҳудудлар иқтисодий минтақа ёки эркин иқтисодий зона ва бошқалар бўлиши мумкин.\nДавлат кадастрлари ягона тизимига кирувчи барча давлат кадастрларининг объектлари, муайян ҳудудда жойлашган саноат, транспорт, соғлиқни сақлаш, таълим, маданият, ижтимоий соҳа, маъмурий ва бошқа аҳамиятга эга бўлган объектлар, шунингдек ушбу объектлар тўғрисидаги геофазовий, статистик ва бошқа зарур маълумотлар ҳамда улар жойлашган ҳудудлар ҳудудларнинг давлат кадастри объектлари ҳисобланади.\nҲудудларнинг давлат кадастрини тузиш ва юритиш ишлари Ўзбекистон Республикаси давлат бюджети маблағлари ва қонун ҳужжатлари билан тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан молиялаштирилади.\nГЕОЛОГИЯ-ҚИДИРУВ ИШЛАРИ ДАСТУРЛАРИ ШАКЛЛАНТИРИЛАДИ\nВазирлар Маҳкамасининг 14.08.2014 йилдаги 230-сон Қарори билан «Ўзбекнефтгаз» МХК бўйича геология-қидирув ишлари дастурини шакллантириш тартиби тўғрисидаги низом тасдиқланди.\nНизом «Ўзбекнефтгаз» миллий холдинг компанияси бўйича углеводородларга доир геология-қидирув ишларининг (ГҚИ) узоқ муддатли (5 йилдан 15 йилгача даврга), ўрта муддатли (5 йилгача) ва ҳар йилги дастурларини ишлаб чиқиш, келишиш ва тасдиқлаш тартибини белгилайди.\nГеология-қидирув ишларининг узоқ муддатли, ўрта муддатли ва ҳар йилги дастурлари «Ўзбекнефтгаз» МХК томонидан ишлаб чиқилади.\nГҚИ узоқ муддатли дастури концептуал тусда бўлиб, жаҳон бозори конъюнктурасини, ер қаърини геологик ўрганиш, углеводород хом ашёсини қидириш, қазиб олиш ва қайта ишлаш соҳасидаги илғор илмий-техник ечимларни ҳисобга олган ҳолда республика углеводород хом ашёси базасини кенгайтиришнинг устувор вазифаларидан келиб чиқиб, геологик тармоқни истиқболда ривожлантиришнинг асосий йўналишларини белгилайди.\nГҚИнинг ўрта муддатли дастури мамлакатни истиқболда ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш стратегиясига мувофиқ ГҚИ узоқ муддатли дастури йўналишларида белгиланган параметрлар ва мезонларни аниқлаштиради.\nҲар йилги ГҚИ дастурида ҳар бир лойиҳа бўйича ва уларни амалга оширишнинг кутилаётган муддатлари бўйича мақсадли параметрлар (геологик қидирув ишларининг йўналиши, босқичлари, турлари ва ҳажмлари, кутилаётган натижалар, молиялаштириш манбаларини кўрсатган ҳолда режалаштирилаётган маблағлар миқдорлари) белгиланганлигини ҳисобга олган ҳолда нефть ва газ конларини қидириш мақсадида ер қаърини геологик ўрганиш ишлари мажмуи назарда тутилади.\nУзоқ муддатли ва ўрта муддатли ГҚИ дастурлари Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади, ҳар йилги ГҚИ дастурларини эса «Ўзбекнефтгаз» МХК Иқтисодиёт вазирлиги, Молия вазирлиги ҳамда Геология ва минерал ресурслар давлат қўмитаси билан келишган ҳолда тасдиқлайди.\nЭКИН МАЙДОНЛАРИНИНГ НОРМАТИВ ҚИЙМАТИ ҚАНДАЙ АНИҚЛАНАДИ?\nВазирлар Маҳкамасининг 18.08.2014 йилдаги 235-сон Қарори билан Қишлоқ хўжалиги экин майдонларининг норматив қийматини аниқлаш тартиби тўғрисидаги низом тасдиқланди.\nҚишлоқ хўжалиги товар ишлаб чиқарувчиларининг қишлоқ хўжалиги экин майдонлари норматив қийматни аниқлаш объекти ҳисобланади. Ушбу Низомнинг амал қилиши деҳқон хўжаликлари, боғдорчилик-узумчилик ва полизчилик ширкатларининг қишлоқ хўжалиги экин майдонларига жорий этилмайди.\nНизомга мувофиқ қишлоқ хўжалиги экин майдонларининг норматив қиймати ягона ер солиғини ҳисоблаб чиқиш учун ва қонун ҳужжатларида назарда тутилган бошқа мақсадларда аниқланади.\nҚишлоқ хўжалиги экин майдонларининг норматив қийматига ер билан бевосита боғлиқ бўлган объектлар (суғориш ва коллектор-дренаж тармоғи, йўллар) қиймати киритилмайди.\nНорматив қийматни аниқлаш норматив кўрсаткичларни, ер кадастри ва статистик ҳисобга олиш маълумотларини ҳисобга олган ҳолда фойдани капиталлаштириш асосидаги даромадли ёндашувдан фойдаланиб бажарилади. Норматив қийматни аниқлаш натижалари давлат ер кадастрига киритилади.\nНорматив қийматни аниқлаш даври (Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудуди қамраб олинган ҳолда ягона кўрсаткичлар бўйича ерларни баҳолаш ишлари ўтказиладиган давр) ҳар йили ўтказилади. Норматив қийматни аниқлаш даврлари оралиғида норматив қийматни аниқлаш бўйича ҳужжатларга ўзгартириш ва қўшимчалар киритилади.\nҚарор билан мазкур Низомни амалга ошириш учун тегишли Вазирликлар ва идораларга вазифалар топширилди.\nТасдиқланган Низомга мувофиқ аниқланган қишлоқ хўжалиги экин майдонларининг норматив қийматидан келиб чиққан ҳолда ягона ер солиғини ҳисоблаб чиқариш 2016 йил 1 январдан бошлаб амалга оширилади.\nПрочитано: 2043 раз(а)


14:06 25 Сентябр 2020\n18:23 02.11.2019 Ҳавола олиш\nТошкент ИИББ Ботаника боғини назоратга олади. Боғда кузатув камералари ва “хавотир тугмаси” ўрнатилади.\nТОШКЕНТ, 2 ноя — Sputnik. Тошкент шаҳар ИИББ матбуот хизмати Ботаника боғида кузатув камералари ва “хавотир тугмаси” ўрнатилиши ҳақида хабар қилди.\nСамарқандда етим болани хўрлаган безориларга ҳукм ўқилди\nШунингдек, ИИББ ушбу ҳудудга иккита профилактика инспекторлари ёрдамчиларини бириктириб қўйди.\n“Телеграм-каналларнинг бирида қуйидаги хабар эълон қилинди: “Тошкент Ботаника боғи – ғаройиб жой. Илмий муассаса бўлишига қарамасдан, одамларнинг кўплигидан жамоат жойига ўхшайди. (...) Чиқиндилар, босиб ташланган сўқмоқлар, бузилган мини экотизимлар ишга халал бермайдими?”\nУшбу ҳолатда камчиликлар борлигини тасдиқлаб, қуйидагиларни маълум қиламиз.\nБир ҳафта олдин Тошкент шаҳар Ички ишлар бош бошқармаси раҳбарияти томонидан пойтахтда жойлашган Ботаника боғида камчиликлар борлигига эътибор қаратилган эди.\nУшбу ҳудудга кўплаб одамлар келиши, ҳолатни ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлари назорат қилиши зарурлиги, санузелларнинг ёмон ҳолати ҳамда ҳудудда маиший чиқиндилар кўпайиб кетгани эътиборга олинди.\nЮнусобод тумани ИИО ФМБ раҳбариятига ҳолатни назорат қилиш ва Ботаника боғи ҳамда Юнусобод тумани ҳокимияти жамоаси билан ҳамкорликда юқоридаги муаммоларни ҳал қилиш вазифаси топширилди”, - дейилган хабарда.\nТаъкидланишича, яқин орада иккита 360 градус кузатув учун имкон берадиган камералар ва “хавотир тугмаси” ўрнатилади. Бу ташриф буюрувчилар учун бирор бир ҳолат бўйича тезкор тарзда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга хабар бериш имкониятини яратади. Бунинг учун тугма босилса, ИИББ ходими билан видеоалоқа орқали боғланиш ва муаммо ҳақида хабар бериш мумкин.\nБотаника боғи раҳбарияти ҳам юқоридаги муаммоларни ҳал қилишга киришиб, ушбу йўналишда ишлар олиб бормоқда.


Россияда яшовчи ўзбекистонлик хотинини уриб ўлдирди\n22:54 / 20.07.2017\nРоссия ИИВнинг Санкт-Петербург шаҳри Адмиралтейский тумани бошқармаси вакилларининг сўзларига кўра, 16 июль куни Декабрчилар кўчасидаги тураржойлардан бирида қотиллик содир этилган. Маълум бўлишича, Ўзбекистоннинг 1987 йилда туғилган фуқароси адоватли муносабатлар ортидан турмуш ўртоғи билан тортишиб қолади. Шундан сўнг, у 27 ёшли рафиқасини уриб, дўппослайди, деб хабар қилмоқда politexpert.net\nОқибатда оғир тан жароҳатлари олган аёл яшаб турган хонадонида ҳаётдан кўз юмади. Қўни-қўшниларнинг хабарларидан кейин воқеа жойига етиб келган ҳуқуқ-тартибот ходимлари ғаразгўйни ушлаб, навбатчи қисмга олиб боришган.\nАйни вақтда қотиллик моддаси бўйича жиноий иш қўзғатилган. Жиноятчига нисбатан эҳтиёт чораси кўриш масаласи ҳал этилмоқда.\nРоссия Ўзбекистон қотиллик


Динамиксиз смартфон: у қандай бўлади? - Terabayt.Uz\n2 817 000 сўм\nДинамиксиз смартфон: у қандай бўлади?\nSamsung билан LG динамиксиз смартфонларини келаси йилдан бошлаб савдога чиқармоқчи. Ўтган баҳорда Samsung Display Week кўргазмасига овозни тебраниш ёрдамида узатадиган экран тимсолини олиб келганди. Ушбу технология анъанавий гаплашадиган динамикдан воз кечиш имконини беради. Корея оммавий ахборот воситаларининг ёзишича, компания келаси йилнинг бошида ушбу ишланманинг тижорат версиясини намойиш этади.\nSamsung ушбу йўналишда изланишларни авж олдираётган бир пайтда, Жанубий Кореянинг яна бир гигант ишлаб чиқарувчиси – LG қўл қовуштириб ўтирармиди? Албатта, йўқ. Бу компания ҳам яқин орада ўз ечимини тақдим этмоқчи.\nЎҚИНГ: Samsung Exynos 9820 қудратли М4 ядроси билан монстрга айланмоқчи\nSamsung амалда модификация қилинган Galaxy S8+ ни кўрсатганди. У тебраткич генератори бўлган 6.22-дюймли дисплейга эга. 100 Гц дан 8 кГц гача бўлган овоз диапазони HD Voice стандартига тўла мос келади.\nБундан йўл тутилишининг яна бир устун томони — смартфонни сув ўтказмайдиган қилиш. Чунки тебранадиган экран сўзлагич динамикнинг ўрнига келса, бу корпусдаги тешиклар биттага камайди деганидир.\nШунга ўхшаш тизим аллақачон смартфонларда қўлланилмоқда. Масалан, ромсиз Vivo Nex смартфонида ҳам олд панелда динамик йўқ. Vivo NEX смартфонларида корпус олд юзасининг 91,24 фоиз майдонини дисплей эгаллаган – бу борада у рекордчига айланди. Айтиш керакки, мазкур кўрсаткич Apple iPhone X суперфлагманида 82,9 фоизга, Samsung Galaxy S9 флагманида эса 84,2 фоизга тенг.\nЎҚИНГ: Бир объективли Galaxy S8 бош камераси “қўш кўзли” LG G6 ва iPhone 7 Plus’га қарши\nCES 2018 кўргазмасида Samsung компанияси катта Crystal Sound OLED дисплейини намойиш қилди, у экран ойнасининг тебраниши орқали овоз чиқаради. Гап-сўзларга ишонадиган бўлсак, ҳозир LG Display мобиль қурилмалари учун CSO версияси устида иш олиб бормоқда. Фақат бир нарса маълум бўлмай турибди, бу гаплашадиган денамикнинг яна бир муқобили бўладими ёки тўлақонли «гаплашадиган» экран бўладими?\nХуллас LG ҳам ушбу тизимнинг якуний версиясини келаси йилнинг бошида тақдим этишни режалаштирмоқда. Қани, 2019 йил келаверсинчи, кўрамиз.\n#LG #Samsung #динамик #смартфонлар


15 Декабрь 13:03\nТуркияда туркий тилли давлатлар мустақиллигининг 30 йиллигига бағишланган концерт бўлиб ўтди Люксембургда Қозоғистон Мустақиллигининг 30 йиллигига бағишланган маркалар чиқарилди ОҲИЧК Ташқи ишлар вазирлари учрашуви: Елбасы иштирокчиларга мурожаат қилди\nСизларни мамлакатимизнинг энг улуғ байрами - Мустақиллик куни билан чин қалбимдан табриклайман!\nБиз 29 йил олдин ота-боболаримизнинг асрлар давомида орзусини рўёбга чиқариб, бундан мустақилликка эришдик.\nБиз дунё харитасига Қозоғистон номини бош ҳарфлар билан ёздик, шу пайтдан бошлаб мамлакатимизнинг янги тарихи бошланди. Ўтган йиллар давомида мамлакатимиз сезиларли даражада ўсди ва сезиларли ютуқларга эришди.\nБиз мамлакатимизни ва суверенитетимизни ва чегараларимизни мустаҳкамладик.\nБиз рақобатдош бозор иқтисодиётига ўтдик ва мамлакатимизни қурдик. Қозоғистон дунё тан олган фундаментал мамлакатга айланди. Биз Евроосиёнинг марказида янги пойтахт қурдик. Мамлакатимиздаги барқарорликни, жамиятимиздаги тинчлик ва тотувликни сақлаган ҳолда, биз кўп миллатли халқимизни алоҳида устунликка айлантирдик. Мустақилликни қўлга киритиш ва уни дунёга кўрсатиш бир нарса, мустақилликни сақлаб қолиш эса бундан ҳам катта вазифа. Ўтган йиллар давомида биз собиқ Совет Иттифоқи қулаганидан бери дунёдаги энг катта иқтисодий инқирозни қолдириб, ҳозирги жаҳон пандемияни енгиб чиқдик. Бизни бошимиздан кечирган синовлар бизни кучайтирди, руҳиятимизни мустаҳкамлади, бизни қувватлади ва умумий мақсадлар сари интилишга ундади. Биз Қозоғистоннинг доимий тараққиёти ва ривожланиши учун мустаҳкам пойдевор қўйиш учун қўлимиздан келган барча ишни амалга оширдик.\nМустақиллик билан кўп асрлик тарихимиз, маданиятимиз ва аждодларимиз анъаналари қайта тикланди. Биз Алтайдан Атираугача, Алатаудан Арқагача бепоён мақонда яшаган мард аждодларнинг авлодларимиз. Биз Устюрт ва Эски Каспий қирғоқларини эгаллаган, Сирдарё ва Иртиш оралиғидаги кенг даштнинг қонуний меросхўрларимиз.\nБу бизнинг ота-боболаримиздан қолган мерос. Биз буни ҳеч қачон унутмаслигимиз керак.\nАждодларимиздан мерос қолган муқаддас заминни асраб-авайлаш, мустақиллигимиз ҳақида ҳикоя қилиш, Ватанимизнинг порлоқ келажаги учун хизмат қилиш барчамизнинг шарафли бурчимиздир.\n#Табрик #Мустақиллик байрами


ЎзА - Жиззахда янги цемент заводига пойдевор қўйилди\nЖиззах вилояти Зафаробод туманида Хитой Халқ Республикасининг “Хуасин цемент” компанияси томонидан барпо этиладиган цемент заводи пойдеворини қуйишга бағишланган тантанали маросим бўлиб ўтди.\nМасъулияти чекланган жамият шаклидаги “Хуасин цемент Жиззах” хорижий корхонаси томонидан барпо этилаётган мазкур заводнинг лойиҳа қиймати 300 миллион доллар бўлиб, йил охирида корхонанинг биринчи босқичини ишга тушириш режалаштирилган. Лойиҳанинг дастлабки босқичида йилига 1 миллион 200 минг тонна М-500 маркали цемент ишлаб чиқариш мўлжалланмоқда. Лойиҳа тўлиқ амалга оширилгач, 300 дан ортиқ иш ўрни яратилади.\n– Бу завод ҳудудимизда Олмалиқ кон-металлургия комбинатига қарашли “Жиззах цемент заводи”дан сўнг барпо этилган иккинчи йирик корхона, – дейди Зафаробод тумани ҳокимининг ўринбосари О.Мусанов. – Жорий йил охирига қадар туманимизда қурилиш ашёлари, қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишлаш корхонаси, балиқ етиштиришни йўлга қўйиш каби яна 11та йирик лойиҳа амалга оширилади. Яқингача пахта тозалаш заводидан бошқа саноат корхонаси бўлмаган туманда йирик ишлаб чиқариш қувватлари ишга туширилаётгани чекка ҳудудлар иқтисодиётини ривожлантириш ва аҳоли бандлигини таъминлаш бўйича олиб борилаётган изчил ислоҳотлар самарасидир.\nЖиззахда Хитой Халқ Республикаси ишбилармонлари билан ҳамкорлик кенгайиб бораётир. Айни пайтда вилоятда ушбу мамлакат ишбилармонлари иштирокида саноат, энергетика, транспорт, телекоммуникация, қишлоқ хўжалиги ва бошқа соҳаларда 30 дан зиёд инвестицион лойиҳа амалга оширилмоқда.\nВилоятда 2019-2020 йилларда ҳудудларни комплекс ривожлантириш, қишлоқ ҳўжалиги ва хизмат кўрсатиш тармоқларини модернизация қилиш орқали 24 триллион сўмлик янги инвестиция лойиҳалари амалга оширилиши режалаштирилган. Ушбу лойиҳалар ишга туширилиши натижасида 25 минг иш ўрни яратилиши кўзда тутилган.\nЯнги цемент заводига тамал тоши қўйишга бағишланган маросимда вилоят хокими Э.Солиев иштирок этди.


Бухоро вилоятида бошоқли дон экинларидан юқори ҳосил етиштириш агротехникаси - Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги\nМуаллифлар: қишлоқ хўжалик фанлари докторлари: Б.Сулаймонов, Б.Халиков, Р.Сиддиқов, А.Аманов, қишлоқ хўжалик фанлари номзодлари: Қ.Тўрақулов, А.Курбанбоев, И.Эгамов, М.Сатторов, илмий ходимлар: Н.Туфлиев, А.Мансуров, Ж.Эргашев, М.Ахмедов.\nБухоро вилояти худудий жойлашуви ва минтақаларига кўра ўзига хос тупроқ ва иқлим шароитига эга. Шу сабабли ҳам ғаллачилик соҳасида экилиши режалаштирилаётган кузги бошоқли дон экинларининг махаллий ва хориждан келтирилган навлар жойларда илмий-амалий тажрибаларда синовдан ўтиши керак. Шу билан бир қаторда янги истиқболли навлар учун қўлланиладиган янги агротехнологик тадбирлар мажмуи шу жойнинг табиий шароитидан келиб чиққан ҳолда ишлаб чиқилиб, ғаллакорларга тавсия этилиши керак.\nВилоятнинг тупроқ ва иқлим шароити\nВилоятнинг умумий ер майдони 2015 йил 1-январь ҳолатига 4193,7 минг гектарни, шундан суғориладигани 275,1 минг гектарни, экин ерлари 200,6 минг гектарни ташкил этади.\nВилоят тупроқларининг асосий қисми енгил, ўрта ва оғир қумоқлардан иборат. Вилоят суғориладиган тупроқлари унумдорлигини пасайтирувчи асосий омил шўрланиш жараёнлари бўлиб ер фондининг асосий қисмини кучсиз шўрланган ва ювилган ўтлоқи-тақир, чўл-қумли, сур тусли қўғир-ўтлоқи, сур тусли, ўтлоқи ва тақир-ўтлоқи тупроқлар ташкил қилади. Ўртача шўрланган тупроқлар хамма тупроқ типлари ва типчаларида тарқалган, лекин кўпроқ чўл-ўтлоқи ва тақир тупроқларда учрайди. Ўртача шўрланган тупроқлар асосан Ромитон, Жондор, Когон ва Пешку туманларида тарқалган.\nКучли шўрланган ва шўрхок ерлар суғориладиган ерларнинг 20,1 фоизга яқин майдонини ташкил этади. Бундай ерлар хамма туманларда учрасада, Жондор, Ромитон, Когон ва Пешку туманларида кўпроқ майдонни ташкил этади. Кучли шўрланган шўрхок доғли ерлар асосан сур тусли-ўтлоқи, ўтлоқи ва ботқоқ-ўтлоқи тупроқларда тарқалган.\nБухоро вилояти суғориладиган ер майдонларида кузги бошоқли дон экинларининг асосан Старшина, Аср, Звезда, Рапсодия, Гром, Краснодарская-99, Грация навлари етиштирилади.\nКузги буғдойнинг Старшина нави\nНав эртапишар, ўрта бўйли (85-95 см), ётиб қолишга чидамли. Эритроспермум тур хилига мансуб. Совуққа чидамлилиги ўртача, қурғоқчиликка чидамли, ўртачадан паст даражада сариқ занг ва бошоқ фузариози билан касалланади. Чанг ва қаттиқ қоракуя касалликларига чидамли. Нав эртапишарлиги сабабли касалликлар нав ҳосилдорлигига ўз салбий таъсирини кўрсатаолмайди. Юқори агротехника шароитида гектаридан ўртача ҳосилдорлиги 70-75 центнерни ташкил этади. Дон сифати бўйича «қимматбаҳо» дон беради. Вилоятнинг барча туманларида экишга тавсия этилади.\nКузги буғдойнинг Рапсодия нави\nНав эртапишар, ўрта бўйли (85-100 см) ётиб қолишга чидамли, Эритроспермум тур хилига мансуб. 1000 дона дон вазни 42-44 гр. Совуққа ва қурғоқчиликка чидамлилиги юқори. Қоракуя касалликларига чидамли.Ҳосилдорлиги нормал агротехника шароитида 65-75 центнерни ташкил этади. Минерал ўғитлар нисбати тўғри қўлланилагнида “қимматбахо” дон шакллантиради. Дала шароитида қўнғир ва сариқ занг касалликларига чидамли.\nНав ўта эртапишар, пакана бўйли (80-85 см) ётиб қолишга чидамли, Эритроспермум тур хилига мансуб. 1000 дона дон вазни 41-43 гр. Совуққа ва қурғоқчиликка чидамлилиги юқори. Қоракуя касалликларига чидамли.Ҳосилдорлиги нормал агротехника шароитида 65-75 центнерни ташкил этади. Минерал ўғитлар нисбати тўғри қўлланилагнида “қимматбахо” дон шакллантиради. Дала шароитида қўнғир ва сариқ занг касалликларига чидамли.\nЎртапишар, ўсимлик бўйи 95-100 см., ётиб қолишга чидамли. Лютесценс тур хилига мансуб. Бошоғи йирик, 1000 дона дон вазни 37-45 г. Ҳосилдорлигипотенциал дон маҳсулдорлиги гектаридан 110 центнер. Нав «қимматбаҳо» буғдойлар гурухига киради. Қўнғир занг касаллигига чидамли, ун шудринг касалликларига чидамли, қурғоқчиликка чидамлилиги юқори.\nВилоятнинг табиий иқлим шароитини хисобга олган холда мақбул экиш муддатлари 15-сентябрдан 15 октябргача белгилаш мақсадга мувофиқ бўлади.\nЭртапишар Звезда, Старшина навларини (5-октябрдан 15-октябргача) мудатларда, ўртапишар Аср, Гром, Грация, Краснодарская-99 навлари эрта муддатларда (15-сентябрдан) экиш тавсия этилади. Шунингдек, бегона ўт босиш эхтимоли кўп бўлган майдонларга экишни белгилаш. Экишда гектарига\nШўрланмаган ерга нисбатан кучсиз шўрланган тупроқларда галла ҳосили 15-20 фоизга, ўрта шўрланганда 30-50 фоизга, кучли шўрланганда 70-80 фоизга камайиши кўп йиллик илмий изланишларда исботланган. Шу боис, ерларнинг мелиоратив ҳолатини яхшилаш муҳим омил бўлиб, экинлар ҳосилдорлигини кескин ошишига шароит яратади. Шўрланган ерларда шудгорлаш, ялпи ва жорий ер текислаш ишлари ўз вақтида сифатли ўтказилгандан сўнг, тупроқнинг шўрланиш даражасига қараб кучсиз шўрланган ерлар гектарига 2000-2500 кубометр, ўртача шўрланган ерлар гектарига 4000-4500 кубометр, кучли шўрланган ерлар 6000-6500 кубометр меъёрда сув сарфлаб ювилади. Кучсиз шўрланган ерлар 1 марта, ўртача шўрланган ерлар 2 марта ва кучли шўрланган ерлар 3 марта ювилади.\nҒалладан, такрорий экинлардан бўшаган майдонларни юза 20-25 см чуқурликда шудгорлаб П-2,8, П-4 маркали узун базали ҳамда хориждан келтирилган лазерли текислагичлар ёрдамида узунасига ҳамда кўндалангига текислаш ишлари ўтказилади.\nЎтли майдонлардаги ажриқ, ғумой, камиш томирларини тозалаш, симёғоч таглари ва хар бир ғалла экиладиган дала атрофларини чизеллаб, тўлиқ майдон, тўлиқ контурда (конверт усулида) экилишига ва дала маданиятига алоҳида эътибор қаратиш зарур. Ер тайёрлаш билан бирга майдонларни дала четларида фойдаланмасдан турган ерлар ва уватлар текисланиб ерга қўшилади.\nТупроқлар шўрини сифатли ювиш учун унинг механик таркиби, сув ўтказувчанлиги, ернинг нишаби ва қай даражада текисланганлигига қараб,\n0,15-0,25 гектар катталикда поллар олинади. Бунинг учун КЗУ-0,3 ариқ қазигич-текислагич ёрдамида ҳар 50 метрдан 50-60 см баландликда узунасига челлар олинади.\nКўндалангига олинадиган челлар орасидаги масофа 30-50 метр, челларнинг баландлиги эса 50-60 см бўлишига эришилади.Кучли даражада шўрланган ерларда поллар майдони 0,25-0,5 гектар атрофида олиниб, 50-60 см баландликда чел тортилади.\nШўрланган ерларда шудгорлаш, ялпи ва жорий ер текислаш ишлари ўз вақтида сифатли ўтказилгандан сўнг, тупроқнинг шўрланиш даражасига қараб кучсиз шўрланган ерлар гектарига 2000-2500 кубометр, ўртача шўрланган ерлар гектарига 4000-4500 кубометр, кучли шўрланган ерлар 6000-6500 кубометр меъёрда сув сарфлаб ювиш мақсадга мувофиқ бўлади. Кучсиз шўрланган ерлар\n1 марта, ўртача шўрланган ерлар 2 марта ва кучли шўрланган ерлар 3 мартагача ювилади.\nҒўза қатор орасида- ғалла экиш учун ер тайёрлашда энг муҳим агротехник тадбир бу эгатларнинг тўлиқ бузилиши ва 15-18 см.ли юмшоқ тупроқ қатламини ҳосил қилишдир. Бунинг учун энг охирги сувдан кейин\nКРХ-4 культиватори ёрдамида 1-чи теримдан сўнг культиваторни кўпроқ майда ишчи юмшаткич органлари, ярим лапка билан жиҳозлаб, ғўза қатор орасини культивация қилинади. Бунда эгатларни тўла бузилишига эришиш, уруғ тушадиган текис сатх яратилади.\nҒўза қатор ораларига ғалла экишда 3 марта культиватор ёрдамида ишлов берилади, бунда 1-ишловда ғўза қатор орасидаги бегона ўтлардан тозаланади, 2-ишлов билан бирга фосфорли ва калилийли ўғитлар НРУ-05 мосламаси ёрдамида 100 фоиз берилади, 3-ишлов билан бирга ер айтилган даражада тайёр бўлса экиш ишлари амалга оширилади.\nУруғликни экишга тайёрлаш\nа)очиқ майдонларда - ғалла экишда биринчи навбатда экиш ишларини махсус ғалла экиш сеялкаларида экишга эътиборни қаратиш керак. Бунда уруғ бир бил чуқурликка тушади ва текис униб чиқади.\nФермер хўжалиги рахбарлари сеялканинг дискли сошникларига эътиборни қаратишлари лозим. Сошниклар тўлиқ бўлиб, улар экишга яроқли бўлиши керак. Агар очиқ майдонларда ўғит сепиш мосламалари ёрдамида экиш ишлари бажарилса уруғ бир текис тушмайди.\nТрактор излари атрофида ниҳол қалин аксинча 3 метрдан кейин ниҳол сийрак бўлиб қолади. Энг салбий ҳолат жуяк олиш жараёнида 25-30 фоиз уруғлар белгиланган чуқурликдан пастга ва 10-12 фоиз уруғлар юзага чиқиб қолади. Чуқурликка тушиб кетган уруғлар униб чиқаолмайди. Юзага тушган уруғларни қушлар еб кетади. Натижада 1 гектарда ўртача ниҳоллар сони 20-25 фоизга кам бўлади.\nб)ғўза қатор ораларига экишда - экиш ишлари махсус мосламалар ёрдамида амалга оширилиши ва бу мосламаларнинг ишга яроқлилиги ҳамда уруғни бир текисда ташлашига эътибор қаратилади.\nБиринчидан- уруғ белгиланган чуқурликка тушмайди.\nБундай салбий ҳолатларни олди олинмаса нихол белгиланган меёърдагидан 30-40 фоизга кам бўлади. Қишловда бу майдонларни совуқ уруши ҳолатлари учраши мумкин.Кузги буғдой экишни ҳар бир минтақада тупроқ-иқлим шароитидан келиб чиққан ҳолда мақбул муддатларда ўтказилиши, уруғни текис ундириб олиш, кузги ўсиш даврида қишки тиним даврига кириш учун тайёргарлик ҳолатини ўтиш, нормал қишлаш ва юқори ҳосил беришини таъминлайди.\nМуддатидан ўта эрта экилганда куздаги иссиқ ҳаво ҳарорати ва тупроқдаги етарли намликдан фойдаланиб, буғдой ўсиб қалинлашиб кетиши натижасида буғдой димиқиши ва уни қишда совуқ олиши мумкин. Унданташқарибундаймайдонлардагибуғдойзангкасаллигибиланҳамзарарланади.Кечки муддатда экилганда буғдой илдиз тизими яхши ривожланмасдан, қишга тайёргарлик ҳолатини ўтмасдан тиним даврига киради. Бундай ҳолда буғдойни бир қисмини совуқ олади ва қолганлари эса қор тагидан кучсиз ва нозик ҳолда чиқиб ташқи муҳитни ноқулай омилларига чидамсиз бўлади. Хаддан ташқари кеч экилган уруғ умуман униб чиқмаслиги ҳам мумкин\nКузги бошоқли дон экинлари минтақа учун мақбул муддатларда экилгандагина уруғни текис униб чиқиши, ўсимликни кучли ривожланиши, яхши тупланиши, қишга яхши тайёргарликни ўтиши ва қишни қаттиқ совуғига бардошли бўлишини таъминлайди.Кузги бошоқли дон экинларини экиш меъёрини аниқлашда тупроқ-иқлим шароити, нав хусусияти, уруғлик сифати, экиш усули, экишга тайёрланган ер майдонининг сифати, бегона ўтлар билан ифлосланганлиги, ўтмишдош экин тури ва экиш муддати ҳисобга олинади.\nВилоятни суғориладиган ер шароитига экиш учун тавсия этилган кузги буғдой навлари учун уруғ экиш меъёри гектарига 4,5-6,0 млн. дона унувчан уруғни ташкил этади.Ғўза қатор ораларига ва кечки муддатда экилганда экиш меъёри 15-20 фоизга оширилади.Ишлаб чиқариш шароитида жуда кўпчилик экиш меъёрини барча навлари учун бир ҳилда ва килограммда белгиланади. Бу эса жуда катта хатолик ҳисобланади.Ана шундай ҳатоликка йўл қўймаслик учун уруғ экиш меъёри гектарига млн. дона унувчан уруғ ва 1000 дона уруғ оғирлиги ва килограммда белгиланиши мақсадга мувофиқ.Ҳар бир нав экиш меъёрини аниқлашда экиш коэффицентини билиш талаб қилинади.\nФосфорли ўғитларни йиллик меъёри экиш олдидан берилган майдонларда тупроқдаги фосфор етарли. Аммо кузги буғдой ривожланишини бошларида ўсимлик учун азот талаб қилинади.Шуни ҳисобга олган ҳолда эрта мудатларда экилган (1-октябргача) ғалла майдонларига кузда азотли ўғитлар йиллик меъёрини 15 фоизини берилиши, ўсимлик генератив органларини шаклланишига, ўсимликдаги азот тақчилигини олдини олади, тупланиш жараёнига ижобий таъсир этади. Ниҳолларни қишга, совуққа чидамлилигини оширади. Белгилангандан юқори меъёрда азот берилса, азотни бир қисми тупроқни пастки қатламига ювилиб кетади. Кузда эрта ва мақбул муддатларда экилган майдонларда буғдой тўла тупланишга улгиради.\nКузда суткали ўртача ҳаво ҳарорати +50С бўлган кундан бошлаб ўсимлик тиним даврига, яъни қишлашга киради. Аммо кузги буғдой ўсимлигини тиним даврига кириши билан ўсув даври эрта баҳоргача тўхтаб қолмасдан ҳаво ҳарорати кўтарилганда ўсиш давом этади, пасайганда ўсишдан тўхтайди.Кузги озиқлантиришни тупроқ таркибидаги озиқа моддаларни аниқлаш асосида ўтказилиши юқори самара беради.\nКузгибуғдойниэртабахордабиринчиозиқлантириш. Кузги буғдойда эрта баҳорда ўртача суткалик ҳаво ҳарорати 50С бўлганда ўсиш жараёни давом этади. Шу даврда ўсимликни қишдан нозик чиқиши ва озиқа моддаларга, хусусан азотга бўлган талаби қониқмаган бўлади. Ундан ташқари тупроқни ҳайдов қатламидаги озиқа моддалар ювилиб, тупроқни пастки қатламига ўтиб, ўсимлик илдиз тизими жойлашган тупроқ қатламидаги азот миқдори камайиб кетган бўлади.\nШуни ҳисобга олган ҳолда эрта баҳорда азотли ўғитлар билан озиқлантириш жуда мухимдир. Ўсимлик нормал ўсиши ва ривожланиши учун озиқа моддаларни талаб қилади. Ўсимликларни бу талабини амал даврида маъдан ўғитлар билан озиқлантириш йўли билан қондириш мумкин.\n25 фоиз эмас, 30 фоизга оширилиши тавсия қилинади.\nЭрта баҳорги озиқлантиришда азот меъёрини бундан оширилганда азотни ортиқча қисми сув ёки ёғингарчилик билан ювилиб кетади.\nКузги буғдойни бундан кейинги озиқлантириш найчалаш ва бошоқлаш фазаларининг бошланишида ўтказилади. Бу даврдаги озиқлантириш вилоятда экилган навларнинг биологик хусусиятларига асосан эртапишар (Звезда, Старшина, Рапсодия), ўртапишар (Краснадарская-99, Аср, Гром, Грация) лигига алохида эътибор бериш керак.\nфизик ҳолга айлантиришкоэффиценти\nКузги буғдойда иккинчи озиқлантириш. Буғдой найчалаш фазасида ўсимликни эрта баҳорги ҳолатига нисбатан фарқи шундан иборатки, бу фазада ўсимликни вегетатив орган лари кўпайган ва юнг асосийси поялар сони ортган бўлади. Буғдой найчалаш фазасида азотли ўғитлар йиллик меъёрини 40-50фоизини, яъни (физик холатда 300-320 кг)миқдорда берилади.\nБуғдой найчалаш фазасида ўсимликларни намлик ва озима моддалари билан таъминланиши мурим ўрин тутади.\nНайчалаш фазасининг давомийлиги 25-30 кунни ташкил этади. Шу қисқа даврда буғдой ўсимлиги бутун зсув даврида тўплайдиган қуруқ моддани\n50-60 фоизни тўплайди.\nНайчалаш фазасида намлик ва озиқа моддалар етишмаслиги ҳосидорликка слабий таъсир қилади. Бундан кейинги озиқлантириш бошоқлаш фазасида ўтказилади.\nКузги буғдойда учинчи озиқлантириш. Ўсимлик бошоқлаш фазасида амалга оширилади. Бошоқлаш фазасида озиқлантириш барг ҳужайралари шираси таркибидаги азот миқдори даражасига қараб белгиланади. Бу даврда озиқлантириш буғдой хосилдорлигига ва асо сан доннинг сифат кўрсаткичларига таъсир кўрсатади. Йиллик меъёрнинг 15-20 фоизи яъни физик холда гектарига 110-120 кг миқдорида озиқлантириш талаб этилади.\nГўнгнинг сифати-чорва ҳайвонининг тури ва боқилишига боғлиқ. Турли чорва хайвонлари гўнгининг кимёвий таркиби тўғрисидаги маълумотлар.\nБарг орқали озиқлантириш (суспензия сепиш)\nЭкиш ишлари якунлангандан сўнг ернинг нишаблигига, тупроқнинг ҳолатига қараб, далани суғоришга тайёрлаш. Вилоят шароитида очиқ майдонларни шўри ювилиб, экилган челларни нотекис бўлиши, сув нотекис ёткизилиши оқибатида сув етиб бормаган жойларда шўр кўтарилади, кўчат сийраклашади.\nХар бир худуднинг тупроқ-иқлим шароитини ҳисобга олган ҳолда буғдой етиштириш учун мавсумий меъёри 3000-4500 м3/га, ғаллани туплаш даврида суғориш меъёри эса 700-800 м3/га, найчалаш даврида 900-1100 м3/га, бошоқлаш даврида эса 800-900 м3/га, гуллаш-сут пишиш даврида 700-800 м3/га ни ташкил этади.\nЕр ости сувлари яқин жойлашган туманларида мавсумий суғориш меъёри 2500-3000 м3/га ни, бунда ғаллани туплаш даврида суғориш меъёри 550-600 м3/га, найчалаш даврида 750-800 м3/га, бошоқлаш даврида эса 650-700 м3/га, гуллаш-сут пишиш даврида 550-600 м3/га ни ташкил этиб, бутун мавсум давомида 3-5 марта, ҳар бир гектар майдонга камида 4-5 тоннадан (тупроқ структураси оғир ерларда 8-10 т/га) маҳаллий ўғит билан шарбат усулида суғорилади.\nЎтмишдош экинлардан кейин кузги бошоқли дон экинлари экилган майдонларга экилган уруғликни бир текисда ундириб олиш учун уруғ суви бериш, уруғ экилгандан кейинги кунидан бошланиши керак.\nБунинг учун суғориш ўқариқларини олиш ва ўқариқлар узунлиги\n50-60 метрдан ошмаслиги сувдан унумли фойдаланишга олиб келади.\n8-9 кунда экилган уруғ текис униб чиқади. Мақбул муддатда экилган майдондаги уруғ бир ҳилда текис ундириб олинганда ўсимликларни кузги ривожи, илдиз тизими яхши ривожланиши, қишга тайёрланиши натижасида қишдан яхши чиқади ва уларни кейинги риожланиши, ҳосилдорлиги юқори бўлади.\nЎртача 1 га майдонда 4,5-5,0 млн. ёки 1 м2 да 450-500 дона ниҳол бўлганда дала қониқарли деб, баҳо бериш мумкин.\nҒаллани кузги парваришидан асосий мақсад-ғалла экин майдонларида мақбул кўчат қалинлигини сақлаш, лозим бўлса, уруғ униб чиқмаган дала қисмларида қўшимча уруғ экиш йўли билан кўчат қалинлигини шакллантириш.\nҒўза қатор орасига кузги буғдой экилган майдонлардаги ғўзапояни ер музлаган вақтида буғдой илдизига зарар етказмасдан ўриб даладан олиб чиқиш ва буғдой майдонларини пайҳонгарчилигига йўл қўймаслик лозим.\nҲозирги кунда ғаллакорларимизнинг олдида турган долзарб муомолардан бири ғалла майдонларида учрайдиган бегона ўтларга қарши курашни ўз вақтида сифатли қилиб ўтказиш, ғалла экинларида юқори хосил олишда алоҳида аҳамият касб этади. Ғалла майдонларида учрайдиган бегона ўтларга қарши кураш қуйидагича табақалашган ҳолда ўтказилади. Эрта баҳорда ғалланинг туплаш фазасида биринчи навбатда униб чиқадиган эфемер бегона ўтларнинг ботаник таркибини ўрганилиб 100 % кимёвий ишлов берилади. Кечроқ униб чиқадиган кўп йиллик ва бир йиллик (шўра, печак) ҳамда бошоқли (ёввойи сули, так–так) бегона ўтларга кечроқ ишлов берилади.\nБунинг учун ёввойи сули, шўра ва печакнинг сони ва ривожланишини ўрганилиб харитага туширилади. Об-ҳаво шароити ҳамда мазкур бегона ўтларни контурлар кесимида ривожланиш фазасига қараб кимёвий ишлов бериш графиги ишлаб чиқилади ва ишлов берилади.Бир йиллик икки паллали бегона ўтларга қарши "Гранстар", "Далстар", "Биостар", "Энтостар", "Моерстар", "Тайфун" каби гербицидлар билан кимёвий кураш олиб борилади. Бу гербицидларнинг номлари турлича бўлсада, таъсир этувчи моддаси ва қўллаш меъёрлари бир хилдир. Яъни, улар гектарига 10-20 грамм миқдорида қўлланилади. Шунингдек, бу жараёнда экин майдонларидаги бегона ўтларнинг тури, баландлиги ва қалинлиги ҳисобга олинган ҳолда, гербицидни сарфлаш меъёри мутахассис томонидан белгиланади. Гербицидлар трактор пуркагичлари (ОВХ-28) ёрдамида сепилганда гектарига сув сарфи 200 литрни, моторли қўл пуркагичлар ёрдамида қўлланилганда 100 литрни ташкил этиши лозим.Шундан сўнг 4-5 кун ўтиб, бегона ўсимликлар сарғая бошлайди, 10-14 кундан кейин эса бутунлай қуриб, нобуд бўлади.\n5 даражадан юқори бўлганда қўллаш тавсия этилади. Тунги қисқа муддатли ҳароратнинг пасайиши самарадорликка салбий таъсир кўрсатмайди.\nИшлов ўтказилгандан кейин уч соатгача ёмғир ёғмаган тақдирдагина гербицидларнинг таъсир этувчи моддаси бегона ўтлар танасига тўлиқ сингиб улгуради. Гербицидлар, фунгицидлар ва инсектицидлар билан биргаликда қўлланганда сарф харажатлар анча камаяди.\nБиринчидан ўрим-йиғимнинг ташкилий шароитлари:Ўрим -йиғимнинг вақтида бошланмаслиги ва чўзиб юборилиши, далаларни бўлакларга нотўғри тақсимланиши, ишнинг ёмон ташкил қилиниши.\nИккинчидан агротехник сабаблар:Ғалла парваришлашда агротехник талабларнинг бузилиши, даланинг нотекислиги, кучли бегона ўт босганлиги, ўсимликларнинг ётиб қолиши ва бошқалар.\nУчинчидан техник сабаблар:Ўрим комбайнларинингишчи қисмлариталаб даражасида соз ҳолга келтирилмаганлиги, техника ишига ёмон тайёрланганлиги.\nБешинчидан биологик сабаблар:Ғалла тупларининг ётиб қолиши, доннинг паст сочилувчанлик хусусиятига эгалиги, қийин янчилиши ўрим-йиғим графигининг ғалла навлари пишиш даврини (эртапишар, ўртапишар, кечпишарлигини) ҳисобга олмасдан тузилиши.\nОлтинчидан ўрим-йиғим даврида табиий офатлар:Жала, ёмғир, дўл, қаттиқ шамол таъсирида, донни зараркунандалар, кемирувчилар ва қушлар ейиши.\nЕттинчидан, комбайнчининг касб маҳоратининг пастлиги,тажрибасизлиги сабабли нобудгарчиликка йўл қўйилиши.\nВилоятдабуғдойнинг пишиб етилиши йилнинг энг иссиқ муддатларига тўғри келади. Буғдой пишгандан кейин қисқа вақт давомида йиғиштириб олинмаса, унинг бошоқларидаги дон ўз-ўзидан тўкила бошлайди. Шамол, ёввойи қушлар ва кемирувчиларнинг зарарли таъсири натижасида ҳосил нобудгарчилиги белгиланган миқдордан ошиб кетади.


Ўшда масжидга қатнаб юрган ўсмир ўзини осиб қўйди\nМасжиддаги болакайлар (иллюстратив сурат).\nЎш шаҳри яқинидаги Жапалақ қишлоғида 8-синф ўқувчиси ўз жонига қасд қилди. Ўсмирнинг отаси бу худкушликка диний тушунчалар сабаб бўлган, деб ҳисоблайди.\nЖапалақдаги 34-сонли мактабда ўқиган Женишбек Чўнмурунов 21 февраль куни ўз уйида ўзини осиб қўйди. Ўсмирнинг отаси Базарбек Чўнмурунов фарзандини бу фожиага диний тушунчалар ундаганини тахмин қилади.\n- Муллалар ёш ўспиринларга ҳар нарсани очиқ-ойдин айтавермаслиги керак. Масжидга борганда “беҳишт-жаннат” деб қулоғига қуяверса, бу ерда қийналган пайтда “у ёқда мазза экан, ўша ёқни бир кўрсам”, деб орзу қилиб қоларкан. Улар ҳамма нарсани кинода кўргандек тасаввур қилиб олади. Охирги пайтларда ўғлим мактабга қатнамаётганди. Кейин бу иш содир бўлди. Ҳалигача ўзимга келолганим йўқ. Баъзан ўғлим ҳовлида қийқириб, ашула айтиб ёки экин-тикинга қараб юргандек бўлади, - деди Базарбек Чўнмурунов Озодликнинг қирғиз хизмати билан суҳбатда.\nЎшда мактаб ўқувчиларининг дарсдан қочиб, намозга кетиб қолганига оид ҳолатлар кўп кузатилади.\nЎш шаҳар таълим бошқармаси бошлиғи Қуштарбек Кимсанов ўқувчиларнинг мактабдан ташқаридаги ҳаётини ота-оналар мунтазам равишда назорат қилиб бориши лозимлигини айтади.\nАйни пайтда мутахассислар мактабларда сиёсат ҳақида билим берилмагани каби болалар қатнаши мумкин бўлган масжидларда жаннат ва дўзахгача бўлган маълумотлар билан чекланилса бўлади, чунки бу бола психологиясига қандай таъсир қилишини ҳеч ким олдиндан айтиб беролмайди, деган фикрдалар.\nБироқ жапалақлик ўсмир ўлимини миллиондан бир бўлган бахтсиз тасодиф деб ҳисоблаган Ўш вилоят қозиси Самидин Атабаев фикрича, бундай чекловни ўринсиз.\n- Дўзах ва жаннат ҳақидаги маълумотлар Худонинг Қуръони Каримда бизга берган оятлари-да. Дўзах ва жаннатга ишониш, охиратга ишониш имон шартларидан биридир. Жумъа маърузаларидан бир умр бу мавзуларни доим четлаб ўтолмаймиз. Биз мактаб ёшидаги болаларни нотўғри йўлга бошлаётганимиз йўқ, аксинча, уларни доим яхшиликка ундаб, ота-онага ҳурмат, ватанга муҳаббатга ундаб келяпмиз. Бу тасодифда масжидни айблаш тўғри бўлмайди, - дейди Ўш вилоят қозиси.\nШу ўринда таъкидлаш жоизки, анъанавий Ислом дини худкушликнинг ҳар қанақа шаклини қоралайди. Ўзини ўлдирган киши Оллоҳга осий ҳисобланиб, ҳатто жанозаси ўқилмаслиги мумкин.\nБу орада Ўш шаҳар ва вилоят ички ишлар бошқармалари жалапақлик ўсмир ўлими юзасидан текширув бошлаб юборган. Ўш шаҳар милицияси матбуот котиби Замир Сидиқов ўспириннинг ўлими сабаблари ҳозирда масжиддан изланаётганини маълум қилди.\n- Эскпертиза ва биз тўплаган тезкор маълумотлар асосида тергов ўз йўналишини ўзгартириши мумкин. Чунки айрим гувоҳлар ўсмирнинг ўзини тутиши у масжидга қатнай бошлаганидан кейин ўзгарганини ҳақида кўрсатма берганлар, - деди Замир Сидиқов.\nЎтган йили Ўш шаҳрида 31 киши, шу жумладан, 1 ўсмир ўз жонига қасд қилган. Вилоят бўйича эса 14 нафар вояга етмаган бола ўзини ўлдирган. Одатда, суицид билан боғлиқ ҳодисалар сабаблари астойдил текширилмайди.