Зоҳиджон Олов. Олисдаги бахт изтироблари | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа МатбуотҲозирги давр матбуотиЗоҳиджон Олов. Олисдаги бахт изтироблари\nБолалик – беғуборлик. Ҳар қандай орзулар, ўй-хаёллар шу фаслга ярашади. Шунинг учун ҳам ёши катта бўлса-да, хаёлий нарсаларни кўзлаётган одамни кўрсак, ичимизда “Ҳалиям улғаймабди шўрлик”, деб қўямиз. Мен ҳам қўлимга қалам олиб, илк қоғоз қоралаган пайтларим, ул-бул машқларим билан уч-тўрт кишининг, масалан, ота-онам, опа-сингилларим эътиборини қозонганимда, бола эканман-да, завқим ичимга сиғмай, ҳайқириб юборибман: “Бир кун келиб Нобель мукофотини оламан!”.\nЙиллар ўтди. “Мактаб”, “Университет” деган бекатлар оралаб ҳаёт дарёсининг серқатнов ўзанига қўшилдим. Қанча зарра, қанча пуфак, қанча нуқталар. Кўпинча ўзим билан ўзим овора бўлиб, болалик орзуларини, борингки, беғуборлигини унутдим. Аммо ҳар йили Нобель мукофотига сазовор бўлган адабиёт вакилига зориқиб қарайман. Худди тенгдошининг қўлида музқаймоқ кўриб, тамшанган болакай каби…\nБу сафар ҳам британиялик адиб Казуо Ишигуро номини ўқидим-у, ўша таниш ҳолатга дуч келдим. Асли Япониянинг Нагасаки шаҳридан бўлган бу улкан ёзувчи суратидаги нигоҳларни бир қарашда тушуниш мушкул. Олис йўл, ватандан айролик ва омонат бахт изтироби акс этган қарашлар… Наҳот бу нуфузли халқаро соврин висоли киндик қон тўкилган муқаддас заминдан айролиқни тақозо этади? Йўқ, дейман. Ясунари Кавабата, Кэнзабуро Оэ кунчиқар юртда яшаб, ўша ерда ижод қилиб, бу “марра”га ета олган. Йўқ-йўқ! Бунин, Бродский, Пастернак, Солженицин деган рўйхатни тузиш шарт эмас. Ҳаммаси жойида. Сизнинг шуурингиздан ўтган “ноҳалол ўйин” тушунчаси Казуо Ишигурога асло тегишли эмас. Айтиш жоизки, ушбу улкан эътироф чинакам соҳибини топди.\nУнга Нобель мукофоти, Швеция академиясининг доимий котиби Сара Даниуснинг айтишича, “ўз романларида хаёлий ҳиссиётлар ҳамда дунё ўртасидаги яширин боғлиқликни, тубсизликни катта эмоционал куч билан очиб бергани учун” тақдим этилмоқда. Адабиётшунослар шу пайтга қадар Нобель олган-у, бироқ орадан ўттиз йил ўтиб асарлари оммалашган бир неча ижодкорларни кўрган. Казуо эса ноодатий сюжет ҳамда кутилмаган ечимлари билан миллионлаб ўқувчилар қалбини ром этган, аксарияти кино тасмаларига кўчган китоблари орқали жаҳон адабиётидан муносиб ўрин эгаллашга улгурган адиб, баркамол ёзувчи! Ҳар ҳолда, ўтган йилги америкалик таниқли қўшиқчи-шоир ва созанда Боб Диланга ўхшамаган сиймо.\nҚизиқ жиҳати шуки, ана шу Боб ижтимоий тармоқдаги саҳифасида бошқа япон ёзувчиси Ҳаруки Муракамига “овоз” бериб, уни навбатдаги Нобель совриндори сифатида таништиришга ҳам улгурган экан. Ўтган йили айнан Мураками Нобель олишини дунё адабиёт ихлосмандлари кутишганди. Бу йил ҳам кутишди. Унинг ёнига суриялик шоир Али Аҳмад Саид Асбар (Адонис), кениялик новеллачи Нгуги Ва Тхионго, сомалилик ёзувчи Нуруддин Фараҳ, канадалик ёзувчи Маргарет Этвуд, исроиллик журналист Амос Оз, ҳатто америкалик рэппер Канье Уэст ҳам қўшилди. Бироқ “нобелчилар” ўз билганидан қолмади.\nКазуо Ишигуро 1954 йили 8 ноябрда (63 ёш) Японияда уммоншунос Шизуо Ишигуро оиласида туғилган. 1960 йили Британиядаги Океанография миллий университети таклифи билан оиласини олиб, Суррей графлиги маъмурий маркази бўлган Гилфорд шаҳрига кўчиб кетади. Бўлғуси адиб саводини Стафтондаги мактабда чиқарган бўлса, кейин таълимни Суррейдаги Грамматика гимназиясида давом эттирди. Мактабни битиргач, бир йилга академик таътил олиб, АҚШ ва Канадага сайр қилиб келади. Аслида унинг орзуси навозанда бўлиш эди. Казуо бу йўлда ҳатто бир қатор демо-ёзувларини қудратли продюсерларга таклиф қилиб ҳам кўрган. Аммо у кутган натижа бўлмади.\n1974 йили Казуо Кент университетига кириб, тўрт йилдан сўнг инглиз тили ва фалсафа бўйича бакалаврлик дипломига эга бўлди. Лондонда дуч келган ишни қилди. 1980 йили Шарқий Англия университетини тамомлаб, санъат йўналиши бўйича магистрлик дипломини олди. Айнан ўша талабалик йиллари маҳаллий адиб, таниқли ёзувчи Анжела Картер ёш Казуода адабиётга меҳр уйғотди. Орадан уч йил ўтиб, Ишигурога Британия фуқаролиги паспорти берилди.\nГарчи филология йўналишида таҳсил олса-да, Казуонинг санъатга меҳри бир зум ҳам сўнмади. Аксинча, тобора оловланиб бораверди. Бу чинакам истеъдоднинг улғайиш изтироби янглиғ ҳолат эди – ҳаёт ерда-ю, хаёл фазо бағрида.\nДарвоқе, Ишигуро америкалик жаз ижрочиси Стейси Кентнинг 2007 йилги “Тонгги трамвайдаги нонушта” (“Breakfast On the Morning Tram”) ҳамда 2013 йилги “Ўзгарувчан чироқлар” (“The Changing Lights”) альбомларидан жой олган бир қатор қўшиқлар матнининг ҳаммуаллифи сифатида ҳам ном қозонган. У қўшиқ учун ёзилган матн(шеър)лари ҳақида сўзларкан, мураккаб ёзиш услубини ҳатто омма учун аталган осон шоу-маҳсулотларга ҳам сингдирганини яширмайди: “…ишқий, махфий, ўта шахсий, бир қарашда аниқ кўзга ташланмайдиган сўзлар. Улар қандайдир туманли, сизни сатрма-сатр ўқишга мажбур қилади”.\nБўлғуси ёзувчи 1986 йили Лорне Макдугалл билан турмуш қурди. Эътиборлиси, улар социал ишчи бўлиб юрган кезлари Ноттинг-Хиллдаги уйсизларга бериладиган бошпанада кўришиб, танишиб қолганди. Айни кез рафиқаси, қизи Наоми билан бирга Лондонда истиқомат қилаётган Казуо ўша пайтларда бугунги омад ҳақида ўйлаганмикан?\nКагио Ишигуро адабиёт ва санъат ҳақида ўйларкан, бу иккиси аслида бир-бирисиз мавжуд эмаслигини англаб етди. Аммо бу икки қудратли тўлқин бирлашуви, уйғунлашувида иштирок этиш унинг ҳам чекига тушганини сал кечроқ, 27 ёшида илғади. Илк ҳикояларидан учтаси 1981 йили “Муқаддима 7: янги ёзувчиларнинг ҳикоялари” (“Introduction 7: Stories by New Writers”) баёзига киритилди. 1982 йили биринчи романи – “Тепаликларнинг хира кўриниши” (“A Pale View of Hills”)ни ёзди ва у бир йил ўтиб чоп этилди. Бу асари учун унга “Британиялик энг яхши ёш адиб”лардан бири сифатида грант ажратилди.\n“Тепаликларнинг хира кўриниши” романи Япониядан Англияга кўчиб келган бева Эцуко ҳақида. АҚШ томонидан Нагасаки шаҳри ядровий бомбардимон қилинган илк даврлар даҳшати эридан айрилган, қизи ўз жонига қасд қилган, ўзи эса қувғинга учраган Эцуко фожиаси орқали гавдалантирилади.\nЁзувчи мазкур мавзуни кейинги, 1986 йили ёзган иккинчи романи – “Беқарор дунё мусаввири” (“An Artist of the Floating World”)да ҳам давом эттирди. Асарда япон аскарларининг жанговар руҳини тадқиқ этиш ва жанггоҳдан туриб “жонли” расм чизиш иштиёқида ўз ихтиёри билан Иккинчи жаҳон урушига борган мусаввир Мацуи Оно ҳақида ҳикоя қилинади. Япон оммасининг уруш ҳақидаги тасаввури, онги инкишофига бағишланган романда ядро бомбардимонидан бир неча йил ўтиб, ватанидан вақтинча айро яшашга мажбур бўлган Ишигуро нишонга бехато урди. Инсоннинг энг жиддий ва нозик туйғулари торини чертувчи ушбу роман Буюк Британияда “Йил китоби” дея улуғланди, Букер мукофотининг биринчи номинациясига лойиқ кўрилди.\nЭътиборлиси, шу вақтга қадар Казуо ўзини англиялик деб билмаган экан: “Ота-онам япон, уйда япон тилида суҳбатлашардик. Улар бу мамлакатда қанча қолишимизни билмагани учун мени ҳам япон қадриятлари руҳида тарбиялаган”. Аслида-чи? У на япон, на инглиз – тобора маданиятлар қоришиб, чегаралар нисбийлашиб, ирқлар, миллатлар ва халқлар орасидаги тафовут хиралашиб бораётган “янги дунёнинг замонавий фуқароси” сифатида яшай бошлади.\nТаниқли адабиётшунос Сара Даниус унинг маҳоратига таъриф бераркан: “Франц Кафка ва Жейн Остин қоришмасига бироз Марсель Прустдан қўшамиз, балки шунда Ишигуро пайдо бўлар. Балки бўлмас”, деганича бор.\nКазуо Ишигуро 1989 йили ниҳоят япон либосини ечди ва соф инглизча, борингки, Ғарб анъаналарига мос романи – “Куннинг қолган қисми” (The Remains of the Day)ни ёзди. Монолог-эсдалик тариқасидаги бу асарда Иккинчи жаҳон уруши бошлангунгача бўлган давр ва фашизм қулатилган йиллар акс эттирилган. Бу роман муаллиф ҳаётида ўзгача қийматга эга. Ишигуро уни бир ойда ёзиб тугатди. Ҳафтанинг олти куни мобайнида эрта тонгдан қазноққа биқиниб олиб, ақлга сиғмас шиддат билан ишлаган, танаффусда енгил тамадди ва кечки овқат билан қаноатланган адибга “Куннинг қолган қисми” романи улкан шуҳрат келтирди.\nЎзга миллат, ўзга қараш ва ўзга дунё вакилининг инглиз тилида яратган санъат асари томирида ҳақиқий инглиз қони оқаётган ёзувчиларни ҳам титратиб юборди. Танқидчилар бу романга юксак баҳо бериб, “ХХ асрнинг энг сара инглизча романларидан бири” дейишди, муаллифни эса поляк адиби Жозеф Конрад ва рус ёзувчиси Владимир Набоковга (мазкур адиблар ҳам ўз она тилида ижод қилмаган) тенглаштира бошлашди. Ишигуро коллекциясига яна бир Букер мукофоти қўшилди. Қолаверса, роман асосида “Кун поёнида” бадиий фильми суратга олиниб, бош ролларни машҳур актёрлар Энтони Хопкинс ва Эмма Томпсон ижро этди.\nЁзувчига улкан шараф келтирган яна бир романи 2005 йили чоп этилган “Мени қўйиб юборма” (Never Let Me Go) бўлди. Асар “Time” журнали талқинига кўра, “Йилнинг энг яши романи” дея эътироф этилди. Роман воқеалари асосида тажрибали режиссёр Марк Романек бадиий фильм суратга олди ва асар номини сақлаб қолди.\nКазуо нозик руҳият эгаси эканини мислсиз пўртаналар, довулларни, ҳайбатли тўфонларни сокинлик, вазминлик бағрига ғоят ишонарли тарзда жойлаштира олиши билан исботлади. “Мени қўйиб юборма” 31 яшар Кети Ш. исмли қизнинг хусусий мактабда таълим олган йилларида содир бўлган таъсирчан воқеалар ва ундан кейинги ҳаёти асосига қурилган. Адиб шу қадар маҳорат билан асар қаҳрамонлари Томми ва Рутнинг муҳаббати ҳамда донорлик тақдирини чизиб берадики, натижада Кети ҳам донорга айланиб, ўз тана аъзоларини касалларга бериши табиий кўринади. Мадам номи билан юритилган ўқитувчи нима учун улардан ижодий асарлар талаб қилгани, аслида Хейлшемдаги бу болалар ҳеч қандай клон эмас, балки қалби, юраги бор инсонлар эканини кимларгадир уқтирмоқчи бўлганини асар охирларида аниқлашади…\nОдатда бундай сюжетларни фантаст ёзувчилар ўйлаб топишарди. Бироқ Казуо романи снобизмдан, яъни олифтагарчиликдан йироқ экани билан ҳам ўқувчини маҳлиё қилиб қўяди.\nҚизиқ томони, Ишигуро роман қаҳрамонлари нега бундай ишга киришганини мукаммал тушунтирмайди, балки ўқувчининг мустақил фикрлаши учун, ўйлаши имкон учун қолдиради. Муаллифнинг фикрича, бу савол ер юзидаги барча халқлар учун хос, бегона эмас. У ўз романи ҳақида сўзларкан: “Халқаро роман нима дегани? Ишончим комилки, у дунёнинг исталган нуқтасида истиқомат қилаётган, келиб чиқиши ҳар хил одамларга бирдек муҳим, ҳаётни ҳис эттирадиган даражада оддий бўлади”, дея умумий жавоб берганди.\nКазуо Ишигуро асардан асарга ўсиб бораверди. Йўл-йўлакай, аниқроғи, ҳар беш йилда бир йирик ижодий иши билан жаҳон адабиётини гуллатиб келмоқда. Масалан, “Мени қўйиб юборма”дан беш йил олдин “Етимлик чоғларимизда” ( When We Were Orphans), беш йил кейин “Ноктюрнлар: мусиқа ва шом ҳақида беш ҳикоя” (Nocturnes: Five Stories of Music and Nightfall) асарлари дунё юзини кўрди. Ҳатто “Esquire” журналида босилган ҳикояси асосида ёзган “Оилавий тушлик” (A Family Supper, 1990) ва “Дардман” (The Unconsoled, 1995) дея номланган китоблари ҳам беш йиллик фарқ билан нашр этилди.\nНиҳоят, 2015 йили ўқувчилар кутган, аммо кутилмаган мавзудаги романи – “Дафн этилган баҳодир” (The Buried Giant) чоп этилди. Ушбу асар Казуо истеъдодининг ҳали очилмаган қирралари борлигини кўрсатиб қўйди. Романда Артур вафотидан кейинги Британия ҳаёти тасвирланади. Огрлар ва аждарлар иштирокидаги мумтоз жанрлар билан қоришиқ тарихий синтези бугунги Англия ва сеҳру жоду, Ғарб афсоналари ва деярли самурайча яккакураш уйғунлашуви, тўқнашуви асосида янада жонланади.\nТанқидчилар ва ёзувчилар Ишигуронинг бу “юриш”ини ҳам қарсак билан кутиб олди. Насрни чинакам санъат даражасига кўтарган адибнинг бу романи шеърий жанрлар ва “улкан” адабиёт бирлашувидаги улкан одим сифатида юксак баҳога сазовор бўлди.\nБу асарни бир сўз билан “Тарихни ғолиблар ёзади”, деган жумла орқали ифодалаш мумкин. Зеро, асар қаҳрамонларининг Артур замонида тарқалган туман таъсирида хотирасидан айрилиши ва йўқолиб қолган бир қизалоқ баҳона, аслида касаллик сабабини излаб йўлга чиқиши, ҳар ким ҳар хил омилларга дуч келиши, пировардида тарихдаги реал воқеалар унутилиши ёки замонга мослаштирилиши, яъни ўтмишнинг “дафн” этилиши ҳодисаси китобхонни ўйлашга, фикрлашга ундайди.\nУмуман, Казуонинг ижодида тарихий воқелар, ўтмишга мурожаат, сирли ҳодисалар, жумбоқлар орқали инсон руҳий оламини тафтиш этишга, ҳис-туйғулар тўлқинини юзага келтиришга, кузатишга мойиллик устувор. У ҳар бир асарини ўзи таъсирланган, лол қолган тарих ва унинг қатидаги ҳодисалар асносида тиклайди, қуради. Шунинг учун ҳам Ишигуро асарларини бир ўқишда тушуниш қийин. Китоб моҳиятини илғаш учун аввал муаллиф руҳиятига йўл топиш керак бўлади.\nИшигуро айни пайтда Қироллик адабий жамияти аъзоси бўлиб, асарлари дунёнинг 30дан ортиқ тилларига ўгирилган. “Мени қўйиб юборма” романи инглиз ёзувчиларининг энг яхши асарлари ўрин олган “Юзталик”ка киритилган. Адиб, шунингдек, Уинифред Холтби, “Уитбред” мукофотларига сазовор бўлган, Британия ва Франция мамлакатлари олий унвонлари билан тақдирланган.\nОлтмиш учинчи кузини қаршилаган Ишигуро айни куч-қувватга, ҳаётий тажриба ва ижодий маҳоратга тўлган. Боғбонлар тили билан айтганда, ғарқ етилиб пишган. Унга нафақат бу йил, балки умуман Нобель мукофоти берилмайди, деб ўйлаганлар ҳам адибнинг бундай юксак мукофот билан тақдирланишига эътироз билдирмайди. У инглиз тилида қандайдир “инқилоб” ясамади, “янги давр”ни ҳам бошлаб бермади. Шунчаки самимий ёзди, қатор сара асарлар яратди. Ҳар бир асарига ўзини, руҳиятини, қайғу ва шодликларини сингдирди. Айнан шу жиҳат Ишигуро романларини бирлаштириб, бир-бирига боғлаб турадигандек гўё…\nМуҳими, 6 ёшида аҳволи тобора танглашаётган Нагасакидан – ўз ватанидан ўзга заминларга кетган оила тақдири – мусофирлик қисмати бир буюк номни кашф этди, яратди. Машҳур адиб Ишигуро гарчи бугун олтмишдан ошган бўлса-да, аммо бир умрга айрилган ўша 6 яшар оддий бола Казуога ҳамда Япониясига қайғу ва соғинч билан талпинаверади. Буни асарларида ҳадеб тарих саҳифаларини варақлайверишидан ҳам, бугунги кунига – ундан фахрлана бошлаган жамиятга деярли алоқаси йўқдек ижод қилишидан ҳам сезса бўлади…\n← Аввалги Аввалги Тецуо Миура. Ўн беш ёшлигим (ҳикоя)\nКейинги → Кейинги: Раул Мирҳайдаров. Чиғатой, 2-тупик (ҳикоя)


19:53 / 08.01.2018 60856\nЎзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев томонидан қабул қилинган «Мева-сабзавот маҳсулотлари, узум, полиз, дуккакли экинлар, шунингдек, қуритилган сабзавот ва меваларни маҳаллий экспорт қилувчиларни қўллаб-қувватлаш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги қарори асосида «Ўзстандарт» агентлиги томонидан тадбиркорларга янада қулайлик яратиш мақсадида «Ҳалол» стандарти қабул қилинди. Бу ҳақда агентлик Матбуот хизмати хабар беради.\nАгентлик хабарида муқаддас Қуръон карим оятларидан иқтибос келтирилган:\n«Эй, инсонлар! Ердаги ҳалол-пок нарсалардан енглар ва шайтоннинг изидан эргашманглар! Шубҳасиз у сизларнинг очиқ душманингиздир» - Бақара сураси 168-оят.\nХабарда маълум қилинишича, инсоният ҳалолликка интилиши табаррук заминдан етишиб чиққан Имом Бухорий, Мотуридий, Имом Ат Термизий, Навоию, Берунийлар авлодларини камолга етказишда муҳим омил бўлиб хизмат қилади.\n«Олам яралибдики, инсонга ҳалол, соғлом яшаш, фарзандларини соғлом тарбиялаш неъмат сифатида буюрилган. Эккан дарахтларимиз, нафас олиб турган ҳавомиз, луқма нонимиз, ичаётган сувимиз барчаси ҳалол бўлиши керак, деб буюрилган. Ҳалолликни доимо таъминлаш ва келажак авлодга мерос қолдириш динимиз томонидан инсониятга фарз қилинган. Шу боис, бутун дунёда озиқ-овқат, сув, кийим-кечак, соғлиқ ва тижорат каби барча соҳаларда ҳалол ишлаб чиқариш йўлга қўйилган. Ҳалол озиқ-овқат, ҳалол туризм, ҳалол текстиль, ҳалол тиббиёт каби соҳаларни замонавий технологиялар ёрдамида аслини йўқотмаган ҳолда ривожлантириш ва келажак авлодга мерос қолдиришимиз лозим. Биз ва авлодларимиз бу қимматли неъматларнинг қадрига етиб, ҳалол еб, ҳалол ичиб, ҳалол яшашимиз жоиздир. Биз ўз зиммамизга тушган вазифани виждонан бажаришимиз ва инсониятга ҳалолликни уқтиришимиз даркор», дейилади агентлик хабарида.\n«Ҳалол» белгиси остида ишлаб чиқарилаётган маҳсулотларга Европа Иттифоқи, АҚШ, Буюк Британия, Австралия, Канада, Хитой, Ҳиндистон, Лотин Америкаси давлатлари, Янги Зеландия ва Таиланд каби мамлакатларда ҳам алоҳида эътибор қаратилмоқда. Бундан ташқари, дунёда мусулмон аҳлининг ортиб бориши (тахминан 1,8 млрд одам, ер аҳолисининг 24 фоизи дегани) «Ҳалол» белгиси остида ишлаб чиқарилаётган маҳсулотларга талабнинг янада ошишини таъминламоқда.\n«Ўзстандарт» агентлиги томонидан «Ҳалол» стандартининг қабул қилиниши, тадбиркорларимиз томонидан ишлаб чиқарилаётган маҳсулотларнинг сифати ва хавфсизлигини юқори стандарт талаблари асосида таъминлашга замин яратади.\n«Ўзстандарт» «Ҳалол» белгиси бўйича маҳсулот ва хизматларни сертификатлаштиришда Индонезия билан ҳамкорлик қилади\n«Ўзстандарт» озиқ-овқат маҳсулотларининг қадоқланиши ва тамғаланиши бўйича маълумот берди\nМолия вазирининг ўринбосари «Ўзстандарт»га бош директор этиб тайинланди


Тарихда бугун: Ривалдо сардорлигидаги юлдузли "Бунёдкор", улкан байроқ ва ажойиб мухлислар / CHAMPIONAT.asia\nТарихда бугун: Ривалдо сардорлигидаги юлдузли "Бунёдкор", улкан байроқ ва ажойиб мухлислар\n08 апр 22:06\nТеглар : ОЧЛСепахон БунёдкорРивалдоСервер ЖепаровТарихда бугун\nФото Тарихда бугун: Пенальтини уролмаган Исма, асабий Шота ва Козак, Бақоевдан эможибоп эмоциялар. "Бухоро" "Пахтакор"ни мағлуб этган баҳсдан ажойиб кадрлар\nБугун Осиё Чемпионлар лигасининг 11 йил олдинги ўтмишига суратлар ёрдамида саёхат қиламиз. Умид қиламиз, ўқувчиларимиз тарихий кадрларни томоша қилиб зерикиб қолишмайди.\nОЧЛ-2009 доирасида Тошкентда ўтказилган учрашувга тўхталамиз. Мусобақанинг "D" гуруҳидан жой олган "Бунёдкор" "Ал Иттифоқ" (С.Арабистони), "Сепахон" (Эрон) ва "Ал Шабаб" (БАА) жамоалари билан плей-офф йўлланмаси учун курашган. Ўшанда Ривалдо сардорлигидаги "қалдирғочлар" 8 очко билан гуруҳда "Ал Иттифоқ" (12 очко)дан кейин иккинчи бўлганди.\nБитта ўйиндан иборат нимчорак финалда "Бунёдкор" Эроннинг "Персеполис" клубини меҳмонда Ривалдонинг пенальтидан киритган ягона голи эвазига мағлуб этган. Чорак финалда эса Жанубий Кореянинг "Поханг Стилерс" клуби билан рўбаро келинган. Ҳар иккала баҳсда мезбон жамоа 3:1 ҳисобида ғалаба қозонган. Иккинчи ўйин корейслар майдонида ўтган ва экстра таймларда кейинчалик "қалдирғочлар" ўйинчисига айланган Стефица Ристичнинг голи тошкентликларни ярим финалдан қуруқ қолдирган. "Поханг Стилерс" ўша мавсум ОЧЛ ғолиби бўлганди.\nОЧЛ-2009 гуруҳ босқичининг 3-турида "Бунёдкор" ўз майдонида "Сепахон"ни қабул қилган. Ўшанда "Жар" стадионини тўлдириб ўтирган мухлислар 2:2 ҳисобидаги жанговар дуранг гувоҳи бўлишган. Ана шу учрашувдан тарихий суратларни тақдим этгани учун таниқли фотограф Ҳасан Пирмуҳаммедовга миннатдорчилик билдирамиз.\nТошкент, "Жар" стадиони, 9000 томошабин\n"Бунёдкор" - "Сепахон" 2:2\nБош ҳакам: Тойо Минору (Япония)\nГоллар: Ш.Саломов 27, Б.Ашурматов 74 - Ҳ.Агили 45+2, Эмад Муҳаммад 60\n"Бунёдкор": Мурожон Зуҳуров, Анвар Ғофуров, Эдсон Рамос, Бахтиёр Ашурматов, Саҳоб Жўраев, Азиз Ҳайдаров, Темур Кападзе (Руслан Мелзитдинов, 67), Сервер Жепаров, Ривалдо, Шавкат Саломов (Жасур Ҳасанов, 37), Анвар Солиев (Баҳодир Пардаев, 71).\n"Сепахон": Р.Аҳмади, Армандо Са, Ҳоди Агили, Эҳсон Ҳожисафи, М.Жафарпур, М.Навидкиа (Р.Ҳатиби, 77), Ж.Акбари, А.Лабед (Ф.Баҳадорани, 83), Ҳ.Азиззода, А.Жамшидиан (Ж.Элонг Элонг, 62), Эмад Муҳаммад.\nОгоҳлантиришлар: Эдсон Рамос 30, Р.Мелзитдинов 79 - Ж.Элонг Элонг 73, М.Жафарпур 88.\n"Бунёдкор" мухлислар клуби бошлиғи Абдураҳмон Фозилов.\n19 ёшли Эҳсон Ҳожисафи (28-рақам)ни танидингизми? У кейинчалик Эрон миллий терма жамоасининг асосий ўйинчиларидан бирига айланган ва Ўзбекистон МТЖга қарши кўп бор майдонга тушган.\n"Қалдирғочлар" Ривалдо сардорлигида юлдузли таркиб шакллартиришганди. Ўша куни асосий таркибда тушганлардан Анвар Ғофуров ҳамон "Бунёдкор"да, орада 2 йилни "Обод"да ўтказган бўлса ҳам.\nУ пайтлар Ривалдонинг ўйинини жонли кўришни хоҳлаган мухлислар билан стадион тўларди.\nСервер Жепаров ўша мавсум ОЧЛда иккита тўп киритган. Ҳар иккала голини ҳам чорак финал биринчи ўйини доирасида "Поханг"га қарши Тошкентда киритган.\nТемур Кападзе орадан 13 кун ўтиб Исфахонда ўтган учрашувда "Буник"ка ғалаба келтирган ягона голни киритганди.\nРивалдони персонал мухлиси)\nРивалдо ўша мавсум ОЧЛда битта гол урган. Пенальтидан киритган ўша голи жамоани чорак финалга олиб чиққанди.\nБразилиялик ўнг қанот ҳимоячиси Эдсон Рамос "Бунёдкор"дан кейин Испаниянинг Мальорка" клубига ўтганди.\nШавкат Саломов ҳисобни очганидан сўнг.\nРивалдо мамлакатимиз яшил майдонларида тўп тепган йиллар ажиб даврлар эди.\nЁш Муроджон Зуҳуров.\n09 апр 01:10:16\nOsha paytda ramos, rivaldo, yana boshqa leganerlar Navbahorga kelgan edi. Shu uyindan oldin stadionga chiqib . Rosa muhlislarni suratga olishganini eslayman.\n09 апр 01:40:22\nShu A Fozilovga mazzada hamma joyda hoziru nozir\n09 апр 00:00:35\nХалқимизда "Оққан дарё оқмайин қолмас" деган мақол бор. Худо хохласа, Осиёни зир титратган ўша "БУНЁДКОР" ҳали яна қайтади! ОЛҒА, "Қалдирғочлар"!!!\n08 апр 22:17:41\nДа хавас килсанг арзиди,лекин хозирги хабарларни укиб Бунедкор хакида ачинасан\n09 апр 17:40:14\nBunyodkodga Jar stadioni yarashardi\n09 апр 01:05:44\nMuhlislar tola stadion desa hozirgimi deb oylabman jarga 9000 muhlis sigardi achinarlisi hozir shu muhlislarham yoq afsus\n08 апр 22:13:44\nO'sha dahshatli Bunyodkor shuncha sarf xarajatga qaramay xalqaro yutuqlarga erisholmagani alamli ham g'azabli.\n09 апр 13:47:41\nBunyodkor shunday kuchli tarkib bilan yarim finalga utolmagan eh afsus hali bunyodkorni bundanam yomon kunla kutub turubti\n09 апр 10:43:24\nU paytlar Rivaldoning o'yinini donli ko'rishni xohlagan muxlislar bilan stadion to'lardi. Укимишли инсонлар жонлими ёки донлими?\n09 апр 01:40:43\nBahrom 0033 фойдаланувчининг фикрига жавоб бериш\nРивальдо Барсада еки Бразилия МТЖда уйнаганида бундан ааааанча куп мухлислар керак булса юз минг мухлис стадионга кирган уйинларда иштирок этган Намангандаги 25минг мухлис уни хайратлантира олмайди шунчаки Ривальдо Узбекистондаги уйиндан хотира колиши учун расмга тушган булиши мумкин\n08 апр 23:21:16\nOka yulduzlarga to'la Shanxay SIPG ham yarim finaladan nariga o'tomadiyu\n08 апр 23:08:10\nЛуизао билан Вильянуэва яхши эди.\n08 апр 22:19:18\nБУНЁДКОР ШУНЧАЛИК ТАРКИБ БИЛАН ЯРИМ ФИНАЛГА ЧИКА ОЛМАГАНИДАН КЕЙИН КОЛГАН КОМАНДАЛАРИМИЗ НАРИ БОРСА ГУРУХДАН АРАНГ ЧИКАДИДА ХАКАМЛАР ЁРДАМ БЕРАВЕРИБ ОРГАТИБ КОЙГАН ЯРИМ КУЧ БИЛАН УЙНАШГА


ЎзА - Сармишсой карвонида тарих акс этади\nСармишсой карвонида тарих акс этади\n25.04.2013 12:23 Чоп этиш версияси\nЖорий йил 4-5 май кунлари Навоий вилояти Навбаҳор туманидаги Сармишсой дарасида ўтказиладиган “Асрлар садоси” олтинчи анъанавий маданият фестивалига тайёргарлик ишлари қизғин паллага кирди.\nАйни кунда вилоят маданият ва спорт ишлари бошқармаси, халқ ижодиёти ва маданий-маърифий ишлар илмий-методик маркази, “Ҳунарманд” уюшмаси ҳудудий бошқармаси, Ўзбекистон Бадиий академияси Бадиий ижодкорлар уюшмаси вилоят бўлими томонидан фестиваль доирасида бадиий жамоаларнинг чиқишлари, халқ ўйинлари, қўли гул ҳунармандларнинг асарлари кўргазмаларини ўтказишга ҳозирлик кўрилмоқда. Хусусан, вилоят ҳунармандлари нуфузли фестивалга кўтаринкилик бағишлаш, асрий анъаналаримизнинг бебаҳо намуналарини меҳмонларга кенг намойиш этиш мақсадида энг сара ишларини кўргазмага тайёрламоқда.\n– Уюшмамизнинг қарийб 800 нафар аъзоси “Асрлар садоси” фестивалида қатнашиш истагини билдирган, – дейди “Ҳунарманд” уюшмаси вилоят бошқармаси раиси Абдуқодир Иброҳимов. – Ёғоч ўймакорлари, тоштарошлар, мисгарлар, каштадўз ҳамда зардўзлар халқимизнинг асрий анъаналари билан меҳмонларни таништириш мақсадида ўзларининг миллий ҳунармандчилик буюмларини ҳозирламоқда. Таъкидлаш жоизки, бу йилги фестивални янада кенг қамровда ўтказиш мақсадида вилоятимиздаги барча ҳунармандларга фестивалда иштирок этиш имконияти берилади. Шу боис унда иштирок этиш учун мурожаат қилувчилар сафи тобора кенгайиб бормоқда.\nФестивални ўтказиш бўйича ташкилий қўмитадан маълум қилишларича, 4-5 май кунлари эрталаб ва кечқурун Сармишсойдан карвон йўлга чиқади. Бу ўзига хос рамзий маънога эга. Сабаби, Навоий вилоятининг ушбу кўҳна маскани Буюк ипак йўли бўйлаб дунёнинг кўплаб давлатлари томон йўлга отланган савдо карвонлари тўхтаб ўтадиган манзиллардан бири бўлган. Дарадаги қоятошларга ўйиб ишланган расмлар ҳам бундан гувоҳлик беради. Инсоният тамаддунининг қадимий бешикларидан бўлган Сармишсойдан маданият карвонининг йўлга чиқиши ушбу масканда аждодларимиз томонидан улкан илмий кашфиётлар яратилгани ва мазкур маданият дурдоналари бошқа ҳудудларга кенг тарқалганини англатади.\nФестиваль давомида кураш мусобақалари, қўчқор ва хўроз уриштириш, дорбозлар ўйинлари, бахшилар ижролари ўзига хос уйғунликда ташкил этилади. Катта саҳнада намойиш этиладиган маросим рақслари, халқ ўйинлари, лапар ва айтишувлар, турли таомлар кўргазмалари, миллий либослар намойиши каби кўплаб тадбирлар томошабинлар ва меҳмонларга завқ бағишлайди.\nВилоятдаги фольклор-этнографик жамоалар фестивалга қизғин тайёргарлик кўрмоқда. Хусусан, Хатирчи тумани маданият уйи қошидаги “Ёр-ёр” бадиий жамоаси “Юрти обод, турмуши фаровон эл” номли бадиий дастур устида иш олиб бораётир.\n– Бадиий жамоамиз аъзолари Обод турмуш йилига бағишланган бадиий дастур билан фестиваль меҳмонларини хушнуд этиш ниятида астойдил тайёргарлик кўрмоқда, – дейди туман маданият уйи директори Шамсиддин Қораев. – Ғулом Эшпўлатов раҳбарлигида ижод қилаётган жамоа саксондан ортиқ миллий қўшиқ билан иштирок этади.\nМазкур анъанавий фестиваль ижодкор ва ҳунармандларга қадрият ва анъаналаримизни намойиш этиш билан бирга, хорижлик ҳамкорлар билан ўзаро алоқаларни йўлга қўйишда ҳам кенг имкониятлар яратади. Қашқадарё вилоятида бўлиб ўтган фестивалда нуроталик Рухсора Тўрақулова намойиш этган Нурота каштачилигининг нодир намуналари хорижлик меҳмонларда катта қизиқиш уйғотган эди. Шундан сўнг у Шотландиянинг Глазго шаҳрида ўтган “уста-шогирд” машғулотларида иштирок этди.\n– Сафарим давомида Нуротанинг ипакдан тикилган қадимий кашта нусхаси шаҳардаги марказий музейлардан бирида сақланаётгани, экспонат қўйилган витрина ёнида “Тановар” мусиқаси янграб турганини кўриб, шотландларнинг халқимиз миллий маданиятига бўлган юксак ҳурмат ва эҳтиромига гувоҳ бўлдим, – дейди Рухсора Тўрақулова. – Вилоятимизда ўтказиладиган фестиваль давомида момоларимиздан мерос каштачиликнинг энг ноёб турлари қайта тикланган элликдан ортиқ маҳсулотимизни намойиш этишни ва кўҳна анъаналаримизни янада оммалаштиришни мўлжалламоқдамиз.\nФестивалда халқ миллий ўйинларини намойиш этиш юзасидан ҳам жиддий тайёргарлик ишлари олиб борилмоқда.


"сув ресурслари ва экология" кафедраси. "Сув таъминоти ва канализация тизимларини ишлатиш" фанидан маърузалар туплами. Тошкент-2001 Мундарижа\n"сув ресурслари ва экология" кафедраси. "Сув таъминоти ва канализация тизимларини ишлатиш" фанидан маърузалар туплами. Тошкент-2001 Мундарижа\nНазвание "сув ресурслари ва экология" кафедраси. "Сув таъминоти ва канализация тизимларини ишлатиш" фанидан маърузалар туплами. Тошкент-2001 Мундарижа\nРазмер 211.01 Kb.\nУзбекистон Республикаси Кишлок ва Сув хужалиги Вазирлиги.\nТОШКЕНТ ИРРИГАЦИЯ ВА КИШЛОК ХУЖАЛИГИНИ МЕХАНИЗАЦИЯЛАШ ИНЖЕНЕРЛАРИ ИНСТИТУТИ.\n"СУВ РЕСУРСЛАРИ ВА ЭКОЛОГИЯ" КАФЕДРАСИ.\n"СУВ ТАЪМИНОТИ ВА КАНАЛИЗАЦИЯ ТИЗИМЛАРИНИ ИШЛАТИШ" фанидан маърузалар туплами.\n1 маъруза. Кириш.\n2-3 маъруза. Сув ташиш кувурларни ва водопровод тармогини эксплуатация килиш.\n4-5 маъруза. Сув таъминоти тизимлари тозалаш иншоотларини ишлатиш\n6 маъруза Босимли тартибга солиш иншоотлари\n7 маъруза Канализация тармокларини ишлатиш .\n8 маъруза. Канализация тизимларини тозалаш иншоотларини ишлатиш\n9 маъруза. Диспетчер хизматини ташкил килиш.\n1 – маъруза.\nСув таъминоти ва канализация тизимларини вазифалари.\nРеспублика буйича водопровод ва канализация тизимлари буйича кискача маълумот.\nВодопровод ва канализация хужалигини ишлатишни ташкил килиш.\nБино ва иншоотларга умумий талаблар.\nКишлок ахоли пунктларини сув таъминоти ва канализация тизимлари ахолини ичимлик сув билан таъминлаш ва окова сувларини йигиб, ахоли пунктни территориясидан олиб чикиш ва тозалаш вазифаларини бажаришлари керак. Водопровод бутун территорияни енгинни учириш учун керак булган микдорида ва босимда сув билан таъминлаш керак. Ишлаб чикариш корхоналардан окова сувлар ахоли пунктни канализация тармокларига кабул килиниши еки водопровод – канализация бошкармаси рухсатига боглик ва ПДКга караб корхонани локал тозалаш иншоотлари тавсия этилиши мумкин. Окова сувлар айланма техникавий сув таъминоти системаларда ишлатилса лойиха институти шу сувларни тозалаш даражасини аниклайди.\n^ 3. Водопровод ва канализация хужалигини ишлатишини\nСув таъминоти ва канализация хужалигини ишлатишни махсус ремонт-эксплуатация бошкармаллари (хар бир туманда, вилоятда) бажаради. Бу булиш бошкармалар “Узкишлок ичимлик сув” таъминготи ассоциация тасарруфига киради. Купинча ахоли пунктлар саноатга карашли ва коммунал водопровод тизимларидан бир вактини узида сув оладилар.\n^ 1. Сув таъминоти ва канализация тизимларини вазифалари.\nВодопровод ва канализация хужалигини вазифалари куйидагича:\nГОСТ 2874-82 талабларига жавоб берадиган сув билан таъминлаш ва окова сувларни тозалаш техник курсатмаларга (ИУ) жавоб бериш зарур.\nИншоотларни ишонли ва тухтовсиз ишини берилган технологик тартибига боглик холда таъминлаш.\nКиска муддатда аварияларни олдини олиш ва келажагда огахлантириш учун сабабини аниклаш.\nВахтида, ишлатиладиган инструкцияга боглик холда, сифатли жорий ва шартли ремонтларни утказиш.\nСувни йукотиш ва исрофланиши ва самарасиз фойланиш билан курашмок.\nИшларни юкори самарадорлигини таъминлаш, яни махсуслотни ва хизматларни таннархини камайтириш, сифатини яхшилаш. Шунда мехнатни илмий ташкил килиш, ишлаб – чикариш жараенини механизациялаш ва автотизациялаш, электроэнергия, газ, реагентларни хисобга олмок ва х.к.\nЯнги ва кайта курилган водопровод ва канализация иншоотларини ишга киритиш. СНиП III–3-76 ва КМК 2.04.02-97 курсатмаларига асосланган холда ва иншоотларни махсус сув билан фойдаланишга рухсати булган холда ишга киритилади. (махсус рухсат 33-5.1.02-83 меъерга асосланган холда берилади).\n^ 4. Бино ва иншоотларга умумий талаблар.\nВодопровод ва канализация хужалигини асосий бино ва иншоотлари биринчи эксплуатация йилида доимо текширилиши керак. Хар ойда бино ва иншоотларни чукиши вахтинча ва доимий реперлар урнатиш ердамида аникланади.\nИккинчи йилдан бошлаб эксплуатация ва текшириш режа буйича махалий шартлар ва объекларни холатига караб бажарилади. Иншоотни эксплуатация киладиган корхонада (РЭУ) иншоотни паспорти булади, шунга хамма режали огахлантирувчи, кузатиш ва режали огахлантирувчи ремонт, жорий ва шартли ремонтларни утказилган кунлари езилади.\n^ 1. Республика буйича водопровод ва канализация тизимлари буйича кискача маълумот\nРеспублика буйича йиллик кишлок хужалиги сув истемоли 700,42 млн.м3 ташкил килади. Окова сувлар йида 294,8 млн.м3 ташкил килса, марказилаштирилган канализация тизимлари буйича 46,57 млн.м3. Марказилаштирилган сув таъминоти локал ва гурухлаштирилган тизимларга асосланган.\nМарказилаштирилган сув таъминоти тизимларини билан 4473 кишлок ахоли пунктлари таъминланган. Ахоли сони 7004 мингни ташкил килади.\nИчки водопровод тармоклари билан факат 263,7 минг киши (2,26%) таъминланган. Уртача сув истемоли мъери 80 л/сут ташкил килди, марказилаштирилган тизимларида 46 л/сут.\nРеспублика буйича яйловлар майдони 26424 минг гани ташкил килади. Сув билан 18972 минг га таъминланган. Яйловларда: 46,4% куй ва эчки; 18,4% - карамол; 39,4% - от.\nСувни кутариш механизация даражаси 83,4% ташкил килади.\n^ 2-3 маъруза\nСув ташиш кувурларни ва водопровод тармокини\nТармокни эксплуатация килиш ишларини таркиби.\nСув ташиш кувурлари ва водопровод тармоги буйича санитария назорат зонасини ташкил килиш.\nКувурларни котишмалардан тозалаш усуллари.\nКувурларни музлашдан саклаш.\nВодопровод тармогини эксплуатация килиш учун ишчилар сони тармокни узинлигига боглик булиб махсус жадвал буйича аникланади (3.10). Тармокни узинлиги 10 км гача булганда техник хавсизлиги талаблари буйича ишчилар сони 3 ишчидан кам булиши мумкин эмас.\n1 – тармокни профилактик куздан кечирмок;\n2 – енгинни учириш гидрантларни ва тармок жихозларини куздан кечирмок ва ремонт килмок;\n3 – манометр билан тармокдаги босимни аниклаш;\n4 – чокларни тамирлаш;\n5 – тармокни жихозларини ва енгинни учириш гидрантларни кишки мовсумга тайерлаш;\n6 – тармокнинг музлаган кисмни исситиш;\n7 – сув сетиш тармокларни ишлатиб куриш;\n8 – уйга киргизиш кувурларни ювиш ва кузатиш кудукдаги ва водомер олдидаги фасон кисмларни тозалаш;\n9 – гиштдан булган кузатиш кудукларни тамирлаш ва чуян люкларни алмаштириш;\n10 – кудукларни лойка ва бошка ифлосликлардан тозалаш;\n11 – кудуклар устини кордан тозалаш, кудук атрофидаги музлани кучириш;\n12 – водомерларни текшириш ва тамирлаш.\nСув ташиш кувурларни тугри эксплуатация килиш учун кувур укидан икки томонга 5м кенгликда санитария назорат зонаси ташкил этилади. Агар кувур диаметри d > 1000 мм булса СНЗ кенглиги икки томонга 10 м гача кенгайтирилади.\n^ Режали куздан кечириш ва режали тамирлаш махсус жадваллар\nМеханизмлар сони ва таркиби махсус жадвал оркали танланади Энг мураккаб ишлари: чукинди ва котишмалардан тозалаш, ювиш ва дезинфекция килишдир.\nКотишмалар пайдо булишга сабаб:\n1 – темир гидроксиди хосил килувчи Fe(OH)3 емирилиши;\n2 – сув харакат вактида сувга тасодифан тулиб колган метал бирикмаларини чукиши;\n3 – бактериялар фаолияти;\n4 – Fe ва Са тузларни кувурлар деворларида ийгилиши.\nКоррозион катишмалар пайдо булишига сувдаги хлоридлар ва сульфатлар сабаб булади. (Уларни ионлари кувур химоя пленкасини бузади). Котишмалар хлорид ва сульфатлар ионлар микдори катта булганда купрок йигилади.\nТармок кувурлари механик, химик ва пневматик усуллари билан тозаланади. Тозалаш зарурияти ички деворларни куздан кечириб аникланади (махсус енгинни учириш гидрантлар оркали, задвижка оркали, ёки кувурларни очиб).\nМеханик тозалаш махсус тозалаш асбоблари оркали бажарилади. Бунда пулат трос ердамида тозалаш асбоблари кувури ичидан утказилади. Трос кесими (3 – 5) мм. Кувурларни тозалаш учун махсус курулмалар яратилган – масалан “Вихрь” курулмаси.\nГидропневматик усули кувурдан сув билан хаво аралашмасини утказишга асосланган (1:6 муносабатда). Бу усул 200 дан – 500 м гача узунлиги булган участкаларда кулланилади. Аралашмани харакати вактида окимни таркиби кескин узгаради ва айлампалар хосил булади. Сикилган хаво кенгаяди ва узининг энергияси хисобига аралашма тезлиги оширилади – каттик чукиндиларни ювиб чикади.\nКувурлар тозалангандан кейин ювилади ва дезинфекция килинади.\nКувурларни музлашдан саклаш тарбирлари: Кувурлар музлаш чукурликдан пастда еткизилиши керак (0,5м дан пастда). Кувурлар музлаш чукурликдан тепада еткизилган булса кушимча равишда исситиш керак.\nТеплоизоляция кузатиш кудуклар томидан 0,4 – 0,5м пастда химоя килиш тахталар устида жойлаштирилади. Водопровод тармоги музласа иссик сув, буг еки электрик ток билан эритилади. Иссик сув билан кичик диаметрли кувурлар исситилади. Водомерлани сув еки буг билан исситиш рухсат берилмайди.\nБуг билан иситиш иссик сув билан иситишга нисбатан самаралирокдир.\nЭлектр токи билан иситиш учун хар хил кучли ток фойдаланилади d150 мм – 300 А, d150 мм – 500 А.\nЧоклари кургошиндан булган чуян кувурлари учун  500 А.\nВодопровод тармоги ва сув ташиш кувурларда авария холати куйида сабоблари кура содир булиши мумкин:\nэнергияни бирдан узилиши еки бошка сабоблар натижасида гидравлик зарба юзага келиши,\nтармокдаги босимни кутарилиб кетиши(кувурлар ифлосланган холда зарурий сув сарфини таъминлаш учун),\nэлектрохимик ва тупрок коррозияси,\nмонтаж ишларини сифатсиз бажарилиши,\nкувурларга курсатилган ташки тасир.\nАвариялар асосан октябр-феврал ойлари оралигида куп содир булади. Бунда нам ернинг музлаши окибатида шишувчан нам грунтларнинг деформацияси вужудга келади ва кувур деворларининг нотекис сикилиши юзага келади.\nВодопровод тармогини контрол синаш-сув сарфини,босимларни ва сувни бемаксул юколиши микдорини аниклаш.\nГидравлик синаш – манометрик съемка оркали гидравлик каршиликларни, сувни бемаксул юколиши аниклаш дейилади. Манометрик съемка нукталардаги эркин босимларни аниклаш (0,4 классли манометрлар билан). Съемка бир вактни узида хамма синаш нукталар максимал ва минимал истемол соатларда утказилади. Синашни утказиш методикаси тармокни диаметрга боглик булиб куйидаги усуллар билан утказилади.\nБитта енгинни учириш гидрантидан сув ташлаш;\nБир нечта кетма-кет уланган гидрантлардан сув ташлаш;\nМахсус насадкали стендердан сув ташлаш;\nУч манометрлар усули билан (АКХ усули).\nКувурни диаметри 300мм гача булганда синаш 1 усуллида бажарилади.\nУч гидрантдан куп булмаган булаклар танланади. Нукталарда эркин босимни ва булакларда босим исрофини аниклаш учун биринчи ва иккинчи гидрантларда манометрлар урнатилади. Учинчи гидрантда эса сувни ташлаш учун стендер жойлаштирилади. Ташланадиган сув сарфини аниклаш хажмий усуллида ёки сув улчагич ердамида бажарилади. Бу вактда барча истемолчиларга сув бериш задвижкани епиб тохтатилади. Задвижка епилганда ва сув учинчи гидрант оркали ташланмаганда манометрлар курсаткичларини фарки шу нукталар орасидаги сатхга тенг булади.\nКувурни солиштирма каршилигини хакикий микдори куйидаги формула буйича хисобланади.\nАхак = --------\nl * Q2\n - сув ташланганда манометрлар курсаткичларини фарки\n = (М1 + Z1) – (М2 + Z2),\nQ – сингашда ташланадиган сув сарфи\nl - манометрлар орасидаги масофа\nZ - нуктани геодезик сатхи\nГидравлик каршиликларнинг улчаш схемаси(диаметр 300мм гача)\nМ1, М2-манометрлар, В-водомерлар, Г1,Г2,Г3-енгинни учириш гидрантлари, З-задвижка.\nТекширилаетган кувурнинг котишмалар хисобига каршилигини усиш даражаси куйидагича аникланади:\nКс = --------\nКс - каршиликни ошиш коэффициенти.\nАжадв - солиштирма каршиликни жадвал киймати (Шевелев жадвалидан кувурни диаметрга караб аникланади).\nСувни бемаксул юколиш микдорини контроль синаш усуллари\nБосимли сув минорасини резервуарида сув сатхини пасайшига караб;\nЭксплуатация вахтида узгармас ишлайдиган босмни улчовчи (контакт индикаторлар ердамида);\nБиринчи усули билан сувни бемаксул юколиш микдорини аниклаш учун иккита водомер урнатилади (наасос станциядан чикиш нуктасида ва синаш участкани охирида). Иккита водомерни курсаткичларини фарки бемаксул юколиш сув микдори.\nИккинчи усули. Синашдан олдин босимли сув минорасидан сув бериш кувурдаги задвижка епилади ва б.с.м. сув билан тулдирилади. Сунгра насос олдидаги (иккинчи) задвижка епилиб сув сатхини узгариши кузатилади. Бу вактда босимли сув минорасига сув бериш кувурдаги задвижка очик. Сув юколишини манометр ердамида хам аниклаш мумкин. Бемаксул сув юколиш микдори сув сатхини пасайшига караб аникланади.\n4 -5 маъруза\nСув таъминоти тизимларини тозалаш иншоотларини ишлатиш.\nИшларни ташкил килиш.\nРеагент хужалиги ва аралаштиргичлар.\nТозалаш иншоотларида хизмат курсатиш учун зарурий хизматчилар сони махсус жадвал буйича аникланади. Бу жадвалда иншоотларини жорий ремонти ва авария натижаларини бартараф килиш буйича барча сарфлар хисобга олинган.\nХизматчиларни умумий сони, инженер-техник ходимларни хисобга олган холда, водопровод – канализация бошкармаси томонидан махаллий шароитлар, станцияни куввати ва таркиби хамда иншоотларни муракаблигига караб белгиланади.\nППО (РОК) – режали огахлантирувчи кузатиш.\nППР (РОР) – режали огахлантирувчи ремонт.\nИншоотларни, мосламаларни ва жихозларни РОК ва РОРи махсус жадвалга асосан махаллий шароитларга боглик холда утказилади.\nРеагент хужалиги ва аралаштиргич. Реагент хужалиги реагентларни тайерлаш ва дозалаш учун хизмат килади. Реагент хужалигида хизмат курсатишда ишчилар махсус киймда булишлари ва ишдан сон душ кабул килишлари керак.\nРеагентни торазида тортиш ва дозалаш махсус противогазларда утказилади. Омборларда 30 кунли реагент сакланиши зарур (энг ками 7 кунли).\nКурук реагентларни саклаш епих ва вентиляциялаштирилган хоналарда утказилади. Эритма ва газсимон реагентларни омборларда саклаш махсус давлат техник хавзасизлик коидарига боглик холда бажарилади. Баллон ва бочкаларда хлорни саклаш махсус епилган, вентиляторлар билан жихозланган булиб бошка бинолардан камида 300 м масофада жойлашади.\nАралаштиргичларда реагентларни тез ва текис аралаштирилиш утказилади. Нам хисалашда аралаштириш 1-2 мин, курук хисалашда эса > 3 мин утказилади. Аралаштириш тезлиги 0,3 – 0,6 дан 1 м/с гача.\nАралаштиргичларни кузатиш, тозалаш ва жорий ремонтларни бажариш режа буйича иш кам булган даврларида утказилади.\n^ Реакция камераси.\nРеакция камерасида парчалар хосил булиш жараени утади. Р.к. ишлатишда сув харакати камерани бош кисмида 0,2 – 0,3 м/с дан 0,05  0,1 м/с гача сакланиши зарур. Сув харарати пасайиши коагуляция жараенини тугри утгазилишига тасир килади. Парчалар хосил булиш шартлари – сув юмшок булганда рН = 5  6, каттик ва лойикали сувлар учун рН = 6,5  7,5. Дастлабки сувни хлорлаш коагулянт микдорини 20 – 50 % га камайтиради.\nРеакция камераси ва аралаштиргичлар камида йил давомида 1 марта тозаланади ва 5 % темир купороси билан ювилади. Сунгра 25 % хлор эритмаси билан дизенфекцияланади.\nВертикал ва горизонтал тиндиргичларни ишлатишда чукиндини тупланиши устида назорат килиб туриш ва камида уч ойда бир марта сувни тиндиргичда тенг таркатилишини хамда тарновлар ва лотоклар холатини текшириб туриш зарур.\nЙигилган лойихаларни тиндиргичдан чикариш камида йилига бир марта, одатда куп сувли даври олдида амалга оширилади.\nИшлатиладиган коидалар ва режа буйича фильтр ишлатилади Филтрни кузатиш,тозалаш ва камайган кумни тулдириб бориш ишлари бажарилади. Ремонтдан кейин фильтр куйидагича ишга туширилади: ильтр аста-секин дренаж системаси оркали тиник сув билан тулдирилиб кум бушликлари орасидан хаво утказилади.\nШу билан бирга кумни горизонтал холати сакланиши керак.\nФильтрдаги сувнинг сатхи кумдан 200  300 мм кутарилгандан сон, пастдан сув бериш тохтатилиб, юкоридан ембошдаги чунтак оркали фильтр тулгунча кадар сув берилади.\nСув хисобий сатхга еткандан кейин 20 – 30 мин. саклаб сунгра ювиб канализацияга юборилади. Сунгра фильтр хлорли сув ердамида (актив хлор микдори 20 – 50 мг) зарарсизлантирилади.\nХлор билан сувни булиш вакти 24 соат. Ювинди сувдаги колдик хлор микдори 0,3  0,5 мг/л дан кам булмаслиги керак.\nФильтрларни ишга солиш 2 – 3 м/соат фильтрлаш тезлигида бошланиб аста-секин хисобий тезлигигача кутарилади.\nИкки катламли, устки катламлари антрацит донали булган фильтрларда иш икки боскичда бажарилади.\nАввал факат шагал ва кум билан тулдирилиб бир ой заррачалар гидравлик конуният буйича жойлашгунча кадар ишлатилади.\nБу вакт давомида маин кум (0,5 – 0,6 мм дан кичик донали) чикариб юборилади. Сунгра текшириш маин кум колмаганинг курсатса антрацит донали катлами еткизилади. Фильтр 0,5  0,6 м баландликдаги сув билан тулдирилиб 3 – 4 соат давомида антрацит бушликларидаги хаво чикиб кетиши кутилади. Кейин катлам сув сарфини аста – секин ошириб ( 7 – 8 л/с м2 дан бошлаб) кумир чангидан тозаланади.\nИккикатламли фильтрни куллаш лойикалиги 50 мг/л гача булган сувни тиндирмасдан тозалаш имконини беради.\nКоагуляциялаш бевосита фильтрдан олдин бажарилади.\nСекин фильтрлар иш жараенида биологик парданинг ва кумни юкори кисми холати кузатиб турилади.\nУстки ифлосланган кисми уз вактида олиб ташланиши керак.\nТозаланаетган сувда махсус микроорганизмлар сони 1000 – 1500 дона/мл булса фитопланктонлар хосил булмаслиги учун фильтрлар жойлашган биноларга ериклик тушишини олдини олиш максадга мувофикдир.\n^ 5. Сувни зарарсизлантириш иншоотлари.\nСувни зарарсизлантириш учун хлор газсимон, хлор охаки ва гипохлоридлар холида ишлатилиши мумкин.\nХлорга булган талаб 50 кг/сут гача булганда зарарсизлантириш факат баллонларда амалга оширилади. Хлор сарфи ундан катта булганда баллонлар еки бочка – контейнерлар (хажми 1000 л гача) кулланиши мумкин.\nГазсимон хлор баллонлардан чикиб кетиш холларда уни хомут, хол латта ердамида еки хлор чикадиган жойига сув окими йулаш билан тухтатиш мумкин. Агар хлор чикиш тухтамаса баллонга кутилари (футляр) кийдирилади ёки баллонлар 10% тиосульфат эритмаси билан тулдирилган ваннага ботирилади. Бунда 200 – 300 кг курук жойида сакланадиган охак еки натрий тиосульфати зарур булади. Техник-хавсизлиги койидаларига биноан шкафларда индивидуал химоя воситалари сакланиши зарур.\n6 – маъруза.\nБосимли тартибга солиш (мослаштирувчи) иншоотларини эксплуатация килиш.\nБосили сув минораларини ишлатиш.\n^ 1. Резервуарни ишлатиш.\nРезервуарларни ишлатишда сув сифати систематик текширилади ва хар куни резервуардаги сув сатхи аникланади. Уч ойда бир марта резервуарга кириш жойи, вентиляцион кувурлар, сув берувчи ва ортикча сувни ташловчи жихозларни, люклар ва задвижкаларни куздан кечириш керак. Резервуарга кириш жойи катъий курикланади, яхши ёритилган булиши керак.\n1 – 3 йил давомида бир марта резервуарлар лойикадан тозаланиши керак. Сув сифатини физик – химиявий ва бактериологик курсаткичлари ёмонлашса ундан киска вахта тозаланади.\nРезервуарларни тозалашда ремонтдан кейин хлорлаш зарур (хлор дозаси 25 мг/л дан кичик булмаслиги керак). 1 сутка давомида хлор сув билан контактда булиши керак. Дезинфекциядан 1-2 соатдан кейин резервуар фильтрланган сув билан ювилади. Иккита бактериологик анализ натижаси коникарли булса резервуарни ишга тушириш мумкин.\nРезерваурни тозалашда ва ремонтда ишлаганларни махсус кийими булиши зарур. Шу кийимларга махсус ишлов бериш керак. Хлор эритмаси билан асбоблар ва бутун жихозларга ишлов берилади.\nБосимли тартибга солиш иншоотларни шартли ремонтларини утказиш вакти махсус жадваллар буйича аникланади.\n^ 2. Босимли сув минорасини ишлатиш.\nБосимли сув минорасини ишлатишда куйидаги коидалар бажарилиши керак:\nБосимли сув минораси атрофида радиуси 50 м дан кичик булмаган масофадаги территория тоза сакланиши керак;\nКириш ва чикиш жойи пломба билан ёпилиши керак;\nМетал баклари уч йилда бир марта буялади;\nБосимли сув минораси резервуарини йилда 1 марта тозалаш керак.\nТоза сув резервуари ва босимли сув минораси резервуари сув сатхини курсатувчи мосламалари билан жихозланиши керак. Мосламалар курсаткичлари сув таъминоти ишини бошкариш пунктига етказиб турилади.\n7- маъруза. Канализация тармогини эксплуатация килиш.\nКаналитзация тармогларини эксплуатациясини ташкил килиш.\nРемонтлар. Режали – огохлантирувчи, жорий ва шартли ремонтлар.\nКанализация тармокларини ишлатиш махсус Коммунал хужалик вазирлигида тасдикланган коидаларга асосланади. ("Правила технической эксплуатации систем водоснабжения и водообеспечения населенных пунктов").\nИшлатиш водопровод-канализация бошкармасига карашли туман ва участкалар томонидан бажарилади. Хар туман узунлиги 1000 км гача булган тармогини текширади. Туман таркибида 100-150 км тармогини ишлатадиган ишлаб чикариш участкалари ташкил килингшан.\nТармокни узунлиги 200 км ва ундан катта булган холда 3-4 км. узунлиги тармогига 1 ишчи танланади.\nМахсус меъёр буйича: 12 км гача – 3 киши.\n15 км гача – 4 киши.\n20 км гача – 5 киши.\nМашиналар сони тармок узунлигига боглик холда танланади-масалан, тармок узунлиги 800 –1000 км ва нишаблиги минимал булганда махсус жадвал буйича ишчилар сони танланади. Жадвалда самосвал юк машиналар сони келтирилади.\nКанализация тармоги холатини кузатиш ишларига куйидагилар киради:\nТашкаридан кузатиш ишларини обходчик ва созловчилар бажаради;\nИкки ойда бир марта кузатув кудукларини бош кисмини, люкларини, грунтни трасса уки буйича ва кузатиш кудуклари олдида чукиши текширилади;\nКузатувчи вазифасига эски координацион жадвалларини тиклаш киради. Координацион жадваллар уй деворларига, устунларига жойлаштирилади.\nТехник кузатишнинг йилда 1 –2 марта учта созловчилардан иборат булган бригада бажаради. Максад – тармок буйича лоток, скобалар холати, сувни сингиши, кувурларнинг тулдирилиш баландлиги, тозалаш кераклигини аниклаш.\nТехник кузатишни созловчилар бригадаси бажаради бош инженер графигига богланган холда. Созловчилар сони тармок холатига боглик холда аникланади ва асосий магистраллар, дюкерларни, тоннель, колекторлар холатини кузатишдан иборатдир. Дефект ведомостлари тузилади, жорий ва шартли ремонт графиклари тузилади.\nКанализация тармокларни кувурлари (d=200-1200мм) ички деворларини кузатиш учун махсус телевизион мосламалари автомобилда 3 та созловчилардан иборат бригада, телеоператор, шофёр ва мослама комплектлари етказилиши мумкин.\nЧукурликда жойлашган d > 1200 мм коллекторларни кузатиш махсус мосламал комплектлари ёрдамида бажарилади. Масалан ГФ-6 мосламаси ("Ибак" Германия фирмаси бажарган).\n^ Электроразведка усули. Кувватсизланган зоналарни ва грунтдаги бушликларни топиш ва кувурлардан сувни чикиб кетиб камайиши жойларини аниклаш электроразведка усулида бажарилади.\n^ Каротаж усули. Махсус каротаж станциялар ёрдамида кувурларни дефектларини (нуксонлигини), кувурлардаги чукиндилар сатхи аникланади.\nСейсморазведка усули. Бу усул грунтларнинг бушликларини топиш учун кулланилади.\nТармок буйича барча кузатиш ишлари ишлайдиган нормативларга мувофик холда бажарилади.\nСув сарфи коллекторларда ВодГео усули ёрдамида улчанади. Шунда куйидаги шартларни бажарилиши текширилади:\nСув сарфини текис узгариши; сув окими тинч режимда булиши; харакатни бир текисда бориши. Масалан, dmin=0,2 м булганда h/d  0,1 м, кувурларни туби ва деворлари балчик ва ут босиб кетишга дучор булмаганлиги.\nСув сарфини аниклаш 2 усулда бажарилиши мумкин.\nГрадусларга булинган эгри чизиклар ёрдамида.\nСув харакати куйидаги формула буйича аникланади:\n2. Энг оддий сув харакатини аниклаш усули – поплавок ёрдамида.\n(вакт икки кудук оралигида секундомер ёрдамида аникланади).\nПрофилактик канализация тармокларни тозалаш.\nМахаллий шароитларга караб тозалаш сони танланади. (бир неча йилда бир мартадан бир йилда 2 – 3 мартагача) ва гидродинамик, гидравлик ёки механик усулли билан бажарилади.\nАвария бригадалари противогаз, саклаш пояслар, лопаткалар, фонарлар билан жихозланган булиши керак.\nРежали – огохлантирувчи ремонт.\nТармокни ремонти жорий ва шартли булиши мумкин. Жорий ремонтга люкларни алмаштириш, кудуклардаги тешикларни тулдириб текислаш ва бошка майда бузилишларини тузатиш киради. Шартли ремонтда кувурлар ва кудукларни бузилишларини тузатиш йулларни бузиб очиш ишлари билан богланган булади.\nРемонт участкасини юкорисида сув босиш хавфи булса, окова сувларни доимо узиокар тарновга тортиш керак.\nБузилган канализацияни тиклашда аварияларни оператив тугатиш учун авария бригадаси таркибида 3 – 4 ишчи ва кушимча механизмлар резервда булиши керак.\n^ 8 – маруза.\nКанализация тизимларини тозалаш иншоотларини ишлатиш.\nОкова сувларни сув хавзасига ташлашда куйиладиган шартлар.\nОкова сувларни механик тозалаш (решеткалар, горизонтал ва икки каватли тиндиргичлар).\nОкова сувларни биологик тозалаш.\nОкова сувларни хавзага ташлаш шароитига караб тозалаш эффективлиги аникланади. Булинган канализация объектларида тозалаш станциясини ишини химик технологик текширилиши махсус коидаларга асосланиб бажарилади. ("Правила приема производственных сточных вод в системы канализации населенных пунктов").\nСаноатдан чиккан окова сувларини сув хавзасига ташлашда куйидаги шартлар бажарилиши керак:\nсув сарфи умумий сарфдан 50 –60% ни ташкил килаши;\nсув харорати t  30 (ёзда), саноат корхоналардан чикан сувлари учун t = 40 гача;\nрН  6.5 – 8.5; ХПК  1.4 БПК (саноат учун – 1.5).\nБиологик тозалаш иншоатлари учун тозаланган сув намунасида БПК, азот билан фосфор 100:5:1 нисбатда булиши керак. Окова сувлар таркибидаги сувни рН, минерал, сузиб юрувчи моддалар, курик колдик, бихрамат, ХПК, тула БПК, азот (умумий аммоний азоти, нитритлар, нитратлар), фосфор бирикмаси аникланади.\nОкова сувларни бактериологик ифлосланиш курсаткичи – сапрофит бактерияларни умумий сони (коли-титр) аникланади.\nУзига хос ифлосланиш курсаткичлари: ёглар, нефть, нефть махсулотлари, огир металл тузлари ва х.к.\n^ 2. Механик тозалаш.\nРешеткалар. Асосий ишчи параметрлари – решетка тешиклардаги сувни харакат тезлиги (0.8-1.0 м/с га тенг булиши керак). Шундай тезлик ифлосликлар решетка тешикларидан утишни таъминлайди. Тезликни узгариши ишни тухтаб колишига олиб келади. Тезлик камайганда кум ва огир минерал аралашмалари йигилади. Тозалаш станциясида вакти – вакти билан решетка олдидаги каналларни тозалаш (брандспойдлар билан) ифлосликларни тутиб олишини яхшилайди.\nЭксплуатацияда ишлайдиган ишчилар механизмлар ишини кузатиб турадилар. Решеткаларни ишга киритиш ва ишни тухтатилиши махаллий диспетчер пунктидан бажарилиши мумкин.\nРешеткалар ишини текшириш ва кузатиш сув сарфи кам булганда техник хавфсизлиги сакланганлигида бажарилади.\nОкова сувларда кум озод холда ва кум билан органик модаларни аралашмаси механик бириккан холда булиши мумкин.\nОзод кум нисбий тез чукади  30 с бу цилиндр баландлиги 500 мм ва гидравлик йириклиги 18.7мм/с (t = h|u0), бириккан кум эса катарок вакт оралигида ажралади. Бириккан кум чукиши учун кумушлагич узунлиги каттарок (60-90м) булиши керак.\nКумушлагични ишини эффективлиги доимий анализ натижасида аникланади. Тиндиргичда чуккан кум микдори аникланади – кум идишда аралашиб ювилиб, секин тоза сув билан ювилганда.\nГоризонтал тугри чизикли йуналишли ва айланма харакатли кумушлагичларда кум озод холда булганда чуктирилади.\nТугри чизикли йуналишли кумушлагичда кесим буйича тез ва текис оким таксимланишини таъминлаш керак. Шунинг учун вк/нк нисбати 3 дан куп булмаслиги керак.\nСув харакатини тартибга солиш учун тенг остонали окова тавсия этилади. Гидромеханик усулида кум олиб чикарилганда сув таркатиш системани тешикларидан сувни текис чикиши текширилиши керак (тезлик V=0,0065 м/с). Кумушлагичдан чикишда намуна олиб кумни гидромеханик усуллида олиб ташланиши текширилади.\nИшлайдиганлар кумни паст харакат тезлигида ва лотокларни кичик тулдирилишида олиб ташлаш макуллигини билишлари керак.\n^ Икки каватли тиндиргичлар.\nИкки каватли тиндиргичларда куйка тарновлари кичик узунликдаги кумушлагичдай ишлагани учун уларнинг эксплуатацияси кумушлагичнинг эксплуатациясидай булади.\nСептик камераларни юкори ва кисман урта катламларида аралашиш газ таркиб топиш хисобига утади.\nПаст катламларида намлик 90% га тенг булади, кичикрок булса чириш (бижиш) тухтайди ва куйка аста – секин зичланади – энг юксак намлик 86 – 87% гача.\nКуйкани олиб чикариш (тушириш) жуда мухим операция. 92% намликгача булган куйкани тушириш керак.\nНамликни текшириш визуаль аникланади – кувурлардаги сув харакати характерига караб ёки тешикдан сув чикишига караб (эксплуатация персонали дастлабки тайёрланади).\nАнаэроб биомасса запасини етарлини ва ишкорийлик запасини кислотали куйкани нейтрализациялаш учун хар хил чукурликдан септик камерада намуна олинади – балчик сувни курсаткичларини аниклаш учун (рН, NH4, НЖК, зольностлигини).\n^ 3. Биологик тозалаш.\nКишлок ахоли пунктларни окова сувларини биологик тозалаш махсус БОКС – хавзаларда бажарилади.\nБОКС хавзаларни ишлатиш жараёнида куйидаги ишлар бажарилиши зарур:\nОкова сувларни микдори улчаниши;\nХавзани тулдириш ва хавзадан сув чикариш вактини аниклаш (экспозиция ва сувни чикариш вакти);\nИншоотларни ишини кузатиш, вактида керак булса тузатиш;\nСув бериш ва сув чикариш иншоотларни затворлаш, задвижкалар, кутариш механизмлар, кириш ва чикариш коммуникацияларни ишини текшириш;\nВакти – вакти билан нивелир ёрдамида дамбани баландлигини текшириш, лойиха баландлигигача керак булса кутариш;\nВакти – вакти билан сувни тозалаш даражасини намуна олиб химик ва бактериологик анализ бажарилган холда аниклаш.\nДамбалар устида дарахт ва усиимликлар устириш мумкин эмас. Ер нишаблигида усимликлар катлами вакти-вакти билан тозаланиб туриши керак.\nДамба устида ва нишаблигида булган кор олиб ташланмайди.\nБиохавзаларни эксплуатацияси ишлатиладиган коидаларга боглик холда бажарилади. ("Правила технической эксплуатации водопроводов и канализации. Стройиздат, москва, 1965 г).\nДиспетчер хизматини вазифалари.\nДиспетчер хизмати турлари.\nДиспетчер хизматини ташкил килиш умумий схемаси. Диспетчер –корхоноларда ишни марказий бир жойдан туриб алока воситаларини ердами билан тартибга солиб туривчи киши. Сув таъминоти ва канализация системаларини мустахкам ва тухтовсиз ишини диспетчер хизмати таъминлайди. Диспетчер хизмати умумий марказилаштирилган бошкаришни таъминлайди. Диспетчер ва диспетчер хизмати айрим кисмларини ишини мослаштириш учун керак. Айрим кисмлар- тармоклар ва иншоотлар умумий ишлаб чикаришлар йигиндисини ташкил килади. Сув таъминоти ва канализация системалари диспетчер бошкариши автоматизациялаш даражасига караб 3 гурухга ажратилади:\nСув таъминоти ва канализация тулик автоматизациялаштирилган булса, бу холда агрегатлар ишини диспетчер хизмати таъминламайди.\nСув таъминоти ва канализация тулик автоматизациялаштирилган ва агрегатлар иши диспетчер хизмати ердамида такрорланганда.\nСув таъминоти ва канализация кисман автоматик равишда асосий агрегатлар ишини диспетчер ердами бошкарганда. (автоматизацияла-штирилмаган диспетчер бошкариши хам мумкин)\nДиспетчер хизмати турлари:\nБир боскичли – РДП – туман (район) диспетчер пункти хамма иншоот ва тармоклар ишини бошкаради.\nИкки боскичли – ЦДП (марказий диспетчер пункти) ва МДП (махаллий диспетчер пункти) – махаллий диспетчер пунктларини ишини координация килади (бир – бирига мувофиклаштиради).\nУч боскичли – ЦДП, РДП, (ЦДП билан бошкариладиган) МДП – алохида иншоотлар.\nБоскичли диспетчер хизмати тармок узинлиги 50 км. гача булганда кулланади.\nБоскичли диспетчер хизмати тармок узинлиги 50км. дан катта булганда. Тармок узинлиги 50-400 км. булганда ЦДП ва МДПБИ ташкил килинади. Бош иншоотлар ва бошка иншоотлар махаллий диспетчер пунктлари ташкил килинади. Тармок узинлиги 400 км. дан катта булса МДП тармоклар учун ташкил килинади ва район марказида жойлашади.\nБоскичли диспетчер хизмати факат жуда катта шахар учун ва мураккаб сув таъминоти системалар учун ташкил килинади.\n^ Диспетчер хизматини ташкил килиш умумий схемаси.\nВодопровод ва канализация тизимларида АСУ системалари кулланилади. АСУ малумот ишлаб чикаришида хозирги кундаги автоматик воситалар кулланилади, шунда ЭХМ ердамида ахборотни руйхатга олмок, йигиш, тасвирлаш – иктисодий-математик усуллари ердамида асосий бошкариш вазифаларини бажариш. ЦДП диспетчерига куйидаги бош иншоотлар буйича маълумотлар етказилади – босим, сув сатхи, сув сарфи, манбадаги сув сатхи, асосий задвижкаларни урни, авария холати ва х. к. МДП диспетчери агрегатларни ишга киритиш, учириш ва оператив задвижкалар ишини бошкариш вазифаларини бажаради.\nУзбекистон республикаси кишлок ва сув хужалиги вазирлиги тошкент ирригация ва мелиорация институти "Экология ва сув ресурслари" кафедраси. Сув ресурсларини бошкариш фанидан маърузалар туплами тошкент 2005 й\nУзбекистон республикаси кишлок ва сув хужалиги вазирлиги тошкент ирригация ва мелиорация институти экология ва сув ресурсларини бошкариш кафедраси. Экология фанидан маърузалар туплами тошкент 2005 й\nУшбу маърузалар туплами тикхмии илмий-услубий кенгашида куриб чи-килган ва чоп этишга тавсия килинган\nУзбекистон республикаси кишлок ва сув хужалиги вазирлиги тошкент ирригация ва мелиорация институти экология ва сув ресурсларини бошкариш кафедрасисув сифатининг инженерлик химояси фанидан маърузалар туплами тошкент 2005 й\nУшбу маърузалар туплами институт илмий-услубий кенгашининг мажлисида куриб чикилган ва чоп этишга рухсат берилган\nУзбекистон республикаси кишлок ва сув хужалиги вазирлиги тошкент ирригация ва кишлок хужалигини механизациялаш инженерлари институти (тикхмии) Экология ва сув ресурслари кафедраси. Табиат ресурсларидан окилона фойдаланиш ва уни химоя килиш\n1. /Сув таъминоти ва канализация тизимлари фанидан курс иши учун.doc\nФанидан маърузалар туплами тошкент 2005 й\nУшбу маърузалар туплами тими илмий-услубий кенгашида куриб чикилган ва чоп этишга тавсия килинган\nЎзбекистон республикаси қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлиги тошкент ирригация ва мелиорация институти «Экология ва Сув ресурсларини бошқариш»\nУшбу методик кўрсатма «Экология ва Атроф муҳит муҳофазаси» йўналиши бўйича таълим олаётган талабаларга мўлжалланган бўлиб унда саноат...


«Сотқинларни етиштириб чиқараётганга ўхшаб қолаяпти» — Расул Кушербаев қоидабузарликни суратга олиш ҳақида – Газета.uz\n«Сотқинларни етиштириб чиқараётганга ўхшаб қолаяпти» — Расул Кушербаев қоидабузарликни суратга олиш ҳақида\nҚуйи палата депутати кўчаларда одамларнинг қоидабузарликларни телефонга суратга олиши ва бунинг эвазига рағбатлантирилиши юзасидан ўз фикр-мулоҳазаларини билдирди. «Уларга 10−15 минг сўм бераяптими, эртага 100 минг сўм бериб, ватанингни сот, деса ҳам сотворишга тайёрлар кўп экан. Бу жуда ёмон», — деди у. Кушербаев қоидабузарларни аниқлашдан олдин инфратузилмани яхшилаб қўйишга кераклигини қўшимча қилди.\n16 март 2021, 09:34 Жамият\nОлий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати Расул Кушербаев тадбиркорлар томонидан фото ва видеофиксация воситаларининг ўрнатилиши, кўчаларда фуқароларнинг қоидабузарликларни шахсий телефонларига сурат олиб юборилиши бўйича ўз фикрларини билдирди.\nУ шахсий муносабатини нафақат депутат сифатида, балки барча қатори ҳайдовчи позициясидан билдираётганини айтган.\n«Тадбиркорларнинг радар қўйиши ҳақида гапирадиган бўлсам, омадини берсин, қўяверишсин. Мен ҳам депутат сифатида «ҳа бу тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш, у ёқ, бу ёқ», деб фикрларга қўшилишим мумкин. Лекин оддий фуқаро, ҳайдовчи сифатида айтадиган бўлсам, бу одамларни психологияга жуда ёмон таъсир қилаяпти. Биз етарли инфраструктура яратмай туриб ҳамма жойга радар қўйдик, яна телефонда суратга олиб, жўнатворса пул беради деб… Қўпол қилиб айтганда «козёл"лар жамиятига ўхшаб кетаяпти», — деди у.\nДепутат «мен ҳам оддий инсонман. Бу «сотқинлик, «козёл"лик-ку, деб мен ҳам айтаман», дея сўзида давом этган.\n«Аввало сен кимгадир шуни қўллаётган бўлсанг, шуни ўрнида ота-онанг ёки ўзинг бўлишингни тасаввур қил, ўзингдан ўтказгин. Агар ўзингда оғримаса, шуни қил, деган бўлар эдим. Балки бу инсонлар учун синовдир. Лекин мен шуни билдимки, ўзининг фойдаси йўлида ҳеч нарсадан тап тортмайдиган одамлар кўп экан. Уларга 10−15 минг сўм бераяптими, эртага 100 минг сўм бериб, ватанингни сот, деса ҳам сотворишга тайёрлар кўп экан. Бу жуда ёмон. Вақти келиб бу тўхтар. Aгар менинг қўлимда бўлганимда тўхтатган бўлар эдим», — дея таъкидлади Кушербаев.\nҚуйи палата депутати жорий қилинаётган тартиблар бирор қонун билан белгилаб берилмаганини, балки, Ҳукумат ёки вазирлар ва идоралар қарорлари, қонуности ҳужжатлар билан тасдиқланаётганини қўшимча қилган.\nУ, шунингдек, бунинг оқибати қандай бўлишига эътибор қаратган.\n«Адлия вазирлигидан рўйхатдан ўтказаяпти. Яна бир марта айтаман, бу яхшимас аслида. Лекин профилактика учун деб кимлардир айтаётгандир, тўғрисини айтсам, мен бунга қўшилмаган бўлар эдим. Бу қандай тарбия? Сотқинларни етиштириб чиқараётганга ўхшаб қолаяпти-да. Бу эртага нима оқибатларга олиб келиши мумкин? Яъники, шундан қайтмаган одам, эртага бундан ҳам оғирроқ нарсани таклиф қилсангиз „пул учун тап тортмайдиган одамларни“ яратиб қўймаяпмизми, деган жойи ҳам бор. Бироқ, иккинчи томони йўлларда тартиб бўлишига шароит яратиб беради», — деган Расул Кушербаев.\nДепутат танганинг иккинчи томонини ҳам инобатга олиш лозимлигини қайд этган.\n«Лекин «парковка» масаласи, йўлларни аҳволи — таъмирталаблиги, баъзан мажбур бўлиб қоидани бузиб қўяди. Ҳамма шароит қилиб қўйилган бўлса, ўшанда ҳам одамлар очиқчасига [қоида] бузаётган бўлса, бу ҳаддидан ошибди, мана шу ерга қилиш керак, яъни бошқалар ҳам расмга олиб жўнатаверсин, дер эдим. Лекин, ҳалигача инфратузилмани ўзи яхши қилиб бера олмаяпти-ку. Баъзи жойларда, бозорлар ва йирик савдо мажмуалари атрофида «парковка»нинг ўзи йўқ. Марказда ишхоналар жойлашган жойга боринг, айланиб юраверасиз қаерга қўйишни билмай. Касалхоналарни олдида шароит йўқ. Мажбур бўласиз қоидани бузиб қўйишга», — дея таъкидлади халқ вакили.\nМазкур видео аввалроқ, эълон қилиниб, айрим сабабларга кўра ўчириб ташланган эди. Депутат ижтимоий тармоқлардаги муҳокамалар сабаб қайта жойлаганини маълум қилган.\n«Газета.uz» 1 916\n«Қоидабузарликни тўхтатиш учун виждонимни сотишга ҳам тайёрман». Адлия вазири — ЙТҲларни суратга олиш ҳақида 14 июн 2021, 18:56\n16 март, 20:04\nShu joyda adashdingiz.\nКонституцияда ҳар бир киши ўз фикрини эркин билдириши мумкин дейилган-ку, ўз фикрини ёзма, ёки оғзаки ифода этиши мумкин.


“MEHRIMIZ VA E’TIBORIMIZ - BOLALARGA” » ПастДарғом ҳақиқати\nБош сахифа » ЯНГИЛИКЛАР » “MEHRIMIZ VA E’TIBORIMIZ - BOLALARGA”\n| 9-06-2018, 13:54 |\nБолалик - беғубор олам. Бу сеҳрли дунёга ошно бўлмаган юракнинг ўзи йўқ. Эзгуликка қадам ҳам мана шу гўзал фаслдан бошланади. Зеро, болалар қалбидаги қувноқлик, беғуборликни ёвузликдан холи, яхшиликка йўлдош этган ҳолда асраш биз катталарнинг бурчимиз ҳисобланади.Ўзбекистон Республикаси Президентининг "Мактабгача таълим тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида"ги қарорида ҳам МТМлар фаолиятини намунали йўлга қўйиш, тарбияланувчилар учун етарли шарт-шароитларни яратиб бериш масаласига алоҳида тўхталиб ўтилган. Қарорнинг ижроси юзасидан туманимизда ҳам бир қатор ишлар амалга оширилганини айтиб ўтиш жоиз. 1июнь - Халқаро болаларни ҳимоя қилиш куни Қаршиобод ҳамда Илм маҳаллаларида 2 та болалар боғчасининг фойдаланишга топширилгани нур устига аъло нур бўлди.\n- Қаршиобод маҳалласида қад ростлаган 2-сон "ўунча" хусусий болалар боғчаси 60 ўринга мўлжалланган. Лойиҳа қиймати 2 миллиард 300 миллон сўм бўлган мазкур тарбия маскани тадбиркор Аҳмад Очилов ҳомийлигида барпо этилди. Барча қулайликларга эга, замонавий боғчанинг ишга тушганидан ҳудуд аҳли бениҳоя хурсанд бўлишди, - деди туман МТМ мудираси Ҳанифа Ниёзқулова.\n- Чекка қишлоқда ҳам ана шундай замонавий тарбия даргоҳи бунёд бўлгани гўё тушда бўлаётгандек, - дея суҳбатга қўшилди Тозқултон маҳалласилик онахон София Қорақулова. - Ўзим қўшни маҳаллада яшайман. Янги боғча очилаётганини эшитиб, шарт-шароитлари билан танишдим.\nДавлатимиз томонидан келажак авлодга яратилаётган имкониятлардан биз бувиларнинг ҳам бошимиз осмонда. Уч нафар набирамни ушбу боғчага топширдим.\n- Боғча тарбиясини олган боланинг нутқи равон, фикри теран, ўзи зукко бўлади. Бугун боғчаданоқ рус, инглиз тилларини ўрганишни бошлаган фарзандларимиз, келгусида албатта, юртга қалқон, етук инсон бўлиб камолга етади. Келинларим ишга кетганда икки набирамга ҳам ўзим кўз-қулоқ бўлардим. Баъзан чарчаган кезларим "Қани эди, қишлоқда ҳам боғча бўлса", деб орзу қилардим. Эзгу ниятларимиз амалга ошди. Бунинг учун аввало, давлатимиз раҳбарига, қолаверса, ҳамқишлоғимиз А.Очиловга раҳмат.\nЎша куни ҳомийлар ёрдамида қайта реконструкция қилинган 51-сон "Алпомиш" мактабгача таълим муассасаси ҳам тарбияланувчилар ихтиёрига топширилди. 150 ўринга мўлжалланган мазкур тарбия масканида болажонлар учун кутубхона ва спорт зали мавжудлиги жажжилар учун яна бир янгилик бўлди.\nМактабгача таълим муассасаларининг очилиш маросимларида вилоят, туман ҳокими ва бошқа мутасаддилар иштирок этишди.\n- Вилоят ИИБ ҳомийлиги билан 1 миллиард 450 миллон сўм лойиҳа қийматида қайта таъмирланган боғча Паст Дарғом туманининг чекка қишлоғида бунёд этилган энг замонавий типдаги боғча дея эътироф этилди, - деди тадбирда сўзга чиққан вилоят ҳокими Т.Жўраев. - Ҳудуддаги саховатпеша инсонларнинг беғараз кўмаклари ҳақида эшитиб, кўнглим тоғдай кўтарилди. Асли ўзбек халқининг болажонлиги, олижаноб ва сахийлигини шундан ҳам билсак бўлади. Айниқса, ушбу иншоотларнинг айни байрам кунлари жажжилар ихтиёрига топширилишининг ўзи улар учун катта совға.\nЎша кунги тантаналар Жума шаҳридаги "Ёшлар боғи" да давом этди. Байрамни нишонлаш учун ташриф буюрган болажонларнинг турли эртак қаҳрамонлари тимсолида чиқишлари, шўх-шодон қийқириқлари тантанага янада кўтаринкилик бахш этди.\n- Бугун 2 нафар неварам билан айём томошаларидан баҳраманд бўлгани чиқдик, - деди Темирйўл маҳалласилик София Худойбердиева. - Тантаналарни томоша қила туриб, ўзимнинг болалик чоғларим ёдимга тушди. Айни ўйнаб-куладиган, шўх-шодон пайтларимиз пахта далаларида ўтган. Жажжи қўлларим билан онамнинг этагидан тутиб, пахта терганим ёдимда. Мустақиллик деган улуғ неъматдан айланай. Набираларимиз учун барча шарт-шароитлар бор. Айниқса, замонавий боғчаларни айтмайсизми?!\n5 нафар набираси билан сайилга чиққан Наврўз маҳалласилик онахон Сарвар Эшмуродова ҳам ёш авлод учун давлатимиз томонидан кўрсатилаётган Қамхўрликлардан мамнунлигини ўз фикрларида ифода этди.\nДарҳақиқат, ўша куни туманимиз иқтидорли болалари иштирокида "Ёш китобхон" танлови ҳам ташкил қилинди. Шунингдек, асфальтга расм чизиш, "Мен ёш қаламкашман" ижодкорлар танлови, рақс дасталарининг она Ватан, бахтли болалик, мустақил юрт мадҳини куйловчи қўшиқ ва рақслари иштирокчилар қалбига кўтаринкилик бағишлади.\nЖажжиларнинг бугунги қувончи, орзу-интилишлари эртанги бахтли келажагидан дарак. Айниқса, туман мактабгача таълим муассасаларида ўтказилган байрам тадбирлари ҳам гўдаклар юзидаги табассум, кўнглидаги шодликлар билан мутаносиблашиб, бахтиёр кунлар силсиласини ўзида акс эттирди.\n- "Мен бахтли эл фарзандиман" деб номланган байрам тадбиримизга тарбияланувчиларнинг ота-оналари, бобо-бувилари ҳам ташриф буюришди. Бийрон тилли болажонлар томонидан ижро этилган шеър, қўшиқ ва рақслардан барчанинг кўнгли шод бўлди. "Болаларга беринг, дунёни!" деган эди буюк сўз усталаридан бири. Чиндан ҳам биз юрагимиздаги бор саховат, эзгуликни болаларга бахшида этсак, улар эртага асл комил, элпарвар инсонлар бўлиб етишади ва жамият тараққиёти учун хизмат қила олади. Шу боис, бола қалбида ҳеч қачон ҳаётга нафрат уйғотмайлик, - дейди 35-сонли МТМ мудираси Инобат Хурсанова.\nТантаналар Гўзалкент қўрғонидаги амфитеатрда ҳам ўзига хос шукуҳда давом этди. Айниқса, амфитеатр саҳнасида 46-сонли мактабгача таълим муассасаси тарбияланувчилари томонидан тайёрланган байрам дастури барчага манзур бўлди.\n- Айни пайтда боғчамизда 130 нафар жажжилар 4 та гуруҳда тарбияланмоқда, - деди МТМ мудираси Ҳосила Ҳайитова. - Бугунги байрам дастурида болажонларимизнинг турли миллат вакиллари кийимларида рақс тушишлари, рус, инглиз ва бошқа тилларда ижро этган шеър ва қўшиқлари қатнашчиларга манзур бўлганидан хурсанд бўлдим. Тадбир иштирокчиларининг гўдаклар шодлигига шерик бўлганлиги чеҳраларида намоён бўлди.\nЖумладан, 32-мусиқа мактабида ҳам байрам тантаналари давом этди. Унда ташкилот ва корхоналарда меҳнат қилаётган ишчи-хизматчиларнинг фарзандларига эътибор кўрсатилиб, давлат муассасалари ва жамоат хизмати ходимлари касаба уюшмаси туман кенгаши ҳомийлигида совҚа-саломлар, турли ширинликлар тарқатилди.


ЎшГу тиббиёт факултети талабалари зарарсиз мурда препарати билан таъминланилди | ҚИРҒИЗИСТОН ЯНГИЛИКЛАРИ\nЎшГу тиббиёт факултети талабалари зарарсиз мурда препарати билан таъминланилди\nЎшГУ тиббиёит факултети биринчи бор талабалар анатомияни ўрганиш учун мўлжалланган анатамик препаратга буюртма берди. Талабалар бундайин янгиланиш «жуда кўп фойда» келтиради демоқда. Мутахасисслар, бундайин препаратларни Қирғизистоннинг ўзи ишлаб чиқариши керак, деб ҳисоблайдилар. ЎшГУ тиббиёт факултети тепографик анатомия кафедраси мудири Киялбек Сакибаев, ушбу препарат полимер мумиёлаш йўли билан тайёрланган бўлиб инсон тана ва аъзолари ишлатилган.\nБошқа препаратлардан фарқли ўлароқ, барча аъзоларнинг табиий шакли сақланилган, дейди Сакибаев. «Инсон аъзоларининг барчаси бор.\nЎшга биринчи бор келтирилмоқда […] илгари формалинда мумиёланган аъзолар билан ишлар эдик, бироқ унинг ҳиди зарарли эди», - дейди кафедра мудири.\nУнинг сўзларига кўра препарат икки милион сомга Москвадан махсус буюртма берилган. Унинг ЎшГУ га етказилишида сўнг универститетда инсон анатомияси музей лаборатирияси очилган.\nТиббиёт факультети талабаси Мамажунус кизи Гулиза, формалинланган органалар «шунчалик эскирганки», улар орқали бирор нарсани ўрганиш мушкул эди.\n«Балки биз уларни доимо ишлата олмасмиз, бироқ янги препаратлар билан органларни бир-биридан ажратиш осон бўлади», - айтиб беради Гулиза.\nИккинчи курс талабаси Сайкал Азимованинг сўзларига кўра, ушбу препаратнинг пайдо бўлиши билан у, анатомия курсини тугатганлигига қарамасдан, вақти-вақти билан кафедрага қўшимча дарслар олиш учун кириб туришини айтди.\n«Тажрибада кўриш учун мен кафедрага келиб тураман. Қаерда қандай орган жойлашганини билиш учун», - дейди Азимова.\nФанлар академиясининг жанубий ҳудуд тиббий муаммолар бўлими директори Рахманбек Тойчиев, тиббиёт факультети муаллимлари бундайин анатомик қўлланмаларни ўзлари тайёрлашлари керак.\n«Ҳозир бизда нима қўп? Бомжлар кўп. Ўликлар кўп. Суд ушбу мурдаларни ишлатиш учун рухсат бериши керак. Кейин эса ундан препарат тайёрлаш ва ишлатиш мумкин», - дейди Тойчиев.\nМуҳаррирлар: Айзат Шакиева ва Элдияр Арикбаев\nАввалги мақолаБиринчи қирғиз космонавти Атамбаев билан учрашувга қўйилмади\nНавбатдаги мақолаБош прокуратура «Ата-Журт» депутатларини жиноий жавобгарликка тортилиши ҳақидаги хабарни рад этди


Гидрометеорология хизмати марказининг хабарига кўра, 20 январь куни Тошкент шаҳрида ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Кечаси ва эрталаб туман тушиши мумкин. Шамол шарқдан 5-10 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 0-2° совуқ, кундузи 7-9° илиқ бўлади.\nҚорақалпоғистон Республикаси ва Хоразм вилоятида ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Туман тушиши мумкин. Шамол шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 5-10° совуқ, кундузи 3° совуқ-2° илиқ, Устюртда кечаси 8-13° совуқ, кундузи 0-5° совуқ бўлади\nБухоро ва Навоий вилоятларида ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Бази жойларга туман тушиши мумкин. Шамол шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 3° совуқ-2° илиқ, кундузи 7-12° илиқ, Навоий вилоятиниг шимолида 2-7° совуқ, кундузи 0-5° илиқ бўлади.\nТошкент, Самарқанд, Жиззах, Сирдарё вилоятларида ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Бази жойларга туман тушиши мумкин. Шамол шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 3° совуқ-2° илиқ, кундузи 7-12° илиқ бўлади.\nҚашқадарё ва Сурхондарё вилоятларида ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Бази жойларга туман тушиши мумкин. Шамол шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 1° совуқ-4° илиқ, кундузи 8-13° илиқ бўлади.\nАндижон, Наманган, Фарғона вилоятларида ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Бази жойларга туман тушиши мумкин. Шамол шарқдан 5-10 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 3° совуқ-2° илиқ, кундузи 3-8° илиқ бўлади.\nРеспубликамизнинг тоғли ҳудудларида ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Баъзи жойларга туман тушади. Шамол ғшарқдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 5-10° совуқ, кундузи 0-5° илиқ бўлади.


Ўзбекистонда геология соҳасида янги университет ташкил этилади – Газета.uz\nLotinchada 31 январ 2020, 14:53 Сиёсат\nЎзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев 31 январь куни пойтахтнинг Олимлар кўчасидаги илмий-тадқиқот институтларига ташриф буюрди, дея хабар қилди давлат раҳбари матбуот хизмати.\nБугунги кунда ер қаърини геологик ўрганиш бўйича илмий-тадқиқот ишлари Давлат геология ва минерал ресурслар қўмитаси тизимидаги 4 та муассаса — Геология ва геофизика институти, Гидрогеология ва инженерлик геологияси институти, Минерал ресурслар институти, Нефть ва газ конлари геологияси ҳамда қидируви институти томонидан олиб борилади.\nДавлат раҳбари ташаббуси билан мазкур институтлар негизида яхлит мажмуа — замонавий университет ташкил этилиши режалаштирилган.\nДавлат раҳбари шу ерда илмий-тадқиқот институтлари ходимлари, олимлар, ёш тадқиқотчилар билан суҳбатлашди.\n«Бир пайтлар Ўзбекистонда геология анча ривожланган, рақобатбардош соҳа эди. Ҳатто бошқалар келиб, юртимиз мутахассисларидан тажриба ўрганиб кетарди. Лекин охирги ўттиз йилда бу соҳа эътибордан четда қолиб кетди. Бор салоҳиятни сақлаб қололмадик. Олимларга йўналиш, рағбат бўлмади. Замонавий кадрлар етишиб чиқмади. Аслида, геологик тадқиқотлар иқтисодиётнинг ҳамма соҳалари учун керак. Ташхиссиз беморни операция қилиб бўлмаганидек, геологиясиз саноатни ривожлантириб бўлмайди. Биз бугун шу соҳа ривожига асос бўладиган илм даргоҳига пойдевор қўймоқдамиз», — деди Шавкат Мирзиёев.\nТошкент марказидаги Геология музейи биноси аукционга қўйилди 8 июл 2021, 20:41


Расман. Эрик Шупо-Мотинг «Бавария»га ўтди\nБаварияЭрик Максим Шупо-Мотинг\nФранциянинг «ПСЖ» клуби ҳужумчиси Эрик Шупо-Мотинг янги мавсумни Германия Бундеслигасида давом эттиради.\n«Бавария» 31 ёшли ҳужумчи 1 йиллик шартнома асосида Мюнхен клубига ўтганлигини эълон қилди. Германияда туғилган Шупо-Мотинг 2021 йилнинг ёзига қадар «Бавария» сафида тўп суради. Келишувнинг молиявий шартлари эълон қилинмаган.\nМаълумот учун, 2018 йилдан буён «ПСЖ» сафида тўп суриб келган Эрик парижликлар сафида жами 31 ўйинда 6та голга муаллифлик қилган. Футболчи Германия ёшлар жамоаси ҳамда Камерун миллий жамоаси сафида тўп сурган.


Кўмир - органик моддадир. | LiveJournaL.Uz !\nДомой » ЯНГИЛИКЛАР » ФАН-ТАЪЛИМ » Углерод - ҳаёт элементи\nҚобилжон Атаханов 28.02.2019\tФАН-ТАЪЛИМ Комментировать 14 Просмотров\nТабиий ҳолдаги углероднинг ҳар бир атоми тўртта бошқа углерод атомлари билан мустаҳкам боғланган бўлади. Ўша тўртта атомнинг ҳар бири ҳам яна тўртта атомга маҳкам боғланиши мумкин. Шу тариқа, барча углерод атомлари бир-бири билан жуда мустаҳкам боғланиш ҳосил қилади.\nБундай боғларни узишга ҳам улашга ҳам муайян жиддий куч сарфлаш керак бўлади. Шу сабабли ҳам углерод одатий шароитларда қаттиқ ҳолда бўлади. Углерод қип-қизариб кетгунча қиздирганда ҳам у қаттиқлигича қолаверади. Лекин, уни ҳам барибир суюқ кўринишга келтириш мумкин. Бунинг учун 3500 °C ҳарорат керак бўлади. Кимёвий элементлар ичида энг юқори эриш ҳароратига эга бўлган элемент айнан углероддир.\nАгар сиз кўмирни кўрган бўлсангиз, демак углеродни ҳам кўрибсиз. Углерод сўзи деярли барча тилларда кўмир сўзидан келиб чиққан. Ўзбек тилига рус тилидан кириб келган "углерод" терминининг маъноси "кўмир туғдирувчи" дегани бўлади. Инглиз тилидаги углерод - cарбон сўзи ҳам лотин тилидаги кўмир маъносини билдиради.\nБиласизки, кўмир - қоп-қора, қаттиқ модда. У ёнади, лекин анча мўрт бўлади ва осон синади ҳамда бўлакланади. Бу нарса одамзотга жуда қадимдан бери маълум. Албатта, кўмирни ўт олдириш осон юмуш эмас ва буни уддалаш учун одамдан анча уқув керак бўлади. Шу сабабли ҳам одамлар узоқ асрлар мобайнида ёнилғи сифатида фақат ўтиндан фойдаланишган. Ўтинни ўрмон ва чангалзордан териш ва ёндириш осонроқ бўлган. Кўмирни эса аввал топиш ва кавлаб олиш керак эди.\nФақат сўнгги икки аср мобайнидагина кўмир уйларни иситиш, металлургияда қўллаш, электр энергияси ишлаб чиқариш ва бошқа саноат ва маиший мақсадлари учун ёнилғи сифатида кенг қўлланила бошлади. Кўмирни саноатда асосий ёқилғи сифатида қўллашнинг энг чўққига чиққан пайти 1900-йилга тўғри келади. Кейин эса асосий ёқилғи мақомини сайёрамизда нефт ва газ эгаллади.\nҲозирдан айтиш мумкинки, нефт ва газ энергетикаси ҳам узоқ муддат асосий мақомда тура олмайди. Чунки, ушбу ёқилғи турларининг захиралари чегараланган. Шу сабабли, яқин келажакда энди инсоният учун асосий энергия манбаи - қазилма ёқилғилар эмас, балки, атом энергетикаси бўлиши кутилмоқда. Умуман олганда, ҳозирнинг ўзида жаҳоннинг йирик ривожланган иқтисодиётлари ва саноат қувватлари атом энергетикасига таяниб фаолият юритмоқда.\nЛекин, шундай бўлса-да, ҳозирда ҳам кўмирнинг саноат ва хўжалик учун аҳамиятини ҳеч қанақасига паст баҳолаб бўлмайди. Чунки, пўлат ишлаб чиқаришда темир ва углерод мутаносиблигини таъминлаш учун кўмирдан бошқа оптимал углерод манбаи ҳали топилмаган. Шу сабабли ҳам, ҳатто ХХI-асрда ҳам шахтёрларнинг арзимаган 1-2 кунлик иш ташлаши, металлургия ва унга ёндош соҳаларда катта муаммоларни келтириб чиқаради.\nКўмир - органик моддадир. Яъни, кўмир таркибидаги атомлар қачонлардир тирик организмлар таркибида бўлган. Барча тирик организмларнинг танасида албатта муайян салмоқли миқдорда углерод бўлади. Одам танаси ҳам тахминан 10% углероддан иборат. Ўсимликлар ҳам, худди бошқа тирик организмлар сингари асосан (99% гача) асосан тўрт хил элемент атомларидан - углерод, водород, азот ва кислороддан иборат бўлади. Ботқоқлик ҳудудларида ўсган ўсимликлар қуриганида, улар асосан сувга тушади ёки сув остида қолади ва шу сабабли, жуда секин парчаланади.\nНатижада унинг танасини ташкил қилган мураккаб углерод-водород-кислород-азот комбинацияли молекулалар жуда секинлик билан, нисбатан содда тузилишга эга таркибий қисмларга - оддий молекулаларга парчаланади. Оддий молекулалар эса аммиак ёки азот сингари газлар, ёки, сув сингари суюқликлар бўлиши мумкин. Ушбу моддалар чириётган ўсимлик танасини тарк этади, яъни азот, водород ва кислород ўсимлик танасидан чиқиб кетади.\nУглерод молекулаларининг бир қисми ҳам оддий молекулалар кўринишида ўсимликни тарк этади. Лекин, ўсимлик танасидаги углерод молекулаларининг катта қисми барибир ўз жойида қолади. Шу тариқа, чириётган ўсимлик танаси йиллар ўтган сари фақат ва фақат соф углероддан иборат бўлиб боради. Масалан, қуриган ўтин 50% гача углероддан иборат бўлади.\nҚуриш жараёнининг илк босқичларида у даставвал 60% гача углероддан иборат бўлган торф моддасига айланади. Масалан, Ирландиянинг ботқоқ ерларида ҳали ҳам жуда катта миқдорда торф мавжуд. Ирландлар ботқоқни атайлаб қуритиб, ичидан торфни ажратиб олиб ёнилғи сифатида ишлатишади. Торф муттасил ботқоқ, тупроқ ва балчиқ тагида қолиб кетса, унинг чириш жараёни янада секинлашади, лекин тўхтаб қолмай барибир давом этаверади. Натижада, миллионлаб йиллардан кейин бундай торфда углерод миқдори 67% гача етади ва у қўнғир кўмирга айланади.\nҚўнғир кўмирнинг энг қоп-қора ва энг қаттиқ шаклини гагат дейилади. Гагатни меъморчиликда безак элементи сифатида декорациялар учун ҳам қўлланган пайтлар бўлган. Лекин ҳозирда гагат деярли қурилишда ишлатилмайди ва уни ҳам кўмир тарзида ёқиб юборилади.\nҚўнғир кўмир ҳам ер остида қолишда давом этиб, чириш жараёни яна давом этса, ундаги углерод миқдори борган сари ошиб боради ва яна маълум вақт (миллионлаб йил) ўтгач, у тошкўмирга айланади. Тошкўмир 88% гача углерод атомларидан иборат бўлади. Мазкур жараён 95% углерод атомларидан иборат антратсит ҳосил бўлиши билан якунланади.\nЎтиннинг яхши ёниши сабаби ҳам унда углерод кўплиги туфайлидир. Ёндирилган ўтиндаги мураккаб молекулалар қизиш жараёнида газ ҳолатида учиб кетади ва улар йўл-йўлакай, ёнишга ёрдам беради. Ўтин ёрқин сариқ олов ҳосил қилиб ёнади. Кўмир ер остида ҳосил бўлганлиги учун, унда учувчан газлар деярли бўлмайди. Кўмирни ёндириш қийин бўлгани билан, лекин уни ёқиб олинса, олинадиган иссиқлик ўтинникидан кучлироқ бўлади. Ярим килограмм кўмир берадиган иссиқлик миқдори, ярим килограмм ўтинникидан анча кучли бўлади.\nАнтратситнинг олови эса деярли ис ва тутун чиқармайди. Тошкўмирда эса углероддан бошқа элемент атомлари ҳам муайян миқдорда мавжуд бўлгани учун, тошкўмир ёнганида айнан ўшалар тутун ва ис ҳосил қилиб чиқади. Тошкўмирни уй шароитида ёқилса, унинг тутуни нафас билан бирга одам танасига тушиши мумкин ва бу жуда хавфли. Шу сабабли ҳам маиший иситиш учун имкон қадар антратситдан фойдаланган маъқул.\nводород кўмир қазилма нефт ва газ углерод шахтёр\t2019-02-28\nтегиводород кўмир қазилма нефт ва газ углерод шахтёр\nНазад Texnoparlklarni yaratish xususiyatlari\nДалее Audioblog va uning internet jurnalistikasi


ЎзА - Шавкат Мирзиёев: аҳолининг эҳтиёжи, талабидан келиб чиқиб бундай уйларни Тошкент шаҳрининг 10 туманида 10 тадан қуришни режалаштирмоқдамиз\nШавкат Мирзиёев: аҳолининг эҳтиёжи, талабидан келиб чиқиб бундай уйларни Тошкент шаҳрининг 10 туманида 10 тадан қуришни режалаштирмоқдамиз\n03.02.2017 16:46 Чоп этиш версияси\nПрезидентимиз Шавкат Мирзиёев 3 февраль куни Сергели туманида бунёд этилаётган замонавий кўп қаватли уй-жойлар билан танишди.\nЮртимиздаги тинчлик ва осойишталик, халқимизнинг фидокорона меҳнати туфайли мамлакатимиз ҳар томонлама ривожланмоқда. Барча шаҳару қишлоқларимизда кенг кўламли бунёдкорлик ва ободонлаштириш ишлари амалга оширилиб, аҳолининг ҳаёт сифати йилдан-йилга юксалиб бормоқда.\nМустақиллигимиз меъмори Ислом Каримов ташаббуси билан аксарият шаҳарларимиз бош режа асосида қайта қурилди. Тошкент, Нукус, Урганч, Бухоро, Андижон, Фарғона, Наманган, Самарқанд, Қарши, Термиз ва бошқа шаҳарларнинг бугунги жамоли бунинг яққол тасдиғидир.\nВатанимиз мустақиллигининг 26 йиллиги арафасида ушбу уй-жойнинг 66 тасини фойдаланишга топшириш кўзда тутилган. Шунингдек, таълим муассасалари, кичик бизнес ва тадбиркорлик субъектлари, аҳолига маиший хизмат кўрсатиш шаҳобчалари ҳам барпо этилади.\nАсосий мақсадимиз одамларга қулайлик яратиш, уларнинг турмуш фаровонлигини юксалтириш, деди Президентимиз. Мазкур уй-жойлар тақсимотида адолат мезонига қатъий риоя этилиши керак. Шунда халқимизнинг кайфияти яхши, ҳаётдан рози бўлади. Эртанги кунга ишончи ортади. Аҳолининг эҳтиёжи, талабидан келиб чиқиб бундай уйларни Тошкент шаҳрининг 10 туманида 10 тадан қуришни режалаштирмоқдамиз.\nПрезидентимиз мутасадди раҳбарлар ва мутахассисларга мазкур иншоотларни бугунги кун талабларига тўла жавоб берадиган пухта лойиҳалар асосида қуриш, уларни энг замонавий инфратузилмалар билан таъминлаш бўйича зарур тавсиялар берди.\nБекзод Ҳидоятов, Муҳаммад Амин (сурат), ЎзА


Қирғиз Конституциясининг ноқонуний ўзгартирилгани иддао қилинмоқда\nҲукуматни истеъфога чиқаришга муваффақ бўлган депутат Ўмурбек Текебаев сиёсий рақибларини тухматда айбламоқда.\nҚирғизистон янги Конституцияси муаллифи, “Ата мекен” партияси раиси Ўмурбек Текебаев сиёсий рақиблари томонидан Бош қонунга ноқонуний ўзгартишлар киритганликда айбланмоқда.\nҚирғизистон янги Бош қонунини ишлаб чиқиш юзасидан 2010 йилда ташкил этилган Конституциявий кенгашига раислик қилган Ўмурбек Текебаев референдумдан сўнг Конституциянинг айрим моддалари ўзгартирилгани ҳақидаги иддаоларни рад этмоқда.\nТекебаев: Сиёсий рақиблар ҳужумга ўтди\nУнга кўра, бу иддаоларни тасдиқлай оладиган далиллар йўқ. Ўмурбек Текебаев 2010 йилнинг 27 июнида ўтган референдумгача ва референдумдан сўнг эълон қилинган Конституция матнида мутлақо қарама-қаршиликлар мавжуд эмаслигини билдирди:\n- Умумхалқ муҳокамасига қўйилган ва референдумда қабул қилинганидан сўнг эълон қилинган Конституция матни мутлақо ўзгармаганини ҳар бир фуқаро текшриб кўра олади. Бу ҳеч қандай муаммо туғдирмайди. Муҳокамага қўйилган матн билан референдумдан сўнг эълон қилинган матн солиштирилса бас. Мени Конституцияга ноқонуний ўзгартиришлар киритганликда айблаётган депутатларнинг ўзлари бу иддаолари билан Бош қонунни ўқиб чиқмаганларини тасдиқлаяптилар, -деди Ўмурбек Текебаев.\nҚирғиз Конституцияси муаллифини ноқонуний ҳаракатда айблаётган депутатлар “Республика” партияси вакилларидир. Мазкур партия раиси Ўмурбек Бабанов 22 август куни парламентдаги ҳукмрон коалиция тарқалгани эълон қилингач истеъфо беришга мажбур бўлган эди. Ҳукмрон коалициянинг тарқалишига ва Ўмурбек Бабанов раҳбарлигидаги ҳукуматнинг истеъфога кетишига эса “Ата мекен” партияси раиси Ўмурбек Текебаевнинг ҳукуматга ишончсизлик билдириш борасида олиб борган уч ойлик ҳаракати туртки берган эди. Шундан келиб чиққан ҳолда Ўмурбек Текебаев ўзига нисбатан айтилаётган айбловларни “сиёсий рақиблар фитнаси” дея баҳолмоқда.\nРақиблар: Исботлаймиз, тергов ва суд қиламиз\n“Республика” партиясидан парламент депутати Кенжебек Бўкўев эса мазкур масалада ташкил этиладиган махсус комиссия Конституцияга ноқонуний тарзда ўзгартиришлар киритилгани ҳақида далиллар топа олишига ишонади.\n-Текебаевнинг бизни Бош қонунни диққат билан ўқимаганликда айблашга ҳаққи йўқ. Негаки, Конституциядан бизнинг юристлар 20 га яқин хато топишди. Махсус комиссия Бош қонун референдумда тасдиқланганидан сўнг ўзгартирилгани ҳақида аниқ далилларга эга бўлади, деб ҳисоблайман, - деди Кенжебек Бўкўев.\n“Яшасин Қирғизистон” партияси раиси Тўктайим Уметалиева Конституциянинг тўртта моддасига ноқонуний ўзгартиришлар киритлганини иддао қилмоқда. Сиёсатчи хоним булар қайси моддалар эканини очиқ айтгани йўқ. Тўқтайим Уметалиева фақат тергов ва суддагина бу моддалар қандай тарзда ўзгартирилганини исботлаб беришга тайёр эканини айтди:\n- Бош қонундаги тўртта модда ўзгартирилганини Текебаев 2010 йилда ЕХҲТнинг конституциявий ислоҳот борасида ўтган йиғинида билдирган эди. Ҳозир унинг ёдидан кўтарилган бўлса, унга буни эслатишнинг ҳожати йўқ. Чунки олдинда тергов ва суд бор. Мен Конституциянинг тўртта моддаси ноқонуний ўзгартирилганини суд жараёнида исботлаб бераман. Ўшанда Конституциявий кенгашнинг аъзолари имзолаган Конституция қай тарзда алмаштириб қўйилгани аниқ бўлади,-деди Тўқтайим Уметалиева.\nЯна муваққат ҳукуматми?\nМухолифат Конституцияни ўзгартирмоқчи\nТекебаевни Москва "шарманда" қилди\nҚирғизистонда яна Конституция ўзгарадими?


Қуштарбек Кимсанов: Донг таратиш учун шеърлар ёзмайман... - oqbura\nЎшлик эл ардоғидаги шоир, серқирра ижодкорнинг кўплаб асарлари ўзбек тилига ҳам ўгирилган.\n“Барча дўстларингни, меҳмонларингни йиғиб олиб, фақат мақтов эшитиш жуда ноқулай бўлар экан”, – деди Қуштарбек Кимсанов 21 апрель куни Ўшда бўлиб ўтган тадбирда.\nТўқтўғул Сатилғанов номидаги Ўш вилоят кутубхонасининг мажлислар залида шоир, ёзувчи, таржимон, публицист Қуштарбек Кимсановнинг ижодига бағишланган адабий анжуман бўлиб ўтди. Унга шоирнинг барча жабҳаларда фаолият кўрсаётган дўстлари, Қирғизистон миллий ёзувчилар уюшмасининг Ўш вилоят бўлими аъзолари, адабиётшунос устозлар ва қирғиз тили, журналистика факультети ўқитувчилари, ўқувчилар қатнашдилар.\nИжодкор дўстлари даврасида\nТадбирни Қирғизистон миллий ёзувчилар уюшмасининг Ўш вилоят бўлими раиси Улуғбек Омукеев олиб борди. Талаба ёшлар ва ўқувчилар томонидан шоир қаламига мансуб шеърлар ўқилди. Унинг шеърларига басталанган қўшиқлар куйланди. Шоирнинг ҳар жабҳада бирга хизмат қилган қаламдошларидан Зинақан Пасанова, Турғунбай Алдақуловлар тадбир сабабчисига узоқ умр, ижодий парвозлар тиладилар. Жумладан, “Адабий ахборот” журналининг бош муҳаррири Барно Исоқова шоирга совға сифатида таржима қилган шеърларини ўзбек тилида ўқиб берди.\nЎш Давлат Университетининг катта ўқитувчиси, шоирнинг ҳам устози, Асилбек Айтмамбетов шоирнинг назмда ҳам, насрда ҳам баракали ижод қилганини эътироф этар экан, сатрлари бир ҳарф билан бошланган асарларига алоҳида урғу берди. Мувашшаҳларини ўқиб бериб, маъносини ечган ўқувчиларга шоирнинг китобидан эсдалик учун совға қилди.\nҚуштарбек Кимсановнинг шу кунгача 20 дан ортиқ китоблари нашрдан чиққан бўлиб, улар орасида 2007 йили ”Менинг дунёим” номли 104 саҳифалик ўзбек тилидаги китоби нашр қилинган.\nҚуштарбек дастлаб турли газеталарнинг муҳаррири сифатида танилиб, сўнг Ўш шаҳар таълим бошқармаси бошлиғи сифатида фаолият кўрсатган. Таълим ва тарбиядаги мавжуд муаммоларни бартараф қилиш йўлида ҳам амалий, ҳам назарий хизмат қилди.\nМуаммолар ҳақида ҳикоя, эртак тарзида ёзиб, инсоннинг маънавий дунёсига таъсир ўтказса, амалдаги ишлари, яъни тўғридан тўғри амали юзасидан мактаб шароитини ўрганиб, яхшилаши, ўқувчиларни китоб ўқитишга қилган даъватлари, шаҳар миқёсида ўтказган тадбирлари жуда кўп.\nҲозирги кунда ҳам Қуштарбек босмахона директори сифатида янги-янги китобларнинг дунёга келиши учун яхши ишларни амалга оширмоқда.\nСокина, Оқбура, Ўш.


Қизиқарли ва фойдали. Ҳомиладорлар ванна қаъбул қилиш мумкинми ёки йўқ. - Qiziqarli foydali malumotlar\nҚизиқарли ва фойдали. Ҳомиладорлар ванна қаъбул қилиш мумкинми ёки йўқ.\nҲомиладорларган ванна қилиш мумкинми ёки йўқ? Албатта мумкин! Бир неча юз йиллар олдин ҳомиладорлик хавфли касаллик билан тенглаштирилган. Бўлажак онани ётқизишиб, оддий ҳаёт тарзида яшашга тақиқлаганлар.\nХозир эса аёллар ўзини одатини ўзгартирмаяпти; сайёҳат, тўғри овқатланишмоқда, фаол хаёт тарзини олиб боришмоқда ва айримлари спорт билан мунтазам шуғулланишмоқда. Душ қаъбул қилиш билан биргаликда ҳомиладор аёл ванна қаъбул қилса ҳам бўлаверади. Асосийси ҳаммаси меъёрида бўлса бўлди.\nҲомиладорликни биринчи уч ойида\nҲомиладорликни биринчи уч ойида болани бошланғич ривожланишида она ўз соғлиғига эътибор қилиши керак. Агар соғлиғи яхши бўлса, ванна қабул қилиш эса белни бўшашига ишдан кейин чарчоқдан чиқишга ёрдам беради.\nМумкин бўлмаган ягона нарса ҳомиладорликни бошида иссиқ сув чўмилиш руҳсат берилмайди. Бу бола тушишига сабабчи бўлиши мумкин. Врачлар максимум 37 градусдан ошмаган сувда чўмилишни тавсия қиладилар. Идеал иссиқлик 36.6-37 градус.\nХомиладорликни катта ойларида\nЭрта туғилиш бўлиш хафи бўлади. Иссиқ сув эрта туғилишга сабабчи бўлиши мумкин. 10-15 минут сувда бўлиш тавсия қилинади.\nВаннадан фойда борми ёки йўқ?\nАслида – ха. Ваннани ҳафтада бир марта қаъбул қилиш мумкин. Бу организмни ва мушукларни бўшашишига ёрдам беради. Бироқ қорин пастга тортса ёки оғриқлар пайдо бўлса – албатта гинекологга мурожат қилинг. Врач кўригидан кейин сизга муолажа ёзилади ва сиз яхши тамонга ўзгарасиз.\nДемак ваннадан фойдаланиш:\nМушаклар бўшашади. Агар аёл ҳаёти ўтириш билан ўтса ( мисол, офис иши, кампютер билан боғлиқ бўлса) мушаклар бўшаши шартдир. Чарчаган оёқлар, бел, мушаклар, бўйин иссиқ ваннада бўшаштириш мумкин.\nИммунитетни яхшилайди. Кеч кузда, эрта бахорда ва албатта қишда амалда микроэлеменлар олинмайди. Ғалати туюлиши мумкин, лекин ванна ёрдам беради.\nЧиниқиш ҳақида кўп маълумотларга эга бўлсангиз керак. Совуқ сувни қуйиш шарт эмас, иллиқроқ ваннада 3-5 дақиқа туриш фойдали. Сувни температураси 34 градусдан кам бўлмаслиги керак.\nХавотирликни пасайтиради. Биринчи хомиладорликда аёллар кўп арзимаган нарсаларга кўп ўйланишади. Врач фақатгина бир неча саволларга жавоб бериши мумкин халос. Ўзингизни фақатгина ўзингиз тинчлантира оласиз. Иллиқгина ванна ва ажойиб мусиқа сизга ёрдам бера олади.\nҲомиладорликни охирги ойлари бел оғриғи ва вақти вақти билан ёлғон тўлғоқ тутиши кузатилади. Умртқага оғирлиб тушиб бораверади.\nФарзанд дунёга келишига озгина қолганда, матка қиқариши бошланади ва белда пастга тортувчи оғриқлар пайдо бўлади. Бу ҳолатларни камайишига илиқ ванна ёрдам беради. Айтганча ҳозирги кунда ваннада туғдиришни қўллаб кўришмоқда. Врачларни айтишича ваннада туғдириш тезроқ ва анча осонроқ – қандай онага йенгиллик бўлса, шундай болага ҳам енгиллик бўларкан.\nАёл хеч қандай соғлиқ билан муаммо бўлмаса ўзини яхши хис қилса ва ҳомиладор бўлмасликдан олдин ҳаммом мунтазам борган бўлса, ҳомиладорлик вақтида тавсия эътилмайди. Бу таваккал қилишга арзимайди. Нима учун мумкин эмас? Асорати ёмон туш кўриш, қон очилиши, оғриқ энг ёмони бола йўқотиш билан тугаши мумкин.\nТўғри ванна қабул қилиш йўллари.\nОгоҳлантирилган – демак қуролланган дегани. Ваннани қаъбул қилиш керак, балки шартдир. Асосийси қоидаларга риоя қилса бўлди. Соғлиққа эътибор ва врач билан маслаҳ атлашган ҳолда.\nСув 36-37 градусдан иссиқлиги ошмаслиги керак.\nМаксимал сувда бўлиш 15- дақиқа\nКўкракни сув билан тўлдирмасдан оёқ ёки қўлни чиқарган ҳолда\nВанна эшигина ёпмасдан – ҳаво айланиб туриш керак\nЭҳтиёткорлик учун оёқ тагига резина гилам тўшаш лозим.\nВанна уйда кимдур борлигида қаъбул қилиш.\nХомиладорлик яхши ўтмоқда, болани ўсиши яхши — нима учун денгизда сузиб бўлмайди. Денгиз тузида бел яхши бўшашади. Туз белни чарчоғини олади, терига яхши таъсир кўрсатади.\nҚоидаларга риоя қилган она соғлом фарзандни онаси бўлади.\nНазад Предыдущая запись: Qiziqarli va foydali. Kokteyl haqida qiziqarli ma`lumotlar.\nДалее Следующая запись: Qiziqarli va foydali. Homiladorlar vanna qabul qilish mumkinmi yoki yo’q?


БАНКЛАР КРЕДИТЛАРИ ЭВАЗИГА - Ўзбекистон овози газетаси\nёшлар ўз лойиҳаларини амалга оширишмоқда, янги иш ўринлари яратилмоқда\nОққўрғон туманида Ўзбекистон Халқ демократик партияси Тошкент вилоят кенгаши ва маҳаллий Кенгашлар депутатлари ҳамкорлигида «Партиянинг Сайловолди дастури ижроси: амалий ишлар ва мавжуд муаммолар» мавзуида семинар ўтказилди.\nУнда ЎзХДП Марказий Кенгаши ходимлари, тумандаги тижорат банклари, Давлат солиқ инспекцияси, Савдосаноат палатаси ҳудудий бирлашмаси ва Бандликка кўмаклашиш маркази мутахассислари, жамоатчилик вакиллари иштирок этди.\nДастлаб Оққўрғон агросаноат ва тадбиркорлик касб-ҳунар коллежида меҳнат ярмаркаси ўтказилди. Унда барча ташкилот ва корхоналар ўзларининг бўш иш ўринлари билан қатнашди.\n— Мактабгача таълим муассасамизда спорт, мусиқа йўналишлари каби бир неча тўгараклар фаолият кўрсатмоқда, — дейди 11-МТМ ходими Шоҳида Авилбекова. — Инглиз тили тўгараги ҳам ташкил қилмоқчимиз. Мазкур ярмаркага ушбу тилни чуқур биладиган мутахассис топиш мақсадида келдик. Ота-оналар ҳам фарзандлари инглиз тилини ўрганишини хоҳлашмоқда. Шунингдек, бизга олий маълумотли психолог ва ҳамшира ҳам керак.\n— Меҳнат ярмаркасида олти бўш иш ўрни билан қатнашаяпмиз, — дейди Давлат санитария-эпидемиология назорат маркази туман бўлими иш юритувчиси Раъно Алиасқарова. — Тошкент тиббиёт академияси икки нафар битирувчиси билан уч томонлама шартнома имзоладик.\n— Банкдан кредит олиб, ўз ишини бошлаганлар сафи кундан-кунга кенгаймоқда, — дейди«Агробанк» туман филиали бош мутахассиси Жалолиддин Толипов. — Кўпчилик иссиқхона қуриш, асалари боқиш ва паррандачиликни йўлга қўйиш мақсадида бизга мурожаат қилмоқда. Бугунги ярмаркада ҳам кредит олишни истаганларга маслаҳатлар ва амалий ёрдам бердик. Дастлаб банк ходимлари аҳолини тадбиркорликка жалб қилиш учун хонадонма-хонадон юрган эди. Бунинг натижасида туман аҳолисининг иш билан бандлиги сезиларли даражада ошди.\nМеҳнат ярмаркаси якунлангач, шу ерда ўқувчилар иштирокида семинар ташкил этилди. Унда банклар томонидан тақдим этилаётган имтиёзли кредитлар, тадбиркорлик фаолиятини йўлга қўйиши юзасидан маслаҳатлар, маълумотлар берилди.\nСеминар давомида кўчма Жамоатчилик қабулхонаси ташкил этилди. Унда Олий Мажлис Қонунчилик палатаси ҳамда маҳаллий Кенгашлар депутатлари томонидан фуқаролар қабул қилинди.\n— Бугунги амалий семинарда иштирок этган ёшлар билан суҳбат қурганимизда уларнинг мустақил фикри, интилишлари, пишиқ-пухта ўйланган бизнес лойиҳалари борлигига гувоҳ бўлдим, — дейди ЎзХДП Тошкент вилоят кенгаши раиси Меҳрожиддин Дархонов. — Бундан кўриниб турибдики, ёшларимиз мамлакатимизда кечаётган ислоҳотларнинг кузатувчиси эмас, балки иштирокчисига айланмоқда. Марказий банкнинг вилоят бошқармаси билан ҳамкорликда ёшларнинг ташаббусларини қўллаб-қувватлаш, бандлигини таъминлаш мақсадида имтиёзли кредит олиш имкониятини берувчи сертификатлар топширдик.\n— Одамларда эртанги кунга бўлган ишонч тобора мустаҳкамланмоқда, — дейди ЎзХДП Марказий Кенгаши Депутатлик бирлашмаларининг ишини мувофиқлаштириш ва Жамоатчилик қабулхоналари билан ишлаш бўлими мудири Боймурод Юсупов. — Семинарга банклар ходимларини бекорга таклиф қилганимиз йўқ. Улар ёшларга керакли йўл-йўриқларни кўрсатишади. Бу уларга нафақат ўзини, балки тенгқурларини ҳам иш билан таъминлаш имкониятини беради. Оддий бир мисол: битта яхши пайвандчи бўлса, эртага у ўзи ва 5-6 кишини иш билан таъминлайди. Ҳамма жойга пайвандчи керак. Демак, мана шу нуқтаи назардан ёшларга қўрқмасдан банклар томонидан таклиф қилинаётган имтиёзли кредитларни олиб иш бошлаш кераклигини тушунтиришимиз зарур.\n— Тадбиркорлик билан шуғулланиш мақсадида «Микрокредитбанк»дан имтиёзли кредит олиш имкониятини берувчи сертификатга эга бўлдим, — дейди Агросаноат ва тадбиркорлик коллежи битирувчиси Абдулазиз Холматов. — 20 сотих еримиз бор. Кичик иссиқхона қурганмиз. Мазкур кредитга иссиқхонани кенгайтирмоқчиман.\nСеминар якунига етгач, банклар томонидан имтиёзли кредит олиб ишини бошлаган ёш тадбиркорларнинг уйларига борилди.\n— Беданачилик билан шуғулланиш мақсадида «Микрокредитбанк»-дан 7 миллион 400 минг сўм миқдорида кредит олган эдим, — дейди Исломобод маҳалласида истиқомат қилувчи ёш тадбиркор Саиджон Шарифхўжаев. — Ушбу маблағга 2500 жўжа олдим. Бугун беданаларни парвариш қила бошлаганимга 20 кундан ошди, ўзгариш катта. Яна 20 кундан сўнг тухум олишни бошлаймиз. 50-55 кун ичида уларнинг 70-80 фоизи тухумга киради. Ишларимиз юришиб кетса, фаолиятимизни янада кенгайтиришни режалаштирганмиз.\n— «Агробанк»дан 6 миллион сўм миқдорида имтиёзли кредит олганман, — дейди ёш тадбиркор Рустам Бакиров. — Ушбу маблағ ҳисобидан 2 сотих ерга 2 та иссиқхона барпо қилдик. Биттасига булғор қалампири, иккинчисига бодринг экдик.\n— Ўғлим Рустамнинг ишларидан кўнглим тўқ, — дейди Раҳмонали Бакиров. — Ёшларимизга доимий эътибор бераётгани учун давлатимиздан миннатдорман. Тўғрисини тан олиш керак, бундан 3 ой олдин битта иссиқхона қуришга ҳам қурбимиз етмас эди. Банк кредити эвазига иссиқхонани тезда ишга туширдик. Бунинг натижасида оиламиз иқтисоди яхшиланди. Ҳамма фойдали меҳнат билан банд. Ўғлим келгусида фаолиятини ривожлантириб, янги иш ўринлари яратмоқчи. Мен ҳам унга ўз маслаҳатларимни бериб турибман. Келажакдан умидимиз катта...