Умматнинг (бугунги аянчли) воқелиги » Тавҳид\nУмматнинг (бугунги аянчли) воқелиги\n3,368 марта ўқилган\nАллома, Шом диёрининг муҳаддиси\nМуҳаммад Носируддин Албоний\nШайх Албоний роҳимаҳуллоҳга мусулмонларнинг (бугунги аянчли) воқелиги борасида, мусулмон киши уммат рўбарўсида нима қилмоқлиги вожиб бўлади, дея савол берилди.\nЖавоб: Барча мақтовлар Аллоҳга хосдир. Биз Унга ҳамд ва истиғфорлар айтиб, ундан нафсимизнинг шумлиги ва амалларимизнинг ёмонлигидан паноҳ сўраймиз. Аллоҳ ҳидоят қилган кимсани адаштирувчи, адаштирган кимсани тўғри йўлга солувчи зот йўқдир. Мен «Ягона, шериксиз Аллоҳдан бошқа ҳақ илоҳ йўқ ва Муҳаммад Унинг бандаси ва расулидир» деб гувоҳлик бераман.\nДарҳақиқат, сўзларнинг рости – Аллоҳнинг Каломи, йўлларнинг яхшиси – Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг йўли, ишларнинг ёмони – (динда) янги пайдо қилинганлари, (динда) янги пайдо қилинган барча нарса бидъат, барча бидъат – залолат, барча залолат эса жаҳаннамга элтувчидир.\nЖавобга ўтадиган бўлсак, мусулмонларнинг бугунги ҳолати аввалги исломий даъват давридаги ҳолатдан озида ҳам, кўпида ҳам фарқ қилмайди. Бу билан Макка даврини назарда тутяпман. Бугунги кундаги исломий даъват эгаллаб турган вазият, даъватнинг аввалги босқичидаги шарт-шароитдан умуман фарқ қилмайди, деб айтмоқчиман. У ҳам бўлса Макка давридир. Барчага маълумки ўша куни даъват тепасида турган киши, у пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва алиҳи ва салламдир. Бу гапим билан айтмоқчи бўлганим шуки, мана Қуръони Каримда келганидек, ўша куни ҳам даъват Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ўзларининг ораларидан пайғамбар қилиб жўнатилган қавм томонидан исканжага олинганди. Сўнг даъват доираси кенгайиб, ён атрофдаги араб қабилаларига ҳам тарқалгач, Набий соллаллоҳу алайҳи ва алиҳи ва саллам Маккадан Мадинага ҳижрат қилишга амр этдилар. Албатта биз ҳозир бутун сийратни ёдга олмоқчи эмасмиз, чунки Ислом тарихи ва пайғамбар сийрати бу ерда ҳозир бўлганларнинг кўпчилигига маълум. Бироқ мен гапимни қисқа-мухтасар қилиш билан саволга жавоб бериб, мақсадга кўча қолай дегандим.\nНабий соллаллоҳу алайҳи ва алиҳи ва саллам саҳобалари билан Мадинага ҳижрат қилгач, Мадинаи мунавварада исломий давлат қуриш йўлидаги илк уруғларни қададилар. Ушбу янги бошланган даъватни янги душмани ҳам майдонга чиқди, яъники, Мадинада. Чунки даъват Рум давлатининг шоҳи Ҳирақл бўлмиш насронийлар ўлкасига, ҳозирги кундаги Сурияга, яқинлашиб бораётганди. Натижада улар ҳам ушбу янги даъватнинг ёғийларига айланишди. Демак душман фақат араб жазирасидаги араблар эмасди. Балки араб жазирасининг шимолидаги, яъни Суриядаги, насронийлар ҳам эди. Сўнг яна бошқа бир душман майдонга чиқди, у ҳам бўлса Форсдир. Демак исломий даъват барча жиҳатдан, араб жазирасидаги мушриклар, насронийлар, ичкаридаги баъзи яҳудийлар, сўнг Форс томонидан исканжага олинганди. Форс билан насронийлар ўртасидаги қаттиқ адоват Аллоҳ табарока ва таолонинг ушбу қовлидан барчага маълумдир:\n«Алиф, Лом, Мим. Жуда яқин жойда Рум мағлуб бўлди. (Лекин) улар (яъни, румликлар) бу мағлубиятларидан сўнг бир неча йил ичида албатта ғалаба қилажаклар» (Рум: 1-3).\nОятдан оладиган хулосамиз: Биз исломий даъватнинг ҳозирги барча жиҳатдан сиқувга олинган (аянчли) ҳолатидан асло ҳайратга тушмаймиз. Чунки исломий даъват аввалги қадамларини ташлаган кезлари ҳам ҳудди шундай барча томондан сиқув-исканжага олинганди. Энди ана шу ерда бир савол туғилади.\nХоп, унда нима қилиш керак?\nНабий соллаллоҳу алайҳи ва алиҳи ва саллам ўша куни оз сонли саҳобалари билан нима қилдилар? Ҳолбуки мусулмонларнинг бугунги кундаги адади катта сонни ташкил қилади.\nЖавоб эса ўз-ўзидан маълумки: Мусулмонлар даъватнинг аввалги босқичида ўзларига қарши бўлган қавмлари бўлмиш арабларга қарши жангга киришишдими? Мусулмонлар ишнинг бошида насронийларга қарши курашишдими? Ишнинг биринчи босқичида Форсга қарши жанг қилишдими?\nЖавоб: Ушбу саволларнинг барчасига йўқ, йўқ, йўқ деб жавоб берамиз.\nХоп, унда мусулмонлар нима қилишди?\nБизга ҳозирги кунда айнан аввалги мусулмонлар қилишган ишни қилишимиз вожиб бўлади. Чунки биз тотаётган оғриқни улар ҳам тотиб кўришган. Биз ўз мусибатимизни, ўша зотлар ўз мусибатларини муолажа қилган услуб билан муолажа қилишимиз вожиб бўлади. Ушбу сўзим билан саволга нима деб жавоб бермоқчи бўлганимни ҳозир бўлганларнинг барчалари англаб етишди деб ўйлайман.\nЭнди саволга очиқроқ қилиб жавоб берсам: Ушбу тарихий ва бир вақтнинг ўзида ҳам мантиқий бўлган воқеалар силсиласидан маълум бўладики, Аллоҳ азза ва жалла кофир ва мушрикларга нисбатан жуда оз сондаги ўша аввалги мўминларга иймонлари сабабли нусрат берди.\nДемак даъватни қамраб олган ушбу қаттиқ душманликни арита олган ўша муолажа ва даво, мусулмонлар бугунги кунда қабул қилишлари лозим бўлган даво ва муолажанинг айни ўзидирки, ўша аввалги муолажа ўзининг самарасини берганидек ушбу муолажа ҳам ўз самарасини берсин. Иш эса масалда келганидек, тарих чарҳпалаги қайта-қайта айланаверади. Балки ушбу масалдан ҳам айтишимиз мумкин бўлган яхши сўз шуки, Аллоҳ азза ва жалланинг ажойиб бир интизом ва тартибда яратган ушбу борлиқ ва бандаларида асло ўзгармас қонун-қоидалари бордир.\n«Бас, сиз ҳаргиз Аллоҳ суннати-қонунининг ўзгарганини кўрмассиз ва ҳаргиз Аллоҳ суннатининг алмашганини кўрмассиз» (Фотир: 43).\nМусулмон киши ушбу ўзгармас қонун-қоидалар борасида чуқур ўйлаб кўриши ва уларга ҳаққирост риоя қилиши лозим бўлади. Хоссатан унинг ичидаги шаръий қоидаларига.\nДемак бу ўринда шаръий ва кавний ўзгармас қоидалар бор экан. Бугунги кун тили билан айтганда табиий қоидалар. Ушбу ўзгармас кавний, табиий қоидаларни билишда мусулмон ва кофир, солиҳ ва фосиқ кимса баб-баробардир. Яъни, инсоннинг моддий ҳаётини таъминлаб турадиган нарса, нима у? Таом, шароб, тоза ҳаво ва ҳаказо. Демак инсон емаса, ичмаса, тоза ҳаводан нафас олмаса, у ўз жонини моддий жиҳатдан ўлишдек бир таҳлика остига қўйган бўлади. Демак инсон ушбу ўзгармас кавний қонун-қоидалар доирасидан чиқса яшай оладими?\nЖавоб эса: Йўқ.\n«Аллоҳнинг йўли-қонуни бўлиб, илгари ҳам ўтгандир. Аллоҳнинг йўлини эса ҳаргиз ўзгартира олмассиз» (Фатҳ: 23).\nУшбу ҳозиргина айтиб ўтганларимни ҳар бир инсон тажриба йўлига кўра жуда яхши билади. Бунда мусулмон билан кофирнинг, солиҳ билан фосиқнинг ҳеч қандай фарқи йўқ. Бироқ бизга аҳамиятли бўлгани, бу шаръий ўзгармас қонун-қоидаларни билишимизки, уларни яхши билиб олишимиз вожиб бўлади. Ким ушбу ўзгармас қонун-қоидаларга риоя қилса, мақсадига эришиб, тезда самарасини кўради. Энди кимки ушбу мақсадга элтувчи ўгармас қонун-қоидаларга риоя қилмаса, ҳаргиз ўз ғоясига ета олмайди.\nКавний ўзгармас қонун-қоидалар ҳақида айтиб ўтганимиздек, инсон уларни қабул қилиб, татбиқ қилса, ўз мақсадига етади. Шаръий ўзгармас қонун-қоидалар ҳам ҳудди шундай. Мусулмон киши уларга риоя қилса, Аллоҳ таоло ниҳоий мақсадга етиш учун ўрнатган ушбу қоидалар сабабли албатта ғоя ҳаққирост рўёбга чиққай. Акс ҳолда эса натижа ҳам чиппакка чиқади. Ушбу жумлалар тушунарли бўлди деб ўйлайман. Бироқ бироз аниқлик киритишга эҳтиёж тушади, гаплашмоқчи бўлган масаламизнинг моҳияти ҳам шундадир, ана шу ўринда юқоридаги муҳим бир саволга жавоб топган бўламиз.\nБарчамиз Аллоҳ азза ва жалланинг оятларидан бўлган ушбу оятни тиловат қиламиз. Балки ушбу оят баъзи йиғинларга очилиш қисмида ёки баъзи уйларнинг деворларига зийнат бағш этиб туради. У ҳам бўлса Аллоҳ таолонинг ушбу қовлидир:\n«Эй мўминлар, агар сизлар Аллоҳга ёрдам берсангизлар, У Зот ҳам сизларга ёрдам берур» (Муҳаммад: 7).\nҲолатлар ўзгариб, ушбу оят наққошлик услубида зарҳал ҳарфлар билан ёзилиб, минг афсуслар бўлсинким, деворга осиб қўйиладиган бўлди. Ушбу оят деворларга зийнат бағш этадиган бўлди. Мусулмонларнинг қалблари эса ушбу оятдан батамом холийдир. Ушбу оят олдинга қўяётган мақсад нима эканини билмасак ҳам керак. «Агар сизлар Аллоҳга ёрдам берсангизлар, У Зот ҳам сизларга ёрдам берур». Шунинг учун ҳам бугунги кунда Ислом оламининг ҳолати ташвишли ва хавотирли бир ҳолатдадир. Ушбу аянчли ҳолатдан чиқиш йўлини ҳам тополмай қоляпти. Ҳолбуки чиқиш йўли кўплаб оятларда эслаб ўтилгандир. Ушбу оят ҳам ана ўша оятлар жумласидандир. Агар ушбу оятни мусулмонларнинг ёдига солсак, ўйлайманки бу катта шарҳ ва изоҳга эҳтиёж сезмайди. Балки бу мўминларга манфаат бўладиган бир эслатма ва мавъизадир.\nБарчамиз, иншааллоҳ, Аллоҳ табарока ва таолонинг ушбу қовлини биламизки: «Агар сизлар Аллоҳга ёрдам берсангизлар», шарт қўйиляпти. Шартнинг жавоби эса: «У Зот ҳам сизларга ёрдам берур».\nАгар еб, ичсанг ва ҳоказо, демак яшашда давом этасан.\nАгар еб, ичмасангчи? Нобуд бўласан!\nОятдаги маъно ҳам ҳудди шундайдир: «Агар сизлар Аллоҳга ёрдам берсангизлар, У Зот ҳам сизларга ёрдам берур». Оятдан тушунилган маънони аксига ўгириб кўрадиган бўлсак, агар сизлар Аллоҳга ёрдам бермайдиган бўлсангизлар, У Зот ҳам сизларда ёрдам бермайди. Мана шу мусулмонларнинг бугунги кундаги воқелигидир.\nУшбу оят Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ворид бўлган бир қанча ҳадисларда очиқ-ойдин ёритиб ўтилган. «Агар сизлар Аллоҳга ёрдам берсангизлар», ўз-ўзидан маълумки, Аллоҳ таоло ушбу оятда биз Унга, душманларига қарши ўзимизнинг лашкарларимиз, салтанатимиз ва моддий куч-қувватимиз билан ёрдам қўлини чўзишимизни назарда тутмади. Йўқ, ундай эмас!\nАллоҳ азза ва жалла Ўз ишида ғолибдир. У Зот бирор киши Унга моддий ёрдам беришига ҳожатманд эмас, бу ўз-ўзидан маълум нарса. Шу сабабли Аллоҳ таолонинг ушбу «Агар сизлар Аллоҳга ёрдам берсангизлар», қовлининг маъноси, агар Аллоҳнинг ҳукмларига эргашсангиз, мана шу Аллоҳ табарока ва таолога ёрдам берганингиз бўлади, деган маънодадир.\nҲозир эса мусулмонлар ушбу шартни адо этишдими? Авваламбор ушбу вожиботни бажаришдими? Чунки бу Аллоҳ таоло мусулмонларга нусрат беришини ҳаққирост рўёбга чиқариш учун бўлган шарт эди.\nЖавоб эса барчангизнинг наздингизда, мусулмонлар Аллоҳ азза ва жаллага ёрдам беришни адо этмадилар.\nЙўқ деганда шу ерда ҳозир бўлганларнинг баъзиларига таълим бериш бобидан эмас, эслатма тарзида муҳим бир сўзни ёдга олишни истардимки, бугунги кунда омма мусулмонлар динларини, дин ҳукмларини таълим олишдан юз ўгиришган. Кўпчиликлари, боринг ана аксар мусулмонлар Ислом нима эканини билмайдилар. Ислом ҳақида бирор нарса билмайдилар. Исломни ўзининг ҳақиқий суратида билмайдилар. Балки Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва алиҳи ва саллам ҳамда саҳобалари яшаб ўтган Исломдан ўзга, оғишган бир Исломни биладилар.\nШунинг учун ҳам Аллоҳ таолонинг Унга ёрдам берганларга ваъда қилган нусрати авваламбор Исломни Китобу Суннатда келганидек соғлом маърифат ила билишга, сўнг эса унга амал қилишга асосланади. Акс ҳолда ушбу маърифат ўз соҳибининг бошига битган бало бўлади. Аллоҳ таоло айтадики:\n«Эй мўминлар, нега сизлар ўзларингиз қилмайдиган нарсани (қиламиз, деб) айтурсизлар?! Сизларнинг ўзларингиз қилмайдиган ишни (қиламиз, деб) айтишларингиз Аллоҳ наздида ўта манфур (ишдир)» (Соф: 2-3).\nДемак биз Исломни таълим олишга ва унга амал қилишга ўта муҳтож эканмиз.\nМен, боя айтиб ўтганимдек, бир нарсани эслатиб қўйишни истардимки, бугунги кунда мусулмонлар ўзларини эгаллаб олган хору-зорлик сабабидан бутун мағзавани ҳукмдорларга ағдаришади. Бутун маломатни динга ёрдам қўлини чўзмаётган ҳукмдорларга тўкиб-солишади. Минг афсуслар бўлсинким, улар ҳақиқатда яҳудий, насроний ва улардан бошқалардан иборат кофирларнинг катталари томонидан хорланаётган мусулмонларга ва динга ёрдам қўлини чўзмаяптилар. Бугун мусулмонларнинг ўрталарида ана шундай шукуҳ ҳукм суряпти. Бор мағзавани ҳукмдорларга ағдариш. Ҳуддики ҳукмдорларга қилишаётган маломатлари халқнинг ўзига ҳам тегишли эмасдек! Ҳақиқатда олиб қарайдиган бўлсак ушбу маломат умматнинг барчасига, ҳоким-у маҳкумларнинг барига тегишлидир. Масала шунинг ўзи билан чекланиб қолмай, балки бу ерда дин аҳкомларини (ҳаётга) татбиқ қилмаётганлари сабабли ҳукмдорларни маломат қилаётган шундай бир тоифа борки, аслида ўшаларнинг ўзи маломатга ҳақлидир. Сабаби эса улар Аллоҳ таолонинг ушбу: «Агар сизлар Аллоҳга ёрдам берсангизлар», қовлига хилоф иш тутишди.\nБу билан фақат ҳукмдорларнигина маломат қиладиган ўша мусулмонларни айни ўзини назарда тутяпман. Дарҳақиқат улар Ислом ҳукмларига хилоф иш тутишди. Мусулмонларнинг бошига тушган ушбу (қалбни эзиб юборадиган) ачинарли ҳолатни ўзгартиришда Росул соллаллоҳу алайҳи ва алиҳи ва салламнинг йўлларига хилоф келадиган йўл бўйлаб юришяпти. Биринчи мусулмонларнинг ҳукмдорларини кофир дея атрофга жар соладилар! Иккинчидан уларга қарши бош кўтариб чиқишни вожиб эканини барилла айтадилар! Қарабсизки мусулмонларнинг ўзларини ўрталарида кети узилмайдиган бир ёнғин каби фитна юз беради. Мусулмонларнинг бирлиги бузилади. Улар мен боя ишора қилиб ўтган кимсаларки, мусулмонларнинг бошига тушган ушбу хорликни ўзгартириш – бу ҳукмдорларга қарши бош кўтариб чиқиш билан бўлади деб ўйлайдилар. Сўнг муаммо ушбу масаланинг ўзида тўхтаб қолмайди. Балки муаммо кенгайгандан кенгайиб, ҳаттоки ҳалиги ҳукмдор бир чеккада қолиб, ихтилоф мусулмонларнинг ўзларидан нарига ўтмайдиган бўлиб қолади!\nУшбу аянчли воқеликни бартараф этишда баъзи исломийлар томонидан ғулувга кетишдан иборат келишмовчилик бошланди. У ҳам бўлса, ушбу ҳолатни ўнглаш учун мусулмонларнинг ҳукмдорларига қарши кураш олиб бориш шарт эмиш. Ҳолат шу даражага етиб бордики, ушбу аянчли воқеликни бартараф этиш ҳукмдорларга қарши бош кўтариб чиқиш билан бўлмайди деб биладиган мусулмонлар билан анавилар ўртасида хусуматлашишгача етиб борди. Ҳақиқатда ўша ҳукмдорларнинг кўпчилиги Аллоҳ нозил қилган ҳукм билан бошқарув олиб бормаётганлиги сабабли, уларга қарши бош кўтариб чиқишга ҳақлидирлар! Бироқ кофирлар томонидан мусулмонларнинг бошига тушаётган мусибатларни аритишдаги ислоҳот, анави кимсалар даъво қилганидек, мусулмонлардан иборат исломий диёрлардаги ҳукмдорларни муҳокама қилишимиз билан бўладими? Биз ўша ҳукмдорларнинг баъзиларини ҳозирги аср тили билан айтганда жўғрофий мусулмонлар деб ҳисоблаймиз.\nЭнди ана шу ўринда биз айтамизки: Шак-шубҳа йўқки, Ислом душманларининг эгаллаб турган мавқифи қатъий-иродалидир. Улар яҳудий, насроний ва Ислом диёрларининг ташқарисидаги худосизлардир. Уларнинг зарарлари мусулмонларнинг Аллоҳ нозил қилган ҳукм билан бошқарув олиб боришдек бир истакларига жавоб бермаётган ушбу ҳукмдорларнинг баъзиларидан келадиган зарардан қаттиқроқдир. Хоп энди мана бу мусулмонларнинг қўлларидан нима ҳам келарди? Бу гапим билан мен анави мусулмонларнинг ҳукмдорларига қарши курашиш вожиб деб жар солаётганларни назарда тутяпман. Боринг ана олдин ўзимизни ислоҳ қилиш қолиб ҳукмдорларга қарши бош кўтариш вожиб бўлди ҳам дейлик. Хоп анавиларнинг қўлларидан нима иш ҳам келарди?!\nДемак (муаммони) бартараф этиш бу Росул алайҳиссалом бошлаган ишни айни ўзидир. Анавиларни эса мутлақо бирор иш қилиш қўлларидан келмайди. Воқелик бунга энг катта далилдир. Улар амалга оширмоқчи бўлган муолажа эса, яъни мусулмонларнинг ҳукмдорларига қарши курашишдан бошлашмоқ, кутилган самарани бермайди. Чунки муаммо, мен боя айтиб ўтганимдек, ҳукмдорларнинг ўзидагина эмас. Балки халқнинг ўзида ҳамдир. Шу сабабли уларга олдин ўзларини ислоҳ қилишлари вожиб бўлади. Ислоҳ қилиш масаласи эса бошқа бир баҳсга эҳтиёж сезадики, биз буни такрор-такрор айтиб ўтганмиз. Иншааллоҳ қуйида ҳам бунга бир тўхталиб ўтамиз.\nМуҳими шуки, мусулмонларнинг барчалари ҳолатлари ҳасад ва ҳавас қиларли даражада эмаслигига иттифоқ қилишади. Балки ҳолат хорлик ва хўрликдаки, Ислом ҳали бунга ўхшашини кўрмаган. Хоп, унда ишни нимадан бошлаймиз?\nИшни мусулмонларнинг ҳукмдорларига қарши курашишдан бошлаймизми?!\nЁки ишни бутун дунёдаги барча кофирларга қарши курашишдан бошлаймизми?!\nЁки ишни тинмай ёмонликка буюрадиган нафсга қарши курашишдан бошлаймизми?\nДемак ишни (санаб ўтилганларнинг охиргисидан) бошлаш вожиб бўлади. Чунки Набий соллаллоҳу алайҳи ва алиҳи ва саллам, сўзимизнинг аввалида эслаб ўтганимиздек, Ислом даъватининг аввалида даъват қилинаётган мусулмонларни ёлғиз шахсларни ислоҳ қилишдан бошладилар. Даъват Маккада бошланиб, сўнг Мадинага кўчиб ўтди. Сўнгра кофирлар билан мусулмонлар ўртасида тўқнашув бошланди. Сўнг эса Рум, Форс … ва ҳаказо. Боя айтиб ўтганимдек, тарих қайта такрорланяпти.\nҲозирги вақтда мусулмонлар ушбу аянчли воқеликни бартараф этиш учун Аллоҳга ёрдам беришлари вожиб бўлади. Фақат бир томонни муолажа қилиш билан эмас. Бу кутилган самарани бермайди. Агарда ушбу ишни бажариш қўлларидан келганда ҳам!\nУшбу бир томон деганимиз нима у? Бу – Аллоҳ нозил қилган ҳукм билан бошқарув олиб бормаётган ҳукмдорларга қарши курашишдир! Биринчидан, бугунги кунда бу нарсани қилишнинг иложиси йўқ. Яъни, ҳукмдорларга қарши курашиш. Бунинг сабаби эса, ўша ҳукмдорлар яҳуд ва насоролар каби кофир бўлишди ҳам дейлик. Энди мусулмонлар бугунги кунда яҳуд ва насороларга қарши кураш олиб боришга қодирми?\nЖавоб эса: Йўқ. Ҳолат тамоман аввалги мусулмонларнинг Макка давридаги ҳолати кабидир. Улар заиф, хор, барча томондан сиқув-исканжага олинган, азобга гирифтор қилинган, оз сонли эдилар. Нима учун?! Чунки уларнинг куч-қуввати бўлмаган заиф-бечора эдилар. Набий соллаллоҳу алайҳи ва алиҳи ва салламнинг даъватларига эргашишлари сабабли қалбларига ўрнашган иймолари бундан мустаснодир. Азиятларга сабр қилиш билан боғлиқ бўлган ушбу иттибо (эргашиш) бугунги кунда гувоҳ бўлиб турганимиздек ўзининг кутилган самарасини берди. Демак ушбу самарага олиб борадиган йўл қайси экан?\nБу йўл Росул алайҳиссалоту ва саллам саҳобалари билан босиб ўтган йўлнинг айни ўзидир!\nДемак бугунги кунда мусулмонлар турли залолатларга ботганлари сабабидан кофирларга қарши кураша олмайдилар. Хоп, унда нима қилишлари вожиб бўлади? Уларга Аллоҳ-у Росулига ҳақиқий иймон келтиришлари вожиб бўлади. Бироқ мусулмонлар бугунги кунда оламларнинг Роббиси азза ва жалла айтгандекдирлар: «Лекин жуда кўп одамлар билмайдилар» (Аъроф: 187).\nМусулмонларнинг фақат номи қолди. Ҳақиқий мусулмонларни тополмайсиз! Ушбу инкор қилишимдан нимани қасд қилганимни билиб турибсизлар деб ўйлайман.\nМен сизларга Аллоҳ таолонинг ушбу қовлини эслатаман:\n«Дарҳақиқат, мўминлар нажот топдилар. Улар намозларида (қўрқув ва умид билан) бўйин эгувчи кишилардир. Улар беҳуда – фойдасиз (сўз ва амаллардан) юз ўгирувчи кишилардир. Улар закотни (адо) қилгувчи кишилардир. Улар авратларини (ҳаромдан-зинодан) сақлагувчи кишилардир. Магар ўз жуфти ҳалолларидан ва қўлларидаги чўриларидангина (сақланмайдилар). Бас, улар маломат қилинмаслар. Энди ким шундан ўзгани (яъни, зино ва шу каби шариати исломияда ҳаром қилинган бошқа нарсаларни) истаса, бас, ана ўшалар ҳаддан ошгувчилардир» (Мўминун: 1-7). Яъни тажовуз қилиб, зулмга қўл урувчилардир.\nФақат ушбу хислатларни ўзини олсак-да, ушбу оятларни қўйиб, бу ўринда зикр қилинмаган бошқа хислатларни ўз ичига олган оятларга ҳали ўтмай турайлик. Бу оятлар Исломга амал қилиш атрофида айланяпти. Кимда ҳозиргина тиловат қилинган ушбу оятларда эслаб ўтилган сифатлар ҳаққирост бўлар экан, ана ўша зотлар Аллоҳ таоло уларни мана бу қовлида айтиб ўтган кишилардир: «Ана ўшалар ҳақиқий мўминлардир» (Анфол: 4).\nБиз ҳақиқий мўминлармизми?!\nЖавоб эса: Йўқ. Ундай бўлса, эй биродарлар, ҳали ҳовлиқманглар!\nБиз бугунги кунда ушбу хислатга эга бўлган намозхонлар бўла олдикми?! «Дарҳақиқат, мўминлар нажот топдилар. Улар намозларида (қўрқув ва умид билан) бўйин эгувчи кишилардир». Биз намозларимизда хушуъ қила оляпмизми? Мен бир, икки, беш, ўн, юз, икки юз, минг, икки мингта одам ҳақида гапирмаямман. Мен камида ушбу саволни ўзаро бир-бирларига бераётган мусулмонлар ҳақида гапиряпман. Демак, мусулмонларнинг бошига тушган мусибатларни ҳал қилиш йўли нима экан? Мен ҳали охиратларини муҳим деб билмайдиган, балки шаҳватлари ва қоринларинигина ўйлайдиган кўнгилхушлик қилиб юрган фосиқ мусулмонларни айтаётганим йўқ. Мен ҳозир намозхон мусулмонлар ҳақида гапиряпман. Ушбу намозхонлар мўминун сурасининг аввалида зикр қилинган сифатлар билан сифатланишдими? Жавоб эса: умматга қараб яна йўқ деб айтамиз… Демак:\nНажотни умид қилибсан-ку, унинг йўлидан юрмабсан,\nКема асло қуруқликда юрмайди.\nКавний ўзгармас қонунлардан кейин шаръий ўзгармас қоидалар мукаммал амалга ошишлиги учун ҳам сабабларни бажаришимиз шартдир. Тоинки Роббимиз азза ва жалла биздан ушбу барчамизни қамраб олган хорликни кўтарсин.\nМен ушбу суранинг аввалида зикр қилинган мўминларнинг сифатларидан бўлган ушбу сифатларни эслаб ўтдим. Бироқ бу ўринда, бугунги кундаги мусулмонларнинг ҳолатларини эслатганимда доим биродарларимнинг ёдига соладиганим бир Пайғамбар ҳадиси бор. Ушбу ҳадисни ёдда тутганларида эди, нима учун бизга ушбу хорлик тушди деб ўзаро савол беришни ор деб билган бўлардилар! Чунки улар Аллоҳнинг шариатига хилоф иш тутаётганларидан ғофил қолишди. Ана шу ҳадислардан алайҳиссалоту ва салламнинг ушбу қовлларидир: «Иъйна савдосига келишсангиз, сигирнинг думини тутиб, экин-тикинга рози бўлсангиз ва Аллоҳ йўлидаги жиҳодни тарк этсангиз, Аллоҳ сизларнинг устингизга хорликни ҳукмрон қилиб қўяди. Уни сизлардан то динларингизга қайтмагунингизгача тортиб олмайди» (Абу Довуд «Сунан» (3462), Аҳмад «Муснад» (5007,5562), Табароний «Муснад аш-Шамиййин» (2417) ва улардан бошқалар Ибн Умар розияллоҳу анҳумодан ривоят қилишди).\nТурли муносабатлар билан ушбу ҳадис борасида жуда кўп тўхталиб ўтганман. Мен фақат Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ушбу қовлларини айтмоқчиман: «Иъйна савдосига келишсангиз». Иъйна: рибо билан муомала қилишнинг бир кўриниши, ҳозир мен бу масалага батафсил киришишни истамайман. Сизлардан бирортангиз мусулмонларни рибонинг турли кўринишлари билан муомала қилаётганидан бехабар бўлмаса керак. Ислом ўлкаларидаги ушбу бошидан оёғигача рибога ботган банкларнинг қандай қонунларга асослангани маълумдир.\nМен яна муаммонинг бари ҳукмдорларда эмас деган гапга қайтаман. Чунки ушбу банклар билан муомала қилаётган кимсалар билан муноқаша қилиб, айтилсаки: рибони ҳаром эканини биласизлар. Бу иш алайҳиссалоту ва саллам айтгандекдир: «Кишининг рибо билан еган бир дирҳами, Аллоҳ азза ва жалланинг наздида ўттиз олтита зинодан ҳам оғирроқдир» (Аҳмад «Муснад» (22007,22008), Дорақутний «Сунан» (3/16) ва булардан бошқалар Абдуллоҳ ибн Ҳанзала розияллоҳу анҳудан ривоят қилишди). Биродар энди нима учун рибо билан муомала қиляпсан, дейилса, сизга шундай деб айтади: «Нима ҳам қилардик… Биз ҳам яшашни истаймиз!»\nДемак муаммо фақат ҳукмдорларга эмас, балки одамларни ўзига ҳам боғлиқ экан. Ҳақиқатни олиб қарайдиган бўлсак, одамлар ўша ҳукмдорларга лойиқдирлар. Масалда айтилганидек: «Ўзингдан чиққан дардга, қайга қочарсан давога».\nЎша ҳукмдорлар бизни олдимизга Миррих юлдузидан келиб тушишгани йўқ!! Балки ўзимизнинг ичимизда ўсиб-улғайишди. Энди ҳолатимизни ўнглашни истасак, бу ўзимизни унутган ҳолда, ҳукмдорларимизга қарши аёвсиз курашни эълон қилишимиз билан бўлмайди. Муаммонинг бари ўзимизда! Яъни, муаммо Ислом олами узра ҳукм суряпти. Шунинг учун ҳам биз мусулмонларга динларига қайтишларини, динларидан билганларини ҳаётга татбиқ қилишларини насиҳат қилиб қоламиз.\n«Ўша куни мўминлар Аллоҳ ғолиб қилгани сабабли шодланурлар» (Рум: 4-5).\nБугунги кунда устимизга соя солиб турган ва ёшлар эҳтиросга берилиб, нима қилсак экан дейишаётган ушбу муаммоларнинг бари, ён атрофимиздаги Ислом оламини, араб оламини мустамлакага айлантирилиши, яҳудлар Фаластинни босиб олиши деймизми ёки салибийлар Эритрея, Сомали, Босния ва бугунги кундаги бундан бошқа диёрлардаги муаммолар.\nУшбу муаммоларнинг барчасини ҳиссиёт билан бартараф этиб бўлмайди. Балки илм ва амал билан бартараф этилади.\n«Айтинг: «(Хоҳлаган) амални қилинглар. Бас, Аллоҳ, Унинг пайғамбари ва мўминлар қилган амалларингизни кўриб турар ва яқинда ғайбу-шаҳодатни (яъни, яширин ва ошкор нарсаларнинг барчасини) Билгувчи Зотга қайтарилурсизлар. Бас, У Зот сизларга қилиб ўтган амалларингизнинг хабарини берур» (Тавба: 105).\n«Айтинг: «(Хоҳлаган) амални қилинглар». Ҳозир ушбу нуқтага тўхталамиз: бугунги кунда исломий саҳнадаги ислом учун қилинаётган амалларни олайлик. Ушбу амал турли жамоат ва гуруҳларда ранг-баранг суратларда акс этган. Ҳолбуки ушбу гуруҳлар Ислом оламида баъзилар ўйлаётгандан ҳам каттароқ муаммоларга сабаб бўлади. Баъзилар муаммони яҳудлар Фаластинни босиб олишида ёки биз боя айтиб ўтган кофирлар исломий ўлкаларга қарши кураш олиб боришида деб билади.\nБиз айтамизки: бундан ҳам катта муаммо шуки, мусулмонлар фирқа-фирқа бўлиб бўлинишидир. Мусулмонларнинг ўзлари Аллоҳ табарока ва таолонинг ушбу қовлига хилоф ўлароқ гуруҳ ва тўдаларга бўлиниб олишган:\n«Мушриклардан бўлманглар. Динларини бўлиб, фирқа-фирқа бўлиб олган кимсалардан (бўлманглар)! Ҳар бир ҳизб-фирқа фақат ўз олдиларидаги нарса билан хурсанддирлар» (Рум: 31-32).\nҲозирги вақтда исломий жамоатлар барчалари шикоят қилишаётган муаммони бартараф этиш учун танлаган йўллари ҳам ҳар хил бўлиб турибди. Ушбу муаммо эса мусулмонларнинг барчаларини эгаллаб олган хорликдир. Хоп, ушбу хорликдан қутулиш йўли қайси?\nБу ўринда бир қанча йўллар бор:\nБиринчи йўл: бу мисли бўлмаган бир олий йўлки, биз доимо ушбу йўлга чақирамиз. У ҳам бўлса, Исломни соғлом фаҳм билан тушуниш, уни татбиқ қилиш ва мусулмонларни ушбу мусаффо Ислом асосида тарбия қилмоқдир. Биз доим такрор эслатганимиздек, ушбу йўл Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва алиҳи ва салламнинг суннатларидир. Росулуллоҳ саҳобаларини Аллоҳ-у Росулига иймон келтиришга йўллаш билан ишни бошладилар, уларга Ислом ҳукмларини таълим бердилар. Улар етаётган озорлар, мушрикларнинг зулмлари ва азоб-уқубатларини шикоят қилиб келардилар. Соллаллоҳу алайҳи ва саллам эса уларни сабрга ва яна бир бор сабрга буюрардилар! Ушбу Аллоҳнинг халқлари ўртасидаги ўзгармас қонунидирки, ҳақ ботил томонидан сиқувга олинади. Мўминлар мушриклар томонидан исканжага олинади ва ҳаказо. Ушбу воқеликдаги муаммони бартараф этишдаги биринчи йўл бу фойдали илм ва солиҳ амалдир.\nБу ўринда бошқа ҳаракат ва даъватлар борки, уларнинг барчаси ушбу аввалги ва иккинчиси йўқ бўлган олий йўлга зид келяпти. У ҳам бўлса, Исломни тушуниш ва унга амал қилишни вожиб эканлиги нуқтаи назаридан бир чеккага қўйиб туринглар! Ҳозир ундан-да муҳим бўлган бошқа бир иш бор! Барчамиз жамланиб, кофирларга қарши курашишда бирлашайлик!!\nСубҳаналлоҳ, қуролсиз ҳолда кофирларга қарши қандай курашиш мумкин?! Ахир тариқчалик ақли бўлган ҳар бир инсон моддий қуролга эга бўлмаган киши қуролланган душманига қарши кураша олмаслигини билади-ку. Энди бир дона моддий қуролга эмас, балки бир қанча моддий қуролларга эга бўлмасачи!\nЭнди қуролланган душманига қуролсиз бўла туриб курашмоқчи бўлган кимсага нима деб айтилади? Қуролланмай урушавер дейиладими?! Ёки қуролланиб, сўнгра кураш, деб айтиладими?\nУшбу масалада жавоб қуйидагича эканлигида ихтилоф йўқдир: қуроллан сўнг курашавер. Бу моддий жиҳатдан эди.\nМаънавий томондан олиб қарасак, иш бундан бир неча чандон муҳимроқдир. Кофирларга қарши курашни истасак, Исломни бир чеккага суриб қўйиб кураш бошлашимизнинг имкони йўқдир. Чунки бу Аллоҳ азза ва жалла ва Унинг элчиси кўплаб оятларда буюрган буйруғига зиддир.\n«Аср (вақти)га қасамки, (барча) инсон зиён-бахтсизликдадир. Фақат иймон келтирган ва яхши амаллар қилган, бир-бирларига ҳақ (йўли)ни тавсия этган ва бир-бирларига (мана шу ҳақ йўлида) сабр-тоқат қилишни тавсия этган зотларгина (нажот топгувчидирлар)» (Аср: 1-3).\n«(Барча) инсон зиён-бахтсизликдадир…». Биз ҳозир шак-шубҳасиз зиён-бахтсизликдамиз. Нима учун? Чунки биз Аллоҳ азза ва жалла (ушбу зиён-бахтсизликдан) истисно қилган зотларнинг йўлини тутмадик. «Фақат иймон келтирган ва яхши амаллар қилган, бир-бирларига ҳақ (йўли)ни тавсия этган ва бир-бирларига (мана шу ҳақ йўлида) сабр-тоқат қилишни тавсия этган зотларгина (нажот топгувчидирлар)». Биз ҳозир Аллоҳ-у Росулига иймон келтирдик деймиз-у, бироқ! Ҳақ даъватига хилоф ўлароқ жамланиб, жамоат тузиб олган гуруҳбоз мусулмонларни Китоб-у Суннатга қайтишга чақирсак, улар: «Буни ҳозир бир чеккага қўйиб турамиз! Ҳозир бундан муҳим иш бор… Кофирларга қарши курашиш керак!», дейдилар. Биз эса: «Қурол биланми ёки қуролсиз (курашамизми)?!», деб айтамиз.\nИкки қуролга эга бўлишимиз шартдир. Биринчиси: маънавий қуролдир. Улар эса «Ушбу маънавий қуролни ҳозир бир чеккага қўйиб туринглар! Моддий қуролни олинглар», дейишади. Моддий қурол эса йўқ!! Чунки бу, ҳозир биз бошдан кечираётган ҳолатимизга нисбатан қўлимиздан келмайдиган ишдир. Барча томондан устимизга ёпирилиб келаётган кофирларнигина эмас, бизни бошқариб турган баъзи ҳукмдорларни ҳам (назарда тутяпман)! Бугун биз хоҳишимизга зид ўлароқ моддий қурол билан тайёргарлик кўришга қодир эмасмиз. Бунга кучимиз етмайди. Энди, моддий қурол билан кураш олиб борамиз, деб айтамизми?! Бунга эришолмаймиз. Қўлимизда эса мана маънавий қурол бор.\n«Бас, (эй Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам), ҳеч қандай ҳақ илоҳ йўқ, магар Аллоҳгина бор эканлигини билинг» (Муҳаммад: 19).\nҚўлимиздан келадигани илм-у амалдир. Биз эса оддийгина қилиб, буни бир чеккага қўйиб турақолайлик деяпмиз-а! Қўлимиздан келадиганини йиғиштириб қўя қолайлик деб буюрсак-а! Аслида ушбу ишни имкони йўқ.\nБиз ҳам курашиш вожиб деймиз!! Хоп, нима билан курашамиз?! Икки қурол ҳам қўлимизда бўлмаса. Маънавий, илмий қуролни кейинроққа қўйиб тура қолайлик, ҳозир унинг вақти ва замони эмас, десак. Моддий қуролга эса кучимиз етмаса… Демак ҳам маънавий ва ҳам моддий қуролдан мосуво бўлиб, заифликда харобамиз чиқиб қолаверарканмиз-да.\nЭнди аввалги чароғон аср, Росул алайҳиссаломнинг асрларига қайтсак. Соллаллоҳу алайҳи ва салламда моддий қурол бормиди? Жавод: йўқ. Унда нусратнинг калити нима бўлганди? Моддий қуролми ёки маънавий қуролми? Шак-шубҳасиз у маънавий қурол эди. Даъват ушбу маънавий қурол билан бошланганди. «Бас, (эй Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам), ҳеч қандай ҳақ илоҳ йўқ, магар Аллоҳгина бор эканлигини билинг». Демак илм барча нарсадан олдиндир. Исломни (билиш) барча нарсадан олдин. Сўнг ушбу Исломни баҳолиқудрат (ҳаётга) татбиқ қилиш. Албатта саҳиҳ исломий ақидани билишга қодирмиз. Исломий ибодат, ҳукмлар ва хулқ-атворларни билишга қодирмиз. Ушбу ишларни бари қўлимиздан келади. Жумҳур мусулмонлар эса ўзларининг гуруҳ ва жамоатлари билан ушбу ишлардан бош тортишади. Сўнг овозларини борича «жиҳод қилишни хоҳлаймиз!», «қаерда жиҳод?!», деб бақиришади. Модомики аввалги қурол йўқ бўлса, иккинчи қурол қўлимизда мавжуд бўлмаса!!\nБиз бугун саҳиҳ Ислом асосида бир жипс бўлган мусулмонлардан иборат жамоатни топсак ва улар ушбу Исломни соғлом услубда (ҳаётга) татбиқ қилишаётган бўлишса, бироқ уларда моддий қурол бўлмаса, шунда ўшаларга ушбу оятдаги буйруқ мос келади:\n«(Эй мўминлар), улар(га қарши жанг қилиш) учун имконингиз борича куч ва эгарланган отларни тайёрлаб қўйингизки, бу билан сизлар Аллоҳнинг ва ўзларингизнинг душманларингизни … қўрқувга солурсизлар» (Анфол: 60).\nБизда аввалги маънавий қурол бўлгандагина ушбу моддий тайёргарлик кўриш хитобига мос келган бўламиз. Энди моддий тайёргарлигимиз бўлмай туриб курашаверамизми?! Жавоб: йўқ. Чунки биз моддий тайёргарликка буюрадиган ушбу оятга ҳали ҳақли эмасмиз. Энди ҳам маънавий ва моддий бўлган икки қуролдан ҳам мосуво бўлган ҳолатимизда курашга қандай қилиб қодир бўлишимиз борасида нима фикр билдирасизлар?!\nҲозирги вақтда моддий қуролга қодир эмасмиз. Маънавийга эса қодирмиз. Демак\n«Аллоҳ ҳеч бир жонни тоқатидан ташқари нарсага буюрмайди» (Бақара: 286).\n«Бас, кучларингиз етганича Аллоҳдан қўрқинглар» (Тағобун: 16).\nБизни ҳозир қўлимиздан келадигани фойдали илм ва солиҳ амалдир.\nУшбу жавобни беришда керагидан кўп гапириб юбордим шекилли. Ҳозир қисқача қилиб айтмоқчиманки:\nЭй биродарлар, мусулмонларнинг муаммоси бугун Фаластиннинг ўзи эмас. Чунки у минг афсуслар бўлсинким, бугун мусулмонларга етаётган оғишиш жумласидандирки, илмлари амалларига зид келяпти! Биз Ислом ёки исломий ватан ҳақида гапирганимизда айтамизки: исломий ўлкаларнинг барчаси, у ҳар бир мусулмон учун ватандир. Араб билан ажамнинг ёки ҳижозлик, иорданиялик ва мисрлик ўртасида ҳеч қандай фарқ йўқ. Бироқ ушбу фарқлов амалда мавжуддир! У фақат сиёсий жиҳатдан эмас, (чунки сиёсий жиҳатдан фарқ бўлиши) ҳайратланарли ҳолат эмас, балки исломчиларнинг ўрталарида ҳам ушбу фарқлов мавжуддир! Мисол учун исломий даъватчиларни фақат Фалатинга аҳамият қаратишларини кўрасиз. Сўнг бошқа диёрлардаги мусулмонларнинг бошига тушаётган мусибатларга эътибор қаратмайдилар.\nМисол учун: афғон мусулмонлари билан совет иттифоқи ва уларнинг коммунистлардан иборат югурдаклари ўртасида уруш бошланган кезлари. Нима учун?! Чунки улар суриялик, мисрлик ва шунга ўхшаш (араблардан) эмасди. Демак муаммо фақат Фаластиннинг ўзида эмас экан. Балки муаммо кўплаб исломий ўлкаларга ҳам кириб боргандир. Ушбу умумий муаммони қандай бартараф этамиз? Маънавий ва моддий бўлмиш икки куч билан. Хоп, қайси биридан бошлаймиз?\nБарча нарсадан олдин энг муҳим бўлган ишдан бошлаймиз. Хоссатан энг муҳими енгил бўлиб турган бир вақтда. У ҳам бўлса маънавий қуролдир, Исломни соғлом фаҳм билан тушуниб, уни ҳаётга соғлом татбиқ асосида қўллай билиш. Сўнг моддий қуролдир, агар енгил бўладиган бўлса. Бугун эса, афсуслар бўлсинким, Афғонистондаги мусулмонлар коммунистларга қарши кураш олиб боришаётган қуроллари, у исломий қуролларми? Жавоб: йўқ. Ғарб қуроллари эди…\nДемак биз ҳозир моддий қуролга нисбатан узоқ бир ўриндамиз. Маънавий қувват жиҳатидан кучга тўлиб, энди моддий қурол билан курашишни истайдиган бўлсак, биз ташқаридан қурол олиб киришга муҳтожмиз. Ё нақд пулга, ё бўлмаса совға-салом улашиш билан ёки унинг муқобилига ярайдиган бирор нарса билан! Бугун мана ғарб сиёсатини умумий мисол тариқасида «Сиздан угина, биздан бугина!», (қабилида иш олиб боришини) биласизлар. Ҳозир эса бирор бир давлат йўқки нақд пулга ҳам сизга (қурол) сотмайди, илло шунинг муқобилига маълум бир эгаллаган ўрнингиздан ўтиб-тушиб берсангизгина сотиши мумкин. Сен ҳозир эй мусулмон уммати пулини нақд тўласанг ҳам ушбу қурол рўбарўсида маълум бир эгаллаган мавқифлариндан тушиб берасан. Демак эй биродарларим иш сизлар тасаввур қилгандек совуннинг кўпиги бир кўпириб сўнг ўша ернинг ўзида бирор асоратсиз кўздан ғойиб бўлгани каби эҳтирос, ёшларнинг қайноқ ҳароратлари ва инқилоблардан иборат эмас!\nТакрор айтаман амал фақат фойдали илм ва амали солиҳга чамбарчас боғлиқ бўлгандагина манфаат келтиради. У эса: Аллоҳ ва Унинг росули айтганидир…\nИбнул Қоййим роҳимаҳуллоҳ айтганларидек:\n«Илм – Аллоҳ, Унинг Росули ва саҳобалар айтганидир, асло кўзбўямачилик эмас.\nИлм Росул билан фақиҳнинг райини тентакларча ўзаро қарама-қарши қилиб қўйишинг ҳам эмас.\nТашбиҳ ва тамсилдан ҳазир бўлган ҳолатда Аллоҳнинг сифатларини инкор қилиш ҳам эмас».\nБугунги кунда Ислом оламининг бошига тушган мусибат, эҳтимол баъзилар бу гапимни инкор қилар, яҳудлар Фаластинни босиб олишидан-да хатарлироқдир. Бугун Ислом оламининг мусибати шуки, улар тўғри йўлдан адашиб кетишди. Улар дунё-ю охират саодатини ҳаққирост рўёбга чиқарадиган Исломни билишмайди. Мусулмонлар маълум бир ҳолатларда кофир ва мушриклар томонидан таъқиб-қувғинга учраб хўрланган ҳолда ҳаёт кечиришса ва қатл қилиниб, осилган сўнг ҳаётдан кўз юмиб кетишган бўлишса, шак-шубҳасиз улар бахтли ҳолатда вафот этишибди. Агарчи бу дунёда таъқибга учраб, хору-зор ҳолатда яшаб ўтишган бўлишса ҳам. Аммо кимки бу дунёда Исломни Аллоҳ азза ва жалла ва Унинг Росули хоҳлагандек тушунишдан узоқ бўлган ҳолда азиз бўлиб яшаган бўлса-да, у яқин келажакда бахтсиз бўлган ҳолатда вафот этади. Агарда зоҳирда бахтли ҳолда ҳаёт кечирган бўлса ҳам.\nДемак, Аллоҳ таоло сизларга барака ёғдирсин, муолажа у: «Аллоҳнинг йўли сари илдам қадам ташланглар!» Даво: «Аллоҳ томонга қараб олға босинглар!»\nАллоҳнинг йўли сари олға босинглар. Жавобни шу ерда якунлайман.\nАллоҳ таоло пайғамбаримиз Муҳаммадга (соллаллоҳу алайҳи ва саллам), оилалари ва саҳобаларига салавоту саломлар йўлласин. Барча мақтовлар оламларнинг Робби Аллоҳ учундир.\n/ Кутубхона / Манҳаж / Умматнинг (бугунги аянчли) воқелиги\nAbu Turob → 09.02.2012 йил\nAssalamu alaykum.Alloh hammamizga g’ayrat va shijoat bersin.qilayotgan ishlaringga baraka surab qolaman.jazakollohu xoyran!\nолим → 17.12.2012 йил\nмен бу фикирлар нотугри деб аетмаеман лекин дин мукамал булиши учун узимиздан олдиндан утган олимларимизнинг фикирлари билан хисоблашимиз керак мен бу ерда хечкандае аник йулни курмаяпман мен шу уринда Ахмад ясавий нинг фикирларини олдинга ташламаокчиман шариат тарикатсиз булмаеди тарикат хакикатсиз булмаеди. шариат аетадур улдир илонни тарикат аетадур улдирма жонни хакикат асли хукимдир.\nМуслим → 17.12.2012 йил\nАфсуски бу даъвоингиз ботил даъводир. Тариқат – Аллоҳ томонидан келган Ислом динига мухолиф йўлдир.\nСавол: Шариат билан тариқат ўртасидаги фарқ нима?\nЖавоб: Аллоҳнинг Ўзигагина ҳамдлар, Унинг пайғамбари Муҳаммад ибн Абдуллоҳга, Унинг оиласи ва саҳобаларига салавоту саломлар бўлсин.\nШариат – одамлар Аллоҳ таолога бўлган қулликни бажо келтиришлари ва Унга пайғамбарлари буюрган (уларнинг барчасига Аллоҳнинг салавоту саломлари ёғилсин!) таълимотларга биноан яқин бўлишлари учун Аллоҳ таоло китобларида нозил қилган ва пайғамбарлари билан бирга юборган йўлдир.\nБунга кўра сўнгги пайғамбар Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламга нозил қилинган Аллоҳнинг дастури асосида юриш – бандадан оят ва ҳадисларга кўра юриши талаб қилинган йўл – тариқатдир: «Албатта, мана шу Менинг Тўғри Йўлимдир. Бас, шу йўлга эргашинглар! (Бошқа) йўлларга эргашмангизки, улар сизларни Унинг йўлидан узиб қўяр. Шояд тақво қилсангиз, деб сизларни мана шу нарсаларга буюрди» (Анъом: 153).\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Менинг умматим етмиш уч гуруҳга бўлинади ва улардан биттасидан бошқа барчаси жаҳаннамдадир» – дедилар. – Ё Расулуллоҳ, улар кимлар?, – дея савол берилганида: «Мен ва асҳобларимдек йўлда юрганлар» – дея жавоб бердилар (Табароний «ас–Сағийр» 724; Уқайлий «аз–Зуъафаа» 2/262; Термизий 2643).\nБу йўл ҳам шариат ичига дохилдир. Унга мухолиф бўлган тасаввуф, тийжонийя, қодирийя ва бошқа тариқатлар эса эътироф этиш ва Аллоҳ сари юриш жоиз бўлмаган тариқатлардир.\nИлмий Тадқиқотлар ва Фатво Бериш Доимий Қўмитаси, Фатво № 6648 – 1.\n• Рамазонга тайёргарлик\n• Сеҳрдан халос бўлганимни қандай билсам бўлади?\n• Туркияда давлат тўнтаришига нисбатан тўғри мавқиф\n• Тасаввуф тавҳиднинг айни ўзими?\n• Янги ҳижрий йил билан табриклаш ҳукми


ИнтерФУТБОЛ :: Дани Себальос: «Камида 40та ўйинда қатнашишим керак»\nДани Себальос: «Камида 40та ўйинда қатнашишим керак»\nЯқиндагина Испания ёшлар терма жамоаси етакчиси сифатида Европа чемпионати шоҳсупасига кўтарилган Дани Себальос навбатдаги мавсумни интиқлик ва катта умид билан кутмоқда. Унинг олдида мураккаб, лекин жуда ёқимли вазифа турибди - ёш ярим ҳимоячи «Реал» бош мураббийи Зайниддин Зидан ишончига кириб, жамоа таркибидан жой олиши керак. Лекин ҳозирча клубдаги келажаги мавҳум бўлиб турибди. Хуллас, Marca нашри журналистлари ва иқтидорли футболчи ўртасидаги суҳбатда асосан «кўҳна қитъа» чемпионати якунлари, шунингдек, бўлажак мавсум ҳақида гап борди.\nгермания - 2:1 (1:0)\nГоллар: Фабиан Руис (7),\nОльмо (69) - Амири (88).\nИспания: Сивера, Вальехо, Нуньес, Агиррегабирия, Фирпо, Себальос, Пабло Форнальс (Майораль, 72), Ойарсабаль (Солер, 55), Рока, Руис (Мерино, 78), Ольмо.\nГермания: Нюбель, Та, Клостерманн, Баумгартль, Хенрикс, Озтунали (Рихтер, 72), Доуд, Амири, Эггештайн (Нмеча, 78), Сердар (Нойхаус, 61), Вальдшмидт.\n- Кўксингизни безаб турган олтин медалга қандай баҳо берасиз?\n- Европа чемпиони мақоми иштиёқимни икки ҳисса оширди. Албатта, бу медаль ортида машаққатли меҳнат ётибди. Тинимсиз шуғулланганимиз зое кетмаганидан беҳад хурсандман.\n- Аввалги мусобақада энг яхши футболчи сифатида тан олинган эдингиз, бироқ терма жамоангиз финалда енгилганди...\n- Ҳа, ёшлар миқёсидаги қитъа биринчилигида 2 марта қатнашиш бахтига муяссар бўлдим. 2 йил олдин турнирнинг энг яхши футболчига аталган совринга эга чиққандим, энди эса чемпионман. Нолишга асос йўқ. Бироқ ўзимга қолса, ўша индивидуал совриндан чемпионликни афзал кўрардим. Муҳими, футболда ҳамиша иккинчи имкониятга эга бўласиз. Ёқимли томони, бу сафар 2 йил олдин йўлимизга тўсиқ қўйган Германия термасидан реванш олдик.\n- Хўш, 2 йил давомида ўйинингиз қай даражада ўзгарди?\n- Менимча, ҳам футболчи, ҳам шахс сифатида анча улғайдим. Айни шу тараққиёт янада самарали ўйнашга имкон берди. Мавсум эндигина якунланган бўлсада, ҳозирдан Ла-лига стартини сабрсизлик билан кутяпман. Чунончи, янги мавсум мен учун омад келтиришини ҳис этяпман.\n- Чемпионатда Италия термасидан қабул қилинган мағлубият нечоғли оғир зарба бўлди?\n- Аслида ўйиннинг дастлабки 30 дақиқасида ажойиб кўриндик. Лекин кейинчалик ташаббусни рақибга топшириб қўйиб, якунда мағлубиятни тан олдик. Муҳими, 1:3 ҳисоби туфайли тушкунликка берилмадик ва охир-оқибат, мусобақани ғолиб сифатида якунладик.\n- Бутун мамлакатга қувонч улашганингларни тўлиқ англаяпсизми?\n- Илк кунданоқ Испания биз билан бирга эканлигига умуман шубҳаланмадим. Ўйлайманки, биз ўз ўйинимиз билан нафақат ватанимиз, балки бутун Европани хушнуд этдик. Оғир мавсумдан сўнг муҳим ғалабага эришганимиз айни муддао. Ўзи қитъа чемпионатини ҳам интиқ ҳолда кутгандим. Испания футболи тарихига муҳим мусобақа сифатида кирган биринчиликда муносиб тўп сурганим ва чемпионликка эришганимиздан чексиз бахтиёрман. Ўз ўрнида барча жамоадошларимга раҳмат. Баҳамжиҳат ўйнамаганимизда, мақсадга етолмасдик.\n- Зайниддин Зидан турнирни диққат билан кузатгани, шахсан сиз яхши таассурот қолдирганингизни айтибди. «Реал»даги келажагингизни қандай кўряпсиз?\n- Ҳа, Зидан мусобақани катта қизиқиш билан кузатгани рост. Бироқ унинг ўз режалари борлиги барчага маълум. Ҳозир биринчи навбатда, мириқиб дам олишим, чарчоқдан бутунлай қутулишим лозим. Келажак хусусида эса шундан кейингина гапириш мумкин.\n- Олдинроқ қайси жамоада бўлишингиздан қатъий назар, ёрқин ўйин кўрсатишни хоҳлашингизни алоҳида таъкидлаган эдингиз.\n- Ҳа, футболда бахтиёрликни туйишни истайман. Бунинг учун ҳар мавсум камида 40та ўйинда майдонга тушишим керак. Агар шу мажбуриятни бажара олсам, қониқиш ҳосил қиламан. Қайси жамоада эмас, қаерда керакли эканлигим муҳим.\n- «Реал»даги келажагингиз аниқ эмаслиги ва қитъа чемпионатида ёрқин иштирок этганингиз ортидан Европанинг кўплаб клублари хизматингизга қизиқиш билдириши аниқ. Қизиқ, ўзингизга қайси чемпионат кўпроқ маъқул?\n- Тўғриси, бирор лигани алоҳида тилга ололмайман. Айтадиган сўзим аниқ - янги мавсумда янада яхшироқ ўйнашга интиламан, янги синовлардан чўчимайман. Асосийси - завқ билан тўп суриш.\n- Турли ёш тоифасидаги терма жамоалар мактабидан муваффақиятли ўтиб. Энди миллий жамоа сафидан ҳам муқим жой олиш остонасида турибсиз. Режангизда Евро-2020да ҳам иштирок этиш борми?\n- Ўйлашимча, ёшлар ва ўсмирлар жамоаларида муносиб тўп сурдим, миллий термадаги илк ўйинларим ҳам чакки чиқмади. Шахсий фикримча, тенгдошларим ҳозирда бош жамоа таркибидан мустаҳкам жой олган футболчилар қатори Европа ва жаҳон чемпионатларида ватанимиз шарафини муносиб ҳимоя қилишга қодирлар.


2019 йилнинг 5 январь – 1 февраль кунлари БААда бўлиб ўтадиган футбол бўйича Осиё кубогига тайёргарлик кўраётган Ўзбекистон миллий терма жамоаси мусобақа олдидан сўнгги йиғинни Туркиянинг 15-29 декабрь кунлари Анталия шаҳрида ўтказади.\nФутбол бўйича Ўзбекистон терма жамоасининг Осиё ўйинларида иштирок этадиган якуний таркиби маълум бўлди\nФутбол бўйича Ўзбекистон U-23 терма жамоаси бош мураббийи Равшан Ҳайдаров Осиё ўйинларида иштирок этадиган футболчиларнинг якуний рўйхатини эълон қилди.\n«Насаф»нинг яна бир етакчиси жамоани тарк этди\nФутболчи янги жамоаси таркибида 5-рақамли футболкада ўйнайдиган бўлди.\n«Насаф» етакчиси «Пахтакор» сафига бориб қўшилди\nҚаршининг «Насаф» футбол клуби ҳужумчиси Драган Черан фаолиятини Тошкентнинг «Пахтакор» клубида давом эттиради. Футболчи «шерлар»нинг Туркиядаги йиғинига борадиган футболчилар рўйхатидан ўрин олган.


Бойкентми ёки Пойкент? / ADOLAT ижтимоий-сиесий газетаси\nТилимиз олис ўтмишдан бошлаб шаклланган. Турли даврларда ҳар хил ўзгаришларга учраган. Ундаги сўзларнинг қайси даврда пайдо бўлгани, келиб чиқиши, қандай маъноларни англатиши, тилимизга қандай янги сўзларнинг кириб келиши билан боғлиқ масалалар тилшунос олимларимиз томонидан атрофлича тадқиқ этиб келинмоқда. Тилдаги сўзларнинг маъноларини англаш бу тарихимизни, тилимиз тараққиётини, сўз бойликларини, бугунги ҳолатини ва умуман, ўзлигимизни англаш демакдир.\nТилдаги ўзгаришлар, янгиланишлар, сўз ясалиш ҳолатлари, ҳар бир сўзнинг қандай пайдо бўлиши кабилар аҳоли яшайдиган жойлар номлари — топонимларда ҳам аксини топади. Юртимизнинг қайси нуқтасига борманг, турли хил топонимик номларга дуч келасиз. Масалан, Оқчахонқалъа, Бўзсув, Кичиксой, Боғолон, Чўболон, Қарнаб, Занжирсарой, Кўкбулоқ, Данғара, Хатирчи, Нарпай, Пойкент ва бошқа шу каби номларда ҳам тарих, ҳам турар-жой масканлари, ҳам аҳолининг касб-кори билан боғлиқ ҳолатлар, ҳам одамларнинг воқеликка муносабатлари ифодасини топган.\nАйтайлик, Пойкент топоними иккита сўздан ташкил топган. Пойи кент. Шаҳарларнинг охирида жойлашган кент мазмунини беради. Манбаларда айтилишича, бу шаҳар Зарафшон дарёсининг тугалланиш нуқтасида жойлашган. Шу сабабли унга шундай ном беришган, дейилади. Баъзи манбаларда у Бойкент — бой шаҳар маъносида ҳам ишлатилади. Х асрда яшаган муаррих Наршахий унинг номини асарида Бойкент шаклида келтиради. Муаррихнинг ёзишича, бу шаҳар аҳолиси ниҳоятда бой бўлган ва ушбу топонимик атама олис ўтмишдан тарихий ном сифатида етиб келган.\nЮртимиздаги ҳар бир жойнинг номи ўз-ўзидан пайдо бўлиб қолмаган. Улар ё тарихий, ё жой номи билан, ё бошқа сабаблар билан аталиб, бизнинг кунларгача етиб келган. Бугун халқимизнинг ўзлигини англаш жараёни давом этаётган экан, ҳар бир инсоннинг ўзи яшайдиган ва яқин атрофдаги жойларнинг номларини, уларнинг мазмунини, тарихий келиб чиқиши билан боғлиқ маълумотларни билиши муҳим ҳисобланади. Шу маънода бугун турли жойларда кўп учраб турадиган баъзи топонимик номлар хусусида фикр билдиришни маъқул топдик.\nШайхислом. Бу топонимик атама ислом динидаги “Шайх ул-ислом” деб аталган унвоннинг қисқартма шакли. Ундаги “ул” изофаси тушириб қолдирилган, натижада шундай сўз пайдо бўлган.\nХалқобод. “Халқ” сўзи от туркумига, “обод” сўзи эса сифат туркумига оид лексемалар. Икки хил сўз туркумига оид сўзларнинг ўзаро қўшилиши натижасида янги — Халқобод топоними юзага келган.\nДамариқ. Дам — сув равон оқмасдан, тўпланиб қоладиган жой. Суви яхши оқмайдиган, дамланиб турадиган ариқ дамариқ, дейилади. Дам сўзининг “тўғон”, “кўл”, “ариқ” маънолари ҳам бор. Бу сўз от туркумига тегишли бўлиб, сувнинг оқувчи йўли маъносини билдиради. Сўзларнинг ўзаро қўшилишидан Дамариқ топоними пайдо бўлган.\nҚорача. Ўзбекларнинг қирқ, лақай, сарой қабилалари таркибида, қозоқларнинг жетирув, қирғизларнинг мундуз қабилалари таркибида қорача (қарача) уруғи қайд қилинган.\nХонақа. Тилимизда хонақоҳ деган сўз бор. Бу сўз форсчадан олинган бўлиб, хилватхона, узлат, дарвешлар макони, деган маънони билдиради. Хонақоҳ масжиднинг намоз ўқиладиган, одатда кенг ва катта хонаси маъносида ҳам қўлланилади. Хонақа топоними “хонақоҳ” лексемасидан келиб чиққан. Сўзлашув тилида хонақоҳ хонақа тарзида талаффуз қилинган ва бу сўз тарихий жараёнда топоним бўлиб шаклланган.\nТойтуёқ. Бу той+туёқ шаклидаги қўшма сўз бўлиб, семантик, грамматик ўзгариш асосида Тойтуёқ топоними ҳосил бўлган. Туёқ эса, албатта, тойга тегишли. Улар қўшилганда “тойнинг туёғи” сўз бирикмаси ҳосил бўлади.\nҚозоқовул. Ушбу топоним ҳам юқоридагилар каби сўз бирикмаси бўлиб, қозоқларнинг овули ёки қозоқ халқига тегишли бўлган овул, деган маънони англатади. Ундаги иккита ном конверсия ҳодисасига учраб, сўзлардаги қарашлилик, эгалик аффикслари тушириб қолдирилган ва “Қозоқовул” топонимини ҳосил қилган.\nАлишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети талабаси\nАЛЕКСАНДР ЛУКАШЕНКО ИСЛОМ КАРИМОВ ХОТИРАСИГА ҲУРМА...\nЮртбошимиз мангу қўним топган маскан бугун барча учун муқаддас зиёратгоҳга айланди....\n«Ёш китобхон» танловига иштиёқ “Spark” сабабми ёки...\nКун жуда иссиқ. Ёз ҳеч кимни аямай ўз ҳукмини ўтказмоқда. Лекин жазирамада ҳам жонсарак юрган қоракўзларни кўриб, дарров танийсан: улар “Ёш к...


Имант Зиедонис (1933-2013) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Жаҳон шеъриятиЛатвия шеъриятиИмант Зиедонис (1933-2013)\nШоир, носир, драматург Имант Зиедонис (Imants Ziedonis) 1933 йилда Латвиянинг Слок шаҳрида туғилган. 1959 йилда филология мутахассислиги бўйича бакалавр дипломига эга бўлган. Ижодий фаолиятини шеърлар ёзишдан бошлаган муаллиф наср ва назм оралиғидаги чуқур ҳиссий таъсирчанликка эга янги адабий шакллар яратишга уринган.\nУнинг “Эпифаниялар”и ақлнинг мусиқий ўйинларига ўхшайди, “Эртаклар”и рангдор фикрларнинг уйғун композицияси, “Курземите” бўлса – кичик эстетик тадқиқотлардир. Латвия халқ шоири. Имант Зиедонис 2013 йил Ригада вафот этган.\n«Ҳа» ва «йўқ»нинг ўртасида машъум бўшлиқ бор.\n«Манфий» билан «мусбат»нинг ҳам ўртасида у.\nНима учун яшаяпман бу дунёда мен.\nНима учун курашаман, курашмикан шу?\n«Ҳа» ва «йўқ»нинг ўртасида бир бўшлиқ машъум —\n«Мусбат» билан «манфий»нинг ҳам орасида у.\nМинглаб, минглаб йўловчилар ботқоқликда жим —\nИкки тоғнинг ўртасида кўз юмган мангу.\n«Ҳа» ва «йўқ»нинг ўртасида ўлимдай бўшлиқ.\nЧақирасан. Овоз чиқмас. Йўқдир акс-садо,\nҚуёш йўқдир, замин йўқдир, нафас, ҳаво йўқ.\nНаҳотки, мен шунда қолиб, бўларман адо?\nТонг отади — битта эмас, икки тонг отар.\nИкки қуёш чиқиб, минар икки чўққига.\nЕлкаларим: бу ўнг, бу чап — ўртада ётар\n«Ҳа» ва «йўқ»нинг ўртасида менинг бўшлиғим.\nАжиб палла эди ўша ёз.\nБиз гуллар тилида суҳбатлашгандик,\nЯъни, имо-ишора билан\nМомақаймоқ бўлиб гапирдик май ўртасида.\nМомақаймоқ толалари ёпишган асалари каби\nатрофда — сариқ.\nСирень шевасида гапирмоқ қийин —\nСирень монанд оқшомларда сўзлар ёниб кетади\nВа қалбда қолади уларнинг кули.\nИюлда қизғалдоқча гапириб кўрдик —\nСўзларимиз қизғалдоқ бошида қолди.\nЭнди, мен ёлғизман.\nЁнимда ҳеч ким йўқ, ҳеч ким кўрмайди:\nҚуриб қолган қизғалдоқни ўйнайман қўлда —\nШундай суҳбатлашаман сен билан.\nКейин биз қичитқон бўлиб сўзлашдик,\nУзоқ, жуда узоқ сўзлашдик бизлар,\nҲозир ўйлаб кўроам, бу тилда\nБир сўз ҳам айтмаслик керак экан.\nБиримиз — оддий пуштиранг,\nИккинчимиз — оч, нихрятда оч қизилранг\nИлонгуллар тилида суҳбатлашар экан,\nБирдан тушунмай қолдик бир-биримизни.\nҲар хили бор эди бу гулнинг\nСен сиёҳ рангини танладинг шартта.\nМен бўлсам, гапирдим заъфар рангида.\nШу сабаб, ҳеч бало тушунолмадим.\nУндан ҳам кейинроқ… барчаси сўлди.\nБачкигулдан бошқа — қисир гулдан бошқа\nДеразанинг ойналари ўртасида\nЎсиб турибди у — кеча кўрдим.\nДераза рахида ўтириб,\nБачкигул тилида ўзимга-ўзим\n«Тезда ойналарга қиш гул солади.\nАммо унинг шевасида\nБир сўз ҳам айтмайман».\nЙўлнинг чеккасида туриб,\nЁниб кетган уйнинг ўрнида\nЎлик мўриларнинг тошига\nБир қўшиқ ёзаман:\nСовиб қолган ўчоқлар ҳақида,\nЎчиб қолган кўмирлар,\nУйсиз ва дарбадар мушуклар,\nОнасининг жасадин қучоқлаб\nЙиғлаётган гўдаклар ҳақида\nЁзаман — куйган хонадоннинг\nЎрнида топилган парча кўмир-ла.\nОдамлар, бу мудҳиш мўриларни\nОлиб ташламанг, турсин.\nШундай турсин, токи ўзини\nБегона сезсин бунда олма дарахти!\nЧирмовуқ майсага чирмашсин\nЧирмашмоққа нарса тополмай,\nАтиргуллар тўлиб кетсин боққа,\nСўқмоқларни бекитсин сирень.\nМен янги йил оқшомида\nОмадни синаётганлар ҳақида ёзаман.\nНоннинг иси ҳақида,\nПалёнлар чарсиллаб ёнгувчи\nТандирлар ҳақида ёзаман,\nБир бурда нон ҳақида ёзаман:\n«Ноннинг ушоғи» деб атарлар уни.\nБу ерда уй бўлган бир пайтлар…\nКул айланар гулга,\nҒишт қўшилиб кетар майсага.\nАзоб хотиротга қўшилгандай,\nЭртага бу ердан кетаман,\nЎлик мўриларга — қабритошларга\nКўмир парчаси-ла ёзар эканман,\nТилиниб-тилиниб оғрийди кўксим.\nЭпифания – юнонча сўз. Инъикос. Кашф. Сезилар-сезилмас суръат, қисқа чақин, тезоқар ҳаётнинг зим-зиё лаҳзаларидан парчалар, таранг тафаккур қуйқалари, ишора, сезим, ҳаракат, қилиқ, қандайдир буюм.\nҚисқа чақинлар, суръатлар, баъзида бир-бирини рад этувчи нимадир – диалектик зиддият – турли ҳодисаларнинг умумийлиги ва ҳатто ягонадаги тўла зидлик – диалектик алоқа – узлуксиз оқим. Ва оқимнинг умумий йўналиши – туғилишдан туғилишгача, туғилишдан ва яна туғилишгача, ўлим остидаги тирикликнинг мангу тантанаси, ҳаёт, унинг абадийлиги, енгилмаслиги, зарур бўлган жамики тантанавор оҳанглар.\nЭпифаниялар – бу жўн мазмуннинг шеърга солингани эмас. Ўйлашимча, улар шеърга яқин.\nЯқин, аммо тамоман шеърлар эмас.\nЭҳтимол, насрдаги назм?\nЭҳтимол, назмдаги наср?\nҲали эрта. Кўп эрта ҳали. Ҳали кўзларини очмаган қуёш. Ҳали беланчакни тебратмас она, отларидан хабар олмади ота. Пойабзаллар ётар эшик ортида, остона эшиги ортида, сафар эшиги ортида.\nКечаги кун саҳн тахталари тирқишларида ором олар. Аранг эшитилувчи хўрсиниш пиёла сочиғига беркинади, гўё серғалва сўз печ кулига сингиб кетгани мисол.\nАммо сездирмайин тонгга ўтиб олар тунги туш ва мана столда уйғонган қалпоқ. Қалпоқ кўз очган илк хўрозлардек жуда ҳам эрта.\nБуткул эрта, тамоман эрта. Илгакдаги қалпоқлар мени кутар – кетмоқлик керак.\nҲали менга бор. Илк қадамим қўя олмадим ҳали, эшик тутқичига бирор бора қўл урмадим ҳам, бирор бора куйлолмадим саҳар шабнамларига.\nҲали хушлашмадим қуёш билан, йўқ. Биламан, у эрта тонгда балқади, учинчи ва тўртинчи хўроз қичқириғи оралиғида ёки бошқалари оралиғида, эҳтимол, адашгандирман – ҳар ҳолда, яқинлик соати, ахир уйқудаги батраклар пишиллаши тинган, дераза пардалари тушириб қўйилган.\nЎзимнинг илк остонамдан ўтиб бораман – ғира-шира нимадандир – имконсизлик ва хотирлашдан – буду нобуд омонат нимадандир – ўз остонамдан – туманли саҳарга томон. Бу ахир болалигим.\nСовуқ ва совуқбош қуёш ўз сўзини айтмади ҳали, йўлак олиб кетар туманга. Унда, туман оқлигида менинг қудуғим бошида ўрнашар аввал. Йўл аввали, демак, остонадан қудуққа қалқар. Бу ёдимда қолади. Сўлда четан, ўнгда арғувон, йўлак заранг, йўлак қайишқоқ, ўтар яшил ўтлоқ ёқалаб, ҳозирча йўқ, бошқа ҳеч йўл йўқ.\nҚудуқ туби. Термуламан – ўша чуқурликда, олисда ёғдуланар сув.\nОвоз бераман: “О-о!” садо берар, жаранг сочар, куйлар сас – Мелиайлис хори мисол.\nЁғоч қудуқ тепасида бир ғалати арғамчи. Ён атрофда ҳеч зоғ бўлмаса, ким уларга тортиб беради? У кимга керак – ўша сув, ўша зим-зиё чуқурликдаги?\nЎшанда эшик очилар, она чиқиб келади ва дер:\n– Тез орада туғилар қуёш. Тезроқ тургин сен – менинг ўғлим.\nЎзи билан баҳслашилмас – баҳс қилинар бошқалар билан.\nДарё соҳил билан баҳслашар.\nҚирғий шамол билан довлашар.\nБир тил бошқа тиллар билан беллашар.\nКўзга кўз, тишга тиш.\nАммо ўзига қарши келгувчи кўз йўқ, ўзига қарши келгувчи тиш йўқ. Ўзи билан баҳслашмайдиган ўзгалар билан қандай баҳслашсин. У жанжалкаш бўлади. У баҳслашишни истамайди – у жанжал кўтаради. Дарё соҳил билан уришади, қўнғиз стол билан уришиб қолар, ит-чи, суяк билан ғажишиб ётар, инсон – инсон билан. Бу уришқоқларнинг улуғ қўшини – улар ўзлари билан баҳслашишни хоҳламайдилар.\nО, ҳа, мен тушунаман – дарёнинг, ғолиб дарё остонасининг, бир вақтнинг ўзида ўзи билан довлашиши имконсиз, негаки у ҳолда у ғолиб келолмас. Тиш бошқа тиш билан қарши турганда бир нафас ҳам ўзи билан баҳслаша олмас – унда унга ғалаба насиб бўлмайди. Кўзнинг кимнидир ўртамоқ ва жазб этмоқни хоҳлаган чоғда ўзи ўзидан шубҳа қилиши имкондан хориж, бу ахир ўз кучини қирқмоқ дегани.\nХўш кейин-чи, кейин?\nҲозирча дарё лашкарлари тамом ғолиб эмас, аста-секин гир айланар сув гирдоблари – ҳеч фикрга толмасмикин ўшанда дарё? Кўзларинг бегона кўзлар устидан ғолиб келгач, сўнг, ўзи билан тортишиб азоб чекмайдими ўшанда?\nАзоб чекмасми? Ўшанда сен телба. Ва сенинг девонавор ғолиблигинг.\nАгар дарё гирдобларсиз, сув сокин тортса, агар пиво ўз кучини бой берса ва одамлар ўзаро зиддиятга бормасалар – ўшанда якка савдойилар мағлуб кетарлар. Шубҳасиз. Ҳеч вақт шубҳа билан кузатмаслар шунда ҳаётни.\nБу дунёда ҳеч нарса бизга тезгина тақдим этилмас. Дунё ғалат тузилган. Кутгин, ҳар қадамда тайинлашади: кутгин, кут.\nДоимий ва машаққат ичра кутаман. Кутаман, қачон келади троллейбус. Кутаман, қачон етилади картошка. Кутаман, қачон юксаламан самога. Аммо шунда менга айтарлар: шошма, кут, аввал ўз дунёнгда яшаб тур.\nДунё интизорликда. Она фарзанд кутади, қиз муҳаббат, фахрий хизматчи мукофот кутади, озурдажон рўшнолик. Кут, бироз сабр қил. Сен чидайсан, вақт эса тўхтаб бормоқда – кутишга эврилмоқда. Вақтнинг ҳар улуши шундайин маънисиз танбаллик сабаб совурилади. У галдаги лаҳзани кутади – ортга тисарилмаса эди, иш аввалидан чекинилмаса эди.\nЯқин бормоқ учун пешвоз чиқмоқ керак, кутиш эмас.\nАйтишади – кутсанг-чи, кечаси ётиб ўйла, эртаси туриб сўйла. Бу беғамлик ортига беркинишмасми, эмишки, эртага бажариш мумкин бўлганни бугун бажарма? Шундайин, кечиктирилар эрта яна бир кунга. Келажак – аввал-бошдан чекинувчи ҳайбатли ям-яшил қисқичбақамидики, истиқболимиз томон ўрмаласин?\nБиз келажакка кириб борамизми ёки келажак бизга кириб келадими?\nКут, келажак келади. Кутгин, ҳали футбол дарвозаси чопиб келади тўп истиқболига ва нишон яқинлашиб борар ўзи учун ўқни сўраб олгани. Кут! Сабрли бўл! Шошилма! Бардош билан кутгин ва сенинг вақтинг келади.\nАммо фақат сенинг сўнгги нафасинг сенга шундай келади. У аллақачон йўлга чиққан. Ва чалади оёқларингдан.\nСабр таги сариқ олтин, маъқуллайди мақол.\nЭнди йўқ! Яқинлашмоқ – истиқбол томон юрмоқ керак, кутиш эмас! Энди йўқ!\nСизга айтаман – куйланг! Шу сизга маъқулми, куйлайверинг. Қасдма-қасд дағаллик билан бўлса ҳам қойим туриб куйланг. Куйланг, таҳқирлаганнинг кўзларига кириб куйланг. Куйланг, сизни тепкилашганда ўз афзаллигингизда шодланиб куйланг.\nМен яхши тушунаман буни. Кичкиналигимда кўрганман ойнадан: қўшни аёл ўз ўғилчасини саваларди.\nУ бостирмада турар ва куйларди. Она уни калтаклар, у бўлса жилмаяр ва куйларди. У хўрларди, у куйларди. У таёқлаб толди, у куйларди. У қўлларини туширди, у кетди силаганча лат еган елкасини ёшлари билан, у тўқирди хуш оҳанглар.\nКуйланг тирбанд автобусларда ва бунинг учун ҳақ сўрасалар – тўланг!\nКуйланг, мусаллас симираётганда. Куйланг қабрлар бошида. Нега жим туришингиз керак, куйланг. У эшитмас. Унинг учунмас. Куйласангиз-чи, унинг қазоси эмас, ўз ҳаётингиз учун. Қабрдан унган игнабарглар ҳақидамас, чўққидаги ҳов анави япроқчалар ҳақида. Ўзингиз – тириклигингиз учун куйланг, куй сизга керак, унга эмас.\n…Сен тунда уйғонгин ва тинглаб кўр – булбул куйлар. Мана ахир кўр, куй тунда яшамоқда.\nКуйлармисан тонгда, қуёшли тонгда? Ўкинч, нафрат куйларими, музаффарият куйлари?\nҚани, қаерда у, сенинг олға бошловчи куйинг? Сен аллақачон ғолибмисан – тонгда куйлаётган? Ёки мағлубмисан – тамом куйламаётган?\nСезяпман – қанчалар чекланган мендаги ақл. Сезяпман, аллаким – меҳвар – доимий изтироб чекувчи. Уни боғланган сигир биламан. Ўз қозиғи атрофида тез, типирчилаб қанчалар чопса, ўшанча қисқарар мендаги арқон. Ўз қозиғи атрофида айланверар, аммо жамики доира мендан торайган, энди унинг айтгани бўлмас.\nМен билмасман, нима кечар кейин, ундан-да кейин. Кўрсичқон ердан ўрмалаб чиқар ва менга дер: “Ҳов анави яйловда, ҳов анави ўрмон этагида шунчалар созми?” Унга қандай жавоб айтайин? Номус иқрор бўлар: менинг арқон тутишим менга лобид эмас. Сўзсиз бош силкийман – билганича тушунаверсин.\nАммо аҳён-аҳён, бехосдан, олис гўша ажиб лаҳзаларда ёнимда чақнар. Мен тухум ичига кириб бороламану, қобиқни парчалай олмасман. Мен пўлат сандиққа тушоламану, синдиролмасман уни. Дунё нозик ва қайишқоқ ҳолатда воқе бўлар мен учун.\nКеча қўлим шохдаги олмага етмаган эди, бугун-чи, уни шунчаки олиб қўёламан. Кеча мен эплолмасдим, ўйлолмасдим ўша олма ҳақида – гўё юксак чўққида эди, бугун-чи, қўлим ҳатто узун ва узайиб борар яна ҳам.\nЎша кез мени қўрқинч тутар – тўхтамасми қўл – узилай деб турган шунчалар ингичкаликдан, шунчалар иничкаликдан ва мен қўлларимни тортиб оламан. (Билмайман, қай ватандан ва ортиқчалик қилар мана шу керагидан ортиқ ва кўп нозик қўрқув.)\nБордир кўп ортиқлик ва ингичкалик, унинг учун масофа йўқ. Ва қўлимни қўйиб юборгум узайишига, ўсиши ҳам қолишига нечоғлик мумкин бўлса ингичкаликда, нечоғлик мумкин бўлса узунликда, ахир, ҳов анави юксакда – олма! Қўлларим бўлиб борар тамом ингичка, яна ингичка, тездан учиб борар куз осмонида мезонлар монанд.\nЎшанда менга кимдир айтар: “Бу ахир қўллар эмас. Бу қўллар эмас. Қўл шундайин бўла оларми? Олмага бундай қўлларнинг узайиши имконсиз. Умуман олганда, қўл бундай ҳолга тушмайди”.\nАммо мен яхши биламан, қўл шу қадар ингичка бўлоладики – ҳатто кўз илғамас, ҳатто кўринмас, фақат илғаш мумкин бўлган миқдорда. Мен буни биламан, кирмасман ҳеч кимнинг сўзига, узайиб бораман ва ҳозир етказаман уни олмага.\nВа бирдан сезиб қолдим – ингичкалашиш ҳаддига етди, ҳаддимга етдим. Бу менинг чегарам. Бу оғриқли, бу бир даҳшатли. Сезаяпман яна ўз чекланганлигим. Агар сал-сал, яна сал-сал узайганимда – менинг қўлим узиларди. Ва ҳеч қанақасига мени юксакдаги ўша олмага етказолмасди.\nХудди шундай нигоҳ билан, худди шундай ҳид билмоқ билан.\nМенинг бурун парракларим – нозикмижоз скрипка. Жасмин гуллаган қора тунда қандайлар ўйнайди у. Аён ҳис қиламан ҳидни – Янов куни қўшиғидагидек – шундай ҳид келар қайинларнинг сўлғин япроқларидан.\nМенинг парракларим ёқимли куй куйлар. Кўкат ва карамдан ҳозирланган ажиб попурри ҳақида. Эзгулик ҳиди, сельдь балиғи ҳиди, денгиз билан елим этик ҳиди келар мен томон. Тўй қўшиқлари ифори келар – миртдан. Сўлган нинабарглар ҳиди бўлса қабристонлар сўқмоғидан ўтиб келади менга.\nСезилар-сезилмас янада нозик ҳидлар келмоқда. Тинглаяпман, болта қандай ҳид берар – ҳа, ҳа, у қатрон ҳидини беради, аммо яна нимадир аралаш келар, яна нимадир – у олма дарахтларин кесганга ўхшар. Нега?\nШундай ҳид берар экан-да ёмғир томчилари!..\n(Гўдак нон ва асал билан бор ва асалнинг ялтироқ томчилари томарлар ерга…\nБиз сен билан олчаларни жуда кўп едик, мана энди эринчоқлик билан оғиз очасан ва тотли олчаларни мажбурлаб лабларингга тутаман…\nБир куни мусаллас тўла қадаҳни тўкиб ташладим кимнингдир башарасига, мен ҳеч ўкинмадим бунда…)\nБуларнинг ҳаммаси буғга айланаётир қачонлардир ёмғир томчиларига айланган ҳидлар. Ёмғир ёғар чоғда бурун парракларимда бу ифорлар ўйинга тушар – ноктюрн ижро этмоқда ёки кўҳна менуэтга ўхшаш бир нима.\nҲидлар товушларга эврилар, товушлар ҳидларга кўчади. Қандайлар куйлайди тун бўйи аждар оғизлар!\n– Эҳ, мумкинмас бундай бўлиши сира мумкинмас! Бу қандайин издан чиқишлик, бу шунчаки хаста тасаввур!\nСиз айтинг, мумкинмасми? Ўзлари текшириб кўришлари мумкин – либосларни ечинг, барини ечинг, туринг ёмғир остида ва унинг остида шодлик анқийди! Кўлмаклару ёмғир томчилари ҳид таратмасми – улар оила ва халқ, инсон ҳаётининг ифорини бермасми?\nЎрмон оқ қўзиқоринлари баритонни бермасми? Қўзиқоринлар – альт, тамаки – сопраномасми? Қўзиқоринлар балериналардек рақсга тушмасми?\nГуллолалар итнинг тунги узоқ увлашини эслатмайдими?\nТовушлар сокинлик яна инжалик. Сеза бошлаганман – қаердан бош кўтарар қўзиқорин ва кутдим уни. Мен деярли эшитганман – дарё юзасидаги чумоли кулгисини. Аллақачон қўлим етган осмондаги арчамонанд булутга. Аммо тамом қилмай қўрқаман – шулар ростми, шулар меъёрми?\nВа қайтдим ортимга – еттирангли дунёга, еттиоҳангли дунёга.\nДо-ре-ми-фа-соль-ля-си-до. До-си-ля-соль-фа-ми-ре-до. До-ре-ми-фа…\nЕтти. Бошқа йўқ.\n← Аввалги Аввалги Альгирдас Поцюс. Икки йигит ва уч қария (ҳикоя)\nКейинги → Кейинги: Ошиқ Эркин (1937)


Тушда нима еса нима булади ko'rsa nima bo'ladi - Tush tabiri kitobi\nUztext.com » Tush tabiri » Тушда нима еса нима булади\nТушда нима еса нима булади текст\nОвқат ҳақида тушда – тушда кўпгина таомларни кўрсангиз – эркаклар учун бундай туш уларни жинсий мойиллиги ошиб бормоқда ва ёнмоқда. Шу билан бирга агар шу эркак чиройли бир қизни кўрса у ўзини тҳхтата олмайди. Кам миқдордаги таомлар таниш билан учрашувга дейилади.\nБошқаларни таннавул қилишаётганини кўриш – кўтарилишга; экзотик таом – кутилмаган таклифга; таом тайёрлаш – шаҳсий ҳаётда кўнгилсизликка; таомни ейиш кўз ёши ва сиқилишга\nТаом есангиз – қониқмаслик; таомларни кўмиш – раҳмат эшитмайдиган иш ва меҳнатга; қопларда ва чуқурликда таом бўлса – кераксиз кашфиётга. Тушда мол гўштини кўриш\nАгар тушда таомни яширса . Миллер туш таъбирида; Тушда овқатни яширса – сиз яқинда сизга ёқадиган маъсулиятни бўйнизга оласиз. Яқин кунларда сиз учун қадрли бўлган дўстларингиз келишини кутинг. Дилекатес ҳақида\nМаззали таом билан меҳмон қилмоқ – агар душманингиз бўлса – қасд қилиш, дўстингиз бўлса у тарафдан баҳиллик ёки раҳмат демайди, сизни меҳмон қилишса – ҳафаликка деб таъбир қилинади. Тушга нонушта кирса\nТушда нонуштага таклиф қилинганларни бири бўлсангиз – ўнгинигизда сизга ёқган инсонлар тамонидан яҳши меҳмон қилинар экансиз. Тушда нонуштани кўриш


ФАРЗАНД ТАРБИЯСИ – МУҲИМ ИШ - Hidoyat.uz\nФАРЗАНД ТАРБИЯСИ – МУҲИМ ИШ\nАсосий саҳифа Мақолалар ФАРЗАНД ТАРБИЯСИ – МУҲИМ ИШ\nЧоп этилди May 9, 2019 ФАРЗАНД ТАРБИЯСИ – МУҲИМ ИШda fikr bildirishni o'chirish\nИслом таълимоти болалар зиммасига ҳам қатор вазифаларни юклайди. Ота-оналарни ҳурмат қилиш ва уларга итоат этиш борасида бир қатор васият ва кўрсатмаларни баён этади. Аллоҳ таоло марҳамат қилиб айтади:\n«Раббингиз, Унинг Ўзигагина ибодат қилишингизни ҳамда ота-онага яхшилик қилишни амр этди. (Эй инсон!) Агар уларнинг бири ёки ҳар иккиси ҳузурингда кексалик ёшига етсалар, уларга «уф!..» дема ва уларни жеркима! Уларга (доимо) ёқимли сўз айт! Уларга, меҳрибонлик билан, хорлик қанотини паст тут ва (дуода) айт: “Эй Раббим! Мени (улар) гўдаклик чоғимда тарбиялаганларидек, Сен ҳам уларга раҳм қилгин!”» (Исро сураси, 23–24-оятлар).\nОяти каримада «Уларга ёқимли сўз» дейилганида, ота-онани номи билан чақирмаслик, балки «отажон, онажон» каби сўзлар билан муомала қилиш, уларни ранжитмаслик, улар олдида ўзини хокисорлик билан тутиш кабиларни тушуниш керак (Насафий ва Хозин тафсирлари).\nАллоҳ таоло бу ояти каримада ота-оналарга яхшилик қилишни юқори даражага кўтариб, бандаларни Ўзига қай даражада ибодат қилишга буюрса, ота-оналарга ҳам шу даражада яхшилик қилиш, уларнинг ҳурматларини жойига қўйишга амр этади. Қуръони каримнинг қайси бир оятида ота-оналарга яхшилик қилишнинг зикри келса, унинг ёнида, албатта, Аллоҳ таолога ибодат қилишга даъват, унга шукр айтиш ҳақида эслатма келади, яъни ота-онага ғамхўрлик қилиш амали Аллоҳ таолога имон келтириш ва унинг таълимотларига итоат этиш амалидан кейин таъкидланади. Бу каби оятлар бошқа сураларда ҳам келган:\n…لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا …\n«Фақат Аллоҳгагина сиғинасиз, ота-онага ширин сўз бўлинг…» (Бақара сураси, 83-оят).\n… أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا …\n«Унга бирор нарсани шерик қилмангиз, ота-онага яхшилик қилингиз…» (Анъом сураси, 151-оят).\n… وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا\n«…Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмангиз! Ота-оналарга эса яхшилик қилингиз!..» (Нисо сураси, 36-оят).\n… أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ\n«… Сен Менга ва ота-онангга шукр қилгин! Қайтиш Менинг ҳузуримгадир» (Луқмон сураси, 14-оят). Юқоридаги ояти карималарда фарзандлар ёшми ёки каттами, доимо ота-онага яхшилик қилишга, уларнинг инжиқликлари сабабидан қалбан ҳам «уф» демасликка даъват қилинади.\nИслом таълимотида ёш авлоднинг жисмонан соғлом ва бақувват бўлиб улғайишига жиддий аҳамият берилган. Бу ҳақда Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам):\nعَلِّمُوا اَبْنَاءََكُمْ السِّبَاحَةَ وَالرَّمَي ، وَالْمَرْأَةَ الْمِغْزَلَ\n«Фарзандларингизга сузиш ва камон отишни, қизларга тўқишни ўргатинглар», деганлар (Имом Байҳақий ривояти).\nМамлакатимиз аҳолисининг 64 фоизини ёшлар ташкил этади. Уларнинг улғайиб, комил инсон бўлишлари учун давлатимиз барча зарур моддий ва маънавий шароитларни муҳайё қилди, спорт иншоотлари, дам олиш ва истироҳат масканларини барпо этиб, ёшлар ихтиёрига бериб қўйди.\nМаълумки, мамлакатимизнинг барча ҳудудларида болаларнинг, айниқса, ўсмирларнинг соғлом ўсиб-улғайиши, илм олиши, касб-ҳунар эгаллаши учун катта имконият ва шароитлар яратилмоқда. Олдин ҳам таъкидлаганимиздек, бу борада жамоат ташкилотларининг ҳам ўрни каттадир. Ёшлар иттифоқи, «Соғлом авлод учун», «Болалар», «Меҳр нури», «Сен ёлғиз эмассан», «Ўзбекистон болалар спортини ривожлантириш», «Меҳр-шафқат ва саломатлик» ва «Мактаб таълими» каби ташкилот ва жамғармалар алоҳида таҳсинга лойиқ фаолият олиб боришяпти.\nШубҳасиз, ота-она, оила, маҳалла, мактаблар болалар тарбиясида муҳим аҳамият касб этади. Фарзандларимизни чиройли одоб-ахлоқ, яхши таълим-тарбия асосларида вояга етказиш давлат миқёсидаги долзарб масала экани ҳар биримизга яхши маълум.\nФарзандларни ёшлик чоғларидан бошлаб илму маърифатга қизиқтириб, ўргатиб бориш лозим. Зеро, илму фаннинг қайси соҳасига бўлса ҳам қизиқиб, ўқиб-ўрганиб, маълумот ҳосил қилган киши, албатта, ўзи, оиласи, халқи ва Ватани учун манфаат келтирадиган инсонлар қаторидан жой олади.\nАйниқса, таълим муассасаларида ўқишни тугатиб, ёзги таътилга чиққан фарзандларимизга эътиборли бўлишимиз лозим. Уларнинг илм ўрганишларига, қизиқарли дам олишларига қулай шароитлар яратиб берайлик. Ота-оналар фарзандларини кўча-кўйда беҳуда тентираб, бўлмағур, ножўя хатти-ҳаракатлар қилишдан сақлаб, гўзал хулқ эгаси бўлишга чақиришсин.\nОдатда, оналар ўз болаларининг хато ва камчиликларини отасидан яширишга ҳаракат қилади. Айтсам уришади, боламга қаттиқ тегади деб, йўл қўйган хатолари, қўл урган майда-чуйда жиноятларини отасига айтмайди. Бола ўз вақтида танбеҳ олмаганидан кейин бора-бора каттароқ жиноятларни ҳам қўрқмасдан қилавериши мумкин. Шунинг учун фарзанднинг баркамол инсон бўлиб етишувида онанинг хизмати жуда зарур ва муҳимдир.\nФарзандларимизга шундай тарбия берайликки, улар ўз ота-боболарига, ўз тарихи, Ватани, она тилига, миллат улуғларига, муқаддас Ислом дини анъаналарига содиқ бўлиб қолишсин. Китоблардан ўрганилган маърифий илм қаторида оилада олинган ҳаёт илми ҳам уларга сув ва ҳаводек зарур. Илмли, одобли, фаросатли одам ҳаётда ўрнини топиб олади.\nФарзандлари улғайган сари улар тақдирига ҳушёрроқ қараш, уларни юксак қадриятларимизнинг асл ва бақувват илдизларидан баҳраманд этиш, бугунги турмуш тарзимизга мос тарбия бериш ота-оналар зиммасидаги муҳим вазифалардан саналади. Кези келганида фарзандларимизнинг бирига айтилган насиҳат айни чоғда унинг ака-укаларига ҳам тегишли бўлиши, хонадондагиларнинг барчасига бирдай таъсир қилишини ўйлаб иш тутишимиз ва фарзандларимизнинг илм олишлари, касб-ҳунар эгаллашларига ҳамкор ва ҳамфикр бўлишимиз зарур. Шунингдек, уларни теварак-атрофимизда бўлаётган воқеа-ҳодисаларга, ўзгаришларга дахлдорлик руҳида тарбиялашимиз, келажакка катта ишонч билан боқишга ўргатишимиз керак бўлади.\nХулоса қилиб айтсак, ёшларимизнинг ҳар томонлама комил, гўзал хулқли, мустақил фикр ва дунёқарашга эга, турли салбий одат, иллат ва таъсирлардан холи қилиб вояга етказишда жамоат ташкилотлари, ота-она, маҳалла фаоллари ва уламоларнинг ўрни беқиёсдир.


Ўзбекистон Республикаси Президенти 14.03.2019 14:14\nҚУЛАЙ ВА ЖОЗИБАДОР БИЗНЕС МУҲИТИ – ТАДБИРКОРЛИК ФАОЛИЯТИНИ РИВОЖЛАНТИРИШНИНГ МУҲИМ ОМИЛИ\nЎзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев жойларда амалга оширилаётган бунёдкорлик ишлари, йирик лойиҳалар билан танишиш, халқ билан мулоқот қилиш мақсадида 12-13 март кунлари Навоий вилоятида бўлди.\nТашрифнинг иккинчи куни Президентимиз Навоий шаҳрида вилоят иқтисодиётини ривожлантириш, аҳоли турмуш шароитини янада яхшилаш масалаларига бағишланган йиғилиш ўтказди. Видеоконференцалоқа шаклида ўтган йиғилишда вилоят фаоллари, депутатлар, давлат ва жамоат ташкилотлари раҳбарлари, шаҳарлар ва туманлар ҳокимлари, нуронийлар, ёш тадбиркорлар, кенг жамоатчилик вакиллари иштирок этди.\nДавлатимиз раҳбари вилоятни комплекс ривожлантиришга қаратилган долзарб вазифаларни белгилаб берди.\nҚайд этилганидек, Навоий вилояти юртимиз саноатининг мустаҳкам устуни бўлиб, унинг 10 фоиз маҳсулотини таъминлайди. Ислоҳотлар натижасида ўтган йили вилоятда инвестициялар 1,8 баробар, қурилиш ишлари 28 фоиз, хизмат кўрсатиш 12 фоизга ўсган. Шунингдек, қарийб 1 триллион сўм инвестиция ҳисобига 420 та ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатиш объекти ишга туширилган.\nЙиғилишда мавжуд резерв ва имкониятлардан тўла фойдаланилмаётгани таъкидланди. Вилоят иқтисодиёти асосан бир нечта йирик корхонага боғлиқ бўлиб қолгани, кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик етарли даражада ривожланмагани қайд этилди.\nВилоятда тадбиркорликни ривожлантиришга жиддий туртки бериш учун шундай қулай ва жозибадор бизнес муҳитини яратиш керакки, нафақат маҳаллий, балки бошқа вилоятлар аҳолиси ҳам бу ерга келиб, тадбиркорлик билан шуғулланишга интилсин. Бошқача айтганда, Навоий вилояти – тадбиркорлар вилоятига айланиши керак, деди Шавкат\nДавлатимиз раҳбари Навоий вилоятини экспортга йўналтирилган инновацион ва юқори технологияли ишлаб чиқаришлар бўйича эркин иқтисодий зонага айлантиришни таклиф қилди. Қайд этилганидек, бунинг учун Бош вазир ўринбосари раҳбарлигида махсус комиссия тузилиб, мазкур иқтисодий зона иштирокчиларига бериладиган имтиёз ва енгилликлар тизими белгиланади.\nЙиғилишда инвестицияларни фаол жалб қилиш, янги замонавий корхоналар ташкил этиш ва аҳолини иш билан таъминлаш масалаларига алоҳида эътибор қаратилди.\nНавоий вилоятида 2019-2020 йилларда амалга ошириладиган умумий қиймати 26 триллион 368 миллиард сўмлик 511 инвестиция лойиҳасидан иборат дастур ишлаб чиқилгани маълум қилинди.\nМазкур дастур доирасида 1 миллиард доллар тўғридан-тўғри хорижий инвестиция ва кредитларни ўзлаштириш, 17 минг 400 та янги иш ўрни яратиш режалаштирилган. Жумладан, Навоий иссиқлик электр станцияси, “Қизилқумцемент”, “Навоийазот” акциядорлик жамиятлари ва бошқа тармоқларда 12 та йирик лойиҳа амалга оширилади.\nБиринчи навбатда, Нурота, Хатирчи, Томди, Конимех каби ривожланиш даражаси паст бўлган туманларда янги саноат корхоналарини ташкил этишга устувор аҳамият қаратиш лозимлиги қайд этилди.\nПрезидентимиз Нурота туманидаги ўозғон посёлкасига шаҳар мақомини бериб, уни пардоз тошлари қазиб олиш ва ишлов беришга ихтисослашган саноат шаҳрига айлантириш таклифини илгари сурди. Гранит ва бошқа пардоз тошларини саноат усулида қазиб олиш, ишлов бериш ва тайёр қурилиш материаллари ишлаб чиқариш корхоналаридан иборат кластер ташкил этиш бўйича қиймати камида 200 миллион долларлик лойиҳаларни амалга ошириш бўйича топшириқ берилди.\nДавлатимиз раҳбари қишлоқ хўжалигидаги имкониятларни ҳам таҳлил қилиб, пахтадан бўшаган майдонларда бозорбоп мева-сабзавот етиштириш, вилоятда томорқалардан самарали фойдаланиш ҳисобига қишлоқ аҳолисини банд қилиш ва даромадини ошириш, томорқаларга экин экишни давлат сиёсати даражасига кўтариш, тикув-трикотаж маҳсулотлари ишлаб чиқариш ва қоракўл тери тайёрлашни кўпайтириш, экспорт ҳажмини ошириш бўйича топшириқлар берди.\nМамлакатимизда давлат хизматлари кўрсатиш тизимини янада такомиллаштириш, аҳоли ҳаёти сифатини, инвестиция иқлимини, ишчанлик муҳитини яхшилаш, кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликни ривожлантиришга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Давлат хизматлари марказларида аҳолига тез, сифатли ва кенг турдаги давлат хизматлари кўрсатиш мақсадида қатор ишлар амалга оширилмоқда.\nШавкат Мирзиёев фаоллар йиғилишидан сўнг Навоий шаҳар Давлат хизматлари маркази фаолияти билан танишди.\nМарказда электрон навбат тизими жорий этилган, фуқароларга 100 дан ортиқ турдаги давлат хизматлари кўрсатилади. Нотариал хизматлар, фуқаролик ҳолати далолатномаларини ёзиш, паспортни расмийлаштириш, ҳайдовчилик гувоҳномасини алмаштириш ва бошқалар шу ернинг ўзида амалга оширилади.\nМижозларга қулайлик яратиш мақсадида болалар майдончаси, кафе, мутолаа хонаси, бепул Wi-Fi алоқаси ташкил этилган. Бу ерга келганлар улардан фойдаланиб, кутиш вақтини мазмунли ўтказиши мумкин.\nМарказга келолмайдиган ҳамда олис овул ва қишлоқларда яшайдиган аҳоли учун махсус транспортларда жойларга чиққан ҳолда хизмат кўрсатилади.\nПрезидентимиз марказ фаолияти билан танишар экан, бундай марказларда асосий мақсад фуқароларни давлат идоралари фаолиятидан рози қилиш эканини таъкидлади.\nДавлат хизматлари марказларида энг асосий талаб – муомала маданияти бўлиши керак. Бу ерга келган ҳар бир инсон муаммосига ечим, саволига жавоб топиши лозим. Барча ҳаракатларимиз ана шу мақсадга қаратилган, деди Шавкат Мирзиёев.\nШу ерда Навоий вилоятида тадбиркорлик, кичик бизнес ва ҳунармандчиликни ривожлантиришга доир лойиҳалар тақдимоти ўтказилди. Хусусан, эксперимент тариқасида “Навоий – тадбикорлар вилояти” лойиҳаси амалга оширилади. Бунда қулайлик яратиш мақсадида тадбиркорлик субъектларини рўйхатдан ўтказишда давлат божи икки баробар камайтирилади. Қатор хизмат кўрсатиш соҳаларига имтиёзлар берилади.\nПрезидентимиз давлат хизматлари марказда тадбиркорлар учун хизмат турларини кенгайтириш, хусусан, уларга ер ажратиш, қурилишга рухсат олиш каби жараёнларни интеграциялаш бўйича кўрсатмалар берди.\nШавкат Мирзиёев Навоий шаҳридаги 3-сонли ички ишлар бўлимини бориб кўрди.\nПрезидентимизга бу ерда яратилган шароитлар, маҳаллаларда тинчлик-осойишталикни мустаҳкамлаш бўйича олиб борилаётган ишлар ҳақида ахборот берилди. Жорий йилнинг январь-февраль ойларида Навоий вилоятида жиноятлар сони ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 54 фоиз, Навоий шаҳрида эса 63 фоиз камайгани қайд этилди.\nДавлатимиз раҳбари хотин-қизлар масалалари бўйича инспекторлар билан мулоқотда аёлларнинг турмуш шароитини ўрганиб бориш, оғирини енгил қилиш зарурлигини таъкидлади.\nАгар жамиятимизда адолатни қарор топтирмоқчи бўлсак, аввало, хотин-қизларнинг ишончини қозонишимиз, уларни асрашимиз керак. Аёлнинг яшаш тарзи, дунёқараши оила муҳитини белгилайди. Бу фарзандлар тарбияси учун жуда муҳим, деди Шавкат Мирзиёев.\nДавлатимиз раҳбари ички ишлар бўлимидаги ситуацион марказни кўздан кечирди. Жамоат хавфсизлигини таъминлашга ихтисослашган дастурий маҳсулотлар яратиш, жиноятчиликни турлари бўйича таҳлил қилиб, уларнинг олдини олиш юзасидан тавсиялар берди.\nШу билан Президент Шавкат Мирзиёевнинг Навоий вилоятига ташрифи якунланди.


Ўзбекистонда коронавирусни даволаш тадқиқоти самарасиз бўлиб...\n13.07.2020 11:39 0 8981\nРеспублика махсус комиссияси аъзоси Ҳабибулло Оқилов тузалган беморларнинг қон зардобларини (қон плазмаси) беморларга қуйиш самара бермаганини маълум қилди.\n«Коронавирус инфекциясини юқтириб олиб, кейинчалик тузалган беморларнинг қон зардобларини (қон плазмаси) беморларга қуйиш самара бермади. Чет эл тажрибасида ҳам бу иш бермагани сабабли Ўзбекистонда ҳам бу амалиёт тўхтатилди», — Коронавирусга қарши курашиш махсус комиссияси аъзоси Ҳабибулла Оқилов.\nЭслатиб ўтамиз, шу йилнинг апрел ойи бошларида Соғлиқни сақлаш вазирлиги Ўзбекистон шифокорлари тез кунларда COVID-19 инфекцияси оғир кечаётган беморларни даволашда мутлақо янги ва самарали усулни қўллашни бошлашади деб хабар берган эди. Ҳатто, бу даволаш тадқиқоти Буюк Британияда қизиқиш уйғотгани айтилганди.\nкоронавирус қон плазмаси\nКоронавирус Кеча, 23:54


Болаларнинг интеллектуал ривожланиш жараёнини ҳисобга олиб, уларни 6-7 ёшдан мактабга қабул қилиш меъёрларига ҳам аниқликлар киритилди.\nЎзбекистон Миллий матбуот марказида бўлиб ўтган анжуманда таълим сифати ва самарадорлигини юксалтиришга оид амалий ишлар ва истиқболдаги устувор вазифалар тўғрисида сўз борди, деб хабар бермоқда "Жаҳон" АА.\nХабарда айтилишича, Вазирлар Маҳкамасининг умумий ўрта таълим тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақидаги ҳамда "Умумий ўрта ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълимининг давлат таълим стандартларини тасдиқлаш тўғрисида"ги қарорлари ўқитиш тизимини янги босқичга кўтаришга имкон яратади.\nУшбу қарорларга кўра, умумий ўрта таълим тизимига қатор ўзгартиришлар киритилди. Жумладан, умумий ўрта таълим мактабларининг турлари белгиланди. Даволаш-профилактика масканларида стационар шароитда узоқ вақт даволанишга муҳтож болаларга бевосита муассасанинг ўзида умумий ўрта таълим бериш ташкил этилади.\nОлис аҳоли пунктларида яшовчи мактаб ёшидаги болаларнинг сифатли умумий ўрта таълим олишини таъминлаш мақсадида тегишли туман (шаҳар) ҳокимликларининг қарори асосида умумтаълим масканларининг филиаллари ташкил этилиб, уларда ўқувчилар сони 100 нафаргача бўлади. Бошқа умумтаълим масканларига яқинлиги ҳамда моддий-техник базасидан келиб чиқиб, ўқувчилар сони 180 нафаргача бўлган умумтаълим муассасалари ҳам филиалларга айлантирилиши мумкин. Тегишли майдонга эга бўлган мактаблар синфларида ўқувчилар таркиби 35 нафардан ортиб кетишига йўл қўйилмайди.\nМактаб ёшидаги болаларни умумий ўрта таълимга қамраб олиш туман (шаҳар) ҳокимликларининг қарори билан таълим масканларига бириктирилган ҳудудлар (микроҳудудлар) доирасида умумтаълим маскани педагоглари томонидан амалга оширилади.\nБу мактаблардаги ўқувчилар сонидаги номутаносибликка барҳам беради. Болаларнинг интеллектуал ривожланиш жараёнини ҳисобга олиб, уларни 6-7 ёшдан мактабга қабул қилиш меъёрларига ҳам аниқликлар киритилди.\nҚўшилди: 28 04 2017 йил


Сукунат мияга қандай таъсир кўрсатади - Ayol.uz\nNautilus нашридан Дэниел Гросс сукунатнинг инсон миясига ижобий таъсир кўрсатишига доир батафсил изоҳ берди. У мусиқа товуши ва бошқа шовқин товушлари бўйича бир неча тадқиқотларни тўплаб, қизиқ натижаларга эга бўлди.\nҚуйида сукунатнинг уч устувор томони ҳақида маълумот берамиз.\nМиянинг янги ҳужайралари ўсиши\nДьюк Университетидан регенератив биолог Имке Кирсте бир гуруҳ сичқонларни турли шовқин товушлари таъсирига тушириб, сукунатни назорат омили сифатида қўллашни режалаштирган.\nБироқ сичқонлар икки соат сокин муҳитда сақланганидан кейин уларнинг гиппокампида янги ҳужайралар пайдо бўлиши аниқланди. Миянинг бу бўлими ҳис-туйғулар шаклланишида ва ахборотнинг қисқа муддатли хотирадан узоқ муддатлисига ўтишида иштирок этади.\n“Биз сукунатнинг янги ҳосил бўлган ҳужайраларга тизимга интеграциялашишига ҳақиқатда ёрдам беришини аниқладик”\nИмке Кирсте, регенератив биолог\nАтрофда “тиқ” этган товуш бўлмаса-да, бизнинг миямиз ҳаддан зиёд ҳушёр. Масалан, севимли қўшиғингизни тинглаяпсиз ва кутилмаганда у узилиб қолди. Агар сиз қўшиқнинг куйи ва сўзларини яхши билсангиз, у миянгизда жаранглашда давом этади.\nМия хотирадан таниш оҳанглар ва матнни топиб, худди қўшиқ давом этаётгандек тасаввур қолдиради. Nautilus саҳифаларида берилган маълумотларга кўра, бу ҳолат бош миянинг эшитув қобиғи изчил ишлашда давом этиши билан изоҳланади. Ҳаттоки қулоқларингизга ҳеч қандай товуш бормаса-да, мия ҳар доим фаол қолишнинг йўлини топади.\nМия ташқи таъсирларга дуч келмаса ҳам, у диққатни жамлашни тўхтатиб, “саралаш тартиби”га ўтади. Бу у бутунлай ўчади дегани эмас. Аксинча. Хотиржам ҳолатдаги мия маълумот тўплайди ва уни қайта ишлайди. Бу рефлексия, деб аталади.\nТашқи товуш қўзғатувчилари мияни эшитишга мажбурлайди. Атроф жимжит бўлса, миямиз ичимизда содир бўлаётган нарсаларга қулоқ тутишга мажбур бўлар экан.


Ўзбекистонда БАА компаниялари профессионал ўқув марказлари ташкил этилади — Sof.uz\n13.11 13:36 90 Ўзбекистон\nфуқаролар давлат муассасаларини қўриқлаш ишларига жалб этилади;\nойлик иш ҳақи 1600 дирҳамни (тахминан 435 АҚШ доллари) ташкил этади;\nиш берувчи яшаш жойи, тиббий ва бахтсиз ҳодисалардан суғурталашни амалга оширади, авиачипта, ҳужжатларни расмийлаштириш, хавфсизлик ва меҳнат фаолияти учун лицензиялар билан таъминлайди.\n21 ёшдан 38 ёшгача бўлган эркаклар;\nасосан инглиз тилини билиш (смена давомида бирор бир ҳолат юзага келган тақдирда, инглиз тилида ёзма равишда хабардор қилиш имкониятига эга бўлиш);\nкасбий (тасдиқланган) маҳорат ёки иш тажрибасининг мавжудлиги.\nЎзаро манфаатли алоқаларни ривожлантириш мақсадида Ўзбекистон ҳудудида БАА компаниялари профессионал ўқув марказларини ташкил қилиш, жумладан ушбу марказни Наманганда очиш имкониятини кўриб чиқишга келишиб олинди.\nБугун, 10:48 926\nБугун, 08:14 710\n20.10 18:31 115 Жаҳон\n29.09.2020 11:17 369 Жамият\n17.09.2020 14:15 128 Жаҳон\n16.09.2020 11:21 44 Жаҳон


Доимий рўйхатга қўйиш учун қандай ҳужжатлар талаб этилади? - 10 Августа 2016 - BEPUL MP3 KO'CHIRISH, VIDEO KLIP, FOTO SURATLAR, YANGI\nГлавная » 2016 » Август » 10 » Доимий рўйхатга қўйиш учун қандай ҳужжатлар талаб этилади?\nУ.Очилов, Тошкент шаҳи\nБ.Шорихсиев, Ички ишлар вазирлиги ХЧК ва ФРБ бошлиғи:\n— Амалдаги меъёрий ҳужжатларгакўра, Тошкент шаҳри ва Тошкент вилоятида доимий прописка қилинадиган фуқаролар туман, шаҳар ИИБ ХЧК ва ФРБга қуйидаги ҳужжатларни:\n• Белгиланган шаклдаги доимий прописка қилиш тўғрисида ариза;\n• Фуқаролик паспорти;\n• Контракт бўйича ҳарбий хизматчининг ёки Қуролли Кучлар офицерининг шахсий гувоҳномаси;\n• Турар жой учун ҳужжатларнинг нотариал тасдиқланган нусхалари;\n• Уй-жой мулкдорларининг турар жой майдони бериши тўғрисида нотариал тасдиқланган аризаси;\n• Туғилганлик тўғрисидаги гувоҳномаларнинг нотариал тасдиқланган нусхалари;\n• Ота-онасининг ўлими ҳақидаги гувоҳнома ёки ота-онасини деб, эълон қилиш ҳақидаги суднинг ҳал қилув қарори нусхаси;\n• Меҳнатга қобилиятсиз бўлган ҳамда ўз оиласи (эри, хотини ва фарзандлари) бўлмаган вояга етган туғишган ака-ука ва опа-сингиллар охирги яшаш жойидан оилавий аҳволи тўғрисида ФҲДЁ органининг маълумономаси;\n• Васийлик (ҳомийлик)ни тасдиқловчи ҳужжатнинг нотариал тасдиқланган нусхаси;\n• Давлат божи тўланганлик тўғрисидаги квитанцияни тақдим этадилар.\nШунингдек, меҳнатга қобилиятсиз, болаликдан ногиронлар, олтмиш ёшга тўлган эркаклар ва эллик беш ёшга тўлган аёллар, белгиланган тартибда биринчи ва иккинчи гуруҳ ногирони деб топилган фуқаролар, ушбу фуқаролар томонидан тиббий меҳнат эксперт комиссияси берган маълумотнома тақдим этадилар.\nШунингдек, "Автобезак учун жазо борми?”, "Пул жўнатмаларининг нархи қанча?”, "Ўқитувчи неча йилда малака ошириши керак?”, "Болалар учун либослар қандай танланади?” каби бир қатор саволларга "Даракчи” газетасининг 11 август куни сотувга чиқадиган янги сонида жавоб олишингиз мумкин.\nКатегория: BAXS - TORTISHUV / FIKR MULOHAZA | Просмотров: 546 | | Теги: Yangilik, newsuz, uznews, xabarlar, habarlar, Новости, Yangiliklar, ahborot, news | Рейтинг: 0.0/0


Эгриқўл уста — Huquq\nHome / Жиноят ва жазо / Эгриқўл уста\n02.05.2019\tЖиноят ва жазо, Жиноят ҳақиқати ва адолати 160\nШундай ривоят бор:\nБир ўғри қанча вақт мобайнида тунлари яширин йўл (лаҳм) ковлаб, мамлакат хазинасини ўмармоқчи бўлибди. Не-не машаққат ва заҳматлар эвазига мақсадига эришиб, олтин-жавоҳирларни қопга жойлаб, орқалаб кетмоқчи бўлиб турганида, тун қоронғусида кўзига ярақлаб кўринган нарсани олмос деб ўйлабди ва уни ҳам олишга аҳд қилиб, ялаб кўрсаки, туз экан.\n«Бу ердан туз тотдим, шу туз ҳаққи хазинани ўмариб кетолмайман», дея ҳеч нарса олмасдан чиқиб кетган экан…\nУшбу ривоятни келтиришимиз боисини қуйидаги тафсилот билан танишгач, англаб етишингизга аминмиз.\nАзимжон Юлдашев устачилик, қурилиш ишлари-ю, унча-мунча кундалик юмушларни уддалай оларди. 2018 йилнинг баҳорида Чортоқнинг «Бодомзор» маҳалласида яшовчи Фозилжон Жўрабоев уйига шундай кундалик юмушларни бажариш учун келган Азимжоннинг қўли ишда бўлса-да, кўзлари атрофга олазарак боқиб, «олма-кесак терарди».\nТирикчилик важидан ҳалол меҳнат қилиб, ризқ-насиба топиш ниятида келган одамнинг фикру хаёли фурсатини топиб хонадонни шип-шийдам қилиш эканини эса, табиийки, хонадон эгалари хаёлларига ҳам келтиришмасди.\nОласи ичида бўлган кимса буни айни муддао деб билди-ю, дастлаб хонадон соҳибларининг уйда йўқлигидан фойдаланиб, 120 минг сўмлик «Скор» номли ўсимликлар парваришида қўлланиладиган дори воситасини, кейинроқ дарвозахонадаги 10 метр кабел ҳамда 1 қоп «селитра»ни «туя қилиб», пуллаб юборди.\nҚарасаки, ушбу хонадон нақ хазинанинг ўзи. Уй эгалари буни пайқашмаяпти ҳам. Бундан қувонган эгри қўл уста май ойи бошларида бу ердан 300 минг сўмлик «дрелл», бозор баҳоси 1 миллион сўм бўлган 2 дона «Болгарка»ни, орадан бир неча кун ўтгач, ҳеч ким йўқлигидан фойдаланиб, уй соҳиби қишки кийими чўнтагига яшириб қўйган 100 АҚШ доллари ҳамда 200 минг сўм пулни, ҳовлидаги 2 дона товуқни ўмариб кетиб, пуллаб юборди. Навбатдаги «ов»да эса меҳмонхонага «юриш» қилиб, эшикни бузиб кирди ва 1 миллион сўмлик чинни идишларни пақирга солиб чиқиб кетди.\n«Узоққа кўтариб юраманми?», деган ўйда бу галги «ўлжа»ни айнан шу «Бодомзор» маҳалласида яшовчи бир аёлга сув текинга — 105 минг сўмга пуллаб, жуфтакни ростлади.\nАйтиб ўтганимиздек, «Одамнинг оласи — ичида», деганда минг бора ҳақ эди ота-боболаримиз. Ҳалол, меҳнаткаш, юмушларни бажариб, ҳам менга нафи тегади, ҳам оиласи, рўзғорига ҳалол ризқ-насиба олиб боради, деб олиб келинган устанинг қўли эгри бўлиб чиқишини ким ҳам хаёлига келтирарди?!\n«Бодомзор» маҳалласидаги ҳовли соҳиблари ҳам шу хаёлда эдилар. Куймаланиб, ўз юмушларини бажариб юрган устадан асло шубҳага боришмасди.\nНафси ҳакалак отган уста қиёфасидаги ўғри эса янгидан-янги режалар устида ишларди. Май ойи охирларида экинларга «селитра» солиш важидан укасининг уйига келган Фозилжоннинг акаси қарасаки, минерал ўғитнинг бир қопи йўқ. Шундан сўнг устанинг хатти-ҳаракатларини зимдан кузата бошлаган уй соҳиби Азимжондан бу ҳақда сўради. «Йўғ-э, уйингизда ишлаб юриб, тузингизни тотиб, ўғирлик қилармидим?!», дея жавоб берди у.\nАслида ҳам туз-намак тотган одамларнинг шундай қинғирликларга қўл уришига ишониш қийин эди. Аммо бу ўғирликларни устадан бошқа ҳеч ким қилиши мумкин эмасди. Ахир ҳовлига фақат у кирганди, холос. Шунинг учун Фозилжон уни қайта-қайта сўроққа тутавергач, бари ошкор бўлди.\nУ ўғри устанинг кирдикорлари устидан ҳуқуқни муҳофаза қилиш идораларига мурожаат этди. Тергов ва суд жараёни барча ҳолатларга ойдинлик киритди. Ҳаттоки, айрим йўқолган нарсалар сотиб олган харидорлардан қайтариб олиб келинди ва эгасига топширилди. Шу тариқа туз тотган хонадонини ўмаришни одат қилган инсофсиз ўғри суд ҳукми билан тегишли жазога тортилди.\nТўрақўрғон туман прокуратураси терговчиси


Дилшод Саиджанов журналист ва блогерларни сўзга масъулиятли бўлишга чақирди - xabar.uz\nДилшод Саиджанов журналист ва блогерларни сўзга...\n13.03.2020 21:13 0 1843\nАОКА директорининг биринчи ўринбосари Дилшод Саиджанов журналист ва блогерларни ишончсиз ахборотларни тарқатмасликка чақирди.\n«Бугун ижтимоий тармоқларда ва бир қатор блогерлар томонидан тасдиқланмаган ҳамда ишончли манбага эга бўлмаган маълумотлар тарқатилди.\nШуни унутмаслик керакки, аҳоли орасида ваҳима чиқаришга қаратилган маълумотлар, материаллар, фейк хабарлар ва умуман, ишончсиз ахборотни ҳар қандай шаклда тарқатиш амалдаги қонунчиликка мувофиқ жиноий жавобгарликка сабаб бўлиши мумкин.\nҚонунчиликда ахборот соҳасидаги ҳуқуқ ҳамда масъулият аниқ белгиланган ва буни, айниқса, фаол ва катта аудиторияга, жамиятда ўз меҳнати туфайли таъсир кучига эга блогерлар, ижтимоий тармоқлардаги гуруҳ ва каналлар маъмурлари яхши ҳис этишлари лозим, деб ўйлайман. Чунки жамиятда улар тарқатаётган ҳар қандай ахборотни ҳақиқат сифатида қабул қиладиганлар кўп.\nОАВ ва блогерлар ҳам худди давлат органларидан талаб этилгани каби соҳага оид амалдаги қонунчилик меъёрларига риоя этишлари шарт эканлигини унутмаслиги керак.\nАлоҳида таъкидлашни истар эдикки, АОКА барча ОАВ ва блогерлар билан ҳамкорлик қилиб келмоқда ва бундан кейин ҳам уларнинг ахборот олишлари учун кўмак беришга тайёр», — деб ёзади Саиджанов ўзининг "Телеграм"даги саҳифасида.\nАОКА раҳбари Фарғонада журналист билан содир бўлган воқеага муносабат билдирди