Бренакс – medu.uz – Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nHome Йўриқномалар Бренакс\nБРЕНАКС, мушак ичи/вена ичи инъекцияси учун эритма\nМушак ичига ёки вена ичига инъекция\nФаол модда: ҳар бир ампула 500 мг цитиколинга эквивалент бўлган 52 мг цитиколин натрий сақлайди.\nФаол модда: ҳар бир ампула 1000 мг цитиколинга эквивалент бўлган 05 мг цитиколин натрий сақлайди.\nЁрдамчи моддалар: натрий гидроксиди, концентрацияланган хлорид кислотаси (pH ни бошқариш учун), инъекция учун сув.\nПрепаратни қабул қилишни бошлашдан аввал, ушбу илова-варақани охиригача диққат билан ўқиб чиқинг, чунки унда Сиз учун муҳим маълумот сақланади.\nУшбу илова-варақани сақланг. У Сизга яна керак бўлиб қолиши мумкин.\nАгар Сизда қўшимча саволлар пайдо бўлса, даволовчи шифокорингизга ёки фармацевтга мурожаат қилинг.\nУшбу препарат шахсан Сизга буюрилган. Уни бошқа шахсларга бериш мумкин эмас.\nАгар даволаниш вақтида шифокорга ёки касалхонага борсангиз, шифокорингизга препаратни қабул қилаётганиз хақида хабар беринг.\nИлтимос, йўриқномага аниқлик билан ёндошинг. Препаратнинг юқори ёки паст дозаларини тавсияларсиз қабул қилманг.\nБренакс ўзи нима ва у қандай ҳолатларда қўлланилади\nБренаксни қабул қилишни бошлашдан олдин\nБренаксни қандай қабул қилиш керак\nКузатиш мумкин бўлган ножўя таъсирлари\nБренаксни қандай сақлаш керак\nБРЕНАКС ЎЗИ НИМА ВА У ҚАНДАЙ ҲОЛАТЛАРДА ҚЎЛЛАНИЛАДИ?\nБРЕНАКСНИНГ ҳар бир ампуласи 500 мг цитиколинга ёки 1000 мг цитоколинга эквивалент бўлган цитиколин натрий сақлайди. Ҳар бир картон қутида 5 та ампулали битта контур-уяли пластик ўрам сақланади.\nБренакс қуйидаги ҳолатларда қўлланади:\nТомирларнинг окклюзияси чақирган инсультнинг ўткир даври;\nИшемик ва геморрагик инсультлардан кейин тикланиш даври;\nБош-мия жароҳатлари, ўткир ва тикланиш даври.\nБош-миянинг дегенератив ва қон-томирли касалликларидаги когнитив бузилишларида қўлланилади.\nБош миянинг жароҳатларида бош мия ички босимини пасайтириш учун Маннитол ёки кортикостероидларни буюриш лозим.\nБош мияга қон қуйилишида цитиколиннинг дозаси бир марта қабул қилганда 500 мг дан ошмаслиги лозим. Ушбу ҳолатда дозани иккига бўлиш керак (100-200 мг дан кунига 2-3 марта).\nБРЕНАКСНИ ҚАБУЛ ҚИЛИШДАН ОЛДИН\nБренакс препаратини қандай ҳолатларда қўллаш мумкин эмас\nПрепаратга ёки унинг ҳар қандай компонентларига юқори сезувчанлик;\nваготонияда (юрак ритмини бузилиши, қабзият, кучли терлаш билан кечувчи вегетатив нерв тизимининг парасимпатик қисмнинг тонусини устунлиги);\nҳомиладорлик ва лактация вақтида, чунки ушбу даврда препаратни қўллаш бўйича етарли маълумотлар йўқ.\nпрепаратни алкоголь билан қўллаш мумкин эмас.\nАгар Сизга юқорида санаб ўтилганлардан биронтаси таълуқли бўлса, Бренаксни қабул қилманг.\nАгар Сизда гумон бўлса, Бренаксни қабул қилишдан олдин шифокорингиз ёки фармацевт билан маслаҳатлашинг.\nБренаксни қабул қилганда қуйидаги ҳолатларда айниқса эҳтиёт бўлинг:\n– кексалик ёшида\n– транспорт воситаларини бошқаришда ва механизмларни ишлатишда\nАгар илгари юқорида санаб ўтилганлар кузатилган бўлса, шифокор билан маслаҳатлашинг.\nБРЕНАКС ни овқат ва ичимликлар билан қабул қилиш\nПрепаратни қабул қилиш бошқа усул билан амалга оширилиши туфайли, препаратни овқат ва ичимликлар билан ўзаро таъсири аниқланмаган.\nПрепаратни қабул қилишни бошлашдан аввал, шифокор ёки фармацевт билан маслаҳатлашинг.\nАгар она учун кутилаётган фойда ҳомила учун потенциал хавфдан юқори бўлса, препаратни ҳомиладорлик вақтида қўллаш мумкин.\nАгар даволаниш вақтида Сиз ҳомиладорликни аниқлаган бўлсангиз, дарҳол шифокор ёки фармацевтга мурожаат қилинг.\nАгар лактация даврида препаратни қабул қилишни зарурати бўлса, эмизишни тўхтатиш лозим.\nДаволаш вақтида транспорт воситаларини бошқариш ва юқори психомотор фаолликни талаб этадиган фаолият билан шуғулланишда эҳтиёткорликка риоя қилиш лозим.\nБренакс таркибидаги айрим ёрдамчи моддалар хақида маълумот\nБренакснинг ҳар бир дозасида камида 1 ммоль (23 мг) миқдорда натрий сақлайди, буни препарат натрий сақламайди деб ҳам ҳисоблаш мумкин.\nМеклофеноксат сақловчи дори воситалари билан бир вақтда қўллаш мумкин эмас.\nБренаксни қонни тўхтатувчи воситалар, бош мия ички антигипертензив воситалари ва оддий перфузион суюқликлар билан бир вақтда қўллаш мумкин.\nСиз қандай препаратлар қабул қилаётганлигини ёки яқинда қабул қилган бўлсангиз, ҳатто ушбу препаратлар шифокор рецептисиз чиқарилса ҳам, шифокорингиз ёки фармацевтга доимо хабар беринг.\nМахсус қўллаш учун кўрсатма ва дозалаш/фойдаланиш тез-тезлиги\nСиз учун мос келадиган Бренакснинг дозаси шифокор томонидан белгиланади.\nОддий доза Бренакснинг 1 ампуласини ташкил этади, бу мушак ичига ёки секин вена ичига инъекцияси йўли билан ҳар 12 соатда юборилади.\nБренаксни ҳам мушак ичига ҳам вена ичига юбориш мумкин.\nИнъекция учун эритманинг ампуласини очгандан сўнг шприцга тортилади ва узунчоқ инъекцион нина ёрдамида мушакка чуқур қилиб юборилади. Эритмани юборишдан олдин қон томирлар шикастланмаганлигига ишонч ҳосил қилиш учун шприц поршени енгил орқага тортилади.\nБундан ташқари препарат вена ичига юборилади.\nТурли ёш гуруҳлари\nПедиатрия популяциясида буюрилиши:\nБолаларда ва 18 ёшдан кичик ўсмирларда препаратнинг хавфсизлиги ва самараси баҳоланмаган.\nКекса пациентларга буюрилиши:\nБренаксни кекса пациентларда қўллашнинг хавфсизлиги ва самараси бўйича етарли маълумотлар йўқ.\nАгар она учун кутилаётган фойда ҳомила учун потенциал хавфдан ошса, препаратни ҳомиладорлик вақтида қўллаш мумкин.\nАгар Бренакснинг таъсири жуда кучли ёки жуда кучсиз бўлса, шифокор ёки фармацевт билан маслаҳатлашинг.\nАгар Сиз Бренаксни тавсия этилган миқдордан кўп қабул қилган бўлсангиз:\nАгар Сиз Бренаксни кўп қабул қилган бўлсангиз шифокор ёки фармацевтга мурожаат қилинг.\nАгар Сиз Бренакс препаратини қабул қилишни унутган бўлсангиз\nАгар Сиз БРЕНАКС ни қабул қилишни тўхтатсангиз:\nБренаксни қабул қилиш тўхтатилганида нохуш реакциялар кузатилмайди.\nКУЗАТИЛИШИ МУМКИН БЎЛГАН НОЖЎЯ ТАЪСИРЛАРИ\nБошқа барча препаратлар каби, Бренакс препаратининг компонентларига юқори сезувчанлиги бўлган инсонларда ножўя реакцияларни чақириши мумкин.\nАгар Сизда қуйидаги ножўя реакциялардан биронтаси кузатилса, Бренаксни қабул қилишни тўхтатинг ва дархол шифокорга мурожаат қилинг. Сизга шошилинч тиббий ёрдам керак бўлиши мумкин:\nМНТ ва периферик нерв тизими: уйқусизлик, бош оғриқлари, бош айланиши, қўзғалувчанлик, тремор, фалажланган оёқ-қўлларни оқариши.\nМеъда-ичак йўллари: кўнгил айниши, иштаҳани пасайиши, жигар ферментлари фаоллигини ўзагириши.\nАллергик реакциялар: тошма, терини қичишиши, анафилактик шок (юзни, тил ва томоқни шиши, тери тошмаси, хуштаксимон нафас олиш, нафас олишни қийинлашиши, иссқлик ёки шок ҳолати чақирган аллергик реакциялар).\nБошқалар: иссиқлик ҳисси; алоҳида ҳолларда – қисқа муддатли гипотензив таъсири (артериал босимни пасайиши), парасимпатик нерв тизимининг рағбатлантириш (юрак ритмини бузилиши, қабзият, кучли терлаш) кузатилиши мумкин.\nАгар Сиз қуйидаги ножўя реакциялардан биронтасини сезсангиз, дарҳол ўзингизни шифокорингиз ёки фармацевтга хабар беринг.\nУшбу жиддий ножўя реакциялар кам ҳолларда учрайди.\nАгар Сиз қуйида санаб ўтилган реакциялардан биронтасини сезсангиз ўзингизни шифокорингизга хабар беринг:\nЮзни, тил ва томоқни шиши, тери тошмаси, хуштаксимон нафас олиш, нафас олишни қийинлашиши, иссқлик ёки шок ҳолати чақирган аллергик реакциялар.\nБулар енгил ножўя самаралардир.\nАгар ножўя самаралар жиддий характерга эга бўлса ёки Сиз ушбу илова-варақада таърифланган ножўя самараларни сезсангиз, бу ҳақида шифокорингиз ёки фармацевтга хабар беринг.\nБРЕНАКС ПРЕПАРАТИНИ ҚАНДАЙ САҚЛАШ КЕРАК\n25ºС дан паст ҳароратда сақлансин.\nИлтимос яроқлилик муддатига яхшилаб эътибор қилинг.\nБренаксни яроқлилик муддати ўтганидан сўнг қўлланмасин.\nАгар Сиз маҳсулотни ёки ўрамини шикастланганлигини аниқлаган бўлсангиз, препаратни қабул қилманг.


ХТВ салкам 4 млрд сўмга Электрон таълим тизимини яратишга буюртма берди – Bugun.uz\nЯнгиликлар - 19:07 · 16.11.2021\nХТВ салкам 4 млрд сўмга Электрон таълим тизимини яратишга буюртма берди\nХалқ таълими вазирлиги қошидаги «Инновация, технология ва стратегия маркази» ДУК 10 ноябрь куни e.tender порталида йирик тендер якунлангани бўйича хабар жойлади. Тендер қиймати 3 миллиард 618 миллион сўмни ташкил қилган.\nУнга кўра, марказ Электрон таълим ягона тармоғи учун коммуникацион ва сервер мосламаларини етказиб берувчи фирмани аниқлаган. Маълумотга кўра, ғолиб «Inova Solution» МЧЖ Шайхонтоҳур тумани Навоий кўчаси 24-уйда жойлашган. Эътиборлиси, унинг тендердаги ягона рақиби «Tradein» МЧЖ ҳам айнан шу манзилда жойлашган.\nҲужжатга кўра, ускуналар, яъни маршрутизаторлар, коммутаторлар, серверлар, узлуксиз қувват манбалари, сервер стойкалари ва тармоқ ускуналари Халқ таълими вазирлиги (буюртмачи) эҳтиёжлари учун сотиб олинган.\nҚайд этилишича, Электрон таълим лойиҳасининг асосий мақсади таълим муассасаларида корпоратив тармоқларни бирлаштириш, мониторинг қилиш, фильтрлаш ҳисобланади. Лойиҳа 2022 йилнинг декабрь ойида якунланиши режалаштирилган.\nАввалроқ «Ҳудудгаз Пойтахт» раҳбари Рустам Азимов раислик қилган йирик тендерда Ойбек Азимов билан боғлиқ компания ғолиб бўлгани хабар қилинганди. Шунингдек, Наманганда 4,7 миллиард сўмлик қурилиш лойиҳалари тендерсиз бошлаб юборилгани аниқланган.


Поезд чипталари интернет орқали сотилиши бошланди\nКомпаниядан «Газета.uz»га хабар қилишларича, айни пайтда электрон чипталар ҳақини UZKART онлайн картаси билан сўмда тўлаш, карта эгаси билан саёҳат қилувчининг исмлари ўзаро тўғри келмаслиги ҳам мумкин. Масалан, бошқа мамлакатда яшаётган қариндошга чипта сотиб олса ҳам бўлади.\nЭлектрон чиптани харид қилиш учун сайтда рўйхатдан ўтиш керак. Рейс, вагон тури ва жойни танлаб, саёҳат қилувчининг паспорт ва бошқа маълумотларини киритгандан сўнг пул ўтказилади, сўнгра чиптани қоғозга чиқариб олиш мумкин.\nАгар уни чоп этиш иложи бўлмаса, электрон чипта рақамини (14 та рақам) қоғозга ёзиб, бориб кассадан олиш ҳам мумкин. Электрон чипталарни расмийлаштириш қоидалари ва тартибини «Ўзбекистон темир йўллари»нинг сайтидан ўқиб билиб олса бўлади.


ahlisunnat.com-Таҳорат – Ғусл-Нажс ва нажс бўлмаганлар\nСавол: Намоз ўқимайдиган баъзи кишилар тозаликка риоя қилишмайди. Ҳожатхонадан чиққач, қўлини ювмайди. Бу қўли билан турли нарсаларни ушлайди. Уларнинг қўли теккан нарсаларни биз ҳам ушласак қўлимиз ифлос бўладими?\nЖавоб: Йўқ, ифлос бўлмайди.\nСавол: Ер нажс бўлса керак деб қўлимиздаги иккита қоғоз рўмолчани ерга тўшаб намоз ўқисак бўладими? Уларни қандай тўшашимиз керак?\nЖавоб: Гумон билан ер нажс бўлиб қолмайди. Нажс эканлиги аниқ бўлмаса, ер тоза деб қабул қилинади.\nЕрнинг нажс эканлиги қатъий билинса ва бошқа тоза жой топилмаса, камида икки оёқ босадиган ҳамда сажда қиладиган жой тоза бўлиши керак. Сажда қилаётган рўмолча кичик бўлса ҳам бошқа тарафлари ифлос бўлса, намоз жоиз бўлади.\nҚўллари билан тиззалари қўйилган жой тоза бўлиши шарт эмас деган олимлар кўп. Бу олимларга кўра, оёқ қўйилган ва сажда этилган жой тоза бўлса, бошқа жойлар нажс бўлса ҳам намоз саҳиҳ бўлади.\nСавол: Тез-тез хорижга чиқиб тураман. Меҳмонхоналарда тўшалган палослар жуда ҳам тоза бўлади. Буларнинг устида оғир нажосат бўлмаган жойида намоз ўқиса бўладими?\nЖавоб: Жоиз. Сажда қиладиган жойига рўмолча каби бир нарса тўшаб қўйса, яхши бўлади. Лекин шарт эмас.\nСавол: Ёш болалар баъзан гиламларнинг устига сийиб қўяди. Шу ер қуригач таҳорат олиб, ҳўл оёқ билан шу жойни боссак, оёғимизга нажосат теккан бўладими?\nЖавоб: Йўқ, нажосат тегмайди.\nСавол: Ел чиқаргандан кейин истинжо қилиш керакми? Ич кийим ҳўл бўлса, ювиш лозимми?\nЖавоб: Сув билан истинжо қилганидан кейин нами кетмасдан туриб, ел чиқарса, янгидан истинжо қилиш мандуб, яъни яхши бўлади. Лекин қуруқ вақтида ел чиқарганида ювиш бидъат бўлади. Ел чиқарганда ҳўл ич кийим нажс бўлмайди, ювиш керак эмас.\nСавол: Шаҳид бўлган одам қонли кийими билан кўмилар эмиш. Қон нажс эмасми? Тоза ҳисобланадиган қон ҳам бўладими?\nЖавоб: Шаҳиднинг қони ўз устида қоладиган бўлса, тоза бўлади. Ейилган гўшт, жигар, юрак ва талоқда бўлиб, оқмаган қонлар ҳамда балиқ қони ҳам тозадир. Бит, бурга ва қандала қонлари ҳам нажс эмас. Яъни уларнинг қони текканда ҳам намоз ўқиса бўлади. (Саодати абадия)\nСавол: Мазий ва вадий Шофиъийда ҳам нажсми?\nЖавоб: Ҳа. Шофиъий мазҳабида фақатгина маний тоза.\nСавол: Лой нажсми?\nЖавоб: Лой нажс эмас. Йўлдан сачраган лойлар ҳам намозга моне эмас.\nСавол: Баданим қуёшда куйди. Шилиниб, тўкилган терилар нажсми?\nЖавоб: Қон томири ва қон бўлмагани учун нажс эмас.\nСавол: Баъзи Америкада ишлаб чиқарилган тамаки (махорка) маҳсулотларига “Спирт билан ювилган” деган ёзув бор. Бундай тамакилар нажсми? Бундай тамакини чўнтагига солиб, намоз ўқиса бўладими?\nЖавоб: “Спиртда ювилган” деган ёзуви бўлса, тамаки нажс бўлади. Буларни чўнтагига солиб, намоз ўқилмайди.\nСавол: Ҳаром бўлган афюн каби гиёҳванд ўтлар ва тамаки нажсми? Буларни чўнтакка солиб намоз ўқиса бўладими?\nЖавоб: Булар нажс эмас. Намоз ўқиётганида чўнтакда бўлиши намознинг сиҳҳатига таъсир қилмайди. Гиёҳванд қаттиқ моддаларни ҳушини йўқотадиган даражада фойдаланиш ҳаромдир. Дориларда оз миқдорда ишлатилиши гуноҳ эмас. (Саодати абадия)\nСавол: Жигар, талоқ, юрак ва гўштда бўлиб, оқмаган қонлар устимизга тегса, буларни ювмасдан намоз ўқисак бўладими?\nЖавоб: Бу қонлар нажс эмас. (Мароқил фалоҳ)\nСавол: Қассобнинг чопган гўштдан устига сачраганлари нажс бўладими? Гўштнинг устида қон бўлгани ҳолда улардан қийма қилиш жоизми?\nЖавоб: Талоқ, жигар ва гўштларнинг устидаги оқмайдиган қонлар тозадир. Сўйилган молнинг гўштидаги қонлар тозадир. Гўштини чопаётганимизда устимизга сачраганлари нажсдир. Сачрамасдан гўштнинг устида қолганлари тоза бўлгани учун улардан қийма қилишнинг зарари йўқ.\nСавол: Чўнтагимиздаги қонли талоқ билан намоз ўқисак бўладими? Талоқдаги қон нажсми?\nЖавоб: Жигар, талоқ, юрак ва гўштдаги оқмайдиган қон нажс эмас. Талоқни ёнига олиб намоз ўқиса бўлганидек, бу қонлар либосимизга тегса ҳам кийимни нажс қилмайди. (Мароқил фалоҳ)\nСавол: Таҳорат олаётганда ерга тўкилган сувни пайпоқ билан босганда ҳўл бўлган пайпоқ нажс бўладими?\nЖавоб: Нажс бўлмайди.\nСавол: Ҳанафий ва Шофиъийда итга тегиш таҳоратни бузадими? Сўлаги ва туклари нажсми?\nЖавоб: Ҳанафий мазҳабида итга тегиш таҳоратни бузмайди. Итнинг сўлаги нажс, туклари тоза. Сувга тушгандан ёки ёмғирдан кейин силкинган итнинг устидан сачраган томчилар нажс эмас.\nШофиъий мазҳабида ҳам итга тегиш таҳоратни бузмайди. Итнинг жунлари ҳўллигида тегса ёки сўлаги уст-бошимизга тегса, бу жойни бир марта лойқа сув билан жами етти марта ювиш лозим.\nСавол: Мушук юрган жойда намоз ўқиса бўладими?\nЖавоб: Мушук тоза ҳайвон. У юрган жойда намоз ўқиш мумкин.\nСавол: Илон ва тўнғиз териси ошланса, тоза бўладими?\nЖавоб: Тўнғиз ва илон териси ошланса ҳам тоза бўлмайди. Бу терилардан ясалган сумка, камар, кармон, кийим билан намоз ўқилмайди. (Халабий, Ҳидоя, Ҳиндия, Мезон-ул-кубро, Мазоҳиб-ил Арбаъа, Саодати абадия)\nТўнғиз, илон, сичқон ва инсон терилари ошланса ҳам тоза бўлмайди. (Радд ул мухтор)\nТўнғизнинг териси ошланиш билан тоза бўлмайди. (Нисоб-ул фиқҳ, Тарғиб-ус салот, неъмат-и ислом, Ислом илмиҳоли)\nШофиъийда тўнғиздан ташқари итнинг териси ҳам ошлаш билан тоза бўлмайди. (Мисбаҳ-ун-нажот)\nБир ҳукмга бир олим суннат, бошқаси макруҳ деса, макруҳ дейилган қавл асос қилиб олинади. Илон ва тўнғиз терисига тоза деган олимлар бўлса ҳам, нажс деганларники асос қилиб олинади.\nСавол: Бензин қуйилган идишни чайиб ташлаб, ичига сув қўйдик. Бу сувнинг таъми ва ҳиди ўзгарди. Бу билан таҳорат олсак бўладими?\nЖавоб: Бензин нажс эмас, таҳорат олса бўлади.\nСавол: Пойафзал тикаман, ғайримуслимларга илон терисидан пойафзал ясашим жоизми?\nЖавоб: Жоиз. Намоз ўқийдиган мусулмонларга ясамаслик керак. Чунки илон териси нажсдир.\nСавол: Ит босиб юрган жойлаларда намоз ўқиса бўладими?\nЖавоб: Ит босган жойлар нажс бўлмайди. Ҳатто лойни босса ҳам нажс бўлмайди.\nСавол: Сут эмадиган гўдакнинг қусмуғи нажс бўладими?\nЖавоб: Ҳа, оғир нажосат бўлади. (Саодати абадия)\nСавол: Орал секс ҳақида манийнинг ифлос эканлиги ва уни ютиш гуноҳ эканлиги айтилади. Бу нотўғри. Аёлларнинг кўкрагидан чиқадиган тоза сут, оғзимиздаги тупук, вужуддан чиқадиган тер еб-ичаётган асал, ширинлик каби озиқ-овқатлардан ҳосил бўлганидек, маний ҳам шулардан ҳосил бўлади. Мана шу манийдан фарзанд ҳам ҳосил бўлади. Манийга қанақасига ифлос дейиш мумкин?\nЖавоб: Бу қиёслаш мутлақо нотўғри. Сийдик йўлидан чиқадиган маний тоза озиқ-овқатдан ҳосил бўлганидек, инсоннинг сийдиги ва ахлати ҳам шулардан ҳосил бўлади. Уларни ҳам еб-ичишга бўладими?\nФарзанд манийдан ҳосил бўлгани учун манийга тоза дейиш хуруфийлар ақидасига ўхшайди. Улар айтишадики: “Аёлим менга ҳалол бўладию нега қизим ҳаром бўлсин? У ахир менга ҳалол бўлган аёлимдан туғилганку. Аёлим ҳалол бўлганидан кейин ундан пайдо бўлганлар ҳам ҳалол бўлиши керак.”\nДинда на сизнинг, на бизнинг қиёсимиз далил бўла олади. Далил фақат мўътабар дин китобларимиз билдирган ҳукмлардир. Китоблар “Маний ейилмайди, ичилмайди” деган. (Радд ул мухтор)\nКийимга теккан маний Шофиъийда намозга моне эмас. Лекин манийни ялаб, ютиш Шофиъий мазҳабида ҳам ҳаромдир. Нитрат кислота ёки бошқа заҳарни чўнтакка солиб, намоз ўқиса бўлади. Чунки нажс эмас. Лекин уни ичиш ҳаром. Бир нарсанинг нажс эмаслиги, уни еб-ичиш ҳаром эмас деган маънога келмайди.\nСавол: Касаллик туфайли белимга боғланган гўшт кўп тургани учун ҳидланиб, қуртлади. Шундай ҳидланган гўшт баданимга боғланган ҳолда намоз ўқиш жоизми?\nЖавоб: Гўшт, ҳидланиб, қуртлаш билан нажс бўлмайди. Намозга моне эмас. (Ислом ахлоқи)\nСавол: Эр ёки хотин кишининг сочи чўнтагимизда бўлганида намоз ўқий оламизми? Инсон ўлганида сочи, ҳайвон ўлганида жунлари нажс бўладими?\nЖавоб: Инсон ўлганида Ҳанафий мазҳабида нажс бўлади. Бошқа уч мазҳабда нажс бўлмайди. Ҳанафийда ўликнинг жуни, суяги, томирлари ва тиши тозадир.


027. Ҳудайбия умраси (6-ҳижрий Зул-қаъда ойи) – Islom Nuri\n027. Ҳудайбия умраси (6-ҳижрий Зул-қаъда ойи)\nҲудайбия умрасининг сабаби\nАраб жазирасидаги аҳвол мусулмонлар фойдасига кескин ривожлана бошлагач, ислом даъватининг муваффақияти ва улкан фатҳ-ғалаба куртаклари нишона бера бошлади. Мусулмонларнинг олти йилдан бери мушриклар тарафидан тўсиб турилган Масжиди Ҳаромда ибодат қилиш ҳақ-ҳуқуқларини қайта ўрнатишга бўлган тайёргарлик ҳаракатлари бошланиб қолди.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам Мадинада кўрган тушларида ўзларини асҳоблари билан биргаликда Масжиди Ҳаромга кирганларини ва Каъбанинг калитини олганларини, Байтуллоҳни тавоф ва умра қилганликларини, баъзилар сочларини қирдириб, баъзилар қисқартирганини кўрдилар. Бу тушларини асҳобларига айтиб бердилар, уларнинг кўнгиллари сурурга тўлиб, Маккага шу йил кириб борар эканмиз, деб хурсанд бўлдилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам умра қилиш ниятида эканларини айтиб, асҳобларини сафарга ҳозирланишга чорладилар.\nМусулмонларни сафарбар қилишлари\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам чор-атрофдаги қишлоқлар аҳли бўлмиш бошқа арабларни ҳам ўзлари билан бирга сафарга чиқишга чорладилар. Аъробийлардан кўплари бунга рағбат билдиришмади. Шундан сўнг у зот покиза кийимларини кийиб, туялари Қасвоъга миниб, йўлга отландилар. Мадинага Ибн Умму Мактумни – ёки Нумайла ал-Лайсийни – халифа қилиб қолдирдилар. Мадинадан 6-ҳижрий зул-қаъда ойининг бошида, душанба куни 1400 (баъзи ривоятларда 1500) саҳоба ҳамроҳлигида йўлга чиқдилар. Аёлларидан Умму Салама розияллоҳу анҳо ҳамроҳ бўлди. Одатда мусофирнинг доимий ҳамроҳи бўлган қиндаги қиличдан бошқа ҳеч қандай жанговор қурол-аслаҳаларни олмадилар.\nМусулмонлар Маккага қараб йўл оладилар\nШундай қилиб, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам Маккага қараб йўл олдилар. Зул-Ҳулайфага етгач, ҳадийларига (яъни, Маккага бориб қурбонлик қилиш учун олган жонлиқларига) белги тақдилар, уруш учун чиқмаётганларини билдириб, умра учун эҳром боғладилар. Олдинроқ Хузоалик бир кишини Қурайшнинг хабарини билиб келиш учун юбордилар. Усфонга етганларида ҳалиги одам етиб келиб: «Каъб ибн Луай сизга қарши аҳбошни ва бошқа бир қанча жамоатларни йиғибди, улар сизга қарши уруш қилишмоқчи ва сизни Байтуллоҳдан тўсишмоқчи», деди.\nПайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам асҳобларига маслаҳат солиб: «Нима дейсизлар, уларга ёрдамга келган қабилаларнинг бола-чақаларига ҳужум қилиб, уларни қўлга олайликми? Агар ўтираверсалар, маҳрум бўлиб ўтириб қолаверишади. Агар (бола-чақаларини қутқариш учун) етиб келишса, Аллоҳ кесилишга маҳкум этган бўйинлар бўлади. Ёки бўлмаса, Байтуллоҳга қараб бораверсак-да, ким йўлимизни тўсиб чиқса, шу билан жанг қилсак?», дедилар. Шунда Абу Бакр деди: «Аллоҳ ва Расули билувчироқ. Биз фақат умра учун келдик, биров билан урушиш мақсадида келмадик. Лекин, кимда-ким бизни Байтуллоҳдан тўсса, у билан жанг қиламиз». Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Ундай бўлса, кетдик», дедилар ва ҳаммалари йўлга тушдилар.\nҚурайшнинг мусулмонларни Байтуллоҳдан тўсишга уринишлари\nҚурайш Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг келаётганларидан хабар топгач, кенгаш ўтказиб, унда мусулмонларни қандай қилиб бўлмасин, Каъбадан тўсишга қарор қабул қилди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам аҳбошлар билан жанг қилишдан воз кечганларидан сўнг Бану Каъблик бир киши Қурайшнинг Зу-Тувога келиб тушганини, Холид ибн Валид бошчилигида 200 отлиқ Маккага элтувчи асосий йўл устида, Куроъул-Ғамимда пойлаб турганининг хабарини келтирди. Холид ўз суворийлари билан мусулмонларни ўтказмаслик мақсадида уларнинг йўллари устида туриб олган, ҳар икки томон бир-бирини кўриб турарди. Холид мусулмонларнинг пешин намози ўқиётганларида кузатиб туриб, уларнинг рукуъ ва сужуд қилишларини кўргач: «Уларга намозда турганларида тўсатдан ҳамла қилсак бўларкан», деб ўйлади. Сўнг аср намозида турганларида улар устига ҳужум қилиш ниятида кутиб турди. Бироқ, шу орада Аллоҳ таоло хавф намози ҳукмини туширди ва Холид фурсатни бой берди.\nҚонли тўқнашувдан четланиш учун йўлни ўзгартиришлари\nШундан сўнг Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам Танъим орқали Ҳарамга олиб борувчи асосий йўлни чап томонда қолдириб, ўнг томонга, даралар орасидаги эгри-бугри йўл орқали кета бошладилар. Бу йўл Санийятул Мурор орқали Макканинг қуйи томонидаги Ҳудайбия пасттекислигига олиб чиқарди. Холид мусулмон қўшинининг изидан кўтарилган чанг-тўзонни кўриб, уларнинг йўлни ўзгартирганларини билди ва Қурайшни огоҳлантириш учун Макка сари елдек учиб кетди.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам йўлда давом этиб, Санийятул Мурорга етиб борганларида туялари ерга чўкди. Одамлар «Ҳал, ҳал» (яъни, чуҳ, чуҳ) деб уни тургизишга ҳарчанд уринмасинлар, туя ўрнидан қўзғолмади. Шунда улар: «Қасвонинг қайсарлиги тутди», дейишди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Қасвонинг қайсарлиги тутгани йўқ, унинг бундай феъли йўқ, уни филни тўхтатиб қолган Зот тўхтатди», дедилар. Сўнг: «Улар менга Аллоҳнинг ҳурматларини улуғлайдиган бирон иш таклиф қилсалар, уни албатта қабул қиламан», дедилар. Кейин туяни ҳайдадилар, у ўрнидан туриб, бурилиб юриб кетди, сўнг Ҳудайбиянинг бир четига, камсувли бир ҳовуз ёнида тўхтадилар. Суви камлигидан ундан зўрға ҳовучлаб сув олинар ва тез орада уни тугатиб ҳам қўяёзишди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга ташналикдан шикоят қилишгач, ўқдонларидан битта камон ўқини олиб, уни ўша ҳовузга солишни буюрдилар. Шундан сўнг ундан сув қайнаб чиқа бошлади ва ҳаммалари ташналикларини қондирдилар.\nБудайл Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам билан Қурайш ўртасида воситачилик қилади\nШу орада Будайл ибн Варқоъ ал-Хузоий бир қанча хузоаликлар билан бирга Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг олдиларига келди. Хузоа Тиҳома (яъни, Макка ва унинг атрофи) аҳли ичида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг сир сандиғи ҳисобланарди (яъни, Маккада бўлаётган гап-сўзларни у зотга еказиб турарди). Будайл: «Мен Каъб ибн Луайни (ўз одамлари билан) Ҳудайбиядаги бир неча қудуқлар атрофига тушган ҳолда қолдириб келдим. Улар серсут туялар-у, болали аёлларгача олиб чиқишган. Сиз билан жанг қилишмоқчи, сизни Байтуллоҳдан тўсишмоқчи», деди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Биз биров билан урушгани келмаганмиз, умра қилиш учун келганмиз. Урушлар Қурайшнинг тинкасини қуритиб, уларга анча зиён етказди. Агар истасалар, улар билан маълум муддат урушмаслик ҳақида битим тузамиз ва улар мен билан одамлар ўртасига тушмайдилар. Агар мен ғолиб бўлсам, улар ҳам одамлар кирган нарсага киришни истасалар кирадилар, истамасалар куч тўплаб турганлари қолади. Агар урушдан бошқасига кўнмасалар, жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, бу иш устида ҳатто бир ўзим ёлғиз қолсам ҳам, то Аллоҳ ўз ишини ғолиб қилгунича жанг қиламан», дедилар.\nБудайл: «Бу гапларингизни уларга етказаман», деди ва Қурайш ҳузурига бориб: «Мен ҳозир олдингизга ўша одам олдидан келаяпман, у менга бир қанча гапларни айтди. Агар истасангиз у гапларни сизларга етказаман», деди.\nҚурайшнинг нодон кишилари: «Бизга унинг гапларининг кераги йўқ, гапирмай қўяқол», дейишди. Фикрли кишилари эса: «Майли, эшитганларингни сўзла-чи», дедилар. У Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан эшитган гапларини уларга айтиб берди. Шундан сўнг Қурайш Микраз ибн Ҳафсни жўнатди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам унинг келаётганини кўриб: «Бу одам хиёнаткор одам» дедилар. У етиб келгач, унга ҳам Будайл ва унинг шерикларига айтган гапни айтдилар. У қайтиб бориб, Қурайшга бу гапларни етказди.\nШундан сўнг Киноналик Ҳулайс ибн Алқама деган киши: «Истасангиз мен унинг олдига бориб келаман», деди. «Майли, бор», дейишди унга. У яқинлашиб келганида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам асҳобларига: «Бу одам фалончи, у қурбонликларни эҳтиром қиладиган қавм аҳлидан, қурбонликка аталган жонлиқларни унинг олдига чиқариб қўйинглар», дедилар. Одамлар қурбонликка аталган жонлиқларни олдинга чиқариб, «лаббайка» айтган ҳолда унинг истиқболига чиқдилар. Бу ҳолатни кўргач: «Субҳаналлоҳ! Бу кишиларни Байтуллоҳдан тўсиш мумкин эмас!» деди. Қурайш олдига қайтиб келгач: «Мен жонлиқларга белги тақилганини кўрдим, уларни Байтуллоҳдан тўсиш тўғри эмас, деб ўйлайман», деди. У билан Қурайш ўртасида бир қанча гап-сўзлар бўлиб ўтди.\nУрва ибн Масъуд ас-Сақафий: «Бу одам сизларга тўғри йўл таклиф қилибди, уни қабул қилинглар. Менга изн беринглар, ўзим ҳам бир бориб келай», деди. Сўнг Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам олдиларига келиб, у зот билан гаплаша бошлади. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам унга ҳам Будайлга айтган гапларини айтдилар. Шу гаплар орасида Урва: «Эй Муҳаммад! Айтингчи, агар сиз ўз қавмингизни қириб ташласангиз, сиздан аввал биронта арабни ўз аҳлини қириб битирганини эшитганмисиз?! Агар бошқача бўлса, қасамки, мен сизнинг атрофингизда обрў-эътиборлик одамларни кўрмаяпман, фақат қаёқдаги бетайин, қаланғи-қасанғилар йиғилиб олганини кўраяпман. Бундайлар сизни ташлаб қочиб кетишлари аниқ», деди. Шунда Абу Бакр унга: «Лотнинг базрини ялагур! Биз у зотни ташлаб қочарканмизми?!», деди. «Ким у?», деди Урва. «Абу Бакр», дейишди. Урва: «Нафсим қўлида бўлган Зотга қасамки, агар сенинг менга ўтказиб қўйган яхшилигинг бўлмаганда эди, сенга қандай жавоб қилишимни ўзим билардим», деди. Сўнг у Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам билан гаплашишда давом этди. Гапираркан, у зотнинг соқолларини ушлаб қўярди. Шунда Муғийра ибн Шуъба қўлида қилич, бошида дубулға билан Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг бошлари устида туриб, Урва у зотнинг соқолларига қўл узатганда қиличининг қини билан унинг қўлига уриб: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг соқолларидан қўлингни торт», деди. «Бу ким бўлди?», деди Урва. «Муғийра ибн Шуъба», дейишди. Урва: «Эй хоин, кечагина мен сенинг хиёнатинг шалтоғини тозалаб юрмаганмидим?!», деди унга. Муғийра мушриклик пайтида бир қавм билан сафарда бўлиб, кейин уларни ўлдириб, молларини тортиб олган, кейин Мадинага келиб, мусулмон бўлганди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам унга: «Исломингни қабул қиламан, аммо молингнинг менга кераги йўқ», дегандилар. Муғийра Урванинг жияни эди.\nКейин Урва саҳобаларнинг Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга бўлган муносабатларини, у зотни қандай ҳурмат-эҳтиром қилишларини кузата бошлади. Сўнг қайтиб боргач: «Эй қавмим, қасамки, мен кўп подшоҳлар, шу жумладан Қайсар, Кисро ва Нажоший ҳузурида бўлганман. Аллоҳга қасамки, бирон бир подшоҳни аъёнлари Муҳаммаднинг асҳоблари Муҳаммадни улуғланича улуғлаганини кўрмаганман. Қасамки, агар у тупурса, тупуги ерга тушмай, улардан бирининг қўлига тушади ва у уни юзига ва баданига суради. Агар бир ишга буюрса, уни адо этишга шошилишади. Таҳорат қилса, таҳоратига сув беришга (ёки таҳоратидан ортган сувни) талашиб, уришиб кетишга яқин бўлишади. У гапирса, овозларини чиқармай, жим қулоқ солишади. Уни ҳурмат қилганларидан юзига тик боқишмайди. У сизларга маъқул ишни таклиф қилмоқда, уни қабул қилинглар», деди.\nУ уларнинг қўлларини сизлардан тўсган Зотдир\nҚурайшнинг ақлсиз ва жангари ёшлари ўз раҳбарларининг сулҳга рағбат билдиришаётганини кўриб, сулҳни барбод қилувчи бир режага қўл уришга қасд қилдилар. Яъни, тунда яширинча бориб, мусулмонлар қароргоҳи ичига кириб, уруш олови ёқилишига сабаб бўладиган ҳодисалар уюштиришга қарор қилдилар. Бу режани амалга ошириш мақсадида 70-80 чоғли ёшлар тунда Танъим тоғидан ошиб тушиб, мусулмонлар қароргоҳига сездирмай кириб олишга ҳаракат қилишди. Бироқ, қўриқчилар бошлиғи Муҳаммад ибн Маслама уларнинг ҳаммасини қўлга тушириб, асир олди.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам сулҳга рағбатлари бўлгани учун уларни кечириб, қўйиб юбордилар. Бу ҳақда Аллоҳ таоло оят нозил қилди: «У (Аллоҳ) Макканинг ичида (яъни Ҳудайбияда) сизларни уларнинг (Макка мушрикларининг) устига ғолиб қилганидан кейин уларнинг қўлларини сизлардан, сизларнинг қўлларингизни улардан тўсган (яъни ўрталарингизда сулҳ пайдо қилган) зотдир» (Фатҳ: 24).\nУсмон ибн Аффон Қурайшга элчи бўлиб боради\nШундан сўнг Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам Қурайш уларнинг бу сафардан кўзлаган мақсадлари уруш эмаслигига аниқ ишонч ҳосил қилиши учун ўзлари томонидан бир элчи юборишга қарор қилдилар. Умар ибн Хаттобни юбормоқчи бўлганларида у узр айтиб: «Ё Расулуллоҳ, Маккада менга озор етгудек бўлса, Бану Адий ибн Каъб қавмидан бўлган мен учун ҳамият қилиб, ғазаби келадиган ҳеч кимим йўқ. Яхшиси, Усмон ибн Аффонни юборинг, Маккада унинг уруғлари бор, у истагингизни амалга ошира олади», деди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам Усмонни чақириб, уни Қурайш ҳузурига йўлладилар. Унга: «Сиз уларга биз уруш учун келмаганимизни, мақсадимиз фақат умра қилиш эканини билдиринг ва уларни Исломга даъват қилинг», дедилар. Маккада яшаб турган мўмин ва мўминалар билан кўришиб, уларга ғалаба онлари яқин қолганини, Аллоҳ азза ва жалла Ўз динини Маккада ғолиб қилишини, шунда ҳеч ким иймонини яшириб юрмаслигини етказишни буюрдилар.\nУсмон йўлга чиқиб, Балдаҳда турган қурайшликлар ёнидан ўтиб бораркан, улар ундан қаерга бораётганини сўрашди. У Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам уни нима мақсадда юборганларини айтгач: «Майли, вазифангизни адо этаверинг», дейишди. Абон ибн Саид ибн Ос Усмонни ҳурмат қилиб, уни ўз отига миндирди ва ўз ҳимоясига олиб, Маккагача кузатиб келди. Усмон Қурайш раҳбарларига Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг сўзларини етказди. Вазифасини адо этиб бўлганидан сўнг улар унга Байтуллоҳни бемалол тавоф қилавериши мумкинлигини айтишди. Бироқ, у бу таклифни рад этди ва то Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам тавоф қилмагунларича тавоф қилмаслигини билдирди.\nУсмоннинг ўлдирилгани ҳақида хабар тарқаши ва Ризвон байъати\nҚурайш юзага келган вазият ҳақида ўзаро маслаҳатлашиб, сўнг бир қарорга келиш ва шундан сўнг Усмонга бирон жавоб айтиб юбориш учун бўлса керак, Усмонни ўз олдиларида ушлаб қолдилар. Усмон ҳадеганда қайтавермагач, мусулмонлар орасида «Усмон ўлдирилган», деган гап тарқалди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга бу гап етиб келгач: «То қавм билан тўқнашмагунча бу ердан кетмаймиз», дедилар. Сўнг асҳобларини байъатга (яъни, қўл бериб аҳдлашишга) чақирдилар. Ҳамма у зотнинг ҳузурларига шошилдилар ва ортга қочмасликка байъат бердилар. Бир жамоат ўлимга тайёрликлари ҳақида байъат берди. Биринчи бўлиб Абу Синон ал-Асадий байъат берди. Салама ибн Акваъ уч қайта – байъатнинг бошида, ўртасида ва охирида – ўлимга байъат берди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бир қўлларини иккинчи қўлларига қўйиб туриб: «Бу Усмон номидан», дедилар. Байъат тамом бўлганидан сўнг Усмон етиб келиб, у ҳам байъат қилди. Ушбу байъатга фақат бир киши – мунофиқлардан бўлган Жадд ибн Қайс деган кимса қўшилмади.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ушбу байъатни бир дарахт остида туриб олдилар, Умар у зотнинг қўлларидан ушлаб олган, Маъқил ибн Ясор эса дарахт шохини Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга тегиб кетмаслиги учун кўтариб турарди. Ушбу байъат Ризвон (яъни, розилик) байъати номини олди. Аллоҳ таоло у ҳақда қуйидаги оятни нозил қилди: «(Эй Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам,) дарҳақиқат Аллоҳ мўминлардан — улар дарахт остида сизга байъат қилаётган вақтларида — рози бўлди» (Фатҳ: 18).\nСулҳ битими ва унинг бандлари\nВазиятнинг танглигини англаган Қурайш зудлик билан Суҳайл ибн Амрни сулҳ тузиш учун юборди ва сулҳ битими ичида албатта мусулмонларнинг бу йил қайтиб кетишлари ҳақида банд бўлиши лозимлигини таъкидлаб: «Чунки, араблар у бизнинг розилигимизсиз, зўрлик билан Маккага киргани ҳақида ҳеч қачон гапириб юришмасин», дейишди. Суҳайл Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳузурларига отланди. Унинг келаётганини кўриб, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Ишларингиз енгиллик томонга ўзгарди, қавм бу одамни юборибдими, демак сулҳни истаётган экан», дедилар. Суҳайл келиб, узоқ гаплашди. Охири қуйидагича сулҳ битимига келишдилар:\n1. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ва мусулмонлар бу йил Маккага кирмай қайтиб кетадилар, келгуси йили мусулмонлар Маккага келиб, уч кун турадилар, ёнларида қиндаги қиличдан бошқа қуроллари бўлмайди, уларга ҳеч қандай қаршилик кўрсатилмайди;\n2. Томонлар ўртасида ўн йил муддатга уруш ҳаракатлари тўхтатилади, ўртада тинчлик ҳукм суриб, улар бир-бирларидан қўлларини тиядилар;\n3. Ким Муҳаммад (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) иттифоқи ва аҳдига киришни истаса, кираверади. Ким Қурайш иттифоқи ва аҳдига киришни истаса, кираверади. Ҳар икки томон иттифоқига кирган қавм-қабилалар ўша томон вакили ҳисобланади. Ушбу қавм-қабилалар тарафидан қилинган ҳар қандай тажовуз ҳам ўша томоннинг тажовузи деб эътибор қилинади;\n4. Қурайшликлардан кимки валийсининг (яъни, оила бошлиғи ёки хўжайини) изнисиз Муҳаммадга (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) бориб қўшилса – яъни қочиб борса – уни қайтариб берилади. Муҳаммад (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) тарафдорларидан ким Қурайшга бориб қўшилса – яъни, қочиб борса – унга қайтариб берилмайди;\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам сулҳ бандларини ёзиш учун Алийни чақириб, унга айтиб ёздира бошладилар: «Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм…» Суҳайл бунга рози бўлмасдан: «Раҳмон дегани нималигини биз билмаймиз, «Бисмикаллоҳумма» деб ёз», деди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам у айтганидек ёзишга буюрдилар. Сўнг: «Бу – Муҳаммад Расулуллоҳ имзолаган битимдир…», дегандилар, Суҳайл: «Агар сизни Расулуллоҳ деб билганимизда, Байтуллоҳдан ҳам тўсмаган, сизга қарши уруш ҳам қилмаган бўлардик, «Муҳаммад ибн Абдуллоҳ» деб ёз», деди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Гарчи сизлар ёлғон санасангиз-да, мен ҳақиқатан Аллоҳнинг расулиман», дедилар, Алийга эса: «Расулуллоҳ» сўзини ўчириб, ўрнига «Муҳаммад ибн Абдуллоҳ» деб ёзишни буюрдилар. Алий бу сўзни ўчиришга кўнмаган эди, ўз қўллари билан ўчириб қўйдилар. Шундан сўнг сулҳ битими ёзиб битирилди. Сулҳга келишилгач, Хузоа Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам иттифоқларига кирди – улар китобнинг бошида айтиб ўтганимиздек, Абдулмутталиб замонидан бери Бану Ҳошимга иттифоқчи саналишар, ушбу иттифоққа киришлари ўша эски битимни таъкидлаш мақсадида бўлганди, – Бану Бакр эса Қурайш иттифоқига кирди.\nАбу Жандалнинг қайтариб берилиши\nСулҳ шартлари ёзилаётган пайт Суҳайлнинг ўғли Абу Жандал кишанларини судраганича келиб қолди, у Макканинг қуйи тарафидан чиқиб келиб, ўзини мусулмонлар орасига отди. Шунда Суҳайл: «Сулҳ шартига кўра биринчи бўлиб шуни қайтариб беришингизни сиздан талаб қиламан», деди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Ҳали битимни ёзиб тугатганимиз йўқ-ку», дегандилар: «Ундай бўлса, сиз билан ҳеч қачон ҳеч қандай ажримга келишолмаймиз», деди. «Мен учун унга ижозат беринг», дедилар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам. «Йўқ, ижозат бермайман», деди Суҳайл. «Ижозат бера қолинг», дедилар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам. «Йўқ, асло ижозат бермайман», деди Суҳайл. Шундан сўнг Суҳайл Абу Жандалнинг юзига тарсаки тушириб, ёқасидан бўғиб, судраб кетди. Абу Жандал бор овози билан бақириб: «Ҳой мусулмонлар! Мушрикларга қайтариламанми?! Ўз динимда фитнага учрайманми?!» дея бошлади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам унга: «Эй Абу Жандал, сабр қил, Аллоҳдан савоб умид қил. Албатта, Аллоҳ сенга ва сен каби бошқа заифларга кенглик беради. Биз қавм билан сулҳ туздик. Уларга Аллоҳнинг номи билан аҳд бердик, улар ҳам аҳд бердилар. Биз уларга берган аҳдимизга хиёнат қилмаймиз», дедилар.\nУмар ибн Хаттоб ўрнидан сакраб турди ва Абу Жандалга яқинлашиб, у билан ёнма-ён юрган ҳолда: «Эй Абу Жандал, сабр қил, улар мушриклар, уларнинг қони итнинг қони билан баробар», деганича қиличининг сопини унга яқинлаштира бошлади. Кейинчалик Умар: «Қиличимни олиб отасини урсайди, дегандим, лекин у отасини аяди», деган эди. Шундай қилиб, сулҳ шарти амалга оширилиб, Абу Жандални мушрикларга қайтариб берилди.\nУмра иҳромидан чиқиш учун жонлиқларнинг сўйилиши ва сочларнинг олиниши\nСулҳ битими ёзиб бўлингач, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам одамларга: «Туринглар, жонлиқларингизни сўйинглар!», дедилар. Шунда (изтиробнинг зўридан одамлар қулоқларига ишонмагандек,) ҳеч ким ўрнидан қимирламади. Буйруқларини уч марта қайтарганларидан кейин ҳам ҳеч ким уни бажаришга шошилмагач, ўрниларидан туриб, Умму Саламанинг олдига кирдилар ва одамлардан содир бўлган ҳолатни айтиб бердилар. Шунда Умму Салама: «Ё Расулуллоҳ, улар буйруғингизни адо этишларини истасангиз, ўзингиз чиқиб, ҳеч кимга лом-мим демасдан, жонлиғингизни сўйинг ва сартарошингизни чақириб, сочингизни олдиринг», деб маслаҳат берди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ташқарига чиқиб, ҳеч кимга индамасдан, жонлиқларини бўғизладилар ва сартарошни чақириб, сочларини қирдирдилар. Буни кўрган одамлар гурра-гурра туриб, жонлиқларини сўйишга ва бир-бирларининг сочларини қиришга тушдилар. Бир туя ёки сигирни етти киши шерик бўлиб сўйдилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам мушрикларнинг жиғига тегиш учун ҳам аввалда Абу Жаҳлники бўлган, бурнига кумуш ҳалқа тақилган туяни қурбонлик қилдилар. Сочларини қирдирганларга уч бор, қисқартирганларга бир бор мағфират сўраб дуо қилдилар. Шу сафар асносида Аллоҳ таоло Каъб ибн Ужра шаънида оят нозил қилиб, унда бирон узр сабабли сочини олдириб юборган одамнинг рўза тутиш ёки садақа бериш ёки жонлиқ сўйиш билан тўлайдиган фидяси (жаримаси)ни баён қилиб берди.\nМуҳожир аёлларни қайтариб беришдан бош тортганликлари\nҲижрат қилиб келган мўмина аёлларнинг валийлари Ҳудайбия сулҳи шартларига асосан уларни қайтариб юборишларини талаб қилганларида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам уларнинг бу талабларини рад этдилар. Чунки, битимнинг бу хусусдаги бандида гап фақат эркаклар хусусида кетган, «Биздан бирон киши сизнинг олдингизга борса, гарчи сизнинг динингизда бўлса ҳам, бизга қайтариб берасиз», дейилган, аёллар ҳақида ҳеч нарса дейилмаган эди. Аллоҳ таоло бу ҳақда оят нозил қилди:\n«Эй мўминлар, қачон сизларга (Макка кофирларининг қўли остида қолган) мўминалар ҳижрат қилиб келсалар, сизлар улар(нинг иймонлари)ни имтиҳон қилиб кўринглар (яъни улар ўз эрларини ёмон кўриб ёки сизлардан биронтангизга ишқи тушиб қолгани учун эмас, балки фақат дини Ислом учун ҳижрат қилганлари ҳақида сизларга қасам ичсинлар).— Аллоҳ уларнинг (дилларидаги) иймонларини (ҳам) жуда яхши билгувчидир.— Бас, агар сизлар уларнинг (ҳақиқий) мўмина эканликларини билсангизлар, у ҳолда уларни кофирларга қайтарманглар!— У мўминалар (кофирлар) учун ҳам ҳалол эмас ва у (кофир)лар (мўмина)лар учун ҳалол эмасдир,— ва уларга (яъни сизларнинг олдингизда қолган мўминаларнинг Маккада қолган кофир эрларига мана шу хотинлари учун) сарфлаган маҳрларини (қайтариб) беринглар. Қачон сизлар у (мўминалар)ларга маҳрларини берсангизлар сизларга уларни никоҳларингизга олишда бирон гуноҳ йўқдир. (Шунингдек) сизлар ҳам кофираларнинг билак-қўлларидан ушламанглар (яъни, сизларнинг хотинларингиз кофира бўлган ҳолларида кофир қавмлари билан қолишни истаса, сизлар уларнинг йўлларини тўсиб никоҳларингизда сақламанглар» (Мумтаҳана: 10).\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳижрат қилиб келган аёлларни Аллоҳ таолонинг қуйидаги оятлари бўйича имтиҳон қилардилар: «Эй пайғамбар, қачон сизнинг олдингизга мўминалар келишиб, сизга ўзларининг Аллоҳга бирон нарсани шерик қилмасликларига, ўғирлик қилмасликларига, зино қилмасликларига, (камбағаллик ёки шарманда бўлишдан қўрқиб) ўз болаларини ўлдирмасликларига, ва қўл-оёқлари ўртасида тўқиб оладиган бўхтонни қилмасликларига (яъни фарзандсизлик сабабли ўз эрларидан ажралиб қолмаслик учун бирон ташландиқ болани топиб, гўё у қўл-оёқлари ўртасидан чиққандек, яъни ўзлари туққандек эрларига «Мана шу бола сендан бўлди», деб бўхтон қилмасликка ) ҳамда бирон яхши ишда сизга итоатсизлик қилмасликларига қасамёд қилсалар сиз уларнинг қасамёдларини қабул қилинг ва улар учун Аллоҳдан мағфират сўранг! Албатта Аллоҳ мағфиратли, меҳрибондир» (Мумтаҳана: 12). Қай бир аёл шу шартларга иқрор бўлса, унга: «Байъатингни (яъни, қасамёдингни) қабул қилдим», дердилар, сўнг уни кофирларга қайтариб бермасдилар.\nМана шу ҳукм тушгач, мусулмонлар ўз никоҳларида бўлган кофира аёлларни талоқ қилдилар. Умар розияллоҳу анҳу шу куни мушрика ҳолича қолаётган иккита аёлини талоқ қилди. Кейин улардан бирига Муовия, иккинчисига Сафвон ибн Умайя уйланган эди.\nУшбу битимдан келиб чиқувчи хулосалар\nҲудайбия сулҳини у олиб келган натижалар билан бирга яхшилаб ўрганиб кўрган одамга унинг мусулмонлар учун шубҳасиз, улкан фатҳ-ғалаба бўлгани маълум бўлади. Чунки, Қурайш шу пайтгача мусулмонларни умуман эътироф этмай келарди, аксинча, уларни таг-томири билан қуритиб ташлашга уриниб келар ва бир кун келиб албатта уларнинг ниҳоясини кўришни умид қиларди, ўзининг Араб жазирасидаги диний етакчилиги ва дунёвий обрў-эътиборидан келиб чиқиб, ислом даъватини одамлардан тўсиш учун қўлидан келган ҳамма ҳаракатни қиларди. Шундай бир қабиланинг сулҳга мойил бўлишининг ўзиёқ мусулмонларнинг куч-қудратларини тан олиш маъносини англатар, Қурайш энди ортиқ уларга қарши курашишга қодир эмаслигини билдирарди.\nСулҳнинг учинчи банди мазмунига кўра, Қурайш ўзининг дунёвий обрў-эътиборини ҳам, диний етакчилигини ҳам унутган, эндиликда унга фақат ўз жонидан бошқа нарса кўринмай қолган, бутун Араб жазираси аҳолисининг ҳаммаси Исломга кириб кетса ҳам бу нарса Қурайшга аҳамиятсиз бўлиб қолган ва бунга заррача аралашиш ҳақида ўйламаётган ҳам эди. Шунинг ўзи ҳам Қурайшга нисбатан жуда катта муваффақиятсизлик эмасми?! Мусулмонларга нисбатан улкан фатҳ ва ғалаба эмасми?! Мусулмонлар билан душманлари ўртасида бўлиб келаётган қонли жангларнинг асосий мақсади – мусулмонлар назарида – қирғинбарот, одамларни ўлдириш ва мол-дунёларни қўлга киритиш, душманни мажбурлаб Исломга олиб кириш эмасди. Балки, мусулмонларнинг бу урушлардан кўзлаган асосий мақсадлари – одамлар учун дин ва ақида соҳасида тўла эркинлик яратиб бериш эди: «(Бу Қуръон) Парвардигорингиз томонидан (келган) Ҳақиқатдир. Бас, хоҳлаган киши иймон келтирсин, хоҳлаган кимса кофир бўлсин» (Каҳф: 29), инсонларни улар истаган ақида ва диндан ҳеч ким тўсмаслиги лозим эди. Ушбу сулҳ орқали айни шу мақсадга тўла-тўкис эришилдики, кўп ҳолларда урушларда қозонилган улкан ғалабалар орқали ҳам бундай натижага эришиб бўлмасди. Мана шу эркинлик туфайли мусулмонлар даъватда жуда катта муваффақиятларни қўлга киритдилар. Ҳудайбия сулҳидан олдин уларнинг сони уч мингдан ортмагани ҳолда, икки йил ўтиб, Макка фатҳи олдидан исломий лашкарнинг сони ўн минг кишини ташкил этди.\nСулҳнинг иккинчи банди ҳам мазкур улкан ғалабанинг иккинчи қисми эди. Урушни биринчи бўлиб мусулмонлар бошламаган эдилар, уни Қурайш бошлаган эди. Аллоҳ таоло айтганидек: «Улар ўзлари аввал-бошда сизларга қарши (жанг қилишни) бошлаган» (Тавба: 13). Аммо мусулмонларнинг жанговор юриш ва ҳаракатларидан мақсад – Қурайшни ҳовуридан тушириб қўйиш, Аллоҳнинг йўлидан тўсишдан тийиб қўйиш ва мусулмонлар билан тенг ҳуқуқлилик асосида муомала қилишга мажбур қилиб қўйиш эди. Уруш ҳаракатларини ўн йил муддатга тўхтатиш ҳақидаги битимга эришиш Қурайшнинг зўравонликларига қўйилган чек-чегара ва урушни биринчи бўлиб бошлаганларнинг муваффақиятсизлиги, кучсизланиши ва инқирозга учраётганига далил эди.\nСулҳнинг биринчи банди эса Қурайшнинг Масжиди Ҳаромдан тўсишига қўйилган чек-чегара бўлиб, бу ҳам унинг мағлубиятига далил эди. Ушбу банднинг Қурайш фойдасига хизмат қилган биргина қисми – унинг фақат шу йилгина мусулмонларни Байтуллоҳдан тўсишга қодир бўлиши эди.\nҚурайш мазкур учта ютуқни мусулмонлар қўлига бериб, бунинг муқобилида фақат битта устунликни қўлида сақлаб қолди. У ҳам бўлса, сулҳнинг тўртинчи банди эди. Аммо, ўйлаб кўрилса, бу устунлик ҳам жуда арзимас ва мусулмонлар учун деярли зарарсиз устунлик эди. Маълумки, мусулмон киши модомики мусулмон бўларкан, ҳеч қачон Аллоҳу расулидан ва ислом диёридан қочиб кетмайди. Фақат Исломдан очиқ-ошкор ёки махфий равишда қайтиб, муртад бўлган кимсагина қочиб кетиши мумкин. Муртад кимсанинг эса мусулмонларга кераги йўқ, бундай кимсанинг ислом жамиятидан ажралиши унинг ичида қолишидан кўра яхшироқ. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг сўзлари ҳам мана шу мазмунга ишора қилади: «Ким биздан уларга кетса, уни Аллоҳ узоқ қилсин». Аммо Макка аҳлидан мусулмон бўлган киши учун энди Мадинага паноҳ истаб келишига йўл тўсилган бўлса-да, Аллоҳнинг ери кенг. Мадина мусумонлар учун ҳижрат диёрига айланишидан анча олдин Ҳабашистон уларга ўз қучоғини очганини эслашнинг ўзи кифоя. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам қуйидаги сўзлари билан ана шунга ишора қилгандилар: «Ким улардан бизга келмоқчи бўлса, тез фурсатда Аллоҳ унга кенглик ва чиқиш йўлларини ҳозирлаб беради».\nБундай эҳтиёт ва ҳимоя чорасини кўриб қўйиш зоҳиран Қурайшнинг устунлиги бўлиб кўринса-да, аслида унинг қаттиқ хавотирга тушганидан, қўрқувдан юраги ўйнаб, мадорсизланиб бораётганидан ва бутпараст вужудининг инқирозидан қаттиқ ташвишланаётганидан дарак берарди. Афтидан, улар ўзларининг жар ёқасига келиб қолишганини ва мана шундай эҳтиёт чорасини кўриш зарурати туғилганини ҳис қилишганди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг мусулмонлардан Қурайшга қочиб борган кишини қайтариб беришни талаб қилмасликка рози бўлишлари эса у зотнинг Исломнинг вужуди ва куч-қуввати мустаҳкам эканига қаттиқ ишонишларига далил эди. Демак, бундай шартдан қўрқмаса ҳам бўлаверарди.\nМусулмонларнинг ғам-ғуссага ботишлари ва Умарнинг Расулуллоҳ (сав) билан баҳслашуви\nУшбу сулҳ бандларининг асл ҳақиқати мана шу. Бироқ, бу ерда мусулмонларга оғир ботган ва уларни қаттиқ хафа қилган иккита иш бор эди:\nБиринчиси: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам уларга: «Албатта Байтуллоҳга бориб, уни тавоф қиламиз», деб хабар бергандилар. Нега энди Байтуллоҳни тавоф қилмай қайтмоқдалар?!\nИккинчиси: У зот соллаллоҳу алайҳи ва саллам Аллоҳнинг элчиси ва ҳақ дин устида бўлсалар, Аллоҳ таоло Ўз динини ғолиб қилишни ваъда қилган бўлса, нега энди у зот Қурайшнинг босимини қабул қилдилар ва сулҳда уларга ён бердилар?!\nМана шу иккита нарса шак-шубҳа, васваса ва гумонлар ўчоғига айланиб, мусулмонларнинг ҳис-туйғуларини тирнаётган ва шу туфайли келиб чиққан ғам-алам уларга сулҳ оқибатлари ҳақида фикр юритишга имкон бермаётган эди. Энг қаттиқ алам чекканлардан бири Умар ибн Хаттоб бўлса ажаб эмас. Ҳатто, у Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, биз ҳақ устида, улар эса ботилда эмасмилар?!», деди. «Шундай», дедилар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам. «Биздан ўлганлар жаннатда, улардан ўлганлар дўзахда эмасмилар?!», сўради у. «Ҳа, шундай», дедилар яна Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам. «Ундай бўлса нега динимиз тўғрисида уларга ён бермоқдамиз ва Аллоҳ улар билан бизнинг ўртамизда ажрим қилмасидан туриб орқага қайтмоқдамиз?!», деди. «Эй Ибн Хаттоб, мен Аллоҳнинг элчисиман, У Зотга итоатсизлик қилмайман ва У мени ҳаргиз ташлаб қўймайди», дедилар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам. «Ахир сиз албатта Байтуллоҳга борамиз, уни тавоф қиламиз», демаганмидингиз?!», деди Умар. «Ҳа, шундай деганман. Бироқ, бу йил борамиз, деб айтганманми?!», дедилар. «Йўқ», деди. «Сиз албатта Байтуллоҳга борасиз ва уни тавоф қиласиз!», дедилар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам.\nШундан сўнг Умар ғазаби босилмаган ҳолда Абу Бакрнинг олдига борди ва унга ҳам Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга айтган гапларини айтди. Абу Бакр ҳам унга худди Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам қайтарганларидек жавоб қайтарди. Сўнг: «Сиз тоабад у зотни этакларини маҳкам ушлайверинг. Аллоҳга қасамки, у зот ҳақ устидалар», деди.\nШундан сўнг Аллоҳ таоло: «(Эй Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам), токи Аллоҳ сизнинг гуноҳингиздан илгари ўтган ва кейин кел(ади)ган нарсалар (барча гуноҳларингиз)ни мағфират қилиши учун ва сизга Ўз неъматини комил қилиб бериб, сизни Тўғри йўлга ҳидоят қилиши учун ҳамда Аллоҳ сизга қудратли Ёрдам бериши учун дарҳақиқат Биз сизга очиқ-равшан фатҳ — ғалаба ато этдик» (Фатҳ: 1-3) деб бошланувчи сурани нозил қилди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам Умарни ёнларига чорлаб, ушбу сурани унга ўқиб бердилар. Умар: «Ё Расулуллоҳ, фатҳ шуми?», деб сўраган эди: «Ҳа», деб жавоб бердилар. Шундан сўнг Умарнинг кўнгли ўрнига тушиб, ортига қайтди.\nКейинроқ Умар ўзининг ишидан қаттиқ пушаймон бўлиб юрган эди. Унинг ўзи бу ҳақда шундай дейди: «Ўша куни гапирган гапларимдан қўрқиб, хатойимга каффорат бўлармикин, деб садақа, намоз, рўза ва қул озод қилиш каби жуда кўп амаллар қилиб юрдим».\nЗаиф-ночор кишилар муаммосининг ҳал бўлиши\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам Мадинага қайтиб келиб, ўрнашганларидан сўнг Маккада азобга дучор бўлаётган мусулмонлардан бири Мадинага қочиб келди. У Қурайшнинг иттифоқчиси бўлган Сақиф қабиласидан Абу Басир деган киши эди. Қабиласи уни қайтариб олиб кетиш учун икки кишини юборди. Улар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга: «Аҳдга мувофиқ, Абу Басирни бизга беришингизни талаб қиламиз», дейишди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам Абу Басирни улар қўлига топширдилар. Улар уни олиб кетишаркан, Зул Ҳулайфага етишганда тамадди қилгани тўхтаб, ёнларида бўлган хурмоларини еб ўтиришди. Шунда Абу Басир улардан бирининг қиличини мақтади. У қиличини қинидан суғуриб, кўз-кўз қилиб: «Ҳа, бу жуда зўр қилич, мен уни бир неча марта синаб, тажрибадан ўтказганман», деди. Абу Басир: «Қани, бир кўрайчи», деди. У қилични узатган эди, Абу Басир шу заҳоти у билан унинг ўзини саранжомлаб қўйди.\nИккинчиси эса жон ҳолатда қочиб, Мадинага келди ва ҳаллослаганича масжидга кириб келди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам уни кўриб: «Бу бирон даҳшатли нарсани кўрган чиқади», дедилар. У Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ёнларига келиб: «Шеригимни ўлдирди, энди мени ҳам ўлдирмоқчи!», деди. Шу орада Абу Басир ҳам етиб келиб: «Ё Расулуллоҳ, сиз мени уларга қайтариб бериб, зиммангизга олган мажбуриятингизни бажардингиз. Кейин Аллоҳнинг ўзи мени улардан қутқарди», деди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Қургур, ёнида бирон шериги бўлса, анча-мунчасининг додини беришга ярайди бу», дедилар. Буни эшитган Абу Басир агар бу ерда қолса, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам уни уларга қайтариб беришларини тушунди ва Мадинадан чиқиб кетиб, денгиз соҳилига бориб жойлашди. Шундан сўнг мушриклар қўлидан қочиб қутулган Абу Жандал ибн Суҳайб ҳам унга келиб қўшилди. Бирин-кетин Қурайшдан қочиб келган мусулмонлар унинг атрофида тўпланиб, бир жамоани ташкил қилдилар. Улар Қурайшнинг Шомга йўл олган карвонларини талаб, одамларини ўлдириб, молларини тортиб ола бошладилар. Шундан сўнг Қурайш Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга одам юбориб, ўртадаги қариндошлик ҳаққи-ҳурмати, улардан қочиб борган одамларни ўз ҳузурларида олиб қолишларини ва қайтариб юбормасликларини сўради. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам уларни Мадинага чақириб олдилар.\nҚурайш баҳодирларидан бир нечасининг мусулмон бўлиши\nҲижратнинг еттинчи йили, мазкур сулҳ воқеасидан кейин Амр ибн Ос, Холид ибн Валид ва Усмон ибн Талҳа Исломни қабул қилдилар. Улар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ҳузурларига келишганида у зот: «Макка бизга ўзининг жигарпораларини (яъни, аслзодаларини) тақдим этди», дедилар.\n Аҳбош дегани сизнинг зеҳнингизга келаётгани каби ҳабашлар эмас. Улар Бану Кинона ва бошқа уруғлар бўлиб, Маккадан олти мил узоқликдаги Ҳубший тоғига нисбатланиб, аҳбош деб аталганлар. Ўша тоғ ёнбағрида Бану Ҳорис ибн Абду Манот ибн Кинона, Бану Мусталиқ, Ҳаё ибн Саъд ибн Умар ва Бану Ҳувн ибн Хузайма қабилалари тўпланиб, Қурайшга иттифоқчи бўлишган, «Токи ҳаёт давом этаркан ва мана шу тоғ ўрнида тураркан, биз бошқаларга қарши сизлар билан бирга бир тану бир жонмиз», деб қасамёд қилишган, шу тоғга нисбатланиб «Қурайш аҳбоши (яъни, ҳубшийлари)» деб аталишган (Муъжамул булдон: 2/214).\n Базр – аёллар жинсий аъзоси, клитор.\n Араблар одатича, гаплашаётган одамнинг соқолига қўл теккизиш унга ҳурмат-эҳтиром ва лутф белгиси бўлиб саналар, хусусан тенгдошлар бир-бирига ана шундай муомала қилишарди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам Урвани хафа қилмаслик учун унинг бу ишидан кўз юмган бўлсалар, Муғийра Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламга мушрикнинг қўлини теккизмаслик учун уни бу ишдан ман қилганди. (Фатҳул Борий.)\n Саҳиҳул Бухорий: 1/380.\n Саҳиҳ Муслим: Ҳудайбия сулҳи боби: 2/105.\n Ушбу сулҳ ҳақидаги маълумотларни қуйидаги китоблардан батафсил билиб олишингиз мумкин: Фатҳул–борий: 7/439–458, Саҳиҳул Бухорий: 1/378–381, 2/598, 600, 717, Саҳиҳ Муслим: 2/104–106, Ибн Ҳишом: 2/308–322, Зодул маод: 2/122–127, Тариху Умар ибн Хаттоб: 39–40-с.\n Юқоридаги манбаларга қаранг.\n Кўпинча бу учала саҳобанинг мусулмон бўлган йили ҳақида турлича маълумотларга дуч келинади. Аксарият тарих китобларида бунинг 8– йилда содир бўлганини айтилади. Лекин Амр ибн Оснинг Нажоший ҳузурида мусулмон бўлгани ҳикояси маълум ва машҳур. Холид билан Усмон ибн Талҳанинг исломни қабул қилишлари Амр ибн Оснинг Ҳабашистондан қайтган пайтига тўғри келган. Амр Ҳабашистондан қайтиб келгач, Мадинага қараб йўл олади. Йўлда унга Холид ибн Валид билан Усмон йўлиқади. Учовлари Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ҳузурларига бориб, мусулмон бўладилар. Бу эса уларнинг ҳижрий 7– йилда мусулмон бўлганликларига далолат қилади, валлоҳу аълам.


21:3 ҳисобидаги устунлик. Ўзбекистон миллий жамоаси учун энг осон рақибга қарши ўйин олдидан\nФИФА кунларида Иордания пойтахти Амманда ўқув-машғулот йиғини ташкил этган Ўзбекистон милллий жамоаси бугун, 9 октябрда Малайзияга қарши ўртоқлик учрашувида майдонга тушади. Сречко Катанец қўл остидаги иккинчи ўйинда словениялик бош мураббий таркибда янги футболчиларни синаб кўриши кутилмоқда.\nТаркиб: Шомуродов келди, Яхшибоев йўқ\nСречко Катанец Аммандаги йиғин доирасида Малайзия ва Иорданияга қарши ўйинлар учун 24 нафар ўйинчини миллий жамоага жалб этган. Улар орасидан Элдор Шомуродов Италиядан Тошкентга эмас, тўғри Иордания пойтахтига етиб келган бўлса, Яхшибоев жароҳати сабабли йиғинга кела олмади. Унинг ўрнига эса «Локомотив» футболчиси Азизбек Амонов чақирув олди. Қувонарлиси, аввалги йиғинлардан фарқли равишда бу сафар миллий жамоа ҳужум захираси яхши спорт формасида бўлган форвардлар билан тўлган.\nДарвозабонлар: Элдор Суюнов («Пахтакор»), Валижон Раҳимов (ОКМК), Ўткир Юсупов («Навбаҳор»)\nҲимоячилар: Фаррух Сайфиев («Пахтакор»), Иброҳимхалил Йўлдошев («Нижний Новгород»), Ҳожиакбар Алижонов («Пахтакор»), Дилшод Саидов («Насаф»), Ислом Қобилов («Локомотив»), Рустам Ашурматов («Гангвон»), Достон Турсунов («Чунцин»), Ҳусниддин Алиқулов («Насаф»), Абдулла Абдуллаев («Бунёдкор»)\nЯримҳимоячилар: Одил Ҳамробеков («Пахтакор»), Акмал Мозговой («Насаф»), Отабек Шукуров («Шаржа»), Ойбек Бозоров («Насаф»), Достон Ҳамдамов («Пахтакор»), Азиз Ғаниев («Шабаб ал-Аҳли»), Жалолиддин Машарипов («Ан-Насср»)\nҲужумчилар: Шаҳбоз Умаров (БАТЭ), Элдор Шомуродов («Рома»), Игорь Сергеев («Тобол»), Ҳусайн Норчаев («Насаф»), Азизбек Амонов («Локомотив»).\nНега айнан Малайзия танланди?\nЎзбекистон миллий жамоасининг Малайзия ва Иорданияга қарши ўйини олдидан Сречко Катанец Аммандаги йиғин, спарринг рақиблар ва таркиб борасида фикрларини билдирди.\n«Малайзия ва Иордания миллий жамоалари ҳозирги кунгача ЎФАда бўлган таклифлар орасидан рақиб сифатида танлаб олинди. Айнан уларга қарши ўйнаётганимиз учун алоҳида сабаб йўқ. Уларга қарши ўйнаймиз, деб талаб ҳам қўймаганмиз. Ҳозирги кунда биламизки, ўртоқлик ўйинлар учун рақиб топиш анча мушкул. Қолаверса, бундай режалар камида 6 ой ёки бир йил олдин амалга оширилиши керак. Ўзбекистонда иш бошлаганимга кўп бўлмагани учун ўртоқлик ўйинларига рақиб танлаш имконияти бўлгани йўқ. Шу боис мавжуд рақиблар орасидан Малайзия ва Иордания танланди. Иккита ўртоқлик ўйинларида барча футболчиларга имконқадар ўйин амалиётини беришга интиламиз», - дейди Сречко Катанец.\n6 ўйинда 6 ғалаба – Малайзия биз учун қандай рақиб?\nФИФА рейтингида 86-ўринда бораётган Ўзбекистон 153-поғонадаги Малайзия миллий жамоасини ўзаро 6 ўйинда 6 маротаба мағлуб этган. Шу боис уларни энг осон рақиб сифатида кўрсатсак бўлади. Рақиб устидан қозонилган энг йирик ғалаба 1994 йил Рустам Акромов қўл остида Осиё Ўйинларида ва 2007 йилги Осиё кубогида эришилиб, ўшанда Рауф Инилеев мураббийлигидаги вакилларимиз 5:0 ҳисобида зафар қучишган. Тўплар нисбати – 21:3, бизнинг фойдамизга.\n1994 йил: Ўзбекистон – Малайзия 5:0\n1999 йил: Ўзбекистон – Малайзия 3:0\n2001 йил: Малайзия – Ўзбекистон 1:2\n2001 йил: Малайзия – Ўзбекистон 0:5\n2009 йил: Ўзбекистон – Малайзия 3:1\n2009 йил: Малайзия – Ўзбекистон 1:3\nЎзбекистон – Малайзия ўйини жонли эфирда намойиш этиладими?\nАммандаги учрашув «Спорт» телеканалида намойиш этилиши ҳақида маълумот берилмаган. Шунга қарамай, учрашувни Ўзбекистон футбол ассоциациясининг Youtube тармоғидаги саҳифасида жонли эфирда томоша қилиш мумкин бўлади. ЎФА матбуот хизмати учрашув интернет орқали трансляция қилинишини маълум қилган.\nАнонс. 9 октябрь (шанба)\nЎзбекистон – Малайзия\nАмман халқаро ўйингоҳи.\nТрансляция: ЎФА ютуб канали.


Ажаб ҳангомалар: Россияда “Эшак” номли ресторан очилди – Mazmun.Uz\nАжаб ҳангомалар: Россияда “Эшак” номли ресторан очилди\nот designer · 06.12.2016\nРоссиянинг таниқли шоуменларидан бири Сергей Светлаков Екатеринбургда Eshak номли ресторан очмоқда,\ncанъаткор бу ҳақда ўзининг Instagramдаги саҳифасида маълум қилган. “12 декабрь куни, яъни ўз туғилган кунимда она шаҳрим — Екатеринбургда ресторан очяпман! Вақтингиз бўлганда қадам ранжида қилинг”, — деб ёзган артист. Таъкидланишича, меню учун Тошкентдан атай чақирилган бош-ошпаз жавоб беради. Сергей Светлаков шарқ таомлари тайёрланадиган Eshak ресторани тармоғи эгаси ҳисобланади. Москва шаҳрида шу номли иккита ресторан фаолият юритмоқда.\nВперед Ислом Каримов ҳайкалини яратиш бўйича халқаро ижодий танлов эълон қилинди\nНазад Мирзиёев янги Фармонни имзолади


РУҲ ЖИСМНИНГ ҚАЕРИДА БЎЛАДИ - Mehrob.uz\naccess_time5-октябрь, 16:07 visibility1772\nЯратганнинг борлигини инкор қиладиганлар асосий сабаб қилиб кўрмаганликларини кўрсатадилар. Улар бу гапни айтишдан аввал ушбу оятни яхшилаб ўйлаб кўрсинлар: “Ўзингизда ҳам (мўъжизалар бор), кўрмайсизларми”.\nЖисмимиз руҳимиз туфайлигина ҳаракат қилади. Агар руҳ чиқиб кетса ҳаракатдан тўхтаймиз. Руҳ деган сўзни кўпчилик эшитган. Лекин уни ким кўрган? Унинг қаерда бўлишини ким билади? У юракда бўладими ёки миямиздами?\nОлимларнинг бирортаси бунга аниқ жавоб бера олмайдилар. Руҳнинг вазни бор дея жар солган олим ҳам буни билмайди. Руҳнинг вазни бўлмайди. Вазни бор деган олимни жасаддан чиқиб кетган ҳаво ёки юрак уриши туфайли юзага келадиган босим чалғитган бўлиши мумкин.\nДемак, руҳни ҳеч ким кўрмаган. Унинг қаерда жойлашиши, жисмни қандай ҳаракатга келтиришини бирорта олим билмайди. Инсоннинг бир қўли фалокат туфайли узилиб тушса, уни ҳаракатга келтирган руҳ қаерга кетади? Буни ҳам ҳеч ким билмайди. Лекин дунё олимлари руҳнинг борлигини инкор этмаганлар.\nДемак, руҳнинг борлигига кўпчилик ишонади. Танамиз ҳаракатга келиши, тириклигимиз белгиси ҳам айнан руҳ билан боғлиқдир. Бу нарса ҳам Аллоҳ таолонинг мўъжизаларидан биридир. Ўзимиздаги мўъжизаларни инкор этмаган ҳолда коинотдаги илоҳий мўъжизаларни қандай инкор эта оламиз?! Бу ақли бор кишининг иши эмас-ку, ахир.


Ўқувчи соғлиги: сколиозни олдини олиш мумкинми? | «Умид» ИДУМ\nadmin Juma Dekabr 2nd, 2016 Shanba Dekabr 10th, 2016 Соғлом она ва бола Фикр билдирилмаган\nҚишки даврда ўқувчиларда умуртқа поғонасига босим сезиларли даражада ошади. Ўтириб ишлаш доимий ҳолатга айланади. Бундай вазиятда умуртқа поғонаси нотўғри ривожланиши касаллиги – сколиоз хавфи юзага келади. Ота-оналар ушбу муаммога юзаки қарамасдан жиддий эътибор беришлари талаб этилади. Бугунги мақоламизда ушбу касаллик ҳақида батафсил маълумот бермоқчимиз.\nҚадди-қомат деганда нимани тушунамиз? У одамнинг вертикал ҳолатини белгилайди. Ҳар кунги турмуш тарзи, кайфият киши қоматининг ўзгаришига сабаб бўлади. Ўқувчиларнинг қадди-қомати тўғри ўсиши унинг партада қай даражада ўтиришига боғлиқ.\nКелишган қадди-қомат ҳаётий жараёнда ёмонлашиши мумкин, кўп ҳолларда бу боланинг мактаб даврида, партада нотўғри ўтириши натижасида пайдо бўлади. Бунда боланинг мускул бойлам бирлашмаси ўтиришнинг физиологик ҳолатига мослашиб боради. Мускул ва бойламларнинг таъсирида умуртқа поғонаси функцияси ўзгариб туради. Мускуллар одам танасини нормал ушлаб туришдан ташқари қарама-қарши кучларни (антигравитацион куч) бир-бирига мутаносиб қилиш вазифасини ҳам бажаради. Агар мускуллар яхши ривожланган бўлса, уларнинг ҳаракати бир-бирига мутаносиб (синхрон) бўлади. Бу, ўз навбатида, умуртқа поғонасининг қийшаймасдан тўғри ривожланишига ёрдам беради.\nИнсонда суякларнинг ўсиши 18—20 ёшларга бориб деярли тўхтайди ва ҳамма физиологик эгриликлар бу вақтга келиб силлиқланади. Чунки унинг мускул-бойлам бирикмалари, тоғай соҳаси қаватлари жуда ҳам ҳаракатчан ва эгилувчан ҳолатга етади. Шу боис, умуртқа поғонасининг яхши ривожланиши тўғри ва адл қоматнинг тамал тоши эканлигини ҳисобга олган ҳолда айнан мактаб даврида бола қоматининг тўғри шаклланишига алоҳида эътибор қаратиш лозим.\nУмуртқанинг физиологик эгриликлари умуртқа поғоналарининг эгилувчанлик хусусиятини оширади ва одамнинг ички аъзоларини ташқи муҳит таъсирларида шикастланишдан асрайди.\nБолаларда қадди-қоматнинг тўғрилигини текшириш\nЭътибор билан қараганда бу — осон. Бола тик турган ҳолатда ёнбош тарафдан қараб текширилади (у ўзингиздан 1,5—2,0 метр узоқликда бўлиши зарур).\nТекшириш пайтида, албатта, бошни тутиб туриш, олдинга ёки орқага эгилганлиги, кўкрак қафасининг формаси, қорин чизиғи, тизза бўғими букилмаси, умуртқанинг бўйин, кўкрак ва бел эгрилиги эътиборга олинади.\nБоланинг юзма-юз қараб турган ҳолатидаги текширувда эса унинг елка соҳаси бир хил эканлигига эътибор қилиш зарур. Орқа билан турган ҳолатда текширилганда унинг елкаси, кўкрак пастки бурчагининг бир хиллиги ва умуртқадан бир хил узоқликда эканлиги кўздан кечирилади. Сўнгра бола олдинга 900 эгилтирилиб текширилади (тизза букилмайди, қўл осилиб туради). Бунда курак соҳаларининг икки ярми ҳам бир хиллиги ёки чап ё ўнг курак соҳасининг бўртиб чиққанлигини кўриш мумкин.\nБолалардаги қадди-қомат нуқсонларидан бири сколиоз касаллигидир. Бу касаллик умуртқанинг ўнг ёки чап ён тарафга қийшайиши натижасида пайдо бўлади. Касаллик фақат умуртқа поғонасининг хасталиги эмас, балки бир бутун организмда чуқур ўзгаришлар бўлиши билан фарқланади. У секин ривожланади, беморни безовта қилмайди. Натижада касаллик кеч аниқланади. Шунинг учун ҳам уни даволаш ниҳоятда қийин кечади.\nСколиоз касаллигига чалинган бола тез чарчайди, бир жойда узоқ ўтирганда, кўп юрган пайтда умуртқа поғонасида оғриқ сезади.\n2) С — симон турлари учрайди.\nКасаллик оғир-енгиллигига қараб, 4 даражали бўлиши мумкин:\n1-даражали сколиоз — енгил тури бўлиб, текширилганда умуртқа қийшиқлиги бола горизонтал ҳолда ётганда йўқолади.\n2-даражали сколиозда — бола текис жойда ётган пайти ҳам қийшиқлик йўқолмайди. Кўкрак ва бел соҳасида қийшиқлик натижасида мускул ўрами ёки бўртмасини аниқлаш мумкин.\n3-даражали сколиозда эса танада мўътадиллашган қийшиқлик кузатилади. Бундай сколиозда букрилик пайдо бўлади. Тос суягининг қийшайиши натижасида оёқнинг функционал калталиги кўзга ташланади. Бола ён тарафга эгилиб, ўша калталикни йўқотишга ҳаракат қилади.\n4-даражали сколиоз — касалликнинг энг оғир кўриниши бўлиб, боланинг ички аъзоларида патологик ўзгаришларга олиб келади. Оёқ соҳаларида фалажлик, невралгия, парез қайд қилинади. Касалликни даволамаса, унинг хуружи натижасида умуртқанинг ўз ўқи атрофида айланиб кетиши асосида яна ҳам мураккаб деформацияловчи асоратларга олиб келиши мумкин. Бундай нуқсонлар ўз-ўзидан боланинг ички аъзолари жойлашган жойидан у ёки бу тарафга силжишига сабаб бўлади ва уларнинг функцияси бузилади. Ўпка, юрак-қон темир системаси зарарланади. Агар беморга ўз вақтида, касалликнинг бошланғич даражаларида ёрдам берилмаса, келажакда у ногирон бўлиб қолиши мумкин.\nСколиоз касаллиги қиз болаларда ўғил болаларга қараганда уч баробар кўпроқ учрайди. Шуни қайд этиш керакки, тенгдошлари томонидан шундай нуқсонлар мазах қилиниши оқибатида ҳеч кимга қўшилмайдиган, одамови, жаҳлдор ва тез хафа бўладиган бўлиб қолиши мумкин.\nҚадди-қоматнинг бузилишларига олиб келувчи омиллар талайгина. Рахит, камқонлик, нафас йўлларининг сурункали яллиғланиши, юқумли инфекцион касалликлар шулар жумласидандир.\nБу омилларнинг вужудга келишига, энг аввало, яхши овқатланмаслик, очиқ ҳавода сайр қилмаслик, етарли вақт ухламаслик, спорт билан шуғуланмаслик, мактабда парталарнинг болаларга мос келмаслиги сабаб бўлади.\nСколиоз касаллигининг олдини олиш мумкинми?\nҚадим замонда бир киши фарзандини тарбиялашда маслаҳатлашиш мақсадида донишманд ҳузурига келибди. Шунда доно ҳамма гапдан воқиф бўлгач, у кишига бола тарбиясида анча кечикканлигини айтибди ва фарзанд тарбиясини туғилганданоқ бошлаш кераклигини уқтирибди. Ҳа, шундай! Қиссадан ҳисса шуки, ота-оналар боласининг қадди-қоматида нуқсонлар бўлмаслиги учун улар туғилганидан бошлаб қайғуриши зарур. Болани 6 ойгача ўтирғизмаслик керак, 3 ойликдан эса уни тез-тез қоринга ётқизиш мақсадга мувофиқдир. 9 ойгача болани оёққа қўйишга шошилмаслик тавсия этилади.\nБолани бир қўлидан етаклаб юриш тавсия этилмайди, иложи борича ўзи юриши зарур, акс ҳолда умуртқа поғонасига оғирлик тушиб, баъзи нуқсонларни келтириб чиқариши мумкин. Болаларга гимнастик машқлар қилдириш ижобий натижаларни беради.\nМактабгача ёшдаги болалар кўпроқ очиқ ҳавода сайр қилиши, турли ўйинлар ўйнаши лозим. Агар болада рахит касаллиги аниқланса, ота-она дарров болалар шифокорига мурожаат қилиши ва маслаҳатлар олиши шарт.\nҚадди-қоматнинг профилактикаси учун албатта, 2—3 ёшдан бошлаб комплекс гимнастика машқларига эътибор бериш, 3 ёшдан бошлаб чана ёки чанғи учишни ўргатиш яхши самараларга олиб келади. .\nЭнг асосий масала болаларнинг поябзалига қаратилиши зарур. Оёқ кийимлари катта ҳам, кичик ҳам бўлмаслиги керак. Агар ясси оёқлилик мавжуд бўлса, албатта, стелка –супинатор билан пояфзал кийиш тавсия этилади.\nБола стулда дарс қилаётган пайтда бир оёғини тагига қўйиб ўтирмаслиги керак, чунки бунда тананинг мутаносиблиги бузилади ва бу умуртқа поғонасининг нотўғри ривожланишига олиб келади. Яна болага ёни билан ётиб, китоб мутолаа қилишни таъқиқлаш зарур.\nЎқишда, ёзишда бола стулга суянган ҳолда қўлни кўкрагининг олдига қўйиб ўтириши, ўтирғич баландлиги болдирнинг узунлигига тенг бўлиши шарт. Ёруғлик фақат чап тарафдан тушиши, китоб ва дафтарга эгилмасдан масофани сақлаб ўтириш талаб этилади. Бу масофа шундай: тирсакни столга қўйган ҳолда қўл бармоқлари учини кўзнинг ташқи бурчагига олиб келиши керак. Ана шундай сурат ўқувчининг кўз олдига доска ёнига илиб қўйилса, мақсадга мувофиқ.\nҚадди-қоматнинг нуқсонларини даволаш\nБола қоматидаги нуқсонларни бартараф этиш шифокор-ортопедлар, болалар шифокори, педагоглар, тарбиячилар олдидаги муҳим вазифалардан биридир.\nБундай пайтда муҳим режалар ишлаб чиқилади:\n— Кроватдаги кўрпача тагига фанердан ясалган тахтача қўйиш ва унда болани орқаси ёки қорни билан ётишга ўргатиш;\n— ўз вақтида овқатланишни йўлга қўйиш;\n— сумкани орқага осиб юрадигани билан алмаштириш;\n— боланинг кўриш ва эшитиш ҳолатини шифокорга текширтириш;\n— кунлик режимни назорат қилиш, сайрга чиқиш, етарли уйқу ҳар доим бир хил вақтда бўлишини таъминлаш;\n— мактабда синф раҳбари ва шифокор билан тез-тез мулоқотда бўлиш;\n— боланинг синф партасида ўтиришини назорат қилиш;\n— болага оғирроқ нарсаларни кўтартирмаслик;\n— эрталабки бадантарбияга одатлантириш;\n— шифокор-ортопед кўрсатмасига биноан даволаш гимнастикаси билан шуғулланишини ташкил этиш;\n— сув спорти, чанғи учиш фойдали эканлигини тушунтириш каби бир қатор тартибларга амал қилдириш лозим.\nЮқоридаги зикр этилган барча тавсиялар ҳаётга татбиқ этилгандагина болаларнинг фаол ривожланишини, ўсишини таъминлайди. Бу мавжуд нуқсонларни маълум босқичда тўхтатади ёки бутунлай олдини олади.\nБиринчи президентмиз Ислом Каримов Ўзбекистон болалар спортини ривожлантириш жамғармаси ҳомийлик кенгашининг йиғилишларидан бирида юртимизда соғлом ва баркамол авлодни шакллантириш борасида олиб борилган кенг кўламли ислоҳотлар натижасида болаларимизнинг ўртача бўйи, вазни ва кўкрак қафасларининг сезиларли даражада ижобий томонга ўзгариб бораётганлигини мамнуният билан таъкидлаб ўтгандилар. Таҳлилларга кўра, айни пайтга келиб 13-14 ёшли ўғил болаларнинг ўртача бўйи 2004 йилга нисбатан 1,9 сантиметрга, қизларники эса 1,2 сантиметрга ўсган. Ушбу ёшдаги ўғил болаларнинг ўртача вазни 3,3 килограммга, қизларники эса 2 килограммга ошган. Шунингдек, 2007 йил “ЎзЭкспоМарказ”да бўлиб ўтган ўқув жиҳозлари кўргазмасида ҳам Юртбошимиз барча ўқув жиҳозлари ўқувчи саломатлиги ўйланган ҳолда тайёрланиши лозимлиги, ўқувчи партаси, сумкасини ишлаб чиқаришда бола қадди-қоматининг тўғри шаклланишини ҳисобга олиш зарурлигини алоҳида таъкидлаб ўтганди. Президентимизнинг кўрсатмаларига асосан бу йўналишда салмоқли ишлар амалга оширилдики, умумтаълим муассасаларида ўқувчининг психологик, жисмоний ва физиологик ҳолатларидан яхши хабардор бўлган олий маълумотли мутахассислар билан таъминланаётганлиги, мактабларда саломатлик сабоқлари каби дарсларнинг ўтилаётганлиги ҳам ана шу эътиборнинг бир кўринишидир.\nbola sog'ligi, kasallik, o'quvchi sog'ligi, skolioz, so'glom, so'glom bola va ona, sog'lom bola, soglom ona va bola, umurtqa pog'onasi, здоровой, избежать, искривление позвоночника (сколиоз), как, нагрузок, после, ребенка, сколиоз, соглом бола, соглом она ва бола, сохранить, спину, умуртка погонаси, умуртқа поғонаси, физическая нагрузка, школа, школьника, школьные факторы риска, школьных\n← «ОИТС – аср вабоси» (видео)\nХалқ таълими вазирлиги виртуал қабулхонаси ишга тушди →


Алавий сиёсий блоки музокараларга тайёр\nИроқда 7 март куни бўлиб ўтган парламент сайловларида ғалаба қозонган собиқ Бош вазир Ияд Алавий етакчилигидаги сиёсий гуруҳ янги ҳукумат тузиш борасида музокараларга тайёр эканини маълум қилди.\nИяд Алавий музокаралар имкон қадар тез фурсатда бошланиши ва унда истаган партиялар иштирок этиши мумкинлигини билдирди.\n26 март куни Ироқ Марказий сайлов комиссияси 7 март кунги сайловларнинг расмий натижаларини эълон қилди. Собиқ Бош вазир Ияд Алавий тарафдорлари 325 ўринли парламентда 91 ўринни қўлга киритдилар.\nАмалдаги Бош вазир Нурий ал-Маликий сиёсий блоки эса 89та ўринни қўлга киритди. Айни пайтда Нурий ал-Маликий сайловда берилган овозларни қайта санаб чиқиш лозимлигини таъкидлаб келмоқда\nИроқдаги сайловларни кузатган маҳаллий ва халқаро кузатувчилар, ўз навбатида, сайлов давомида жиддий қонунбузарликларга йўл қўйилмаганини билдирганлар.


Туркманистонда давлат идоралари ходимлари жисмоний машқ қилишга мажбурланмоқда\nТуркманистонда апрель ойи “Миллий сиҳат-саломатлик ойи” деб эълон қилинган. Шу кунларда ижтимоий тармоқларда ҳамда хабар сайтларида пойтахт Ашхобод ва бошқа туркман шаҳарларида аҳолининг машқ қилиаётгани акс этган видео ва суратлар кенг тарқалмоқда.\nМашқ қилаётганларнинг айримлари ажойиб жисмоний кўринишга эга бўлмаса-да, уларнинг барчаси бахтиёр кўринади. Улар ўзларини бахтли қилиб кўрсатишга мажбурлар, чунки бу уларнинг бурчи. Агар жилмайиб машқ қилишмаса, ишларидан айрилиб қолишлари мумкин.\nАммо халқнинг соғлом турмуш тарзини кўз-кўз қилишга қаратилган бу саъй-ҳаракатлар харажатларини оддий фуқаролар кўтармоқда.\nТабиийки, бу тадбирларга олдиндан тайёргарлик кўришади. Буни қатнашувчиларнинг кийими кўрсатиб туради – велосипед миниб олган ёки югураётганларнинг кийими бир хил кўк ёки яшил рангда. Уларни кўрганда беихтиёр Шимолий Кореядаги тантаналар кўз олдингизга келади.\nОзодлик радиоси туркман хизмати бу каби тадбирларга қандай тайёргарлик кўрилишини аниқлашга уринди.\n7 апрель куни велосипед сафари уюштирилди. Бу тадбирда олинган бир сурат эътиборимизни жалб қилди. Унда Туркманистон президенти Гурбангули Бердимуҳаммедовнинг велосипед ҳайдаб кетаётгани акс этган. Унда Бердимуҳаммедов яшил каска билан зангори ва оқ рангли машқ қилиш костюмини кийиб олган.\nТабиийки, велосипед сафарида қатнашиш учун велосипед керак. Тадбирда олинган суратларда қатнашувчиларнинг барчаси бир хил велосипед миниб олганини кўриш мумкин. Бундан ташқари, улар бир хил кўк, оқ ёки яшил машқ қилиш костюмини кийиб олишган.\nКеракли велосипед ва кийимларни ҳар бир одам ўзи олади. Бунинг учун тақрибан 210 АҚШ доллари сарфлаш керак.\nАшхободда велосипед дўконлари бўлса-да, иштирокчилар ўзлари мустақил равишда велосипед харид қила олмайдилар. Ашхободдаги мухбиримиз Омонмурод Бугаевнинг айтишича, вазирликлар тадбирда неча одам иштирок этишини ҳисоблаб чиқиб, ходимларидан бирини велосипед сотиб олгани муайян дўконга юборишади. Ишчилар кейинроқ велосипед ва махсус кийимлар пулини тўлаб беришади.\nВелосипед сафари ва югуришда иштирок этадиганларга олдиндан қайси рангдаги кийим кийиш кераклиги айтилади.\nТадбирларда айримлар бевосита иштирок этади, бошқалар томоша қилиб, уларни қўллаб-қувватлайди.\nБевосита қатнашадиганлар тадбир бошланишига 20-25 кун қолганда тайёргаhлик кўра бошлайдилар. Тадбир куни эса айтилган вақтдан бир неча соат аввал белгиланган жойга келишлари зарур. Агар тадбирда президент Бердимуҳаммедов қатнашадиган бўлса, иштирокчилар 3-4 соат эрта келишлари керак.


ҚЎРИҚЛАШ ТИЗИМИДА ПСИХОЛОГИК ХИЗМАТ - Ўзбекистон овози газетаси\nҚЎРИҚЛАШ ТИЗИМИДА ПСИХОЛОГИК ХИЗМАТ\nТажрибадан маълумки, ҳар бир корхона, идорада маънавий-руҳий муҳитнинг ижобий бўлиши асосан икки омилга яъни, барча бўғиндаги раҳбарларнинг бошқарувчилик қобилияти ва жамоанинг ўзаро жипслиги ҳамда аҳиллигига боғлиқ бўлади. Шу ўринда таъкидлаш лозимки, маънавий-руҳий муҳит ҳар бир кишининг асаб тизимига, ҳам руҳий, ҳам жисмоний саломатлигига таъсир этади.\nШу сабабдан ҳозирги кунда барча тараққий этган мамлакатларнинг корхона-ташкилотларида ходимларнинг руҳий ҳолатини ўрганиб бориш, уларга психологик ёрдам кўрсатишга алоҳида эътибор қаратилмоқда.\nШундан келиб чиққан ҳолда ҳамда жаҳон тажрибасини эътиборга олиб, 2010 йилда ички ишлар идоралари ҳузуридаги қўриқлаш бўлинмаларида ходимларнинг соғлиғини ҳимоя қилиш, касб касалликларининг олдини олиш, хизмат жамоаларида илиқ муносабатни шакллантириш мақсадида тизимда психологик хизмат ташкил этилди.\nПсихологик хизматнинг ташкил этилиши қўриқлаш бўлинмаларида маънавий муҳитнинг янада соғломлашишига, ходимларнинг руҳий ҳолати, уларнинг хизмат вазифаларини сидқидилдан уддалай олишларида муҳим омил бўлаётир.\nШуни алоҳида қайд этиш керакки, психологлар бугунги кунда қўриқлаш бўлинмалари ходимларининг энг ишончли ва яқин сирдошига айланган. Ходимлар психологлар маслаҳатига ўзларининг ҳам хизматдаги, ҳам шахсий муаммолари билан ҳам мурожаат этмоқдалар. Шубҳасиз, мутахассислар уларга ўз маслаҳат ва тавсияларини бериб, юзага келган муаммоларни бартараф этиш йўлларини тушунтиришяпти.\nҲар йили қўриқлаш бўлинмаларининг ходими камида бир маротаба психолог текширувидан ўтказилади. Хизмат жамоаларида илиқ муҳитни яратиш мақсадида ходимлар билан давра суҳбатлари, психологик тренинглар олиб борилади.\nҚисқаси, қўриқлаш бўлинмаларида психологик хизматнинг жорий этилиши ходимларнинг белгиланган вазифаларни тўлақонли бажаришларини таъминлаш, юртимиз бойликларининг ишончли қўриғини амалга оширишга қаратилган.\nЎзбекистон Республикаси ИИВ ҳузуридаги «Қўриқлаш» бирлашмаси ахлоқий-психологик таъминлаш бўлинмаси бошлиғи, катта лейтенант.


4 йил аввал 2351 siyrat.uz\nЖобир розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Масжиднинг шифти хурмо шохлари устига ёпилган эди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам ўша шохлардан бирига суяниб туриб хутба қилар эдилар. У Зотга минбар қилиб берилганда ва у Зот унга чиққанларида ҳалиги шохнинг ҳомиласига ўн ой тўлган туянинг овозига ўхшаш овозини эшитдик. Шунда Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам келиб, унинг устига қўлларини қўйган эдилар, у жим бўлди.\nБошқа бир ривоятда: «Жума куни бўлганда ва у Зот минбарга кўтарилганларида, хурмо бувак йиғлагандек овоз чиқарди», дейилган.\nТермизийнинг лафзида: «Бас, хурмо шохи урғочи туя зорлангандек зорланди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам тушиб уни ушлаган эдилар, сокин бўлди», дейилган».


ЕХҲТ миссияси сайловда кузатилган камчиликларни санаб ўтди\n16:46 / 05.12.2016\nЕвропада Хавфсизлик ва ҳамкорлик ташкилоти (ЕХҲТ) Демократик институтлар ва инсон ҳуқуқлари бўйича бюроси (ДИИҲБ)нинг Ўзбекистон Республикаси Президенти сайловини кузатиш бўйича миссияси 4 декабрь куни бўлиб ўтган сайлов жараёнлари бўйича ўз баёнотини тақдим этди.\nЕХҲТ кузатиш миссияси сайлов раҳбарияти ўз ишларида ошкораликни ошириши ва сайловлар керакли даражада ўтказилиши учун кўплаб чораларни кўриши зарурлигини қайд этди.\n“Куни кеча бўлиб ўтган сайловга тайёргарлик яхши ташкил этилган. Шунингдек, техник характерга эга баъзи ўзгаришлар кузатилди. Бироқ бу борада ҳали амалга оширилиши керак бўлган ишлар жуда кўп. Шу ўринда инсон эркинликларига жиддий чекловлар қўйилган”, - дейди ЕХҲТ сайлов кузатиш миссияси раҳбари Питер Тейлор.\n“МСК ҳамда оммавий ахборот воситалари фаол тарзда иштирок этишди. Бироқ оилавий сайлаш ҳолатларида бироз камчиликлар кузатилди. Фикримизча, сайловолди тадбирлари ва тренингларни янада мукаммалроқ, жонлироқ ташкил этса, бу сайловчиларнинг нафақат ҳуқуқий саводхонлигини оширади, балки келажакда қонунчиликда зарур ўзгартиришлар кирита оладиган яхши сиёсатчилар етишиб чиқади”, – деди коммиссия раҳбари.\nШунингдек, ЕХҲТ сайлов жараёнида номзодлар орасида ўзаро дебатлар ўтказилмаганини алоҳида танқид қилди. Музокаралар, дебатлар номзодларнинг ўз дастурларини аҳолига янада тушунарлироқ ва муқобил етказиб беришда хизмат қилишини таъкидлади. Тўрт номзод ҳам бир-бирининг дастури ва унинг ҳукумат сиёсатини танқид қилмагани, бу эса сайлов жараёнида катта етишмовчиликни юзага келтиргани алоҳида қайд этилди.


“Family Co-Learning Center” виртуал маркази ва унинг негизида веб-порталнинг яратилиши оилаларга ҳуқуқий ва психологик ёрдам кўрсатиш, ёшларга оила қуриш ва оилавий масалалар борасидаги уларнинг саводхонлигини оширишда мобил иловалар, турли инновасион, интеллектуал ўйинлар, тезкор геолокациялик савол-жавоб тизими, вазирликнинг ижтимоий тармоқлардаги каналлари, интернет тармоғида жойлаб бориладиган сифатли ва илмий асосланган маълумотларнинг (ижтимоий, психологик, ҳуқуқий роликлар, 3Д форматдаги филъмлар, илмий ва оммабоп мақолалар, инфографикалар, ўқув-услубий қўлланмалар, аудио китоблар, ижтимоий рекламалар, масофавий он-лайн дарслар ва савол-жавоблар ва х.к) интерактив ва рақамли базасини шакллантириш имконини беради.\n“Family Co-Learning Center” виртуал маркази веб-порталдан фойдаланувчилар учун замонавий коммуникатив майдон ҳисобланиб, у жумладан қуйидаги вазифаларни амалга ошириш имкониятини яратади;\n- Ахборот технологияларга асосланган шахслараро фаол ҳамкорлик алоқасини ўрнатиш;\nмаҳалла ва оила соҳасидаги мутахасисларнинг касбий билим ва кўникмаларни шакллантириш учун турли долзарб мавзуларда онлайн тренинглар ўтказиш;\nмуаммоли масалаларни биргаликда виртуал майдонда муҳокама қилиш;\n- тадқиқот ва ўқув жараёнларида инновасион услубларини қўллаш;\n- интеллектуал ўйин усулларидан фойдаланган ҳолда жонли алоқа ва рақамли медиада контент яратиш;\nмаҳалла ва оила соҳасидаги мутахасислари малакасини оширишда олий таълим муассасаларинини жалб этиш ва онлайн дарслар ўтказиш;\nдунёнинг энг яхши университетлари, илмий лабораториялари билан тажриба алмашиш, хорижнинг етакчи олимларидан маҳорат дарсларини олиш;\nёшлар иштирокидаги рақамли аудиторияни шакллантириш;\nкибер маконда оилалар учун таълим, илмий, кўнгилочар иловалар, платформалардан иборат рақамли миллий сегментни яратиш;\nвазирликнинг ҳудудлар билан алоқа олиб боришда тезкорликни таъминлаш ва бюджет маблағларини тежаш кабилар.\nЯхши тарбия - Видеода оила қуриш остонасида турган ёш йигитнинг қиз танлашдаги ўзбек менталитетига хос одоб ахлоқи намойиш этилган\nМўжиза - Видеода чин комил инсон бўлиш, бир-биримизга яхшилик қилиш орқали ёш авлодга ўрнак бўлишимиз кераклиги ёритиб берилган\nТикон - Агар инсон ёшлигада ёмон одат ва дангасаликдан воз кеча олмаса, вақт ўтиб бу ёмон одатлар фарзандлари ва набираларига мерос бўлиб қолиши мумкинлиги тасвирланган.\nАжрашишни олдини олиш методикалари\nЁшларни оилавий ҳаётга тайёрлаш: бахтли оила сари\nОилавий тарбия сабоқлари\nОилавий ҳаётнинг шаръий асослари\n"Ота-оналар университети" ота-оналарга асосий кўмакчи\nМаҳаллаларда "Обод ва хавфсиз маҳалла" тизимини жорий этиш


Олимлар: Coca Cola саратон хавфини оширади » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n27-02-2015 | 22:08\nZAMIN.UZ / Дунё / 27 Феврал 2015 года1 154\nОлиб борилган янги тадқиқотлар шуни кўрсатдики, тўқ рангли газли ичимликларни севувчилар ўзларини саратон касаллигига чалиниш хавфини оширишаркан. Бунинг асосий сабаби бундай ичимликларда зарарли ингредиентларнинг борлигидир. Блумбергдаги Жонс Хопкинс номли университет қошида жойлашган жамоат соғлигини сақлаш мактаби ходимларининг аниқлашларича, алкоголсиз ичимликларга карамель рангини сунъий равишда берувчи 4 метилимидазол (4-MEI) инсон саломатлиги учун саратонга олиб келувчи шубҳали модда ҳисобланади.“IBTimes”нинг ёзишича, олиб борилган тадқиқотлар шуни кўрсатдики, олти ёшдан юқори бўлган болаларнинг 44 — 58 фоизи бир кунда камида бир банка газли ичимлик ичишади. Бу кўрсаткич юқори бўлиши ҳам мумкин. Бу саратонни чақириши хавфини юзага келади.Бу каби тўқ рангли газли ичимликларга қўшиладиган маза берувчи ингредиент туфайли истеъмолчилар ўзларини хафв остига қўйишади. Мана шу керак бўлмаган ингредиент жуда кўп одамларнинг соғлигига зарар етказади ва жавоби йўқ саволлар туғдиради, — дейишмоқда олимлар.Тадқиқотчилар АҚШда сотилаётган 110 та алкаголсиз ичимликлар таркибини ўрганиб чиқишди. Аммо улар бу ичимликлардан бирортасини ҳам ичишни тавсия қилишолмади.Тадқиқотлар шуни кўрсатдики 4-MEI моддаси бир маркали ичимлик таркибида турлича миқдорда бўлади. Бир сўз билан айтганда, уни назорат қилиб бўлмайди. Масалан, парҳезли коланинг айримларида унинг миқдори жудаям юқори, айримларида эса паст.АҚШнинг озиқ-овқат маҳсулотлар ва дори-дармонларни назорат қилувчи санитар бошқармаси (FDA) бунга қарши керакли чора-тадбирлар амалга оширмоқда. Бу ислоҳотларга ҳукумат раҳабарлари ҳам ёрдам беради, деган умиддалар.Манба: www.kun.uz\nЎқишни тавсия қиламиз Уоррен Баффет кока-колани узоқ умр кўриш манбаи деб атади\n18:09 / 26-02-2015


19 дан 34 ёшгача бўлган олти меҳнат муҳожири Москвада террорчи гуруҳларга алоқадорликда айбланиб ҳибсга олинди.\nРоссия махфий хизматлари билан ҳамкорлик қилиши айтилаётган Life нашри орқали сиздирилган маълумотга биноан, бу гуруҳ гўё Россияда жангариларни ёллаб, уларни Сурияга жўнатиш билан шуғулланиб келган. Бу жиноий гуруҳга эса 19 яшар ўзбекистонлик “Ўғли Ҳайрулло” (хабарчилар “ўғли” сўзини исм билан адаштирган бўлиши мумкин.- таҳр.) исмли шахс бош бўлган.\n- Террорчилик фаолиятда айбланаётган олти киши ҳибс этилди. Булар 34 ёшли Бақит Анарқулов, 27 ёшли Баҳодир Ҳамраев, 23 ёшли Жалолиддин Кенжаев, 19 ёшли Ўғли Хайрулло, 22 ёшли Аббос Зокиров ва Холдорали Дадахонлардир. Тергов тахминларига кўра, ҳибс этилганлар Россия пойтахтида бўлажак жангариларни ИШИД ҳудудларига жўнатишни ташкиллаштирган, дейилади хабарда.\nМоскванинг Останкино туман судида Озодлик сўровига бу шахслар ҳақиқатан суд қарори билан ҳибсга олинганини тасдиқлашди.\nБироқ, суд матбуот хизмати бошлиғи Кристина Ботирова бу иш юзасидан алоҳида назорат мавжудлиги ва қўшимча маълумот олиш учун редакция номидан махсус хат билан чиқиш лозимлигини билдирди.\n- Мендаги маълумотлар базасида сиз айтган одамлар масаласи бўйича ҳибсга олиш ва ҳибсда қолдириш муҳлатини узайтириш материаллари мавжуд, холос. Улар бир жиноий иш юзасидан ўтаяптими, алоҳидами – мен билмадим. Сиз айтган одамлардан биттаси биринчи маротаба ҳибс этилгани, яна иккитасини ҳибсда қолдириш масаласи кўрилганини айтишим мумкин, деди суд расмийси Кристина Ботирова.\nЕкатеринбургда ИШИДга алоқадорликда гумонланиб ҳибс этилган қирғизистонлик ўзбек муҳожири\nРоссия ФСБси томонидан матбуотга чиқарилган маълумотлардан маълум бўлишича, айбланувчи муҳожирлар улар орасига сингдирилган махсус жосус ёрдамида қўлга туширилган.\nМаълум бўлишича, оператив ходим бу гуруҳ билан алоқага чиққан, улар билан яқин муносабатлар тиклаган ва ишончга кирган. Бироз вақтдан кейин айғоқчи янги танишларидан уни Сурия ҳудудига юборишга кўмаклашишни сўраган.\nТеррорчи гуруҳларга алоқадорликда гумонланаётганлар унга қалбаки паспорт ясаб бергани, бу ҳужжатга Гуржистонга чипта сотиб олгани айтилди. Тбилисида жиҳодга отланган жосус йигитни бошқа йўл бошловчи кутиб олиб, уни автомобилда Туркия орқали “Ислом давлати” жангарилар гуруҳи ҳудудига олиб ўтиб қўйиши режалаштирилган эди.\nМахсус амалиёт пайтида рус махфий хизмати ходимлари “жиҳодчи”га кўмаклашган барча ўзбек-қирғиз мигрантларни қўлга олди.\nТерговчилар судга бу “жиноий гуруҳ” бошлиғи Ўзбекистон фуқароси бўлган 19 ёшли “Ўғли Ҳайрулло” экани тўғрисида маълумотларни тақдим этгани маълум. Фсбчилар “Ўғли Ҳайрулло ” кундузи маиший техника сотувчи дўконда юк ташувчи бўлиб ишлагани, кечаси эса, айблов материалларига кўра, “ўзга дин вакилларига қарши адоватга ва уларга қарши қурол билан курашиш зарурлигига” даъват этган.\nОзодлик ўз манбаларидан гуруҳга раҳбар бўлгани тахмин қилинаётган йигитнинг исми Муҳаммадали Хайрулло ўғли бўлиб, у 1997 йилда Ўшнинг Ўзган туманида туғилганини аниқлади. Шунингдек, бу шахсларнинг кўпчилиги жорий йилнинг апрелида Москванинг Шимоли-Шарқий округида қўлга олингани маълум бўлди.\nУлардан бири жалолободлик 21 ёшли Нуриддин Айдаров номига берилган паспортни тақдим этган шахс ҳибс этилган кун полиция туман бошқармаси биносининг 5 қаватидан пастга сакраб, олинган оғир жароҳатлардан ўлгани хабар қилинган эди.\nОзодлик сўнгги пайтларда Россиянинг турли минтақаларида “Ислом давлати” жангарилар гуруҳи ва бошқа “террорчи, экстремистик исломий гуруҳларга” аъзоликда айбланиб ҳибс этилган ўзбекистонлик, қирғизистонлик ва тожикистонлик меҳнат муҳожирлари тўғрисида хабар бериб келмоқда.\nМосквада биргина март охирида “Исломий экстремист ва террорчиларга” қарши олиб борилган амалиётлар давомида “Ислом давлати” террорчи гуруҳига мансуб 20 нафар одам қўлга олингани айтилган. Бироқ, уларнинг аксари кейинроқ оддий маъмурий қонунбузарлик ва ҳужжат қалбакилаштиришда айблангани, қолганлари эса озодликка чиқарилгани борасида Россия оммавий ахборот воситалари ҳозирча лом-мим деганича йўқ.


Наманганда мураббийлар маҳоратини ошириш бўйича семинар ташкил қилинди\n27 май, 2018, 11:22\nРеспубликада мураббийлар касбий маҳоратини ошириш мақсадида Ўзбекистон футбол ассоциацияси томонидан ўтказилаётган навбатдаги семинар бугун Наманганда бошланди.\nСеминарни Наманган вилоят футбол ассоциацияси 1-вице президенти Баҳром Холмирзаев очиб берди. Жисмоний тарбия спорт бошқармаси бошлиғи Шокиржон Қорабоев семинар иштирокчиларига узининг самимий тилакларини билдириб ўтди.\nСеминарга раҳбарлик қилаётган ЎФА бўлим бошлиғи Шавкат Имамов сўзга чиқиб, мураббийларни тайёрлашни янги тизими ишлаб чиқилганлиги ва малакасини оширишда қатор ишлар амалга оширилаётганлигини айтди.\nСеминар давомида Шавкат Имамовга ҳамроҳлик қилаётган ОФК йўриқчиси Дмитрий Ким ҳам сўзга чиқиб, талабга жавоб бермаган мураббийларни маълум вақтга фаолиятдан четлаштириш ҳақида айтиб ўтди.


Оила ҳаловати – улуғ неъмат » Chiroqchi tuman hokimligi rasmiy web sayti\nОила ҳаловати – улуғ неъмат\n--- 15-май, 15:589 429\n– Ҳар бир инсон оилада камолга етади, ҳаётни оила орқали англайди ва улғайиб ўзи ҳам яна бир оила эгаси бўлади. – Бундан 17 йил аввал турмуш қурганмиз, – дейди Шерали Норматов. – Яратганга шукр, уч нафар фарзандимиз бор. Уларни ўқитиб, касб-ҳунарли, уйли-жойли қилиш, камолини кўришдек, бахт бўлмаса керак ота-она учун. Турмуш ўртоғим Мушарраф Нурқобилова мактабгача таълим ташкилотида мудира ўзим эса маҳалламиздаги касб-ҳунар коллежида ишлайман. Оилавий тадбиркорлик билан шуғулланамиз. Меҳнатимизга, ҳаракатимизга яраша даромад қиламиз. Оиламиз тинч, рўзғоримиз бут. Инсон учун оилавий хотиржамликдан улуғ неъмат йўқ экан. Оилангиз тинч, аҳил бўлса, ҳамма ишларингиз юришиб, барча мақсадларингизга етар экансиз.\nОилага эътибор келажакка, ўзлигимизга эътибордир\nЎзбекистонда Халқаро оила куни нишонланади\nХотин-қизлар демократик жараёнларнинг фаол ва ташаббускор\n“Маҳалла раиси билан бир кун акцияси”\nАстрономия фанидан очиқ дарс\nМИБ фуқаронинг қарзини ундириб беришга ҳаракат қилмоқда


Ўзбекистон халқ артисти Санъат Девонов ҳақида фильм ишланмоқда - Халқ сўзи\n10:55 17 Февраль 2020 Маданият\n“Ўзбеккино” Миллий агентлиги буюртмаси билан “Ҳужжатли ва хроникал фильмлар киностудияси”да Ўзбекистон халқ артисти Санъат Девонов ҳақида “Санъатдаги санъат” номли ҳужжатли фильм ишланмоқда. Бу ҳақда "Ўзбеккино" хабар берди.\nФильмда Санъат Девонов шахси, унинг ҳаёт ва ижод йўли акс эттирилади. Таниқли санъаткор шахсига “У санъат билан бир ҳодиса бўлиб кетган, яъни санъатдаги Санъат. Гўё санъат деса Санъат акани, Санъат акани деса бевосита санъатнинг ўзини тушунгандек”, деб таъриф берилади фильмда.\nАйни вақтда ижодий гуруҳ – режиссёр Муроджон Одилов, оператор Анвархон Қосимов, картина директори Ойбек Содиқов, овоз режиссёри Абдуқаҳҳор Каримовлар Хива шаҳрида фильмни тасвирга олишмоқда.\nСанъат Девонов кино ва театр оламида бирдек салмоқли ижод қилган. Ўзбек кинотомошабини уни миллий кинематографиянинг дурдона асарларидан бири “Мафтунингман“ фильми орқали яхши танийди. Унинг кинодаги илк роли “Амирликнинг интиҳоси“ фильмидаги Шерали роли эди (1954). Марҳум актёрнинг фильмографиясида 25та фильм бор. “Улуғбек юлдузи“, “Оловли йўллар“, “Алпомиш“ шулар жумласидан.


Нобель совриндори Азиз Санжар: «Америкага Ўзбекистон байроғини олиб кетаман»\nЎзбекистон миллий университети раҳбариятининг расмий таклифига биноан Шимолий Каролина университети (АҚШ) Биокимё ва биофизика профессори, Нобель мукофоти совриндори Азиз Санжар 2018 йилнинг 15 октябр куни Ўзбекистонга ташриф буюрди.\nТашриф доирасида туркиялик олим Ўзбекистон Олий ва ўрта махсус таълим вазири, ЎзМУ ректори, Ўзбекистон Республикаси Бош вазири ўринбосари Азиз Абдуҳакимовлар билан учрашди.\n16-17 октябрь кунлари Азиз Санжар Ўзбекистон Миллий университетида чиқиш қилди. Ўз нутқида олим Ўзбекистонни ўз ватани деб ҳисоблашини таъкидлади, аниқ ва табиий фанларга бўлган эътиборни кучайтириш лозимлигини қайд этди.\n«Мен нафакат туркияликман, балки ўзбекистонлик туркман. Ўзбекистон менинг ҳам ватаним. Таклиф учун ташаккур. Мен қардошларимни кўришга келдим. Нобель мукофотини мен барча туркий халклар учун олдим. Бу мукофот барча туркий халқларники. Очиғи, бу нуфузли мукофотга сазовор бўлганимдан кейин мени дунёнинг турли нуқталаридан таклиф этишяпти. Вақт нуқтаи назаридан кўп таклифларни рад этишимга тўғри келади. Лекин турк қардошларимнининг, Ўзбекистоннинг, ЎзМУнинг бу таклифини бош устига қабул эттим. Бу менинг бурчим! Бу ерга ҳеч қандай моддий манфаатларсиз, соғинч билан келдим. Бу менинг шу ота Ватан олдидаги қарзим! Энг асосийси, мен бу ота Ватанга шу ердаги ёшларни илмга руҳлантириш учун келдим. Америкага ўзим билан Ўзбекистон байроғини олиб кетаман. Мен ўзбек ёшларини туркий давлатлар ёшлари учун қурган марказимда, Америкада кутаман. Мен турк дунёси ёшлари Нобель мукофотларини шу Ватан тупроғида туриб олишларини хоҳлайман”,- деди Азиз Санжар.\nТашрифнинг иккинчи куни мамлакатда илм-фан соҳасида олиб борилаётган ислоҳотларга бағишланди. Азиз Санжарнинг фаолиятига бағишланган конференция доирасида профессорга ЎзМУ Фахрий доктори унвони тақдим этилди.\nТашриф давомида профессор Азиз Санжар бакалавриат, магистратура, докторантурада таҳсил олувчилар ва тадқиқотчиларга “ДНКнинг тикланиши, саратон ва кимёвий даволаш” мавзусида онлайн маъруза ўтди.\nШунингдек, олим ЎзМУнинг Тармоқлараро молекуляр биология лабораториясининг очилиш маросимида иштирок этди. Шу йилнинг 18-21 октябр кунлари Азиз Санжар Урганч, Хива, Бухоро ва Самарқанд шаҳарларига тарихий меъморий обидаларини зиёрат қилиш учун ташриф буюради.