Санжар Қурбонов2021-04-20T20:21:58+05:0020 Aprel, 2021|Матбуот|\nСанжар ҚУРБОНОВнинг ижодий ишлари\n“ТАНҚИД ОБЪЕКТИ ҚОЛИБ, СУБЪЕКТГА ЭЪТИБОРНИ ҚАРАТИШ МУАММОЛАРНИ БАРТАРАФ ЭТМАЙДИ, АКСИНЧА…”\nПандемия халқ сабрини синаяпти. Одамларимизнинг меҳр-оқибатли, аҳил эканлигига шубҳа йўқ. Аммо карантин даврида баъзи бир инсонларнинг касбига бўлган масъулияти, ўз вазифасига эътиборсизлиги, айрим ташкилот ва муассаса ходимлари, эҳтиёжманд кишиларга ҳомийлик қилаётган инсонлар кўрсатаётган ёрдамларини номигагина, телевидение учун ёки ўзини кўрсатиш учунгина бажаришаётгани кундек равшан бўлиб қолди. Буни ижтимоий тармоқларда ёритилаётган ҳали “темир дафтар” атрофидаги ҳангомалар тугамай туриб, навоийлик бўлажак журналист қиз тақдиридаги судгача етиб борган можаролар мисолида кўриш мумкин.\nҲаётимиздаги мана шундай салбий ҳолатларнинг айримларини қаламга олиб, танқидий ўрганиб, уларни халқ эътиборига ҳавола қилаётган журналистлар меҳнати эътирофга моликдир. Бироқ бу баъзи инсонларга ёқмаётгани ҳам ҳеч кимга сир эмас.\nУшбу мақолада синовли даврда саховатпеша ҳомийлар, маҳалла фаоллари ёрдамга муҳтож инсонлар ҳолидан хабар олишгани ва бу жараёнда юзага келган айрим кўзбўямачиликлар, ноҳақликлар қаламга олинган. Чунки “ўнг қўлинг берганини, чап қўлинг билмасин” деган мақол бор ахир. Кузатганмисиз, аксарият аҳоли олаётган ёрдам пуллари ёки саховат эҳсонларини ОАВ лари орқали хабардор қилинишини истамайди. Хусусан, талаба журналист Махфуза Пўлатова эҳтиёжманд кишиларга ёрдам беришда баъзи ҳомийлар ҳар бир жараённи тасвирга олиб, телевидениеда кўрсатишни ташкиллаштиришаётганини ҳаётий мисоллар асосида кўрсатиб ўтган. Бу ҳолат Кармана туманидаги “Боғишамол” маҳалласида ҳам бўлиб ўтгани ва унда хўжакўрсинга қилинаётган ишларни муаллиф танқид қилган.\nМақола чоп этилгач, анча вақт ўтгач мақола ҳақида мендан сўрала бошлади. Кейин билдимки, мутасаддиларга мақолага муносабат билдириш вазифаси юклатилган. Бу орада М.Пўлатова яшайдиган “Боғишамол” МФЙ раиси М.Пардаев ушбу мақолани кўриб, у журналист қизнинг уйига боради.\nМ.Пўлатованинг маълум қилишича, раис унинг уйига борганда бу мақоладан норози кайфиятда эканлигини билдириб, унга камчиликларни эмас, маҳалланинг ютуқларини мақтаб ёзиши кераклигини айтади. Бундай ҳолларда орада анча-мунча гап ўтади. Ажабланарлиси, эртаси куни эрталаб М.Пўлатова менга қўнғироқ қилиб, отасини ён қўшниси дўппослаганини айтди. Шу заҳоти туман ички ишлар бўлимидан маҳалла профилактика инспекторининг телефон рақамини олиб, тезда воқеа жойига боришини сўрадим. Кармана тумани прокуратурасига бориб, прокурор қабулига киришимни маълум қилдим. Минг афсуски, ҳам журналист, ҳам депутат сифатида ваколатларимдан худди шу ерда фойдалана олмадим. Мени қабул қилишмади. Вақтни йўқотмаслик мақсадида туман пракуратураси ишонч номери орқали мурожаатимни қолдирдим. Бу орада Маҳфуза ижтимоий тармоқлар орқали ҳолатни баён қилган. Бунинг ортидан унинг курсдошлари, интернет сайтлар воқеликни ўрганишга киришган.\nТўғри, маҳалла раиси айтмоқчи бўлган мақтов гаплар ҳаммага ёқади. Бироқ юқоридаги каби камчиликлар, кўзбўямачилигу ноҳақликлар қачонгача босди-босди бўлиб қолаверади? Талаба қиз ушбу мақолада нафақат ўзининг атрофда кўрган-эшитганлари, балки ижтимоий тармоқлардаги фикр-мулоҳазалар орқали жараёнларни таҳлил қилиб берган. Бундан кишилар ўзларига тўғри хулоса чиқаришлари лозим эди. Шунингдек, раис ва унинг ходимлари ўз ваколати доирасида эҳтиёжманд оилаларни рўйхатга олиш, уларга пул, озиқ-овқат тарқатиш борасида қилинаётган барча ишларга жиддий қараши, хўжакўрсинга қилинаётган ишларни ўзлари бош бўлиб назоратга олишлари, низолар юзага келишига йўл қўймасликлари зарур эди.\nМаҳаллада ўтказилган суҳбатда ҳам мақолани ўқимай, унда кўтарилган масала моҳиятига бормай ёш журналистни айблаш томонга ўтиб кетилди. Аслида, Маҳфуза сингари қизлар маҳаллаларнинг фахри, умиди бўлиши керак. Жамоатчилик, отахон ва онахонлар ҳур фикрли ёшларни муносиб тарбияламоғи лозим.\nАфсуски, мақолада тилга олинган онахон билан суҳбатлашиш имкони бўлмади. Тўғрироғи, бизни қабул қилишни хоҳламади. Буни эса онахоннинг виждонига қарши бормаслик йўлини танлади, деган хулосада қабул қилдик.\nБизнингча, маҳалла раиси муаллифнинг маҳалладош эканлигидан фойдаланиб, мақола моҳиятини яхши ўрганиб чиқиши лозим эмасмиди?! Танқидга тоқатсизлик ҳали ҳамон жамиятимиз ривожига кишан бўлиб турибди. Танқид объекти қолиб, субъектга эътиборни қаратиш муаммоларни бартараф этмайди, аксинча… Қолаверса, бу энди журналистика касбининг сир-асрорларини ўрганиб, дадил қадамлар билан соҳага кириб келаётган ғайратли, шижоатли ёшларнинг қизиқишларини сўндиришга, ҳуқуқларини поймол қилишга олиб келмайдими, деган ҳақли саволларни туғдиради.\n8 сентябрь куни Кармана тумани маъмурий судида “аввалдан низоси бор” қўшниларнинг иши кўриб чиқилди. Эътибор беринг, низоли ҳолат айнан маҳалла мутасаддилари Р.Пардаевнинг уйига келиб кетгандан сўнг, эртаси куни содир бўлган. Олдин ҳам эмас, анча вақт кейин ҳам эмас. Лекин суд уларнинг ҳар иккаласига ҳам Ўзбекистон Республикаси Маъмурий кодексининг 41 ва 52 моддаларига асосан жарима жазосини қўллади.\nУнинг ортидан эса, Бош пракуратуранинг “Мақолам учун маҳалла раиси таҳдид қилди, дадамни дўппослашди” сарлавҳали хабари Кармана тумани прокуратураси томонидан ўрганилганлиги ҳақидаги муносабати эълон қилинди. Аммо мақола иштирокчилари ва муаллиф билан бирор марта ҳам суҳбат ўтказилмай қаҳрамонлари билан бирор марта ҳам суҳбат ўтказилмай, хулоса чиқарилди. Ҳатто, таҳририят нуқтаи назари ҳам қизиқтирмаган бўлса-я?\nМаҳалла нега хатти-ҳаракатини яширишга уринади?\nАслида яхши амалларга ҳам, ёмонликларга ҳам доно халқимизнинг ўзи баҳосини беради. Маҳфуза сингари ёниқ қалб ёшлар ўз мақоласи орқали жамиятдаги қайсидир иллатларни бартараф этишга ўз ҳиссасини қўшаётганидан хурсанд бўлишимиз керак. Зеро, бугунги матбуот бугунги ҳаётимиздаги воқеликлар, реал ҳаётимизнинг ҳаққоний тасвирини ўзида акс эттирувчи ойна бўлиши зарур. Буни тўғри қабул қила олиш эса виждони уйғоқ, ориятли ва маданиятли кишиларга хосдир.\n“Навоий зиёси” газетаси бош муҳаррири,\nНавоий шаҳар Кенгаши депутати.\n“Даракчи” газетаси, №33 (1112), 17 сентябрь 2020\nЗАМОНАВИЙ ДУНЁҚАРАШ ВА ПУХТА БИЛИМ –\nБИНОСОЗНИНГ ИККИ ҚАНОТИ\nҚурувчилар ҳақида гап кетганда, узоқ йиллик тажрибага эга касб эгалари кўз ўнгимизда гавдаланади. Бироқ бу галги қаҳрамонимиз ёш қурувчи. Ёш бўлса-да катта натижаларга эришган ва хорижда ҳам ўз меҳнати билан эътирофга сазовор бўлган биносоз.\nМеҳрож Раҳматов 29 ёшда. Тиббиёт йўналишида таҳсил олган. Стоматолог ва пластик жарроҳ. Хўш, қурилишда нима қилиб юрибди, дейсизми? Ҳамма гап шунда. Инсон бирор соҳада ўқиб, маълумотли бўлиши, лекин умуман бошқа соҳада муваффақиятга эришиши мумкин. Буни айни Меҳрожнинг ҳаёт йўлида кузатасиз. Отаси Самад Раҳматов – стомaтолог. Балки битта ўғилнинг ўз изидан боришини истагани учун шифокор бўлишини хоҳлагандир. Нима бўлганда ҳам Меҳрож шифокорлик томон қадам ташлади. 2010 йил Украинада, 2013 йил Германиянинг Гамбург шаҳридаги тиббиёт институтларида таҳсил олди. Ўқиш йиллари Киев ва Гамбург шаҳарларида “Ўзбек дастурхони” номли тамаддихоналарни очиб, хизмат кўрсатиш соҳасида тажриба орттирди. Архитектура ва интерьер дизайнига бўлган қизиқиш унинг қурилиш соҳасига кириб келишига туртки бўлди. Хориждаги таълим давомида дарсдан кейинги меҳнат фаолияти қурилишларда бўлганлиги ва у ердаги тажриба соҳага кириб келишига сабаб бўлди. Ён-атрофида доим ёшлардан иборат тадбиркорликка қизиқувчи тенгдошлари, профессионал жамоани шакллантиришга бўлган ҳаракатлар ўз натижасини бера бошлади.\nЎзбекистонга қайтгач, ўзининг дастлабки иши Самарқанд шаҳридаги “Эмирхан” меҳмонхонасининг қурилиши бўлди. Шу тариқа хонадонлар, енгил конструкцияли биноларнинг лойиҳасидан тортиб, қурилишигача бўлган ишларни амалга ошириб борди. 2016 йил 23 ноябрда “NAVOI GOLDEN HOUSE” МЧЖни ташкил этди. Бу вақтда корхона ўн нафар ишчи, бир дона 50 тонналик автокран, битта экскаватор, икки дона “MAN” русумли 20 тонналик самосвал билан фаолият юритар эди. Орадан уч йил ўтиб, бугунги кунда масъулияти чекланган жамиятда 31 нафар доимий ишчи-ходим, 100 нафарга яқин мавсумий ишчи, 13 та техника ва битта бетон заводи ишламоқда.\nАйни пайтда “NAVOI BRIGHT BUILDINGS THE FUTURE” номи остида иш олиб бораётган МЧЖ мамлакатимиз билан бир қаторда хорижда, хусусан, қўшни мамлакатларда ҳам ўз фаолиятини юритмоқда. 2016 йилнинг ўзида Қозоғистоннинг Алмати шаҳрида “Оқ масжид”нинг ташқи гранитларини айнан навоийлик усталар бунёд этишди. Бу жараёнда “Аntonovich.design” интерьер компанияси билан келишув амалга оширилди.\n2018 йилда Навоий шаҳридаги “Форобий” кўчасида Ёнғин хавфсизлиги бўлимининг умумий қиймати икки миллиард сўмлик биноси, Бухоро шаҳридаги “Роҳат” ресторани қуриб берилди. Айни пайтда Навоий шаҳридаги Амир Темур кўчаси 44-“А” манзилида 8 қаватли, 98 хонадондан иборат 1-7 хонали, 31 миллиард 600 миллион сўмлик “ақлли уй” типидаги турар-жой биноси қурилмоқда.\n– Мазкур иншоот бунёд этилса, ҳар бир хонадонга махсус телефонлар тақдим этамиз ва айнан мана шу восита орқали уйнинг ташқариси ва ичидаги барча электрон техникаларни бошқариш мумкин бўлади, – дейди ёш тадбиркор. – Сиз хоҳлаган жойда туриб эшикни очиб-ёпишингиз, хона ҳароратини назорат қилишингиз мумкин. “Дазмолни ўчирган эдимми?” деб хавотирланишингизга ҳожат қолмайди. Телефон орқали турган жойингизда текшира оласиз.\n“Гулистон-3” массивида 250 ўринли олти миллиард сўмлик, уч миллиарди жамият улуши бўлган “Болажон” номли хусусий болалар боғчасининг қурилиш ишлари давом этмоқда. Мазкур мактабгача таълим ташкилоти ишга тушиши билан 41 та янги иш ўрни яратилади.\nКейинги лойиҳаларда Кармана тумани ҳудудида беш юлдузли меҳмонхона ва замонавий кўп тармоқли поликлиника қуриш режалаштирилган. Бу ҳам 2021 йилда амалга оширилади.\nХориж томон йўл\nЁш тадбиркор Хитойнинг қурилиш техникалари ишлаб чиқарувчи “DASION” компанияси билан ҳамкорлик қилмоқда. Унинг Ўзбекистондаги диллери сифатида энг замонавий қурилишга хизмат қилувчи машиналар билан мамлакатимиздаги қурувчиларни таъминлаяпти. Мазкур техникаларнинг энг кўп харидорлари Хоразм ва Сурхондарё вилоятлари қурувчилари ҳисобланар экан.\nКатта мақсадлар билан яшаш керак. Меҳрож бошчилигидаги корхонанинг ана шундай улкан режаларидан бири 2023-2025 йилларда Дубай шаҳридаги “Hilton” меҳмонхонаси қурилишида иштирок этиш. Меҳмонхонанинг саккиз миллион 700 минг АҚШ долларга баҳоланган монолет қисмини айнан юртимиз бунёдкорлари томонидан барпо этилиши ёш қурувчининг халқаро миқёсда катта обрўга эга бўлишига замин яратади.\n– Ҳозирда бино архитектурасининг фундамент қисми бизни жуда қизиқтирмоқда, – дейди қаҳрамонимиз. – 40-50 қаватлик иншоотларнинг пойдевори лойиҳада асосий ўрин эгаллайди ва бу бўйича бизда тажриба етарли эмас. Дубай шаҳридаги энг баланд иморат “Бурж-ал Халифа”нинг бош инженери Стив Мартин билан виртуал танишиб, алоқада бўлиб турибман. Келгусида, албатта, у билан учрашаман. Ўрганишдан тўхташ йўқ. Дубай ҳам қумда бунёд этилган. Чўл зонасидаги Навоий шаҳри ёки бошқа шаҳарларимизда нега 100, 120 қаватли биноларни қурмас эканмиз. Буларнинг ҳаммасини қилишимиз мумкин.\nАрхитектура – жаҳон миқёсида янгилик энг кўп кириб келаётган соҳалардан бири. Лекин ҳалигача қурилаётган баъзи биноларимиз эскича дизайн ва усулларда бунёд этилмоқда. Шаҳарсозлик бугун умуман янги қиёфага кирди.\nМеҳрож Раҳматов билан суҳбатлашар экансиз, унинг ғоялари реал ҳаётни синовдан ўтган тажрибалар билан ривожлантиришга қаратилганлигини кўрасиз. Унинг давлат хизматлари кўрсатиш ҳақидаги фикри ҳам тажрибага асосланган.\n– Биласиз, мамлакатимизнинг барча ҳудудларида давлат хизматлари марказлари фаолиятини бошлади, – дея суҳбатни давом эттирди М. Раҳматов. – Хорижда мазкур марказлар 600 дан ортиқ хизматларни кўрсатади. Бизда эса бу кўрсаткич 100 тадан ошди. Аслида мазкур соҳада ҳам тадбиркорлар хусусий корхоналар ташкил этиши мумкин. Биз келгусида 24 соат ишлайдиган давлат хизматлари кўрсатиш агентлигини ташкил этмоқчимиз. Масалан, ҳозирда биргина қурилиш ёки бинога энг зарур газ, сув, электр ўтказишингиз учун камида икки ой вақтингиз кетади. Давлат хизматлари бунда энг тез хизматни кўрсатиши, бунинг учун 24 соат ишлаши лозим. Масалан, тун ярмида уйингизда нимадир бузилди ёки узилди. Сиз кимни чақирасиз? Тонг отишини кутасиз. Биз шу вазиятда ҳам ҳеч оғринмай хизмат кўрсатадиган агентлик лойиҳасини, албатта, амалга оширамиз.\nРақобатдан қўрқмаслигини айтган қаҳрамонимиз “Бунинг сабаби асосан, профессионалларга тая-нишим эвазига”, дейди. Ёш тадбиркорнинг соҳа юзаси-дан фикрлари аслида унинг ҳаётий қарашлари билан вобаста: “Қурилишда ҳар қандай вазиятга тайёр туриш керак. Ва, албатта, сизда доим иккинчи йўл – захира бўлиши зарур. Захира бу – билим, захира бу – интеллект ва кучли жамоа”.\n“Навоий зиёси” 2020 йил 10 сентябрь, №30-31 сон 6 августь 2020\nАҲОЛИ САЛОМАТЛИГИНИ ТАБИИЙ МАҲСУЛОТЛАР ИСТЕЪМОЛИ БИЛАН МУСТАҲКАМЛАШИМИЗ МУМКИН\nБоғларимиз, полиз экинларининг серҳосил бўлиши учун уларга ўғитлар қуйилиши сир эмас. Сўнгги пайтларда мазкур озиқлантирувчиларнинг сон ва сифат жиҳатдан такомиллашиб, қишлоқ хўжалигидаги барқарор ўсиш суръатини таъминлаётгани эса қувонарли ҳол. Шу боис ҳам бозорларимиз қишин-ёзин она заминимизда етиштирилган маҳсулотлар билан тўкин. Бу расталарни четдан импорт қилинаётган айрим қимматбаҳо мевалар ҳам безаб туради, аммо улар ҳар доим ҳам фойдали эмас. Мутахассислар баъзи полиз ва боғ маҳсулотларининг гени ўзгартирилаётгани ҳақида бонг уришмоқда. Олимлар буни илм тараққиёти, бироқ табиийлик таназзули деб қабул қилишаяпти.\nГМО, яъни Генетик модификацияланган организмлар бирор ўсимлик ген кодларига ёт микроорганизм ҳужайраларини “елимлаш” орқали ҳосил қилинмоқда. Бу гўё ўлик тана ҳужайраларини тирикларига улаб чиқаётган Франкиштейн лабораториясини ёдга солади. Масалан, озиқ-овқатларимиз қаторининг асосини ташкил қиладиган севимли картошкаларимиз, хусусан уларнинг “Голландский” турига сичқон ёки чаён гени қўшиларкан. Натижада, ҳеч қандай қурт-қумирсқа емайдиган, узоқ муддатли, рисоладагидек таъмга эга сабзавотлар уйимизнинг тўридан жой олади. Шунингдек, помидор ва ер тутга полёр комбал гени чатиштирилиши билан, бу мевалар совуққа чидамли, айниш, чириш ҳодисасидан бироз узоқ бўлган истеъмол маҳсулотига айланади.\nГМО – Генетик модификацияланган организмлар. Булар организмга янги хусусиятларни (айрим гербицидлар, зараркунандалар, касалликлар ва шўрланишга, юқори ва паст ҳарорат таъсирига чидамлилик, ҳосилдорлик, калориялилик ва бошқалар) бериш мақсадида ген муҳандислиги усули ёрдамида генотипи табиатда имкони бўлмаган услубда ўзгартирилган ўсимлик ёки ҳайвонот дунёсидаги организмлар; пировард маҳсулот сифатининг ўзгариши (ранги, таркиби, сақлаш давомлилиги, етилиш муддатлари); атроф-муҳитни ифлослантирувчи органик моддалар ва оғир металлардан тозалаш муаммоларини ҳал этиш; ўсимлик организмидаги муайян бирикмалар (шу жумладан фармпрепаратлар) синтезини таъминлаш ҳамда ўсимликлардан ушбу бирикмалар ҳосил қилинадиган фабрика сифатида фойдаланиш\nЖаҳон целекционерлари бу йўл инсониятни очликдан қутқаради, деган тахминни илгари сурмоқда. Қайсидир маънода мазкур фикр ўз асосига эга. Дейлик, агар помидор ва қулупнай совуққа чидамли бўлса, уларни ҳар қандай иқлим шароити, хусусан, олис шимолда ҳам етиштирса бўлади, картошкалар эса ҳашоратлар ҳужумидан ҳоли бўлгани учун исталганча муддатда сақланиши мумкин. Шу боис, айрим давлатларда ушбу турдаги маҳсулотларни етиштириш ва аҳолига сотиш қонунан белгилаб қўйилган. Европада маҳсулот таркибида 9 фоиздан ошмаган миқдорда ГМО бўлиши аллақочон меъёр сифатида қабул қилинган. Японияда бу кўрсаткич 5 фоиз, АҚШда 10 фоизни ташкил этади. 2009 йилда Украина Вазирлар маҳкамаси ҳам ГМО маҳсулотларни рўйхатга олиш тартибига доир қарор қабул қилди. Бу жараён айни пайтда Европа меъёрларига асосан амалга оширилмоқда. Таъкидлаш жоизки, мазкур давлатларда гени ўзгартирилган маҳсулотларга у ҳақда маълумот берувчи махсус ёрлиқ ва муҳр босилиши қатъиян белгилаб қўйилган. Россия Федирацияси қонунларида кўрсатилишича ГМО махсус белгисиз сотувга чиқарилса, чора шу корхонани ёпиш даражасигача кўрилиши мумкин.\nМамлакатимиз биохавфсизлик бўйича Картахена протоколига 2019 йилда қўшилган эди. Картахена протоколига қўшилиш мамлакатимиздаги ГМО билан боғлиқ ҳолатга қандай таъсир кўрсатиши ҳақидаги парламентарийнинг саволи юзасидан собиқ Соғлиқни сақлаш вазири Алишер Шодмонов норматив талаблар, хусусан, озиқ-овқатларда ГМО таркибининг рухсат этилган чекланган меъёри – 0,9 фоиздан юқори бўлмаган миқдорда белгиланишини айтган эди. Бунда болалар овқатларида – бундай таркибга йўл қўйилмайди.\nВазирлик раҳбари ички қонун ижодкорлиги ишларига оид режалар ҳақида ахборот бериб, яқин истиқболда бир қатор ваколатли вазирликлар ва идораларнинг биргаликдаги саъй-ҳаракатлари билан ишлаб чиқилган ГМО ва ген муҳандислиги тўғрисидаги қонун лойиҳасини парламентга киритиш мўлжалланаётгани ҳақида хабар берган эди. Орадан 2 йил ўтса ҳамки, энг долзарб бўлиб турган озиқ-овқат хавфсизлиги ва ГМО масаласида ҳали бирор ҳаракат сезилгани йўқ. Биз бугун Олий Мажлис депутатларидан миллий қонунчиликни халқаро ҳуқуқ билан уйғунлаштирган ҳолда Ўзбекистонда таркибида ГМО бўлган маҳсулотлар оборотини тартибга соладиган Қонунни тез фурсатда қабул қилишни талаб қилишимиз зарур.\nХўш, бу маҳсулотлар соғлигимизга зарарми, фойдами? Айни саволга аниқ бир ечим ҳамон топилгани йўқ. Баъзи олимлар ГМОнинг киши биологиясига жиддий таъсири ҳақида айтиб, ҳаётга татбиқ этилишига мутлақо қарши бўлса, айрим илмий доирадагилар бу келажакда башариятга хавф солиши мумкин бўлган очлик муаммосига муқобил ечим дея бонг уришаяпти.\n– Бу масалага муаммо ёки имконият деган яхлит назария билан қараш мушкул. Бир ўйлаб кўринг, жаҳон бозорларини тўлдириб турган бир хил шакл ва ҳажмдаги памидорлар. Улар чиндан ҳам гўзал, аммо табиий шароитда бундай ўлчамнинг бўлиши мумкин эмас. Бир хил кўринишдаги помидорлар одатда гулғунчалик даврида гибрелла аралашмасига ботириб олинади. Бу припарат полиз экинининг бир текис ривожланишини таъминлайди. Ёки дони йирик чиройли кўринишдаги, мағзи этли-ю, данаги деярли кўринмайдиган баъзи узумларни олайлик. Улар ҳам айнан шу технология асосида етиштирилган бўлиб, мазкур меваларнинг уруғларидан қайта фойдаланишнинг иложи йўқ. Уларнинг пучлиги илмда исботланган. Минг таассуфки, гибрелла бу меваларга қандай таъсир этган бўлса, истеъмолдан сўнг инсон организмида ҳам худди шу тахлид намоён бўлади, – дейди “Ўзагроинспекция”нинг Пахтачи туман бўлими катта инспектори Зоҳид Сафаров.\nСоя мойи, консерва маҳсулотлари, ярим тайёр озуқалар, пичениелар, музқаймоқлар, салқин ичимликлар (айниқса кока-кола, пепси), колбаса, сосискалар йирик ҳажмли ер тут, маёнез, кетчуплар ГМОларнинг кенг тарқалган турларидан ҳисобланади.\nМутахассислар мазкур трансген маҳсулотларининг салбий оқибатлари ҳақида аниқ маълумот бермаётган бўлса-да, уларнинг танамиздаги моддалар алмашинуви ва оқсиллар бўлинишига “электр токи” мисол таъсир этишини яширишмаяпти. Ахир шу далилнинг ўзиёқ трансгенлар саломатлигимиз кушандаси эканлигига исбот эмасми?! Кузатувлар шуни кўрсатмоқдаки, сўнгги пайтларда кишилар ўртасида аллергик ва ўсма касалликлари(рак)га чалинаётганлар сони сезиларли даражада ошган. Шунингдек, ошқазоничак хасталикларининг ҳам ҳар икки кишига тўғри келаётгани мутахассисларни ташвишга солмоқда. Боиси, инсон организмининг айнан шу қисми бутун тана иммунитетининг 70 фоизини ўзида тутиб туради. Иммунитетнинг пасайиши эса соғликнинг тизгинидан ситила бориши демакдир. Энди таҳлилларга ўтсак, гени ўзгартирилаётган маҳсулотлардан фойдаланиш тақиқланмаган АҚШда аллергик касалликлар билан оғрийдиган беморлар 70 фоизни ташкил этаркан. Сунъий озуқалар истеъмоли чегараланган Швецарияда эса аллергик касалликларга чалинганлар рўйхати 7 фоиздан ошмаган. Буни шунчаки тасодифга йўйиш мушкул.\n– Айрим маҳсулотларнинг таркиби ўзгартирилаётгани ҳақида манбалардан маълумот олганман. Айниқса, бугун бозорларимизда кенг тарқаган броллер – юмшоқ жўжа гўштларига махсус гармонлар қўшилаётгани таъбимни хира қилди. Тўғри, бу гўштлар таркибидаги кимёвий таъсирларнинг ўз меъёри бор, бироқ айрим “уддабурон тадбиркорларимиз” ана шу меъёрга амал қилмай, сервазн парранда гўштини 40 кунда етиштираётгани мутасаддилар томонидан аниқланган. Мен оиламда бу каби маҳсулотлар истеъмолини ҳозирда чегаралаганман, – дейди Халқ депутатлари Пахтачи туман Кенгаши депутати, ўқитувчи Сурайё Абдуллаева.\nГМОларни ҳаётга татбиқ этиш, кимларгадир мўмай даромад келтираётгани сир эмас. Гап шундаки, жаҳон бозорида нормал шароитда етиштирилган маҳсулотлар трансгенларидан кўра анча қиммат туради. Бу ҳолатда авом халқ табиийки, кўриниши чиройли, нархи ҳам “чўнтакбоп”ларини танлайди. Масалан, дунё расталарида табиий ҳолда етиштирилган буғдой қиймати 300 доллар, трансгенлариники эса 40-50 долларни ташкил этади. Айни пайтда қай бири серталаб маҳсулот эканлигини англаш қийин эмас.\nШу тоб мамлакатимизда аҳоли томорқаларидан фойдаланиш маданияти ҳамда самарадорлигини ошириш ва аҳоли ўртасида паррандачилик, чорвачилик, балиқчиликни ривожлантириш вазифаларининг туб моҳияти яққолроқ намоён бўлади. Бунда наинки халқ фаровонлиги, балки мустаҳкам соғлигимиз кафолати мужассам. Зеро, боболаримиз айтганидек “Тоза луқма – танга юқма” демакдир.\n“Пахтачи” газетаси, № 9 (7156) сон 31 март 2020\nуни етказиб бериш тарифлари нега оширилмоқда?\nШу кунларда одамлар орасида “Сув таъминоти” МЧЖ томонидан истеъмолчиларга етказиб берилаётган ичимлик суви ва канализация хизматлари тарифининг оширилиши ҳақида кўп гапирилаётгани барчамизни бефарқ қолдирмаяпти. Хўш, ҳақиқатан ҳам “Навоий сув таъминоти” МЧЖ сув таъминоти бўйича истеъмолчиларга етказиб бераётган сув нархларини оширмоқчими? Бунинг қандай сабаблари бор?\nЮртимизда сув ресурсларидан самарали фойдаланиш, бу борада халқнинг талаб ва эҳтиёжлари, мавжуд сув манбаларининг, ҳудудларнинг ҳолатини ҳисобга олиб, замонавий лойиҳаларни амалга ошириш давр талабидир.\nЖорий йилдан ўз фаолиятини бошлаган “Навоий сув таъминоти” МЧЖ вилоятимиз бўйича жами 87 минг 512 нафар абонентларга хизмат кўрсатиб келмоқда. Шу йилнинг ўтган январь-июль ойларида корхона томонидан аҳолига 8 537,5 миллион сўмлик ва улгуржи истеъмолчиларга 2 706,1 миллион сўмлик ичимлик суви ҳамда оқова сув хизматлари кўрсатилди. Бироқ шуни қайд этиш лозимки, шу йилнинг 1 август ҳолатига корхонанинг дебитор қарздорлиги 6 580,7 миллион сўмни ташкил этиб, барчаси аҳоли абонентлари ҳиссасига тўғри келяпти. Дебитор қарздорлик эса йил бошига нисбатан 2 540,4 миллион сўмга ўсган.\nОЛДИМИЗДАН ОҚАЁТГАН СУВНИНГ ҚАДРИ БАЛАНД БЎЛАДИ\n– Корхонамиз томонидан истеъмолчиларга етказиб бериладиган 1 метр куб ичимлик суви ва канализация хизматлари тарифини ошириш кўзда тутилмоқда, – дейди “Навоий сув таъминоти” МЧЖнинг Молия-иқтисодиёт масалалари бўйича директор ўринбосари Саидазим Шерназаров. – Чунки жамиятнинг моддий техника базаси етарли эмас, борлари ҳам носоз ва эскирган. Бу эса тармоқларда ҳосил бўлган аварияларни ўз вақтида бартараф этишда ноқулайликлар туғдиряпти.\nБундан ташқари, корхонада ишчи-ходимларнинг иш хақидан, солиқ тўловидан, “Дамхўжа сув таъминоти” МЧЖдан, Навоий вилояти “Иссиқлик манбаи” ДУКдан ва бошқа жойлардан қарздорлиги мавжуд.\nЖамият балансидаги сув иншоотларининг 28 таси, 463,4 км. ичимлик сув қувури, 95 та насос, 49 та сув сақлаш ҳовузи, 34 та сув минораси ва 5 та сув қудуқлари эскириб, таъмирталаб аҳволга келиб қолган.\nКорхонанинг яна бир оғриқли нуқтаси шундаки, бу ерда ишчи-ходимларнинг ойлик маошлари жуда паст. Бу эса ўз навбатида иш самарадорлиги пасайишига ва кадрлар қўнимсизлигига олиб келмоқда. Мана шу ҳолатлар инобатга олиниб, корхона томонидан истеъмолчиларга етказиб берилаётган ичимлик суви ва канализация хизматлари тарифи оширилиши режалаштирилмоқда.\nУшбу корхона томонидан оширилиши режалаштирилаётган 1 метр куб ичимлик суви ва канализация хизматлари тарифларига эътибор қаратсак. Унга кўра, ичимлик суви бўйича аҳоли учун – 2 600 сўм, бюджет ва бошқа улгуржи истеъмолчилар учун – 7 000 сўм, канализация хизматлари бўйича аҳоли учун – 2 000 сўм, бюджет ва бошқа улгуржи истеъмолчилар учун – 5 500 сўм нархлар белгиланиши таклиф қилинмоқда.\nҚайд этиш лозимки, вилоятимизда чет эл инвестицияси ҳисобидан 12,5 миллион АҚШ доллари, республика бюджети ҳисобидан 0,435 миллион АҚШ доллари молиялаштирилиши натижасида вилоятнинг 5 та туманида 23 та сув тарқатиш иншооти, 22 та сув тарқатиш минораси ва 23 та қудуқ қурилиши, 466,2 км. сув тармоқлари тортилиб, фойдаланишга топширилиши режалаштирилган. Ҳақиқатда эса ҳозирги вақтда 5 та сув тарқатиш иншооти, 1 та сув тарқатиш минораси, 2 та қудуқ қурилиб, фойдаланишга топширилди. Қолган 18 та сув тарқатиш иншооти, 21 та сув тарқатиш минораси, 21 та қудуқ қурилиши охирига етказилмай қолиб кетган. Осиё тараққиёт банки томонидан ажратилган кредитлар бўйича амалга оширилаётган ишлар охирига етказилмаган. Натижада “Навоий сув таъминоти” МЧЖда Осиё тараққиёт банки томонидан ажратилган кредит бўйича асосий қарз ва фоиз тўловларини тўлашда қийинчиликлар юзага келмоқда.\nҲозирги вақтда “Навоий сув таъминоти” МЧЖ мутахассисларининг таъкидлашларича, агар корхона истеъмолчиларга етказиб бераётган ичимлик суви ва канализация хизматлари тарифини оширса, сув тармоқларидаги мавжуд аварияларни бартараф этиш, таъмирталаб қувурларни, ҳовузларни босқичма-босқич реконструкция қилиш, эскирган сув насосларини эса энергия тежамкор замонавий насосларга алмаштириш ҳамда ишчиларнинг иш ҳақларини ҳам бирмунча ошириш имкониятлари яратилар экан. Албатта, бу тоза ичимлик сувини йўқотишлар даражасининг кескин камайишига ҳам ёрдам беради. Шу кунларда ушбу масъулияти чекланган жамият ўзининг мазкур тариф кўрсаткичларининг оширилиши билан боғлиқ таклифларни Халқ депутатлари Навоий шаҳар ва вилоят Кенгаши депутатлари ҳамда кенг жамоатчилик муҳокамасига қўйишган.\nВилоятимизда фаолият кўрсатиб келаётган Навоий вилояти “Иссиқлик манбаи” давлат унитар корхонаси ҳам Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 14 январдаги “Навоий кон-металлургия комбинати” давлат корхонасининг соҳага оид бўлмаган, ишлаб чиқариш жараёнларига жалб этилмаган активларидан самарали фойдаланишни ташкил этишга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги 23-сонли қарорининг 4-бандига асосан вилоят Молия бош бошқармасининг 2020 йил 3 августдаги №ТМ-08-82-сонли Декларация ҳужжатларига кўра 2020 йил 20 августдан бошлаб истеъмолчиларга етказиб бериладиган иссиқ сув, ичимлик сув таъминоти, оқова (канализация) хизмати, иссиқлик энергияси ишлаб чиқариш ва етказиб бериш, оқова сувни биокимёвий тозалаш хизмати, техник ва ирригация сувларини қувур орқали етказиб бериш хизматлари бўйича тариф нархларини ўзгартирди.\n– Ҳозирги вақтда биз Навоий шаҳри, Зафаробод қўрғони, Учқудуқ тумани ва Зарафшон шаҳрига, Кармананинг “Дўстлик” посёлкасидаги кўп қаватли уйлар, ётоқхоналарга иссиқ, совуқ сув ва оқова сув тармоқлари ҳамда иссиқлик энергияси бўйича хизмат кўрсатиб келяпмиз, – дейди Навоий вилояти “Иссиқлик манбаи” ДУК матбуот котиби Алижон Низомов. – Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш сифатини ошириш мақсадида давлат унитар корхонамиз қайта ташкил этилгач, белгиланган лойиҳалар асосида иссиқлиқ таъминоти тизимларини, кўп қаватли уйларнинг иссиқ ва совуқ сув тармоқларини таъмирлаш ишларини олиб боряпмиз. Корхонамиз томонидан аҳолига кўрсатилаётган иссиқ сув, ичимлик сув таъминоти ва канализация хизматлари учун янгиланган нархлар (тарифлар)ни жумладан, биргина Навоий шаҳри мисолида қуйидаги жадвалда аниқ кўришимиз мумкин:\n(БУ ЕРДА НАРХ-НАВО БЎЙИЧА ЖАДВАЛ БЕРИЛГАН).\nБундай нархлар белгиланишида истеъмолчилар учун белгиланган тарифлар кўрсатилган хизматларнинг таннархини ҳамда уларни ривожлантиришга оид харажатларни тўлиқ қоплаши кўзда тутилган.\nШунингдек, мазкур давлат унитар корхонаси томонидан Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 18 апрелдаги “Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш тизимини бошқаришни янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Фармон ва 2018 йил 30 ноябрдаги “Ўзбекистон Республикасида ичимлик суви таъминоти ва оқова (канализация) тизимларини ривожлантириш бўйича қўшимча чоратадбирлар тўғрисида”ги қарорлари, Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 25 февралдаги 05/1-4774-сонли топшириғи ҳамда Навоий вилояти ҳокимининг 2019 йил 11 апрелда чиқарилган “Ичимлик суви таъминоти ва канализация хизматлари учун махсус устама ҳақ миқдо-рини белгилаш тўғрисида”ги Қ-69-сонли қарорига асосан, 2020 йил 20 августдан бошлаб вилоятда ичимлик суви таъминоти хизматлари учун махсус устама ҳақи миқдори 50 сўм/м3 ва оқова сув (канализация) хизматлари учун махсус устама ҳақи миқдори 50 сўм/м3 қилиб белгиланди.\nСув – бебаҳо неъмат, уни увол қилиш эса гуноҳ…\nБугунги кунда Навоий вилояти, унинг туман ва шаҳарларида сув таъминоти билан боғлиқ барча лойиҳаларнинг сифатли бажарилиши, ажратилаётган кредит маблағларининг мақсадли сарфланиши, уларнинг халқимиз эҳтиёж ва имкониятларига нечоғли мос келиши ҳокимликлар, вилоят ва туман Кенгашлари депутатлари томонидан ўрганиб борилиши йўлга қўйилмоқда. Аслида бу ишлар бундан бир неча йиллар илгари бошланиши керак эди. Шунингдек, ичимлик суви тарифларини тасдиқлаш ҳам Халқ депутатлари вилоят Кенгашлари ваколатига ўтказилди. Бу бежиз эмас.\nМаълумки, 2020 йил 25 сентябрда Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Ичимлик суви таъминоти ва оқова сув тизимини янада такомиллаштириш ҳамда соҳадаги инвестиция лойиҳалари самарадорлигини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Фармони қабул қилинди. Мазкур фармонга кўра, эндиликда тадбиркорларга насос ва сувни чучуклаштирувчи ускуналарни харид қилганлик учун компенсация берилади. Шу билан бирга 2020 йил 1 октябрдан ичимлик суви таъминоти ва оқова сув соҳасида инвестиция лойиҳалари бўйича таклифлар маҳаллий Кенгашлар розилиги билан амалга оширилиши, сув таъминоти ва оқова сув хизматлари учун тартибга солинадиган нархлар монополияга қарши курашиш ва нархларни тартибга солиш органлари хулосалари олиниб, маҳаллий Кенгашлар қарори билан маъқуллангандан сўнг тасдиқланиши ҳамда 2021 – 2022 йилларда 30 та туман ва шаҳарларнинг ичимлик суви таъминоти тизимлари тадбиркорларга давлат-хусусий шериклик шартлари асосида топширилиши белгилаб берилди.\nБу эса аҳолининг сув таъминоти билан боғлиқ тўпланиб қолган кўплаб муаммоларини ўз вақтида ижобий ҳал этишда, тоза ичимлик суви етиб бормаган ҳудудларни сув билан таъминлаш сифатини оширишда ва сув нархларига оид тарифларни ҳар томонлама пухта ўйланган режалар асосида ўзгартиришда муҳим аҳамият касб этиши аниқ.\nАфсуски, бугун дунё миқёсида тоза ичимлик суви захиралари ва манбалари жуда кам ҳамда бундай тоза сув барча халқлар ва барча ҳудудларга тенг миқдорда тақсимланмаган. Айрим мамлакатлар аҳолиси сувсизликдан, тоза сув танқислигидан азият чекишади, уни қиммат нархларга сотиб олишади. Биз эса ҳалиҳануз олдимизда турган бу улуғ неъматнинг бебаҳо эканлигини етарлича ҳис этмаяпмиз. Зеро, кўчаларда, аҳоли яшаш хонадонларида, ҳар қадамда сувни исроф этаётган инсонларни кўп бора учратяпмиз. Уларни кўрганда, “сувни хор этиб, сўнг унга зор бўлиб қолмасмикинмиз” дея ўйлаб қоласан киши.\nНима бўлганда ҳам, сув етказиб бериш нархлари қанчага оширилишидан қатъи назар ҳар бир истеъмолчи ундан тежамкорлик билан, оқилона фойдаланиши зарур. Боболаримиз бежизга ёшларга тилак билдирганда “сувдек сероб бўлинглар” дейишмайди. Зеро, она табиатнинг бир бўлаги, мўл-кўлчилик, барака манбаи бўлган бебаҳо неъматни – сув захираларимизни увол қилмай, унга эътиборсиз муносабатда бўлмай, аксинча, эртанги авлодларимиз учун ҳам асраб қолишни жиддий ўйлашимиз керак.\n“Навоий зиёси” газетаси, №40-41 сон 12 октябрь 2020 йил\nУ НЕГА КЕТМАЯПТИ?\nИнсоният учун навбатдаги абсурд!\nГарчи, Уни кимса кутмаган эди. Ҳатто, ўша, ҳар балони еяверадиган хитойларнинг таомномасида ҳам “Ундан панд ейиш” ёзилмаганди. Бултурги кузда “Сариқ аждар юрти”нинг бир кунжагида бу балонинг тарқалаётгани хабаридан ҳар ким ўзича хулоса ясаганди. Сиёсатпарасти “Ўйин бу! Демографик портлашнинг кўрсаткичларини қисқартириш учун махсус ўйланган ўйин!”, – деган бўлса, диндори “Уйғур мусулмонларига кўрсатаётган зулмлари учун хитойларга келган Худонинг қаҳри!”, деди. Олими “Бу фитна! Фитна бўлмаса, нима учун Ухон вилояти лабараторияларида Уни илк бор аниқлаган докторларнинг ҳаммаси бедарак йўқолди? Бирортасининг телефонига тушиб бўлмайди, лоақал?”, – дея бонг урган эрса, руҳшуноси “Инсоният учун навбатдаги абсурд!”, – деб ташҳис қўйди.\nКўп ўтмади. У яжуж-мажуж мисол “Хитой девори”ни ошиб ўтиб, дунёга тарқалди. Ва бизга – Ўзбекистонгаям кириб келди. Аммо анча шум экан: Хитой қолиб, Туркиядан, толиба қиз билан бирга келди, аввалбошда. Кейин-кейин Фарангистондан пойтахтимизга “ташриф буюрдилар”. Ниҳояти, Фарғонада умра сафаридан Уни етаклаб қайтган онахон уйида юз йигирма кишилик зиёфат бердию…\nҲукуматимиз раийятга уқтирди: қўлингни кунига фалон марталаб, пистон сониядан совунлаб юв, айниқса кирсовунни аяма – У кетади! Раийят риоя этди. Қўллари оқариблар кетди. Дўконларда совунлар олатасир сотилиб кетди. Кечагача ит ҳам сўрамаган кирсовун талош бўлиб кетди… У кетмади.\nБаъзи “луқмони ҳаким”лар авомга маънилатди: кунора “юз-юз” отиб туринглар, спирт инфекцияни қирқади – У кетади! Авом бажонидил бажарди. Қанчаси уйига эмаклаб кетди. Мастлик касрига нечта оила ажрашиб кетди. Яна нечтасини сархушлигида машина уриб кетди… У кетмади.\n“Халқ табобати”дан ақл сўққанлар бўлди: саримсоқ даво экан! Оқибатда, саримсоқнинг килоси тўқсон минг сўмгача сакраб кетди… У кетмади.\nУламо башорат қилди: ҳаво ҳарорати йигирма беш даражадан юқори иссиқ бўлса, У кетади! Саратонда ҳаво эллик даражадан ошиб, қизиб кетди. Улус уйида қамалиб ўтирган жойида қора терга тушиб кетди. Сувлар офтобда танни куйдиргулик бўп кетди… У кетмади.\nВазирлар қарор устига қарор чиқарди: уйда ўтиринглар! Кўчага бесабаб чиқманглар! Чиқсанглар ҳам тиббий ниқоб тақиб, оғиз-бурунни ёпиб чиқинглар!.. Уйда ўтиравериб, юраклар қон бўлиб кетди. Болаларку роса сиқилиб кетди. Уч юз сўмлик тиббий ниқоблар – уч минг сўмгача баландлаб кетди. Баридан баттари, рўзғорларнинг ҳоли танглашиб кетди… У кетмади.\nТақво аҳли ваъз ўқиди: ибодатни кучайтиринг, истиғфор айтинг, таҳоратни мукаммал қилинг, ёлвориб Ўзига ўтининг!.. Илми етса-етмаса, “художўй” кўпайиб кетди. Ўйингоҳлар – хонақоҳга дўнди. Катта-катта майдонлар (Фарангистон), кўчалар (Андалусия), йўллар (Чин) саждага бош қўйганларга, муножот қилаётганларга тўлиб кетди… У кетмади. Бир муддат кетгандаай бўлдию бўлакча авжда қутурди. “Иккинчи тўлқин”, деди билгичлар. “Covkars 2”, деди янада билгичроқлар. Бунисининг “найзача”лари эгилувчан экан. Илиб қолса, бас, илдиз отмай қўймасакан. Қисқаси, буниси унисидан ёмонроқ чиқди.\nБилониҳоя, одамларнинг тоқати тоқ бўлди. Ташқарига отилди. Бозорларга, идораларга, шаҳарларга ёприлди. “Ун керак”, дейишди, “Ёғ керак”, дейишди, “Дори керак”, дейишди, “Ўтин керак,”, дейишди, “Иш керак”, дейишди, “Пул керак”, дейишди…\nҲамма ҳам давлат таъминотида эмас, ахир. Борки фуқаронинг пластигига пул тушиб тургани йўқ – ойлик бўлиб, нафақа бўлиб, ёрдам пули бўлиб, стипендия бўлиб… Мутараққий давлатларни, майли, айтмайлик, қўшниларимизчалик бўлолмадик, ақалли. Пул топиб, инсофини йўқотмаган бойлар кўмакка қўлини чўзди, ҳарқалай. Мисол учун, Алишер Усмонов! Марказий Осиё давлатларига миллионлаб доллар атади. Хўш, ўша пуллар қандай тақсимот топди? Қозоқлар хатжилдларга юз доллардан солиб, муҳтож “азамат”ларига уйма-уй тарқатди. Тожиклар ночорларига қирқ етти доллардан улашди… Ўзбек йўқсулларига эса тасаллинамо хабар тегди, холос, ўшанда: “…тиббиётимизнинг моддий таъминот баъзасини яхшилаш учун сафарбар қилинди”.\nРамазонда қанчалаб эҳсон пуллари йиғилди, ундан сўнг давлат бюджетидан миллиардлаб сўмма вилоятма-вилоят ажратилди, ундан сўнг, мана, “Темир дафтар”лар очилди… Саҳрога тўкилган сувдай изсиз йўқолмоқда бари. Бу ўлкада касалдан кўра ишсиз, ишсиздан кўра виждони бир замонлар “истеъфога чиқиб” кетганнинг кўпроқлигига исботмасми, буям?!\nШифокорларимиз турмушини танг деб топишди. Мояналарини уч миллиондан ўн икки миллион сўмгача, “чинўлат”ни юқтирганлар билан бевосита ишлайдиганларини йигирма беш миллион сўмгача кўтаришди. Ўзлариям хасталаниб, жон таслим этганларининг оила аъзоларига юз миллион сўм хатлашди… Хўп, тиббиётимиз аҳволи яхшиландими? Эл шифокорлардан, шифохоналардан рози бўляптими?.. Буни билиш учун сохта статистикаю кўпикка қоришган ахборот хизматларимизга лаққа ишониб юравермасдан, одамларнинг ўзига юзланиб, сўзларига қулоқ тутиш кифоя. Шундай қилдик ҳам. Вилоятларимиздан биргинаси – Самарқанднинг битта тумани – Пахтачидаги бир нечта айни дардга чалинган беморлари бор хонадонларга қулоқ тутиб кўрдик.\n– Аямнинг жигари олдин ҳам икки марта касал бўлганди. Нафақада. Ҳозир синглим иккимиз қараяпмиз. Отам ўтиб кетган. Акам беш йилдан бери қамоқда. Шунга анча қийналиб қолдик. Донаси 50 минг сўмлик дорилар оляпмиз ҳозир, аямга. Уколни синглим қилиб турибди. Мен эрим билан ажрашганман. Иккита қизим бор. Алимент пулига кун кўрамиз. Униям вақтида ундириш учун тегишли жойларга ёзишга, югуришга тўғри келади, ҳар сафар. Маҳалладан ёрдам сўрагандик. Келишди, текширишди ва ҳеч қандай ёрдам бермасликларини айтишди. Нимага десак, уйимизнинг томи бормиш. Томи борларга ёрдам йўқ, дейишди(?)… Туман “СЭС”идан дори ташлаб кетишганди, бир марта. Аямни текширган дўхтир “Опага бу дориларни ичиш мумкинмас!”, деди. Ўзларига қайтарамиз энди. Ёрдамку беришмас экан, тузукроқ дори беришсин, ҳеч бўлмаса?!, – дейди “Мирзо Улуғбек” маҳалласида яшовчи бемор Т.Ҳасанованинг қизи К.Тошбоева.\nБу арз-дод юзасидан “Мирзо Улуғбек” маҳалласи маъмурияти билан боғландик:\n– Т. опанинг касаллигини энди эшитиб турибман, – дейди маҳалла раисаси Олтиной Исканова. – Патронаж ҳамширалари билан ҳар куни гаплашаман. Хабар олиб турибман, ҳаммаси жойида, дейди фақат. Ортиқ ҳеч нарса дегани йўқ-ку, менга?! Қизи К.Тошбоева биздан боласига ёрдам пули сўраган, лекин онасига…(?) Майли, ёзма равишда мурожаат қилиб чиқишсин, агар чинданам муҳтож деб топсак, қарашамиз. Аммо уларнинг машинаси бор, ўша қизи бозорда савдо қилади, Туркияга қатнайди… “Муҳтож” дейиш мумкинмикан?..\nТумандаги яна бир беморли хонадон билан боғландик:\n– Каттақўрғондаги касалхонада ётибман ҳозир, – дейди зўрға нафас олиб, “Нурафшон” маҳалласида яшовчи фуқаро Б. Хўжақулов. – Яхши даволашяпти. Патронаж уйдагилардан хабардор. Ёрдамми?.. Ҳозирги шароитда давлатдан бир нима сўрашнинг ўзи уят. Фақат битта сўровим: маҳалладан тикув машинаси беришса? Хотиним ишсиз. Икки ойлик фарзандимиз бор. Онам пенсионер. Рўзғор озроқ чарчади, шу кунларда. Шунга ёрдам қилишса, хотиним ниқобми нимадир тикиб сотарди-да. Тадбиркорлик, дейдими?..\nБеморнинг сўровини маҳалласи маъмуриятига етказганимизда, қуйидаги жавобни олдик:\n– Б.Хўжақулов Каттақўрғон ички ишлар бўлимида ишласа, ойлик олса, онасига нафақа чиқса, Навоий шаҳридаги заводларда ишлайдиган акалари ҳам тинимсиз қарашаётган бўлса… Қандай қилиб у оилани ёрдамга муҳтожлар рўйхатига тиркаймиз?!, – дейди маҳалла раиси Тўлқин Арзиқулов. – Хотини ҳам ёрдам сўраб келганди, яқинда. Ўша, тикиш машинасини. Бўпти, кредит тўғрилаймиз, дедим унга. Фақат ўзининг паспорт нусхасини, эрининг ойлик маоши ҳақида маълумотнома ва битта кафилликка олувчи одам топиб келишини айтдим. Хўп, деб кетди. Айтганларимни опкелса, қолган ҳужжатларни банк билан бирга тўлдирамиз.\nТуманнинг боз бир хастаҳол оиласига қулоқ осдик:\n– Касалхонада 10 кун ўз ҳисобимдан даволаниб чиқдим. Овқатлари яхши. Дўхтирларидан ҳам хурсандман. Айниқса, менга қараган Мунира Очиловадан алоҳида миннатдорман!, – дейди “Фай” маҳалласидан Д.Қурбонов. – Аммо маҳаллий ташкилотларимиздан хафаман. Беш-олти ойдан бери 350 минг сўм ёрдам пули олардим. Маҳалла тўғрилаб берганди. Энди шуни узишмоқчи экан… Ўзим иккинчи гуруҳ ногирониман. 330 минг сўм ногиронлик нафақаси оламан. Тамом, бошқа кирим йўқ рўзғорга. Ишлашга соғлиғим ярамайди. Хотиним ҳам ишсиз. Катта фарзандимиз 2-синфда ўқийди, кичкинаси 5 яшар. Кредитга товуқ сотволгандик. Униям хотиним мажбурликдан ўн бештасини сотибди. Ҳали кредитини тўлолганимиз йўқ, лекин. Банклар эса ниқтагани-ниқтаган, тўланглар, деб. Менга қарайман деб хотиним ҳам касал орттирди. Ундан эса болаларимга юққан. Уларгаям дори-порини ўзимиз қиляпмиз. Қариндошлардан қарз кўтардим. Ҳадемай, сўраб бошлашади. Оила бор улардаям… Қисқаси, маҳаллий бошлиқлардан илтимос, ёлчитиб ёрдам бера олишмаётганига яраша бор ёрдам пулини ҳам йўққа чиқаришмасин?..\nУшбу илтимос бўйича тегишли идора раҳбарларининг муносабатига қизиқдик:\n– Д.Қурбоновга ажратилган ёрдам пулини узишмоқчи эмас, муддатини қайтадан янгилашмоқчи, – дейди “Фай” маҳалласи раиси Ҳикмат Шодиев. – Туман молия бўлими у оилага карантин муносабати билан олти ой муддатга ёрдам пули расмийлаштирган. Ана ўша муддат тугади. Энди шуни биргаликда кўриб чиқиб, узайтиришимиз керак. Бунинг учун ҳамма маълумотларни бериб турадиган котибим касал ётибди ҳозир. Ўзимнинг ҳам мазам йўқ. Тест топширдим. Соғайиб, дармонга кириб олайликчи, Д.Қурбоновнинг масаласини кўрамиз, албатта. Дориларини эса ҚВПдан сўрайсиз.\n“Фай” маҳалласи аҳлининг саломатлигига жавобгар бўлган қишлоқ врачлик пунктига мурожаат этдик:\n– Хабаримиз бор, у оила аҳволидан, – дейди ҚВП собиқ бош врачи Азиза Эшдавлатова. – Д.Қурбоновнинг тест натижалари аниқ бўлганда, ўзим у кишини қўярда-қўймай туман марказий шифохонасига жойлаштирганман. Чунки аканинг қандли диабети бор, шифохонага ётиши шарт эди. Ётиб чиқди. Мазаси ёмонмас ҳозир. Дориларми?.. Яхши, бир-икки кунда етказамиз. Ҳа-ҳа, бепул берамиз!.. Шифохонада кетган харажатини, энди, ТТБнинг ўзидан сўрайсизларда.\nТабиийки, суриштирувимиз йўналишини туман тиббиёт бирлашмасига бурдик:\n– Касалхонамиз вирусга чалинганларни, ошиб борса, 40 фоиз таъминот қила олади, – дейди туман тиббиёт бирлашмаси бош врачи Шавкат Жабборов. – Шундан ортгани барибир беморнинг яқинлари зиммасига тушади. 5 хил дори-дармонлар тарқатамиз. Махсус серобларнинг ҳар бири 50 минг сўмдан. Тўғри, арзон деб бўлмайди, лекин илож қанча? Касалхонанинг ҳозирги пайтда 150 миллион сўм қарзи бор. Вирусга чалинганлар учун бор-йўғи 20-30 кишилик шароитимиз мавжуд. Вирусни орттирганлар эса юзтача…\nҚИЗИҚ, ИДДАОЛАРИЧА, МАҲАЛЛА ЎЗ ВАЗИФАСИНИ БАЖАРАЁТГАН, МОЛИЯ БЎЛИМИ МУҲТОЖ ФУҚАРОГА САХИЙ, ПАТРОНАЖ ҲАМШИРАЛАР ЎЗИГА БИРИКТИРИЛГАН ОИЛАЛАРДАН БОХАБАР, ҚВП БЕМОРЛАРИГА ЭЪТИБОРЛИ, КАСАЛХОНА КАСАЛЛАРГА ҒАМХЎР… ЭКАНЛИГИ РОСТ БЎЛСА, АҲОЛИДАГИ БУНЧА НОРОЗИЛИК ЎҚТОМИРИ ҚАЕРДА?..\nҲаммасига биратўла ойдинлик киритиш мақсадида Пахтачи тумани санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги хизматига йўл олдик. Унинг ҳашаматли биноси ташқарисида, ўз номига монанд, осойишталик ҳукмрон. Ойнаванд эшикдан хизматчилар сокингина кириб-чиқишмоқда. Биз ҳам ичкариладик. Таажубки, иккинчи қаватдаги “Маъмурият бўлими”га бош суққунимизча “Кимсиз? Ким (ёки нима) керак сизга?..”, – дея на ҳол, на йўл сўровчи учради. Ишчиларининг айтарли бирортаси эгнида ишкийим (форма) кўринмасди. Ўтиб-қайтаётганларнинг, эшиклар олдида тўпланганларнинг қайси ишчи, қайси мурожаатчилигини фарқлаш қийин. Уйида ё тўйида юргандек юришарди. Юра-юра, қабулхонага киришга изн олгач, бош врачнинг ҳам ишкийимсиз, ёлғиз ниқобдагина ўтирганининг гувоҳи бўлганимизда, бу борада изоҳга эҳтиёж сезмай ҳам қўйдик. Шундай қилиб, бош врач Шоира Бобоевага саволларимизни кўндаланг ташладик:\n– Туманда карантин қоидалари устидан назорат қандай?\n– Назорат бизга қарамайди. Биз иккига бўлинганмиз. Уларам шу бинода. Олдин битта эдик. 2020 йил бошидан бўлинганмиз. Ҳа… яқиндан республикада бирлашди яна. Вилоятдаям бирлашган… Лекин ҳали туманларда алоҳида. Бизнинг ишимиз: касалликнинг олдини олиш, тарғибот ишлари, лабаратория… Назорат қилиш бизнинг ишимиз эмас, хуллас. Шунга… бу саволингизга жавобни нариги бўлагимиздан – назорат инспекциясидан оласиз!\n– Хўп, касалликнинг олдини олиш учун нима чоралар кўряпсизлар?\n– Икки мингдан ортиқ мактаб ўқитувчиларини текшириб чиқдик. Сентябрь бошидан бери. Мактабларниям текширдик. Карантин қоидаларига мосми-йўқми, аниқлаб, тегишли хулосалар бердик. Касалликка чалинган, мулоқотдаги мактаб ходимларини изоляцияга олдик. Кейин коллежларга ўтдик. Улардаям шу тартибдаги ишларни қилдик. Кейин болалар боғчаларига бордик. Беш юздан зиёд анализ олдик. Ҳар тарафлама шароитлари яхши боғчаларнинг фаолият юритишига рухсат беряпмиз. Уларнинг ҳам “Тайёрлов бўлими”га, фақат.\n– Аҳолидан олинган охирги анализлар бўйича лабаратория натижалари билан танишсак бўладими?\n– Лабаратория, анализлар, кўрсаткичлар… Буларни мониторинг бўлимидан батафсил сўраб биласиз.\nМониторинг бўлимига ўтдик:\n– Анализ натижаларини икки қисмга ажратамиз: “Аниқ касалланганлар” ва “Гумон қилинганлар”га, – дейди бўлим мудираси Норбегим Ҳусанова. – “Аниқ…”лари Каттақўрғонга кетади. Ўша ёқда бизнинг туман учун ҳам жой бор, даволашади. “Гумон…”ларини эса ўзимизнинг туман тиббиёт бирлашмасига жойлаймиз. У ерда ҳозир терапия бўлимидан ҳам ўринлар қўшилди. Керакли таъминот бўляпти. 60 та кислород баллони етказилди, масалан. Яна сувдан кислород ишлайдиган “Баброва” номли аппаратдан 2 тасини созлаб, қўллашмоқда. Уйида даволанаётган касалларимизга ўз вақтида дориларини бериб бориш учун иккита “мобил гуруҳ” ишини йўлга қўйганмиз. Тушлик вақтидаям, улар, дориларни тарқатиб келаверишади. Оғир аҳволдаги беморлар уйига битта дизинфектор, битта лаборатория ходимасини юборамиз. Анализ олиб келишади. Ҳар куни соат кундузги иккиикки яримларда лаборатория анализларини умумлаштириб, Каттақўрғон шаҳрига жўнатамиз. Ҳеч қандай ёмон аломатлар чиқмаган фуқарони 7 кунда рўйхатдан ўчирамиз. Битта қизиқ тарафи, аксар беморларнинг ё юраги, ё жигари билан боғлиқ ёндош касаллиги борлиги сабаб аҳволи оғирлашиб қолган бўлади. Лабораторияда текширсак, “covid” йўқ? Ҳайрон қоласиз-да. Ундайларни Каттақўрғондаги марказ қабул қилмайди. Шунинг учун ҳам бизда касаллар кўпайиб боряпти… Ҳозирча диагностикадан муаммо йўқ. Кунига 170 тагача анализ натижаларини обборишимиз мумкин. Йил бошидан буён туманимизда етти юзтадан кўпроқ киши рўйхатга олинган бўлса, олти юзтадан ортиғи соғайган. Ўлганлар сони тахминий 17 та. Маъракаларга ҳам махсус вакилимиз қатнашиб, қабр ичигача дизинфекция қилиб келади.\nСентябрь ойида 648 та маъмурий баённомалар тузилиб, ҳайдовчилардан 4 миллион 460 минг сўм жарима ундирилди…\nМониторинг бўлимидагилар ҳам изчил ишлашаётган бўлса, демак муаммо назоратдами? Назорат инспекциясига юзландик. Инспекция мудираси Норгул Тохированинг хасталиги туфайли саволларимизга инспектор Зебинисо Худойназарова жавоб берди:\n– Ўттиз уч йиллик соҳавий тажрибамни ўртага қўйиб айтаман: одамларнинг тиббий маданияти паст!, – дейди суҳбатдошимиз. – Қоидаларга риоя қилишмайди. Ниқобни ўзинг учун тақ, деган оддий гапниям тушунмайди. Ниқоб юзга тақилади – қўлга ё ияккамас. Бир марталик тиббий ниқобни икки соат ишлатиш мумкин. Айримларда кўрамиз, ниқоби кир-чир, титиғи чиқиб кетган… Худди соғлиқлари биз учун ёки бошқа биров учун керакдай тутишади, ўзларини. Карантин юмшатилди дегани карантин тугади дегани эмас. Юмшаган билан учта қоида ўз кучида ҳалиям: икки метр ижтимоий масофани сақлаш, ниқоб тақиш ва қўлларни совунлаб ювиш. Мамлакат иқтисоди оқсаб қолгани учун карантинни юмшатишга мажбур бўлишди. Таъқиқлар қаттиқ даврлардаям қоидабузар етарлича бўлди. Уларга тўхтовсиз “ҳай-ҳай”лаб туриш керак. Илож қанча, одамлар назоратга ўрганиб қолган. Назорат қиляпмиз: ички ишлар ходимлари билан, давлат хафвсизлик хизмати билан, ҳокимият билан биргаликда рейдлар ўтказяпмиз. Бозорларда кунда рейддамиз, қоидани бузганларга маъмурий баённомалар тузяпмиз, кўнмаганига жарималар соляпмиз… Бироқ барибир тиббий маданиятлари ўша-ўша. Энди, нима, калтаклаб турмайсиз-ку! Одамнинг ўзидаям тўғри идрок, масъулият бўлиши керак-да. Сентябрь ойи ҳисобидан 648 та маъмурий жарима қарорлари чиқардик, йўл патрул хизмати билан ҳамкорликда ҳайдовчилардан 4 миллион 460 минг сўм жарима ундирдик… Нима ўзгарди, хўп? Таксистлар ҳам, “Damas” у автобусчилар ҳам билганича одам ортиб ётибди, ҳозир ҳам. Ҳолбуки, енгил машинага 2 та, “Damas”га 4 та кишидан кўп йўловчи миндириш мумкин эмас. Автобус эса ҳар икки кишилик ўриндиғига биттадан йўловчи олиши керак. Қайси бири амал қиляпти? Ҳеч қайси! Гап шу, қачон халқимиз соғлиғи ўзи учун муҳимлигини англаса, ўшанда вирус чекинади.\nМуаллақ кайфиятда қайтар эканмиз, қулоғимизга илинжли бир сўроқ эшитилди:\nБир аёл тик қараб турарди. Тўхтадик:\nАёл муддаога ўтиб қўя қолди:\n– Шу ерда ишлайман мен ҳам, – дея бинога имо қилди. – Исмим Назокат, фамилиям Ўрозова. Эпидемиолог врач ёрдамчисиман… Бизга маҳаллий ҳокимият ҳисобидан битта “Damas” олинган эди. Хизмат машинаси учун-да. Охирги марта ҳокимият ҳовлисида кўргандик. Бир ойдан ошди, беришгани йўқ ҳалиям. Бизга эса яна битта хизмат машинаси жуда керак бўляпти. Шуни бир ҳокимиятдан сўрасангиз, ҳеч бўлмаса беришмаётганининг сабабини айтишсин?..\nТуман ҳокимлигидан хабар беришдики, Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамаот саломатлиги хизмати ишчилари ўзларида мавжуд машинадан оқилона фойдалана олишмагани боис уларга бошқа хизмат улови берилмайди.\nСуриштирувимизга шу нуқтада якун ясадик. Илло, бу масаланинг чувалган калава янглиғ адоғига етиш азобга ўхшайди. Кўринадики, бу – шартли якун. Хулоса ўзингизга ҳавола, қадрли муштарий. Нима деб ўйлайсиз, бунда ким ҳақ? Ва Сизга-да ўша савол: У нега кетмаяпти?\nСанжар ҚУРБОНОВ (Ҳурсўз тахаллуси билан),\n“Пахтачи” газетаси, 2020 йил 22 октябрь, 26-27-сон.\nO'rtacha baholar 3.1 / 5. Baholaganlar soni: 20


Саид Аҳмад. Бўри ови (ҳажвия) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Ўзбек насри онлайн антологиясиСаид Аҳмад (1920-2007)Саид Аҳмад. Бўри ови (ҳажвия)\nСаид Аҳмад. Бўри ови (ҳажвия)\nЖавлонбек район марказига етганда тонг ёришиб, кўчалар гавжум бўлиб қолганди. Будка олдини супураётган чўткачи Муллақанд туёқ товушини эшитиб қаддини ростлади.\n— Баҳай, ака Жавлун? Сутра кужо рафте? Иби, сабил эчкини қайга олиб кетобсиз. Э, тушиндим, тушиндим, случкагаме? Бо сизга як маслаҳат. Марзия опайнинг серкасига свидания қилдирманг. Хонанг пажар бўлгур шерга ўхшаб звер бўлиб кетган. Ледининг куни сарига тушмасин аҳи.\nЖавлонбекнинг энсаси қотди. Эшакдан ҳам тушмай, сендақа маслаҳатгўйдан ўргилдим-е, дедию эшагига ҳала берди.\n— Қаёққа? Ҳеч бўлмасам эшокингизнинг туёғини мойлаб қўяй. Импорний мойлардан бор.\nЭшак йўртиб кетди. Эчки ҳам худди онасига эргашган боладек орқада соқолини селкиллатиб борарди.\nЎзинг бир ямоқчи, чўткачи бўлсанг, энди сенинг маслаҳатингга куним қолдими.\nМуллақанд Ледининг номини тилга олгандаёқ Жавлонбекнинг юраги жиз этиб кетганди. Леди унинг жондан азиз қадрдон ити эди. Бугун унинг ёруғ дунёдан кўз юмганига қирқ кун бўлди. Жавлонбек қирқ кун чиллада ўтирди. Бугун чиллагузарон қилиб биринчи маротаба Ледисиз овга кетяпти. Қандоқ ит эди-я. Фақат одамга ўхшаб гапиролмасди, холос. Аммо нима десанг, тушунарди. Зарда қилишни, уялишни, илтимос қилишни биларди. Худойи таоло ит умрини қисқа қилиб яратган. Ледидан бирон насл олиб қолиш керак. Шу ниятда Жавлонбек уни Леди чўпоннинг бўрибосарига оборди. Бўрибосар эътибор берсин деб, бўйнига мусобақаларда олган медалларини осди. Икки қулоғининг тагига хотинининг франсуз атиридан пича суртиб қўйди. Чўлда бўрилар билан олишиб юрган ит атирни билармиди. Ит дум ҳидлайди.\nБўрибосарнинг калласи «Запорожец» машинасидек келади, десам ишонаверинг. У ит эмас, самосвалнинг ўзгинаси. Леди унинг олдида самокатдай бўлиб қолди. Бўрибосар бунақа ишларни кўравериб пишиб кетган экан, Ледининг у ёқ-бу ёғини ҳидлаб ўтирмай, гарданидан шартта тишладию пичан ғарамининг орқасига олиб ўтиб кетди.\nАнча пайтгача медалларнинг жиринглагани эшитилиб турди.\nЎша куни Жавлонбек Абди чўпонга тўн кийдириб, бир учига 25 сўмлик тугилган қийиқчани берди. Абди чўпон, энди қуда бўлиб қолдик, юз кўришиб турайлик, деб хайрлашди.\nЭртасигаёқ Ледининг мазаси қочди. Уни мол дўхтирига кўрсатган эди, дўхтир бошини сарак-сарак қилиб, бу итингиз энди одам бўлмайди, бир-икки кунлик умри қопти, деди.\nДўхтирнинг айтгани бўлди. Уч кун деганда Ледининг жони узилди. Жавлонбек кўз-ёшларини дарё қилиб ушбу ғазални битди.\nЛедигинам кайдасан, ўтди баҳори сенсиз,\nПишиб тўкилди бу кун маккажўхори сенсиз.\nЙўлбарсдек коматингни ҳеч итда кўрмагандим,\nЖавлон юрар паришон очу наҳори сенсиз.\nЖавлонбек қирқ кунлик жудоликдан кейин бугун кетяпти. Ҳафизахон парранда гўштини емабди. Кўрса аллергияси қўзғаб ҳаммаёғига қизилча тошиб кетарди. Шунинг учун ҳам Жавлон бўри отиб ҳуморини босиб юрарди.\nХўш, у-ку овга кетяпти. Овда эчкига бало борми? Жавлонбек бир иш қилса билиб қиладиганлардан эди. Яхши эчки овда иккита итнинг ишини қилишини бошқа овчилар билишмасди. У ҳар гал овга чиққанда албатта бўри уриб, совхоздан мукофотга аллақанча қўй ундириб келади. Бошқа овчилар бу сир-синоатнинг тагига етолмасдилар.\nЖавлонбек тўқайни мўлжалга олиб бораверди. Орқада эчки соқолини селкиллатиб келяпти. Жонвор нима бало еган экан, йўл-йўлакай қумалоқ ташлагани-ташлаган. Қумалоқ ташлаши айни муддао эди.\nҚайсидир овчидан қолган қамиш капага етганда Жавлонбек эшакдан тушиб, эчкини ўттиз метрча наридаги ёввойи жийдага бойлади. Эшакни ҳеч нарсага бойламади. Эшак шунақа ҳайвон, турган жойида эшакка ўхшаб тураверади.\nАтроф жимжит. Яқин ўртадаги қўлга тушган ёввойи ўрдакнинг ғақ-ғуқи эшитилиб турибди. Жавлонбек эшакка хашак ташлади. Эчкининг олдига алюмин тоғорада ем қўйди. Ўзи термосдан чой қуйиб олисларга тикилганча ўй суриб кетди. Унинг ўйи нима бўларди. Ледини ўйлайди-да. У бу жойларга Леди билан кўп келган, кўп ғаройиб овлар қилишган эди.\nЭчки безовталана бошлади. Арқонни узмоқчи бўлиб орқасига тисарилди. Жавлонбек ҳушёр тортди. Атрофга разм солди. Боя улар келган томондан қумалоқ ҳидлаб бир бўри келяпти…\nБошқа овчилар ҳудди мана шу тадбирни билишмасди. Бўри эчки қумалоғини ҳидлаб-ҳидлаб келаверади. Пистирмада овчи борлигини ўйламайди.\nЖавлонбекнинг мўлжали тўғри чиқди. Бўри келяпти. Ердан бош кўтармай ҳар битта қумалоқни битталаб ҳидлаб келяпти. Жавлонбек ўзини панага олди. Милтиқни шайлаб, тайёр бўлиб турипти. Эшак эшак-да. Парвойи палак. Аммо эчки безовта. Осмонга сакрайди. Арқонни узаман, деб талпинади. Бўри тўхтади. Атрофга бир-бир кўз ташлади. Ана, у эчкига яқин келиб қолди. Беш метр қолди. Икки метр қолди. У ҳозир бир ҳамла билан эчкининг кекиртагидан олади…\nЖавлонбек варанглаб ўқ узди. Бўри бир метр баландга сакраб ерга шалоп этиб тушди. Жавлонбек яна тепки босди. Бўри тўнкарилиб қолди. Икки оёғини тинимсиз силкитиб чамаси уч минутча жон беролмай охири тинчиб қолди. Жавлонбек кападан чиқмади. Бўри ёлғиз юрмаслигини билади. Мабодо у ёлғиз бўлганда ҳам бошқа бўри қон исини туйиб шу томонга келади. Чўл шамоли қон ҳидини атрофга олиб кетади. Бир эмас икки, учта бўри келиши ҳам мумкин. Унинг айтгани чиқди. Бир қўнғир бўри шу томонга ўқдек отилиб кела бошлади. Эчкини, ётган бўрини кўрди. Кўпни кўрган, кўп қопқонлардан қочган, тажрибали бўрига ўхшайди. Атрофга аланглаб бир дам ўтирди. Аммо димоғини қитиқлаётган қон ҳиди унинг иродасидан ғолиб келди. Эчки томон дадил кела бошлади. Ана, тўрт метр қолди. Уч метр қолди. Жавлонбек ўқ узди. Ўқ калласига тегдимикан, ҳар ҳолда бўри ёнбошига йиқилганча қимирламай қолди. Бош кўтармади ҳам, оёқ силкитмади ҳам… Жавлонбек милтиққа ўқ солиб ўтираверди. Кападан чиқмади. Эшакка барибир. Нималар бўлаётгани билан иши йўқ. Эшаклигини қилиб ҳашак кавшаяпти…\nКўкраги оқ, ўзи қоп-қора бўри аллақайдан пайдо бўлди. Жавлонбек то милтиғини қўлга олгунча бўрилар тепасига келди. Гўё қайси бирини аввал есамикин, деб ўйлаётганга ўхшарди. Ўлигидан тириги маъқул, деб ўйлади шекилли, эчки ёнига келди. Шунда Жавлонбек яна ўқ узди. Ба фармони худо, ўқ еган бўрининг бунақа сакрашини Жавлонбек умрида биринчи кўриши эди. У ўқ тегиши билан одам бўйи сакради-ю ҳавода муаллақ туриб қолди. На юқорига учиб чиқиб кетади, на ерга тушади. Худди лентаси узилган мультфильмнинг ўзгинаси. Жавлонбек энди бас, учтасини урдим, ов деган ҳадеб барор келавермайди, буёғига ўзим бўрига ем бўлиб кетмай деб, ташқарига чиқди. Узоқда орқасида тўзон буруқсатиб қизил «Жигули» келаётганини кўрди. Ким бўлди экан бу?\n«Жигули» унинг ёнгинасига келиб тўхтади. Ундан кўкрагига «Меҳнат ветерани» медали таққан бир йигит тушди.\n— Нима қилиб қўйдингиз? — деди у алам билан.\n— Нимани нима қипман? — деди Жавлонбеқ.\n— Бу итни болалигида Доғистондан уч минг сўлкавойга сотиб олганман.\nЖавлонбек ҳайрон бўлиб жонсиз ётган учта бўрининг тепасига келди. Уларнинг биттаси, кўкраги оқ, бошқа ёғи қоп-қора овчарка ит эканини билди. Ичида, овчи бўлмай ўл, қора бўри бўлмаслигини билмасмидинг, деган бўлди.\n— Пулини тўлайсиз, — деди ветеран. — Ҳозир бозор иқтисоди. Бир ҳафта олдин ўн тўрт мингга бермагандим.\nЖавлонбек бу йигитни қаердадир кўргандек эди. Эслади. Автобус ҳайдайдиган Абдулазиз отасига йил оши берганда шу йигит билан бир лагандан ош еган эди. Ўшанда таниш-билишлари уни Хўжақул деганмиди, Жумақул деганмиди… Итни Доғистондан олиб келганман деганидан, у бу чўллардан арзон-гаровга қоракўл сотиб олиб, Кавказда пуллайдиган учарлардан бўлса керак, деб ўйлади.\n— Бўпти, тўлайман, — деди Жавлонбек. — Аввал машинанниг юкхонасини очасан.\n— Э, қизиқ одам экансиз-ку, итимни отиб қўйиб ўзимга дўқ урасиз-а. Нима ҳаққингиз бор, инспектормисиз, ё таможнийда ишлайсизми?\n— Очмайсанми, очмайсанми? Энди ўзингдан кўр! Жавлонбек милтиқ озғини Хўжақулнинг киндигига тўғрилаб, бармоғини тепкига…\n…Шу пайт машина ичидан «вой» деган товуш эшитилди. Жавлонбек шошиб ўша томонга қаради. Шунда Хўжақул ажиб бир чаққонлик билан унинг қўлидаги милтиқни тепиб юборди. Жавлонбекнинг бармоғи бехос тепкини босиб юборган эди, милтиқ ерга тушмаёқ варанглаб отилиб кетди. «Жигули»нинг орқа эшиги очилиб ўқ еган каптардек потирлаб бир аёл чиқдию қамишлар орасига ўзини урди. Жавлонбек уни таниди. У девор-дармиён қўшниси Раббим чукчининг келини Сумбулхон эди. Жавлонбек нима бўлаётганига ақли етмай анграйиб тураркан, эшаги ўқ овозидан қўрқибми, йиғлаётгандек ўксиб-ўксиб ҳанграй бошлади. Жавлонбек бу ҳаром ўлгурнинг бунақа одати йўқ эди-ку, деб ўгирилиб қараса эшагининг думи йўқ. Ўқ учириб кетибди. Дум ўрнидан чак-чак қон томаяпти. Думи қаёққа кетди, деб атрофга аланглади. Ёввойи жийда шохига илиниб қолган дум калтакесакнинг чўрт узилиб кетган думига ўхшаб ликиллаб турибди. Эшак ҳамон хониш қилади. Жавлонбекнинг унга раҳми келди. Ёнидан дастрўмолини олиб эшакнинг думидан қолган икки энликкина тўмтоқ жойини яхшилаб танғиб қўйди. У шу иш билан аидармон бўлиб Хўжақулнинг жуфтакни ростлаб қолганини билмай қолибди. У гаранг эди. Жони жиндек ором олган эшак сал-пал тинчиб, нафасини ичига ютаётгандек ора-сира ғингшиб қўярди.\nЖавлонбек қараса милтиқ йўқ. Ярамас Хўжақул мплтиғини олиб кетибди. Ким билади, орқамдан отиб қўймасин, деб ўйлаганми? Ё бошқа нияти бормиди, Жанлонбек буни билмасди. У жийда шохида ҳали ҳам жони узилмай ликкиллаб турган думни олиб қаради.\nОдамзот қизиқ бўлади-да. Думни олиб нима қилади? Ё дўхтирга обориб улатиб оладими, Жавлонбек бор-е, деб думни улоқтирди.\nЖавлонбек бўриларнинг тепасига келса, биттаси йўқ. Оббо аблағ-е, биттасини обкетибди-ку, дея минғиллади. Шошганидан итнинг ўлиги деб янглишиб обкетдимикин?\nУ қолган биттасини эшакка ўнгариб совҳоз идораси томон кетди.\nДиректор йўқ экан. Бўрининг ўлигини бош бухгалтер хонасига опкириб гурсиллатиб полга ташлади.\n— Мана, совхоз қўйларига қирон солган аблаҳ. Кўриб қўйинглар!\nДора Моисеевна деган ҳомиладор ҳисобчи хотин бўрини кўрдию кўзлари олайиб диванга ёнбоши билан йиқилди. Икки киши уни суяб ташқарига обчиқиб кетишди.\n— Ҳа, эси йўқ, — деди бухгалтер. Шу ўлгирни остонага ташлаб кирсанг ишонмасмидим. Ё ташқарида қолса тирилиб кетармиди? Моисеевна бола ташлаб қўйса, пақ эридан балога қолардинг. Опчиқиб кет, бу ўлаксани.\n— Қўй ёзиб бермайсизми? — деди Жавлонбек.\n— Қўй йўқ. Эчки ёзиб бераман.\nЖавлонбек деворга ёпиштириб қўйилган эълонга ишора қилди. Унга «Кимда-ким бўри овлаб келса биттадан учтагача қўй мукофот олади» деб ёзилган эди.\n— Бунда эчки дейилмаган, қўй дейилган. Мен сиздан учта қўй сўраётганим йўқ. Битта бўлса ҳам етади.\nБош бухгалтер бу закон биладиган овчига бас келолмаслигини билиб тўнғиллаб ферма мудирига хат ёзиб берди.\n— Ол буни. Шу хат билан бўрининг ўлигини фермага топшир, қўй беради.\nЖавлонбек бўрини кўтармай думидан судраб ташқарига олиб чиқди. Бир қозоқ келинчак ҳали ўзига келмаган Дора Моисеевнага қайноқ чой ичиряпти.\n— Иш, истиқ-истиқ шай иш. Казир миқтидайин бўласан, айналайин.\nДора кўзини очди. Очди-ю, бўрини кўриб яна ҳушидан кетди. У бехуш ётардию жағи қимирларди. Шу ётишида ҳам жевачка чайнарди.\nЖавлонбек: «Э, нозик бўлмай ўл, қичиқ қилишини қаранглар-а» деди қўл силтаб ферма томон кетаркан.\nЖавлонбек ферма мудирининг ҳай-ҳайлашига қарамай бир қора қўчқори танлаб, шохидан судраб чиқди.\nУ район марказига ғолибона — тантанавор бир қиёфада кириб келди. У гўё ё ҳаёт, ё мамот жангида ёвни яксон қилган қаҳрамон кайфиятида эди. Ўтган ҳам, кетган ҳам эшакка ўнгарилган қора қўчқорга қарар, «Э, қойил-е, Жавлонбек мерган», деяётганга ўхшарди. У ўзимни бир кўрсатиб қўяй, деб атай Муллақанднинг дўкони олдидан ўтди. Бунақа ишлар менга писанд эмас, қанча бўри бўлса менга қўйиб беринглар, шартта-шартта отиб ташлайвераман. Бундан буён совхознинг қўйлари меники, дегандек мағрур эди.\n— Поздравляю с бараном, ака Жавлун, — деди ҳайратда қолган Муллақанд. — Э маладес. Иби, бо бу эшок баччанинг думига нима бўлди?\n— Эшакнинг қўлини ҳалолладим. Раббим чукчи суннат қилиб қўйди.\n— Ундоқ чикин бўлса бу сабилнинг думи қайга?\n— Думи хуржинга, — деди Жавлонбек унга ҳамоҳанг лаҳжада.\nЭшак бечора икки энлик қолган чўлтоқ думини одати бўйинча ликиллатаверганидан танғиб қўйилган дастрўмол ечилиб бир чеккасигина қотиб қолган қонга ёпишиб турар, шамолда қип-қизил бўлиб ҳилпирарди.\nМуллақанд қаҳ-қаҳ уриб кулди.\n— Э, ака Жавлун, бу эшокни ҳайдаб юборинг. Бу эшок Сталин давридан қолган эски тузумнинг эшоки. Кўрмайсизми, қизил байроғини орқасига кўтариб келопти.\nЖавлонбек шу билан пачакилашиб ўтираманми, деб эшагини йўртиб кетди. Кўча бошидаги дорихонадан Раббим чукчи женшень деган дори олиб чиқаётганди.\nРаббим чукчи бу атрофларда қўли гул суннат устаси эди. Ўн мингдан ортиқ бола унинг қўлидан ўтган, десак хато бўлмас.\nУ суннат қилган гўдакларнинг олди элликка кириб, невара-чеваралик бўлиб кетишди. Унинг дилини бир армон ўртарди. Худо менга ҳам бир невара берсаю, юртга ош бериб ўзим суннат қилсам, деб тонг-саҳарларда нола қиларди. Аммо унинг илтижолари шамолга учгандек самара бермасди.\nНариги қишлоқда донг таратган, замонасининг етук сартарошларидан уста Пўлат дегувчи киши бўларди. (Аллоҳ уни раҳмат қилган бўлсин). У ҳам ана шундай армон билан оламдан кетганди. Унга соч олдирамиз, деб узоқ-узоқлардан биров эшакда, биров туяда, яна биров отда келарди. Серфарзанд кишилар болаларини аравага ўтқазиб олиб келишарди. Шу уста Пўлат қирқ ёшга кирганда қўчқордек ўғил кўрганди. Уста бир йил кутди, икки йил кутди, қирқ йил кутди, боланинг бошидан соч тугул тук ҳам чиқмади. Боламнинг сочини ўзим оламан деб ният қилган уста Пўлат ниятига етолмай ўтиб кетди.\nУста Раббим жуда содда, соддалиги етмагандек, лақмагина одам эди. Ким нима деса, ишонаверарди.\nКейинги пайтларда Чукоткалиларнинг соддалиги тўғрисида юзлаб латифалар пайдо бўлган. Қишлокдаги гап-гаштакларда ўша латифаларни айтиб мириқиб кулишарди.\nУста Раббимни чукчи дейишарди. Бу лақаб унинг соддалигига мос тушишидан ташқари касбига ҳам бир пшора эди.\nРаббим чукчи, э, худо, уста Пўлатнинг кунини бошимга солма, деб илтижо қиларди. Унинг илтижолари ижобат бўлмасди. Ўзинг учун ўл етим. Худойи таоло «Сендан ҳаракат, мендан баракат» деган. Харакатимни қилиб қолай, деб одамларнинг маслаҳати билан номи дори бўлса, боласига ичираверди. Машина мойдан тортиб кўршапалакнинг ёғигача ялатди. Ўргимчак тўридан ҳап дори ясатиб, юттирди. Тўққиз ўғил кўрган хотиннинг хонасидан бир хокандоз тупроқ опкелиб боласининг тамасига суртди. Нафи бўлмади. Бухородаги Олот туз конида чўмилтирди. Андижоннинг Сегаза қумига обориб, бўғзигача кўмди. Табибларга кўрсатди. Дўхтирларга боқтирди. Фолбинга фол очтирди. Домлага ўқитди. Экстрасенсларга қаратди. Ҳатто мол дўхтирига ҳам кўрсатди…\nШу топда у Жавлонбекка дуч келдию Хизрга йўлиққандек кўзлари яшнаб кетди. Эшакка ўнгарилган қора кўчқордан кўзини узолмай туриб қолди.\nОҳ, оҳ, қора қўчқор экан-ку, — деди Раббим чукчи. — Худди шунақасини қидириб юрган эдим. Тўрт чоршанбадан бери кўй бозорга қўчқор келмайди. Жон укам, шуни менга сотинг, қанча десангиз берай. Ўзингиз биласиз, ёлғиз ўғлим нимжон бўлиб қолган. Уйлантирганимга тўкқиз йил бўлди, фарзанд йўқ. Табиблар, қора қўчқорнинг нозик жойини чала пишириб едиринг, фойда қилади, дейишяпти. Келиним, онамникига кетаман деб ҳархаша қилгани-қилган. Шуларнинг тотув яшаб кетишига сабабчи бўлинг, қўчқорни менга сотинг. Ўғил туғса отини Жавлонбек қўяй, хўп денг.\nЖавлонбекнинг унга раҳми келди. Аммо боя келинининг тўқайга қочгани эсига тушиб, йўқ, бўлмайди деб эшагига хала чўп босди.\nУйига келса хотини Ҳафизахон кир ювиб, синкага солинган кўйлак-иштонларни дорга ёяётган экан.\n— Хўжақул деган бир ошнангиз милтиғингизни ташлаб кетди… — У «милтиғингизни» дегандаёқ Жавлонбек тамом бўлганди. Оббо худо урди, бўлган воқеани хотинимга айтиб кетган, деб ўйлади. — …Тўртта ўрдак билан беш-олтита балиқ бериб юборган экансиз, ошхонада ётибди. Ўзингиз тозалаб, ўзингиз пиширинг. Кўрсам аллергиям тутади.\nЖавлонбек хайрият-е, деб ўзини ўнглаб олди. Ҳеч нарса демапти. Нима ҳам дерди у ярамас. Ўзининг тили қисиқ бўлиб турипти-ку. Мен ундан эмас, у мендан қўрқсин.\n— Ов зўр бўлди, хотин. Сен емайсан, деб, йигирмата ўрдак билан бир қоп балиқни йўлда одамларга тарқатдим.\n— Айтганча, эсимдан чиқай дебди, — деди Ҳафизахон. — Жавлон акам билан ерсизлар, деб Раббим чукчининг келини Сумбулхон иккита иссиқ жиззали нон чиқазибди. Дастурхонга ўраб қўйганман, еб олинг.\nЖавлонбек уйга кирди. Хонани димоқни қитиқлайдиган иссиқ жиззали нон ҳиди тутиб кетганди. Жавлонбек зўр иштаҳа билан дастурхонни очди. Сўлқиллаб турган нонга қўл узатди. Зум ўтмай қўлини қайтарди. Негадир сапчиб ўрнидан турди-ю, орқасига икки қадам чекинди. Деразадан хотинини чақирди.\n— Ҳафиз, ҳо, Ҳафиз!\n— Ҳа, нима гап? — дея ичкарига кирди Ҳафизахон.\n— Манаву нонларни ҳозироқ эгасига қайтариб бер.\n— Вой, нега? Сумбулхон атайин чиқазган-а.\n— Э, ўша Сумбулхонингни… Опчиқиб бер. Мен ҳаром қўл теккан таомни емайман. Мендан сенга насиҳат, сен ҳам ема!\nУ шундай деб кўчага чиқиб кетди. Анчагина юргандан кейин орқасида шип-шип этган енгил оёқ товушини нпитгандек бўлди. Ўгирилиб қаради. Кўзлари ёшга тўлган Сумбулхон унга эргашиб келаётганини кўрди.\n— Бек ака, — деди у синиқ товушда. — Қандоқ қилай, турмушим турмуш эмас. Умрим ўтиб кетяпти. Айни ўйнаб-куладиган пайтимда муздек ёстиқни бағримга босиб ётибман. Кетай десам, қайнотам ўламан саттор, жанобингни бермаймиз, дейди. Эрим бўлса унақа… Айтинг, нима қилай?\nЖавлонбек жавоб қилмади. Нарироқ бориб орқасига яна ўгирилди. Сумбулхон тут тагида мунғайиб турарди. Жавлонбекнинг унга раҳми келди. Орқасига қайтиб уни юпатгиси, йўл-йўриқ кўрсатгиси келди.\n— Бечора, — деди у. — Сенга ҳам қийин.\nУ то Муллақанднинг дўконига етгунча ўзидан-ўзи қийин, қийин жуда қийин, деб жавраб борарди…\n— Бўлди, бўлди-е! — деди Ҳафизахон кўрпани елкасига тортиб. — Битта гапни ҳадеб қайтараверасизми? Дадангизнинг ғорга кирганларини бир эмас, олти марта айтдингиз. Ҳар гал ҳар хил айтасиз Бўлди-да, ов ҳам ўлсин…\n— Ҳа, малол келдими? Ёқмаса, эшитма, — деди ранжиб Жавлонбек.\n— Эшитмаганга қўясизми? Дадангиз ғорга ким билан киргани ҳам минг хил бўлиб кетди. Ёлғон гапни эплаган гапиради. Аввал яхшилаб ўйлаб, кейин ёлғон гапиринг-да.\n— Хўш, нимаси ёлғон экан?\n— Қўрққан олдин мушт кўтарар бўлмай ўлсин. Айт, дедингиз, айтганим бўлсин. Биринчи марта айтганингиз-да, дадам бир татар ўртоқлари билан борганлар, унга «айда, охотага борабиз», деганлар. Кейинги айтганингиз-да, бир тожик ўртоқларига «Рафиқжон, ба шикор рафтем» деганлар, ундан кейингисида бир туркман ўртоқларига «ова гиттик, сенда боржақ», деганлар, ундан кейингисида ўрис ўртоқларига «на охоту, пойдем», деганлар, ундан кейингисида грузин ўртоқларига, «геноцивала, геноцивала» деганлар, ана энди қирғиз ўртоқлари билан борганлар, деяпсиз. Қайси бири тўғри?\nЖавлонбек хотинидан бунақа гап кутмаган эди. Чаккасини қашлаб, илжайди.\n— Оббо, хотин-е, ҳаммасини каллангга жойлаб юрган экансан-да! Дадам раҳматли айтган гаплари жудаям эсимда туравермайди. Ўртоқларини адаштириб юборган бўлсам бордир. Биласан-ку, скелерозман. Баъзида сенинг отинг ҳам эсимдан чиқиб қолади.\nЖавлонбек зўр баҳона топганидан мамнун илжайди.\n— Скелерозмисиз? Хотирангиз бўшашиб кетибдими? Ундай бўлса, эсингиздан чиқмай туриб, кечаги олган икки минг сўмни чўзиб қўйинг.\n— Қачон сендан пул олибман? Унақа туҳмат қилма, хотин.\n— Кеча соат иккидан ўн беш минут ўтганда, тушлик қилиб ўтирганимизда олгандингиз-ку.\n— Эсинг жойидами? Кеча соат иккида аканг билан тахта искалатида эдик. Тушлик бўлиб қолиб ўша ердаги исталовойда лағмон едик. Лағмон яхши экан, аканг бир порси олиб машинада кеннойингга оборди. Мен косага гаров бўлиб исталовойда қимирламай ўтирдим. Ишонмасанг, кеннойингдан сўра, акангдан сўра. Исталовой бош ошпазидан сўра! Гаров бўлиб ўтирганимда радиода Насим Ҳошим ашула айтаётган эди. Икки марта момақалдироқ бўлиб чақмоқ чақди. Радио бўмба портлагандек варанглаб кетди. Иккидан кирқ етти минут ўтганда лағмонхона тўғрисидаги дўконга бир машина арақ тушди. Ҳамма ёпирилди. Дўкончи, бугун сотилмайди, деб одамларни тарқатиб юборди. Бешта кам иккида аканг косани олиб келиб, мени гаровликдан қутқарди…\nҲафизахон қаҳ-қаҳ уриб кулди.\n— Э, омон бўлинг, скелероз одам шунақа бўладими? Бўлган ишни минут-минутигача биласиз. Дадангиз раҳматли ҳам худди ўзингизга ўхшаган эканлар. Ёлғонни қийиб қўярканлар. Қайнонам раҳматли, қайнотангизнинг гапларига кўпам ишонаверманг, ёлғонни гувала қилиб думалатиб кўядилар, деб айтган эдилар. Нега ёлғон гапирасиз, деб сўраганларида, мажбурман, ёлғон гапирмасам, овчилар союзидан ўчиришади, деган эканлар.\n— Шунақа дейсан-ку, хотин, дадам зўр овчи бўлганлар, агар раҳматли Ҳиндистонда яшаганларида, кунига ўлдим деганда тўртта шер, иккита фил отишлари ҳеч гап эмасди. Точний урардилар. Бир грузин майор военкоматимизга бошлиқ бўлганди. Ўзинг биласан, грузинлар кийик шохида вино ичишади. Дадамга, агар кийик отиб шохини келтириб берсанг, сенга «участник войни», деб испарапка ёзиб бераман, деган. Дадам қўштиғни елкага илиб тоққа равона бўладилар. Қарасалар, бир кийик баланд тошда иккита боласи билан пастга қараб турганмиш. Дадам агар отсам, икки нораста боласининг уволига қоламан, дебдилар-у, милтиқдан сочма ўқни олиб, ўрнига простой ўқ жойлабдилар. Мўлжаллаб туриб тепкини босган эканлар, ба фармони худо, ўқ кийикнинг калласидан бир миллиметр юқорига тегиб, шохини чўрт учириб юборибди. Кийик нима гаплигини билолмай енгил бўлиб қолган бошини ликиллатиб кўрармиш. Кийик шохлари тошдан-тошга урилиб шундоққина дадамнинг оёқлари олдига тушибди. Военком номардлик қилиб испарапка бермабди, «камаржоба, камаржоба», деб қўя қопти.\n— Хўш, дадангиз яна нима қиптилар? — деди Ҳафизахон атайин, уни калака қилиб.\n— Э, кўп антиқа овлар қилганлар. Қайси бирини айтай? Шу десанг, дадамни Сталин ҳам ниҳоятда ҳурмат қилган. Усмон Юсупов ҳар Москвага борганда Сталин ундан, овчи ошнам Толиб Йўлдошевич яхши юрибдими, ўғли Жавлонбек ҳам катта йигит бўлиб қолгандир, мендан салом айтиб қўй, деб тайинлар экан.\n— Мюнхаузен салом айтмаганми? — деди Ҳафизахон ўзини гўлликка солиб.\n— Салом айтган. Албатта салом айтган бўлиши керак. Айтганча, у ким ўзи?\n— Дадангизнинг қадрдон ҳамкасб ошналари, — деди Ҳафизахон лақиллатаётганини сездирмай жиддийлик билан.\n— Энди эсимга тушди. Телеграмма келган, олтмишга кирганларида.\nҲафизахон пиқирлаб кулиб юборди.\n— Чап қулоғингиз ўнгига қараганда анчагина кичик экан.\n— Энди билдингми? — деди Жавлонбек тўнғиллаб.\n— Ҳеч эътибор бермаган эканман.\n— Нима деяётган эдим, — деди Жавлонбек калаванинг учини йўқотиб.\n— Сталин салом айтган, деяётган эдингиз, — деб гапни юриштирди Ҳафизахон.\n— Шу десанг, хотин, политбюро аъзоларидан Тошкентга кимки келса Чимёнгами, Оҳангаронгами овга олиб чиқишарди. Биронта ов дадамсиз ўтмасди. Хрушчев Тошкентга келганда дадам уни Мирзачўлга, тулки овига олиб борган. Хрушчев йўлда: «Тулкини қопқонда овлаш керак, отса, териси тешилиб сифати бузилади, афсус қопқонинг йўқ экан», дейди. Шунда дадамиз хотиржам бўл Никита, терисини бузмай ўқ узиш қанақа бўлишини сенга кўрсатаман, дейдилар.\nУлар Крупская колхозига келишганда тепаликдаги туйнукдан ниҳоятда чиройли бир тулки чиқиб атрофни кузата бошлайди. Хавф-хатар йўқлигини билгандан кейин тош устига ётиб ўзини офтобда тоблайди. Хрушчев от, отмайсанми, деб қисталанг қилади. Дадам уни жеркиб ташлайдилар. «Жим турасанми — йўқми? Никита, сабр қилсанг-чи, бунча бесабрсан, ўқ тешмаган сифатли тери керак бўлса, пича кутиб тургин-да», — дейдилар.\nТулки ўрнидан туриб керишади.\nТилло ранг мўйнаси офтобда ялт-ялт қилиб кўзни олади. Кейин у думини гоҳ кўтариб, гоҳ тушириб раққосаларга ўхшаб айланиб-айланиб ўйнай бошлайди. Дадам мўлжалга олиб туриб, тулки думини кўтарганда тепкини босадилар…\nДадам туйнук олдида ётган тулкини гижгагидан кўтариб у ёқ-бу ёғига ҳам қарамай Хрушчевга узатадилар.\n— Мана, терисининг бирон жойини ўқ ялаган бўлса, мени дўстларинг рўйхатидан ўчириб қўявер.\nДарҳақиқат, тери бутун эди. Хрушчев дадамни бағрига босиб «Слушай, ти герой», дейди.\nДадам раҳматли ана герой бўламан, мана герой бўламан, деб икки йил радионинг ёнидан кетмадилар. Хрушчев ишдан тушгандан кейин ҳафсалалари пир бўлиб, геройликдан умид уздилар. Яна овчиликка шўнғиб кетдилар. Бир куни Муллақанднинг дадаси билан овга чиқиб…\n— … Жавлонбекнинг дами ичига тушиб кетди.\n— Нимагаям шу гапни айтдим. Айтай десам, Муллақанднинг дадасидан бошқа одам қуриб кетганмиди-я! Э, каллам қурсин».\n— Абрам тоғани айтяпсизми? — деди Ҳафизахон ҳайрон бўлиб, — У киши ҳам овчимидилар? Ахир, товуқни ҳам бировга сўйдирадиган одам қандоқ ов қилади?\n«Қўлга тушдим», деб яна ўйлади Жавлонбек. Бу хотинни алдаш қийин. Шошма, хотин, сен шохида юрсанг, мен баргида юраман. Битта хотинни алдаёлмаган эркак, эркакми?\n— Шу десанг, хотин, дадамиз жуда шум бўлганлар-да! Бир чўпон дўстимникига овчилар билан тўйга борамиз, ашула айтиб, беш-тўрт сўм ишлаб оласан, чўпонлар артистларга кўп қистиришади, деб алдаб, овга олиб боришган экан… Энди бўлди, ухлайлик. Вақт ҳам алла-палла бўлиб қолди. Эртага ишларим кўп.\n— Йўқ, бугун ухламайсиз. Қаёқдаги гаплар билан уйқумни қочириб, энди ўзингиз ухламоқчимисиз? — деди Ҳафизахон зарда билан.\n— Гапимга ишонмасанг, нимани айтай?\n— Нима бўлса айтаверинг. Рост бўлса эшитавераман.\n— Бўпти, агар ов тўғрисида бўлса кечаю кундуз сув ичмай гапираверганим бўлсин.\nЖавлонбек бир муддат ўйланиб, гап бошлади.\n— Бундан бир ҳафта олдинмидийкин, телестудия олдидаги фонтан орқасидан ўтаётсам, оёғим тагидан юзтача бедана пирр этиб кўтарилса бўладими?\n— Бўлмайди, — деди Ҳафизахон. — У ерда шунча бедана нима қилади?\n— Элликтача десам ишонасанми?\n— Йўқ, ишонмайман. Буёғи метронинг «Пахтакор» станцияси, буёғи панорама киноси, сал нарида политехника институти, одам демаганинг қайнаб турибди. Беданага бало борми?\n— Ўнта десам, ишонасанми? Бешта десам-чи? Ишонмайсанми? Ростини айтсам, битта бедана париллаб учди.\n— Э, қанақа одамсиз, телестудия олдидаги юзлаб машиналардан томган бензин ҳиди тутиб кетган жойда бедана нима қилади?\n— Очиғини айтайми, айтмайми? Айтсам, оёғим тагидан бир нима парр этиб учгандек бўлганди.\n— Мусича бўлса керак, — деди Ҳафизахон. — Мусича жуда бефаҳм қуш бўлади. Трамвайнинг изига ҳам ин қуриб, тухум босиб, жўжа очаверади. Трамвай айланиб ўтади, деб ўйлайдими?\n— Хотин, бўлди қил, ухлайман.\n— Йўқ, ухламайсиз. Агар айтадиган гапингиз тамом бўлган бўлса, энди мен айтаман.\n— Нимани айтасан?\n— Эшитганингизда биласиз! Менга қаранг. Онангиз раҳматли, қайнотангиз оғизларида овчилар, аслини олганда овчиларнинг милтиғини кўтариб юрадиган, ов қилган жойда гулхан ёқиб битта-яримта ўрдакними, қашқалдоқними пишириб берадиган дастёр эдилар, деб айтардилар. Сиз ҳам худди дадангизларга ўхшаган овчисиз. Нима кўп, мухбир ошнангиз кўп. Нима кўп, ёзувчи ўртоғингиз кўп. Битта чумчуқ отсангиз, уч марта газетада чиқаришади.\n— Ҳой, оғзингга қараб гапир! Сен билан эртага гаплашаман.\n— Йўқ, ҳозир гаплашасиз. Анави бурни катта ёзувчи ошнангиз нима деб ёзди. Бир кунда иккита бўри билан ит отди, деб ёзди-я? Бунга қайси аҳмоқ ишонади? У ҳам майли-я, бухоролик ёзувчи дўстингиз, бўрининг тирноғи унга даво, бунга даво, деб ёзди. Ким ҳозир бунақа ирим-сиримларга ишонади? Бешариқлик ёзувчи қадрдонингиз Жавлонбек эшакка доялик қилди, деб ёзиб чиқди. Ишхонадаги дугоналарим олдида шармандайи шармисор бўлдим. Хўтикчагина соғлом ўсаяптиларми, деб сўрашади. Ўлмай ўлгир. Леди-ку юзимизни ерга қаратиб кетди. Уни тўй куни қурбон бўлган келинчак, деб эрмак қилишади. Э, медалиям қурсин, дипломиям ордона қолсин!\nЖавлонбекнинг дами ичига тушиб кетди. Кўрпага бурканиб олди. У қанча ухлаганини билмайди. Кўзини очса, тонг отиб, бошига офтоб келиб қопти. Хотини кўзи юмуқ, мудраганча ҳали ҳам гапирарди.\n— Ўғлингиз ҳам ўзларингга ўхшаган чиқди. Жуғрофия ўқитувчиси арз қилиб келди. У болаларга, дадам билан икковимиз Сирдарёдан ҳатлаб ўтганмиз, деб мақтанибди.\n— Яна нима депти? — деди Жавлонбек офтобдан кўзи қамашиб.\n— Ҳайвонот боғидаги битта фил билан иккита шерни дадам икковимиз тутиб келганмиз, депти.\n— Воҳ, аҳмоғ-е, жуда оширворибди-ку. Битта шер демайсанми, дурак. Ёввойи фил-ку майли, тутиш осон. Аммо шер…\nҲафизахон, боринг-е деб юзини бурди.\nЖавлонбек караса, ҳали-бери хотинининг жағи тинадиган эмас. Апил-тапил кийиниб, кўчага чиқиб кетди. Орқасидан хотини жавраганча қолди.\nМуллақанд аллақачон дўконини очиб бўлган экан. Уни кўриб ҳар галгидек сўради.\n— Сутро кужо рафте ако Жавлун?\n— Гапни кўй, чой-пойинг борми?\n— Айни момент, ако. Ҳозир қайноқ чой тахлайман. Дунёга нима гап?\n— Нима гаплигини сендан сўраймиз. Айтганча, жиянинг эри билан Америкага кетиб қолибдими? Эри чўрт сним. Аммо-лекин ўзи зўр қўшиқчи бўлганди. Оғизга тушиб, радиоларни обод қилаётганди. Халқ артисти бўлганди-я? Нима жин урди уни?\n— Э, сиз сўраманг, мен айтмай, ака Жавлун. Айтсам, забоним куяди. Менга касайсаси бўлмаса ҳам айтай. Бухородан чиққан булбул энди Америкага сайрайди, ай, жалка.\n— Ишқилиб, ўзинг Исройилга кетиб қолмайсанми? — деди Жавлонбек унинг жиғига тегиш учун.\n— Кетадиганлар кетаверсин. Мен кетмайман. Шу ерга туғилдим, шу ерда ўламан. Ўзбекнинг липошкасини мен еган, қарзимни узай.\nШу пайт осмони фалакдан ёввойи ўрдакларнинг ғақ-ғақ товушлари эшитилди.\nЖавлонбек тўдасидан ажралган мажруҳ ўрдакдек кўкка маъюс қараб турарди. Муллақанднинг гапи хаёлни бўлди.\n— Сизди газитга ёзиптими? Таможнийнинг итини откан, дептими-е, мелисани тулки ўғриси қилган, дептими-е, моча эшакка акушер бўлган дептими-е… Ишқилиб, одамлар оғзи тўла гап. Сизга маслаҳат, адвокат олинг. Айтганча, Рўзимат мерган итига тилла тиш қўйдирган эмиш… Эшитдингизми?\nБир пайтлар Тошкентнинг иккита машҳур жойи бўларди. Бири Чорсу билан Хадра оралиғидаги Асқар полвоннинг самовари бўлса, иккинчиси Каллахона маҳалласига кираверишдаги Тоға чегачининг дўкони эди.\nАсқар полвоннинг самоварига отарчи-артистлар тўпланишиб, тўй-маърака қиладиганлар билан шу ерда шартнома тузишарди. Тоғанинг дўкони эса буёғи Фарғона-Андижону, у ёғи Чимкент, яна буёғи Хўжанд аскиячиларининг дийдор кўришадиган кўп файзли жойи эди.\nБугунги кунга келиб шаҳримизнинг энг гавжум жойларидан бири Муллақанднинг дўкони бўлиб қолди. Муллақанд ўн-ўн бешта йиғма курси ясаб дўконнинг ичкарисига тахлаб кўйган. Айниқса жума кунлари Тошкентдек шаҳри азимда қанчайики овчи бўлса, эрта азондан шу ерга тўпланади. Муллақанднинг электр плитаси бир дам бўлсин ўчмайди. Тепасидаги тунука чойнак вақирлаб қайнагани-қайнаган.\nОвчилар жума куни тўпланишлари бежиз эмасди. Мусулмончиликда жума куни то пешин намозигача ов қилиш бехосият ҳисобланади. Елкасида милтиқлилар, қармоқ кўтарганлар, матраб судраганларнинг бари Муллақанднинг дўконида дунё янгиликларидан гаплашиб, жума намозининг тугашини кутишади. Қайси жонивор «Қизил китоб»га кирди, қайси бири чиқди, қайси жониворни отишга рухсат бўлди, қайси бири таъқиқланди, шу срда билинарди.\nГапнинг очиғини айтсам, овчидек аҳил халқни умримда кўрмаганман. Ов мавсумида тоби қочиб қолган мерганларга овга борганлари насиба олиб келишни шарт қилиб қўйилган. Ўрдакми, қирғовулми, тўрттагина беданами, балиқми, ишқилиб, бир улуш олиб келиб йўқлаб қўйиш шарт. Бу қоидани бузганлар «овжўра»ликдан чиқарилади.\nБугун салкам бир ойдирки, Муллақанднинг дўкони ҳувиллаб қолган. Ҳар жума дўконга файз киритадиган овчилардан дарак йўқ.\nОраларидан қил ўтмайдиган овчилар ўртасидан қора мушук ўтди. Бир-бирига рақиб, бир-бирига ёв. Бири ов қилган жойга бошқаси бормайди. Бири мўлжалга олган қуённи бошқаси ҳуркитади. Ораларида қандайдир кўзга кўринмайдиган таранглик анчадан бери бор эди. Бу таранглик тортилиб-тортилиб пўлат занжирни ҳам узиш даражасига етди. Охири бу занжир Жавлон овчининг юбилейи куни узилди. Ота-боболаридан бошланган аҳиллик бир кундаёқ барбод бўлди. Занжирнинг бир томони Овчилар уюшмаси бўлиб, Муллақанднинг дўконида қолди, бир учи мерганлар иттифоқи бўлиб ўзига макон қидириб кетди. Уларни бирлаштириш учун кимлар ўртага тушмади дейсиз? Тоғдан овчилар тушиб муросайи-мадорага келтирмоқчи бўлишди. Чўлдан мерганлар келиб «бхай-бхай» бўлинглар дейишди. Бўлмади. Фақат ўзини ўйлайдиганлар уюшмасига қўшилмаймиз, деб булар айтди. Жанжалкашлар иттифоқига ўлсак ҳам қўшилмаймиз, деб улар айтди.\nХуллас, овдан ғов чиқиб Ҳасан-Ҳусанлар «пом» бўлиб кетишди.\nТошкентда Тўхли мерган деган бир табаррук отахон бўлардилар. Уйларида икки бургутлари, биттадан миққий лочинлари бўларди. Ҳовлилари кўчага тушиб, «дом»дан уй беришганда туролмай, Оҳангаронда яшайдиган ўғилларникига кўчиб кетган эдилар. Ёшлари тўқсондан ошиб овга ярамай қолган, фақат хонаки бургутлари билан гаплашиб, тоғу тошларда ўтган шамолдек югурик йилларини эслаб ўтирардилар.\nОтахон Тошкент овчилари ўртасига ола аралашибди, деб «Жигули»нинг орқа ўриндиғида икки бургутни икки ёнларига олиб, шу баҳонада жума намозини Хасти Имомда ўқийман, деб Тошкент қайдасан, деганча йўлга тушибдилар.\nБу хабар ҳам одатдагидек биринчи бўлиб Муллақанднинг қулоғига етди. Шунинг учун ҳам бугун ҳаммадан олдин туриб, дўкон атрофини ёғ тушса ялагудек қилиб тозалаб қўйди.\nЖавлонбекнинг бу гаплардан хабари йўқ эди. Хотиржам ўтириб Муллақанд дамлаб берган чойни хўриллатиб ичарди.\n— Эшитдингизми, мулла Жавлун, пир келаётганмишлар.\n— Йўғ-е, — деди Жавлонбек ҳайрон бўлиб. — Тинчликми? Қари одам йўлда уриниб қолмасмикинлар?\n— Сизларнинг ноаҳилликларингиз шундоқ отахонни ҳам беспокойса қилопти. Нимани талашасизлар? Ота-боболарингдан қолган хазинани талашяпсизларми?\nЖавлонбек ўйланиб қолди. Кўнгли бир нарсани сезгандек бўлди. Отахон бўладиганини бўлади, бўлмайдиганини бўлмайди, деб чўрт кесиб кетадилар. У кишига гап қайтариб бўлмайди.\n— Маҳмуд мўйловга айтайми, палов тахласин, — деди Муллақанд.\n— У кишига ош ботмайди. Ҳазми осонроқ овқат қилиш керак.\n— Э, омон бўлинг, ака Жавлун. Ўзингиз мусулмон бўлсангиз ҳам, таомилни билмайсиз. Ахир рўза-ку! Ифторга у-бу тахлаб қўйиш керак.\nЖавлонбек ҳижолат кўзини қаёққа яширишни билмай қолди.\nБу хабар мерганлар иттифоқига ҳам етганди. Тўрт-беш мерган тўпланиб, пир нима десалар, шу бўлади, деган қарорга келиб қўйишган эди.\nМуллақандга, икки томондан ўн беш кишидан Маҳмуд мўйловнинг ошхонасига тўпланишсин, отахон шу ерга келадилар, деб битилган хат келди.\nОшхонада ўн бештаси у томонга, ўн бештаси бу томонга қараб, бир-бирига орқа ўгириб, отахонни кутарди.\n«Жигули» келди. Унда икки бургутни икки ёнларига олиб отахон ўтирардилар. У киши машинадан тушмадилар. Бир-бирига тескари ўтирган шогирдларига деразадан қараб битта гап айтдилар.\nҲеч кимдан садо чиқмади.\n— Билиб қўйинглар, дуоибанд қилсам, у дунё-бу дунё овларинг ўнг келмайди. Қани, ўрниларингдан турларинг!\nМўйловли, мўйловсиз, пакана, новча овчилар гурр этиб ўрниларидан турдилар.\n— Бундан буён сен овчи, мен мерган, деган гап йўқ. Икковинг ҳам бирсан. Тамом, Аллоҳу акбар!\nОтахон бошқа гап айтмадилар. Шофёр болага, ҳайда дедилар-у, жўнаб кетдилар…\nЎрта Осиё ва Қозоғистонда, янгича қилиб айтганда, Марказий Осиёда отахоннинг бир гапини икки қиладиган мард топилармикан?\nЖавлонбек икки кун ўтиб аптекадан хотинига пахта олишга чиққан эди. Муллақанднинг дўконида бошқа одам ўтирганини кўрди. Ундан Муллақанд қани, деб сўраган эди, дўстингиз Изроилга жуфтакни ростладилар, деб жавоб қилди.\nЖавлонбек, вой липошка тешиб чиққур-е, деб кулиб қўйди.\n← Аввалги Аввалги Саид Аҳмад. Ҳеч ким ва ҳеч нарса унутилмайди (ҳажвия)\nКейинги → Кейинги: Саид Аҳмад. Ростгўй посбон (ҳажвия)


Украина бўхрони: Вазирлар сaммит шaртлaри бўйичa келишa олмaдилaр\nУкрaинa, Россия, Гермaния вa Фрaнция тaшқи ишлaр вaзилaри Укрaинa шaрқидaги бўхронгa бaрҳaм беришгa қaрaтилгaн навбатдаги сaммит шaртлaри бўйичa келишa олмaдилaр.\nГермaния Тaшқи ишлaр вaзири Фрaнк-Уолтер Штaйнмaер бу ҳaқдa кечa Берлиндa ўтгaн тўрт соaтлик сўзлaшувлaрдaн сўнг эълон қилди.\nРaсмий Берлиндaги сўзлaшувлaрдa томонлaр “ўз фикрлaри билaн очиқ ўртоқлaшгaни”, бироқ келaси ҳaфтa Қозоғистондa ўтиши кутилaётгaн сaммит учун керaкли нaтижaлaргa эришилмaгaнини aйтди.\nШтaйнмaернинг aйтишичa, тез кунлaрдa вaзирликлaр вaкиллaри янa бир бор ўртaдaги фaрқликлaрни муҳокaмa қилиш учун учрaшaдилар.\nБерлиндaги сўзлaшувлaрдaн сўнг эълон қилинган умумий бaёнотда вазирлар Укрaинaдaги бўхрон бўйичa Киев, Москвa вa ЕХҲТ вaкиллaридaн иборaт контaкт гуруҳни сентябрдa имзолaнгaн вa деярли кундaлик рaвишдa бузилaётгaн сулҳгa aмaл қилинишни тезлатишга чaқирдилaр.


Оила бойиши учун отанинг пули ички бозорда айланиб юриши эмас, ташқи муҳитдан бошқа кирим бўлиши керак эмасми? – AllSportuz.com\nОила бойиши учун отанинг пули ички бозорда айланиб юриши эмас, ташқи муҳитдан бошқа кирим бўлиши керак эмасми?\nБир ота 10 фарзандининг мактабдаги тушлиги учун пул беради. Улардан кимдир пулни ҳаромга, яна кимдир компьютер ўйнаш учун ишлатар, кимдир чиндан ҳам бор пулига тушлик қилади. Орасида тушлигидан орттирган пулини жамғариб, керакли ишларга сарф этадиганлари ҳам бўлади.\nСавол: пулни ота топса, болалар отадан пул олса, улардан қай биридир ўз муаммоси учун бошқаси билан олди-сотди қилса, бу билан оила бойиб қоладими? Оила бойиши учун отанинг пули ички бозорда айланиб юриши эмас, ташқи муҳитдан бошқа кирим бўлиши керак эмасми?\nАслида оталар ўз фарзандига яхши бўлсин учун уларнинг ўқишига алоҳида, тушлигига алоҳида, вақти келса ижарасига алоҳида пул беради. Бу билан ота келажак учун инвестиция қўйишни мақсад қилади. Шунинг учун фарзанди пулни қандай ишлатаётганини назорат қилади, унинг кундалигини текширади, ўқитувчилари билан мулоқотда бўлиб туради. Бола ҳам шунинг таъсирида тарбия топади.\nБу ерда ота ўрнида давлат, бола ўрнида клуб, кундалик ўрнида аудит, ўқитувчи ўрнида футболни бемалол тушуниш мумкин. Клуб футболчини ижарага олади, пулини қанча ва қачон тўланишини келишади, 80-90 фоиз ҳолатда вақтида тўлаб бермайди. Иш тепа ташкилотга қадар ошади. Ижара олиш учун топилган пул айрим ҳолатларда академияни шакллантиришга етмай қолади. Шунинг учун ўша клуб доим ижарачи. Айтайлик, Насаф ёки Бунёдкор деярли бундай ишламайди, улар асосан ўз тарбияланувчиларига суянади. Нега эканини бугун ҳамма билади.\nNext Кўнглимизни кўтаришди…


Қалбнинг моҳияти нимадан иборат? - Mehrob.uz\nAёл киши эрнинг топиб келганига рози бўлиб, қаноат қилиши. Эрнинг кўчадаги иши эса уйдаги тинчлик-осойишталикка боғлиқ\nМақолалар access_time18-феврал 2018, 16:27\nAёл киши эрнинг топиб келганига рози бўлиб, қаноат қилиши. Эрнинг кўчадаги…\nУмар розияллоҳу анҳунинг келин танлашлари\nМақолалар access_time28-ноябрь 2018, 13:20\nХалифа Умар розияллоҳу анҳу тунларнинг бирида одатларига кўра халқнинг ҳолидан…\nҚалбнинг моҳияти нимадан иборат?\naccess_time12-сентябр 2017, 14:48 visibility1691\nБу ўта ҳассос мавзуни яхшилаб тушуниб олиш ҳар бир инсон учун жуда ҳам муҳимдир. Бу ишда бизга Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳадиси шарифлари ёрдам беради.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ўзларининг муборак ҳадисларидан бирида айтадилар:\n“Албатта, жасадда бир парча гўшт бордир. Қачон у солиҳ бўлса, жасаднинг ҳаммаси солиҳ бўлур. Қачон у бузуқ бўлса, жасаднинг ҳаммаси бузуқ бўлур. Огоҳ бўлинглар! Ўша нарса қалбдир”.\n“Қалб” сўзи луғатда “бир нарсани ағдариш”га нисбатан ишлатилади. У бир хил турмай, у ёқ-бу ёққа ағдарилиб турганлиги учун ҳам “қалб” деб аталади. Ислом тушунчаси бўйича қалб икки хил: зоҳирий ва ботиний бўлади.\nЗоҳирий қалб кўкракнинг чап томонида жойлашган конус шаклли гўшт парчасидир. У инсонни зоҳирий – жисмоний қисмига жон вазифасини ўтайди.\nУ инсонни ақлий, руҳий-манавий ҳаётига тириклик бахш этади.\nҚалбнинг моддий кўриниши бизнинг тилимизда “Юрак” ҳам дейилади. Ҳадиси шарифда таъкидланишича,қалб инсонни ёмон ёки яхши бўлиши учун асосий омил бўлар экан. Унинг ёмон ёки яхши бўлиши эса ҳалол ёки ҳаромга боғлиқ.\nҲозирги кунда эса юрак жисмимизни ҳаётда ва соғлиқда тутиб турадиган нарса сифатида билинади. У ишлаб турса, жисмда ҳаёт бўлади, у соғлом бўлса, жисм ҳам соғлом бўлади, у хаста бўлса, жисм ҳам хаста бўлади, деб фикр қилинади.\nАслида эса ҳадисдан ушбу икки тушунчанинг умумлаштарилган маъноси тушунилмоғи лозим.\nИлмий равишда собит бўлишига қараганда, Ислом шариатида ҳаром қилинган нарсаларни таом сифатида тановул қилган одам хасталикка чалинар экан, чунки Ислом зарарли нарсаларни ҳаром қилган. Ҳаром нарса истеъмол қилинганидан сўнг танада қонга айланади. Юрак эса қон ҳайдайдиган аъзодир. Зарарли нарсалардан пайдо бўлган зарарли қон юракнинг хасталанишига сабаб бўлиши эса илмий ҳақиқатдир. Юрак хаста бўлгандан кейин эса ҳадиси шарифда айтилганидек, жисмнинг ҳаммаси бузуқ бўлади.\nҲалол нима эканини билиб олиб, доимо ҳалолга етишиш учун ҳаракат қилишимиз керак.\nҲаром нима эканини яхшилаб билиб олиб, доимо ундан ҳазар қилишимиз лозим.\nЗуҳд ва ҳаё китобидан\nАЛЛОҲ ТАОЛОГА БЎЛГАН МУҲАББАТНИ “ИШҚ" ДЕЙИШ МУМКИН ЭМАСМИ?


"Нефтчи"нинг Туркиядаги рақиблари маълум / CHAMPIONAT.asia\n08:50Бошқа клублар "Обод" олий лигада қолишини хоҳламоқда. Нима учун? 17 08:36"Насаф" бу мавсум рекордини янгилади 3 08:28Балотелли 4та ўйинда 4та гол урди 1 08:03«Жирона» – «Барселона». Семеду, Деулофеу ва Туран майдонга тушмайди 9 07:56Рустам Мирсодиқов: "Натижадан ҳам, ўйиндан ҳам қониқиш ҳосил қилдим" 2 01:54Франция чемпионати. Балотеллининг голи жамоасига 1 очко, Фалькаонинг дубли эса "Монако"га 3 очко келтирди 9 01:37Бундеслига, 6-тур. "Вольфсбург" 16 йиллик нохуш анъанага чек қўйди ёхуд тур сенсация билан бошланди 10 00:20"Реал Мадрид"нинг "Алавес"га қарши ўйин учун қайдномаси маълум 20 23:57"Барселона" Горецкани қишда текинга қўлга киритмоқчи 2 23:40"Реал" ярим ҳимоячиси L'equipe талқинига кўра йилнинг энг яхши ёш футболчиси деб топилди 10 23:26"ЧатBall" лойиҳасининг бугунги кун мавзуси: Келинг танишайлик! 317 23:21Ханданович «Интер» билан шартномани узайтирмоқчи 2 22:55"Челси"дан кетган футболчилардан иборат рамзий терма жамоа ФОТО 18 22:40"Бавария" - "Вольфсбург". Таркиблар маълум 15 22:40«Реал»нинг бугунги машғулотида олти футболчи қатнашмади 18\n08 фев 18:49\n"Нефтчи"нинг Туркиядаги рақиблари маълум\nХабарингиз бўлса керак, Фарғонанинг "Нефтчи" жамоаси 15 февраль куни хорижда йиғин ўтказиш учун Туркияга жўнаб кетади.\nМазкур йиғин жамоанинг сўнгги ҳал қилувчи тайёргарлиги бўлади. У ерда мураббийлар штаби асосан синов-назорат ўйинларига эътибор қаратмоқчи. Чунки хорижда юқори савиядаги спарринг рақибларни топиш қийинчилик туғдирмайди.\nКлуб матбуот хизматининг "СА"га хабар беришича, "Нефтчи" Туркияда 15 кун йиғин ўтказади. Жамоа 2 март куни юртимизга қайтиб келди. Айтишларича "Нефтчи" Анталияда тўртта клуб билан синов-назорат баҳсида майдонга тушади. Рақиб сифатида 18 февраль куни "Волинь" (Украина), 21 февраль, Жанубий Кореянинг маҳаллий жамоаси, 24 февраль, "Вентспилис" (Латвия) ҳамда 28 февраль Россия клубларининг бири билан ўйнаш танланган.\nМазкур йиғинга жўнаб кетиш олдидан таркибда айрим ўзгаришлар кузатилса ажаб эмас.\nБугун олий лигада 22-тур ўйинлари давом эттирилди. 269


Huawei Mate 20 иккита кўрсаткичда рекорд ўрнатди! - Terabayt.Uz\nХитойлик техногигант яқинда ўзининг Mate 20 туркумидаги етакчи смартфонларини расман тақдим қилди. Гарчи бошқа смартфонсозлар ўз флагманлари уларга тенглашишини айтсалар-да, аслида вазият бошқачароқ...\nHuawei компанияси эса Mate 20 Pro камерасини ҳам аллақачон DxOMark сервисида текшириб кўрган, аммо фақат унинг натижаси ўта юқори бўлганини айтиб, аниқ рақамларни ҳозирча эълон қилмай турибди. Афтидан, бошқа бирорта смартфонсоз ўзининг янги флагмани камерасини мақтагач, хитойлик техногигант Mate 20 Pro натижаларини кўрсатиб, дарҳол унинг «оғзини ёпиш»ни кўзламоқда.\nМазкур компаниянинг Huawei Mate 20 модели аккумуляторининг ишлаши бошқа смартфонсозларнинг флагман қурилмалари билан таққослаб текшириб кўрилди. Бунда синовлар қандай шароитларда олиб борилгани маълум қилинмаса-да, натижалар ҳайратланарли. Батареянинг битта тўлиқ қуввати билан узоқ муддат ишлаш бўйича ушбу гаджет рекорд қўйган – нақ 14 соату 26 дақиқа! Иккинчи ўриндаги iPhone XR автономлиги эса 11 соату 1 дақиқага етган – орадаги фарқни қаранг-да!\nШунингдек, оммабоп флагманлар аккумуляторни қувватлаш тезлиги борасида ҳам синаб кўрилган. Huawei Mate 20 бу ерда ҳам етакчилигини намоён этган – унинг батареяси атиги 98 дақиқада тўла қувватланиб улгурган.\nЭътибор қилинг: ҳатто аккумуляторининг ток сиғими кичик бўлган моделларни ҳам Huawei Mate 20 ортда қолдирган.\nАйтиш керакки, ушбу компаниянинг жаҳон бозорига тақдим этилган айрим русумлардаги смартфонларини Terashop.uz интернет-дўконимиздан 890 000 сўмдан бошланувчи нархларда харид қилишингиз мумкин.\nЎҚИНГ: «Малика»даги дўконлар ишламаяпти – нима гап ўзи?\n#Huawei #аккумулятор #Android смартфон #Huawei Mate 20


«Apple» корпорацияси монополияга қарши қонунни бузганликда айбланмоқда - Zamin.uz\n17:08 / 04.12.2014\nДаъвогарлар гуруҳи берган маълумотларга кўра, компания фойдаланувчиларни огоҳлантирмай туриб, "ITunes" дан бошқа манбалардан кўчириб олинган мусиқаларни "IPOD" қурилмаларидан ўчириб ташлаган. Бу ҳақида Калифорния штатининг Окленд шаҳри суд маҳкамасида бўлиб ўтган суд мажлисида корпорацияни антимонополия қонунчилигини бузганликда айблаётган бир гуруҳ даъвогарларнинг манфаатларини ҳимоя қилаётган адвокат Патрик Каглин эълон қилди, деб ёзади «Kun.uz».\nҲуқуқшуноснинг маълумотларига кўра, бу ҳолат 2007-2009 йиллари юз берган. Даъвогарлар бу компания ҳамкор бўлмаган бошқа компаниялардан мусиқа кўчириб олишга тўсқинлик қилганлиги учун ундан 350 млн доллар миқдорида товон пули тўлашни талаб қилмоқдалар.\nКаглиннинг сўзларига кўра, бошқа манбалардан мусиқаларни такроран кўчириб олишга ҳаракат қилган фойдаланувчиларнинг қурилмалари экранига хатолик юз бераётгани ҳақидаги хабар чиқарилган, бироқ тизим бу муаммони ҳал қилишга имкон бермаган.\nЎз навбатида, "Яблоко" нинг вакиллари қонунни бузмаганликларини ҳамда бундай йўл тутиш хавфсизлик нуқтаи назаридан амалга оширилганлигини таъкидламоқдалар.\nШикоятлар "IPOD Classic", "Ipod Shuffle", "Ipod Touch", "Ipod Nano" қурилмаларига тааллуқлидир.\nФото: EPA/LARRY W. SMITH “Замин” янгиликларини “Инстаграм”да кузатиб боринг\nЯнгиликлар » Иқтисодиёт » «Apple» корпорацияси монополияга қарши қонунни бузганликда айбланмоқда


Ўзбекистон ва Беларусь автомобилда юк ташиш соҳасидаги ҳамкорлик истиқболлари муҳокама қилишди\n15:07 / 05.06.2015\nЎзбекистон автомобиль ва дарё транспорти агентлигида халқаро автомобиль алоқаси бўйича Ўзбекистон-Беларусь қўшма комиссиясининг навбатдаги йиғилиши бўлиб ўтди.\nЎзбекистон делегацияси таркибига агентлик вакиллари, ТИВ, Ташқи иқтисодий алоқалар, инвестициялар ва савдо вазирлиги, божхона қўмитаси ва Ўзбекистон халқаро автомобиль юк ташувчилари уюшмаси (AIRCUZ) вакиллари кирди. Беларусь томондан транспорт ва коммуникациялар вазирлиги, халқаро автомобиль юк ташувчилари уюшмаси (БАМАП) ва транспорт ташкилотлари вакиллари иштирок этди.\nЎзбекистон делегациясига автомобиль ва қишлоқ транспорти агентлиги бошлиғи ўринбосари Шоалим Шоваҳобов, Беларусь делегациясига эса транспорт ва коммуникациялар вазирлиги автомобиль ва шаҳар йўловчи транспорти бошқармаси бошлиғи Сергей Дубин бошчилик қилди.\nТадбир давомида томонлар ўзаро ҳамкорлик истиқболларини муҳокама қилишди. Шунингдек, халқаро юк ташиш, ҳар куни расмийлаштириладиган рухсатномалар миқдори ва уларни олиш жараёнларини осонлаштириш сингари масалалар кун тартибида бўлди.\nМажлис якунларига кўра комиссия томонидан тегишли баённома имзоланди.


Tezkor 24 (@Tezkor24) - Пост #393\n@Tezkor24 Нравится 1\n"ХАБАР" каналига уланиш\n5 Jan, 11:47 (87 дней назад)\nМадина Мухторова оналик ҳуқуқидан маҳрум этилиши мумкин?\nЎзбекистонда хизмат кўрсатган артист Мадина Мухторованинг кенжа ўғлига ота-оналик ҳуқуқидан маҳрум этилиши мумкин. Бу ҳақда Юнусобод тумани ҳокимлиги васийлик ва ҳомийлик органи вакили Мухлиса Қосимова маълум қилди. Масъул шахс бунинг учун қандай омиллар асос бўлиши ҳақида гапирди. Шунингдек, мутахассис нега болани онадан олиб қўйилмаганини ҳам очиқлади.\n“Биз ҳолатни ўрганиб чиқдик. Акаси томонидан урилган боланинг видеоролигини кўрдим. Ўрганиб чиқдик. Ҳозирги кунда бола онаси билан бирга яшамоқда. “Бола нега реабилитация марказига жойлаштирилмади ёки олиб қўймадинглар?” дея савол беришмоқда. Биз қачон боланинг онасидан олиб қўйишимиз мумкин?\n• агар хонадонда болага шароит яратилмаган бўлса;\n• болага ота-она томонидан тан жароҳати етказиладиган бўлса;\n• ота-она боланинг соғлиғига, ҳолатига, ривожланишига эътибор бермаётган бўлса;\n• она ахлоқсиз ҳаёт тарзини кечирадиган бўлса;\n• яшаш шароити мавжуд бўлмаган ҳолатларда биз болани олиб қўйишимиз мумкин” .\nМутасадди ташкилот вакили ота-онанинг қонундаги мажбуриятларига тўхталиб ўтди. Унинг айтишига кўра, Мадина Мухторавани оналик ҳуқуқидан маҳрум этиш учун асослар тергов жараёнида аниқ бўлади.\n“Оила кодексининг 73, 75-моддаларига биноан ҳақиқатан ҳам ота-она боланинг соғлиғига, таълим-тарбиясига аҳамият бериши керак. Агарда актриса Мадина Мухторова вояга етмаган фарзандини ёлғиз, катта фарзанди билан ташлаб қўйган бўлса, тергов жараёнларида маълум бўлади. Агар боланинг тарбияси билан шуғулланмаган бўлса, Оила кодексининг 75-моддасига биноан қонун олдида жавоб беради.\nҲамма хатти-ҳаракатлар исботланганидан сўнг, туман прокуратураси билан ҳамкорликда фуқаролик ишлари бўйича судга Мадина Мухторовани оналик ҳуқуқидан махрум қилишга даъво аризаси киритамиз. Кейинчалик болани муқобил жойлаштириш вариантини кўрамиз”, дейди Мухлиса Қосимова.