Фотосинтез - И.Ҳ.Ҳамдамов, С. Б. Мустанов, Э. И.Ҳамдамова, Г. А. Сувонова ботаника и.Ҳамдамов, С. Мустанов, Э. И.Ҳамдамова,...\nЎсимликларнинг нафас олиши\nII БОБ . ТЎҚИМАЛАР\nҲосил қилувчи тўқималар (меристема)\n1 1 -расм. Ҳосил қилувчи тўқима схемаси\n1 2 -расм. Эпидермисдаги устицанинг тузилиши\n13-расм. Перидерманинг ҳосил бўлиш схемаси\nЯшил ўсимликлар организмида карбонат ангидрид гази ва сувдан қуёш нури нштирокида органик моддаларнинг ҳосил бўлиш жараёни фотосинтез дейилади. Буни 1771 йилда биринчи бўлиб инглиз олими Дж. Пристли аниқлади, яъни у яшил ўсимликлар нафас олишдан сўнг ифлос ҳавони тозалайди, деган хулосага келди. Бироқ, бунда қуёш нурининг иштироки тўғрисида ҳеч нарса демаган эди.\nЯшил ўсимликлар ҳавони фақатгина ёруғлик иштирокида тозалаши мумкинлигини 1779 йилда голландиялик олим И. Ингенгауз исботлаб берди.\nЯшил ўсимликлар карбонат ангидрид гази ва сувни қабул қилиб ўзлари учун қуруқ модда ҳосил қилишни ҳамда бу жараёнда ҳавога эркин кислород ажралиб чиқишини Швецария олимлари Ж. Сенебье ва Н. Сосснерлар тасдиқлаб бердилар. Бироқ, фотосинтез соҳасидаги буюк кашфиётнинг асосчиси улуғ рус ботаники ва физиологи К. А. Тимирязев ҳисобланади. У фотосинтез вақтида карбонат ангидрид гази кўпинча қуёшнинг сариқ нури таъсирида парчаланади деган ўзигача ҳукмронлик қилган тушунчани инкор қилди ҳамда карбонат ангидриди қуёшнниг энг актив қизил нурлари таъсирида парчаланишини исботлаб берди. Ундан кейин эса бу жараён кўк нур таъсирида бўлар экан. Шундай қилиб Тимирязев фотосинтези сув ва карбонат ангидриддан органик моддаларнинг ҳосил бўлиши фақатгина хлорофилларда бўлиши мумкинлигини тасдиқлади. У ўзининг ана шу қимматли фикрларини «Қуёш, ҳаёт ва хлорофил» деган машҳур асарида баён этди.\nРус олимлари А. П. Виноградов, Р. В. Тейс ҳамда америкалик олимлар Рубен С, Камен М. ва бошқаларнинг изотоплар (О16 О13) билан олиб борилган тажрибалари шуни кўрсатдики, фотосинтез жараёнида ҳавога ажралиб чиқадиган кислород карбонат ангидридники бўлмасдан сувнинг кислороди экан.\nЕр шаридагп ўсимликлар фотосинтез натижасида ҳар йили 120 миллиард тонна органик модда ҳосил қилади (бунинг кўпроғи денгиз ва океан ўсимликларига тўғри келади), яъни бу жараёнда ўсимликлар 200 миллиард тонна С02 қабул қилиб, ҳавога 145 миллиард тоннага яқин эркин кислород ажратади. Атмосферадаги ҳамма кислород фотосинтез туфайли юзага келади, деб ҳисобланади. Ҳаёт учун зарур энергияънинг кўп қисми океан ва қуруқликдаги ўсимликларда ҳосил бўлади. Шу сабабли фотосинтез энергетикаси ҳамда механизмини ўрганиш келажакда кишиларни энергия ва озиқ, ишлаб чиқаришни хом ашё билан таъминлаш масаласини ҳал этишда муҳим роль ўйнаши мумкин.\nФотосинтезда ўзлаштирилган С02 ҳужайра таркибида органик кислота, оқсил, мой ва бошқа моддаларга айланади. Бу гуруҳ бирикмаларнинг миқдори ёруғликнинг кучига ҳамда ўсимликларнинг турига ва яшаш шароити (тупроқ намлиги, минерал озиқа, ҳарорат ва бошқалар)га боғлиқдир. Ўсимликларнинг яшаш шароитини яхшилаш билан фотосинтез жараёнида ҳосил бўладиган маҳсулотнинг таркибини бошқариш мумкин. Ҳозирги мавжуд ўсимликларнинг фотосинтезловчи кучи етарли бўлмаганлигидан улар ер юзидаги карбонат ангидрид газини тўлиқ ўзлаштира олмайди. Бунинг учун фотосинтез манбаини сақлаш, кўпайтириш ҳамда ундан тўлиқ фойдаланиш зарур.\nЭкинлар ҳосилдорлигини ошириш учун уларнинг қуёш нуридан фойдаланиш коэффициенти оширилади.\nФотосинтез активлигини ошириш фақатгина ташқи шароитга эмас, балки баргнинг анатомик тузилиши, фермент ситемаси активлиги ва бошқа омилларга ҳам боғлиқдир. С02 ни тез ўзлаштира оладиган ҳамда ҳосил бўлган органик моддалардан самарали фойдалана оладиган янги навларни яратишда селекция фанининг роли ииҳоятда каттадир.\nЎсимликлар организмида ўтадиган энг муҳим ҳаётий жараёнлардан бири нафас олишдир.\nНафас олиш ҳамма ўсимликлар ва ҳайвонлар организмига хос бўлиб, у ҳар бир тирик ҳужайрада ўтади. Нафас олиш тўхтаса организм ҳалок бўлади. Нафас олиш жараёнида ажралиб чиққан энергия организм ҳужайраларида бўладиган эндодермик реакциялар учун, яъни ўсиш, ҳаракатланиш, ривожланиш ва шу каби ҳаётий босқичлар учун сарф бўлади.\nАтмосферада кислород бўлмаган даврларда организмларнинг нафас олиши анаэроб усулда (кислородсиз) бўлган. Бу жараён ачиш дейилади. У ҳозир ҳам анаэроб бактериялар ва ачитувчи замбуруғларда бўлади.\nГексоз гуруҳи (глюкоза ва фруктоза) нафас олишда фойдаланиладиган дастлабки органик моддалар ҳисобланади. Шунинг учун кўп вақтлар бошқа органик моддалар (оқсиллар, ёғлар) ана шу гексоз гуруҳига айлантирилгандан кейингина нафас олиш материали сифатида ишлатилади дейилар эди. Ҳозирги кузатишлар шуни кўрсатдики, оқсил ва ёғлар ҳам тўғридан-тўғри оксидланади, нафас олишда бевосита иштирок этар экан. Нафас олишни қуйидаги умумий формула билан белгилаш мумкин.\nС6Н12О6. = 6С02 +6Н20 674 ккал\nБу формуладан кўриниб турибдики, нафас олишда органик моддалар молекулалари анаэроб шароитда оксидланиб органик моддаларни ҳосил қилади ва энергия ажралиб чиқади. Бу жараён диссимиляция деб ҳам аталади.\nАгар фотосинтезда минерал моддалардан мураккаб органик моддалар бирикмаси ҳосил қилинган бўлса, иафас олишда унинг акси, яъни ҳосил бўлган органик моддаларнинг парчаланиб минерал моддаларга айланиши рўй беради. Ана шундай парчаланишга кетадиган органик моддаларнинг энг биринчиси фотосинтез жараёнида ҳосил бўлган қанд моддаларидир.\nШуни таъкидлаш керакки, нафас олишда органик моддалар (қанд, оқсил, ёғ ва органик кислоталар) аста-секин парчаланади. Демак, энергияънинг ажралиши ҳам босқич билан ўтади, Бу эса организмда бўладиган бир хил ҳаётий жараёнларни энергия билан бир текис ва яхши таъминланишига имкон туғдиради.\nҲужайранинг кашф этилишини айтинг.\nҲужайра қандай қисмлардан ташкил топган?\nЦитоплазма ва унинг ултраструктуравий тузилишини тарифланг.\nПластидлар ва уларнинг хиллари тўғрисида тушунча беринг.\nЯдро ва унинг компонентлари тўғрисида нимани биласиз?\nХромосомаларнинг, ДНК ва РНК тузилиши тўғрисида гапиринг?\nЎсимликларнинг нафас олиши тўғрисидаги тушунчаларингизни айтинг.\nФотосинтез жараёнини тушунтириб беринг.\nТургор ва плазмолиз ҳодисасини айтинг.\nҲужайра пустининг иккиламчи ўзгариши тўгрисида гапиринг.\nҲужайрани ўрганиш усулларини айтинг\nЦитоплазма тўғрисида маълумот беринг\nЭндоплазматик тўр ёки эндоплазматик ретикулум.тузилишини ва вазифасини тушунтириб беринг\nМитохондрийларнинг тузилиши ва вазифаси тўғрисида тушунча беринг.\nЛейкопласт тузилишини ва вазифасини тушунтиринг.\nХлоропластлар. тузилишини ва вазифасини айтинг\nХромопластлар тузилишини ва вазифасини тушунтиринг\nВитаминлар.ва ферментлар ҳақида маълумот беринг.\nФитогармонлар, антибиотиклар ва фитонцидлар ҳақида гапириб беринг\nҲужайрадаги заҳира моддаларга нималар киради\nҲужайранинг қандай бўлиниш типларини биласиз?\nАмитоз, эндомитоз ва митоз тўғрисида тушунча беринг.\nМейоз бўлиниш қайси ҳужайраларда ва қандай бўлади?\nФизиологик актив моддалар тўғрисида тушунча.\nҲужайра шираси ва унинг таркибий қисмини таърифланг.\nҲужайра пўсти ва унинг шакли ўзгариши тўғрисида нимани биласиз.\nII БОБ. ТЎҚИМАЛАР\nМаълумки, ўсимликлар бир ҳужайрали оддий тузилишидан анча мураккаб кўп ҳужайра ҳамда махсус вегетатив ва генератив органга эга бўлган ўсимликлар даражасига етгунга қадар катта эволюцион жараённи босиб ўтганлар. Шунинг учун ҳам сувда ва қуруқликда яшовчи ўсимликлар организмининг тузилишида кескин фарқ бор. Қуруқликда яшовчи ўсимликларда илдиз, поя, барг ва бошқа хил органларнинг етилиши билан уларнинг вазифалари ҳам, ички микроскопик тузилиши ҳам ўзгаради. Масалан, сувда яшовчи сув ўтларнинг талломи (танаси) асосан бир хил тузилишга эга бўлган ҳужайралардан ташкил топган бўлса, танаси илдиз, поя ва баргларга дифференциацияланган юксак ўсимликлар эса ҳар хил вазифани бажарувчи ва турли хил тузилишга эга бўлган ҳужайралар йиғиндисидан (комплексидан) тузилган. Ўсимлик баргларида фотосинтез вазифасини бажарувчи ҳужайралар йиғиндиси бўлса, илдиз учида сув ва унда эриган минерал моддаларни шимиб олиб, ўсимликнинг бошқа органларига етказиб берадиган махсус сўриш вазифасини бажарувчи ҳужайралар йиғиндиси мавжуд. Демак, бир хил вазифани бажарувчи, бир-бирига ўхшаш. келиб чиқиши ҳам умумий бўлган ҳужайралар йиғиндисига тўқима дейилади. Масалан, буғдой, арпа ва шу каби ўсимликлар уруғидаги муртакнинг тузилишини олганимизда унда бошланғич илдизча, пояча бошланғич баргча ва куртаклар борлигини кўрамиз. Муртак органларини ташкил этувчи ҳужайралар бир хил тузилишга эга, яъни улар изодиаметрик катта ядроли, ҳужайра пўсти юпқа целлюлозали, вокуолсиз тузилган ва улар бир хил вазифани бажаради. Яъни, доимо бўлиниб ўсиб туради, бу ҳужайраларнинг келиб чиқиши ҳам умумий: улар уруғланган тухум ҳужайрадан кейин ёки зиготадан ҳосил бўлади. Бироқ муртак ҳужайраларининг бир қисми асосий илдизни, иккинчиси - пояни ва учинчиси эса бошланғич баргларни (примордияларни) ҳосил қилади.\n1807-йили Г. Линк тўқималарни паренхиматик ва прозенхиматик тўқимага ажратган эди. Албатта бу Сунъий тасниф ҳисобланарди, чунки унинг негизида фақат битта белги яъни ҳужайра бўйининг энига нисбати ётар эди. Кейинчалик гистолог П. Ван Тигем тўқималарни тирик ва ўлик гуруҳга ажратди. Бу ҳам туб маъноси билан Сунъий тасниф эди,чунки ўсимлик органларидаги тўқималарни ўлик ва тирик қисмга ажратиш шартли бўлиб, амалда улар орасидаги фарқ деярли бўлмайди. Тўқималарни илмий асосда тасниф қилган олим физиолог И. Саксдир. У 1868 йилда ўсимлик тўқималарини бажарадиган вазифасига ҳам уларнинг жойланишига қараб уч гуруҳга: қопловчи, ўтказувчи ва асосий тўқималарга ажратди. Бу хил бўлиниш ҳозирга қадар ҳам ўз аҳамиятини йўқотган эмас ва тўқималар системасида асосий ўринни эгаллайди.\nИлмий асосда тузилган ҳозирги замон таснифи бўйича тўқималар қуйидагича бўлади:\n1. Меристематик ёки ҳосил қилувчи тўқималар.\n2. Қопловчи тўқималар.\n3. Асосий тўқималар.\n4. Механик тўқималар.\n5. Ўтказувчи тўқималар.\n6. Ажратувчи система.\nКўпчилик ҳолатларда ажратувчи система ўтказувчи тўқималар жумласига қўшиб ўргатилади\nЎсимликлар доимо ўсишда бўлади, аммо фаслларнинг кескин ўзгариши (совуқ тушиши, қор ёғиши) билан ривожланишдан тўхтайди. Ўсимликларнинг бўйига ўсиши, энига кенгайиши ёки янги органларининг пайдо бўлиши негизида ҳосил қилувчи тўқималар ётади. Келиб чиқишига кўра ҳосил қилувчи тўқималар бирламчи ёки иккиламчи, ўсимликда жойланишига кўра эса учки (тепа) ҳамда ён ва интерколяр ҳосил қилувчи тўқималарга бўлинади Тепа меристема вегетатив новда ва гул новда ҳосил қилувчи ҳамда илдиз учи меристемаларига бўлинади ва улар илдиз билан пояларнинг учида жойлашади. Ён меристемаларига илдиз ва поялар марказий цилиндрининг атрофида жойлашган перицикл прокамбий ва камбийлар киради. Бирламчи меристема уруғ муртагида, поя, илдиз ва уларнинг учларида ён поялар ҳамда куртакларда жойлашиб, янги органларнинг ҳосил бўлишини, шунингдек ўсимликларнинг бўйига ўсишини таъминлайди (10-расм).\n10- расм. Илдиз (А) ва поянинг (Б) ўсиш конуси:\n1,4 - туника (6у ерда ўсиш конусининг меристемаси жойлашган); 1,5 -шаклланаётган конус меристемаси; з -эпидермис; За -эбиблема- 6 - прокамбий; 7 -иккиламчи бўртма;8 - ривожланаётган барг; 9 -илдиздаги шаклланган ўтказувчи идишлар; 10- илдиз қини; 11- илдиз туки\nИккиламчи меристемага камбий ва пўкак камбийси ёки феллоген киради. Бойламлараро камбий ўсимлик органларининг энига ўсишини таъминлайди, феллоген эса иккиламчи тўқима перидермани ҳосил қилади.\nЎсаётган меристематик ҳужайралар пўстининг таркибида 92,5 % сув, қолган 7,5 % қуруқ қисмининг таркибида пектин, гемицеллюлоза, протеин ва шу каби моддалар учрайди. Бу ҳужайраларнинг ядроси ҳам катта бўлади.. Меристема ҳужайрасида кўпинча битта ядроча бўлиб, унинг таркибида протеиндан ташқари, РНК, фосфолипидлар, олтингугурт, калий, калъций бор.\nМеристематик ҳужайралар цитоплазмасида РНК моддаси кўп бўлган 40-50%) микросом, протеин ва фосфолипидлар бўлади. Бу хил ҳужайраларда яна митохондрийлар ҳам кўп учрайди.\nТепа (апикаль) меристема поя, илдиз ва уларнинг ён ўқларининг учида жойлашган. Бу меристема ҳисобида органлар доимо бўйига ўсиб туради. Апикаль меристеманинг тузилиши турли органларда ҳар хил. Масалан, эндоген усулда ўсадиган илдиз апекси барглар ва ён новдалар ҳосил қилмайди. Поя апекси экзоген усулда ўсиб ундан барглар ва ён новдалар ҳосил бўлади.\n11-расм. Ҳосил қилувчи тўқима схемаси: 1 – ини-циал ҳужайра, 2 – промерис-тема, 3 – меристема, 4 – про-камбий, 5 – камбий. а – дер-матоген, б – периблела,\nв – плерома, а1 – эпидермис, б1 – бирламчи пўстлоқ,\nв1 – марказй цилиндр.\nн (лотерал) меристема келиб чиқиши жиҳатидан иккиламчи меристема бўлиб, у кўп йиллик, икки паллали ўсимликлар илдизи ва поясининг ксилема (ёғочли) ҳамда флоэма (луб) қисмининг ўртасида - улар юзасига параллел бўлиб жойлашади ва у камбий дейилади. Ён меристема органларнинг энига ўсишини таъминлайди.\nИнтеркаляр меристемалар. Бу меристема поя бўғим оралиғининг базал қисмида, яъни остида ҳамда баргда ҳосил бўлади. Интеркаляр ўсиш кенг тарқалган, у қирқбўғим, шунингдек, буғдойдошлар, зирадошлар ва шу каби бошқа икки паллалиларнинг вакилларида бўлади. Интеркаляр ўсиш ҳамма пояларда учрайди. Аммо ҳар хил ўсимликларда унинг интенсивлиги ва ўсиш муддати турличадир. Масалан, ерёнғоқ (арахис) ўсимлигида актив интеркаляр ме-ристема ҳужайраларининг узлуксиз бўлиниши натижасида ривожланаётган мева тупроқ остида ҳосил бўлади.\nБуғдойдошлар (буғдой, арпа, жавдар маккажўхори, шоли) да интеркаляр ўсиш ҳисобига бўғим оралиғи узаяди. Маълум вақтдан кейин бўғим оралиғида ўсиш тўхтайди, аммо унинг бази жойларида кичик интеркаляр ўсиш тўқималари ўз фаолиятини тўхтатмайди. Шу сабабли ётиб қолган поялар ана шу тўқималар ҳисобига яна қайта тикланади (11-расм).\nЯра меристемалар. Ўсимликнинг бирор қисми зарарланса ўша ерда бу меристема ҳосил бўлиши мумкин. Яра меристема паренхима тўқималарининг тирик ҳужайраларидан ҳосил бўлади.\nМеристема - бир-бири билан зич жойлашган катта ядроли, пўсти юпқа (пектин ва целлюлозали), ичи фақат цитоплазма билан тўлган вакуоласиз, тирик ҳужайралар йиғиндисидан ташкил топган. Бу ҳужайралар интенсив бўлиниши ва диффереицияланиш ҳусусиятига эга. Яъни улардан ҳар хил тўқималар ҳосил бўлиб туради.\nҚопловчи тўқима ўсимликнинг барча органларини қуриб қолишдан ва ташқи муҳитнинг бошқа ноқулай шароитларидан, яъни ортиқча қуёш таъсиридан, кучли исиб кетишдан, механик шикастланишлардан, зараркунанда микроорганизмларнинг ички тўқималарга киришидан ҳимоя қилади. Қелиб чиқиши ва жойлашишига кўра қопловчи тўқима уч гуруҳга; эпидермис, пўкак ёки перидерма ҳамда қуриқ пўстлоққа бўлинади.\nЭпидермис (юнонча «epi»-юқори, «derma»-тери маъносини билдиради) бирламчи қопловчи тўқима ҳимоя вазифасини бажаради, яъни ўсимликнинг ёш органларини қуёш нури таъсирида қуриб қолишдан сақлайди, барг орқали бўлиб турадиган транспирацияъни чегаралайди ва бошқа механик таъсирлардан ҳимоя қилади.\nЭпидермис ўсимликнинг барг ва ёш новдаларини ташқи томондан ўраб турувчи бир қават зич жойлашган тирик паренхиматик ҳужайралардан тузилган (12-расм). Ҳужайра пўсти эса бир неча бор букилган. Ичида йирик вакуоласи бўлади. Хлоропластлар эпидермис ҳужайраларида учрамайди, бу ҳужайраларнинг пўсти эса ҳамма жойида ҳам бир хил қалинлашмаган. Ташқи муҳит, яъни атмосфера томон жойлашган ҳужайра пўсти бошқа қисмларига қараганда қалинроқ бўлади. Бунинг устига у ерда кутин қавати, мум қатлами ёки майда тукчалар зич бўлиб жойлашади. Туклар оддий ва безли бўлади. Безли тукларда эфир мойлари, кислоталар ва ферментлар мавжуд.\n12-расм. Эпидермисдаги устицанинг тузилиши:\nА–устицанинг кўриниши, Б–устицанинг устидан кўриниши: 1–эпидермис ҳужайраси, 2–ўстицанинг қамровчи ҳужайраси, 3–хлорофилл доначалари, 4–устица тешиги, 5–ҳужайра мағизи, 6–цитоплазма, 7–устицанинг олдинги тешиги, 8–орқа томони, 9–ҳаво бўшлиғи, 10–хлоропластли қамровчи ҳужайра, 11–қамровчи ҳужайранинг юпқа пўсти, 12–13–кутикула, 14–ҳужайранинг целлюлозали пўсти, 15–ядро.\nутикула моддаси рангсиз пленкага ўхшаш бўлиб, ўзидан сув ва газларни ўтказмайди. Бази бир ўсимликларда, масалан, палмада (Klopstocia cersara) мум қатламининг қалинлиги 5 мм гача боради. Бу мосламалар эпидермиснинг ҳимоя вазифасини янада кучайтиради. Ўсимликнинг органлари юқорида баён этилган қопловчи тўқималар билан ўралган экан у ҳолда ташқи муҳит ҳамда ички тўқималар ўртасида газ ва модда алмашиниш жараёни қандай кечади. Яъни ўсимлик тўқималарига ҳаво қайси йўл билан киради ва сувнинг барг юзаси орқали буғланиш (транспирация) қандай ўтади? Маълум бўлдики, бу жараёнлар махсус мосламалар, яъни эпидермисда жойлашган оғизчалар (устицалар) орқали амалга ошади.\nОғизчалар иккита ловиясимон шаклли қамровчи ҳужайрадан тузилган бўлиб, бу ҳужайралар газ ва сув буғлатиб турадиган тешикни ҳосил қилади. Камровчи ҳужайралар пўсти ҳар хил яъни, оғизча тешикчалари томон жойлашган пўсти бошқа қисмларига нисбатан қалинроқ тузилган. Бу ҳужайралар таркибида хлоропластлар мавжуд бўлиб, шу белгиси билан эпидермис ҳужайраларидан фарқ қилади. Қамровчи ҳужайралар атрофида ўрнашган эпидермис ҳужайралари оғизча ён ҳужайралари дейилади. Ёруғликда етарли сув бўлган тақдирда фотосинтез жараёни ўтади. Бу пайтда оғизчалар очиқ бўлади. Қоронғилик тушганда фотосинтез тўхтайди ва оғизчалар ҳам ёйилади. Иссиқ ёз ойларида туш пайти барг орқали сувнинг буғланиши кучайиб тупроқда ўсимлик учун сув миқдори камайса, оғизчалар ёпилади. Бу ўсимликни қуриб қолишдан сақлайди. Оғизчаларнинг очилиш ва ёйилиш механизми бу қамровчи ҳужайралардаги хлорофилларга боғлиқ, яъни қуёш нури тушиши билан қамровчи ҳужайраларда фотосинтез бошланиб крахмал ва қанд моддаси ҳосил бўлади, натижада қамровчи ҳужайралар концентрацияси уни ўраб турувчи эпидермис ён ҳужайраларининг концентрациясига қараганда кескин ортади. Бунда физиканинг Осмос қонунига асосан эпидермис ён ҳужайраларидаги сув қамровчи ҳужайраларга ўтиши натижасида ҳужайраларнинг ҳажми кенгаяди, тургор ҳолати кескин ортади ҳамда қамровчи ҳужайралар пўсти чўзила бошлайди. Бироқ оғизча тешикчалари томон жойлашган қамровчи ҳужайралар пўстида чўзилиш ҳусусияти йўқ. Шу сабабли чўзилаётган қамровчи ҳужайралар пўсти ҳужайра пўстининг бу қисмини икки томонга тортади, натижада оғизчалар очилади.\n13-расм. Перидерманинг ҳосил\n1 – пўкак, 2 – пўкак камбийси (феллоген),\n3 – феллодерма, 4 – эпидермис, п – перидерма\nоронғиликда ёки ёзнинг туш пайтларида фотосинтез тўхташи билан қамровчи ҳужайралар концентрацияси билан эпидермис ён ҳужайраларининг концентрацияси тенглашади. Бунда қамровчи ҳужайралардаги сув яна қайта қўшни ҳужайраларга ўтиши туфайли оғизчалар ёпилади. Оғизчаларнинг ёпилиш ва очилишига атмосферадаги карбонат ангидриднинг миқдори ҳам таъсир этади. Қамровчи ва унинг атрофида жойлашган эпидермис ён ҳужайраларининг шакли турли-туман бўлади . Уларнинг шакли, катталиги, қамровчи ҳужайраларнинг ён ҳужайраларга нисбатан жойланиши муҳим морфологик белгилар бўлиб, ўсимлик турларини аниқлашда бу белгилардан кенг фойдаланиш мумкин, чунки бу белгилар анча консерватив ҳисобланади.\nЁпиқ уруғли ўсимликларда тўрт хил оғизча аппарати мавжуд:\nАномоцит оғизчалар. Оғизча атрофида ён ҳужайралар бўлмайди ва улар ток, қизил қалампир, шувоқ, изен ўсимликларда учрайди.\nАнизоцит оғизчалар. Бунда оғизчанинг қамровчи ҳужайралари эпидермиснинг учта ён ҳужайралари билан ўралган бўлади. Бу ҳужайралардан биттаси қолган иккитасига нисбатан кичик бўлади.\nБу хилдаги оғизчалар очитоқда ва шу каби семизакдошлар (Crassulaccae) оиласининг вакилларида мавжуд.\nПарацит оғизчалар. Бунда битта ёки бир нечта эпидермиснинг ён ҳужайралари оғизчанинг узунасига параллел бўлиб жойлашади.\nДиацит оғизчалар. Оғизчанинг атрофидаги икки ён ҳужайра пўстлари оғизча бўйига нисбатан перпендикуляр жойлашади.\nОғизчаларнинг ўсимликлар учун аҳамияти ниҳоятда катта. Чунки, атмосфера билан ўсимликлар ўртасидаги барча газ ва сув алмашинув жараёни шу оғизчалар орқали бўлади. Оғизчаларнинг катталиги ҳамда уларнинг барг юзасидаги миқдори ўсимлик тури, ташқи муҳит ва ўсиш шароитига бевосита боғлиқ. Масалан, 1 мм2 ялтирбош баргининг юзасида 30 га яқин оғизча бўлса, очиқ қуёш нури тик тушадиган жойда ўсадиган кўпгабоқар ўсимлиги баргида 220-250, сояроқ жойда ўсувчи кунгабоқар баргида эса 140 тагача оғизчалар борлиги аниқланган.\nОғизчалар асосан баргнинг остки эпидермисида, сув бетида сузиб юрувчи ўсимликларда эса баргнинг устки эпидермиссида жойлашади.\nЭпидермис кўпинча бир йил яшайди, кейин эса тушиб кетади. Эпидермис асосан бир қават ҳужайралардан ташкил топган, бироқ олеандр (Nirium aleander ) ўсимлигида у икки қават бўлади. Фикус ва кўпчилик нинабаргли ўсимликларнинг вакилларида эпидермис бир неча йил тўкилмасдан яшайди.\nКузга бориб кўп йиллик ўсимликнинг органларида эпидермис ўрнини иккиламчи қопловчи тўқима - пўкак (перидерма)эгаллайди (13-расм).\nПўкак (перидерма). Одатда эпидермис ўсимлик органларида бир неча ойдан йилгача сақланади, кейин эса тўкилади ва унинг ўрнини иккиламчи қопловчи тўқима - пўкак эгаллайди. У эса ўз навбатида иккиламчи ҳосил қилувчи тўқима-феллоген ёки пўкак камбийсидан ҳосил бўлади.\nФеллоген бир қатор тангентал чўзилган, доимо бўлиниш ҳусусиятига эга бўлган ҳужайралардан иборат. У кўп йиллик ўсимликларда эпидермис остида жойлашган бирламчи пўстлоқ ҳужайраларидан ҳосил бўлади. Олма, нок, тол, олеандр ва шу каби ўсимликларда феллоген эпидермис ҳужайраларидан ҳосил бўлади, оқ акация (Robinia pseudoca) ва гледичия ўсимликларида эса у бирламчи пўстлоғининг ичкарисида жойлашган учинчи қатор паренхима ҳужайраларидан ёки иккиламчи пўстлоқ ҳужайраларидан ҳам ҳосил бўлиши мумкин.\nФеллоген ҳужайраларнинг пўсти юпқа қуюқ донадор цитоплазмали бўлади. Уларнинг бўлиниши доимо тангентал йўналишда, яъни поя юзасига параллел бўлади. Феллоген ўзидан ташқи томонга зич радиал жойлашган ҳужайралар ҳосил қилади, ҳужайралараро бўшлиқлари бўлмайди. Кейинчалик бу ҳужайраларнинг пўсти қалинлашади ва суберин моддасини шимиб олиши натижасида пўккаклашади, натижада ҳужайра протопласти ўлади. Пўккаклашган ҳужайралар ўлик, ҳужайраси бўш (Quercus Suber) ёки смола ҳамда ошловчи моддалар билан тўлган бўлади. Оқ қайин ўсимлигида бетулин моддаси бўлиб, бу ўсимлик поясиин оқ рангга бўяйди.\nФеллоген ичкарига қараб тирик хлорофилли паренхиматик ҳужайралар ҳосил қилади. Бу ҳужайралар сийрак жойлашиб улар орасида ҳужайралараро бўшлиқлар қолади. Бу тўқима феллогерма дейилади. Демак, феллоген, пўкак (феллема) ҳамда феллодермани биргаликда перидерма дейилади.\nЯсмиқчалар (чечивичкалар). Бирламчи қопловчи тўқима (эпидермис)даги оғизчалар пояда баргдагига нисбатан камроқ бўлади ва кейинчалик эпидермис билан бирга тўкилади. Бироқ эпидермисдаги бази бир оғизчалар остидаги бирламчи паренхима ҳужайраларидан махсус гуруҳ хлорофилсиз ҳужайралар ҳосил бўлади. Улар кенгаяди, бу ҳужайраларнинг ўрта пластинкаси эрийди ва ҳужайралар бир-биридан ажралиб, шарсимон шаклга киради. Бундай ҳужайралар бажарувчи тўқима дейилади. Ана шу ҳужайралар остида ясмиқчалар феллогени ривожланади. Натижада бажарувчи ҳужайралар пўсти пўккаклашади ва ичи ҳаво билан тўлади. Кейинчалик бу тўқима алоҳида ёки гуруҳ ҳужайраларига ажралади ва улар орасида кўп миқдорда ҳужайралараро бўшлиқлар вужудга келади. Ана шу бўртаётган тўқималар босими остида эпидермис ёрилади ва унда ёриқча ҳосил бўлади. Пояда бу усул билан ҳосил бўлган ёриқли бўртма ясмиқча дейилади. Шу ясмиқчалар орқали атмосфера билан поянинг ички тўқималари ўртасида газ алмашинув жараёни бўлади. Ясмиқчалар органларнинг илгари оғизчалар бўлган жойларда ҳосил бўлади. Демак, оғизча ва ясмиқчалар ўртасида ўзаро функционал боғланиш мавжуддир.\nМаълумки, қорақат ва зиркларда феллоген ва ундан ҳосил бўлган перидерма поя пўстлоғининг анча ичкарисида ҳосил бўлади. Бундай ҳолларда ясмиқчалар тўғридан тўғри феллоген ҳужайраларидан ажралиб чиқади. Ясмиқчалар гилос (Prunus avium), бўзина (Sambueus racemosa), тут (morus) ва шу каби ўсимликлар поясида яққол кўзга ташланади.\nПўккакнинг қалинлиги ўсимликларда ҳар хил бўлади. Масалан, пўккакли эман (Querus suber) дарахтида пўккакнинг қалинлиги 25 см гача бориши мумкин.\nҚуруқ пўстлоқ. Кўп йиллик дарахт ўсимликларнинг пояларида пўкак ўрнини аста-секин қуруқ пўстлоқ эгаллайди. Шу сабабли уни баъзан учламчи қопловчи тўқима ҳам дейилади. Дарахтсимон ўсимликлар пояси камбий қаватининг узлуксиз ривожланиши натижасида доимо энига ўсиб йўғонлашиб туради, поянинг ана шундай энига ўсиш давомида 2-3 йилдан сўнг перидерма ёрилади. Поя пўстлоғининг ички қатламларидан янги феллоген ҳосил бўлади ва ундан янги пўкак қавати ривожланади. Бир неча йилдан кейин эса поянинг ташқи томонида жойлашган пўстлоқнинг ҳамма тўқималари, шу жумладан эрта ҳосил бўлган феллоген ва феллодермалар ҳам ўлади. Ана шу марказий цилиндрдан ажралган ва унинг ташқи томонида жойлашган пўстлоқнинг ўлик тўқималар йиғиндисига қуруқ пўстлоқ дейилади. Демак, қуруқ пўстлоқ бу ҳужайралари ўлган ҳар хил тўқималар йиғиндисидир.\nШу сабабли қуруқ пўстлоқ пўккакга қараганда ўсимликларнинг ички тўқималарини ташқи муҳитнинг ҳар хил ноқулай таъсирларидан ишончли асрайди. Ўрмон минтақасида ўсувчи ўсимликларнинг қуруқ пўстлоқларида замбуруғ, лишайник ва моҳлар ҳаёт кечиради. Тропик ва субтропик мамлакатлардаги ўсимликларнинг қуруқ пўстлоқларида эса ҳаттоки юксак ўсимликлар - эпифитлар яшайди. Вақт ўтиши билан бази бир дарахт-ўсимликлар (ток, чинор)да қуруқ пўстлоқ тўкилиб туради.


Қалқонсимон без касаллиги — Dilkashradio.com\nАссалому алайкум қадрдонлар. Қалқонсимон без касаллигини том маънода аёллар касаллиги дейиш мумкин. Чунки бу касаллик эркаклардан кўра аёлларда беш марта кўпроқ учрайди.\nБўқоқ – қалқонсимон без фаолиятининг бузилиш жараёни. Бу касаллик йод танқислиги мавжуд барча мамлакатларда кенг тарқалган. Касаллик келиб чиқишига руҳий жароҳатлар, инфекциялар, насл сурувчи касалликлар сабаб бўлиши мумкин. Қалқонсимон безнинг ҳажми касалликнинг даражасини белгиламайди.\nҚалқонсимон без икки қисмдан иборат бўлиб, трахеянинг икки томонидан ўтиб, бўйиннинг олд қисмига бирлашади. Катта одамда ўртача 15 гр оғирликда бўлади. Бўқоқ икки томонга ёки бир томонга қараб ўсган бўлиши мумкин.\nСоғлом одамга бир кеча кундузда 100-200 микрограмм йод керак. Шу миқдор камайса, қалқонсимон без гормонлари ҳосил бўлиши камаяди. Оқибатда, қалқонсимон безнинг катталашиши кузатилади. Болаларда бўй ўсмай қолади, руҳияти ўзгаради, ақли заиф бўлади, соч тўкилади, баъзан касаллик шиш ҳосил бўлиши билан кечади.\n1 ёшгача бўлган болалар учун суткалик миқдор – 50 микрограмм.\n2 ёшдан 6 ёшгача бўлган болаларга – 90 микрограмм\n12 ёшгача ва ундан катталарга – 150 микрограмм\nҲомиладор ва эмизикли даврда 200 микрограмм\nКексаларга эса бир кеча кундузда – 100 микрограмм йод керак бўлади.\nФарзанд кўришни режалаштираётган аёл шифокор билан маслаҳатлашган ҳолда йодланган туз истеъмол қилишдан ташқари, суткасига 150 мкг, калий, йод истеъмол қилгани маъқул. Ҳомиладорлик ва эмизиш даврида эса суткасига 200 мкг йод истеъмол қилиш зарур.\nСизда қалқонсимон без касаллиги бор ёки йўқлигини қандай билиш мумкин? Қалқонсимон без функцияси кучайиши натижасида мускуллар заифлашиб, бемор серзарда, йиғлоқи бўлиб қолади. Озиб кетиш, кўз чақчайиши кузатилади. Бемор кўп терлайди, юраги тез уради, уйқуси бузилади, бир оз иситма чиқади, тез толиқади ва ҳолсизлик кузатилади. Касаллик оғир кечганида тиреотоксик кризга олиб бориши мумкин. Бунда асосий система ва аъзолар фаолияти ишдан чиқади.\nЎзида бўқоқ аломатларини сезган аёл тезда маҳаллий шифокорга мурожаат қилиши керак.\nБўқоқ касаллигини даволашда махсус дорилардан ташқари қўшимча муолажа сифатида табиий воситалардан ҳам фойдаланиш мумкин. Лекин саломатлигини назорат қилиб туришни хоҳлаган аёл ҳар 3-6 ойда мутахассис шифокор кўригидан ўтиб туриши лозим.\nБўйиннинг қалқонсимон без қисмини эман пўстлоғи билан артиш ва сариқ қаҳрабо тақиб юриш фойдали\nСпиртга солинган ёнғоқнинг парда девори дамламасидан кунига бир маҳал сувга бир неча томчидан қўшиб ичиш лозим.\nЙод қора мевали четаннинг таркибида кўп. Агар бу мевани топсангиз 1 кг мевага 1 кг шакар қўшиб аралаштиринг ва кунига 1 чой қошиқдан уч маҳал истеъмол қилинг.


Тошкентда Корея Республикаси фестивали бошланди » Новости Узбекистана сегодня: nuz.uz\nНовости Узбекистана → Маданият ва саънат → Тошкентда Корея Республикаси фестивали бошланди\n28-09-2017 14:51 0 1065 Рейтинг1 Чоп этиш\nТошкентда Корея Республикаси фестивали бошланди\nЎзбекистон Республикаси билан Корея Республикаси ўртасида дипломатик муносабатлар ўрнатилганининг 25 йиллиги ҳамда мамлакатимизда корейс миллатига мансуб юртдошларимиз яшай бошлаганининг 80 йиллиги муносабати билан ташкил этилган фестиваль халқларимиз ўртасидаги дўстлик, маънавий яқинликни ифода этди деб хабар қилмоқда Ўзбекистон Миллий Ахборот агентлиги нашри.\nМаданият анжумани пойтахтимизнинг “Зарқайнар” мажмуасида корейс миллий либослари намойиши билан бошланди. Тадбирда мамлакатимиздаги дипломатик корпус ва халқаро ташкилотлар вакиллари, вазирлик ва идоралар, маданият ва санъат ихлосмандлари, ёш ижодкорлар, дизайнерлар ва рангтасвир усталари иштирок этди.\nЎзбек ва корейс халқларининг маданияти, менталитети ўхшаш. Ватанпарварлик, меҳнатсеварлик, бағрикенглик, меҳр-оқибат, катталарга ҳурмат, кичикка иззат каби фазилатлар уларга бирдек хосдир. Тақдир тақозоси билан бир пайтлар юртимизга келиб қолган корейслар ўзбеклар билан дўст-биродар бўлиб кетган, жамиятимизнинг фаол аъзоларига айланган. Корейс миллатига мансуб юртдошларимиз Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси ва Сенатида, маҳаллий Кенгашларда, бошқарув органларида, иқтисодий-ижтимоий ҳаётнинг барча соҳаларида фаолият юритаётгани, уларнинг 300дан зиёди давлат мукофотларига сазовор бўлгани бунинг яққол тасдиғидир. Бу жиҳатлар Ўзбекистон ва Жанубий Корея ўртасидаги ҳамкорлик ривожига мустаҳкам асос бўлмоқда.\nЖанубий кореялик санъаткорларнинг Самарқанд шаҳрида ўтадиган “Шарқ тароналари” халқаро мусиқа фестивалига иштирок этиши анъана тусини олган. Юртимиз ижодкорлари Корея Республикасидаги турли танлов ва санъат фестивалларида иштирок этиб келмоқда. Жанубий Кореяда Ўзбекистон санъатига бағишланган маданий кечалар, мамлакатимизда Жанубий Корея маданият кунлари ўтказиб келинаётир.\nПойтахтимизда бошланган “Korea festival – 2017” тадбирлари бу борадаги ишларнинг изчил давомидир.\nМодалар тақдимоти дизайнер Жун Хо Кан томонидан яратилган анъанавий либослар намойиши билан бошланди. Мазкур либослар миллий ва замонавий андозалар уйғунлигини ўзида акс эттиргани билан ажралиб турди.\n– Ўзбек халқининг ўз миллий урф-одатларини асраб-авайлашга эътибори ҳақида эшитган эдим, – дейди Жанубий кореялик дизайнер Им Хонг. – Шу боис тадбирдаги иштироким доирасида корейс халқи анъаналарини ўзида жамлаган эстетик мавзудаги либосларни намойиш этишга қарор қилдим. Бу томошабинларга корейс халқининг тарихи ва бугуни, анъана ва урф-одатлари ҳақида маълумот олиш имконини беради, ўзбек ва корейс халқлари ўртасидаги маданий алоқаларни янада мустаҳкамлашга хизмат қилади, деб умид қиламан.\nТинчлик ва дўстлик, инсон ва табиат, ўтмиш ва бугун, эзгулик, гўзаллик тараннуми сифатида янграган корейс миллий куй-қўшиқлари томошабинларда катта таассурот қолдирди.\nФестиваль доирасида корейс халқининг бой тарихи ва маданияти ҳақида ҳикоя қиладиган ранг-баранг тақдимотлар, модалар намойиши, кино кечалари, қўшиқчилик ва рақс санъати байрамлари ташкил этилади.


Диктаторнинг “фавқулодда муҳаббати” « O'zbekiston ERK Demokratik Partiyasi\nДиктаторнинг “фавқулодда муҳаббати”\nЎзбекистонда инглиз тилини ўрганиш ташаббусини диктаторнинг расмий қароридан анча олдин, империядан мерос услубга кўра, ҳукумат амрининг халқ номидан “фидоийлари” аллақачон бошлаб юборишганди, деди масъул ташкилотлардан бирида хизмат қилувчи ЎХҲ мухлиси.\n16 January 2013 - 13:43\nЎзбекистонда инглиз тилини ўрганиш ташаббусини диктаторнинг расмий қароридан анча олдин, империядан мерос услубга кўра, ҳукумат амрининг халқ номидан “фидоийлари” аллақачон бошлаб юборишганди, деди масъул ташкилотлардан бирида хизмат қилувчи ЎХҲ мухлиси. Инглиз тилининг “аҳамиятини” ҳисобга олган баъзи Давлат ташкилотлари, йирик компаниялар ўз ходимларининг тил ва компъютерни малакали ўрганишлари учун маблағ ажратган, ўқитувчилар ёллашган. Раҳбарлар ўз ходимларига келажакда инглиз тилини билган кишиларгина иш ўринларини сақлаб қолишлари мумкинлигини маълум қилганлар.\nДиктаторнинг инглиз тилига бўлган “фавқулодда муҳаббати” тилимиз бошига тушажак янгича йўқотишлардан дарак бермоқда. Иш ўрнини сақлаб қолиш чет тилига боғлиқ бўлган мамлакатда миллат ўз қадрини, Давлат тили ўз аҳамиятини йўқотади. Ўтган асрнинг 30 йилларидан бошланган “имло ўзгартириш касаллиги”, 80 йил ичида ёзувимизнинг уч маротаба ўзгариши туфайли халқимиз маданий-маърифий, илмий-диний билимлардан маҳрум бўлганди. Бугун инглиз тилини ёппасига ўрганишга қаратилаётган сиёсат диктаторнинг “кексалик инжиқлиги”дан бошқа нарса эмас, деди мухлис.\nКутилмаган бу янгилик чорак асрдан бери Давлат тилига мослашолмаётган халқни тамом ҳайрон қолдирди. Ҳали ҳам юртимизда отдан тушса-да, узангидан тушмаётган русийзабонлик ўрнини инглиззабонлик эгаллаши ўзбек халқига қандай бахт-саодат ато этади? Космосга учирадими, Ойга чиқарадими? Ўзбекистонимизда ҳаётнинг барча соҳаларини муаммолар домига тортган бир замонда инглиз тилини глобал масалага айланишини ақллар қандай қабул қилмоқда? Бундай саволларга ўз миллий тилини қайғурган ҳар бил ўзбекнинг бошини қотириши, дилини oғритиши турган гап.\nТил билиш яхши, лекин ўзга бир миллат тилини бошқа бир халққа мажбуран сингдириш зўравонликдир. Бизнингча, Диктаторимиз ҳеч қачон бошқа давлатларнинг раҳбарлари каби ўз халқининг тили, миллий ғурури, бахт-саодати ҳақида қайғурмаган. Масалан, В. Путин рус тилининг мавқеини мустаҳкамлаш учун талаблар қўяётган, тил ўрганувчи муҳожирлар учун шароитлар яратиш, керак бўлса моддий ёрдам кўрсатиш ҳақида гапираётган бир пайтда, бизнинг Диктаторимиз рус тили аралашмаларидан холи бўлолмаётган ўзбек тили зиммасига инглиз тилини ўрганиш мажбуриятини ҳам юкламоқда. Бу қандай фавқулодда жонбозлик бўлди? Диктаторнинг навбатдаги ушбу ташаббуси остида нечоғлиқ маккорона режа, хиёнат яширинган экан?\nКелажакни “ўйловчи” Диктаторимиз иккинчи она тилимизга “айланган” рус тили ўрнига инглиз тилини мўлжаллаётгани ҳақиқат. Ҳар ҳолда Давлатни қизи ва невараларига топширишга эришолса, ворисларга бир кучли суянчиқ, дўст керак бўлади, нега деганда энди ўрислардан фойда йўқ. Ўзи кетдими, эрта-индин тили ҳам кетади. Ўрнига истаса истамаса кучлироқ яна биттаси келади. Бу албатта Америка. Инглиз тили шунчаки тил эмас, қизи, неваралари яхши кўрадиган тил, ўзи ўрганолмай армонда қолган тил. Демак, ўзбекларга бир оғиз буйруқ берса–“тил ўрганилсин!” деса бас, ўзбекларнинг вазифаси буйруққа бўйсуниш, деб ўйлайди бу золим… Агар ҳақиқатан ҳам шундай бўлса, ўзбеклар инглизлашишга рози бўладиларми? Келинг, тилимизга бўлган ҳужумларни ибрат учун бирга эслайлик…\nТилга давомли зарбалар\nСобиқ империя даврида ислом эътиқодли халқларнинг на фақат динлари, тиллари ҳам шу даража қаттиқ тазйиқ остига олингандики, унинг асорати ҳали ҳам давом этмоқда. Биз рус, грузин, арман ва бошқа халқлар каби минг йилликва ундан ҳам ортиқ (ҳатто милоддан олдин ҳам) миллий ёзувимиз, имломизга эга эдик. Худосиз сиёсат учун туркий халқларни Қуръон тили бўлган араб имлосидан айириш Қуръондан айиришнинг асосий шартларидан бири эди. Етакчилари, олимлари ўлдирилган, жасорати синдирилган оч-яланғоч омма империя сиёсатига ишонди ва тан олиш керакки, ўз даврида уни қўллаб-қувватлади ҳам. Афгор оммага бу дунё жаннатини ваъда қилган Қизил империя инқилобдан кейин бирданига араб имлосига ҳужум қилмади, 10-12 йил араб ёзувига сабр қилиб, шайтоний ваъдалар билан халқнинг “этини ўлдириб” борди. 1930 йилда эса ҳали қадрдон имлодан тамом узилиб улгурмаган ўзбек ёзувига рус имлосини тиқиштиришдан “андиша” қилган империя ўзбеклар ичидан лотин имлоси ташаббускорларини тайёрлади. Неча юз йиллар давомида қийинлиги сезилмаган араб имлосининг ноқулайлик томонлари “исботланиб” лотин имлоси таклиф қилинишига эришилди.\nШундай қилиб, Марказий Осиё, Туркистон халқларининг кейинги минг йилликда ўз ёзувларидан илк маротаба айрилиш саънаси Қизил империяга мосланган ЎзСЭда (қисқартириб олинмоқда) шундай таърифланади: “… Имло ёзув билан боғлиқ. Ўзбек ёзуви араб графикаси(дан) 1930 йилда лотин графикаси, 1940 йилда рус графикаси асосидаги янги алифбога кўчирилиши билан Имло ҳам ўзгарди. …Ҳозирги ўзбек адабий тилининг имлоси ЎзССР Олий Совети томонидан 1956 й. 4 апрелда тасдиқланган ва май ойидан қўллана бошлаган “Ўзбек орфографиясининг асосий қоидалари”га амал қилади.” (Ад: “Записки ин-та востоковедения АН СССР. 1937.№6;) Кўриниб турибдики, 1925-27 йилларда бошланган ўзбек ёзувига қарши кураш 1956 йилда якунига етган.\nЭнди Диктатор ҳукмронлигига бўйинсунган ЎзМЭда Имлога берилган таърифни кўрайлик. (Қисқартириб олиняпти), “…Имло қоидалари вазиятга кўра ўзгариб туради. Кирилл ёзувидаги ўзбек адабий тилининг И. қоидалари 1940 йилдан шакллана бошлаган бўлса, 1956 й.да мукаммал қоидалар тўплами қабул қилинган. …Ўзбек тилининг лотин графикаси асосидаги (1995 й.да қабул қилинган) алифбоси бўйича асосий имло қоидалари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1995 й. 24 авг. Қарори билан қабул қилинган. (Ад.: Ўзбек орфографиясининг асосий қоидалари, Т., 1956; O’zbek tilining imlo lug’ati, T.,1995.)\nЮқорида ҳар икки Энциклопедия изоҳларига эътибор қилинса, тил, имло ҳақидаги илм ва уни имзолаган олимлар ҳам хиёнаткор сиёсатга хизмат қилган ва қилаётганини, бутун бошли бир миллатнинг тили ўйинчоққа айланганини англаш қийин эмас. ЎзМЭ даги мана бу изоҳга эътибор берайлик: “Кирилл ёзувидаги ўзбек адабий тилининг И. қоидалари 1940 йилдан шакллана бошлаган бўлса, 1956 й.да мукаммал қоидалар тўплами қабул қилинган.”– кўчирма тугади. “Мукаммал қоидалар тўплами” қабул қилинган экан, нега энди орадан 55 йил ўтиб, 40- йилларда яроқсиз ҳисобланган лотин имлосига қайтиш зарур бўлиб қолди? Мақсад нима, бу ақлданми ё аҳмоқликми? Йўқ, бу кўра-била туриб миллатни саводсизлик чоҳига итаришдир. Ва бу ишни Диктатор Каримов шараф билан давом этмоқда.\n23 йилки, Диктатор ўз атрофига йиғиб олгани, ўл деса ўлиб, қол деса қоладиган мансабпапараст “миллий авторитетлар”и билан ўзбек халқининг миллий маданияти, диний эътиқодига қарши курашда давом этади. Золимнинг “ислоҳотлари” ўзи ва қизининг ноғорасига ўйнашда устозларини ортда қолдираётган ҳавойи ёшлар жамоаси, санъатни миниб олган гала отарчилар, гўзалликни фахш ва наҳсга дўндирган раққосалар, ориятсиз эркаклар, енгилтабиат аёллар қиёфасида ўз меваларини бермоқда. Парокандаликка юз тутган меҳнаткаш ўзбек халқи ва кундан кунга қашшоқлашаётган ҳақиқий аҳли илм ва ватанда беватан зиёлилар турмуш тарзи жоҳил диктатор ва унинг қизини заррача қизиқтирмайди.\nДиктаторнинг навбатдаги найрангги\nШундай қилиб ўзбеклар ўзининг яқин 80 йиллик тарихида 10 йил араб имлоси, 10 йил лотин имлоси ва 50 йил рус имлосида савод чиқариб, “маданиятимиз янгича шаклланган” бир пайтда, Диктаторнинг “ақлли боши”ни қандайдир ғоялар безовта қила бошлади. Гўё ўрисга нафратини изҳор қилиш, Ер куррасининг нариги томонидагиларга ёқиш, ҳаммадан ҳам ўзбек халқини қайта тикланаётган миллий-диний, тарихий қадриятлар таъсиридан “асраш”нинг бирдан бир йўлини лотин имлосига ўтишда кўрди. Ҳукумат диктаторнинг ташаббусини ўйлаб ҳам ўтирмай маъқуллади. “Ўзбек тилининг лотин графикаси асосидаги (1995 й.да қабул қилинган) алифбоси бўйича асосий имло қоидалари” ҳақида Ҳукумат Қарори қабул қилинди…\nОдамлар араб имлосида ёзилган минг йиллик диний-маърифий, илмий асарлар ёнидан жой олиши мумкин бўлган кирилл ёзувидаги бутун бошли кутубхоналар, диссертациялар, илмий дарсликлар, аждодларини унутишга маҳкум авлодлар ҳақида ҳам қайғурардилар. Бу “оламшумул ўзгариш” ўзбек миллатига нима берди? Фақат орқага кетиш, тарихдан узилиш, авлодлар орасига бўшлик, раҳна солиш, саводсизликдан бошқа нима берди?\nМана, 18 йилки, жамият иккига бўлинган. Икки хил ёзув, икки хил имло қоидаларига кўра саводхонлигимиз нечоғлик натижалар бераётганига ҳар биримиз гувоҳмиз. Боғчадан тортиб, маҳалла-кўй, мактаб ва олий таълим, юқори ташкилотлар ёзишмаларидаги имло ва жумла хатолар айб бўлмай қолди. “Ёшлар” каналининг лотинда, “Ўзбекистон” каналининг кириллда фаолият олиб бориши гўё икки мамлакат, икки олам каби ҳеч кимни ажаблантирмай қўйди. Кўчалардаги шиорлар, рекламалар, телеэкрандаги ўзбекча ёзувлар, номи лотинча ўзи кириллча газета ва журналлар, бадиий ва илмий адабиётлар, ёзув тури борки, хатолари бисёр.\nСаводхонлигимиз даражасини белгиловчи маънавий савиямиз– ҳаёт тарзимиз, енгил-елпи қўшиқларимиз, бақир-чақир тўйлар-у, сериалларимиз, душман (раҳбар, амалдор) олдида қўйдек юввошлигимизу, ўзаро ноаҳллигимиз, дунё бўйлаб сочилиб– ит ётиш, мирза туриш яшашимиз, муомала маданиятимиздан маълум. Китоб ўқишга эринган, эътироз қилмоқчи киши соткадаги ёзишмалари, компъютердаги мақолалар, изоҳлар, нутқ маданиятимизни кузатиб, хулоса чиқариши мумкин.\nВорисларига қулай бўлсин деб\nАйни кунда ҳар кимнинг имло ва ёзувга қизиқишига қараб, жамиятни уч гуруҳ ёки уч жамоа ажратиш мумкин:\nараб имлоси жамоаси– ўрта ва катта ёшдаги зиёлилар, араб имлоси ва эътиқод илмини мустақил ўрганувчи ёшлар;\nкирилл имлоси жамоаси– ҳар хил олди-қочди, севги ва адашиш қиссалари, кўнгил очар йўналишдаги нашрлар мухлислари–турли ёш ва савиядаги хотин-қизлар, кекса ёшли кишилар;\nлотин имлоси жамоаси– адабиёт ўқиш имкони чекланган, қўл телефонлари ва интернет олди-қочдиларига боғланиб қолган 10 ёшдан 30 ёшгача бўлган авлод.\nЎй-фикрлари, дунёқарашлари бўлиб ташланган, боши бирикмайдиган, умумманфаатини ҳис қилмайдиган, маҳаллийчилиликка берилган, оломонга айланган халқ қулликка маҳкумлиги бизга яқин тарихимиздан яхши маълум. Диктатор ўз зулми ва нафрати билан ўзбек халқини ўзи билан ўзи оввора оломонларга айлантира олди. Масалан, ўтган асрнинг 80-90 йилларида ўз ҳақ-ҳуқуқини ҳимоя қилиб, ҳукуматга ҳақ сўзни етказишни жиҳод деб тушунган халқимиз бугун, урганинг ун оши сўкканинг сўк оши, қабилида бошини дорга тутар ҳолатга келтирилгани ҳам ҳақиқат-ку.\nХуллас, Диктаторнинг инглиз тилини танлашдан мақсади “келажагимиз бўлган ёшлар”ни илдизларидан буткул узиб олиб, ўзидан кейин давлатни бошқаражак қизи ва невараларининг қулларига айлантиришдир. Айни кунларда мақсад сари тайёргарлик кенг кўламда олиб борилмоқда. Ўзбек телеканаллари халқни ислом дини, диний экстеримизм билан қўрқитишга, христиан руҳи сингдирилган ғарб ҳаётига доир кинолари билан мафтун этиш, исломга нисбатан нафрат, ғарбга нисбатан муҳаббат уйғотишга хизмат қилмоқда. Ислом эътиқоди йўналишида бирор кино кўрсатмайдиган Ўзтелевидение йил ўн икки ой давомида черков ҳаёти, христиан тарихи, монахлар ҳаёти, Рождество байрамлари ва бошқа халқлар эътиқодларини очиб берувчи илмий, бадиий, фантастик кино ва сериаллардан ортмайди. Ўзбек киноларининг мазмуни эса ўта зерикарли ва жонга теккан оилавий можоралар, суврати бору, сийрати ўлган олий таълим, ўйинқароқ талабалар дунёси, тўй-марака, қайнана-келин… мавзуларидан иборат.\nШундай экан, ОАВ ва Теледастурларининг ғайри миллий, ғарб маданияти тарғиботига мослаштирилганини кўрмаслик кўрлик, эшитмаслик карлик, тушунмаслик манқуртликдан бошқа нарса эмас. Аҳволимизни таҳлил қилган баъзи миллатимиз душманлари ёшлар Гулнора томонида, деб диктаторни ва ўзини ишонтирмоқда.\nЯна бир бор эслайлик: Диктатор бутун фаолияти давомида ўзбек тилини давлат мақомига олиб чиқмаслик учун курашди ва шунга эришди ҳам. Айни кунда ҳам ўрис тилини яхши билмаган кишилар масъул лавозимларга ишга олинмайди. Чорак асрки, олди-берди, тўлов, муомала муносабатлари рус тилида қайд этилади. Ўзини ва тилини биз каби қадрсизлаган бирор миллат йўқдир собиқ иттифоқда ва ер юзида. Буларнинг барчаси миллат душмани Ислом Каримов сиёсатининг маҳсулидир. Кўриниб турибдики, на Диктаторга, на унинг қизига ишониш асло мумкин эмас.\nЭй фарзандлар, азиз ёшлар, бегона тилни ўрганиш ихтиёрий, ўз тилини билиш ва асраш эса мажбурийдир. Диктаторнинг ўзбеклиги рост бўлганида, у аввало барча ўзбекистонликларга Давлат тилини ўрганиш ва уни муҳофаза қилиш бурчи ва талаби билан чиққан бўларди.\nМамлакатимизда инсонлар хоҳлаган тилини репититор орқали ўрганиши мумкин бўлгани ҳолда, диний эътиқодимиз имлоси араб ёзуви ва тилини ўрганмоқчи бўлган тенгдошларингиз туҳматлар билан айбланиб қамоқларда, қийноқларда азоб чекаётгани диктатор миллатимизнинг ашаддий душмани эканига кифоядир.\nАзиз ёшлар, миллатлараро, халқаро, дипломатик муносабатлар воситаларидан бири саналган инглиз тилини лавозими ва хизмати тақозо қилувчиларгина билишга мажбурдирлар. Аммо уни мамлакатда ёппасига ўрганишга мажбурлаш, она тилимизнинг аста-секинлик билан истеъмолдан суриб чиқарилишига йўл қўйиш кечирилмас жиноятдир.\nТоки миллат ва мамлакат эканмиз, ўз Давлат тилимиз, Эътиқодимиз, Байроғимиз, Гербимиз, Давлат Мадҳиямиз, миллий валютамиз… бошқалар назарида арзимас бўлиши мумкин, аммо у бизнинг фахримиз, ор-номусимиздир! Шундай экан, ор-номусни фақат ор-номус асрашини унутмайлик.


Мирзиёев Самарқандда 145 аëл ўз жонига қасд қилганини айтди – mulkdor.com\nWednesday 16 June 2021 /\nМирзиёев Самарқандда 145 аëл ўз жонига қасд қилганини айтди\nNovember 11 2017, 05:11 ЖамиятИнсон ҳуқуқлариМақолаларЎзбекистон\nПрезидент Мирзиёев 9 ноябрь куни Самарқанд вилоят Халқ депутатлари кенгашида қилган чиқишида¸ вилоятдаги долзарб муаммолар қаторида аëллар ўртасида ўз жонига қасд қилиш даражасининг юқорилигича қолаëтганини тилга олди. “Бу кўрсаткич 145 тани ташкил этади”¸ деган президент¸ бу рақамнинг қайси даврга оид эканини ҳам¸ аëлларни ўзини ўлдиришга мажбурлаëтган омилларни ҳам аниқлаштирмади. Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотига кўра, 2010 йилда ҳар 100 минг ўзбекистонликдан 7 нафари ўз жонига қасд қилган бўлса¸ 2016 йилга келиб¸ бу нисбат ҳар юз мингдан 9,2 ни ташкил қилган.\nМақола “Озодлик” радиосининг сайтидан олинди\n9 ноябрь куни Самарқандда қилган чиқишида вилоятда 145 аëлнинг ўз жонига қасд қилганини айтиб ўтган президент Шавкат Мирзиëев¸ бу рақамни изоҳлашни¸ биринчи навбатда¸ Хотин-қизлар қўмитаси масъул раҳбарларидан сўради.\n“Хотин-қизлар қўмитасининг масъул раҳбарлари бу рақамларни қандай изоҳлайди? Маҳалла вакиллари, профилактика инспекторлари ўз ҳудудларида уйма-уй юрдик, оилалардаги аҳволни ўргандик, деб ҳисобот беришади-ю, лекин ҳақиқий вазиятдан уларнинг мутлақо хабари йўқлиги таҳлиллар жараёнида яққол аён бўлмоқда.\nОгоҳлантириб айтмоқчиман: бундай сохта ҳисоботлар билан ишлайдиганлар қонун бўйича тегишли жазосини албатта олади. Президент сиёсатини обрўсизлантирадиган бундай кўзбўямачиликларга ҳеч қачон йўл қўйилмайди”¸ деди президент жумладан.\nХотин-қизлар қўмитаси танқидга рози\n10 ноябрь куни Озодлик мухбири президент биргина Самарқанд вилояти мисолида тилга олган аëлларнинг ўз жонига қасд қилиши бўйича вазиятга оид кенгроқ ва аниқроқ маълумот олиш мақсадида Ўзбекистон Хотин-қизлар қўмитаси билан боғланди.\nҚўмитанинг суицид масалалари бўйича мутахассисларидан бири¸ ўзбекистонлик хотин-қизлар ўртасида ўз жонига қасд қилишга оид аниқ рақамлардан бехабарлигини билдирди.\n“Бир пайтлар¸ Хотин-қизлар қўмитаси бу масалада Ички ишлар вазирлиги билан яқиндан ишлаган¸ бирга сводка тўплаган. Аммо анча бўлди¸ бу иш тўхтаб қолди¸ бизга бундай статистикани бермай қўйишди. Буни фақат Ички ишлар вазирлиги ва прокуратура билади”¸ деган мутахассис¸ президент келтирган рақам тафсилотларини аниқлаштира олмаслигини тан олди.\nХотин-қизлар қўмитаси хотин-қизлар ўртасидаги ўз жонига қасд қилиш ҳолатларига оид асл манзараю аниқ рақамлардан бехабар бўлса¸ қандай қилиб бу қўмита¸ вазиятни изоҳлаши мумкин?\nБу саволдан ўнғайсизланган қўмита мутахассиси¸ “президент биздан изоҳ сўрашга ҳақли¸ чунки биз вазиятга алоқадормиз”¸ дея изоҳ берди.\n“Биз тарғибот қилишимиз керак. Қайси аëллар ўз жонига қасд қилади – оғир вазиятга тушиб қолган¸ оиласида жанжаллар бор аëллар суицид қилади. Шунинг учун президент бизни танқид қилаяпти¸ шунақа оилалар¸ шунақа аëллар билан яхшироқ ишлашимиз керак”¸ деди ўзини таништирмаган қўмита мутасаддиси.\nСуиқасдга қўл ураëтганларнинг кўпчилиги 15-19 ëшдаги ўсмир қизлар\nЖаҳон Соғлиқни сақлаш ташкилотининг 2016 йилги ҳисоботига кўра¸ ўз жонига қасд қилиш дунë бўйлаб 15-29 ëшдагилар ўртасида энг кўп учрайди ва кейинги йилларда суицид 15-19 ëшдаги қизлар ўртасидаги ўлимнинг биринчи сабабига айланган; ўзини ўлдираëтганларнинг 80 фоизга яқини камбағал ëки ўртаҳол оилалардан.\nОзодлик гаплашган Хотин-қизлар қўмитаси мутахассиси¸ бундай жараëннинг Ўзбекистонга ҳам хослигини таъкидлаб¸ кейинги йилларда коллеж ўқувчилари¸ айниқса¸ ўқувчи қизлар ўртасида ўзини ўлдириш кўпайганини айтади.\n“Жуда кўп бундай суицидлар. Ўсмирлик психологияси билан боғлашади. Биз ҳам ана шу ëшдагилар билан кўпроқ ишлашимиз керак. Бу ëшдагилар ичида оилавий муаммо йўқ ҳали¸ лекин сицид энг кўп шуларнинг ичида. Биттаси акам концертга қўймади деб ўзини осади¸ бошқаси ўқитувчим телефонимни олиб қўйди деб¸ учинчиси яхши кўрган йигитимнинг онаси танбеҳ берди¸ деб ўзини ўлдираяпти. Кўпчилиги туппа-тузук оилаларнинг боласи¸ ақлли¸ аълочи қизлар. Буларни умумлаштириб¸ сабаби мана бу¸ дейишнинг ўзи жуда қийин”¸ дейди мутахассис.\n“Ўз жонига қасд қилаëтган аëллар сони кейинги бир йилда яна кўпайди”\nЎзбекистондаги Эзгулик инсон ҳуқуқлари жамияти 2016 йилда мамлакатдаги ўз жонига қасд қилиш вазиятини тадқиқ қилишга уринган ва бу муаммо юзасидан махсус ҳисобот тайëрлаган эди.\n10 ноябрь куни Озодлик билан суҳбатда мазкур ташкилот раҳбари Васила Иноятова¸ бундай ҳолатларга оид аниқ рақамлар ўз қўлида бўлмаса-да¸ жамиятига келаëтган хабарлардан суиқасд¸ хусусан¸ аëллар ўртасидаги суиқасднинг кўпайганини тахмин қилади:\n– Ҳозир турмушнинг оғир тоши аëллар елкасида бўлиб қолган. Бизга келаëтган шикоятлардан норози одамлар¸ айниқса¸ виртуал қабулхонадан норозиларнинг кўлами жуда кенг. Президент боришидан олдин¸ унга ўша вилоят бўйича рақамлар берилади ва бу унинг ўша вилоятдаги нутқида айтилади. Аслида бутун республика тутаб ëтибди¸ фақат Самарқанд эмас. Виртуал қабулхонага қилинаëтган мурожаатларнинг жуда кўпи аëллар томонидан берилаяпти. Улар бу мурожаатлари ҳеч қанақа натижа бермаганидан кейин¸ “ҳеч қаерга бориб бўлмас экан”¸ деган тушкунликка тушаяпти. Бундай тушкунлик уларнинг айримларини “ўзингни ўлдиришдан бошқа чора қолмади”¸ деган хулосага олиб келмоқда. Ночорлик¸ қашшоқлик¸умидсизлик ¸ чорасизлик ўз жонига қасд қилиш ҳолатларини келтириб чиқараяпти¸ дейди Васила Иноятова.\nЎзбекистон дорихоналарида видео кузатув ...\nДори воситалари ноқонуний айланишининг олдини олиш чораларини кучайтириш тўғрисида Президент қарори (ПҚ–4438-сон, 06.09.2019 й.) қабул қилинди. Бу ҳақда “Ҳуқуқий ахборот” ...\nЖамиятSeptember 7 2019, 01:09\nЎғри-ю муттахам, фирибгарлар ҳар жабҳада бор, ...\nКЎМИР КЎРДИ Бир амаллаб баҳорга чиқиб олдик. Куни кеча – баҳорнинг қуёш нуридан баҳраманд бўлиииб ўтирсам, укам телефон қилиб қолди: (more…)\nЖамиятApril 2 2018, 03:04\nЎз тилимизга нисбатан ҳурмат ва муҳаббат ўзимизга ...\n(Ўзбек тилига давлат мақоми берилганлигининг 28 йиллигига бағишланади.) Ўтган йили шу пайтлар Ўзбекистон Республикаси Президентлигига сайлов муносабати билан партиялар ...\nЖамиятOctober 7 2017, 04:10


Бош қомусимиз — ҳуқуқларимиз эркинлиги гарови | Ўзбекистон "Адолат" социал-демократик партияси\nБош қомусимиз — ҳуқуқларимиз эркинлиги гарови (+Аудио)\n10 Ноябрь, 15:31 • Муносабат, Тошкент вилояти, Ўзбекистон Республикаси Конституцияси қабул қилинганлигининг 25 йиллигига, Янгиликлар • 526 марта кўрилди • Комментариев к записи Бош қомусимиз — ҳуқуқларимиз эркинлиги гарови (+Аудио) нет\nКуни кеча “Адолат” СДП Қибрай тумани Кенгаши томонидан Энергетика касб-ҳунар коллежида Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 25 йиллиги муносабати билан “Конституция – адолат мезони” лойиҳаси доирасида “Бош қомусимиз — ҳуқуқларимиз эркинлиги гарови” мавзусида байрам тадбири ташкил этилди.\nУнда партиянинг Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутатлари, Қибрай туман Кенгаши депутатлари, партия фаоллари, ўқитувчи-педагоглар, ўқувчи ёшлар иштирок этишди.\nТадбирда ўтган қисқа давр мобайнида мамлакатимизда демократик жамият қуришнинг асосий пойдевори ва таянчи бўлган Конституциянинг ўрни тушунтирилди. Фуқароларнинг давлат ҳокимияти ва бошқарув органларида бевосита иштироки, шунингдек барча мулк шаклларига асосланган маъмурий-хўжалик тузулмалари билан турли муносабатларни йўлга қўйишда инсон ҳуқуларини ҳимоя қилиш, унинг манфаатлари доирасида амалга оширилаётган ишлар ҳусусида сўз борди.\nКонституциямизда халқимизнинг ҳуқуқий-демократик адолатли фуқаролик жамияти, эркин ва фаровон ҳаёт қуришдек орзу ҳаваси ўзининг тўла ифодасини топган. Унда ҳаётимизнинг гарови бўлмиш тинчлик, осойишталик, тотув ҳаётнинг асослари белгилаб берилган. Фуқароларнинг ҳуқуқ ва бурчлари бир-бирига уйғунлаштирилган. Энг муҳими инсон ҳуқуқлари, инсон эркинлиги бош қомусимизда мустаҳкам белгилаб қўйилган.\n— Дунёдаги ривожланган демократик давлатларда ҳеч бир фуқаро, ҳеч бир одам ўз шаҳсий ҳаётини, қонуний манфаатларини ҳимоя қилишни конституциясиз тасаввур эта олмайди. Қомусимизнинг барқарорлиги, унинг энг муҳим принциплари ва нормаларини ҳар бир Ўзбекистон Республикаси фуқаролари тўғри англамоғи зарур. Чунки у маънавий–маданий эҳтиёжларини, ватанпарварлик туйғуларини, таъбир жоиз бўлса, халқнинг виждони ва диёнатини ўзида мужассамлаштирганлиги учун ҳам биз учун азиз эканлигини тушунмоғимиз лозим.\nЎтган давр ичида Конституциямиз жиддий синовлардан ўтди. Ушбу муҳим ҳужжат асосида асрлар мобайнида юз бериши мумкин бўлган ўзгаришлар амалга оширилди. Бир сўз билан айтганда, фуқароларимизнинг ҳуқуқий онгги, сиёсий ва ҳуқуқий маданияти тобора юксалиб бораётгани конституциявий ислоҳотларнинг энг муҳим асоси, уларни амалга оширишнинг ҳал қилувчи шарти ва гаровига айланмоқда.\nЎзбекистон Республикаси Конституцияси халқнинг бой турмуш тажрибасига асосланган ҳолда ўзбек халқининг миллий ва маданий анъаналарига, барча ижтимоий гуруҳлар ва қатламларнинг манфаатларига мос келадиган ҳақиқий демократик принципларни қарор топтириш кафолатидир. Партиямиз ҳам ўзининг кенг қамровли ғоя, мақсад-вазифаларидан келиб чиққан ҳолда, бу жараёнда фаол иштирок этиб келмоқда.\nНигора Одилова, “Ёш адолатчилар” Қибрай тумани Кенгаши фаоли:\n— Конституциямизнинг барча моддалари демократик жамиятнинг мустаҳкам пойдевори сифатида тушунча уйғотган. Зеро, инсон ҳуқуқ ва эркинликлари кафолатлари бош қомусимизда ўз аксини топганлигини англамоғимиз керак. Бу борада,“Адолат”СДП томонидан уюштириб келинаётган “Адолат билимдонлари” кўрик- танлови биз ёшларнинг Конституция ва қонунларимиз тўғрисидаги билимларимизни янада чарҳлаб бораверади.\nҚибрай тумани Кенгашида ташкил этилган байрам тадбири ҳам юртимиз келажаги бўлмиш ёшларни Конституциямизга ҳурмат руҳида тарбиялашда, сиёсий билимларини оширишда, уларни ватан келажагига ва инсон ҳуқуқларига бефарқ эмасликларини кўрсатишда катта амалий ифода вазифасини ўтайди, десак муболаға бўлмайди.\nМазкур тадбир «Ёшлар» радиоканали орқали ҳам ёритилди. Уни қуйида тинглашингиз мумкин.\nБош қомусимиз — ҳуқуқларимиз эркинлиги гарови (+Аудио) was last modified: Ноябрь 10th, 2017 by matbuot\n« Ёшлар бандлигини таъминлаш — олдимизда турган долзарб вазифа Ҳуқуқий маданиятни ошириш йўлида »


Янгиликлар / АНДИЖОН ФУТБОЛ КЛУБИ\nНАМАНГАНДАГИ ДЕРБИНИ КОВАЛЕНКО БОШҚАРАДИ\nПФЛ олий лига 24-тур учрашувларини бошқарадиган ҳакамларни маълум қилди.\nСЕРГЕЙ КОВШОВ: БУ ЎЙИНДА ОЧКО ЙЎҚОТМАСЛИГИМИЗ КЕРАК ЭДИ\nМатбуот анжуманининг иккинчи қисмида мезбонлар бош мураббийи Сергей Ковшов журналистларнинг саволларига жавоб қайтарди.\nВАДИМ АБРАМОВ: БИЗ ЎЗ ОЧКОЛАРИМИЗНИ ОЛИШДА ДАВОМ ЭТИШИМИЗ КЕРАК\nЁШЛАРИМИЗНИНГ КЕТМА-КЕТ ИККИНЧИ ҒАЛАБАСИ\nБугун ёшлар лигасида навбатдаги тур учрашувлари бўлиб ўтди. Ўз майдонида “Локомотив” ўринбосарларини қабул қилган “Андижон” ёшлар жамоаси кетма-кет иккинчи ғалабасини нишонлади.\n“АНДИЖОН” – “ЛОКОМОТИВ” БАҲСИНИ ТАНТАШЕВ БОШҚАРАДИ\nБугун ПФЛ олий лига 23-тур учрашувларини бошқарадиган ҳакамларни маълум қилди. Бу турда жамоамиз ўз майдонида Тошкентнинг “Локомотив” клубини қабул қилади.\nИБРОҲИМ ОТАХОНОВНИ ТАБРИКЛАЙМИЗ!\nБугун “Андижон” жамоамиз ярим ҳимоячиси Иброҳим Отахонов бугун туғилган кунини нишонламоқда. Жамоамизнинг маҳоратли ярим ҳимоячиси 30 ёшни қарши олди.\nМУХТОР ҚУРБОНОВ: "АНДИЖОН" ҲИМОЯДА ЎЙНАШИНИ БИЛАРДИК\nМатбуот анжуманининг иккинчи қисмида “Шўртан” бош мураббийи Мухтор Қурбонов журналистларнинг саволларига жавоб қайтарди.\nСЕРГЕЙ КОВШОВ: КЕРАКЛИ ОЧКОНИ ҚЎЛГА КИРИТДИК\n“Шўртан” ва “Андижон” жамоалари (0:0) ўртасидаги ўйиндан сўнг ўтказилган матбуот анжуманининг биринчи қисмида андижонликлар устози Сергей Ковшов қатнашди.\nҒУЗОРДАН ҚИММАТЛИ БИР ОЧКО БИЛАН\nБугун олий лига 22-турида навбатдаги учрашувлар бўлиб ўтди. Ғузорга сафар қилган “Андижон” жамоаси Мухтор Қурбонов бошчилигидаги “Шўртан” меҳмони бўлди.\nЁШЛАРИМИЗ САФАРДА ҒАЛАБА ҚОЗОНИШДИ\nБугун ёшлар лигасида 22-тур учрашувлари бўлиб ўтди. Ғузорга сафар қилган “Андижон” ёшлар жамоаси уйга ғалаба билан қайтди.\n“АНДИЖОН” ҚАРШИГА КЕЛДИ\nОлий лигада 22-тур учрашувини “Андижон” жамоаси Ғузорда “Шўртан” клубига қарши ўтказади. Шу ўйин муносабати билан жамоамиз бугун эрта тонгда Тошкентдан Қарши шаҳрига етиб келди.\nРАМОЗОНОВ УЧТА ЎЙИНГА ЧЕТЛАТИЛДИ\n18-турдан ўрин олган “Андижон”нинг “Олмалиқ”қа қарши ўтган учрашувидан сўнг жамоамиз ҳимоячиси Умрилло Рамозоновни футболчилик лицензияси олиб қўйилганди. Куни кеча ПФЛнинг тартиб интизом қўмитаси футболчининг ҳаракатларини кўриб чиқиб қарор қабул қилди.\nҒУЗОРДАГИ БАҲСНИ РАВШАН ЭРМАТОВ БОШҚАРАДИ\nПФЛ 22-тур учрашувларида ишлайдиган ҳакамларни маълум қилди. Бу турда жамоамиз сафарда “Шўртан” жамоаси меҳмони бўлади.\nАСҚАР ЖАДИГЕРОВ РАМЗИЙ ТЕРМА ЖАМОАДАН ЖОЙ ОЛДИ\nХабарингиз бор, “Championat.asia” сайти ҳар бир турдан сўнг ўзини кўрсатган футболчиларни турнинг рамзий терма жамоасига киритади. 21-турдан сўнг аниқланган рамзий терма жамоадан “Андижон” жамоаси ярим ҳимоячиси Асқар Жадигеров ҳам жой олди.\nТУРСУНБОЙ ХУСАНОВ ОЛИЙ ЛИГАДА ДЕБЮТ ҚИЛДИ\n21-турда бўлиб ўтган “Андижон” ва “Қизилқум” учрашувида мезбонлар сафида майдонга тушган Турсунбой Хусанов шу куни олий лигада дебют ўйинини ўтказди.\nСЕРГЕЙ КОВШОВ: ҒАЛАБА БИЗГА ЖУДА ЗАРУР ЭДИ\n“Андижон” ва “Қизилқум” жамоалари (3:2) ўртасидаги ўйиндан сўнг ўтказилган матбуот анжуманида меҳмонлардан ҳеч ким иштирок этмади. Шу боис матбуот анжумани “Андижон” жамоаси бош мураббийи иштирокида ўтди холос.\nГОЛЛАРГА БОЙ ЎЙИНДА "АНДИЖОН"НИНГ ҒАЛАБАСИ\nБугун “Андижон” жамоамиз олий лига 21-турида “Қизилқум” клубини қабул қилди. Бу ўйинда мезбонларга ғалаба сув ва ҳаводек зарур эди. Чунки сўнгги учта учрашувдан бери андижонликлар мағлубиятга учраб келишаётганди.\nБугун ёшлар лигасида 21-тур учрашувлари бўлиб ўтди. Ўз майдонида “Қизилқум” ўринбосарларини қабул қилган ёшлар жамоамиз яна мағлубиятга учради.\n“АНДИЖОН” – “ҚИЗИЛҚУМ” БАҲСИНИ ЦЕЙТЛИН БОШҚАРАДИ\nКуни кеча ПФЛ олий лига баҳсларининг 21-турини бошқарадиган ҳакамларни маълум қилди. Мазкур турни жамоамиз ўз майдонида Навоийнинг “Қизилқум” клубига қарши ўтказади.\nСтраницы: 12345 ... 51Следующая


Янги Ўзбекистон университети барча билимдон ёшлар учун очиқ – Асадов - 28.06.2021, Sputnik Ўзбекистон\nПрезидент қарори билан пойтахтда Янги Ўзбекистон университети ташкил этилган. У ерда таълим жараёни дунёнинг энг нуфузли олий ўқув юртлари билан ҳамкорликда... 28.06.2021, Sputnik Ўзбекистон\nТОШКЕНТ, 28 июн — Sputnik. Тошкент шаҳрида ташкил этилган Янги Ўзбекистон университети барча билимдон ёшлар учун очиқ. Бу ҳақда президент матбуот котиби Шерзод Асадов маълум қилди, деб хабар қилмоқда Sputnik мухбири.Президент қарори билан пойтахтда Янги Ўзбекистон университети ташкил этилган эди. Янги университетда таълим жараёни дунёнинг энг нуфузли олий ўқув юртлари билан ҳамкорликда ташкил этилади. Масалан, Кембриж университети қабул имтиҳонларини ўтказади. Массачусетс технология институти ҳамда Мюнхен техника университети билан биргаликда ўқув режа ва дастурлар ишлаб чиқилади. Шунингдек, улар таълим сифатини назорат қилиш, лаборатория ва кутубхоналарни тўлдиришга кўмаклашади.Университетда 5 та – муҳандислик, табиий фанлар, бошқарув, агротехнологиялар ва ахборот технологиялари факультетлари бўлади. Дарслар ўзбек ва инглиз тилларида олиб борилади. Кредит-модуль тизими жорий этилиб, ўқиш давлат гранти ва тўлов-контракт асосида амалга оширилади.Ушбу таълим масканининг ўқув биноси ва кампуслари ҳам замонавий, халқаро BREEAM сертификатларига мос бўлади. Илк ўқув йили 2021 йил сентябрдан бошланади. Янги бино қурилгунча дарслар Жаҳон иқтисодиёти ва дипломатия университетининг бўш биноларида вақтинчалик ўтиб турилади.Университетни тамомлаган Ўзбекистон фуқаролари Давлат хизматини ривожлантириш агентлиги томонидан Миллий кадрлар захирасига олинади ҳамда 5 йиллик иш тажрибасидан сўнг раҳбарлик лавозимига тайинланадиган истиқболли номзодлар рўйхатига киритилади.\nуниверситет, шерзод асадов\nПрезидент қарори билан пойтахтда Янги Ўзбекистон университети ташкил этилган. У ерда таълим жараёни дунёнинг энг нуфузли олий ўқув юртлари билан ҳамкорликда ташкил этилади.\nТОШКЕНТ, 28 июн — Sputnik. Тошкент шаҳрида ташкил этилган Янги Ўзбекистон университети барча билимдон ёшлар учун очиқ. Бу ҳақда президент матбуот котиби Шерзод Асадов маълум қилди, деб хабар қилмоқда Sputnik мухбири.\n“Бир ой ичида Университет устави тасдиқланиб, давлат рўйхатидан ўтказилади. Таълим жараёни шу ўқув йилидан бошланади. Бу университетда фақат Президент мактаби битирувчилари ўқийди, деган хулосага ўрин йўқ. У барча билимдон ёшлар учун очиқ”, - деди Асадов брифинг давомида.\nПрезидент қарори билан пойтахтда Янги Ўзбекистон университети ташкил этилган эди. Янги университетда таълим жараёни дунёнинг энг нуфузли олий ўқув юртлари билан ҳамкорликда ташкил этилади. Масалан, Кембриж университети қабул имтиҳонларини ўтказади. Массачусетс технология институти ҳамда Мюнхен техника университети билан биргаликда ўқув режа ва дастурлар ишлаб чиқилади. Шунингдек, улар таълим сифатини назорат қилиш, лаборатория ва кутубхоналарни тўлдиришга кўмаклашади.\n9 Октябр 2019, 13:40\nУниверситетда 5 та – муҳандислик, табиий фанлар, бошқарув, агротехнологиялар ва ахборот технологиялари факультетлари бўлади. Дарслар ўзбек ва инглиз тилларида олиб борилади. Кредит-модуль тизими жорий этилиб, ўқиш давлат гранти ва тўлов-контракт асосида амалга оширилади.\nУшбу таълим масканининг ўқув биноси ва кампуслари ҳам замонавий, халқаро BREEAM сертификатларига мос бўлади. Илк ўқув йили 2021 йил сентябрдан бошланади. Янги бино қурилгунча дарслар Жаҳон иқтисодиёти ва дипломатия университетининг бўш биноларида вақтинчалик ўтиб турилади.\nУниверситетни тамомлаган Ўзбекистон фуқаролари Давлат хизматини ривожлантириш агентлиги томонидан Миллий кадрлар захирасига олинади ҳамда 5 йиллик иш тажрибасидан сўнг раҳбарлик лавозимига тайинланадиган истиқболли номзодлар рўйхатига киритилади.


Мажбурий меҳнат ва кўзбўямачилик ҳақида! Қисқа,...\n17.04.2018 16:27 1 149\nАнжуман кутилганидан кўра қисқароқ бўлди. Аслида брифинг шунақа бўлиши керак.\nБугун, 17 апрель куни Ўзбекистон Президентининг матбуот котиби Комил Алламжонов «Президент Шавкат Мирзиёевнинг Сирдарё вилояти фаоллари билан бўлган йиғилишда ижтимоий соҳа ходимларининг ободонлаштириш ишларига жалб этилаётгани, айрим жойларда кўзбўямачиликка йўл қўйилаётгани бўйича билдирган танқидий фикрларидан сўнг кўрилаётган чоралар» мавзусида брифинг ўтказди. Брифинг «O‘zbekiston 24» телеканали орқали жонли тарзда эфирга берилди.\nТўғри, брифинг кутилганидан кўра қисқароқ бўлди. Аслида брифинг шунақа бўлиши керак. Аммо биз брифинг деганда савол-жавоблар бўлишига, масалаларни узоқ ва самарасиз муҳокама қилишга, муҳокамалар чоғи бир-икки «ташлашиб» ҳам олишга одатланганимиз учун уч дақиқа давом этган бу қисқа, аниқ, лўнда брифинг тугагач ҳам давоми бордек яна анча вақт кутиб турдик.\nМайли, гап бунда эмас. Гап шундаки, президент Шавкат Мирзиёев Сирдарёдаги йиғилишдан кейин Бош прокуратурага тегишли топшириқ берганини, Диана Еникеева фожиасида айбдор бўлган раҳбарлар, шунингдек, президент ташрифи баҳонасида кўзбўямачилик қилганлар ҳам жазоланишини билиб олдик. Адолатнинг тантанаси шу. Ҳақиқатпарварлик шу!\nМени бир-икки бошқа савол қийнайди: «Диана қалб даъвати билан ҳашарга чиққанди, ҳашар халқимизнинг минг йиллик удуми, бунда ҳокимларнинг айби йўқ, ҳокимларга ҳам осон тутманглар» деб аюҳаннос солган мухбир ҳозир қайси ашулани ёдлаётган экан?\n«Хаbar.uz» сайтини ва таҳририят топшириғи билан журналистик суриштирув ўтказиб, ҳақиқатни ёзган журналистни ёлғончига чиқарган Каттақўрғон тумани ҳокими ўринбосари ва Самарқанд вилояти ХТБ бошлиғи ўринбосари қандайгина ўтирибди экан тиканларнинг устида?\n«Диана ҳам, бошқа ўқитувчи ҳам ободонлаштириш ишларига чиқарилгани йўқ ва чиқарилмайди ҳам, бунга мана, акангқарағай кафолат беради» деб юборган ва журналист ҳамда сайтимизни нохолисликда айблаган амалдорлар нималарни ўйлабгина ўтирибди экан?\nАнови бир шўрлик ёлланган «қаламкаш» бор эди алмойи-жалмойи гапларни ёзган, бизларни халқни чалғитаётганликда айблаган Обид Омонов деган. Шу бечора бошини қайси деворга ураётган экан энди?\nХудога шукур, ўқитувчиларни, шифокорларни, талабаларни шунақа ишларга жалб қилмаслик тўғрисида Вазирлар Маҳкамасининг қарори чиқариладиган бўлибди, хурсанд бўлдик. Аммо ҳоким дегани қарорни ўзи чиқариб олаверади. Буни ҳадемай кўрамиз. Пахта терими бошланса, ҳар бир вилоят ҳокими ўз қарорини чиқариб олади.\nШунинг учун биз қарор эмас, ўқитувчи ва шифокорни бошқа ишга жалб қиладиган ҳар қандай амалдорга жазони кўзда тутадиган қонун қабул қилинишини истаймиз. Қонунда жазо ҳам аниқ кўрсатиб қўйилиши керак. Ана шу қонунда ободонлаштириш ишларига чиқамиз ёки пахта теришга «қалб амри билан чиқамиз» деган «ташаббус» билан чиқадиган ўқитувчи ва шифокорларга ҳам жазо белгилаб қўйилиши шарт.\nЎқитувчи ва шифокорларни ҳар хил ташаббуслардан ҳам эҳтиёт қиладиган қонун қабул қилиниши керак. Бўлмаса, каттаконларга яхши кўринишни истайдиган ташаббускорлар доим топилиб қолаверади.\nКаримберди Тўрамурод, «Хаbar.uz»нинг махсус мухбири\nкўзбўямачилик мажбурий меҳнат Комил Алламжонов брифинг\nЖамият 01/12, 20:35


Қирғизлар сенсация кўрсатишига бир баҳя қолди\n07.01.2019 18:24 0 169\nБир неча дақиқа аввал Осиё Кубогининг «С» гуруҳида Хитой ва Қирғизистон терма жамоалари ўртасидаги учрашув ўз ниҳоясига етди. Унда ён қўшниларимиз мусобақада қайд этилаётган шов-шувли натижаларни давом эттиришига бир баҳя қолди.\nУчрашувнинг 42-дақиқасида Қирғизистон термаси футболчиси кучли зарба билан узоқ масофадан хитойликлар дарвозасига тўп киритди.\nИккинчи бўлимда қирғизлар дарвозабони қўпол хатога йўл қўйиб, тўпни ўз дарвозасига киритиб қўйди. Баҳс охирларида эса хитойлик ҳужумчи жамоасининг ғалаба голини киритди.\nС гуруҳи, 1-тур\nГоллар: Матяш (50 автогол), Ю Дабао (76) – Исроилов (42)\nУшбу гуруҳнинг иккинчи баҳсида Жанубий Корея ва Филиппин ўйнайди.\nХитой Қирғизистон Осиё кубоги


НАТОнинг Туркияни ҳимоя қилиш масаласи\nАгарда Америка Қўшма Штатлари бошчилигида Ироққа қарши ҳарбий кампания бошланадиган бўлса, Шимолий Aтлантика Ҳарбий Ташкилотининг Ироқ билан чегарадош ягона аъзоси Туркия, Бағдоднинг эҳтимолий ҳужумидан ўзини ҳимоя қилиши керак бўлади. Бунинг учун эса, Анқара бундан уч ҳафта олдин НАТОга мурожаат қилиб, ҳарбий, кимëвий ва биологик қуроллардан ҳимоя қилиш мақсадида мудофаа тизимини сўраган эди. Ушбу мурожаатга жавобан Ташкилотга аъзо давлатлардан Гепмания, Франция ва Белгия кескин норозилик билдиришди. Ҳолбуки, НАТОга аъзо давлатларнинг қайси бири таҳдид остида қолишидан қатъий назар, Ҳарбий блок низомига кўра, ташкилотнинг бошқа аъзолари уни ҳимоя қилишлари, ëрдам беришлари керак бўлади. Аммо, НАТО ташкилотига аъзо давлатлар Туркияга ëрдам бериш масаласида ҳали якдил бир қарорга кела билганлари йўқ.\nАҚШ Давлат котиби Колин Пауэллнинг [Colin Powell] таъкидлашича, НАТО аъзолари Ироқ бўҳрони масаласида муросага кела олмасалар, 53 йиллик ушбу ҳарбий иттифоқ истиқболи хавф-хатар остида қолиши мумкин. Давлат котиби шунингдек, Ироққа қарши уруш бошланган тақдирда Туркияни Ироқнинг эҳтимолий ҳужумидан ҳимоя қилиш тўғрисидаги АҚШ таклифини рад қилган Франция, Германия ва Белгияни танқид қилди. Россия президенти Владимир Путиннинг огоҳлантиришича, БМТ розилигисиз АҚШ бошчилигида Ироққа қарши ҳар қандай ҳарбий тадбир бошлаш катта хато бўлади. Ироққа қарши уруш масаласи эса, НАТОнинг Яқин Шарқдаги ягона аъзоси Туркияни мушкул аҳволга солиб қўйди. Анқара бир томондан Европа иттифоқи билан ўз муносабатларини мустаҳкамлаш истагида ва Иттифоққа аъзо бўлиш учун Фрация ва Германияга қарши чиқишдан андиша қилад; бошқа томондан эса, АҚШ билан ўзининг стратегик ҳамкорлигини сақлаб қолишга мажбурдир.\nШу ҳафта ичида уч бор муҳокама этилган Туркиянинг мудофаа хусусидаги таклифи АҚШ ва Британия томонидан қўллаб-қувватланаëтган бир пайтда, НАТОга аъзо бошқа уч давлат Франция, Германия ва Белгия тарафидан қатъий норозиликка учради. Бу эса, айрим мутахассислар сўзи билан айтганда, НАТО ташкилотини бўҳронга олиб келдиу ва ташкилот аъзолари ўртасидаги бўлинишга сабаб бўлди.\nТуркия Бош вазири Абдулла Гулнинг [Abdullah Gul] айтишича, Туркия Совуқ уруш пайтида коммунизмга қарши фойдали рол уйнади. НАТО иттифоқи ҳам Туркия учун шундай вазифани бажариши керак: "Туркия Совуқ уруш даврида бутун Европани ҳимоя қилди. У Европа учун қалқон сифатида хизмат қилди. Модомики шундай экан, бугун НАТО ҳам ўз зиммасига тушган вазифани бажариши керак. Туркия армияси энг кучли армиялардан бири. Аммо, мавжуд келишувга кўра, бизнинг ҳам ëрдам сўрашга ҳаққимиз бор",- дейди Туркия Бош вазири Абдулла Гул.\nБу масалада Туркияни ҳимоя қилаëтган Ҳарбий иттифоқ аъзоларидан Британия Бош вазири Тони Блэерга [Tony Blair] кўра, НАТОнинг Туркия билан ҳаmкорлик қилиши иккала томон учун - Туркия учун ҳам, НАТО учун ҳам катта аҳамият касб этади: "Музокаралар муваффақиятли бўлишига ва биз Туркия олдида ўз вазифамизни тўлиқ равишда бажаришга ишонаман. Менимча, бу нафақат Туркия учун, балки НАТО ташкилоти учун ҳам муҳимдир",- дейди Британия Бош вазири.\nАҚШ президенти Жорж Буш [George Bush] эса, Франциянинг Туркия олға сурган таклифга норозилик билдиганини "ëрдам кўрсатишдан НАТОни тўхтатиб қўйиш", деб таърифлади.\nАбдуллоa Гулдан АҚШ билан Туркиянинг Европадаги мухолифлари ўртасида давом этаëтган ушбу тортишувлар ҳақида сўралганида: "Бу ерда асосий мақсад Туркия эмас Дипломатик уруш давом этмоқда",- дея сўз юритди.


Қозоғистонда UzAvtotrailer тиркамалари ишлаб чиқарилмоқда - Carzone.Uz\nҚозоғистонда UzAvtotrailer тиркамалари ишлаб чиқарилмоқда\n2017 йилдан бошлаб Қозоғистонда Ravon Nexia R3, LadaVesta, Xray, Largus, IvеcоCrosswаy автобуслари, Ivеcо NewDaily мактаб автобуслари, шунингдек, UzAvtotrailer тиркамалари ишлаб чиқарилмоқда. Бу ҳақда Daryo.uz ёзмоқда.\nҚозоғистон автобизнес ассоциацияси маълумотларига кўра, мамлакатда жорий йил 5 ойи мобайнида автомобиллар ишлаб чиқариш ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 4 баробардан ошиқроқ кўпайди. Енгил ва тижорий техника чиқарилиши ўтган йил кўрсаткичларидан 440 фоиз кўпроқ бўлди.\nЖами январдан май ойига қадар Қозоғистонда умумий қиймати 40 миллиард тенгедан (123 миллион доллар атрофида) ошиқ бўлган 6803 автомобиль, жумладан, енгил ва юк автомобиллари, автобуслар ишлаб чиқарилди. Бунга қишлоқ хўжалиги техникаси, трейлерлар ва ярим тиркамалар кирмаган.\nҚозоғистонда ишлаб чиқарилган автомобиллар сотуви ҳам ишлаб чиқаришга мутаносиб тарзда ортиб бормоқда. Май ойидаги умумий сотув ҳажмида уларнинг кўрсаткичи 36,4 фоизни ташкил этди. 2017 йилда жами 5243 дона маҳаллий автомобиль сотилди.


Баҳор ҳавоси: бир неча ҳудудларда сел келди - видео - 05.05.2022, Sputnik Ўзбекистон\nБаҳор ҳавоси: бир неча ҳудудларда сел келди - видео\nБу йилги баҳор ҳавоси ноодатий ҳоджисаларга бой бўлди. Сурхондарё,, Қашқадарё, Жиззах ва бошқа вилоятларнинг тоғли ҳудудларида кўплаб сув босиши ва сел келиш... 05.05.2022, Sputnik Ўзбекистон\nТОШКЕНТ, 5 май - Sputnik. Ўтган бир икки кунда Ўзбекистоннинг турли ҳудудларида кучли ёмғир ва сел келиши ҳамда сув босиши кузатилди. Бу ҳақида Uzb_Meteo телеграм канали ҳамда маҳаллий ижтимоий тармоқларда пайдо бўлган фото ва видеолардан маълум бўлди. Сурхондарёнинг Узун туманидаги "Кичик Жончекка" ҳамда "Деҳқон" МФЙда сел келган. Шунингдек, "Бойсун баҳори" фестивали ўтказиладиган ҳудудни ҳам сув босган. Лекин "Ўзгидромет" 6-8 май кунлари Сурхондарёда ёғингарчилик бўлмаслигини хабар қилмоқда. Яна Бойсундан видео.Сурхондарё вилояти шимолида 4 май оқшом ва эрталаб тинимсиз ёғган ёмғир оқибатида Халқажарсой сойидан сув тошқини ўтишига олиб келди.Жиззахнинг Зомин туманидаги Пишоғар, Аччи, Шўрча қишлоқларидан ўтган сойларга сел келди. "Жиззах-Зомин" автомобил йўли остидан ўтган қувурларга сиғмай йўл устидан ўтган ва йўлни сел оқизиқлари билан ювиб ўтган. ФВВ қутқарувчилари селда оқиб кетаётган "Пишоғар" қишлоғида истиқомад қилувчи 20 ёшли фуқарони сувдан қутқариб олишган.Шунингдек, Тошкент ва Андижонда ҳам айрим ҳудудларни сув босгани хабар қилинган. Фавқулодда Вазиятлар вазирлиги ўтган тунда "Қамчиқ" довонини бир муддатга ёпиб қўйгани ва кейин қайта очилгани ҳақида хабар қилган эди. Маҳаллий ОАВлар Қамчиқ довони орқали юрадиган "Тошкент - Андижон" тезюрар поезди қатнови ҳам вақтинча тўхтатилганини маълум қилишмоқда.\nоб-ҳаво, сел, фавқулодда вазиятлар вазирлиги (фвв)\n© Uzb-MeteoПоследствия сели в Джиззакской области\nБу йилги баҳор ҳавоси ноодатий ҳоджисаларга бой бўлди. Сурхондарё,, Қашқадарё, Жиззах ва бошқа вилоятларнинг тоғли ҳудудларида кўплаб сув босиши ва сел келиш ҳодисалари кузатилди.\nТОШКЕНТ, 5 май - Sputnik. Ўтган бир икки кунда Ўзбекистоннинг турли ҳудудларида кучли ёмғир ва сел келиши ҳамда сув босиши кузатилди. Бу ҳақида Uzb_Meteo телеграм канали ҳамда маҳаллий ижтимоий тармоқларда пайдо бўлган фото ва видеолардан маълум бўлди.\nСурхондарёнинг Узун туманидаги "Кичик Жончекка" ҳамда "Деҳқон" МФЙда сел келган.\nШунингдек, "Бойсун баҳори" фестивали ўтказиладиган ҳудудни ҳам сув босган. Лекин "Ўзгидромет" 6-8 май кунлари Сурхондарёда ёғингарчилик бўлмаслигини хабар қилмоқда.\nЯна Бойсундан видео.\nСурхондарё вилояти шимолида 4 май оқшом ва эрталаб тинимсиз ёғган ёмғир оқибатида Халқажарсой сойидан сув тошқини ўтишига олиб келди.\nЖиззахнинг Зомин туманидаги Пишоғар, Аччи, Шўрча қишлоқларидан ўтган сойларга сел келди. "Жиззах-Зомин" автомобил йўли остидан ўтган қувурларга сиғмай йўл устидан ўтган ва йўлни сел оқизиқлари билан ювиб ўтган. ФВВ қутқарувчилари селда оқиб кетаётган "Пишоғар" қишлоғида истиқомад қилувчи 20 ёшли фуқарони сувдан қутқариб олишган.\nШунингдек, Тошкент ва Андижонда ҳам айрим ҳудудларни сув босгани хабар қилинган.\nФавқулодда Вазиятлар вазирлиги ўтган тунда "Қамчиқ" довонини бир муддатга ёпиб қўйгани ва кейин қайта очилгани ҳақида хабар қилган эди.\nМаҳаллий ОАВлар Қамчиқ довони орқали юрадиган "Тошкент - Андижон" тезюрар поезди қатнови ҳам вақтинча тўхтатилганини маълум қилишмоқда.


Баркамол авлод камоли — устувор мақсад - Народное Слово\nЮртимизда болалар спортини ривожлантириш орқали баркамол авлодни тарбиялаш ва оилаларда соғлом турмуш тарзини қарор топтириш масаласига алоҳида эътибор қаратиб келинмоқда.\nБуни истиқлол йилларида нафақат шаҳарларда, балки олис қишлоқларда замонавий спорт мактаблари ва мажмуалари барпо этилгани ҳамда уларда илк тарбияни олган ёшларимизнинг нуфузли халқаро мусобақаларда муваффақият қозонаётганлари мисолида яққол кўриш мумкин.\nЎтган йилда ҳам бу йўналишдаги ишлар изчиллик билан давом эттирилди. Давлатимиз раҳбарининг мамлакатимизни 2013 йилда ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш якунлари ва 2014 йилга мўлжалланган иқтисодий дастурнинг энг муҳим устувор йўналишларига бағишланган Вазирлар Маҳкамаси мажлисидаги маърузасида таъкидланганидек, биргина 2013 йили 112 та болалар спорти объекти ва 4 та сузиш ҳавзаси фойдаланишга топширилиб, улар зарур ускуна ва инвентарлар билан жиҳозланди. Муҳими, бу саъй-ҳаракатлар боис спорт билан мунтазам шуғулланаётган болаларимиз сони ошиб бормоқда.\nАйтиш жоизки, болалар спортини ривожлантириш ва ёшлар ўртасида соғлом турмуш тарзини кенг қарор топтириш, истеъдодли ёшларни аниқлаш, қисқача айтганда, катта спорт учун муносиб ўринбосарлар тарбиялашда “Маҳалла” хайрия жамоат фондининг ҳам ўзига хос ҳиссаси бор. Фонд томонидан “Обод турмуш йили” Давлат дастурида белгиланган вазифалар ижросини таъминлаш мақсадида амалга оширилган ишлар бунинг яққол тасдиғидир, десак, янглишмаймиз. Хусусан, ўтган йили маҳаллаларда 372 та болалар майдончаси барпо этилди, 902 таси таъмирланди, 1 минг 203 тасида ободонлаштириш ишлари бажарилди. Бунинг учун фонд томонидан 152 миллион сўм, ҳомийлар ҳисобидан эса 4 миллиард 104 миллион сўм миқдорида маблағ сарфланди.\nШуларга мос ҳолда, анъанавий турнирлар ҳамда спорт мусобақалари ташкил этилди. Жумладан, Ўзбекистон Болалар спортини ривожлантириш жамғармаси, Халқ таълими, Ички ишлар, Маданият ва спорт ишлари ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирликлари, “Камолот” ёшлар ижтимоий ҳаракати, Ўзбекистон Футбол федерацияси, Касаба уюшмалари Федерацияси Марказий Кенгаши ва бошқа ташкилотлар ҳамкорлигидаги анъанавий “Футболимиз келажаги” республика турнири юқори савияда ўтказилди. Унда қатнашган маҳаллалар ва болалар сони янада ошгани, айниқса, эътиборлидир. Биргина мисол: 2008 йилда турнир қуйи босқичлари 8159 та маҳаллада ўтказилган бўлса, ўтган йили 8539 та фуқаролар йиғинида уюштирилди ҳамда уларда бир миллион 23 минг нафардан ортиқ болалар қамраб олинди. Муҳими, мусобақалар давомида кўплаб истеъдодли ёшлар кашф қилинмоқда.\n— Мамлакатимизда спорт, хусусан, миллионлар ўйини бўлган футбол мусобақаларининг кенг ривожланиши ҳамда оммалашиб боришида давлатимиз раҳбари томонидан шу соҳага қаратилаётган катта эътибор ва ғамхўрлик муҳим омил бўлмоқда, — дейди “Маҳалла” хайрия жамоат фонди республика бошқаруви бош мутахассиси А. Азизов. — Хусусан, Президентимизнинг 2011 йил 19 январдаги “2011 — 2013 йилларда республикада футболнинг моддий-техника базасини янада мустаҳкамлаш ва уни ривожлантиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги қарори асосида жойларда замонавий футбол мактаблари ва майдонлари қурилиб, уларнинг барчасида зарур шарт-шароит яратилмоқда.\n“Футболимиз келажаги” республика кубоги ҳақида гапирадиган бўлсак, ўтган йилда мусобақанинг 9-10, 11-12, 13-14 ёшдагилар ўртасидаги минтақавий республика босқичлари Нукус, Навоий, Тошкент шаҳарлари ҳамда Фарғона вилоятларида уюшқоқлик билан ўтказилди. Иштирокчиларнинг 327 минг нафари 9-10, 344 минги 11-12, 352 минг нафари эса 13-14 ёшли болалардир. Яна бир эътиборли жиҳати — замонавий стадионларда бўлиб ўтган туман ва шаҳар, Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар, вилоятлараро минтақавий босқичлардан ўрин олган учрашувларни олий лига ҳакамлари бошқарди. Шунинг ўзиёқ бу мусобақа ёшлар ҳаётида нечоғли муҳим аҳамият касб этаётганини кўрсатади.\nТурнирнинг финал босқичи ўйинлари Тошкент шаҳридаги “Истиқлол” ва “ЖАР” стадионларида минглаб футбол ишқибозлари гувоҳлигида бўлиб ўтди. 9-10 ёшдагилар ўртасида биринчи ўринни Фарғона вилоятининг Риштон туманидаги “Чиннигарон” маҳалласи болалари қўлга киритди. Навоий шаҳридаги “Истиқлол”, Бекобод шаҳридаги “Янги ҳаёт”, Қорақалпоғистон Республикасининг Тўрткўл туманидаги “Туркистон” маҳаллалари ёш футболчилари кейинги ўринларни эгаллади. 11-12 ёшлилар ўртасида эса Тошкент шаҳрининг Яккасарой туманидаги “Қушбеги” маҳалла фуқаролар йиғини болаларига тенг келадигани топилмади. Кейинги ўринлар Андижон вилоятининг Шаҳрихон туманидаги “Бувайда”, Самарқанд вилоятининг Пастдарғом туманидаги “Қорабўйин”, Хоразм вилоятининг Хива туманидаги “Бинокор” маҳаллалари футбол жамоаларига насиб этди. 13-14 ёшдагилар ўртасидаги финал босқичи ҳам қизиқарли кечди. Якунда Фарғона вилоятининг Боғдод туманидаги “Ирғоли”, Бухоро шаҳридаги “Чорбахосса”, Навоий шаҳридаги “Баҳор”, Сирдарё вилоятининг Мирзаобод туманидаги “Мирзачўл” маҳалла фуқаролар йиғинлари жамоалари ғолиблар сафидан жой олди.\n— Икки йилдан буён маҳалла болалари билан “Футболимиз келажаги” республика кубоги мусобақаларида иштирок этиб келамиз, — дейди Риштон туманидаги “Чиннигарон” маҳалла фуқаролар йиғини футбол жамоаси аъзоси Р. Ҳайдаров. — Бунинг учун бизда барча шарт-шароит мавжуд. Аниқ айтадиган бўлсак, замонавий болалар майдончаси ихтиёримизда. Шу билан бирга, йиғин фаоллари саъй-ҳаракати билан машғулотларни тажрибали мураббий ёрдамида ана шундай спорт мажмуалари ва стадионларда ўтказдик. Натижада турнирда ғолиб бўлдик. Бу мусобақа орзуларимиз рўёбга ёрқин чиқаётганининг далолатидир.\nТаъкидлаш керакки, боланинг жисмоний ва маънавий жиҳатдан баркамол бўлиб улғайишида миллий спорт ўйинларимиз алоҳида ўрин тутади. Бугун янги спорт иншоотлари қад ростлаши баробарида, миллий спорт ўйинлари, хусусан, курашимизни ривожлантиришга катта эътибор қаратилаётгани барчага маълум. “Маҳалла” хайрия жамоат фонди, тегишли вазирлик ва ташкилотлар ҳамкорлигида ўтказиб келинаётган кураш бўйича “Маҳалламиз паҳлавонлари” республика турнири мусобақаларига ёшу кекса — барча бирдек қизиқиш билдираётгани ҳамда уни юқори савияда ўтказиш йўлида жонбозлик кўрсатаётганликлари ана шу эътиборнинг амалий ифодасидир.\nЎтган йили бу мусобақанинг қуйи босқичлари 8299 та маҳаллада ташкил этилди. Олтита ёш тоифасида бўлиб ўтган мазкур беллашувларда 145 мингдан зиёд ёшлар, жумладан, 44 мингга яқин қизлар қамраб олинганлиги ҳам унинг ёшлар ҳаётида нечоғли аҳамиятга эга эканини кўрсатиб турибди.\nМусобақанинг якуний босқичи 11-13 декабрь кунлари Навоий шаҳрида 84 нафар ҳудудий босқичлар ғолиблари иштирокида ўтказилди. Умумжамоа ҳисобида биринчи ўринни Жиззах вилояти жамоаси эгаллади. Кейинги ўринларга Андижон, Навоий ва Фарғона вилоятлари жамоалари лойиқ, деб топилди.\n— Аждодларимиздан мерос бўлиб келаётган миллий кураш истиқлол туфайли қаддини тиклади ва дунёга чиқди, — дейди жиззахлик ёш полвон Ж. Баҳромов. — Бу борада жойларда миллий кураш учун яратилаётган шарт-шароитлар асосий омил бўлаётир. Жумладан, мен истиқомат қилаётган Пахтакор туманидаги “Пахтакор” маҳалла фуқаролар йиғинида спортнинг ушбу тури билан шуғулланиш учун барча имкониятлар мавжуд. Биз бундан унумли фойдаланиб, турли мусобақаларда ғолиб бўлиб қайтаяпмиз. Полвон бўлиб камолга етишимизда “Маҳалламиз паҳлавонлари” республика турнири катта таъсир кўрсатаяпти, десам, айни ҳақиқат. Бугунги кунда бу мусобақа полвонларни етиштириб берадиган ўзига хос мактаб бўлиб шаклланди.\n“Маҳалла” хайрия жамоат фонди республика бошқаруви ташаббуси билан анъанавий ўтказилаётган “Отам, онам ва мен — спортчилар оиласи” мусобақаси ҳам оилалар бирдамлигини таъминлаш, уларда соғлом турмуш тарзини кенг қарор топтириш ва ёшларни спортга йўналтиришда муҳим ўрин тутмоқда. Ўтган йили замонавий спорт объектлари, стадион ва мажмуаларда юқори савияда ташкил этилаётган мазкур мусобақанинг маҳаллалараро босқичида 7409 та фуқаролар йиғини ҳудудидаги оилалар қатнашгани унинг нуфузини, оммавийлигини тасдиқлаб турибди.\n— Халқимизда “Қуш уясида кўрганини қилади”, деган мақол бор. Яъни ота ёки она спорт билан шуғулланса, албатта, болада ҳам шунга рағбат уйғонади, — дейди пойтахтимизнинг “Қушбеги” маҳалласида истиқомат қилувчи Ш. Иноятова. — Биз “Отам, онам ва мен — спортчилар оиласи” мусобақасида қатнашишдан олдин ҳам спорт билан шуғулланардик, аммо бу мунтазам эмас эди. Мазкур беллашув туфайли спорт ҳаётимиздан чуқур жой олди, турмушимиз тарзига айланди. Айниқса, болаларимизнинг қизиқиши ҳар қачонгидан-да ошди. Маҳалламизда спорт билан шуғулланаётган қизлар сони кундан-кунга кўпаяётгани ҳам қувончли ҳолдир. Ҳозир қизларимиз вақт бўлди, дегунча спорт тўгарагига қараб чопишаяпти. Буни кўриб, суюнамиз, “Болаларимиз чемпион бўлсин”, деб кўнглимизда ният қиламиз. Буларнинг барчаси учун ушбу мусобақа ташкилотчиларидан миннатдормиз.\n— Соғлом авлод тарбияси — барчамизнинг муқаддас бурчимиз. Зеро, ҳар қандай давлатнинг, миллатнинг, ҳар бир инсоннинг энг улуғ орзуси — соғлом ва баркамол авлодни тарбиялашдир, — дейди “Маҳалла” фондининг Навоий вилояти бошқаруви раиси Н. Исоқов. — Президентимизнинг Ўзбекистон Республикаси Конституцияси қабул қилинганининг 21 йиллигига бағишланган тантанали маросимдаги маърузасида соғлом бола тарбиясида маҳалла ва ижтимоий тузилмаларнинг катта ўрни ва таъсири борлиги алоҳида эътироф этилди. Албатта, ушбу юксак ишонч ҳамда белгилаб берилган устувор вазифалар тизим фаолларига катта масъулият юклайди. Шундан келиб чиқиб, жорий йилда ҳам “Оила — маҳалла — таълим муассасаси” ҳамкорлиги доирасида кенг қамровли чора-тадбирларни амалга ошириш ниятидамиз.\nУмуман, маҳалланинг ёшлар ўртасида соғлом турмуш тарзини кенг қарор топтириш, хусусан, болалар спортини ривожлантиришдаги аҳамияти ниҳоятда катта. Шубҳасиз, бу борадаги ишлар Соғлом бола йилида янада юксак босқичга кўтарилади. Зеро, ҳар жиҳатдан баркамол, соғлом авлодгина улуғ ишларни амалга оширишга қодир.


Таниқли ёзувчи Александр Карлюкевичнинг «Шубуршун ва унинг дўстлари» китоби ўзбек тилига таржима қилинди\n10:12 / 06.08.2019\nШу йилнинг февраль ойида Агентлигимиз тавсияси билан Беларусь республикасида ҳар йили ўтказиладиган “Халқаро китоб ярмаркаси”га ташриф буюрдик. Бу ташриф нашриётимиз номидан қилинган биринчи сафар эди. Таассуротлар бир олам... Аввало Минск шаҳрини кўпроқ айланиш, кўпроқ диққатга сазовор жойларни кўриб қолиш, зиёрат қилиш эди. Ҳаво совуқлигига қарамай имкониятдан, вақтдан самарали фойдаланиш мақсадида деярли “тинчимадик”. Биз билан бирга “Шарқ” НМИУ бош муҳаррири Аҳрор Ахмедов ва “Шарқ зиёкори” дўкони раҳбари Умид ака Халиков ҳамроҳ эдилар. Ажойиб инсонлар, улардан кўп маслаҳатлар кўникмалар ўргандик.\n“ХХVI Халқаро китоб ярмаркаси”. Ўзбекистонимиз номидан ушбу ярмаркага қатнашишимиз белоруслар учун ҳам кутилмаган янгилик эди. Сабаби шу вақтгача китоб ярмаркасига Ўзбекистондан ҳеч ким қатнашмаган эди. Сафар доираси Беларусь республикаси Ахборот вазирлигида кичик учрашув ташкил этилди. Ахборот вазири Александр Карлюкевич тадбирлар сабаб ушбу учрашувга келмаган бўлсалар-да уларнинг ёрдамчилари иштирокида ўтган учрашувда Беларусь матбаа соҳасида кўплаб маълумотларни олишга муваффақ бўлдик. Нашриётларга бориб тажриба алмашдик.\nПрезидентимиз Шавкат Мирзиёевнинг Беларусь Республикасига қилган илк ташрифи биз нашриёт ижодий жамоаси учун ҳам қувончли бўлди. Икки давлат ўртаси имзоланган битимлар орасида Ўзбекистон Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги ҳамда Беларусь Республикаси Ахборот вазирлиги ўртасида оммавий ахборот воситалари, нашриёт ва матбаа фаолияти соҳасидаги ҳамкорлик тўғрисидаги битимнинг борлиги юртимизда фаолият кўрсатаётган барча ноширлар учун катта имконият деб ҳисоблайман.\nАгентлик тарафдан, шахсан агентлик раҳбари Комилжон Исмоилович бошчилигида кейинги бир йил ичида шунчалик кўп хайрли ишлар амалга ошириляптики, ҳатто хабардор бўлишга ҳам улгурмайсан киши. Бугунги кун ноширлари агентлик билан елкама-елка ишлаши, берилаётган имкониятлардан тўғри фойдаланган ҳолда ўз фаолиятларини ривожлантиришлари керак. “...Ҳар икки мамлакат оммавий ахборот воситалари вакиллари, ноширлик ва матбаачилик фаолиятини амалга оширувчи ташкилотлар ходимлари иштирокида танловлар, сeминарлар, кўргазма-ярмаркалари ва симпозиумлар ўтказиш режалаштирилган. Ўйлайманки, мазкур Битим ва унда белгиланган режалар ҳар икки мамлакатнинг ахборот соҳаси учун бирдек манфаатли ва самарали бўлади”, - дейди агентлик раҳбари, Комилжон Исмоилович Фейсбукдаги саҳифасида.\nЯқинда нашриётимизда Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси буюртмасига асосан Беларусь Ахборот вазири таниқли ёзувчи Александр Карлюкевичнинг болаларга аталган “Шубуршун ва унинг дўстлари” дея номланган китоби ўзбек тилига таржима қилинди ва чоп этилиш арафасида. Ушбу китоб муаллифнинг машҳур асарларидан бири ҳисобланади. Китобни фарзандларингиз билан ўқир экансиз, Беларусь диёрининг дарёлари, ўрмонларига хаёлан саёҳат қиласиз, табиат ғаройиботлари, тарихий воқеалар ҳақида билиб оласиз.\nУшбу китоб ҳамкорлигимизнинг дебочаси бўлишини ният қилдик.\nЯнги ҳамкорлик барчамизга муборак бўлсин!\n20:48 / 09.08.2019\n9 август ─ Бутунжаҳон китобсеварлар куни: ашаддий китобхонлар учун лайфҳаклар\n19:13 / 08.07.2019\nЎзбекистонда илк бор Қашқадарёда китоб монументи ўрнатилди\n18:00 / 28.06.2019\nТез ўқишни ўзлаштиришда ёрдам берадиган 5 китоб


Лукашенканинг КХШТдан ҳафсаласи совуди\nБеларус президенти Аляксандер Лукашенка бугунги шаклдаги Коллектив хавфсизлик шартномаси ташкилоти (КХШТ) нинг келажаги йўқ, деган фикрда.\nШу масалада фикр билдирар экан, Беларус раҳбари КХШТга аъзо давлатлардан бири – Қирғизистонда қон тўкилишининг ҳамда давлат тўнтаришининг олдини ололмаган ташкилотдан ҳеч қандай самара йўқ, деди.\nАляксандер Лукашенка, шунингдек, КХШТнинг Москвада ўтажак саммитида иштирок этиш масаласини ҳам ҳали ҳал қилмаганини айтди.\nБаёноти мазмунига қараганда, унинг саммитда иштирок этиши учрашув кун тартибига Қирғизистондаги вазият муҳокамаси киритилиш-киритилмаслигига боғлиқ.\nКХШТга Арманистон, Беларус, Россия, Тожикистон, Ўзбекистон, Қирғизистон ва Қозоғистон аъзо.


"Россия бўлмаса ўзбек оч қолади "\nМиллионлаб ўзбекистонликлар учун Россия асосан очлик ва қашшоқликдан қутулишнинг ягона манбаи - иш берувчи ўлкадир.\nТошкент - Москва муносабатларининг ўзгарувчан табиатига қарамай¸ Россия ишсизликдан эзилган аксар ўзбекистонликлар учун нажот қалъаси бўлиб қолаëтир.\nОзодлик мухбири бир гуруҳ ўзбекистонликлар билан суҳбатда бўлиб, айни саволларга жавоб излади.\n- Ҳозирги пайтда Ўзбекистон халқига Россиянинг аҳамияти жуда катта. Ҳозир аҳолимизнинг ишга яроқли катта қисми шу ëққа бориб кун кечираяпти. Россия ишсизлик муаммосини ечишга озгина ëрдам бераяпти. Бу жиҳатларни мен олқишлайман.\nЛекин иккинчи томондан¸ Россиянинг олдинги оғалик ролини ўйнаши¸ республикаларнинг ичида ўзининг гегемонлигини кўрсатиши ҳали ҳам бор. Бу жиҳатни мен олқишламайман.\nМисол учун биз мустақил давлатмиз. Бошқа давлатлардан камчилигимиз йўқ¸ дейди биринчи суҳбатдош.\n- Ўзбекистоннинг бир неча миллионлик халқи Россиядаку. Агар Россия бўлмаса¸ ўзбеклар кун кечира олмайди ва бола-чақа боқа олмайди. Ишсиз кўпаяди.\nМана ўзимиз ҳам Россиянинг орқасидан кун кечираяпмиз. Фойдаланганим учун шу гапни айтаман. Ҳамма оналар ҳам шундай дейди.\nМана уй-жой қилишаяпти¸ машина олишаяпти¸ тўйлар ўтказишаяпти¸ дейди бошқа бир суҳбатдош.\n- Ҳозирги пайтда Ўзбекистонда иш йўқлиги туфайли Россияга бориб ишлаб келиш анча енгилроқ. Бизнинг Самарқанддан¸ айниқса¸ бизнинг маҳалладан жуда кўп одамлар Россияга бориб ишлаб¸ ўз кунини ўша орқали ўтказаяпти¸ дейди учинчи суҳбатдош.\n- Бизнинг эшитишимизча у ерда милатчилик кўпроқ рол ўйнаяпти. Мана яқинда битта-иккита ўлганларни олиб келишди. Кўпчиликни шунақа қилиб ўлдириб юборишаяпти¸ дейди яна бир суҳбатдош.\n- Иқтисодий соҳа¸ транспорт воситалари¸ транспорт йўллари¸ ишлаб чиқариш борасида ва кўп соҳаларда Россия ва Ўзбекистон бир-бирига яқин бўлган.\nШу нуқтаи назардан иқтисодий¸ илмий¸ таълим соҳасидаги ҳамкорлик ва бошқа ҳаммасини фақат қўллаб-қувватлаш керак¸ дейди навбатдаги суҳбатдош.\n- Ўзбекистон ва Россия давлатлари ўртасида олиб борилаëтган сиëсат шу бугунга қадар ўзгарувчанлигича қолмоқда. Яъни вақт ўтиши билан ҳар томонга ўзгариб ëтибди.\nMасалан¸ Ўзбекистон ўз вақтида Американи стратегик ҳамкор сифатида танлаган эди. Андижон воқеаларидан кейин эса Россияни стратегик ҳамкор сифатида қабул қилди.\nБугунги кунга келиб шунга гувоҳ бўлмоқдамизки¸ Ўзбекистон ҳукумати Ғарб ва АҚШ томонга ëн босиб¸ Россия таъсири остидан қочишга уринмоқда.\nРоссия ва Ўзбекистон муносабатлари шу бугунга қадар ҳам қандайдир бир ижобий кўринишда яъни бир-бирига ҳамоҳанг тарзда бўлмаган ва бундан кейин ҳам Россия-Ўзбекистон муносабатлари ҳамоҳанг бўлишига шубҳа билдираман.\nЧунки Ўзбекистонни бошқараëтган ҳозирги ҳукуматнинг сиëсати турланувчандир¸ дейди яна бир суҳбатдошимиз.


Сардобада замонавий корхона очилди, янги уйлар қуриб битказилди – Қорақалпоғистон Ахборот Агентлиги\n14 октябрь 2020, 7:49 261\n– Фожиа юз берган кунлари баъзи одамларда эртанги кунга ишонч йўқолиб қолган эди. Бугун сизларнинг кўзингизда ишонч учқунларини кўриб турганимдан хурсандман. Аёллар ишласа, кайфияти яхши бўлади. Аёлнинг кайфияти яхши бўлса, фарзандларининг кайфияти, тарбияси яхши бўлади, оилада, жамиятда муҳит ўзгаради. Шунинг учун хотин-қизларга иш ўринларини кўпайтиришга ҳаракат қиляпмиз, – деди Шавкат Мирзиёев.


Аллоҳ таоло эр ва хотин учун айрим ҳуқуқларни фарз қилган ва уларни ҳар бир ҳолатда оилавий алоқаларини кучайтириш ва ҳимоя қилишга рағбатлантирган. Демак, ҳар икки тарафнинг ўз масъулияти бор. Эр ва хотин бир-бирларидан кучлари етмайдиган нарсаларни талаб қилмасликлари керак. Бу ҳақда Аллоҳ таоло:\n«Ва яхши амалларда улар (аёллар) учун зиммаларидаги эрлари олдидаги бурчлари баробарида ҳуқуқлари ҳам бор», деган (Бақара: 228).\nШу боис ҳаёт чархпалаги юришида давом этиши ва олийжаноб оила барпо бўлиши учун, бошқаларни риоя қилиш ва фидокорлик зарур бўлади.\nНафақа ва турар-жой:\nЭр гарчи рафиқаси бой бўлсада унингг ейиши, ичиши, кийиниши ва бошқа ҳолатлари учун пулини сарф этади, уни яшаши учун турар-жой билан таъминлайди.\nНафақа миқдори. Нафақа, эркак даромадига кўра исроф ва қурумсоқлик бўлмаган мўътадиллик билан ўлчанади. Аллоҳ таоло бу ҳақда шундай деган:\n«Бой-бадавлат киши ўз бойлигидан (яъни, бойлигига ярашадиган) нафақа берсин. Кимнинг ризқи танг қилинган (камбағал) бўлса, у ҳолда Аллоҳ ўзига ато этган нарсадан (яъни, ўз ҳолига яраша) нафақа берсин!» (Талоқ: 7).\nМазкур нафақа миннатсиз ва таҳқирсиз, балки Аллоҳ азза ва жалла «яхшилик билан» деганидек, самимий бўлиши керак. Чунки нафақа бериш, эркакнинг хотинга қилган марҳамати эмас! Билъакс, рафиқанинг эри зиммасидаги ҳаққидир.\nРафиқа ва оилага қилинган нафақанинг Ислом динида катта ажру савоблари бор. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бу ҳақда шундай деганлар:\n«Мусулмон эркак ўз оиласига савоб умидида нафақа сарф этар экан, бу унинг учун садақа бўлади» (Имом Бухорий: 5036; Имом Муслим: 1002);\n«Сиз Аллоҳнинг юзини мақсад қилиб нафақа қилар ҳатто луқмани рафиқангизнинг оғзига қўяр экансиз, савобингиз берилади» (Имом Бухорий: 56; Имом Муслим: 1628).\nҚодир бўла туриб оиласига нафақа беришда лоқайд ёки нафақасини бутунлай бермайдиган одам, гуноҳи азиймга қўл урган бўлади. Бу ҳақда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай деганлар: «Қарамоғидаги одамларни (нафақа бермай) зое қилиш, эркакка гуноҳ нуқтаи назаридан кифоядир» (Абу Довуд: 1692).\nЯхши муносабат (иноқлик):\n«Яхши муносабат»дан мақсад, гўзал ахлоқ, мулойимлик, ширинсуханлик, ҳар бир одамда бўлган хато ва камчиликларга нисбатан сабрли бўлишдир. Аллоҳ таоло айтди: «Улар билан тинч-тотув яшанглар. Агар уларни ёмон кўрсангизлар ҳам (сабр қилиб иноқ ҳолда яшайверинглар). Зеро, сизлар ёмон кўрган нарсада Аллоҳ кўп яхшиликларни қилиб қўйган бўлиши мумкин» (Нисо: 19).\n«Мўминларнинг иймони комил бўлгани — ахлоқи гўзал бўлганидир. Сизларнинг яхшироғингиз — рафиқаларига ахлоқи гўзал бўлганларингиздир» (Термизий: 1162);\n«Мўминларнинг иймони тўкис бўлгани — ахлоқи гўзаллари ва рафиқаларига мулойим бўлганларидир» (Термизий: 2612; Имом Аҳмад: 24677);\n«Сизларнинг яхшироғингиз — оиласига яхшилик қилганингиздир. Мен эса ичингизда оиласига яхшилик қилгувчироғингизман» (Термизий: 3895).\nСаҳобалардан бири: Ё Расулуллоҳ, бировимизнинг устидаги рафиқасининг ҳуқуқлари қандай бўлади?, деб сўраганида, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Емоқчи бўлса тўйдиришинг, киймоқчи бўлса кийдиришинг, юзига урмаслигинг, ёмон отлиғ қилмаслигинг ва уйда ёлғиз ташламаслигинг», деб жавоб бердилар (Абу Довуд: 2142).\nФидокорлик ва оғир босиқлик:\nЭркак — эркак табиатидан фарқли бўлган аёл табиатини риоя қилиши ва ҳаётга атрофлича боқиши керак. Чунки ҳеч ким хато ва камчиликдан холи эмас. Биз ижобий йўллар билан сабр этишимиз ва кутишимиз лозим. Зеро, Аллоҳ таоло ҳам эру хотинни ҳаётга ижобий тарафлардан боқишга огоҳлантирган:\n«Ўзаро бир-бирларингизга фазлу карам қилишни унутмангиз!» (Бақара: 237).\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам эса: «Мўмин мўминадан нафрат этмасин! Унинг бир хулқини ёмон кўрса, бошқасидан хурсанд бўлади», деганлар (Имом Муслим: 1469). Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам аёлларнинг руҳий ва ҳиссий табиати эркакларникидан фарқли бўлишини, бу фарқлилик оилани такомиллаштиришини, шу боис ажралиш ва талоқ қўйишга омил бўлмаслигини огоҳлантирар ва аёлларга катта эътибор бериш ҳамда улар билан тотув яшашни таъкидлар эдилар: «Аёлларга яхши муомалада бўлинглар! Чунки аёл қовурғадан яратилган ва у сиз билан бир йўлда устивор тура олмайди. Агар ундан фойдаланмоқчи бўлсангиз, эгрилиги билан фойдаланасиз. Уни тўғриламоқчи бўлсангиз, синдирасиз! Синдириш эса ундан ажралиш, демакдир» (Имом Бухорий: 3153; Имом Муслим: 1468).\nЭр хотинининг ёнида тунаши керак ва энг камида тўрт кунда бир марта бўлиши керак. Агар биттадан ортиқ хотини бўлса, улар ўртасида адолат билан туриши шартдир.\nРафиқани ҳимоя қилиш. Чунки, рафиқангиз сизнинг номусингиз ва шарафингиздир.\nНикоҳга олинган аёл, эрнинг номусига айланади. Шунинг учун эр гарчи ўлимига сабаб бўлса ҳам, шу номус ва шарафини ҳимоя қилиши керк. Чунки Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Оиласини мудофаа қила туриб ўлдирилган одам — шаҳиддир!», деб бежиз айтамаганлар (Термизий: 1421; Абу Довуд: 4772).\nКўрпа сирларини ошкора қилмаслик.\nЭрнинг хотиннинг хусусиятлари ва ўрталаридаги алоқалари ҳақида оғиз очмаслиги ва одамлар ўртасида ёймаслиги керак. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бу ҳақда шундай деганлар: «Қиёмат кунида Аллоҳнинг даргоҳида энг ёмон мақомда бўладиган одам, ўзи ёки хотинининг ташаббуси билан жинсий алоқа қилган ва хотинининг сирларини ошкора қилган эркакдир» (Имом Муслим: 1437).\nАёлнинг ҳаққига тажовуз қилмаслик.\nИслом дини оилавий муаммоларни ҳал қилиш учун бир неча қоидаларни қўйган. Шулардан:\nХатоларни тузатиш учун суҳбатлашиш ёки насиҳат қилиш керак.\nУч кундан ошмаган муддат давомида рафиқа билан гаплашмаслик ва бир хонада туриб бирга ётмаслик.\nОиша разияллоҳу анҳо айтди: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам Аллоҳ йўлида урушган пайтларидан бошқа маҳалларда на хотин кишини ва на қулни урдилар».\nАёлга таълим бериш ва насиҳат қилиш.\nЭр рафиқасини яхшиликка буюриб, ёмонликлардан қайтариши, уни жаннат неъматларини қўлга киритиб, жаҳаннам қийноқларидан халос қиладиган нарсаларга рағбатлантириши, яхшиликка олиб борадиган йўлларни осонлаштириши, ҳаром нарсаларга олиб борадиган йўлларни қийинлаштириб, улардан нафратлантириши, рафиқа ҳам эрига насиҳат қилиб, яхшиликлар мужассам бўлган йўлларни кўрсатиши ва фарзандларига чиройли тарбия бериши лозим. Чунки Аллоҳ таоло деди: «Эй мўминлар, сизлар ўзларингизни ва аҳли-оилаларингизни ўтини одамлар ва тошлар бўлган дўзахдан сақлангиз» (Таҳрим: 6).\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Эр оиласида раҳбардир ва қўл остидагилардан жавобгардир», деганлар (Имом Бухорий: 2416; Имом Муслим: 1829).\nРафиқанинг шартларига риоя қилиш.\nАгар никоҳ қилинаётган пайтда аёл шариатимизда мубоҳ бўлган нарсалар, масалан, уй ва нафақа каби нарсаларни шарт қилган ва эр буни қабул қилган бўлса, эрнинг бу шартларни бажо келтириши фарздир. Бу — бажо келтириш фарз бўлган шартларнинг энг муҳимидир. Чунки, никоҳ шартномаси энг муаззам шарт ва алоқа ҳисобланади. Шу боис Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Вафо қилишингизга энг лойиқ бўлган шарт — номусларни ўзингизга ҳалоллаб олган талаблардир», деганлар (Имом Бухорий: 4856; Имом Муслим: 1418).


Ҳафта давомида ҳаво ҳарорати кечалари 2-7 даража совуқ, кундуз кунлари 0-5 даража илиқ атрофида бўлади.\nТОШКЕНТ, 7 дек — Sputnik. Бугун Ўзбекистонда кундузги об-ҳаво шароитини Урал устида жойлашган кучли совуқ антициклон периферияси белгилайди. Бу ҳақда Ўзгидромет хабар бермоқда.\nРеспублика ҳудудларининг кўп қисмида ёғингарчиликсиз об-ҳаво сақланиб туради. Фақат Сурхондарё вилоятида кечга томон эса Андижон, Наманган, Фарғона вилоятларида бироз ёғингарчилик (ёмғир, қор) бўлиши мумкин. Ҳарорат фони меъёрий қийматлардан 6-8 даражага паст бўлиши сақланиб туради ва 0-5 даража илиқни ташкил этади.\nЭртага 8 декабрда мамлакат ҳудудларининг баъзи жойларида бироз қор ёғади, Қорақалпоғистонда, Хоразм, Бухоро, Навоий вилоятларида ёғингарчилик кутилмайди.\n9 декабрь куни фақат Тошкент, Андижон, Наманган, Фарғона вилоятларида ёғингарчилик бўлиши эҳтимоли сақланиб туради. 10-11 декабрда об-ҳаво ёғингарчиликсиз бўлади.\nҲафта давомида ҳаво ҳарорати кечалари 2-7 даража совуқ, кундуз кунлари 0-5 даража илиқ атрофида бўлади. Шунингдек, бу кунларнинг иқлимий меъёридан 6-9 даражага паст бўлади.