СОВУҚҚА АЛЛЕРГИЯ ВА УНГА ҚАРШИ ҚАНДАЙ КУРАШИШ МУМКИН?\nҚиш мавсуми яқинлашган сари нафақат булутли хаво ва доимий ёмғирлар, балки совуқ хавога нисбатан аллергик реакциялар хам асабни қўзғайди. Мақолада нима сабабдан хаво харорати пасайганда аллергик реакциялар пайдо бўлиши ва улардан химояланиш хақида гапирилади.\nСовуққа аллергия – бу бир нечта симптомларни йиғиндиси бўлиб, совуқ хавога, совуқ сувга ёки қорга бўлган реакцияларни ўз ичига олади. Одатда бу псевдоаллергик реакция хисобланади. Негаки хақиқий аллергия – бу организмни ёт оқсил моддаси ёки таъсирловчига нисбатан реакцияси хисобланади. Совуқда хеч қандай ёт оқсиллар таъсир этмайди, аммо ноқулай симптомлар паст температурани физик таъсири натижасида ривожланади. Совуққа аллергия хар қандай ёшда учратиш мумкин бўлсада, кўпинча аёлларда 25-30 ёшдан кейин кузатилади.\nСовуққа қарши аллергия белгилари хар хил бўлади:\n• Совуқ таъсирида бурунни битиши. Енгил шиш – бу нормал холат, аммо нафас олишни тўлиқ қийинлашуви бу вазомотор ринитни белгилари хисобланади.\n• Терини қизариши, кепакланиши, доғ ва пуфакчаларни хосил булиши. Буларнинг бари совуқ таъсиридаги тарвоқ (крапивница) ёки дерматит белгилари хисобланаи.\n• Кўзларни қизариши, қичишиши, ёшланиши – коньюктивит белгилари.\n• Айтиб ўтилган белгилар одам иссиқ хонага қайтганда йўқолади.\nСовуқ хавога нисбатан аллергия қаердан пайдо бўлади.\nАфсуски олимлар совуққа нисбатан аллергиянинг қаердан пайдо бўлишини аниқ билишмайди. Шу сабабли уни бира тўла даволашнинг хам имкони йўқ. Аммо бир қатор омиллар мавжудки улар аллергия ривожланишига сабаб бўлади:\n• Генетик мойиллик - яъни сизнинг қариндошларингиз хам совуқдан қийналган бўлса, сизда хам шу холат кузатилиши мумкин;\n• Инфекцион касалликлар - совуққа нисбатан аллергик реакциялар доимий ўткир респиратор инфекциялар (ОРВИ), мононуклеоз ва гепатит фонида кўп учрайди;\n• Хроник касалликлар – буйрак, буқоқ бези, овқат хазм қилиш тизимида муаммолари мавжуд одамларда совуққа аллергия кўп учрайди.\n• Бошқа аллергик касалликлар – аллергик фон, яъни овқат, чанг ёки дори-дармонларга аллергия мавжуд бўлса, организм совуққа хам нотўғри реакция билдиради.\n• Зарарли одатлар – алкоголь ва сигаретлар хар қандай аллергияни кучайтиради\nСовуққа алллергияни қандай даволанади?\nБиринчи навбатда врачга мурожаат қилиш, аллергияни айнан совуққа эканлигини, бошқа жиддий касалликлар белгиси эмаслигини аниқлаш ва кейин тегишли чоралар кўришдан иборат.\nМахсус препаратлар қабул қилинг.\nВрач антигистамин препаратлар ва тери учун кортикостероид малхам (мазь) ёзиб беради. Турли ножўя таъсирларга дуч келмаслик учун уларни мустақил танлаш тавсия этилмайди.\nАллергияга мойил одамларда хайвон юнги (шерсть), мўйнаси (мех) ва бўёқлар билан ишлов берилган иссиқ кийимларга тана териси осон реакция билдиради. Табиий мўйналар сизлар учун эмас. Гипоаллерген материаллардан тайёрланган кийимларни танланг ва уларни аллергиклар учун махсус воситалар ювиб кийинг.\nБиринчидан, танани имкон қадар совуқ хаво таъсиридан беркитинг. Иккинчидан, агар кўзларингиз хам зарарланса кўзойнак тақинг. Учинчидан, терига махсус химояловчи крем, лабларга гигиеник лаб бўёғи (помада) суртинг. Тўртинчидан, чўмилиш ва душ учун юмшоқ таъсир этадиган – сезгир тери учун мўлжалланган шампунь ва совун танланг. Бешинчидан, хлорланган сув таъсиридан химояланиш учун бассейнлардан воз кечинг.\nОвқатга аллергиянгиз мавжуд бўлмаса хам – пархез тутинг. Аллергик реакция чақириши мумкин бўлган цитрусли мевалар, шоколад, балиқ, асал ва тухум истеъмолини чегараланг.\nБурун бўшлиғини тузли сувда чайқанг.\nТаркибида денгиз суви бўлган спрейлар аллергияни даволамаса хам, кўнгилсиз симптомларни енгилроқ ўтказишига ёрдам беради. Уларни топишни имкони бўлмаса бурунни чайиш учун аптекада сотиладиган оддий физраствор, ёки бўлмаса уй шароитида бир литр илиқ сувда эритилган бир чой қошиқ тузли эритмадан фойдаланишингиз мумкин. Ўрганиб қолмаслик учун қон томирларни торайтирувчи препаратлардан фойдаланмаслик тавсия этилади.\nОддий тумов (ринит) да организмни аста-секин совуқ хавога кўниктиринг. Агар терида совуққа аллергия бўлса – чиниқишни аллергия белгилари ўтиб кетгунча орқага суринг.\nНоябр 17, 2019 1143 1 Рукн АЛЛЕРГОЛОГИЯ\nАЛЛЕРГИЯГА ҚАРШИ ЭНГ ЭФФЕКТИВ 7 ПРЕПАРАТ....\nФев 16, 2018 2409\nАЛЛЕРГИЯНИНГ 11 ТА КУТИЛМАГАН БЕЛГИЛАРИ...\nДек 29, 2019 998


ЎзА - Навоийда “Камалак” билимдонлари” танловининг вилоят босқичи ўтказилди\n20.04.2017 17:00 Чоп этиш версияси\n– Бундай тадбирлар биз, ёшларни янада фаол бўлишга ундайди, – дейди “Нурли келажак” жамоаси сардори Умида Насриддинова. – Танловда ғолиб чиқишимиз осон бўлгани йўқ. Мактабимизда биз, ёшларнинг пухта билим олишимиз, истеъдод ва салоҳиятимизни юзага чиқариш учун замонавий шароитлар яратилган. Танловнинг мамлакат босқичида ҳам ғолиб бўлишга ҳаракат қиламиз.\nТанловда иштирок этган 10 жамоа шеър, қўшиқ, монолог, слайдлар воситасида ўз жамоасини таништириб, болалар ўртасидаги айрим муаммолар ва уларнинг ечимлари акс этган саҳна кўринишларини намойиш этди.\nТадбир доирасида "Камалак" болалар ташкилоти фаолияти самарадорлигини янада юксалтиришга қаратилган лойиҳалар тақдимоти ҳам ўтказилди.


Бир аёл қиссаси: “Эримнинг мияси ўлган эди, тани чалажон эди, биз эса дуо қилардик...” - Ayol.uz\nБир аёл қиссаси: “Эримнинг мияси ўлган эди, тани чалажон эди, биз эса дуо қилардик...”\nSayt admini 08.10.2016 16:21 990 01\nБир аёл 1415 (ҳижрий) йил эрида содир бўлган қиссани ҳикоя қилади: Эрим ёш, ҳаётга қизиқиши кучли, ҳаракатчан ҳамда ниҳоятда келишган, чиройли йигит эди. Диндор ва чиройли хулқ эгаси бўлиб, ота-онасига кўп яхшилик қилгувчи инсонлардан эди. Ҳижрий 1390 йил турмуш қурдик. У билан бирга бошқа Саудиядаги оилалар сингари отасининг уйида яшар эдик. Ота-онасига қилган яхшилигини кўриб ҳайратга тушардим. Аллоҳга мен учун ушбу эрни насиб қилгани учун ҳамд айтардим. Турмушимизга бир йил ўтиб қиз фарзандлик бўлдик. Кейинроқ эримнинг иши мамлакат шарқидаги минтақага кўчди. У бир ҳафта ишига кетиб, ўша ерда қолар ва келиб уйимизда бир ҳафта бўларди. Уч йил мана шундай ўтган, қизим тўрт ёшга кирган эди. 1395 йил рамазон ойининг 9-куни, уйимизга қайтаётиб Риёзда машинаси ағдарилиб кетиб автоҳалокатга учради.\nШу сабаб касалхонага ётқизилди. У кома ҳолатига тушди. Даволаётган мутахассис дўхтирлар эримнинг мия фаолияти умуман тўхтаганини ва 95 фоиз мия ҳужайралари талофатга учраганини билдиришди. Бу воқеа бизга жуда аламли бўлди. Хусусан, унинг ёши ўтган ота-онасига қаттиқ таъсир қилди. Отасини қаттиқ яхши кўрадиган Асмо қизимизнинг саволлари ичимни тирнарди. Дадаси унга яхши кўрадиган ўйинчоғини олиб беришни ваъда қилганди. Биз ҳар куни навбатма-навбат эримнинг ҳолини билгани бориб турардик. Лекин унинг ҳолати ўзгармас эди. Беш йил ўтганда, баъзи одамлар менга қозиликка бориб, эримнинг мияси ўлганлиги ва у тирилишлигига умид йўқлигини айтиб қозидан талоқ олишлигимни маслаҳат берди. Баъзи шайхлар эр кишининг мияси ўлганлиги аниқ бўлган тарзда аёл киши талоқ олиши мумкин, деб фатво берди. Бироқ мен бундан қатъийян бош тортиб, модомики эримнинг жасади ер устида экан талоқ олмаслигимни айтдим. Ёки бошқа ўликлар сингари дафн қилинсин ёки Аллоҳ бир ишга бошлагунча уни мендан айирмасинлар дедим. Энди асосий аҳамиятимни қизчамга қаратдим. Қизимни Қуръон ёдлатиш мадрасасига олиб кирдим. У ўн ёшга тўлмасдан Қуръонни тўлиқ ёд олди.\nКейинчалик қизимга отасига нима бўлганини айтдим. У доим отасини ёдга олар, гоҳида йиғлар, гоҳида ичига ютар эди. Қизим динга аҳамиятли қиз бўлганди. Ҳамма фарз намозлирини ўз вақтида ўқирди, етти ёшга кирмасдан туриб кечанинг охирида туриб ибодат қиларди. Раҳматли бувиси ва боболари билан биргаликда менга уни чиройли тарбия қилишни муваффақ қилган Аллоҳга ҳамдлар айтаман. Қизим мен билан бирга вақти-вақти билан дадасини кўргани борар, баъзида эса салом йўллар, шунингдек, дадасининг номидан садақалар қилар эди.\n1410 йил кунларидан бирида қизим менга караб: "Эй онажон, мени дадамнинг олдида қўйиб кетинг, бу кеча дадамнинг ёнида ётиб қолай", – деди. Бир оз иккиланиб турдим-да, кейин рози бўлдим. Қизим сўзлайди: “Дадамни ёнига ўтириб Бақара сурасини ўқий бошладим. Уни ўқиб битирдим. Кейин мудроқ босганди, ухлаб қолдим. Турсам, гўё юзимни табассум қоплагандай, қалбим эса ором олгандай бўлди. Шунинг учун ўрнимдан туриб, таҳорат қилдим ва Аллоҳ қодир қилгунча намоз ўқидим. Сўнг намозгоҳимда иккинчи марта мудроқ босди. Лекин худди бир киши менга: - Тур, қандай қилиб Раҳмон Зот уйғоқ бўлса, сен ухлайсан?! Аллоҳ бирон бандасини қуруқ қайтармайдиган бу ижобат соатида қандай ухлайсан, дегандай бўлди. Худди бир йўқотган нарсамни эслагандай бўлиб турдим. Қўлимни кўтардим, дадамга қарадим, кўз ёшларим тўлиб оқаётган эди... ва дуо қилдим: "Эй Роббим, Эй тириклик ва қайюмлик сифатига эга Зот! Эй Жаббор! Эй Буюк Зот! Эй ҳамма нарсадан олийликдаги Зот! Эй Раҳмон! Эй Раҳийм! Мана бу менинг дадам – Сенинг бандаларингдан биридир, унга мусибат етди, биз эса сабр қилдик ва Сенга хамдлар айтдик. Сен бизга қазо қилган ҳукмингга рози бўлдик". "Эй Аллоҳ, у Сенинг хоҳишинг ва раҳматинг остидадир!" "Эй Аллоҳ! Эй Айюбга дардидан шифо берган, Мусони онасига қайтарган, Юнусга балиқ қорнида нажот берган ва оловни Иброҳимга совуқ ва саломатлик қилган Зот! Дадамга тушган дарддан Ўзинг шифо бергин!" "Эй Аллоҳ, дадамни умид йўқ ҳолатда дейишди. Эй Аллоҳ, қудрат ва буюклик Ўзингдадир. Дадамга марҳамат айла, ундаги дардни Ўзинг кўтар!"\nКейин яна кўзларимни уйқу босиб, бомдоддан озгина олдин ухлаб қолдим. Шу он бирдан: "Эй қиз, сен кимсан, бу ерда нима қилаяпсан", – деган овоз келди. Овозни эшитиб у ёқ-бу ёққа алангладим, лекин ҳеч кимни кўрмасдим. Кейин иккинчи марта такрорланди. Қарасам, овоз эгаси дадам экан. Ўзимни тутиб тура олмасдан, хурсандлигимдан дадамни қучоқлаб олдим. Дадам эса, мени ўзидан узоқлаштириб, «астағфируллоҳ» деди ва: “Аллоҳдан қўрқ, сен менга ҳалол эмассан”, деди. “Мен қизингиз Асмоман”, дедим. Шунда дадам жим бўлиб қолди. Дўхтирларнинг олдига чиқиб буни айтдим. Улар дадамни кўриб ҳайратда қолдилар. Америкалик доктор синиқ араб тилида дудуқланиб: “Субҳаналлоҳ!”, дея олди холос. Бошқа бир мисрлик доктор: "Суякларга улар чириб кетгандан кейин жон киргизадиган Аллоҳ покдир!" маъносидаги оятга ўхшаш сўзни айтди. Дадам эса тушунтириб бермагунимизча нима бўлганини билмай турди. Кейин йиғлаб: "Аллоҳ Ўзи энг яхши сақлагувчидир ва у солиҳ кишиларни дўст тутади" деди.\n" Аллоҳга қасамки, авариядан олдин зуҳо намозини ўқишлик учун ният қилганимни эслайман, холос. Билмадим, уни ўқидимми, йўқми?!", деди. Аёли айтади: "Абу Асмо уйимизга аввал таниганимдек қайтиб келди. Ҳозир у 46 ёшга кириб қолди. Бир ўғил фарзанд кўрдик. Ҳозир икки ёшга қадам босяпти. Эримни менга 15 йил ўтиб қайтариб берган, унинг қизини саломат сақлаган ҳамда мени дунёдан унутилган ҳолатида ҳам эримга вафодор бўлишга ва ихлос қилишга муваффақ қилган Аллоҳ ниҳоятда Пок Зотдир. Шунинг учун дуони тарк қилманглар, чунки дуо қазони қайтаради. Ҳамда ким Аллоҳни назарида тутса Аллоҳ уни назарида тутади. Ота-оналаримизга яхшилик қилишни унутмайлик. Билайлик-ки, ишларни юргизиш ва уларни ўлчовлаб қўйиш Аллоҳнинггина қўлидадир. Бошқа ҳеч кимса буни қила олмайди".\nБу қиссамни мен ибрат учун айтиб бердим. Шояд Аллоҳ уни дунё йўллари торайиб, мусибатлари катталашган, олдида ҳамма эшиклари беркилиб, нажот йўллари кесилиб қолган кишиларга фойдали қилса. Дуо билан осмон эшигин қоқинг ва ижобат қилинишликка аниқ ишонинг. Охирги сўзимиз Оламларнинг Роббиси Аллоҳга ҳамд. Охирги сўзимиз Оламларнинг Роббиси Аллоҳга ҳамдлар бўлсин. Умид узманг, фақат Аллоҳга дуо қилинг”.\nСочингиз қайси турга мансуб? Фарқлашни ўрганинг!\nInstagram даври: энг машҳур мусулмон-блогерлар


Фрэнк Лэмпард ишонч билдираётган ёшлар натижа келтиришда давом этмоқда. У ўзи билан бирга «Дерби»дан олиб келган Томори ўтган мавсумда бекорга чемпионшипнинг энг яхши футболчиси бўлмаганини исботламоқда. У ЕЧЛ ўйинида ўтган мавсумда чемпионшипнинг энг яхшиларидан бири бўлган яна бир футболчи Абраҳамни дарвозабон билан яккама-якаа вазиятга чиқарди. Бу 22 ёшли тўпурар ҳужумчининг туғилган кунига совға бўлди, дейиш ҳам мумкин.\nАммо иккинчи бўлимда тажриба ёшликдан афзаллиги ўз исботини топди. Шу куни «Челси» сафида юбилей - 300-ўйинини ўтказган Виллиан узоқ масофадан ҳаводаги тўпни тўхтатмасдан берган зарбаси билан ўйин тақдирини ҳал қилди. Газонга сапчиб йўналишини ўзгартирган бу зарбага қарши тажрибали дарвозабон Маньяма ҳеч нарса қила олмади. Ўйиннинг қолган дақиқаларида Кепа яна бир неча бор маҳоратини намойиш этишига тўғри келди, вазиятлардан бирида у Осимхеннинг оёқлари остидаги тўпни олиб қўйди, ўйиннинг сўнгги дақиқаларида эса ўз хатоси туфайли хавфли тус олган ҳужумни тўхтатдию Лэмпардда турнирдаги илк ғалаба!\n«Валенсия» эса ўз имкониятларини кўкка совуришда давом этди. Родриго бир неча матр масофадан туриб дарвоза устунини нишонга олди, кейинги вазиятда Зиёшнинг зарбаси ҳам дарвоза тўсинидан қайтгани унга таскин бермагани аниқ. Испанлар танаффусдан кейин ҳам омад қушини ўз бошларига қўндира олишмади. Онана рикошетлардан кейин икки марта тўпни қайтарди ва ҳафта дарвозабонлари ҳафталигида ўзига жой кафолатлади. Кейин эса Тадич ҳеч ким кутмаган вазиятда орқача туриб ван де Бекни рақиб дарвозабони билан бирга-бир вазиятга чиқарди - 3:0.\nИккинчи бўлимнинг дастлабки 15 дақиқалигида австрияликлар жамоаси «Ливерпуль»ни ҳисобда қувиб етишга улгурди. Биринчи гол муаллифи бошқа бир осиёлик ҳужумчи Такуми Минаминони голли пас билан таъминлади. Беш дақиқа ўтиб япониялик футболчининг ўзи энди асситент ролида - у қанотдан ташлаб берган тўпни ўтган тур қаҳрамони, «Генк» дарвозасини уч бор ишғол қилган норвегиялик Эрвинг Ҳоланд бош қолган дарвозага киритиб қўйди. Чемпионлар лигасида тўртта зарба ва тўртта гол - ақл бовар қилмас статистика! «Ливерпуль» ўз майдонида бу даражадаги жамоадан учта гол ўтказиши эса ҳақиқий фантастика!\n«Ливерпуль» майдонида сўнгги марта бундай сурбетликка 2014 йили «Реал» футболчилари қодир бўлишганди. Ундан олдинроқ «Барселона» ва «Челси» «Энфилд»да учтадан гол ура олган. Лекин бу топ-клублар қаердаю, «Зальцбург» қаерда?! Ўйиннинг сўнгги қисмида ҳимоячилар тўпни узоқлаштиришда хатога йўл қўйишганидан кейин Муҳаммад Салоҳ ўйин тақдирини ҳал қилган голни урган бўлсада, Жесси Марш ўз жамоаси билан фахрланиши мумкин. Австрия чемпионлари иштирокидаги икки ўйинда жами 15та гол урилди, бу жамоа ўйинларини энди ҳеч ким ўтказиб юбормаса керак.


Ибрат (Комилжон Отаниёзов) - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Илм ва фанСанъатИбрат (Комилжон Отаниёзов)\nЧоп этилган 01.09.2018 06.03.2018 МуаллифZiyouz.uz\n“…Санъаткор билимли, ориф, сўз ва созни юракдан ҳис қиладиган инсон бўлиши керак. Қўшиқ матни мазмунини, руҳини, оҳангини, дардини тўла англаши зарур. Шоир шеърни ўйнаб ёзмайди, уни дард, эҳтирос, ақлий нафосат билан битади. Шу сабабли санъаткор ҳам уни шундай дард, эҳтирос, нафосат билан куйлай олсагина тингловчига етказа олади. Қалбдан чиққан сўз, куй бошқа қалбларга етиб боради…”\nКомилжон Отаниёзовнинг шогирдларига насиҳатларидан\nМусиқанинг сирли олами ҳар қандай тингловчини ўз домига тортиб, ҳар кўйга солишга қодир. Зеро, унинг кучи ва таъсири чексиз эканлиги барчага аён. Шу боис, тингловчини мафтун этадиган, мукаммал ва сеҳрли садо таратувчи ҳар бир санъаткор инсониятнинг эъзозидаги ижодкорга айланиши муқаррар. Халқимиз оташнафас хонишлари билан донг таратган хонандаларни эъзозлаб “ҳофиз” деб ардоқлайди. Бунинг замирида шундай маъно ётадики, у истеъдод, сабоқ, билим, тафаккур, ижод, овоз ва талқиннинг гўзал фалсафий уйғунлигини ўзида мужассам этади.\nҲаёт мазмунининг кўламдорлиги ҳам ана шундай хислатларга эга бўлган забардаст ижодкорларнинг мавжудлигидандир. Ўзбек мусиқа дунёсида эл фахрига айланиб, қалбларда яшаб келаётган санъаткорлар кўп. Ҳожихон Болтаев, Мадраҳим Шерозий, Ҳамроқул Қори, Акмалхон ва Бобохон Сўфихоновлар, Жўрахон Султонов, Маъмуржон Узоқов, Расулқори Мамадалиев, Муҳаммаджон Каримов, Орифхон Ҳотамов каби бетакрор овоз соҳиблари ва ижрочиликда халқимизнинг эъзозига айланган ҳофизларни ким билмайди дейсиз?! Дунё мусиқа санъати хазинасига агар ҳар бир халқ ўз миллий оҳанглари билан дахлдорлик касб этса, бу маънавий мулкка бизнинг ҳиссамиз, шубҳасизки, ана шу беназир номлар билан ҳам муҳрланган бўлади.\nХоразм воҳасида таваллуд топиб, санъаткор устозлар тарбиясида вояга етган, сирли овоз эгаси, сеҳрли садоларнинг чинакам махзани Комилжон Отаниёзов ана ўшандай халқ эъзозидаги санъаткорлардан эди. У ўзбек мусиқа санъати ижодиёти ва ижрочилиги тарихидан алоҳида саҳифани эгаллашга муяссар бўлган оташин ва фидойи ижодкор эди.\nКомилжон Отаниёзовнинг санъатда эришган ютуқлари борасида сўз кетса, унинг энг мақбул шарҳи санъаткорнинг ўз битикларидир:\nЕтим эдим асрадинг, улғайдим ғани бўлдим,\nИлму ҳунарлар берди, бахтли давроним менинг.\nМеҳнатим кўп ёшликда, подачилик касбинда,\nМеҳнат эвази ҳурмат давлатим берди менга.\nМактаб очиб кўзимни, устозлар илгин тутдим,\nМаърифатни ўргатди, раҳнамо бўлди менга.\nУстозларимни десам, Абдукарим, Матпано,\nТўйчи Ҳофиз, Шерозий, Юнус ака пир менга.\nТўхтасину Ҳалима, Карим Зокир, Мукаррам,\nБола бахши, Лутфихон, Зуҳрлар устоз менга.\nОтаулло эшону, Ҳожихону Жўрахон,\nМаъмур ҳофиз, Маткарим, Акбар қори фан менга.\nМандан олдин ким келса, гўзал санъат ичинда,\nБарчасини пеш тутдим, бўлди ҳодироҳ менга.\n1917 йилнинг 20 июлида Хоразмнинг Шовот туманида туғилган Комилжон ёшлик чоғларида замонасининг устоз санъаткорлари Жумалоқ бахши, Маткарим Абдураҳмонов, Мадраҳим Ёқубов (Шерозий), Қурбонназар Абдуллаев (Бола бахши)ларга эргашиб халқ қўшиқ ва достонларини ижро этиш усулларини ўрганди. Ёқимли овози билан тингловчилар назарига тушди. “Гўрўғли” туркумидаги достонларни, “Юсуф ва Аҳмад” қиссасини, “Бозургон”, “Саётхон ва Ҳамро”, “Ошиқ Ғариб ва Шоҳсанам” каби достонларни маҳорат билан ижро этди. “Етти йилга кетган ёрим”, “Душимда бир булбул кўрдим”, “Раънони кўрдим” каби достон қўшиқлари, шунингдек, Махтумқули сўзи билан айтиладиган қўшиқлар ижроси билан халқ орасида довруқ қозонди. Санъаткорнинг ўзида энди бастакорлик истеъдоди ҳам ниш ура бошлади. Зеро, бу Комилжон Отаниёзов ижодига хос бўлган характерли хусусиятдир. “Найлайин”, “На бўлди, ёрим келмади”, “Айрилмасин нигоридан”, “Отлан”, “Хуш қол энди”, “Оғанг келар мард бўлиб”, “Хайр энди” каби қўшиқлар устоз бастакорлик фаолиятининг илк намуналаридир. Достонлар таъсирида ва заминида у “Кел, ёр, ўйланма-ўйланма”, “Гулдаста”, “Ишқинг ўтида девона бўлдим”, “Керакмас” каби ашулаларни ижод этди.\nХоразм воҳасининг сўнмас оҳанглари мужассам этилган суворалар Комилжон Отаниёзовнинг ижодида алоҳида ўрин эгаллайди. У даврининг улкан санъаткори Ҳожихон Болтаев раҳнамолигида сувораларнинг асл моҳияти, оҳанг жозибаси, уларнинг ижродаги сир-синоатларини ўзлаштиради. “Якпарда сувора”, “Хушпарда сувора”, “Кажҳанг сувора”, “Чапандози сувора”ларни қунт билан ўрганиб, гўзал талқинга эришди. Суворахонлик амалиётининг юқори чўққисига етган паллада устознинг сувораларга бўлган ижодий ёндашуви намоён бўлади. У сувора ижодиёти анъаналарини давом эттирган ҳолда, улуғлар сабоғини мукаммал ўзлаштириб, ўзининг ижро услубига хос қилиб бир намуна, яъни ўз “Сувора”сини яратади. Ижрочилик амалиётига бу асар “Сувораи Комил” номи билан кириб келди ва халқимиз орасида кенг тарқалди.\nКомилжон Отаниёзовнинг ўзбек мусиқа санъатидаги амалларидан бири Хоразм ижрочилик услубини бутун Республика, қардош мамлакатлар ва чет элларда кенг оммалашишига қўшган ҳиссасидир. У Фарғона-Тошкент ижрочилик анъаналари доирасида ҳам “Суворийхонлик”, “Сувора ижодиёти”ни хонанда ва созандалар ҳамда ижодкорлар орасида кенг оммалашишига замин яратиб берди. Пировардида, мусиқа ижодиётида Фарғона суворалари, Тошкент суворалари каби асарлар мусиқий меросимиз хазиналаридан жой олди.\nКомилжон Отаниёзов нафақат Хоразм мусиқа мероси, балки Фарғона-Тошкент мусиқа мероси билан ҳам чуқур танишди. Уларни ўзлаштиришда замонасининг моҳир санъаткорлари Мулла Тўйчи Ҳофиз, Юнус Ражабий, Жўрахон Султонов, Маьмуржон Узоқов, Акбар қори Ҳайдаров каби устоз ҳофизларнинг сабоқларига таянди ва уларнинг бой ижодиётидан унумли фойланди.\nУстознинг Хоразм мақомларига бўлган муносабати ҳам ижоди ва ижрочилик фаолиятининг чўққисига айланди. Хоразм мақомларининг билимдони, ўз даврининг забардаст санъаткори Матпано ота Худойберганов раҳнамолигида Хоразм мақомларини ўрганди. Устозидан “Наво”, “Сегоҳ”, “Рост”, “Дугоҳ” каби Хоразм мақом йўлларининг назарий, амалий ва ижровий жиҳатларини моҳирлик билан ўзлаштирди. Устозлари Ҳожихон Болтаев ва Мадраҳим Шерозийлар билан биргаликдаги ижрочилик фаолиятлари давомида мақомлар ижросини янада мукаммаллаштиришга муваффақ бўлди. Айниқса, Хоразм мақомларидаги “Дугоҳ”ни ўзига хос усулларда шундай маҳорат билан ижро этишга муяссар бўлдики, бу мақом ҳали-ҳануз халқимизни илҳомлантириб келмоқда.\nКомилжон Отаниёзов мусиқа ижодкорлигида Саъдий, Ҳофиз, Навоий, Огаҳий, Машраб, Фузулий каби улуғ шоирларнинг шеър ва ғазаллари, Махтумқули ва Мулланафас каби буюкларнинг ҳикматларидан озуқа олди. Ўзининг амалий фаолияти давомида “Салом ҳинд халқига!”, “Муборак”, “Салом сизга Хоразмдан”, “Олқиш”, “Азиз Ватаним”, “Муборак тўй, муборак”, “Айрилмасин нигориндан”, “Найлайин”, “Олма юзли нигорим” каби 100 дан ортиқ куй ва қўшиқлар яратишга эришди. Таъби назмга майил бўлиб, мазмундор шеърлар ёзди. Аввалига “Комий” кейинчалик “Комил” тахаллусида шеърлар битиб, уларга ўзи куй басталаб, ижро этди.\nКомилжон Отаниёзовнинг созанда ва хонандаликда беназир устоз даражасига етганлигини унинг мактаби давомчилари, яъни шогирдлари маҳоратидан ҳам билса бўлади. У бу соҳада ҳам халқимизга ўрнак даражасида хизмат қилган буюк санъаткордир. Устозга эргашган шогирдларининг саноғи йўқ. Коммуна Исмоилова, Шариф Султонов, Олмахон Ҳайитова, Отажон Худойшукуров, Ортиқ Отажонов, Бобомурод Ҳамдамов, Раҳматжон Қурбонов… бу рўйхатни узоқ давом эттириш мумкин.\nХалқ дилини, қадрини куйловчи сўнмас асарлар ижод этиб, хонандаликда ўз ижро мактабини яратган забардаст санъаткор Комилжон Отаниёзов қисқа, лекин бошқа санъаткорлар ҳавас қилгулик мазмунли ҳаёт кечирди, ўзидан бетакрор ва беқиёс мерос қолдирди. Унинг ижоди, санъаткорлик одоби, мусиқа санъатимиз учун қилган хизматлари юксак маънавияти намунаси ва келажак авлодга ҳамиша ибрат бўлиб қолаверади.\nҚуйида ҳавола этилаётган беназир ҳофизнинг этагини тутган садоқатли шогирди, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист Раҳматжон Қурбоновнинг ибратли хотиралари ҳамда ҳофизнинг шеърий машқларидан намуналар юқоридаги фикрларимиз тасдиғи бўлса ажаб эмас.\nсанъатшунослик фанлари номзоди, профессор.\nУСТОЗ ҲАҚИДА ИККИ ХОТИРА\nШаъм бўлиб ёритдим санъати жаҳон,\nЎзим эрисам ҳам, олам чароғон.\nЖондан жонга бердим, кўп жонли наво,\nШунинг-чун эл ичра бўлдим Комилжон.\nБу воқеа такрорланмас овоз соҳиби, ўзининг илоҳий санъати, сози билан жумлаи жаҳонни ром этган устоз хонанда Комилжон Отаниёзов ҳақида ҳозирги вақтда ривоятга айланган, аслида эса яқин ўтмишда содир бўлган ҳақиқатдир. Устознинг довруғи Ўрта Осиё республикаларидан ташқари, Афғонистон, Эрон, Туркия, Покистон, Ҳиндистон, Хитой ва яна ўнлаб мамлакатларда тарқалган эди. Зеро, ер юзи иқлимларида устозни бир кўриб, санъатидан, овозидан, нолаларидан баҳраманд бўлиш орзусида юрган шинавандалари, шогирд тушаман деган хонандалар, у кишига ҳавас қилиб фарзанди ёки неварасининг исмини Комилжон қўйган кишилар ҳисобсиз эди.\nШундай инсонлардан бири Туркиянинг Истанбул шаҳрида яшар экан. У мусиқа асбобларининг, айниқса торнинг устаси сифатида машҳур бўлиб, ясаган торларининг довруғи бутун мамлакатга тарқалган эди. Машҳур уста Комилжон Отаниёзовнинг ўзи билан учрашмаган бўлса-да, у кишининг санъатига чин ошиқ бўлиб, устознинг радио ва телевидениедаги ашулаларини мароқ билан эшитар ва грампластинкаларини йиғарди. Кунларнинг бирида тушида Комилжон Отаниёзов устага қараб қўлидаги торни оҳиста чертиб хиргойи қилаётган эмиш. Шундан сўнг уста: “бу тушни бекорга кўрмадим, бу Аллоҳнинг иродаси” деб, севимли хонандаси Комилжон Отаниёзовга атаб, юрак меҳрини бериб бир тор ясайди. Собиқ иттифоқ даврида бир мамлакатдан иккинчисига ўтиш ёки бир буюмни иккинчи бир мамлакат фуқаросига бериб юбориш анчагина мураккаб эди, шу сабабдан тор устахона деворида кўп йиллар осилиб туради. Бу вақт давомида уста ҳар куни Худодан омонатини олгунга қадар “ушбу торни эгасига топширсам, армоним қолмасди” деб умид қиларкан. Кунларнинг бирида Комилжон Отаниёзов Туркияга хизмат сафари билан келган делегация сафида ташриф буюради. Меҳмонлар гўзал Истанбул кўчаларини, бозорларини айланиб, иттифоқо чолғу асбоблари ясайдиган усталар растасига келишади. Машҳур усталарнинг ишларини зимдан кузата туриб, устознинг эътибори устахона деворида осилган бир торга тушади. Устоз торни қўлига олиб, завқ билан кўздан кечиради. Чертиб кўргач, устадан унинг нархини сўраганда, табиийки, меҳмонларни танимаган уста: “Тор сотилмайди, у эгасини кутаяпти” – деб, совуққонлик билан ўз ишини давом эттираверади. Комилжон Отаниёзов торни истар-истамас устага қайтариб берар экан, бироз ранжигандай туюлади. Унинг торга ниҳоятда ишқи тушганини кўриб турган туркиялик мезбонлар бир оз ҳижолат тортиб, устадан “ҳеч бўлмаса, торнинг эгасини айтинг” – деб сўрашади. Шунда уста бу тор туркий халқлар мусиқа маданиятининг довруғли ижрочиларидан бири, моҳир созанда ва хонанда ўзбекистонлик қардош Комилжон Отаниёзов учун ният қилиб, бир неча йиллар олдин ясалганини айтади. Ва ана шу, омонатни қачон ўз эгасига тақдим қилса, дунёдан армонсиз кетишини таъкидлайди. Агар умри вафо қилмаса, бу истагини фарзандларига васият қилиб қолдиришини, қачондир, кимдир шу торни эгасига етказса, қиёмат қарзи узилишини бир қадар шикасталик билан сўзлайди-да, ҳар куни шу торни олиб, бир марта “Хоразм лазгиси”ни чалишини айтади ва меҳмонлардан узр сўраб, торни яна қайтадан жойига илмоқчи бўлади. Шунда мезбонлардан бири мамнун ҳолда: “Уста, Аллоҳдан сўраганингиз ижобат бўлди, умидингиз ушалди, торни ушлаган киши ўша сиз кутган табаррук инсон, шу торнинг ҳақиқий эгаси Комилжон Отаниёзов бўладилар”, – деб устозни таништиради. Бу хабарни эшитган уста бир муддат саросимаю ҳаяжонга тушиб, турфа ҳаракатлар ила Комилжон устознинг ёнига келиб: “Агар сен ҳақиқатдан ҳам Комилжон бўлсанг, ма, шу тор билан бир ашула айтиб бергин-чи”, – деб торни узатади.\nУстоз меъёрида созланган торни қўлларига олиб, оҳиста чертиб устага қараб хиргойи бошлайди. Ушбу манзарани кўрган машҳур тор устаси устоз Комилжонга қараб “ё Аллоҳ, ё Аллоҳ” дея, ҳаяжон билан у кишининг пойига тиз чўкиб, этакларини кўзларига суртиб, кўзида ёш билан: “Мен Аллоҳга яна бир карра иймон келтирдим. Кўзим очиқлигида омонатни эгасига топшираётганимга шукрона айтаман!” – дейди. Кейин маълум бўлишича Илло, Комилжон Отаниёзовнинг бу хиргойиси устанинг бир неча йиллар муқаддам тушида кўрган ҳодисанинг айнан ўзи эди…\nУстоз Комилжон Отаниёзов кулиб: “Уста, минг бора қуллуқ, аммо, сиз тор учун озмунча меҳнат қилмагансиз”, деб нархига ишора қилади.\nШунда уста: “Мен меҳнатимга розиман. Сиз айтган қўшиқларни радио орқали, грампластинкалардан тинглаганман, ишим қобилиятингизга бахшида. Сизнинг моҳир бармоқларингиз остида сеҳрли наво янграб, элларни мамнун этса, дуосини олсангиз, шунинг ўзи мен учун ҳам улкан бахт”, – деб, яна кўзларига ёш олади.\nУстоз Комилжон Отаниёзов Туркия сафари тугагунга қадар устани ўзлари билан бирга олиб юрадилар. Уюштирилган концертларда эса ҳалиги турк устани олдинги қаторга ўтқазиб, ҳадя қилинган торнинг сеҳрли нолаларидан элни ҳам, устани ҳам баҳраманд этади.\nЯна шундай воқеалардан бири ўз юртимизда бўлиб ўтган. Устоз Комилжон Отаниёзов буйрак касаллиги билан хасталаниб, Ўзбекистоннинг энг машҳур шифо масканларидан бири – Бухорои шарифда жойлашган Моҳи-Хоссага келадилар. Устоз сиҳатгоҳда чоғроққина, аммо шинам бир хонага жойлашиб, қадим Бухоронинг Қизилтепасидан келган 28-30 ёшлардаги Собиржон исмли навқирон йигит билан ҳамхона бўлиб яшайдилар. Муолажалар давомида устоз 3–4 кун бетоб бўлиб ётиб қоладилар. Собиржон Комилжон устознинг у-бу юмушларига имкон қадар кўмаклашиб туради. Устоз анча тузалиб, оёққа туриб кетганларидан сўнг ҳамхоналарига ўзларини яқиндан таништирадилар ва йигитнинг ҳам яшаш тарзи, оилавий аҳволи, у яшаётган қишлоқ ҳақида сўрайдилар. Суҳбат асносида йигит санъатга жуда ошуфта эканини, яқин орада ўғлига тўй қилиш нияти борлигини айтиб ўтади. Собиржоннинг соф Бухоро шевасида самимий сўзлашидан, қалбининг тозалигидан меҳрланиб устоз сафарлари қаригач, Тошкентга кетаётганларида йигитга турар манзилларини ёзиб бериб, “мабодо ўғлингга тўй қилиб, дастурхон ёзсанг мени чорласанг, тўйингда хизмат қиламан”, дейдилар. Кунлар ўтиб, тўй куни белгиланганда Собиржон кайвониларга Комилжон Отаниёзов билан бўлган воқеаларни, у кишининг “тўйга таклиф қилсанг, бораман”, деган гапларини айтиб, маслаҳат сўрайди. Улар: “Эй йигит, кўрпангга қараб оёқ узатгин, ахир сен кимсан-у, Комилжон Отаниёзов ким, у киши келмайди, ўзимизнинг ҳофизлар билан тўйни ўтказавер”, деб айтишади. Лекин Собиржон барибир устозга телефон қилиб тўйга таклиф қилади.\nУстоз сафарга отланиб, ҳамроҳлари билан Чўли Малик орқали Қизилтепа туманига қарашли бир қишлоққа яқинлашганида кўп узоқ бўлмаган жойдан ашулани меъёрига етказолмай чиранаётган ҳофизнинг овози эшитилади.\nМусиқа эшитилаётган жой – чоғроққина тўйхона бўлиб, маҳаллий ҳофиз “Феруз” ашуласини билганича куйламоқда эди. У пайтлар ҳали телевизор, тасвирий реклама деган гаплар йўқ ҳисоби. Тўйхонадагилар устоз ва унинг ҳамроҳларини танимасалар-да, ўзбекона урф-одатларга мувофиқ, меҳмон сифатида эътибор билан кутиб олиб, давранинг тўрига ўтқазадилар. Бир оз паришонхотирроқ юрган Собиржон туйқус меҳмонларни кўриб, Комилжон Отаниёзовни таниб қоладию, қувончдан ўзини устознинг бағрига отади. Бироз фурсат меҳмондорчиликдан сўнг, устоз микрофонга яқин келади ва Собиржонни тўй билан табриклаб, фарзандига эзгу тилаклар билдиргач, микрофонни бир чеккага суриб, “бугун микрофонсиз ашула эшитасизлар”, дея, қўлига тор олиб халқ орасига кириб, тўй аҳлини ўзининг такрорланмас санъатидан баҳраманд қилади. Шу орада тўйда хизмат қилаётган хонандага санъат борасида анчагина ўгитлар ҳам беради. Тўйдан кетаётиб машҳур ҳофизнинг кўрманаси учун берилган барча тўёналарни бир бўғчага боғлаб, Собиржонга тақдим қилади. Қувончдан эсанкираб, чексиз миннатдорлик ҳислари билан турган йигит кўзларида ёш билан устани кузатиб қолади…\nУстоз Комилжон Отаниёзовнинг бу олийжаноблиги ҳаётий ривоятга айланиб, ана шу қишлоқ аҳолиси томонидан, нафақат қишлоқ, балки ҳофизнинг барча мухлислари томонидан то ҳозиргача хотирланиб, айтиб келинмоқда. Комилжон устоз ҳақида, хофизнинг, мусиқанинг буюк қудрати, сеҳри ҳақида халқимиз орасида тарқалган шу каби хотираларни кўплаб келтириш мумкин. Дарҳақиқат, буюк санъаткорларгина бундай эътирофга – афсонаю ривоятларга ноил бўладилар.\nРаҳмон Қурбонов, Ўзбекистон халқ артисти\nШуҳрат Ўроқов, санъатшунослик фанлари доктори.\n← Аввалги Аввалги Жуда Уотен. Тийиқсиз болалар (ҳикоя)\nКейинги → Кейинги: Алишер Навоий. Қоши ёсинму дейин, кўзи қаросинму дейин (видео)


Қотилликка етаклаган муҳаббат. «Отелло» трагедиясини эсга оламиз - Daryo\n18:32, 01.11.2020 23907\nҚотилликка етаклаган муҳаббат. «Отелло» трагедиясини эсга оламиз\n1 ноябрь буюк «Отелло» трагедияси илк бор намойиш қилинган сана ҳисобланади. Шу муносабат билан «Дарё» колумнисти Раҳимжон Қудратов ушбу асар ҳақида фикрларини билдиради.\nБуюк драматург Шекспир томонидан 1603 йилда ёзилган, деб тахмин қилинадиган ва 1604 йилнинг 1 ноябрь кунида илк бор саҳналаштирилган «Отелло» трагедияси ҳақида кўпчилик адабиёт мухлислари эшитиб улгурган. Бироқ китобхонларнинг ҳаммаси ҳам «Отелло» ва Шекспир қаламига оид бошқа кўпгина китоблар, мисол учун, «Гамлет» ва «Макбет» каби дурдона асарлар аслида оригинал эмаслиги, яъни тамомила бошқа асарлар мазмуни асосида ёзилганидан хабардор бўлишмаса керак.\n«Отелло» фильмидан лавҳа.\nХўш, Бокаччонинг шогирди бўлмиш Жиралдо Чинтионинг «Венеция маври» асари асосида ёзилган «Отелло» трагедияси ҳанузгача қадр-қийматини йўқотмай келаётганининг боиси нима? Томошабинларнинг барчаси саҳна кўринишини томоша қилишдан олдин намойиш этиладиган воқеа-ҳодисалар тўғрисида маълумотга эга бўлишса-да, саҳна кўринишини катта қизиқиш билан томоша қилишларининг сабаби нимада? Санъатдаги яратувчанлик асарнинг умрбоқийлигига хизмат қилади.\nШекспирнинг энг буюк асарлари бошқа китоблар асосида ёзилган бўлишига қарамай, Шекспирга хос яратувчанлик ва тасвир асарларининг ўз таъсир кучини сақлаб қола олишига сабаб бўла олди. Ҳеч қачон эскирмайдиган ва бир-биридан фарқли бўлган ирқчилик, муҳаббат, рашк, хиёнат, қасос ва афсус-надомат каби турли мавзуларга бағишланган, инсоний туйғулар ва муносабатларнинг аччиқ тақдирини тасвирлайдиган «Отелло» трагедияси бугунги кунда ҳам профессионал театр саҳналарида намойиш этиладиган асосий асарлардан бири бўлиб, кўплаб, опера, фильм ва адабий асарлар учун манба вазифасини ўтаб келмоқда.\nБу трагедия Шекспирнинг бошқа саҳна кўринишларидан фарқли равишда ўрта асрларга оид даврлар ҳамда турли инс-жинслар ёки руҳлар ҳақида сўзламайди, аксинча, ўн олтинчи асрдаги воқеаларни ўз ичига олади. Шу сабабли ҳам Шекспир асарлари ичида ўз даврига энг яқин асар айни шу «Отелло»дир.\nҚаллобми ёки даҳо?\nШекспирни ҳатто ўз даврида ҳам кўчирмакашликда айблаган кишилар бўлган. Бундан ташқари, бир неча асрлар ўтса-да, Шекспир ижоди атрофидаги баҳс-мунозаралар ўз якунини топмади, ва ҳаттоки ўз даврининг буюк ёзувчилари ҳам бу баҳсларга аралашиб, ўз муносабатларини билдирди. Баъзилар унинг асарларини ҳаддан зиёд мақташса, бошқалар бу асарлар ортиқча эътиборга арзимайди ва уларнинг машҳурлиги ҳаддан зиёд бўрттирилган, деб ҳисоблайди.\nТаниқли шоир Пушкин ўз ёзган мактубларининг бирида Шекспир ва унинг асарлари ҳақида: «Ҳодисанинг ростгўйлиги ва диалогнинг чинлиги – мана трагедиянинг ҳақиқий қонуни… Мен Калдеронни ҳам, Вегани ҳам ўқиган эмасман, бироқ Шекспир, бу қанчалар ҳайратда қолдирадиган инсон! Ҳаяжондан ҳалигача ўзимга келолмайман! Байрон трагик сифатида унга тенглаша олмайди», деган мақтов фикрларни билдирган бўлса, Шекспирнинг кескин танқидчиларидан бири бўлган Толстой «Мен Шекспир асарларини ўқиб, ўзим кутган эстетик завқни топмадим», деб ёзади ва унинг асарларини танқид қилиб, бир нечта мақолалар битади.\nЁзувчилар ўртасидаги бу каби ихтилофлар ҳали ҳам ўз ечимини топмаган ва мунозаралар ҳануз давом этиб келмоқда. Демак, китобхон Шекспирнинг буюк ёки аксинча, оддий ёзувчи экани тўғрисидаги қатъий фикрга келиши учун унинг барча асарларини ўқиб чиқиши ва шундан сўнггина уларга баҳо бериши мақсадга мувофиқ бўлади. Унинг шоҳ асарларидан бўлмиш «Отелло» трагедиясининг мазмунига тўхталиб ўтсак.\nФожианинг моҳиятида нима ётади?\nЯгонинг ҳийласига чув тушган Отелло рафиқаси Дездемонани бўгиб ўлдириши шунчаки ҳаддан зиёд рашк ва мулоҳаза қилмаслик натижасида рўй берган, ўзи кичик, аммо оқибати катта хато эдими? Фикримча, йўқ. Дездемонанинг ўлими шунчаки бир инсонга бўлган ишончнинг эмас, балки инсониятга бўлган ишончнинг йўқотилиши натижасида содир бўлди. Отелло ҳаёти устуни бўлган қадриятларнинг асосийси бўлмиш ишончдан мосуво бўлгач ўз олдида қотиллик тарзидаги исёндан бошқа йўл кўрмади.\nЮзаки қараганда, рашк туфайли содир этилган оддий қотиллик бўлиб кўрингани билан, бу фожиавий ҳаракат замирида ўз ҳаёти тизгинини қўлдан бой берган, муносабатлардаги мувозанатнинг йўқотилишига дуч келган қаҳрамоннинг бу каби тартибсизликларга қарши исёни ётади. Отелло исён қилди. У пок муҳаббатнинг топталишига қарши исён қилди. Нафақат инсонлар ўртасидаги ўзаро муносабатлар, балки бутун олам мавжудлигининг асосида тартиб ва қонун-қоидалар ётишини ҳисобга олиб, муҳаббатнинг ҳам ўз қонунлари борлигини англаб етиш мумкин.\nАлбатта, Отелло учун вафодорлик – илк қоида. Киши худди Отеллога ўхшаб, керак бўлса, ўзининг бутун бошли ҳаётини мана шундай қоида ва қадриятларга тенг кўриши мумкин. Ҳаёт аҳамиятини белгилаб берувчи ана шундай муқаддас қоидалар бузилганда инсон чорасиз аҳволга тушиб қолади. Ахир бутун бошли ҳаётингиз муайян бир қадриятлар тизимига асосланса-ю, сиз уларнинг топталишига дуч келсангиз, қандай қилиб одатий тарзда яшашда давом этиш мумкин? Бу иложсиз туюлади.\nОтелло ҳам қотилликдан бошқа илож кўрмади. Аммо аслида ҳам у ҳақ эдими? Барчамизга маълумки, йўқ, Отелло адашди, унинг соддалигидан фойдаланган Яго ўз манфаатларини кўзлаб, уни алдаган эди. Шекспир инсон руҳиятининг нозик томонларини очиқлар экан, нафақат ишонч ва садоқат энг муҳим хислатлар эканини, балки инсоннинг эзгу хислатларини (мисол, соддалиги) унинг ўзига қарши ишлатиш орқали уни батамом ҳалокатга учратиш мумкинлигини кўрсатиб берди.\nТрагедия нафақат садоқат ҳамда вафо, балки ишонувчанлик, алдов ва қасос масалаларини ҳам бирдек қамраб олади. Бу ердаги муаммони бир неча босқичларда кузатиб, таҳлил этиш мумкин. Инсон руҳияти босқичида – киши характерининг нуқсонларини; ўзаро муносабатлар босқичида – манфаатлар ўртасидаги курашни; ундан ҳам йирикроқ босқичда эса – жамият пок муҳаббат ва муносабатлар учун хавфли макон эканлигини кузатар экансиз, асар фақатгина Дездемона ёки Отеллонинг эмас, балки муҳаббат ҳамда ҳаётга бўлган ишончнинг ҳалокатига ишора қилаётгандек туюлаверади...\n«Баъзида унутиш – энг яхши даъво».\n«У мени бошимдан кечирган хатарларим туфайли севарди. Мен эса уни мана шу меҳрибончилиги учун севардим».\n«Кишининг эзгу номи қалб гавҳари кабидир. Кимдир менинг ҳамёнимдан бойлик ўғирласа, бу ҳеч нарса эмас. Бу бойлик олдин ҳам кимларнингдир мулки эди, бундан кейин ҳам минглаб инсонларнинг мулки бўлиб хизмат қилади. Бироқ менинг эзгу номимни мендан ўғирлайдиган киши бу орқали бойиб қолмаса-да, менинг қашшоқлашишимга сабаб бўлиб қолади».\n«Киши кўринганидек бўла олиши лозим».\n«Унинг золимлиги менинг жонимни олиши мумкин, аммо ҳеч қачон муҳаббатимни ўзгартира олмайди».\n23:54 Бугун 5917\n23:45 Бугун 2912\n23:33 Бугун 1438\n23:21 Бугун 1381\n12:26, 20.09.2021 71380\n09:10 Бугун 69551


Клопп-Почеттино тўқнашуви ва АПЛ 25-турининг бошқа учрашувлари анонси\n15:58 / 11.02.2017\n11 февраль куни Англия премьер-лигасининг 25-тур ўйинларига старт берилади. Tribuna.Uz Европанинг энг томошабоп чемпионати ўйинлари анонси билан таништириб ўтади\nАРСЕНАЛ — ҲАЛЛ (11 февраль, 17:30, UzReport, Матч! Футбол 1)\nКетма-кет иккита мағлубиятдан кейин «Арсенал» Арсен Венгерсиз навбатдаги учрашувни Англиядаги фаолиятини ажойиб тарзда бошлаган «Ҳалл»га қарши ўтказади. Иккала жамоанинг барча мусобақаларни қўшиб ҳисоблаганда сўнгги 13 учрашувида «йўлбарслар» бирорта ҳам ғалаба қозона олишмаган, 11 учрашувда мағлубият учраган.\n«Арсенал» ҳимоячиси Эктор Беллерин мия чайқалишидан кейин жума кундан бошлаб яна машғулотларга қайтди. Унинг майдонга тушиш-тушмаслигини шифокорлар ҳал қилишади. Рэмзи, Касорла ҳамон жароҳатдан тузалиб сафга қайтмаган. Муҳаммад Эн-Нени Африка кубогидан сўнг ортга қайтди. «Ҳалл» жароҳати сабаб, Майкл Доусон ва Абел Эрнандес хизматидан фойдалана олмайди. Аҳмад Ал-Муҳаммади ҳам Африка кубогидаги иштирокини якунлаб жамоа ихтиёрига қайтиб келган.\nМАНЧЕСТЕР ЮНАЙТЕД — УОТФОРД (20:00, Матч! Футбол 1)\n«Манчестер Юнайтед» премьер-лига доирасидаги 15 учрашувдан буён мағлубият нималигини билмай келмоқда. Аммо жамоа ноябрдан буён 6-ўриндан юқорига кўтарила олгани йўқ. Жамоа бу турда ниҳоят юқорига кўтарилиш имкониятига эга бўлади. Жорий мавсумнинг биринчи даврасидаги учрашувда «Юнайтед» «Уотфорд»га 3:1 ҳисобида имкониятни бой бериб қўйган.\n«МЮ» сардори Уэйн Руни кичик оғриқлардан қутулган. Маркос Рохо ҳам ўйинга тушишга тайёр, аммо Фил Жонсни тиззасидан олган жароҳати безовта қилмоқда. «Уотфорд»да эса Нордин Амрабат лазаретда қолмоқда, аммо Кристиан Кабаселе майдонга тушишга тайёр.\nМИДЛСБРО — ЭВЕРТОН (20:00)\n«Тоттенҳэм» учралган мағлубиятдан кейин, Айтор Каранка жамоаси, голлар шоуси уюштирган «Эвертон»га қарши майдонга чиқади. Сўнгги вақтларда «Эвертон» «Риверсайд»да жуда яхши ўйин кўрсатиб келмоқда. Жамоа бу стадионда навбатдаги ғалабасини қўлга киритишга уриниб кўради. Иккала жамоанинг, барча мусобақаларни қўшиб ҳисоблаганда, сўнгги 8 учрашувда «Мидслбро» бирор марта ғалаба қозона олмаган.\n«Мидлсбро» шифкорлари ўйиндан олдин Жорж Френд ва Гастон Рамиреснинг майдонга тушиш тушмаслигини ҳал қилиши керак бўлади. Африка кубогидан қайтган Идрисса Гуйе эса «Эвертон»га яна ёрдам бериши мумкин бўлади.\nСТОК СИТИ — КРИСТАЛ ПЭЛАС (20:00)\n«Селхёрст Парк»даги биринчи давра учрашувида «Сток» мавсумдаги энг ёмон учрашувини ўтказиб 1:4 ҳисобида ютқазганди. Ўтган турда «Кристал Пэлас» лигада қолиш учун кураш олиб бораётган «Сандерленд»га ўз уйида 0:4 ҳисобида имкониятни бой бериб қўйди. Сэм Эллардайс жамоаси тез орада ўзига келиб олмаса, кейинги мавсумни қуйи лигада бошлашига тўғри келади. «Пэлас» барча мусобақаларни қўшиб ҳисоблаганда сўнгги бешта учрашувнинг барчаси «Сток»дан устун келган.\n«Сток» ҳамон Глен Жонсон ва Чердан Шақирисиз ўйнашга мажбур. Рамазон Субҳи эса Африка Кубогидан қайтиб келди. «Пэлас» ниҳоят Мамаду Сако ва Луки Миливоевич каби янги футболчилар хизматидан фойдаланиши мумкин бўлади. Скотт Данн ҳамон жароҳатини тиклаш билан банд, аммо Жефф Шлупп сафга қайтишга тайёр бўлиб турибди.\nСАНДЕРЛЕНД — САУТҲЕМПТОН 20:00\nЎтган турдаги ажойиб ғалаба ҳам «Сандерленд»га сўнгги ўринларни тарк этишига ёрдам бергани йўқ. Аммо бу ғалаба жамоанинг ўзига бўлган ишончини ортишига сабаб бўлиши керак. «Саутҳемптон» эса жуда ёмон аҳволда қолган. Жамоа премьер-лиганинг сўнгги етти учрашувидан олтитаси мағлубиятга учради. Иккала жамоанинг сўнгги 8 учрашувида «Сандерленд» фақат бир марта ғалаба қозона олган холос.\n«Сандерленд» таркибида дисквалификация муддатини ўтаётган Пап Жилободжи ва жароҳат олган Жек Родуэлл хизматидан фойдалана олмайди. Жон О'Ши ва Аднан Янузай эса сафга қайтган. «Саутҳемптон» таркибига рекорд даражада трансфер бўлган Софиан Буфаль жароҳати сабаб ўйинда майдонга туша олмайди. Жамоадаги энг катта йўқотиш сўзсиз Виргил Ван Дейкнинг узоқ муддатга сафдан чиққани бўлиб қолмоқда.\nВЕСТ ҲЭМ — ВЕСТ БРОМВИЧ 20:00\nТурнир жадвалида ёнма-ён кетаётган икки жамоа ўртасидаги тўқнашув. Жамоалар жорий мавсумда еврокубокларга ҳам даъвогарлик қила олмаса керак. Ўз навбатида қуйи лигага тушиб кетиш хавфи ҳам кам. «Вест Ҳэм» ўз уйида «Вест Бромвич»га қарши премьер-лига доирасидаги сўнгги етти учрашувда бирор марта мағлубиятга учрамаган, беш марта ғалаба қозонган.\n«Вест Ҳэм»да Энди Кэрролл ва Аарон Крессуэллни кичик жароҳатлар безовта қилмоқда. Анжело Огбонна ва Диафра Сако эса уларнинг ўрнини эгаллашга тайёр. «Вест Бромвич»да бешта учрашувдаги танаффусдан сўнг Жонни Эванс сафга қайтиши кутилмоқда. Клаудио Якоб ҳам муаммоларидан қутулган.\nЛИВЕРПУЛЬ — ТОТТЕНҲЭМ (22:30, UzReport, Матч! Футбол 1)\n2017 йилда 10 учрашувда фақатгина бир марта ғалаба қозонган «Ливерпуль» барча даврлардаги антирекордларини янгилаб бўлди. «Қизиллар» чемпионликдан умидини узиб бўлишди ва энди ЕЧЛ йўлланмаси учун курашишларига тўғри келади. «Тоттенҳэм» эса «Челси»га қаршилик кўрсатиши мумкин салкам ягона жамоа бўлиб қолмоқда. Иккала жамоа иштирокида барча мусобақалардаги сўнгги 9 учрашувда «шпорлар» бирор марта ҳам ғалаба қозона олишмаган, олти мағлубият уч дуранг.\n«Ливерпуль» ҳимоясида муаммолар кузатилиши давом этмоқда. Деян Ловрен ва Рагнар Клаваннинг ҳолати мураббийлар штабини безовта қилмоқда. «Тоттенҳэм»да эса Ян Вертонген ва Данни Роуз жароҳати сабаб ҳамон майдонга туша олмаяпти. Эрик Ламелада ҳам худди шундай ҳолат. Киран Триппьер эса сафга қайтган.\nБЁРНЛИ – ЧЕЛСИ (12 февраль, 18:30, UzReport, Матч! Футбол 1)\nШон Дайч шогирдлари 2016 йил 26 ноябрдан буён ўз уйида ўтказган бирорта учрашувда рақибларига очко бермаган. Етти учрашувда ғалаба қозонган жамоа сўнгги марта 31 декабрда ўз дарвозасидан тўп ўтказиб юборган. Бироқ жамоанинг меҳмондаги учрашувлари жуда ёмон.\n«Челси» эса меҳмонда ҳам яхши ўйин кўрсатмоқда. Жамоа сафардаги 12 учрашувда 26 очко тўплашга муваффақ бўлган. Бу АПЛдаги энг яхши кўрсаткич саналади. «Бёрнли» Англия чемпионати доирасида «Челси»ни сўнгги марта 44 йил муқаддам 1973 йилда мағлубиятга учратган холос.\nСУОНСИ – ЛЕСТЕР (12 февраль, 21:00, UzReport, Матч ТВ)\n«Суонси» сўнгги учта учрашувнинг иккитаси «Ливерпуль» ва «Саутҳемптон»дан устун келган бўлса, «Манчестер Сити» уйида сўнгги дақиқаларда дурангни қўлдан чиқарди. Жамоа бош мураббий Клемент янги клубга келган ойидаёқ премьер-лигада энг яхши бўла олди.\n«Лестер»да эса ҳаммаси жойида деб бўлмайди. Жамоа АПЛ доирасидаги сўнгги 4та учрашувда кетма-кет мағлубиятга учради. 5 учрашувдан буён ғалаба нималигини билмай келмоқда. Раньери жамоаси меҳмонда ўтказган 12та учрашувнинг бирортасида ғалаба қозона олмаган, 9та мағлубият.\nБОРНМУТ – МАНЧЕСТЕР СИТИ (14 февралга ўтар кечаси, 01:00, UzReport, Матч! Футбол 1)\n«Борнмут» жуда қийин даврларни бошдан ўтказмоқда. Жамоа АПЛ доирасидаги сўнгги бешта учрашувнинг барчасида мағлуб бўлган. Сўнгги турдаги учрашувда жамоа « «Эвертон»дан олтита гол ўтказиб юборди.\nПеп Гвардиола жамоасида эса янги умид учқуни бўлиб хизмат қилаётган Габриэл Жезус пайдо бўлди. Сўнгги икки учрашувда 3та гол ва 1та голли узатма муаллифи бўлган бразилиялик футболчи жамоанинг ғалабали сериясини бошлашида кўмаклашди. Аммо жамоа меҳмондаги учрашувларда яхши ўйин кўрсата олмаяпти. Жамоа 12та учрашувнинг 4тасида мағлуб бўлган. Шуларнинг учтаси сўнгги бешта сафар ўйинида қайд этилган.\nЕвропа чемпионатларида мавсум якунланмоқда. Асосий интригалар\n16:43 / 11.05.2018\nАПЛ. "Лестер" "Арсенал"ни енгди, "Челси" ўз уйида очко йўқотди\n02:43 / 10.05.2018


Дин ишлари бўйича қўмита раиси сайловларда овоз берди\n22 декабрь тонги ҳар қачонгиданда файзли бошланди. Эрта тонгдан ҳамюртларимиз Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси ва маҳаллий Кенгашлар депутатлигига сайловларда муносиб номзодга овоз бериш учун ўз сайлов участкаларига ошиқдилар.\nБу йилги сайловлар Президентимиз ташаббуси билан қабул қилинган янги Сайлов кодекси асосида мутлақо янгича руҳда ўтди. Жумладан, сайловларда 5 та партия иштирок этди. Сиёсий жараёнда иштирок этиш учун Тадбиркорлар ва ишбилармонлар ҳаракати – Ўзбекистон Либерал-демократик партияси, Ўзбекистон “Миллий тикланиш” демократик партияси, Ўзбекистон “Адолат” социал-демократик партияси, Ўзбекистон Халқ демократик партияси ҳамда Ўзбекистон Экологик партияси учун тенг имкониятлар яратилди. Ислоҳотларимизга ҳамоҳанг халқимиз фаоллиги ҳам кузатилди.\nСайловда турли соҳа вакиллари кўтаринки руҳда иштирок этдилар. Жумладан, Вилоят ва туман ҳокимлари, вазирлик мутасаддилари бу борада ўз иштироклари билан халқимизнинг конституциявий ҳуқуқларидан фойдаланишда ўрнак бўлдилар. Хусусан, Дин ишлари бўйича қўмита раиси Абдуғофур Ахмедов ҳам эрта тонгдан ўз оила аъзолари билан сайловларда иштирок этиб, ўзлари муносиб топган номзодларга овоз бердилар.\nМиср Араб Республикаси делегацияси билан учрашув бўлиб ўтди


Қуръоннинг нозил бўлиши ҳақидаги мавзу муҳим ва катта мавзу бўлиб, уни билиш Қуръон Аллоҳ томонидан нозил қилинган калом эканига иймон келтириш ҳамда Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг рисолаларини тасдиқ қилишнинг асосидир. Чунки у зот ҳавои нафсларидан гапирмаганлар. Қуръон у кишига нозил қилинган ваҳий, холос.\nҚуръони Каримнинг Лавҳул-маҳфузга нозил бўлиши.\nБунга далил Аллоҳ таолонинг қуйидаги сўзидир: «Йўқ!!! У Қуръони Мажиддир. Лавҳул Маҳфуздадир*» (Буруж сураси, 21-22-оятлар).\nҚуръони Каримнинг дунё осмонидагиБайтул Иззатга нозил бўлиши.\nНасоий ва Ҳокимлар Довуд ибн Абу Ҳинд йўли орқали Икримадан, у Ибн Аббос розияллоҳу анҳумодан ривоят қилади:\nҚуръоннинг дунё осмонидаги Байтул Иззатдан Жаброил алайҳиссалом орқали Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қалбларига тарқоқ ҳолда, бўлак-бўлак бўлиб тушиши.\nҚуръон бўлак-бўлак ҳолда нозил бўларди. Бир ёки икки ёки бир қанча оятлар турли вақтларда нозил бўларди. Бунга далил Қуръондаги Аллоҳ таолонинг: «Ва Қуръонни одамларга аста-секин ўқиб беришинг учун бўлиб қўйдик ва бўлак-бўлак қилиб нозил этдик», деган сўзидир (Исро сураси, 106-оят). Бу очиқ ойдин Қуръоний далилга суннат ва сийратда келган, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга Қуръон бир йўла нозилқилинмаганлиги, тақрибан йигирма уч йил деб белгиланган муборак биъсалари мобайнида бўлак-бўлак бўлиб нозил бўлгани ҳақидаги қатъий далиллар қўшимча қилинади. Суютий «Итқон»да шундай деган: «Саҳиҳ ва бошқа ҳадислар ўрганиб чиқиладиган бўлса, Қуръон эҳтиёжга қараб беш, ўн, кўпроқ, камроқ нозил бўлар эди. Ифк воқеасида бир йўла ўн оят нозил бўлгани саҳиҳ ривоятларда келган. Шунингдек, Муъминун сурасини бошидан бир йўла ўн оят нозил бўлгани ҳам саҳиҳ ривоятларда келган. Оятнинг бир бўлаги «Ғойру улид-дорор» (Мўминлардан бешикаст бўла туриб)нинг ўзи нозил бўлгани ҳам саҳиҳдир».\n– «Унга Қуръон бир йўла нозил қилинса эди», дедилар. Сенинг қалбингни у билан собит қилиш(қувватлаш) учун шундай қилдик ва уни тартил билан (дона-дона қилиб) тиловат қилдик» (Фурқон сураси, 32-оят).\nҚуръони Каримнинг бўлак-бўлак қилиб нозил бўлишининг ҳикмат ва сирлари\nНабий саллаллоҳу алайҳи васалламнинг қалбларини қувватлаш:\nБуни ушбу оят очиқ ойдин баён қилган: «Қалбингни у билан собит қилиш учун шундай қилдик» (Фурқон сураси, 32-оят).\nОдамларнинг қўрс муомаласи, очиқ-ойдин нафрати туфайли Набий алайҳиссаломнинг қалбини қувватлаш зарур эди. У зот одамларнинг ҳақни топишини, ҳидоятга келишини ҳар қанча истасалар ҳам, Маккада кўпчилик у зотга қўполлик, жафо қилар, куфрда туриб оларди.\nВаҳий Расулуллоҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга вақти-вақти билан нозил бўлиб, ҳимматларини чархлаб турар, сабр-бардошларини оширарди. Қуръон энг оғир дамларда, энг қийин шароитларда нозил бўларди. Баъзи оятлар ўтган анбиёлар ўз қавмидан кўрган зулм ва қайсарликларини ҳикоя қилиб, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни бу улуғ йўлда сабр-матонат ила давом этишга чақирар эди.\nАллоҳ таоло шундай деган: «Уларнинг айтаётганлари сени маҳзун қилишини яхши биламиз. Улар сени ёлғончига чиқараётганлари йўқ, балки золимлар Аллоҳнинг оятларини инкор қилмоқдалар. Сендан олдин ҳам расуллар ёлғончига чиқарилганлар, аммо улар то нусрат келгунича ёлғончига чиқарилганларига ва берилган озорларга сабр қилганлар» (Анъом сураси, 33-34-оятлар).\nАбу Шома: «Қуръон бўлак-бўлак бўлиб нозил бўлишининг сири нимада? Бошқа самовий китобларга ўхшаб яхлит нозил қилинса бўлмасмиди?» дейилса, шундай деймиз: «Аллоҳ таоло бу саволга: «Қалбингни у билан собит қилиш учун шундай қилдик» деб жавоб берган, яъни қалбингни у билан қувватлаб туриш учун уни бўлак-бўлак қилиб нозил қилдик. Дарҳақиқат, ҳар бир воқеа-ҳодисага тааллуқли янги-янги ваҳий нозил бўлиши қалбга қувват, ваҳий юборилган зотга кўрсатилган иноят бўлади. Бу эса Жаброил фариштанинг кўп тушишини, у зот билан аҳдни янгилаб туришини ва Азиз Зот тарафидан рисолатнинг янги-янги келиб туришини талаб қиларди. Бу эса у зот алайҳиссаломга сўз билан ифодалаб бўлмайдиган даражада сурур берарди. Шунинг учун Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Рамазонда Жаброил билан кўп мулоқот қилганлари учун энг саховатли бўлиб кетардилар».\nҚуръони Каримни ёдлаш ва фаҳмлашнинг осонбўлиши\nҚуръони Каримнинг бўлак-бўлак бўлиб нозил бўлишининг сабабларидан бири шуки, у аксарияти бесавод бўлган, ўқиш-ёзишни билмайдиган умматга нозил бўлган. Шунинг учун улар Қуръони Каримни қоғозга эмас, хотираларига муҳрлаб олишган. Аллоҳ таоло бу ҳақда шундай деди: «У – уммийларга ўзларининг орасидан Унинг оятларини ўқиб берадиган ва уларни поклайдиган ҳамда уларга Китоб ва ҳикматни ўргатадиган расул юборган Зотдир. Ҳолбуки, улар илгари очиқ ойдин залолатда эдилар» (Жума сураси, 2-оят).\nАллоҳнинг бу умматга ато этган раҳматидан бири шуки, уларга Қуръонни ёд олишни осон қилиб қўйди, узоқ йиллар давомида уни бўлак-бўлак нозил бўлган оятларини фаҳмлашни енгил қилиб қўйди. Улар Қуръонни ёд олиб, маъноларини англаб олишди. Қуръоннинг бўлак-бўлак нозил бўлиши саҳобаи киромларга таълим услубини кўрсатиб берди. Улар уни ҳаётларига татбиқ қилишди, сўнг тобеъинлар улардан буни мерос қилиб олишди. Бу эса босқичма-боскич таълим олишдир. Байҳақий «Шуъабул иймон»да Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳудан қилган ривоятда у киши: «Қуръонни беш оят-беш оят қилиб ўрганинглар», деган. Ибн Асокир Абу Назрадан қилган ривоятда эса: «Абу Саъид Худрий розияллоҳу анҳу бизга Қуръонни эрталаб беш оят, кечки пайт беш оят ўргатар, Жаброил ҳам Қуръонни беш оят-беш оят олиб тушганини айтарди», деган.\nШариат аҳкомларидаги босқичма-босқичлик:\nАллоҳ жамиятнинг босқичма-босқич ислоҳ бўлишини хоҳлади, чунки бузуқ жоҳилий жамият бир кеча-кундузнинг ўзида солиҳ жамиятга айланиб қолиши мумкин эмас эди. Шунинг учун Қуръон унинг босқичма-босқич ўзгаришини ва бу ўзгаришнинг мустаҳкам асослари бўлишини таъминлади. Аввалбошда ақийда ва унинг далилларига боғлиқ бўлган, чиройли хулқларга чорлайдиган оятлар нозил бўлди. Ниҳоят, одамлар иймон келтириб, нафслари покланганидан кейин эса ҳалол ва ҳаромга оид оятлар муайян изчилликда нозил бўлди.\nБунга далил имом Бухорийнинг Оиша розияллоҳу анҳодан қилган ривояти бўлиб, унда Оиша онамиз шундай деганлар: «Ундан илк нозил бўлган нарса жаннат ва дўзах ҳақидаги муфассал суралардир. Одамлар Исломга гуруҳ-гуруҳ бўлиб кира бошлагач, ҳалол ва ҳаром ҳақидаги оятлар, аҳкомлар нозил бўлди. Агар бирданига «Хамр ичманглар» деган оят нозил бўлса, одамлар «Хамрни асло ташламаймиз», деган бўлишарди. «Зино қилманглар» деган оят нозил бўлса, «Зинони асло ташламаймиз», деган бўлишарди».\nВоқеа-ҳодисаларга мувофиқ нозил бўлиш\nҚуръон оятлари қалбга янада таъсирли ва ҳаёт билан чамбарчас боғлиқ бўлиши учун кутилмаган воқеа-ҳодисаларга муносиб ечим ўлароқ нозил бўлган.\nМунофиқларнинг каттаси Абдуллоҳ ибн Убай ўлганида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни унга жаноза ўқиб беришлари учун чақиришди. У зот бориб, жаноза ўқимоқчи бўлиб турганларида Умар: «Фалон-фалон гапларни айтган Аллоҳнинг душмани Абдуллоҳ ибн Убайга-я?!» деб, унинг қилган ишларини санаб кетди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам эса табассум қилиб, шундай дедилар: «Менга ихтиёр берилди. Менга: «Улар учун мағфират сўрасанг ҳам, мағфират сўрамасанг ҳам, агар улар учун етмиш марта мағфират сўрасанг ҳам, Аллоҳ уларни зинҳор мағфират қилмас», дейилган (Тавба сураси, 80-оят). Агар мен (унинг ҳаққига истиғфорни) етмиш мартадан оширсам, у мағфират қилинишини билсам, албатта оширар эдим». Кейин Расуллуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам унга жаноза ўқидилар, бориб, қабри устида то у кўмилгунича турдилар. Умар шундай деди: «Кейинроқ ўшанда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга бўлган журъатимдан ўзим ҳам хайратландим. Яна Аллоҳ ва Унинг Расули билади. Аллоҳга қасамки, бироз ўтиб, мана бу икки оят нозил бўлди: «Ва ҳеч қачон улардан ўлган бирортасига ҳам намоз (жаноза) ўқима, қабри устида ҳам турма…» (Тавба сураси, 84-оят). Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг руҳини Аллоҳ азза ва жалла қабз қилмагунича бирорта мунофиққа жаноза ўқимадилар».\nБир гуруҳ содиқ мўминлар Табук ғазотига бормай, Мадинада қолганларида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам уларга бирор узр топа олмай, ҳаммасини ҳажр қилиб, улар билан алоқани узиб қўйганлар. Орада ўтган вақт ичида дунё уларнинг кўзига тор кўриниб кетди. Кейин уларнинг тавбаси қабул қилингани тўғрисида Қуръон оятлари нозил бўлди. Бу мусулмон одам Аллоҳнинг буйруғини унутиши ёки ўзини билмаганга олиб, ундан қолиб кетиши мумкин эмаслиги тўғрисида, хусусан, жангдан ортда қолмаслик керак экани тўғрисида бир дарс эди. Аллоҳ таоло шундай деди: «Аллоҳ Набийнинг ҳамда унга ўзларидан бир гуруҳнинг қалблари тойиб кетай деганидан кейин қийинчилик соатида эргашган, сўнгра Аллоҳ тавбаларини қабул қилган муҳожирлар ва ансорларнинг тавбасини қабул қилди. Албатта, У Зот уларга шафқатлидир, раҳмлидир. Ортда қолган уч кишининг ҳам. Ниҳоят, уларга кенг ер тор бўлиб, юраклари сиқилиб, Аллоҳнинг Ўзидан бошқа бошпана йўқлигига тўла ишонганларидан сўнг, бутунлай қайтишлари учун (Аллоҳ уларнинг) тавбаларини қабул қилди. Албатта, Аллоҳ Тавбани кўплаб қабул қилувчидир, раҳмли Зотдир» (Тавба сураси, 117-118-оятлар).\nҚуръон Аллоҳнинг Каломи эканига қатъий далолат\nМаълумки, Қуръон Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга бўлак-бўлак бўлиб, йигирма уч йил мобайнида нозил бўлган. Ҳар сафар бир ёки бир нечта оятлар нозил бўлиб турган. Бироқ, шундай бўлса ҳам, бу муборак каломнинг аввалидан охиригача оятларнинг мутаносиб, изчил кетма-кетликда, нафис, пухта услубда, ўзаро мустаҳкам боғлиқликда эканини кўрамиз. Қуръондаги сура, оят ва жумлалар маҳорат билан ипга тизилган қимматбаҳо маржондек бир-бирига чамбарчас боғлиқдир.\nАввал ҳам, кейин ҳам инсоннинг бунга ўхшаш каломи бўлмаган. Аллоҳ таоло: «Алиф Лам Ро. Бу – оятлари мустаҳкам, Ҳаким ва Хобир Зот томонидан муфассал қилинган Китобдир», деган (Ҳуд сураси, 1-оят).\nҚуръонинг услубидаги бундай мутаносиблик, оятлар орасида ҳеч бир ихтилофнинг йўқлиги ҳам унинг Алим ва Ҳаким Аллоҳнинг каломи эканига катта далилдир. Агар у махлуқотларнинг каломи бўлганида, бу йилгиси кейинги йилгисига зид бўлиб қолар эди.\nАллоҳ таоло: «Қуръонни тадаббур қилиб кўрмайдиларми? Агар у Аллоҳдан бошқанинг ҳузуридан бўлганида унда кўп ихтилофлар топар эдилар», деган (Нисо сураси, 82-оят).\nНабий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳадислари фасоҳат ва балоғат бобида Қуръондан кейинги ўринда туради, аммо унинг сўзлари Қуръон каби иборалари бир китобга тизилган, осон, чамбарчас, бир-бирига боғлиқ эмас.\nНабавий сийратни,воқеа-ҳодисаларни тасдиқлаш\nБўлак-бўлак бўлиб нозил бўлган Қуръон оятлари Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламни пайғамбарларнинг ҳотами, сўнггиси эканига, набавий сийрат воқеа-ҳодисалар асосида шаклланганига, анбиёларнинг қиссалари, расулларнинг сийратлари ва аввалги умматларнинг ҳаётига қўшилганига далолат қилади.\nМана шу оятлар сийратдаги воқеа-ҳодисаларнинг ҳақиқатдан ҳам содир бўлганига ёрқин далилдир. Оятларнинг муайян воқеа-ҳодисаларга боғлиқ равишда, бўлак-бўлак бўлиб нозил бўлиши асри саодатдан то бугунги кунимизгача бўлган Ислом тарихига муқаддима сифатида набавий сийратни пойдеворларини чизиб берган.


Қандай қилиб аёллар ИШИДнинг асосий ташвиқот нишонига айланиб қолишди?\nWritten by Абу Муслим Nov 07, 2016 - 2566 Views\nИШИД ташвиқот механизми қандай ишлайди? Америкалик тадқиқотчи Э. Кругланскининг фикрича, ИШИД фақатгина диний масалаларга эътибор қаратмайди, балки инсонларнинг табиий эҳтиёжларига ҳам урғу беради ва бундан ўз мақсадларида фойдаланади. Биринчи ўринда, улар инсоннинг икки асосий психологик эҳтиёжидан фойдаланади. Биринчиси ақлий қатъиятликка эришиш, яъни ишончсизлик, шубҳа ёки ҳар қандай тушуниш қийин бўлган нарсадан қутулишга ҳаракат қилиш. Иккинчиси шахсий аҳамият, ўз шахсиятини муҳим деб билиш эҳтиёжи.\nБу бирор қараш ёки бирор эътиқодга тегишли бўлиш мақсадида шундай бир тузилмани қидиришдир. Муаллиф таъкидлашича, мутаассиблик минтақавий омил сабаб турфа хил бўлишига қарамай (диний фундаментализмдан радикал миллатчиликкача), қатъиятликка эришмоқчи бўлган одамларда одатда қарашлар бир мунча радикал бўлади. Уларнинг фикрига қўшилмаганларни беҳурмат қиладилар ва ахлоқ нуқтаи назаридан қарши томонни йўқ қилиш жоиз деб ҳисоблайдилар.\nЎз шахсига нисбатан муҳаббатли, ўзини муҳим деб санашларини хоҳловчиларнинг эҳтиёжи ИШИД учун жуда ҳам қўл келади. Уларни ўз сафларида жафокаш қаҳрамонлар деб атайдилар, уларнинг номлари абадиятга муҳрланиши, тарих зарварақларида акс этишини уқтирадилар. Шахсий муҳимликни қидираётганлар учун ҳар хил йўқотишлар яна-да туртки бериши мумкин. ИШИД бекорга маҳаллий аҳоли орасидан портлашларда вафот этганларни оммага намойиш этиш, жамиятдаги ноҳақликларни, мусулмонларнинг Ғарб томонидан эзилаётганини бўрттириб кўрсатиш каби чораларни қўлламайди. Чиройли безаклар беради, мусулмонларга азоб етяпти деган тушунчани тарқатишга ҳаракат қилади.\nЎзини яхши кўриш, муҳим деб саналишни хоҳлаш шунчалар оммабоп туйғуки, ундан қутулишнинг иложи йўқ. Бир вақтнинг ўзида бу туйғу ижтимоий аҳамиятга эга бўлган, жамият фаровонлиги учун йўналтирилган солиҳ амалларда ифода этиши ҳам мумкин. Мисол тариқасида бева-бечора ёки имконияти чекланган инсонларга кўнгилли ёрдам қилишни келтириш мумкин. Аммо бундай хайрия амаллар оқибатда анча қийин ва фойдасиз туюлиши ҳеч гап эмас. Бундай ишлар инсондан сабр, қатъият, қийинчиликларни мунтазам енгиб ўтиш, кўп вақт каби омилларни талаб қилади. Яна ҳар доим ҳам муваффақиятли якун топмаслиги мумкин. Бу узоқ ва машаққатли йўл. Баъзи ёш авлод вакиллари учун эса энг осон йўл бу – зўравонлик ва курашдир.\nПсихологик эҳтиёжлардан ташқари, ИШИД жисмоний эҳтиёжларни кўнгилхушлик орқали қондириш имкониятини ҳам таклиф қилади: зўравонлик (урушларда, қатлларда иштирок этиш орқали), жинсий вақтичоғлик (оила қуриш, қул-жорияларга эгалик қилиш). ИШИДнинг асосий ташвиқот нишони аёллар бўлиб қолди. Э.М. Солтман ва М. Смит бу категория аёлларнинг ИШИД сафига ундайдиган сабаблар ҳақида гап кетганда қуйидаги омилларни санаб ўтадилар:\n1. Биринчи гуруҳ\n- Яккаланиб қолиш ёки маданий бўшлиқ ҳисси;\n- Ғарбга адоват сақлайдиган мусулмонлар жамоаси орасида бўлиш;\n- Умматга етаётган жабр юзасидан қаҳр, қайғу ёки адоват руҳида бўлиш;\n2. Иккинчи гуруҳ\n- Халифалик қуриш бўйича муқаддас қилиб олинган ғоялар мужассамлиги;\n- Эътиқодий бирдамлик ҳисси;\n- Ҳақиқатни қабул қилишда ҳиссиётларга берилиш;\nТаъкидлаш жоиз, ИШИДнинг аёл тарафдорлари мустақил ҳаёт кечирадиган оддий ғарблик аёллар эмас, аксинча уларнинг кўпчилиги уй бекаси бўлишни ўзининг ИШИДдаги вазифаси деб ҳисоблайди. ИШИД аёлларни жалб қилиш учун ёш авлодни тарбиялашнинг аҳамияти, бепул озиқ-овқат, бепул кийим-кечак, иссиқ нон, янги келин бўлганларга пул мукофотлари ва ҳоказолардан фойдаланади. Аёлларни эса ҳаётда ўз ўрниларини топиш, бир хил қадриятларга муҳаббат қиладиган дугоналар орттириш кабилар ҳам ўзига ром этади. Бир вақтнинг ўзида улар рафиқа, она, ўқитувчи, ҳамшира ва ҳоказолар бўлганлигимиз учун янги халифаликнинг асосида турибмиз деб ҳисоблашади.\nҚизиғи шундаки, ҳатто баъзи аёлларни зўравонликка бўлган қизиқиш ўша ёқларга етаклаб боради. Улар ўзларини янги халифаликда асира аёллар назоратчиси, одоб ахлоқ полициячилари, жанг иштирокчиси ва ташвиқотчи вазифаларида кўрадилар.\nЖангчиларнинг қуйидаги хислатлари ҳам аёлларни ром этиши мумкин:\n1. Самимият ва эҳтиросларни очиқ намоён қилиш\n2. Мардлик ва қатъият\n3. Ёши катта авлоднинг фикрига қарам бўлмаслик\nШундай қилиб, янги авлод ва эски авлод ўртасидаги можаролар (фақат мигрантлар орасида эмас, бошқа минтақалар мисол учун Шимолий Кавказда) ҳам каттагина рол ўйнайди.\nУмуман олганда, ИШИД бирдам ижтимоий гуруҳ сифатида ҳаракат қилади. Бу гуруҳнинг бирдамлиги учун эса мард ва орқасидан эргаштира оладиган етакчилар, биродарлик, мустаҳкам оилавий ва дўстона алоқалар керак бўлади. Буларнинг ҳаммаси бирга бўлиб жамоавий руҳни ташкил қилади. Бу гуруҳда эъзозланадиган бир қатор қадриятлар хотирлаш, қурбонлик ҳисси, қўрқув, бирдамликка таҳдид, беҳурматлик, диний ва сиёсий мафкура кабилар ёрдамида янада мустаҳкамланиб боради.\nЭлшод Муҳаммадзарипов, тарих фанлари номзоди\n"ИШИД" тўдаси Nov 07, 2016 - 2566 Views\n“ИШИД” сўл ғоялар томонини эгаллади Nov 07, 2016 - 2566 Views\nMore in this category: « Радикализмнинг сабаби нимада? Паразитлар »


Камбағаллик қачон қисқаради, тадбиркорлик ривожланса-да! | O'zLiDeP\nТаҳлилларга кўра, бугунги кунда давлат иштирокидаги корхоналар сони 2 541 тани ташкил этади. 2021–2025 йилларда мазкур рақамни 75 фоизга қисқартириш кўзда тутилган. Шу боис, жорий ва келгуси йилда давлат улуши бўлган корхоналар сонини камида 3 баробар қисқартириш бўйича тизимли ишлар олиб борилмоқда.\nИқтисодиётда давлат иштирокини қисқартириш ва рақобат муҳитини янада яхшилашга қаратилган ишлар натижасида жорий йилнинг биринчи ярмида 478 та давлат мулки 1 триллион 100 миллиард сўмга сотилди. Сотилиши белгиланган 556 та мулкдан 288 таси савдоларга чиқарилмагани ҳамда давлат корхоналари ва банклар ихтиёрида уларнинг асосий фаолиятига хос бўлмаган 511 та объект ҳалигача сотилмасдан тургани бу йўналишда қилинадиган ишлар кўплигини англатади.\nАйниқса, онлайн аукционда қатнашиш учун тўловлар бекор қилиниб, тадбиркорларга электрон рўйхатдан ўтиш харажатлари Давлат активларини бошқариш агентлиги томонидан қоплаб берилиши минг-минглаб тадбиркорларни хурсанд қилди. Бу борада аукционда мулкни сотиб олганда тўлов муддати ҳозирги 5 кундан 15 кунгача узайтирилиши тадбиркорлар ва бизнес вакиллари учун катта рағбат ва имконият бўлди.\nЭндиликда давлат улуши 50 фоиздан юқори бўлган ташкилотларнинг бино-иншоотлари, транспорт воситаларини сотиш ва ижарага бериш фақат электрон аукцион орқали амалга ошириш тартиби жорий этилади. Бу эса жойларда тадбиркорликнинг кенг ривожланишига, ишлаб чиқариш кўламининг ортиши ва экспорт ҳажмининг ошишига замин яратади. Тадбиркорлик ривожланган жойдагина, албатта, камбағаллик қисқаради, одамлар даромад манбаига эга бўлади, юрт тараққий этади.\nСир эмас, хусусийлаштириш солиқлар тушуми ортиши ва корхоналарнинг модернизация қилинишида ижобий натижа беради. Бу билан иқтисодиётдаги муҳим бўғин – хусусий сектор ривожланишига кенгроқ йўл очилади. Бугун хусусийлаштириш жараёнлари анча жадаллашгани, бу давлатнинг мазкур муаммоларга ечим топишга интилаётганидан далолат беради. Пировард мақсад ҳам қаровсиз ҳолда бўлган бино ва иншоотлар негизида замонавий, рақобатбардош маҳсулотларни тайёрловчи янги ишлаб чиқариш қувватларини барпо этиб, қўшимча иш ўринларини яратишдир.\nФаолияти самарасиз кечаётган корхоналарнинг ишбилармон инсонларга сотилишидан тадбиркор ҳам, жамият ҳам фойда кўради. Хусусийлаштириш жараёнининг очиқ-ошкора амалга оширилиши туфайли хорижлик сармоядорларнинг мамлакатимизга бўлган қизиқиши ортиб, жойларда тадбиркорлик жадал ривожланади. Шу нуқтаи назардан бу жараённинг ҳалол, шаффоф, адолатли ўтиши устидан биз депутатлар парламент ва жамоатчилик назоратини ўрнатишимиз зарур.\nO‘zLiDeP фракцияси раҳбари


Адлия вазирлиги: Тожикистон Жиноят кодексининг янги таҳрири жинсий зўравонлик учун жиноий жавобгарликни кучайтиради\nТожикистон Жиноят кодексининг янги таҳрири жинсий зўравонлик, шу жумладан, вояга етмаганларга нисбатан зўравонлик учун жиноий жавобгарликни кучайтиради, деди Тожикистон адлия вазирининг ўринбосари Шараф Каримзода 12 июль куни Душанбедаги матбуот анжуманида.\nАммо, унинг сўзларига кўра, қонун лойиҳаси ҳали парламент томонидан маъқулланмаган, ҳужжатни муҳокама қилиш жараёни ҳали якунланмаган.\n«Барча вазирликлар ва идоралар жинсий зўравонлик учун жиноий жавобгарликни кучайтиришга рухсат бердилар», деб қўшимча қилди Адлия вазирлиги раҳбари ўринбосари.\nЖинсий зўравонлик, шу жумладан болаларга нисбатан зўравонлик учун жазони кучайтириш талаблари бир неча йилдан бери Тожикистонда эшитилиб келинмоқда. Сўнгги марта фуқаролик фаоллари 8 ёшли Руфайда Иноятованинг ўлдирилишидан кейин зўрлаган ва педофилларга нисбатан жазони кучайтириш зарурлиги ҳақида гапиришган.\nРуфайдани шафқатсизларча ўлдириш 4 июль куни Рудакий тумани Навобод қишлоғида содир бўлди. Эртаси куни ҳуқуқни муҳофаза қилиш идоралари қизнинг парчаланган жасадини топди. Жиноятни содир этишда гумон қилиниб, маҳаллий фуқаро ҳибсга олинган.\nРуфайда ўлдирилганидан кейин фуқаролик фаоллари парламентнинг юқори палатаси — Мажлиси Миллий раиси Рустам Имомали номига юборилган мурожаат матнини туздилар, унда болаларга нисбатан зўравонлик глобал муаммо сифатида баҳоланди. Мажлиси Миллий матбуот маркази 7 июль куни фуқаролик жамияти вакилларининг «Биз болаларимиз хавфсизлиги тарафдоримиз» деган мурожаатидан сўнг Рустам Имомали 8 ёшли Руфайда Иноятованинг ўлдирилиши бўйича терговни ўз назоратига олганини хабар қилди.


Афғонистон амирликка айланяпти: Россия ва АҚШнинг бунга муносабати фарқ қилмоқда - 13.08.2021, Sputnik Ўзбекистон\nМарказий Осиё чегараларида, Афғонистон ҳудудида, қарийб террорчи мамлакат яратилмоқда, у ташқи чегаралар (наркотрафик)ни ва ўнта провинцияни маъмурий... 13.08.2021, Sputnik Ўзбекистон\nАҚШ ва НАТО қўшинларининг Афғонистондан шошилинч равишда чиқарилиши мамлакатдаги вазият кескин ёмонлашишига ва террорчилик фаоллигининг ошишига олиб келди. Охирги беш кун ичида толиблар 13 провинция – Ғазни, Нимрўз, Жузжон, Сари--Пул, Қундуз, Тохар, Саманган, Фараҳ, Баглан, Бадахшон, Ҳирот, Қандаҳор ва Ҳилманд маъмурий марказларини эгаллаб олишди. Улардан еттитаси шимолий провинциялар.Умуман олганда, "Толибон"* Афғонистоннинг барча 34 провинцияларида устунлик қилмоқда. Маъмурий марказлар, жумладан Қобул ҳам, деярли қамалда турибди.Ҳукумат армиялари арсеналлари, жумладан, оғир артиллерия, бронетехника ва жанговар авиация ҳам секин-аста толиблар қўлига ўтмоқда. Ушбу хатарли фонда РФ мудофаа вазири Сергей Шойгу сешанба куни КХШТни Афғонистондан жангарилар ҳужумига тайёрлагрлик кўришга чақирди. Шойгу, Тожикистон ва Ўзбекистон қуролли кучларининг жанговар тайёргарлиги "Толибон"нинг чегарани кесиб ўтмаслик ва қўшни давлатларга ҳужум қилмаслик тўғрисида бераётган ваъдаларига боғлиқ бўлиши керак эмаслигини қайд этди.Пайғамбар Муҳаммад (С.А.В.): "Уруш – бу ёлғон" деган. Толиблар провокацияси эҳтимолга яқин ва кутилгандир. Марказий Осиё минтақаси хавфсизлигини таъминлаш мақсадида РФ Мудофаа вазирлиги иттифоқдошлар билан биргаликда Афғонистон чегараси яқинида қатор манёврларни давом эттиради.РФ Қуролли Кучлари Бош штаби август ойининг бошларида Ўзбекистон ва Тожикистон ҳудудида ўтказилган иккита қўшма машғулотлар натижаларини, қўшинлар томонидан кенг кўламда қўлланган авиация, разведка-ўт очиш мажмуалари ва десантлар ҳаракатларини ижобий баҳолади.Америка президенти Жозеф Байден ҳам Афғонистондаги воқеаларнинг ҳалокатли ривожланишига муносабат билдирди ва 11 август куни сон жиҳатдан устунлик қилувчи Афғонистон Ислом Республикаси ҳукумат кучларини ўз мамлакати учун толибларга қарши мустақил курашишга чақирди.Бундан ташқари, Байден афғон мудофаа вазири Бисмиллоҳ Хон Муҳаммадийни "жиддий жангчи", деб атаб: "Йигирма йил давомида биз триллион доллардан кўп маблағ сарфладик. Биз 300 мингдан ортиқ афғон ҳарбий хизматчиларини ўқитдик ва замонавий ускуналар билан таъминладик… Биз ҳалок бўлган ва жароҳат олган минглаб америка фуқароларини йўқотдик".Яъни, биз кетдик, демократиянинг сўнаётган чироғи эса - бизнинг муаммоимиз эмас.Қарама-қаршилик захиралариАҚШ урушни тугатди ва Вашингтонда йигирма йилликнинг шармандали ва фожиали якунларига қарамай, бундан афсусланишмаяпти. Ислом Республикасига Америка томонидан кўрсатиладиган кейинги ёрдам аҳамиятсиз бўлади. АҚШ ҲҲКнинг толиблар позициялари бўйлаб "уфқдан" йўлланаётган авиазарбалари кўп нарсани ўзгартиришга қодир эмас, улар фақат тинч аҳоли орасидаги қурбонлар сонини оширишга хизмат қилади, холос.Пентагон Қобул уч ой ичида қулашини башорат қилмоқда. Вашингтон АҚШнинг Афғонистон пойтахтидаги элчихонасини ёпиш имкониятини кўриб чиқмоқда ва август ойи охиригача америкалик дипломатларни тезликда эвакуация қилиш устида иш олиб бормоқда. Пентагон дипломатларни хавфсиз олиб чиқиш учун 3 минг ҳарбий хизматчиларини Афғонистон Ислом Республикасига юборди.Буёғи нима бўлади?АИР президенти Ашраф Ғани 11-август куни Мозори-Шарифда (шимолий Балх провинцияси пойтахти) нуфузли сиёсатчилар Абдул Рашид Дўстум ва Атта Муҳаммад Нур билан халқ кўнгилли қўшинлари отрядларининг ҳукумат хавфсизлик кучлари раҳбарлиги остида мувофиқлаштирилиши, жиҳозланиши, мобилизацияси борасида музокаралар ўтказди. Худди шу куни Ғани шу кунгача махсус кучларга қўмондонлик қилган генерал Хайбатулла Ализайни Афғонистон армияси бош штабининг янги раҳбари этиб тайинлади.Афсонавий маршал Дўстум Афғонистон шимолида халқ қаршилигига раҳбарлик қилиш учун атайлаб қамал қилинган Мозори Шарифга учиб келди. "Толиблар шимолдан тирик чиқиб кетиши осон бўлмайди", дея баёнот қилди у. Қобул ва бошқа жанг қилаётган провинциялардан "узиб қўйилган" Мозори Шарифда қарши ҳужумларни амалга ошириш учун кучлар етармикин?Толиблар ҳамма жойда ҳам кучли қаршиликка дуч келмаган. Таринкот (жанубий Урузган провинцияси) маъмурий маркази туманларининг аксарияти 12 август куни жангсиз таслим бўлган. Шарқий Ғазни провинцияси губернатори Дауд Лагмани провинцияни толибларга топширганликда айбланиб ҳибсга олинган.ОАВларнинг хабар беришича, ғарбий Фараҳ вилоятининг губернатори ва бир қанча амалдорлари "Толибон"* ҳаракатига таслим бўлишган. Ислом Республикаси одамлар кўз ўнгида барбод бўлмоқда. Уруш билан қамраб олинган провинциялардан минглаб қочқинлар Қобул масжидларига жойлаштирилмоқда. Толиблар хужумини фақат мўъжиза тўхтата олиши мумкин.Шу ерда, НАТОнинг қудратли давлатлари мўъжиза ваъда қилмаётганини эсга олишни истардим.Туркия президенти Ражаб Тойиб Эрдўған 11-август куни Афғонистонда тинчлик ўрнатилишига кўмаклашишга ваъда берди. Туркия Мудофаа вазирлиги "яқин келажакда" Кобулдаги Ҳамид Карзай номидаги халқаро аэропортнинг хавфсизлик муаммосини ҳал қилиш ниятида - албатта, қатор шартларга амал қилинганда, АҚШ кўмаги шулар жумласидан.Британия мудофаа вазири Бен Уоллес АҚШнинг "Толибон"* билан келишувини улкан хато, аниқроқ қилиб айтганда "чирик битим" деб ҳисоблайди ва НАТОнинг "10 ёки 20 йилдан кейин" Афғонистонга қайтишини прогноз қилади. Ҳозирча буларнинг ҳаммаси қуруқ гап, холос."Ислом амирлиги" истиқболлариЭҳтимол, толибларда янги афғон давлатини яратишга куч ва вақт бордир, аммо бу янги давлат ҳали буткул унутилмаган эски давлат бўлиб чиқиши ҳам эҳтимолдан ҳоли эмас.Эслатиб ўтаман, мужоҳидлар (партизанлар) Совет қўшинлари Афғонистонни тарк этганидан атиги уч йил ўтиб - 1992 йилда Қобулга кирган эдилар. Кўп ўтмай улар ўртасида жанжал юзага келди ва 1994 йилда собиқ мужоҳид мулла Умар (Қандаҳорда) "Толибон"*га асос солди.Толиблар 1996 йилда ҳукуматга келдилар, аммо бу покистон махсус хизматлари ёрдами ва араб монархияси молиявий кўмагисиз (қурол-аслаҳага) кечган эмас.Улкан халқаро терроризм 2001 йил сентябрида американинг "эгизак бинолари" йўқ қилинишидан эмас, балки 1995 йилнинг августида Қозоннинг "Аэростан" авиакомпаниясига тегишли Россия Ил-76ТД юк самолётининг мажбурий қўндирилиши билан бошланган (ўша пайтда "Толибон" қирувчи авиацияси ишлаган, ушбу воқеа "Қандаҳор" бадиий фильмида акс эттирилган).Афғонистон Ислом Амирлиги режимида жуда қисқа вақтда жумладан, "Ал-Қоида", "ИД" ва бошқа террорчилик ташкилотлари Маккасига айланди. "Толибон"нинг халқаро мақомини ҳисобга олган ҳолда айтиш мумкинки, бугунги кунда Марказий Осиё чегаралари яқинида динни ўз эҳтиёжларига мослаштирадиган террорчи давлат яратилмоқда.Маълумки, толиблар мафкурасининг асоси - сунний исломдир, бунда Қуръон ва суннат турли масалаларни аниқ оятлар ва ҳадислар асосида, ёки ўз онги далилларига асосланиб ҳал қилишга имкон берадиган асосий манбалардир. Сўнгги асос жуда хавфлидир.Масалан, ислом инсонни тасвирлашни тақиқлайди. Ҳаракат асосчиси мулла Умарнинг иродаси билан толиблар бир неча кун ичида Қобул, Ҳирот, Ғазни, Қандаҳор шаҳарларидаги музей экспонатларини, жумладан, тоғда бундан бир ярим минг йиллар илгари Бомиян шаҳри яқинида йўнилган Будданинг иккита улкан ҳайкалини (37 м ва 53 м) йўқ қилишди. Бундан ташқари театрлар ва кинотеатрлар вайрон қилинди.1996 йилдан бери толиблар назорати остида бўлган Афғонистонда "янги тартиб" шариат қонунларига (онг далилларини эса оламиз) ва содир этилган жиноятлар учун ўрта аср жазоларини қўллаш (қийноқлар)га асосланган эди. Бунда ўғриларнинг қўли чопилар, ўқувчи қизларнинг бурунлари кесиларди (қизларга ўқиш тақиқланган). Кўп сонли тақиқларни бузиш, жумладан жинси кийиш ёки кўчада эркакнинг соқолсиз юриши - қамчи билан уриш, қамоқ ва оғир ҳолатларда ҳатто ўлим билан таҳдид соларди.Россия ва Марказий Осиё мамлакатлари, шубҳа йўқ-ки, Афғонистон билан тинч қўшничиликдан манфаатдор. Шундай бўлса -да, чегараларни изчил мустаҳкамлаш, мудофаани кучайтириш ва Панж дарёсининг шимолидаги қўшни ҳудудларда ўрта асрлар жаҳолатпарастлиги тарқалишининг олдини олиш керак. Толиблар ҳокимият тепасига келиб, Афғонистонни ўзларига мос "форматлагач", улар, албатта, ташқи дунёни "мукаммаллаштириш"ни бошлаб юборадилар. Ўшанда тайёргарлик кўрмаган ёки тайёргарлиги суст бўлган қўшни давлатлар учун жуда ёмон кунлар бошланади.* – РФда таъқиқланган террорчи уюшма\nМарказий Осиё чегараларида, Афғонистон ҳудудида, қарийб террорчи мамлакат яратилмоқда, у ташқи чегаралар (наркотрафик)ни ва ўнта провинцияни маъмурий марказлари билан биргаликда тўлиқ назорат қилади.\nАҚШ ва НАТО қўшинларининг Афғонистондан шошилинч равишда чиқарилиши мамлакатдаги вазият кескин ёмонлашишига ва террорчилик фаоллигининг ошишига олиб келди. Охирги беш кун ичида толиблар 13 провинция – Ғазни, Нимрўз, Жузжон, Сари--Пул, Қундуз, Тохар, Саманган, Фараҳ, Баглан, Бадахшон, Ҳирот, Қандаҳор ва Ҳилманд маъмурий марказларини эгаллаб олишди. Улардан еттитаси шимолий провинциялар.\nУмуман олганда, "Толибон"* Афғонистоннинг барча 34 провинцияларида устунлик қилмоқда. Маъмурий марказлар, жумладан Қобул ҳам, деярли қамалда турибди.\nҲукумат армиялари арсеналлари, жумладан, оғир артиллерия, бронетехника ва жанговар авиация ҳам секин-аста толиблар қўлига ўтмоқда. Ушбу хатарли фонда РФ мудофаа вазири Сергей Шойгу сешанба куни КХШТни Афғонистондан жангарилар ҳужумига тайёрлагрлик кўришга чақирди. Шойгу, Тожикистон ва Ўзбекистон қуролли кучларининг жанговар тайёргарлиги "Толибон"нинг чегарани кесиб ўтмаслик ва қўшни давлатларга ҳужум қилмаслик тўғрисида бераётган ваъдаларига боғлиқ бўлиши керак эмаслигини қайд этди.\nПайғамбар Муҳаммад (С.А.В.): "Уруш – бу ёлғон" деган. Толиблар провокацияси эҳтимолга яқин ва кутилгандир. Марказий Осиё минтақаси хавфсизлигини таъминлаш мақсадида РФ Мудофаа вазирлиги иттифоқдошлар билан биргаликда Афғонистон чегараси яқинида қатор манёврларни давом эттиради.\nРФ Қуролли Кучлари Бош штаби август ойининг бошларида Ўзбекистон ва Тожикистон ҳудудида ўтказилган иккита қўшма машғулотлар натижаларини, қўшинлар томонидан кенг кўламда қўлланган авиация, разведка-ўт очиш мажмуалари ва десантлар ҳаракатларини ижобий баҳолади.\nАмерика президенти Жозеф Байден ҳам Афғонистондаги воқеаларнинг ҳалокатли ривожланишига муносабат билдирди ва 11 август куни сон жиҳатдан устунлик қилувчи Афғонистон Ислом Республикаси ҳукумат кучларини ўз мамлакати учун толибларга қарши мустақил курашишга чақирди.\nБундан ташқари, Байден афғон мудофаа вазири Бисмиллоҳ Хон Муҳаммадийни "жиддий жангчи", деб атаб: "Йигирма йил давомида биз триллион доллардан кўп маблағ сарфладик. Биз 300 мингдан ортиқ афғон ҳарбий хизматчиларини ўқитдик ва замонавий ускуналар билан таъминладик… Биз ҳалок бўлган ва жароҳат олган минглаб америка фуқароларини йўқотдик".\nЯъни, биз кетдик, демократиянинг сўнаётган чироғи эса - бизнинг муаммоимиз эмас.\nАҚШ урушни тугатди ва Вашингтонда йигирма йилликнинг шармандали ва фожиали якунларига қарамай, бундан афсусланишмаяпти. Ислом Республикасига Америка томонидан кўрсатиладиган кейинги ёрдам аҳамиятсиз бўлади. АҚШ ҲҲКнинг толиблар позициялари бўйлаб "уфқдан" йўлланаётган авиазарбалари кўп нарсани ўзгартиришга қодир эмас, улар фақат тинч аҳоли орасидаги қурбонлар сонини оширишга хизмат қилади, холос.\nПентагон Қобул уч ой ичида қулашини башорат қилмоқда. Вашингтон АҚШнинг Афғонистон пойтахтидаги элчихонасини ёпиш имкониятини кўриб чиқмоқда ва август ойи охиригача америкалик дипломатларни тезликда эвакуация қилиш устида иш олиб бормоқда. Пентагон дипломатларни хавфсиз олиб чиқиш учун 3 минг ҳарбий хизматчиларини Афғонистон Ислом Республикасига юборди.\nАИР президенти Ашраф Ғани 11-август куни Мозори-Шарифда (шимолий Балх провинцияси пойтахти) нуфузли сиёсатчилар Абдул Рашид Дўстум ва Атта Муҳаммад Нур билан халқ кўнгилли қўшинлари отрядларининг ҳукумат хавфсизлик кучлари раҳбарлиги остида мувофиқлаштирилиши, жиҳозланиши, мобилизацияси борасида музокаралар ўтказди. Худди шу куни Ғани шу кунгача махсус кучларга қўмондонлик қилган генерал Хайбатулла Ализайни Афғонистон армияси бош штабининг янги раҳбари этиб тайинлади.\nАфсонавий маршал Дўстум Афғонистон шимолида халқ қаршилигига раҳбарлик қилиш учун атайлаб қамал қилинган Мозори Шарифга учиб келди. "Толиблар шимолдан тирик чиқиб кетиши осон бўлмайди", дея баёнот қилди у. Қобул ва бошқа жанг қилаётган провинциялардан "узиб қўйилган" Мозори Шарифда қарши ҳужумларни амалга ошириш учун кучлар етармикин?\nТолиблар ҳамма жойда ҳам кучли қаршиликка дуч келмаган. Таринкот (жанубий Урузган провинцияси) маъмурий маркази туманларининг аксарияти 12 август куни жангсиз таслим бўлган. Шарқий Ғазни провинцияси губернатори Дауд Лагмани провинцияни толибларга топширганликда айбланиб ҳибсга олинган.\nОАВларнинг хабар беришича, ғарбий Фараҳ вилоятининг губернатори ва бир қанча амалдорлари "Толибон"* ҳаракатига таслим бўлишган. Ислом Республикаси одамлар кўз ўнгида барбод бўлмоқда. Уруш билан қамраб олинган провинциялардан минглаб қочқинлар Қобул масжидларига жойлаштирилмоқда. Толиблар хужумини фақат мўъжиза тўхтата олиши мумкин.\nШу ерда, НАТОнинг қудратли давлатлари мўъжиза ваъда қилмаётганини эсга олишни истардим.\nТуркия президенти Ражаб Тойиб Эрдўған 11-август куни Афғонистонда тинчлик ўрнатилишига кўмаклашишга ваъда берди. Туркия Мудофаа вазирлиги "яқин келажакда" Кобулдаги Ҳамид Карзай номидаги халқаро аэропортнинг хавфсизлик муаммосини ҳал қилиш ниятида - албатта, қатор шартларга амал қилинганда, АҚШ кўмаги шулар жумласидан.\nБритания мудофаа вазири Бен Уоллес АҚШнинг "Толибон"* билан келишувини улкан хато, аниқроқ қилиб айтганда "чирик битим" деб ҳисоблайди ва НАТОнинг "10 ёки 20 йилдан кейин" Афғонистонга қайтишини прогноз қилади. Ҳозирча буларнинг ҳаммаси қуруқ гап, холос.\n"Ислом амирлиги" истиқболлари\nЭҳтимол, толибларда янги афғон давлатини яратишга куч ва вақт бордир, аммо бу янги давлат ҳали буткул унутилмаган эски давлат бўлиб чиқиши ҳам эҳтимолдан ҳоли эмас.\nЭслатиб ўтаман, мужоҳидлар (партизанлар) Совет қўшинлари Афғонистонни тарк этганидан атиги уч йил ўтиб - 1992 йилда Қобулга кирган эдилар. Кўп ўтмай улар ўртасида жанжал юзага келди ва 1994 йилда собиқ мужоҳид мулла Умар (Қандаҳорда) "Толибон"*га асос солди.\nТолиблар 1996 йилда ҳукуматга келдилар, аммо бу покистон махсус хизматлари ёрдами ва араб монархияси молиявий кўмагисиз (қурол-аслаҳага) кечган эмас.\nУлкан халқаро терроризм 2001 йил сентябрида американинг "эгизак бинолари" йўқ қилинишидан эмас, балки 1995 йилнинг августида Қозоннинг "Аэростан" авиакомпаниясига тегишли Россия Ил-76ТД юк самолётининг мажбурий қўндирилиши билан бошланган (ўша пайтда "Толибон" қирувчи авиацияси ишлаган, ушбу воқеа "Қандаҳор" бадиий фильмида акс эттирилган).\nАфғонистон Ислом Амирлиги режимида жуда қисқа вақтда жумладан, "Ал-Қоида", "ИД" ва бошқа террорчилик ташкилотлари Маккасига айланди. "Толибон"нинг халқаро мақомини ҳисобга олган ҳолда айтиш мумкинки, бугунги кунда Марказий Осиё чегаралари яқинида динни ўз эҳтиёжларига мослаштирадиган террорчи давлат яратилмоқда.\nМаълумки, толиблар мафкурасининг асоси - сунний исломдир, бунда Қуръон ва суннат турли масалаларни аниқ оятлар ва ҳадислар асосида, ёки ўз онги далилларига асосланиб ҳал қилишга имкон берадиган асосий манбалардир. Сўнгги асос жуда хавфлидир.\nМасалан, ислом инсонни тасвирлашни тақиқлайди. Ҳаракат асосчиси мулла Умарнинг иродаси билан толиблар бир неча кун ичида Қобул, Ҳирот, Ғазни, Қандаҳор шаҳарларидаги музей экспонатларини, жумладан, тоғда бундан бир ярим минг йиллар илгари Бомиян шаҳри яқинида йўнилган Будданинг иккита улкан ҳайкалини (37 м ва 53 м) йўқ қилишди. Бундан ташқари театрлар ва кинотеатрлар вайрон қилинди.\n1996 йилдан бери толиблар назорати остида бўлган Афғонистонда "янги тартиб" шариат қонунларига (онг далилларини эса оламиз) ва содир этилган жиноятлар учун ўрта аср жазоларини қўллаш (қийноқлар)га асосланган эди. Бунда ўғриларнинг қўли чопилар, ўқувчи қизларнинг бурунлари кесиларди (қизларга ўқиш тақиқланган). Кўп сонли тақиқларни бузиш, жумладан жинси кийиш ёки кўчада эркакнинг соқолсиз юриши - қамчи билан уриш, қамоқ ва оғир ҳолатларда ҳатто ўлим билан таҳдид соларди.\nРоссия ва Марказий Осиё мамлакатлари, шубҳа йўқ-ки, Афғонистон билан тинч қўшничиликдан манфаатдор. Шундай бўлса -да, чегараларни изчил мустаҳкамлаш, мудофаани кучайтириш ва Панж дарёсининг шимолидаги қўшни ҳудудларда ўрта асрлар жаҳолатпарастлиги тарқалишининг олдини олиш керак. Толиблар ҳокимият тепасига келиб, Афғонистонни ўзларига мос "форматлагач", улар, албатта, ташқи дунёни "мукаммаллаштириш"ни бошлаб юборадилар. Ўшанда тайёргарлик кўрмаган ёки тайёргарлиги суст бўлган қўшни давлатлар учун жуда ёмон кунлар бошланади.\n* – РФда таъқиқланган террорчи уюшма


БМТ Сурияда уран изларини топди\nХабарларга қараганда, БМТ терговчилари Сурия ҳудудидаги АҚШ ядровий объект, деб ҳисоблаб келган ва ўтган йили Исроил томонидан бомбардимон қилинган корхона ўрнида уран излари топган.\nАссошиэйтед пресс ва Рейтер агентликлари Венадаги дипломатлар орасидаги бир манбанинг “терговчилар хулосалари қўшимча тасдиққа муҳтож”, деган гапини келтирди.\nАҚШ разведкаси маълумотларига қараганда, Сурия Шимолий Корея билан ҳамкорликда ядровий реактор қуриш устида иш олиб борган. Бироқ Сурия бу маълумотларни инкор этмоқда.\nХалқаро атом энергияси агентлиги раҳбари Муҳаммад ал-Барадей сентябрда қилган баёнотида, дастлабки тадқиқот натижаларига кўра, ядровий соҳада қандайдир иш олиб борилгани аломатлари топилмаганини айтган эди.


МБ: жисмоний шахсларнинг муаммога айланган кредитлари ҳажми 5,4 баробарга ўсди - Review.uz\nЙил бошидан буён банк секторида муаммоли кредитларнинг улуши 17 фоиздан 29 фоизга етди.\nЖорий йилнинг 9 ойи давомида банк тизимида юридик шахсларнинг муаммоли кредитлари ҳажми 2,6 баробарга ўсган бўлса, жисмоний шахсларнинг муаммога айланган кредитлари ҳажми 5,4 баробарга ўсиб, уларнинг жами муаммоли кредитлардаги улуши 17 фоиздан 29 фоизга етди. Бу ҳақда Марказий банк матбуот хизмати хабар қилди.\nАҳолига ажратилган жами кредитлар қолдиғи жорий йилнинг 9 ойи давомида 11 трлн. сўм ёки 20 фоизга ошиб, 2021 йилнинг 1 октябрь ҳолатига 66 трлн. сўмга етган.II. Муаммоли кредитлар ҳолати


Дарҳақиқат, Жаҳон сайёҳлик ташкилотининг маълумотларига кўра, дунёда ялпи маҳсулотнинг 10, хизматлар экспортининг 30, иш билан банд бўлганларнинг 9, инвестицияларнинг 11, солиқ тушумининг 5, хизматлар савдосининг эса 33 фоизи айнан туризм ҳиссасига тўғри келмоқда.\nЎзбекистон 1993 йилда мазкур нуфузли ташкилотнинг аъзоси бўлди. Бинобарин, юртимиз қулай географик жойлашув, улкан сайёҳлик салоҳиятига эга. Евроосиё давлатларини бирлаштирадиган Буюк Ипак йўли туристик йўналишлари унинг ҳудудида туташади. Мустақиллик йилларида мавжуд имкониятлардан оқилона фойдаланиш мақсадида кўп тармоқли саёҳат, кўнгилли ҳордиқ чиқариш индустриясига асос солиниб, юқори даражадаги хизматлар кўрсатила бошланди. Пировардида соҳа йилдан-йилга ривожланиб, иқтисодиётимизнинг муҳим тармоқларидан бири сифатида тараққий этиб бораяпти.\nЖаҳон сайёҳлик ташкилоти Бош котиби Талеб Рифаи мазкур ташкилот Ижроия кенгашининг Самарқандда ўтказилган 99-сессияси очилиш маросимидаги нутқида Ўзбекистонда мавжуд туризм инфратузилмаси саноат жозибадорлигини оширишини таъкидлаб, жумладан, шундай деган эди: “Биз Ўзбекистонда амалга оширилган буюк ўзгаришлар гувоҳи бўлдик. Туризмни ривожлантиришга алоҳида эътибор қаратаётган Президент Ислом Каримовнинг оқилона ва узоқни кўзлаган сиёсати туфайли Ўзбекистон туризмни ривожлантиришнинг асосий марказларидан бири бўлишига ишонамиз”.\nАйтиш жоизки, давлатимиз раҳбари ташаббуси билан, аввало, соҳанинг ҳуқуқий асоси яратилиб, 1999 йилда “Туризм тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни қабул қилингани муваффақиятларнинг бош омили бўлди. Негаки, ушбу Қонун ижроси доирасида инвестициялар жалб этилиб, инфратузилмани такомиллаштириш, янги йўналишларни ишлаб чиқиш бўйича салмоқли юмушлар амалга оширилди.\nВазирлар Маҳкамасининг 2012 йил 10 октябрдаги “Ўзбекистон Республикасида туризм соҳасини янада қўллаб-қувватлаш ва ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори эса ислоҳотларнинг мантиқий давоми бўлди. Унга мувофиқ, соҳада чуқур таркибий ўзгаришлар, диверсификация жараёнлари янада жадаллашди. Янгиланишлар нафақат туризм инфратузилмасини такомиллаштириш, балки миллий туристик хизматларни халқаро сайёҳлик бозорларига фаол олиб кириш имконини бергани таҳсинга лойиқ.\nТаъкидлаш керакки, Ўзбекистон сайёҳлик кўлами ва тарихий қадамжолари кўплиги бўйича дунёда етакчи ўн мамлакат сафидан жой олган. Бугунги кунга қадар юртимизда 7570 та маданий мерос объекти давлат муҳофазасига олингани, Самарқанд, Бухоро, Хива ва Шаҳрисабз шаҳарлари ЮНЕСКОнинг Бутунжаҳон маданий мероси рўйхатига киритилгани, “абадий шаҳар” деган ном билан шуҳрат қозонган Самарқанд инсон ўз умри давомида ҳеч бўлмаганда бир марта бориб кўриши, албатта, зарур бўлган дунёдаги 50 та шаҳарнинг бири сифатида эътироф этилгани бунинг яққол мисолидир.\nШу билан бирга, тинч ва обод Ватанимизнинг сўлим водий ҳамда воҳалари, бепоён кенгликларни эгаллаган чўллари, мафтункор тоғлари, муҳофаза қилинадиган табиий ҳудудлари — буларнинг барчаси хорижлик сайёҳларни ўзига ром этмоқда. Шу боис 2004 йилда Самарқандда Жаҳон сайёҳлик ташкилотининг минтақавий офиси очилиб, юртимизнинг қадимий кентларида йирик халқаро анжуманлар, туристик кўргазмалар ўтказилиши анъанага айланди.\nТуризмнинг тараққиёти мазкур соҳа билан узвий боғлиқ озиқ-овқат саноати, қишлоқ хўжалиги, транспорт ва инфратузилма тармоқлари истиқболига ҳам кенг йўл очди. Бу, ўз навбатида, янги иш ўринлари яратилишига, валюта тушуми кўпайишига, пировардида иқтисодиётимиз ривожига муносиб ҳисса бўлиб қўшилмоқда. Шу боис ушбу соҳага йўналтирилаётган инвестициялар, табиийки, замонавий сайёҳлик мажмуаларини қуриш, уларнинг моддий-техника базасини мустаҳкамлаш мақсадларига сарфланаяпти.\nГлобал нуқтаи назардан мамлакатимиз дунё текисликларида экологик оптимум ҳисобланган 40-параллел (40О шимолий кенглик) яқинида жойлашган (мазкур параллел Самарқанд шаҳридан ўтади). Юртимизнинг 21 фоиз ҳудудини эгаллаган тоғли қисмида ҳам шунга мос муҳит мавжуд бўлиб, бу ерда паст тоғ, ўрта тоғ, баланд тоғ зоналари бирин-кетин алмашинади. Бундай қулай табиий шароит барча фаслда туристик хизмат кўрсатишни узлуксиз амалга оширишни таъминлайди.\nШу каби омиллар ҳисобга олинган ҳолда, халқаро сайёҳликнинг инновацион йўналиши — экологик туризм ривожига алоҳида эътибор қаратилаяпти. Чунки табиатимиз сайёҳларни ўзига жалб қиладиган ғорлар, ажойиб шаклли қоялар, улкан даралар, ер қатламлари очилиб қолган ҳудудлар, мафтункор шаршара ва шифобахш булоқлар, қисқача айтганда, гўзал ландшафтларга жуда бой. Буларнинг барчаси экологик туризмнинг асосий мақсади — табиат ҳамда инсониятнинг бевосита мулоқотини ривожлантириш учун айни муддаодир. Бундай ҳордиқ йўналиши дам олувчиларга табиат неъматларидан чексиз баҳра олиш, экологик билимларини бойитиш имконини берса, унинг ташкилотчиларига муайян даромад келтиради.\nЭкотуризм табиий-иқтисодий барқарорликни сақлаган ҳолда, фаол дам олишга асосланади. Чунончи, уни жорий этиш учун юқори даражада қимматбаҳо хизмат кўрсатадиган меҳмонхоналарга ҳожат йўқ. Уларнинг ўрнига оддий чодир, уй-меҳмонхона ва кемпинглар, табиат қўйнига сайру саёҳатлар таклиф қилинса, етарли.\nТуризмни ривожлантиришда муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар (МЭТҲ)дан “Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни талабларига мувофиқ, самарали фойдаланиш истиқболли йўналиш ҳисобланади. Табиатни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси маълумотларига кўра, республикамиз ҳудудининг 5 фоизидан кўпроғини эгаллаган саккизта қўриқхона, иккита миллий боғ, учта табиий питомник, ўнта буюртмахона, бешта табиат ёдгорлиги, битта биосфера резервати фаолият кўрсатаяпти. Истиқболда умумий майдони 81,1 минг квадрат километр бўлган 29 та муҳофаза этиладиган табиий ҳудуд объектларини янгидан ташкил қилиш режалаштирилаётгани эътиборга молик.\nИстиқлол йилларида сайёҳлик инфратузилмасининг энг муҳим қисми ҳисобланган транспорт-коммуникация тизими тубдан такомиллаштирилаяпти. Пировардида дунёнинг қирқдан ортиқ мамлакатига замонавий “Эйрбас” ва “Боинг” самолётларида мунтазам рейслар амалга оширилмоқда, юртимиз бўйлаб тезкор темир йўл хизмати ҳам йўлга қўйилган. Айни пайтда “Афросиёб” электр поезди “Тошкент — Самарқанд — Тошкент”, “Тошкент — Қарши — Тошкент” йўналишларида ҳаракатланаётир. Яқин орада Бухоро шаҳрига ҳам тезюрар поездлар қатнай бошлайди. Шунингдек, автомобиль йўлларини қуриш ва реконструкция қилиш бўйича катта хажмдаги ишлар бажарилиб, уларга уйғун равишда туристик инфратузилма объектлари (кемпинглар, ёнилғи қуйиш шохобчалари, маиший хизмат кўрсатиш тармоқлари) барпо этилаяпти. Республикамизда туризм равнақига йўналтирилган лойиҳалар барча ҳудудни қамраб олгани билан аҳамиятли. Табиийки, кейинги йилларда кўплаб манзилли дастурлар ҳаётга изчил татбиқ қилинаётгани айни муддао бўлаётир. Натижада қишки туристик зоналар барпо этилиб, декабрь ойидан то апрелга қадар сайёҳларга хизмат кўрсатилмоқда.\nПойтахтимиздан 80 км. шимоли-шарқда, Чотқол тоғлари қўйнидаги “Чимён оромгоҳи”, “Белдирсой оромгоҳи”, “Чорвоқ оромгоҳи” саломатлик марказлари ва тоғ чанғи спорт марказларида қишки спорт турлари билан шуғулланиш учун зарур шарт-шароит яратилган. Мисол учун, денгиз сатҳидан 1500-4100 метр баландликда узунлиги 300, 500, 800, 1500 ва 3000 метрга етадиган турли типдаги тоғ трассалари бунёд этилган. Дам олувчилар юқорига осма (канат) йўл, бутель кўтаргич, янада баландроққа вертолётлар ёрдамида чиқишлари мумкин. Бу ерда, шунингдек, 700 ўринли меҳмонхона ва коттежлар, 100 кишига мўлжалланган ресторан, тамаддихоналар, спорт заллари ва бошқа маиший хизмат кўрсатиш шохобчалари борлиги яна бир қулайликдир.\nАлбатта, бундай масканлар йил сайин кўпайиб бораверади. 2015 — 2016 йилларда минтақаларда туризм соҳасини ривожлантиришга доир дастурга мувофиқ, 254 та лойиҳа амалга оширилиши белгиланган. Шу мақсадда 186,4 миллиард сўм миқдорида инвестициялар жалб қилиниб, 3659 ўринли 103 та меҳмонхона, мотель, уй-меҳмонхона, ўтов лагерларини ишга тушириш, қолаверса, 45 та туризм инфратузилма объектини модернизациялаш, 36 та янги иншоотни фойдаланишга топшириш, 46 та дам олиш зонаси, туристик комплекслар, ҳунармандчилик марказлари, музейлар, доимий ишлайдиган экспозицияларни барпо этиш мўлжалланмоқда.\nСайёҳлик соҳаси учун юқори малакали кадрларни тайёрлаш масаласи ҳам эътибордан четда қолаётгани йўқ. Юртимиздаги 5 та олий ўқув юрти ва 11 коллежда замон талабларига мос мутахассислар етказиб берилаяпти.\nМухтасар айтганда, олиб борилаётган кенг кўламли ислоҳотлар туфайли Ўзбекистоннинг сайёҳлик салоҳияти тобора юксалиб бормоқда. Бу эса барқарор иқтисодий ўсиш суръатларини таъминлаш, аҳолининг ҳаёт даражаси ва сифатини янада яхшилаш бўйича белгилаб олинган устувор вазифалар ижросига хизмат қилаётир.\n“Ўзбектуризм” миллий компаниясидан маълум қилишларича, бугунги кунда юртимизда фаолият кўрсатаётган туристик корхоналар сони 1180 дан ошган. Шундан 559 таси туроператор, 622 таси меҳмонхона хўжалиги бўлиб, улар 110 та халқаро сайёҳлик йўналиши бўйича фаолият юритмоқда. Бу, ўз навбатида, сайёҳлар оқими кўпайишини таъминлаётир. Агар 2014 йилда дунёнинг 70 дан ортиқ давлатидан 2 миллиондан зиёд сайёҳ ташриф буюриб, соҳада хизматлар экспорти ҳажми 1 миллиард АҚШ долларидан ортган бўлса, ўтган йилда туристик хизматлар ҳажми 15,9, уларнинг экспорти эса 12,9 фоиз ўсди. Яна бир муҳим жиҳати, сайёҳликни ривожлантириш бўйича минтақавий дастурлар доирасида 814 та янги иш ўрни барпо этилиб, соҳада меҳнат қилаётганлар сони 200 минг нафарга етди.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Қисқа муддатда катта натижа\tИнвестиция, модернизация ва экспорт »


Жаҳон 09:39 / 17.02.2019 11692\nҲаити пойтахти Порт-о-Пренсда президент Жовенел Моизга қарши намойишлар ўтмоқда. Бу ҳақда Le Journal de Montreal нашри маълум қилди.\nНамойишчилар Моизни фуқароларни зарур нарсалар билан таъминлай олмасликда айблашмоқда. Улар президентни давлат маблағларини сарфлаб юборишда гумон қилишмоқда. Намойишчилар, шунингдек, Моиз қўллаб-қувватлаётган АҚШ билан иттифоққа қарши чиқишмоқда ва Россиядан инқирозни ҳал қилишда ёрдам беришни сўрашмоқда. Намойишчилар АҚШ сиёсатига қаршилик ифодаси сифатида ушбу давлат байроқларини ёқишган.\nНамойишлар 7 февралдан бери давом этмоқда. Бу вақт ичида камида 7 киши, жумладан воқеаларни ёритган бир журналист ҳалок бўлган. Ғалаёнлар полиция билан тўқнашувларга олиб келган. Полиция намойишчиларга қарши кўзни ёшлатувчи газ ва ёруғлик-шовқин гранаталари қўллаган.\nЖовенель Моиз ўз лавозимини тарк этишдан бош тортмоқда. У мамлакатни наркодилерлар қўлига топширмаслигини айтган ва норозиларни мулоқотга чақирган. АҚШ ҳукумати мамлакатдан барча иккинчи даражали дипломатларини чақиртириб олган ва америкаликларга Ҳаитига бормасликни тавсия қилган.


Ишлаётган инсонлар учун жазирамадан сақланишнинг 20 усули - Zamin.uz\n12:46 / 06.06.2021\nИшлаётган инсонлар учун жазирамадан сақланишнинг 20 усули\nҲа, атрофдаги барча нарса қуёш тиғида қизий бошлагач, мия қайнаб кетгудек бўлади. Бундай муҳитда офис ходими ишлаш тугул, қимирлашга мажолсиз бўлиб қолади, албатта. Офтобда ишлашга мажбур бўладиганларни-ку, асти сўраманг.\nОб-ҳаводан арз қилиб бўлмайди. Шунинг учун салқин кунлар келишига ҳали анча борлигини инобатга олиб, жазирамадан сақланиш бўйича маслаҳатларга амал қилинг.\n1. Енгил кийининг. Матоси табиий толалардан тўқилган, ранги оч тусли, ҳавони яхши ўтказадиган кийимларни танланг. Қалин жинси шимларни куз келгунча тахмонга тахлаб қўйинг.\n2. Ишга бош кийимсиз ва қорайтирилган кўзойнаксиз чиқманг. Ҳар эҳтимолга қарши, терини қуёш нурида куйишдан асровчи косметик воситалар билан «дўстлашиб» қўйинг.\n3. Терига ёғли кремлар ва ҳаддан зиёд косметик воситалар суртманг.\n4. Имкон қадар кўпроқ газсиз сув ичинг, унга лимон ёки ялпиз ҳам қўшишингиз ҳам мумкин. Кўк чой, компотлар ҳам тавсия этилади. Ичимликлар салгина совитилган бўлса, янада яхши. Қаҳва ва алкоголдан воз кечинг.\n5. Ҳазми енгил таомлар истеъмол қилинг. Мевалар, музқаймоқ ва турли-туман сабзавотли фрешлар — ёз мавсуми учун идеал вариант.\n6. Энг яхшиси, таътилга чиқинг ва тоғли масканларда дам олинг.\nКўчада ишловчилар иссиқдан қандай сақланиши керак?\nҚурувчилар, ҳаммоллар, тракторчилар, автотураргоҳларда ишловчилар ва кўчада кун бўйи ишловчилар нима қилиши керак? Боз устига, уларнинг аксарияти қалин униформада бўлишади. Нимани ҳал қилиб бўларди, қоидалар ва хавфсизлик техникаси шуни талаб этади.. Бундай ишчилар учун иссиқдан сақланишнинг қуйидаги усуллари мавжуд:\n1. Ҳам ичиш, ҳам ювиниш учун ёнингизда имкон қадар кўпроқ сув захираси бўлсин. Ичимликларни салқин сақловчи термосингиз бўлсин.\n2. Юзингизни ифлос кафтларингиз ёки кийимингиз енгига арта кўрманг. Бу вазият учун чўнтагингизда доимо нам сочиқчалар бўлсин.\n3. Техник танаффуслар қилинг. Ҳар бир соат ишдан сўнг 10 дақиқа дам олинг. Ёки икки соатлик ишдан сўнг 15 дақиқа.\n4. Сояда туриб ишлашга ҳаракат қилинг. Агар бу имконсиз бўлса — вақти-вақти билан соялаб туринг.\n5. Агар иш жойингиз автомобиль кабинаси бўлса — унинг ойнасига қуёш нуридан тўсувчи пардалар ўрнатинг. Бу усул машина ичидаги ҳароратни 5–7 даражага пасайтиради.\nОфисдагилар иссиқдан қандай сақланиши керак?\nОфисда ишлаш, албатта, қулайроқ. Лекин идора ичида кондиционер бўлмаса, нима қилиш керак?\n1. Албатта, қулай шароитда ишлаш учун энг оқилона ечим — кондиционер ўрнатиш. Раҳбариятдан буни талаб қилинг. Ҳеч бўлмаса, вентилятор олиб беришсин.\n2. Барча муҳим ишлар ва учрашувларни ҳали қуёш тик келмаган вақт — куннинг биринчи ярмига режалаштиринг.\n3. Иш столингизга сув тўлатилган идиш, айтайлик, аквариум жойлаштиринг. Буғланадиган сув ҳам ҳавони совитади.\n4. Оддий пульверизатор сотиб олинг ва совуқ сув пуркаб атрофдаги ҳавони мўътадиллаштириб туринг.\n5. Қўлларни кўпроқ ювинг. Бу совуқ сув билан чайиниш учун яна бир баҳона. Дарвоқе, агар қулоғингиз юмшоғини ҳўллаб олсангиз, қизишдан тўхтаганингизни ҳис қила бошлайсиз.\n6. Деразаларга жалюзи осинг ёки иссиқлик ва ёруғликни қайтарувчи махсус фольга билан ёпинг.\n7. Хонани шамоллатиб туринг, агар шамоллаб қолишдан чўчимасангиз, елвизак ҳосил қилинг.\n8. Хонадаги оддий чўғланма лампаларни ёруғлик диодли лампаларга алмаштиринг.\n9. Эрталабдан ҳаво қизиб кетадиган кунларда ҳали қуёшдан зарба олмасдан, ишгача эсон-омон етиб бориш ҳам кераклигини унутманг. Бунинг учун ёнингизда бир идишда совуқ сув ва елпиғич бўлсин. Айниқса, жамоат транспортида улар чинакам қутқарувчи ролида бўлади.\nАгар иссиқ остида ишлаш туфайли ҳолсизлик, нафас қисиши, бош айланиши, бош оғриғи сезсангиз, кўз олдингиз қоронғилашиб, юрак уришингиз тезлашса — эҳтиёт бўлинг, бу қуёш уришининг яққол белгилари. Дастлабки аломатларданоқ врачга учрашга ҳаракат қилинг ва ўзингизни асранг. “Замин” янгиликларини “Telegram”да кузатиб боринг\n21-06-2021, 13:43, Jamiyat\n21-06-2021, 15:12, Jamiyat\n21-06-2021, 14:31, Jamiyat\nQidiruvdagi shaxs topilgach, yarashishga qaror qildi\n21-06-2021, 18:13, Jamiyat\nЯнгиликлар » Ҳаёт тарзи » Ишлаётган инсонлар учун жазирамадан сақланишнинг 20 усули\nБугун, 18:55, Спорт\n25 июнь куни кутилаётган об-ҳаво маълумоти тақдим этилди\nБугун, 17:39, Ўзбекистон\nПутин Рамзан Қодировга яна Чеченистон президентлиги учун номзодини қўйишни таклиф этди\nБугун, 12:00, Дунё\nВирусологлар нима сабабдан эмланганлар ҳам COVID-19’га чалинишини изоҳлади\nКеча, 22:44, Дунё\nБугун, 10:26, Жамият