009. Бароат (тавба) сураси\n12-оят. «Агар аҳдлашганларидан кейин қасамларини бузсалар ва сизларнинг динингизга тош отсалар, у ҳолда (бу кирдикорларидан) тўхташлари учун куфр етакчиларига қарши жанг қилингиз! Зеро, улар учун ҳеч қандай қасам йўқдир. (Яъни улар мудом ўзлари ичган қасамларини бузаверадилар)».\nИбн Аббос (розияллоҳу анҳу): − Бу оят Абу Суфён ибн Ҳарб, Ҳорис ибн Ҳишом, Суҳайл ибн Амр, Икрима ибн Абу Жаҳл ва бошқа Қурайш пешволари ҳақида нозил бўлган. Улар аҳдни бузишган кишилардир ва улар Пайғамбарни (Маккадан) чиқариб юборишга ҳаракат қилган кишилардир.\n17-оят. «Мушриклар ўзларининг кофир эканликларига гувоҳ бўлган ҳолларида Аллоҳнинг масжидларини обод қилишлари жоиз эмас. Улар қилган амаллари беҳуда кетар, ўзлари эса дўзахда абадий қолгувчилардирлар».\nМуфассирлар айтадилар: − Бадр кунида Аббос асирга тушгач, мусулмонлар унга Аллоҳга кофир бўлганлигини ва қариндошчиликни узганлигини айтиб айблашди. Али (розияллоҳу анҳу) унга қаттиқ-қўпол гаплар айтди.\nШунда Аббос: Нима учун фақат бизнинг ёмонликларимизни айтаяпсизлар-у, яхшиликларимизни эсламаяпсизлар? – деди.\nАли унга: − Сизнинг яхшилигингиз ҳам борми? – деди.\nУ: − Ҳа, биз масжидул Ҳаромни обод қиламиз, Каъбани ҳижоблаймиз, ҳожиларга сув берамиз, қийналганларга ёрдам берамиз, − деди. Шунда Аллоҳ азза ва жаллла Аббосни рад қилиб Ушбу оятни нозил қилди.\n19-оят. «(Эй мушриклар), сизлар ҳожиларга сув беришни ва Масжид ал-Ҳаромни обод қилишни Аллоҳга ва Охират кунига иймон келтирган ҳамда Аллоҳ йўлида курашган зотлар(нинг амалларига) тенг, деб билдингизми?! Улар (Яъни мўминлар билан мушриклар) Аллоҳ наздида тенг эмаслар, Аллоҳ золим қавмни ҳидоят қилмас.\nМаъмар ибн Башир: − Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)нинг минбарлари олдида эдим. Бир киши: − Ҳожиларга сув улашганимдан кейин бирорта амал қилмасам ҳам, фарқи йўқ, − деди. Бошқаси эса: − Масжид ул-Ҳаромни обод қилганимдан кейин бирор амал қилмасам ҳам, фарқи йўқ, − деди. Яна бошқаси эса: − Аллоҳ йўлида жиҳод қилиш сизлар айтаётган нарсадан афзалроқдир, − деди. Шунда Умар (розияллоҳу анҳу) уларни тўхтатди ва: − Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)нинг минбарлари олдида овозингизни кўтарманг, бугун жума куни, намоз ўқиб бўлгач, кириб Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)дан сизлар ихтилоф қилган нарсангиз ҳақида фатво сўрайман, − деди ва шундай қилди. Шунда Аллоҳ таоло ушбу оятни нозил қилди.\nВолибийнинг ривоятида Ибн Аббос (розияллоҳу анҳу): − Бадр кунида асир тушгач Аббос ибн Абдулмуттолиб: − Сизлар биздан Ислом, ҳижрат ва жиҳод билан ўзиб кетган бўлсангизлар, биз ҳам Масжид ул-Ҳаромни обод қилардик, ҳожиларга сув берардик, қийналганларга ёрдам берардик, − деди. Шунда Аллоҳ таоло Ушбу оятни нозил қилди.\nҲасан, Шаъбий ва Қурозий: − Бу оят Али, Аббос ва Талҳа ибн Шайба ҳақида нозил бўлган. Улар ўзаро мақтанишди:\nТалҳа: − Мен уй (Каъба)нинг нозириман, унинг калити менинг қўлимда. Ёпинчиғи ҳам мендадир, − деди.\nАббос эса: − Мен ҳожиларга сув беришнинг эгасиман, шуни бажараман, − деди.\nАли эса: − Сизлар нима деяётганингизни мен билмайман. Мен одамлардан олти ой олдин (Исломга кириб) намоз ўқиганман ва жиҳод қилганман, − деди. Шунда Аллоҳ таоло ушбу оятни нозил қилди.\nИбн Сирин ва Мура ал-Ҳамадоний: Али Аббосга : Сен ҳижрат қилмайсанми? Пайғамбар (соллаллоҳу алайҳи васаллам)га етишмайсанми? – деди.\nШунда у: − Мен ҳижратдан кўра афзалроқ нарсани қилмайманми? Аллоҳнинг Байтини ҳаж қилувчига сув бермайманми ва Масжид ул-Ҳаромни обод қилмайманми? – деди. Шунда ушбу оят нозил бўлди.\n23-оят. «Эй мўминлар, агар иймондан куфрни афзал билсалар, ота-оналаринингиз ва ака-укаларингизни (ҳам) дўст тутмангиз! Сизларнинг ичингизда кимда-ким уларни дўст тутса, (яъни уларни деб иймондан куфрга қайтса) бас, улар золимлардир».\nКалбий айтади: − Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) Мадинага ҳижрат қилишга буюрилганларида одамлар ўз оталари, ака-укалари ва хотинларига: − Биз ҳижрат қилишга буюрилдик, − деб айта бошладилар.\nБаъзиларнинг яқинлари бунга рози бўлишиб, ўз ҳолига қўйишди. Баъзиларнинг эса хотини, бола-чақалари маҳкам осилиб олиб: − Аллоҳ номи билан сўраймиз, бизни қаровсиз ҳеч нарсасиз ташлаб кетмагин, биз хор бўламиз-ку, − дейишди. Шунда унинг кўнгли юмшаб, аҳллари билан қолди ва ҳижратни тарк этди. Шунда уларни айблаб ушбу оят нозил бўлди.\n24-оят. «(Эй Муҳаммад), айтинг: «Агар ота-оналарингиз, болаларингиз, ака-укаларингиз, жуфтларингиз, қариндош-уруғларингиз ва касб қилиб топган мол-дунёларингиз, касод бўлиб қолишидан қўрқадиган тижоратларингиз ҳамда яхши кўрадиган уй-жойларингиз сизларга Аллоҳдан, Унинг Пайғамбаридан ва Унинг йўлида жиҳод қилишдан суюклироқ бўлса, у ҳолда то Аллоҳ ўз амрини (яъни азобини) келтирганича кутиб тураверинглар. Аллоҳ итоатсиз қавмни ҳидоят қилмас».\nБу оят Мадинага ҳижрат қилмасдан Маккада қолган мусулмонлар ҳақида нозил бўлган.\n... то Аллоҳ ўз амрини (яъни азобини) келтирганича кутиб тураверинглар...оятидаги «Аллоҳнинг амри»дан мурод – жанг ва Макка фатҳидир.\n34-оят. «Эй мўминлар, ўша донишмандлар, роҳиблардан кўпчилиги одамларнинг молларини ноҳақ (йўл) билан ейдилар ва Аллоҳнинг йўлидан тўсадилар. Олтин-кумушни босиб уни Аллоҳ йўлида инфоқ-эҳсон қилмайдиган кимсаларга аламли азоб «хушхабарини» етказинг!»\nБу оят Аҳли китоблардан бўлган уламолар ва қорилар ҳақида нозил бўлган. Улар авом халқлардан тугун (пора) олардилар. Яъни оми одамлардан ҳар хил сабаблар билан егулик, пул ва бошқалар олишарди.\nАллоҳ таолонинг сўзи: «... олтин-кумушни босиб уни Аллоҳ йўлида инфоқ-эҳсон қилмайдиган кимсаларга аламли азоб «хушхабарини» етказинг!»\nЗайд ибн Ваҳб айтади: − Робзадан ўтаётиб, Абу Зарни кўриб қолдим. Унга: − Нима учун бу манзилда ўтирибсиз, − дедим.\nУ: − Мен Шомда эдим. Муовия билан «Олтин ва кумушларни хазина қилиб олиб ...» ояти тўғрисида ихтилоф қилиб қолдим.\nМуовия: − Бу оят аҳли китоблар ҳақида нозил бўлган, − деди.\nМен эса: − Бу оят биз ва улар ҳақида нозил бўлган, − дедим. Мана шу масала ҳақида орамизда келишмовчилик бўлди. У мендан шикоят қилиб Усмонга хат ёзди.\nУсмон менга: − «Мадинага келгин», − деб хат ёзибди. Шунинг учун мен Мадинага келдим. Одамлар мени худди аввал кўрмаганларидек атрофимга тўпланиб олишди. Мен буни Усмонга айтдим.\nУ: − Агар хоҳласанг, ўзингни четга олгинда (менга) яқин бўлгин, − деди. Шу сабабдан мен шу ерда ўтирибман. Агар менга бир хабашни амир қилсалар ҳам, албатта, эшитиб, итоат қилардим, − деди.\nИмом Бухорий ривояти\nМуфассирлар ҳам бу оят ҳақида ихтилоф қилишган. Баъзиларнинг фикрича бу оят аҳли китоблар ҳақида махсус нозил бўлган.\nСаддий: − бу оят Қибла аҳллари ҳақидадир.\nЗаҳҳок: − Бу оят аҳли китоблар ва мусулмонлар учун умумийдир.\nАто ибн Аббосдан: − Бу оятда (Аллоҳ) мўминлардан (шундай қилувчиларни) назарда тутди.\nСавбондан: − Ушбу оят нозил бўлганда Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам): − Олтин ва кумуш қуриб кетсин, − дедилар.\nОдамлар: − Эй Расулуллоҳ, ундай бўлса биз қайси молни хазина қилиб йиғиб қўямиз, − дейишди. Шунда у киши: − Шукр қилувчи қалбни, зикр қилувчи тилни ва солиҳа жуфти ҳалолни, − дедилар.\n38-оят. «Эй мўминлар, сизларга нима бўлдики, Аллоҳ йўлида жиҳодга (чиқинглар), дейилса, ўз ерингизга (яъни юртингизга) ёпишиб олдингиз?! Охират (неъматлари)дан юз ўгириб, ҳаёти дунё (лаззатлари)га рози бўлурмисиз?! Охират олдида бу дунё матоси жуда оз нарса-ку?!»\nБу оят Табук ғазотига (одамларни) ундаш – қўзғатиш учун нозил бўлган.\nРасулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) Тоифдан ва Ҳунайн ғазотидан қайтгач, Румга ғазот қилиш учун жиҳодга буюрилдилар. Бу қаттиқ қийинчилик, жуда иссиқ ва қурғоқчилик, қаҳатчилик замонида бўлган эди. Хурмо терилиб, мевалар пишган вақт эди. Шунинг учун Рум ғазоти одамларга оғир ботган эди. Улар соя-салқин жойларда, мол-мулклари ва масканларида қолишни хоҳлардилар. Жанг учун чиқиш уларга қийин бўлди, оғир ботди. Аллоҳ одамларнинг сусткашлигини билгач, ушбу оятни нозил қилди.\n41-оят. «(Эй мўминлар), хоҳ енгил, хоҳ оғир ҳолингизда (яъни истасангиз-истамасангиз, жиҳодга) чиқингиз ва молу жонларингиз билан Аллоҳ йўлида курашингиз! Агар билсангизлар, мана шу ўзларингиз учун яхшироқдир».\nАнас (розияллоҳу анҳу)дан: − Абу Талҳа ушбу оятни ўқиб: − Аллоҳ бирор кишининг узрини қабул қилганини эшитмадим, − деди-да мужоҳид бўлиб Шомга кетди ва вафот этди.\nСаддий: Миқдод ибн Асвад Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)нинг олдиларига келди. У катта, семиз киши эди. У Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)га (семизлигини) шикоят қилиб, (қолишга) изн беришини сўради. Шунда ушбу оят нозил бўлди. Бу оят нозил бўлгач, одамларга оғир ботди. Шунда Аллоҳ таоло бу оятни мансуҳ қилиб, «... заифлар учун ва касаллар учун (гуноҳ) йўқдир ...» оятини нозил қилди. Сўнг Табук ғазотидан қолган мунофиқлар ҳақида.\n42-47 оятлар: «(Эй Муҳаммад), агар (Сиз даъват қилаётган жиҳод) осон фойда ва яқин сафар бўлганида, улар (яъни мунофиқлар), албатта, сизга эргашган бўлур эдилар. Лекин уларга масофа узоқ бўлиб кўринди (шунинг учун чиқмадилар). Ҳали улар (ёлғон қасам билан) ўзларини ҳалок қилиб: «Агар қодир бўлганимизда сизлар билан бирга чиққан бўлур эдик», деб қасам ҳам ичадилар. Аллоҳ эса уларнинг ҳеч шак-шубҳасиз ёлғончи эканликларини билур».\n43-оят. «(Эй Муҳаммад). Аллоҳ сизни афв қилди. (Лекин) нима учун то сизга ростгўй кишилар аниқ бўлиб ёлғончиларни ҳам аниқ билгунингизча, (яъни уларнинг ёлғон қасамларига ишониб) уларга (жиҳодга чиқмаслик учун) изн бердингиз?!»\n44-оят. «Аллоҳга ва Охират кунига ишонган зотлар сиздан молу жонлари билан жиҳод қилишдан (қолиш учун) изн сўрамайдилар. Аллоҳ тақводорларни билгувчидир».\n45-оят. «Балки фақат Аллоҳга ва охират кунига ишонмайдиган ва кўнгилларида шак-шубҳа бўлган кимсаларгина сиздан (қолиш учун) изн сўрайдилар. Чунки улар ўз шубҳаларида иккиланиб юрадилар».\n46-оят. «Агар улар (жиҳодга) чиқишни истаганларида унинг учун тайёргарлик кўриб қўйган бўлур эдилар. Лекин Аллоҳ чиқишларини истамай уларни дангаса қилиб қўйди ва уларга (ўзларидан бўлган кимсалар тарафидан): «Қолганлар (яъни аёллар, ёш болалар ва ожиз – нотавон кишилар) билан бирга ўтираверинглар», дейилди».\n47-оят. «Агар улар сизларнинг орангизда чиққанларида ҳам сизларга фақат ортиқча зиён бўлган ва ўрталарингизда сизларни фитнага солиш учун югуриб-елиб юрган бўлур эдилар ҳамда ораларингизда уларга қулоқ солувчилар ҳам (топилган) бўлур эди. Аллоҳ золим кимсаларни билгувчидир». Тавба 42-47 оятларини нозил қилди.\nРасулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) (жиҳод учун) чиққач, лагерларини «Саниятул Ваъдоъ»да яъни, Ваъдоъ тепалигида ўрнатдилар. Абдуллоҳ ибн Убай эса Саниятул Ваъдоъдан пастда Зил Ҳидда деган жойда лагерни қурди.\nРасулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) йўлга тушганларида эса, Абдуллоҳ ибн Убай ва у билан бирга мунофиқлар − шубҳа аҳллари йўлга тушмай Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)дан қолиб кетишди. Шунда Аллоҳ таоло ўз Пайғамбарига тасалли бериб: «Агар улар сизларнинг ичингизда (Жангга) чиққанларида ҳам, сизларга фақат саросимани зиёда қилган бўлар эдилар...» оятини нозил қилди.\n49-оят. «Уларнинг орасида: «Менга (жангдан қолиш учун) изн бергин, мени фитнага солмагин», дейдиган кимсалар ҳам бордир. Огоҳ бўлингизким, улар (жангдан қолишлари сабабли), фитнанинг ўзига тушдилар. Шак-шубҳа йўқки, жаҳаннам кофирларни ўраб олгувчидир».\nБу оят мунофиқ Жадд ибн Қайс ҳақида нозил бўлган. Табук ғазоти учун тайёргарлик вақтида Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) унга: −Эй Абу Ваҳб, бани Асфарга қарши курашга чиқмайсанми? Улардан чўри, асираю хизматкорлар олардинг, дедилар.\nШунда у: − Эй Расулуллоҳ, қавминг биладики, мен аёлларга жуда қизиққан кишиман. Бани Асфар аёлларини кўрсам, улардан сабр қилолмай қоламан, деб қўрқаман. Шунинг учун улар билан мени фитналантирманг. Менга қолиш учун изн беринг. Мен сизга молим билан ёрдам бераман, − деди. Шунда Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) ундан юз ўгириб: − Сенга изн бердим, − дедилар. Шундан Аллоҳ ушбу оятни нозил қилди. Бу оят нозил бўлгач, Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) бани Салама уруғига: − Эй бани Салама, сизларнинг саййидларинигиз ким? − дедилар. Жадд ҳам шу уруғдан эди.\nУлар: − Саййидимиз Жадд ибн Қайс, лекин у қўрқоқ ва бахилдир, − дейишди.\nРасулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам): − Бахилликдан кўра ёмонроқ дард борми? Балки сизларнинг саййидингиз саховатли жингалаксоч йигит Бишр ибн Баро ибн Маъруфдир, − дедилар. Бу оятдан кейин токи:\n50-оят. «Агар сизга бирон яхшилик (ғалаба ёки ўлжа етса, бу уларни хафа қилур. Агар сизга Уҳуд жангида бўлганидек) бирон мусибат етса: «Ишнинг олдини олибмиз», дейишиб, хурсанд бўлган ҳолларида юз ўгириб кетурлар».\n51-оят. Айтинг: «Бизга фақат Аллоҳ биз учун ёзиб қўйган нарсагина етур. У бизнинг ҳожамиздир. Бас, иймонли кишилар фақат Аллоҳгагина суянсинлар!».\n52-оят. (Эй Муҳаммад), айтинг: «Сизлар биз учун фақат икки яхшилик (яъни ё шаҳид бўлишимиз ёки ғалаба қилишимиз)дан бирини кутмоқдамиз. Биз эса сизлар учун Аллоҳ сизларга ўз даргоҳидан ёки бизнинг қўлимиз билан бир азоб етказишини кутмоқдамиз. Бас, сизлар ҳам кутуверинглар, биз ҳам сизлар билан бирга кетгувчимиз».\n53-оят. «Айтинг: «(Эй мунофиқлар), хоҳ ўз хоҳишингиз билан, хоҳ мажбуран инфоқ-эҳсон қилинглар, сизлардан ҳаргиз қабул қилинмас. Чунки сизлар итоатсиз қавм бўлдингиз».\n54-оят. «Қилган инфоқ-эҳсонлари (Аллоҳ даргоҳида) қабул қилинишидан тўсган нарса фақат уларнинг Аллоҳ ва унинг Пайғамбарига иймон келтирмаганлари, намозга фақат эринган ҳолларидагина келишлари ва ўзлари истамаган ҳоллардагина инфоқ-эҳсон қилганликларидир».\n55-оят. «Бас, сизни уларнинг молу дунёлари ва бола-чақалари қизиқтирмасин! Чунки Аллоҳ ўша нарсалар сабабли ҳаёти дунёда уларни азоб-уқубатга солишни ва кофир бўлган ҳолларида жонлари чиқишини истайди, холос.\n56-оят. «Улар ўзларининг сизлар билан бирга эканликларига Аллоҳ номига қасам ичадилар. Ҳолбуки, улар сизлардан эмасдирлар. Фақат улар қўрқоқ қавмдирлар (яъни мунофиқликлари маълум бўлиб қолса, бошларига бошқа кофирларнинг куни тушиб қолишидан қўрқадилар)».\n57-оят. «Агар улар бирон бошпанами, ғорми ёки кирадиган бирон тешикми топсалар эди, чопганларича ўшанга қараб жўнаб қолган бўлур эдилар».\n58-оят. «Уларнинг орасида садақотлар тўғрисида сизга таъна қилгувчи кимсалар ҳам бордир. Бас, агар ўша садақалардан уларга ҳам берилса, рози бўладилар, агар берилмаса, бирдан норози бўлиб қоладилар».\n60-оят. «Албатта, садақалар (яъни закотлар) Аллоҳ томонидан фарз бўлган ҳолда, фақат фақирларга, мискинларга, садақа йиғувчиларга, кўнгиллари (Исломга) ошно қилинувчи кишиларга, бўйинларни (қулларни) озод қилишга, қарздор кишиларга ва Аллоҳ йўлида (яъни жиҳодга ёки ҳажга кетаётганларга) ҳамда йўловчи мусофирларга берилур. Аллоҳ билим ва ҳикмат соҳибидир».\nАбу Сайид Ал-Худрийдан: − Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) улушларни тақсим қилаётган пайтда ибн Зилл Хувайсиро ат-Тамимий келди. У хаворийчиларнинг асли бўлган Ҳарқус ибн Зоҳирдир. (Хаворижлар мана шу кишидан келиб чиққан).\nУ: − Эй Расулуллоҳ, биз ҳақимизда адолат қилинг, − деди. Шунда у киши: − Шўринг қурсин, мен адолат қилмасам ким адолат қилади, − дедилар. Шунда ушбу оят нозил бўлди.\nКалбий: − Бу оят «муаллафи қулублар», (яъни қалбларни Исломга ошно қилиш учун мол садақа бериладиган кишилар) ҳақида нозил бўлган. Улар мунофиқлардир. Абул Хувасир исмли киши Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)га: - Тенг (адолат билан) тақсимламадингиз,− деди. Шунда Аллоҳ таоло ушбу оятни нозил қилди.\n61-оят. «Уларнинг орасида Пайғамбарга озор берадиган ва «у (яъни Пайғамбар) қулоқ тутувчи (яъни эшитган нарсасига ишонаверадиган киши)» дейдиган кимсалар бордир. Айтинг: («Ҳа, у) сизлар учун яхшилик бўлган нарсага қулоқ тутгувчи, Аллоҳга иймон келтирувчи мўминларга ишонадиган ва сизларнинг орангиздаги иймон келтирган зотлар учун раҳмат-марҳамат бўлган Зотдир. Аллоҳнинг Пайғамбарига озор берувчи кимсалар учун эса аламли азоб бордир.\nБу оят мунофиқлардан бир жамоат ҳақида нозил бўлган. Улар Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)га азият беришар ва ҳар хил кераксиз гапларни айтишарди. Баъзилари: − Бундай қилманглар, биз айтаётган гапларингиз унга етишидан ва бизни жазолашидан қўрқамиз, − дейишса, Жаллос ибн Сувайд: − Хоҳлаган нарсамизни гапирамиз. Кейин унинг олдига борсак, у бизнинг гапларимизни (баҳонамизни) тасдиқлайди. Муҳаммад «Эшитувчи қулоқдир», − деди. Шунда Аллоҳ таоло ушбу оятни нозил қилди.\nМуҳаммад ибн Исҳоқ ибн Ясар ва бошқалар: − Бу оят Набтол ибн Ҳорис исмли бир мунофиқ ҳақида нозил бўлган. У азлам (жирканч). Икки кўзи қизил, икки бетини офтоб урган, яратилиши жуда хунук киши эди. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) у ҳақида: − Ким шайтонга қарашни хоҳласа, Набтол ибн Ҳорисга қарасин, деган эдилар. У Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)нинг гапларини мунофиқларга чақимчилик қилиб ташиб юрар эди. (Қўшиб-чатиб).\nУнга: − Бундай қилмагин, − дейилса, у: − Муҳаммад қулоқ-ку, ким бирор гап айтса, ишонаверади, биз хоҳлаган гапларимизни айтаверамиз, сўнг унинг олдига бориб, (айтмадик деб) қасам ичамиз, у ишонаверади, − деди. шунда Аллоҳ таоло ушбу оятни нозил қилди.\nСаддий: − Бир гуруҳ мунофиқлар йиғилишди. Улар орасида Жаллос ибн Сувайд ибн Сомид ва Вадиъа ибн Собийлар ҳам бор эди. Улар Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) ҳақларидан гап қилишни хоҳлашди. Ораларида Омир ибн Кайс исмли бир ансорий йигитча ҳам бор эди. Улар ўзаро гаплашиб: – Агар Муҳаммад айтаётган гап ҳақ бўлса, биз эшаклардан кўра ёмонроқ эканмиз, − дейишди. Кейин йигит Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)га бориб бу хабарни етказди. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) уларни чақириб, сўрадилар.\nУлар: Омир ёлғончидир, − деб қасам ичишди. Шунда Омир ҳам: − Уларнинг ўзлари ёлғончидирлар, − деб қасам ичди ва: − Эй Аллоҳ, ростгўйнинг ростлиги ва ёлғончининг ёлғони аниқ бўлмагунча бизни ажратмагин, − деди. Шунда улар ҳақида ушбу оят нозил бўлди.\n62-оят. «(Эй мўминлар), улар сизларни рози қилиш учун (Пайғамбарга озор бермадик, деб) Аллоҳ номига қасам ичадилар. Ҳолбуки, агар мўмин бўлганларида, Аллоҳ ва унинг Пайғамбарини рози қилмоқлари лойиқроқ иш эди».\n64-оят. «Бу мунофиқлар ўзлари ҳақида дилларидаги нарсадан (яъни мунофиқликларидан) огоҳлантирадиган бирон сура нозил бўлиб қолишидан қўрқадилар-у (яна Пайғамбар ва мўминларни) масхара қилиб куладилар. Айтинг: «Кулаверинглар, Аллоҳ сизлар (фош бўлиб қолишидан) қўрқаётган нарсани, албатта, (юзага) чиқарувчидир».\nСаддий: Баъзи мунофиқлар: − Аллоҳга қасамки, мен келтирилиб юз дарра дарралансам-да, ва бизни фош қиладиган бирор нарса нозил қилинмаса, шуни хоҳлайман, − деди. Шунда Аллоҳ ушбу оятни нозил қилди.\nМужоҳид: − Улар ўзаро (бемаза гапларни) гаплашишарди. Кейин эса: − Аллоҳ бизнинг сирларимизни фош қилмаса эди, қанийди, − дейишар эди.\n65-оят. «Қасамки, агар улардан (нега сизнинг устингиздан кулганлари ҳақида) сўрасангиз, албатта, улар: «Биз фақат баҳслашиб, ҳазиллашиб келяпмиз, холос», дейдилар. Айтинг: «Аллоҳдан , Унинг оятларидан Унинг Пайғамбаридан кулувчи бўлдингизми?»\nҚатода: Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) Табук ғазотига чиққанларида сафарларида мунофиқ кимсалар ҳам бор эди.\nУлар: − Бу киши (яъни Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)) Шом қасрларини, қалъаларини фатҳ қилишни орзу қиляптими? Буни ҳеч қачон қила олмайди, − дейишди. Бу нарсадан Аллоҳ ўз Пайғамбарини хабардор қилди. Шунда Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам): − Уловларга мининглар, − дедилар-да, уларнинг олдига келдилар ва: −Шундай, – деб айтингизлар, − дедилар. Улар: − Эй Расулуллоҳ, биз фақатгина баҳслашиб, ҳазиллашаяпмиз, − дейишди. Шунда Аллоҳ таоло ушбу оятни нозил қилди.\nЗайд ибн Аслам ва Муҳаммад ибн Ваҳб: − Мунофиқлардан бир киши Табук ғазоти ҳақида:− Мен мана бу қориларимиздан кўра қорнини ўйлайдиган, тиллари ёлғончи, душманга дуч келганда қўрқоқроқ кимсаларни кўрмадим, − деди. У бу гапи билан Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) ва у кишининг асҳобларини назарда тутди. Шунда Авф ибн Молик: − Ёлғон гапирдинг. Аммо сен мунофиқсан. Мен, албатта, Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)га хабар бераман, деди. У хабар бериш учун боргач, ўзидан олдин Қуръон хабар берганини кўрди. Шунда ҳалиги (мунофиқ) киши Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)нинг олдига келди. У киши йўлга отланиб, туяларни минган эдилар. Мунофиқ: − Эй Расулуллоҳ, биз баҳслашиб, ҳазиллашиб тургандик. Йўлни қисқа қилиш учун гурунглашиб кетаётгандик, − деди.\nИбн Умардан: Абдуллоҳ ибн Убайни кўрдим. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)нинг олдиларида: − Эй Расулуллоҳ, биз баҳсга (шўнғиб) ҳазиллашиб турган эдик, − деб кетаётганди. Тошларга қоқилиб йиқилиб кетди.\nРасулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) эса: − Аллоҳни, унинг оятларини ва Расулини масхара қилаётган эдингизми, − дер эдилар.\n74-оят. «Улар (яъни мунофиқлар сизга етиб келган хақорат сўзларни) айтмаганликларига қасам ичадилар. Ҳолбуки, куфр сўзини аниқ айтган эдилар ва Исломга кирганларидан сўнг яна куфрга қайтган эдилар ҳамда ўзлари етолмаган нарсага (яъни, пайғамбар жонига суиқасд қилишга) қасд қилган эдилар. Аллоҳ улар (мунофиқлар) фақат ва унинг пайғамбари уларни ўз фазлу карамидан бой бадавлат қилиб қўйгани учунгина (Аллоҳ ва унинг пайғамбарини) ёмон кўрдилар, холос. Бас, энди агар тавба қилсалар, ўзлари учун яхши бўлур. Агар юз ўгирсалар, Аллоҳ уларни дунёю охиратда аламли азоб билан азоблар ва улар учун ер юзида бирор дўст ва ёрдамчи бўлмас!»\nЗаҳҳок: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам) билан бирга мунофиқлар ҳам Табук ғозотига чиқишди. Улар агар бир-бирлари билан ҳоли қолишса Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) ва асҳобларини ҳақорат қилишар ва динда таъна қилишарди. Шунда Ҳузайфа уларнинг гапларини Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)га етказди.\nШунда Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам): − Эй нифоқ аҳллари, сиз ҳақингизда менга етган нарса нимадир? − дедилар. Шунда улар: − Буларнинг бирортасини айтганимиз йўқ, − деб қасам ичишди. Шунда Аллоҳ таоло уларни ёлғончига чиқариб ушбу оятни нозил қилди.\nҚутода: − Бизга зикр қилиндики, Жуҳайна қабиласидан бир киши билан Ғифор қабиласидан бир киши уруш қилиб қолишди. Ғифорлик киши Жуҳайналик киши устидан ғолиб чиқди. Шунда Абдуллоҳ ибн Убай: − Эй бани Авс, биродарингизга ёрдам беринглар, Аллоҳга қасамки, биз билан Муҳаммаднинг мисоли ушбу мақолдагидекдир: − Итингни семиртирсанг, ўзингни қопади. Аллоҳга қасамки, Мадинага қайтсак, азиз у ердан хорни (ҳайдаб) чиқаради, − деди. (Азиз деб ўзини, хор деб Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)ни назарда тутди). Бу гапни бир мусулмон киши эшитиб қолиб, Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)га келиб айтиб берди. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) уни келтирдилар. Шунда у: «Айтмадим», − деб қасам ича бошлади. Аллоҳ таоло ушбу оятни нозил қилди.\nАллоҳ таолонинг сўзи: « ... етолмаган нарсаларига қасд қиладилар...»\nЗоҳҳак: « Улар тоғли йўлда кечаси даф қилишга қасд қилишди. Улар Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)ни ўлдиришга келишиб олишган қавм эдилар. Улар у киши билан бирга қулай фурсатни пойлаб боришди. Тоғли йўлга кирганларида баъзилари олдинга ўтишди, баъзилари эса орқада қолишди. Бу кечасида бўлган эди. Улар: Агар тоғли йўлга кирса, водийда туясидан тушириб даф қиламиз, − дейишди. У кишининг бу кечада йўл бошловчилари Аммор ибн Ёсир, туя етакловчилари Ҳузайфа эди. Бирдан Ҳузайфа туяларнинг оёқ товушини эшитиб қолди. Ўгирилиб қараб, юзларини тўсиб олган кишиларни кўрди ва: − Эй Аллоҳнинг душманлари, ўзларингни ҳимоя қилинглар, − деди. Буни эшитиб улар тийилишди. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) эса кўзлаган манзилларига эсон-омон етиб олдилар. Шунда Аллоҳ таоло ушбу оятни нозил қилди.\n75-оят. «Улар орасида: «Қасамки, агар (Аллоҳ) бизга Ўз фазлу карамидан (мол-давлат) ато қилса, албатта, биз камбағалларга садақотлар қилурмиз ва солиҳ бандалардан бўлурмиз», деб Аллоҳга аҳд паймон берадиган кимсалар ҳам бордир».\nАбу Умома ал-Баҳилий: Саълаба ибн Ҳатиб Ал-Ансорий Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)га келиб: − Эй Расулуллоҳ, Аллоҳга дуо қилинг, мени мол-дунё билан ризқлантирсин, − деди. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам): − Шўринг қурсин, эй Саълаба, шукрини адо қиладиган оз нарса, тоқатинг етмайдиган кўп нарсадан яхшироқдир, − дедилар. Яна бошқа сафар эса: − (Эй Саълаба), Аллоҳнинг Пайғамбаридек бўлишга рози бўлмайсанми, нафсим йўлида бўлган Зотга қасамки, то мен билан бирга олтин, кумуш оқиб юришини хоҳласам, албатта, оқиб юради, − дедилар. Шунда у: − Сизни ҳақ билан юборган Зотга қасамки, агар Аллоҳга мени мол билан ризқлантиришини дуо қилсангиз, ҳар бир ҳақдорга ҳаққини бераман, − деди. Шунда Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам): − Эй Аллоҳ, Саълабани мол билан ризқлантир, − дедилар. Шунда у қўйларга эга бўлди. Қўйлар худди қуртлар кўпайгандек кўпайиб кетди. Мадина уларга торлик қилиб қолди. У Мадинадан четга чиқиб, бир водийга жойлашди. Ҳаттоки фақат пешин ва аср намозларинигина жамоат билан ўқиб қолганларини тарк қилди. (Ўзи ёлғиз ўқиди). Кейин қўйлар яна ўсиб кўпайиб кетди. Ҳаттоки фақат жума намозларинигина жамоат билан ўқиди. Қўйлар эса қуртдек кўпайиб ҳаттоки жума намозини ҳам тарк қилди. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) у ҳақида сўраб: − Саълаба нима қилди? – дедилар.\nОдамлар: − У қўйга эга бўлди, Мадинага сиғмади, − деб унинг хабарини беришди.\nШунда у киши: − Саълабанинг шўри қуриб қолибди, − дедилар. Уч марта айтдилар. Кейин Аллоҳ азза ва жалла: «Уларнинг молларидан поклайдиган садақа (закот) олгин...» оятини закотни фарз қилиб нозил қилди. Расулуллоҳ (соллоллоҳу алайҳи васаллам) икки кишини садақа (закотга) масъул қилиб жўнатдилар ва: − Саълабага ва фалончига (Бани Салимлик бир киши) боринглар ва уларнинг садақа (закот)ларини олиб келингар, − дедилар. Улар чиқиб Саълабанинг олдига бордилар ва садақа (закот)ни сўрадилар. Расулуллоҳ (соллоллоҳу алайҳи васаллам)нинг хатларини унга ўқиб бердилар шунда у: − Ахир, бу жизянинг ўзи-ку, бу жизянинг туридан-ку, бунинг нималигини мен билмадим. Сизлар бораверинглар. Ҳаммадан олиб тугатгач, сўнг яна келинглар, − деди. Улар кетишди. Бани Салимлик киши хабардор бўлиб, туяларнинг энг яхшиларини садақа учун ажратиб қўйди. Сўнг шулар билан уларни кутиб олди. Улар буни кўриб: − Буларни бериш сенга вожиб эмас, биз буларни сендан олишни хоҳламаймиз, − дейишди. У эса: − Йўқ, олинглар. Шу билан менинг нафсим шод бўлади, булар менинг туяларимдир, − деди. Шунда улар ундан садақа (закот)ларини олишди. Фориғ бўлишгач, яна Саълабанинг олдига қайтиб, боришди. Шунда у: − Менга хатингизни кўрсатинг, бир қарай-чи, − деб, сўнгра, − бу жизянинг туридан-ку, сизлар бораверинглар, мен бир фикрга келай-чи, − деди. Улар қайтиб Расулуллоҳ (соллоллоҳу алайҳи васаллам)нинг олдиларига боришди. Расулуллоҳ (соллоллоҳу алайҳи васаллам) уларни кўргач, улар билан ҳали гаплашмасдан туриб: − Саълабанинг шўри қуриди, − дедилар. Салимлик кишига эса барака тилаб дуо қилдилар. Улар Саълаба қилган ишни ҳам Бани Салимлик киши қилган ишни ҳам айтиб беришди. Шунда Аллоҳ азза ва жалла ушбу: «Улар орасида: − Агар бизга (Аллоҳ) фазли (бойлиги)дан берса, албатта, садақа қиламиз. (Закот берамиз) ва солиҳлардан бўламиз, − деб Аллоҳ билан аҳдлашадиганлар ҳам бор» оятини «... ёлғончилик қилганлари сабабли ...» оятигача нозил қилди.\n76-оят. «Энди қачонки (Аллоҳ) уларга ўз фазлу карамидан (мол-давлат) ато қилса, унга бахиллик қилурлар ва юз ўгирган ҳолларида кетурлар».\n77-оят. «Бас, (садақотлар берурмиз), деб Аллоҳга берган ваъдаларига хилоф қилганлари ва (иймон келтирганмиз) деб ёлғон гапирувчи бўлганлари сабабли (Аллоҳ) уларга то Унинг Ўзига рўбарў бўладиган кунгача дилларида нифоқ бўлишини оқибат қилиб қўйди».\nРасулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурларида Саълабанинг бир қариндоши бор эди. У бу оятни эшитиб чиқди-да, Саълабанинг олдига бориб, унга: − Эй Саълаба, сенга вой бўлсин, Аллоҳ сени ҳақингда ушбу оятни нозил қилди, − деди. Буни эшитиб, Саълаба Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)нинг олдиларига бориб, садақа (закот)ини қабул қиишларини сўради.\nШунда у киши: − Аллоҳ менга сендан закотингни қабул қилишимни ман қилди, − дедилар. Буни эшитиб у бошидан тупроқ соча бошлади.\nШунда Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам): − Бу ўзингнинг амалингдир. Мен сенга буюрган эдим. Сен эса менга итоат этмадинг, − дедилар. Расулуллоҳ (соллоллоҳу алайҳи васаллам) ундан бирор нарса қабул қилишдан бош тортгач, у қўйлари олдига қайтди. Расулуллоҳ (соллоллоҳу алайҳи васаллам) ундан ҳеч нарса, қабул қилмай вафот этдилар. Кейин эса Абу Бакр халифа бўлганларида, у Абу Бакрнинг олдига бориб: − Менинг Расулуллоҳ (соллоллоҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурларидаги ва ансорлар ичидаги мартабамни биласиз. Мендан садақам (закотим)ни қабул қилинг, − деди.\nШунда Абу Бакр: − Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) қабул қилмадилар-у, мен қабул қиламанми? – деди. Абу Бакр ҳам унинг садақа (закот)ини қабул қилмасдан вафот этди. Умар (розияллоҳу анҳу) халифа бўлгач, бориб: − Эй амирул мъминин, садақамни қабул қилинг, − деди. У киши: − Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) ҳам, Абу Бакр ҳам қабул қилмадилар. Энди мен сендан қабул қиламанми? – деди. Умар ҳам ундан қабул қилмай вафот этди. Сўнг Усмон розияллоҳу анҳу халифа бўлдилар. Саълаба бориб садақа (закоти)ни қабул қилишини сўради. Шунда у киши: Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) ҳам, Абу Бакр ҳам, Умар ҳам қабул қилишмади. Энди мен қабул қиламанми? − деди. Саълаба Усмон розияллоҳу анҳу халифалик қилган вақтларида ҳалок бўлди.\n79-оят. «Мўминлар орасидан ўз хоҳиши билан садақотлар қилувчи кишиларни ва (инфоқ-эҳсон қилиш учун) кучлари етган нарсани топиб келган кишиларни айблаб, масхара қиладиган кимсаларни Аллоҳ масхара қилур ва улар учун аламли азоб бордур».\nИбн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан: − Садақа ояти нозил бўлгач, бир киши келиб, бир соъ нарса садақа қилди. Одамлар: − Аллоҳ бу бир соъдан бемуҳтождир, бойдир, − дейишди. Шунда ушбу оят нозил бўлди.\nҚутода ва бошқалар: − Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) одамларни садақа қилишга ундадилар. Шунда Абдураҳмон ибн Афв тўрт минг дирҳам келтирди ва: − Эй Расулуллоҳ, менда саккиз минг дирҳам бор эди. Ярмини келтирдим, Аллоҳ йўлида ишлатинг. Ярмисини эса оилам учун олиб қолдим, − деди. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам): − Аллоҳ берганингга ҳам, олиб қолганингга ҳам барака берсин, − дедилар. Аллоҳ Абдураҳмоннинг молига барака берди. Хаттоки у вафот этгач, иккита аёли қолди. Молининг саккиздан бир қисми уларга тегди. У бир юз олтмиш минг дирҳам бўлди. Шу вақтда Осим ибн Адий ибн Ажлон ҳам юз васақ хурмо садақа қилди.\nАбу Уқайл ал-Ансорий бир соъ хурмо келтирди ва: − Эй Расулуллоҳ, кечани арқон билан юк ташиб ўтказдим ва икки соъ хурмога эга бўлдим. Бир соъни аҳлим учун олиб қолдим. Бир соъни сизга келтирдим, − деди. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) унга хурмони садақалар орасига қўйишни буюрдилар. Шунда уларни мунофиқлар масхара қилишди: − Абдураҳмон ва Осим риё учун беришди. Абу Уқайлнинг бир соъ хурмосидан эса Аллоҳ ва Расули беҳожат, бемуҳтождир, у ўзини яхши кўрсатишни хоҳлади, − дейишди. Шунда Аллоҳ таоло ушбу оятни нозил қилди.\n84-оят. «Улардан бирортаси ўлса, зинҳор унинг (жаноза) намозини ўқиманг ва қабри устига ҳам бориб турманг! Чунки улар Аллоҳ ва унинг Пайғамбарига кофир бўлдилар ва итоатсиз ҳолларида ўлдилар».\nИбн Умар (розияллоҳу анҳу)дан: − Абдуллоҳ ибн Убай (мунофиқ) вафот этгач, ўғли Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)нинг олдиларига келиб: − Менга кўйлагингизни беринг, мен уни (отамни) шу кўйлагингиз билан кафанлайман, унга жаноза намозини ўқинг, унинг учун истиғфор айтинг, − деди. У киши унга кўйлакларини бердилар. Кейин эса: − Менга хабар бер, мен унга жаноза ўқийман, − дедилар. Бу Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)га хабар етказди. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) жаноза намозини ўқимоқчи бўлганларида, Умар ибн Хаттоб у кишини тортиб: − Аллоҳ сизни мунофиқларга жаноза ўқишдан қайтармаганми? – деди.\nРасулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам): − Мен икки ихтиёрнинг орасидирман: Улар учун истиғфор айтаман ёки истиғфор айтмайман, − дедилар-да, жаноза намозини ўқидилар. Кейин ушбу оят нозил бўлди. Шунда Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) уларга жаноза намози ўқишни тарк қилдилар.\nБухорий ва Муслим ривояти.\nИбн Аббос (розияллоҳу анҳу): Умар ибн Хаттобдан эшитдимки, айтдилар: − Абдуллоҳ ибн Убай вафот этгач, Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) унга жанози намози ўқишга чақирилдилар. У киши шундай қилмоқчи бўлдилар. Жаноза ўқиш учун майитнинг олдида турганларида бориб у кишининг кўкраклари олдида турдим ва: − Эй Расулуллоҳ, Аллоҳнинг душмани Абдуллоҳ ибн Убайга (жаноза ўқийсизми)? Фалон куни фалон нарса деган, фалон вақти фалон нарса деган кишига-я? – деб кунларни санадим. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) табассум қилиб турдилар. У кишига кўп гапирганимдан кейин: − Эй Умар, мендан нари тургин. Менга ихтиёр берилди, мен танладим. Менга айтилдики: − Улар учун истиғфор айт ёки уларга истиғфор айтма (фарқи йўқ). Агар улар учун етмиш марта истиғфор айтсанг ҳам, бас, Аллоҳ уларни кечирмайди.\nАгар етмиш мартадан зиёда истиғфор айтсам, у кечирилса эди, албатта, зиёда қилардим, − дедилар. Сўнг Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) жаноза ўқидилар. Қабргача олиб бордилар ва унинг қабри устида турдилар. Токи қўшилиб бўлгунча. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)га журъат қилиб, дадил бориб гапирганимга ўзим ажабландим. Аллоҳ ва Расули билувчироқдир. Аллоҳга қасамки, озгинагина вақт ўтгач, ушбу оят нозил бўлди. Шундан кейин Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) бирор мунофиққа жаноза ўқимадилар, қабрида ҳам турмадилар. Токи вафот этгунларича.\nМуфассирлар айтишади: − Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) Абдуллоҳ ибн Убайга қилган ишлари ҳақида гапириб: − Менинг кўйлагим ва намозим унга Аллоҳдан бирор нарсада асқотмайди. (Бирор нарсани қайтара олмайди). Аллоҳга қасамки, мен шу сабабли унинг қавмидан мингтаси Исломга киришини умид қилган эдим, − дедилар.\n92-оят. «Яна сизга (жангга миниб бориш учун) от-улов сўраб келган вақтларида, уларга: «Сизларни миндириб юборадиган улов йўқ-ку», деганингизда (жиҳод учун) ишлатиладиган бирон нарса топа олмаганлари ва ғамгин бўлишиб, кўзларидан ёш тўкиб қайтиб кетган кишиларни ҳам айблашга ҳеч қандай йўл йўқдир.\nБу оят йиғлаган кишилар ҳақида нозил бўлган. Улар еттита эдилар: Маъқол ибн Ясар, Соҳир ибн Қунайс, Абдуллоҳ ибн Каъб ал-Ансорий, Солим ибн Умайр, Саълаба ибн Ғонма, Абдуллоҳ ибн Маъфал ва еттинчиларининг номи келтирилмаган. Улар Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)нинг олдиларига келишиб: − Эй Аллоҳнинг Пайғамбари, Аллоҳ азза ва жалла бизни сиз билан бирга (жангга) чиқишга чорлади. Бизга улов топиб беринг, сиз билан бирга ғазот қиламиз, − дейишди. Шунда у киши: − Сизларни миндиришга бирор нарса топа олмадим, − дедилар. Буни эшитиб йиғлаган ҳолларида қайтиб кетишди.\nМужоҳид: Бу оят Миқроннинг ўғиллари Маъқал, Сувайд ва Нўъмон ҳақида нозил бўлган.\n97-оят. «Аъробийлар куфру нифоқда қаттиқроқ ва Аллоҳ ўз Пайғамбарига нозил қилган нарсаларнинг чегараларини билмасликка лойқроқдирлар. Аллоҳ билим ва ҳикмат соҳибидир».\nБу оят Асъад ва Ғатафон қабилаларидан аъробийлар ва Мадинада ҳозир бўлган аъробийлар ҳақида нозил бўлган.\n101-оят. «Атрофингиздаги аъробийлар ва Мадина аҳолиси орасида инфоқда доимий бўлган шундай мунофиқлар борки, уларни сиз билмайсиз. Биз билурмиз. Уларни қайта-қайта (яъни ҳайтлик пайтларида қатл қилиш, асир олиш билан, ўлганларидан кейин қабр азоби билан) азоблаймиз. Сўнгра (қиёмат кунида) улуғ азобга қайтарилурлар».\nКалбий: − Бу оят Жуҳайна, Музайна Ашжаъ, Аслам, Ғифор қабилалари ҳақида нозил бўлган. Мадина аҳлларидан эса: Абдуллоҳ ибн Убай, Жадд ибн Қайс, Маътаб ибн Башир, Жаллос ибн Сувайд ва Абу Омир Роҳиб ҳақидадир.\n102-оят. «Яна бошқа бир кишилар борки, гуноҳларини эътироф қилурлар. Улар яхши амални бошқа – ёмонга аралаштириб юборганлар. Аллоҳ уларнинг тавбаларини қабул қилса, ажаб эмас. Албатта, Аллоҳ мағфиратли, меҳрибондир».\nИбн Волибийнинг ривоятида Ибн Аббос (розияллоҳу анҳу): − Бу оят бир қавм ҳақида нозил бўлгандир. Улар Табук ғазотига бормасдан қолган эдилар. Кейин эса бу қилган ишларига пушаймон бўлиб, надомат қилдилар. Ва: − Биз бошпаналарда, соя-салқин жойларда, аёлларимиз ёнида бўлсак-у, Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) ва азҳоблар жиҳодда юрибдилар. Аллоҳга қасамки, биз ўзимизни устунларга боғлаймиз. Бизни токи Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) ўзлари озод қилиб-ечиб, бизни кечирмагунларича, биз ўзимизни озод қилмаймиз – бўшатмаймиз, - дедилар. Ва ўзларини масжид устунларига боғладилар. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) қайтгач, уларнинг олдиларидан ўтдилар ва уларни кўриб: − Булар кимлар? - дедилар.\nОдамлар: − Булар сиз билан бирга жиҳодга бормасдан қолганлардир. Шунинг учун улар токи сиз келиб, уларни озод қилмагунингизча ва улардан рози бўлмагунингизча, ўзларини озод қилмасликка Аллоҳга аҳд берганлар, – дейишди.\nШунда Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам): − Мен ҳам Аллоҳ номи билан қасам ичаманки, уларни озод қилишга буюрилмагунимча, уларни кечирмайман ҳам, озод ҳам қилмайман. Улар мендан юз ўгирдилар ва мусулмонлар билан бирга ғазот қилишдан қолдилар, − дедилар. Шунда Аллоҳ таоло ушбу оятни нозил қилди. Оят нозил бўлгач, Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) уларни озод қилдилар ва кечирдилар.\nУлар озод қилингач: − Эй Расулуллоҳ, мана бизни сиз билан жиҳодга бормасдан қолишимизга сабаб бўлган молларимиз. Бу молларни биздан садақа қилиб юборинг, буни покланг ва биз учун истиғфор айтинг, − дейишди.\nШунда Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам): − Мен сизнинг молларингиздан бирор нарса олишга буюрилмадим, − дедилар. Шунда Аллоҳ азза ва жалла:\n103-оят. «(Эй Муҳаммад), сиз уларнинг молларидан бир қисмини ўзларини поклаб, тозалайдиган сифатида олинг ва уларнинг ҳақларига дуо қилинг. Албатта, сизнинг дуоингиз улар учун ором-осойишталик бўлур. Аллоҳ эшитгувчи, билгувчидир», оятини нозил қилди.\nИбн Аббос (розияллоҳу анҳу) айтадики: Улар ўн киши эдилар.\n106-оят. «Яна бошқа бир (гуруҳ, ғазотга чиқмаган)лар борки, Улар Аллоҳнинг амрига қолдирилурлар – У Зот Ўзи уларни ё азобга гирифтор қилар, ёки тавбаларини қабул қилур. Аллоҳ билим ва ҳикмат Соҳибидир».\nБу оят Каъб ибн Молик, Бани Амр ибн Авф уруғидан Мирора ибн Аъробий ва Бани Воқиф уруғидан Ҳилол ибн Умайялар ҳақида нозил бўлган. Улар Табук ғазотидан қолган эдилар. Улар Аллоҳ таолонинг «Яна ўша уч кишининг ҳам (тавбаларини ҳам қабул қилдик), то уларга кенг ер торлик қилиб қолгунча ва диллари сиқилиб, Аллоҳнинг (ғазабидан) фақат ўзига тавба қилиш билангина қутилиш мумкин эканини билгунларича (тавбалари) қолдирилган эди (яъни тавба қилишга муваффақ бўлмаган эдилар). Сўнгра (Аллоҳ) Тавба қилишлари учун уларга тавба йўлини очди. Албатта, Аллоҳ тавбаларни қақбул қилгувчи, меҳрибондир» (Тавба, 118) оятида зикр қилинган кишилардир.\n107-оят. «Яна шундай кимсалар ҳам борки, улар (мўминларга) зиён етказиш, куфрни кучайтириб ва мўминлар ўртасига тафриқа солиш ҳамда илгари Аллоҳ ва унинг Пайғамбарига қарши уришган (бир) кимсага кўз тутиш учун (фитна юзасидан) масжид қуриб олдилар. Яна: «Биз фақат яхшиликнигина истаган эдик», деб қасам ҳам ичадилар. Аллоҳ гувоҳлик берурки, улар, шак-шубҳасиз, ёлғончилардир».\nМуфассирлар айтади: Бани Амр ибн Авф Қубо масжидини қуриб олишди ва Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)ни чақириб одам юборишди. У киши келиб, у ерда намоз ўқиб бердилар. Шунда уларнинг Бани Амр ибн Авфлик биродарлари уларга ҳасад қилишиб: − Биз ҳам масжид қурамиз ва Расуллуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)га одам юборамиз. Худди биродарларимизнинг масжидида намоз ўқиганларидек, бизнинг масжидимизда ҳам намоз ўқиб берсинлар. Абу Омир ар-Роҳиб Шомдан келса, масжидда (имом бўлиб) намоз ўқийди, − дейишди. Абу Омир жоҳилиятда роҳиблик йўлини тутганди. Насроний бўлиб, дағал роҳибларнинг кийимини кийиб юрарди. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) Мадинага келгач, у тўғри динни инкор қилиб, бу кишига душманлик йўлига ўтганди.\nРасулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) уни Абу Омир ал-Фосиқ деб номлаган эдилар. У Шомга бориб мунофиқларга хабар жўнатди: − Кучларинг етганча қувват ва қурол-яроқларни тайёрланглар. Мен учун бир масжид қуринглар. Мен Қайсарнинг олдига кетяпман. Рум қўшинларини олиб бораман. Муҳаммад ва асҳобларни (Мадинадан қувиб) чиқараман, − деб тайинлаган эди. Шунинг учун улар Қубо масжидининг ёнида масжид қурдилар. Уни қурганлар ўн икки киши эдилар: Ҳизом ибн Хомид – у ҳовлисидан масжидга жой ажратганди. Саълаба ибн Ҳатиб, Маътаба ибн Қушайр, Абу Ҳабиба, ибн Аръад, Ибод ибн Ҳаниф, Ҳориса, Жория ва унинг икки ўғли Мажмаъ ва Зайд, Набтол ибн Ҳорис, Лиҳод ибн Усмон ва Вадиъа ибн Собитлардир. Масжидни қуриб бўлишгач, Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)нинг олдиларига келишди ва: − Ёмғирли кунларда, қиш кечаларида қийналмаслик учун, касал, заифларга осон бўлиши учун биз бир масжид қурдик. Ўша ерга бориб, биз учун намоз ўқиб беришингизни хоҳлаймиз, − дейишди. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) кийишга кўйлак келтиришларини буюрдилар. Ўша масжидга бормоқчи бўлдилар. Шунда Аллоҳ таоло у кишига Қуръон нозил қилди ва масжид ул Зирорнинг хабарини берди. Уларнинг мақсадларини билдирди. Шунда Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) Молик ибн Даҳшан Маъман ибн Адий, Омир ибн Яшкар ва Ҳамзанинг қотили Вахшийни чақириб: − Ўша аҳли золим бўлган масжидга бориб, уни бузиб ташланглар ва ёқиб юборинглар, − дедилар. Улар кетишди. Молик бориб хурмо новдасини олиб, унга олов илаштириб олди. Сўнг масжидга киришди. У ерда масжид аҳллари бор эди. Улар масжидни бузиб ташлаб, ёқиб юборишди. Масжид аҳли ҳар томонга қочиб кетишди. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) бу ерни ўлимтиклар, супуринди-ахлатлар, нопок нарсалар ташланадиган ахлатхона қилиб олишни буюрдилар. Абу Омир эса Шомда ғариб – ёлғиз ҳолида ўлиб кетди.\nСаъд ибн Абу Ваққоснинг қизи Оиша отасидан ривоят қилади: − Мунофиқлар Қубо масжидига қиёслаб, тенглаштириб бир масжид қуришди. У масжидга яқин эди. Улар Абу Омир ар-Роҳибни кутиб-пойлаб туришарди. У келса, ўша масжидда уларнинг имомлари бўларди. Масжидни қуриб битиришгач, Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)га бориб: − Биз бир масжид қурдик. Ўша ерда намоз ўқиб беринг, биз ўзимизга намозгоҳ қилиб оламиз, − дейишди. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) улар билан бирга бориш учун кийимларни олдилар. Шунда ушбу оят нозил бўлди.\n111-оят. «Албатта, Аллоҳ мўминларнинг жонларини ва молларини улардан жаннат баробарига сотиб олди – улар Аллоҳ йўлида жанг қилишиб (кофирларни) ўлдирадилар ва (ўзлари ҳам Аллоҳ учун шаҳид бўлиб) ўлдириладилар. (Бундай мўминларга жаннат берилишига) Аллоҳ Таврот, Инжил ва Қуръонда ўзининг ҳаққи ваъдасини бергандир. Аллоҳдан ҳам аҳдига вафодорроқ ким бор? Бас, (Эй мўминлар), қилган бу савдоларингиздан шод бўлингиз. Мана шу ҳақиқий буюк бахтдир».\nМуҳаммад ибн Каъб ал-Қурозий: − Маккада Ақаба кечасида ансорлар Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) билан байъат қилишгач, улар етмиш киши эдилар, Абдуллоҳ ибн Равоҳа: − Эй Расулуллоҳ, Роббингиз ва ўзингиз учун хоҳлаган нарсангизни шарт қўйинг, − деди. Шунда у киши: − Роббим учун ёлғиз унинг ўзига ибодат қилиб, ҳеч нарсани шерик қилмаслигингизни шарт қиламан. Ўзим учун эса ўзингизни қандай ҳимоя қилсангиз, мени ҳам шундай ҳимоя қилишингизни шарт қиламан, − дедилар. Улар: − Агар биз шуни қилсак, бизга нима бўлади? – дейишди. У киши: − Жаннат, – дедилар. Улар: − Савдо фойдали бўлди. (Бу байъатни) бекор қилмаймиз ҳам, бекор қилишни сўрамаймиз ҳам, − дейишди. Шунда ушбу оят нозил бўлди.\n113-оят. «На Пайғамбар ва на мўминлар, − агар мушриклар қариндошлари бўлса ҳам, − уларнинг дўзах эгалари эканликлари аниқ маълум бўлганидан кейин, у мушриклар учун мағфират сўрашлари жоиз эмасдир».\nСаид ибн Муайб оталаридан: − Абу Толибга ўлим яқинлашгач, Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) унинг олдига кирдилар. Унинг ҳузурида Абу Жаҳл ва Абдуллоҳ ибн Абу Умайя бор эди.\nРасулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам): − Эй амаки, мен билан бирга «Ла илаҳа иллал- лоҳ, − денг. Аллоҳнинг ҳузурида мана шу сўз билан сиз учун ҳужжатлашаман, − дедилар. Шунда Абу Жаҳл ва ибн Абу Умайя: − Эй Абу Толиб, Абдулмуттолиб миллатидан юз ўгирасанми? – деб тинимсиз айтаверишди. Ҳаттоки у охирги сўзида: − Абдулмуттолиб миллатиданман, − деди (ва ўлди). Шунда Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам): − Модомики Роббим тақиқламаса, сиз учун истиғфор айтаман, дедилар. Шунда ушбу оят нозил бўлди.\nЖаъфар ибн Авс: − Менга етдики, Абу Толиб ўлим олдидаги касаллигидан шикоят қилгач, Қурайш аҳллари унга: − Эй Абу Толиб, укангнинг ўғлига одам юбор, у сенга ўзи таърифлаётган Жаннат (неъматлари)дан юборади. Сенга шифо бўлади, − дейишди. Элчи бориб Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)ни Абу Бакр билан бирга ўтирган ҳолда топди ва: − Эй Муҳаммад, амакинг: − Мен заиф, касал, қарияман. Менга ўзинг зикр қилган жаннатнинг таоми ва ичимликларидан юбор, менга шифо бўлади, − деди. Шунда Абу Бакр: − Аллоҳ уларни кофирларга ҳаром қилган, − деди. Элчи қайтиб: − Мен Муҳаммадга айтган нарсаларингизни етказдим. Менга бирор нарса (жавоб) қайтармади. Абу Бакр эса: − Аллоҳ уларни кофирларга ҳаром қилган деди, − деди. Қурайшликлар буни эшитиб, Абу Толибдан яна қаттиқроқ талаб қилишди. У яна одам юборди. Элчи яна Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)ни ўша хислатда топиб, гапни етказди. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) унга: − Аллоҳ жаннат таомлари ва ичимликларини кофирларга ҳаром қилган, дедилар. Кейин элчининг изидан ўзлари ҳам йўлга тушиб, у билан бирга Абу Толибнинг уйига кирдилар. Уйнинг одамлар билан тўла эканлигини кўрдилар-да: − Мен билан амакимни холи қолдиринглар, − дедилар. Улар эса: − Биз бундай қилмаймиз. Сен унга биздан кўра ҳақлироқ эмассан. Сен қариндош бўлсанг, биз ҳам сен каби қариндошмиз, − дейишди. У киши амакиларининг олдида ўтириб: − Эй амаки, мендан яхшилик олинг. Эй амаки, битта сўз билан ўзингиз учун менга ёрдам беринг, қиёмат кунида мана шу сўз сабабли Аллоҳнинг ҳузурида мен сизни шафоат қиламан, − дедилар. Абу Толиб: − Нима экан у, эй укамнинг ўғли? – деди. У киши: − Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ. Унинг шериги йўқ, − деб айтинг, − дедилар. У: − Сен мен учун холис турасан. Аллоҳга қасамки, одамлар сенга: − Амакинг ўлимдан қўрқди, − деб сени орлантиришмаганда эди, шу сўзни айтиб, кўзингни қувонтирар эдим, − деди. Бундан одамлар қичқириб юборишди: − Эй Абу Толиб, сен тўғри йўлда − ота-боболар миллатидасан, − дейишди. Шунда у: − Қурайш аёллари: − Амакинг ўлим пайтида қўрқди, − деб айтмайдими? − деди. Шунда Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам): − Сиз учун токи Роббим мени рад қилмагунча Роббимдан истиғфор сўрайман, − дедилар. Ва ўлимидан сўнг унга истиғфор айтдилар. Шунда мусулмонлар: − Иброҳим отаси учун истиғор айтган бўлса, Муҳаммад (соллаллоҳу алайҳи васаллам) ҳам амакилари учун истиғфор айган бўлсалар. Нега энди биз ота-боболаримиз ва қариндошларимиз учун истиғфор айтмаймиз? – дейишиб, мушрик қариндошлари учун истиғфор айта бошладилар. Шунда ушбу оят нозил бўлди.\nАбдуллоҳ ибн Масъуд: − Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) қабрларга назар қилиб чиқдилар. Биз ҳам у киши билан бирга чиқдик. Биз бир жойга ўтирдик. Кейин у киши қабрларни оралаб бир қабр олдида тўхтадилар. У ерда узоқ муножат қилиб туриб қолдилар. Сўнг кетдилар. Биз келсак, Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) йиғлаб турибдилар. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) йиғлаганлари учун биз ҳам йиғлардик. Сўнг у киши бизга қарадилар. Умар ибн Хаттоб у кишини қарши олиб: − Эй Расулуллоҳ нима сабабдан йиғладингиз? Биз ҳам йиғладик ва қўрқдик, − деди. У киши келиб олдимизга ўтирдилар-да: − Менинг йиғлаганим сизларни қўрқитдими? – дедилар. Биз: − Ҳа, − дедик. Шунда у киши: - Мен муножот қилиб туриб қолган қабр Омина бинти Ваҳбнинг (яъни оналарининг) қабридир. Мен Роббимдан уни зиёрат қилишга изн сўрагандим, менга изн берилди. У учун истиғфор айтишга изн сўрагандим. Менга (Роббим) изн бермади. Ва «Иброҳимнинг отаси учун истиғфор сўраши фақат унга қилган ваъдаси туфайли эди...» оятини нозил қилди. Бундан бола ўз онасига қандай кўнгли эриса, мен ҳам шундай аҳволга тушдим. Мана шу нарса мени йиғлатди, − дедилар.\n122-оят. «Барча мўминлар (жангга) чиқишлари лойиқ эмас. Ахир улардан ҳар бир гуруҳдан бир тоифа одамлар (жанг учун) чиқмайдиларми?! (Қолганлари эса Мадинада) динни ўрганиб, (жангга кетган) қавмлари уларнинг олдиларига қайтган вақтларида, у қавмлар Аллоҳнинг азобидан азобланишлари учун уларни огоҳлантиргани (қолмайдиларми)?!»\nКалбийнинг ривоятида ибн Аббос (розияллоҳу анҳу): − Аллоҳ таоло мунофиқларнинг жиҳоддан қолганликларини айблаб оят нозил қилгач, мўминлар: − Аллоҳга қасамки, Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) ғазот қилган бирор ғазотдан ва (у киши қатнашмаган бўлсалар ҳам) бирор-бир жангга чиқишдан ҳеч қачон қолмаймиз, − дейишди. Шунинг учун Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) душманга қарши бирор-бир юришга буюрилсалар ҳам, мусулмонларнинг барчалари ёппасига чиқишди. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам)ни Мадинада ёлғиз ташлаб кетишди. Шунда Аллоҳ таоло ушбу оятни нозил қилди.


“Божалар” гуруҳи солисти Жаҳонгир Позилжонов 18 декабрь куни сийқаси чиққан “дигидон-дигидон” қолипидаги “Селфи” деб аталган янги клипини тармоққа қўйди.\n“Агар мени фикримга қўшилсанглар, сизлар ҳам “Менинг президентим” деган хештег билан Инстаграм оламида атметка қилишингиз мумкин”, дея таклиф қилди Позилжонов тармоқдагиларга.\nБироқ ҳатто президент Мирзиёевг сиёсатига мойил қатлам ҳам Позилжоновнинг янги клипини ижирғаниш билан қабул қилди.\n“Сизни мақтаган одам сизнинг душманингиз эканига ишонамиз. Сизни ашаддий душманларингиз билан таништирамиз”, дея ёзди президентга таниқли журналист Каримберди Тўрамурод “Селфи” клипини далил ўрнида келтириб.\n“Мен президентимизнинг устидан Аркадағнинг устидан кулгандек кулишларини истамайман”, дея ёзди блогер Шаҳноза Тўрахўжаева Туркманистон президенти шахсига шу йўсинда сиғинилаётганига шаъма қилиб.\nБундан илгари, 2017 йилнинг 3 июнь куни бошқа бир хонанда Дилфуза Исмоилованинг “Султонимиз омон бўлсин!” дея номланган Мирзиёевга бағишланган қўшиғи президент девони (бугунги кунда администрацияси) томонидан тақиқланган эди.\n“Сен ўзинг сиёсатни тушунмасанг, мамлакатда бўлаётган ислоҳотларнинг мазмун-моҳиятини билмасанг, нима қиласан сиёсат хақида ашула айтиб? Шеър деб бўлмайди ёзган шеърини. Адабиётнинг остонасига энди кириб келган одам ҳам бунақа шеър ёзмайди!” деган эди ўшанда “Ўзбекконцерт” бирлашмасида махсус мажлис ўтказган Ўзбекистон президенти девони вакили Минҳожиддин Мирзо.\nҚўшиқ мухлислари Жаҳонгир Позилжонов куйлаган “Селфи” қўшиғи сатрлари савияси ҳам шундан ортиқ эмаслигини айтишмоқда.\n“Немислар “Менинг фюрерим!” ёки руслар “Доҳий Сталин!” дея куйлашганида, миллионлар қонини тўккан шахсга сиғинишган. Позилжонов қўшиғида бор-йўғи курсига сиғинаяпти. Ўзбекистондаги президент курсиси ҳам мустабидлар ўтирадиган шундай фетишга айланган”, дея фикрлайди фейсбук юзери Музаффар Қосимов.\nБугун “Менинг президентим” дея куйлаётган “Божалар” гуруҳи солисти Позилжонов президент Каримов ўлгани ҳақидаги хабар тарқалган 29 август куни “Додамиз ўлмаган!” дея селфи тарқатган эди.\ndata-title="“Божалар” энди “Яла” ансамблига айландими?" data-description="<!-- wp:paragraph --> <p>"Божалар" гуруҳи солисти Жаҳонгир Позилжонов 18 декабрь куни сийқаси чиққан "дигидон-дигидон" қолипидаги "Селфи" деб аталган янги клипини ..." data-image="https://eltuz.com/wp-content/uploads/2018/12/rasm42124.jpg" data-url="https://eltuz.com/kundalik/208181/" data-services="facebook,odnoklassniki,twitter,telegram" data-counter="ig">\nЗамонамиз турк ёзувчилари орасида Ўрхон Помуқ каби дунёда ном қозонган ўткир қалам соҳиби Алиф Шафақ китобхонлар орасида анча машҳур. ...


By Шайх Саидаҳмад Нуриддин on 08/22/2019 ТАҲОРАТ ФИҚҲ\nТаҳорат олиш вожиб ёки мустаҳаб бўлган ишлар\nБаъзи ишлар учун таҳорат олиш вожиб бўлса, баъзи ишлар учун вожиб эмас, мустаҳабдир.\nТаҳорат олиш вожиб бўлган ишлар\nИкки ҳолатда таҳорат олиш вожибдир:\nНамоз дуруст бўлиши учун таҳоратсиз киши таҳорат олиши шарт. Аллоҳ таолонинг қуйидаги сўзи шунга далолат қилади: «Эй иймон келтирганлар, агар (таҳоратсиз ҳолингизда) намоз ўқишни истасангиз, юзларингизни ювингиз, қўлларингизни ҳам тирсаклари билан қўшиб ювингиз, бошингизга масҳ тортингиз ва оёқларингизни тўпиқлари билан қўшиб ювингиз» (Моида, 6).\nИбн Умар разияллоҳу анҳумодан ривоят қилинган ҳадисда Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: «Таҳоратсиз ўқилган намоз ва (тақсимотдан олдин ўлжалар ичидан) ўғринча олинган молдан қилинган садақа қабул бўлмайди».\nТаҳоратли киши, модомики таҳоратни бузадиган бирон иш қилмаган бўлса, ҳар намоз учун янгидан таҳорат олиши вожиб эмас, шу таҳорати билан истаганча намоз ўқийвериши жоиз.\nБунинг далили Бурайда разияллоҳу анҳудан ривоят қилинган қуйидаги ҳадис: «Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳар намоз учун (алоҳида) таҳорат олар эдилар. (Макка) фатҳи куни бир қанча намозларни бир таҳорат билан ўқидилар. Умар у зотга: «Сиз (илгари) ҳеч қилмаган ишни қилдингиз», деганида, у зот: «Атайлаб шундай қилдим», дедилар».\nШундай бўлсада, таҳоратли киши ҳар намоз учун янгидан таҳорат олиши мустаҳабдир. Келгусида таҳорат олиш мустаҳаб бўлган ишларни санар эканмиз, шунга далолат қиладиган ҳадисни келтирамиз.\nКаъбани тавоф қилмоқчи бўлган инсон худди намоздаги сингари комил таҳоратли бўлиши шарт қилинади. Товус (ибн Кайсон) Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламни кўрган бир кишидан (яъни саҳобийдан) ривоят қилишича, у зот бундай деганлар: «Каъбани тавоф қилиш намоз (каби)дир. Шундай экан, тавоф қилсангиз оз гапиринглар».\nШунинг учун аксар уламолар тавоф учун намозда шарт қилинган ишлар шарт қилинишини айтганлар. Фақат тавофда гапиришга рухсат берилди. Юқоридаги ҳадисда бу очиқча айтилганини кўришимиз мумкин.\nБаъзи уламоларнинг фикрича, тавоф учун таҳорат шарт қилинмайди. Бу фикрни Ибн Таймия «Мажмуъ ал-фатово»да, Ибн Усаймин «Аш-шарҳ ал-мумтеъ»да рожиҳ – тўғрироқ деб билган. Бу ҳақда ҳаж китобида ҳам сўз юритилади, иншааллоҳ.\n Муслим (277), Абу Довуд (172), Термизий (61), Насоий (1/86) ривояти.\n Насоий (5/222), Аҳмад (3/414, 4/64) ривояти. Тўғрироқ фикрга кўра, Ибн Таймия раҳимаҳуллоҳ «Мажмуъ ал-фатово»да (26/198) ихтиёр қилганидек, мазкур сўз Ибн Аббоснинг сўзидир. Дарҳақиқат, Шайх Мустафо Адавий «Ал-жомеъ ли-аҳком ан-нисо» китобида (2/515) мазкур сўз Ибн Аббос разияллоҳу анҳумонинг сўзи эканини атрофлича ёритган.\n «Мажмуъ ал-фатово» (26/198); «Аш-шарҳ ал-мумтеъ», 7/300.\nAvvalgi maqolaҚиёматнинг катта аломатлари: Яъжуж ва маъжужнинг чиқиши (5)\nKeyingi maqola Таҳорат: Таҳорат олиш мустаҳаб бўлган ишлар


Хатирчилик Жалолиддин Юсупов кўзга кўринган матншунослардан. Икки юздан ошиқ монография ва мақолалар ҳамда уч китоб муаллифи, улуғ шоир Бобораҳим Машрабнинг икки девонини нашрга тайёрлаган.\n— Ўттиз икки йил мактабда ишладим, — дейди у. — Китобларни тайёрлаш учун ҳам умримнинг ўттиз икки йилини сарфладим. Ҳали одамларга номаълум бўлган кўп қўлёзмалар, шоирлар, олимларимиз бор. Уларнинг китобларини ҳам юзага чиқаришимиз керак. Шу эзгу амаллар орқали ёшларни бебаҳо меросимиз билан таништириб, уларнинг комил инсон сифатида шаклланишига муносиб ҳисса қўшган бўламиз.\nЖалолиддин ака айни пайтда Румий “Маънавий маснавий”сининг Машраб талқинидаги “Мабдаи нур” асарини нашрга тайёрлаш билан банд. Бу юмуш заҳматларини таърифлаш осон, билъакс бошдан кечирмоқ мушкул. Боиси у кишидан қадим туркий, форсий ва араб тили, имло, графика ҳамда арузни пухта билишни талаб этади ва уч-тўрт манба, қўлёзмалар солиштирилиши асосида юзага чиқади. Олис қишлоқдаги илм-фан фидойисининг саъй-ҳаракатлари ибратга лойиқдир.\n— Отамнинг икки сандиқ китоби бор эди, — дея сўзида давом этади Ж. Юсупов. — Уларни очиб ўқиш, баҳра олишга қўрқар эдик. Жон ширинлигидан эмас, китоб — қўлёзмалардан ажралиб қолишдан ҳадиксирардик. Шу боис отам биз учун -китобларни танлаб берар эди. Уларни ўқиб, ҳаёт мағзини чақишни ўргандик, оқ-қорани танийдиган бўлдик. Бунинг учун отамдан бир умр миннатдормиз.\nКитоб билан дўст тутинган кишилардан яна бири Кармана туманидаги Калавот маҳалласида истиқомат қилувчи Бурҳон Жўраевдир. Унинг хонадонидаги китоб фонди бугунги кунда ўн минг нусхадан кўпроқни ташкил этади. 30 — 40 йил илгари нашр этилиб, обуна йўли билан сотувга чиқарилган “Жаҳон адабиёти” ва “Ажойиб кишилар ҳаёти” сериясидаги асарлар, турли мавзу ҳамда йўналишдаги қомуслар Бурҳон аканинг бир хона ва даҳлиздан иборат кутубхонасидан жой олган. Бундан ташқари, оқсоқол 1975 йилдан 1995 йилгача бўлган даврдаги “Шарқ юлдузи” ҳамда “Ёшлик” журналларининг тўлиқ тахламига эга. Қисқача айтганда, “етти пуштига етади” иборасини китобга татбиқ этсак, Бурҳон Жўраевнинг “бойлиги” ҳавас қилгулик.\n— Бир куни янгангиз гўшт олиб келиш учун Кармана бозорига жўнатди, — дея хотирлайди Бурҳон ака. — Китоб дўкони шундоқ йўлимизда. Иш вақти тугаб, сотувчи кетишга чоғланаётган экан. Китоб олавериб, қадрдон бўлиб кетганмиз, қайта очди. Гўштга аталган пулга Абдулла Ориповнинг “Юзма-юз”ини олиб, пул учун яна уйга қайтдим...\nБурҳон ака беш фарзанд улғайтирган, ҳаммаси олий маълумотли. Уч ўғилдан тўнғичи кончи-муҳандис, ўртанчаси педагог, кенжаси Шерзод Жўраев эса ҳарбий, яқинда капитан унвонига лойиқ топилибди.\n— Отам ҳам, онам ҳам оддий касб эгалари, — дейди Б. Жўраев. — Ҳар куни кечқурун достон ўқиб берарди. Ўша йиллар ўзбек достонлари чоп этила бошланган, янгиси топиб келинган кун уйимизда байрам бўларди. Кутубхонамизга шу йўсинда асос солинган эди.\nБурҳон аканинг маълумоти ўрта. Электрик касбини эгаллаган. “Оғир йиллар эди, ўқий олмадим”, деб ўксинмайди. Доим китобга ошно тутингани боис тафаккури бой, билими кенг.\n— Кўпчилик Бурҳон аканинг ўз кутубхонасидаги ҳамма китобларини ўқиганлигига шубҳа билан қараб, “Ҳа, энди почта маркасини тўпловчиларга ўхшаган бир коллекционер-да”, деб ўйлашади. Туман газетасининг собиқ муҳаррири Эргаш Ёқубов ҳам шундай фикрда эди, — дейди адиб Одил Ҳотамов. — Бир куни мавридини топиб, Лев Толстойнинг “Болалик” қиссасидан савол берди. Бурҳон ака жавобининг охирида ўша қисса 1852 йил илк бор “Современник” журналида чоп этилгани ва шу муносабат билан адибнинг Некрасовга ёзган мактуби мазмунигача айтиб берганида Эргаш аканинг тан беришдан ўзга чораси қолмади.\nБурҳон Жўраев 2000 ва 2001 йиллари “Кармана овози” газетаси билан ҳамкорликда тумандаги мактаб ўқувчилари ўртасида “Зукко ёш китобхон” танловини ўтказди. Ўзи тузган саволларга аниқ жавоб берганларга ўн донадан китоб совға қилди.\n— Акангизнинг туғилган кунига 1973 йилдан буён танишлари китоб совға қилишади, — дейди у кишининг турмуш ўртоғи Хадича Жўраева. — Ўша нашрдан уйимизда мавжуд бўлса, алоҳида ажратиб қўядилар. Шундай китоблардан юздан ошиғи тўпланиб қолган экан. Танлов ўтказиб, ғолибларга китоб, пенсиясидан пул мукофоти берибди. “Кармана овози”дан ўқиб билибман.\nЭнди мақоламиз аввалидаги китоб мутолааси ва оилавий китобхонлик мавзуига қайтсак. Президентимизнинг “Китоб маҳсулотларини чоп этиш ва тарқатиш тизимини ривожлантириш, китоб мутолааси ва китобхонлик маданиятини ошириш ҳамда тарғибот қилиш бўйича комиссия тузиш тўғрисида”ги фармойиши китобсеварлар ҳамда ноширлару ижодкорларни ўйлантириб келаётган кўплаб муаммолар ечимида дастуриламал бўлмоқда. Шу асосда турли танловлар, китобхонлик кечалари, учрашув ва маънавий-маърифий тадбирлар ўтказилмоқда. Албатта, бу китоб ҳамда унинг мутолааси кундалик ҳаётимизда ахлоқнинг ажралмас меъёрларидан бирига айланиши давлат сиёсати даражасига эга бўлганлигидан далолат. Зеро, китобга боғланган кўнгил яратувчан, иллатдан йироқ бўлади.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Ўн минг йиллик битиклар\tШукроналик, меҳр-оқибат ва ҳамжиҳатлик ифодаси »


АҚШдаги сунъий “Марс”да 8 ойлик ҳаёт кечириш ниҳоясига етди\n17:58 / 19.09.2017\nҲавайи оролларидаги университет олимлари Мауна-Лоа тоғи ёнбағирларидаги 8 ойлик HI-SEAS дастури муваффақиятли якунланганини эълон қилишди. Унга кўра, кўнгиллилар Марсдаги қароргоҳ сифатида барпо қилинган ҳудудда 8 ой истиқомат қилишди, деб ёзмоқда Space.com\n"Биз узоқ муддатли фазовий экспедицияларни ташкил этиш мутлақ мумкинлигини исботладик. Албатта, техник ва руҳий омиллар ҳам бор. Буларни, хусусан, HI-SEAS ёрдамида енгиб ўта оламиз. Етарли даражада куч сарфласак уларнинг ҳаммасини ҳал қилса бўлади", — деган лойиҳа иштирокчиларидан бири Laura Lark.\nHI-SEAS тажрибаси бошқа шу каби тадқиқотлардан шуниси билан фарқланадики, унинг "экипаж" аъзолари Марс ёки Ойга парвозни эмас, балки уларда “ҳаёт” кечиришга уринишади. Лойиҳа иштирокчилари қароргоҳ ҳудудини истаган вақтда тарк этиши мумкин, бироқ бунинг учун скафандрни кийиб олишлари талаб этилади.\nУниверситет матбуот хизмати хабар қилишича, қароргоҳдаги турмуш шароити имкон даражасида Марсдаги муҳитга мослаштирилган. Жумладан, "Ер" билан алоқада 20 дақиқалик кечикиш бор. 4 эркак ва 2 аёлдан иборат экспедиция иштирокчилари бир неча ойда бир марта сув ва маҳсулотларни олишади ҳамда НАСАнинг Марсдаги қароргоҳини ташкил этишда зарур бўлган барча хавфсизлик чораларини қўллашади.\nУшбу лойиҳа НАСА томонидан беш йилдан бери молиялаштирилади. Унинг доирасида Марсга 4 марта "сафар" уюштирилди. Сўнгги тажриба 2016 йил августида якунланган эди. Жорий тажриба шу йил февраль ойида бошланганди.\nОлимлар мазкур тажриба доирасида Марсдаги муқобил ҳаёт ҳамда Қизил сайёра юзасида илмий тадқиқотлар ўтказишга эътибор қаратишди. НАСА ушбу тажрибалар натижалари Марс ёки Ой бағрида ҳақиқий қароргоҳ тузишда ёрдам беради.\nЭндиликда, Ҳавайи университети олтинчи "сафар"га тайёргарлик кўра бошлади. У ҳам 8 ой давом этади. Унинг илмий мақсад ва вазифалари HI-SEAS мутахассислари кўнгиллиларни танлай бошлаганда маълум қилинади.


Миржалол Қосимов: "Тўйдан олдин ноғора чалмайлик"\nБугун 19-август 17:43\nҚўшилган вақти: 11.02.2019, 15:30\nАГМК - "Истиқлол" учрашувидан олдинги матбуот анжуманида мезбонлар устози Миржалол Қосимов ва ярим ҳимоячи Жасур Ҳасанов иштирок этди.\n"Худо хоҳласа эртага АГМК жамоамиз учун янги мавсум бошланмоқда. Фурсатдан фойдаланиб "Пахтакор" жамоасига омад тилаб қоламан. Кейинроқ "Локомотив" клубига ҳам омад ёр бўлишини тилайман. Эртага яхши ният билан майдонга тушамиз. Ҳозир ҳамма футбол ўйнашни ўрганиб олган. Битта муаммо - мавсум бошида эканлигимиз. Рақибни ҳурмат қиламиз, аммо майдонга ғалаба учун тушамиз", - дейди Миржалол Қосимов.\n"Тайёргарлик яхши бўлди. Эртага қийин ўйин кутиб турибди. "Истиқлол" билан учрашувга 100 фоиз тайёрмиз. Мухлисларга ғалаба тақдим этишга ҳаракат қиламиз", - дейди Жасур Ҳасанов.\n- Иккала жамоада ҳам янги мураббий ва янги футболчилар келган. Бундан ташқари мавсум боши. Шундай ҳолатда ғалаба қозонишда нима муҳим роль ўйнайди деб ўйлайсиз?\n- Майдонга катта иштиёқ билан тушиш керак. Янги жамоа бўлгани учун чизиқлар ўртасидаги боғлиқликни ўрнатишга уриндик. Жамоавий ўйин бўлганидан кейин бир бирини яхши тушуниб ҳаракат қилиш лозим. Ўртоқлик ўйинларида таркибни ўзгартириб ҳам турдик. Жамоавий ўйинни йўлга қўйиш учун 10 кун ёки бир ой етарли эмас.\n- Легионер ҳақида фикрларингиз қандай?\n- Ҳозирча улар тўлиқ тайёр эмас. Бундан ташқари бир легионеримиз жароҳат олиб қолди. Ҳали мавсум узоқ давом этади. Шу боис яқин орада уларнинг фойдаси тегади. Улар жамоага мослашиб кетишлари лозим.\n- "Истиқлол" ҳақида қандай фикрдасиз?\n- Жамоанинг мавсумолди йиғинлардаги ўйинларини кўрдик. Аммо видеода кўриш бошқа, майдонда кўриш бошқа. Барчаси эртага майдонда кўрамиз.\n- АГМК тайёргарлик доирасида машғулотларни турли стадионларда ўтказди. Футболчиларнинг кайфияти қандай?\nЖасур Ҳасанов: - Барчанинг кайфияти ажойиб. Хорижда, Дубайда йиғин ўтказдик. Йигитлар билан бўлажак баҳсларга яхши тайёргарлик кўрдик.\n- Таркибга кўплаб янги футболчилар таклиф этилди. Аммо тан олиш керак ўзини ортидан эргаштира оладиган футболчи йўқ. АГМК янги мавсумда "Локомотив" ва "Пахтакор" каби клубларга рақобат қиладими?\n- Агар Месси бўлганида бошқа гап эди (кулади). Таркиб имкон қадар кучайтирилди. Аммо селекция ишлари бутун мавсум давомида кечади.\n- "Истиқлол"ни ҳурмат қилган ҳолда кейинги рақибни ўрганиш ишлари бошландими?\n- Ҳар қандай рақибни ҳурмат қилиш керак. Менинг принципим шундай: Дастлаб биринчи зинага чиқиш, ундан кейин иккинчи зинага чиқиш. Шундай экан ҳозир бу ҳақида гапиришга бироз эрта.\n- Сиз Ўзбекистонда 5та клуб сафида ОЧЛда ўйнаган ягона футболчига айландингиз. Тажрибали футболчи сифатида жамоада етакчиликни қўлга олишга тайёрмисиз?\nЖасур Ҳасанов: - Албатта бундан хурсандман. "Бунёдкор" сафида бир неча йиллар давомида ОЧЛда ўйнаб тажриба тўплаганман. Шундай экан бошқалардан катта футболчи сифатида ёшларга ёрдам беришга тайёрман.\n- Олмалиқ кон металлургия комбинати раҳбарияти ва олмалиқлик мухлисларга қандай тилакларни билдирасиз?\n- Аввало раҳбариятга раҳмат айтаман. Бизга шароитларни яратиб беришганига йигитлар номидан миннатдорчилик билдириб қоламан. Мухлисларга эса стадионга келиб бизни қўллаб туришларини сўраб қоламан. Москва ҳам бир кунда қурилмаган. АГМКни кучли жамоага айлантиришга ҳаракат қиламиз.\n- Сиз фаолиятингиз давомида кўплаб футболчиларни кашф қилгансиз. АГМКда ҳам шундай яширин қурол борми?\n- Тўйдан олдин ноғора чалмайлик. Таркибда кўплаб ёшлар бор, агар ўзини кўрсата оладиган ёшлар етишиб чиқса албатта хурсанд бўламан.\n» Статистика : 1222 (0/1222)


Ўзбекистон ва Жанубий Корея биргаликда замонавий минерал ўғитлар (...)\nЎзбекистон ва Жанубий Корея биргаликда замонавий минерал ўғитлар ишлаб чиқаришни ташкил этиш истиқболларини ўрганмоқда\nЎзбекистоннинг Сеулдаги элчихонасида «H Sulphur Corp.» компанияси бош менежери Хан Мин Су билан учрашув ўтказилди, деб хабар бермоқда «Дунё» ахборот агентлиги мухбири.\nТомонлар Ўзбекистон кимё саноати корхоналари томонидан ишлаб чиқариладиган хомашё асосида микроэлементлар қўшилган олтингугуртли бентонит ишлаб чиқаришга замонавий технологиялар ҳамда инновацион ечимларни жалб қилиш масалаларини муҳокама қилди.\nХан Мин Сунинг сўзларига кўра 1981 йилда ташкил этилган «H Sulphur Corp.» компанияси капролактам, ювиш воситалари, шиналар ва резина, минерал ўғитлар, шу жумладан олтингугурт бентонитини ишлаб чиқаради. Компаниянинг асосий савдо бозорлари Янги Зеландия, Бразилия, Австралия, Хитой, Ҳиндистон, Жанубий Африка, АҚШ, Канада ва Европа Иттифоқи мамлакатлари.\nЖанубий Корея компанияси вакили «Ўзкимёсаноат» акциядорлик компанияси билан ҳамкорликда Ўзбекистонда микроэлементлар ва олтингугуртли бентонит ишлаб чиқаришни ташкил этиш бўйича ҳамкорлик масаласини ўрганишга тайёрлигини билдирди. Унинг фикрича, қишлоқ хўжалигида замонавий минерал ўғитлардан фойдаланиш дон ва сабзавотлар ҳосилдорлигини сезиларли даражада оширади. Ўзбекистонда олтингугурт ва карбамид ишлаб чиқаришнинг мавжудлиги кимё саноатидаги лойиҳаларнинг жозибадорлигини ошириши алоҳида таъкидланди.\nХан Мин Су «H Sulphur Corp.» иқлим шароити, тупроқ таркиби ва етиштирилган қишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг турларини ҳисобга олиб, олтингугурт бентонитини рух, темир, магний ва боракс каби элементлар билан бойитиш мумкинлигини айтди.\nМузокаралар натижасида «H Sulphur Corp.» компаниясини кейинги ўрганишлар олиб бориши учун батафсил маълумотлар билан таъминлаш, шунингдек, «Ўзкимёсаноат» раҳбарияти билан яқин келажакда видеоконференцалоқа орқали музокаралар олиб бориш тўғрисида келишувга эришилди.


Амалдорниям¸ ногиронниям қўли қисқа\n06 июл 2022, Тошкент вақти: 10:10\nПастдарғомлик кўзи ожизларга кўра¸ улар маҳалласида газ пул олишдан икки кун олдин ëнади¸ газнинг пулини олгандан кейин икки кун ўтиб ўчади.\n“Тингловчи минбари” эшиттиришининг бугунги қаҳрамони Самарқанд вилояти, Пастдарғом туманидаги Мирзо Улуғбек қишлоқ фуқаролар йиғинига қарашли Кўзи ожизлар маҳалласи аҳли номидан телефон қилган Нўъмонжон Қосимхоновдир.\nҲафта аввалида таҳририятимизга телефон қилган Нўъмонжон Қосимхонов маҳалланинг ногирон фуқароларини қийнаётган муаммоларни санаган эди:\n“Шароит оғир. Болаларнинг пулини¸ нафақа пулларини вақтида бермайди. Кейин бизда газ муаммоси бор. Нафақа пулини бераëтган пайтда пул ундириш учун газ беради. Эртаси куни эса ўчириб ташлайди. Туалетларимиз йиқилиб кетадиган даражада”.\nБиз ана шу муаммолар юзасидан бўлган мурожаат ортидан Пастдарғом туманидаги тегишли мутасадди идоралар билан боғланиб, асл аҳволни ўрганишга ҳаракат қилдик.\nДастлаб, ижтимоий таъминот, хусусан, пенсия ва болалар нафақа пулларининг берилишига масъул бўлган “Маҳалла” жамғармасининг Пастдарғом тумани бўлимига боғландик.\n“Маҳалла” жамғармаси Пастдарғом туман бўлимининг ўзини таништиришни истамаган раиси буни инкор қилди.\n- Берилаяптию. Энди битта-иккита шунақа шантажчи чиққандирда. Ойма ой берилаяптию пенсия.\nОзодлик: Одамлар "Август ойиникини ҳали олганимиз йўқ" деб айтишди.\n- Августники? Ярми қолган бўлиши мумкин¸ лекин уни ҳам бераяпти. Ҳали август тугамадию. Беради.\nОзодлик: Уларнинг “вақтида олиш¸ эртароқ олиш” дегандай имтиëзлари борми?\n- Бор. Ўзи ногиронларга биринчи навбатда берилади.\nОзодлик: Мана август ойи тугаяпти. Улар ҳалигача пенсиясини олмаган.\n- Пенсиянинг бир қисми қолган. Ойнинг охиригача ҳаммаси узилади.\nОзодлик: Кейин болалар пули билан боғлиқ бир муаммо айтилди. 16 ëшгача бўлганларга бериладиган нафақани тўғрилашга боришса¸ олдиндан бир ëки икки ойлигини берасан¸ деб шарт қўйишаяпти экан.\n- Бу бўлмаган гап. Ўзи бу кам таъминланганларга бериладиган нафақа бўлса. Бунақа нарса йўқ. Бизда бўлмайди бунақа нарса.\nОзодлик: Болаларга бериладиган нафақанинг миқдори қанча?\n- 48 минг сўм.\nОзодлик: Демак¸ бу муаммо йўғ-а?\nОзодлик: Унда пенсиянинг кеч қолганини қандай изоҳлаш мумкин? Мана бир қисми олмаган¸ деяпсиз.\n- Бу энди нақд пул тушимига қараб берилаяпти. Пул тушганда биринчи бўлиб пенсионерларга берилаяпти.\nОзодлик: Нақд пул тушими озгина муаммода-а?\n- Ҳа¸ дейди “Маҳалла” жамғармаси Пастдарғом туман бўлимининг ўзини таништиришни истамаган раиси.\n“Маҳалла” жамғармасининг Пастдарғом туман бўлими раисига кўра, кўзи ожизлар маҳалласи аҳли пенсия пулларини деярли ўз вақтида олмоқда. Бироз кечикаётганига сабаб эса нақд пул танқислигидир.\nШундан кейин Пастдарғом туман Маҳалла бўлими раисига бошқа саволларимизни бердик. Яъни, собиқ совет замонларида қуриб берилган корхоналар шу кунларда деярли ишламаётгани боис 40 хонадон аҳлининг аксарияти ишсиз экани, шунингдек, бу маҳаллада турар-жой бинолари, ҳатто, ҳожатхоналарнинг ҳоли хароблиги ҳақида тилга олинган муаммоларга изоҳ сўрадик.\nОзодлик: Ҳозир ижтимоий таъминот масалалари билан тўлиқ маҳалла шуғулланаяптику. Мана ишхонаси ишламай турибди¸ деяпсиз. Уларга бу масалада қандай ëрдам берилаяпти? Фақат пенсия билан кун ўтмаса керак ахир.\n- Корхонаси ҳозир ишдан тўхтаган¸ ишламаяпти. Тўғри. Пахта титиш цехимиз бор эди. Улар бошқа корхоналарда ишлай олмаса¸ кўзи ожиз бўлса.\nОзодлик: Балки уларга ишини тиклаб бериш керакдир. Ҳар ҳолда Ўзбекистон пахта етиштирадиган мамлакат.\n- Тўғри. Бу йўлда ишлар бўлади¸ қилинаяпти. Ҳозир вақтинчада бу.\nОзодлик: Уларнинг уйлари совет давридан қолган экан. 20 йилдан ошиқ бўлиб қолибди.\n- Ҳа. Пишиқ ғиштдан икки қаватли уйлар қурилган. Ўтган йил шунинг устини шифер қилиб бердик. Газ ва светларини нормал қилиб бердик. Ëрдам биринчи навбатда шуларга кўрсатилаяпти.\nОзодлик: Трубаларимиз ëрилган¸ ҳожатхоналаримиз қулаб тушай¸ деб турибди дейишаяпти.\n- Йўғе¸ ҳожатхоналар пишиқ ғиштдан қилинган. Энди уларники умумий ҳожатхона. Ҳар биттасиники алоҳида эмас. Ташқарида қилинган. Озодликка чиққандан кейин энди дўндириброқ гапириш керак. Улар энди шундай бўлса керак. Қайси камчиликларни айтган бўлса¸ бориб¸ кўриб¸ қилиб берамиз. Шу ëққа чиққунча бизларга чиққани маъқул эдида буларнинг.\nОзодлик: Сизларга чиқишибдику. Ҳожатхона масаласида икки йилдан бери мурожаат қилаяпмиз¸ дейишди.\n- Билмадим улар кимга мурожаат қилган. Лекин шахсан менга мурожаат қилмаган¸ дейди “Маҳалла” жамғармаси Пастдарғом туман бўлимининг ўзини таништиришни истамаган раиси.\nБу расмий кўзи ожизлар маҳалласи аҳли шикоятини деярли тўлиқ инкор қилмоқда. Аммо, унинг жавобларидан икки жиҳат англашилди.\nБиринчидан, маҳалла аҳли яшаётган кўп қаватли уйлар қадим совет замонида қурилган, канализация қувурлари эскириб кетган бинолардир. Содда айтганда, эскини эплагунча эси кетаяпти.\nИккинчидан, пенсия пули кечикаётгани туманнинг айби эмас. Асли юқоридан келаётган нақд пул тушуми танқис.\nБолалар нафақа пулларини тайин қилишда пора олинаётганини ҳам бу расмий тўлиқ инкор қилди. Унинг бу инкорлари асослими ёки йўқ — бу ҳақда маҳалла аҳлининг ўзига яна бир бор мурожаат қилдик. Аммо, уларнинг жавобларини сал кечроқ эшитасиз. Ҳозир эса газ муаммоси ҳақида.\nБу муаммо юзасидан саволларимизга “Пастдарғомгаз” туман газ таъминоти бошқармаси раҳбари Баҳриддин Мадаминов жавоб берди.\nЭслатамиз, кўзи ожизлар маҳалласи аҳли газ, одатан тез-тез узилиши, берилса ҳам нафақа пули тарқатилишидан 2-3 кун олди берилиб, пул тарқатилиши биланоқ яна узиб қўйилишини айтган эди. Маҳалла аҳлига кўра, газ учун тўлов республиканинг бошқа ҳудудларида учрагани каби нафақа пуллари тарқатилаётган паллада йиғиб олинади.\nБу ҳолат юзасидан изоҳ сўраганимизда “Пастдарғомгаз” бошқармаси раҳбари Баҳриддин Мадаминов бундай муаммонинг борилигини тан олди, бироқ, буни бошқа сабаб билан изоҳлади.\nОзодлик: Газ масаласи бўйича Пастдарғом тумани кўзи ожизлар маҳалласидан бизга мурожаат бўлган эди. Газнинг пулини олишдан икки кун олдин газ ëнади¸ газнинг пулини олгандан кейин икки кун ўтиб ўчади¸ дейишди. Нимага шунақа?\nБаҳриддин Мадаминов: Улар пул тўлар эканми?\nОзодлик: Пул тўлашарканда.\nБаҳриддин Мадаминов: Мен уларнинг пул тўлаганини кўрганим йўқ.\nОзодлик: Улар пул тўлашмайдими?\nБаҳриддин Мадаминов: Йўқ. газни яхшилаганмиз. Ишонмасангиз¸ ҳозир телефон қилиб сўрашингиз ëки келиб текширишингиз мумкин. Кучим етганча қилиб берганман. Лекин уларда тўлов деган нарса йўқ.\nОзодлик: Тўлов бўйича кўзи ожизларда қанақадир имтиëзлар борми?\nБаҳриддин Мадаминов: Мустақил бўлганимиздан бери уларга имтиëз йўқ. Мустақил бўлгандан бери ҳаммасини маҳаллага берган. Сув¸ газ¸ светга маҳалла ëрдам бериши керак. Бўлмаса жоним билан қилардим.\nОзодлик: Кўзи ожизлар пулини вақтида тўламаса¸ гази узиб қўйилаверадими?\nБаҳриддин Мадаминов: Узишга ҳаққимиз бор¸ лекин узганимиз йўқ.\nБаҳриддин Мадаминов: Йўқ. Энди инвалидларга бундай қилсангиз¸ мусулмончиликка тўғри келмайди. Ўзингиз биласизку¸ вилоят¸ республика бўйича тўлов жойида эмас. Тўлов бўлмагандан кейин газни ҳам бермайдида. Ҳозир газ олаяпмиз. Худога шукур¸ элга етаяптику.\nОзодлик: Туманда тўлов яхши бўлмаса¸ сизларга газ келиши ҳам тўхтаб қоладими?\nБаҳриддин Мадаминов: Ҳисоб рақамимизга тушган пул дарров Тошкентга кетади.\nОзодлик: Тошкентда етарли пул бормаса¸ Тошкентдан ҳам газ узиб қўйилаверадими?\nБаҳриддин Мадаминов: Газни қисман кесадида. Лимит 1000 часовой бўлса¸ шуни 500 га¸ 300 га туширади.\nОзодлик: Демак¸ аҳоли пул тўламай қўйса¸ сизлар ҳам иложсиз экансизларда-а?\nБаҳриддин Мадаминов: Ҳа¸ иккита оëқ¸ иккита қўл боғланганку бизда. Қимирлаб бўлмайди. Ҳар кечаси жавоб берамизку. Президентнинг қарори бор.\nОзодлик: Газ тўловларини ҳар кун бериш ҳақидая?\n- Газ¸ свет¸ сув ҳаммаси бир гўр¸ дейди “Пастдарғомгаз” туман газ таъминоти бошқармаси раҳбари Баҳриддин Мадаминов.\nДемак, бу расмий сўзлари мазмунидан келиб чиқадики, кўзи ожизлар маҳалласига борадиган газ босимининг камайгани ёхуд газнинг узилганида “Пастдарғомгаз” бошқармаси айбдор эмас. Бу республика миқёсида газ ва электр таъминоти бўйича бораётган сиёсат маҳсули.\nАммо бу расмий гарчи бу маҳалла аҳолиси газ учун тўловларни вақтида бермаса ҳам уларга бериладиган газ атайин узиб қўйилмаслигини таъкидламоқда.\n“Маҳалла” жамғармасининг Пастдарғом тумани бўлими ва “Пастдарғомгаз” туман газ таъминоти бўлимидан шу тумандаги кўзи ожизлар маҳалласидан бўлган шикоят юзасидан олинган жавоблар юзасидан биз яна бир карра маҳалла аҳли номидан бизга сим қоққан Нўъмонжон Қосимхоновга боғландик.\nОзодлик: Сизлар газ пулини олишдан икки кун олдин газни ëқишади ва кейин яна ўчириб қўйишади¸ деб шикоят қилган эдингизлар. Ҳозир “Пастдарғомгаз” туман газ таъминоти бўлими билан гаплашдик. Туман газ таъминоти бўлими раҳбари “Унақа эмас. Бунинг сабаби тўловнинг вақтида тўланмаслиги” деяпти. Тўғрими шу?\nНўъмонжон Қосимхонов: Бу бундайда: қиши билан уч ойнинг ичида газ бермайдида¸ ўша пайтда “газга пул беринглар” деб келади. Йўқ газга ким пул беради? Масалан¸ мен электрооборудование ишлатсам¸ унга пул бераман. Газим бўлмаса¸ уйимни иситмаса¸ болаларим совуқдан касал бўлиб ëтса¸ мен унга қаердан пул бераман?\nОзодлик: Ҳозир уйингларда газ борми?\nНўъмонжон Қосимхонов: Кўз тегмасин¸ уч-тўрт кундан бери бор. Бу ҳам президентга боргандан бу ëғига бор. Ойда бир ҳафта тўлиқ газ бўлган куннинг ўзи йўқ. Кундуз куни бермайди¸ кечқурун беради.\nОзодлик: Ҳозир газга тўлов тўламаяпсизлар-а?\nНўъмонжон Қосимхонов: Йўқ. Нимага десангиз¸ июн ойида ҳам¸ июл ойида ҳам газ йўқ эди. Март¸ апрел¸ керак бўлса январ ойларига шахсан мен тўлаганим йўқ. Нимага? Чунки газимиз йўқ эди. Менинг олтита болам бор. Мен қандай қилиб улардан орттириб¸ ëқмаган газимга тўлайман? Далада ўчоқда овқат қилсам¸ далада ўчоқда чой қайнатсам. Бу нима деган гап?\nОзодлик: Майли Нўъмонжон ака. Газ масаласини гаплашдик. Энди пенсия масаласини гаплашсак. Пастдарғом тумани Маҳалла бўлими раиси билан гаплашдим. У киши “Биз август ойи пенсияларини бериб бўлганмиз....\nНўъмонжон Қосимхонов: Ëлғон гап.\nОзодлик: “Берилмаганлар бир қисми қолган бўлиши мумкин” дейди. Тўғрими шу?\nНўъмонжон Қосимхонов: Менга қарангда¸ инвалидларники биринчи навбатда берилмайдими? Уруш ветеранлариники биринчи навбатда берилмайдими? Ўзи бешинчи числогача бериб бўлиши керак. Мана бугун 27 число. Ҳозиргача йўқ. Кеча почтачи келиб¸ қолиб кетган ойникини бериб кетаяпти. Битта аëлнинг июл ойиники қолиб кетган экан. “Қачон пенсия берасизлар” десак¸ “Ҳа¸ бир-икки-уч кунда бўлади” дейди. Кейинги ҳафта болаларимиз ўқишга боради. Кийим-кечак¸ оëқ кийим олиб беришимиз керак. Ҳозир мактаблар галстуксиз қўймайди. Мана маҳалламизга келинг. 40 хўжалик пенсия олади. Мана сизга исбот қилиб беради.\nОзодлик: 40 хўжаликнинг нечтасининг оила боқувчиси иш билан таъминланган?\nНўъмонжон Қосимхонов: 10 та десам ëлғон бўлмайди. Ҳозир шахсан мен ўзим ишлаëтганим йўқ. Масалан¸ менинг ҳам ишлагим келади¸ бировдан кам бўлгим келмайди. Ишлайдиган жойнинг ўзи йўқ. Шароитимиз ростдан оғир.\nОзодлик: Республика президентигача чиқдинглар.\nНўъмонжон Қосимхонов: Чиқдик. Йўлларни ҳам тўсдик. Ҳокимият келади¸ у қилади¸ бу қилади. Алдайди¸ кетади.\nОзодлик: Қайси йўлни тўсдингизлар?\nНўъмонжон Қосимхонов: Бухоро-Самарқанд йўлини тўсдик.\n- Адашмасам икки йиллар бўлди. Бу ҳақда президентгача хабар борган. Уйларнинг устини икки йил олдин қилиши керак эди. Худога шукур мана бу йил қилиб бериб кетди. Бунисига миннатдормиз¸ раҳмат. Лекин газимизни¸ пенсиямизни¸ болалар нафақасини вақтида берса эди. Мана шу болаларимизнинг пулидан ҳам умидворлар борда¸ дейди Самарқанд вилояти, Пастдарғом туманидаги Мирзо Улуғбек қишлоқ фуқаролар йиғинига қарашли Кўзи ожизлар маҳалласи яшовчилари номидан Озодлик радиосига сим қоққан Нўъмонжон Қосимхонов.\nЭшитганингиздек, фуқаролар бир гапни айтмоқда, расмийлар эса бошқа гапни. Озодликка сўзлаган бу икки тарафдан қай бири ҳақ — Ўзбекистондаги бугунги шароитдан биздан кўра яхшироқ хабардор бўлганини яхши биласиз.\n“Тингловчи минбари” эшиттиришининг бугунги сони учун ҳозирлаганимиз шулардан иборат эди. Яна шу тўлқинда учрашгунча, хайр, омон бўлинг.\nАзиз мухлис! Имкон қадар мурожаатларингизни ёритиш, муаммоларни ўрганиш ва фикрларингизни Озодлик орқали тингловчиларга тақдим қилиш истаги билан яна бир бор телефон рақамларимиз ҳамда манзилимизни ёдингизга соламиз.\nБизнинг электрон манзил: uzbek@rferl.org¸ марҳамат, мактуб ëзинг.\nБизнинг интернет саҳифамиз: www.ozodlik.org, марҳамат, ташриф буюринг.\nБизнинг почта манзилимиз, эътибор қилинг у ўзгарган: Vinohradska 159-а, Praha 10, 100 00, Czech Republic.


Касалликнинг олдини олайлик\nХалқ орасида "сариқ касал", дея ном олган ўткир вирусли А гепатити шахсий гигиенага, тоза-озодаликка риоя қилмаслик, бемордан соғлом одамга юқиши оқибатида тарқаладиган хавфли хасталиклардан биридир.\nЖигар инсон организмидаги энг муҳим вазифани бажарувчи аъзолардан биридир. Жигарда оқсиллар, витаминлар, углеводлар ҳосил бўлади.\nВирусли А гепатити касаллиги ана шу жигарни зарарлаши, баданнинг сарғайиши билан кечадиган, айрим ҳолларда ўлим билан тугалланадиган ўткир юқумли касаллик ҳисобланади.\nКасалликнинг яширин даври 21-50 кунгача давом этиши нафақат бемор, балки унинг атрофидаги яқинлари, тенгдошлари учун ҳам хавфлидир. Негаки, беморнинг бу вақт мобайнида атрофдагилар билан мулоқотда бўлиши, бир идишда ёки умумий ошхоналарда овқатланиши, ҳавза ёки бассейнда чўмилиши касалликнинг соғлом одамга юқиши учун "фаол" ҳолатдир.\nХасталик, асосан, лоҳаслик, кўп ухлаш, иштаҳанинг бузилиши, қайт қилиш, инжиқлик каби белгилар билан намоён бўла бошлайди. У кўпроқ 3-16 ёшгача бўлган болалар ва ўсмирларда кузатилади.\nЎткир вирусли А гепатитининг олдини олиш учун доим қайнаган сув ичиш, шахсий гигиена талабларига риоя қилиш, овқатланиш олдидан, албатта, қўлни тозалаб ювиш, хасталикка қарши иммунитет ҳосил қилувчи махсус вакциналар қабул қилиш тавсия этилади.\nФарзандларимизни ўткир вирусли А гепатитидан муҳофаза қилиш, уларнинг соғлом ва баркамол вояга етишларини таъминлаш мақсадида бир қатор профилактик тадбирлар амалга оширилмоқда. Жумладан, вилоят болалар кўп тармоқли тиббиёт маркази қошида, шаҳар тиббиёт бирлашмаси тасарруфидаги 3-оилавий поликлиникада, шунингдек, республика "Тиббиёт дунёси" вакцина маркази кўчма эмлаш пункти орқали аҳоли, айниқса, 2-14 ёшдаги болалар ўткир вирусли гепатит Ага қарши эмланмоқда. Бундай саъй-ҳаракатимиз ўз самарасини бераётгани қувонарлидир.\nМуаллиф: Ҳасан ҲАМДАМОВ, вилоят юқумли касалликлар клиник шифохонаси бош шифокори ўринбосари, олий тоифали инфекционист. Шаҳло РУСТАМОВА, СамДТИ Юқумли касалликлар, эпидемиология ва дерматовенерология кафедраси ассистенти. Зокир БУЛАЕВ, шаҳар ДСЭНМ бош шифокори\n25.04.2018 234 № 31 Саломатлик


3200 нафар иштихонлик фабрикаларда ишлайди - zarnews.uz\n- Кластер жаҳон тажрибасида синовдан ўтган ва муваффақият қозонган усул, - деди туман хокимининг қишлоқ ва сув хўжалиги масалалари бўйича ўринбосари Алишер Садатов. – Шу боис Президентимиз томонидан бу борада тўққизта ҳужжат қабул қилиниб, иқтисодиёт тармоқларида ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатишни кластер усулида ташкил этиш масаласига алоҳида аҳамият қаратилмоқда.\nМисол учун, ўтган йил туманимизда кластер усулида қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етиштириш мақсадида суғориш тизими оғир бўлган 134,3 гектар суғориб ҳайдаладиган ер майдонидан ажратилиб тажриба ўтказилди. Ушбу майдонлардан 29,0 центнердан кўп ҳосил олишни иложи йўқ эди. Кластер усулига ўтгач, мазкур майдонларда томчилатиб суғориш тизимини жорий этиш эвазига гектаридан 42,0 центнердан ҳосил олишга эришилди.\nБу йил тумандаги 8595 гектар ғўза майдонлари “Мароқанд сифат текстил” МЧЖ кластерига берилди. Шундан 2 минг гектар майдонни суғориш тизими оғир бўлганлиги учун томчилатиб суғориш режалаштирилмоқда. Айни пайтда бу майдонларда томчилатиб суғориш ускуналари - тўплаш ҳавузлари, сув тортиш насослари, минерал ўғит эритиш ҳамда сувни тақсимлаш ускуналари ўрнатилмоқда. Қолган 6595 гектар ғўза майдонлари бўйича фермерлар ва “Мароқанд сифат текстил” МЧЖ кластери ўртасида контрактация шартномалари тузилди.\n“Марақанд сифат текстил” МЧЖ кластери жорий йилда тўқимачилик ҳамда жинси ишлаб чиқариш фабрикаларини ишга туширишни мақсад қилган. Ушбу лойиҳалар 3200 та янги ишчи ўринлари яратиш имкониятини беради.\nСеминар иштирокчилари пахта-тўқимачилик кластерлари фаолиятини ташкил этиш борасида туманида олиб борилаётган ишлар, амалий тажрибалар билан ҳам танишдилар.\nO’zLiDeP вилоят кенгаши матбуот котиби.\nТеглар: Иштихон кластер


МУРОЖААТ ЭЪТИБОРДАН ЧЕТДА ҚОЛМАДИ\nТошкент шаҳри Юнусобод тумани 15 мавзеда истиқомат қилаётган Махамат Халил Сагатов Ўзбекистон ХДП Марказий Кенгашига мурожаат қилган эди. — Яқинда 70 ёшга тўламан, — дейди отахон...\nКАМЧИЛИКЛАРГА ЕЧИМ ТОПИЛЯПТИМИ?\nЖорий йилнинг 18-23 май кунлари Ўзбекистон ХДП Марказий Кенгаши Бошланғич партия ташкилотлари билан ишлаш сектори томонидан Сурхондарё вилоятидаги қуйи бўғин фаолияти атрофлича ўрганилган эди. Хўш, шундан кейин жойлардаги аҳвол ўзгардими? Камчиликлар ечим топдими?..\nМИРОБОДДА САЙЁР ҚАБУЛ ЎТКАЗИЛДИ\nЎзХДП Тошкент шаҳар ҳамда Миробод туман кенгашлари ҳамкорлигида сайёр қабул ўтказилди.— Юқори Чирчиқ тумани «Янги бозор» маҳалласига келин бўлиб тушганимга 8 йилдан ошди, — дейди Дилдора Норбоева. — Шу вақт оралиғида...\n— Инсон муносиб ҳаёт кечириши, орзу-ҳавасларини рўёбга чиқариши учун меҳнат қилиши ҳамда меҳнатига яраша ҳақ олиши зарур. Ишсизлик инсонни тушкунликка туширади, у ўзини жамиятга кераксиздек ҳис қила бошлайди...\nЁШЛАРГА ЭЪТИБОР ҚОҒОЗДА ЭМАС, АМАЛДА БЎЛИШИ КЕРАК\nБунинг учун юзаки, мақсадсиз тадбирлардан воз кечиш талаб этилади\n35 МАСАЛАДАН 29 ТАСИ СЕССИЯГА ОЛИБ ЧИҚИЛГАН...\nНукус шаҳридаги «Массагет» меҳмонхонасида Ўзбекистон Халқ демократик партияси Қорақалпоғистон Республика кенгаши ижроия қўмитасининг кенгайтирилган йиғилиши бўлиб ўтди. Унда Қорақалпоғистон Республика, шаҳар ва туман партия кенгашларининг...\nДЕПУТАТГА ЮЗАКИ ЖАВОБ ХАТИ КЕРАК ЭМАС!\nҚонунда депутат учун ҳамма эшиклар очиқ. Бироқ, улар ортида миннатли ва ёвқараш мезбонлар борлигини эсласанг, ташаббусларинг бирма-бир сўндириб борилса, депутатлик сўровларига олдиндан тайёрлаб қўйилган бир хил мазмундаги жавоблар келаверса...\n05.07.2018 МУРОЖААТ ВА МАСЪУЛИЯТ\n— Тўғрисини айтганда, ютуқлар билан бир қаторда камчиликларимиз ҳам бор, — дейди Ўзбекистон ХДП Жарқўрғон туман кенгаши раиси, туман Кенгашидаги партия гуруҳи аъзоси Алишер Маматмуродов. — Аҳолини бандлик, йўл қурилиш, уй-жой олиш, ичимлик суви ва табиий газ...\nНОГИРОНЛИГИ БЎЛГАН ШАХСЛАР ЎҚИШИ УЧУН КВОТА АЖРАТИЛГАН, АММО...\nЖорий ўқув йилидан бошлаб ногиронлиги бўлган шахслар олий таълим муассасаларида ўқиши учун қўшимча давлат гранти квоталари ажратилади...\n«ЁШЛАР ГИЁҲВАНДЛИККА ҚАРШИ!»\nМаълумотларга кўра, мамлакатимиз ҳуқуқ-тартибот идоралари томонидан амалга оширилган ишлар натижасида ўтган йили 5 минг 400 дан зиёд...\n«ЁШЛАР КУНИ» КЕНГ НИШОНЛАНМОҚДА\nЎзбекистон ХДПнинг барча даражадаги ташкилотлари 30 июнь — «Ёшлар куни» муносабати билан мамлакатимизнинг барча ҳудудларида...\nШҲТНИНГ ТАРИХИЙ САММИТИ: ТАРҒИБОТ ИШЛАРИ КУЧАЙТИРИЛМОҚДА\n— Шанхай Ҳамкорлик Ташкилотининг Циндао шаҳридаги 18-саммити саккизлик форматида бўлди. Унда Ҳиндистон ва Покистон мамлакатлари расман аъзо сифатида илк бор қатнашди. Эндиликда ташкилотга аъзо мамлакатлар аҳолисининг сони 3 миллиард 100 миллионга етди...\nЎзбекистон Миллий матбуот марказида «Ёш сиёсатчи — 2018» кўрик-танловининг Тошкент шаҳар босқичи ўтказилди. Унда 12 нафар интилувчан ёш уч шарт асосида беллашди.\n21.06.2018 ПОКИЗАНИНГ ПОК НИЯТЛАРИ\nПартиямизнинг ёш аъзолари, фаоллари, хайрихоҳлари Бўстонлиқ туман мусиқа ва санъат мактаби залида «Ёш сиёсатчи — 2018» танловининг Тошкент вилоят босқичи бошланишини кутишмоқда. Айниқса...\nИСТИҚБОЛЛИ ЛОЙИҲАЛАР ТАҚДИМ ЭТИЛДИ\nТанловнинг Навоий вилоят босқичи Навоий шаҳрида бўлиб ўтди. Унда депутатлар, партия фаоллари, ёшлар иштирок этди.\nБобокалонимиз Заҳириддин Муҳаммад Бобурнинг «Бобурнома» асарида Қуванинг анори ҳаётбахш мева эканлиги айтиб ўтилган. «Ҳаётбахш» деган таъриф бежиз эмас...\n19.06.2018 МУРУВВАТЛИ БЎЛИШ БУРЧИМИЗ\nЎзбекистон ХДП Бухоро вилоят кенгаши томонидан «Ҳар бир инсонга меҳр-мурувват кўрсатиш бурчимиз!» шиори остида хайрия тадбирлари ўтказилмоқда. Дастлаб вилоят партия кенгашининг ишчи гуруҳи Саховат, Мурувват ва...\nУЙ-ЖОЙЛИ БЎЛИШ БАХТИ\n— Турмуш ўртоғим Меҳрибонлик уйида тарбияланган, — дейди Парвина Ашурова. — 2012 йилда тўйимиз бўлганди. Икки нафар фарзандимиз бор. Шукрона 4 ёшда, Шодиёна эса яқинда икки ёшга тўлади. Ишонасизми, икки йилга яқин шифохона ҳудудидаги бир хонали харобада яшаганмиз...\nЁШЛАР ЯНГИ ДАВРНИ ЯХШИ ҲИС ҚИЛИШАЯПТИ\nЯқинда телевизор орқали Тошкент вилоятининг қайсидир туманида «Ноодатий меҳнат ярмаркаси» ўтказилаётганига кўзим...\nСамарқанд ветеринария медицина институти фаоллар залида «Ёш сиёсатчи — 2018» танловининг вилоят босқичи ўтказилди.\n12.06.2018 ҚОРАЎЗАКДА СЕССИЯ ЎТДИ\nОлий Мажлис Қонунчилик палатаси депутатлари ва Сенат аъзолари Қорақалпо¬ғистон Республикаси Қораўзак туманида бўлиб, ҳақиқий аҳволни ўрганди.\nУй-жой коммунал хизмат: 1300 ДАН ОРТИҚ ШИКОЯТЛАРДА ҚАНДАЙ МУАММОЛАР КЎТАРИЛГАН?..\nЎзбекистон ХДП Марказий Кенгаши ва Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги ҳамкорлигида «Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш соҳасини ривожлантириш» мавзусида семинар ўтказилди. Унда соҳадаги муаммолар ва уларни ҳал қилиш йўллари ҳақида...\nОлдинга 1 ... 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 ... 100 Кейингисига Ҳаммаси


OzodDayjest: Британиялик кузатувчи Ўзбекистонда сайлов харажатларини қисқартириш йўлини таклиф қилди\n04 декабр 2021, Тошкент вақти: 16:41\nПрезидент сайловини кузатгани келган британиялик Ваис Кайс Ўзбекистонда сайлов тизимини такомиллаштириш бўйича таклифлари билан ўртоқлашди. Чегарада Ўзбекистон фуқароларидан пора олинаётгани фош этилди. Депутат Кушербаев очликдан вафот этаётган болалар муаммосини кўтарди. Жорий ҳафта ўзбек матбуоти шу каби воқеалар ҳақида хабар берди.\nБританиялик кузатувчи Ўзбекистонда онлайн овоз бериш тизимини қўллашни тавсия қилди\nЎзбекистондаги президентлик сайловини кузатиш учун келган британиялик мутахассис Ваис Кайс сайлов тизимини такомиллаштириш бўйича таклифлари билан ўртоқлашди (www.gazeta.uz, 24 октябрь). Хусусан, у онлайн овоз бериш тизимини жорий этиш лозимлигини айтди.\nҚайд этилишича, онлайн овоз бериш тизими сайловчиларни сайлов участкасига келмай, дунёнинг исталган нуқтасидан, исталган жойдан овоз бериш имконини беради.\nБританиялик кузатувчи, шунингдек, фуқаролар почта орқали овоз бериш имкониятига эга бўлишига, овоз бериш учун таклифномалар эса сайлов комиссияси аъзолари эмас, почтачилар томонидан етказилишига умид билдирди.\n“Эътиборлиси, тизим қанча одамни қамраб олади, ахир биз 35 миллион ҳақида гапиряпмиз. Балки, 60 фоиз аҳоли, ахир сизларда 18 ёшдан кичиклар жуда кўп. Бу давлат сайловларга жуда катта куч сарфлайди дегани. (Сайлов комиссияси аъзолари) 13-16 миллионта хатни етказиб бериши керак! Бироқ агар онлайн платформа бўлса, сайловчи шунчаки сайтга киради ва овоз беради, бу барчасини осонлаштиради”, деди В.Кайс.\nТаъкидланишича, мазкур тизим ташкилий харажатларни қисқартириш ва шаффофликни таъминлашга ҳам хизмат қилади.\nЧегарада Ўзбекистон фуқароларидан пора талаб қилиняпти, “ставка” ҳам маълум...\nҚозоғистоннинг Чимкент, Тожикистоннинг Хўжанд ва Қирғизистоннинг Ўш шаҳарларига ўтаётган Ўзбекистон фуқароларидан қўшни мамлакатлар масъуллари ноқонуний пул ундирмоқда (www.kun.uz, 28 октябрь).\nҲолатни ўз кўзи билан кўрган “Kun.uz” мухбирига кўра, уч мамлакат билан боғловчи чегара постларидаги энг катта “ставка” Тожикистон чегарасида экани маълум бўлди. “Ойбек” чегара постида Тожикистон масъуллари ҳар бир Ўзбекистон фуқаросидан 150-200 сомони (150-200 минг сўм) пул олмоқда.\n“Бунинг учун жуда содда, аммо инсон руҳиятига салбий таъсир кўрсатувчи, асабини бузувчи усул танланган. Яъни ўзбекистонликлар нейтрал ҳудудда бир неча соат кутишга мажбур қилинади. Натижада дарвоза олдида турган чегарачи билан келишишдан, унинг айтган суммасини беришдан ўзга чораси қолмайди. Келишилган сумма чегара постида фаолият юритувчи шифокорга берилади”, деб ёзган нашр.\nҚирғизистоннинг “Дўстуқ” постида эса чегарадан ўтиш “ставка”си 50 минг ўзбек сўмидан бошланади. Бу ерда ҳам пора олишда шифокор воситачилик қилади.\n“Жибек Жоли” постида фаолият юритаётган Қозоғистон божхона ходими мигрант либосига кирган журналистдан 175 тенге (4400 сўм) олган.\nНашр мухбири, шунингдек, Ғишткўприк пости орқали кириб келаётган ҳар бир кишидан экспресс-тестни важ қилиб 100 минг сўмдан олинаётгани, ҳатто ПЗР-тест сертификати борлардан ҳам ушбу сумма талаб этилаётганини танқид қилган.\n“Назаримизда, Ғишткўприк чегара-божхона постида коронавирусга қарши экспресс-тест топшириш бўйича мажбурий амалиётга барҳам берилиши керак, чунки бу шундоғам пандемия даврида моддий томондан қийналган халқдан ортиқча пул ундиришдан бошқа нарса эмас”, деб ёзган нашр.\nДепутат: Бошқа режалардан воч кечармиз, бироқ болалар ҳақини жойига қўймасак бўлмайди!\nОлий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати Расул Кушербаев Афғонистонда болалар очликдан вафот этаётганига муносабат билдириб, Ўзбекистон мутасадди идоралари ҳам бундан тегишли хулоса қилиши лозимлигини таъкидлади (“Жамият” газетаси, 28 октябрь).\n“ЮНИСЕФ маълумотларига кўра, йил охиригача ушбу мамлакатда беш ёшгача бўлган уч миллион икки юз минг бола очликдан қийналади, уларнинг бир миллионга яқини очлик туфайли вафот этиши мумкин... Тагимизда улов, шоҳона ҳаёт бағрида, тўқ қоринга унга-бунга топшириқлар бериб яшаётган бир вақтда бундай ҳолатларни чин инсоний қалбдан ҳис қилишимиз қийиндир балки. Лекин булар бор гап, ўртоқлар”, деб ёзган депутат.\nР. Кушербаев болаларнинг очдан ўлиши Ўзбекистонда ҳам содир бўлмаслиги учун нималар қилиш лозимлигига эътибор қаратган.\n“Балки амалдаги ишларимизни зудлик билан қайта кўриб чиқиш керакдир. “Бола ҳуқуқларининг кафолатлари тўғрисида”ги қонун ва ҳеч бўлмаса реал ҳаётдан узоқроқ бўлган ҳукуматнинг қарори билан тасдиқланган Низомни. Ушбу Низомда ҳеч бўлмаса ҳар бир болани қандай оилада дунёга келишидан қатъи назар уч ёшга тўлгунга қадар нафақа пули (бола пули) берилишини тўлиқ кафолатлашимиз шарт. Майли, бошқа режалардан кечармиз, бироқ болани ҳаққини жойига қўймасак бўлмайди!” деган Р. Кушербаев.