Танзила Норбоева Кашкадарёга борди. Вилоятда 436 нафар тадбиркор савдо дуконлари бузиб ташлангани сабаб фаолиятини тухтатган – Дарё уз Янгиликлар\nГлавная / Сиёсат / Танзила Норбоева Кашкадарёга борди. Вилоятда 436 нафар тадбиркор савдо дуконлари бузиб ташлангани сабаб фаолиятини тухтатган\n29.08.2019\tСиёсат Comments Off on Танзила Норбоева Кашкадарёга борди. Вилоятда 436 нафар тадбиркор савдо дуконлари бузиб ташлангани сабаб фаолиятини тухтатган 380 Показы\n2019 йил 27 август куни Халк депутатлари Кашкадарё вилоят кенгашининг сессияси булиб утди. Сессия ишида Узбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати раиси Танзила Норбоева иштирок этди ва нутк сузлади. Бу хакда Узбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг ахборот хизмати хабар бермокда.\nСессияда кайд этилганидек, дунё бозорида кечаётган гоят мураккаб жараёнлар, хусусан, шафкатсиз ракобат мамлакат ва унинг хар бир худудини янада тараккий эттиришнинг янги ва самарали усулларини жорий этишни такозо этмокда. Жумладан, парламент ишчи гурухи томонидан Кашкадарё вилоятида утказилган тадбиркорлик ривожи йулидаги долзарб масалаларни урганиш жараёни, одамлар билан мулокотлар, колаверса, кейинги пайтларда ижтимоий тармокларда кенг мухокама килинаётган ва тадбиркорларга булган айрим тушунарсиз муносабат хакидаги турли ахборотлар бу борада хамон жиддий муаммолар мавжудлигини курсатмокда.\nГарчи вилоятда фаолият курсатаётган тадбиркорлик субъектларининг сони 19 мингдан ошиб, жорий йилнинг узида карийб 21 фоизга купайган. Шунга карамай, фаолияти тухтаб колган 500 дан зиёд тадбиркорлик субъектларининг мавжудлиги, бу ракам усиб бораётгани хавотирли холатдир. Жумладан, вилоятда жорий йил 1 август холатига 24 минг 707 та якка тартибдаги тадбиркор руйхатга олинган булиб, уларнинг 3 минг 872 таси, яъни 18,5 фоизи фаолиятини турли сабабларга кура вактинча тухтатган. 436 нафар тадбиркор фаолиятининг тухтатилишига эса уларнинг савдо дуконлари бузиб ташлангани сабаб булган, 665 нафари банклардан кредитлар олишда турли кийинчиликларга дуч келган.\nШу билан бирга, вилоятда “Ёшлар – келажагимиз” Давлат дастурининг ижросини таъминлаш, айникса, ёшлар тадбиркорлиги ва ташаббусларини руёбга чикариш борасидаги ишлар самарадорлиги хам пастлигича колмокда. 2019 йилга мулжалланган мазкур дастур шу кунга кадар вилоятда бор-йуги 13,3 фоизга бажарилган.\nМажлисда кредитлашнинг бирламчи талаблари етарлича инобатга олинмагани, банклар хамда уларнинг мижозлари уртасидаги муносабатларнинг лозим даражада йулга куйилмагани – тадбиркорлик ривожига тусик булаётган яна бир муаммо эканлигига алохида ургу берилди. Бу йуналишдаги камчиликлар окибатида бугунги кунда вилоятда муддатида кайтарилмаган кредит ва фоиз туловларидан жами 337 миллиард 222 миллион сумлик муаммоли карздорликлар юзага келганлиги хам таъкидлаб утилди. Бундай холат тижорат банкларининг молиявий холатига салбий таъсир курсатиши баробарида миллиардлаб сумлик маблагларни тадбиркорлик ривожи учун кайта йуналтириш имконини хам чекламокда.\nМуаммоли карздорликларнинг асосий кисми давлат максадли дастурларида белгиланган йуналишларга ажратилган кредитлар буйича юзага келган. Жумладан, 2014-2017 йиллар давомида Карши ва Шахрисабз шахарларида куп каватли уй-жойларни куриш учун пудратчи ташкилотларга ажратилган кредитлар буйича 65 миллиард сумлик кредит карздорлиги мавжуд.\nСессияда сузга чикканлар кайд этилган камчиликларни бартараф этиш юзасидан вилоят ташкилотларини жалб килган холда вазирлик ва идоралар билан хамкорликда амалга ошириладиган аник чораларни белгилаб олиш хамда уларнинг уз вактида ижро этилиши юзасидан катъий назорат урнатиш лозимлигини уктирдилар. Хусусан, масъул тузилмаларни жалб килган холда фаолияти тухтаб колган тадбиркорлик субъектларининг аник руйхатини шакллантириб, келгусида улар ишини кайта йулга куйиш ёки конунчиликда белгиланган тартибда тугатиш буйича чора-тадбирларни амалга ошириш зарурлиги кайд этилди.\nСессияда куриб чикилган масалалар юзасидан Халк депутатлари Кашкадарё вилоят Кенгашининг карори кабул килинди.\nПред. “Катта еттилик” саммитининг якуний баёноти бир варак жой олди. Унда 5 та масалага тухталинди\nСледующая Америкалик аёл телебошловчи тезлик рекордини урнатиш вактида халок булди\nКаран Жохар Владимир Путин хакида кино олиш ниятидалигини айтди\nАмаллар ниятга боглик\nСанокли кунлар хикмати


Тоат гуноҳ заруратини келтириб чиқарса, маъсиятга айланади | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\nТоат гуноҳ заруратини келтириб чиқарса, маъсиятга айланади\n19:00 28.07.2018 1218\nМавлойимиз Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло ўзининг муқаддас китобида айтади:\n«Ҳаж маълум ойлардир. Кимки уларда ўзига ҳажни фарз қилса, ҳажда шаҳвоний нарсалар, фисқ ва жанжал йўқдир» (Бақара 197- оят).\nФисқ, сиз билганингиздек, Аллоҳ субҳанаҳу ва таолонинг буйруқларидан чиқиш ва ундан қочишдир. Шунингдек, Аллоҳ қайтариб ман қилган нарсада жиноят қилишдир.\nЭй сизлар! Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло ҳаж вақтида бизларни фисқлардан қай тарзда қайтарганини эшитиб, ҳамда кўряпсизлар.\nҲаж мавсумида қайтарилган фисқ икки ҳолатни ўз ичига олади. Инсон ҳаж арконларини бажариш асносида жиноят қилиши ёки ҳажга йўл олиши ва сафарида жиноят қилишидир. Иккиси ҳам Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло қайтарган ҳукм ичига киради.\nАгар инсонга Аллоҳнинг муқаддас уйини ҳаж қилиш учун борадиган йўллар ёпиқ бўлиб, фақатгина унинг олдида гуноҳ ва жиноят орқали борадиган йўл бўлса, ҳаж арконлари ёки уни бажариш асносида ушбу гуноҳларни аралаштирса, демак, у Аллоҳ қайтарган жиноятни қилди.\nШу сабабли Ислом шариати уламолари бир қоидага иттифоқ қилган. Бунга қарши фикр бор эканини биз билмаймиз. Бу шуки, агар тоат ҳаром қилинган гуноҳ заруратини келтириб чиқарса, у маъсиятга – гуноҳга айланади. Бунинг оқибатида савоб олишга ҳақли бўлган итоаткор жазога ҳақли бўлиб қолади.\nУстига тоат қурилган маъсият, тоатнинг моҳиятини йўқ қилиб, уни гуноҳга айлантиради.\nНамоз ўқишни ирода қилган инсон бу намози билан Аллоҳ таолога яқинлашиб боради. Агар у намозини бировдан ноҳақ йўл билан тортиб олган уйида ўқиса, унинг ўқиётган намози гуноҳга айланади. У кутаётган ажр, келиши аниқ бўлган азобга айланади. Айрим фуқаҳолар бу намозни ботил пуч эканига қарор қилганлар. Эгасидан ноҳақ тортиб олган Мусҳафдан эгасининг рухсатисиз Аллоҳнинг каломидан ўқисанг, қилган тиловатинг («Аллоҳнинг каломини ўқияпман-ку», деб ўйлаётган нарсанг) маъсиятга айланади.\nБилишимиз лозим бўлган ушбу қоида, тоатнинг ҳамма турларида амалга ошади. Аллоҳ таолога яқинлаштириш учун қилинаётган ҳар бир тоат, фақат тўғри ва яхши йўл билан бўлиши лозим. Тоатни бажаришда тутган йўлингиз таъқиқланган камчиликлардан тоза бўлиши шарт қилинади. Ушбу қоидани яхши билишимиз лозим.\nБуни билганимиздан кейин савол берамиз: ҳаром килинган гуноҳни келтириб чиқарадиган ҳажнинг ҳукми нима? Ҳожининг жиноят қилишига боғлиқ бўлган ҳажнинг ҳукми қандай? Шубҳа йўқки, бу тарзда бажарилган тоат маъсиятга айланади. Аллоҳнинг муқаддас уйига етиши учун йўллар тўсилиб, фақатгина бир йўл, фалончи Зайдга пора бериш йўли қолган. Инсон шу нарсани унутмаслиги керакки, агар у шу ишни қилса, улуғ ва буюк бўлган ҳаж ибодатини маъсиятга айлантирган бўлади. Чунки у ушбу буюк тоат билан таъқиқланган иш орасини бирлаштирди.\nАллоҳ покдир, фақат пок нарсани қабул қилади. Ҳозирги замонда мана шу йилларда Аллоҳнинг уйини ҳаж қилишга кўплаб одамлар шошадилар. Улар бу тоатга боришда мана шу хатарли жиноятни қиладилар.\nПора, сиз билганингиздек, тақиқланган ишдир. Қора бозорларда сотилаётган виза рухсатномалари энг хатарли поралардандир.\nИнсонни Аллоҳ ҳаром қилган нарса билан Аллоҳга яқинлашиши мумкин эмас. Инсонни Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло огоҳлантирган гуноҳ билан Мавлоси ва Холиқига яқинлашиши жоиз эмас. Улар Аллоҳнинг уйини ҳаж қилиш учун йўлга шошадилар ва ёлғон ниқоб билан беркинадилар. Улардан бири ўзини қассобчилик ҳунари эгаси қилиб кўрсатади. У ердаги одамлар ҳунар эгасига эҳтиёжи бор, унинг эса бу ҳунардан хабари ҳам йўқ. Агар у Аллоҳнинг уйига ҳаж қилиш учун борса ҳам, ҳар қандай ҳолда буни уддалай олмайди.\nЁлғон гувоҳлик бериш, ёлғон иддаолар қилиш, тақиқланган ҳаром ишдир. Инсонни Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло ҳаром қилган йўл орқали ҳаж ёки намоз, ёки диний расм-русмлар билан Аллоҳга яқинлашиши мутлақо мумкин эмас. Бу Ислом шариатининг уламолари қарор қилган нарсадир. Балки Аллоҳ таолонинг ҳажни бажаришда гуноҳ қилишдан қайтарган фармонидир. Бу гуноҳ йўлдами ёки ҳаж арконлари ичидами, ундан қайтарилгандир.\nАгар мақсад Аллоҳнинг розилигини топиш ва нафс истакларидан ҳоли бўлса, ҳожининг бундай ҳаром ишларга боришининг имкони бўлмайди. Молини ва куч-қувватини «Аллоҳга яқинлаштирадиган йўл», деб хаёл қилаётган ёмон йўлда сарф қилишининг ҳам имкони бўлмайди. Ҳа, унинг ҳажга боргани тўғри. Лекин бу ҳажи учун ҳеч қандай савоб ололмайди. Балки у савоб ўрнига ўзи учун гуноҳ орттиради.\nВа яна шуни билишимиз лозимки, бу ибодат тўғрилиги ҳамда инсонинг бу ишида гуноҳ орттиришида қарама-қаршилик йўқ, тортиб олинган ерда ўқилган намоз жумҳур уламолар наздида тўғри, лекин у ерда намоз ўқигувчига савоб йўқ. Балки ўзининг мулки бўлмаган ерда эгасининг рухсатисиз намоз ўқишга киришгани сабабидан гуноҳкор бўлади. Қуръон тиловат қилиш яхши амал. Лекин сиз эгасининг рухсатисиз Қуръон ўқиш учун унинг мусҳафини олсангиз, сизнинг Аллоҳнинг китобини тиловат қилишингиз сиз учун гуноҳ ва жазо манбаига айланади. Чунки сиз тоат билан маъсият орасини бирлаштириб юбордингиз.\nАллоҳнинг ҳақлари кечириш ва илтифот устига бино қилинган. Аммо бандаларнинг ҳақлари даъволашув устига бино қилингандир. Ноҳақ тортиб олинган ерда намоз ўқиманг. Агар сиз бу жойда намоз ўқисангиз, Аллоҳ сизнинг ўқиган бундай намозингизга муҳтож эмас. Лекин бошқаларнинг ҳаққини оёқ ости қилганингиз учун гуноҳкор бўласиз. Аллоҳнинг уйини ҳаж қилиш учун бориш ҳам ушбу қоида остига киради. Мен бу гапларни ўтган йили ва ундан олдинги йилларда ҳам айтган эдим. Бу нарсани ёзишма ва турли йиғинларда ҳам ёритиб берганман.\nШунга қарамай, бу тақиқланган кўриниш камайиб орқага қайтиш ўрнига тобора ўсиб, авж олиб бормоқда. Жуда кўп одамлар пора берадилар. Улар «Ажр ҳосил қилиш учун Аллоҳнинг уйига кетяпман», деб ўйлайдилар. Жуда кўп одамлар ўзларини алоқаси бўлмаган турли ҳунарлар эгаси қилиб кўрсатадилар. Яъни Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло ҳаром қилган алдамчилик ниқобини киядилар.\nБу ишни фақатгина кўзга кўринмайдиган ҳаракат билан тузатиш мумкин. Агар ибодат ва Аллоҳнинг уйини ҳаж қилиш учун интилиш нопокликдан холи бўлиб, холис Аллоҳнинг розилиги учун бўлса, ушбу иш тузалади. Лекин кўриниш ибодат суратида бўлиб, бу ишнинг ортида нафс истакларини қондириш бўлса, бу сўзни эшитаётганлар бу гапларга парво ҳам қилмайдилар.\nАллоҳ таоло покдир, фақат пок нарсани қабул қилади.\nМуҳаммад Саъид Рамазон ал-Бутий жума хутбаси. 16 ноябрь 2007 йил\nҒуломов АБДУЛЛОҲ таржимаси\n«Аллоҳ сенга ғазаб қилсин!» деган гапнинг ҳукми\n17:05 16.09.2019 329\nАсли ҳаром бўлган молга эгалик қилиш (Шайх Бутий)\n06:00 15.09.2019 721\n«Мен Уни яхши кўрсам-у, У мени азоблайди, деб биласизми?!»\n16:00 15.08.2019 1426\nАллоҳнинг жамолига эришиш умиди\n11:00 13.08.2019 2945\n12:00 12.07.2019 817\nБу уммат дин орқалигина юксала олган\n19:19 03.07.2019 364\n01:22 12.09.2019 6354


Президент Каримовнинг иқтидордан кетгани маълум « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nПрезидент Каримовнинг иқтидордан кетгани маълум\n01 September 2016 - 16:24\nАлбатта, ҳар бир ўзбек хаёлидан, фалончи нафақага чиққанига қарамай нима учун уйида оёғини чўзиб ўтирмайди, деган саволнинг кечиши табиий. Миллатнинг минталитети ҳисобга олинадиган бўлса, бу жуда ҳам ўринли савол. Чунки, Ўзбекистонда нафақага чиқиш – том маънода тирик ўлиш деган маъно касб этади.\nДунё тамаддунидан жуда ҳам орқада қолиб кетган бу жамият ақидасига кўра эса, тирик ўлиш – етти қат кўрпача устида оёқ чўзиб, ҳузру ҳаловатда қарилик гаштини сурмоқ, деганидир. Ўлимни кутиб, топганини еб-ичиб яшаш – биз аксар ўзбекларнинг энг ноёб удумларимиз сирасига киради.\nҚозиқдаги сўқимга боқилаётган ҳўкиздан фарқимиз қолмагач, биз ҳақиқий қайноқ ҳаётдан узилиб, қутсиз ва ҳиссиз тарки дунёчилик гўшангасига ихтиёрсиз тушганимиз билан фахрланамиз. Ёруғ дунёмизни совуқ ва нурсиз зиндонга алмаштиришимиз билан, кўп йиллар ажал каби орқамиздан таъқиб қилиб келган сиёсий-иқтисодий сарсон-саргардонликлардан қутулдик, деб ўйлаймиз. Чунки узоқ чўзилган бетайин йиллар, эркин ҳаётнинг йўқлиги ва ҳақсизлик бизларни дунё ташвишларидан зада қилган, биз яшашдан – фаол турмуш тарзидан, дунё ҳамжамияти билан уйғун умргузаронлик қилишдан чўчиб қолганмиз.\nКўпчилигимиз миллат сифатида, Мустақиллик йилларида ана шу мақомда яшадик. Президент Каримовнинг қош-қовоғига тикилиб, ичимиздан зил кетдик, ўғил-қизининг қўлида қолган қария каби ҳаёт инжиқликларидан безгандан бездик.\nАксига олиб, бошқа бир шароитда яшаб кетишга ҳам мослаша олмадик. Биқиқ ҳаёт бизларни афюн каби ўз исканжасига олиб, хорликлар ва зорликларнинг хуморига ўргатиб қўйди. Бир кун бизни камситмасалар, бир кун силталамасалар, ўзимизни назардан четда қолгандек ҳис қиладиган бўлдик.\nЖамиятда зиёлилар қатламининг субутсизлиги, ҳукуматнинг зулмини борҳо оширганлиги мисоли, миллатнинг ғайрат-шижоатини сўндирди. Абдулла Орипов, Эркин Воҳидов, Саид Аҳмад, Озод Шарафиддинов, дин пешволари ва ҳакозо миллатнинг кўзининг ёғини еганлар, уни мустабиднинг қозиғига тортиш учун қўлидан келган барча ишни амалга оширди ва охирида ўзлари ҳам мустабиднинг тўрига бутун вужудлари билан ўрашиб, қилмишларининг жабрини тортдилар.\nМустабид руҳан бўлсин, жисмонан бўлсин, энди ўлди ҳисоби.\nБу ҳолат тутқунликка кўниккан миллатни илгариги мақомдан ҳам юз тубан пастга тушириб юборди.\nПрезидент Каримовнинг иқтидордан кетгани маълум бўлгач эса, жамиятдаги саросима ва қўрқув яққол кўзга ташланмоқда. Мустақил фикрлашдан ва мақбул қарорлар қабул қилишдан мосуво қилинган миллат саросимада. Ҳар ким оғзига келганини сўзлаб, ҳар ким хаёлига келганини тўғри деб ҳисоблаши, бунинг оддий исботидир.\nБолаларимизнинг эртаси, мамлакат келажаги бизларни қизиқтирмайди. Асносида, уларни ҳам бедодликларга панжа орасидан қарашга, мустабидларнинг ҳар қанақа ноинсоний зулмлари ва беҳаёликларига кўникишга чақирамиз. Бу ватан бу миллат бизники бўлса ҳам, унинг муаммоларини ечиш бизнинг бош вазифамиз эмас, гўё бу ишлар бизга алоқаси йўқдай туюлади. Барчасини, четдан кимдир келиб ҳал қилиши лозим, фақат бизлар эмас, деб ўйлаймиз.\nЧетдан келадиган ўша жонкуяр, ўша мавҳумотнинг ўзимиздан ўзга бўлиши мумкин эмаслиги тўғрисида эса, ҳеч қачон фикр юритмаймиз. Ёки, ўша мавҳумотнинг рус, хитой ёхуд ўзга бир истеълочи бўлиши ҳам мумкинлиги, бизларни изтиробга солмайди. Бутун умр ўз ечимини тополмаган муаммоларни ўзимизни гўлликка солиш баҳонаси билан бола-чақа зиммасига ортмоқласак бўлди, азалда ўзимизга юклатилган масъулиятлардан ўзимизни шу алдамчи йўл билан соқит қилган бўламиз. Кети кўринмайдиган мағлубиятларимиз, кўзларимизга қўнғироқларини жаранглатиб бораётган “ғалаба” карвони бўлиб кўринади. Аслида эса, бизлар мағлубиятларимизнинг наъшидасини сураётган бўламиз.\nДунёни англай олмаслик хасталиги – афн бўлиб онгимизни элитади.\nШууримизни измимизга сола олмаганимиз сабаб, яна ўзимиз ўз болаларимизни эшак этиб миниб оламиз. Ҳеч қачон ўртага келтиролмаган ишларимизни, ёзилган ҳақ-ҳуқуқларимизни қонунлардан талаб қила олмаган бўлсак ҳам, фарзандлардан уларга жавоб беришни талаб қиламиз. Ёш боладек хархаша қилиб, ўтмишда амалга оширган йўқ “қаҳрамонликларимиз салномаси”ни бармоқ букиб, санаб, ёшларни ношудликда айблаймиз. Баробарида, ҳар сония болаларимизнинг қанотларини қийиб, учишларига монелик ҳам кўрсатамиз.\nЎлгунимизча, мустабид тузум бедодликлари, бизлар учун энг асосий дастуруламал бўлиб қолади.\nПрезидент Каримовга ўхшаган диктаторларни, ҳеч қачон ўлмайди, деб ўйлаймиз. Ўзимизнинг ҳар кун минг ўлиб-тирилаётганимизни эса, сезмаймиз…\nФикрлашни, сиёсатни англамаган одам бу дунёдан бошига таёқ еган илон сингари қай тешикка бош суқишни билолмасдан, гарангсиб, умри ўтиб кетганидан хабарсиз қолади. Бир умр кўзлари тўрт бўлиб кутган рўшноликка имкон туғилганда эса, баъзи бир кимсалар диктатор Каримов сингари ҳали туғилганидаёқ, ўзининг чиқитга чиқарилганлигини сезиб қолиб, ҳаммаси беҳуда ўтганидан пушаймон бўла бошлайди.\nХоҳ у бой бўлсин, хоҳ у камбағал, бунинг аҳамияти йўқ. У яроқсиз бир шахс сифатида, энди ошкора бир тарзда жамият ҳаётидан ажратиб қўйилади.\nЯъни, пушаймонлик нима билмайдиган, миллат ва дин душмани бўлган чала ўлик президент Ислом Каримов каби.\nЎзбекистонда, энг яхши одам – ўғри ва қаллоб бўлгани сингари, энг ёмон одам – дину диёнатли ва қамалиб чиққан одам.\nАммо жоҳил ва бой одамнинг кунидан қамалиб чиққан аксар одамнинг куни кўп авло.\nҲатто, қамоқдаги эрки ўзидамас маҳкум билан очиқдаги жоҳил ҳаётида, унчалик тафовут йўқ деса ҳам бўлаверади. Қамалган одам ўлмасдан, майиб-мажруҳ бўлмасдан бир амаллаб қамоқхонадан чиқса, ҳаётини қийналиб бўлса ҳам минг бир машаққат билан изга солиши мумкин, жоҳил одамнинг ҳаётига “каримовчи” тамғаси урилгач қайта ўнгланмайди. У жоҳиллигича, қаерга, нима учун келиб кетаётганини билмасдан ўлиб кетади.\nПрезидент Каримовнинг терлаб-пишиши натижасида, ўлка очиқ гўрга, жоҳиллар тирик ўлдирилган-у ҳали кўмилмаган мурдаларга айлантирилганлар.\nУлар орасидан илгари ароқхўр ёки ялоқхўр бўлган бир-иккисидан соқолини селкиллатиб, телевизирдан чиқиб, мустабид тузумнинг нағорасига ўйнаб бериш учун реклама сифатида фойдаланилмаса, қолганига бўлган иззат-ҳурмат оғизда ва қоғозларда қолиб кетади. Амалда, уларнинг хонавайрон бўлган ўлкани томоша қилиб, ўмарганларини еб-ичиб, ўлимларини кутиб яшашларидан бошқа чоралари қолмайди.\nЎмармаган, бирор бир ташкилотни ўпиришга имкони бўлмаган аксар жоҳилларнинг эса, сохтакорлик ва ёлғон-яшриқлар ҳисобига тишини кирини сўриб яшаётганлари ҳам бор гап.\nИлгари юқори лавозимларда ишлаган, довруғи етти иқлимга достон бўлган Исмоил Жўрабеков каби машҳур юзлаган кимсалар бошида ҳам, йилларки мана шу муаммо байроқ тиккан. Уларнинг оёғини ялагудек бўлиб атрофидан кеча-кундуз айрилмайдиганлар, улар иқтидордан кетгач, у томонга қараб чоптирмайдилар ҳам.\nШавкат Мирзиёев ва у кабиларни ҳам эртага мана шу ҳаёт қаршилайди. Аммо, бунақа кишилар ўлса бахтлари, осон қутуладилар.\nСобиқ президент Ислом Каримов каби ўлолмай тўшакда қон қусиб ётса, бундан ёмони бўлмайди.\nҚоруннинг карвонини талаган қароқчи сингари Ўзбекистонни талон-тарож қилган Исмоил Ҳакимовичнинг ўзини эса, бу ҳолат кўпам куйинтиравермайди. Унга иқтидорга келиши кутилаётган Шавкат Мирзиёевнинг фашистлиги қўзиб, ташланиб қолмаса, бас, қолганлари аҳамиятсиз ва беҳуда нарсалар. У учун ер юзида уй қамоғидан кўра яхшироқ бир жой қолмаган. У усти бут, қорни тўқ, “Азроилга уч-тўрт сўм пора бериб”, умрини чўзиб турса бўлгани…\nЛўлининг эшагини суғор, пулини ол, деган сўз айнан ўзбек учун айтилган. Ўзбек учун така бўлсин, сут берсин, унинг қолгани билан иши йўқ. Шунинг учун ҳам биз асрлар бўйи на сиёсатда, на иқтисодда арзугулик мувафаққиятларга эриша олмаймиз. Ўтмишимиздаги яхши-ёмон қилган ишларимизни обдон таҳлил қилиб, порлоқ бир келажакни бунёд этиш учун миллий сафарбарлик эълон қилмаймиз.\nБизга ҳар кун моддий манфаати тегиб турмаган одам – хоҳ у отамиз бўлса ҳам, биз ундан воз кечамиз, барчасини хўжакўрсинга ўзимизга ўхшаганларнинг кўзи учун мунофиқона бир ўзанга солиб олганмиз. Аввалда кўрилган ҳар қандай фойда, минган отимизнинг оёғи синган кунда хаёлимиздан кўтарилиб қолади.\nБугун биз президент Каримовнинг аниқ ўлган-ўлмаганини билмаганимиз учун, ҳар эҳтимолга қарши унинг ёнини олиб турибмиз. Аниқ ўлганини билганимизда эдик, ўлигини бориб қирқ тепардик.\nМантиқ билан бизнинг ҳеч қанақа ишимиз йўқ. Унинг ўлганидан ўлмаганининг энди жуда ҳам даҳшатли эканлигини ўйлаб ҳам кўрмаймиз. Бу оғир дарддан миясига қон урган кекса одам ўлиб қутилмаса, ит азобида яшаши мумкинлиги бизни қизиқтирмайди. Мамлакатни бошқариш тугул, унинг эплаб пешобга боролмаслиги ҳам биз учун аҳамиятсиз.\nУ 27 йил бутун миллатни қўғирчоқ қилиб ўйнатди, у ўлмаса, энди уни ўзи етиштирган ҳукуматдагилар бир муддат қўғирчоқ қиладилар. Кетига чўп тиқиб, саҳнага чиқариб уни калака қила бошлайдилар.\nКим нима эккан бўлса, ўшани ўради.\nАслида, бу ишларда жабр этувчилар эмас, жабрланувчилар асосий айбдор ҳисобланадилар. Масалан, президент Каримов вазирлару ҳокимларни мақтаб-мақтаб лавозимга ўтиртиради-да, бутун жиноятларни уларнинг қўли билан амалга ошириб, сўнгра уларни сўкиб-сўкиб, кетига тепа-тепа бутун халқ кўзи ўнгида шармандасини чиқариб ишдан олади. Вазирлару ҳокимлар уйбеги бўлиб ўтириб олиб, сўнгра ҳаром-ҳалолдан йиққанларини каламушдек қорнғи гўшасида, еб, ўлимларини кута бошлайдилар.\nБарча жиноятларнинг аслида, президент бошчилигида амалга оширилаётганини улар ҳаммадан кўра ҳам яхшироқ биладилар-у, аммо оғзиларига талқон солиб оладилар. Чунки, улар шахс эмаслар, уларда озодлик ва ҳурлик тушунчаси йўқ. Улар ҳамма замонларда ҳам, ҳокимиятда мансабни эгаллаб турган кимсаларнинг содиқ қули бўлиб келганларнинг, миллатни – Чўлпонлару Мадаминбекларни сотганларнинг, отганларнинг авлодларидирлар. Улардан, хоинлик ва миллат бошига келадиган балою офатлардан бошқа нарсани кутиб бўлмайди.\nМана шунақа мансабдорлар шахс бўлмагани, тарихи ва ўтмишини, ўзининг кимлигини билмагани учун ҳам қадим Туркистон парча-парча бўлиб, бўлиниб кетган…\nАлбатта, биз айтаётган гапларнинг қанчалик воқейликка мос ё мос тушмаслиги асосий масала эмас. Гап, мантиқда! Бу барчаси, халқнинг тилидан олиб ёзилган нарсалар, холос.\nАсосийси, одамларни хоҳлаган кўйимга сола оламан, уларни истаганимча аҳмоқ этиш менинг қўлимдан келади, дея, ўзини-ўзи авраб, охири шармандаларча қулаган мустабид Каримов ва у бошлиқ ҳукумат амалга ошираётган ишларнинг – халқ тасаввурида – қанақа акс этиши, масаласи.\nЎзимизни ва ичимиздаги шайтонимизни чегаралаб туришимиз учун халқнинг ҳамма замонларда ҳам, донишмандлиги – том ҳақиқат эканлигини, унинг хотирасини ва ақл-тафаккурини буткул йўқотишнинг имкони йўқлигини, биз теран англамоғимиз керак. Ҳукмдорлар шохида юрган бўлса, халқнинг баргида юрган фарзандлари ҳам борлигини бир лаҳза ҳам хаёлдан соқит қилмаслик, ҳамма замонларда ҳам ҳаёт талаби бўлиб келган.\nАлбатта, бизнинг сўзларимиз ҳам нисбийдир.\nЎзини жонкуяр, ҳисоблаб, баъзи бир сўқир “зиёли”лар каби йўлбошчисиз қолган бир миллатдан ўринсиз ўпкалаш, ғирромлик ва фаросатсизликдан бошқа ҳеч нарса эмас. Бу, қаровсиз қолиб кетган отарни бўрилар бўғизлаб кетгач, ўзининг айбини ёпиш учун қўйларни айблашдек бир гап.\nЧўпоннинг бошига бўриларни жазолаш фикри келмаслиги эса, “Ўзбекистонимиздаги тинчлик ва фаровонлик учун президентимиз, Ислом Каримов отамизга минг раҳмат” деганганга ўхшаган бир ҳолат.\nЧўпон чўпон бўлмаса, чўпон суратига кириб олган бир фирибгар бўлса, қўйларда қанақа айб бўлиши мумкин. Фирибгар чўпонлик даъвосини қилгач, чўтир ва қўтир шоғоллар ёвуз ва қонхўр бўри бўлади-да.\nЯқин орада, унинг иқтидорга келиши ҳам реал ҳақиқатга айланмоқда.\nБу халқнинг хоҳиш-иродасига, миллат ичидаги зиёлиларнинг нечоғли теран ва мантиқан фикрлашига боғлиқ.


Биз одатда сархил мева ва сабзавотларни танлаймиз. Улар музлатилган тақдирда микроэлементлар камайиб қоладигандек туюлади. "Лайфхакер" шу мавзуга оид мақоласини тақдим этди.\nКўпчилик маҳсулотларнинг таъмини сақлаб қолиш учун уларни музлатиб қўйишга уринган, бироқ биринчи бўлиб ихтирочи Кларенс Бёрдсай бунинг уддасидан чиққан. XX аср бошида у қармоққа илинган балиқларни музга жойлаётган эскимос-балиқчиларини кузатган. Ўлжа 40 даражали совуқда дарҳол музлаган. Бёрдсай кечки овқат пайтида бундай балиқ таъм жиҳатидан сархил балиқлардан фарқ қилмаслигига эътибор берган ва бу ғояни ўзига қурол қилиб олган.\nБугунги кунда музлатишнинг бошқа усуллари ҳам қўлланилади. Масалан, совуқда қайта ишлашдан аввал сабзавотлар қайнаган сувда ювилади. Ҳароратнинг бундай кескин ўзгаришида маҳсулот баъзи фойдали хусусиятларини йўқотади. Бироқ ёдингизда бўлсин: маҳсулотлар маълум муддатдан сўнг озуқавий моддаларининг муайян бир қисмини йўқотади.\nМасалан, яшил нўхат йиғиб олинганидан кейин 24-48 соат давомида С витаминининг ярмини йўқотади.\nКалифорния Университети олими Али Бозари ва унинг ҳамкасблари сархил ва музлатилган сабзавотлардаги фойдали моддалар таркибини таққослашди, бироқ ҳеч қандай сезиларли фарқ топишмади. Масалан, сархилга нисбатан музлатилган маккажўхори, черника ва ловияда С витамини кўпроқ бўлган. Шунингдек музлатилган брокколида В2 витамини кўпроқ экани аниқланган.\nБошқа бир тадқиқот доирасида олимлар сархил ва музлатилган маҳсулотлардаги целлюлоза, магний, цинк, темир ва кальций миқдорини таққослашди, бироқ бунда ҳам сезиларли ўзгаришлар йўқлигини аниқлашди.\nМаълум бўлишича, музлатилган мева ва сабзавотлар барча витамин ва минералларни сақлаб қолар экан.\nДемак, мева ва сабзавотларнинг озуқавий моддалар миқдори борасида хавотирга ўрин йўқ. Музлатилган ва сархил маҳсулотлар орасидаги асосий фарқ - уларнинг таъмида.


Ҳаётбахш ва халқона - Huquq.uz\nҲаётбахш ва халқона\n11:32 - 12.02.2021\nЁшлар – бунёдкорлик салоҳиятига эга бебаҳо ресурс. Аммо мазкур қатлам юрт тақдирини ҳал қилувчи катта кучга айланиши учун давлат аввало уларни ҳар жиҳатдан қўллабқувватлаши, жамиятда муносиб ўрнини топишига шароит яратиши лозим.\nПрезидентимизнинг 2021 йил 3 февралдаги фармони билан 2017 – 2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегиясини «Ёшларни қўллаб-қувватлаш ва аҳоли саломатлигини мустаҳкамлаш йили»да амалга оширишга оид давлат дастури тасдиқланди.\nАлоҳида қайд этиш жоизки, дастурда режалаштирилган тадбирларни молиялаштиришга 29 трлн. 452 млрд. 700 млн. сўм ҳамда 2 млрд. 600 млн. 400 минг АҚШ доллари ва 57 млн. 500 минг евро миқдорида пул сарфланади.\nДавлат дастури 273 банддан иборат. Унда нафақат ёшларни қўллаш, балки жамиятнинг барча жабҳаларини ривожлантириш масаласи акс этган.\nДастурда қонун устуворлигини таъминлаш ва суд-ҳуқуқ тизимини ислоҳ қилиш йўналишида фуқароларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини кафолатлаш, суд тизимининг чинакам мустақиллигини таъминлаш, юридик ва ҳуқуқий хизматлар сифатини яхшилашга оид бир қатор чоралар белгиланганки, уларнинг барчаси «инсон манфаатлари ҳамма нарсадан устун» деган эзгу ғояга хизмат қилади. Муҳим янгиликлардан бири шуки, 2021 йилда юртимизда бепул юридик ёрдам кўрсатиш тизими жорий этилади. Бу эса аҳолининг ҳуқуқий хизматдан фойдаланиш имкониятини кенгайтиради.\nЯна бир янгилик, 15 йил давомида республикамизда доимий рўйхатда турган, лекин фуқаролиги бўлмаган шахсларни, агар истак билдиришса, Ўзбекистон фуқароси деб тан олишни назарда тутувчи қонун қабул қилинади.\nБундан ташқари, дастурда давлат бош қаруви органларининг фаолиятини такомиллаштириш, ўрта ва қуйи бўғин раҳбарларининг иш самарадорлигини ошириш каби устувор йўналишлар белгиланган.\nШуни алоҳида қайд этиш жоизки, мамлакатимизда сўнгги тўрт йилда икки мингга яқин фармон ва қарор қабул қилинган бўлса, афсуски, уларнинг ижросида кўплаб оқсашлар кузатилаяпти. Давлат дастуридан келиб чиқиб жорий йилда бу борада туб бурилиш ясалади. Яъни, дастурнинг 8-бандида янги тизим йўлга қўйилиши белгилаб қўйилди.\nШунингдек, давлат дастурига асосан транспортларни мажбурий техник кўрикдан ўтказиш тизими соддалаштирилади.\nЭндиликда транспортларни экстерриториаллик принципи асосида республикамизнинг исталган ҳудудида мажбурий техник кўрикдан ўтказиш мумкин бўлади.\nДастурнинг учинчи йўналишида иқтисодиётда давлат улушини камайтириш ҳамда соҳа ва тармоқларга бозор тамойилларини кенг жорий этишга қаратилган вазифалар белгиланган. Энергия таъминотини яхшилаш мақсадида жорий йилда электр энергиясини ишлаб чиқариш ўтган йилга нисбатан 9 фоиз оширилади. Унинг импортини 18 фоиз ошириш чораси кўрилади. Табиий газ ишлаб чиқаришни эса 2020 йилга нисбатан 16 фоиз кўпайтириш белгиланган. Шу билан бирга, электр энергияси инфратузилмасини яхшилаш мақсадида 130 минг километрлик электр линиялари модернизация қилинади. 40 мингдан ортиқ трансформатор пунктлари босқичма-босқич янгиланади.\nДарвоқе, дастурда иқтисодиёт таянчи бўлган тадбиркорликни ривожлантириш масаласига ҳам алоҳида эътибор қаратилган. 2021 йилда Тадбиркорлик кодекси қабул қилинади. Бугун тадбиркорлик субъектлари амал қилиб келаётган 5 мингдан ортиқ ҳужжат мавжуд.\nБироқ улар фаолияти давомида мазкур ҳужжатлар билан боғлиқ турли муаммоларга дуч келмоқда. Мазкур кодекс тадбиркорларнинг оғирини енгил қилади.\nЯъни, эндиликда тадбиркорлар 5 мингта ҳужжатдан эмас, айнан битта кодексдан фойдаланади.\nБулардан ташқари, Дастурга кўра ёшларни қўллаш, ижтимоий адолат тамойилини таъминлаш мақсадида 2021/2022 ўқув йилидан бошлаб:\nолий таълим муассасаларига кириш имтиҳонларида энг юқори балл тўплаган 200 киши учун Ўзбекистон Республикаси Президенти гранти жорий этилади;\nолий таълим муассасаларида икки ва ундан ортиқ фарзанди шартнома асосида ўқиётган оилаларга таълим кредити бериш ва талаба ушбу кредитни таҳсилни тугатганидан сўнг қайтариши амалиёти йўлга қўйилади;\nолий таълимга ажратиладиган давлат грантлари сони 25 фоиз ҳамда эҳтиёжманд оилалар фарзанди бўлган қизлар учун давлат грантлари сони 2 баравар оширилади;\nхусусий олий таълим муассасаларида мутахассисларни тайёрлашга давлат гранти бериш тизими жорий этилади;\nакадемик таътил олишни истаган талабалар ўз ихтиёрига кўра академик таътил муддатига таълимнинг сиртқи ва масофавий шаклига ўтказилиб (агар олий таълим муассасасида бундай таълим шакли бўлса), уларга узлуксиз мустақил таълим олиш имконияти яратилади;\nилмий унвон ва даражаларни бериш ваколати 2021 йил 1 сентябрдан бошлаб республиканинг нуфузли олий таълим муассасаларининг илмий кенгашларига босқичма-босқич ўтказилади.\nЙил дастуридан ўрин олган чораларнинг барчаси ҳаётий заруратдир. Уларни ўз вақтида ва тўлиқ бажариш эса юксак масъулият талаб этади.


Президентнинг муҳожирлар ҳақидаги гапларига Би-би-си ўқувчилари қандай муносабат билдиришмоқда? - BBC O'zbek\nПрезидентнинг муҳожирлар ҳақидаги гапларига Би-би-си ўқувчилари қандай муносабат билдиришмоқда?\nImage caption Президент Каримов Ўзбекистонни деярли чорак асрдан буён идора этиб келади\nПрезидент Каримовнинг хорижда ишлаётган ўзбекистонлик меҳнат муҳожирлари ҳақида билдирган фикрларига Би-би-си ўқувчилари турлича муносабат билдиришмоқда.\nЎтиб бораётган ҳафтада Жиззах ва Сирдарё вилоятларига сафар қилган президент Ислом Каримов хорижда меҳнат қилаётган ўзбекларни "дангасалар" деб атаган ва уларни "тиламчилар"га тенглаштирганди.\nЎзбекистон президентининг меҳнат муҳожирлари ҳақида билдирган бундай фикрлари 20 июн куни Ўзбекистон Телевидениеси орқали намойиш этилди.\n"Дангасалар деб кимни ҳисоблайман? Ҳўв Москвани бориб кўчаларини, майдонларини супурадиганларни. Ўтта нима йўқ... Одам жирканади, ки ўзбек миллатидан шунақа бориб, ўзига бир бурда нон топиш учун шу ёққа бориши керак экан. Ҳа, Ўзбекистоннинг ўзида ҳеч ким очликдан ўлаётгани йўқ!" - деб айтган Жиззах вилоятига сафари чоғида вилоят фермерлари ва фаоллари билан учрашган президент Каримов.\nБи-би-си электрон почта манзилига келган мактубларнинг аксари меҳнат муҳожирларининг ўзларидан.\n"Жуда хунук гап қилибдилар, муҳтарам Президентимиз. 5-6 миллион ўзбек мухожир ишчи десак, шундай ишчиси йўқ оила Ўзбекистонда йўқ ҳисоби," - деб ёзади ўзини "Кетмончи" деб атаган ўқувчи.\n"Ўзбек" исмли ўқувчи эса айнан муҳожирлар туфайли Ўзбекистон иқтисодий инқирозда эмаслигини ёзади.\n"Нега муҳожирлар дангаса экан ва нега ўртоқ Каримов муҳожирлардан жирканар экан?! Ахир муҳожирлар кўтариб турибди-ку иқтисодий тангликни! Дангаса одам узоқ юртларга бориб, оиласини боқиш учун қанча қийинчиликларга бардош бериб юрмайди" - деб ёзади "Ўзбек".\nБи-би-си веб саҳифасининг яна бир ўқувчиси эса ўз фуқаролари ҳақида бундай фикр билдирган раҳбар, агар ўзга давлатда бўлса, ўз сиёсий келажагига "нуқта" қўйган бўларди, деган фикрни билдирган.\n"Агар дунёдаги бошқа бирорта давлат президенти "мен ўз фуқароларимдан жирканаман," - деса, ўша вақтнинг ўзидаёқ сиёсий ҳаётига нуқта қўйилади," - деб ёзади у.\nБи-би-сининг Фейсбукдаги сафҳифасига ўз фикрини қолдирган Азимбай Атаниязов эса президент Каримовдан бошқа фикрни кутиб бўлмаслигини ёзган.\n"Қизиқ гап бўпти-ку, ҳа. "Пўлат қандай тобланди" дан руҳланиб ўсган авлод вакилидан бошқача гап чиқиши қийин" - деб ёзган Азимбой Атаниязов исмли Фейсбук ўқувчиси.\nФейсбук саҳифасида ўз фикрини қолдирган тожикистонлик шоир Ҳасан Ғаюб эса "Президент Каримов ҳақиқий ҳаёт реалликларидан узилиб қолган!" - деган хулоса билдирган.\nҲасанбой Тошбоев исмли Би-би-си ўқувчиси Каримов чиқиши ҳақидаги гаплар уйдирма деган фикрда.\n"Бу, менимча, бўлмаган гап. Ўзбекистон фуқароларини президентга қарши қилиш учур ўйлаб топилган," - деб ёзади Ҳасанбой Тошбоев.\nУмид Холлиев исмли Би-би-си ўқувчиси эса президент Каримов фикрига тўла қўшилишини таъкидлаган.\n"Мен ҳозир ҳафтада 5 кун 4 соат учун 150 долларга ишчи топа олмаяпман. Яна тушлик мени ҳисобимдан. Ҳамма Россияга кетган қолганлари ҳақиқатда "дангасалар". Мен буни икки карра ишонч билан айтаман. Уйида бекор ўтиради аммо 150 долларга 4 соат ишламайди," - деб ёзади Умид Холлиев.\nШахнозахон исли ўзбекистонлик фейсбук аъзоси эса президент фикрини қўллаб-қувватлаган: "Тўғр айтилган гап. Шу ердаям ҳеч ким очдан ўлгани йўқ! Ишлаган тишлайди, бизам ривожланиб тараққий этиб олайлик кўчаларимизни супуртириб пул тўлаймиз ҳали... Ўша кунлар келишини кутиб яшайман!" - дея умид билдиради Шахнозахон.\nДаврон Насимов исмли фейсбукдаги Би-би-си гуруҳи аъзоси Шахнозахонни фикрига қуйидагича муносабат билдирган:\n"Адашасиз Шахнозахон. Бизда ўғирлаётган, давлатни талон-тарож қилаётганлар албатта яшаяпти. Оддий аҳолини эса ҳукумат фақат эзишни билади. Мажбурий пахта меҳнати шулардан бири мисол. Қамоқхонадан фарқи йўқ-ку бизда!"\n"Жаноб Каримовни вазифаси бунақа гапларни гапирмасдан халқини иш билан таъминлаб қўйишдир," - деб эътироз билдирган Тошкентдан Жасур. - "Каримовдан шунақа гаплар эшитсак уни қўл остидагилар бундан баттар қилади."\n"Мен бугун РОССИЯ ва хорижда меҳнат қилаётган ҳар бир муҳожирни бугунги куннинг ҚАҲРАМОНИ, деб биламан. - деб ёзади Шер Назаров исмли Би-би-си ўқувчиси. - "Улар у ерда ишлашга мажбурлар... Бизни бутун дунёга ШАРМАНДА қилаётганлар эса бизнинг амалдорлардир."\nВладивостокдан ўзини "Супер дангаса" деб атаган Би-би-си ўқувчиси эса президент Каримов гапларини рус сиёсатчиси Владимир Жириновский қарашларига муқоиса қилади:\n"Ростанам меҳнат муҳожирлари бизнинг қаҳрамонлардир. Жириносвкий "гастербайтер" деб атади. "Дангаса" бунинг ўзбекчасими?"\nЖоанна Лиллис: Каримов сўзлари меҳнат муҳожирларини "камситувчидир"\nМуҳожирлар ташвиши: Россияга келиш ҳам муаммо бўладими?\nРоссия саҳнасида ўзбекистонлик меҳнат муҳожирлари\nМосква мэри: 'Аралашмаган муҳожирлар ортга қайтсин'


Home Page > > Буюк бобомиз Маҳмуд аз-Замахшарий Араб тили грамматикасини арабларга ўргатган. "18 декабрь – Халқаро араб тили куни"\nБуюк бобомиз Маҳмуд аз-Замахшарий Араб тили грамматикасини арабларга ўргатган. "18 декабрь – Халқаро араб тили куни"\n• адабий тилнинг асоси бўлган Қуръони карим Ҳижоз арабларининг Қурайш исмли қабиласи тилида нозил бўлган. Айни замонда бошқа араб қабилалари ҳам бўлганки, уларнинг тиллари қурайшийларникидан фарқ қилган. Қурайшийларнинг ўша пайтдаги тили Қуръони карим оятларида муҳрланиб, асрлар давомида ўзгаришсиз сақлаб келинмоқда. Бошқа тиллар эса тиллар ривожининг умумий қонуниятларига кўра ривожланиб, ўзгариб боряпти. Оқибатда, ўртадаги фарқ муттасил ортиб бормоқда;\n• араблар келиб чиқиши жиҳатидан икки тоифага бўлинадилар: а) асл араблар (масалан, Ҳижоз араблари) ва б) араблашган араблар, яъни Ислом киришидан аввал араб бўлмаган, мусулмон бўлганидан кейин вақт ўтиши билан асл миллатини унутиб, ўзини араб ҳисоблай бошлаган халқлар (масалан, Шимолий Африкада яшовчи араблар). «Араблашган араблар»нинг тилларига аввалги она тиллари таъсир кўрсатмай қолиши мумкин эмас эди, албатта. Тил ва шевалар ўртасидаги тафовутнинг анчагина қисми шу омил билан боғлиқ;\n• XV асрдан бошлаб араблар яшайдиган минтақаларнинг талайгина қисми Усмоний турклар тасарруфида бўлди. XVIII асрдан XX асрнинг иккинчи яримларигача араб диёрларида Европанинг мустамлакачи давлатлари (Англия, Франция, Германия, Италия каби) ўз ҳукмларини ўтказдилар. Бу ҳам тилда ўз аксини топмай қолмайди.\nКўрилганлар сони: 10046


МЕДИАТИВ ЖУРНАЛИСТИКА ВА УНИНГ ЭКОЛОГИК НИЗОЛАРНИ БАРТАРАФ ЭТИШДАГИ ЎРНИ — Nargis.uz\nМақолада медиатив журналистика асослари, тамойиллари, функциялари, журналист-медиаторга қўйиладиган талаблар, оммавий ахборот воситаларида норасмий медиаторлар фаолияти кўриб чиқилиб, медиатив журналистика экологик муаммоларни ёритиш ва ечимини топишда, ахборий жанжалларни бошқаришнинг энг яхши усули эканлиги қайд этилади.\nВ статье анализируются основы медиативной журналистики, ее принципы, функции, требования предъявляемые журналисту как медиатору, рассматривается деятельность неформальных медиаторов в средствах массовой информации, а также отмечается , что медиативная журналистика самый лучший способ управления информационных конфликтов, освещение и решение экологических проблем.\nАсосий тушунчалар: журналист, медиатор, ахборот,экологик муаммолар,низо, функция, медиатив журналистика, тамойиллар.\nМедиатив журналистика зиддиятга киришган томонларни бетарафлик билан ёритишни тақозо этади. Журналистиканинг мазкур соҳаси икки томоннинг умумий келишувга келиб, турли хил қарашларни тинглаш, ўртада диалогни ўрнатиш, келишиш, бир-бирини эшитишдан иборат. Бу нарса журналистиканинг барча йўналишлари –радио, телевидение, интернет, босма ОАВга ҳам тегишлидир. Бугунги кунда афсуски медиатор журналистлар тайёрлайдиган олий таълим муассасалари йўқ ва мазкур соҳада жуда кўп муаммолар мавжуд. Журналистика тобора қарам, буюртмага асосланган бўлиб бормоқда. У жамият қайси онунларга асосан яшаса, шу қонунларга бўйсинмоқда. Агарда жамиятда умуминсоний ва миллий қадриятларга, демократик тамойилларга риоя этилмаса аҳолини бошқариш, алдаш жуда ҳам осон бўлади. Асосан бу ҳолат электрон ОАВда кўринади. Жамият демократик тамойиллар асосида бошқарилса, баҳс, диалог маданияти шаклланади. Айнан шу ерда медиатив журналистика аралашуви керак бўлади.Низолар, зиддиятларни вазиятларни ёритиш журналистикага хосдир. Аммо уларни бартараф қилишга ёрдам бериш ҳамманинг ҳам қўлидан келмайди. Бугунги кунда экологик муаммолар ва уларни бартараф этиш борасидаги низолар кучаймоқда. Масалан, сўнгги пайтлари мамлакатимизда ноқонуний дарахт кесиш ҳолатлари кузатилмоқда. ОАВда бу ҳақида кўплаб мақолалар чоп этилди. Хусусан, Ўзбекистон ахборот агентлигининг uza.uz сайтида чоп этилган “200 туп дарахт ноқонуний кесилди”, “Тошкент шаҳри ва Тошкент вилояти туманларида ўзбошимчалик билан дарахт кесиш ҳолатлари аниқланди”, “Соясиз боғ: Тошкентда қарийб 200 та дарахт ноқонуний кесиб ташланди”, “Ўзбекистон: Тошкент ҳокимияти вакили дарахтларнинг кесилишини “жиноят” деб аташдан бош тортди” шулар жумласидандир. Аммо журналистларнинг бонг уришига қарамасидан мазкур низолар\nҳануз ҳал қилингани йўқ. Журналист материалини тайёрлашда ҳам қайсидир маънода медиаторлик вазифасини бажаради. Муаммони кўтарганида журналист икки томонни ҳам диққат билан эшитиши лозим. Чунки медиатив журналистиканинг асосий тамойили, бу холисликдир. Экологик низолар бўйича жиной ишлар, суд жараёнини ёритганда ҳам журналистдан юридик ёки руҳий ёрдам кутилмаслиги лозим. Журналист-медиаторнинг асосий вазифаси келишувга олиб борадиган йўлларни излаш ва ўртада диалогни ўрнатишдир. Масалан, Бошқирдистон Республикаси телевидениесида “Қизил тугма” деб номланган кўрсатув бор. Бошловчилар турли экологик муаммолар борасидаги низоларни 20 дақиқа давомида таҳлил қилиб, зиддият тарафдорларини яраштиришга ҳаракат қилишади.\nЖурналистларнинг мустақиллиги ёхуд бетарафлиги қай даражада зиддиятли ҳолатларга таъсир кўрсатади? Албатта ва аксарият ҳолатларда ижобий томонга. Низоли ҳолатларда инсон қанчалик ўзини тинч ва сокин тутса, ютиб чиқади. Журналистлар аксарият қизиққон, эмпульсив, ҳиссиётларга бой инсонлардир. Шу сабабли ҳам ўзларини тутиб туришлари қийин бўлади. Шу сабабли ҳиссиётларни жиловлаш жуда муҳимдир. Медиатив журналистикани шакллантиришда бир маротабалик кампанилар эмас, балки журналистика факультетларида махсус фаннинг киритилишидир. Таҳлилий журналистиканинг вазифаси турли мутахассисларнинг воқеа-ходисаларга муносабати, зиддиятларни қонуний ҳал қилиш борасидаги асосли фикрлари ва таклифларини масъуллар эътиборига ҳавола этишдан иборат бўлса, медиатив журналистика уларни яраштиришга ҳаракат қилади.\nЖурналистикада медиаторларга қандай талаб қўйилади?\nҲиссиётга берилмаслик. Журналист медиатор сифатида ўз ишини объектив, ҳолисона адо этиши керак. Тўғри, ўзқариндошлари, таниш-билишлари аралашган зиддиятлар ечимини топишда у ҳолис бўла олмайди. Ёки раҳми келиб муҳтожлар, ногиронлар, аёллар томонга ёнбосадиган бўлса объектив хулоса чиқаришга қийналади. У фақат кимларга ҳолис ва ҳаққоний бўла олса шуларга медиатор бўлиши мумкин. Томонлар зиддиятга ҳар томонлама фойдали ечимни изловчи медиаторнинг тамоман холислигига ишонган дагина медиация жараёни сифатликечади. Журналист-медиатор томонларнинг шахсий характеристикаси, ижтимоий аҳволи ва бошқалар ҳақидаги тарафкашликка сабаб бўлувчи маълумотларга эътибор бермаслиги керак. Шунингдек, медиаторнинг зиддиятда ўз манфаати бўлса медиаторликдан воз кечиши ёки икки томоннинг розилиги билан иш бошлаши лозим. Медиация вақтида унинг холислигига томонларда шубҳа ёки норозилик туғилса жараён тўхталиши зарур.\nСир сақлаш. Томонлар розилик бермаса ёки улар сирини ошкор қилиш қонунда тақиқланган бўлса медиатор жараён қандай кечаётгани, унинг натижалари, шунингдек, томонларнинг келишуви ҳамда қабул қилган қарорларини ошкор қилмаслиги шарт. Бироқ бу чеклов медиация дастурлари самарасини ўрганиш учун махсус мониторинг ўтказиш ёки маълумотлар асосида илмий тадқиқотлар ўтказилишига тўсиқ бўлолмайди. Айрим ҳолатларда тадқиқотчиларга статистикани ўрганишга рухсат берилади ва томонларнинг розилиги билан улардан интервью олиш ҳам мумкин.\nИхтиёрийлик. Медиация муолажаси – ўта ихтиёрий, эркин танлов асосида бажариладиган жараён. Яъни ҳеч ким томонларни медиациядан фойдаланишга мажбур қила олмайди. Агар бир томон рози бўлса, иккинчи томонни медиация ўтказишга зўрлаш ҳам мумкин эмас. Шу билан бир вақтда ҳар бир иштирокчи ўзи хоҳласа истаган босқичда\nжараённи тарк этиши мумкин. Медиация натижаси, яъни ечимини тасдиқлаш ҳам ҳар бир томоннинг ихтиёрий розилиги билан бўладиган ишдир. Ҳар иккала томон ҳам медиациянинг қандай кечаётгани ва натижаларини таҳлил қилишга масъул ҳисобланади.\nХоҳлаган одам медиатор сифатида иштирок этиши мумкин. Бироқ ўз тоифасига кўра расман медиаторлар гуруҳига мансуб мутахассислар бўлиши керак. Улар давлатлараро ташкилотлар (БМТ), давлат ҳуқуқий институтлари (арбитраж суди, прокуратура), махсус давлат комиссиялари (масалан, зиддиятларни бошқарувчи), ҳуқуқни назорат қилувчи органлар вакиллари (маиший зиддиятларда участка инспектори), ходимлар орасидаги зиддиятларда уларнинг раҳбарлари, жамоат ташкилотлари (касаба уюшмалари), профессионал медиатор-конфликтологларбўлишимумкин.\nНорасмий медиаторлар сифатида билим ва малакаси ҳамда ҳаётий тажрибаси етарлибўлган кишилар, хусусан, диний ташкилотлар вакиллари, профессионал психологлар, ижтимоий педагоглар ёки ҳуқуқшуносларга мурожаат қилиш мумкин.\nБугунги кунда интернет ҳамда ижтимоий тармоқларнинг кенг оммалашуви натижасида турли хил зиддиятли вазиятлар ҳақида ахборотлар тезлик билан тарқалмоқда. Балки омманинг эътиборини тортиш учунҳам конфликт ҳолатларни кенг ёритишга аҳамият қаратилаётир. Қандайдир ахборотни тақдим этишдан аввал журналистлар унинг ҳаққонийлигига, холислигига эътибор қаратиб, тарафларнинг ҳақ-ҳуқуқларини инобатга олганҳолда материал тайёрлашлари керак. У ёки бу ҳодисани фото ёки видео ёзувларини тайёрлашда ҳам ахборот олиш борасида белгиланган меъёрларга риоя қилиш лозим. Воқеа-ҳодисанинг таҳлили қонуний асослансагина, журналист текшируви ўз самарасини бериши мумкин.\nҲиссиётларга берилиб, фақат бир тарафнинг ёнини олса, шунингдек ўз мақоласида ҳақоратомуз сўзлар, иборалар ишлатса журналист ўз обрўсини тушириб, шунчаки бир тарафкаш сифатида намоён бўлиши мумкин. Зиддиятли вазиятларда холис ва бетараф позицияда туриб, бужараённинг ижтимоий-психологик, ҳуқуқий ҳолатига тўғри баҳо бераолган журналист – шунчаки иштирокчи эмас, балки том маънода тўртинчи ҳокимият дебаталувчи соҳа вакили сифатида фаолият кўрсата олади.\nМедиатив журналистикада фаолият юритаётган журналист аввало иккала томондан ҳурмат қилиниши. Уларнинг ишончига сазовор бўлиши лозим.\nHackPack медиаплатформасининг асосчиси Жастин Варилекнинг фикрича,«Журналист ҳар қандай ҳолатда эгилувчан, ҳолатга мослашувчи, янги имкониятларни кўра била олиши лозим. Журналист ижтимоий алоқаларни ривожлантириши, янги ахборот технологиялардан фойдалана билиши, барча мавзулар, экспертларни билиши, нетворкинг, логистика ва ташкилий ишлардан бохабар бўлиши керак». Медиаплатформанинг асосий вазифаси журналистлар, турли хил эксперт ва мутахассисларни бир жойга тўплаб, жамиятни қийнаётган муаммоларни бирга ҳал этишдан иборат. Шунингдек платформа журналистларга давлат арбобларидан интервью олиш, умумий материаллар ёзишда ҳудудлардаги журналистларни жалб этган ҳолда маълумотларни тўплаш, экспертлар фикрини йиғишга ёрдам беради. Платформа Фейсбук ижтимоий тармоғида ҳам фаолият\nкўрсатиб, айни пайтда 155 мамлакатдан ОАВ вакиллари ва мутахассисларни бир жойга бирлаштиргандир.\nМедиатив журналистика ахборийжанжалларни бошқаришнинг энг яхши усули. Журналист икки томон ўртасида конструктив мулоқот ўрнатишини таъминлайди.\nКўп ҳолатларда жрналистларга у ёки бу соҳада умумий билимлар етишмайди ва «рефератив материаллар»нинг тайёрланишига хизмат қилади. Бунга йўл қўймаслик учун журналистлар муаммони тўғри тушунишлари ва қўя билишлари, мутахассислар фикрларидан фойдаланишлари, масалани содда тилда тушинтиришлари зарур.\nМедиатив журналистиканинг функцияларидан бири ахборий урғуни тўғри беришдир. Оммавий аудиторияга қайси мавзу қизиқлигини билиш, доимо улар билан қайта алоқани ушлаш керак.\nИккинчи функция расмий ахборот (қонунчилик ҳужжатлари,бошқа расмий ҳужжатлар) билан ишлашга ундашдир. Аудитория масаланинг ҳуқуқий томонини билиши лозим. Журналист эса ҳуқуқий ҳужжатларни у тушинадиган тилда узатиши керак.\nУчинчи функция томонлар келишувига хизмат қилишдир.\nХулоса қилиб айтганда, медиатив журналистика зиддиятларга тўла дунёни бошқариш, тинчликни ўрнатишда муҳим роль ўйнайди.\nЎзбекистон Республикасининг «Медиация тўғрисида»ги қонуни.http://lex.uz/docs/3805227\nОртиқова Ю. Зиддиятли журналистиканинг ўзига хос хусусиятлари. http://manzur.uz/?p=295\nБекчанова М. Медиация –яраштиришнинг янгича усули. http://manzur.uz/?p=251\nСмирнов Д. Медиакомплаенс как точка входа для медиации. http://mediators.ru/rus/about_mediation/literature/text28\nЖастин Варилек билан интервью.https://ru.ejo.ch/novie-media/intervyu-s-dzhastinom-varilekom\nАввалгиси: ЎЗБЕКИСТОНДА ЭКОЛОГИЯ ЙЎНАЛИШИДАГИ ОНЛАЙН ЖУРНАЛИСТИКАНИНГ РИВОЖЛАНИШИ: МУАММО ВА ЕЧИМЛАР\nНавбатдаги:ОСВЕЩЕНИЕ ВОПРОСОВ УСТОЙЧИВОГО РАЗВИТИЯ В СРЕДСТВАХ МАССОВОЙ ИНФОРМАЦИИ УЗБЕКИСТАНА НА ПРИМЕРЕ ЭКОЛОГИЧЕСКОЙ ТЕМАТИКИ


Тарихдаги энг қисқа ва таъсирли мактуб | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\nТарихдаги энг қисқа ва таъсирли мактуб\n14:30 09.01.2019 2491\nУмар ибн Хаттобдан Миср волийси Амр ибн Оссга:\n“Менга етиб келишича, сен ҳукм мажлисида суяниб ўтирар экансан. Эй Осснинг ўғли, тавозуъ билан ўтир. Акс ҳолда лавозимингдан четлатаман. Нафис ва қимматбаҳо кийимлар кийма, хавф ва надомат кийимини кий. Инсоннинг қадри кийим билан белгилансайди, ҳожилар Ҳарамда энг гўзал кийимларини ечмаган бўлишар эди”.


Дам олиш маскани ва ошхона\nТошкент шаҳридаги Инҳа университетида дам олиш маскани мавжуд бўлиб, талабалар бу ерда дарслар орасида дам олишлари, йиғилишлари ва дарс тайёрлашлари мумкин. Бу ерда қулай мебель, WiFi ҳудуд ва бошқа имкониятлар яратилган.\nТалабалар дам олиш масканидан фойдаланишда қуйидагиларга амал қилишлари керак:\nМаскан ходимларининг илтимослари ва талабларини бажаринг.\nТадбирлар вақтида халақит берманг. Тадбирлар вақтида спорт ва видео ўйинларини ўйнаманг, мусиқани баланд қилманг ва баланд овозда сўзлашманг.\nЎзингиздан сўнг йиғиштиринг\nТалабалар шахсий буюмларига жавобгарлар\nТалабалар бинода ўзини тутиш қоидаларига амал қилинг.\nОшхона Инҳа университети биносининг 3- ва 4-қаватида жойлашган бўлиб, талабаларга чой, кофе, саладлар, сендвичлар, кекслар ва бошқа маҳсулотлар таклиф қилади. Ошхона душанбадан шанба кунларигача соат 10:00 дан 18:00 га қадар хизмат кўрсатади.\nТушлик вақтида, талабалар ва Университет меҳмонлари бепул Wi-Fi дан фойдаланишлари ва телевизор кўриб, хордиқ чиқаришлари мумкин.\nОшхона яна сифатли катеринг хизматини таклиф қилади.


Фаровонлик ва юксалиш асоси\n13.04.2018 Муаллиф haqiqat.uz\nМаҳалла аҳлининг турмуш тарзида бўй кўрсатаётган юксалишлар, обод манзиллар билан танишиш, бугунидан мамнун, эртасидан кўнгли тўқ одамлар билан суҳбатлашиш дилингизни хушнуд қилади.\nЮртимизда кечаётган юксалиш, кенг кўламли бунёдкорлик, ободонлаштириш ишлари туманида ҳам намунали тарзда амалга оширилмоқда. Эртанги кунга ишониб яшаётган қишлоқ аҳли ширин ташвиши билан банд.\nПрезидентимиз ташаббуси билан ҳаётга татбиқ этилган “Обод қишлоқ” Дастурига биноан туманимиздаги Шойимбек ва Мустақиллик маҳалла фуқаролар йиғинлари танлаб олинди.\nОчиғини айтиш керак, Шойимбек маҳалласида бир қатор муаммолар йиғилиб, хал қилиниши керак эди. Бунинг учун керакли чора-тадбирлар ишлаб чиқилди, дахлдор корхона ва ташкилотлар бириктирилди. Маҳаллада ҳозирда 4502 нафар аҳоли, 852 та хонадон бор. Шундан келиб чиқиб ҳудуддаги 5 та кўчада 26 та якка тартибдаги уй-жойлар таъмирланади. Жумладан, Ёшлар кўчасидаги 3 та кўп қаватли уйларнинг фасад қисми таъмирланади, кириш йўлакларига темир эшиклар, индивидуал иситиш тизими ўрнатилади, пиёдалар йўлаклари реконструкция қилинади.\nЮқори Шойимбек кўчаси 0, 30 км, Гулистон кўчасидаги 0.2 км пиёдалар йўлаги таъмирланади. Булоқбоши кўчасида 10 та, Юқори Шойимбек кўчасида 10 та, Гулистон кўчасида 10 та кўча чироқлари ўрнатилади.\nИжтимоий соха объектларида ҳам бир қатор амалий ишларни олиб боришни мақсад қилганмиз. Хусусан, Гулистон кўчасидаги 19-сонли ва Юқори Шойимбек кўчасидаги 20-сонли мактабгача таълим муассасалари мукаммал таъмирланади. Гулистон кўчасидаги 20-сонли умумтаълим мактабида қурилиш ва бунёдкорлик юмушлари адо этилади. Йиғин ҳудудига 2,6 км ичимлик суви тармоқлари тортилади. Бу эса ичимлик суви билан боғлиқ мурожаатларнинг ҳал этилишида муҳим қадам бўлади.\nҚолаверса, Шойимбек МФЙ ахолисига 2018 йил давомида 376 дона газ баллон етказиб бериш кўзда тутилган. 3,35 км ички йўллар таъмирланиши ҳам режага киритилган.\nМустақиллик маҳалла фуқаролар йиғинимизда ҳам керакли чора тадбирлар ишлаб чиқилди. Қарорга асосан, маҳаллага 1,9 км ичимлик суви тармоғи тортилади. Мевазор кўчасида 1 та сув минораси ўрнатилади, 2,8 км ички йўллар, 22 та уйлар таъмирланади. Шифокор кўчасидаги 2 та кўп қаватли уй фасади ҳамда 0,5 км йўлакчалар таъмирланади. 1 та янги савдо шахобчаси, 5 та маиший хизмат шахобчаси барпо этилади.\nПрезидентимиз ташаббуси билан жорий этилган мазкур дастур ҳудудларда аҳоли турмуш фаровонлигини янада юксалтириш, халқни рози қилиш, юртимизни янада тараққий эттиришга хизмат қилади.\n« Фирибгарнинг тузоғи\nҲосил салмоғи бугунги ҳаракатга боғлиқ »


Покистонда 25 ёшли қиз тошбўрон қилиб ўлдирилди\n07 март 2021, Тошкент вақти: 04:43\nПокистонда ўз севган йигитига турмушга чиққан аёл торшбўрон қилиб ўлдирилди.\nПолициянинг билдиришича, аёлнинг 20 нафар қариндоши, жумладан, отаси қизга ва унинг эрига Лаҳор шаҳар суди биноси олдида ҳужум қилган. 25 ёшли қиз ўзининг қариндошига унаштирилган бўлган, бироқ у ўзи севган йигитга турмушга чиққан.\nҚизниниг отаси куёвни қизини ўғирлаганликда айблаб судга берган. Бироқ қиз ва йигит бу иддаонинг асоссиз эканини билдириш учун судга келган. Қизни тошбўрон қилган шахслар қочиб кетган, бироқ қизнинг отаси қўлга олинган.\nҲуқуқ фаолларига кўра, ҳар йили мингга яқин покистонлик аёл тошбўрон қилиб ўлдирилади.


Самимий инсонларнинг, самимий чеҳраси - Саламат Авезов\nСамимий инсонларнинг, самимий чеҳраси\nСана: 21.05.2015 - 23:11 | Муаллиф: Саламат Авезов | Рукн: Меҳрга ташна нурли қуёш | Ўқилди: 246Шарҳ 0\n― «Биродарингга самимий чеҳра ила юзланиш билан ҳам яхшлик қил» деган жумлага эътибор қилайлик. Аслида самимий инсонларнинг катта-кичиги бўлмайди. Лекин буюги бўларкан. Орамизда ана шу буюк инсонийликка хос соҳиб ва соҳибалари бор. Ёнимда камтар ҳаёт кечириб, ҳалол меҳнат қилиб қўллари меҳнатдан толмаган кишиларнинг бири. ― Яхши кишилар атрофдагиларнинг изидан боради, қариндошларини ҳурмат қилади, фарзандлари, укаларини тарбиялайди, қариндош-уруғларига меҳр-оқибат ва диёнатли бўлади. Булар бобомнинг меҳри ва умид билан қалбига эккан\nмаънавият уруғининг янги меваларидир. Авезов Мамбетсали 1949 – йили 18-январь куни Нукус шаҳри оддий ишчи Аваз Амет ўғлининг оиласида туғилган. Мамбетсали отам менинг энг қадрдон инсонларнинг бири, бағриларига босган пайтларида, негадур вужудим бошқача бўлиб худди соғлом инсон каби ҳис қиламан гўё ўзимни. Шу каби инсонлар оламда кўп бўлса, ўйлайманки атрофимда меҳрибон одамларнинг самимий чеҳрасини англашимга сабабчи бўлади.\nОта-онага меҳр-муҳаббат, ғамхўрлик, фарзанд тарбияси ва оилага садоқат масалаларига алоҳида эътибор берилган. Кишиларни яхшилик қилиш, савоб ишларга қўл уриш, инсофли-диёнатли, виждонли бўлиш, меҳр-шафқатлилик, тўғрилик, ростгўйлик, софдил бўлиш, биродарга ёрдам бериш, камтарликка чақириш билан ажралиб туради. Ота-онам ҳар доим шурларни қалбинга жойлаштирсанг ҳеч қачон ҳаётда қоқилмайсанг дейишарди.\nОта-онам ҳақида катта бир китоб ёзишга арзийди. Ута ҳалол ва меҳнатсевар инсонлар эди. Эсимни таниган пайтим отам ҳар бир хонадоннинг пойдеворини, печларини қўриб, уйларини оқлаб берардилар. Эртаю кеч қўлларидан ғишт тушмасди иш билан банд бўлардилар\nДадам Хоразмлик, онам Тўрткуллик бўлишган. Оилада икки фарзанд улғайдик. Опам Зилайҳо Аметова 1940 – йил Хоразм вилояти, Хонқа тумани туғилган. − Менинг севимли бувижоним онамнинг меҳрибон онаси бўлади. Опам ўрта мактабни тугатиб уйда ўтирган. Дадам оддий сувоқчи ҳаммамиз учун ишладилар.\n1953 – йили «Ҳақиқий ҳаёт инсонни жуда тез улғайишимга мажбур қилди», у пайтлари эса эндигани 4 ёшимда эдим. Булар – болалик хотираларим дейди кўзларидаги ёшларни мендан астагина бекитиб. У дарс тайёрлаб ўтирган, 13 ёшли опасининг ёнида ўтириб, мактабга бормай турибоқ саводини чиқарди.\n1956 – йили унининг ўқишга бўлган ихлоси, интилишлари 7 ёшида Нукус шаҳридаги Қирқ йиллик ўрта мактабида ўқишга бордим. Шаҳримизда биттагина бошланғиш мактаби эди. Аъло ўқишим ҳаётга умид билан қарашим сўнги вақтларигача ҳеч ёдимдан кўтарилмайди.\nШу пайтлари ўқишнинг, қадринг нақадар улуғланганидан чексиз билим олиш уммон каби бўлоқ эканини ўқиш ва билим учун берилган катта имконият эканини ҳис қилдим.\n1958 – йили учинчи синфни муваффақиятли тугатиб, 4–синфида таҳсил олиб юрган кезларим дедида да бир муддат суҳбатимизга сукунат чуқди.\n1959 – йили эди. Онам раҳматли қаттиқ бетоб бўлиб ётиб қолдилар мен 10 ёшимда оламдан ўтдилар. Аллоҳ уларни раҳматига олган бўлсин.\nЎзи аслида оиламизда бола фарзанд дунёга келганида. Биласизлар, шу йиллар жуда оғир бўлган. дадам моҳир сувоқчи эдилар. Тақдир тақозоси билан оиламиз уйсизлик, ижарама-ижара кўчиб юришлар.\nКейин дадам Нукус шаҳри, Ўзбекистон кўчасида ерни сотиб олганларидан сўнг дадам ўз қўллар билан 3 хонали шинам қилиб қўрдилар, шаҳарга кўчиб ўтганмиз. Уйимизнинг ёнида "Турон" стадиони бор эди. Болалик йилларим тенгқурларим билан тор тупроқ кўчаларда тўп тепардик.\nДарвозаларимиз тош ва кесаклардан иборат бўларди. У пайтларда ҳозиргидек шароитлар қаёқда дейсиз. Ялангоёқ футбол ўйнардик. Тўпларимиз ҳам резинадан бўларди. Футболдан ташқари чиллак, ланка, ёнғоқ каби миллий ўйинларимизни ҳам эсдан чиқармасдик. Кейин ўйлаб қарасам, ланка ўйинининг футболга катта фойдаси бор экан. Ланка ўйнаш орқали тўпни "жонглёр" қилишни ўрганардик. Энди урушдан кейингги даврлар жуда қийин бўлган. Ёш бўлсак ҳам ота-онамизга ёрдам берганмиз.\nОлдин, ижарама-ижарада яшаган пайтларида на газ, на электр энергияси, на сув таъминоти муҳайё эмасди. Бир тонгача кўмир ташиб ўттин териб юрган кунларим бўлган. Бир чақирим узоқликдан сув ташиб келардик. Бир сўз билан айтганда, болалик йилларим меҳнат ва қийинчиликда ўтди. Юқорида айтдим, уйимизнинг ёнида "Турон" стадиони бўларди. Бу жамоанинг уй учрашувларига минглаб томошабинлар келган. ҳамон кечагидек ёдимда,\nДадам раҳматли ҳар кимнинг уйларининг печларини ишлардилар. Мени ҳам ўзлари билан бирга қурилишга олиб кетардилар. Ўша пайтда 14-16 ёшлариида эдим. Вазият тақозоси оилавий шароитдимга ёрдам беришим лозим эдим. Шунча иш орасида ҳам футболни унутиб қўймадим. Кейин дадам янги оила қўрдилар ҳаётинда ҳар доим йўлдошинг бўлсин деб исм қўйиди Юлдаш 1961 – йил укам туғилди.\n― Шу ўринда шуни айтиб кетишим жоизки Юлдаш бу менинг дадам ҳам дўстим сирдошим бўладилар. Шундай энг катта натижаларимга эришимга дадам, ойижоним ва Мамбетсали отамнинг меҳнатлари беқиёс чексиз миннатдорчилигимни билдираман.\nМактабни 1966 – йили 10-синфин тугатиб. Ўрта маълумотли 1966 – йили Нукус Автомобиллар йўллари техникуми. " ТОР – Технический обслуживающий ремонт ", "ТХК – Техника хизматлар кўрсатиш" бўлимида таълим олдим.\n1969 – йили аъло баҳолар билан техникумини муваффақиятли тугадим. Ҳозирги Автомобиллар йўллари касб-хунар колледжи.\n1969-1972 – йиллар Россия Федераль Республикаси, Москва шаҳрида хизмат бурчимни бажариш учун ҳарбий хизматни ўтадим.\n― Отамнинг фикрича, ҳар қандай ҳақиқий йигит кишиси армия сафларида, ҳарбий хизмат бурчини бажаришда, она ватан ҳимояси қалқони бўлиш ҳар бир фуқаронинг фарзандлик вазифаси.\nАвтомобиллар йўллари техникумига ўқишга кирганда буён ҳаёти техника соҳаси билан чамбарчас боғлиқ.\n1973 – йил «Ўзқишлоқ курлиш техникаси»га ишга келганида, фақат трактор, комбайн юк мошин, пахта териш машиналарнинг анжонлари ҳар хил ускуналар билан вилоятимизнинг барча деҳқон хўжалигидага машиналарни керакли анжонлар билан таъмишлаш мақсадида техник-механик бўлиб, деҳқонларга керакли бўлган трактор, комбайн машиналари билан далаларни сўриши, сувғориш ишга туширишда бевосита иштирок этди.\nМутахассис етишмаслиги боис, ҳар хил лавозимларида ишладим, баъзан ҳатто, кечалари тракторларнинг чироғини ёқиб далаларда ишдан чиққан мошинларнинг анжонларни ҳам янгисига олмаштиришга тўғри келган кунларим бўлган. Далалардан уйга келиб кечасию қоғозларни титкилаб, тонг отганини сезмай ҳам қолардим.\nШу пайтда дадамнинг менга берган насиҳати юрагимнинг тўрида жой эгаллаган десам асло муболаға бўлмас эди. «Ҳаётда ҳар қандай ҳолатлар, кунларга рўпара келасан, шукр қил болам, шукр қил. Одамнинг чин дилдан қилган меҳнати бесамара кетмайди» дея гапини илиб кетардим. Ҳалол меҳнат, фидойилик, касбга садоқат бир кун ўз сўзини айтар, мевасини берар экан.\nБолаларим ҳаёт йўлини ўзлари танлашди. «Ҳеч бирин мана бу касбнинг эгаллайсан» деб мажбурласам бўларди, лекин бу – хато. Мен уларнинг қалбига қараб иш тутишга ундадим, ҳаётнинг сир-синоатларини онгига уқтирдим.\nҚайси соҳасида бўлмаса ҳам ўз касбининг мутахассис. Ажаб эмаски невараларимнинг бири менинг касбимга меҳр қўйса, у кун келиб менинг ковушимни кийса.\nХудога шукр, оддий меҳнат оркали ҳалол ризқ топдим!. Умр йўлдошим билан икки ўғил, бир қиз фарзандларимни вояга етказдик. Уларни бирдек ўстирдим, уйли-жойли қилдим. Саккиз нафар набиранинг бобосиман. Улардан тўрт нафари ўғил.\nҲозир аёлим билан кенжа ўғлимнинг қўлларида невараларга насиҳатгўй бўлиб, эл-юрт ҳақига дуолар қилиб хотиржамлиқда яшаяпмиз.\nИнсон қаноатли бўлса, меҳнат қилса, ота-онаси дуосини олса, кам бўлмайди. Икки дунё саодатига эришади...


Apple iPhone’ни Wi-Fi орқали қувватлантиришга қодир тизим ҳақида маълум қилди\nApple компанияси АҚШ товар белгилари ва патентлар бўйича Идорасига янги тизим бўйича патент юборди. У iPhone’ни симсиз Wi-Fi тармоғи орқали қувватлантириш имконини беради. Қурилмани қувватлантириш учун, уни яқин орада жойлашган роутерга улаш кифоя. Бу ҳақда AppleInsider хабар берди.\nПатент изоҳида айтилишича, бу “симсиз қувватлантириш қурилмаси ва икки частотали патч-антенналарга эга алоқа тизими” бўлиб, содда тил билан айтиладиган бўлса: бу қувватни электрон қурилмалар ўртасидаги маълумотлар алмашишда фойдалананиладиган частоталар ёрдамида беришга мўлжалланган қурилмадир.\nҲужжатда кўрсатилишича, тизим стандарт 60 ГГц диапазонида ишлайди. У қувватни симсиз уяли алоқа аппаратлари (700 МГц.дан 2700 МГц.гача) ва Wi-Fi-тармоқлари (2,4 ГГц ва 5 ГГц) орқали бериши мумкин. Тахминларга кўра, бу айфонни роутердан яқин масофада қувватлантиришга имкон беради.\nУзатмалар ускунасида йўналиш диаграммасининг бошқарилувчи ҳолатига эга антенна ўрнатилади, у айфонга аниқ сигнал бериш ва уни масофадан туриб қувватлантиришга имкон беради. Айни дамда Apple’да Apple Watch’ни қувватлантиришда қўлланиладиган симсиз магнитли станция бор.\nПатент чизмасига кўра, смартфонлардаги антенна қурилмадаги маълумот узатиш ускунасига уланади. Бу айфонни хонада турган йўналтиргич орқали қувватлантириш имконини яратади. Ҳозирча патент қурилмаларни симсиз қувватлантириш технологияси ҳақида маълумотлар йиғиндиси, холос. Ҳужжатда Apple сигнални патч-антенна орқали қандай узатиб бермоқчи эканига ойдинлик киритилмаган.\nWi-Fi iPhone Apple


“НАВОИЙ” ЭИЗ ҲУДУДИДАГИ КОРХОНАЛАР СОНИ ОРТМОҚДА\nБугунги кунда юртимизда қулай ишбилармонлик муҳитини ташкил этиш, шу орқали аҳолимизнинг турмуш шароитини яхшилаш, фуқароларимизга қулай ва замонавий иш ўринларини яратиш мақсадида мамлакатимизда 11 та эркин иқтисодий зона ташкил этилган.\nМазкур эркин иқтисодий зоналар бугун ўзининг қулай жўғрофий жойлашуви, логистика имкониятлари юқорилиги билан сармоядорларни ўзига жалб қилиб келмоқда.\nБиргина “Навоий” эркин иқтисодий зонаси ўзининг катта қулай ишбилармонлик муҳитига эгалиги билан ўтган йилда “FDI” халқаро журнали томонидан Марказий Осиёдаги “2016 йилнинг энг яхши эркин иқтисодий зонаси”, дея эътироф этилган эди.\nБугунги кунда 18 та корхона фаолият юритаётган ҳудудда 100 турдан ортиқ маҳсулот ишлаб чиқарилмоқда.\nЯқинда “Навоий” ЭИЗ дирекциясида Хитойнинг “Hebei New silk Road Import and Еxport trade” компанияси ҳамда “Navai steklo lyuks” МЧЖга гувоҳнома топшириш маросими бўлиб ўтди ва ушбу ҳудуддаги корхоналар сони яна иккитага ортди.\n— Мен Ўзбекистонда сармоядорлар учун яратилган имтиёзлар ҳақида бошқа шерикларимга ҳам сўзлаб бераман, аминманки, улар ҳам бу ерда бизнес бошлашади. Биз юртингизда МДФ ва ДСП фанераларни ишлаб чиқаришни режалаштирмоқдамиз, — деди Хитой компанияси раҳбари Лю Пэйфенг.


2020 йилда Ўзбекистондаги сиёсий партияларнинг харажатлари 100 миллиард сўмдан ортиқ бўлган\n2020 йилда Ўзбекистондаги 5та сиёсий партиянинг умумий харажатлари 101 миллиард 108 миллион сўмдан ортиқни ташкил қилмоқда.\nБугун, 25 март куни Олий Мажлис Қонунчилик палатасининг навбатдаги ялпи мажлиси бўлиб ўтди. Kun.uz мухбирининг хабар беришича, мажлисда депутатлар сиёсий партияларнинг 2020 йилдаги фаолиятини молиялаштириш манбалари тўғрисидаги ҳисоботларини ҳам тинглади.\nЎзбекистон либерал-демократик партияси раиси Акмал Ҳайитовнинг ҳисоботида айтилишича, 2021 йил 1 январь ҳолатига партиянинг ҳисобрақамларидаги қолдиқ маблағлар 1 миллиард 930 миллион 734 минг сўмни ташкил қилмоқда. 2020 йил давомида партиянинг ҳисобрақамларига жами 35 миллиард 318 миллион 862 минг сўм келиб тушган.\n«Миллий тикланиш» демократик партияси раиси Алишер Қодиров 2020 йил партия ҳисобрақамига 22 миллиард 276 миллион 323 минг 900 сўм миқдорида маблағ тушганини маълум қилди. Хусусан, партияга давлат бюджетидан 20 миллиард 113 миллион 494 минг сўм, партия аъзолик бадалларидан 1 миллиард 891 миллион 659 минг сўм, ҳомийлик, хайрия ва бошқалар ҳисобидан 271 миллион 170 минг 800 сўм маблағлар келиб тушган. 2020 йил давомида партиянинг умумий сарф-харажати 21 миллиард 665 миллион сўмни ташкил қилган.\n«Адолат» СДП раҳбари Баҳром Абдуҳалимовнинг сўзларига кўра, 2020 йилда партиянинг ҳисобрақамларига жами 14 миллиард 206 миллион 929 минг сўм маблағ келиб тушган. 2020 йилда жами 13 миллиард 871 миллион 122 минг сўм маблағ сарфланди.\nХалқ демократик партияси раиси Улуғбек Иноятов 2020 йилда партия ҳисобрақамларига 23 миллиард 842 миллион 410 минг сўм келиб тушганини маълум қилди. Ушбу маблағларнинг 48 фоизи партиянинг ўз маблағларидан иборат.\nЎзбекистон Экологик партияси раиси Нарзулло Обломуродов 2020 йилда партиянинг харажатлари 8 миллиард 342 миллион 51 минг сўмни ташкил этганини билдирди. Жумладан, партия ишчи ходимларининг 2020 йил давомидаги иш ҳақи учун 7 миллиард 36 миллион сўм, ягона ижтимоий тўлов учун 853 миллион сўм, хизмат сафарлар харажатлари учун 19 миллион 801 минг сўм, коммунал хизматлар учун 75 миллион 122 минг сўм ва бошқа харажатлар учун 807 миллион сўмдан ортиқ маблағ сарфланган.\nСиёсий партия раислари тақдим қилган маълумотларга кўра, 2020 йилда Ўзбекистондаги 5та сиёсий партиянинг умумий харажатлари 101 миллиард 108 миллион сўмдан ортиқни ташкил қилмоқда. Олий Мажлис депутатлари томонидан партияларнинг 2020 йилдаги фаолиятини молиялаштириш манбалари тўғрисидаги ҳисоботлари маълумот учун қабул қилинди.


Сўз эркинлиги неъмат эмас ёхуд “давлатимизга раҳмат синдроми”га ким жавобгар? | Dunyo News | Дунё янгиликлари. Ўзбекистон ва дунёдаги барча янгиликлар. Сўнги хабарлар. Сўнги янгиликлар\nСўз эркинлиги неъмат эмас ёхуд “давлатимизга раҳмат синдроми”га ким жавобгар?\nСўз эркинлиги неъмат эмас ёхуд “давлатим...\n13:41 / 04 May\nКеча, 3 май куни бутун дунёда яна Жаҳон матбуоти эркинлиги куни нишонланди. Ғарбдан фарқли ўлароқ, собиқ совет мамлакатларида бу кун алоҳида байрам қилинади. Сўз эркинлигининг ҳақиқий аҳволи журналистлар учун ўтказиладиган шоҳона байрамлар фонида қолиб кетади. Хўш, сўз эркинлиги борми? Бор бўлса унинг ҳозирги аҳволи қандай? Айни вақтда QALAMPIR.UZ асосчиси – журналист Қамариддин Шайховнинг “Jaydari gaplar” шахсий Telegram канали қолдирган фикрлари муҳокамаларга сабаб бўлмоқда. Пост учун олинган махсус суратда Шайхов оғзига “скотч” тортилган ҳолатда намоён бўлган. У шундай ёзади:\n“Сўз эркинлиги борми? Бу саволни менга кўпинча таъна билан беришади. “Духларинг йўқ. Нимага аварияни ёзмадиларинг, нимага Кушербоевни ёнини олмаяпсан, нимага фалончи шаҳарни эгаллаб оляпти, нимага пул йўқ, штраф ошиб кетяпти, ҳамма жой монополия, коррупция?! Нега буни ёзмайсанлар? Чунки духларинг йўқ. Ёзиб кўр-чи, “клапан”ингни бўғиб қўйишади, йўқ бўлиб қоласан шаҳардан”.\nБаъзан бу саволларга нима деб жавоб беришни билмаймиз. Чунки таъналарнинг орасида ҳақиқатлари ҳам бор. Аммо...\nСўз ва матбуот эркинлигини ҳимоя қилиш, ундан тўла-тўкис фойдаланиш нафақат журналистнинг, балки оддий одамларнинг ҳам ҳаққи. Куни кеча Сардобада бўлдик. Одамлар нолияпти. Ким ўз уйининг девори йўқлигидан, ким экин-текинини сув уриб кетгани, даромадсиз қолгани, бу йил эса экинларга бериладиган сув тўхтатиб қўйилгани, яна хонавайрон бўлганини айтмоқда. Камерани ёққанингизда эса Президентимизга раҳматдан нарига ўтолмаяпти. “Мен нима деб айтаман, сизлар журналистсизлар-ку”, дейди кўплар.\nЁки айтайлик, ўша таъна қилаётган атрофимиздаги одамларга микрофон тутсак, “ёзувчимисан, ол микрофонингни, санга бир гап гапириб бўлмай қолибди”, деган дашномни эшитамиз”.\nҚамариддин Шайхов фикрларида давом этаркан, Ўзбекистонда сўз эркинлигига нисбатан тўсиқ, журналистларга босим борлигини урғулайди. Унинг фикрича, сўз эркинлиги – неъмат эмас. Ҳар бир демократик жамиятнинг фундаментал асоси. Қўрқмас, жасур ва мустақил фикрга эга бўлган журналистларни эса илк навбатда одамларнинг ўзи қўллаб-қувватлаши керак. Сўз эркинлиги учун фақат журналист эмас, балки одамлар ҳам масъул.\n“Сўз ва матбуот эркинлиги ўлик ё тирик – бунга баҳо бериш қийин. Факт шуки, дунёнинг барча мамлакатларида, жумладан Ўзбекистонда ҳам матбуотга нисбатан тўсиқ, муросасизлик, сўз эркинлигини бўғиш, тазйиқ ўтказиш бор. Фақат ҳар бир мамлакатда турли даражаларда: қайсисида кучли, яна бошқасида ўртача. Шунингдек, матбуот билан муаммолар ҳамиша давлат идораси билан учрайвермайди. Чунки кўп мамлакатларда матбуот мансабдорнинг “кресло”сини қимирлатиб қўйишга қодир. Бизда-чи?\nЎзбекистонга келсак, биз кўп дуч келадиган гап бор: “5 йил олдин шундай гаплашиб ўтирармидик, шундай савол берармидингиз”, дейишади журналистларга. Ҳа, рост. Каримов режими матбуотга нисбатан муросасиз эди. Шу боис кўп журналистлар Ўзбекистонни тарк этди ва ўша вақтда уларга душмандек қарадик. Афсуски, айрим жабҳаларда бу кайфият ҳамон давом этмоқда. Ҳозирги давр эса анча фарқли, бироқ йўлимиздан қайтмаймиз, дейиш орқага ҳам, олдинга ҳам юрмаймиз, бир жойда турамиз дегани бўлмаслиги керак.\nҲозир ҳам муаммоларни ёритаётган журналистларга душмандек қараш кайфияти мавжуд. Бунга асосан ҳудудларда дуч келамиз. Биргина айрим “патриот” маҳалла раислари танқидни ривожланиш учун муҳим омил эмас, балки хорижнинг “заказ”и ва душманлик деб қабул қилади. Агар ўша тумандан журналист ё блогер чиқиб қолса борми, сазойи қилинади.\nОддий одамларнинг кўпи эса муаммоларини журналистга айтгани билан овоз чиқариб камера қаршисида гапиролмайди. Ўзидан қўрқади. Болаларини ўйлайди. Журналистнинг боласи йўқми? Унинг ҳаёти муҳофазаланганми? Кечирасиз, журналист сиздан ҳам камбағалдир, сиздан ҳам оғир вазиятдадир. Аммо виждони уйғоқ, сизнинг муаммоингизни ўзиникидан устун кўради. Туриб беришга ҳам тайёр. Лекин сиз ўзингизга туриб бера оласизми? Халқ муаммоларни кўтариб чиқаётган, танқид қилаётган ва бунинг ортидан тазйиқ, таҳдид, зўравонлик каби ҳолатларга дуч келаётган журналистларга ўзи соҳиб (эга) чиқиши керак. Уларни асраши керак. Афсус, бугун қаҳрамонлик қилаётганлар, эртага “тилидан кетди, ўзи бўлар-бўлмасга бурнини тиқиб юрадиган бола эди”, дейди.\nСўз эркинлиги - неъмат эмас. У ҳар бир жамиятда бўлиши керак бўлган фундаментал асос. Уни фақат 3 май куни ёдга олиш ва байрам қилиш сўз эркинлиги билан боғлиқ асл вазиятни ўзида ифода этмайди.


Мен кўрган Германия – Davronbek's blog\nМен кўрган Германия\nPosted on October 10, 2011 April 19, 2021 AuthorDavronbekLeave a comment\nГерманияга сафар олдидан яна ОВИР билан боғлиқ муаммо чиқди. Ўтган сафар Польшага борганимда ОВИР муаммосидан безиганим учунми таниш-билишлар орқали бу дардисар ҳужжатни осон олиш мумкин деб ўйлабман. Германия элчихонасидан қўнғироқ қилиб, ОВИРни тайёрлаб қўйинг, сафарга бориб қолишингиз мумкин, деб хабар беришган куни эртасигаёқ ҳужжатларни танишимга олиб бориб бердим. Унинг таниши тезда ОВИР олишга ёрдам берар экан.\nОрадан 15 кунча ўтди ҳамки, ОВИРдан дарак йўқ. Танишимга телефон қилсам, эртага бўларкан, деди. Эрта, индин, ўша ҳафта ҳам ОВИР чиқмади. Марғилонда бўлганим учун Германия элчихонасидан телефон қилиб, инглизчада имтиҳон қилишди ва дастур ҳақида қисқача маълумот беришди. Охири ОВИР идорасига ўзим бордим. Текшириб кўришди: сизнинг ҳужжатларингиз топширилмаган дейишди. Яна танишимга айтдим. У ОВИРни “шессекундда ҳал қилиб бераман” деган акахонига қўнғироқ қилган экан, бир кун кутсин, эртага аниқ чиқади дебди. Бу сафар ҳам ишондим.\nЭртаси куни ҳам хабар бўлмади. Танишимга ўша акахоннинг рақамини беринг, ўзим топмасам бўлмайди, дедим. Ҳалиги одамни топишимга бир кун кетди. “Ҳужжатимни (паспортим ҳам бирга эди) қаердан бўлса ҳам тезда топиб беринг, акс ҳолда бошқа чора қўллашга мажбур бўламан” деб қаттиқ гапиришга тўғри келди. Эртасига ҳужжатларимни олиб келиб берди. Ўша куниёқ ОВИРга ҳужжат топшириб, у ердагиларга илтимос қилиб, паспортимни пойтахтга бориб келгандан сўнг ташлаб кетишимни айтдим. Шу куниёқ Тошкентга кетдим. Эртаси куни элчихонага кириб, визага топшириб чиқдим. Сўнг паспортимни қайта олиб, Фарғона ОВИРга топшириб келдим. Хайрият, сафар бошланишидан 4 кун бурун ОВИРим чиқди. Паспортни олиб, яна Тошкентга йўл олдим. Визани олиш учун паспортни яна элчихонага топширдим.\nБерлинга Санкт-Петербург орқали учдим. Пулково аэропортининг 2-терминалидан Берлиннинг Шёнефельд аэропортига 2,5 соатда етиб келдим. Европа иттифоқи бўлгани учун қаттиқ текширади, деб ўйлагандим. Йўқ, визамни кўрди-да, “ташрифдан мақсадингиз” деб ҳам сўрамади, муҳр босиб, “Германияга хуш келибсиз!” деди. Бунгача Тошкент аэропортида, кейин Санкт-Петербургда “Нимага кетяпсиз? Нима қиласиз у ерда? Таклифномангиз борми?” деб бошимни қотиришганди.\nБагажимни олиб, ташқарига чиқдим. Номим ёзилган ёрлиқни бир қиз кўтариб турган экан. Мени кутиб олган ташкилотчи билан инглизча гаплашиб, таксида шаҳар томон йўл олдик. Исми Татьяна экан. “Русмисиз?” десам, “Ҳа” деди. Кейин русчага ўтдим. Татьяна Россиядан бўлиб, Германияда ўқишни тугатиб, Берлинда малака ошираётган экан.\nТаксичига қарасам, ўзимизнинг туркларга ўхшайди. Унга “Биродар, туркмисан?” десам хурсанд бўлиб кетди. Оз-моз ҳаётидан гапирди. Сўнг: “Қойил қолдим, ўзбеклар ҳаммаси шунақами? Гид билан инглизча, сўнг русча гаплашдинг, мен билан туркча. Ҳавас қилдим” деди. “Ҳавас қилма, немисчани билмайман!” дедим. Уям бир табассум қилди-да, “Барибир. Немисчани менам яхши билмайман” деди.\nБугун Берлин бўйлаб халқаро югуриш марафони бўлаётган экан. Бутун дунёдан 40000 киши қатнашибди. Марказдаги кўп йўллар марафон сабаб беркитилгани учун ярим йўлда таксидан тушиб, метрода кетишга тўғри келди.\nМеҳмонхона Берлиннинг қоқ марказидаги Фридрихштрассе кўчасида экан. Мени чекмайдиганлар қаватига олишди. Ташкилотчилар чексиз WI-FI учун ҳам тўлаб қўйишибди. Интернет тезлиги мана бунақа бўлибди. Тезда уйдагиларга хабар юбордим. Почтамни текширдим.\nТашкилотчи ва иштирокчилар билан танишув кечқурун 20:00 га белгиланган. Унгача вақтим бор. Шаҳар айланишга чиқдим. Меҳмонхонадан 1 км жанубга юриб, марафонни кузатдим. Бу кўча машҳур Бранденбург дарвозасига олиб бориб, марафоннинг финиш чизиғи ҳам шу ерда экан. Бунақа катта марафонни биринчи марта кўрдим. Ёшу қари, эркагу аёл югурмоқда. Улар орасида 90 ёшли бобойдан тортиб, чақалоғини аравачага солволиб югураётган аёлларгача бор эди. Томошабинлар эса қўлларига тушган шиқилдоқлар билан марафончиларни қўллаб-қувватламоқда.\nБранденбург дарвозасигача юриб, финишни кузатдим. Бошловчи марафончилар кўтариб олган байроқча ёки кийимига ёпиштирилган байроққа қараб, “Қани Нигер вакили олға, финишга 10 метр қолди. Украинадан келган атлетимиз ҳам шиддат билан финиш сари йўналмоқда” деб марафончиларга далда бўлмоқда. Афсус, биронта Ўзбекистон байроғини учратмадим.\nМарафон тугагандан сўнг Берлиннинг асосий рамзи Бранденбург дарвозаси, Унтер-ден-Линден бульварини кездим. Бошимда марғилонча дўппи борлиги учун 2-3 киши юртим ҳақида қизиқишди. Сўнг Рейхстагни томоша қилиб, Шпрее дарёси бўйлаб Фридрихштрассега йўл олдим.\nБерлин сафаридан асосий мақсад Германия Ташқи ишлар вазирлиги томонидан ташкил этилган “Германияда миграция ва интеграция” мавзусидаги информацион тур дастурида қатнашиш эди. Дастурда Россия, Туркия, Болгария, Руминия, Миср, Украина, Македония, Эстония, Озарбайжон ва Қозоғистондан иштирокчилар келишибди. Ўзбекистондан эса мени таклиф қилишган. Кечқурун ўзаро танишув дастурхони ташкил этилди. Тўғриси, овқатлари ёқмади, ҳидига чидолмадим. Салат едим холос.\nЭртаси куни ташкилотчилар Берлин шаҳрининг диққатга сазовор жойларига тур уюштирдилар. Куннинг иккинчи ярмида Берлин сенатида шаҳардаги иммиграция масалаларига бағишланган учрашув бўлиб ўтди. Айтилишича, Берлин Германиядаги энг кўп иммигрантлар келадиган шаҳар бўлиб, бу ерда махсус иммиграция полицияси ташкил этилган. Бошқа давлатларда яшайдиган немис миллатига мансуб аҳолини Германия фуқаролигига қабул қилиш дастурига кўра, Қозоғистондан келган немислар биринчи ўринда тураркан (91,7 %).\nКейинги манзилимиз 1953 йили ташкил этилган Deutsche Welle халқаро ахборот агентлиги бўлди. Агентлик телевидение, радио ва интернетда жаҳоннинг 30 тилида ахборот тарқатади. Deutsche Welle TV канали 1992 йили ташкил этилган бўлиб, немис, инглиз, испан ва араб тилларида эфирга узатилади. Телеканалда 450 киши ишлар экан. ТВнинг янгиликлар тайёрлаш, узатиш студияларини айландик.\nКечқурун Ғарбий Берлиндаги “Шаҳризода” араб ресторанига таклиф этишди. Алькогол сотилмайдиган ва чўчқа гўштидан холи бу ерда хотиржам овқатландим. Ресторанда Берлин Сенатида маслаҳатчи бўлиб ишлайдиган Савсан Чебли хоним билан танишдик. Унинг вазифаси Ислом динига эътиқод қилувчилар ва бошқа маданият вакиллари ўртасида диалог ўрнатиш экан. Мутахассиснинг айтишича, ҳозирда Германияда 4 миллиондан ортиқ мусулмонлар бўлиб, Исломни янги қабул қилаётганлар орасида немис миллатига мансублар ҳам ортиб бормоқда экан.\nКейинги кунлари Германия Меҳнат вазирлиги, Ички ишлар вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, Европа маданияти ассоциацияси ва бошқа ташкилотларда учрашувлар бўлди.\nБерлин қиммат шаҳарлардан бири. Айниқса, маданий масканлар – музей ва театрлар чиптаси ҳам арзон эмас: 8 евродан 20 еврогача ва ундан қимматлари ҳам бор. Берлиннинг машҳур бир театрига ташкилотчилар қарийб 100 евродан чипта сотиб олиб, бизни таклиф қилишди.\nМеҳмонхонамиз ёнгинасида Шпрее дарёсида жойлашган музейлар ороли жойлашган. Унда Берлиннинг 5 та машҳур музейи ўрин олган. Умримда биринчи марта шу ерда музейга кириш учун қарийб бир километрга чўзилган навбатни кўрдим. Навбат узунлигигами, пулимни қизғонибми, музейларга кирмадим. Кейин турк ҳамкасбим айтиб қолди. Матбуот картаси билан музейларга кириш бепул экан. Агар сиз журналист бўлсангиз, ёнингизда шахсингизни тасдиқловчи инглиз тилида ёзилган матбуот картангиз (гувоҳнома) бўлса, бемалол музейларда бепул сайр этишингиз мумкин экан.\nБерлин метроси 9 та линиядан иборат бўлиб, баъзи бекатлар 3 қаватдан иборат. Ҳар бир қаватда линиясига кўра, алоҳида поезд келади. Метрога тушишим билан илк ҳайратим кираётган жойда на касса, на турникет, на бир тўсиқ, на бир назоратчи борлиги эди. Худди супермаркетга киргандек кириб бораверасиз. Керакли линия ва манзилга борувчи поезд йўлагини топсангиз бўлди.\nМанзилимга қандай боришни билмай, бир аёлдан инглизчада қандай бориш кераклигини сўрадим. Аёл инглизчада зўрға гапираркан, “кетдик, сенга кўрсатиб юбораман” деди-да, мен билан қарийб 1 км юриб, бошқа линия, бекатга олиб борди. “Сиз ҳам шу ердан кетасизми?” десам, “Йўқ, сен сўраган бекатга қайтиб бораман”, деди. Аёлга чин дилдан раҳмат айтдим.\nМанзилга бориб, ишларимни битириб, яна метрога тушдим. Қарасам, баъзилар поезд келадиган жойда ўрнатилган қурилмага цент ташлаб, қоғоз чиқариб олишяпти. Бу нимайкан, дедим-да, поезд келиб қолганди, чиқиб кетавердим. Эртаси куни гидимиз Люсендан бу ҳақда сўрасам, самимий бир хохолади-да, “шунча кун метрода бепул юрдингми?” деди. “Ие, метро пуллимиди?” дедим ажабланиб, “Метрога кирганда ҳеч ерда касса кўрмадим, турникет, тўсиқ йўқ эди, сўрай десам назоратчилар ҳам тополмадим”. Ҳалиги қоғоз чиқариб оладиган қурилмадан чипта чиқариб олиш керак экан. Чиптасиз йўловчиларга жарима белгиланган. Баъзида контроллерлар текшириб туришаркан (яхшиям менга учрамади, акс ҳолда 60 евро жарима тўлардим). Одамларнинг бир-бирига ва давлатга ишончига тан бердим. Баъзилар бунинг сабабини ССчилар даврида билетсиз йўловчилар отиб ташлангани билан изоҳлашади. Яна ким билади, дейсиз.\nБерлин ҳавоси менга жуда хуш келди. Ҳаво намлиги юқори, шаҳарда яшил майдонлар, парклар, ҳатто ўрмонлар кўплиги учун кислород мўл. Тупроғи ҳам қўнғир тусда. Бир ҳафта юриб, бирон марта оёқ кийимимни артмабман. Деярли чанг йўқлигидан бўлса керак.\nБерлинда кундуз куни аёллар жуда сипо кийиниб юраркан. Бизда ғарб кинолари таъсириданми европа аёли деганда умуман бошқача тасаввур шаклланган. Лекин айтиб қўяй, бу ерда аёллар Москва, Санкт-Петербург, ҳатто, Тошкентдагидан кўра анча сипо кийинаркан. Лекин кечқурун манзара бироз ўзгаради. Фоҳишаликка лицензия асосида расман рухсат берилгани учун кечанинг маълум соатларида шаҳарнинг айрим жойларида ўшанақа аёллар кўчага чиқиб оларкан.\nНавбатдаги сайрдан қайтишда бир кишидан йўл сўрадим. У инглизчани билмас, менга амаллаб русчада жавоб қайтарди. “Қаерликсан?” деб сўраганди, “Ўзбекистондаман” деди. У Ўзбекистонда 2 марта бўлганини, Тошкент ва Самарқандни кўрганини, яна боргиси келишини айтиб қолди. Кристианнинг айтишича, Германияда ишлаб, пул топиш яхши, лекин бошқа нарсалари яхши эмас экан. У айрим жиҳатларда Ўзбекистонга ҳавас қилишини айтди.\nДастур доирасида Берлиндаги MÜSİAD (Мустақил саноатчи ва бизнесменлар ассоциацияси) офисида бўлдик. Ташкилот 1996 йили Туркияда ташкил этилган бўлиб, унинг Германияда 7 та бўлими мавжуд. У Германия ва Туркиядаги 400 га яқин компанияларни бирлаштираркан. MÜSİAD Берлин шўъбаси бошлиғининг айтишича, айни пайтда Германияда 3 миллиондан ортиқ турк мавжуд бўлиб, уларнинг 1 миллионга яқини Германия фуқаросидир. Германиядаги расман муҳожирларнинг 25 фоизи турклардир. Берлинда 250000 турк истиқомат қилади. Туркларнинг 50 фоизи расман ишсиз. Қолганлари асосан иншоот ва хизмат секторида меҳнат қилади.\nГерманияда “Сабоҳ”, “Замон”, “Ҳуррият” газеталари турк тилида чоп этиларкан.\nБерлиннинг Кройцберг туманини Кичик Истанбул деб ҳам аташади. Бу ердаги аҳолининг кўп қисми турклар ва араблардир. Германияда яшаётган ҳар бир турк ҳам интеграцияга чидай олмайди. Бу ерда неча йиллардан бери яшаб, немисча гапирмайдиган турклар ҳам бор. Туркча таълим билан боғлиқ муаммолар ҳам бор.\n“Дўнерчи” деган номдан қутулиш учун ҳам бу ерда тилни яхши ўрганиб, жамиятга киришиб, университетда ўқиб, сўнг яхши жойларга ишга кириш керак. Акс ҳолда шу ерда дўнерчи бўлиб қолаверамиз”, дейди, Кройцбергда яшовчи ёш турклардан бири.\nГерманияда илмий соҳа, тиббиёт, сиёсат, бизнес, ТВ ва кино, мусиқа, спортда муваффақиятга эришган турклар жуда кўп. Германия парламентига ҳам бир неча марта турк депутатлар сайланган. Берлинлик турк гидимиз Дениздан “Ҳозирда Германиядаги турклар орасида энг машҳури ким?” деб сўрасам, “футболчи Месут Ўзел” деб жавоб берди.\nЁш туркларнинг ичида ўз тилини унутганлар, динини ўзгартирганлар кўпайиб бормоқда.\n“Дорул ҳикма” деб номланган мусулмонлар боғча-мактабига таклиф қилишди. Энг қизиғи у ерда христиан дини вакилларининг болалари ҳам таълим олишаркан. Муслима қизлар рўмолда, бошқа дин вакиллари бошяланг эдилар. Диний дарсларда ноисломий эътиқод эгалари қатнашмасликлари мумкин. Лекин овқатланишдан олдин ҳаммалари “Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм” деб кейин бошлашаркан.\nБу марказ 1995 йили ташкил этилган. Унинг мудири асли иорданиялик бўлиб, шу ерга яқин жойдаги бир масжидда имомлик ҳам қиларкан. У билан бирга жума намозига бордим. Турли миллат, мазҳаб ва маданият вакиллари биргаликда намозни адо этдик. Намоздан сўнг бир-биримиз билан сўрашиб, танишдик. Жуда самимий инсонлар йиғилган экан. Аксарияти араблар. Ораларида немислар, шведлар ҳам бор. Ёш намозхонлардан бири (инглизчаси жуда зўр экан) ўзининг олий математика масалалари бўйича семинарига таклиф қилди.\nДастурнинг охирги кунида Берлин чеккасидаги Шпандау округига бордик. Йўл бўйи турли саноат зоналари кўзга ташланади. Siemens, BMW заводлари шу ерда экан. Йўл бўйи турли автомобил заводларининг автосалонларини учратиш мумкин. Йўлнинг сифати аъло. Биронта “яма” кўринмади.\nБерлиннинг жиноятчилик даражаси юқори бўлган ушбу округида “Strong without violence” (“Зўравонликсиз қудрат”) деб номланган лойиҳа мавжуд бўлиб, унда собиқ ҳуқуқбузар-мигрантлар полиция билан ҳамкорликда ҳудудни патруллашда иштирок этаркан. Шунингдек, ташкилот жазони ижро этиш муассасаларидан чиққан ёшларга жамиятга интеграциялашда ёрдам бераркан.\nДастурнинг хайрлашув дастурхони “Ҳисор” турк ресторанида бўлиб ўтди. Яхшиямки, бу ерда турк ва араб ресторанлари кўп. Ҳалол таом топса бўлади. Акс ҳолда, немис ошхонасига ҳеч кўника олмаган мендеклар учун жуда қийин бўларди.\nГерманияда ўзбек диаспораси деярли йўқ. Борлари ҳам жуда тарқоқ. 8 кун юриб биронта ўзбекни учратмадим. Боришимдан олдин келсангиз кўришамиз деб ваъдалашган ва мен Берлинга келгач, қўнғироқлашган икки ўзбек танишим, алалоқибат, вақтлари тўғри келмади, шекилли, келишмади.\nГерманиядан ўрганажак жиҳатларимиз жуда кўп. Шунингдек, немисча ҳисоб-китобни ҳам. Бу юртнинг бошқа шаҳарларини ҳам кўриш истаги туғилди.\nТошкент – Санкт-Петербург – Берлин\n24 сентябр – 3 октябрь, 2011 йил\nCategoriesSayohatnomalarTagsБерлин, Германия, ОВИР\nNext → Next post: ЖИН, СEҲР ВА ФОЛБИНЛАР. “Vatandosh”. 01.11.2011


'Авторитар Ўзбекистон ўзгармайди' - BBC News O'zbek\n'Авторитар Ўзбекистон ўзгармайди'\nImage caption Ислом Каримов Ўзбекистоннинг "ўзига хос ва мос" йўлини белгилаб берган\nЖанубий Корея Республикаси Президенти Пак Кин Хэнинг Ўзбекистонга сафари якунланар экан, президент Ислом Каримов Жанубий Кореяни "синалган ҳамкор" сифатида атаб, Тошкент ва Сеул ўртасидаги стратегик ҳамкорлик миқёсини янги даражага кўтарган.\nТаҳлилчиларга кўра, Ислом Каримов ўз сиёсатига таъсир этмайдиган гуруҳ ё мамлакатга яқин бўлиш ҳаракатида. Жанубий Корея эса сиёсий таъсир истамайди, балки иқтисодий манфаатларни илк ўринга қўяди.\nЖанубий Кореянинг Ўзбекистондаги иқтисодий таъсири аллақачон биргина автомобилсозликда кўринмайди.\nМинглаб ўзбеклар Жанубий Кореяда ишлашади. Ўзбекистон ичкарисида ҳам бу мамлакат ширкатларида ишлаш - кўплаб ўзбекларнинг орзуси.\n"Жанубий Кореянинг Hyundai ширкатига ишга кирмоқчиман" - дейди қашқадарёлик ёш йигит.\n"Маоши ҳам катта, қатнашим учун ҳам ўнғай ва четга чиқиб иш излашимга ҳожат бўлмайди".\nСуҳбатдошим бир неча йил чет элларда ишлаб келган, бир неча тилда гаплашади. Лекин энди Ўзбекистонда яшамоқчи. Бироқ бош ташвиши - яхшўи маошли мунтазам иш топиш.\nШундай ҳолатда Hyundai каби ширкатлардаги иш замонавий билимли ва малакали ёшларни ўзига тортади.\nКўпчилик Ўзбекистон давлат корхоналарида тузукроқ ишга кириш учун катта пора бериш кераклигини, хорижий ширкатлар эса пулингга, эмас каллангга қараб ишга олишини айтишади.\nЮртбошини ишонтирган юрт\nЖанубий Корея Ўзбекистон мустақиллигининг илк йилларидан бери бу мамлакат билан жипс ва силлиқ иқтисодий ҳамкорлик қилиб келаётган ягона давлатдир.\nДавлат сиёсатининг кўзгуси бўлган ўзбек телеканаллари неча йилки фақат Жанубий Корея телесериалларини намойиш этишади.\nПрезидент Каримов ҳукуматига хуш келмайдиган Туркия сериаллари эса телеэкранлардан буткул олиб ташланган.\nМашинасозлик ва техник жиҳозлар йиғиш ҳамда киритилган сармоя миқёси бўйича Жанубий Корея анча йиллар Ўзбекистонда етакчиликни йўлдан бермаган.\nПрезидент Каримов энди Жанубий Корея билан яқин иқтисодий алоқаларнинг янада яқинлашувини таъкидламоқда.\n"Жанубий Корея қиёфасида биз синалган ва ишончли стратегик ҳамкорни кўрамиз" - деди Ислом Каримов сўнгги нутқида - "Бу мамлакат кўп соҳалар, хусусан, халқаро савдо ва иқтисодда етакчи мавқега эга".\nImage caption Ўзбекистонда аксарият Жанубий Корея автомобилларини минади\nЎзбекистон президентининг айни гапи Тошкент ва Сеул муносабатларида иқтисод неқадар устунлигини ҳам англатади.\nТошкентда Жанубий Корея президентини қабул қилган Ислом Каримов Устюртда газ кимё мажмуаси қуриш ва Тошкентда тўқимачилик технологияси маркази очиш каби йирик лойиҳаларни режалашган.\nРоссия етакчилигидаги иттифоқлар Ўзбекистон мустақиллигига раҳна солишини урғулаётган Ислом Каримов ҳар қандай геосиёсий мақсадлардан ҳоли, фақат иқтисодий манфаатларни кўзда тутадиган ҳамкорликни истамоқда.\nЖанубий Корея эса худди шундай шерикликни таклиф эта олади.\nЭнди кимнинг йўлини тутсак?\n"Россия етакчилигидаги лойиҳалар сиёсатга таъсир этади ва ўз мафкурасига эга" - дейди сиёсатшунос Камолиддин Раббимов - "Аммо Жанубий Корея билан ҳамкорлик фақат иқтисодий манфаатларни кўзда тутади".\n"Пост-авторитар давлат бўлган Жанубий Корея инсон ҳуқуқлари ва демократия талабларини ҳеч қачон илгари сурмайди, балки мамлакат савдо-иқтисодий муносабатларни ривожлантириш, йўлларни очиш ва ўз энергия эҳтиёжларини қондиришни истайди".\nЛекин суҳбатдошимизга кўра, Жанубий Корея билан яқинлашиш йирик иқтисодий ўзгаришларга ҳам етакламайди, сиёсий вазиятни ҳам ўзгартирмайди.\nЎзбекистон мустақиллик йилларида бир неча давлатнинг тараққиёт моделига мойиллик билдириб келган.\n1990-йиллари Малайзия, Туркия ёки Жанубий Корея модели каби иборалар тез-тез такрорланарди. Кейинроқ Ўзбекистон фақат ўзига хос ва ўзига мос йўли борлигини таъкидлашни хуш кўра бошлади.\nImage caption Ўз бозорларини арзон молларга тўлдирган Хитой моделига ҳам Ўзбекистон бефарқ эмас\nЛекин Ўзбекистоннинг "ўзига хос ва ўзига мос" йўли мамлакатдаги кўп миллионли ишчи кучи учун етарли иқтисодий инфратузилма ярата олмади.\nКаримов янги модел изламаяпти\n"Бир неча йил аввал Каримов Сингапур ва Хитой модели ҳақида гапирганди" - дейди Камолиддин Раббимов - "Бунда сиёсий авторитарлик сақланиб қолади, аммо босқичма-босқич иқтисодий либерализм амалга оширилади".\n"Аммо ушбу йўлни танлаган давлатларга хос хусусият - суд ҳокимиятининг мустақиллиги ва коррупциянинг йўқлиги ё камлиги".\nЎзбекистонда эса суд ҳокимияти мустақил эмас, мамлакатнинг порахўрлик ҳамда коррупция ботқоғига ботгани ҳар йилги халқаро ҳисоботларда бот-бот такрорланади.\nШунингдек, кичик тижорат ва ишбилармонликка "кенг йўл очилаётгани" ҳақида расман кўп гапирилса-да, ўзбек ишбилармонлари амалда таниш-билишсиз, порасиз ва ё қонунни бузмасдан тижорат юритиш деярли мумкин эмаслигини таъкидлайдилар.\nШунга қарамай, мавжуд ҳолатнинг ўзгаришига умидлар катта эмас.\n"Ўзбекистонда Каримов янги модел изламаяпти" - дейди Камолиддин Раббимов - "Мамлакатда иқтисодий ва сиёсий модел шаклланган ва у фақатгина Каримов кетгандан кейин кўриб чиқилиши мумкин".\n"Ўшанда ҳам авторитарлик моҳияти ўзгармайди ва ўзгаришлар жузъий бўлиб, муайян жиҳатларгагина таъсир қилади".\nСобиқ диктаторнинг ўғли нопок пулларни қайтаради


Watson суперкомпьютери онкологик касалликлар билан курашади\n19:56 / 12.05.2015\nIBM корпорацияси муҳандислари томонидан яратилган Watson суперкомпьютери унга янги бўлган йўналишга – соғлиқни сақлашга қаратилди. Эндиликда суперкомпьютер саратонга учраган беморлар учун энг самарали дорилар тўпламини топиш ва ҳисоблаб чиқиш учун саратон ўсимталарини таҳлил қилишда ёрдам беради.\nСуперкомпьютердан ушбу мақсадда фойдаланиш АҚШнинг персоналлаштирилган тиббиётни ривожлантириш дастурининг бир қисми ҳисобланади. Онкологик касаллик ирсий мутация оқибатида юзага келувчи, ўзидан назорат қилиб бўлмайдиган ҳужайралар ўсишини намоён қилади. Олимлар айнан қандай мутация саратонга сабаб бўлганини аниқлай олсалар, унда бу касалликни анча самаралироқ даволаш мумкин бўлади.\nБунда асосий муаммо ДНКни секвенерлашда (ДНКнинг аминокислотик ёки нуклеотид кетма-кетлигини аниқлаш) катта миқдордаги маълумотларни қайта ишлаш зарурлигидан иборат. Бу вазифани оддий компьютерлар эплай олмайди, чунки минглаб ирсий мутациялардан касалликнинг келиб чиқишига сабабчи бўлганини аниқлаш катта ҳисоб-китобларни талаб қилади. Бу вазифани фақатгина суперкомпьютер бажара олиши мумкин.\nОнкологлар Watson’нинг қуввати катта ҳажмдаги маълумотлар муаммосини ҳал қилишга ёрдам беради, деб умид билдирмоқдалар. Компьютерга ДНК нусхалари юкланади, сўнгра компьютер олинган маълумотлар ичидан саратоннинг келиб чиқишига сабабчи бўлганини қидиришни бошлайди. Компьютер хотирасига аввалдан турли клиник синовлар ва тасдиқланган дорилар бўйича маълумотлар киритилган бўлади. Керакли мутация аниқлангандан кейин, Watson у ёки бу дори-дармонлар билан даволашнинг барча комбинацияларини қидиришни бошлайди. IBM дастурчилари суперкомпьютерни бундай вазифаларни бажара олишга тайёрлашлари учун ярим йилдан кўпроқ вақт сарфлашди.\nҲозирча бир нарса ноаниқлигича қолмоқда: тиббиёт муассасалари IBM’нинг бу хизматлари учун қанча тўлаши керак бўлади ва суперкомпьютернинг қуввати барча истовчиларга етмаслиги ҳисобга олинса, у қанча беморларга ёрдам бера олиши мумкин бўлади?\nМаълумот учун, IBM Watson суперкомпьютери сунъий интеллектнинг савол-жавоб тизими билан жиҳозланган. Компьютер Дэвид Феруччи раҳбарлигидаги тадқиқотчилар гуруҳи томонидан яратилган. Watson’нинг асосий вазифаси табиий тилда берилган саволларни тушуниб, уларга маълумотлар базасидан жавоб беришдан иборат. Компьютер IBM корпорациясининг асосчиси Томас Уотсон шарафига унинг номи билан аталган.\nWatson компьютери ҳар бири тўртта саккиз ядроли POWER7 архитектурасига эга процессорлар билан жиҳозланган 90та IBM p750 серверидан ташкил топган. Супер компьютернинг умумий тезкор хотираси 15 терабайтдан кўпроқни ташкил қилади.


Алҳамду-ли-ллоҳи Робби-л-ъоламийн. Ва-с-солату ва-с-салому ъало ашрафи-л-мурсалийна, саййиди-л-аввалийн ва-л-охирийн, саййидино Муҳаммад, ва ъало олиҳи ва соҳбиҳи ажмаъийн.\n“Саҳиҳ”да ҳадис бор: “Албатта сафларингизни тўғриланглар ёки Аллоҳ юзларингиз орасини мухолиф қилиб қўяди”. Ҳадис шориҳлари сафларни тўғрилаш икки ишга боғлиқлигини айтганлар: тикка турганлар бир тартибда тўғри туришлари ва сафлардаги очиқ жойларни тўлдириш.\nМазкур таҳдид борасида ихтилоф қилинган. Бас, ҳақиқий маъносида, деганлар ҳам бор. Демак, бу ерда мурод аслий яратилишидан юзнинг орқа тарафга қараб ўзгариб қолишидир. Буни Ҳофиз Ибн Ҳажар айтган. Шунга биноан, ҳукм вожибдир. Уни адо қилмаслик ҳаром. Яна айтишича, бу таҳдид худди бошни имомдан олдин кўтарган кимса ҳақидаги ҳадис таҳдидига ўхшайди. Буни яна Абу Умома разийаллоҳу анҳунинг ҳадиси ҳам қувватлайди: “Сафларингизни тўғри қилинглар ёки, шаксиз, юзлар ўзгариб қолур”. Уни Имом Аҳмад заиф санад билан ривоят қилган.\nМен айтаманки, бу таҳдид борасида имом билан мусобақалашув ҳадисига ўхшайдиган бўлса, демак, фазилатни йўқотишга ҳам ўхшайди. Бу иттифоқ қилинган ишдир, яна бу ҳақда келади.\nБаъзи уламолар уни мажозга таъвил қилдилар. Имом Нававий айтган: унинг маъноси ораларингизда буғзу адоват пайдо бўлади ва қалблар ихтилофи юз беради. Тамом. Жалолиддин ас-Суютийнинг “ал-Ҳовий” асари, 1-жилд, 52-саҳифа.\nИмом Табароний Ибн Аббос разийаллоҳу анҳумодан ривоят қилган бўлиб, Расулуллоҳ соллаллоҳу таоло алайҳи ва олиҳи ва соҳбиҳи васаллам демишлар: “Кимки сафдаги очиқ жойни кўриб қолса, уни ўзи тўлдирсин. Бас, агар у шундай қилмаса, бирор кимса унинг гарданидан хатлаб, сакраб ўтаверсин. Зеро, унинг ҳурмати қолмагай”. Тамом. “ал-Ҳовий”, 1-жилд, 52-саҳифа.\n“Олдинги сафни тугатинг!”. У имомнинг ёнидаги (орқасидаги) сафдир. Ал-Алқамий айтади: Уламолар қуйидаги сабаблар учун биринчи сафга шошилишга тарғиб қилганлар: зиммасидан мажбуриятдан халос бўлишии; масжидга киришга шошилиши; имомга, унинг қироатини эшитишга яқин ўтириши; ундан таълим олишга, унга луқма беришга ва ундан бошқаларга етказишга ўнғай бўлиши; олдидан бошқаларнинг ёриб ўтишидан сақланиши; олдинги сафда ўтирганларнинг айбини кўришдан саломат бўлиши; намозхонларнинг кирларидан сажда қиладиган жойининг асралиши кабилардир. Бундан олдинги сафни тўлғазишдан аввал кейинги сафда намозга шуруъ қилишнинг макруҳлиги ҳам чиқади. Бу феъл эса жамоат баракоти ва савобнинг кўпайиши бўладиган жамоат фазилатидан қуруқ қолишдир. Тамом. Баъзи уламолар жамоат фазилати ҳосил бўлади-ю, олдинги сафнинг фазилатидан қуруқ қолади, деб эътимод қилганлар. “Сўнг унинг ёнидаги, орқасидаги сафни тўлғазинг!” дейилган бўлса, (бошқа ўринда) “Орқадаги сафда (олинги сафларни тўлдирмасдан) туриш, сафларни нуқсонли қилишдир” деб ҳам келтирилган. Ҳоким, Насоий, Табароний, Ибн Хузайма ўз “Саҳиҳ”ида, Имом Зиё “ал-Мухтора” асарида Анас ибн Моликдан келтирганлар. Унинг исноди саҳиҳи азиздир. “ал-Жомиъ ас-сағийр”да “Ҳамза маъа ат-то” бобида келган. 1-жилд, 45-саҳифа.\nОчиқ, бўш жой бор сафнинг орқасидаги сафда туришдаги кароҳият қайсиниси: танзиҳийми ёки таҳримийми? Уламолар иккинчисини кўрсатганлар. Зотан, Пайғамбар алайҳиссалом: “Кимки сафларни узса, Аллоҳ уни узиб ташласин!” деганлар. Тамом. “Радд ул-муҳтор”, 1-жилд, 595-саҳифа.\n“Қуниййа”да келганки, ёлғиз ўқувчи намозхонга “Олдинга ўт!” дейилди. У унинг амри билан олдинга ўтди, ёки сафнинг очиқ, бўш жойига суқилди-да, ёнбошдаги намозхон унга маконни кенгайтириш мақсадида сурилди. Буларнинг намози бузилади. (Зотан, Аллоҳга сиғиниб турганда, бандаси учун ҳаракат қилинди!). Бу ҳолатда бир лаҳза туриши, сўнг ўз раъйича олдинга ўтиши керак. “Шарҳи ал-Қудурий”да бунинг сабабини Аллоҳнинг амридан бошқага бўйсиниш деб кўрсатган. Мен айтаман: орқада турганнинг намозини тўғрилаш учун олдинга ўтиши “Қуниййа” масъаласидаги каби намозни бузмайди. Чунки, ўз қасди билан орқага ўтиши ҳам намозни бузмайди-ку. Агар Шориъ (Пайғамбар)нинг амрига бўйсиниб, орасини ажратса, кенгайтирса, бузилмайди. Кирувчининг амрига бўйсиниб, хотирида Шориъ алайҳиссаломнинг амрининг риоясини қилмасдан (сафга суқилиб кирган намозхон учун) орани кенгайтирса, намоз бузилади. Бундай дейиш чиройлироқ. “Радд ул-муҳтор”, 1-жилд, 596-саҳифа. “ал-Минаҳ”даги мусаннифнинг ибораси бундай: агар (битта ўзи орқада турмаслиги учун, олдинги сафдан) бошқани тортса, у орқага ўтса, энг саҳиҳ қавл шуки, намоз бузилмайди. “Радд ул-муҳтор”, 1-жилд, 596-саҳифа.\nВаллоҳу атоло аълам!\nАсар Мадинаи мунавварада “Мактабат ал-иймон” ноширлигида 1985 йилда “ал-Масойил ат-тисъ” ичида бешинчи рисола сифатида нашр этилган.\nНамозда саф тортганда аввал эркаклар, кейин ёш болалар, ундан кейин хунасалар, кейин аёллар туради. Бунга Расулуллоҳ (с.а.в) нинг ушбу сўзлари далилдир.\nليلينى منكم أولوا لأحلام والنهى\n"Менинг ортимда ақл эгалари ва балоғатга етганлар турсинлар".\nАёллар энг охирида туришининг сабаби – агар улар эркаклар билан ёнма–ён туриб қолсалар, эркакларнинг намозини бузадилар. Агар балоғатга етмаган ёш болалар катталарга баробар бўлиб қолсалар, уларнинг намози макруҳ бўлади, ҳадисга зид бўлгани учун.\nАгар бир аёл бир эркак киши билан сафда баробар туриб қолса ва улар бир намозда бўлсалар имом аёлнинг иқтидосини ният қилса, эркакнинг намози бузилади. Имом Шофиий (р.а) бузилмайди дейдилар.Бу бузилмаслиги қиёсга кўрадир. Аммо бузилиши истеҳсонга кўрадир. Чунки бу эркак имомдан олдинга ўтиб кетган муқтадийга ўхшашдир. Агар имом аёлнинг иқтидосини ният қилмаса, эркакнинг намозига зарар қилмайди. Аммо аёлнинг намози жоиз бўлмайди. Чунки имом аёлнинг намозини ният қилмаса, аёл ушбу намозда деб ҳисобланмайди.\nБунга имом Зуфар (р.а) хилоф қилганлар. Шу ўринда бир нарсани айтиб ўтиш жоиз сафда туришда тартибга риоя қилиш вожибдир. Аёл эркак билан сафда ёнма–ён туриб қолганда намозни бузадиган шартлар: Намоз муштарак ва мутлақ намоз бўлиши, аёл шаҳват ёшида бўлиши ва аёл билан эркакнинг орасида деворнинг бўлмаслигидир.\nЭнди намоз ўқувчини таҳорати намоз ичида синса, намоздан чиқади агар имом бўлса, ўрнига бошқасини ўтказади ва таҳорат қилгандан сўнг келиб намозни келган жойидан тугатиб қўяди. Қиёсга кўра бошқатдан ўқийди. Имом Шофиий (р.а) ҳам шу фикрдалар. Чунки юриш ва четга чиқиб кетиш намозни бузади, гўё ҳадас қасдданга ўхшаб қолди.\nБизнинг далилимиз Расулуллоҳ (с.а.в) нинг ушбу сўзлари:\nمن قاء أو رفع أوأمذي فى صلاته فلينصرف وليتوضاء و ليبنى على صلاته مالم يتكلم\n“Кимки намозда турганида қусса ё бурни қонаса, ёки мазий келса намозданчиқсин ва таҳорат олиб намозни давом эттирсин, агар орада гапирмаган бўлса.\nЯна бошқа ҳадисда шундай дейилади:\nإذا صلى أحدكم فقاء أو رعف فليضع يده على فمه وليقدم من لم يسبق بشيء\n“Қайси бирингиз намоз ўқиб турган бўлсангиз қусиб юборса, ёки бурни қонаса,қўлини оғзига қўйсинда таҳорати бузилмаган бошқа бир одамни ўз ўрнига ўтказсин”.\nЛекин бошидан ўқиш афзалдир. Шубҳадан холи бўлиш учун. Яна бир ривоятда,ёлғиз ўқиган киши янгитдан ўқийди дейилган. Имом ва муқтадий жамоатнинг фазилатинисақлаб қолиш учун келган жойидан давом эттиради. Ёлғиз ўқиётган киши хоҳласа турган жойида, хоҳласа аввалги манзилига қайтиб бориб намозини тамомлайди. Муқтадий маконига қайтади. Лекин имом намоздан фориғ бўлган бўлса, ёки имом билан ораларида девор бор бўлса, қайтмайди.\nЭнди шу ўринда имомнинг таҳорати синса ўрнига халифа қўйишда риоя қилиши шарт бўлган нарсаларни айтиб ўтамиз. Имом ўрнига қўйишда орқасига қараб, ўзига яқин кишини имо қилади, ёки ундаб ўрнига тортади ва агар қироат қилиши керак бўлса тилини, рукуъга келган бўлса тиззасини, сажда қилиши керак бўлса пешонасини кўрсатади. Агар таҳорати синган имом саждаи саҳв қилиши керак бўлса, буни халифагаюраги ва пешонасини кўрсатиб тушунтиради. Мана шундай қилиб таҳорат синган имом ё муқтадий имоми намоздан чиқмаган бўлса қолган намозини унинг орқасида ўқийди.\n5 йил аввал 9869 Ҳамидуллоҳ Беруний\n5 йил аввал 37879 fiqh.uz\n5 йил аввал 8457 fiqh.uz\n5 йил аввал 28616 fiqh.uz\n5 йил аввал 6317 fiqh.uz\n5 йил аввал 10124 fiqh.uz