Kutubxona - Charxiy. Qiyolab oʻtdi / Kiril\nSiz shu sahifadasiz: Charxiy. Qiyolab oʻtdi / Kiril\nАсар номи Қиёлаб ўтди\nНашриёт Тошкент, “Академнашр”, 2010\nФарғона Вилоят Ҳокимлиги Маънавият-Маърифат Кенгаши\n1 Таржимаи Ҳол\n3.1 Мурувват Бирла\n3.2 Чой Тутди Бир Пиёла\n3.3 Кўнглим Яқин\n3.4 Гул Даста-Даста\n3.5 Ишқ Даргоҳида Мақбул\n3.7 Эй Юзи Нур\n3.10 Чашми Хуморингдан Сенинг\n3.11 Давронимиз Обод\n3.15 Маҳалламиз (Наврўз Байрами Муносабати Билан)\n3.17 Меҳнат – Бахт\n3.18 Баҳор Тароналари\n3.20 Шу Ҳур Замон Туфайли\n3.21 Қутлуғ Анжуман (Мушоира)\n3.22 Замона Рамзи\n3.23 Имкон Қани\n3.24 Фарғоналик Оғайни\n3.26 Дўстларни Кута-Кута\n3.27 Олам Саодати\n3.28 Сен Ватаннинг Куч-Мадори\n3.32 Қиёлаб Ўтди\n3.33 Шайдоси Мен\n3.34 Бахтли Инсон\n3.36 Қўқон Лойи\n3.38 Ёдлар Замон, Муқимий,\n3.39 Жонажон Замон Ила\n3.41 Яхши Тилак\n3.42 Дўстимга Мактуб\n3.43 Вафо Севарим\n3.44 Меҳнат Дедим\n3.47 Бад Қилдим, Хато Қилдим\n3.48 Фидо Бўлдим\n3.49 Тўйонаси Бирлан\n3.51 Ҳар Жон Боридан\n3.55 Тўйингизда Тилагим\n3.56 Қинғирлик Ёмон\n3.57 Энг Ширин Сўз\n3.58 Вафо Сендан\n3.63 Жон Нисор Ўлсин\n3.66 Гулшан Аро\n3.67 Гулзор Топ\n3.68 Дилрабо Ўтар\n3.69 Бўстон Бўлур\n3.70 Донгдор Ҳорманглар\n3.74 Дўстлар, Фазилат Аҳлин\n3.75 У Ёра Етур\n3.76 Чаман Безанди Бу Кун…\n3.78 Вафодорларинг Бор\n3.80 Меҳрим Барқарор\n3.81 Нигорим Бор\n3.83 Тош Отар\n3.85 Интизор Этмас\n3.88 Ўлдиғим Билмас\n3.89 Ғафур Ғуломга Ҳасби Ҳолим\n3.90 Мени Ҳарёна Ташлаб\n3.91 Хабардан Бу\n3.92 Наво Бўлурму\n3.93 Дилдори Шўх\n3.94 Мен Келаман Соғиниб\n3.96 Топ-Тоза Қиш\n3.99 Чин Иштиёқ\n3.100 Она Азиз\n3.101 Булбул Эрса\n3.102 Саодат Аҳли\n4.1 Ён Дафтардан\n4.2 Фарзандимга Насиҳатим\n4.3 Баҳор Тонги\n4.4 Наврўз Шарафига\n4.6 Қизим Меҳрихонга\n5.1 Соғиндим, Эй Гул\n5.2 Баён Дерман\n5.3 Вафодан - Вафо\n5.5 Садағанг Кетай\n5.7 Эй Кўнгил\n5.8 Набирам Нодиржонга\n5.10 Кириб Бўстонни Кездим\n6.1 Зебо Қўқон\n6.2 Қалам Мустазоди\n6.3 Бир Лаганбардор Майпарастга Дакки\n6.5 Нишон Берса\n6.6 Увайсийга Мухаммас\n6.7 Тутуриқсиз Бир Шоир Ҳақида\n6.8 Думалоқ Жонкуяр, Юмалоқ Имзо\n6.9 Бир Қўпол Врачга\n6.12 Пул Ўлсина-Пул Ўлсин!\n6.13 Фарғона Пахтакори\n6.15 Муқимийни Хотирлаб\n6.16 Нигор Сен\n6.17 Мухаммаси Чархий Бар Ғазали Нусрат\n6.18 Вафодор Элим\n6.19 Дўстим Марҳум Собир Абдулла Хотирасига\n7.2 Пахтани Чаққон Теринг!\n7.3 Салом, Андижон!\n8.1 Она Ҳақида\n8.4 Наврўз Рубоийлари\nУшбу “Девон” ни тайёрлашда яқиндан ёрдам берган Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси Фарғона вилояти бўлими масъул котиби Энахон Сиддиқова, Чархий домланинг шогирдлари Комил Жўра, Анвар Юнус, Абдуллатиф Турдалиев, Сайдали Одилов ва домланинг набиралари Жаҳонгир Комиловларга миннатдорчилик билдирамиз.\nМен Асқарали Чархий 1900 йил баҳорида Қўқон шаҳрининг Сарбоҳодир маҳалласида тўқувчи косиб Ҳамроали Тўхтаохун ўғли оиласида туғилдим. Дадам Ҳамроали менинг шоир бўлишимни ёшлигимданоқ орзу қилар эди. Чунки отам ва онам Муслимабуви ўз замонасининг ўқимишли кишиларидан бўлган. Шунинг учун ҳам отам мени ёшлигимдан ибтидоий янги усул мактабига ўқишга берди.\nШоиралик қобилияти бўлган онам Муслимабувини кўпчилик Муслимби отин деб ҳам атар эди. Онам саккиз ёшимдан шеър ёдлаш ва ёзишни таълим бера бошлади. Отам эса бўш вақтларида ҳуснихатни ўргата бошлади. Онамдан шоирликни, отамдан эса ҳуснихатни ўргандим. Мен 16 ёшимдан бошлаб Ҳофиз Шерозий, Саъдий, Бедил ғазаллари билан таниша бошладим. Ўша вақтдаги кекса шоирлардан Сулаймонқул Розий, Мирзоий Ҳўқандий ва Мўминжон Мақсадларга яқинлашиб улардан шеърият қоидаларини ўргандим. Шоир Мақсад ва Мирзоий Хўқандий ҳажвий шеърлар ёзишда анчагина моҳир соҳиби қалам эдилар. Уларнинг ҳажвиётлари мени анчагина ўзига тортган эди.\nОта касбим тўқувчи бўлганлиги туфайли мен ўзимга Чархий тахаллусини лозим топган эдим. Ижодда Фузулий, Фурқат, Муқимийларга эргашдим. Завқий билан танишишга муяссар бўлдим. Мен туғилган вақтда Фурқат ва Муқимийлар ҳали ҳаёт эдилар. Муқимий вафот этганида мен 4 ёшда эдим. Мен шоир деган номни жуда улуғ санар эдим. Шунинг учун ҳам матбуотга узоқ вақтгача шеърларимни берган эмасман. Менинг ёзган ғазалларимни ҳофизлар басталаб айтишар эдилар. Шу туфайли ўз-ўзидан халқ орасига тез тарқалиб кетар эди. Шеърий машқларимни ота касбим билан биргаликда камолотга етказишга ҳаракат қилдим.\nҲар бир қаламкашда бўлганидек, ижодимнинг бошланғич даврларида шеърларимда айрим камчиликлар бўлган. Лекин қаламимни чархлай бориб давр услубига имкони борича мослаб пухталаштира бошладим. Мен халқ ичидан чиққаним, халқнинг орзу-истакларини билганим учун, қолаверса, косиб бўлганим учун ҳам халққа яқин асарлар ёзишга доим ҳаракат қилиб келдим.\nКлассик адабиётимизга ҳурмат кўзи билан қараганимдан аруз вазнининг ўйноқи, киши қалбига тез етиб борувчи турларидан ижодий фойдаландим ва уни янада ривожлантиришга интилдим. Айниқса ёшликдан ноҳақликка муросасиз бўлганим важидан ўзимда ҳажвияга кўпроқ майл сезаман.\nМен кўп йиллардан бери Қўқондаги Муқимий музейида илмий ходим бўлиб ишлаб келаман. Муқимийнинг адабий меросини тиклашда, уни авайлаб сақлашда, эълон қилинмаган бир қанча ғазалларини халққа тақдим қилишда қўлимдан келганча хизмат қилдим.\n1956 йилдан бери Ўзбекистон Ёзувчилар союзининг аъзосиман.\nЧархий. 28 май, 1965 йил.\nШукр этаман, шукр ширин ҳол учун,\nУшбу улуғ даврада иқбол учун.\nҲур бу замон васфида ойу йилим,\nМадҳин адо этгали ожиз тилим.\nЧунки мен ўтмишни кичик шоҳиди,\nБалки варақларда рақам шоҳиди.\nЭрди у кун бир алами игнадан,\nЎтган,азоб игнаси ҳар сийнадан.\nҚай куни нур сочди ёруғ офтоб,\nТутди вафо байроғини инқилоб,\nДилга-ю элга улашиб тенг ҳуқуқ,\nМеҳнату фикрга бериб кенг ҳуқуқ,\nБўлди муяссар бу фаровон ҳаёт,\nБахт самосида ёзиб кенг қанот.\nМен ҳам олиб эрк нуридан, онг, шуур,\nЕтди ҳаётимга ҳаловат, ҳузур.\nБўлмади Фурқатга бу даврон насиб,\nКетди надоматда Муқимий ғариб\nЗавқий замон кохишидан доғ бўлиб,\nРоҳатидан кулфати кўпроғ бўлиб,\nКелди етиб яхши бу кунларга, лек-\nҚўймади жаллод ёвузлар тирик.\nОна сутин тотдим, отам тузларин,\nАмрига бўйсундим, олиб сўзларин.\nВояга етдим, ўқидим мен савод-\nБўлди ғазал машқию, гоҳ касб ёд.\nТушди ҳавас ғулғуласи қалб аро,\nҒулғула эрмасди у чин муддао.\nГоҳи фикр чўққисига етгудек,\nГоҳи бўлур жон узилиб кетгудек,\nГоҳида тутқизмаса мисра учун,\nКўрсатади шунда табиат кучин.\nБаъзи дамнинг файзи қишинг ёз қилур,\nБаъзида илҳом париси ноз қилур.\nКим ўзича топди камолот денг,\nМинди-ю майдонда чопар от денг.\nБилгучи узтоз керак, жон керак,\nЖон билими, унга шу дармон керак.\nКимнинг эса шуғли ширин бир китоб,\nУнда сухан гавҳаридир беҳисоб.\nКимнинг агар бўлса бисоти ғариб,\nПахта солур ҳар куни бир ағдариб,\nМеҳр қўяр касбига кимки бу дам,\nЗойи қўярму ҳунар ихлоси ҳам.\nКасбу камолоти-ла ким бор экан,\nБахт унга ҳамдам, абадий ёр экан.\nҚанчаки ёзсанг бу кўнгил ёзилур,\nХудди қиш айёми кетиб ёз бўлур.\nҚанча ниҳол боғига боғбон экар,\nМеҳнат этиб мевасига кўз тикар.\nЖондек авайлаб, пишириб, соз этиб,\nҲосилидан элни сарафроз этиб,\nАсраб илингай кетириб хонига,\nТаъми ширин мевани меҳмонига.\nИшласа ғайрат ила деҳқон агар,\nДонаси дурдона бўлур бехатар.\nАҳли қаламларни миришкори ҳам,\nМеҳнати-ла сафҳага чеккай рақам.\nГул терибон наср гулистонидан,\nНазм қилурлар тўла имконидан.\nДил тубидан маъни муқаррар сочар,\nНасрида ҳам назмида гавҳар сочар.\nҲар қа-ю ижодчи ҳунарда бўлак,\nУ бири атлас тўқигай, бу алак,\nБўз тўқиса, бирлари кимхоб тўқур,\nБири жуволдўз-ла қўлқоп тўқур.\nҲар киши ҳам сепда бисотин ёзур,\nБилса ғазал, билмаса отин ёзур.\nБаъзиларин сўзи-ла сози ширин,\nБаъзиларин созини ози ширин.\nБаъзилари уста бузармон бўлур,\nБаъзи бузармонни тузармон бўлур.\nКосиб агар бурмаса қирғоғини,\nҚадрига етгай ўриш-арқоғини.\nМен демадим барчадан афзал ишим,\nБўлмади, афсус, мукаммал ишим.\nБўлса-да юздан бири мақбули ом,\nБахтли санардим мен ўзимни мудом\nТопган ўзин аҳлига гул келтирур,\nЙўқса хижолатли кўнгил келтирур.\nХулласи: ким билганича соз этар,\nҲар қуш ўзин кифти-ла парвоз этар.\nБўлди ярим аср умр йўлдошим,\nДўстлик, аҳиллик ила етмиш ёшим.\nМурувват бирла, ёрим, йўқласанг бир васл боғингга,\nҚаро зулфинг каби кўнглим қуши ташлар оёғингга.\nМуаттар сочларинг ҳар тори бир ошиқнинг занжири,\nБири мафтун жамолингга, бири садқа дудоғингга.\nҚачонким бир боқиб гулдек висолинг шавқида ёндим,\nҒизо истаб илинган қуш каби тушдим тузоғингга.\nЯқиндан билмасанг ҳам хаста ҳолимни вафопарвар,\nУзоқдан лоақал шафқат билан олгин қучоғингга.\nМен ўлдим рашкдан, сен ноз ила этдинг йироқ ўзни,\nАдабданму яқин келса лабинг холи ёноғингга?\nҒубор олуда бир мўй тори зулфингдан йироқ ўлсин,\nТарарда эҳтиёт бўл, тегмасин олтин тароғингга,\nВужудим куйса не тонг, Чарх уриб парвонадек ҳар дам,\nКўнгил талпинса нетсун, нозанин, ҳусни чироғингга?\nЧой Тутди Бир Пиёла\nОшиқ эсанг жаҳонда, чекма аламли нола,\nЧунки аламли нола қолдирмасин увола.\nГул сайри гул аролаб юрган эдим чаманда,\nКўз кўрди, вола бўлдим бир ҳусни бемисола.\nКўнгилда изтиробим ошди яна кўрай деб,\nДарё каби хаёлим мавж урди чун шалола.\nБахтим кулиб бериб у бир лаҳза ёнидан жой,\nБуркаб юзин ҳаё дан, чой тутди бир пиёла.\nАйтдим: ”Қаю чаманнинг энг тоза бир гулисан,\nЎхшар қадинг ниҳола, икки қошинг ҳилола”.\nАйтдики: ”Мен хазонсиз саодат юлдизиман,\nФаслида гул очилгай, сўнгра етар завола.”.\nЭтди кўнгилни мафтун бу маънавий жамоли,\nҲай-ҳай, на хуш такаллум, одоби яхши бола.\nИқболу бахтин ўйлаб кўнгил хазинасидан\nЯхши тилакларим бор иффатли ойжамола.\n“Тут дилда, - деди, - пинҳон ишқу муҳаббатингни”\nЧархий, надур жавобинг бундай ширин савола?\nКўнгил яқин нигорим, аммо ўзим узоқда,\nКелмас кўзимга уйқу ҳар кеча иштиёқда.\nАғёра бўлма мойил, бўлгил сўзимга қойил,\nАҳдингни қилма зойил, ташлаб мени йироқда.\nЖон эрди реша-реша, килдинг карамни пеша,\nИкки кўзим ҳамиша парвонадек чироқда.\nКўрсат юзингни барно, ҳуснинг қилай тамошо,\nҚош ўсма қўйса, аммо соч дардидур тароқда.\nЁримнинг ишвасидан, нозу карашмасидан,\nКелмоққа ваъдасидан оғзим бу кун қулоқда.\nЧархий мисоли булбул шайдоси бир қизил гул,\nМинг марта арзимасму айланса ушбу боғда.\nҚаддинг, эй нозанин, гулдаста-даста,\nЖамолинг кўргали олам ҳавасда.\nБинафша кокилинг бўйига шайдо,\nСанубар қадду шамшодингга баста.\nЯрашган қомати зеболарингга\nТаралган қора сочинг раста-раста.\nЖавоҳирму тишинг ё дурру гавҳар,\nТаманнойи лабинг Руму Адасда.\nМени кўнглум сени ёдинг-ла хурсанд,\nРақиб аҳли итобингдин шикаста.\nЧаман булбуллари ёдингда сайраб,\nСени деб қолмагай қумри қафасда.\nМуҳаббат оташи ҳар кимда бўлмас,\nБўлур Мажнун каби Лайлипарастда.\nҚачонким Чархий васлингдан ичиб май,\nЭрурман то бу дам масту аластда.\nИшқ Даргоҳида Мақбул\nБир нафаслик тинч ҳаётим энг улуғ фурсат менга,\nҲар минут завқи-қувончим, бахт ҳар соат менга.\nЁр сочидек узун тунларда хобим ким десун,\nВасл оқшомида кўз юммак эмас роҳат менга.\nЁридан қувланди бўлганлар, менга.келманг яқин,\nИшқ даргоҳида мақбул-дард эли улфат менга.\nФитнадан, олуда ишрат боғидан йўқ ҳосилим,\nБоғу роғимдир-тикансиз гул-ширин суҳбат менга,\nЖисми жон торожига етганда нафснинг лашкари,\nҚудратим қалқони тўсса, етмагай заҳмат менга.\nҲар нечук нокасга ҳаргиз гарданим хам бўлмагай,\nЧунки бу таълимни ўргатган ҳалол меҳнат менга.\nФилдимоғ айши-ла хурсандлардин олмасман сабоқ,\nТинчимас меҳнатда ботир-мўр ҳам ибрат менга,\nЭл назаргоҳидан айрилмоқ эрур кўп хорлик,\nЯхшиларнинг даврасида бўлмоғим-давлат менга.\nЧарх гардундан баланддир ҳимматим меърожи ҳам,\nҚаҳрамон халқимни шону шуҳрати шуҳрат менга.\nКўнгил ганжасига жон муносиб,\nЭрур ҳар жонга бир жонон муносиб.\nҲаёлим мотами ҳижронда қолмиш,\nНажот истарга сен-султон муносиб.\nХиром этганда зебо қоматига,\nМуҳаббат шавқи-ла жавлон муносиб.\nДемасман рози дил ифшо этурга,\nКеса бедард, беунвон муносиб.\nТалаб этса муродни ошиқ аҳли,\nМурувват аҳлидан эҳсон муносиб.\nКўнгил сандуқида кўпдур ҳаваслар,\nБаён айларга бир девон муносиб.\nДесалар муниси Чархий бўлурга,\nФасоҳат бобида Даврон муносиб.\nЭй Юзи Нур\nЭй юзи нур силсилаи офтоб,\nЭй кўзи хуммор, лаби шаҳодноб,\nҚайси чаман гуллари сендек ҳарир?\nҚайси пари сен каби олижаноб?\nНеча санамларки юзинг шавқида\nКўрмоқ учун бағри бўлибдир кабоб.\nСўзга кетир лабни табассум билан,\nТортмасин ортиқча дилим изтироб.\nТанга етургай янги жон боқишинг,\nТашлама меҳрингга жафодан ҳижоб.\nНе десам андин яна сен яхшироқ,\nСенсан умидим ёритур моҳитоб.\nҚаҳр ила синдирма кўнгил кўзгусин,\nЎз уйини ҳеч киши қилмас хароб.\nҲарна дединг арз ила, ул нозанин,\nЧархий, саволингга берурми жавоб.\nЭсизки, ёшлик ўтиб, сочларимга тушди қиров,\nЙигитлик авжи кетиб кексаликда қолди синов.\nЙироқ-йироққа боқиб кўзларим тўюб-тўймай,\nУзоқ-узоқ сафарим отига урилди жилов.\nҚиморхона ишқ ичра неча йил юрдум,\nКўнгил олур кишига жону дилни тикдим дов.\nҒаюр ирода тифли йўлимда ҳар ағёр,\nКуюб ўзин ўтида маҳв бўлди бир неча ёв.\nГаҳи дилимда муҳаббат алангаси тутошиб,\nНе сўз демайки, фиғоним тўсолмади ҳеч ғов.\nБиров боқиб менга холис силарди пешонам,\nБировга чин сўзим айтсам, тилимга солди ғаров.\nУлуғлар олдида одоб билан эдим хомуш,\nБиров деди бу на одам, биров деди бу соқов.\nМадад тилаб неча устозларимни хизматида,\nСақол шупурги ва икки қўлим бўлурди косов,\nҲаёт нашъасининг лаззати шу деб билдим,\nЯмон соғинмаса, жабр этмаса бировгв биров.\nБу бир фасона, деманг, сўзларимни, фарзандлар\nҒурури нафс ила солманг ширин умрга эгов.\nҲамиша хуш, бу дамингдур ғанимат, эй Чархий,\nМасалки, кексалик иллат, йигитлик умри олов.\nИста дўстингнинг ризосин, чин қадрдон истасанг,\nЖонни ол, ранжитма жонни, меҳрибон жон истасанг.\nРанжиган кўнгил биноси қайта бунёд бўлмагай,\nХору ҳасдан тоза қил, покиза бўстон истасанг.\nБир масал: шўра заминга сочма ҳосил тухмини,\nЕрнинг сен шўрини юв, бағридан дон истасанг.\nБоғласанг дил арзигай ўз меҳрибон дилдорингга,\nЖон қушин ҳар шох уза қўндирма, виждон истасанг.\nБўл чиройлигу ва лекин бевафолар ҳамдами,\nКунда юз жабру жафо, минг хил пушаймон истасанг.\nМакрига алданма, нози юз пушаймон келтирур,\nМард эсанг қадрингни бил сен, аҳду паймон истасанг.\nЯхшиларнинг ёри Чархий , хаста диллар марҳами –\nБўл жаҳонда то абад, номингга достон истасанг.\nЧашми Хуморингдан Сенинг\nМен ўргилай, эй нозанин, чашми хуморингдан сенинг,\nЧашми хуморингдан сенинг, номуси орингдан сенинг.\nФикри хаёлим сен билан, ширин мақолим сен билан,\nОлмайсан асло бир хабар, бу интизорингдан сенинг.\nСайрим висолинг боғида, гул ғунчасин япроғида,\nПайдо у нопайдолигим, кўзгуда борингдан сенинг.\nЎйлаб сени паймонларим ёнимда юрган онларинг,\nКўнглим ҳамиша шод эрур, аҳду қарорингдан сенинг.\nБоғ ичра унган лоладан, лаълинг таманноси билан,\nКасб айлади олий яшин, гул-гул узорингдан сенинг.\nГар тушда кўрсам қоматинг, уйғотмасин дерман сабо,\nКасб айласам бўйи вафо, кулган баҳорингдан сенинг.\nЧархий висолинг боғида, сайр этса гул япроғида,\nКўнглин қуши ажралмагай ҳеч ихтиёрингдан сенинг.\nЯнги йилимиз шавқи билан ҳамма кўнгил шод, бўстонимиз обод,\nҲар сафҳада хуш мазмун ила янгича ижод, достонимиз обод.\nНур сочди илм-маърифат, эл барча билимдон, моҳир қизу ўғлон,\nДилдори ширин, ёри ширин бизнинг ҳур авлод, виждонимиз обод,\nБизнинг бу ватан халқи аҳил, бир тану бор жон, бир оила ҳар он,\nТурмуш жуда ҳам созу фаровон, ҳамма озод, ҳар онимиз обод.\nМеҳнатда, садоқатда ватанпарвар элим бор, дилда не ғамим бор,\nЧўл саҳни чаман, дашт эса боғ, конимиз обод, майдонимиз обод.\nЎзгарди яқин фурсатаро кўча, гузарлар, қишлоғу шаҳарлар,\nГулзори гўзал, боғи гўзал янгича бунёд, деҳқонимиз обод,\nЕр куррасидан айланиб оламни кезар нур фан мўъжизамиздир,\nДушман куядир ,дўстларимиз шод, ғами барбод осмонимиз обод.\nРеспубликамиз то абадий маррага етсин, совғаси оқ олтин,\nБу туҳфа-Ватан туҳфаси, ўлманг бари шерзод, хирмонимиз обод.\nҲар миллат ўзин эрки-ла ўз тўйида куйлар, тўй устига тўйлар.\nМеҳмонисиз уй тўрида, мезбон эса дилшод, хонамиз обод.\nДўстлар, кўтаринг дўстлигимиз аҳди учун жом, етди улуғ айём,\nЯнги тилагу, орзу-ҳавасларни қилиб ёд, давронимиз обод.\nЯхшиларнинг хоки пойидур кўзумга тўтиё,\nБоқсалар шояд менга ҳам марҳаматдин бир қиё.\nХушсухан ҳозиқ даволар сўз билан беморини,\nДору бўлгандек синиқ ҳар устухонга мўмиё.\nСўзи жонпарвар, адолатпеша дўстлар ўлмасин,\nБеғараз, беноз, беминнат вужуди кимиё.\nБаҳраманд бўлмоқлигимни боиси ҳам шундаким,\nЧун улар симойи руҳафзо, чароғи пурзиё.\nХалқға манзур, фикри мақбул муҳтарам инсон деган\nБўлмагай кўнглида иллат, кору борида риё.\nКўнмагай ҳосилга ер, дилдан ғуборин ювмасанг,\nУнмагай ҳеч шўр туфроғ устида ҳидли гиёҳ.\nЭй кўнгил, олий фазилат аҳлидин файз истадинг,\nБўлма энди суратороларга ҳаргиз маҳлиё,\nЧархиё, ўзлукни маҳкам тут вафо майдонида,\nЭнг улуғлиқ одамият шаънида шарму ҳаё.\nКўнгил бир илтифоти ёра муҳтож,\nОшиб шавқин ўти дилдора муҳтож.\nБаҳор айёми булбул завқ бирлан\nКўрай деб бир гули гулзора муҳтож.\nҚачон ул ғунча айлар деб табассум,\nТили лолу дили садпора муҳтож.\nКўнгил кўзгусида васлин умиди,\nЯна мен ул кўзи хуммора муҳтож.\nКўзи бемори муштоқи мен, ул ҳам\nМени бемора бўлса зора муҳтож.\nЁмон кўздан ҳамиша сақлагай деб,\nХаёли бирла мен овора муҳтож.\nНа ҳикмат ишқ даргоҳида, Чархий,\nҲамиша ошиқи бечора муҳтож.\nДунёда энг зарарли илондур ғараз-мараз,\nИнсон вабоси кўҳна қазондур ғараз-мараз.\nМинг тепки еб, сира ўзига келмаган кишин,\nБўғзигача фасод ила кондир ғараз-мараз.\nБошин қашиб, бир озгина ҳасратни бошлагай,\nСўз боши-ю оёғи тикандур ғараз-мараз.\nҒўнғиллашин биров деди ванғ пашша сингари,\nАри десам , заҳарли забондур ғараз-мараз.\nЁ катта бир довонки, ишламоққа жон керак,\nИрғиб чиқарга анча осондур ғараз-мараз.\nЮз марта сув урилса, қасам ургани шумиш,\nЙўқ-йўқ, буринги эски пиёндур ғараз-мараз.\nРакдек томирга ўрнагани ўрнаган кўринг,\nДоим ўлик, тириги товондур ғараз-мараз.\nГажжак қилиб думини туриши, таъзими эмиш,\nТўққиз бўғинли худди чаёндир ғараз-мараз.\nСичқон каби ялаб тузингиз, дардни юқтирар,\nБу кўрнамакни сири ниҳондир, ғараз-мараз,\nБир бегуноҳни макри тузоққа илинтириб,\nЖуфтак отиб қочишда қуёндир ғараз-мараз.\nЎқ еб тўқайда, очу наҳор топмайин тегин,\nГангиб келар хатарли қобондур ғараз-мараз.\nМўлтони жодугар у гаразгўй ватангадо,\nБўҳтончи, шармисор, фалондур ғараз-мараз.\nШундай ғаразли ёт кишилардан денг алҳазар,\nЛойга илаштирурга сомондур ғараз-мараз.\nМаҳалламиз (Наврўз Байрами Муносабати Билан)\nБизнинг шаҳарда ҳурмати чандон маҳалламиз,\nЭл иттифоқ, қадри қадрдон маҳалламиз.\nГулшан баҳор келиб яна наврўз олами,\nҲар кўчаю гўзар юзи алвон маҳалламиз.\nҲар ишда бир тафаккуру ҳамкору машварат\nЭл дардига даво каби дармон маҳалламиз.\nЧунки фасоду туҳмату иғвога йўқ ўрин,\nМеҳнат муҳаббати билан хандон маҳалламиз.\nЭски удумни янгича одат билан тузиб\nЯнги ўрнида эскини дархон маҳалламиз.\nОртуқча ошу нон заранг салла қозилар\nИсроф бу деб хўб айлади гумдон маҳалламиз.\nТўй-у азанинг сарфига ҳам чек қўйдилар\nМинг офарин қарори ҳар он маҳалламиз.\nЮқтирмай маҳаллага ҳеч гард, ҳеч ғубор\nЁш навқирон йигитлари посбон маҳалламиз.\nУйлар саришта ҳовлилар озода кам ҳашам\nОзодаликда “Боғ ила бўстон” маҳалламиз.\nИбрат олишса арзигулик ҳар маҳаллалар\nМезбон бу кунда эртага меҳмон маҳалламиз.\nНаврўз билан ясанди замину замон бу кун\nНаврўз билан тамом гулистон маҳалламиз.\nМен бор ютуқни айтдиму ким камчиликни дер\nЭтмай кейинги кунда пушаймон маҳалламиз.\nДўстлар учун ҳамиша омонлик тилакларим,\nДўстлик туфайли бари ғазалхон маҳалламиз.\nҒамхўр хамиша давлатимиз ҳалққа меҳрибон\nСал-пал мадад берилса гулистон маҳалламиз.\nЭй, муҳтарам устоз Навоий, дилу жонсиз,\nСиз кўзу кўнгилларга зиёбахш чу хуршид,\nНе ҳад менга ким таърифи ижодингиз этмоқ.\nТил лол, қалам ожиз.\nСўз рамзи фасоҳатда, балоғатда ажойиб,\nЭл меҳрига консиз.\nФарҳод кўриб кўзгуда Ширинни бар аъло,\nБўлмиш эди шайдо,\nСўз боли билан айлаган ушшоқини ширин,\nЧун аҳди забонсиз.\nМажнунга бериб меҳру садоқатни камолин,\nЛайлига вафо расмини ўргатган, азизим,\nУстоз, ҳар онсиз,\nҚушлар тилидан завқу сафо еткузиб, ҳай-ҳай,\nЗулм аҳлига айлаган, эй, хомаси шамшир,\nБир ўтли баёнсиз,\nТаҳсинлар ўқир назм ила насрингизга олам,\nҚойил ҳамма дунё,\nИжоди аруз силсилайи маънида якто,\nХуш таъбий равонсиз.\nОрзуларингиз барчаси давримда муҳайё,\nҚурдик янги дунё,\nДил тўрида ким сақланажак ёдингиз ҳар дам,\nЭй, нур фишонсиз.\nЧархий қўлидир, кўксида таъзим ила сизга.\nБу меҳр китобим,\nБиз бирла мудом сиз абадий соғу омонсиз,\nТо бор жаҳон сиз.\nМеҳнат – Бахт\nБизда меҳнат бахт ҳам инсон азиз,\nЧунки инсон қалбида виждон азиз.\nЯхши деҳқон зое этмас ҳосилин,\nНобуд этмай йиғса у деҳқон азиз.\nЕрга сочган ризқ эрур бир дона дон,\nШул сабабдан дейдилар, бир дон азиз.\nПарваришлар боғини ҳар боғбон,\nБир кўчат ундирса шу имкон азиз.\nСақласа кўз гавҳаридек меҳр ила\nБоғининг тупроғини, боғбон азиз.\nНозу неъматларни исроф этмаган\nХонадон аҳлида бўлгай нон азиз.\nТурмаса ўз ҳаддида ҳар бир киши,\nБўлмагай мезбон учун меҳмон азиз.\nЧархий, боғингни тикандан сақлагил,\nХорсиз гулшан азиз, даврон азиз.\nБаҳор келди мавсумларнинг таннози,\nМеҳнат шавқи билан хурсандлик ёзи.\nЁз тонгини кўринг субҳи содиқдек,\nТун зулмати кетиб, ортди баёзи.\nДаричадан қуёш нурин сочганда\nСўнар экан аста қишнинг аёзи.\nҚушлар қанотини ростлаб учмоқда,\nУясида тугаб берган пардози.\nВодийларда ҳаёт қайнар булоқдек,\nФазоларда фазогирлар парвози.\nБу чаманнинг файзи, сўлим ҳавоси,\nДўстлар ёри чин дилни дилнавози.\nПарваришдан гуллар гулчи қўлида,\nТурфа рангда жилва берар мижози.\nАввал сафда бинафша гул олур жой,\nСўнгра чиқар сарву сумбуллар сози.\nБир қаторда райҳон этса намойиш,\nЖамбул давоман деб ярашур нози.\nТоғда юксак Ватанимга халқимнинг\nМеҳру муҳаббату ҳурмат эъзози.\nБу мавсумни Чархий қадрин ўтказмай,\nГаштин сурар меҳнат аҳлин шаввози.\nДавримиз даври қаҳрамон бўлди,\nҲамма дилларда достон бўлди.\nТопди ўз қадрини бугун инсон,\nЯъни ҳаққоният аён бўлди.\nКўп асрли умидимиз тонгги,\nЁришиб янги бўстон бўлди.\nЯнги боғларга янги соҳибкор,\nЯнгидан-янги боғбон бўлди.\nМўлу-кўл нозу неъмати алвон\nШира-ю шарбат ончунон бўлди.\nЕру эл бахти тоабад боқий\nБехатар тарихий замон бўлди.\nҚақраган чўл юзи ҳаёт сувидан,\nГулу гавҳар ўнар макон бўлди.\nУ кун ташналаб биёбонлар,\nБугун оби ҳаётга кон бўлди.\nЭнди кўҳна харобалар ўрни\nҲашаматли гул ошиён бўлди.\nУлғайиб навқирон азиз ёшлар\nКелажак йўлда карвон бўлди.\nТоғни бир зарб ила қилур талқон,\nШердил, мард паҳлавон бўлди.\nЯнгидан-янги мўъжизоти билан\nШуҳрати авжи осмон бўлди.\nМеҳнат аҳли бериб қўлин қўлга,\nБеғараз дўсту жонажон бўлди.\nЯна ҳам донғимиз жаҳон бўйлаб,\nДовруғин умри жовидон бўлди.\nМаҳрум эрдик улуми фанлардан\nИлм ўқиб ҳамма комрон бўлди.\nУ кун кўрмаган ота, ўғли\nБугун аллома-ю, замон бўлди.\nАччиқ-аччиқ замона заҳри сўниб,\nЭнди ҳамма ширин забон бўлди.\nОшиб ўлкам чиройи кундан-кун,\nХусни ойинайи жаҳон бўлди.\nЧархий даврин ҳаёт тантанаси\nҲамма элларда достон бўлди.\nШу Ҳур Замон Туфайли\nДўстлар, сўзим камоли шу ҳур замон туфайли,\nБахтимнинг йўқ заволи шу ҳур замон туфайли.\nДўст бирла эл ҳаёти, дўст бирла кенг қаноти,\nДўст аҳдин эҳтиёти шу ҳур замон туфайли.\nДўст меҳридир бир олам, тинч оламу тинч одам,\nДўстлик кучи муаззам шу ҳур замон туфайли.\nДўст қалби тоза гулшан, дўстлар чироғи равшан,\nДўстлик сафи муайян шу ҳур замон туфайли.\nЁшлар бари билимдон, ёшлар юракка дармон,\nЗабтида еру осмон шу ҳур замон туфайли.\nОзод элим аёли, нурлар сочар жамоли,\nМеҳнатда йўқ мисоли шу ҳур замон туфайли.\nШуҳрат-ла навқиронлар, меҳнатда қаҳрамонлар,\nҲассос, ширин забонлар шу ҳур замон туфайли.\nБоғбонда нозу неъмат, деҳқонда зар зироат,\nМўл ҳосилу саҳоват шу ҳур замон туфайли.\nОмборда донимиз ҳам, тандирда нонимиз ҳам,\nТинч танда жонимиз ҳам шу ҳур замон туфайли.\nЧархий ҳамиша вола бу даври бемисола,\nЙўқ энди оҳу нола шу ҳур замон туфайли.\nҚутлуғ Анжуман (Мушоира)\nЖахонда донг таратиб аҳли илму фан қолади,\nАзиз гулистон аро қутлуғ анжуман қолади.\nНафосат аҳли ясатган гўзал Ватан ичра,\nЛазиз ҳаёт безаги гул очиб чаман қолади.\nТамоми сафсаталар йўқ булиб бу ер юзида,\nШирин хаёл ила ҳар бир ширин сухан қолади.\nЭлим муҳаббати жумбуш урар юракларда,\nТилакда эзгу ниятла шукуҳу шаъи қолади.\nКезишда умри ўтиб ҳеч турарга жой топмай,\nВатан сотарлар агар ўлса бекафан қолади.\nАдаб изидан ўзин ким чиқарса – у малъун,\nНа шумнинг номи қолур, на сатанг чапан қолади.\nБиров агар сенга қотса заҳарли тил бирла сўз,\nАсабларингга мудом санчилиб тикан қолади.\nСинашда тизгин тузиб ҳуркишиб қочар отлар,\nУлоқни ёппа қилиб кишнаган саман қолади.\nАмални пеша этиб ким отини қамчиласа,\nТарақ-туруқ арава ҳам чувуқ четан қолади.\nШифо сувин хўб ичиб, пайкал ичра хом кетма,\nШиринлик шаънин олиб, тилда калҳасан1 қолади.\nЧапак-чапакка етиб, халқ ўқир экан олқиш,\nШарафли даврага мос ҳар чевар, чечан қолади.\nҒализ тарона, суюқ сўз бари варақдан ўчиб\nЮракда ўтли калом, тилда шўх ўлан қолади.\nКамоли фахри баланд Чархий ёнида Комил,\nБу юртда уста-шогирд ҳурмати билан қолади.\n1-Калҳасан – қовун номи.\nҲар бир рамз дилимдан дилга нишона рамзи\nҲар бир кўнгил кўнгилни топса баҳона рамзи\nЁр сочига кўйиб бош ким арзу ҳолин айтур,\nБу нав мубталолиқ шамшод шона рамзи.\nГарчи навода булбул достон саролиқ айлар,\nГулда ҳақиқий мазмун, унда фасона рамзи.\nҲар гулни иштиёқи бир ўзга олам эрса,\nҲар парданинг навоси мунгли тарона рамзи\nНечун илинмасин ким жонлар қуши у гулга.\nҲар бир табассум ичра бор дому дона рамзи.\nБоғ ошиёним ўлмиш бир умр ястанурман,\nЗавқу муҳаббатим ҳам бу остона рамзи.\nЧархий қаёнга боқсанг, ёр аксини кўрурсан,\nҲар дам висола элтар қутлуғ замона рамзи.\nЁр сенсиз турмоғим олам аро имкон қани,\nСен билан ўтган бу умрим ичра дей армон қани.\nАрсаи оламни кездим кўрмадим бир мен каби\nҲусн мулкида адолатли улуғ султон қани.\nСен ўзингдур меҳрибоним, ўзга ёр даргоҳида\nХони лутфидан сочилган биз учун бир дон қани.\nҚувватим, танга мадорим бир нафас ёд этмадинг,\nЖисми зорим ўртанур бир лаҳзача дармон қани.\nДоғ этар кўксимни найлай гоҳи бепарволиғинг\nЙўқса сендек нозпарвар раҳм этар жонон қани.\nСендин ўзга ёр зулфин доми бору дони йўқ,\nМендин ўзга сенга жонин хадя этган жон қани.\nМен каби куйингда бўлган ранги рўйи заъфарон\nСен каби кони малоҳат, юзлари ширмон қани.\nУмрлар мендан бало тўфонида ғам чекмаган\nАсрлар қалбимда сендек бир азиз меҳмон қани.\nЧархиё, бўлма малул ҳаргиз мухаббат йўлида\nИшқ тўғён урса афғон чекмаган инсон қани.\nАрсаи олам - ер юзи, бутун олам\nРеспубликам мадори фарғоналик оғайни,\nДонгдори пахтакори фарғоналик оғайни.\nИшлаб ҳалол кўнгилдан гавҳар ўнибди чўлдан,\nСуръатни берма қўлдан фарғоналик оғайни.\nРаҳматга ёр сизлар чевар теримчи қизлар,\nЖон бирла тенг бу кезлар фарғоналик оғайни.\nМайдонда нурли сийна, пахта терар машина,\nКўзларга гарди сурма фарғоналик оғайни.\nТехникамизни бори ҳалқимизни дастёри,\nКолхозчилар мадори фарғоналик оғайни.\nБу йилги пахта ҳосил шаксиз план тўлар йил,\nАйла ишингни қойил фарғоналик оғайни.\nИмкон тамоми мавжуд ҳосилни жон билан тут,\nҚилма граммни нобуд фарғоналик оғайни.\nПахта вужуди кимё, барқ урди дашту-саҳро,\nПахта Ватанга совғо фарғоналик оғайни.\nҚайнар булоғи ҳамда қайнарда пахта қайнар,\nЯшнар чирой аъло фарғоналик оғайни.\nҲикмат булоғи шундан кўнгил чироғи шундан,\nҚаймоғи, ёғи шундан фарғоналик оғайни.\nГавҳарни ерга тўкманг, ҳосил белини букманг,\nХушёр булинг, чўкманг фарғоналик оғайни.\nҲосил зари шу ердан, бахт гавҳари шу ердан,\nЎнган бари шу ердан фарғоналик оғайни.\nОлтин тўкинг уйига, бош тўн пичинг бўйига,\nРеспубликам тўйига фарғоналик оғайни.\nФарзанд ўғилми, қизчами барноси яхшими?\nЁки билимда, хулқда зебоси яхшими?\nДоно ақлни танласа, нодон кезиб дегай:\nКўзинг хумори яхшими, шаҳлоси яхшими?\nАлбатта, ҳар кишига азиз нуридийдалар,\nХулқин бажоси яхшими, бежоси яхшими?\nМактабда интизомли бола яхшироқми ё,\nБеинтизоми, дангаса, расвоси яхшими?\nҲар бир билимни, яъни икки йўл баҳоси бор,\nИкки баҳоси яхшими, аълоси яхшими?\nБир қиз туғилса исми талаш, ота-она дер:\nЛайло тузукми ёки у Зуҳроси яхшими?\nҲеч бир жарангли ном ила топмас шараф киши,\nНоми улуғ, юрак тўла иғвоси яхшими?\nҲаддан зиёд зеб бериш, ўйланг, дурустмикан?\nОддий либосу маънавий ороси яхшими?\nЙўқ бир ҳавасга интилиш орзуси кимда йўқ:\nНася беҳиш ми, нақд муҳайёси яхшими?\nИш битгунча биқинда мудом баъи дўстлар,\nБитгач, иши биқинга отар ёси яхшими?\nЧархий, ғазали улфатинг эъзози созмидур,\nЁки ҳақиқий дўстларинг ихлоси яхшими?\nКутиб сиз азизлар, қовурилиб гўшт ёғлар қолди,\nТакаллуфлар ҳувиллаб сурпада ўқлоғлар қолди.\nХабар бир кимсадин етса, етарди бошим осмонга,\nПешайвон соганимча ҳангу-манг пештоқлар қолди.\nЁзилганча шикоят айлабон сизларни дастурхон,\nОғиз очганча писта, ғулдираб ёнғоқлар қолди.\nБеш-олти қатлама дарди билан бозор кезиб олган\nАжойиб дўлта чиқмас бир чинни қаймоқлар қолди.\nНишони оқибат эрди азизларнинг зиёрати,\nМуқимий бирла Завқий, Нисбатий муштоқлар қолди.\nБизнингдек “оқибатли” дўстлар шаънига деб ёзган,\nНавоий, Жомийлар мероси авроқлар қолди.\nБиров ҳарна маломат этса, парвойи палакдурмен,\nКим айди у бурунги чин ўриш, арқоғлар қолди.\nБиров сувчига мунча ўрта ер кўлоб, деб айтмас,\nНеча йилларки сувга ташналаб қирғоқлар қолди.\nҚоқилгандан рақиблар пўстагин бозори жўндамроқ,\nСидирға нархи тушган пўстини ярғоқлар қолди.\nКўнгул бу мунтазирлик бирла бад қилдинг, хато қилдинг,\nАжабким, сен бўйин чўзган ўшал янтоғлар қолди.\nМуқимий декчасида меҳр ила ош дамлайин десам,\nҚозондан ёғ сачраб кўксим узра доғлар қолди.\nУзоқдан таъна этманг, Чархий, мажнунона ваъзинг деб,\nАродан кетди неча дўст биз ўртоқлар қолди.\nНозик қаддинг чиройи – бу гулшан латофати,\nОҳу кўзинг карашмаси олам саодати.\nОчилди ҳар чаман гули ҳуснинг баҳоридан,\nБулбулни ҳам таронаси файзинг шарофати.\nКун кўзларингга волаю, ой ҳам юзингга доғ,\nКўз манзарига мунча яқиндир масофати?\nЛутфинг чароғи меҳр ила қалбимга сочса нур,\nҚаҳринг солур рақиб элига минг надомати.\nЁдинг юракка қуввату, зикринг танимга жон,\nМамнун этар ҳамиша жамолинг зиёфати.\nЧархий вафоли ёрингга жонингни қил нисор,\nМаъшуқ иродасига тенг ошиқ итоати.\nСен Ватаннинг Куч-Мадори\nЭй, Ҳафиз сенга саломим,\nБу салом дилпораси.\nСен фаровон гулшанимда\nЧарх урар сайёраси.\nСен-элу юртим мадори,\nМен ҳам эл парвонаси.\nСен ватаннинг хизматида,\nСен –чаманзоримда булбул,\nМен унинг боғбонидир,\nМен сенга бобопадарман,\nСен кўзимнинг қораси.\nЖону дил бирла Ватанга\nМеҳр қўй, мардона бўл!\nЖон болам, ҳеч бўлмасин\nҚалбингни зарра ёраси.\nЗоҳиран кўздан узоқсан\nЭй кўзимнинг равшани.\nМаънида аммо яқиндир\nИкки кўнгил ораси.\nСоғ бўл, доим омон бўл,\nСен Ватанга посбон.\nЧунки бу бахтли замоннинг\nСен бу гавҳар пораси.\nТўй экан хаётнинг зебу зийнати,\nФаровон давримиз рамзи, хикмати.\nТўй шодлик хамиша, жамулжам дўстлар,\nХушчақчоғ хаётнинг шону шавкати.\nУлғайсин, яшасин азиз фарзандлар,\nКелажак меваси порлоқ қудрати.\nТуғилган кунини нишонлаш яъни,\nУмрни қадрлаш улуғ фурсати.\nТўйимиз тўрига эй, азиз дўстлар,\nТашриф буюргайсиз таклиф хурмати.\nГар келса мақом, сўзласа сўз хонаси яхши,\nҲар хонанинг ўз кўзлари мастонаси яхши.\nБегона кўнгил шаъмининг атрофида юрма,\nБу ҳур ватаним шамъини парвонаси яхши.\nДил берма, умид этма сира нася вафога,\nСўз нақди хазинангдаги дурдонаси яхши.\nМен маст ҳаёт нашъасидан соқийи даврон,\nДавримнинг азиз улфату майхонаси яхши.\nЮрт тинч, элим шод, фаровон бу ҳаётинг,\nҲар манзилининг янгича кошонаси яхши.\nКим ўсди, буюк тарбиядан топди шараф-шон,\nКимнинг боласи яхши, ота-онаси яхши.\nЯхши ҳама жой, ҳалқи хусусан шинаванда,\nЧархийга Қўқон, маркази Фарғонаси яхши.\nЙўқдир армони кишининг бўлса сендек дилбари,\nМеҳрибони ҳам вафодори, мурувватпарвари.\nФаслида боғу чаманни сайр этсанг, дилбарим,\nСочилур, қўйсанг қадам, гулшанда мушку анбари.\nТунлари хобимда, кундузлар кўзимда жилвагар\nДоимо меҳринг сенинг кетмас хаёлимдан нари.\nКайфи хушмен, истамаймен бодаю майхонани,\nБода кайфидан буюкроқдир сўзингнинг шаккари.\nИшқ водийсини дил сен раҳнамосиз кезмагай,\nЙўлдан озғай ҳар киши йўқ бўлса ишқнинг раҳбари.\nТонг чоғи сарви нозим аста қиёлаб ўтди,\nТушгач кўзи кўзимга таъзим бажолаб ўтди,\nТаъзимига эгиб бош ҳурмат ишора қилсам,\nМастона кўз учида шарму ҳаёлаб ўтди.\nСунбулни бўйи тарқаб олам муаттар ўлди,\nСочи магар чамандин гулни аролаб ўтди.\nКўз эрди интизори кўрмакка зор кўнгил,\nКўрсатди ой жамолин қалбим жилолаб ўтди.\nДуч келса шум рақиблар, ағёр бенасиблар\nҚаҳру итоби бирлан бағрин яролаб ўтди.\nБир зумда кўздан учди, гўё фалакни қучди,\nЁ гул уни яширди, ёким ҳаволаб ўтди.\nИшқ оламида, Чархий, сабрингга офарин деб,\nНозик табассум-ила ишқим баҳолаб ўтди.\nШайдоси мен орази чаманни,\nСен ғунча мисол гулбаданни.\nШирин лабинг олдида нетарман,\nМай шарбати, базми анжуманни\nИнсон кўзи кўрмади сенингдек,\nБир кони ҳаё, ширин суханни.\nСаҳройи хижолат ичра қўйди,\nСочинг бўйи нофаи хўжанни.\nНозинг била кесма бу расанни.\nСенсиз, гўзалим, ёруғ жаҳонда\nНайлай бу азиз жону танни.\nДаъвойи назокат айламас гул,\nЛутфинг билан энди сарфароз эт,\nЧархий каби шоири Ватанни.\nБахтли инсон шуҳрати оламда пинҳон бўлмагай,\nЯхшилардан юз ўгирган бахтли инсон бўлмагай.\nРаста-раста гул билан юртинг чиройин соз қил,\nБаҳаё гул бўйини тарқатма, бўстон бўлмагай.\nЗийнати ҳуснинг эрур ахлоқу одобинг сенинг,\nЛоладан ранг қарз олиб сангреза маржон бўлмагай.\nТарбият боғида ўсдинг, улғайиб топдинг камол,\nПарваришсиз боғу саҳролар углистон бўлмагай.\nБемашаққат ким кўрибдур муддао ойинасин,\nМеҳнатин то қойил этмай марди майдон бўлмагай.\nЧархиё ўз ҳадди мезонинг билиб қўйсанг қадам,\nОфтоби толеъинг абр ичра пинҳон бўлмагай.\n(Қаровсиз қолган чорва молларнинг ферма мудирлари устидан шикояти)\nЧорва мудир қиёси йўқ, боқмаса боқмасин нетай,\nВаъдасига вафоси йўқ, боқмаса боқмасин нетай.\nЁзда яланг ҳаводамиз, чиллада кўп наводамиз,\nБу акамиз навоси йўқ, боқмаса боқмасин нетай,\nИгнача бир тешик эса, дер туядек совуқ ўтар,\nТуйнугин интиҳоси йўқ, боқмаса боқмасин нетай.\nБитта оғилда қирқ тешик, илма-тешик бори эшик,\nҚишда иссиқ ҳавоси йўқ, боқмаса боқмасин нетай,\nҚийшайишиб у ён ўтар, илжайишиб буён ўтар,\nКўз оқи бор, қароси йўқ, боқмаса боқмасин нетай.\nЁғ ила гўштни индамай, оқ сутимизнинг ҳурматин,\nОқлаш учун ризоси йўқ, боқмаса боқмасин нетай.\nБир-биримиз ияклашиб, сув ичамиз кўмаклашиб,\nБизга тузук биноси йўқ, боқмаса боқмасин нетай.\nБизга ему силос қани? Бир хил алаф емак билан\nНечамиз иштаҳоси йўқ, боқмаса боқмасин нетай.\nРостига юрмаса киши, ваъдага бўлмаса вафо,\nУшбу касал давоси йўқ, боқмаса боқмасин нетай.\nҲар тараф ўт, пеичан, алаф, ўр мени деб, турар қараб,\nЎргали ё асоси йўқ, боқмаса боқмасин нетай.\nБитган ишинг жилоси бор, битмаса бир балоси бор,\nДема казо-казоси йўқ, боқмаса боқмасин нетай.\nКимда қасдинг бор Қўқонда, ҳой лой,\nОлти ой чанг бўлса, олти ой лой.\nЙўқми имкон? Тош ташиб тўкса шағал\nЁғса ёмғир, қор эриб сой-сой лой.\nКўча нам тортмай туриб топсак илож,\nЯхши бўлгай эрди, бўлмай жой лой.\nҲўл ботинка остидан келган садо,\nШовқинидир карнаю сурнай, лой.\nБир бола лойдан ўтай, деб сакради,\nСип-силлиқдан туролмас пой, лой.\nТушди қўлдан бўлди нону, чой лой.\nҚолган ишга қор ёғар, деб бор мақол,\nСўнгги йил келганда дер бой-бой лой.\nЧархий, ким кўрса Муқимий кўчасин,\nДерлар, аҳволингга юз минг вой лой.\nИчма, давоси қурсин бу ҳўл бало ароқвой,\nИнсоннинг офати-чун келган вабо ароқвой.\nБир қултум ибтидоси, йўқ сўнгра интиҳоси,\nҚанча кўпайса нуқсон, шунга ризо ароқвой.\nХилватда сўфи ичгай, кимлар тўнини ечгай,\nАлдаб балога бошлар бу беибо ароқвой.\nКўрсатса минг каромат зинҳор ишонма, дўстим,\nБўлсин агар хизрдир ё авлиё, ароқвой.\nСалқинда соқи айлар, офтобда қоқи айлар,\nГўштни шилиб суякдан этгай пано ароқвой.\nДору деманг, бу-оғу, лабга томизмайин сув,\nҒассол уйини излар, этмай қазо ароқвой.\nКўздан олиб зиёни, юздан олиб ҳаёни,\nТутқизмайин қўярму сенга асо ароқвой.\n“Зубровка”га оғайни, “перцовка”га қариндош,\nКоньякка қайни ила бўлмиш тағо ароқвой.\nЧархий, ҳавоси қурсин, кайфу сафоси қурсин,\nИчма, давоси қурсин, бу ҳўл бало ароқвой.\nЁдлар Замон, Муқимий,\nОзод Ватанда номинг ёдлар замон, Муқимий,\nТилга олиб каломинг ёдлар замон, Муқимий.\nУл давр ишчи-деҳқон, меҳнатда зору-нолон,\nДеб куйладинг олиб жон, ёдлар замон, Муқимий.\nЗулм аҳлини қилиб танг, танқидинг эрди найзанг,\nБу оташин сатиранг ёдлар замон, Муқимий.\nХалқингга ҳикматингни, ҳажвингда журъатингни,\nҲурмат билан хатингни ёдлар замон, Муқимий.\nБахтли замон йўл очиб, келди нурини сочиб,\nДил дарди кетди қочиб, ёдлар замон, Муқимий.\nИстаб бутун ҳақиқат, чекдинг азоб ва меҳнат\nЭнди етиб бу фаросат ёдлар замон, Муқимий.\nТун-кун зафар нишона, бизнинг замон-замона,\nШеъринг қилиб тарона, ёдлар замон, Муқимий.\nОзод элинг музаффар, орзуларинг муяссар,\nЙиллар яна муқаррар ёдлар замон, Муқимий.\nФурқат кетиб кўйингда, Завқий ўтиб ўйингда,\nЧархий бугун тўйингда, ёдлар замон, Муқимий.\n1953 йил, сентябрь.\nЖонажон Замон Ила\nСиз навқирон кўнгилни гул очган баҳорисиз,\nҲар бир ширин баён ила Қуддус Муҳаммадий.\nСиз ҳамнафас ҳамиша баҳорни хазони йўқ,\nБу боғу бўстон ила Қуддус Муҳаммадий.\nИлму одобнинг соҳибисиз, топдингиз камол,\nСиз жонажон замон ила Қуддус Муҳаммадий.\nҚайнар юрак булоғида шеъру ҳокоянгиз,\nҲаддин ширин забон ила Қуддус Муҳаммадий.\nФайзу фазилат ила ясанган вужудингиз,\nТопган кўп имтиҳон ила Қуддус Муҳаммадий.\nОшди неча довонни, яна баҳс этар кучи,\nНазми баланд довон ила Қуддус Муҳаммадий.\nОйнадин тиниқ бари шеърий ифодангиз,\nҚолмас кўнгил гумон ила Қуддус Муҳаммадий.\nҚайси кўнгилни олса сўзингиз нишонага,\nАйлар қабул у жон ила Қуддус Муҳаммадий.\nИжодингизнинг равнақи топсин яна ривож,\nКўп яшнасин жаҳон ила Қуддус Муҳаммадий!\nОлтмиш баҳорга тенг, яна олтмиш баҳор қўшиб\nУмр ўтказинг хаён ила Қуддус Муҳаммадий.\nБир камтарину таъби баланд, ваъзи хокисор,\nЙўқдур иши фасон ила Қуддус Муҳаммадий.\nКенг даврамизни булбули, манзурисиз ҳар он,\nКўп қиссаи достон ила Қуддус Муҳаммадий.\nЧархий тилар умид ила йиллар яна яшанг,\nСоғу сиҳат, омон ила Қуддус Муҳаммадий!\nМушку анбар ҳидли сочи сунбулингдан ўргилай,\nҲусни гулзорингда сайрар булбулингдан ўргилай.\nЛола ранг эгнингда кўйлак, қирмизи бошда рўмол,\nТаққан олтин соатинг дўндиқ қўлингдан ўргилай.\nТим қора стчингни белга ташлабон келсанг нетар,\nҲалқа-ҳалқа икки ҳайлар кокилингдан ўргилай.\nМунча ҳам ширин забонинг, маҳлиқолар сарвари,\nТанга чнги жон ато қилган тилингдан ўргилай.\nСен қадам қўйдинг ўшал кун бўлди саҳролар чаман,\nРанг-баранг боғингда очилган гулингдан ўргилай.\nДўстлар кўрганда дерлар ёр манзилгоҳини,\nЧархиё, бу гулшанафзо манзилингдан ўргилай.\nЯхши ният-ла муяссар бўлди ҳар яхши тилак,\nРанжимас,ҳеч кимни ранжитмас мусаффо ҳар юрак.\nДилга сайқал бер ҳамиша меҳнатинг шавқи билан,\nҚиш ғуборин тор-мор этган каби олтун курак.\nЖону жаҳдинг-ла билим ол маърифат бўстонидин,\nЁшлиғинг кетгач надомат бирла қолма бужмалак.\nЁз дамин ўткарса ғафлат бирла деҳқон оқибат,\nНа уруғ, на ҳосил олғай бонг уриб етса кузак.\nБериёзат рутбаи олийга интилмоқ надур,\nТут билан қомат талашди, мевасиз қолди терак.\nЎз-ўзингга, касби-корингга баҳо бермакни қўй,\nЗарни мисдан ажратур устод бир заргар керак.\nПилладек Чархий қозонда хўб пишиб, хуш тола бер,\nБеғашу белос чиқаркан тоза тортилган ипак.\nСобиро, саломингдан чеҳра соз эрур кўнгил,\nЗавқли паёмингдан сарафроз эрур кўнгил.\nОфаринки, берган сен сўз ила сухан додин,\nЯъни нутқи томингдан шод боз эрур кўнгил.\nБанд экан муҳаббат кўп сенга, найлайин, дўстим,\nГоҳо эрса сендан шод, гоҳ ароз эрур кўнгил.\nЧунки каж хаёлимл-ла узлат ихтиёр этсам,\nГоҳ асири бир шўх сарвиноз эрур кўнгил.\nУмр агар вафо этса, шулки ниятим ҳар чоқ,\nДўстларим висоли ила бас дароз эрур кўнгил.\nГарчи мубталодирман кишвари муҳаббатдан,\nЛек комилдир имоним, покбоз эрур кўнгил.\nКеча маҳфилим равшан, кундуз офтобимдан,\nҲар дамим чароғону дилнавоз эрур кўнгил.\nБош эгиш ўлим номард олдида, ҳаётим бор,\nСарнигуни бўлмасдан балки ғоз эрур кўнгил.\nСобиро, паёмингдан чархланди илҳомим,\nНавбаҳори шеърингдан қайта ёз эрур кўнгил.\nҚани-қани мени ул дилбарим, вафо севарим,\nҚани-қани назарим кўзгусида жилвагарим?\nФалак-фалакка етар бир нигоҳидин бошим,\nЮрак-юрак эзилур ёдида бутун жигарим.\nКутуб-кутиб қадамин гардига кўзим муштоқ,\nЎтуб-ўтуб кетиб эрур бу бир баҳоналарим.\nҚараб-қараб неча кунлар йўлига боқмоғдин,\nАжаб-ажабки, оқарди беш-ўнта мўйи сарим.\nЮтуб-ютуб аламин, таънаи рақибдан, ўзум –\nТутуб-тутуб, яна ёди билан қочар хатарим.\nТутаб-тугаб кетамен ишқ алангаси бирлан,\nЧидаб-чидаб турамен норида туруб назарим.\nТараб-тараб қора зулфин кийиб қаро қундуз,\nЎраб-ўраб келар ойдек юзини ишвагарим.\nТакаллуми менга жон бахш этар малоҳатидин,\nТабассуми аслимдур, каломи найшакарим.\nҲаё-ҳаёли қараш сирларин ёзиб шарҳин,\nҚаро-қаро кўзини васф этиш нетай ҳунарим.\nАгар ўгурса юзин дўст, бир гуноҳинг бор,\nЮгур-югур деб эди раҳматий менинг падарим.\nУ нозанинни қаро сочларин хаёли билан,\nКечам мунаввар ўлуб, Чархиё, ўтар саҳарим.\nЭй кўнгил, бахту саодат, не дединг, меҳнат дедим,\nМеҳнатинг завқ берса одат, не дединг, роҳат дедим.\nҲар фазилат касби заҳматсиз бўлурми дастгир,\nБўлмаса танда риёзат, не дединг, иллат дедим.\nЮздаги ҳусну тароват, кўздаги меҳригиё\nСўздаги лутфу фасоҳат, недединг, ҳурмат дедим.\nЭгрилик исноди инсонга, разолатдан далил,\nТўғри йўлга чин далолат, не дединг, шафқат дедим.\nБадгумон дилдан ширинлик топмадим деб ранжима,\nШўру зах ердан зироат, не дединг, офат дедим.\nҲар ёмону яхши йўлга бошлаган ўз хоҳишинг,\nБу икки маънода ҳикмат, не дединг, улфат дедим.\nКибру манманлик билан тўлган кўнгул ёр ўлмағай,\nКамтарин дўстинг-ла суҳбат не дединг, давлат дедим.\nАйтди донолар ғанимат, ҳар даминг, ҳар соатинг,\nБу азиз умр ичра қиммат, не дединг, фурсат дедим.\nБаҳралансин донишингдан беғараз толибларинг,\nЛекин оғир юк ниҳоят, не дединг, миннат дедим.\nЧархий, бошингни эмас, қалбингни рост айлаб гапир,\nСенга бу мазмун ишорат, не дединг, ибрат дедим.\nЧаманда сайр қилдим, боғ аро нашъу намо топдим,\nБу гулшан булбулига жўр бўлиб мен ҳам наво топдим.\nКезиб гулзорни гуллар ичра ёлғиз бўлмадим бир дам,\nКўгил меҳрига пайванд дўсту ёри ошно топдим.\nҚўниб қалбим қуши гул шоҳига сайрарди булбулдек,\nУнинг мадҳин ўқиб ман шавқ ила достонсаро топдим.\nБаногоҳ қўзу кўнглим сарв ила сунбулга бир боққач,\nХаёлимга тушиб ёр зулфи бўйи дилрабо топдим.\nТикиб бир нуқтага умр ўтди бу савдо нечукдир деб,\nЛаб узра холидан сўрдим деди: «Меҳригиё топдим!»\nБу мужда жону дилга оташин меҳрин аён этгач,\nВисол завқига тўлдим, Чархиё, чин муддао топдим.\nОмон бўл ориятли мард элим донгдор Фарғонам,\nҲалол меҳнат туфайли шуҳратинг бисёр Фарғонам.\nМашаққат бирла кунларни улаб тунларга ҳосил деб,\nЙигит-қиз мижжа қоқмай ишлади бедор Фарғонам.\nТериб дурдоналарни меҳрила қилмай грамм нобуд,\nВатанга армуғон айлади тайёр Фарғонам.\nПлан юз бўлди юзлар равшан ўлманг қаҳрамон шерлар,\nҲижолат тери йўқ энди, ёруғ дийдор Фарғонам.\nХусусан техника деҳқон учун доим мададкор у,\nШунингчун бел бақувват ҳам тўкис рўзғор Фарғонам.\nЗарафшон сув “оқ олтин” дурлари дунёга машҳур ким,\nОқин сой ташна қолмас мавж урар анҳор Фарғонам.\nСенинг мадҳингни қанча ёзсам арзир то ҳаётим бор,\nУнутмас Чархий фарзандинг, сени зинҳор Фарғонам.\nБад Қилдим, Хато Қилдим\n(Бир мансабпараст,ишдан ҳайдалган текинхўр қилмишларига пушаймон бирла бу ғазални ўқиди)\nАё дўстлар, бугун зинҳор бад қилдим, хато қилдим,\nҲамма айбимга мен иқрор, бад қилдим, хато қилдим,\nЭсиз, мансабда чоғим патҳалимлар бирла хилватда,\nҚилардим кўп бузуқ кирдор, бад қилдим, хато қилдим,\nЁмонга ёндошиб ён бердим, афсус, кулфати етди.\nҚозондек қоп-қаро дийдор, бад қилдим, хато қилдим,\nКерилдим, кибр қилдим, менсимасдан камтар одамни,\nБерардим ўлгудек озор, бад қилдим, хато қилдим,\nМенга бир кимса ҳурматлаб салом берганда боқмасдан,\nҚилардим ҳурматин кўп хор, бад қилдим, хато қилдим,\nНеча савлат сотувчи мағзи пучлакрга тегиб сон денг,\nБиқинда эрдилар тайёр, бад қилдим, хато қилдим,\nПару болимга сув пуркаб, кўтардилар чунон кўкка,\nҚанотим ҳўл бўлиб бекор,бад қилдим, хато қилдим.\nИшимнинг ёғига хўп боқдилар, бу ёғига боқмай,\nАна улфат, ана дилдор, бад қилдим, хато қилдим,\nҲузуримдан бири кетса, бири кўнглимни овларди,\nКелиб неча “пари рухсор” бад қилдим, хато қилдим,\nБиров арз ила келса, бир баҳона бирла қайтардим,\nЯлинса: мен дедим бор-бор, бад қилдим, хато қилдим,\nБироқ қилмишларимни халқ ўзи ҳукми-ла фош этгач,\nБузулди афт ила ангор, бад қилдим, хато қилдим,\nБошимни гангитиб, маст этдилар, паст этдилар охир,\nНаҳанг нафси лаганбардор, бад қилдим, хато қилдим,\nТекин деб, тегди кулфат тоши, дилда юз пушаймоним,\nЎлай бўлмай ҳаром пулдор, бад қилдим, хато қилдим,\nҚаёндан келди бу пул, шул томонга оқди-ю кетди,\nҚуриб қолди оқар анҳор, бад қилдим, хато қилдим,\nКўриб бу ҳолатимни дўсту душман алҳазар дерлар,\nҚочиб мендан ҳама безор, бад қилдим, хато қилдим,\nАдашдим тўғри йўлдан, бошлангиз дўстлар бугун йўлга,\nСабабчи бир гала айёр, бад қилдим, хато қилдим,\nҲалол меҳнат-ла энди ўткарай қолган бу умримни,\nЎла-ўлгунча мен такрор бад қилдим, хато қилдим,\nКўзим кўзингга боқиб, дилбар ошно бўлдим,\nЮзим юзингга тушиб эрди, мубтало бўлдим.\nТакаллумингга қилай бўлса минг жаҳон садқа,\nТабассумингга вужудим билан фидо бўлдим.\nҚачон дедингки, менга қилмадинг фидо жонлар,\nНа этсанг, орази гул, шунга мен ризо бўлдим.\nСени дедим бўлак олам ҳузуридан кечдим,\nНа ғамда кўнгли синиқ, на дили яро бўлдим.\nХатинг чиройи юзим саҳфасин баёз этди,\nЛабингнинг васфин ўқиб, толеи зиё бўлдим.\nСочингга боғлаб ўзин ҳар томон урар кўнглим,\nБу бегуноҳга мен ҳам бирга ҳамжазо бўлдим.\nНиҳоли гулга қўниб, Чарх уриб шу гулшанда,\nЧаманни булбулидек масту хушнаво бўлдим.\nТўй зийнати тўйга келур ҳамма сарафроз,\nГулчи гулидан йўлга тўшар гулли пояндоз,\nСен ҳам, қаламим, бор бисотингни ёзиб кўр,\nшояд эса манзур,\nЧунки азамат пахта миришкорлари келгай,\nҲар донаси бир бахт дебон парвариш айлаб,\nЯшнатди Ватан боғини, ҳар ёғи “оқ олтин”\nДерлар кишининг бўлса агар туҳфаси манзур,\nАрзийди ғурур этса гавҳар донаси бирлан,\nдур шонаси бирлан,\nМайдонда маҳоратда топиб шон ила шуҳрат,\nҲар бир отахон чеҳрасида ярқираган нур,\nҲар қанча меҳр қўйса киши дилда бу ҳам оз,\nЯйраб яшнагай ҳар бола ҳам тарбия берган\nўз онаси бирлан.\nМеҳнат зафари мангу саодатга етирди,\nхалқ тинчу фаровон,\nҲар шам ўзининг равшани ўз хонаси бирлан,\nДўндирса ишин мард эли дер оламу одам\nРеспубликамиз фахри баланд ҳиммати олий,\nУлуғ давронда ёшлар шоду хандон ўйнасин-кулсин,\nМуборак дилда боғлаб, аҳду паймон ўйнасин-кулсин.\nҲаёт гаштини сурсин, то абад бахту саодатда,\nВафо боғидан узсин гул, гулистон ўйнасин-кулсин.\nУкун муштоқ диллар васл умидин эрди илҳоқи,\nБугун хурсандлик айёмида шодон ўйнасин-кулсин.\nҚачонким ҳур ҳаёт гулларни гулга қўшди, соз этди,\nУшалсин орзуси роҳатда чандон ўйнасин-кулсин.\nТабассум кетмасин лабдан, такаллум чоғи булбулдек,\nЧунон сайрарда завқи жонга дармон, ўйнасин-кулсин.\nЭкиб меҳру вафодан янгидан-янги ниҳолларни,\nУ ширин мева бергач, боғда боғбон ўйнасин-кулсин.\nТилар Чархий ҳамиша бахту давлат, соғ-омонликни,\nҲамма ўз ёри бирлан шоду хандон ўйнасин-кулсин.\nҲар Жон Боридан\n(Муқимий билан суҳбат)\nТуҳфа айлар дўстига ҳиммати ҳар жон боридан,\nСоя ташлар, соя истар жонга дармон боридан,\nБе ижозат мен дема кел ҳимматингни тут баланд,\nЭлга дастурхон ёзар, ҳар қайси мезбон боридан,\nБорлигингдур бойлигинг беркитма, ҳиммат боғин ос,\nҲадя қил юртингга майли бўлса бир нон боридан,\nЁ ўзингдан, ё сўзингдан, баҳра олсин одами,\nМард кишилар мардлиғин қўймайди виждон боридан.\nСурат оро бўлма дўстим, қалби оролар бу кун,\nКўрса бир вайрона этди боғу бўстон боридан.\nЎчгуси бир кимса хулқи бирла ҳар ёнган чироқ,\nЭтгуси бир мард ўғил, тукин чароғон боридан.\nЧўлни бўстон айлабон,”оқ олтин”идан офарин,\nТоғ каби хирмон яратди, яхши деҳқон биридан.\nНе ғамим бор, бахтиёрман фахру-шоним давлатим,\nРанг-баранг гул ундирар бизнинг гулистон боридан.\nЭй Муқимий, давр одил, шул сабаб инсон азиз,\nЧархий бизни қадрларкан, мард қадрдон боридан.\nКетдингиз оламдан афсус қолди армон онажон,\nДоғлар кўксимда қат-қат, юз пушаймон онажон.\nМеҳрингиз оламча эрди , барча фарзандлар учун\nЙўқ экан харгиз ўлимга чора-имкон, онажон.\nТўғри йўлда раҳнамолик айладингиз биз учун,\nТарбиянгиз соясида топдик унвон онажон.\nМеҳнатинг роҳат дедингиз, ҳурматинг баҳтинг сенинг,\nШафқатинг деб соя берсин элга ҳар он онажон.\nТупроқ олсанг бўлсин олтин, соғ бўлиб олтин бошинг,\nДеб кўзингиз юмдингиз сиз, йиғлатиб қон, онажон.\nЯхши ниятли кишилар, дўстлар ҳор ўлмагай,\nЯхшилар номи ҳамиша тилда достон онажон.\nЧархиё ким она қадрин билмаса инсон эмас,\nГарчи у аллома бўлсин, бўлмас инсон онажон.\n5 август 1978 йил\nЭй кўнгил, сақла ўзинг, токи бало учрамасин,\nНе бало, йўлни тўсар эзманамо учрамасин.\nҚўли кўксида мудом, кўнгли тўла фисқу фасод,\nҲама иғвога шерик юзи қаро учрамасин.\nҚоч ёмон соясидан, сояси ҳам қурсин унинг,\nТоки туҳмат тошидан сенга жафо учрамасин.\nКиши азорига лаб очма, адаб илмин ўқи,\nХулқу одобинг учун икки баҳо учрамасин.\nБевафолик бирла ҳар кимсага шоф этма қўлинг,\nЭгри тўқмоққа яна эгри асо учрамасин.\nМунча қийнарсан ўзингни чираниб бюрократ,\nДам хафа димлама айвонда вабо учрамасин.\nСинчалакдек кўтариб кўкка оёғинг тирама,\nҚарчиғай чангалида сенга қазо учрамасин.\nОна сут берди, отанг вояга еткурди сени,\nМен ўзим катта дема, катта жазо учрамасин.\nЎнақай кўзу ширин сўзни элингдан аясанг,\nЧапақай тарсаки еб, қаҳру изо учрамасин.\nОлим илмига амал айласа-ю, учраса хўп,\nАйтинг-айтингки, амалсиз уламо учрамасин.\nЧархий жону дили-ла оқил эллинг фандин эшит,\nЭҳтиёт айла дилинг, кибру ҳаво учрамасин.\n1966 йил, 9 август.\nЭшитинг дўстлар, ҳар ҳолда мен юмшоқ чандирман,\nЁмонларнинг танига тўлдириб тўлғоқ, чандирман.\nҲалол чандишнинг унча айби йўқдир, ҳамма ҳам чандир,\nДемасман ҳаммадан устун туриб, тезроқ чандирман.\nЗамир оҳанги нозик, шеър ғараздан холироқ бўлсин\nХиёнат бирла ким ўйнар эса, жуфт-тоқ чандирман.\nЭшитдим баъзи шоир ялласин, эл ранжиб айтармиш:\nЎчир-ўчир овозини, ёп оғзига қопқоқ чандирман.\nТянь-Шань тоғининг сакратмаси вазнига салламно,\nҚизилқум чўлидек ундирилмагин янтоқ чандирман.\nТаранг-тоз шеърлар сарлавҳасин кўрдим, бураб радио,\nТегарғтегмас қўлим, бир дўппича тўзғоқ чандирман.\nГап ўтмасларга ўтмас сўз десанг ор этмайин айтур:\n-Пичоқнинг бети қайтар, болта ўтмас қоқ чандирман.\nСўз олмосини мазмун дер, чуқур шеър бўлса ким олмас,\nЮрак туйғуларимни этсангиз чўлтоқ чандирман.\nҚиёмин еткуролмасдан гапиргандан гап урган кўп,\nЭсиз зарҳал қаламлар, садқаи авроқ, чандирман.\nҚуруқ гапларни сотгунча, қўриқ ерларни боғ этсин,\nТекин боғ олмасин еб, қоқмасин ёнғоқ чандирман.\nИшимда моки хатлатмай, териб ип лосини ҳар дам,\nЎраб дастгоҳни маҳкам, ҳўл қилиб арқоқ чандирман\nБеркмачоқ бирла шеърим битта куй остига вақтим чоқ,\nАгар куй кетса, шеърим, қоқу валқайроқ чандирман.\nНа вазну на лотофат, шеърият номига бу туҳмат,\nУтилсирьёга топширмоқ учун илҳоқ чандирман.\nСотилган бу қўшиқлар энг лаҳим гўшт ўрнида пулга,\nДегай у, қўлга осанг қоқ суяк, ярғоқ, чандирман,\nДилим равшан қилиб, буткул элу юрт номидан айтдим,\nҲақиқатни дейишга мен нечун қўрқоқ, чандирман.\nСизга дўстим кўнгил парвона бўлсин,\nТўй устига тўйингиз ёна бўлсин.\nЙиғилган барча меҳмон, ошнолар,\nУйингиз гулу, ҳам гулхона бўлсин.\nТилак шулким азиз фарзандингизга,\nСадоқатли аҳил ҳамҳона бўлсин.\nҲамиша ўйнасин, кулсин жаҳонда,\nУлардан дарду ғам бегона бўлсин.\nТақозоий ҳаёт истар ширинлик,\nБири шам-у, бири парвона бўлсин.\nВафо бўстонида яйраб гул узсин,\nБири жону , бири жонона бўлсин,\nИкки наврастадан унган ниҳолин,\nБири лаълу, бир дурдона бўлсин.\nУмид ҳам шул зарур дилда ҳамоно,\nБири олим, бири фарзона бўлсин,\nЭл ичра кўрсатиб ибрат намолиқ\nАжойиб мардуми Фарғона бўлсин.\nХаёт нашъу – намосин кайи ортиқ,\nМай ичмай Чархийдек мастона бўлсин.\nТўғрилик кўп яхшидур оламда, қинғирлик ёмон,\nТарбият бирлан тузалмас бағри тош кирлик ёмон.\nМинг аср ер остида қолган темир том бўлмагай,\nЗанглаган мисни қизартирмоққа жилвирлик ёмон.\nФарқ этиб яхши-ёмонни, сўнгра йўлдош айлагил,\nТилда дўсту меҳрибонлик, дилда қилвирлик ёмон.\nДангаса том бошида доим гадодан нон сўрар,\nИшда йўқ, лекин маишат бўлса ҳозирлик ёмон.\nОрқадошинг орқадан боплайди, бор орқам дема,\nБўйнига бир бор занжир тушмагаан шерлик ёмон.\nҲарна тадбир айласанг душманга ишлат, дўст учун,\nХийла-найранг, бетамизлик бирла мудбирлик ёмон.\nТер тўкиб топса кишилар ёғ ила яжман еган,\nКунда бемеҳнат топилган тандаги жирлик ёмон.\nЙўлда юк босганга ҳомий бўл оғир юк босмасин,\nИшга ҳозирлик дуруст, ишратга моҳирлик ёмон.\nТекин ўт деб, ҳар томондан шилма эпчиллик билан,\nСур бўлиб қилган иморат нақшида сирлик ёмон.\nЭр аёлдан ё аёл эрдан баҳона тарзида,\nҲар бўлар бўлмасга ҳар ёқларга ғир-ғирлик ёмон.\nЕтди ботир, етди деб етмиш тийиндан йўқ дарак,\nЛекин ишга иштаҳа йўқ, ошга ҳозирлик ёмон.\nСут билан кирган ҳар одат жон билан у чиқса ҳам,\nОл деса, ойда жаранглар кунда бер-берлик ёмон.\n17.12. 1958 йил.\nЭнг Ширин Сўз\nЭнг ширин сўз яхши инсонлар учун,\nЯхши инсон, тоза виждонлар учун.\nДил тубидан танлаган дурдоналар\nАҳди маҳкам яхши деҳқонлар учун.\nҚанча таъриф айласам ҳам шунча оз\nЯшнаган бу боғу бўстонлар учун.\nЮрту элнинг пок дилида ҳурмати\nПахтакорлар, марди майдонлар учун.\nАйтмасам чин дилда таҳсин, офарин,\nҲиммати олий қадрдонлар учун.\nШукр этармиз бахтимиз бор тоабад,\nҲарна мавжуд, ҳамма имконлар учун.\nМадҳин айтиб сайраган жон булбули\nШу Ватан-чун, шу гулистонлар учун.\nТебратар Чархий қалам то танда жон\nҚаҳрамон ҳалқимга достонлар учун.\nАрзи ҳол мендану вафо сендан,\nКутмадим жабр ила жафо сендан.\nЎзгадин зарра эҳтиёжим йўқ,\nҲожатим айламак раво сендан.\nИшқ аро минг бало дучор ўлса,\nДарди ҳижрон учун даво сендан.\nКундузи сен қуёшу мен зарра,\nТунларим моҳсен, зиё сендан.\nМунтазир кўзларим қароғи ўзинг,\nХира кўзларимга тўтиё сендан.\nТупроғинг ўпмагим раво бўлса,\nЖондан ўпай, этиш бажо сендан.\nДўст учун яхшилик раво мендан,\nҒайр учун бермаклик жазо сендан.\nЧарх уриб ихтиёрингга келдим,\nҚабул этмак, кўзи қаро, сендан.\nЖонон кўриб жамолинг кўнглим баҳор дерман,\nҲар кун кутиб йўлингда келсайди ёр дерман.\nСенсан менга тўлин ой, эй кўзлари хуморим,\nҚалбимда меҳринг ўти ургай шарор дерман.\nХушхулқу хуштакаллум, олижаноблигингдан,\nКасб айласин ўзига ҳар гулузор дерман.\nОлам менга муясссар бир йўл назора этсанг,\nҲар бир табассумингга кўз интизор дерман.\nРашкинг ўтида нигоҳ куйса бу устихоним,\nЧиқмоқ учун танамдан жон беқарор дерман.\nКўйингда чарх уриб ким, ҳукмингга бермайин бош,\nЛофи муҳаббат урса беэътибор дерман.\n16 март, 1968 йил.\nКўрдим неча бир жафо кўзингдан,\nЙўқ-йўқ аламим қаро кўзингдан.\nБир мен эмас ишқ аро топибдир,\nҲар аҳли вафо, наво кўзингдан.\nБир боқсанг агар табассум айлаб,\nҲосил ҳамма муддао кўзингдан.\nЎтлар сочадур нигоҳи мастинг,\nКуйдирмаса мен ризо кўзингдан.\nЮздан кўринур жаҳонномалиғ,\nСўздан асалу, ҳаё кўзингдан.\nКўрганда рақиб кўзи кўр ўлсин,\nЧархийга етур вафо кўзингдан.\nСайр этишди икки лочин кўкка парвози билан,\nЁйдилар юрт шуҳратин оламга фан сози билан.\nБу сафар- тинчлик биносин, чин пўлат қўрғонидир,\nБарқарор бу ҳамнафас халқларнинг овози билан.\nКема парвозида инсон мўъжиза корни кўринг,\nКемадан чиқди фазога, учди жонбози билан.\nТо абад топсин камол моҳир жасур авлодимиз,\nФахр этар ғолиб Ватан бу икки шоввози билан.\nМардлар пешвозига чиққанда ҳар ким завқи-ла,\nЧарх уриб шоир чиқар шеъри-пояндози билан.\nОй жамолингга боқиб тўймади, бўстон Марғилон,\nБор қуёш акси юзингда эй, қадрдон Марғилон.\nЭл чиройингни томоша этмоғи бежиз эмас,\nДўстлигинг рамзи узорингдан намоён, Марғилон.\nБоғларинг, гулзорларинг таърифига ожиз қалам,\nЙўлларинг атрофи гуллардан хиёбон, Марғилон.\nДўстларинг ташрифига атлас поёндозлар тўшаб,\nКенг қулочингдир очиқ келганда меҳмон, Марғилон.\nТовланиб ким ҳусни ортиб, ҳуснига бергай жило,\nАтласингни кийса ҳар сарви хиромон, Марғилон.\nНеча олим, меҳнат аҳли топдилар сенда камол,\nФахри-ла тилларда номинг, зикри достон, Марғилон.\nДавлат арбоби-ю, санъатнинг гули, сўз устаси,\nСенда жам бўлди, етишди, топди унвон, Марғилон.\nБу саодат, бу зафарлар нури сўнмас тоабад,\nЧунки берди давримиз бу бахту имкон, Марғилон.\nЖон Нисор Ўлсин\nАгар Ширин эрур, сендек вафода барқарор ўлсин,\nВа гар Фарҳод эрур, кўзингда мендек пойдор ўлсин.\nДилоро,юз очиб кел сайр этиб бир бўстонимга,\nКўриб олам томошо айласин-кўнгли баҳор ўлсин.\nҚуёш бошингдан айлансин, қаддингдан жони зорим ҳам,\nҚамар даврида юлдузлар йўлингга интизор ўлсин.\nҲилол абрўларингни тебратиб қўрқитма ошиқни,\nЖафо ҳар неча этсанг майли, меҳринг дилда бор ўлсин.\nКечиб даъвосидан оҳулар айтар юз хижолатдан:\n“Тасанно, кўз деган шундай хумору тиғдор ўлсин”.\nЁмон кўз бирла боқса ғайрилар гулдек жамолингга,\nҲасад ўтида ёнсин, жисми жони бемадор ўлсин.\nВафо майдонида ҳар бир ҳавас лофини урганлар,\nМенингдек изларингдан чарх уриб жони нисор ўлсин.\n3 июль 1968 йил.\nМутрибо, созингни соз эт шўхи жонон ўйнасин,\nТо кўриб ағёр элин кўксида армон ўйнасин.\nЎйнасин кўз устида гоҳи қаро қундузлари,\nГоҳи шўхлик бирла қош остида мужгон ўйнасин.\nОташин рухсоридан тушганда ишқин учқуни,\nБир менинг жоним эмас, базм ичра юз жон ўйнасин.\nБулбулни овози ечса боғаро гул тугмасин,\nҒунча очилган лаби кулкуда чаққон ўйнасин.\nСунбулин тарқатса жоним ҳидламоққа майл этар,\nМайли ошиқ кўнглидек зулфи паришон ўйнасин.\nТут поёндозингни гулдан ёр учун, э боғбон,\nГул баҳори ҳуснидан бўй олди бўстон ўйнасин.\nКуйлаган васфини мендек мубталолар кам эмас,\nДилбарин даврида Чахийдек ғазалхон ўйнасин.\nЭй, азамат пахтакор сизга жаҳон офарин,\nДер ҳамма халқ таҳсину балки замон офарин.\nПойгада қолмай мудом маррага етган ҳамма-\nМард кишилар довруғи элга аён офарин.\nДамни ғанимат билиб ваъдага айлаб вафо,\nҲиммат ила ошдингиз катта довон офарин.\nТун бўйи парво қилиб пахта учун ишлаган,\nХирмони дурдонага тўлди ҳамон офарин.\nСафда чеварларни ҳам қўллари дард кўрмасин,\nБир-бирига меҳрибон қизу жувон офарин.\nТерган “оқ олтин”лари дил тўридан армуғон,\nТуҳфаси лойиқ мудом, бўлсин омон офарин.\nПахта учун қайғуриш бизда бу виждон иши,\nЧунки бу неъмат эрур нон ила дон офарин.\nМинса пўлат от уза мард чавандозлар,\nМашъала майдон эрур ҳар қаю жон офарин.\nБир неча шоввозлар, неча миришкорлар,\nКўксига республикам тақди нишон офарин.\nҲисса қўшиб жон қуюб завқила ёшу қари,\nЮртга ўзин ҳадясин тутди ҳар он офарин.\nСиз азамат дўстлар меҳри-ла илҳомидан,\nЗавқи тўлиб Чархийнинг таъби равон офарин.\nГоҳи-гоҳи эркалаб эсса сабо\nТоза диллар баҳр олур гулшанаро.\nКим етар бўлса ҳаётнинг қадрига\nБор масал: Умрида ҳеч тўймас асо.\nСабру бардош қил йўлингда эт давом,\nЭътиқодла ҳал бўлур ҳар муддао.\nЧархий шогирдга бериб чин тарбия,\nДедим улғай, топ қадр сен доимо.\n18 сентябрь 1976 йил. Қўқон\nКелдинг оламға нишонанг қолғудек бир кор топ,\nЯхши хислатлар билан йўл кезмагинг даркор, топ.\nКезма эгри йўлни ҳаргиз, ҳар одим озори бор,\nТарк этиб расво қадамни тўғри бир рафтор топ.\nҲарнечук бедардларга айтма кўнгул розини,\nБил аянч ҳолинг билувчи маҳрами асрор топ.\nНафс деб ишратга мойилларга майлинг бўлмасун,\nЎзни ғафлатдан йироқ айлаб, дили бедор топ.\nСен ёмонга ёндошиб номусни барбод айлама,\nБир қадам ҳам қўйсанг, айтай, рост дўсту ёр топ.\nТансиҳатлик шукрини билгил кучаймай иллатинг,\nЧора истаб қайда малҳам бўлса, билсанг бор топ.\nҲайф бир сўз бағри тош одамга, қадринг на билур,\nАрзиҳол айтгувчи бўлсанг, мардуми ҳушёр топ.\nКелмасанг инсофга ҳаргиз, билмасанг эл ҳурматин,\nОсгали нафси бадингни бир баландроғ дор топ.\nТокай аччиғ сўз-ла юрсин, Чархий, гардундан ошиб,\nИшқ девонин ўқуб сен ҳам ширин гуфтор топ.\nҲар дам кўзимдан жилва бериб маҳлиқо ўтар,\nЮз куйдириб алам ўтида, дилрабо ўтар.\nКўз-кўз жамолини мен хаста зор учун,\nЮз-юз жафога жонни этиб мубтало ўтар.\nМинг-минг ситамга тоқат этиб келди жону зор,\nКенг-кенг жаҳонни тор қилиб бевафо ўтар.\nКам-кам бузиб ул кунги қилган ваъдаларни ёр,\nДам-дам вафога мойил улуб ошно ўтар.\nГоҳ-гоҳ кўнгил ҳушини олиб у нишонга,\nВаҳ-ваҳ нечук этай демадим бир бало ўтар.\nЎқ-қўланиб турар демангиз бу рақиб учун,\nЙўқ-йўқ жонга отганда бехато ўтар.\nБир-бир ҳавас йўлидан аё Чархий бонг уриб,\nМен ошиқи деган ҳамма аҳли наво ўтар.\nНавбаҳор барқ урса ҳусни ер юзи бўстон бўлур,\nГар тараннум тузса булбул ғунчалар хандон бўлур.\nСабзалар яшнаб бисотин ёзса ҳар жон илгида,\nДаста-даста гул, бинафша, чаккада райҳон бўлур.\nЧин муҳаббат аҳли, меҳнат аҳлидир аҳбоблар,\nГул ҳаёт ишқида ҳамма бир тану бир жон бўлур.\nҚишда ёз фаслин ғамин еб навбаҳор айёмида\nПахтазорда пахтакору боғ аро боғбон бўлур.\nФан элининг ҳиммати-ю, техника хосияти,\nБўлди жаннат дашту саҳро қойили инсон бўлур.\nҚаҳраган саҳрода не ўссин агар сув бўлмаса,\nСув билан дарё тубида лаъл ила маржон бўлур.\nСув ҳаёт, сув қатрасин ҳам зарра исроф айламанг,\nЗаррадан зар бўлса пайдо қатрадан уммон бўлур.\nСув билан чўллар гулистон, қолмади сувсиз сароб,\nБир ҳовуч сув кўрмаган ер саҳни хористон бўлур.\nЯлтироқсиз, жисми хомуш, таъби вазмин тоғлар,\nБағритўла нуқра олтину зажарбад кон бўлур.\nЯхши ният бирла, дўстим, айла боғу роғлар\nҚолса бир туп мевасиз ер эл учун армон бўлур.\nСўзни уққан яхши фарзанд бахту омад келтирур,\nЎзбилармон, тантиқ одам аксарий нодон бўлур.\nОташин қалбингла, дўстим, ишла енгиб мушкилинг,\nЎтга тоб берган хамирдан лоларанг ширмон бўлур.\nЖону дилдан туҳфамиз бу юртим олтин тўйига,\nШубҳасиз, дурдоналардан тоғ-тоғ хирмон бўлур.\nОна тупроқ нури чашма ҳур замон авлодимиз,\nВаъдамиз чиндан муқаррар аҳд ила паймон бўлур.\nИшни қойил айлаганлар меҳнатига офарин,\nЭл шарафлаб олий минбар узра у меҳмон бўлур,\nЧархиё, ғолиб элингнинг мадҳида тебрат қалам,\nМеҳнати минг-минг китобу ҳурмати достон бўлур.\nЯшанглар, ориятли мард элим-донгдор, ҳорманглар!\nҲалол меҳнат туфайли даштлар гулзор, ҳорманглар!\nЙигит-қиз мижжа қоқмай ишлади бедор, хорманглар!\nЭрурсиз қўллари гул йўллари гул химматингиздан,\nЗаминлар ташна қолмай, мавж урар анҳор, ҳорманглар!\nБаҳордан то кузак тер тўкдингиз ишлаб сахт ерга,\nСаҳоват шул эрур, албатта, бахтли ёр ҳорманглар!\nЗабардаст қиз-ўғиллар, ваъдаси чин марди майдонлар,\nДили бир, сўзи бир аҳдида доим бор, ҳорманглар!\nМуҳаббат бирла деҳқон бир чигит ундирса ғайратидан\nВатан ҳам рози ундан, халқ миннатдор, ҳорманглар!\nХусусан, техника деҳқон учун доим мададкордир,\nШунинг-чун бел бақувват, ҳам тўкис рўзғор, ҳорманглар!\nТериб дурдоналарни меҳр ила этмай грамм нобуд,\nВатанга армуғонлар этдингиз тайёр, ҳорманглар!\nЁзурда мадҳингизни Чарх урар парвона кўнгиллар,\nУзун умру баланд химмат тилай такрор, ҳорманглар!\nҲар қаю манзилга, кўнглим, ўз оёғинг келтирур,\nНиятинг не бўлса дилдан, иштиёқинг келтирур.\nТортар эрсанг бир муҳаббатли кўнгилнинг меҳрини,\nМеҳрибонлик бирла кенг очган қучоғинг келтирур.\nТутмасанг ўз ҳурматингни ҳар яқин бўлгай узоқ,\nҲимматинг бўлса баланд, ҳар бир узоғинг келтирур.\nОтма ноҳақ кимсаларга таънадан туҳмат тошин,\nҲар алам бошингга ўз откан таёғинг келтирур.\nНафси бадлик-тан-сиҳатликнинг ашаддий душмани,\nҲар касалларки келур, қурғур тамоғинг келтирур.\nҚўйма ҳар хавфли маконга беибо бежо қадам,\nҲар маломатлар етар, қинғир туёғинг келтирур.\nЧархи чин илхом парисин бил вафо бўстонидин,\nЭзгу ниятлар билан ёнган чироғинг келтирур.\nҲар улуғ мақсадни одам тоза виждондан топар,\nТоза виждонни дили покиза инсондан топар.\nИстаса ҳурмат жаҳонда топгали ахлоқ керак,\nКимки манманликни истар бўлса, нодондан топар.\nМеҳнат этса гар киши дарёга, қайтар унга ҳам,\nМаҳсулин дарё эмас, бир кун хиёбондан топар.\nОсмонга боқма, аввал боқ оёғинг остига,\nҚайси эр ердан эмас, давлатни осмондан топар?\nПарча нон қадрини билган, чўпни ҳам хор айламас,\nБир ҳовуч дон сепса деҳқон, кузда хирмондан топар.\nХалқ аро меҳру вафодан тоза бир гул истаган\nЧархийдек булбулга кон, ҳур шу гулистондан топар.\nҲай-ҳай нахуш давримизда,қутлуғ айём муаллимлар.\nТаъзим сизга қалбимиздан минг эҳтиром муаллимлар.\nСиз мураббий инсон учун,диллардаги виждон учун,\nЧексиз илму урфон учун,берган илхом муаллимлар.\nМаърифатнинг кенг қучоғи, доим қайнар фан булоғи,\nИнсон бахтин сиз чироғи, ширин калом муаллимлар.\nСиз туфайли утозимиз, денг таратган овозимиз,\nКўклар сари парвозимиз,топди низом муаллимлар.\nЗаптингизга ер-осмон, фанимизга қойил жаҳон,\nЭлга ғамҳўр чин меҳрибон, дилга ором муаллимлар.\nСиз боғбон биз боғингиз, ўчмас ҳаргиз чироғингиз,\nТўтиёдир сабоғингиз, кўзга мудом муаллимлар.\nЧархий ғамдан бегонаман, май ичмайин мастонаман.\nКўйингизга парвонаман, сизга салом муаллимлар.\nДўстлар, Фазилат Аҳлин\n(Дўстим Собир Абдулланинг шеърий мактубига жавоб)\nДўстлар фазилат аҳлин ширин забони Собир.\nУлкан адибу шоир, эл меҳрибони Собир.\nВасфида созлабон соз, мингдан бирин десам оз,\nШоирлар ичра мумтоз, таъби равони Собир.\nНазму насрда ғолиб, шеърига барча толиб,\nСанъатга сўзи қолип, йўқ, йўқ гумони Собир\nЁзилса шеър қаноти, парвозда мазмун оти,\nХўп ранг-баранг бисоти, маънонинг кони Собир.\nДил кўзгуси мунаввар, ишқ шубҳа, қалби гавҳар,\nАхли қаламинг камтар, зўр паҳлавони Собир\nГул ошиғи ҳамиша, назм ишқида пеша,\nУргай тиканга теша, кўрган замони Собир.\nИқбол майини тотган, орзуларин ушатган,\nСўзидан гул яратган, гул боғбони Собир.\nСўзда латифа ғоят, дўстлар учун иноят,\nМенга бу бир башорат, хуш имтиҳони Собир.\nҚўқонда қишму ҳар кун деса биров, дедик жўн,\nҲар кун шамолу ҳар тун , қор осмони, Собир.\nБ ултурги қорга сўз деб бу йилги таънасин еб,\nЁзмоқни кўрмадим эп, ҳажвим-ла, они Собир.\nҚор бирла тўлди томим, пишди курашда ҳолим\nСустлашмас интизомим, берма сазони Собир.\nЙўқ тоб гард илинса, ранжийди дил билинса,\nҲар қанча мақтанилса, йўқдир зиёни Собир.\nИлҳом берарда шоир, мақтов натижаси дер,\nҚурбони кетсанг арзир, ақли расони Собир.\nШу-шу вазифа ҳар дам хизматда биз дамо дам,\nҲайхот олмагай дам хужра қозони Собир.\nЮз шукурким тузалдим, туз тотгали узалдим,\nИзлаб шифони дардим, топди давони Собир.\nНаврўзи олам эмиш, завқу сурур ғанимат\nБиздан ҳамиша хизмат, дўстлик нишони Собир,\nЧархий бошим кўтардим, чун лола ранги зардим,\nҚолгунча ерда гардим мен дўсти жон Собир.\nУ Ёра Етур\nСабо, саломимни аввал кўзи хумора етур,\nСўнг арзи ҳолими ул юзлари анора етур.\nМенинг ғуборим унинг остонига етмас,\nУнинг ғуборини мен бу хокисора етур.\nСаҳар рақиб элидан даргоҳи бўлур холи,\nЮрак сиримни секин субҳидам у ёра етур.\nФироқ шомида ёзган ҳазор достоним\nВисоли субҳ етушган дами нигора етур.\nМеининг саломим агар етса, не саодатким,\nУнинг саломини сен ҳам мен интизора етур.\nВужуди ўртади, деб сўзла нозанин ёра,\nЁшурма рози дилимни сен ошкора етур.\nКуюнма нолада, Чархий , муҳаббат учқунидин,\nРақиб уйига қўюб ўт, уни шарора етур.\nЧаман Безанди Бу Кун…\nЧаман безанди бу кун, дилга бир савол келур,\nМагар кўнгил севинар, ҳусни бемисол келур.\nҚачонки келса, кетур шул куни юракдан ғам\nҚачонки кетса, яна дарди эҳтимол келур.\nСадафдек асрамоғим дилдаги муҳаббатин\nРақибларимга ғаму менга турфа ҳол келур.\nКарам умиди ҳамма кимсага баробармас,\nЁмонга балки завол, яхшига камол келур.\nҲамиша ўю хаёл дилда меҳрибонимдир,\nМасалки: тушда ҳамон ўйлаган хаёл келур.\nВафоли шўх санамим чорласа висолига,\nТанамга қон югуриб, янгидан мажол келур.\nҚачон етушса хабар мунтазир қулоғимга,\nУ дам юракка мадору лабимга бол келур.\nХато эмаски, сепиб сув, йўлин супирмоқ-чун\nКамоли ҳимматидан Чарх уриб шамол келур.\nКўзимга ҳур Ватаним Гарди тўтиё кўринур,\nУнинг муҳаббати ҳар бир кўгулда жо кўринур,\nЮракда завқи висол нурли офтобимдан,\nКўнгулда нақши вафо кўзгуси жило кўринур.\nЧиройи бу чаманим хорсиз гулистоним,\nБаҳори парваришим шому ҳар сабо кўринур.\nЭлимни қудратидан гулшан ушбу саҳролар,\nЗилол қатраси бир дурри бебаҳо кўринур,\nУ кун қуш учса, парин куйдирур биёбонлар,\nБугун тамоми чаман боғи дилкушо кўринур.\nКимики халқ назари меҳридан жудоланса,\nКи ҳар нафасда анга ранжу юз бало кўринур.\nВафо йўлида қадам Чархи бемадор ўлмас,\nҲақиқий дилда ҳамон ушбу муддао кўринур.\nФарғона, сенинг марду вафодорларинг бор\nМеҳнатда, маҳоратда кўп илғорларинг бор.\nФахр айласа ҳар қанча киши шаънингга арзир ,\nҲар сафҳада ҳам васфи улуғворларинг бор\nҲиммат камари белда жасоратли қиз-ўғлон,\nЖону дили-ла техникага ёрларинг бор.\nҒов учраса бир зарба билан парчалаб ўтган,\nАрслон билагу, шер юрак ёрларинг бор.\nЧўлларни чаман айлаган “оқ олтин”и бирлан,\nМўл ҳосил учун пухта миришкорларинг бор.\nПилланг эса кенг оламаро довруғи машҳур,\nПахтанг Ватаним қадри гуҳарборларинг бор.\nПешона терин тўкди, зафар лочини бўлди,\nБонг ургувчи майдондаги шунқорларинг бор.\nҲар ишда тафаккур ила ихлосу муҳаббат,\nҲар соҳада кўп олиму ҳушёрларинг бор.\nСен тарбиялаб вояга еткирдинг элимни,\nБеҳад сени ҳурматга сазоворларинг бор.\nҲамалда ер етилиб келди бу насими баҳор,\nБаҳор шабодаси жонга ҳузуру, танга мадор.\nМадори дилга берур завқу шавқ меҳнатда,\nШу меҳнат ишқида илҳом юракда турна қатор.\nҚаторда эгнига кийгай бинафша янги либос,\nЕчарда тугмаларин айласанг бу жонни нисор.\nНисор этар ҳама ҳам борини бу мавсумга\nТикиб бири узум, анжир, бириси олма, анор.\nАнори шарбатидан дардманд давога етиб,\nУзум сувин татиганда қолур кўзида хумор.\nВатан чиройига қўшгай чирой ихлос ила\nЙигитларики қўли гул, қизики лолаузор.\nУзоридин ёғилур нур, баҳоридан ҳосил,\nҚаторидан камимас ҳеч, рафиқу ҳамдаму ёр.\nУнумли водий безангай гулу гулистондан,\nШу гулни дейди “оқ олти” тўла фахрли диёр.\nДиёр хизмати бирлан муҳаббатин аямай,\nНа куннинг аксида зарра малол, на тунда ғубор.\nҒуборсиз дил ила ваъдага вафо айлаб,\nШараф билан бажарилгай ҳамиша қатъий қарор.\nБахтиёрман яшнаган юртимда, меҳрим барқарор,\nБарқарор мендек ширин умри-ла ҳамма бахтиёр:\nИхтиёр эркини қўлдан яхши инсон бермагай,\nБермагай ҳаргиз ёмон йўлларга виждон ихтиёр.\nЭътибор топмоқ адабдин беадаблик кўп ёмон,\nКўп ёмон эл олдида ким бўлса у беэътибор.\nБемадор бўлма йигитлик чоғида юз товланиб,\nТовланиб юз рангда бўлсанг билки умринг бемадор.\nЁр бўлур бахту саодат мард кишига то абад,\nТо абад хавфу хатарсиз кимки меҳнат бирла ёр.\nОшкор бўлганда қандай яхши ният бир куни,\nБир куни ҳар бир ёмон ният бўлур тез ошкор.\nИнтизор айлар вафосиз ҳамнишинлар ваъдаси,\nВаъдаси чин ёру дўстлар айламаслар интизор.\nБор, яхшиликни касб айла, чароғинг ўчмагай,\nЎчмагай номинг жаҳонда яхши келдинг, яхши бор.\nЛолазор эт, Чархий, давронингни кўнглим кел, безат,\nКел, безат даврим жаҳон борича бўлсин лолазор.\nКетур қадаҳни менга соқиё хуморим бор,\nКўзимда жилвагарим нақду гул узорим бор.\nЕтушса ишқ эли ёрин висолига бир дам,\nДемас жаҳон элини куйдурар шарорим бор.\nТутиб вафо этагин демадим бу йўл олис,\nКечиб ўзимдин унга шукур-эътиборим.\nНе ғам рақиб элининг макридан не андешам,\nМенга не ранжу алам, марҳаматли ёрим бор,\nЛабида оби ҳаёту, сўзида меҳри вафо,\nҚаро кўзида ҳаё, аҳдида турорим бор.\nНетай жаҳонни бақосиз гулига йўқ ҳавасим,\nНигоҳи тушса замин саҳни лолазорим бор.\nХазони йўқ чаман ичра қилур наво Чархий,\nШу гул билан ўтар деган қарорим бор.\nБоғу чаман яшнатиб, келди баҳор, гулбаҳор,\nМеҳнат элин шод этиб, келди баҳор, гулбаҳор.\nМавсуми ғоят гўзал, сувлари қанду асал,\nШавқи-ла айлаб жадал, келди баҳор, гулбаҳор.\nЕр юзин алвон этиб, чўлни гулистон этиб,\nСаҳнини бўстон этиб, келди баҳор, гулбаҳор.\nФахри-ла дер коинот, сенга тасанно, ҳаёт,\nКўкка учиб космонавт келди баҳор, гулбаҳор.\nҚучганимиз ҳар сафар, янги ютуқ-ла зафар,\nМўътабару бехатар келди баҳор, гулбаҳор.\nЮрту саноат учун, кўрсатиб элнинг кучин,\nМеҳру муҳаббат-ла чин, келди баҳор, гулбаҳор.\nМардлар улуғ шонида, ҳурмату унвон ила,\nҚудрату имкон ила, келди баҳор, гулбаҳор.\nҲар минут олтинга тенг, қадрини дурдона денг,\nҲар дамин имкони кенг, келди баҳор, гулбаҳор.\nНурли чироғи билан, қалбида чоғи билан,\nСепу-саноғи билан, келди баҳор, гулбаҳор.\nВаъдага этмак вафо, ҳамма юракларда жо,\nМеҳнат учун муддао, келди баҳор, гулбаҳор.\nМенга ёр айлаб тағофил ўзгаларга қош отар,\nРашкидан жоним чидолмай кўзларим дув ёш отар.\nҲар замон ёдимга тушса айлаган парволари,\nЎхтин-ўхтин кўкка оҳим ўти бебардош отар.\nТушса ҳар ким бошига бир ёр савдоси агар,\nАввало юз минг маломат тошини тенгдош отар.\nИшқ водийсида саргардон қуюндек кезма кўп,\nҲар балият етса сенга йўлдаги йўлдош отар.\nРозиман ағёрсиз бир менга танҳо ёр ўзи,\nСийнам узра жавр ўқини бўлса эрди кош отар.\nЧарх уриб домига тушдим шўх экан, танноз экан,\nНоз ила текканга тегмай, тегмаганга тош отар.\nБағримни пора қилди бу ноз аюҳаннос.\nЎпкамни ёра қилди бу ноз аюҳаннос.\nИкки қилиб гапимни шириллатиб лабимни\nБўм-бўш ноғора қилди бу ноз аюҳаннос.\nОғу қўшиб тузимга омбур солиб юзимга\nКуйган зоғора қилди бу ноз аюҳаннос.\nЭндигина тузоқда ажралсам у узоқда.\nКелдим наззора қилди бу ноз аюҳаннос.\nАҳли бузуқ санамдек қинғир юрар қаламдек.\nСинган тоғора қилди бу ноз аюҳаннос.\nАйлантириб бошимни кексартириб ёшимни\nНе дардга сора қилди бу ноз аюҳаннос.\nУлфат бўлиб замонлар бермай сира омонлар.\nЙиллаб овора қилди бу ноз аюҳаннос.\nХўб кўрсатиб ўйимни тўғри турар бўйимни\nТешиб минора қилди бу ноз аюҳаннос.\nБеюз карандаларга ифлос кашандаларга\nЧархий ишора қилди бу ноз аюҳаннос.\nКимки бахти очилса, элни ҳаргиз интизор этмас,\nҚадрдонин унутмас, ҳурмат айлар, асти хор этмас.\nФаросат аҳлидан бўл эй, кўнгил қушдек ҳаволанма,\nҲамоқат аҳлин ақли бир тиниқ жойда қарор этмас.\nБемаъни бўлса сайёд, билки бемаъни шикор этмас.\nСевар ўз ёрини, аммо вафосиз ёрни ёр этмас.\nШикоринг бўлса равшан, сўнгра учсин лочининг қўлдан,\nБақолик мансабу, иззатдадур элдан назар топган,\nУлуғлик хислати зотида мавжуд бўлмаса не суд?\nЧунончи, тол ёғочин минг йўниб нақшин чинор этмас.\nАзиз юртингда Чархий тинчлигин шукрин бажо айлаб,\nЧаманзорини чанглатмас сира қалбин ғубор этмас.\nЙил бошидан бошланур, ҳар кимда ҳам бор илтимос,\nТавба қилдим тушмагай, бошимга зинҳор илтимос,\nАйб эмас бир ҳожатин, хал айламай-чун ёлвориб,\nКимга кимдир айлагай бир ишда ночор илтимос.\nХоҳ пиёда,хоҳи от сур, хоҳи бўл фарзин сувор,\nДарҳақиқат, кишти-мот вақтида даркор илтимос.\nИлтимосингни қабул этгувчига осон эмас,\nКуйдириб, кул айлар эмиш, баъзи айёр илтимос.\nМен бировдан сўрсам, у аста қулоғимга деди:\nЖон биродар, ҳаммадан тиғдори пулдор илтимос.\nРанг-барангми, илтимос навий десам, айтди кулиб,\nГоҳи пушти, гоҳи сафсар, гоҳи зангор илтимос.\nТанда титроқ, бошда хуш йўқ, ёлборурсан, йўқ жавоб,\nШунда бўлгай, соғ кириб, қайтишда бемор илтимос.\nГоҳи-гоҳи илтимос деб, ажрадик кўп дўстдан,\nДўстни дўстдан ажратишда бўлди ағёр илтимос.\nАйтинг-айтинг мард кишин номардга арзи тушмасун,\nМушкулинг ҳал бўлгувчи даргоҳда кўп хор илтимос.\nЧархласанг ҳам бебизоат сўзи кесмайдур дема,\nКесгувчи, кулдургувчи, ундургувчи, бор илтимос.\nҲеч қандай асал қиймати ҳалвода топилмас,\nДурдонани, бил, ҳар қаю дарёда топилмас,.\nМинг шираю шарбатни йиғиб шаҳд тузинг ким:\nШиринлиги ул олу мураббода топилмас.\nФарҳод муҳаббатда улуғ, Қайс жунунда,\nШиринни ширин лабзи у лайлода топилмас.\nАтр ила қизил гул бўйи дерларки шириндир,\nЛекин сифати лолаю раънода топилмас.\nҲар қайси фасл ўзгача бир руҳ бағишлар,\nКуз файзи бўлак сайри томошода топилмас.\nЭй, Чархий вафо гулшанидан сув ўгириб ич!\nБу нашъу намо ҳар қаю маънода топилмас.\nНигориким мени ҳуснига ҳайрон ўлдиғим билмас,\nБилур ошиқлигим, кўйида сарсон ўлдиғим билмас.\nҚаю тил бирла васфин айтайин олижанобимни\nҚаро зулфи каби кўнгли паришон ўлдиғим билмас.\nОлиб ақлимни торож айлади ширин табассум-ла,\nАсири волайи чоҳи зинахдон ўлдиғим билмас.\nМени дардимга дармон истама билмай масиҳоким,\nТабибим ул пари илҳоқи дармон ўлдиғим билмас.\nКўзим, ул ой юзига боқмасангди, зор бўлмасдинг,\nНетай энди шаҳиди тиғи мужгон ўлдиғим билмас\nКўнгил йўлида тутдинг кўз, кўрай деб қайта ҳуснин оҳ,\nБилур хўп интизорин дилларим қон ўлдиғим билмас.\nҒафур Ғуломга Ҳасби Ҳолим\n(Ғафур Ғуломга арзи аҳволим)\nКел, эй дўстим, сухан оғоз этиб кет,\nСухан мазмунини танноз этиб кет.\nЁтибман термулиб беморликда,\nСўраб ҳоли дилимни, ёз этиб кет.\nОёқ остида қолдирмай фақиринг,\nҒанимат умрини, кел, соз этиб кет.\nЖафоси ўтди бир мансабпарастнинг,\nНафас ур, бир Масиҳ иъжоз этиб кет.\nКўнгил бир кун эмас, бир кун тинар деб,\nТиним йўқ, сарбағиш бир оз этиб кет.\nБичиб, андозага солдим суханни,\nЎзинг андозани андоз этиб кет.\n“Кабутар бо кабутар, ғоз бо ғоз”\nэса, шул маънида парвоз этиб кет.\nНаики сажда қилдирмоқлик истар,\nЎшандоқ бутни тирандоз этиб кет.\nБериб лангар чўпин, тутқиз қўлига,\nЙиқилган Тошпўлот дарвоз этиб кет.\nНа дерман, дилни савдосини дерман,\nБу савдони ечиб, шарроз этиб кет.\nКелишда хушхабар бирла келибсан,\nКетишда наърали овоз этиб кет.\nБу мушкул ҳола тушганларга ҳомий,\nЎзинг, қадримга ет, эъзоз этиб кет.\nЎқиб “Гулёр”, гаҳи “шаҳноз” этиб кет.\nМени Ҳарёна Ташлаб\nКўринмай бизга жоним мавҳи дийдор этмадингизму?\nМани ҳар ёна ташлаб ўзгани ёр этмадингизму?\nРақиблар илкида санги маломат бирла куксимни,\nТешиб мажруҳ кўнгил бирла афгор этмадингизму?\nУмидим шулмида сиздан, аё эй маҳваши танҳо,\nНечук аввалда менга ваъда изҳор этмадингизму?\nМайи васли сафодин ҳасратки тотмадим зарра ,\nБизингдин ёширун ағёра ошно этмадингизму?\nТамоми танда жоним васл муштоқи жамолингиз,\nКи ҳижрон оташиға куйдируб зор этмадингизму?\nХалос этмоқ бу хижрон оташидин сизға осондур,\nНеча ранжу аламдин бизни бемоор этмадингизму?\nОчиб барқи жамол кавкабингиз шуъласини элға,\nБу ғамдин йиғлатиб ҳар кеча бедор этмадингизму?\nНе бўлғайким, камина арзи ихлосин эшитсангиз,\nКи ишқ бозорида бизни харидор этмадингизму?\nНеча ким номингизни ҳарфини назмиға жо этди,\nДилингиз тортибон Чархийни хуштор этмадингизму?\n(Ғафур Ғуломга мактуб)\nХати расмона эрмас номаиким хуш хабардан бу,\nЭмас тулнинг чироғи, равшан шамсуқамардан бу.\nНазокатда ниҳоли сари ўз даъвосидан кечсин,\nНафосатда чиройи жумлалар, дурри гавҳардан бу.\nСоғинган кўрмай аввал, хатларингни айтки ким кўрсин,\nУмр боқи эса лаззатда у, бодоми тардан бу.\nУ илҳомимга илҳом қўшса, бу мактуби жонпарвар,\nУ марғуби кўнгил бўлганда, манзури назардан бу.\nҚариб, ёшим етиб олтмишга кўзлар хранок ўлмиш,\nЗиёбахш ўлди мужданг, ё магар куҳлул-басардан бу.\nТопиб бир базми гулхан, Чархий, юз қайта ўқиб насринг,\nСенинг ёдингда куйлаб кечалаб ёзган асардан бу.\nБезавқ наво-наво бўлурму,\nБенур ҳаво-ҳаво бўлурму.\nОлтин эмас эрса асли зоти,\nМис рангли жило-жило бўлурму.\nДил ойнадирки, сайқали йўқ,\nКўзгуда зиё-зиё бўлурму.\nТо дўстингда дилни пайванд этмай,\nҲеч сидқу сафо-сафо бўлурму.\nҲар йўлда йўловчи ҳамдам эрмас,\nҲар жони фидо-фидо бўлурму.\nИшқ аҳли умид ила чекар оҳ,\nЁр бўлса жудо-жудо бўлурму.\nМаъшуқ иши ноз ила тағофил,\nОшиқда хато-хато бўлурму.\nГар боқмаса сарвиноз қиёлаб,\nБир тарзи нигоҳ – нигоҳ бўлурму.\nИқрорига кўнмаса ўжар дил,\nИнкори раво-раво бўлурму.\nИффатли дилинг-ла шарм тутгил,\nЧимматли ҳаё-ҳаё бўлурму.\nМумкинки, қорайса сурмадан кўз,\nҲар кўзи қаро-қаро бўлурму.\nЮз ваъдага бир вафо кўринмас,\nПуч аҳли вафо-вафо бўлурму.\nШўрхок заминда парваришсиз,\nБечора гиёҳ-гиёҳ бўлурму.\nБонг урмаса жону дил билан ким,\nЧархий, бу Сафо-сафо бўлурму.\nМунча ҳам кўнглимни севган ёри шўх,\nҲар нигоҳида кўзин хуммори шўх.\nҚўйса оҳиста қадам гул сайрига\nМеҳри жўш урса кўринг рафтори шўх.\nЎтмикан, зуҳромикан ё юлдузи,\nЎртанур жон, оташин рухсори шўх.\nБелга ташлаб майда-майда кокилин,\nЮрса тебрангуси зулфин тори шўх,\nТовланур хуршид мисоли орази,\nШуъласидан яшнаган гулзори шўх.\nКўрсатиб аҳду вафонинг расмини\nГоҳи лутф этганда, гоҳ озори шўх.\nЧархиё, ўткарма сўзинг ҳаддидан,\nЧунки ҳар мазмунда бир гуфтори шўх.\nМен Келаман Соғиниб\nМен келаман соғиниб, ёр қанорингни оч,\nСенга учай қуш бўлиб, боғу баҳорингни оч.\nЁр, жамолинг кўриб лаҳза қувонсин кўнгил,\nЧертма қабоғинг, кулиб лутфи нисорингни оч.\nКўрса чаман булбули сенга тасанно десик,\nБахтли кулиб, яшнаган лола узорингни оч.\nДафтари ҳуснингдаги хол у вафо шоҳидим,\nГул юзинг авроқидан аҳду қарорингни оч.\nЧархий гулистонингга келди наво соз этиб,\nКуйла, кўнгил севгиси, дилдаги борингни оч.\nНур сочар оламга беминнат зару зевар қуёш,\nЕрдан инъоми жавоҳир яъни кони зар қуёш.\nМўътабар инсон мукаррам зот учун ҳам ҳар нафас\nБахш этар дунёча лутфин мавжидан гавҳар қуёш.\nҲар чаман ундан латофат касб этар, ундан камол,\nҲар варақ гул баргидан гўё очар дафтар қуёш.\nҚатралардан тўлса дарё, заррадан ёғду йиғиб,\nМеҳрибон эл боши узра зар сочар заргар қуёш.\nОй жамолин шуъласидан берса гулларга чирой,\nНозу неъматларни айлар шаҳд ила шаккар қуёш.\nУ билан равшан жаҳону, у билан оламда жон,\nЖисм учун гар бўлса дармон, дил учун дилбар қуёш.\nБезавол аҳкоми ақли то абад, деб пойдор,\nҚурди мустаҳкам бу янглиғ қаср учун минбар қуёш.\nЧархиё, рамзу ишорат бирла инсонлар учун\nЎргатур меҳру вафо расмин вафопарвар қуёш.\nҚор эмас, дон ёғди кўкдан, шул сабаб топ-тоза қиш,\nКуз кетиб ноз уйқусидан, айлади ҳамёза қиш,\nКузги ҳосилдан тамоми меваларни асрабон,\nҚўйнида сақлар “есин” деб эл буни то ёза қиш.\nКатта шудгор ўсма қўйган қош янглиғ барқ урар,\nВақти етгач, қордан тортар юзига ғоза қиш.\nГоҳи у чертар қабоғин , гоҳи мағрур ишваси,\nХудди ўхшар маст истиғноли бир танноза қиш.\nБонг уриб, сарсар шамоли келса-келсин, деб ётар,\nШул сабаб андозасига бўлди беандоза қиш.\nГоҳ баҳор айёми янглиғ оби-тобин кўрсатур,\nЯъни меҳнатда чиниққан чўлқувар шаввоза қиш.\nАйлагай оламга ибрат марду ғолиблар ишин:\n“Ишда ҳам жангда чиниққан мард-бу “, деб овоза қиш.\nҚиш ғамин ким еб саранжом этмаса кузги ишин:\n“Аттанг ойим” келдилар, деб ланг очар дарвоза қиш.\nБеғубор кўнгил каби, Чархий, мусаффо иқлиминг,\nАрзигай, ҳар қанча ёзсанг ҳурмату эъзоза қиш.\nБергуси ожиз юракка йўлда чин йўлдош-дош,\nБўлмаса идроки бўлмас, катта ҳар бир бош-бош.\nҲар нечук бемеҳр одам ёзса дастурхон агар,\nҚатра сув ичмас-емас оч қолса ҳам фаррош ош.\nТоза ўтказ ғалвирингдан дону дунин яхшилаб,\nЧиқмагай ошингда тишни синдирар бир тош-пош.\nЯхши ният-ла биров гул ўтқазур меҳнат билан,\nБир гул ундирмай узуб гул, дер биров мен ёш-ёш.\nОш дебон ошма маишат томига зинҳорким,\nЧунки истиғно сирин айлар у шундоғ Ош-фош.\nДидли бир суратгар иста кўзу қош пардозига,\nКўз чиқаргай йўқса қўйдим деб чала наққош-қош.\nЧархий, тамсилингни равшан этгали аҳбоблар,\nЯхши мазмунлар атаб, то берсалар кенг ош-кош.\nЭнг улуғ инсонга аввал тарбия,\nТарбиятдан эзгу ҳолим деб жўя.\nБир бино сол, у бинодур яхшилик,\nЯхши ният-ла қўяр ҳар уя.\nҒам е авлодинг учун, инсон эсанг,\nНафс деб ўргамчидек тортма уя.\nЮрма бемеҳнат текинга дом қўюб,\nТурма бехизмат, шу тақдирим дея.\nЧин сахийлик нисбатим десанг агар,\nКатта оч дарвозани қилмай қия.\nШунча савлат бирла гумроҳлиғ надур,\nБошла йўл, дер, бир эшакка, юз туя.\nТикланиб ётган матодан ол хабар,\nКўр, мабода тушмаган бўлғай куя.\nОқни қора айламакка ҳад керак,\nҚора дил оқ бўлмағай, минг йўл бўя.\nУрса ноҳақ ким йиқилғонни яна,\nЧархиё, сен бор, йиқилғонни суя.\nДилда пайдо бўлса гар чин иштиёқ\nОқил инсон изланиб топгай маёқ.\nОта-она қадрини тутса баланд.\nУшбу фарзанд тортмагай дарду фироқ.\nЭлу юртингни азиз тут, тупроғин\nКўзга суртгил, сўнгра сен дунёга боқ.\nЗарни мисдан ажротолмас бўлса ким\nБу ҳаётдан ҳеч ололмайдир сабоқ.\nЧархий, Комилларча имдод айладим\nАйтинг-айтинг, солмасин ағёр нифоқ.\n18 сентябрь 1973 йил\nОна азизу мукаррам, она дилинга чироғ,\nТушурма фарзанд эсанг, қалбига аламдин доғ.\nОта-онанг шарафинг, боиси вужудингдур,\nСабабсиз олам аро келмади бирон тирноғ.\nСуёнғучинг икки зот, кўксига етурма ситам,\nНураб ҳаёти, хазон бўлмасин суёнган тоғ.\nОнангни ранжита кўрма ҳаёли фарзанд эсанг,\nУйингни булбули бўл, бўлма бадтарин чун зоғ.\nҲама баробар эрур, деб ёмонга бўлма яқин,\nБаробар бўлмади инсон қўлида беш бармоғ.\nЮзига тик қарамас бўлмайин деса осий,\nСўзига мин тоқибон айламас фироқ-димоғ.\nҒубоирни сийнадин ирғит, дилингни пок айлаб,\nОнанг ризо эса сендин, ҳамиша вақтинг чоғ.\nНазарда дўст сўзин, Чархиё, заҳар демагин,\nАлам қилурму ниш урса бериб шакар янтоғ?\nКелтирар элга надомат нафс учун сайёралиғ,\nМинг балога юзланиб ҳам юз туман оворалиғ.\nЯъни номард хонидан миннатли ютган нондан,\nҲар нечук давлатдин ортиқ бекасу, бечоралиғ.\nҲар қаю нодон не билсин суҳбату сўз қадрини,\nАйлагай у дилни гавҳар порасин юз поралиғ.\nХалқ ризоси кимё айлар вужудингни кўнгул,\nКелтирар эл ранжиши ҳар кимга бахти қоралиғ.\nБулбул эрса ҳамнишининг зоғдек савт айлама,\nСуҳбати минг боралик бўл бўлмагин бир боралиғ.\nПанди оқил сурат ороларга таъсир айламас,\nЗоҳири инсонга ўхшар, қалби маҳзи хоралиғ.\nШивага лаб очма, Чархий, тут сабрнинг доманин,\nСин бутунга бут-бутун бўл, ёрлиққа ёралиғ.\nСаодат аҳлиму эл манзили улуғ даргоҳ,\nҲамиша бахт унинг ҳолидин бўлур огоҳ.\nДил у тилида вафо расми бу замона элин,\nҚилур бири бирига меҳрибон назарда нигоҳ.\nНа ғам дилида, на қайғу бу давр аҳлида ким,\nЎз эрки шоҳидидур толеи ҳамиша гувоҳ.\nЧиқар тараннуми ушшоқ висол бодаси-ла,\nНа ҳажр шомида андух, на васл уйида оҳ.\nМуборак эл қадами қайси чўл аро етса,\nЕтушди шул куни гўё карамли пушту паноҳ.\nЧиқарди ташна замин бағрига чин обиҳаёт,\nКўкарди кўксида ҳар ранг шифоли меҳри гиёҳ.\nУ бир гиёҳ демайин бу дуру жавоҳирлар,\nКўринди кўзга, оқ олтин мисоли меҳр ила моҳ.\nТатиб тузин бу муқаддас ватанга ким хоин,\nЗалиду хору надомат билан ўтар гумроҳ.\nСамимий ният ила Чархиё қалам тебрат\nҲамиша халқ мададгору менга бахт ҳамроҳ.\nЁр бўлма болам ҳуснфурушга,\nҚўшма асалинг хамиртурушга.\nҲар кимга ҳасад билан сўз отма,\nМеҳмонни ёмон қилиб кузатма.\nКесма тугамай биров сўзин ҳеч,\nБу бемаза фаҳм баҳридан кеч!\nОш келса товоқни эгри сурма,\nТо тўйгунча, еб, яна наҳ урма.\nМажлисда ҳавойи отма ҳуррак,\nЗеҳни югурурга, бўл югурдак!\nЭсновда оғизни очма, каррак,\nЕнгингни оғизга тўсгин андак.\nМард бўлсанг адаб билан улангин,\nҲар жойда этакнинг қоқма чангин\nКеккайма бошингни салча ҳам қил,\nЮриш-туришингни камҳашам қил.\nЧап кўз хафаланса ўнг кўзингдан,\nСўргил сабабин ўзинг-ўзингдан.\nОйинага боқ қараб юзингга,\nБер майли баҳони ўз-ўзингга.\nТанглик билан қийнама ўзингни,\nЧеҳрангни очиб дегин сўзингни.\nОзода маконни айлаб ифлос\nБоз устига тортма айюҳаннос.\nПат-пат араванг дамин ўчиргин,\nЁ бўлмаса қўшнини кўчиргин.\nАгар фарзандим эрсанг, эй жигарбанд,\nҲамон жону дилинг бирла эшит панд.\nСенга қаттиқ сўз айтсам, англа юмшоқ,\nЙўлингда баъзи йўл ботқоғу тайғоқ.\nҚачон юрсанг йўлингни тозалаб юр,\nҚадамни йўл билан андозалаб юр\nТойилма нафсни деб зинҳор-зинҳор,\nЁмон улфат тойилтирмоққа тайёр.\nУятсиз ким эса, сен унга ёт бўл,\nФалокат йўлга бошлар, эҳтиёт бўл.\nТакаббурлик билан боқма бировга,\nЎзинг айбингниҳам тоқма бировга.\nҚадрдон сўзини тинглаб қулоқ сол,\nЁмон андишани ўздан йироқ ол.\nКишининг бахтидур одобу ахлоқ,\nКишиларнинг гўзал ахлоқига боқ.\nЭрур одоб кишин ҳусни, жамоли,\nЧиройли хулқ унинг бахту камоли.\nАдабдин юз ўгирмас яхши фарзанд,\nЁмон ҳеч яхшига бўлмайди пайванд.\nҲаётнинг лаззати, қадри-шу одоб,\nҚаерда меҳрибон дўст бўлса, сен топ.\nҚаю инсон йўлиқса меҳрибон бўл,\nЁмондин ўзни сақла, то омон бўл.\nЗарарли ҳар ҳавасга берма кўнгил,\nАдашма яхши йўлдан, чин сўзим-шул.\nКечирма қалбаки ҳаргиз ҳаётинг,\nЖаҳонга қолдириб кет яхши отинг.\nУ дамдин то бу дам бедор келдинг,\nҲамон ҳушёр кет, хушёр келдинг.\nТонг ёришди, қуёш чиқди мағрур,\nСочди олам юзига заррин нур,\nДил унинг нуридан зиёланди,\nШуъласидан Ватан жилоланди.\nЗарра – зарра сочарди нур қуёш,\nТовланарди шу дамда тоғу- тош.\nҲар ҳавасли кўнгулда завқли баҳор,\nҲар чаман гул бисотидин гулзор.\nДил ёруғдир баҳор кўкламидин,\nФайз олур ҳавонинг шабнамидан.\nЛолалар тугмасини тугмишдир,\nБарг ёзиб гул шохини эгмишдир.\nМевалар ранг-баранг тўкиб гуллар,\nЁзилур кўрганида кўнгиллар.\nЭй шодли кўнгил зафарли хома,\nЁз наврўз учун шарафли нома.\nИқболи баланд замонамизнинг,\nҲар оила, ота-онамизнинг.\nБиз бахтли, улуғ бу ҳур замонда,\nТарих кўзи кўрмаган жаҳонда.\nБемисл ҳаётимиз фаровон,\nНа ғам дилимизда-ю, на армон.\nҲар чеҳрада файз навбаҳори,\nҲар дилда ватаннинг ифтихори.\nБоғ саҳнида ғунчалар юз очди,\nАнвойи чаман бўйини сочди.\nКўргач ҳамма дўстлар қувонгай,\nБир-бирига муҳаббат ўти ёнгай.\nИнсонга ғанимату вақти чоғлиқ,\nБир-бирлари бирла иттифоқлик.\nТўй устига бўлса янги тўйлар,\nОбод маҳалла кўча-кўйлар.\nҲар чолу кампир хумори яхши,\nБақироқ туяларнинг бори яхши.\nҚалби пок чеҳраси гулистонлар.\nКелдик ушбу маконга-нону насиб,\nСоғ яшайлик, умримиз ғанимат деб.\nБунда ўз эркидай топиб имкон,\nДам олур ҳам шифоланур инсон.\nМутахассис неча шифокорлар\nДард элин дардига давокорлар.\nҲар томондан бу ерда дўстлар жам,\nҲаммамиз ҳам шифоланиб, бардам.\nОрамизда неча аёллар эди,\nХўб расо фикри баркамоллар эди.\nБирлари меҳрибону жонпарвар,\nБирлари олима, бири раҳбар.\nБирлари олими забардастдур,\nҚалбимиз қалбларига пайвастдур.\nБиримиз кўп ҳунарга моҳирдур,\nБири камтар, камина шоирдур.\nБизга манзил бугун шифохона,\nҲашаматли, чиройли кошона.\nКўкраги тоққа мутассил эркан,\nФайзли, хуш ҳаво Водил эркан.\nУстида жилваланса кўҳсори,\nПастида ям-яшил дарахтзори.\nБеғубор, кенг ҳавоси, чашмалари,\nЗарра-зарра сувида чашналари.\nҚайга қўйманг қадам – шинам жойлар,\nШарқираб, эркалаб оқар сойлар.\nЯъни олий биноси икки қават,\nҲар қават хона гулшани жаннат.\nТўшалиб йўларо пояндози,\nБерилар кунда янги пардози.\nКатта айвон чиройли ойинабанд,\nҲамма эшикларда гулпайванд.\nЧарх уриб келдиму даволандим.\nДард кетди, шукур, шифоландим .\n25 июль 1970 йил\nАввалги саломимнинг сўнги сози,\nНавбатдаги чархнинг овози.\nОта-она меҳрисен, валекин,\nМақсадинг камоли аста-секин.\nЖон болам-саломатинг тилайман,\nҲар дамда саодатинг тилайман.\nШеърий хатимни ҳавас этибсен,\nУлгуржи мурод учун етибсен.\nАммо бу, ғазал ширину аччиқ,\nГоҳи бўлур ва гоҳи санчиқ.\nСен косиб ипакчининг қизисен,\nСал хомсану пишсанг-илдизисен,\nПишмоғлигинг истасанг агар кўп,\nКўп қайна ҳаёт қозонида хўп,\nИп ҳам пишиса бўлур у маҳкам,\nМазмуни ипакдан бўлмагай кам.\nМазмунсиз агар пиширса ким ош,\nНа танга ҳузур берар, на бардош.\nКам айла ҳавас, ҳароратингни,\nИлм ила ошир маҳоратингни.\nҲар касб-ҳунарда бор риёзат.\nРанж чекмаса топмагай камолат.\nТобингни баланд қилу бўшашма,\nҲаддингда туру тўкилма-тошма.\nБилгандан ўрганиш эмас ор,\nБилмакка ким этди ор, қолур зор,\nМен бору сенга шу хил сўзим бор,\nРанжима қизим, сўзимга зинҳор.\nБўлма сира ноумид, умид ила қайт,\nЁшлик чоғи билки,бебаҳо пайт.\nҲар кимга ҳам астар-аврамасман,\nЖоғ чарчади, энди жаврамасман.\nХайр энди, сўзимни қисқа айлай,\nБу қиссада сўзни ҳисса айлай.\nМендан ҳаммангизга ҳам саломим,\nЕтсин бу варақдаги паёмим.\nҲар лаҳза дуода ёд этурман,\nБу ёд ила дилни шод этурман.\nЁзди бу ғазални қиблагоҳинг,\nСернашъа ҳаёт учун гувоҳинг,\nСалом билан даданг Чархий.\n1961 йил 26 март.\nСоғиндим, Эй Гул\nСоғиндим, эй гул, сенинг жамолинг,\nҚаро кўзингдин кўнгил узолмай.\nКел, эй нигорим, кўзи хуморим,\nХумори бўлдим сени кўролмай.\nНиҳоли гулдек бу қадди бастинг,\nЁнар кўзимда нигоҳи мастинг.\nБу ишқ ўтининг ҳароратидин,\nҚаламни олдим чидаб туролмай.\nҚаю нишони мижжангнинг ўқи,\nҚадалган эркан юракларимга,\nЖудолигимдир бу бир тарафда,\nАзоб этарким бу ғам тузалмай.\nЖаҳони олам менга қулурлар,\nБу бехабарлар нечук билурлар,\nҚаро кўзингдин, ширин сўзингдин,\nМена ўзингдин алар буролмай.\nЭсиз у дамлар моҳи жамолинг,\nТунида жоду кўзинг қизартиб.\nҲануз кўнгилдан кетар бу армон,\nҚизил шаробинг қуйиб беролмай.\nДема, қўй энди ҳавасларингни.\nСоғиндим оташ нафасларингни.\nЕтарга йўқдир танимда дармон,\nИкки қўлимни тияб туролмай.\nҲамиша Чархий сўзингга вола,\nСабога арзинг қилиб ҳавола,\nЮборди қосид қўлидин, эй гул,\nСоғинганидан чидаб туролмай.\nДўстлар, чин кўнгил арзин\nАйлайин баён дерман.\nҲар яхши-ёмондан ҳам\nБир ному нишон дерман.\nТўғри йўл бақолик йўл,\nМард эсанг вафолик бўл.\nҚинғир бўлма оламда,\nТопмайсан омон дерман.\nЁлғон элга ёт бўлгай,\nРостликда нажот бўлгай.\nЭгри йўл сири бир кун\nБўлгуси аён дерман.\nДунё сенга жон бўлса,\nНиятинг ёмон бўлса,\nМақсад тоғидан ошмай,\nАғдарур довон дерман.\nЭлни интизор этма,\nЧўп бўлса-да, хор этма,\nЗарра элни хор тутсанг,\nТурмушинг гумон дерман.\nТинч бўлай десанг сен чин,\nБузмагин биров тинчин,\nТинч ҳаёт учун билгил,\nМайли кетса жон дерман.\nХоҳ ёшу қари бўлгин,\nОдам гавҳари бўлгин,\nҲамма меҳрибон дерман.\nНомардда вафо бўлмас,\nЧин дўстлар жудо бўлмас.\nАввал ёр бўлиб, охир\nАйрилган ёмон дерман.\nЧарх уриб жаҳон кездим,\nДилга билганим тиздим.\nТопмадим зиён дерман.\nВафодан - Вафо\nИста кўнгул ёр эсанг\nБўлма яқин, тегмасин\nБағри қародан – қаро.\nСидқу сафодан топар\nБаҳра дилинг кўзгуси.\nЙўқса жафо келтирур\nЭлга очиқ чеҳралик\nБахту саодат эрур.\nЖонга ҳаловат берур\nКимга не оҳанг ила\nБунда нидо айласанг,\nУнда қулоғингга шу\nДардга чучук тил-даво\nҲар неча бемор учун.\nОл қидириб, ёлбориб,\nБоғла вафо риштасин\nБўлса чин аҳбоблар.\nАйлаб ўзингни мудом\nДавр омон бермагай\nКимки бадахлоқ экан.\nЧунки ёмон топмади\nҚолса ҳаётингда бир\nМеҳнат, илм, эзгу ном.\nЮрту элинг бўлгуси\nЧархий, мудом яхшилар,\nМақдами тупроғи бўл.\nЕтса сенга шояд ул\nЭ нозанин дилбар, кони малоҳат,\nҲеч етмасин нозик қаддинга офат,\nРухсорингдан тўлин ой ҳам хижолат,\nСенга жоним билан қилдим итоат.\nБошла ёрим, ўзинг юрган гулшанга,\nШаҳло кўзинг тушган гўзал чаманга,\nТасаддуқ жон сени қучган Ватанга,\nКўзим тўймас, қилсам сайру саёҳат.\nКўнгил қуши учди сенга ҳаволаб,\nЕтмак учун сайр айлади фазолаб,\nҲуснинг шамъин атрофидан қиёлаб,\nЧарх урарман парвонадек ниҳоят.\n(Собир Абдулла мактубига жавоб)\nСен ўзинг кечир мени, Собиро,\nАзиз улфатим, садағанг кетай.\nТилагим мудом сенинг сиҳатинг,\nХабарим-хатим, садағанг кетай.\nУзайин десам неча қарзимни,\nСен эшитмадинг менинг арзимни.\nЧўзилиб кетиб касалим ахир,\nЙўқ ҳаловатим, садағанг кетай.\nКўтарурга дард юкини нетай,\nЖасадим филу суягим пўлат –\nЭса кошки Бобо тоғидек\nҚадду қоматим, садағанг кетай.\nБунинг устига шимариб билак,\nЁғаверди қор, “кўтариб этак”\nЧиқа олмасам кўча-кўй аро,\nБу маломатим, садағанг кетай.\nМенга бир акам қилибон шама,\nДеди: қор билан ҳазил ўйнама.\nАна таъналар, хира нағмалар,\nТутаган каби қарағай ўтин,\nҚора мўридан чиқарар тутун\nЎшаларга боп, ўшаларга хос\nМенинг нафратим, садағанг кетай.\nЎзини кўрар, ўзини севар,\nНа тўсиндир у, на устун, ажаб,\nЎзига ўзи беришар баҳо,\nГала савлатим, садағанг кетай.\nМўралаб қуёш ҳамал авжидан\nСочибон чиқар у ёруғ нурин.\nМана энди ёз яна мўл унум,\nҚаватим-қатим, садағанг кетай.\nҲамма дўст-ошно бир кўзу қошлар,\nҚарилар учун суянчиқ ёшлар...\nЯна Чарх уриб тилагим камол,\nБири Завқию, бири Нисбатим,\nБири Фурқатим, садағанг кетай.\nБилдим, башар дунёсида\nЖисм ичра гўё жон, китоб.\nЖондан азиз не бўлса ҳам,\nУндан ширин жонон, китоб.\nУндан мудом кўзларга нур,\nИлму адаб, онгу шуур,\nДилга ҳузур, жонга сурур,\nҚадрин билар инсон, китоб.\nЗийнатланур ундан ҳаёт,\nФан олами ҳам коинот,\nУндан сабот, ундан қанот,\nУ бир жаҳон, бўстон-китоб.\nҲар боғни булбул, зоғи бор,\nГоҳо хазондан доғи бор,\nАммо элим бир боғи бор,\nДоим баҳористон - китоб.\nҲар субҳу шом ҳамроҳ ул.\nКундуз қуёш, тун моҳ ул,\nКим севса гар огоҳ ул,\nДардинг учун дармон, китоб.\nЧархий, китобдир ҳамдаминг,\nҲам ҳамдаминг, ҳам маҳраминг,\nЗавқ бирла тўлган ҳар даминг\nМеҳмон ҳам мезбон ҳам китоб.\nЭй кўнгил, ихтиёр қилсангчи!\nҚиссаи гулузор қилсангчи!\nҲимматинг сад-ҳазор қилсангчи!\nТоки жонга мадор қилсангчи!\nНега бир гул фидоси қилмишсен,\nБодадек бир қадаҳда тўлмишсен.\nЁшлик жомидан тўкилмишсен\nҚайтадан барқарор қилсангчи!\nШоми ҳижрон кетар, наҳор келар,\nЁр келар-ёр билан мадор келар,\nҚиш кетиб, ёз билан баҳор келар,\nҚишни ҳам лолазор қилсангчи!\nТилагим-бахти безаволи учун,\nТалабим қадр ила камоли учун.\nМен-ку бир мунтазир висоли учун,\nУни ҳам интизор қилсангчи!\nҚолдириб яхшилар ширин ўйини,\nЭлга тарқатмайин ҳасад бўйини,\nҲасад этган рақибларим уйини,\nҒам билан тор-мор қилсангчи!\nГарчи сочим оқарди қор янглиғ,\nЛек кўнглим ҳамон баҳор янглиғ\nЧархиё, гул тутарда ёр янглиғ,\nКамтаринлик шиор қилсангчи!\nНодир, сенга мендан салом\nСендан хизмат биздан калом\nСоғлигингни тилаб мудом\nОмон бўл, дер опоғдаданг.\nУзоқдасан, кўнгил яқин\nҲаётимиз тинч-йўл яқин\nҲам йўл яқин, ҳам дил яқин\nЭсон бўл, дер опоғдаданг.\nПостингда бўл хушёр болам\nЗийрак бўлу ҳар бор, болам\nВатан учун даркор, болам\nПолвон бўл, дер опоғдаданг.\nКим сенга бош, ажрин бажар,\nАсло, асло бўлма ўжар,\nКим тўғридир бахтни қучар,\nИнсон бўл, дер опоғдаданг.\nЮрт фаровон бениҳоят,\nЖонинг билан этгин хизмат,\nХизматингга қилма миннат,\nЧаққон бўл, дер опоғдаданг.\nХатинг кўриб этдим ижод,\nБувинг ўқиб хўп бўлди шод,\nСени доим айлармиз ёд\nДўстларингга мендан салом,\nҲам рахмату ҳам эҳтиром,\nБўлиб доим хуш интизом.\nДостон бўл, дер опоғдаданг.\n17 март 1977 йил\nЙўллагаймиз беҳад салом,\nЭй меҳрибон муаллимлар.\nТаъзим сизга қалбимиздан\nБани башар эҳтироми,\nСиздан тўлар мақсад жоми,\nЖонга дармон муаллимлар.\nСиз мураббий инсон учун\nҲар толиби урфон учун,\nРаҳнамосиз виждон учун,\nҚалби бўстон муаллимлар.\nҲамиша кўз қароғингиз,\nБизга ҳар он, муаллимлар!\nКириб Бўстонни Кездим\nКириб бўстонни кездим аста-аста,\nЧаманнинг булбули гул хори аста.\nҚадингга нозанин гул даста-даста,\nНа жонда оразинг бўлди Хувайдо,\nКўнгилда меҳру ишқинг бўлди пайдо.\nСанобар қадди шамшодинга баста.\nТакаллум боғида тўтини боғлаб,\nГирифтор айлади кўксини доғлаб,\nЧаман булбуллари ёнингда йиғлаб,\nСенингдек гул чекар қумри қафасда.\nАламлидурманки бағрим эзарман,\nСени деб дашту саҳрони кезарман,\nТахайюр кунжида равнақ кезарман,\nҚулинг Чархийга нозинг бўлди баста.\nЭй азамат ҳур Ватан, болангдир зебо Қўқон,\nНазму наср гулшани, санъати аъло Қўқон,\nБарча юраклар сенинг завқингга ошно, Қўқон,\nҚалбида чин маърифат нурлари пайдо, Қўқон,\nШеърият иқлими деб айладик иншо, Қўқон,\nНодира, Маҳзунанинг даврада қадри баланд,\nБир неча ҳаттотлар сенга бўлиб меҳри банд,\nШори Мирзо, Ғариб, Ҳамза, Замирий, Писанд,\nМард элим илҳомидан шеърининг мазмуни қанд,\nМадҳинг учун анжуман айлади пайдо, Қўқон.\nТингламади кар давр аҳли қаламдан тониб,\nБўлди Ватандан жудо Фурқат ўтиб, ўртаниб,\nҲужрада нур истабон кетди Муқимий ёниб,\nЗавқий ёвуз бандида ётганда тўлғаниб,\nБерди замонам сенга эрк ила оро, Қўқон.\nКунда чиройинг очар марду вафодорларинг,\nОлима, олимларинг, ишчи фидокорларинг,\nҚўшгай умрга умр яхши шифокорларинг,\nЯнги ҳаёт дарсини берди зиёкорларинг,\nҲар бири фан машъали –бу Али Сино, Қўқон.\nМинг яша, юрту элим, мадҳу тарона сенга!\nҲурмати соз тарбиянг, раҳматим, она, сенга!\nШеърга башар рағбати – меҳри нишона сенга!\nҚутлуғ пешонанг силаб боқди замона сенга!\nХалқ севади шу сабаб ҳуснингга шайдо, Қўқон.\nПиру бадавлат ҳамма, кўрку жамолинг тилар,\nФахри баланд кекса-ёш, кампиру чолинг тилар,\nШарбати оби ҳаёт мавжи зилолинг тилар,\nЁнида Комил билан Чархий камолинг тилар,\nГуркира тўлқин уриб, нисбати дарё, Қўқон.\nҲаётим ичра ўзинг олий ҳимматим, қаламим-\nКи, соҳиби карамим.\nКўнгилнингдардига ҳамдард, улфатим, қаламим,\nҲамон фарахли дамим.\nУмрнинг лаззати. Файзу шарофатим, қаламим,\nДилимда оташи ишқу, ҳароратим қаламим,\nКезарда фикрим очиб, бирга сайри боғ қиласан,\nҒамим йироқ қиласан,\nҚоғозда йўрғалашингдан дилим булоқ қиласан,\nНеча гоҳи адашсам, тутиб сўроқ қиласан,\nМени синоқ қиласан,\nСаҳифа устида нозик ишоратим, қаламим,\nКўзимга нур , дилимга суруру танга мадор.\nҲамиша лайлу наҳор,\nСўзимга ҳусну юзимга зиё, бу ҳақли шиор,\nТашаккурим минг бор,\nМуҳаббат аҳлининг ҳар базмида вафоли нигор,\nИноқ, ҳамдаму ёр,\nСенинг билан қишу ёзим ҳамишадир гулзор,\nСенинг билан бу ҳузуру ҳаловатим, қаламим,\nСени авайлаб, ўзимни қилиб фидо тутаман,\nШу муддао тутаман,\nЎпиб-ўпиб юзу кўзга суриб бажо тутаман.\nДилимда жо тутаман,\nБахилнинг илгида бўлмоқни, нораво тутаман,\nУнга асо тутаман,\nСаҳий қўлин узатур бўлса марҳабо тутаман,\nБилиб раво тутаман,\nКамина Чархийга айни саодатим, қаламим,\nБир Лаганбардор Майпарастга Дакки\nСенинг саргузаштинг баланд, гоҳи паст,\nКеча сўфи эрдинг, бугун майпараст,\nТинимсиз ичардинг, бўлиб маст-аласт,\nЮзинг заъфарону ўзинг дастма-даст,\nШу ўтмишингга нима ҳам дейсан,\nГапирай дейсану гапиролмайсан.\nҚуллоби нафасинг кенг Бухорогача,\nЮтардинг наҳангдан аждаҳогача,\nАгар Поп ўлмаса Сирдарёгача,\nОқибат етибсан шу савдогача,\nДилинг йўқ, тилинг йўқ, нима ҳам дейсан,\nАмал авжида иш тароққо-туриқ,\nВале одамиятда сурпанг қуруқ,\nЧўзилса, кўпайди неча эл уруғ,\nЧўзилди, чўзишмас эса йўл-йўриқ,\nБало иблисисан, нима ҳам дейсан,\nИшга йўқ, улушга жуда чаққонсан,\nБир куни тулкисан, бир кун қоплонсан,\nСув оқар томонга қараб оққансан,\nМушукдан без тилаб, безга ёққансан,\nБир улуғ даргоҳда қўтир эчкидек\nСурканиб қолгансан, нима ҳам дейсан.\nИш берди ишингга бу елимлигинг,\nШайтонни дарсидан ё билибмидинг,\nАйбингни яширди “патхалим”лигинг,\nБилинмай кетди-ку беилимлигинг,\nҲар қандай нафракнинг кир либосига\nБурканиб олгансан, нима ҳам дейсан.\nБир касбинг иғвогар, фасод турмушинг,\nБировлар тинчини бузишдир ишинг,\nЎтар ғамда ёзинг, аламда қишинг,\nЗарардур, зарардур бутун қилмишинг,\nГапир, эй балохўр, нима ҳам дейсан,\nОиланг, фарзандинг хижолатдадур,\nМабодо одобга еткизса путур,\nЎзинг бехижолат, уйинг беҳузур,\nҒинг этсанг, дегайлар ўзингга гапир,\nЧунки, сен ичовриб, лаънат лойига\nБеланиб кетгансан, нима ҳам дейсан,\n(Сурманисо ғазалига Чархий билан Комил Жўра мухаммаси)\nТун қорнғусидан ўтгай шоми ҳижрон кечаси,\nЁр васин топмаган ошиққа армон кечаси,\nПартави ҳуснингни ташлаб лутфу эҳсон кечаси,\nБазмдин бепарда чиқ зинҳор жонон кечаси,\nОразингдин бурқа оч эй , моҳитобон кечаси.\nҚилгуси қаршингда таъзим у фазо Зуҳроси ҳам,\nҲар дам эл ақлини олмиш қоматинг зебоси ҳам,\nЭгма қошинг ханжари ҳам, кўзларинг шаҳлоси ҳам,\nКўнглими ошифтаҳол айлар сочинг савдоси ҳам,\nСунбулингни қилмагил эй, гул паришон кечаси.\nКуймасин шамъи висолингни ниҳон тут халқдин,\nЛабларинг устида холингни ниҳон тут халқдин,\nСарв қадди бемисолингни ниҳон тут халқдин,\nМоҳитобоним, жамолингни ниҳон тут халқдин,\nШамъи янглиғ дийдаларни қилма гирён кечаси.\nДарс олур ушшоқ эли ҳар дам китоби зулфидан,\nЕтмасин деб қаҳр кўнглимга итоби зулфидан,\nШул сабаб диллар паришон инқилоби зулфидан,\nЛамъайи рухсори зоҳирдир ниқоби зулфидан,\nГарчи бўлмайдир қуёш чиқмоққа имкон кечаси.\nЙўлларинг узра сочилмишдир кўзимнинг гавҳари,\nТан қолиб кетгай изингдан жону кўнглим илагри,\nНе ажабки, йўлларингга кўзларим боққан сари,\nКундузи ҳарчанд пинҳонсан кўзимдан, эй пари,\nОй юзингни мен ғарибдан қилма пинҳон кечаси.\nБўлмадим хушнуд ҳеч дилдор бирла май ичиб,\nЛоларанг юз, кўзлари хуммор бирла май ичиб,\nАқлим олган ул шакар гуфтор бирла май ичиб,\nСубҳидам то шом сен ағёр бирла май ичиб,\nМен қилурман кўзларимдан гавҳарафшон кечаси.\nКўкда юлдузлар эмас, у танда қоним ўтидин,\nШул сабаб осмон чақин чақмиш баёним ўтидин,\nКомил ишқим Чарх даврида нишоним ўтидин,\nСурмасо, бахтим қаро бўлди фиғоним ўтидин,\nЭлга кўпроқ зоҳир ўлди лек афғон кечаси.\nКўнгил шод ўлгуси ўз тинчидан дўстлар нишон берса,\nЭтар кўкларда парвоз ким севиб каптарга дон берса,\nЧиқарми яхшилик ҳеч бир ёмонга яхши ён берса,\nУнар ер бағридин гул ерга ким оби равон берса,\nҚуруқ қўймайди боғим парваришни боғбон берса.\nКетишни истамас қуш яшнаган осуда маскандан,\nМуаттар бўй таратган гуллари озода гулшандан,\nЧиқар меҳнатга ғайрат иш севар ҳар битта соғ тандан,\nҲаёт устози таълим бергуси ҳар кимга ҳар фандан,\nБилимда шуҳрат олгай кимки аъло имтиҳон берса.\nҚилиб халқингга хизмат яхши ном қолдир садоқатда,\nБўлиб аҳдингга содиқ, номусингни сақла ҳурматда.\nРасолар олдида сен ошма ҳаддингдан ниҳоятда,\nУзатса чўпни дўстинг, ол кўзингга суртиб албатта,\nҚўлидан олма олтин, бағри гар бир бадгумон берса.\nЖафокаш кутса ёрдам дардига меҳринг-ла малҳам бўл,\nЙўлингдан чиқса гар қов парчалаб от, қайтма,бардам бўл,\nОлу олдирма асло, ҳар бир ишда пухта, илдам бўл,\nҒаразсиз, ориятли дўст топиб ўлгунча ҳамдам бўл,\nКишига миннат этмас кимга у бир бурда нон берса.\nТопар инсон камолат бу улуғ дўстлик аҳилликдан,\nКўкармас боғи асло зарра қитмирлик, бахилликдан.\nЧиройли яхши турмуш ҳам аҳиллик, ҳам асилликдан,\nҲамон якдил бўлу қалбингни сақла хилма-хилликдан.\nИшонма душманинг макри-ла сенга минг жаҳон берса.\nБировлар мулкини топташ эмас инсонга сарварлик,\nТилида хайрихоҳу дилда эрса бошқа раҳбарлик.\nҲақиқат гар юракка бермагай ҳаргиз муқаррарлик,\nКишига бахт эмас номард ила дўсту биродарлик,\nСаодат шул эрур мард олдида мардона жон берса.\nЎқиб одобни ўрган элни севган жонажон элдан,\nТалаб айла вафони кўнгли юмшоқ меҳрибон элдан,\nАдолат ҳукмин ижро айлагувчи қаҳрамон элдан,\nСаодат нури порлоқ бахт яратган паҳлавон элдан,\nҚабул этма қўлингга бағри тош гавҳар нишон берса.\nФидо жоним сенингдек дилбари ширин сухан ёра,\nМудом кўнглим қуши кўйинг ҳавоси узра сайёра,\nКезиб оламни ҳижрон дардига топдим бугун чора,\nЗабонингни кетургил э шакарлаб тўти гуфтора,\nНечукким марҳамат бўлсин менингдек ошиқи зора.\nМаломат этсалар ҳолимга айб эрмас жаҳон аҳли,\nҒамим йўқ дилда розим сўргали сен меҳрибон аҳли,\nУмид остонининг мажнуни мен ҳам посбон аҳли,\nМени “Лоядҳулу” деб маҳрум этма боғбон аҳли,\nАзал деҳқони бағрим қонини сочмиш бу гулзора.\nЖамолинг кўрган ошиқларни йўқ кўнглида ҳеч армон,\nКеракмас ҳуру жаннат гул юзинг олдида, эй жонон,\nҲуморим ҳаддан ошди маст булбулдек чекиб афғон,\nДариғ этма, харобат аҳли деб, э соқийи даврон,\nПаёпай тут қадаҳни ташналаб ўлган бу хуммора.\nТиларман бодаи васлинг муҳаббат соридин доим.\nМашоми қалбима бўйи карам гулзоридин доим.\nТутар кўз вола Чархий ваъдаи дийдоридин доим,\nУвайсий юз жафо кўрсанг ҳақиқат ёридин доим,\nЎгирма юзни, ондин солма кўзни ўзгша дилдора.\nТутуриқсиз Бир Шоир Ҳақида\nШоир ўртоқ аввало сиз дилга завқ-шавқ пайдо қилинг,\nСўнгра чин сўзни тўқинг мазмунларин зебо қилинг,\nҚопия танг келса ҳам дилни оқар дарё қилинг,\nБир йигирма қирқ ҳунар оз ҳаммасин аъло қилинг,\nАйб эмас бир сурнай олиб, совти насрулло қилинг.\nШеър бошвоқсиз чавандоз от эмас анжом эмас,\nТўрт метрли латтадан ташлаб олур эҳром эмас,\nМағзи пуч меҳмонга савлат бергувчи бодом эмас,\nЁки ёз ёмғури бирлан лола очган том эмас,\nХалқимизга пухта манзур булғудек совға қилинг.\nШоир аҳли кўча куйда юрмагай маъжун сотиб,\nНоўрин даъвони алдар халтасидан ранг сотиб,\nҲар қадамда афсус олиб ўрнига аттанг сотиб,\nҲамма гап сотганда сиз ҳам сўзни тору танг сотиб,\nРастадан майли дўкон топиб ғазал савдо қилинг.\nУста кўрмай усталик даъвосин этмай пешасин,\nБилмайин ўрманг тегирмонга жувозкаш тешасин,\nРандалашда ҳўл ёғоч тобин билинг андишасин,\nСурканиб ҳар ёнга синдирманг муҳаббат шишасин,\nОбрў даркор эса ҳар жойда истиғно қилинг.\nГарчи истеъдодли деҳқон бўлса ҳам айлаб адаб,\nУ Миришкор бағбондин тажриба айлар талаб,\nҲовлиқишни паккаси бор қийнаманг сочни тараб,\nШоти қўймай томга интилган қолур лабни ялаб,\nМисли меҳнат бирла ишланг қип-қизил тилло қилинг.\nКўринур оғир табиат сувга тўлдирган челак,\nЧек сўзсиз савлатидан ҳеч писанд этмас элак,\nТут билан қомат талошиб мевасиз қолди терак,\nШул сабаб сал пал узангудан тушинг бўлса юрак,\nЭлму ҳилму камтаринлик шевасин барпо қилинг.\nЖамият қалби гулистону ҳақиқат манзили ,\nХалқ назаргоҳида доим тургуси шоир дили,\nКимки адобила сўз дер синмагай ҳаргиз бели,\nОбжўвоз пойкўпи эрмас поймо по ўрса кели,\nСизга бу дўстона пандим ҳохи қилманг ҳох қилинг.\nДумалоқ Жонкуяр, Юмалоқ Имзо\nТабиат олами ёқтирмаса ҳам,\nЙўлиқар баъзи бир мушкул муаммо.\nИнсонлик шарафин доғлатган, яъни\nБир гуруҳ муттаҳам, бир замбар иғво.\nДумалоқ жонкуяр, юмалоқ имзо.\nСинчалак мақсади ҳар шохни чоғлар,\nЗиндалак нафсини ҳар кимга боғлар,\nКўрнамак мушукдек томоғин ёғлар,\nТуҳматдан ёшларнинг шаънини доғлар,\nБадгумон, бадзабон, бадтарин киши,\nМуттаҳам соғни ҳам заҳарлар ниши,\nСуллоҳлик ҳунари, иғводир иши.\nФитначи, писмиқдир, юз эмас меши,\nАдреси номаълум, фасоди ошкор,\nНомаълум эмас у манфур, бадкирдор.\nУмрига иқрору, эркига инкор,\nХалқ ундан норизо, ватан ҳам безор,\nСуркама бировга юзингни доғин,\nШўрлатма кадрлар яшнатган боғин,\nТортгунча кишининг тутиб оёғин,\nБир ургин нафсингга ботинканг жоғин.\nВарағинг тўлганда, хатинг секинлар,\nВарағинг бузилса, уради жинлар.\nМағзава мақсумлар, иши хуржунлар,\nБурчак-бурчаклардан нони текинлар,\nЙўқотгин иғвони, қутул нафратдан,\nСен билгил, инсонлик қадри меҳнатдан,\nАсрасанг ўзингни бу хил иллатдан,\nУлуш ҳам оласан обрў, ҳурматдан,\nБир Қўпол Врачга\nАфсуски, фалакнинг гардиши-ла,\nБемор юрагимнинг ташвиши-ла,\nКелдим шу кўнгилнинг хоҳиши-ла,\nУрдинг бу юракка сўз ниши-ла,\nЙўқса дилима мадор бўлардинг.\nЎз қадрини билмаган бадахлоқ,\nЧаққай кишилар бошида ёнғоқ,\nБоққай киши суратига аҳмоқ,\nСуратга тикилма, қалбига боқ,\nЙўқ бўлмас эдингу бор бўлардинг.\nАввалига замона танда эрди,\nБир бандага неча банда эрди,\nСенга бу сўзим писанда эрди.\nИнсон сени туғмаганда эрди,\nДумлик бақаларга ёр бўлардинг.\nИнсоний сифат кишин камоли,\nҲайвоний муомала заволи,\nЙўқ эрди танимни ҳеч мажоли,\nБўлсанг эди хушсухан, хаёли,\nБир соҳиби эътибор бўлардинг.\nДардманд киши арзини эшитсанг,\nЯхши сўз ила дилин эритсанг,\nЛаънат сенга дер кишин безитсанг,\nСовуқ нафасингни сал илитсанг,\nҚиш бўлмас эдинг, баҳор бўлардинг.\nҲиммат камарин боғласангди,\nХизматга ўзингни чоғласангди,\nКимсан десангу сўроғласангди,\nУч кунгина сабр айласангди,\nИнсонлиги ошкор бўлардинг.\nДаврим кенг ҳуқуқни сенга берди,\nЭркингга ҳавою сув етурди,\nБахт бирла ширин ҳаёт кутурди,\nИқбол юзин очмаганда эрди,\nТо ўлгунча хор-зор бўлардинг.\nҚобил врач эътибори бўлсанг,\nАхлоқу одобни ёри бўлсанг,\nБемор дилини мадори бўлсанг,\nЧархий каби эл қатори бўлсанг,\nБир камтару хушвиқор бўлардинг.\n(Бир бюрократ бухгалтерга дуч келиб, иши битмай сарсон бўлган киши тилидан)\nБир-икки йилки, бир ишга ажаб оворадаман,\nГаҳи тобоқда қолурман, гаҳи тоғорадаман,\nГаҳи наводан ўтиб, най билан суворадаман,\nБухгалтер ила битар деб ишим бу борадаман.\nҚўлимда ҳар куни бир арзаю, идорадаман.\nИлик узилди маҳалда бир оз толган эдим,\nМен ҳам бўйинни қисишдан жуда уёлган эдим,\nНетай, на чора, таноби бўшаб чувалган эдим,\nБор эди ҳожатиму қарзга бир узалган эдим,\nБу қарз қопига хуржун ямаб, суворадаман.\nНа бўлди, бир нима етмай,ҳисоб чатоқлашди,\nКўнгил хира, жуда бошдан ҳушум узоқлашди,\nМенинг билан кира ёв пул томон иноқлашди,\nУришмади, лекину чўнтагимни қоқлашди.\nБу мушкулимни ечишда топурга чорадаман.\nНаинки бир йил ўтиб ҳам жавоб:”Эрта келинг”,\nДедимки, айлама бундай хуноб эрта келинг,\nДедики, иш бугун кўп, шитоб эрта келинг,\nДедим, тугарми ҳисобу китоб эрта келинг,\nМен ҳам бу эрта келингдан чўчиб, канорадаман.\nБиров қўшиб еса қўйса, бирор хуришми эдим,\nЖиримни қирса-ю олса, мўмай улушми эдим,\nИлинсаму тузоғига туширса қушми эдим,\nПайики тулки етолмас баланд қанорадаман.\nЁронлар, учраса айтинг, бу не бало демасин,\nЎзини оқу, бировни сира қаро демасин,\nҲамиша бюрократлик қилур вафо демасин,\nБу ерда мартабам ортиқ, казо-казо демасин,\nБу ҳажв сурнагим эрса, яна нагорадаман.\nЯхшига ёндашсанг аввал, наросо бўлмас эдинг,\nНорасодан юз ўгирсанг, бевафо бўлмас эдинг,\nЗанглаган макруҳ қозондек қоп-қаро бўлмас эдинг,\nБангу кўкнору ароққа мубтало бўлмас эдинг,\nБеадаб, беюз бундай беҳаё бўлмас эдинг.\nОвладинг ҳар луқмани безорилик қармоғида,\nУлфатинг қузғун эди-: кездинг “Маишат” боғида,\nГоҳ улар шоҳ узра сен юрдинг дарахт япроғида,\nОнаи зор туғмайди билса тулғоқ чоғида,\nЗимзиё бўлснгди, бошига бало бўлмас эдинг.\nМард киши мардлик нишони меҳнати деб айтдилар,\nМеҳнати-асло туганмас шуҳрати деб айтдилар,\nМеҳрибонлик шеваси ўз иззати деб айтдилар,\nОрият инсоннинг олий ҳислати деб айтдилар,\nСўзни ўқсанг, ушбу кулфатга раво бўлмас эдинг.\nСен ёмонларнинг бузуқ кирдорига ёндашмасанг,\nЭлга ноҳақ жабр ила озорига ёндашмасанг,\nХавфли ҳидлар анқиган гуфторига ёндашмасанг,\nОқ падар хилватнишин безорига ёндашмасанг,\nБетайин, бемаслагу бемуддао бўлмас эдинг.\nЮзқаролар суҳбатида турмайин жилсанг эди,\nОқибат шармандаликлар доғини билсанг эди,\nДард кучаймасдан даво сорига қайрилсанг эди,\nНеча-неча дакки еб, инсофга бир келсанг эди,\nЯхши фарзанд, оилангдан ҳам жудо бўлмас эдинг.\nСен каби ёшлар билимдон маърифат бўстонида,\nҲар бирин оламча фикри мардлар майдонида,\nОлмадинг ибрат улардан бу ҳаёт уммонида,\nБўлсанг эрди тарбиятда яхши инсон сонида,\nОру номусдан бу янглиғ мосиво бўлмас эдинг.\nБўлмади ҳаргиз касофат ғафлатингдан уйғотиб,\nТепса тебранмас балога учрагансан гап сотиб,\nБилмайин текканни силтиб, тегмаганга тош отиб,\nЮрмасангди ҳар тавоқдан бу текин деб туз тотиб,\nСоврилиб кунда сазовори жазо бўлмас эдинг.\nБаъзи беномус аёллар сен билан паймон тақиб,\nҚўлда иблис сози, бошга чамбарак қасқон тақиб,\nМакрила бўйнингга “сиртмоқ” солдилар “маржон” тақиб,\nСен агарда юрмасанг ит искаган райҳон тақиб,\nУй бузар, кўнгил бузарга маҳлиё бўлмас эдинг.\nЭлдан ажралган неча мардуд шумлардан қочиб,\nИзғиган шиллар, заҳар, чиркин удумлардан қочиб,\nЭскилик чилдирмасин чалгучи думлардан қочиб,\nЮрсанг эрди шаъни ифлос, номи гумлардан қочиб,\nИчмаган сув, емаган ошга гувоҳ бўлмас эдинг.\nҚилмишингдан сен бугун суд олдида мулзам бўлиб,\nЎлтирибсан юз эса шалғам, бошинг-чи хам бўлиб,\nЭт-этингни тирнамоқда ютган ошинг ғам бўлиб,\nҲукм этишди адл ила одил кишилар жам бўлиб,\nХайф ёшлик чоғи маҳкуми қазо бўлмас эдинг.\nПул Ўлсина-Пул Ўлсин!\n(Чархий ғазалига Собир Абдулла мухаммаси)\nПулдан чиқар ғавғолар,\nПасту баланд даъволар,\nЯхши ёмон маънолар,\nПул деб оқар дарёлар,\nОғдар тўнтар дунёлар,\nБиров бир пул билан шод,\nБиров бунга мубтало,\nБиров унга мубтало.\nПул кўп бўлса, бир бало,\nПул оз бўлса, бир бало,\nҚўлга келтирган дунё,\nУсти асалдир, аммо\nТаъми зуққум ҳалволар!\nПулсизмисан, эй дўстим?\nДўстлар келмас қошингга?...\nУзоқ бўлиб туйилдинг\nАгар пулинг кўп бўлса,\nҲеч ким тегмай ғашингга,\nНазар солмай ёшингга,\nЧиқиб олиб бошингга,\nСолар не-не савдолар!\nПулсиз дўстни қидирманг,\nПуллик дўстни қидиринг,\n“Дунё ҳаром!” деганнинг\nКумуш қубба асолар!\nТекин пул кўп қай ерда:\nКўнгил бошлар шу ёққа,\nҒунажинлар кўз сузмас\nПулсиз новвос бузоққа,\nҲамён агар қоқ бўлса:\nКирмайди сўз қулоққа,\nПул деб тушар тузоққа,\nБаъзи пуллар бўлғайки,\nОро кирар кўп жонга,\nЖонни олар нишонга,\nАчинасан, афсус еб,\nБаъзи қизу жувонга,\nУчиб ёлғон виждонга,\nТушар аблаҳ инсонга\nНозик адо, шаҳлолар!\nЮз борма-ю, бир бор бор\nЎзинг қилма овора,\nИш битмайди, юз ёлбор,\nЮрагинг қил юзпора,\nИш битару ёғар қор,\nҚўлингда бўлса пора,\nСен эмас, пулинг даркор,\nЭй, содда дил, бечора.\n“Дардинг” топар даволар,\nРақс арзон, ялла сероб,\nҚистиргувчи кўп бўлса,\n“Репертуар” шунга боп,\nСерпул тўйни истаб топ:\nБуни ташлаб, унга чоп:\nЭй, “отар”чи шайдолар!\nКам қуяди сувни ҳам,\nҲатто “газ вода” фуруш\nХўмрайиб “таксис” акам:\n“Нон кўпмаса” ема ғам,\nпул унга хамиртируш,\nПул дардида югуриш,\nКўп хуржунсиз “гадолар”!\nМеҳнатсиз тўпланган пул:\nХавфу хатар қўзғайди,\nСобирнинг истаги шул:\nНашриёт топиб маъқул,\nПулсиз ҳаёт бўлмайди,\nАммо хуржун тўлмайди,\nЧархий ёзар иншолар:\nГуллаган диёримнинг ифтихори – Фарғона,\nЯшнаган шу гулшаннинг гулбаҳори – Фарғона.\nТўла нозу неъматли мевазори – Фарғона,\nМеҳнату маҳоратда жон нисори - Фарғона.\nБаркамол буюк сафнинг тенг қатори - Фарғона.\nСувлари шифобахшу соф ҳавоси-ла машҳур,\nНефту олтину пилла, атласи билан манзур,\nҲар тараф чароғондир, водийларда порлаб нур,\nТинч ҳаётидан доим баҳраманд элим масрур,\nЎзгача “оқ олтин”га эътибори, Фарғона.\nКелди келмаган нурлар қанча шаҳру қишлоққа,\nЕтди етмаган сувлар ташна чўлу тупроққа.\nДарёлар жиловланди, урмас энди қирғоққа,\nҚўю мол тўйиб ўтга, тўлди суту қаймоққа.\nКун сайин ривожланди чорвадори, Фарғона.\nТер тўкиб баҳор, ёзи неча марди майдонлар,\nҚиз-жувонлар, ўғлонлар, кексалар, қадрдонлар,\nСиз билан чаман бўлди дашт билан биёбонлар,\nМаррага етиб ҳосил, юз ёруғ, йўқ армонлар,\nҚаҳрамон баҳодирлар ҳур диёри, Фарғона.\nШу улуғвор ишларни айлаган қадрдон халқ,\nДонг таратган оламга қудрати намоён халқ,\nКўнгли кўнглига пайванд, бир-бирига дармон халқ,\nВаъдаю қарори бир, чунки тоза виждон халқ,\nМинг яшаб камол топсин пахтакори, Фарғона.\nЯшаш бизга сенинг кўйнингда роҳат, жонажон ўлкам,\nВатан бағрида бир кўркам чаманзор, меҳрибон ўлкам.\nЕнгилмас, жангда ғолиб, мард ўғилларга макон ўлкам,\nҲисобсиз пахта майдонинг ўсар, олтинга кон ўлкам,\nФидокорлик билан ишлаб, кетирдик сенга шон, ўлкам.\nИлмнинг равнақи, эл дўстлиги меҳру вафолардан,\nШифо етди танамга тоғларинг берган даволардан,\nКўз узмак мумкин эрмас кўзларим топган жилолардан,\nЧароғон водийлар қўйнида ҳар кўркам бинолардан.\nЯша, чўли гулистон, дашти боғу бўстон ўлкам.\nТопиб файз хислатингдан одаму олам тутар ёдинг,\nКиши иқболига нурлар сочар ҳар қайси бунёдинг,\nУнутмас шафқатингни парвариш топган ҳур авлодинг,\nШирин сувларни қазган чарчамай бағрингда фарҳодинг,\nБугун кўксига тақди, офарин, олий нишон ўлкам.\nАсрлар қақраган чўл бағрига оби равон келди,\nҲазон, пажмурда бўлган лола-ю, гулларга қон келди.\nМуқимий, Завқий, Фурқат истаган олий замон келди,\nҲасад қилгувчилвр олдингда ожиз, нотавон келди,\nҚаратдинг шуҳратинг-ла барчани бизлар томон, ўлкам.\nЮракка нақш этилди акси гулзор, боғ-роғингни,\nТанамдан тапти кетмас умрбод қайноқ қучоғингни,\nУмр гулзорига келди баҳор дейман бу чоғингни,\nЮрак орзуси шулки, кўрмайин хеч зарра доғингни,\nСаодат қўйнида доим яша, бўлгин омон ўлкам.\nЭй, шоир элин зубдайи даврони, Муқимий,\nЖон булбулининг қалби, гулистони, Муқимий,\nҲаққоний кўнгилларнинг азиз жони, Муқимий,\nМуштоқ ҳамма дил шамъи шабистони, Муқимий,\nОзод элимиз фахри шараф-шони, Муқимий,\nЎт сочди зулм даврига ижоду овозинг,\nМазлум фуқаро ҳамдам ўлиб муниси розинг,\nЭл истагига жўр эди дил лавҳида созинг,\nЭнди абадий асрагувси халқ баёзинг,\nЗебо асаринг даврнинг девони, Муқимий.\nЗикринг ҳамма дам суҳбату базми шуародир,\nЁдинг яна дил завқига қўшмоқда жилодир,\nБу бизнинг ҳаёт истагани сидқу сафодир,\nАвлодинг учун қолса бу мероси раводир,\nЭл қалби ҳақиқат дурининг кони, Муқимий.\nЁдинг кечаси сўҳбату кенгошларинг ҳам,\nЖам бўлди бутун қавму қариндошларинг ҳам,\nТайёр бу зиёфатда ширин ошларинг ҳам,\nОбидча, Ғарибий ила Йўлдошларинг ҳам,\nБизлар дейишур эски қадрдони, Муқимий.\nНоз офарин пари сену, ширин нигор сен,\nГўё латофат олами, хусни баҳор сен.\nКўнглим баҳори сен, чаман-у лолазор сен,\nЛутфу карамда марҳамати бешумор сен,\nҲолий дилимга айла бугун эътибор сен.\nОйинаи жамолинг эрур боғу гулшаним,\nШоми алам кетар сен ила, кетмас равшаним,\nТокай ёнар ғамингда куйиб жон ила таним,\nСен бирла жон қарори-ю, обод масканим,\nБор демадинг кел, ошиқи маъюсзор сен.\nСаҳро юзи чаман-чаману, боғ-роғ ажиб,\nГул шохида тараннум этар шод андалиб,\nХушдур ҳаёти бўлса висол жомидан насиб,\nСенсан умр чироғи, юрак дардиға , табиб,\nПинҳон сиримни айламагил ошкор сен.\nАндуҳу ғам ўтиб бугун, айёми навбаҳор,\nСайри чаман қилурга гулим, айла ихтиёр,\nТашрифингга ёзурда паёндоз лолазор,\nКел-кел вафоли жон севарим, Чархинг интизор,\nМен бад хумора бир қара, кўзи хумор сен.\nМухаммаси Чархий Бар Ғазали Нусрат\nМавж урмаса дилики у дарё бўлармиди,\nКўнглида ишқ оташи пайдо бўлармиди,\nДарду муҳаббат бўлмаса шайдо бўлармиди,\nДил кўзгусида ёр ҳувайдо бўлармиди,\nҲар гул очилгани билан раъно бўлармиди.\nҚолдирмаса киши жаҳонда хуш сифотини,\nМазмун билан бойитмаса кўнгил бисотини\nТўти бўлурму зоғ бўяб икки қанотини,\nЛайло қўйилгани билан ҳар кимнинг отини\nЮз минг карашма ноз ила Лайло булармиди.\nТут сарнагун ўлан каби шомшод олдида\nХусрав забони гунг эди Фарҳод олдида,\nВайрона ҳам ҳижил янги бунёд олдида\nҲар бехирад кириб дўкон устод олдида\nАсбоб ушлаган билан усто бўлармиди.\nКим бериёзат истаса ҳар муддао хато\nҲар касбу ҳар умид машаққат била бажо,\nҲар шохга бир қўниб, неча бемаънию садо\nГулшанда айласинки минг тил билан наво,\nЖинқарчадурки булбулигўё бўлармиди.\nОдоб учун ҳаё била ҳар кимга сўзла сўз,\nСўз пардасини йиртма, эсанг соҳиби рамўз\nОройишнинг ўзингга ҳаво билан кимга кўз.\nПардоз айлаган билан хушрўй бўларми юз.\nЗоҳир ясатганинг билан зебо бўлармиди.\nИнсон агарчи қобили ноқобили хатар,\nХудбину кажхаёл кишилардан алҳазар\nНа элга холис, на иш сарбасар,\nТафтики анда бўлмаса пўлодин асар,\nОҳангга ишлаган билан бурро бўлармиди.\nМеҳнат била топар киши иқболу бахтини,\nЗое қилурму ашрафи деҳқон вақтини,\nҲосил ҳазина бермаса ким қўлда нақдини.\nПарвариш айлаган билан олу дарахтини,\nБоғбонга они меваси хурмо бўлармиди.\nҲар бир расодан ибрат олиб топгил обрў,\nДоим ҳалол қадамни қўйиб иста обрў\nЧархий ҳаёт чашмасидан қониб ичди сув\nНусрат кўзингни очгину дилдан ғуборни юв,\nКетмай ғубори дил мусаффо бўлармиди.\nВафодор элим кўп вафо қилдилар,\nКўнгил кўзгусини сафо қилдилар.\nВатан йўлида жон фидо қилдилар,\nАжойиб бинолар бино қилдилар,\nБири кўкда сайёра юлдуз каби,\nБири Зуҳра, иқболи феруз каби,\nБирин меҳридан кеча кундуз каби,\nУлуғ халқ бири қош, бири кўз каби,\nБу гулшаннинг фаровон фарзандлари,\nМуқаддас ҳаётнинг шакархандлари,\nБаҳодир элим ёру пайвандлари,\nБуюк ҳалқимизнинг жигарбандлари,\nБу ҳушёрлардир, бу ҳушёрлар.\nДўстим Марҳум Собир Абдулла Хотирасига\nЯна жудолик тушди танга: жон кетди.\nЯна не қайғу эрур, йўлчи сорбон кетди.\nСамимий дўст, садоқатли меҳрибон кетди,\nЁнар чироқ ҳам эди, фикри бир жаҳон кетди,\nШиринлик оламидан бир ширин забон кетди.\nҲаётида яратиб неча гулшанни жаннат,\nШу жаннат ичра униб ниҳоли беминнат,\nАсарларики унинг меваси эди шарбат...\nҚани тафаккури равшан, ҳалиму хушсуҳбат?\nҚадрли ҳамдамим, афсус, жонажон кетди.\nНе офат эрди унга заҳмати аламноки,\nСўкилди дард ила бевақт, эсиз, юрак чоки,\nВатан учун, Эл учун хизмат этди идроки,\nНе тонг, шу хизматидан нурга тўлса чун хоки,\nВужуди файзу фараҳбахш нуктадон кетди.\nКиши на қилгуси аҳли вафодин айрилса,\nРасолар ичра тағин бир расодин айрилса?\nТани шикаста нетарким, даводин айрилса?\nУмр чироғи ўчар, қуш ҳаводин айрилса,\nУчиб чаманнинг қуши қайси ошён кетди?\nМуҳаббати ила ёзган хати-нишоналари,\nРақам чекарди тиниқ фикри одилоналари,\nФасоҳат ичра назмин дона-доналари,\nЖаҳонда янграр абад ҳам ширин тароналари,\nНиҳоясиз асарин қолдириб қаён кетди?\nТасаввур айлар эди ҳар дами ҳаловатини,\nЁзарди васфин уқиб ҳур замон салобатини,\nБир ўйга толди, кечирди дақиқа соатини,\nСоғинди ё магар ул Собирим Саодатини,\nНиҳоят умри ўтдию безиён кетди.\nҚани у қалби қуёш шоиру карамли нигоҳ?!\nҚани ҳаётда мудом ҳамнафас азиз ҳамроҳ?!\nҲамиша дўстларидан, Чархиё, бўлиб огоҳ,\nЖаҳондин ўтди Ватан ўғли – Собир Абдуллоҳ,\nЁмону яхшини хўп айлаб имтиҳон кетди.\n(Ҳамшаҳаримиз ҳалқ артисти Наби Рахимовнинг 60 йиллик тўйига бағишланади!)\nНаби Раҳим Қўқон шаҳрин фарзанди,\nКиндик қони тўкилган бу Қўқанди,\nСенсан ширин ҳаётимиз пайванди,\nЧин юракдан шудир сўзим писанди,\nОлтмиш баҳор умр ёзинг қутлайман!\nЙиллар оша ҳалқ эъзозинг қутлайман!\nГар кўринсанг ойинаи жаҳонда,\nДил орзиқиб кутар сени ҳар онда,\nОшар завқу ҳавас ўти ҳар жонда,\nМезбон бўлсин, хоҳи бўлсин меҳмонда,\nШирин нутқу чапандозинг қутлайман!\nБосиб ўтган йўлда кеча-кундузлар,\nМадад берди устоз йўлчи юлдуузлар,\nКатта достурхонда тотиб кўп тузлар.\nТуз ҳақини оқлаб ёруғдур юзлар,\nДилбар сўзлар, дилновозинг қутлайман!\nНиҳолингга қўнолмади ҳеч бир зоғ,\nСанъатингга туширмадинг ҳеч бир доғ,\nЭлинг хурсанд, дилинг хурсанд, вақтинг чоғ,\nСен ҳалқ десанг ҳалқим сенга ҳам муштоқ,\nЮксак унвон-имтиёзинг қутлайман!\nНух умридан ҳеч бўлмасин умринг кам\nЁшлар билан бир қаторда бўл бардам\nҲаёт завқин доим кўрайлик баҳам\nҚадрлади хизматингни шу юртим\nЖаранглаган мангу созинг қутлайман\nПахтани Чаққон Теринг!\nПахта очилди чаман,\nҒунча кулиб завқ билан,\nПахтани чаққон теринг,\nТўлди садаф шоналар.\nҲиммати чаққон теринг,\nҒайратингиз кон теринг!\nЧарчамас ишчан билак,\nБиздаги содиқ юрак,\nҲаммада олий тилак,\nБерди зафардан дарак,\nЎлка фаровон теринг!\nҚалби гулистон теринг!\nҚулқули, кўкнору, банг,\nИшга қуёндир қаранг,\nОш деса, гўё наҳанг,\nБермай унга ён теринг,\nКатта кичик жон теринг!\nКим эса хуш интизом,\nИшда олур яхши ном.\nКимнинг иши бўлса хом,\nМард шу майдон теринг!\nХилвату, базму, кабоб,\nБемаза мажлис, шароб,\nСал камисин хурду-хоб,\nКуздами фурсат шитоб,\nСоҳиби виждон теринг,\nСиз дили шодон теринг!\nТаъзим ила сенга салом, Андижон,\nҲурмат ила дўсти киром, Андижон,\nДўстлигимиз аҳди мудом, Андижон,\nЁд этамиз субҳ ила шом, Андижон,\nДилдаги пайваста калом Андижон,\nСенга садоқатли паём, Андижон.\nБизга нахушдирки бу дорул омон,\nБўлди яқин яъни йироқ осмон,\nПокиза юрт дўстлар учун ошён,\nШавқ ила, табрик ила аҳли Қўқон\nСенга салом йўллади, жон, Андижон,\nҚадри баланд, пахтага кон, Андижон.\nДавр кулоли пишириб хомини,\nБитди қадаҳ, тутди зафар жомини,\nКўрса ҳама бу улуғ айёмини,\nСубҳи ёруғ, нурга тўла шомини,\nДилга сурурбахш мудом Андижон,\nАҳдига вобаста калом Андижон.\nШоиру санъат эли зулэҳтиром,\nАҳли ҳунар, хушсухану хушмаром,\nФазл элин олдида демак миму лом,\nСаҳнада раққосаси товус хиром,\nРутбада сен олиймаком, Андижон,\nЭт яна шуҳратда давом, Андижон.\nЯнги замон қалбига берди сурур,\nТопди ҳаёт қўйнида онгу шуур,\nКимки халол меҳнату, унда-ҳузур,\nЙилда ютук кучди, нур устига нур,\nҲақли бугун этса ғурур Андижон,\nТопгани-дур, қалбида-нур Андижон.\nБобир ўтиб бу ватанин доғида,\nКетди ўзи, қолди кўнгил боғида,\nҒурбат ила Ҳинд эли тупроғида,\nДоғи Ватан бирла юрар чоғида:\n“Оҳ,-деди,-сен, қайда чароғ-Андижон!”,\nЭнди кетиб доғи, булоғ- Андижон.\nНодира бу юртда тотиб ошини,\nҚисмати-Ҳўжандда тўкиб ёшини,\nЗолим амир Наср кесиб бошини,\nОтган эди элга жафо тошини,\nТарихинг ибратли чунон, Андижон,\nТиклади қаддингни замон, Андижон,\nМунтазир эрди нафаси оташин,\nРамзда устод Ҳабибий яқин,\nРаҳмати Маҳжур эди сўзи ширин,\nҲамзанинг меърожида Комил Яшин,\nДеса нахуш шаҳд забон Андижон,\nФикри баланд, таъби равон Андижон,\nМарҳум Анисий эди бир Улфати,\nСайфий-чапандоз, қалам сархати,\nМаҳжур ўтиб, қолди унинг санъати,\nХуррам этар умр ширин соати,\nБўлди бу дийдор насиб, Андижон.\nДилга қарийб, ёру хабиб Андижон.\nКўп яна кўксингда ижодкорлар,\nБу адабий анъанага ёрлар,\nНаср ила, гоҳ пайрави ашорлар,\nЯхши шифокору бинокорлар,\nФайзи фарахбахш диёр Андижон,\nБағри бутун, қалби баҳор Андижон.\nБўлди бино илму адаб маскани,\nМаърифати комил этар барчани,\nЯъни навоий музейи гулшани,\nБўлгусидур дорилфунун махзани,\nСидк ила тўёнанг эрур, Андижон,\nҚутлуғ бу кошонанг эрур, Андижон.\nДил тилаги меҳр иладир то абад,\nЗавқ ила қалбингда сурур то абад,\nБоғи баҳоринг яшарур то абад,\nЧархий, бу шукрона, шукур то абад,\nБўлгин омон лафзи ҳалол, Андижон,\nТоп яна ғайрат-ла камол, Андижон,\nШакардан шахд тузмак истасанг лафзи шакардан бўл,\nИши шойиста, доим ваъдаси чин мухтасардан бўл,\nҲаёдан хилъати зебо кийиб хулқингга оро бер,\nЛибоси зарварақ бу ҳусн эмас, мис бўлма зардан бўл.\nЯхши сўзни эшит, амал айла,\nАбадий ҳурматинг нишонаси шу.\nГар ушоқ нонни ҳам азиз тутсанг-\nШукри неъмат баланд поғонаси шу.\nКим чучук тил ширин муомала у,\nХалқ таҳсинига сазовордир,\nСифати соз мато қаерда эса,\nЖону дилдан ҳамма харидордир.\nЯхши инсон сафида бўлмоқ учун,\nЯхши бўл, яхшироқ, баҳони қидир,\nИллатинг бўлса гар фасод йиғилиб,\nДард кучаймай туриб давони қидир.\nКатталик шул эрурки, дард қолган\nКишиларга мадад қўлин чўзса,\nАйб эрур баъзи бебисотлар,\nХуш бисоатга ҳам пулни чўзса.\nЧин сўздан ўжар ҳамон тонармиш,\nЁлғонни ажабки, чин санармиш.\nЮз минг қалов остидан қўйингким,\nТентак ўти тепадан ёнармиш.\nҲосид ҳасади-ла бахт тузалмас,\nМинг макри-ла бахт уйин бузалмас.\nТиғ заҳмини тортса, тан тазалгай,\nТилдан яраланса дил тузалмас.\nДўст бўлса киши, дардингга малҳам бўлса,\nХоҳ шолик алам чоғида ҳамдам бўлса.\nБебода эмас суҳбати аҳбоб аммо\nЮз-юзга тушар бўлса-ю, кам-кам бўлса,\nҚиз бўлса, ўғил бўлса, чин инсон бўлса,\nИнсон сифати унда намоён бўлса,\nНоқобил ўғил-қиз аламин тортгунча, майли\nКўнгилда юз армон-пушаймон бўлса.\nЮз шукр улуғ даврада шодон бизлар,\nҲамхона аҳил барча қадрдон бизлар,\nТинч умр, ширин ўйю кўнгиллар хушнуд.\nОина кўнгил қалби гулистон бизлар.\nБир турда эдинг кўзимга бултур,\nБу йил қарасам баҳона юз тур,\nНе ваъдаки айладинг вафодан,\nЛутфу карамингни кўрсатиб тур.\nБоғбон савати узумда кетди,\nЙўқ-йўқ бу узум ўзимда кетди,\nГавҳарга алишма ушбу дамни,\nДам ўтса агар у зумда кетди.\nФарзанд эсангиз, пандима иқрор айланг,\nЁшликда билим маърифатин ёр айланг.\nИлму адабу шарм бу инсон ҳусни,\nБу ҳусн ила сиз ўзни намудор айланг.\nБир чўп ўтини йўқ билади хас қадрин,\nНодон негаким дўстини билмас қадрин.\nСиз бўзчи дебон таъна ўқин ҳеч отманг,\nБўз бўлмаса ким билгуси атлас қадрин.\nИлинма, нафс жиловин бурма ҳар кўзу қошга,\nКўнгилнинг ойнасин токи урмагин тошга.\nТилингни тебрата бер яхшилик сари, лекин\nЁмонга тил югуртириб бир куни етар бошга.\nКим ўзин билса, бировларга дум бўлай демагай,\nБалойи нафс кучайиб тезда гум бўлай демагай,\nТок экса ерига деҳқон умид билан, токи\nУзум бўлай дегай, аммо ўзим бўлай демагай.\nХуб бахтли замон, Давр ила даврон бўлди,\nМамнун хамма эл, ризк фаровон бўлди.\nИсрофга ким урса қўлин шукр этмай,\nУ кайси сифат щаън ила инсоф бўлди.\nҲар нарсани ҳам ҳадди бўлур, созиши бўлгай,\nИшқалмайин иш қолса на ёзу қиши бўлғай.\nИшқаладиму иш қолди дебон ўйланаверсанг,\nЖой ортида сен, тўрида шилқим-киши бўлғай.\nДўст доим пўрсиши аҳвол этар,\nЯхшилик дамларни сенга дол этар.\nҲурматингни хор этиб, афсуским,\nБаъзи дўстлар суистеъмол этар.\nДўстлар бирла чароғон уйларим,\nДўст базмида жаранглар куйларим.\nГоҳи бадкирдорлардан ранжисам,\nДўст ёдила мусаффо ўйларим.\nДўстлик меҳрин қуёшга тенг, дедим,\nТенг сочар нурин, қучоғи кенг, дедим,\nДўст аҳдин шишасин синдирмаса,\nСиндириб нон ярмини тенг, дедим.\nҒамга чулғанганда дунё:”Дўст”, дер,\nЧашмадан то мавжли дарё:”Дўст!”-дер\nУчса дўст ёди билан озод қуш,\nТор қафасда қумри ҳам “Ё дўст!”-дер.\nНодонга сўз уқтирма пушаймон бўлгай,\nЯхши сўз ила ким деди-инсон бўлгай,\nСўз гавҳарин жойида сарф эт, чунки\nТўти шакарин зоғ еса армон бўлгай.\nЕб ичса, фақат ётса-у ҳайвон бўлди,\nВиждону ақл, фикр ила инсон бўлди.\nБир дўст учун дўсти ҳақиқий шулким,\nДард қолса, унинг дардига дармон бўлди.\nДўст меҳри ўлик танга тирик қон бўлгай,\nҲар танда тирик қон эса дармон бўлгай.\nМеҳнатга муҳаббат кетурур меҳр ила ихлос,\nМеҳринг била чўл бағри гулистон бўлгай.\nДўстлар қалбин чирғи ёнадур,\nЖон қуши доим унга парвонадир.\nЯхшилик йиллар, замонлар кўрса ҳам,\nОҳким нодон у дўстдан тонадур.\nДўстликнинг чин муҳаббат шоҳиди,\nИмтиёзи бирла хурмат шоҳиди.\nЛутфи жонбахшу нигоҳи беғараз,\nДўст деб чеккан машаққат шоҳиди.\nОна азизу мукаррам, она табаррук зот,\nҲаёти неъмату боқий, каломи қанту-новвот.\nНачора солса жудоликни бу ўлим, дўстлар,\nСабрдан ўзга даво йўқ, будур ҳаёту-нажот.\nЭй хосиди бадкина, бадахлоқ сенсан,\nНа элга яроғ сен жуда ботқоқ сенсан.\nЭл баҳра олур эрди магар тош бўлсанг,\nНа сувсену, на бод, на тупроқ сенсан.\nЯхши хислат билан умр узаюр,\nУмр эмас, умр ўтса бехислат,\nДесин эл яхши одатингни кўриб:\n“сени туққан онангга минг раҳмат!”\nКим – чучук тил, ширин муомала, у-\nХалқ таҳсинига сазовордир.\nНаврўз келибон ер юзини айлади сабза,\nУл сабза уза қизу жувон қилғуси ғамза.\nҚўқондли эрур Нодира, Маҳзуна, Увайсий,\nФурқат-ла Муқим, Завқий, замон шоири Ҳамза.\nНаврўз бу нафосат чамани файзи бир олам,\nЯйрар яшарур жилвасидан оламу одам.\nМеҳнат зафарин авжи юракларда уриб жўш,\nҲар бир тану жон роҳат ила тинч жуда бардам.\nНаврўз гули-ю, гулшани оламга безакдир,\nЭл табъи билан худди табиат эгизакдир,\nЯнги ҳавасу янги тилак орзуси бирлан\nЁз бўлса кумуш ҳосили олтинли кузакдир.\nНаврўзи жаҳон жону дилинг шод этажакдир,\nҲар ранг чўл ила ер юзин обод этажакдир,\nОламга бисотин ёзишиб аҳли қаламлар,\nГул бўйин эмиб завқ ила ижод этажакдир.\nНаврўз келибон кунда эсар боди саболар,\nБулбул тилидан уйғона бошлайди наволар.\nҲар ёнга боқиб айла томоша кўзи кўнглим\nНавраста ҳаёт боғида гулдаста бинолар.\nФасли баҳор ҳамма шу бўстонида яйрар,\nГуллар экишиб барча гулистонида сайрар,\nОбод гузар, кўчаю саҳрогача гулшан,\nКўнгил бу латофатли хиёбонида яйрар.\nНаврўзи жаҳон, суҳбати аҳбоб дегаймиз,\nҲар бир дамимиз гавҳари ноёб дегаймиз,\nБир-бирга муҳаббат ва садоқатнинг бу рамзи,\nЮз-юзга тушар, равшани офтоб дегаймиз.\nТобора ривож олғуси бу жаннатимиз ҳам,\nТобора баланд чўққи аро анъанамиз ҳам,\nБу йил яна ҳам бахту зафар келтиражакдир,\nОмадга тўла бўлғуси шонли санамиз ҳам.\nДеҳқон шарафи ҳосили дурдонаси дерлар,\nБоғбон қўлида мева ширин донаси дерлар,\nЮртимиз бўлсин омон, бахт кетурди,\nБу меҳнатимиз шуҳрати шукронаси дерлар.\nЖон ўғил, қизлариму, шоввозим,\nҚадамингизга гул поёндозим,\nСиз биландир фалакда парвозим,\nСиз менинг шеърларимда пардозим,\nСиз учун ёзилур кўпу, озим,\nФурсатида шуни демак лозим:\n«Кимнинг ўғли? Эсиз-эсиз!...» демасин.\nГарчи ёшлик, оловга бўлмас мисол,\nЯхши сўзлаш кишига бахт-иқбол,\nШу керакдир, топишда қадру камол,\nЖон болам, келмасин сўзларим малол,\nБеамал бўлса олими сўзамол,\nШаънига кўп киши тўқийди мақол:\n«Эскирган, айниган қимиз!» демасин.\nКўрса Ким, сўз қотиб, тажанг бўлманг,\nҚичқириб, гап сотиб, даканг бўлманг,\nУзилиб кетгудек таранг бўлманг,\nҚадду қоматфуруш, сатанг бўлманг,\nТингламай пандни, кар, гаранг бўлманг,\nЎжару, қайсару, саранг бўлманг,\nКелса дуч, Кимса «бетамиз!» демасин.\nҚадри бўлмас ҳамма мато «брак»ни,\nХулқу одоб – асл ҳусн безаги,\nЯхши киймоқ ҳаётимиз кераги,\nБўлса сочнинг табиий жингалаги,\nЧаккада гажжакнинг надир тилаги,\nКим йигит дер, буралса оқ билаги,\nТуппа тузик йигитни «қиз!» демасин.\nБемаҳал кўчада тўзиб юради,\nБошқалар тинчлигини бузиб юради,\nЖанжалу хархаша қўзиб юради,\nБаъзида лой кечиб, сузиб юради,\nҚақшатишга «план тузиб» юради,\nШоҳи йўғу, ипни узиб юради,\n«Гўшт эмас, ёғ эмас, бу без!» демасин.\nЯхши пардоз аёл учун зийнат,\nЭнг чиройли ҳаё билан иффат,\nАжабо, баъзи бир йигитга уят,\nТақмагани исирға қопти фақат,\nСочи Мажмуннамо, кири қат-қат,\nУчраганлар бўлиб тажанг, диққат,\n«Намда қолган бу ҳўл кигиз!» демасин.\nЯхши фарзанд онани доғ қўймас,\nНазаридан ўзин фироғ қўймас,\nБир қадам ҳам эса, чатоқ қўймас,\nБошқанинг бахтига тузоқ қўймас,\nБахтга ноз айламас, думоғ қўймас,\nҚўйса доғ, барча унда соғ қўймас,\n«тентагу, оқпадар, ғализ!» демасин.\nСени олтин қилур элинг назари,\nКим назардан қолипти: йўл хатари,\nБаъзилар бор, ажабки, кекса-қари,\nДеса мумкин, отасининг падари,\nЯхшиликнинг йўқ унда ҳеч асари,\nТил учида сочиш заҳари,\n«Ким учун бу бола азиз?» демасин,\nОта соз: ўқитар у ўғлини соз,\nЎқимас бўлса , ким қилур эъзоз,\nҲайф унга қалам билан қоғоз,\nАқли қисқа ва лек қадди дароз,\nГап сотар кўчада, ичиб оз-моз,\nЕрни бир-бир босиб ажаб танноз,\nКўкрагига уриб у «биз!» демасин.\nЭнди Чархий сўзингни бас қилгил,\nЯхшиларни мудом ҳавас қилгил,\nЯхши деб, яхшироқ нафас қилгил,\nТаърифу тавсифинг «запас» қилгил,\nБошқалар ҳам ёмон демас қилгил,\nСўзлашиб халқ «пуч мағиз!» демасин.\n"http://www.kutubxona.com/wiki/index.php?title=Charxiy._Qiyolab_oʻtdi_/_Kiril&oldid=16441" dan olindi