Жек Лондон. Бўри ўғли (ҳикоя) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Жаҳон насри онлайн антологиясиЖек Лондон (1876-1916; АҚШ)Жек Лондон. Бўри ўғли (ҳикоя)\nЭркак киши ўз вақтида хотинининг қадрига етмайди, унинг қанчалик зарурлигини яхши тушунмайди, хотини дунёдан ўтиб, бева қолгандагина хотинининг ўрни қаттиқ билинади, шундагина унинг қадрини тушунади. У дастлаб хотинининг ўз борлиги билан ҳосил қилган меҳр тафтини сезмайди; лекин ана шу тафт кетди дегунча, эркак ҳаётида бир бўшлиқ пайдо бўлади ва шунда унга нима етишмаётганини билмай, нимадандир сиқилади, ниманидир қўмсайди. Шунда ўзидан кўра тажрибасиз, нўноқ бўлган жўралари унга шубҳа билан қараб, бош чайқайдилар ва турли-туман кучли дориларни тиқиштира бошлайдилар.\nБорди-ю, Юконда яшайдиган инсон ҳаётида шунга ўхшаш воқеа содир бўлса, агар ушбу ҳодиса ёзда юз берса, у одатда қайиқни ҳозирлайди, қишда эса чанага қўшилган итларни қўшиб жануб томонга елади. Орадан бир неча ой ўтгач эса, агарда ўзи Шимолни қўмсаб, соғиниб қолгудай бўлса, эри билан ана шу совуқ ўлкага муҳаббатини, барча машаққату қийинчиликларни биргаликда баҳам кўришга тайёр рафиқаси билан қайтиб келади. Ана сизга эркакнинг туғма худбинлигига яна бир мисол! Шунда Скруф Маккензи ҳаётида юз берган воқеа беихтиёр ҳали Клондайк* олтин васвасасини ҳамда че-ча-куас* босқинини кўрмаган ва фақат лосос балиғи билан шуҳрат қозонган ўша олис даврларни ёдга солади.\nБир қарашда Скруф Маккензи қиёфасида бу ерларни забт этган биринчи одамни кўриш мумкин эди. Табиатнинг шафқатсиз кучлари билан узлуксиз давом этган йигирма беш йиллик кураш унинг юзига ўз тамғасини босган эди.\nҚутб доирасининг кўланкаси остида олтин излаб топиш илинжида ўтказган икки йили жуда оғир кечди. Юракни зирқиратиб юборадиган бўшлиқ туйғуси Скруф вужудини эгаллаб олганида, бундан ажабланмади, негаки у кўпни кўрган одам бўлиб, ўз ҳаётида шундай оғир дардни бошдан кечирган одамларни кўрган эди. Лекин Маккензи ўзида ҳеч қандай хасталик аломатларини сезмади, фақат янада ғайрат билан ишлайверди. Бутун ёзни чивинлар билан курашиб, бо-йиб кетарман, деган хаёлда Стюарт дарёси этакларида қум ювиб ўтказди. Сўнгра катта-катта ёғочлардан сол ясади-да, Юконга тушиб, Қирқинчи милгача сузиб борди ва ўзига яхшигина кулба қуриб олди. Кулба шундай мустаҳкам ва бежирим чиқдики, уни Скруф билан бўлишмоқчи бўлганлар ҳам анча-мунча топилди. Бироқ Маккензи чўрткесарлик билан дангал жавоб қайтариб, уларнинг умидларини пучга чиқарди ва шу яқиндаги савдо-сотиқ дўконидан икки ҳисса озиқ-овқат сотиб олди.\nЮқорида айтиб ўтганимиздек, Маккензи кўпни кўрган одам эди. У, одатда, кўнгли бирор нарсани хоҳлаб қолса, шунга эришмагунча тинчимас, имкон қадар аҳдида маҳкам туриб, кўзлаган мақсадидан қайтмас эди. Маккензи оғир меҳнату қийинчиликларга ўрганиб кетган, аммо ит қўшилган чаналарда олти юз миль йўл босиш, сўнгра икки миль масофани океанда сузиб ўтиш, яна ўзи илгари яшаган жойгача роса минг миль юриш, – буларнинг барини фақат ўзига рафиқа излаш учунгина бажариш кераклигини ўйласа ҳафсаласи пир бўлар эди.\nУ серғайрат, унча-мунча йўлни писанд қилмасди, този итлари бўлса, Юкондаги бошқа итларга қараганда озгина емак берсанг бўлди, дунёнинг нариги чеккасига бўлса ҳам кетаверарди. Уч ҳафтадан сўнг у Танананинг юқори ирмоғидаги қисмига – Стикс қабиласи қўнал-ғасига келди. Бутун қабила Маккензини кўриб, унинг журъатидан ҳайрон қолди; сабаби, стикслар оқ танлиларни ўткир болта ё яроқсиз милтиқ қўндоғи биланми ўлдириб, уларга ўз муносабатларини билдириб қўйган эди. Тағин Маккензи бу ерга ёлғиз келибди-я. Унинг юриш-туриши, ўзини эркин тутиши, совуққонлик ва ҳаттоки сурбетлик билан қараб туриши – ҳаммаси бир бўлиб, Маккензининг кимлигини намоён этиб турарди. Бу турли воситалардан унумли фойдаланиш учун ёввойи одам руҳиятини англаб етиш ва маҳорат талаб этиларди; Маккензи бундай ишларда пихини ёрган эди: қачон муроса қилиш ва қачон куч ишлатиб, вазиятни қандай қўлга олишни биларди. Аввало ишни мулозамат қилишдан бошлади: қабила сардори Тилинг-Тиннехга ўз эҳтиромини билдирди, бир неча фунт қора чой, тамаки билан сардорнинг хайрихоҳлигига эришди. Сўнг эса қабила йигит-қизлари билан танишди. Шу оқшом уларга зиёфат берди. Қорда узунлиги, чамаси юз фут, эни эса йигирма беш фут келадиган чўзиқ майдонча ташкил этилди. Майдонча ўртасига гулхан ёқилди, иккала томонга қорақарағай бутоқлари тўшалди. Бутун қабила чодирлардан гала-гала бўлиб чиқиб келди ва камида юз нафар меҳмон шарафига ҳиндулар қўшиғини айтдилар.\nМаккензи шу икки йил ичида ҳиндулар тилини ўрганди, шунинг-дек, уларнинг бўғзида талаффуз этадиган чуқур товушлари, япон тилига ўхшаш илмоқли иборалари-ю, ҳурматни билдирувчи сўзларини қунт билан ёдлаб олди. Энди у худди ибтидоий усулда шеър ўқиган каби ўзини эркин қўйиб, ҳиндуча нутқ ирод этди. Тилинг-Тиннех ва шомон ҳам унга илиқ муомалада бўлди. Маккензи бош-қаларга ҳам унга шундай муносабатда бўлишлари учун қабила эркакларига арзимаган совғалардан улашди, улар билан бирга қўшиқ куйлади ва ҳиндуларнинг “Эллик икки таёқ” қимор ўйинида моҳир ўйинчи сифатида ўзини яна бир бор намойиш қилди.\nШундай қилиб, ҳиндулар Маккензининг тамакисидан чекиб, роҳатланди. Бироқ унинг қабилада қозонган обрў-эътибори йигитларга ёқмаётган эди – қизлар қиқир-қиқир кулар, тишсиз кампирлар нималаргадир ишора қиларди. Улар кўп бўлмасалар-да, унча-мунча оқ танлиларни – Бўри Ўғилларини ўзларига баъзи сабоқларни бериб қўйишганини яхши билардилар.\nМаккензи ўзини беэътибор тутса-да, буни жуда теран уқди. У тунда қопкўрпа ичига кириб ётганича, барини ипидан-игнасигача ўйлаб, режа тузиб чиқди, бунинг учун трубкасида озмунча тамаки чекмади. Қабиладаги қизлар ичида унинг эътиборини тортгани қабила сардорининг қизи – Заринка эди. Қиз бошқалардан кескин ажралиб турар, юз тузилиши, келишган қадди-қомати, барнолиги билан оқ танли одамнинг гўзаллик ҳақидаги тушунчаларига мос келар эди. Маккензи Заринкани хотин қилиб олади ва отини Гертруда қўяди. Шундай қарорга келган Маккензи ўзини Самсон* дек кучли ҳис қилди-да, ёнбошига ўгирилиб, уйқуга кетди.\nБу машаққатли иш эди, унинг бу режаси вақт ва саъй-ҳаракатни талаб этарди. Маккензи ҳийла билан иш кўрди, у ўзини лоқайд, бепарво тутар ва бу билан қабиладагиларни чалғитар эди. У қабиладагиларга ўзини моҳир мерган ва уста овчи эканини кўрсатиб, уларни ҳайратда қолдиришга киришди; олти юз ярдли масофадан лос*ни ўлдириб, уларнинг мақтовларига сазовор бўлди. Кунларнинг бирида, оқшом чоғи, у қабила сардори Тилинг-Тиннехнинг лось ва буғу терисидан тикилган чодирига ташриф буюрди, унга хушомад қилди, сардорни тамаки билан сийлади. Маккензи яна фурсатни бой бермай, қабилада катта обрўга эга бўлган шомонга ҳам худди сардор каби илтифотда бўлди. Бироқ кўрсатилган илтифотдан ғазабини аранг босган шомонни ҳеч иккиланмасдан бўлғуси рақиблари сафига қўшиб қўйди.\nМаккензининг Заринка билан бевосита суҳбатлашиш имкони бўлмаса-да, қизга имо-ишоралар билан ўз ниятини баён этди. Қиз ҳам унинг мақсадини жуда яхши тушунган, аммо ҳар сафар ноз-карашма билан атрофига бир тўда хотин-халажни тўплаб олар, бу пайт эркаклар йироқда бўлар, шунда Скруф Заринканинг олдига боришига имкон туғиларди. Лекин Маккензи шошилмасди, сабаби, Заринка ўзи билмаган ҳолда йигит ҳақида ўйлай бошлашини ва вақти келиб, бу ўзига ёрдам беришини биларди.\nНиҳоят, бир оқшом Маккензи кутилган вақт келганини тушуниб, тўсатдан сардорнинг тутунлар буруқсиган чодиридан чиқди-да, қўшни чодирга йўл олди. Заринка, одатдагидек, аёллар ва ёш қизлар қуршовида кўйлакка мунчоқ қадаб ўтирар эди. Улар Маккензини кўриб, кулиб юбордилар, Заринкага ҳазил аралаш киноя қила бошладилар. Лекин Маккензи такаллуф қилиб ўтирмасдан уларни бирин-кетин чодирдан тўғри қорга улоқтирди, аёллар бўлиб ўтган воқеадан бошқаларни бохабар этиш учун атрофга югуриб кетдилар.\nМаккензи қандай мақсад уни бу ерга етаклаб келганини бағоят ишонарли қилиб, Заринканинг она тилида (унинг тилини қиз тушунмасди) баён этди ва орадан икки соат ўтгач, кетишга чоғланди. Заринка оқ танли одам чодирига яшашга боради, шундайми? Яхши! Мен ҳозир бориб отанг билан гаплашаман. Балки у қаршилик қилар. Мен отангга кўп совға-салом бераман, лекин у кўп нарса талаб қилмаса керак. Борди-ю, у рад этса-чи? Ўзинг гаплашиб кўрасанми? Заринка барибир оқ танли одамнинг чодирига кетади.\nМаккензи эшик вазифасини ўтовчи тери пардани кўтарган ҳам эдики, қизнинг паст овозда айтган гапини эшитиб, ортга қайтишга мажбур бўлди. Заринка айиқ терисидан тўшалган ерга тиз чўкди, унинг юзидан худди Момо Ҳавонинг бокира қизлариники каби нур тараларди. Заринка тиззалаганча, Маккензининг катта овчилар пичоғи осилган белбоғини оҳиста ечди. Маккензи нима гаплигини тушунолмай, қизга таажжуб билан қарар экан, тиқ этган товушга қулоғи динг эди. Аммо бир оздан сўнг у Заринканинг мақсадини тушунди; шубҳалари тарқаб, мамнун кулди. Заринка ўзи тиккан нарсалари сақланадиган халтадан лось териси қопланган, жилоланиб турган, мунчоқлар билан безалган қинни олди. Қиз бошмалдоғини пичоқнинг ўткир тиғидан эҳтиёткорлик билан юргизди-да, уни ўзи тақдим этаётган янги қинга солди. Сўнгра қинли пичоқни белбоғига тақиб, ўз жойи – белининг чап ёнига суриб қўйди.\nҚаранг-а, бу манзара қадим замонлардаги саҳнани эслатмайдими: хоним ва унинг баҳодири. Маккензи қизни ўрнидан турғизди ва мўйловли лабларини унинг ақиқ лабларига теккизди – бу қиз учун нотаниш, бегона эркалаш эди. Тош асри пўлат асри билан шу тариқа учрашди.\nСкруф Маккензи қўлтиғида каттакон тугун билан яна Тилинг-Тиннех остонасида пайдо бўлганда, атрофда унинг кайфияти каби ғайриоддий жонланиш сезиларди. Болалар елиб-югуриб қўналғаларига зиёфат учун қуруқ ўтин, шох-шаббалар ташир, аёлларнинг вағир-вуғури авжига минар, тумшайган йигитлар тўп бўлиб олганларича ниманидир гаплашар, шомон уйидан ваҳимали афсун садолари эшитилар эди.\nСардор кўзлари йиғидан қизарган хотини билан ёлғиз ўтирарди. Маккензи улар янгиликдан аллақачон хабар топганликларини дар-ҳол тушунди. Заринканинг рози бўлганини исботловчи мунчоқли қинни кўзга кўринадиган жойга суриб қўйди ва деди:\n– Эй, стикслар қабиласи, лось, буғу, айиқ, кийик ва Танананинг улуғ ҳукмдори бўлган Тилинг-Тиннех! Оқ танли одамни ҳузурингга буюк мақсад етаклаб келди. Кўп ойлардан буён унинг уйи бўм-бўш ва у жуда ёлғиз эди; бу ёлғизлик уни хароб қилди, унинг аёлга бўлган эҳтиёжи кучайди – аёл унинг уйида бирга ўтирсин, овдан қайтганда кутиб олсин, ўчоққа олов ёқиб, таом пиширсин. Оқ танли одамнинг кўзига ғалати нарсалар кўринди. Бир куни оқшом унинг кўз ўнгида арвоҳ кўринди, қулоғига мокасин*ларнинг тап-тупи ва болалар қий-чуви эшитилди. Арвоҳ Қарға – сенинг аждодинг, улуғ Қарға, стикслар қабиласининг сардори пайдо бўлиб, унга сўзлай бошлади: “Оёғингга мокасин кийиб ол, чанғингни тақ, чанангга кўп кунлик сафар учун егуликлар, Тилинг-Тиннехга аталган қимматбаҳо совға-саломларни жойла, чунки сен баҳор қуёши чарақлаган замин ортида яширинган томонга юзингни қаратишинг, улуғ Тилинг-Тиннех сари йўл солишинг зарур. Сен у ёққа қимматбаҳо совға-саломлар олиб борасан, кейин менинг ўғлим Тилинг-Тиннех сенга ота бўлади. Унинг чодирида бир қиз бор, мен сен учун бу қизга ҳаёт нафасини бахшида этдим. Сен бу қизни хотин қилиб оласан.” О, сардор, улуғ Қарға менга шундай деди. Мен шунинг учун ҳам ана шу ҳадяларни оёқларинг остига келтириб тўкаяпман. Ана шунинг учун ҳам мен сенинг қизингни хотин қилиб олгани келдим.\nКекса сардор қироллардек савлат билан мўйнали либосига ўралиб олди, аммо жавоб беришга шошилмади. Худди шу пайт бир болакай кириб келди ва сардорни қабила кенгашида кутаётганларини айтиб, қандай келган бўлса, шундай ғойиб бўлди.\n– О, биз лослар кушандаси деб атаган, яна Бўри ва Бўри ўғли деган ном билан маълуму машҳур Оқ Танли одам! Сен бизнинг буюк қавмимиздан эканингни биламиз; меҳмонимиз бўлганингдан ғурурланамиз. Кета* лососга жуфт эмас. Худди шундайми, Бўри ҳам Қар-ғага жуфт бўла олмайди.\n– Нотўғри! – хитоб қилди Маккензи. – Мен Қарғанинг қизларини Бўри лагерларида – Мортемир, Трежидго, Бэрнебилар билан учратдим, – уларнинг уйларига скво* икки марта муз кўчишидан илгари кириб келган. Мен гарчанд ўз кўзим билан кўрмаган бўлсам-да, бошқа шундай воқеаларни эшитганим бор.\n– Ўғлим, айтганларинг рост, лекин улар яхши жуфт бўла олмайдилар, гўё қум билан сувнинг, қор парчаси билан қуёшнинг жуфт бўлгани сингари. Сен Мейсон исмли одам билан унинг сквосини биласанми, йўқми? У барча Бўрилардан биринчи бўлиб, ўн марта муз кўчишидан илгари келган. Тол дарахтидек узун бўйли, гризли* айиғи каби баҳайбат, кучли, жасур бир йигит ҳам у билан бирга эди. Унинг. . .\n– Бу ахир Мейлмют Кид-ку! – Маккензи Шимолга донғи кетган шахсни эслаб сардорнинг гапини бўлди.\n– Ҳа, бу ўша паҳлавон. Сен бирор марта унинг сквосини кўрганмидинг? У Заринканинг туғишган опаси бўлади.\n– Йўқ, сардор, мен уни кўрмаганман, лекин эшитганман. Олис Шимолда юз йиллик қарағай қариб, қулаган ва Мейсон шунинг остида қолиб ўлган. Мейсон хотинини жуда севарди, кейин унинг олтини ҳам кўп бўлган. Аёл олтинни, эридан ёдгорлик бўлиб қолган ўғлини олиб, узоқ йўлга равона бўлган, йўл юриб, йўл юрса ҳам мўл юриб, қишда ҳам қуёш чарақлаб турган мамлакатга келиб қолган… У ҳозир ҳам ўша ерда яшармиш. У томонларда қаҳратон совуқлар бўлмасмиш, қор ҳам йўқ эмиш, ёзда ярим кечаси қуёш нур сочмасмиш, қишда эса қиём вақти қоронғи ҳам тушмасмиш.\nХудди шунда иккинчи чопар сардорни кенгашга чақириб, уларнинг гапини бўлди. Маккензи уни қорга улоқтираркан, гулхан атрофида липиллаётган одамлар кўланкаларини илғади, афтидан, бу ерда қабила кенгаши бўляпти шекилли, бир маромда оҳиста куйлаган эркаклар овозларини эшитди ва шомон қабила кишиларининг ғазабини қўзғаётганини билди. У сардорга юзланди:\n– Гапимга қулоқ сол, сенга ёмонлигим йўқ. Мен сенинг қизингни хотинликка олмоқчиман. Қара, мана тамаки, мана чой, катта ва яхши жун кўрпа, манави эса ҳақиқий милтиқ, яна унга кўп патрон ва кўп ўқ-дори ҳам қўшдим.\n– Йўқ, – рад қилди сардор, қаршисида ёйилган катта бойликка эътибор бермасликка тиришиб. – Ҳозир бутун қабила бу никоҳни тўхтатиш учун йиғилиб ўтирибди.\n– Сен ахир уларнинг сардорисан-ку!\n– Тўғри, бироқ йигитларимиз қаттиқ ғазабда, сабаби бўрилар уларнинг қаллиқларини тортиб олишаяпти.\n– Қулоқ сол, Тилинг-Тиннех! Бўри ана шу тун ўтиб, кунга айланиши билан итларини Шарқий тоғлар томон, олис Юкон томон ҳайдайди. Заринка ҳам у билан кетади.\n– Балки мана шу тун яримламасданоқ менинг йигитларим Бўрининг гўштини итларга ташлар ва унинг суяги баҳор қуёши кўрингуни қадар қор остида ётар.\nБу пўписага пўписа билан жавоб бериш эди. У овозини баландлатди. Шу вақтгача уларни жимгина кузатиб ўтирган сардорнинг кекса хотини эшикни тўсиб турган Маккензининг орқасидан ўтиб, чиқиб кетмоқчи бўлди. Шу пайт ташқарида эшитилаётган ашула овозлари тинди; ўрнига ҳар хил овозларнинг шовқини эшитилди. Маккензи кампирни қўполлик билан тери ўриндиққа улоқтириб юборди.\n– Сендан яна бир марта сўраяпман, Тилинг-Тиннех! Бўри жағларини юмиб ўларкан, у билан бирга қабилангнинг нақ ўнта забардаст йигити ҳам абадий уйқуга кетади, эркаклар керак-ку, ахир ов эндигина бошланяпти, яна балиқ овигача унча кўп вақт қолган эмас. Айт-чи, менинг ўлимимдан сенга нима наф? Элингнинг урф-одатларини биламан: сенга менинг бойликларимнинг озгинаси тегади. Менга қизингни берсанг, бутун бойлик фақат сеники бўлади. Сенга яна бир нарсани айтай: бу ёққа менинг биродарларим келадилар. Уларни санаб, саноғига етиб бўлмайди, улар еб тўймайдилар, кейин Қарғанинг қизлари Бўрилар маконида болалар туғадилар. Менинг қабилам сеникидан кучли. Буни тақдири азал дейдилар. Менга қизингни бер, буларнинг бари сеники бўлади.\nТашқарида мокасинлар қорда ғирчиллади. Маккензи милтиғини озод кўтарди ва белбоғидаги иккала револьвери ғилофини ечди.\n– Ҳой, Тилинг-Тиннех, қизингни менга бер!\n– Қабилам бунга кўнмайди.\n– Бер, шунда мана бу бойликлар сеники бўлади. Қабиланг билан эса ўзим гаплашаман.\n– Бўри хоҳлаганидек бўла қолсин. Ҳадяларингни, майли, оламан, бироқ мен сени огоҳлантирдим-а.\nМаккензи унга совға-саломларни берди, ҳатто милтиқ тепкисини тушириб қўйишни ҳам унутмади, яна кўзни оладиган гулдор рўмолни ҳам қўшиб берди.\n– Нарсаларингни йиғиштир! – у табриклаш ўрнига қисқа буйруқ берди Заринканинг чодири ёнидан ўта туриб, сўнг итларини чанага шоша-пиша қўша бошлади.\nОрадан бир неча дақиқа ўтиб, у чанасини етаклаб, қабила кенгашида пайдо бўлди; Заринка Маккензи билан ёнма-ён келди. Маккензи тепкилаб ташланган майдончанинг юқори этагидан, сардорнинг ёнидан жой эгаллади. Заринкага ўзининг чап томонидан, бир қадам орқадан жой кўрсатди. Билиб бўладими, бирор кўнгилсизлик юз берадиган бўлса, кимдир сени орқа томондан пана қилиб туриши керак-ку. Ўнг ва сўлдан эркаклар гулхан томон эгилдилар, уларнинг овозлари қадимий, деярли унут бўлаёзган қўшиқда қўшилиб, бирлашди. Буни кўнгилга бориб тегадиган зўр қўшиқ деб бўлмасди, – қўшиқ ғалати, кутилмаганда ўзгариб қолар, бирдан жўрсиз, якка ижро жойларида тўхтаб, яна ғашга тегиб такрорланаверарди. Тўғрироғи, бу қўшиқ кишини ваҳимага солар эди. Майдонча пастида шомон олдида турган ўнлаб аёл чир айланганча рақсга тушарди. Кимда-ким маросимни сидқидилдан ижро этмаса, шомон ўша одамга қаттиқ дашном берарди. Ҳудди қарға қанотига ўхшаб, қоп-қора сочлари қоқ белигача ёйилиб тушган хотинлар аста орқага ва олдинга чайқалар, уларнинг қоматлари тўхтовсиз ўзгариб турган оҳангга мос эгилиб-букиларди.\nБу асло замонга мувофиқ келмайдиган ғалати манзара эди. Ўн тўққизинчи аср поёнига етмоқда, унинг сўнгги ўн йилликлари ҳам ўзининг охирги йилларини кечирмоқда эди, – қаранг, бу ерда эса ибтидоий одам, тарихга довур ғорда истиқомат қилаётган, кўланкаси олис ўтмишнинг хотирадан кўтарилган парчаси гуллаб-яшнамоқда. Катта-катта малла итлар ҳайвон терисидан либос кийган эгалари билан ёнма-ён ўтирар, қон тўла кўзлари, нам сўйлоқ тишлари гулхан ёғдусида йилтиллар эди. Хира қор кўрпасига ўранган қуюқ ўрмон содир бўлаётган воқеаларга парво ҳам қилмай, донг қотиб ухлар эди. Қўналғани қуршаб олган Оппоқ сукунат гўё яна қайтадан борлиқни забт этишга тайёргарлик кўраётганга ўхшарди; юлдузлар худди Буюк Қаҳратон замонидагидек титрадилар ва кўкда рақс тушдилар, шунда Қутб Руҳлари бутун уфққа ўзининг ёғду сочувчи оловли либосини ёйиб олдилар.\nСкруф Маккензи ана шу манзаранинг ёввойи улуғворлигидан лол қолди. Булар орасида ким йўқ экан, дея қалдирғочдай тизилишиб турган мўйна либосли одамларни кўз қири билан кузатди. Шунда унинг кўзлари онасининг очиқ кўкрагини осойишта эмаётган чақалоққа тушди. Ҳарорат қирқ даражадан ҳам паст эди. Маккензи беихтиёр ўз халқининг нозик аёлларини эслади ва мийиғида истеҳзоли кулиб қўйди. Ана шундай нозик аёллардан дунёга келган, ўзи ҳамда элатдошларига жами қуруқликлару денгиз, барча ўлкалар заминидаги жониворлар ҳамда инсонлар устидан ҳукмрон бўлиш ҳуқуқи инъом этилди. У Арктика қишининг қаърида қадрдон ерлардан олисда ана шу инъом этилган мерос хитобини –ҳукмронлик қилиш истак-иродаси, хавф-хатар, таҳликага телбаларча ҳирс қўйиш, жанг эҳтироси, ё ғалаба қозониш, ё ҳалок бўлиш аҳди-қарорини ҳис этди.\nҚўшиқ ҳам, рақс ҳам поёнига етди, шунда шомон шиддат билан нутқ ирод этди. Шомон усталик билан ҳиндуларнинг тимсолларга бой асотиру афсоналаридан тушуниб бўлмас, чалкаш мисоллар келтириб, ишонувчан, соддадил тингловчиларни аврай бошлади. У кучли ва ишончли далиллар билан сўзлади. Тинчлик ва бунёдкорлик тимсоли бўлмиш Қарғага – тажовузкорлик ва бузғунчилик тимсоли бўлмиш Бўри – Маккензини қарши қўйди. Стикслар қабиласи – Желкснинг, Прометей оловини олиб келган Қарғанинг наслидандир; Маккензи эса– Бўри, бошқача айтганда, иблиснинг ўғли. Бу икки кучнинг азалий урушини тўхтатишга уриниш, ашаддий ғанимимизга қабиламиз қизларини хотинликка бериш –демакки, ўтакетган хоинлик, куфрдир. Энг аччиқ сўзлар, энг қабиҳ ҳақоратлар ҳам Маккензига – заҳарли илон, ишончимизга маккорлик билан биқиниб кириб олишга уринаётган иблис элчисига жуда мулойимлик қилади. Шунда унинг сўзларини тинглаб турган одамлар ғовур-ғувур қилдилар, дағдаға билан шовқин солдилар, шомон эса нутқида давом этди:\n– Биродарларим, Желкс ҳар ишга қодир, қудратлидир! Ахир у эмасми исинишимиз учун илоҳий оловни олиб келган? Ахир у эмасми биз кўришимиз учун қуёш, ой ва юлдузларни осмондаги инларидан чиқариб қўйган? Ахир у эмасми бизни очлик ва совуқлик руҳлари билан курашишга ўргатган? Ҳозир эса Желкс болаларидан хафа бўлди, ғазаби келди – унинг қабиласидан бир сиқим қолди, шунинг учун ҳам Желкс уларга ёрдам бера олмайди. Негаки улар Желксни унутганлар, негаки улар номаъқул иш қилмоқдалар ва чатоқ йўллардан юрмоқдалар, ўз чодирларига ғанимларини киритмоқдалар ва гулханлари атрофида ўтқазмоқдалар. Ахир Қарға бундан кейин ҳам ўз болаларининг бадхулқлигидан озор чекмасинми, қайғурмасинми? Бироқ унинг болалари қилган қилмишларини тушуниб етиб, Желкс сари қайтиб келсалар, шунда у зулматдан чиқиб, уларга ёрдам беради. Эй менинг қондошларим! Олов олиб келувчи ўз хоҳиш-иродасидан шомонни бохабар этди, – энди сизлар ҳам бу хабарга қулоқ тутинглар. Йигитлар қизларни ўз чодирларига олиб кирсинлар, ўзлари эса Бўрига ҳамла қилсинлар, токи уларнинг нафратлари сира сўнмасин! Шундагина хотинларимиз бола туғадилар, шунда Қарға элати кўпаяди ва қудратли бўлади! Шунда Қарға улар ота-боболарининг буюк қабилаларини Шимолдан олиб чиқади, шунда улар Бўрилар билан курашади ва уларни кунфаякун қилади, бултурги гулхан кулига айлантиради, ўзлари эса яна бутун мамлакатга ҳукмдор бўлади. Желкс, Қарға менга шундай деди!\nСтикслар яқин келажакда юз беражак халоскорлик ҳақидаги хабарни эшитгач, гувиллаб ўринларидан туриб кетдилар. Маккензи энди нима бўларкин, дея кутди. Шунда атрофни «Тулки, тулки!»– деган ҳайқириқлар тутди. Ҳайқириқлар тобора кўкка кўтарилди; ниҳоят ёш овчилардан бири олдинга чиқиб, деди:\n– Биродарлар! Шомон доно гапларни айтди. Бўрилар наслимизни давом эттириши керак бўлган қизларимизни олиб кетяпти, қавмимиз эса камайиб боряпти. Орамизга Бўрилар бостириб келиб, иссиқ мўйна пўстинларимизни тортиб олишаяпти, ўрнига шишадаги ёвуз руҳларни, қундуз ё силовсин терисидан эмас, ўтдан тикилган кийимларни ташлаб кетишяпти. Албатта, бу кийимлар иссиқ бермайди, кейин одамларимиз тушунарсиз дардлардан қирилиб кетишяпти. Мана, мен – Тулкининг хотини йўқ. Нега дейсизми? Мен икки марта қиз ёқтирдим. Менга ёққан кизлар икки мартасида ҳам Бўрининг қўноғига кетиб қолди. Мен зора Заринкани берармикан, зора Тилинг-Тиннех эътиборига тушармикинман, деб қундуз, лось, буғу терисини олиб қўйгандим. Мана, ҳозир Заринка Бўри билан кетишга тайёр, унинг итларини йўлга чорлашга ҳозирлик кўряпти. Мен фақат ўзимни гапирмаяпман. Айиқ ҳам худди мен ҳозир айтган гапларни айтиши мумкин. У ҳам Заринка туғажак болаларнинг отаси бўлишни истайди, у ҳам худди мендай Тилинг-Тиннехга бераман деб озмунча териларни асраб қўйдими. Мен бу гапларни ҳамма бўйдоқ овчи йигитлар номидан гапиряпман. Бўрилар ҳеч қачон тўймаган. Улар ҳамиша оч. Улар доим ёғли-ёғлиларини сайлаб олади. Биз бечора Қарғаларга эса еб бўлмайдиган сарқитлар қолади.\n– Мана, қаранг, манави Гуклани! – Тулки андиша қилиб ўтирмай аёллардан бирига қўлини ниқтади; ўша хотин оқсоқ эди. – Қаранг, Гукланинг оёқларини, худди қайиқнинг ёни, бўксаси қинғир-қийшиқ. Гукла, кўриб турибсиз, ўтин йиғолмайди, шох-шабба йиғолмайди, овчи отиб туширган илвасинни ҳам олиб келолмайди. Уни Бўрилар олармидилар?\n– Йўқ! йўқ! – дея қабиладошлари қичқириб хитоб қилдилар.\n– Мана Мойри, – сўзида давом этди у. – Ёвуз руҳ унинг кўзларини ғилай қилиб қўйган. Ҳаттоки чақалоқлар ҳам уни кўрса қўрқиб кетармиш, Айиқ ҳам унга йўл бўшатиб беради. Уни-чи, Бўрилар танлаб олармидилар?\nЯна оломон гувиллаганча унинг гапларини маъқуллади.\n– Мана, бу ерда Писчет ҳам ўтирибди. У менинг гапларимни эшитмайди. Писчет ҳеч қачон хандон-хушон суҳбатларни эшитмаган, эрининг овозини ҳам, ўз гўдаги гувранишини ҳам эшитолмайди. У оппоқ сукунатда яшайди. Бўрилар ақалли бир марта бўлса-да, унга эътибор қаратдими? Йўқ! Уларга сара-саралари, бизга бўлса сарқитлар қолади.\nБиродарлар, иш бундай кетавериши асло мумкин эмас! Ўчоғимиз олдига бошқа келмаслиги учун бўриларни даф қилишимиз лозим!\nШимол ёғдусининг улкан оловли қаноти қирмизи, яшил, сариқ аланга бўлиб, ёрқин кўкнинг у чеккасидан-бу чеккасигача ёйилиб ловуллади. Шунда Тулки бошини орқага ташлади ва қўлларини осмонга кўтарганича, наъра тортди:\n– Қаранглар! Ота-боболаримизнинг руҳлари оёққа турди! Мана шу тун буюк воқеалар содир бўлажак!\nУ орқага чекинди, шунда унинг турткиси билан бир овчи журъатсизгина олдинга чиқди. У бошқалардан бўйи баландроқ, кенг кўкраги худди совуқ билан ўчакишгандай очиқ эди. Йигит ўнғайсизланиб, оғирлигини у оёғидан-бу оёғига солар, тили калимага келмасди. У тортинчоқ, одамови эди. Унинг юзига қараган киши қўрқиб кетарди: афтидан, қандайдир бир махлуқ уриб абжағини чиқарганга ўхшарди. Ниҳоят у худди дўмбирани чалгандай, кўкрагига мушти билан урди ва сўнг гап бошлади; овози гўё уммон бўйидаги ғорга тўлқинлар келиб урилгандаги каби бўғиқ эшитилди.\n– Мен – Кумуш Найза авлодиданман, Кумуш Найзанинг ўғли – Айиқман. Ҳамиша жарангдор овозим билан силовсин, лось ва кийик овладим; овозим сувсар тузоққа тушиб ҳайқиргани сингари янграганида Жанубий тоғларни кесиб ўтдим ва Оқ дарё қабиласидан уч кишини у дунёга жўнатдим; чинук ўкириги сингари ўкирганида баҳайбат гризлига йўлиқдим –мен айиққа йўл бермадим.\nУ кафти билан юзидаги даҳшатли чандиқларини силаганича тўхтаб қолди. Сўнг гапида давом этди:\n– Мен Тулки эмасман. Тилим худди дарё каби музлаб қолган. Мен чиройли гапира олмайман, сўзга нўноқман. Тулки: «Шу тунда буюк воқеалар содир бўлади», деди. Худди баҳор тошқинида дарё тўлиб-тошганидай унинг сўзлари оғзидан тошиб чиқаверади, лекин у амалда бундай саховатли эмас. Мен бугун оқшом Бўри билан олишмоқчиман. Мен унинг жонини оламан ва Заринка менинг хонадонимда ўтиради. Мен, Айиқ, ўз сўзимни айтдим.\nАтрофда чинакам қиёмат қўпди, бироқ Маккензи жойидан қимир этмади. Милтиқни шундай яқин масофада отиш бефойдалигини яхши тушунган ҳолда у револьверларини ишга солиш учун шайланди – белбоғидагиларни киши билмас олдинга суриб қўйди, кейин қўлқопларини бармоқлари учларигача туширди. Агар унга ҳаммаси бирданига ҳамла қилса, ҳеч нима қила олмаслигини биларди. Яқиндагина ўзи «Бўрилар шунчаки ўлмайдилар», деб мақтанган эди, шу гапига содиқ қолиб, жағлари билан ғанимининг бўғзидан олганча жон беришга шай турди. Лекин Айиқ қондошларини тўхтатиб қолди, энг қизиққон, жиззакиларини даҳшатли мушт билан орқага ирғитиб юборди. Тўфон тинди, Маккензи Заринкага қўз қирини ташлади, бу фавқулодда ажойиб манзара эди. Қиз чанғида турганча, бутун вужуди билан олдинга интилди, лаблари сал очилди, бурун катаклари пир-пир қилди – унинг бу туриши худди урғочи йўлбарснинг сакрашдан олдинги ҳолатини эслатарди. Қиз қабиладошларига қараб турар, унинг қора кўзларида ҳам қўрқув, ҳам норозилик ифодаси зоҳир эди. Унинг бутун борлиғи худди камон ипи сингари таранг тортилганидан, ҳатто нафас олишни ҳам унутди. Қиз азбаройи безовта бўлиб бир қўлини кўксига босганича, иккинчисида узун қамчисини қисганича қотиб қолди. Аммо Маккензи унга қараши билан Заринка ўзига келди. Қизнинг таранг тортилган мушаклари бўшашди, чуқур нафас олди, қаддини ростлади ва Маккензига бениҳоя меҳр-садоқат тўла нигоҳлари билан жавоб қайтарди.\nБир пайт Тилинг-Тиннех гапиришга уринди, аммо оломоннинг ҳайқириғи унинг овозини босиб кетди. Шунда Маккензи ўртага чиқди. Тулки сўзлаш учун оғиз жуфтлади-ю, бироқ шу он орқасига тисланди, кучли фарёд томоғига тиқилди – Маккензи унга бемисл ғазаб, таҳдид билан ўгирилди. Тулкининг мағлубияти қаттиқ каҳқаҳа билан қарши олинди.\n– Биродарларим! – дея сўз бошлади Маккензи. – Сиз Бўри деб атаган оқ танли одам сизларнинг ҳузурингизга очиқ кўнгил билан келди. У эскимосларга ўхшаб алдамайди. У ҳузурингизга дўст бўлишни истаб келди. Бироқ йигитларингиз кўнгилларидагини айтдилар, энди дўстона гапларга ўрин қолмади. Энди гапимга қулоқ солинглар: аввало, сизларнинг шомонингиз ёвуз одам экан, у ёлғондан башорат қилар экан, у сизларга айтган истак-ирода – бу Олов Келтирувчининг хоҳиш-иродаси, ҳукми эмас. Қарғанинг овозини эшитиш учун унинг қулоқлари карлик қилади, шомон ичидан ғаразли гапларни тўқиб чиқариб, ҳаммангизни лақиллатди. У ҳеч қандай илоҳий кучга эга эмас. Сизлар ўз итларингизни ўлдириб, гўштини ейишга мажбур бўлганингизда, мокасин еб хом теридан қорнингиз оғриганида, чоллар ўлганида, кампирлар жон берганида, онасининг кўкрагига сут келмай, чақалоқлар нобуд бўлганида; ерларингизни зулмат қоплаганида ва худди музда лосось қирилганидай бари жонивор қирилиб-битганида; очлик-қаҳатчилик сизларга ҳужум қилганида – шу шомонингиз бирор ёрдам бердими ёки овчиларга омад кулиб боқдими? Ёки у қорнингизни гўшт билан сийлаб, тўйдирдими? Яна қайтариб айтаман: шомоннинг ҳеч қандай илоҳий кучи йўқ. Мана мен ҳозир унинг юзига тупураман!\nҲамма Маккензининг шомондай муқаддас зотга тил теккиз-ганидан, уни таҳқирлаганидан ҳайратдан лол бўлиб қолди, лекин ҳеч ким чурқ этмади. Баъзи аёлларнинг ўтакаси ёрилиб, қўрқиб кетди. Эркаклар эса юраги така-пука бўлиб, энди қандай мўъжиза юз бераркин, дея кутиб турдилар. Ҳамманинг нигоҳи шомон ва Мак-кензига қаратилган эди. Шомон ҳал қилувчи дақиқалар етиб келганлигини англаб етди. Энди вазият жилови қўлдан кетаётганини ҳис қилди ва шунда дўқ-пўписа қилиб, лаънатлар ўқишга шайланди-ю, бирдан фикридан қайтди. Маккензи муштумини дўлайтирди ва қаҳр ила чақнаган кўзлари билан унга томон қадам босди. Шомон истеҳзоли ишшайиб, ортига тисарилди.\n– Нима, шомонни ҳақорат қилганим учун менга бало ёпирилдими? Мени яшин урдими? Ёки осмондан юлдуз тушиб, ҳалок қилдими? Туф-ей! Мен бу ит билан ҳисоб-китоб қилиб бўлдим. Энди мен сизларга бутун ер юзида, жамики ўлкаларда ҳукмдорлик қилаётган қудратлилардан қудратли бўлган ўз қабилам ҳақида айтиб берай. Аввалига биз якка-якка, бир ўзимиз ов қиламиз. Сўнг гала-гала бўлиб ов қиламиз ва ниҳоят худди буғулар тўдаси каби бутун ўлкани тўлдириб юборамиз. Биз ўз чодирларимизга киритганларимизгина омон қолади, қолганларини ўлим кутади. Заринка чиройли, бақувват қиз, у Бўриларга яхши она бўла олади. Сизлар ҳозир мени ўлдиришингиз мумкин, лекин Заринка барибир Бўриларга она бўлади, негаки менинг биродарларим сон-саноқсиз, улар итларимнинг изларини олиб бу ерга келади. Мана, Бўри Қонунига қулоқ тутинг: агарда кимда-ким битта Бўрининг жонини олса, қабиланглардан ўн кишининг жони кетади. Мана шундай товон пулини кўп ўлкаларда тўладилар, ҳали яна кўп ерларда тўлайдилар.\nЭнди мен Тулки ва Айиқ билан гаплашиб олмоқчиман. Заринка уларнинг ҳам дидига ўтирган, бу шундоқ кўриниб турибди. Шундайми? Лекин ўзингиз бир қаранг – ахир мен Заринкани сотиб олдим-ку! Ана, Тилинг-Тиннех мен берган милтиққа суяниб турибди, яна қиз учун бошқа нарсалар ҳам бердимки, улар сардор хонадонида турибди. Шундай бўлса-да, мен барибир ёш овчиларга адолат қилмоқчиман. Узундан-узоқ ваъз қилиб, томоғи қуриб қолган Тулкига бешта катта қутида тамаки бермоқчиман. Майли, шу билан оғзи яна мойланиб, йиғинларда ҳовридан тушгунча шовқин солаверсин. Айиққа эса, – мен у билан танишганимдан фахрланаман, – унга иккита адёл, йигирма финжон ун, Тулкиникидан икки баравар зиёд тамаки бераман; агарда мен билан бирга Шарқий тоғларга кетадиган бўлса, унга худди Тилинг-Тиннехникига ўхшаш милтиқ ҳам бераман. Агар у бунга рози бўлмаса-чи? Жуда яхши! Бўри гапириб чарчади. Лекин у яна бир марта ўз Қонунини такрорлайди: агарда кимда-ким битта Бўрининг жонига қасд қиладиган бўлса, қабилаларингдан ўн кишининг ёстиғи қурийди.\nМаккензи илжайиб, илгариги жойига қайтди, лекин унинг кўнгли нотинч эди. Тун пардаси ҳали кўтарилмаганди. Қиз Маккензининг ёнига келиб турди, Айиқ пичоқ билан уришганда қандай ҳийла қилишини айтиб берди, Маккензи унинг гапларига диққат билан қулоқ солди.\nШундай қилиб, улар – Маккензи билан Айиқ Заринка учун жанг қиладиган бўлдилар. Кўз очиб юмгунча ўнларча мокасин гулхан атрофидаги тепкиланган майдончани кенгайтирди. Ҳамманинг кўз ўнгида шомоннинг мағлубияти ҳақида қизғин баҳс кетмоқда эди; баъзилар у ўз кучини кўрсатади ҳали, деб ишонтирмоқчи бўлса, баъзилари ўтган воқеаларни эслаб, Бўрининг фикрларига қўшиларди. Айиқ майдончага чиқди, унинг қўлида руслар ишлаган қинсиз овчилар пичоғи бор эди. Тулки ҳамманинг диққатини Маккензининг револьверларига қаратди, у бўлса белбоғини ечиб ишониши мумкин бўлган ягона инсон – Заринкага тақиб қўйди ва қизга милтиғини берди. Қиз отишни билмайман, деган маънода бошини чайқади: бундай қимматбаҳо қуролни ишлатишни у бечора қаёқдан ҳам билсин.\n– Агар хатар орқа томондан келадиган бўлса, “ Менинг эрим!” деб бақир. Йўқ, мана бундай: «Менинг эрим!»\nҚиз нотаниш инглизча сўзни такрорлаганида Маккензи кулиб юборди-да, унинг юзларидан чимчилаб қўйди ва ўзи ўртага бориб турди. Айиқ Маккензидан фақат бўйи билан эмас, балки қўлидаги пичоғи билан устун эди. ПИчоқ нақ икки дюйм*га узун эди. Скруф Маккензи илгарилари ҳам ғанимининг кўзларига қарашига тўғри келганди, ҳозир қаршисида ҳақиқий жасур эркак турганини англади; бироқ у пўлат пичоқлар ялтиллаши билан бирдан жонланди ва аждодлари даъватига итоат этган томирларида оқаётган қон янада тезлашди.\nҒаними қайта-қайта уни гоҳ гулханга, гоҳ қалин қорга улоқтирарди, бироқ Маккензи ҳам худди моҳир боксчи сингари қайта майдон ўртасига сиқиб келарди. Ҳеч ким ёнига тушиб, унга мадад бўладиган бирор оғиз сўз айтмади, рақибини бўлса олқишлар билан руҳини кўтардилар, сергаклантирдилар, эҳтиёт бўл, дея огоҳлантирдилар. Бироқ Маккензи пичоқларнинг тиғлари бир-бирига тегиб, жаранг-журунг этганида фақат тишларини қаттиқроқ қисди. Шунда у ўз имкониятларини ҳисобга олиб, шошилмай пайт пойлади, Айиққа ташланди, хавф яқин келганда, чекинди. Дастлаб Маккензи беихтиёр душманини аяди, лекин омон қолиш, жонини сақлаш туйғуси Айиқни ўлдиришга ундай бошлади. Ўн минг йиллик тамаддун туйғуси қалбидан худди арчилган қобиқ сингари сидирилиб тушди ва у бир аёл зоти учун уришиб жанг қиладиган оддийгина ғорда яшайдиган ибтидоий одамга айланди-қолди.\nУ Айиққа пичоқ билан икки марта ҳужум қилди ва ўзининг бирор жойига тиғ тегизмай, чап бера олди; лекин учинчи марта – ўзига зарба беришидан эҳтиёт бўлиш учун айиқнинг қурол ушланган қўлини сиқиб туширмоқчи бўлди. Шунда Маккензи ғанимининг кишини даҳшатга соладиган кучини ҳис қилди. Ғаними сиқиб турган мушаклари зирқиради, пайлари, бўғинлари зўриққанидан мана, ҳозир ёрилиб кетадиганга ўхшаб туюлди… рус пўлатининг тиғи эса тобора яқинроқ келмоқда эди… У рақибининг чангалидан озод бўлишга уринди, бироқ бу ҳаракати бесамар кетди. Мўйнали одамлар қуршови янада жипслашиб бораверди, – сўнгги зарба яқин қолганига ҳеч ким шубҳа қилмаётган, улар бу томошани кўришга сабрлари чидамаётган эди. Шунда Маккензи уста жангчидай усул қўллади, ўзини чеккага олиб қочди-да, рақибига калла қўйди. Айиқ ноилож орқасига тисарилди, мувозанатини йўқотди. Маккензи зудликда бу фурсатдан фойдаланди ва бутун оғирлигини унга ташлади, уни томошабинлар ҳалқасидан нарига, босилмаган қалин қорга ирғитиб юборди. Айиқ аранг ердан турди-да, яна Маккензига ташланди.\n– Эй, менинг эрим! – хатар яқинлашиб келаётганини билдириб, Заринканинг овози янгради.\nШу пайт камоннинг таранг тортилиб, “шув” этган овози эшитилди, Маккензи қочиб қолишга улгурди, – поянаги суякдан ясалган найза улар устидан учиб, тўғри Айиқнинг кўксига бориб қадалди, у рақиби устига гуп этиб йиқилди. Маккензи зумда ўрнидан туриб кетди. Айиқ танасида жон асари йўқ, қимир этмай ётар, гулханнинг бошқа томонида шомон иккинчи найзани отишга ҳозирлик кўрмоқда эди.\nМаккензи буни кўрди, дарҳол пичоғини олиб, тиғ томони учидан тутди ва ўша тарафга отди. Пичоқ яшиндай ялтираб, гулхан устидан учиб ўтди. У нақ сопигача шомоннинг бўғзига қадалди, шомон гандираклаб-гандираклаб, ланғиллаб турган чўғлар устига йиқилди.\nАтрофни қийқириқ тутди – Тулки Тилинг-Тиннехнинг милтиғини қўлига олволиб, унга патрон жойлашга уринди, лекин эплай олмади, шунда Скруфнинг қаҳ-қаҳ уриб кулганини эшитиб, қуролни қўлидан тушириб юборди.\n– Демак, Тулки мана бу ўйинчоқни қандай ишлатишни ҳалиям ўрганиб олмабди-да? Демак, Тулки ҳалигача ожиз экан-да. Буёққа кел! Милтиқни бер, сенга ўзим отишни ўргатиб қўяман.\n– Бери кел деяпман сенга!\nТулки тепки еган кучукдек бўшашиб, унга яқин келди.\n– Мана, қара, мана бундай қиласан, бўлди.\nМаккензи патронни ўз жойига жойлади, тепкини «шақ» эткизиб қўйди, милтиқни елкасига осди.\n– Тулки бу тун буюк воқеалар содир бўлади, деган эди, унинг гапи тўғри чиқди. Чиндан буюк воқеалар содир бўлди, лекин уларни Тулки содир этмади. Нима, у ҳалиям Заринкани ўз чодирига олиб кетмоқчими? У ҳам шомон билан Айиқнинг изидан юрмоқчими? Ундай эмасми? Яхши!\nМаккензи нафрат билан юзини ўгириб, шомоннинг бўғзидан пичоғини суғуриб олди.\n– Эҳтимол, ёш овчилар ичида шундай қилувчилар топилиб қолар? Агар улар яна курашмоқчи бўлсалар, Бўри уларни ҳам битта қўймай ўша ёққа жўнатади. Хоҳлайдиганлар йўқми? Яхши. Тилинг-Тиннех, мен, мана, иккинчи марта милтиқни сенга беряпман. Агар қачонки Юкон томонларга борадиган бўлсанг, Бўрининг эшиги сен учун очиқ, у сенга уйидан жой беради ва тўкин-сочин дастурхонни сен билан баҳам кўради. Ана тун ҳам кунга ўтиб боряпти. Мен кетаман, балки яна келиб ҳам қоларман, яна сўнгги бор сўзимни қайтараман: Бўри Қонунини ёдда тутинг!\nУ Заринканинг ёнига келди, стикслар эса Маккензига бир мўъжизавий мавжудотга қарагандай қарадилар. Заринка чана олдидаги ўзига аталган жойни эгаллади ва итлар йўлга равона бўлди. Орадан бирор дақиқа ўтгач, улар қорли ғира-шира ўрмонга сингиб кетдилар. Шундагина қимир этмай турган Маккензи ҳам чанғига оёқ қўйди ва уларнинг изидан кетишга ҳозирланди.\n– Наҳотки Бўри бешта катта қути тамакини ташлаб кетишни унутган бўлса?\nМаккензи ғазаб билан Тулкига ўгирилди, негадир бирдан кулгиси қистади.\n– Мен сенга битта кичкина қутида тамаки бераман.\n– Бўри барибир Бўрилигини қилди-да,– деди секингина Тулки қўлини чўзиб.\nИнглиз тилидан Гулҳаё Маҳамадалиева таржимаси\n* К л о н д а й к – Юкон дарёсининг ирмоғи; 1896 йилда у ерда кўпдан-кўп олтин сочмалари топилган.\n* Ч е-ч а-к у а с – янги келганлар.\n* С а м с о н – “Библия” даги фавқулодда кучли қаҳрамон.\n* Л о с ь – буғулар оиласига мансуб бутоқ шохли ҳайвон.\n* М о к а с и н – ҳиндилар оёқ кийими.\n* К е т а – балиқ тури.\n* С к в о – Шимолий Америка ҳиндилари тилида: аёл.\n* Г р и з л и – Американинг шимоли ғарбида яшовчи жигарранг улкан айиқ тури.\n* Т о т е м – бирор жонивор, ўсимлик ёки диний мансублиги белгиси бўлмиш табиатнинг қандайдир унсури тасвири туширилган қабила рамзи.\n* Д ю й м – узунлик ўлчови, 25,5 мм.\n← Аввалги Аввалги Рустам Мирзаев. Машҳур қадамжолар бўйлаб\nКейинги → Кейинги: Музмар (XIX аср)


Таҳажжуд намози – Ислом Нури\nРосулуллох соллаллоху алайхи ва саллам айтдилар: «Жаннатда ташкариси ичидан, ичкариси ташкаридан кўриниб турадиган олий бинолар бор». Эй Росулуллох, у бинолар кимлар учун? — деб сўралди. У бинолар – чиройли сўзлаган, таъом едирган ва одамлар уйкуда бўлганда кечани тоат-ибодатлар билан ўтказган – зотлар учундир» — деб жавоб бердилар. (Табароний ва Хоким ривоятлари. Албоний уни «сахих» деган).\n«Эй (кийимларига) ўралиб олган зот, кечаси (бедор бўлиб, намозда) туринг! Факат озгина – унинг (кечанинг) ярмида (ухлаб ором олинг) ёки (уйкуни кечанинг) ярмидан хам бир оз камайтиринг, ёки унга (бир оз) зиёда килинг (яъни, кечанинг ярмидан кўпрогида ухлаб, истирохат килинг) ва Куръонни тартил билан (яъни, дона-дона килиб) тиловат килинг!». (Муззаммил: 1-4)\nАбу Усмон ан-Нахдий деди: «Мен етти марта Абу Хурайра розияллоху анхунинг мехмони бўлдим, у, аёли ва хизматкори кечани учга таксиблаб олишган эди, бириси намозни ўкиб бўлса,иккинчисини уйготар эди».


20 килоли ош, 100 кишилик оркестр, ретро тароналар: Юлдуз Усмонованинг янги концерти репетициясидан репортаж (видео) | Dunyo News | Дунё янгиликлари. Ўзбекистон ва дунёдаги барча янгиликлар. Сўнги хабарлар. Сўнги янгиликлар\n20 килоли ош, 100 кишилик оркестр, ретро тароналар: Юлдуз Усмонованинг янги концерти репетициясидан репортаж (видео)\n20 килоли ош, 100 кишилик оркестр, ретро...\n12:29 / 25 May\nЎзбекистон халқ артисти Юлдуз Усмонова 2022 йилнинг май ойи охирида беш кунлик концерт дастурини мухлисларига ҳавола қилмоқда. «Дарё» мухбири Миролим Исажонов «Халқлар дўстлиги» саройида бўлаётган концерт репетиция жараёнидан репортаж тайёрлади.\nЖорий йилнинг 10—25 март кунлари «Муҳаббат» номли қўшиқлар гулдастасини тақдим этган ўзбек примадоннаси жорий йил ҳисобидан иккинчи концертини мухлисларига намойиш қилмоқда.\n«Носталгй» деб номланган концерт Юлдуз Усмонованинг 80—90ғйилларда ижро этган хит қўшиқларидан иборат бўлади. «Дунё», «Настарин», «Болалигим», «Муҳаббатжон» сингари ўнлаб қўшиқларш шулар жумласидан.\nЮлдуз Усмонова концертга тайёргарлик пайтида ғалати ҳис-туйғуларни кечираётганини таъкидлади.\n«Бу концертимга ҳам жиддий тайёргарлик кўряпман. Бунга сизлар ҳам гувоҳ бўляпсизлар. Жамоамиз катта, бир қанча жанрларни уйғунлаштириб, мухлисларга унутилмас мусиқий кечани ҳавола қиламиз.\n80—90 йилларда айтган қўшиқларимни ўша даврларда тинглаган ёши кексалар деярли йўқ ҳозир. Ортга назар солиб, одам қўрқиб кетаркан. Шунча яшадикми, деган савол ўтяпти. Бу қўшиқлар менинг фарзандларим, улар худди катта-катта бўлиб, ажралиб кетганга ўхшайди. Ҳозир нафақат ҳаяжон бор, балки ғалати ҳис-туйғуларни ҳам ҳис қиляпман, ширин қайғуни кечиряпман. Бу қўшиқларнинг ҳар бирининг ўз даврига руҳан тушиб чиқиш осон эмас», — дейди ўзбек примадоннаси.\nЎзбекистон давлат филармонияси «Республикада хизмат кўрсатган хор жамоаси» бадиий раҳбари Гулнора Маликованинг айтишича, Юлдуз Усмонова ва ушбу жамоа биринчи марта ҳамкорликда ишламоқда.\n«Мазкур дастурнинг аввалгиларидан фарқи шундаки, асарларни бадиий жиҳатдан бойитиб бериш мақсадида хор жамоаси ҳам қўшилди. Ўйлайманки, бу жамоа янграйдиган қўшиқларни янада гўзал ижро этилишида муҳим рол ўйнайди.\nКонцертга тайёргарлик кўриш жараёнида ортга қайтяпмиз, ҳаммаси худди кинолардагидек. Қайси асарни ижро этмайлик, болалигимизга қайтяпмиз. Бу қўшиқлар йиллар ўтса ҳам ўз қийматини йўқотмай яшаб келяпти. Бугунги авлод тарбиясида ҳам бу қўшиқларнинг ўрни катта», — дейди Гулнора Маликова.\nКонцерт муҳаррири Лола Собирова дастурда айтиладиган қўшиқларни саралаш қийин кечганини айтди.\n«2018 йилдаги ‘Сен ва мен’, 2022 йил мартидаги ‘Муҳаббат’ номли концертларида ҳам муҳаррир вазифасини бажарганман. Бу галги дастурда ҳам ушбу вазифа менга юклатилди.\nЮлдуз Усмонова билан ишлаш оғир, осон эмас, талаблари кучли. Мана, ҳозир ўзингиз кўрдингиз, қўшиқ матнидаги битта хато учун уришиб берди. Уларнинг дакки беришидан ўзимизга тўғри хулоса чиқариб борамиз. Балки танқидлари сабаб ўсаётгандирмиз.\nБир тарафдан ўзбек эстрадаси қироличаси билан ишлаб, чарчоқларни унутамиз, завқланамиз ҳам. Улардаги ғайрат, жўшқинликни кўриб, биз ҳам ғайрат билан ишлашга интиламиз.\nБу концерт учун қўшиқ танлашда жуда қийналдик. Чунки Юлдуз опанинг рэпертуаридаги барча қўшиқлар ўз тингловчисига эга. Ўйлаймизки, 80—90 йиллардаги хит қўшиқларидан иборат дастур меҳмонларга, албатта, манзур бўлади», — дейди Лола Собирова.\nЮлдуз Усмонова концертга тайёргарлик жараёнида иштирок этаётган ҳар бир одамни тушлик ва кечки овқатлар билан сийламоқда. Суратга олиш вақтида 20 килоли ош бутун жамоага тарқатилганига гувоҳ бўлдик.\nРепортажни «Дарё»нинг YouTube’даги саҳифаси орқали ҳам томоша қилишингиз мумкин.\nЮлдуз Усмонова май ойида ҳам 5 кунлик концерт беради. Унда Обид Асомов ва Руслан Шарипов «жонлантирилиши» кутилмоқда (видео)


Қозоғистон Қирғизистонга гўшт ва сутни транспортнинг барча тури билан ташиб ўтказишга руҳсат берди - ҚИРҒИЗИСТОН ЯНГИЛИКЛАРИ\nҚозоғистон премьер-министрининг ўринбосари Аскар Мирзахметов Қозоғистон орқали Қирғизистондан гўшт, сут ва балиқ маҳсулотларини транспортнинг барча турлари билан олиб ўтса бўлишини билдирди. Бу вақтгача Қирғизистоннинг 15 ишхонаси учун Россияга темир йўл орқалигина товар ташишга руҳсат берилган.\nБу қонун орқали Қирғизистон ҳукуматига ёзган хатида Қозоғистон премьер-министрининг ўринбосари қишлоқ хўжалиги министри Аскар Мирзахметов хабар қилди.\n«ЕОИИнинг умумий реестрига киритилган барча ишхоналар ўз маҳсулотини темир йўл орқали ҳамда автомашина транспорти билан ҳам экспорт қилса бўлади», — деб билдиради ҳукуматнинг матбуот хизмати.\nҚозоғистон 2016-йилнинг декабри охирида қирғиз тадбиркорларига ўз ҳудуди орқали фитосанитар назоратдан ўтиши керак бўлган юкни — асосан гўшт-сут маҳсулотларини — авто транспорти билан ташишни таъқиқлаган.\nҚирғизистоннинг давлат ветеринар назорат бошқармасининг вакили автомашина ёрдами билан Қозоғистон орқали транзит Қирғизистон учун «иқтисодий томондан қулай» эканини, уларнинг ҳудудидан ўтган товар Россияга боришини тушунтирган.\nҚозоқ темир йўли 10-январдан бошлаб Қирғизистондан Россияга транзит тарифини уч марта камайтирган.\nТаъқиқ «Бишкек Сүт» ОҲЖ, «Умут жана Ко» МЧЖ, «Ак-Жалга» МЧЖ, «Артезиан» МЧЖ, «Шин-Лайн» МЧЖ каби бошқа йирик компанияларга тегишли бўлган.\nМуаллиф: Нуржамал Жанибекова\nАввалги мақола«Дөө» лақабли жиноятчи 18 йилга озодликдан маҳрум қилинди\nНавбатдаги мақолаҚирғизистон РИИБнинг изоляторида вафот этган кишининг оиласига 200 минг сом тўлаб беради


Shell хизмат кўрсатиш маркази мотор мойи харид қилинганида машиналар мойи, мой фильтрини алмаштириш ва кондиционерлаш тизимини бепул тозалаш бўйича акция уюштирмоқда.\nКарантин туфайли юртдошларимиз бир ойдан ортиқ муддат шахсий автомобилларидан фойдалана олмадилар. Қоидаларнинг юмшатилиши ортида кўпчилик ҳайдовчилар яна машиналарга ўтирдилар. Лекин автомобилдан фойдаланиш олдидан уни тўлиқ кўрикдан ўтказиш, техник ҳолатидан бохабар бўлиш, зарур ҳолларда таъмирлаш ишларини олиб бориш зарур.\nБиринчи ўринда автомобиль деталларини қоплаб турувчи, эскиришдан ва қизишдан ҳимояловчи ҳамда тозалаб турувчи мойлаш материаллари ҳолатига эътибор бериш лозим. Шунингдек, тизимни турли ифлослантирувчилардан ҳимояловчи мой ва ҳаво фильтрлари ҳам эътибордан четда қолмаслиги керак.\nЁз келиши билан кўпчилик ҳайдовчилар жуда зарур бўлган мослама – кондиционер ҳолатини назоратдан ўтказишни унутиб қўядилар. Аммо мамлакатимиз иссиқ иқлими ва оддий унутувчанлик дарҳол сезилиб қолади: юқори ҳарорат туфайли автомобиль салонида бўлиш ниҳоятда оғирлашади, ҳайдовчининг реакцияси пасаяди ва бу ўз навбатида аварияларга сабаб бўлиш эҳтимолини оширади. Бежиз хорижнинг етакчи автонашрлари кондиционерсиз ҳаракатланиш нафақат ноқулайлик келтириши, балки хавфсизликка ҳам таъсир қилишини таъкидламаганлар.\nOilGroup – Ўзбекистондаги йирик мойловчи материаллар етказиб берувчиси Тошкентдаги ягона Shell расмий хизмат кўрсатиш маркази фаолияти қайта бошлангани ҳақида эълон қилади. Марказ карантин шароитида ишини давом эттираркан иссиқ ёз мавсуми олдидан ўз мижозларига ажойиб имконият тақдим этади. Shell хизмат кўрсатиш марказидан мотор мойи харид қилинганида кондиционерлаш тизимини кўпикли тозаловчи воситалар ёрдамида тозалаш бепул амалга оширилади.\nБу ички элементларнинг чанг ва кирлардан тозалаш, ўз навбатида касаллик чақирувчи бактериялар (ҳатто замбуруғ касалликлари) тарқалишининг олдини олиш имконини беради. Бу вазифа бажарилмаса, автомобиль салонида нохуш ҳид тарқалиши, йўловчиларнинг умумий аҳволига салбий таъсир қилиши мумкин. Маҳаллий автомобиллар яъни UzAuto Motors (General Motors) автомобиллари учун машиналар мойи ва мой фильтрини алмаштириш хизмати ҳам бепул.\nShell мойловчи материалларининг барчаси таркибида кўп миқдорда ноёб компонентлар мавжуд бўлиб, двигателнинг узлуксиз ишлашини таъминлаш, деталлар эскиришининг олдини олиш ҳамда ёқилғи сарфини камайтириш имконини беради.\nShell маҳсулотларининг барчаси двигателлар ишлаб чиқарувчи заводларнинг юқори талабларига тўла жавоб беради. Шу билан бирга хизмат кўрсатиш маркази барча ходимлари Shell компаниясининг юксак талаблари асосида фаолият олиб борадилар.\nOil Group компанияси саноатнинг барча тармоқларига, шунингдек, енгил ва тижорат техникаси учун мойлаш материалларини кенг кўламда таклиф қилади. Кенг логистик тармоқ ва шахсий омбор бинолари туфайли компания ўз маҳсулотларини бутун республика бўйича қисқа муддатларда етказиб бера олади.\nАкция муддати: 09.05.2020 дан 09.08.2020 гача.\nShell хизмат кўрсатиш маркази манзили: Юнусобод тумани, Юнус-Ота кўчаси, 19-квартал.\nМўлжал: UzmalOil АЁҚШ.\nБатафсил маълумотларни +998 98 117-87-11 рақами ёки www.premium-oil.uz сайти орқали олиш мумкин.\nБизнинг Instagram саҳифамизга аъзо бўлинг: @shell_uz_service_center\nOilGroup компанияси бош офиси:\nМаълумотлар учун телефон: +99878 148-11-48\nShell 9000 нафаргача ходимини ишдан бўшатади


Фарз « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\n01 February 2017 - 5:00\nТилимизда “уйғониш” деган бир калима бор. Бу сўз билан номланган шеърлар кўп. Шулардан биттасини ўқиб бераман.\nДейлик, “Тошмат!”, деб чақирсалар\nУйғонмайман “Аҳмад!”, деб бақирсалар ҳам.\nУйғота олмайди мени ҳеч қачон\nБу етмишинчи йилларда миллий тушунчалар билан яшаган бир ёш авлоднинг изтиробли ўйларидир. Бу авлод совет даврида келиб-кетган адабиёт вакиллари ичида энг максималист ва энг хаёлпараст бир авлод эди. Бу ёш авлодлар дунёнинг яхши томонга ўзгаришига ишонар эдилар. Инсон табиати яхшиликка мойилдир, ёмонлик эса сунъийдир, дея ўйлардилар.\nШунингдек, жасорат, тўғрилик, фидойилик, садоқат каби ижобий фазилатлар ҳам инсон характеридаги табиий унсурлардир, қўрқоқлик, ёлғончилик, хиёнат эса унинг табиатига бегона, деб хаёл қилардилар.\nЛекин йиллар ўтиб, бу романтик авлод аччиқ бир ҳақиқатни кўрди. Яхшилик инсон табиатига қанчалик уйғун келса, ёмонлик ҳам шунчалик уйғун келиши мумкин экан. Демак, фидойилик ва садоқат, жасорат ва тўғрисўзлик доим ҳам ғолиб келавермас экан, хиёнат ва қўрқоқлик, ёлғон в олчоқлик ҳам ҳоким бўлиши, ҳатто узоқ ҳоким бўлиши мумкин экан.\nБу ҳиссий дунёқараш етмишинчи йиллар ўзбек шеъриятининг тамали бўлди. Шу маънода 70-йиллар шеъриятини миллий-руҳоний шеъриятнинг ибтидоси деса бўлади. Олтмишинчи йилларда кузатилган баёнчилик ва жўн символизм бироз орқага чекинди ва шеърият юқорида эслатганимиз тамалга таяниб, ўзига янги ифода шаклларини ахтара бошлади. Топилган шаклларни ҳар ким ўзича йўримлади, биров “ғарбга тақлид” деди, бошқа бириси “ўзига хос шеърият” деди. Лекин профессионал танқид бу янги оқимни том маънода изоҳлаб беролмади. Чунки танқид ўзининг таҳлил объектидан орқада қолган эди. “Орқада қолди” иборасини мен қўштирноқ ичида айтаяпман, чунки бу орқада қолишнинг объектив сабаблари бор эди.\nМенимча, танқид бу янги оқимни таҳлил қилишга жасорат қилолмади, десак тўғри бўлади. Агар бунга жасорат қилса эди, танқид бу янги шеъриятдаги мавжуд тузумга зид миллий-руҳоний кайфиятни фош қилишга мажбур бўларди. Бу эса, муҳаққақ равишда сензуранинг кучайишига олиб келар ва ўша пайтда босилган қатор шеърий китоблар таъқиқланган бўларди.\nМасалан, биз Рауф Парфининг китобларини умуман ўқий олмасдик. Ҳатто Абдулла Ориповнинг ҳам баъзи шеърлари чиқмай қолган бўларди. Эркин Воҳидов, Омон Матчон, Миразиз Аъзам, Чўлпон Эргаш каби шоирлар ҳам сензура тазйиқига учрадилар. 70-йиллар авлоди мансубларининг эса нафақат китоблари, балки ўзлари ҳам кўчага чиқолмай қолган бўлардилар.\nҚизиғи шундаки, бугун 70-80 йилларда босилган миллий-руҳоний шеърларнинг остига қўйилган сана, йил ишоратларини олиб ташлаб, янги шеър сифатида чоп этсалар, улар бугун ҳам таъқиқланган бўлур эди. Чунки бу шеърлардаги миллий-руҳоний кайфият бугунги тузумга ҳам қарши бўлиб қолаверади. Чунки, зулм ва зўравонлик бугун ҳам давом этмоқда. Бу шеърлар аввал Москов зулмига қарши турган бўлса, бугун ўзимиздан чиққан зулмга қарши саф тортиб турибди.\nЭҳтимол, бу шеърларнинг эгалари бугун ўша 70-йиллар хаёлпарастлигидан воз кечган бўлишлари мумкин. Эҳтимол, тўғри сўз ва фидоий бўлиш нақадар таҳликали эканини бошдан кечириб, тўғри сўзликдан ҳам, фидойиликдан ҳам безиган бўлишлари мумкин. Эҳтимол, улар ҳали ҳам ўз идеалларидан воз кечмагандирлар, эҳтимол, ўз сўзларини очиқ бўлмаса ҳам, кимсасиз хонада хонтахтага кўксини бериб қоғозга тўкаётгандирлар.\nНима бўлганда ҳам, бир нарса аниқ. Халқ яшар экан, унинг қалб ифодаси бўлмиш шеърият ҳам яшайверади. Ҳеч қандай зулм, ҳеч қандай қатағон уни жимликка маҳкум этолмайди. Халқ бор экан, унинг тезроқ уйғонишини истаётган, уйғотиш шаклларини ахтараётган, фидоий йигит-қизлар ҳамиша мавжуддир.\nВатанни севиш, ўз миллатини севиш фавқулодда бир ҳодиса эмасдир. Бу севги ўзини англаган ҳар бир инсон учун яшаш шакли, нафас олиш шаклидир. Бу ватан, бу миллат ҳуррияти учун, унинг бахт-саодати учун мужодала қилиш, курашиш қаҳрамонлик ҳисобланади. Бу йўлда азият чекиш, хўрланиш, ҳақоратланиш ҳам ватанни севган одам учун нормал ҳодисадир. Ва бундай одам ўз бошига тушган балолардан нолимайди, чунки мужодала қоидаси шу.\nШеър тили билан айтганда:\nАёл учун ўлмоқ қаҳрамонликдир,\nВатан учун ўлмоқ эса фарз.\nЎзбекистонда шоир дўстларимга, менинг азиз ва муҳтарам биродарларимга мурожаат қилмоқчиман. Илтимос, хаёлпарастликдан воз кечманг. Халқимиз сиз каби хаёлпарастларга бугун кечагидан ҳам кўпроқ муҳтождир. Хаёл қилишда давом этинг, халқимизнинг уйғонишини орзу қилинг, уни уйғотиш ҳақида орзу қилингиз. Ва иншооллоҳ, уйғонажак.\nҚанчалик оғир бўлмасин, истеъдодингизни, қаламангизни зулмга хизмат эттирманг. Зулмга мадҳиялар ўқиманг.\nСиз зулм олдида бош эгмасангиз бўлди, халқ ҳам бу зулмга бош эгмаяжак. Чунки, сиз бу халқ юрагига энг яқин кишиларсиз.\nБуни унутмасликларингизни сўрайман.


Ҳукм чиқаришга шошилманг — Dilkashradio.com\nАссалому алайкум қадрли опа-сингиллар. Аллома Абдулла Авлоний «Тарбияни кимлар қилур?» деган саволга «Биринчи – уй тарбияси. Бу вазифа она зиммасидадир. Иккинчи – мактаб ва мадраса тарбияси. Ота, муаллим, мударрис ва ҳукумат вазифасидир», — деб жавоб берган экан. Чиндан ҳам оилада болалар тарбиясига отадан кўра кўпроқ оналар масъул бўладилар. Она кўпроқ фарзанди билан бирга бўлади, уни кузатади, камчиликлари ва фазилатларидан боҳабар бўлади. Камчиликларини, хатоларини кўрганда уларни тузатиш, онанинг зиммасида. Бу билан фарзанд тарбиясини бутунлай она зиммасига юклаб қўймоқчи эмасмиз, оталар ҳам бунга жавобгар ва бу ишда ўз ҳиссаларини қўшишлари шарт. Бироқ она асосий жавобгар шахс саналади. Болаларнинг яхши тарбия кўриши, яхши оилада улғайиши, ота ва онанинг етарли муҳаббатини олиши кўпинча онага боғлиқ. Нега шундай?\nОиланинг муқаддас ришта эканлигини фарзандлар онгига сингдириш онанинг зиммасида экан, ҳеч қачон бу борада шошқалоқлик қилишга ҳаққи йўқ. Маълумотларга кўра оилавий ажримларда аксарият хотин-қизлар ариза билан мурожаат қилаётган экан. Тўғри, оилада дилхиралик ўтса, дарз кетган чинни коса каби ямаш қийин бўлади. Қизиқ, эътибор қилганмисиз, нима учундир биз муаммоларимизни бошидан ҳал қилишга ҳаракат қилмаймиз. Бунинг жабрини гўдаклар тортади. Ё отасиз, ё онасиз улғайган бола ноҳақлик кўриб ўсгани учун ҳаётга ўзгача назар билан қарайди. Кўпинча аёлларни кечирилмас хатога йўл қўйган инсон билан бутун умр чидам яшайвериш керакми, деган савол қийнайди. Нима қилиш керак? Ажрашиш – энг яхши қарорми? Бундан кимга фойда? Аёлгами? Болаларнинг келажаги ва аҳволи нима бўлади? Ажралиш билан хатони тузатиб бўлмайди. Бу ундан ҳам катта хато! Суд бекорга синов муддатини бермайди. Ўйлаб кўришсин, «ўзимдан ҳам ўтди-ку», дея камчиликларини сарҳисоб қилишсин, жиддий гаплашиб олиб, бир-бирини кечиришсин, деган мақсадда ўйлаш учун вақт ажратилади. Чиндан ҳам вақт – олий ҳакам. Бир муддат бир-биридан айро яшаган эр-хотин севишиб, бир-бирига интозор юрган онларини, келин-куёвлик каби бахтли дамларини, биринчи фарзанди туғилган қувончлик унларини эслаб, йўл қўйган хатоларини ақл тарозисида ўлчаб, тўғри хулоса чиқаришга ҳаракат қилиши керак.\nМаънавий тенгсизлик, ўз ҳузур-ҳаловатини ўйлаш, иқтисодий ҳолат, бепарволик, рашк – оила кушандаси. Жабр болаларга бўлади. Ачиниш, енгил муҳокама қилиш, шунчаки муносабат билдириш ҳеч нарсани ҳал қилмайди. Кеча севишиб, бугун эса арзимас келишмовчилик туфайли ажрашиш, эр-хотиннинг саёз ўйлаб қарор чиқараётганидан далолатдир. Болаларнинг бахти, уларнинг келажакда қандай инсон бўлиб етишиши, етарлича муҳаббат кўриши олдида ҳар қандай катта кўринган сабаблар ҳам арзимасдир. Эримнинг фикрлаш савияси паст. Кўп пул топмайди. Унинг рашки мени жонимдан тўйдириб юборди. Мени шунча қийнагани етар, энди бунга чек қўяман – каби сўзларни кўп бора эшитамиз. Аммо буларнинг ҳеч бири ўртада дунёга келган болаларнинг тақдирини қурбон қилишга арзимайди. Жанжаллашган, ажрашишни ҳаёл қилаётган жуфтлик энг аввало фарзандлар ҳақида ўйлаши лозим.\nАзизлар биз билан сиз истаган мавзуингизда гаплашишингиз, истаган мавзуда дардлашишингиз ва керакли маълумотларни олишингиз мумкин. Бунинг учун бизнинг www.najot.com va dilkash@najot.com сайтларимизга ташриф буюриб, биз билан боғланинг.


2. Ғарбий Помир-Олойнинг камёб эндемик ўсимлиги.\nБўйи 80 см га етадиган кўп йиллик ўт. Поялари кўп, тик, оддий, юпқа қиррали, безчасимон тукли. Барглари яшил, устки томони бироз буришган ғадир-будир, пастки томони ингичка чалкаш тукли. Илдизолди ва поянинг пастки қисмидаги барглари бандли, лирасимон. Поянинг ўрта қисмидаги барглар пастидаги баргларига ўхшаш, лекин бандсиз, поянинг юқорисидаги барглари майдароқ, деярли бутун, қалами. Саватчаси якка, кўп гулли. Сиртқи ва ўртадаги ўрама барглари наштарсимон, устки томонидагилари тўқ яшил. Тожи пушти-қирмизи, ташқи томони безчали. Уруғи тескари пирамидасимон, силлиқ. Июнь–июль ойларида гуллаб, меваси июль–августда етилади.\nҚашқадарё ва Сурхондарё вилоятлари: Ҳисор ва Зарафшон тизмасининг ғарбий қисмида тарқалган (Қизилсув, Эгрисув, Тўпаланг сув ҳавзалари, Тахта Қорача довони).\nТоғнинг ўрта қисмидаги оҳактошли ва тошли сурилмаларда ўсади.\nҲисор давлат қўриқхонасида муҳофаза қилинади.


«Эртуғрул» сериали муаллифлари Ўзбекистонда. «Жалолиддин Мангуберди»...\n15.10.2018 18:23 0 2943\nМаданият вазирлиги Ахборот хизматининг «Xabar.uz»га маълум қилишича, Туркия кино ижодкорлари томонидан тақдим этилиб келинаётган кино маҳсулотлари халқимизнинг катта қизиқишига сабаб бўлмоқда. Жорий йилда эфирга узатилган сериаллар нафақат кино ихлосмандларини балки ўзбек кино ижодкорларининг ҳам муҳокама ва эътирофларига сазовор бўлди. Ана шу жиҳатларни ҳисобга олиб, айни кунларда алоҳида қизиқиш ва эътирофларга сабаб бўлаётган «Эртуғрул» сериали режиссёри юртимизга таклиф этилган.\n«Текден фильм» ва «Бўздағ фильм» бошқарув кенгаши раиси Меҳмет Бўздағ, «Simit Sarayi» бренди соҳиби, йирик тадбиркор-инвестор Холуқ Ўқутур, ресторанлар соҳасида тадбиркор, инвестор Умар Сайфи Актулун, Стратегик тафаккур институти васийлик кенгаши аъзоси, «Дирилиш-Эртуғрул» сериалининг илмий маслаҳатчиси Синан Товуқчилардан иборат делегациянинг ташриф буюришига сабаб «Жалолиддин Мангуберди» тарихий сериалини тасвирга олиш ишларида ҳамкорлик қилиш борасида музокара олиб бориш экани таъкидланди.\nСериал Жалолиддин Мангуберди Эртуғрул Меҳмет Бўздағ\nЖамият 07/01, 15:31


ЎзМТДП Пискент тумани кенгаши томонидан тумандаги маданий мерос объектларининг бугунги ҳолатини ўрганиш, уларни қайта инвентаризация қилиш ишлари давом эттирилмоқда.\nИшчи гуруҳ аъзолари дастлаб "Сармозор" зиёратгоҳининг бугунги ҳолатини ўрганишдан бошладилар.\n"Сармозор" зиёратгоҳи тумандаги "Мўминобод" МФЙ ҳудудида жойлашган бўлиб, ҳозирги кунда Хасти Бузрук номи билан аталади. Хасти Бузрук сўзи “Ҳаст”- ҳазрат, “бузрук”- туя яъни “туяда келган ҳазрат” маъносини англатади. Ривоятларга кўра, қадимда бу ерга бир ҳазрат туя миниб келган, шу ерга келганида туяси ўлиб қолган ва ҳазрат шу жойда яшаб қолган.\nБу ҳудудда лайлаклар яшаганлиги сабабли бу жой “Лайлак уя” номини ҳам олган. Яқин йилларгача бу жойда лайлаклар болаларини учирма қилиб, яшаб келар эди.\nБугунги кунда бу жойни номи халқ тилида уч хилда айтилади. Улар “Хасти Бузрук”, “Лайлак уя” ва “Сармозор” номларидир.\n1990 йилларда бу зиёратгоҳга "Навоий" МФЙ ҳудудида яшовчи Саид Султонхон Валихонов томонидан 2 қаватли масжид қурила бошлаган. 1-қаватда 4 та хона, олдида айвон барпо этилган. Аммо маълум сабабларга кўра, 2 қават курилиши битмасидан тўҳтаб қолган.\n2002-2003 йилларда чала қурилган масжиднинг ёнига маҳаллий тадбиркор А.Рашидов томонидан маҳалла кексалари ва зиёратга келувчиларга қулайлик яратиш мақсадида 2 та хона, олдига айвон, ошхона ва дарвозахона курдирилган, замонавий қилиб таъмирланиб, хоналар жиҳозланган, зиёратчилар учун ўриндиқлар ўрнатилган. Ҳозирги кунда зиёратгоҳ таъмирталаб аҳволда.\nТуман маданият бўлими билан ҳамкорликда аниқланган муаммоларни бартараф этиш чоралари кўрилмоқда.


15 май 2021, Тошкент вақти: 09:17\nЦунами Самоа оролларини вайрон қилиб кетди.\nСамоа орол давлати¸ қолаверса айни оролнинг АҚШ га тегишли қисмида рўй берган кучли зилзиладан кўп ўтмай юз берган цунами қурбонлари сонининг ошиши кутилмоқда. Айтилишича¸ океандан келган улкан тўлқин кўплаб одамни ўзи билан очиқ денгиз тортиб кетгани боис¸ қурбонлар ҳақиқий сонини аниқлаш мушкуллигича қолмоқда.\nТинч океани жанубидаги Самоа оролида эрта тонгда кучли зилзила қайд этилиши¸ хусусан ер силкинишининг одатдагидан анча узоқ давом этгани цунами таҳдидидан дарак сифатида кўрилди.\nЗилзила тўхташи ҳамоно¸ гувоҳларнинг айтишича¸ оролда ғайриоддий сукунат кузатилган ва океан суви ортга чекина бошлаган. Маҳаллий аҳоли бундай жимлик ва океан тубининг кўрина бошлаши фалокат аломати эканидан хабардор бўлгани боис¸ кўпчилик дарҳол соҳилдан тепаликларга қараб қоча бошлаган.\nËпирилаëтган бало аломатини тан олмай қирғоқда қолганлар ëхуд оëғини қўлга олиб соҳилдан қочишга уринмаганлар¸ саноқли дақиқалардан сўнг ëпирилган сув деворига ем бўлган.\nОрол ичкарисида 1¸5 км.ча кирган улкан тўлқин ортга чекина туриб¸ йўлидаги уйлар¸ одамлар¸ кемаю машиналарни ўзи билан ямлаб кетган.\nСамоа оролларининг АҚШ га қарашли қисми губернатори Тоглиа Тулафано¸ оролга кетма-кет кучли тўлқин ëпирилгани ва улардан энг каттаси баландлиги 6 метргача борганини айтади.\n- Гувоҳларга кўра¸ соҳилга камида тўртта катта тўлқин урилган. Айтилишича¸ биринчисидан кўп ўтмай ëпирилган иккинчи ва учинчи тўлқин энг кучли ва ҳалокатли бўлган¸ дейди Америка Самоаси губернатори.\nЦунами ортга қайтар-қайтмас қутқарув ишлари бошланган¸ бироқ Тулафонага кўра¸ орол инфраструктурасига етган жиддий зарар боис¸ бу иш анча мушкул кечмоқда.\n- Цунами оқибатида кўрфазимизни ўртадан боғлаб турган асосий кўприк қулади ва натижада одамларни кўрфазнинг бир қирғоғидан иккинчисига олиб ўтиш оғирлашди. Жароҳатланган ва ўлганларни ташишда ҳозирча асосан қўл кучига таяниб турибмиз¸ деди Америка Самоаси губернатори.\nАҚШ президенти Барак Обама Самоа оролларининг Америкага қарашли қисмини табиий офат зонаси деб эълон қилди. Бу эса¸ оролдаги қутқарув ва таъмирлаш ишларига АҚШ федерал жамғармасидан маблағ ажратилишини англатади. Айтилишича¸ Ҳавайидаги АҚШ ҳарбий учқичлари бугуннинг ўзидаëқ Самоага фавқулодда ëрдам етказишга киришган.\nЦунами оқибатида¸ соҳилда дам олаëтган хориж сайëҳларининг энг кўп талофат кўргани тахмин этилмоқда. Австралия Ташқи ишлар вазирлиги¸ табиий офат оқибатида ўз фуқароларидан бирининг нобуд бўлгани¸ яна олтитасининг бедарак йўқолганини эълон қилди.\nСамоа оролларидаги табиий офат¸ Тинч океанига ўрнатилган цунамидан огоҳлантирув тизимининг ишлаш-ишламаслигини ҳам синовдан ўтказган.\nАйтилишича¸ Ҳавайида жойлашган огоҳлантирув маркази цунами таҳдидидан огоҳлантирув эълон қилган¸ аммо Самоа ва Тонга ороллари зилзила эпицентрига жуда яқин бўлгани боис¸ бу огоҳлантирув оролга ëпирилган улкан тўлқинлар билан бир пайтда етиб келган.


Комил Афсарўғли (1951; Озарбойжон) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Жаҳон насри онлайн антологияси Комил Афсарўғли (1951; Озарбойжон)\nРубрика: Комил Афсарўғли (1951; Озарбойжон)\nКомил Афсарўғли Мамедов (Kamil Əfsəroğlu) 1951 йил 1 мартда Жаброил туманида таваллуд топган. Ёзувчи ва журналист. Юзга яқин ҳикоя ва романлари, 8 китоби чоп этилган. Асарлари рус, турк, узбек тилларига ҳам таржима қилинган. Озарбойжон Ёзувчилар уюшмаси аъзоси. Давлат телевидениесининг Халқаро алоқалар булими бошлиғи лавозимида хизмат қилади.\nКомил Афсарўғли. Қон ҳиди (ҳикоя)\nҚон ҳиди дайди итларни ўзига тез жалб этарди. Улар оч ва ташна кўзларини қон тўла ўрага тикканча қимир этмай туришар, дам-бадам сўлакларини оқизиб, тилларини осилтиришарди. Чамаси, бу хароба, бадбўй қушхонада ҳаммасига Шами балогардон эди. Болалигидан ота-онасининг югур-югурлари, илму амалларига қарамай, давоми…\nРукнларКомил Афсарўғли (1951; Озарбойжон)\nКомил Афсарўғли. Оқлов (ҳикоя)\nХом ғиштдан тикланган бир қаватли коммунал турар жой биноси қасабага кираверишда тикланган эди. Узоқдан қараганда, станциянинг эҳтиёт йўлагига киритиб қўйилганча эсдан чиқарилган вагонни эслатарди бу уй. Эшиги энсиз даҳлизга қараб очиладиган торгина пастқам хоналар вагон купеларидан фарқланмасди. Бу ошиёнларда умргузаронлик давоми…


ЎзА - Ўзбекистон ташаббусларининг жаҳоний эътирофи\n01.03.2018 14:42 Чоп этиш версияси\n1992 йилнинг 2 марти мустақил Ватанимиз тарихида муҳим сана сифатида муҳрланган. Шу куни Ўзбекистон Бирлашган Миллатлар Ташкилотига аъзо бўлди, Нью-Йоркдаги БМТ Бош қароргоҳи олдида Ватанимиз байроғи ҳилпирай бошлади.\nЎша пайтда истиқлолга эришганига атиги олти ой бўлган ёш давлат учун бу жуда катта гап эди. Шу кундан бошлаб дунё ҳамжамияти Ўзбекистонга халқаро муносабатларнинг комил ҳуқуқли субъекти сифатида қарай бошлади.\nЎзбекистон тинчлик ва барқарорликка таҳдид солувчи хавф-хатарларга қарши курашиш, экологик муаммоларни бартараф этиш, ижтимоий-иқтисодий ривожланиш борасида БМТ билан изчил ҳамкорлик қилиб келмоқда.\n2012 йилда қабул қилинган Ўзбекистон Республикасининг ташқи сиёсий фаолияти концепциясида мамлакатимиз можароларни тинч йўл билан ҳал қилиш ва куч ишлатмаслик тамойилларига асосланиши белгиланган. Юртимиз, таъбир жоиз бўлса, бу имижига қатъий содиқликни намойиш этиб келмоқда.\nПрезидент Шавкат Мирзиёевнинг саъй-ҳаракатлари билан сўнгги йилларда қўшни давлатлар билан муносабатларда ўз ечимини кутаётган масалаларни ҳал қилиш борасида жиддий қадамлар ташланди. Жумладан, 2017 йилда сув ресурсларидан оқилона фойдаланиш, чегараларни белгилаш, назорат-ўтиш пунктларини очиш, транспорт қатновини тиклаш ва кенгайтириш каби кўплаб нозик масалалар бўйича муҳим келишувларга эришилди ва бу жараён давом этмоқда. Ўзбекистон билан қўшни мамлакатлар ўртасида одамларнинг борди-келди қилишига йўл очилди, минтақалараро ва чегараолди ҳудудлар ўртасида ҳамкорлик йўлга қўйилди. Буларнинг барчаси минтақа давлатлари ўртасида дўстлик ва ишончни мустаҳкамламоқда, ҳамкорликка янги суръат бағишламоқда.\nМамлакатимиз БМТ билан турли йўналишларда самарали ҳамкорлик қилиб келмоқда. Юртимизда унинг қатор таркибий тузилмалари – Тараққиёт дастури, Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти, Аҳолишунослик жамғармаси, Болалар жамғармаси, Таълим, фан ва маданият масалалари бўйича ташкилоти, Халқаро меҳнат ташкилоти, Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилоти, Миграция бўйича халқаро ташкилот ваколатхоналари фаолият кўрсатмоқда.\nКейинги бир йилда ўзаро ҳамкорлик янада фаоллашди. 2017 йилда БМТ Бош котиби Антониу Гутерриш, БМТнинг Инсон ҳуқуқлари бўйича Олий комиссари Зайд Раъд ал-Ҳусайн, БМТ Инсон ҳуқуқлари бўйича кенгашининг дин ва эътиқод эркинлиги масаласи бўйича махсус маърузачиси Аҳмад Шаҳид мамлакатимизга ташриф буюрди. Улар раҳбарлигидаги нуфузли делегациялар ҳудудларда амалга оширилаётган ижтимоий-иқтисодий ислоҳотлар билан танишди, қатор вазирлик ва идораларда музокаралар ўтказди.\nПрезидентимиз 2017 йил сентябрь ойида БМТ Бош ассамблеясининг 72-сессиясида иштирок этди ва нутқ сўзлади. Бу нутқ ўз мазмун-моҳияти ва аҳамияти билан алоҳида диққатга сазовордир – унда замонамизнинг энг долзарб масалалари ҳақида сўз юритилди, асосли таклифлар ўртага ташланди. Бу тарихий воқеа Ўзбекистон – БМТ ҳамкорлигини сифат жиҳатдан янги босқичга кўтарди.\nСамарқандда БМТ шафелигида ўтказилган "Марказий Осиё: ягона тарих ва умумий келажак, барқарор ривожланиш ва тараққиёт йўлидаги ҳамкорлик" мавзуидаги халқаро анжуман ушбу тенденцияни мустаҳкамлашга хизмат қилди.\nШу ўринда мамлакатимизда БМТ билан ҳамкорлик бўйича иккита муҳим ҳужжат қабул қилинганини алоҳида таъкидлаш жоиз. Биринчиси БМТ Бош котибининг мамлакатимизга ташрифи якунлари бўйича қабул қилинган 2017-2020 йилларда Ўзбекистон Республикаси билан БМТ ҳамкорлигини янада ривожлантириш бўйича "Йўл харитаси"дир. Унда иқтисодий ўсиш, самарали бошқарув ва аниқ фактлар асосида ривожланиш дастурларини ишлаб чиқиш, қонун устуворлиги ва инсон ҳуқуқлари, ижтимоий ҳимоя, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, таълим ва соғлиқни сақлаш, маданий меросни асраш, болалар ва аёллар ҳуқуқлари, табиий офатлар хавфининг олдини олиш каби йўналишларда чора-тадбирлар белгиланган бўлиб, дунёда ҳали ҳеч бир давлат БМТ билан бундай ҳужжат имзоламаган.\nИккинчи ҳужжат давлатимиз раҳбарининг 2017 йил 27 сентябрдаги "Ўзбекистон Республикасининг БМТ ва унинг тузилмалари, халқаро молия институтлари ва бошқа ташқи сиёсий шериклар билан ҳамкорлигини янада ривожлантириш ва мустаҳкамлаш чора-тадбирлари тўғрисида"ги қарори бўлиб, бу ҳужжат мазкур йўналишдаги ишларни янги босқичга кўтаришда муҳим омил бўлмоқда.\nЖорий йил март ойида Тошкентда Афғонистон бўйича ўтказиладиган «Тинчлик жараёни, хавфсизлик ва минтақавий муносабатлар соҳасида ҳамкорлик» мавзуидаги халқаро конференция ушбу мамлакатда тинчликка эришиш йўлидаги муҳим қадам бўлади. Зеро, Ўзбекистон мустақилликнинг дастлабки йилларидан жаҳон ҳамжамияти эътиборини Афғонистонда вазиятни барқарорлаштиришга қаратиб келмоқда. Ушбу анжуман Афғонистон масаласида Ўзбекистон даъватлари нақадар тўғри, нуқтаи назари нақадар асосли эканининг яна бир бор намоёни, мамлакатимиз ташаббусларининг жаҳоний эътирофи бўлади.


Ўзбекистон Республикаси Давлат рамзлари – Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ҳузуридаги Тергов департаменти\nДавлат байроғи Ўзбекистон Республикасининг 1991 йил 18 ноябрьдаги 407 сонли «Ўзбекистон Республикасининг Давлат байроғи тўғрисида»ги Қонуни билан тасдиқланган. Ўзбекистон Республикасининг Давлат байроғи — байроқнинг бутун узунлиги бўйлаб ўтган тўқ мовий ранг, оқ ранг ва тўқ яшил рангли учта эндан таркиб топган тўғри тўртбурчак шаклидаги матодир. Ўзбекистон Республикаси Давлат байроғининг узунлиги 250 сантиметрга, кенглиги 125 сантиметрга тенг. Мовий ранг, оқ ранг ва яшил рангли энларнинг кенглиги бир хил. Ҳар бир эн 40 сантиметрга тенгдир. Ўзбекистон Республикаси Давлат байроғининг ўртасидаги оқ рангли эннинг четларидан кенглиги 2,5 сантиметрга тенг қизил ҳошиялар ўтказилган. Ўзбекистон Республикаси Давлат байроғининг юқори қисмидаги мовий рангли эннинг юз томони ва орқа томонида дастага яқин жойида оқ рангли янги ой ва унинг ёнида ўн иккита оқ рангдаги беш қиррали юлдуз тасвирланган. Оқ рангли янги ой ва ўн иккита оқ рангли беш қиррали юлдузнинг тасвири мовий рангли юқори эннинг ўртасидан 70х30 сантиметрга тенг тўғри тўртбурчакка сиғадиган қилиб жойлаштирилган. Оқ рангли янги ой вертикал ҳолатда дўнг томони дастага қаратилган, дастадан 20 сантиметр масофада жойлаштирилган бўлиб, диаметри 30 сантиметрли доирага сиғади. Ўн иккита оқ рангли беш қиррали юлдуз диаметри 6 сантиметрли доирага сиғади. Доиралар орасидаги масофа 6 сантиметр. Юлдузлар узунасига ва тиккасига қуйидаги тартибда жойлашади: юқори қаторда учта, ўрта қаторда тўртта ва қуйи қаторда бешта юлдуз. Қуйи қатордаги юлдузлар янги ойнинг пастки учидан 3,5 сантиметр масофада жойлашади.\nДавлат герби Ўзбекистон Республикасининг 1992 йил 2 июльдаги 616 ХИИ-сонли «Ўзбекистон Республикаси Давлат герби тўғрисида»ги Қонуни билан тасдиқланган. Ўзбекистон Республикаси Давлат герби қуйидаги кўринишга эга: тоғлар, дарёлар ва сўл томони буғдой бошоқларидан, ўнг томони эса чаноқлари очилган ғўза шохларидан иборат чамбарга ўралган гуллаган водий узра қуёш заррин нурларини сочиб туради. Гербнинг юқори қисмида Республика ҳурлигининг рамзи сифатида саккизбурчак тасвирланган бўлиб, унинг ички қисмида ярим ой ва юлдуз тасвирланган. Гербнинг марказида бахт ва эрксеварлик рамзи — қанотларини ёзган Ҳумо қуши тасвирланган. Гербнинг пастки қисмида Ўзбекистон Республикаси Давлат байроғини ифода этувчи чамбар лентасининг бантида «Ўзбекистон» деб ёзиб қўйилган. Ўзбекистон Республикаси Давлат гербининг рангли кўринишида: Ҳумо қуши ва дарёлар — кумуш рангида; қуёш, бошоқлар, пахта чаноқлари ва «Ўзбекистон» ёзуви — олтин рангида; ғўза шохлари ва барглари, тоғлар ва водий — яшил рангда; чаноқлардаги пахта — оқ рангда; лента — Ўзбекистон Республикаси Давлат байроғининг рангларини акс эттирувчи уч хил рангда; саккизбурчак — олтин зарҳал билан ҳошияланган ҳолда ҳаво рангда; ярим ой ва юлдузлар — оқ рангида тасвирланган.\nЎзбекистон Республикаси Давлат мадҳиясининг матни ва мусиқаси Ўзбекистон Республикасининг 1992 йил 10 декабрьдаги 768 ХИИ-сонли «Ўзбекистон Республикасининг Давлат мадҳияси тўғрисида»ги Қонуни билан тасдиқланган. Мутал Бурхонов мусиқаси Абдулла Орипов шеъри.\nСерқуёш ҳур ўлкам, элга бахт, нажот


“Астана-Клуб”да Евроосиё учун хатарлар топ-ўнталиги рейтинги тақдим этилди - Номадлар,Турклар,Қозоқ одатлари ва анъаналари,Қозоғистон табиати,Хориждаги қозоқлар,Қозоғистон спортчилари,Қозоғистон тарихи | Kazakh TV\nОчиқ мулоқот ва глобал ҳамкорлик – иқтисодий, сиёсий ва ҳарбий зиддиятларга барҳам беришнинг амалий имконияти. «Астана Клуб» бешинчи йиллик мажлисида шу ҳақда сўз борди.\nЭслатамиз, форум доирасида «Евроосиё учун 2020 йилда юзага келиши мумкин бўлган хатарлар 10 талиги» рейтинги тақдим этилган. Асосий таҳликалар қаторида террористик хавф, қуролланиш пойгаси, иқлим ўзгаришлари, савдо урушлари, янги технологиялар соҳасида устунликка эришиш мақсадидаги курашлар кўрсатиб ўтилган. Экспертлар айни вақтда жаҳонда ўзаро ишонч шароити путурдан кетганини айтмоқда.\nЭВАН ФЕЙГЕНБАУМ, КАРНЕГИ ЖАМҒАРМАСИ ВИЦЕ-ПРЕЗИДЕНТИ /АҚШ/:\n- Бугунги кунда давлатлар ўртасида ишонч масаласи муаммога айланяпти. Мазкур рейтингга киритилган мисоллардан бири Америка ва Хитой орасидаги муносабатлар. Замонавий шароитларда рақобат муаммоларини ҳал этиш учун таклифлар киритиш зарур. Шуни ҳам айтиш керакки, иқтисодий интеграция давлатлар ўртасида ишонч тақчиллиги вазиятида тарангликни юмшатиши мумкин.\nЙиғилишнинг иккинчи кунида мулоқот майдончаси иштирокчилари Марказий Осиёда ҳамкорликнинг янги механизмларини муҳокама қилди.\nЖЎЎМАРТ ЎТЎРБАЕВ, ҚИРҒИЗИСТОННИНГ СОБИҚ БОШ ВАЗИРИ:\n- Шундай юксак даражадаги форумни ташкил этгани учун мен Қозоғистондан жуда миннатдорман. Биз бу ерда Марказий Осиёнинг умумий истиқболларини муҳокама қиламиз. Жорий йилда бешинчи учрашув бўлиб ўтмоқда. Бу эса мазкур формат барқарорлигини кўрсатади. Бизга Марказий Осиё бўйича шу каби анжуманлар жуда муҳим.\nЭртага бўлиб ўтадиган сессияларда Евроосиё давлатларидаги энг долзарб трендлар муҳокамаси давом этади. Чунки жаҳон экспертлари бугунги кунда глобал ўсиш маркази Катта Евроосиё ҳудудига кўчаётганини алоҳида кўрсатиб ўтмоқда.


2 апрель, 2020, 21:52\nТеглар:ММА | Коронавирус\nУ карантин ҳолатида қандай ишлар билан машғул бўлиш борасида маслаҳат берди.\nҲозирги кунда бутунжаҳонда глобал муаммога айланган коронавирус пандемиясини олдини олиш ва бартараф этиш борасида мамлакатимизда улкан ишлар амалга оширилмоқда. Жумладан, юртимизда карантин ҳолати ҳам жорий қилинди...\nМазкур даврда ёш спортчиларимиз ўз савияларини ошириб боришлари учун қандай ишларни амалга ошириши кераклиги борасида Ўзбекистон ММА оламининг байроқдори, “панкратион” йўналишда жаҳон чемпиони, ҳозирги кунда Ўзбекистон профессионал ММА терма жамоаси бош мураббийи Суннат Ильясовга бир-иккита савол билан мурожаат қилдик. Ушбу мутахассис ёш спортчиларимизга ўзига хос маслаҳатлар берди.\n- Суннат ака айни кундаги карантин ҳолатида ёш спортчиларимиз савиясини ошириб бориш учун қандай ишларни амалга ошириш керак?\n- Биринчидан, уй шароитида имкон қадар, машғулотлар олиб бориши лозим. Қолаверса, бу борада назарий билимларини ҳам мустаҳқамлаши спортчига катта фойда беради.\n- Демак, спортда назарий билмнинг ҳам ўрни катта эканда?\n- Назарий билимларини ошириш учун сиз қандай маслаҳатлар берган бўлардингиз?\n- Спортга оид асарлар, психология, фалсафа, умуман олганда китоб ўқишни, ёшига мос тарздаги чемпионлик йўлида босиб ўтилган қийинчиликлардан қўрқмай, уни енгиб ўтганлиги акс эттирилган фильмларни кўришни тавсия қилардим.\n- Арнольд Шварцнеггернинг “Чемпионнинг маслаҳатлари”, Жей Жейкобсни “Ўлимга қадар соғлом”, Евгений Ильинни “Спорт психологияси” каби китобларни ўқишларини таъкидлаган бўлардим. Шунингдек, Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф ҳазратларининг “Мукаммал саодат йўли” асаридан ҳам кўп тарбиявий жиҳатларни ўзлаштириш мумкин. Спортда барибир тартиб-интизом биринчи ўринда туради.\n- Юқорида фильмлар кўришни ҳам тавсия қилгандингиз?\n- Албатта, “Барча нарсани ўзгартирган инсон” фильмини айтган бўлардим. Унинг қисқача мазмуни математика фани дунёдаги энг машҳур спорт лигасини қандай ўзгартирганлигини акс эттиради. Қолаверса, “Етти ҳаёт”, моҳияти саҳийлик ва меҳр-оқибатдан иборат. Яна “Али” фильмида енгиб ўтилган қийинчиликлар ва ажойиб боксчи бўлиш йўлини ҳикоя қилади.\nБир сўз билан айтганда, муваффақият калити бу – инсоннинг бўш вақтини унумли ўтказишидир. Ва яна қайтариб айтаманки, ёшларимиз илм ўрганиш, спорт билан мунтазам шуғулланиш орқали етук инсон бўлиб етишади.\nШу ўринда нафақат ёшлар, балки бутун халқимизга карантин қоидаларига тўла риоя қилишлари орқали биз учун жон куйдираётган ҳукумат раҳбарлари, шифокорлар, борингки барча масъулиятни бўйнига олаётган касб эгаларига яқиндан ёрдам беришларини сўраб қолган бўлардим.\nЎзбекистонга коронавирусга қарши самарали дори келтирилди. Уни Отабек Умаров номидан Мурод Хонтўраев топширди\nВидео Тони Фергюсон коронавирусга оид текширувдан қандай ўтди? (видео)\nММА жангчиси Ислом динини қабул қилди


Фарз намозларга азон айтиш ҳукми\nHomeФАТВОЛАР12 НАМОЗ10 АЗОН\nBy Шайх Саидаҳмад Нуриддин on 10/20/2017 10 АЗОН 12 НАМОЗ ФАТВОЛАР\nФарз намозлар учун азон айтиш шартми ёки азон айтмасдан ҳам намоз ўқиса бўлаверадими?\nБаъзи масжидларда азон айтилмайди ёки айтилса-да, эшитилмайди. Домлалардан эшитгандим: азон овози эшитилмаса, инсон ўзи азон айтиши керак экан.\nШунингдек, хавфсизлик юзасидан ёки меҳмонга борганда азонсиз намоз ўқиса бўладими? Жавоб учун катта раҳмат.\nФарз намозлар учун азон айтиш ҳукми тўғрисида уламолар ўртасида ихтилоф бор. Ҳанафий, моликий ва шофеийлардан иборат жумҳур уламоларнинг фикрича, азон айтиш суннати муаккада бўлса, ҳанбалий мазҳаби уламоларининг фикрича азон айтиш фарзи кифоядир. Азонни суннати муаккада деган мазҳабларнинг ўзида ҳам баъзи тафсилотларда ихтилофлар бор.\nДарҳақиқат, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳижратнинг аввалидан то вафот қилгунларига қадар азон айтишга амал қилдилар, у зотнинг бирон марта ҳам азонни тарк қилганлари маълум эмас.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам Молик ибн Ҳувайрис розияллоҳу анҳуга шундай дейдилар: “Намоз вақти кирса, сизлардан бирингиз азон айтсин”.\nКўриб турганингиздек, фарз намозлар учун азон айтиш энг камида суннати муаккададир. Бу фикрга кўра, фарз намози учун азон айтмаган жамоат ёки якка шахс гуноҳкор бўлмайди, балки азонсиз намоз ўқиган киши суннатни тарк қилган бўлади, холос. Албатта бу умумий тарзда шундай. Бироқ бутун шаҳар масжидларида азон айтилмаса, ўша шаҳар аҳолиси исломда кўзга кўринган бир ибодатни тарк қилишгани учун гуноҳкор бўлишади.\nШайхулислом Ибн Таймиянинг фикрича, бу борадаги уламолар ўртасидаги ихтилоф шаклий ихтилофдир. Чунки азонни суннат деган уламоларнинг айтишича, бирон шаҳар аҳолиси азон айтмасликка иттифоқ қилсалар, уларга қарши жанг қилинади.\nИбн Абдулбар роҳимаҳуллоҳ айтади: “Умумий тарзда бирон шаҳар аҳолисига азон айтиш вожиб эканида (уламолар ўртасида) ихтилоф борлигини билмайман. Негаки, азон ислом диёри билан куфр диёри ўртасини ажратувчи аломатдир”.\nХулоса қилиб айтганда, азон айтиш суннати муаккада дейиладими ёки фарзи кифоя дейиладими, натижа бир: бирон шаҳар ёки қишлоқда бир жамоат азон айтиб турса, суннат ёки фарз адо қилинган бўлиб, қолганлардан гуноҳ соқит бўлади. Бироқ шунга қарамай, ҳар бир масжид аҳли, ҳар бир жамоат ёки ёлғиз намоз ўқиган киши азон айтиши мустаҳаб ва афзалдир. Шунингдек, бирон жамоат ёки якка шахс билмасдан, унутиб ёки бошқа бирон сабабга кўра азон ёки иқомат айтмасдан фарз намозни ўқисалар, намозлари дуруст бўлаверади, валлоҳу аълам.\n Бухорий (628), Муслим (674), Абу Довуд (589), Термизий (205), Насоий (2/8) ва Ибн Можа (979) ривоят қилишган\n Қаранг: “Мажмуул фатово” (22/64).\n Қуртубийдан нақл қилинди (6/225).\nAvvalgi maqolaЮзта одам ўлдирган кишининг қиссаси (Шайх Анасхон Маҳмуд)\nKeyingi maqola Умар розияллоҳу анҳу: Ҳақ-ҳуқуқларни кафолатлагани\nAzizbek 02/09/2019 16:02\nAssalomu aleykum va raxmatuloxu va barakatux. Ustoz savolim shundan iboratki 1) bomdod ili peshin namozida sunat nomozdan keyin azon aytiladimi??? 2) taxajud bilan nafil namozi farqi bormi I azon aytiladimi. Oldindan raxmat


Ўзбекистон олий таълим муассасаларига рекорд даражадаги абитуриентлар ҳужжат топширди\nСана: 17-07-2017, 12:12\nОлий таълим вазирлигидан прогноз қилинганидай бу рақам 720 мингдан ошди ва 729 минг 947 кишини ташкил қилди. Республика бўйлаб танлов ўртача бир ўринга 10,96 кишини ташкил қилади. Бу йилги квота ҳам оширилган. Агар ўтган йили квота 57 907 ўринни ташкил қилган бўлса, бу йил 66 316 кишини ташкил қилди, шундан – 18194 давлат грантлари, 48122 эса тўлов-шартнома асосида. Оширилган ставка бўйича ҳам абитуриентларни қабул қилиш кўзда тутилган.\nЎтган йили Ўзбекистон олий таълим даргоҳларига 663,2 мингта абитуриент ҳужжат топширган (2015 йилда 605,8 мингта). Шу тарзда бир ўрин учун 11 нафар абитуриент кураш олиб борган.\nКириш имтиҳонлари 1 август куни бўлиб ўтади.\nЎзбекистон Республикасида 77 олий таълим муассасаси мавжуд бўлиб, шундан 70 давлат ва 7 таси хорижийдир. dle 10.2 скачать , Быстрый торрент трекер КиноСвин рунета Манба: http://sof.uz/news/show/10091-uzbekiston-oliy-talim-muassasalariga-rek\nҚабул бошланмоқда! Абитуриентлар диққатига: ўзгаришлар бисёр#XIZMATBEMINNAT жиззахлик қизларнинг яқин кумакчисига айландиЖиззахда #XIZMATBEMINNAT лойиҳасига старт берилдиТиббиёт олийгоҳларига қайси вилоятдан қанча талаба қабул қилинади?Олий таълим тизимини комплекс ривожлантириш дастури тасдиқландиЎзбекистон аҳолиси 32 млн кишидан ошди!


Ўзбек замонавий шеърияти | Страница 7 из 53 | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Ўзбек шеърияти Ўзбек замонавий шеърияти (7)\nҚурбон Муҳаммадризо 1938 йилда туғилган. Хоразм Давлат педагогика институтининг ўзбек тили ва адабиёти факультетини тамомлаган. Адибнинг икки жилддан иборат “Сайланма”си, “Махтумқули” тарихий романи нашр қилинган. “Тўй”, “Қасам ва виждон”, “Айбдорлар” каби пьесалари Республика телевидениеси ва радиоси орқали намойиш этилган. БЎЛМАҒАЙ давоми…\nCанобар Меҳмонова 1981 йилда туғилган. Ўзбекистон Давлат жаҳон тиллар университетининг халқаро журналистика факультетини ҳамда ЎзМУ қошидаги Олий адабиёт курсини тугаллаган. “Хайёмона хўрсиниқлар”, “Фано сарҳадлари” шеърий тўпламлари чоп этилган. * * * Нигоҳлар пичирлар бир қадим зорни, Эй менинг балокаш ошуфта давоми…\nХурсандбек Тўлибоев 1985 йилда туғилган. Бердақ номидаги ҚДУнинг ўзбек филологияси факультетини битирган. Ажиниёз номидаги НДПИ магистратура бўлимида таҳсил олган. Алишер Навоий номидаги СамДУ аспиранти. Ижодий ишлари “Амударё ҳақиқати”, “Ёшлик”, “Шарқ юлдузи” газета-журналларида эълон қилинган. Ўттизга яқин илмий-публицистик мақолалар муаллифи. “Адабий давоми…\nРобиддин Исҳоқов 1927 йилда туғилган. Фарғона Давлат педагогика институтини тамомлаган. “Қўшиқ йўлдош юрган йўлимда”, “Ойга ремонт тушармиш”, “Ҳайқириқ”, “Юз ғазал”, “Қувноқ лаҳзалар”, “Ўнғор нафаси” каби қатор китоблари чоп этилган. 1989 йилда вафот этган. КЕНГЛИКЛАР Кенгликларга парвоз қил қалбим, Кенгликларда кенг давоми…\nЗокиржон Мамажонов 1972 йилда туғилган. Андижон Давлат университети филология факультетида ўқиган. 1999 йилда Шаҳрисабзда бўлиб ўтган ижодкор ўқитувчилар анжумани иштирокчиси. Шеърлари матбуот саҳифаларида ҳамда “Талаба таронаси”, “Инсон ва шам”, “Муборак дамлар” тўпламларида эълон қилинган. Илк шеърий тўплами “Соғинч” номи билан давоми…\nМашъал Хушвақт 1961 йилда туғилган. Тошкент Давлат университети (ҳозирги ЎзМУ)нинг ўзбек филологияси факультетида таҳсил олган. Ҳозирда Асака туманидаги 44-умумий ўрта таълим мактабида адабиёт фанидан сабоқ бериб келади. СОАТ Хонамда мен билан яшайди бир қуш, Патлари забаржад, олмос тумшуғи. Кечираётган оним давоми…\nЧоп этилган 10.01.2017 15.03.2017 МуаллифZiyouz.uz\nБахшулла Ражаб 1950 йилда туғилган. Бухоро педагогика институтининг (ҳозирги БухДУ) филология факультетини тугатган. Шоирнинг “Хаёлимда юлдузлар”, “Рангин чақмоқлар”, “Юракка сиғмаган дунё”, “Соғинч суратлари”, “Тонг таровати”, “Орзуларнинг ойдин осмони”, “Гуллаётган Ўзбекистон бу” китоблари нашр этилган. “Меҳнат шуҳрати” ордени билан тақдирланган. ШАРШАРАЛАР давоми…\nМаҳлиё Умрзоқова 1990 йилда Марғилон шаҳрида туғилган. Тошкент Гидрометеорология касб-ҳунар коллежи ўқувчиси. БАҲОР Олис ўлкалардан шивирлаган туш, Бутун вужудимни чулғайди хаёл. Баҳор нафасидан кўнгиллар сархуш, Гўёки ясанган танноз бир аёл. Тиниқ осмонингда яйрайди қушлар, Тошқин анҳорларда оқади шодлик. Сенинг қучоғингда давоми…\nЧоп этилган 07.01.2017 15.03.2017 МуаллифZiyouz.uz\nОйдин Темирова 1966 йилда туғилган. Фарғона давлат университетининг филология факультетини тамомлаган. Унинг “Қалбимга яқинсан”, “Соғинч мамлакати”, “Отамнинг уйи” шеърий китоблари нашр этилган. * * * Сурат, сурат, нега сен тилсиз? Миртемир Нега гапирмайсан, кулмайсан, сурат, Бағримга наштардай ботар кўзларинг? давоми…\n7-саҳифа. Жами: 53Боши«3456789101112»Охири