Мунаввара Ойматова: Исломни билмай туриб Румийни ўрганиш-таҳоратсиз намоз ўқишга тенг - BBC News O'zbek\nОлима "Румий ва ўзбек адабиёти"мавзусида илмий ишни давом эттираяпти.\nУнинг 2010 йили "Мозаика"шеърий тўплами "Хуросон" нашриётида чоп этилган.\nЎтган икки йил асносида Мунаввара "Табу" романи, "Ғусса марсияси" шеърий тўплами, "Соҳилдаги битиклар" шеърий китобларини ўқувчиларига тақдим этди.\nЖорий йил эса, унинг "Дадамга мактублар" насрий китоби босмадан чиқди.\nТожикистонлик таниқли ўзбек шоираси ва румийшунос олима Мунаввара Ойматова билан суҳбат\nБи-би-си: Бу галги Би би си меҳмони Тожикистондаги таниқли ўзбек шоираси ва румийшунос олима Мунаввара Ойматова бўладилар. Ассалому алайкум Мунаввара, дастуримизга хуш келибсиз:\nМунаввара Ойматова: Ассалому алайкум. Раҳмат, Гулсевар. Аввало, каминани меҳмонликка таклиф этганингиз учун ташаккур. Фақат сал хижолатлик жойим бор. Мен таниқли шоира эмасман. Ўзим учун ёзиб юрган одамман. Кейин забардаст румийшунослар олдида чивинча ҳам эмасмиз. Румийшунослигим "Маснавий" мутолааси ва уни ўзбек адабиётига таъсирини ўрганиш доирасида. Умрининг салкам қирқ йилини Румий ижодини ўрганишга бағишлаган Рейналд Никольсон олдида румийшунос деб аталиш анча ноқулай.\nБи-би-си: Аввало ўзингиз ҳақингизда айтсангиз, қачондан ижод қила бошлагансиз? Бу йўлни танлашингизга сабаб нима бўлган?\nМунаввара Ойматова: Мен тўла маънода маърифатли оилада тарбия олганман. Отам ҳуқуқ мутахассиси эдилар. Онам чиройли диний тарбия олган муслима аёл. Ақлимни таниганимдан десам ёлғон, ўқишни ўрганганимдан десам рост бўлар, китоб ўқишни бошлаганман. Дадамнинг шаҳарма шаҳар саргашта ҳаётларидан ёдгор бир сандиқ китоб ҳозиргача менинг дўстларим. Қизиғи, халқ достонларини ўқиш билан мутолаа бошланган мен учун. Биринчи ўқиган нарсам "Ёзи билан Зебо" достони эди. Кейин мактаб таҳсили тугади. Аммо омадсизлик йиллари бошланди. 80- 90-йилларда ўзбек филологиясига ўқишга кириш жуда қийин йиллар эди Хўжандда. Дадам раҳматлик менинг руҳсизлигимни кўриб, барибир ўқийсан деб руҳимни кўтарганлар. Ижод эса 7-синфдалигимда бошланган. Бу йўлни мен танламаганман. Бу йўл мени танлаган. Билмадим, арзийдиган бирор нарса ёздимми, йўқми, аммо Шеърнинг сеҳрли олами сирларига шеърхон сифатида ошно бўлишлик насиб этганига шукур қиламан. Уёғи Навоийдан буёғи Шавкат Раҳмону Усмон Азимгача бўлган дилбар шеърият дўст, ҳамдам.\nБи-би-си: Уйингизда бутунбошли кутубхона бор дейишади. Асосан кимларнинг асарларини севиб ўқийсиз?\nМунаввара Ойматова: Йўқ, жуда унақа катта эмас. 2000дан сал кўпроқ китоб бор. Мен ўзбек насри, ўзбек шеъриятини севиб ўқийман. Аммо жаҳон адабиёти сара асарлари жону дилим. Севиб ўқийдиганларим кўп. Қайси бирини айтай. Достоевскийни севаман. Толстойни. Лермонтовни. Набоков. Мережковский. Ахматовани. Цветаевани. Бунинни. Гумилёвни. Бодлерни. Рембони. Зошченкони. Бабельни. Довлатовни. Бродскийни. Ремаркни. Памукни. Маркесни. Фуэнтес. Кортасарни. Борхесни...19-аср француз адабиётини ва дилбар форс шеъриятини. Айниқса, Мавлоно, Мирзо Ғолиб, Муҳаммад ИҚБОЛ ва Бедилни ўқиш ҳузур! Биласиз, университетда дарс бераман. Китоблардан китобни севувчи, ардоқловчи талабалар фойдаланишади. Чунки бугунги кунда ўзбек тилида чиққан китоблар бизда ноёб. Раҳматлик Озод Шарафиддинов ташкил қилган "Жаҳон адабиёти"нинг мендек содиқ мухлиси кам бўлса керак. "Жаҳон адабиёти" таржимонларига раҳмат. Ажойиб сара асарлар таржима бўлиб, ўзбек халқи бадиий мулкига айланмоқда. Шу журнални ҳам йиғаман. Буям талабаларим учун.\nБи-би-си: Тингловчиларимиздан бирининг мактубини ўқиб берсам. Мадинаи Мунавварадан Абу Абдуллоҳ ёзадилар: "Ассаламу алайкум Мунаввара. Маълумки, ўтмишда бизга аждод бўлган ижодкорлар барчаси динимиз аҳкомларига тўлиқ амал қилиб яшашган...Жумладан, Румий ҳазратлари ҳам. Яъни, ижод қилиш учун ҳам мададни АЛЛОҲдан олишган.Шу боис асарлари умрбоқий бўлиб қолгандир...Ҳозирги замондош,диндош ижодкорларимизчи?! Умуман, ижодкор, шоира ўлароқ Сизнинг ИСЛОМга, диний эътиқодга муносабатингиз қандай?! Илмий ишларингизда,ҳаётдаги барча муаммоларингиз ҳал бўлишида АЛЛОҲ мададкор бўлсин..." Марҳамат, Мунаввара.\nМунаввара Ойматова: Аввало, дўстимизга савол учун ташаккур. Исломга, диний эътиқодга муносабат ҳақида бизнинг минтақада яшайдигандан сўраш сал эришроқ туюлади. Алҳамдуллилоҳ мусулмонмиз. Ижодкорликдан олдин фарзлар ижроси муҳимлигини англаймиз, Худога шукур. Аллоҳ буюрганларини имкони қадар бажармоқдамиз. Адабиётга келсак. Бу масала ўзбек адабиётининг оғриқли нуқтаси бўлса эҳтимол. Мен катта ўзбек адабиёти қаршисида ҳеч кимман. Бу катта адабиёт номидан гапиришга маънавий ҳаққим йўқ. Аммо ўқувчи сифатида фикр билдиришим мумкин. Ҳақиқий талант Аллоҳдан. Агар Яратган ўзи марҳамат этмаса, оддийгина мисол: ёмғир ёғмайди. Наинки шеър ёхуд насрий асар. Лекин диний аҳкомларга тўлиқ амал қилиш дегани ижодкорни, қайси бир маънода, чегаралаб ташлайди деб ўйлайман. Инсонда эътиқод устувор бўлиши керак. Ҳар қандай ижодкорда иймон ва эътиқод устувор бўлса, у албатта инсониятга нафи тегадиган асар ёза олади. Аммо шу ўринда, мен Мавлонони ёрдамга чақирай. Ҳазрат айтадилар: Ҳазорсола раҳест аз ту то мусулмони, Ҳазорсоле дигар то ба ҳадди инсони. Ёки То нақши хаёли дўст бо мост, Моро ҳама умр худ тамошост. Шарҳга ҳожат йўқ. Қисқаси, инсонийлик мусулмонликдан ҳам баланддир. Дарҳақиқат, барча динлар асосида эса Комил инсон ғояси ётади. Шундай экан, масалага бир томонлама ёндашмаслик керак. Масалан, май ҳақида Румий жанобларининг устозлари Бурҳониддин Муҳаққиқ айтган эканлар: "Бода кўтарганга ҳалол, кўтармаганга ҳаром". Бу сўз маъноси шуки, мастлигини кўтарган ичсин. Мастлигини кўтаролмаган ичмасин. Бу билан май ичилсин дейилмаган. Лекин таъқиқ ҳам йўқ бунда. Шу ўринда яна бир гап. Ҳазратга кўра, намознинг жони(руҳи) иймон. Иймонсиз намоз бўлмайди. Намозсиз иймон бўлиши мумкин. Иймон намоздан устундир. Намоз бир кунда беш маҳал фарз, иймон эса ҳамма вақт фарздир. Ўтмишдаям ижодкорлар юз фоиз диний аҳкомларни тўлиқ ижро этишган дейиш сал нодурустдай. Алмаий деган шоир Бухоройи шарифда таҳсил олиб, чинакам бир олим даражасига кўтарилган. Аммо бирор хил шариат буюрган ишларни қилмаган. Нозик табъ шоир, закий олим эди у киши. Ислом жуда улуғ дин. Аммо Айтматов қаҳрамони Авдий айтганидек, динлар замонага сал пал мослашиши керакмикан. Шунингдек, Расули акрам динда чуқур кетмасликни ҳадисларида айтганлар. Ер чуқур ҳайдалиб, айни ўша ерга уруғ тушса, табиийки, бу уруғ униб чиқиши гумон. Барча юмушда, хусусан, динда ҳам мўътадил йўл тутмоқ афзал бўлса керак. Лекин ижодкорда диний илм бўлса, нур алан нур. Чунки бундай ижодкор яратган асардан чинакам маърифат нафаси келади. Аллоҳ барча эзгу ишда ҳаммамизга ҳам ҳамроҳ бўлсин. Савол учун раҳмат!\nБи-би-си: Прагадан Олмос ҳам: "Ассалому алайкум, мумтоз адабиётни, айниқса, Румий ҳазратларини ижодини Исломий билим ва маданиятсиз тўла маънода англаш қийин, шу фикрга муносабатингиз", дея сўрабдилар.\nМунаввара Ойматова: Раҳмат,Олмос. Албатта, мумтоз адабиётни исломий яъни маърифий билимсиз ўрганиш мушкул. Навоийшунос олимларнинг қайси бири исломий билимдан ташқари? Мен ёш улуғ адабиётшуносларни назарда тутаяпман. Хусусан, Иброҳим Ҳаққул, раҳматлик Нажмиддин Комилов, Ёқубжон Исҳоқов, Султонмурод Олим, Рафъиддин Сайфиддинов, Мирзааҳмад Олимов ва бошқалар. Бусиз мумкин эмас. Румий жанобларини ҳатто номларини таҳоратсиз тилга олиш мумкин эмас, дейди бизнинг юртдошимиз, шоир ва таржимон Абдулла ЗУҲУР. Шундан билиб олаверинг. "Маънавий Маснавий"да 831 та Қуръоний оят ва 531та ҳадис бор. Уларни таҳоратсиз ўқиш мумкинми? Йўқ. Аммо афсус, бугунги кун ахборот узатиш ишлари ривожланган бир пайтда кўпчилик китоб ўқимай қўйди. Натижада, нафақат исломий маданият, балки оддийгина маданиятдан узоқлашиш кўзга ташланади. Энди Румий Ҳазратлари ижодларини исломни билмай туриб ўрганиш бу таҳоратсиз намоз ўқиш билан баробар.\nБи-би-си: Лондондан Шоҳрух: "Румийни ўрганиш қанчадар муҳим", дея савол қўйган.\nМунаввара Ойматова: Румий жанобларининг барча асарлари замирида Комил инсон ғояси ётади. Бас шундай экан, Мавлоно асарлари барча замону маконга тааллуқлидир. Уларни ўрганиш муҳим масала. Чунки Инсон руҳини айни маърифий асарлар тозартиб боради. Ўз замирига ирфоний, инсоний маънони сингдирган аллома асарларини, ижодини ўрганиш ҳеч қачон долзарблигини йўқотмайди.\nБи-би-си: Германиядан Зоҳид сўраяпти: "Румий асарлари таҳлили ва фалсафаси ҳақида юзлаб китоблар, минглаб мақолалар асарлар ёзилган... Бугунги кун билан уйғун томонлари нимада? Бугунги дунёда қандай аксланади?"\nМунаввара Ойматова: Жаҳон адабиёти тарихида юзлаб китоблар битган адиблар бор. Аммо улар ёзган асарлари ўз давридан ўтиб бизгача етиб келмаган. Аммо биргина асари билан дунёни лол қолдирган ижодкорлар ҳам бор. Жумладан, Румий Ҳазратлари адабий мерослари бешта асар билан кифоя қилган."Маънавий Маснавий", "Девони кабир", "Мажолису сабъа", "Фиҳи мо фиҳи", "Мактубот" . Аммо, биргина "Маснавий"га ёзилган шарҳлар саноғи юздан ошиб кетади. Гап ёзилган асарлар сонида эмас экан. Румий асарларини Америкада ўрганиб, ғазаллари қўшиқ қилиб куйланаётгани Мавлононинг бугунги кунга уйғун асарлар яратганларининг далили. Россияда "Маснавий" тўлиқ таржимасини амалга оширилиб, нашрдан чиқди. Ўзбекистонда истеъдодли шоир ва таржимон Жамол Камол томонидан тўлиқ таржима амалга ошди. Марҳум шоир Асқар Маҳкам томонидан "Маснавий" шарҳли таржимаси қисман румийхонлар эътиборига ҳавола этилганди. Бугунги кунда Асқар Маҳкам ишини тожикистонлик истеъдодли шоир Абдулла Зуҳур давом эттираяпти яъни "Маснавий"нинг шарҳли таржимаси давом этаяпти. Таржимон Одил Икром томонидан "Маснавий" иккинчи дафтари таржима қилиб бўлинди. Мавлоно ижоди бир уммон дейишади. Бизда Мавлоно дейилса бас, юзларга нур ёғилган каби бўлади. Тожикистонда румийшуносларимиз анча яхши ишларни амалга оширишди. Мавлоно таваллудлари 800 йиллиги муносабати билан "Девони кабир" кирилл ёзувида Али Муҳаммад Хуросоний томонидан тайёрланиб, тўлиқ нашр этилди. Касбдошим, тожик адабиётшуноси Тожибой Келдиёров "Маснавий" шарҳлари устида илмий иш олиб бориш билан бирга, ўзи ҳам "Маснавий"га шарҳ ёзаяпти. Ўзбекистондаги румийшунослар иши ҳам таҳсинга сазовор. Абдумурод Тилавовнинг Румийни ўзбек халқига танитиш йўлидаги заҳматлари, журналист Хайрулло Қосим ишлари таҳсинга лойиқ. Асрор Самад талқинидаги "Маснавий" ҳикоятлари насрий талқини эътиборга лойиқ ишлардан. Закий инсон, файлусуф Жаъфар Муҳаммад ишлари ҳам шулар жумласидан. Санасак, бу борада анча ишлар амалга оширалаяпти. Ишонаманки, қадимдаги каби румийхонликлар ҳадемай бошланиб кетса. ажабмас. Шу ўринда, бир гап. Бизда, Тожикистонда, Рўдакийхонлик, Фирдавсийхонлик, Румийхонлик, Бедилхонлик, Хайёмхонлик кечалари бўлиб туради. Унда ёш йигит-қизлар улуғлар ижодидан минглаб мисраларни ёддан айтиш мусобақасини қилишади. Бу каби яхши анъаналар ҳали икки томон ҳамкорлигида, албатта, бўлишидан умид қиламиз.\nБи-би-си: Жаҳонгир исмли тингловчимиз: "Салом, Мунаввара опа. Тожикистондаги ўзбек адабий муҳити ҳақида нима дея оласиз? Мустақилликдан сўнг, давлатлар орасида тортилган чегаралар бу адабий муҳитга қандай таъсир қилди? Жавобингиз учун катта раҳмат", дея хат йўллабди. Марҳамат\nМунаввара Ойматова: Жуда ўринли савол учун Жаҳонгирга раҳмат. Тожикистонда ўзбек адабий муҳит бор ва бўлади. Фақат узилиш бор. Жанубий Тожикистонда ўз-ўзича ўзбек адабий муҳити мавжуд. Шимолий Тожикистонда ўз ҳолича. Жуда сара асарлар яратилаяпти деб даъво қилишдан йироқмиз. Аммо асарлар яратилаяпти. Масалан, Ҳуснинисо Аҳмедова деган адибамиз ёзган ҳикоя ва қиссалар, чегаралар бўлмаганда, ўзбекистонлик китобхонлар учун ажойиб совға бўларди. Шуҳрат Шокир деган талантли ёш шоиримиз, ишонаманки, албатта, Ўзбекистонда ҳам ўз шеърхонларига эга бўларди. Ўринбой Усмон драмалари ўзбек театри саҳналарига ярашиб тушарди. Исмоил Қаюмов ва Ҳабибулло деган йигитлар яқинда шеърий машқларини олиб келишди. Уларни ўқиб кўнглим қувончга тўлди. Мавж ортидан янги мавж келаяпти экан. Катта ўзбек шеъриятига бу кичик жилға бориб бир кун қўшилажак. Шундай кун келади. Шу масалага бир нарсани, албатта, қўшиб айтиш керак. Бизда, Тожикистонда ўзбекистонлик тожик ижодкорлар қадрланади, иттифоққа ҳеч қандай тўсиқсиз аъзо бўлишади. Бу ижодга бўлган самимий муносабат биз ўзбек ижодкорларга нисбатан Ўзбекистон томонда йўқ. Давлатлар орасидаги чегаралар бу вақт саволи. Кун келади ҳамма нарса яхшиликка юз буради. Фақат ҳозирча бу чегараларни муҳитга таъсири бор. Йўқ десак, хато бўлади. Сиёсат оғир масала. Аммо адабиётга ва маданиятга чегарани аҳмоқ қўяди. Адабиёт бир қуёш. У ҳаммага баробар. У барча чегараларни бузиб ўтишга қодир ягона қудратли КУЧ. Тожикистондаги ўзбек адабий муҳити ҳам ўзига хос муаммолари бор. Уларга ечим топиш учун якдиллик етишмаяпти. Тожикистондаги ўзбек мактаблари учун дастур ва дарсликлар ёзиш масаласида бирёқламалик кўзга ташланади. Жануб ва шимол томонидаги бошбошдоқчиликдан келиб чиққан бу муаммо оқибатини бугун ақл кўзи кўрлар тушунмаяпти. Қўлида пули, талант деган сўздан асар ҳам йўқлар дастурга ўзини тиқиштириб, буюклик даъвосини қилиши маърифат дарахтига урилган қаттиқроқ зарбадир. Соясидан қўрққанлар бу муаммоларга панжа орасидан қараб туришибди. Халқнинг кўчада қолган боласи борми, адабиётдан "а" деган асар йўқ савияси паст асарларни ўқиб, ўрганса? Энг ёмони, "чегара" мана шу ерда қўйилган. Симтўрлардан наридагилар асарларини дастурларга киритиш чекланиб бораяпти. Болтаям ўзимизники, сопиям.\nБи-би-си: Бугунги даврда адабиётнинг жамиятда тутган ўрни ҳақида нима дея оласиз?\nМунаввара Ойматова: Адабиёт жамиятнинг маънавий пойдевори. Унингсиз ҳаёт бўлмаган, бўлмайди. Бу аксиома. Фақат бугун техника ривожи сал ёшларни катта адабиётдан чалғитдимми деб ўйлайман. Китоб ўқиш йўқолиб бораяпти. Олди-қочди кинолар, интернет, яна "сариқ матбуот" маънавиятга ёмон таъсир ўтказмоқда. Лекин булар ўткинчи ҳодисалар. Вақт келиб ҳақиқий адабиёт яна ўз қонуний ўрнини яна эгаллайди. Шу ўринда интернетнинг баъзи яхши жиҳатлариям айтиш керак. Ажойиб шоиримиз Хуршид Даврон сайти биз учун том маънода маънавий озуқа. Ёки Даврон Тожиалиевнинг "Зиё истаган қалблар учун" электрон саҳифалари ҳақиқий Зиё сочувчи вазифасини бажараяпти. Раҳмат шуларга. Ўзини билган зиёли одам адабиётдан нафас олаяпти ҳозир ҳам. Адабиёт жамиятдаги ёзилмаган одоб кодексини барибир жамиятга тадбиқ этаверади. Унинг жамиятдаги ўрни одамларнинг бир бирини тушунишида, ўзаро ҳурматларда зоҳир бўлаверади. Зеро, бетакрор ва беназир ЧЎЛПОН айтганидек, "Адабиёт яшаса - миллат яшар".\nБи-би-си: Тошкентдан Ҳожиаҳмаднинг мактубларини ўқиб берсам: "Ассалому алайкум Ҳурматли Мунаввара опа! Илтимос, мени асосий қийнаётган саволимга жавоб берсангиз, халқларимиз ўртасида 1000 йиллар давомида бир қон, бир жон, бир дин ва ҳоказо уйғунлик касб этган. Нима деб ўйлайсиз, ҳозирги кундаги ҳалқларимиз орасидаги муносабатлар қаёққа олиб бормоқда? Жавоб учун олдиндан раҳмат".\nМунаввара Ойматова: Мавлоно айтадилар, "Зиндаги омад барои бандаги, Зиндаги бе бандаги шармандиги". Биз ҳам Яратганнинг бандаси эканмиз, умидворлик қалбимизда устувор бўлиши табиий. Яхши кунлар умидворимиз. Биз ўтмишда ҳам, ҳозир ҳам бир жон, бир танмиз. Халқлар орасида муносабатлар асли яхши. Атрофга яхшилаб бир қаранг. Биз бир дарахтмиз. Дарахтни ҳеч вақт тиккасига кесмайдилар. Тагидан кесишади. Иншооллоҳ, муносабатлар фақат яхшиликка томон боради. Масалан, бир воқеани айтиб берай. Унда икки давлат орасида виза муносабатлари йўқ эди. Тожикистон халқ шоираси Фарзонахоним ва опаси профессор Хожаевалар билан қўшни давлатга ўтишга тўғри келди. Чегарада бизни тўхтатишди. Шоиранинг табъи ўта нозиклигини опаси иккимиз чуқур тушунган ҳолда, вазият яъни чегарачиларга хос салгина қўполликни юмшатишга уриндик. Шоирани таништиришга тўғри келди. Шунда бир чегарачи йигит бехос шеър ўқишни бошлади: "Гули зардолу мерезад..." Бу шоирамиз шеъридан эди. Қаранг, бу йигит чегаранинг нариги томонида яъни Ўзбекистон томонида эди. Кўнгилларга қувонч дориди. Шеър чегараларни бузди. Тошкентга етгунча Фарзонахоним шеър ўқиб борди. Бандасини умиддан айирмасин. Иншооллоҳ, Яратган меҳрибондир. Меҳр қуёш. У ҳаммага баробар нур сочади.\nБи-би-си: Ўшдан Салмон Алиев ёзади: "Ҳурматли М.Ойматова "Табу" романингизга қизиқдим, аммо қидириб тополмадим, ўқиганлар эса, ўзбек адабиётига ёт бўлган очиў(порно) саҳналарга бой асар дейишди. Мени назаримни тортган нарса эса, романнинг номи (бу сўзнинг луғавий маъноси ва келиб чиқиши ажойиб-ку, ахир) эди, аммо бирор сайтдан тополмадим. Ўзингиз романингиз ҳақида нима дейсиз?"\nМунаввара Ойматова:"Табу" адади кам миқдорда нашр қилинган. Кўп нарса назарга боғлиқ. Сиз музейга кирдингиз дейлик. Яланғоч аёл суратини кўрдингиз. Сиз унда юксак санъат асарини кўрдингиз. Ёнгинангизда турган санъатдан узоқ, музейга шунчаки адашиб кирган киши яланғоч аёлни кўрди. Унинг кўзидаги ҳайрат билан сизнинг ҳайрат орасида фарқ борлигини ўзингиз ҳам яхши тушунасиз. Гап қабул қилишга боғлиқ. Кеча бир файлусуф суҳбатига чорлади. "Табу"ни ўқиган экан. Ҳайратларини ўртоқлашиш учун кўришиш ҳоҳишини билдирган экан у киши. 23йил олдин у киши менга дарс берган устоз эди. Кеча биз аксинча мақом билан учрашдик. У киши мухлис, мен эса ёзувчи. Рости, сал хижолат бўлдим. Ахир нима қилсаям устоз. "Табу" ҳақида нима дейишим мумкин? У порно асар эмас! Очиқ саҳна деганлар бир умр очиқ саҳнада яшаганлардир балки. Аммо гап ўша очиқ саҳнани қандай беришга боғлиқ. Сиз бир ўқиб кўринг. "Минг бир кеча", "Декамерон"ни ҳазм қилган ўқувчи "Табу"ни албатта тушунади ва қабул қилади. Мен "Табу"ни зўр асар дейишдан йироқман. Аммо ким ўз фарзандини ёмон дейди? Бу ўринда Шайх Саъдийдан бир байт билан кифояланаман. Мушк он аст, ки худ бибуяд, На он, ки аттор бигуяд.\nБи-би-си: Бир қатор тингловчиларимиз ўз ижодингиздан намуналар ўқиб беришингизни сўрашган, марҳамат.\nМунаввара Ойматова: Албатта, шоира деган сўз тургандан кейин шеър ўқиш керак.\nКўнглим харобаси - Дил сардобаси, Хаёлинг йўқлайди номимни бот-бот. Кўксимга сиғади озод нафасинг, Кўксимда ёнади Исминг умрбод.\nОвозинг нохуни чертар Дилимнинг Узилган торларин, куй чиқар маҳзун. Эртаклар ўқийман битта Исмингдан, Эртаклар Ишқимиз умридек узун.\nСен Нурлар шаҳрида нурона бўлдинг, Масофа, манзиллар нурларга тўлди. Макону замонни унутдим сен-ла, Энди Ишқсиз онлар мангуга ўлди.\nҚўлим узатарман, етмайди қўлим, Йўлларим узанар, етмайди йўлим. Тахайюл шамоли элтар Руҳимни, Нурлар ёғилмоқда, Нур ўнгу сўлим.\nХаёлинг - нурларга чулғанган йўлим…\n***** Кузда ҳам гулларми Гул бўлмаган Дил, Кузимга баҳорлар келди ахтариб. Исмим топди Сени нурга айланиб, Сен бир мусофирсан, мен ҳам бир ғариб.\nОвоз…Овозингдан уйғонди Руҳим, Азонга чорлаган муаззин Овоз. Кул остида қолган Қақнусинг эдим, Мана хаёлингга этяпман парвоз.\nМаҳрами асрорим, маҳрами Руҳим, Жойнамоз ичинда Ишқинг ўқирман. Оятлар, суралар аро мен ёниб, Ишқингдан тўкилган сатрим тўқирман.\nСаждада Ҳу дерман, Ё ҳу, чорлагин, Сени танитганга мени элт, эй Ёр. Нурлар сочилади ҳар бир сўзингдан, Самодан инган СЎЗ - Нури Биру Бор.\nКузда ҳам гуллайди гуллолмаган Дил...\nБи-би-си: Қизиқарли суҳбатингиз учун катта раҳмат. Би-би-си ўқувчиларига тилакларингиз бўлса, марҳамат.\nМунаввара Ойматова: Манга саволлар берган ҳар бир дўстимизга каттадан-катта ташаккур. Би-би-сини тинглаётган барча мухлисларига, бизни тинглаганларга Тожикистондаги ўзбеклар, айнан, Хўжанддан ўз саломларимни айтаман.\nЗабардаст ўзбек шоираси Ҳалима Худойбердиева-Би-би-си меҳмони\nБибиш хоним машҳур 'Хивалик раққоса'нинг ўтмиши ва бугуни ҳақида


Азиз оғалар-инилар, опалар, сингиллар, сизлар билан ойлар султони рамазонда кўришиб турганимдан севиниб ўтирибман. Томга қўйилган панел қуëшдан энергия олгани каби мен сизларнинг эътиборингиздан куч-ғайрат оламан. Бугунги суҳбатимиз мундарижасини кейинги ўн кунда бўлган воқеалар белгилади.\nКиночилар ўзларининг хўжайини Федяга қараб исëн кўтаришди.\nГапнинг қисқаси – “бунт в корабле!” Доим шу киночиларга ҳайрон қолганман. Яқинда битта киночи клип олаëтгани видеосини қўйибди. Бу режиссёр суратга олиш майдонида ўзини салкам худо каби тутвоган.\nАртистга қараб (канешна ўрисчалаб) “Давай, плач, плач, ссука. Не верю. Слёзи!!! Kрупние слёзи, ссука. Хуллас, гапнинг қисқаси, ўзидан Феллини ясаб олибди. Анув артист қиз эплолмади шекилли, режиссёр боланинг тоза жаҳли чиқди. Кўтининг тагидаги табуреткани артист қизга қараб отвориб, роса ўриччалаб сўкинди. Кейин бошини деворга тарс-тарс уриб, “О, боже, почему я должен терпеть этих бездаров? Чмо, урод, ниже плинтуса”, деб вағиллаб йиғлаворди.\nЎшатдаги битта холанинг киночига раҳми келиб, истаконда сув абкеберди. Бу кадрларни кўриб, шунақа гений киночи бор экан, деб оган клипини томоша қилдим. Вай, билярт. Бир бўққа арзимайдиган клип. Яна ўрисди клипидан один к одному ўғирланган. Бу соч ўстириб, дод-войди каттасини қилаëтган киночи оддий бир плагиат ўғри экан. Саводиям йўқ.\nНима демоқчиман. Бу 109 та киночининг накатать қиган жалобасини ўқиб: «Кинонинг биттагина душмани бор экан. У ҳам бўлса «Ўзбеккино» гендиректори Федя», деган хулосага келасан.\nФедя асли туғилганида ëмон бала бўмаган. Каттабибиси эркалаб туршак берса севинадиган самарқанлик бир бача. Ундан яхши ўрис тили маллими чиқарди. Аммо биографияси Гитлерникиданам ëмон бўлди.\nГулноранинг ëнида юрди. Гулнора билан бир тешикка сийди, бир тешикка ааа қилди. Гулноранинг соясида ва соққасида одам бўлди. Гулноранинг проектларини туя қилиб бойиди. Ресторан ва пулли туалетларни очиб ташади ҳаммаëққа.\nАммо Гулнора қамалганидан кейин шарта чиқиб уни ëмонлади. Дунëдаги барча ëвузликларни Гулноранинг бўйнига илди. Гулнора товада кичкина балачаларни қовуриб ерди, деганга ўхшаш гапларди айтди бу Федя.\n(Билмаганлар учун Федя – бу Фирдавс Абдухолиқов)\nЧингиз ясасига кўра, ўз ҳукмдорига сотқинлик қилганларнинг боши кесилади. Масалан, Чингиз битта шаҳарни олмоқчи, шу шаҳардан битта сотқин чиқиб, Чингизга бутун сирларни айтиб берди. Чингиз бундан фойдаланиб шаҳарни олганидан сўнг биринчи бўлиб ўша сотқинни ўлдирган.\nЎз эгасига садоқатли бўлмаган қул ҳеч кимга садоқат кўрсатмайди. Демак, Федя ëмон. Тўғриси, унинг биографияси ëмон. Унга қарши заява ëзганларам ëмон. Олдин айтганимдек, ўзбек киносида ишлайдиган барчани (боғбон ва фаррошларига қўшиб) сўтни қарори билан кино олиш жараëнидан бир умр узоқлаштириш керак. Киностудияга 10 км радиусда яқинлашмасин улар. Шундагина ўзбек киносига яхши бўлади. Ҳар ҳолда ëмон бўлмайди.\nҲозирча Ўзбекистондаги барча санъатлар ичида энг ëмони кинодир. Ундан ҳам ëмони чўпчаклардир.\nЧўпчаклар қаерга етаклар?\nБугунги Ўзбекистоннинг айни чегаралар ва айни номда ташкил қилинишида нумбир вон роль ўйнаган сиëсатчи Владимир Ленин апрель ойида 150 ëшга тўлди. Билмаганлар учун айтиб қўйсам, Ленин 54 ëшида ўлиб кетган. Битта Қоплон опа деган аëл пақиллатиб отиб ташаганидан кейин турмай ëтиб қолди.\nБир пайтлар Ленин деган одамни ўзбек шиғир ëзувчиси Муҳаммад Али илоҳийлаштириб достон ëзган эди. Ўзбек ëзувчиси таъсирида мактаб кутубхонасидаги Надежда Крупская (Лениннинг расмий хотини) хотираларини олдим. Хотираларда Лениннинг Сибирдаги Шушенск қишлоғида сургун бўлган даври эсланади. Крупскаянинг ëзишича, бир куни сув тошиб, қуëнларнинг инига сув кириб кетган. Сузишни билмайдиган қуëнчалар талваса ичида бўлган. Шунда Ленин қайиқни миниб, сув ичидаги қуëнларнинг бошига эшкак билан уриб ўлдириб чиқади. Гўштини пишириб ейиш учун эмас, шунчаки эрмакка. Владимир Ильич ҳар сафар эшкак билан тарсиллатиб қуëннинг бошига урганида, болаларча хо-холаб кулар эди.\nБу китобни ўқиб ларзага тушдим. Ленин ҳақида яратилган чўпчакка шак келтирилган эди. Боз устига, бундан олдин «Дед Мазай» деган китобни ўқигандим. Худди шундай сел пайтида Дед Мазай қуëнларни қутқарган эди. Китобни кўтариб, ўқитувчим Норжон опага олиб бордим. У қўрқиб кетди. Ўқима бу китобни, деди. Норжон опа учун чўпчак реалликдан яхши эди.\n1991 йили ўзбек ëзувчиси Муҳаммад Али Ленинни илоҳийлаштиришни бирдан тўхтатиб, дарров Амир Темурни илоҳийлаштиришга ўтиб кетди.\n30 йил давомида бутун бир халқ тасаввурида Темур худди Тереза онадай шафқатли қилиб тасвирланди.\nКимдир бирламчи манбадан Темур ҳақида фарқли бир маълумот топса, юмма талайдиган бўлдик. Бизга реаллик эмас, ëқимли чўпчак керак.\nШу кунларда ҳурматли олим Элдор оға Эсановни “Темурга шак келтирганликда айблаб” кесак бўрон қилиб ëтишибди. Элдор оға тарихчиларга таяниб, Амир Темурга хотини хиëнат қилган, деган иқтибос келтирди.\nМустафо Камол Отатуркнинг бир улуғ гапи бор: “Мабодо бир кун келиб менинг гапларим билан илм зиддиятга киришса, илмни танланглар”.\nАмир Темур 1405 йилнинг февраль ойида ҳозирги Чимкентнинг Ўтрор шаҳрида шамоллаб қолиб ўлган. Табиблар даволай олмаган. Агар ҳозиргидай 7 йил ўқиган докторлар бўлганида уни албатта даволашар эди.\nКинначиларга қолган кун\nОрадан 620 йил ўтиб яна кунимиз Ҳасан табибларга қолди. Ўзбекистондаги барча касалхоналарда табибларнинг давлатдан ойлик олиб ишлашига изн берилди. Яқинда кинначи, азайимхон билан фолбинлар кўричакни операция қилади. ТошМИни битирган докторлар Африкадаги там-там қабиласини даволашга кетворурсин.\nПрезидентнинг хотини Зироат кеннайи кинначиларнинг кришаси, дея ном чиқарди. Мирзиëев даври Ўзбекистони жуда катта тезликда учинчи дунëнинг энг жоҳил мамлакатлари қаторидан ўрин олишга шошмоқда. Саводсиз бир отарчи маданият вазири, уч класс мактаб ўқиган кўчабезори шаҳар ҳокими. Банк тизимига Аҳмадбойни обкелсак, бахтимиз тугал бўлади. Яна булар нега бошимизга тош ëғди, деб ҳайрон бўлишади.\nАйтмоқчи, мен ҳам қўйнинг қумалоғига қараб фол боқдим.\nЕОИИга киришни ëқлаб овоз берган бадбахт депутатларнинг кўзи кўр бўлади. Етти пушти хор бўлиб, ичбуруғдан ўлади, деган прогноз чиқди.\nХуллас, рус ошиғи Мирзиëев Россия бағрига отилиш учун яна бир қадам илгари ташади. Россия билан шифобахш васл қадрини Шавкат акадан сўраймиз энди.\n28 апрель куни Ўзбекистоннинг Евроосиё иқтисодий иттифоқи билан ҳамкорлиги юзасидан Олий Мажлис Қонунчилик палатасининг якуний қарори қабул қилинди.\nУнга кўра, Ўзбекистоннинг тузилмада “кузатувчи давлат” мақомида иштирок этиши мақсадга мувофиқ, деб топилди.\nУшбу қарор бўйича йиғилишда иштирок этган жами 132 нафар депутатдан 86 нафари тарафдор (ёқлаб), 32 нафари қарши, 14 нафари эса бетараф овоз беришди.\nБуларнинг бехосият қарори табиатгаям ëқмади. Мамлакат ғарби, хусусан, Бухорода юз берган кучли шамол оқибатида камида 1 киши ўлди. 30 дан зиёд одам тан жароҳати олди. Юзлаб уйларнинг томи учиб кетди.\nОлдинги ваъзимда офатлар эшик қоқаëтгани ҳақида ëзганимда “напасди иссиқ қилоуринг”, дейишувди. Олдинроқ вирус юқтирганлар сони 33 бўлганида, энди бу кўпайиб 50, 100 ва минг бўлади, деганимда ҳам мени юмма талашган. Мана, юқтирганлар сони икки мингдан ошди.\nФолбинлик, астрология ва бошқа спиритуал бульшитга тоқатим йўқ.\nЛекин йил номи каламуш экани ва айнан бу йилда миллионлаб одам вирусдан қирилгани аниқ.\nУчоқлар учмайди, қаторлар юрмайди, кемалар сузмайди.\nМамлакатлар ўз эшигини тақа-тақ ëпган.\nОдам одамдан ҳуркади ва тисланади.\nОдатда фалокат ëлғиз келмайди.\nИлмий прогнозларга кўра, бизни сув тошқинлари, қурғоқчилик ва очарчилик кутмоқда.\nҚурғоқчилик нафақат экинларга, балки ўрмонларга ҳам таҳдид солади.\nИссиқ ҳаво оқибатида ëнғинлар ҳам кутилмоқда. Ëнғиндан чиққан тутун эса парниковый эффект ҳосил қилади.\nУммонлар суви ҳар қачонгидан илиган. Музлар эримоқда.\nЕвропа ва Америкада қурғоқчилик бўлади, дейишди.\nҚашшоқ мамлакатларда (Ўзбекистон ҳам 2019 дан бошлаб шу мамлакатлар рўйхатида) сўнгги юз йилликдаги энг улкан гуманитар инқироз кутилмоқда.\nБоз устига, бўрон ва қасирғалар.\nЧигирткалар ҳужуми эса бонус каби.\nЙўғон чўзилиб, ингичка узиладиган мавсум.\n«Қутадғу билик»да айтилганидек, ўксиз (етим) ўз киндигини ўзи кесадиган давр.\nБошқа пайтда бундай фалокатлар дунë елкасини зирқиратмас эди.\nБир амаллаб бартараф қилинарди.\nАммо Covid-19 боис чўнтаклар бўшаган, ресурслар харжланиб адо бўлган. Бюджетда эса пул йўқ.\nБировнинг уйига йиғлаб борсанг, увиллаб чиқади.\nЙил тугашига яна саккиз ой бор.\nТопишмоқ ва савол-жавоб\nТуз оға, бизга умид беринг, оптимист бўлинг, дейишди кўрармонлар. Яхшиси, мен сизларга топишмоқ айтай. Жавобини видео тагига коммент қилиб ëзинг ва албатта каналга обуна бўлиб, қўнғироқча расмини эзиб қўйинг.\nЧилонзор солиқчилари 1200 бутилка ëғни муҳтожларга берди. Савол: Солиқчининг ëғ заводи борми? Кимдан сиқиб олди ëғни?\nПрезидентнинг хотини беш минг нафар аёлга беш миллиард сўм пул берди. Уй бекасида шунча пул қаердан?\nЖавобларни кутиб қоламиз. Энг ақлли ва тўғри жавобларни кейинги ваъзда ўқиб бераман.\nСавол-жавобнинг энг зўри Тошкентдаги коллцентрда бўлмоқда. Бу идорани тўлиқ оти …\n– Алë, муҳтожларга ëрдам коллцентри эшитади.\n– Ока, бугун иптор неччада очилади, билиб беринг.\n– Сиз муҳтожмисиз?\n– Сан нага мани ҳақорат қивоссан. Мани Сергелида иккита магазиним, ипподромда контейнерим бор.\n– Ука, салом, эримни поприси тугаб қопти, поприс обкеберинг бир блўк. Палмал деганидан чекади хўжайним.\n– Алë, мени йигитим ташаб кетди. Бевафо.\n– Ҳа, муҳтожман.\n– Нима керак? Картошка, тухум, шакар?\n– Севги керак менга. Сиз нечинчи йилсиз? Уйланганмисиз?\n– Болам, ëрдам бер.\n– Холажон, ассалому алайкум. Нима ëрдам?\n– Ўғлимнинг «Малибу»сининг ойна ювадиган суви тугаб қопти. Ўшандан бир литр обкелиб бер.\n– Салом, мени севгилим обқочиб кетди.\n– Биздан нима ëрдам?\n– Хатага продукта обкеберсангиз. Шампанский бор, аммо закуска йўқ.\n– Алë, пластигимга пул ташаб бер, интернетда от пойгасига тикишга пул қомади. Ола отга тиксам, тўрт ҳисса қилиб чиқарволаман. Алë. Нега жимиб қолдинг? Давай, пластикка пул ташабер.\n– Алë, порталми бу? Анави кинодаги қиз билан йигит бир-бирининг қўлини ушаб ташади. Рўза ойида нага бунақа кино кўрсатвотти?\n– Алë, итим қочиб кетди. Ўшани тутиб уйимга обкеберинглар. Бўмаса карислар ушаб сўйворади.\n– Коллцентр эшитади.\n– Эшитмаям бир кўр. Президентнинг хотини пул тарқатибди, қизиям. Мани долям қани? Қани?\n– Салом, ëрдам берадиғон идорами бу? Алишер ака бизага миллион российский рубль берсин ва битта катеж аберсин, айтиб қўйинг.\n– Ока, лўмка қийнаб ташади. Бир пачка лирика ë трамадол обкебермасангиз, ўзимни балкондан ташайман.\n– Қайси қаватта уйингиз?\n– Биринчи қаватда.\nАгар сен зўр бўлсанг, нега ўликсан?\nТошкент марказида ўрис босқинчиларга қўйилган бутхона ҳақида ҳамма билди. Яна такрор айтсам. Тошкентни босиб олишда тўнғиздай ўлган 25 ўрис аскари шарафига 1865 йили чор жаллодлари тиклаган бутхона давлат ҳисобидан таъмирланди.\nПутин ва Жириновскийга яхши кўриниш учун бир-икки ўзбекнинг уйи ҳам бузиб ташланди.\nДунëнинг ҳеч бир ерида босқинчига ҳайкал қўйилмайди.\nМабодо, босқинчининг ўзи ҳайкал қўйиб кетган бўлса, бузиб ташланади.\nЎтган ой Прагада ўрис генерали Коневга қўйилган ҳайкал қўпорилиб, ахлатга ташланган эди.\nЎзбек ҳукумати қилган иш мазохизм дейилади.\nМазохист деб таҳқир, камситилиш, оëқости қилинишдан ҳузур олувчига айтилади.\nСовет даврида бу бутхона маданий обида ҳисобланмаган. Ҳозирги кунда ҳам бутхона Ўзбекистон ëдгорликлари миллий рўйхатида йўқ. Хуллас, ўша совет даврида комхоз одамлари маҳаллага келиб, йўлга халақит беряпти, бузиб, ғиштини олинглар, дейишган.\nАммо Камолон маҳалласидаги духоба дўппи кийган шилпиқкўз оқсоқоллар, бизга бу таварик ўрисди ўлиги, деб асраб-авайлаб юришган. Энди ўша асраганларнинг уйи бузилди. Карма дейди буни.\nИлон асраганни ўша илон чақиб ўлдиради. Умуман, Тошкентда катта бир йиғинда биттагина ўрис бўлса, оқсоқол чиқиб: «Среди нас Иван ака сидит. Из-за уважения Иван ака, давайте, пагаварим па русский», дейди. Мана, 150 йил бўлибдики, Иван ака ўзбекча ўрганмайди. Асбобини қўйган ўзбек тилига. Ўзбекларам шунга лойиқ. Неча марта ўзбек деган бу муте, шарафсиз тўдани ваъзларимда танқид қилдим. Дарров додлаб, биза зўрмиз, дейишди. Зўр бўлсанг, нега бунча тубансан? Америкада битта гангстер ўз оëғи тагида ўлиб ëтган одамга қараб, сен зўр бўлсанг, нега ўликсан, деб сўраган экан.\nҚорин ғами ва сўз қадри\nШу ерда режага кўра шеър ўқилиши кўзда тутилган экан. Ўқиймиз, эшитинг.\nҚай бир халқ эрк ҳиссин туйгандан кейин\nБу шоир Хуршид Давроннинг 1996 йилда чоп қилинган “Баҳордан бир кун олдин” китобида босилган. Айтилган сўз – отилган ўқ.\nХуршид Даврон сўзнинг қадри баланд бўлган совет замонида яшаган. Чехов замонида сўз қадри бундан ҳам қиммат бўлган.\nДанғаралик мироб шоир Раҳматжон ака Антон Чехов (20-аср бошидаги рус ëзувчиси) қанча гонорар олган, деб ëзибди.\nАнтон Чехов «Стрекоза» журналида босилган ўзининг илк ҳикояси – «Письмо к ученому соседу»нинг ҳар бир сатри учун беш тийиндан ҳақ олган. Ҳикоя 1880 йилда чоп қилинган. Ўша пайтда буғдой унининг бир килоси 5 тийин бўлган. Демак, ëзувчи ҳар бир сатрига бир кило унга тенг ҳақ олган.\n5 тийинга ҳар бири 400 грамм бўлган икки дона батон (нон) сотиб олиш мумкин эди.\nЭнди сўйилган суяксиз мол гўштиниинг килоси 1880 йилда 40 тийин бўлган.\n20 сўмга аравага қўшиладиган от, 40 сўмга соғиладиган сигир берган ўша пайтда.\nАнтон Павлович Чеховниинг илк чоп қилинган асари ҳақида бу гап.\nАлбатта, кейинчалик ëзувчининг қалам ҳақи анча ошди ва бозордаги нархлар 1913 йилгача ўзгармай (ҳатто пасайиб) турди. Демак, 1904 йили «Знание» нашриëти А.П.Чеховга “Гилос боғчаси” асари учун 5000 сўм тўлади. Бу ўша даврда катта пул эди.\n1904 йилда бу пулга юзта зотдор соғин сигирни бемалол сотиб олса бўларди. Бир хизматкор бир ойда 5 сўм ойлик олса севинарди.\nДавлат мулозими эса ойига 20 сўм оларди.\nЧехов эса бир асарига беш минг сўм олган. Бу 10 граммлик 500 дона олтин танга дегани.\nМана сизга сўзнинг қадри, Раҳматжон ака. Лекин ҳозирги одамлар гап-сўзни эмас, кучни тан олади. Шоирни камситади, миршабнинг соясига кўрпача солади.\nХива хонининг отилмаган қуроллари\nКарантин пайтида столим устида турган пистолетга қараб ўй сурдим. Қуролни севаман. Кичкина пайтимда онам Москвадан ўйинчоқ автомат олиб келиб берган эди. Батарея билан ишларди. Бувим берган пулга Максим деган пулемëт ўйинчоқ сотиб олгандим.\nРогатка чўзмаларни ўзим ясардим. Энг яхши кўрган қуролимни 10 ëшимда ўзим ўйлаб топгандим. Ëнимизда металлолом уюми бор эди. Мен ўша уюм ичида ғалати симни кўрдим. Металл симнинг ҳар бир қарич жойида ëнғоқдан сал кичик темир шарик пайвандланган эди.\nМен бу симни судраб келиб, напильник билан бир қарич, бир қарич қилиб кесиб чиқдим. Шарикнинг уч тарафида 3 см узунликда сим қолдирдим. Тепа қисмида эса 12 см. Уч қисмини эговлаб, нинадай ўткир қилдим.\nТепа қисмига тўртта товуқ патини ўнинчи ип билан яхшилаб боғладим. Ҳозир дарт деган ўйинда қўлланиладиган парли найза ҳосил бўлди. Мен у билан ғулу-ғулу товуқларни нишонга олардим.\nШу кунларда Киевда рассекречить қилинган КГБ материаллари билан танишиб, Хива хонлиги Россия оëқлари остига тушишидан олдинги ҳолат ҳақидаги маълумотлар билан танишдим. Уруш арафасида Хива хони Муҳаммад Раҳимхоннининг укаси мамлакат мудофаа тизимини порохли қуроллар билан мустаҳкамлаш ҳақида маслаҳат қилади.\nМуҳаммад Раҳимхон укасини фитнада айблаб зиндонга ташлайди. Маслаҳатда қатнашганлар Ичан қалъа четидаги чуқур (яма)да сўйилади. Мамлакатда қурол ишлаб чиқариш, мудофаа масалалари билан шуғулланиш тақиқланади.\nРақсга тушиш, танбур дутор чалиш ва шеър ëзиш давлатда асосий вазифа қилиб белгиланади.\nРус генераллари бир тарафдан, Ҳазорасп иккинчи тарафдан Манғитга етиб келганида ҳам Хива хони сарой оркестри билан репитиция қилиб ўтирган бўлади. Руслар келганини эшитган хон қўлига Огаҳийнинг ғазаллар китоби ва яхши кўрган икки баччасини олиб Қорақумга, туркманлар орасига қочиб кетади.\n1873 йилнинг ëзида рус армияси Хивани ишғол қилади. Рус генерали Кауфман хоннинг бўм-бўш саройига кириб, деворда безак каби осиғлиқ турган Winchester русумидаги инглиз винтовкаларини кўради. Бу қуролларни Британия қироли ҳадяга юборган ва хон уни безак деб ўйлаб деворга осиб қўйган. Генерал Кауфман: «Агар бу олтита винчестерни тўғри ишлатишганида, биз Амударëдан кеча олмаган бўлардик», деб ўйлайди. Қиссадан ҳисса: Адабиëт ва мусиқа билан шуғулланиш давлатчилик учун энг муҳим нарса эмас. Мадримхон қурол ҳақида ўйласа, кўпроқ фойда бўларди. Дарвоқе, Муҳаммад Раҳимхон яхши шоир бўлган. У Феруз тахаллуси билан муғбачалар ҳақида ғазаллар битган.\nБу ҳақда кейин гаплашамиз. Яхшиси, Павел Дуров ижод этган телеграмни сайр қилсак.\nТелеграм – бу хабар алмашиш учун қулaй бўлган ижтимоий тармоқнинг бир бутоғи.\nОчиб қарасам, тармоқ бутоғи чаппар уриб гуллаб кетибди. Бир ўзбек қизи Ҳаво она қиëфасида очилдастурхон бўлиб девонда ëтибди.\n«Танишули! Қале!?» деган ëзув турибди тагида.\nБунинг тагида эса гўшт қиймалагичга қўли кириб кетган болакай фотоси.\nКимдир Козим деган йигит ва Нози деган қизнинг ëзишмаларини ҳам қўйибди:\n«Нози.Тўйимизга 38 кун қолди. Сан юборган мебелни йиғдик. 38 кундан кейин мана шу пайтда иккимиз мана шу каравотда бир-биримизни қучоқлаб ëтган бўламиз. Мен— сенинг юрагинг». Бу гапнинг тагида қирмизи юраклар расми қатооор турибди.\n«Козим ака, манам шуни ўйлаб ëтган эдим. Фақат мени дейсиз-а».\n«Отам-онам, сингилларимдан кейин сани дейман, Нози».\n«Йўўқ, Козим ака, фақат мени дейсиз. Ота-онангиз ўтиб кетади, сингилларингиз узатилади. Узоооқ сиз билан қоладиган аëлингиз-ку. Фақат мени дейсиз».\n«Нега ҳазиллашар эканман, фақат мени денг-да, Козим ака».\nСўнгги ëзувдан бир соат ўтиб Козимдан келган хатда романтикадан асар ҳам йўқ:\n«Эй, сука, Нози. Нега мен санга ўхшаган ипирисқини отам-онамдан устун кўришим керак. Гапнинг қисқаси, тўй бўлмайди. Эртага мебелингни машинага юклаб обориб ташлайман (уят гап ëзилган)».\n«Козим ака, ҳазиллашувдим, кечиринг».\n«Козим ака, нега опамга тел қилиб, фотиҳани бузаман, дедингиз».\n«Козим ака! Раҳм қилинг, ҳаëтимни барбод қилманг!»\n«Козим ака, нега тел қилсам кўтармийсиз”.\n«Козим ака, тоғам келдилар. Уйда жанжал. Ҳамма мени айблаб ëтибди. Телеграмда ëзишмасдан қисиб ўтирсанг бўлмийдими, деб тоғам уришиб ташлади. Тўй қиламиз, деб шунча расход бўлди. Козим ака, мени кечиринг, телефонни кўтаринг».\n«Козим ака, сизга тоғам тел қилмоқчи. Қайтариб юборган мебелингизни йўлда бир-икки жойи синибди».\nАна шунақа гаплар шу кунларда телеграмда.\ndata-title="РТдан ваъз: Йўғон чўзилади, ингичка узилади" data-description="
Ё рамазон айтиб келдик эшигингизга,

Қўчқордай ўғил берсин бешигингизга,

Қўчқордай ўғил ..." data-image="https://eltuz.com/wp-content/uploads/2020/05/rasm429696.jpg" data-url="https://eltuz.com/video/213852/" data-services="facebook,odnoklassniki,twitter,telegram" data-counter="ig">


"Арсенал"нинг япониялик форварди Бундеслига жамоасига ўтди (фото)\n24 май, 2018, 11:15\n"Ганновер" ўзининг расмий сайтида Лондоннинг "Арсенал" клуби форварди Такуми Асанони ўз сафига қўшиб олгани ҳақида эълон қилди.\nУнга кўра немис клуби 23 ёшли япониялик футболчини 2018/19 йилги мавсум сўнггига қадар ижарага олди.\nМаълумот учун, Асано “канонирлар” сафига 2016 йил келиб қўшилган эди. Бироқ, у ўтган икки йил ичида “Арсенал”нинг асосий жамоасида бирорта ҳам учрашувда майдонга тушмади. У сўнгги икки мавсумни "Штутгарт"да ижара асосида ўтказди.


Аср вабоси - Hidoyat.uz\nАсосий саҳифа Мақолалар Аср вабоси\nЧоп этилди Iyul 28, 2019 Аср вабосиda fikr bildirishni o'chirish\nБутун дунё мамлакатларини ташвишга солаётган глобал муаммолардан бири гиёҳвандликдир. Юртимиз оммавий ахборот воситалари, турли тадбирларда бу заҳри қотилнинг зарари ва кулфати ҳақида қайта-қайта огоҳлантирилишига қарамай, афсуски, ёшларимиз орасида унинг домига тушиб қолаётганларнинг борлиги ачинарли ҳол.\nИслом саломатликка тарғиб қилади. Ҳар бир тоат-ибодат эса поклик ила бошланади. Жумладан, намоз ўқиш учун таҳорат ёки ғусл қилиш зарур. Динимиз кишиларни ўзаро мулоқот ва муомалада ҳам озода бўлишга чақиради. Шу тарзда пок ҳаёт кечирган инсон улкан савоб ва мукофотларга эга бўлиб боради.\nШунингдек, муқаддас динимизда инсонларга зиён берувчи нарсалар ҳаром қилинган. Бу эса кишиларнинг моли, жони, ақли ва наслини ҳар қандай зарарлардан ҳимоя қилади.\nСархуш қилувчи воситаларни истеъмол қилган киши нафақат оиласи тинчлиги ва саломатлигига, балки насли софлиги ва юртига жуда катта зарар келтиради. Ҳадиси шарифда: “Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир”, дейилади (Имом Бухорий ривояти).\nШу ўринда ҳар қандай зарар ва азиятнинг олдини олиш ва ундан қутулиш учун қуйидаги тавсияларни келтириб ўтамиз:\nфойдали иш билан машғул бўлиш;\nсолиҳ тенгдош билан бирга бўлиш;\nистеъмол қилаётган нарсанинг зарарини тўла тушуниб олиш;\nтурмуш тарзини буткул ўзгартириш ва зарарли нарсаларга ўрин қолдирмаслик;\nсоғлом ҳаётни йўлга қўйиш, хусусан, спортга алоҳида вақт ажратиш.\nАйрим ёмон одатларни ирода кучи билан енгиб ўтиш мумкин. Аммо гиёҳвандлик каби иллатлар кишиларнинг ўзаро бирлашиб курашишини талаб қилади. Шу боис бир ёқадан бош чиқариб, ёшларимизни ёмон йўлга кириб кетишидан сақлаб қолишимиз, унинг қармоғига илинганларга яхшилик қўлини чўзиб, заҳри қотилдан қутилиши учун ёрдам беришимиз ҳар биримизнинг зиммамиздаги бурчдир.


OzodDayjest: Сенат ҳокимларнинг ноқонуний қарорлари кўпайиб кетгани юзасидан ҳукуматдан изоҳ сўради\n25 май 2020, Тошкент вақти: 21:23\nСенат йиғилишларидан бири.\nБош прокурор фуқарони аёвсиз калтаклаб ўлдирган ИИБ ходимлари ҳақида гапирди. Cардоба фожиасини ҳукумат эмас, парламент комиссияси тафтиш этиши керак. Жорий ҳафта матбуот каби воқеалар ҳақида хабар берди.\nБош прокурор терговда кимлар қийноқ қўллашига ойдинлик киритди\nОлий Мажлис Сенатининг 4-ялпи мажлисида қатнашган бош прокурор Ниғматилла Йўлдошев тергов жараёнларида қийноққа солиш ҳолатлари ҳақида ҳам гапирди. Бу ҳақда бир қатор матбуот нашрлари хабар берди.\nУнинг фикрича, қийноққа солиш ҳолатлари ўз касбида етарли малакага эга бўлмаган ходимлар томонидан содир этилади.\n“Терговда қийноққа солиш бўйича қонун бузилиш ҳоллари ўз касбида етарли тажриба, малакага эга бўлмаган, савияси паст ходимлар томонидан содир этилишини ҳам алоҳида таъкидлаш керак. Улар қонуний йўл билан жиноятни фош қилиш йўлини билмагани учун шунга қўл уришади” деди у.\nН.Йўлдошев мисол сифатида жорий йил бошида Қашқадарё вилоятида рўй берган воқеани тилга олди.\n“Чироқчи туманида туман ички ишлар бўлимининг икки нафар ходими – Жонқобилов ва Облаевлар ўғриликда гумон қилинган фуқарони ички ишлар биносида аёвсиз калтаклаб, шафқатсизларча тан жароҳати етказиб ўлдиришган. Оқибатда унинг 4 нафар фарзанди етим бўлиб қолди. Улар жазосини олади, лекин бу билан нима ўнгланиб қолади?” деган бош прокурор.\nЭслатиб ўтамиз, шу йил январь ойида Чироқчи туманида мол ўғирлашда гумон қилинган 32 ёшли фуқаро ИИБ биносида калтакланиб вафот этган эди. Шундан сўнг икки нафар ички ишлар ходими қамоққа олиниб, бир неча кундан кейин Қашқадарё вилояти ИИБ бошлиғининг биринчи ўринбосари Самад Турдиев истеъфо берганди. Март ойига келиб, Чироқчи туман ИИБ бошлиғи ва унинг ўринбосарлари ишдан олинди. Ҳодиса юзасидан тергов тафсилотлари маълум эмас.\nДепутат: Cардоба фожиасини ҳукумат эмас, парламент комиссияси тафтиш этиши керак\nХалқ депутатлари Тошкент шаҳар кенгаши депутати Обиджон Латипов Сардобадаги фожианинг юзага келишига сабабчи бўлган омиллар ва тизимли муаммолар ҳақида сўз юритди (www.kun.uz, 14 май).\n“Сардоба фожиаси жуда кўп, шу пайтгача бўлиб келган касаллик, иллатларнинг белгиси, тиббиёт тили билан айтганда, иситмаси, дейишимиз мумкин. У касаллик қанчалик чуқур илдиз отганлигини яққол исботлаб, кўрсатиб берган белги сифатида намоён бўлди” дейди О.Латипов.\nУ Сардоба фожиаси халқ бойлиги талон-торож қилинган ҳолатларнинг кўп эканини кўрсатиб берганини қайд этар экан, халқ ишончини оқламаган мансабдорлардан тезроқ воз кечиш лозимлигини урғулаган.\nДепутат фожиа сабабларини ўрганиш учун ҳукумат эмас, балки парламент комиссияси тузилиши лозимлигини таъкидлаган ва Юнусободдаги метро қурилишида рўй берган фожиа ортидан тузилган комиссия фаолиятини ёдган олган.\n“Юнусободдаги фожиа бўйича ҳукумат комиссияси иши қандай эканлигига шу пайтгача баҳо бера олганимиз йўқ. Чунки очиқликни кўрмадик ва бу иккинчи шубҳани туғдирадики, бу жараёнда ҳам ҳукумат комиссияси қанчалик самарали ишлаши мавҳумлигича қолади” деган у.\nСенат: Ҳокимларнинг ноқонуний қарорлари кўпаймоқда\nОлий Мажлис Сенати ҳокимларнинг қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ қарорлар қабул қилиниши ҳолатини ўрганди (www.xabar.uz, 11 май).\nТаҳлилларга кўра, биргина 2019 йилнинг ўзида ҳокимларнинг 3400 дан ортиқ қарорлари ҳақиқий эмас деб топилган.\nТуман, шаҳар ҳокимлари ваколатга эга бўлмаса-да, қонунга зид равишда бино-иншоотларни балансга олиш ва ер ажратиш юзасидан қарорлар қабул қилган.\nСенат хулосасига кўра, мулкдорларнинг мулки мусодара қилиниши ҳақида огоҳлантиришнинг олти ойлик муддатига риоя қилмаслик, компенсация маблағларини тўламай ёки қиймати бўйича тенг мол-мулкни тақдим этмай мажбуран чиқариб юбориш одатий ҳолга айланган. Мавжуд қонунбузарлик ҳолати юзасидан ҳуқуқни муҳофаза қилувчи ва бошқа давлат органлари томонидан ўз вақтида эътибор берилмаган.\nТаъкидланишича, маҳаллий ҳокимият органлари вакилларининг мулк эгаларига кўп ҳолатда қўпол муносабатда бўлиши аҳолининг ижтимоий кайфиятига путур етказмоқда. Шунга асосан, мазкур масала юзасидан Сенатнинг бош вазирга парламент сўрови юбориш бўйича қарори қабул қилинди.


Республика Гидрометеорология маркази Ўзбекистонда 8 апрель, чоршанба куни, кутилаётган об-ҳаво маълумотини эълон қилди.\nТошкент шаҳрида ҳаво ўзгариб туради, вақти-вақти билан ёмғир ёғади. Шамол ғарбдан 7-12 метр/секунд тезликда эсади. Ҳарорат кечаси ва кундузи 6-8 даража илиқ бўлади.\nҚорақалпоғистон Республикаси ҳамда Хоразм вилоятида ҳаво ўзгариб туради, бир оз ёмғир ёғади, қорга айланиши мумкин. Шамол ғарбдан 7-12 метр/секунд тезликда эсади, айрим жойларда 15-20 метр/секундгача кучаяди, баъзида эса 23-28 метр/секундгача кучайиши мумкин. Ҳарорат кечаси 3 даража совуқ—2 даража илиқ, кундузи 3-8 даража илиқ бўлади.\nБухоро ва Навоий вилоятларида ҳаво ўзгариб туради, баъзи жойларда ёмғир ёғади. Шамол ғарбдан 7-12 метр/секунд тезликда эсади, айрим жойларда 15-20 метр/секундгача кучаяди, баъзида эса 23-28 метр/секундгача кучайиши мумкин. Ҳарорат кечаси ва кундузи 3-8 даража илиқ бўлади.\nТошкент, Самарқанд, Жиззах ҳамда Сирдарё вилоятларида ҳаво ўзгариб туради, ёмғир ёғади, баъзи жойларда кучли бўлиши мумкин. Шамол ғарбдан 7-12 метр/секунд тезликда эсади, айрим жойларда 15-20 метр/секундгача кучаяди, баъзида эса 23-28 метр/секундгача кучайиши мумкин. Ҳарорат кечаси 3-8 даража илиқ, кундузи 5-10 даража илиқ бўлади.\nҚашқадарё вилоятида ҳаво ўзгариб туради, ёмғир ёғади, баъзи жойларда кучли бўлиши мумкин. Шамол ғарбдан 7-12 метр/секунд тезликда эсади, айрим жойларда 15-20 метр/секундгача кучаяди, баъзида эса 23-28 метр/секундгача кучайиши мумкин. Ҳарорат кечаси ва кундузи 8-13 даража илиқ бўлади.\nСурхондарё вилоятида ҳаво ўзгариб туради, баъзи жойларда ёмғир ёғади. Шамол ғарбдан 7-12 метр/секунд тезликда эсади, айрим жойларда 15-20 метр/секундгача кучаяди, баъзида эса 23-28 метр/секундгача кучайиши мумкин. Ҳарорат кечаси ва кундузи 8-13 даража илиқ бўлади.\nАндижон, Наманган ва Фарғона вилоятларида ҳаво ўзгариб туради, баъзи жойларда ёмғир ёғади. Шамол ғарбдан 7-12 метр/секунд тезликда эсади, айрим жойларда 15-20 метр/секундгача кучаяди, баъзида эса 23-28 метр/секундгача кучайиши мумкин. Ҳарорат кечаси ва кундузи 10-15 даража илиқ бўлади.\nРеспубликанинг тоғли ҳудудларида ҳаво ўзгариб туради, баъзи жойларда ёғингарчилик бўлади, айрим жойларда кучли бўлади. Тошкент ва Наманган вилоятларининг тоғли ҳудудларида (1800 метрдан юқорида) қор кўчиши хавфи бор. Шамол ғарбдан 7-12 метр/секунд тезликда эсади, айрим жойларда 15-20 метр/секундгача кучаяди, баъзида эса 23-28 метр/секундгача кучайиши мумкин. Ҳарорат кечаси ва кундузи 0-5 даража илиқ бўлади.\nЎзбекистон бўйлаб кучли ёмғирлар ёғиб, момақалдироқ бўлиши кутилмоқда


Вейналдум фаолиятидаги энг қийин рақиби ва 5-рақамда ўйнаш сабаби ҳақида гапирди\n«Ливерпуль» яримҳимоячиси Жоржиньо Вейналдум фаолиятида қайси футболчига қарши ўйнаш қийинчилик туғдиргани ҳақида гапирди.\n«Андрес Гуардадо. 2014 йилги жаҳон чемпионатида Мексика билан ўйнадик. Ўша куни у менинг рақибим эди.\nЖуда иссиқ бўлганди, шунга қарамай у тинмай югурарди. У – жуда яхши футболчи. Андрес тўп билан ажойиб ҳаракатланарди.\nУни тўхтатиш мен учун катта муаммо эди. Кучли иссиқ туфайли одатдагидан қийинроқ бўлган, аммо охир-оқибат биз ўша ўйинда ғалаба қозонган эдик»\n«5» мен учун ҳақиқатан ҳам махсус рақам. Сабаби энг севимли ўйинчим Зинедин Зидан («Реал»да) шу рақамда ҳаракат қилган. Профессионал фаолиятимда фақат шу рақам остида ўйнаб келаман. «Ливерпуль»га ўтганимда ҳам бу рақам бўшлигини кўриб хурсанд бўлгандим», – деб нидерландиялик футболчининг сўзларини келтиради Goal.\nМаълумот ўрнида, Гуардадо ҳозир Испаниянинг «Бетис» клубида ўйнайди.


«Ит солиғи»дан Германия бюджети яхши фойда...\n15.09.2021 13:02 0 1520\nГерманияда ит боқувчилар солиққа тортилиши ортидан 2020 йилда давлат бюджетига 380 миллион евро келиб тушди. Бу ҳақда мамлакат федерал статистика идораси маълумотлари асосида «Корреспондент» хабар берди.\n«Ит солиғи»дан тушумлар 2020 йилда 2019 йилга нисбатан 2,7 фоизга кўпайди. Тренд давом этиши ва 2021 йилда тушумлар янада кўпайиши айтилмоқда: биринчи чоракнинг ўзида 159 миллион евро солиқ ундирилган. Бу ўтган йилнинг шу давридагига нисбатан 8,4 фоизга кўпдир.\nМаълумот учун: Германияда уйига ит олиб келган одам уни яшаш жойи бўйича солиқ инспекциясида рўйхатдан ўтказиши шарт. Солиқ миқдори шаҳар ёки аҳоли масканига қараб ўзгаради, кўп шаҳарларда урушқоқ кучуклар учун белгиланган солиқ юки каттароқ. Агарда кимдир бир нечталаб кучук боқса солиқни ҳар бири учун алоҳида тўлайди — иккинчисига биринчисидан, учинчисига иккинчисидан кўпроқ.\nГермания солиқчилари мушук боқувчиларгача етиб боришгани йўқ. Ҳозирча.\nсолиқ Германия ит\nТаҳлил бугун, 19:11


Футбольный клуб Нефтчи » Абдужамол Исроилов: “Нефтчи”нинг муваффақиятларида ўз ҳиссамни қўшмоқчиман”\nАбдужамол Исроилов: “Нефтчи”нинг муваффақиятларида ўз ҳиссамни қўшмоқчиман”\nЯқинда Ўзбекистон ёшлар U-22 терма жамоаси сафидан “Нефтчи” ихтиёрига етиб келган Абдужамол Исроилов айни пайтда жамоа машғулотларида иштирок этмоқда. Куни кеча футболчи “Қўқон-1912″га (3:1) қарши ўртоқлик беллашувида майдонга тушди ва мазкур ўйинда гол уришга ҳам эришди. Баҳсдан сўнг Исроилов билан суҳбатлашдик.\n– Машғулотларга қўшилганимга ҳали кўп бўлгани йўқ. Барчаси профессиоанал даражада йўлга қўйилган. Ҳамма қатори таркибдаги янги футболчилар ҳам қаттиқ тек тўкиб меҳнат қилишмоқда. Тажрибали ижрочилар эканлигини кўриниб турибди.


Тошкент кўчаларида 12 метр узунликдаги электробус ҳаракатланмоқда — Sof.uz\n9.03 11:51 596 Илм-фан\n«Тошшаҳартрансхизмат» АЖ ўз тасарруфидаги автобусларни босқичма-босқич янгилаб бориш, энг асосийси ҳаракат таркибини замонавий, ҳар тарафлама иқтисодий самара берадиган транспорт воситалари билан тўлдириш мақсадида қатор лойиҳалар ҳаётга татбиқ этмоқда. Хусусан, тежамкорлик ва атроф-муҳитга зарар етказмаслиги билан бугун дунёда ўзини оқлаётган электробусларни ҳаракат таркибига қўшиш – тизим олдидаги муҳим масалалардан бири.\nЖумладан, яқинда Белорусиядан келтирилган электробус 3 ой давомида йўналишда синовдан ўтказилди, дея хабар беради «Тошшаҳартрансхизмат». Юртимиз иқлим шароитига мос транспорт турини танлаш мақсадида яна бир хорижий компаниянинг таклифи ўрганилмоқда. Шунга мувофиқ Хитойнинг Yutong компанияси томонидан ишлаб чиқарилган электробус намунаси пойтахтимизга келтирилди.\nИшлаб чиқарувчи томонидан тақдим этилган маълумотга кўра, ZK6128BEVG моделидаги мазкур электробус 215 к/ват билан ҳаракатланади. Бир марта олинган қувват билан 300 километрдан зиёд масофани босиб ўтади. Электробус салони 5 та кузатув камераси ҳамда монитор билан жиҳозланган. Ундан ташқари, двигател қисмига ёнғинга қарши автомат тарзда ишловчи ускуна ўрнатилган. Шунингдек, кондиционер, иситиш тизими билан таъминланган. 12 метр узунликдаги мазкур электробус ўртача 70 нафар йўловчига мўлжалланган.\nМазкур электробус юртимиз иқлим шароитида автобус йўналишларида бир неча ой давомида синовдан ўтказилади. Ушбу транспорт воситаси жорий йил 7 мартдан 51-йўналишда ўзининг дастлабки қатновини бошлади.\nэлектробус Тошшаҳартрансхизмат Тошкент\n29.03 01:13 356 Ўзбекистон\n28.03 18:34 369\n26.03 10:26 131 Ўзбекистон\n24.03 15:26 2657


17:24 02.09.2016 (Янгиланган 17:26 02.09.2016) Ҳавола олиш\nБугун Владивостокда бўлиб ўтилиши кутилаётган учрашув олдидан Путин, фақатгина икки мамлакат орасида ўзаро ишонч пайдо бўлганда, Курил ороллари муаммосини ҳал қилиш мумкинлигини айтди.\nРоссия президенти Блумберг агентлиги мухбири билан бўлган суҳбатда, Курил ороллари муаммоси ва Иккинчи Жаҳон уруши натижаларини қайта кўриб чиқишга бўлаётган уринишлар ҳақида гапирди.\nПутин: Биз ер сотмаймиз, гарчи Япония билан тинчлик шартномаси тузиш - ўта муҳим масаладир\n“Биз ер савдоси билан шуғулланмаймиз, гарчи Япония билан тинчлик шартномаси тузиш масаласи ўта муҳимдир. Биз япониялик дўстларимиз билан ушбу муаммонинг ечимини топишни жуда ҳам истардик” деди суҳбат давомида Россия президенти Владимир Путин.\nКурил ороллари муаммоси узоқ йиллар давомида Россия ва Япония орасида тинчлик шартномаси имзоланишига халал бериб келмоқда. Токио 1855 йилги шартномага асосан Итуруп, Кунашир, Шикотан ва Хабомаи ороллари Японияга берилишини талаб қилмоқда. Москва эса, ушбу ороллар Иккинчи Жаҳон учуши натижаларига кўра қонуний равишда СССР таркибига, кирганини даъво қилмоқда.


Ўзбекистон аэропортлари бошқаруви хорижий инвесторларга топширилиши мумкин\n13:08 / 05.11.2018\nЎзбекистон аэропортларидаги хизмат кўрсатиш даражасини ошириш учун уларни танлов асосида ташқи бошқарув учун инвесторларга топшириш вариантларини кўриб чиқиш кўзда тутилмоқда. Бош вазир ўринбосари Азиз Абдуҳакимов Президентнинг туризм ривожига янгича импульс беришга доир топшириғи асосида шу ҳақида маълум қилди.\n“Ҳаво йўлларига нисбатан жиддий режаларимиз бор. Миллий авиаташувчи авиацион паркидан фойдаланиш самарадорлигини ошириш билан бирга, мунтазам ва чартер рейслар географиясини ошириш учун хорижий авиакомпанияларни жалб қилиш. Аэропортлардаги хизмат кўрсатиш даражасини ошириш учун уларни алоҳида тузилмага ажратиш, танлов асосида ташқи бошқарув учун инвесторларга топшириш вариантларини кўриб чиқиш кўзда тутилган”, - дейди у.\nШунингдек, Бош вазир ўринбосари йўловчи авиаташувчи бозорининг давлат бошқарув тизимини тубдан қайта кўриб чиқиш, институционал асосларини такомиллаштириш режалаштирилаётганини маълум қилди. Бунда функцияларни давлат бошқаруви, авиаташувчи ва аэропортларни бошқарувчи операторга тақсимлаш кўзда тутилмоқда.\n19:11 / 08.03.2021\nТуристлар учун тўлалигича очиқ мамлакатлар номи маълум қилинди\n20:55 / 22.01.2021


Шаҳзод Собиров: Ҳали оптимал спорт формамга кирганим йўқ\n22 апрель, 2018, 23:00 1027\nБугун ниҳоясига етган дзюдо бўйича Ўзбекистон чемпионатида Шаҳзод Собиров -90 кг вазн тоифасида иштирок этиб, олтин медални қўлга киритишга муваффақ бўлди. Ушбу ғалаба ва мусобақа таассуротлари ҳақида спортчимизнинг фикрларини дзюдо мухлисларига ҳавола қиламиз.\n– 90 килограммгача вазн тоифасида ички рақобат ҳақида нима дея оласиз? Бу вазнда энг асосий рақобатчи ким бўлади?\n– Айни дамда бу вазн тоифасида терма жамоамиздаги энг кучли ва ички рақобати катта бўлган тоифалардан бири. Бугунги мусобақага кучли дзюдочилар келди ва омадли ҳамда муносиблар шоҳсупага кўтарилишди. Асосий рақобатчига тўхталадиган бўлсак, бугун шоҳсупада ёнимда турган барча спортчиларни биринчи навбатда тилга олган бўлардим. Шунингдек, Дилшод Чориев, Яҳё Имомов каби улкан тажрибага эга бўлган полвонларимиз ҳам ички рақобатда бор.\n– Бугун оптимал спорт формасига чиққан Шаҳзод Собировни кўрдикми?\n– Йўқ, бугун оптимал спорт формасига чиққан Шаҳзод Собировни кўрмадингиз. Жароҳатдан кейин ҳали тўлиқ спорт формамга кирганим йўқ. Тинимсиз ишлашда давом этамиз ва Осиё ўйинлари арафасида ўша спорт формани кўришингиз мумкин бўлади.


Антиструмин – medu.uz – Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nHome Йўриқномалар Антиструмин\nФармакотерапевтик гуруҳи: Эндемик буқоқни профилактикаси ва даволаш учун воситалар.\nНоорганик йодиди. Қалқонсимон без фаолиятига таъсир кўрсатади, чунки йод моддаси тироксин (Т4) ва трийодтиронин (Т3) синтезида иштирок этади. Организм йод моддаси билан етарли даражада таъминланмаса, тиреоид гормонлар синтези бузилади ва қалқонсимон без фаолиункцияси сусаяди; бундай ҳолатларда препарат йод моддасининг етишмовчилигини қоплаб, тиреоид гормонлар синтезини тиклайди. Бироқ, йодидлар ҳаддан ташқари кўпайиб кетса, тиреоид гормонлар биосинтезига тўсқинлик қилади, қалқонсимон безининг гипофизни тиреотроп гормонига бўлган сезувчанлиги пасаяди ва унинг гипофиз томонидан секрецияси тўхтатилади.\nИчга қабул қилинади, меъда-ичак йўлларига салбий таъсир қилмаслиги учун сут, кисель ёки ширин чой билан ичиб юборилади. Ҳафтада 1 марта 1 таблеткадан, бўқоқнинг диффуз шаклларида – ҳафтада 2-3 марта 1-2 таблеткадан буюрилади.\nЙод моддасига нисбатан идиосинкразияда аллергик реакциялар: эшакеми, Квинке шиши, эозинофилия, шок. Узоқ вақт давомида қабул қилинганда йодизм аломатлари: бурун шиллиқ қобиғининг шишиши, тумов, сўлак оқиши, кўз ёшланиши, курак остида нохушлик сезилиши кабилар юзага келиши мумкин. Шунингдек, тахикардия, асабийлик, уйқунинг бузилиши, ҳаддан ташқари кўп терлаш, диарея (ёши 40 дан ошган беморларда) бўлиши мумкин.\nЯққол намоён бўлган гипертиреоз, яширин гипертиреоз (150 мкг/сут дан каттароқ дозаларни қўллаганда), токсик аденома, тугунли ёки диффуз токсик бўқоқ (300-1000 мкг/сут дан каттароқ дозаларни қўллаганда), герпетиформ дерматит (Дюринг касаллиги), ўпка туберкулёзи, нефрит, нефроз, ҳуснбузар тошиши, эшакем, фурункулёз, сурункали пиодермия, геморрагик диатез, йод моддасига нисбатан ўта сезувчанлик, ҳомиладорлик ва эмизикли даврда (1-2 мг/сут дозаларда қўллаганда) қўллаш мумкин эмас.


СЕҲР ҚИЛИШ ГУНОҲИ КАБИРАДИР – .:: Xadicha.uz\nСЕҲР ҚИЛИШ ГУНОҲИ КАБИРАДИР\nCизларга икки нарсани қолдирдим. Агар уларни маҳкам тутсангиз, ҳеч адашмайсиз. Булар Аллоҳнинг Китоби ва Менинг Суннатимдир .\nМуҳаммадур Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам\nДарҳақиқат, сўзларнинг энг яхшиси – Аллоҳнинг Каломи, йўлларнинг яхшиси – Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг йўли. Биз мусулмонлар ушбу ҳақиқатни англаб етмоғимиз ва ҳаётимизга тадбиқ етмоғимиз лозим.\nҲозирги вақтда жамиятимизда бир қараганда унчалик ҳам долзарб деб ҳисобланмайдиган, лекин бунинг натижасида инсонлар орасида кўплаб муаммоларни келтириб чиқараётган фитна бу – сеҳрдир.\nЖамиятимизда сеҳр туфайли бузилган оилалар, юзкўрмас бўлиб кетган қариндошлар, ўзаро қасдлашган қўшнилар кўп учрайди. Бу ишларнинг аксарияти сеҳр аслида нима эканини билмасликдан келиб чиқади. Шунинг учун шариатимизда сеҳр тушунчаси ҳақида қандай маьлумотлар ва ҳукмлар борлигини билиб олишимиз ҳаммамиз учун фойдали ва манфаъатли бўлади.\nАраб тилида сеҳр сўзи, нарсанинг асл моҳиятини ўзгартириш маъносини англатади. Сеҳр – бу афсунларни ўқиш, тугунларни тугиш ва шу каби одамларнинг қалби ва танасига таъсир ўтказувчи нарсалардир. Улар касаллик ва ўлимни чақиради, эр-хотинни ажратади ва шу каби салбий оқибатларга олиб келади.\nСеҳрни ҳалол деб эътиқод қилган киши кофир бўлишига ҳамма фуқаҳолар иттифоқ қилишган. Ҳанафий, Моликий ва Ҳанбалий фуқаҳолари:«Сеҳрни ўрганиш ҳаром ва куфрдир», дейишган.\nСеҳргар – бу турли услубларни ишлатиб, кишиларга таъсир ўтказувчи шахсдир. Қуръони Каримда сеҳр тўғрисида келган оятда эркакни хотиндан ажратувчи ишларни қилувчилар хам сеҳргар экани айтилган. Сеҳргар Қуръони каримда қаттиқ қораланган. Сеҳр қилиш ҳаром ва гуноҳи кабирадир.\nҚурьони каримда сеҳрнинг мавжудлиги ва унинг зарарлари ҳақида қуйидаги оят келтирилган:\n“Ва Сулаймон подшолигида шайтонлар тиловат қилган нарсага эргашдилар. Сулаймон куфр келтиргани йўқ. Лекин шайтонлар одамларга сеҳрни ўргатиб кофир бўлдилар. Ва Бобилда Хорут ва Морут номли икки фариштага тушган нарсага эргашдилар. Икковлари ҳатто: “Биз фитна – синов учунмиз, кофир бўлмагин”, демасдан олдин ҳеч кимга ўргатмасдилар. Бас икковларидан эр-хотиннинг ўртасини бузадиган нарсани ўрганишар эди. Ва улар у ила Аллоҳнинг изнисиз бирор кишига зарар етказувчи эмасдилар. Ва улар зарар келтирадиган, фойда бермайдиган нарсани ўрганурлар. Ва батаҳқиқ, биладилар-ки, уни сотиб олган кишига охиратда насиба йўқ. Агар билсалар ўзларини сотган нарса қандоқ ҳам ёмон” (Бақара 102) .\nБу ояти каримада Аллоҳ таоло сеҳрни биз инсонларга қанчалик зарарли эканлигини ва сеҳрни ўрганиб сеҳр қилувчига ҳам зарари улкан бўлиши ҳақида огоҳлантирмоқда. Ояти каримада айтилишича бирон бир сеҳргар сеҳр қилган тақдирда хам сеҳр қилинган инсонга Аллоҳнинг изнисиз ҳеч қандай зарар етказа олмайди.\nЛекин одатда ўзини сеҳр қилинган деб гумон қилаётган инсонлар сеҳрнинг зараридан қўрқиб, ваҳимага тушиб дарҳол фолбин ва сеҳргарларнинг ҳузурига шошиб борадилар ва улардан нажот истайдилар. Шу ва шунга ўхшаш ишларнинг ёмон эканлиги ҳақида Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг бир неча ҳадисларида огоҳлантиришлар бор.\nЖумладан, Имрон ибн Ҳусайн розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар: “Ким қуш билан фол очса ёки қуш билан фол очтирса, ким коҳинлик қилса ёки коҳинга мурожаат қилса, ким сеҳр қилса ёки сеҳр қилдирса, у биздан эмас. Ким фолбинга бориб, унинг айтганига ишонса, Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламга нозил қилинган нарсага куфр келтирган бўлади” .\nАнас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар: “Ким фолбинга бориб, унинг гапига ишонса, Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламга нозил бўлган нарсадан ажрабди. Ким унинг ҳузурига келса-ю, гапига ишонмаса, қирқ кеча намози қабул бўлмайди” .\nАбу Мусо розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар: “Сурункали хамр ичувчи ҳам, сеҳрга ишонувчи ҳам ва қариндошлик алоқасини узувчи ҳам жаннатга кирмайди” .\nВосила ибн Асқаъ розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг “Ким фолбиннинг ҳузурига келиб, ундан бирор нарсани сўраса, қирқ кечагача тавбаси тўсилади. Агар фолбиннинг гапига ишонса, кофир бўлади”, деганларини эшитдим” .\nЮқоридаги ҳадислар сеҳрга алоқадор ишларнинг ҳукми ўта оғир эканлигига очиқ-ойдин далил ҳисобланади. Бунга биноан, ўзини мусулмонман, Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайхи васалламнинг умматлариданман, деб ҳисобловчи инсон бундай ишлардан вабодан қочгандек ўзини асраши, яқинига ҳам йўламаслиги лозим.\nСеҳр қилинган одам бир неча йўллар билан муолажа қилинади:\n1. Сеҳрнинг жойи аниқ бўлса, уни олиб, Фалақ ва Ан-Нас сураларини ўқиб туриб, тугунлари ечилади. Сўнгра куйдириб юборилади.\n2. Сеҳрни ўзига ўҳшаш сеҳр билан муолажа қилиш. Бу иш ҳаромдир. Юқорида бу ҳақида батафсил баён этилди.\n3. Шаръий дам солиш йўли билан муолажа қилинади. Бунда Фотиҳа, Фалақ ва Ан-Нас суралари ўқилади.\nДам солишнинг ҳам шартлари мавжуд: Дам солиш ўзича таъсир қилмаслигига, шифони фақат Аллоҳнинг Ўзигина беришига эътиқод қилиш шарт. Дам солувчи тақводор солиҳ мусулмон бўлиши керак. У қанчалик тақводор бўлса, таъсири шунчалик кучли бўлади. Дам солиш жараёнида сидқидилдан Аллоҳга юзланиш ва ёлвориш лозим.\nДам солдирувчи ҳам шифони иҳлос билан Аллоҳ таолонинг ўзидан сўраши лозим.\nЭнг афзали юқоридаги сифатларни инсон ўзида мужассам қилиб ўзига-ўзи дам солганидир.\n1. Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф. Ҳадис ва Ҳаёт 1-жуз Муқаддима.\n2. Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф. Тафсири Ҳилол 1-жуз.\n3. Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф. Фолбинлик, сеҳргарлик, жин чиқариш ва ноанъанавий даволаш каби ишларнинг ҳақиқати.


Ўзбекистон тажрибаси хорижникидан афзалми?\n27 июн 2022, Тошкент вақти: 20:40\nСаида Маълумотларга кўра, бугунги кунда Ўзбекистон Фанлар академияси тизимида 48 та илмий тадқиқот муассасаси мавжуд бўлиб, уларда 129 академик, 400 нафар фан доктори ва 900 нафар фан номзоди фаолият кўрсатмоқда.\nБироқ бу рақамлар мамлакатда илм-фан гуркираб ривожланаётгани, илм аҳли фаолияти учун барча имкониятлар яратилганини билдирмайди. Чунки, кузатувчиларининг эътирофича, Ўзбекистонда илм аҳлига бўлган эътиборнинг сусайиб кетгани сабабли уларнинг кўпчилиги тирикчиликнинг бошқа йўлларини қидиришга мажбур бўлмоқда.\nБўлажак олимлардан бирининг айтишича, илм-фан ривожи учун, аввало, мамлакатда илмий иш олиб бориш учун етарли шароит яратилмоғи лозим. Афсуски, айни пайтда бу борада ҳамма ишлар кўнгилдагидек эмас. Илмий изланишларни охирига етказиш учун бир қанча мураккаб жараённи босиб ўтишга тўғри келади. Кўпчилик давлатларда илмий ишлар кафедра доирасида муҳокама этилади ва ҳимоя қилинади. Бироқ Ўзбекистонда бундай эмаслиги анчагина оворагарчиликка сабаб бўлади, деди у.\nСуҳбатдошимиз бу масалани Олий аттестация комиссиясида (ОАК) кўриб чиқиш фурсати аллақачон етганини таъкидлади.\nЎзФА вице-президенти Тўра Мирзаев бўлажак олимнинг фикрини инкор этар экан, ОАК томонидан жорий этилган тартиб муайян афзалликларга эгалиги, мазкур тартиб бўлмаса, фанда бошбошдоқликлар юзага келишини билдирди.\nУнинг сўзларига қараганда, ОАК мамлакатда амалга оширилаётган барча тадқиқотларни мувофиқлаштириб туради. Айрим тўсиқлар чиқадиган бўлса, улар сунъий равишда яратилган бўлиши мумкин. Аслида қонуний ўрнатилган тартиблар асосида ишласак, тадқиқотлар учун ҳеч қандай тўсиқ йўқ, деди у.\nТ.Мирзаев бу борадаги хориж тажрибасини ёқламаслигини маълум қилди.\nОлимнинг айтишича, бир кафедрада амалга оширилган ишдан бошқа кафедранинг хабарсиз қолиши фаннинг ривожига тўсқинлик қилади.


ОГОҲ БЎЛИНГ, АЗИЗЛАР! - Fitrat.uz\nБош саҳифа / Мақолалар / ОГОҲ БЎЛИНГ, АЗИЗЛАР!\nОГОҲ БЎЛИНГ, АЗИЗЛАР!\nAprel 9, 2021\tОГОҲ БЎЛИНГ, АЗИЗЛАР!da fikr bildirishni o'chirish 233 Кўришлар\nАҳолининг муаммоларини ўрганиш мақсадида маҳалла фаоллари билан биргаликда шаҳримиздаги хонадонларга кириб, муқаддас динимиз таълимотига ва миллий қадриятларимизга мутлақо зид ҳолатларнинг гувоҳи бўлдик.\nБизларни ажаблантирган ва сергаклантирган бир-икки мисолни келтирамиз.\nМ.Р. аканинг хонадонига кириб, одатимизга кўра, оилага тинчлик-хотиржамлик сўраб дуоқ қилдик. Ҳамроҳларимиз ва хонадон бошлиғи М.Р. ака бизга қўшилиб дуога қўл кўтарди. Аммо хонадон бошлиғининг аёли ва икки ўғли дуо қилмагани эътиборимизни тортди. Шунингдек, ўғилларнинг кийиниши ва ўзини тутиши миллий қадриятларимизга, одоб-ахлоққа тўғри келмайди. Уларнинг меҳмонлар ва ота-онаси олдида калтаиштон (шўртик) кийиб олиб, салом бермасдан, қовоғини осилтириб юриши ғалати туюлди.\nМаълум бўлишича, М.Р. аканинг аёли ва икки ўғли “Иегова шоҳидлари” секта аъзоси бўлибди.\nБиз бу йўл нотўғри эканлигини қанчалик тушунтирсак ҳам, фойдаси бўлмади.\nМаҳалла оқсоқолининг гувоҳлик беришича, катта ўғил ўз отаси М.Р. акани тез-тез келтаклаб турар экан.\nКўп қаватли уйлардан бирида яшовчи Т.Х. аканинг хонадонига кирганимизда ҳам юқоридаги каби ҳолат кузатилди. Т.Х. аканинг аёли Т.Л. дуога қўшилмади. Оила аъзолари бир-бирини ҳурмат қилмас экан. Миллийлигимизда, муққаддас динимизга мутлақо зид кийиниб олган фарзандларнинг қилиқлари киши дилини хуфтон қилди.\nКўзимиз икки норасида гўдакка тушди. “Бу болаларнинг онаси қаерда?” деб сўради маҳалла фаоли. Хонадон бекаси Т.Л.: “Бу болалар набираларим бўлади. Уларнинг онаси вилоят марказий шаҳарларидан бирида бир дугонаси билан ижарада яшаб, миссионерлик билан шуғулланади”, деди.\nШу ўринда ҳақли савол туғилади: “Иегова шоҳидлари” қандай жамоат? Уларнинг туриш-турмуши, удумлари қандай?\n“Иегово шоҳидлари” диний ва миллий байрамларни тан олмайди. Фақат Исо пайғамбарнинг вафот этган кунини нишонлайди, холос. Фарзандларини ҳарбий хизматга жўнатишмайди. Қариндошлари, ҳатто фарзандлари, ота-она, опа-сингил ва оға-инилари уларнинг “сектасига” қўшилмаса, улар билан гаплашмайди. Қўни-қўшнилар билан алоқа қилмайди.\nХуллас, нофаол, давлатдан норози, ўзидан бошқани тан олмайдиган қатлам секин-аста шакллантирилар экан.\nМиссионерларнинг тузоғига илинган инсонларнинг хонадонларига назар солсак, оила номигагига бор. Аёл эрини бир пулга олмайди, фарзандлар бор-у, одоб йўқ: ота-онани ҳурмат қилишмайди.\n“Иегово шоҳидлари” сектасининг зарарлари оилани, жамиятни, миллатни, умматни пароканда қилади. Шундай экан, бундай хавфдан огоҳ бўлинг, азизлар!\nКейинги ВАТАНГА ХИЁНАТ – КЕЧИРИЛМАС ЖИНОЯТ


АҚШ делегацияси Ўзбекистон Қуролли Кучлари академиясида бўлди » Жаҳон - бизнинг нигоҳимизда!\nБош саҳифа Жаҳон - бизнинг нигоҳимизда! » Сиёсат » АҚШ делегацияси Ўзбекистон Қуролли Кучлари академиясида бўлди\nСиёсат 14-05-2019, 22:44 0\nМиссисипи штати администрацияси, етакчи ташкилотлар ҳамда савдо, инновациялар, саноат, қишлоқ хўжалиги ва таълим соҳаларидаги компаниялар вакилларидан иборат АҚШ делегацияси академиянинг инфратузилмаси, ўқув-моддий базаси билан танишди.\nТаълим даргоҳининг профессор-ўқитувчилар таркиби билан биргаликда мулоқотлар ўтказди. Хусусан, Академияда фаолият юритаётган Жорж Маршалл номидаги хавфсизлик масалаларини ўрганиш бўйича Европа маркази ходими профессор Грегори Глисон билан ҳарбий кадрлар масаласида фикр алмашилди.\nМудофаа вазирлиги матбуот хизмати хабарига кўра, Женсон Бойлз ўтган йилнинг сентябрида ҳам юртимизда бўлиб, соҳага оид бир қатор йўналишлар бўйича учрашувлар ўтказган эди.


Асрлар қаъридан битиклар - Уч илдиз\nby Тўлқин Эшбек · 22.10.2016\nВақт нафақат маҳобатли бинолари, балки нафис хаттотлик ёзувлари\nбитилган бежирим нақш ва безаклари билан ҳам кишини мафтун этадиган ўрта аср архитектурасининг ҳайратомуз дунёсини биз учун асраб-авайлаб келмоқда.\nБу қадимий битикларда буюк аждодларимизнинг қандай донишмандлик сирлари яширинган?\nЎзбекистон олимларининг илмий тадқиқотлари самарасида истеъдодли усталар томонидан бажарилган ва тинчлик, маърифат ҳамда бунёдкорликка даъват этувчи ушбу қадимий ёзувлар мазмун-моҳияти очиб берилмоқда.\nКўплаб мутахассислар асрлар давомида бу ёзувларни тушунишга уринган, уларни тўғри ўқиш ҳақида илмий баҳс-мунозаралар ҳамон давом этмоқда. Бироқ қадимги Ўзбекистон заминида жойлашган тарихий ёдгорликлар эпиграфикаси ва бу борадаги тегишли нашрлар ҳали ҳам тўлиқ ўрганилгани йўқ. Ўзбекистон мустақилликка эришгач, мазкур ёдгорликларни ўрганиш ва ўқиш имконияти пайдо бўлди.\nБир гуруҳ олимлар турли даврларда вайрон қилинган эпиграфия ёзувларини бир неча йиллар давомида машаққат билан тадқиқ этиб, уларнинг маъносини ўрганди. Ушбу ёзувлар “Uzbekistan Today” ахборот агентлиги томонидан тайёрланиб, ўзбек, рус ва инглиз тилларида чоп этилган “Ўзбекистон обидаларидаги битиклар” китоблар туркумида жамланди. Лойиҳа мамлакатимиз Биринчи Президенти Ислом Каримовнинг 2011 йил 6 апрелдаги “Ўзбекистон Республикаси давлат мустақиллигининг йигирма йиллигини нишонлашга тайёргарлик кўриш ва уни ўтказиш тўғрисида”ги қарори ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2011 йил 17 июнь ҳамда 2012 йил 1 апрелдаги қарорлари ижроси доирасида амалга оширилмоқда.\nЎзбекистон эпиграфик ёдгорликлари ноёблиги ва кўплиги бўйича нафақат Марказий Осиё, балки бутун дунёда алоҳида ўрин тутади. Уларнинг аксарияти пухта ўрганишни талаб этадиган санъат, маданият, умуман, жаҳон цивилизациясининг дурдоналари ҳисобланади. Бу ишларга Тошкент давлат шарқшунослик институти ҳузуридаги Абу Райҳон Беруний номидаги Шарқ қўлёзмалари маркази, Баҳоуддин Нақшбанд ёдгорлик мажмуаси маркази, маҳаллий ўлкашунос мутахассислар жалб этилди. Вилоят ҳокимликларининг ҳар томонлама ёрдами билан олти йилда туркумнинг биринчи китобларини нашр этиш бўйича кенг кўламли ишлар амалга оширилди.\nЛойиҳанинг дастлабки натижалари\nОлимларнинг маълумотига кўра, Амир Темур даврида бунёд этилган ёдгорликларда битилган ёзувларнинг атиги 10 фоизи ўрганилган ва қисман чоп этилган.\nШу нуқтаи назардан, “Ўзбекистон обидаларидаги битиклар” ўзига хос лойиҳа ҳисобланади. Негаки, давлатимиз ташаббуси билан мамлакатимиз ҳудудида жойлашган барча архитектура ёдгорликлари эпиграфикаси комплекс равишда ўрганилиб, умумлаштирилмоқда.\n2016 йил 17 октябрь куни пойтахтимизда Ўзбекистон Республикаси мустақиллигининг 25 йиллиги ва “Uzbekistan Today” ахборот агентлигининг 10 йиллигига бағишланган “Узоқ ўтмишдан мактублар: Ўзбекистон обидаларидаги битикларда таълим, маърифат, тинчлик ва бунёдкорлик” мавзусидаги давра суҳбати доирасида “Ўзбекистон обидаларидаги битиклар” лойиҳасининг тақдимоти ўтказилди.\nТадбир “Uzbekistan Today” ахборот агентлиги, ЮНЕСКОнинг мамлакатимиздаги ваколатхонаси, Ўзбекистон электрон оммавий ахборот воситалари миллий ассоциацияси, Баҳоуддин Нақшбанд ёдгорлик мажмуаси маркази, Тошкент давлат шарқшунослик институти ҳузуридаги Абу Райҳон Беруний номидаги Шарқ қўлёзмалари маркази томонидан қатор ҳамкорлар кўмагида ташкил этилди.\nУнда мамлакатимиз олимлари, давлат ва жамоат ташкилотлари, ЕХҲТ, ЮНИСЕФ, “Минтақавий мулоқот” халқаро ноҳукумат ташкилоти, ЮНЕСКО, Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти ва бошқа халқаро ташкилотлар, шунингдек, Ўзбекистонда аккредитациядан ўтган дипломатик корпус вакиллари иштирок этди.\nДавра суҳбатида лойиҳанинг дастлабки натижалари – Қорақалпоғистон Республикаси, Андижон, Бухоро, Қашқадарё, Навоий, Наманган, Сурхондарё, Фарғона, Хоразм вилоятлари ва Тошкент шаҳридаги архитектура ёдгорликларида битилган эпиграфик ёзувларга бағишланган 12 китоб-альбом, шунингдек, Самарқанд вилоятининг тарихий меъморлик мажмуалари – Регистон ва Шоҳи Зиндага бағишланган икки фотоальбом тақдим этилди.\nЎзбекистон олимлари 1,5 мингдан зиёд эпиграфика ёдгорликларидаги (уларнинг аксарияти биринчи марта) ёзувларни ўрганиб, таржима қилгани таъкидланди. Уларнинг 200 дан ортиғи шеърлар, ўгитлар, ҳикматли гаплар, юздан зиёди уста ва хаттотлар номлари, 300 диний ва 150 бағишлов матнлари, 150 хронограмма, 100 тарихий сана, ҳукмдорларнинг 100 фармойиши ва бошқалардан иборат.\nИжодий гуруҳ Самарқанддаги Шоҳи Зинда, Амир Темур мақбараси ва жомеъ масжиди, Бибихоним масжиди, Регистон ансамбли сингари дунёга машҳур меъморий ёдгорикларда битилган ёзувларни ўрганди ва маъносини тафсир қилди. Бундан ташқари, улар Хива ёдгорликларининг эпиграфик битиклари ва 13 меъморий мажмуа ёзувлари, жумладан, Паҳлавон Маҳмуд қабр тошидаги матнларни ҳам ўқиб-ўрганди.\nҚорақалпоғистон Республикаси архитектура эпиграфикасига бағишланган альбомда илк бор Норинжон бобо мажмуасининг таржима қилинган эпиграфик материали тўлиқ нашр этилди. Қадимги Миздакхон шаҳарчаси ҳудудида жойлашган ва ислом оламида машҳур Мазлумхон-сулув мақбарасининг бугунги кунгача сақланиб қолган эпиграфик материаллари таржимаси тўлиқ ҳажмда тақдим этилди.\nШаҳрисабзнинг алоҳида альбом шаклида нашр этилган архитектура эпиграфикаси нафақат Марказий Осиё, балки бутун Шарқ минтақаси тарихини ўрганиш нуқтаи назаридан ғоят қизиқарлидир. Ёзма ёдгорликларнинг ноёб намуналаридан иборат ушбу битиклар муҳим воқеалар, тарихий шахслар ҳақида маълумотларни ўзидам мужассам этган.\n«Ўзбекистон обидаларидаги битиклар. Сурхондарё» альбоми машҳур муҳаддис ва тасаввуф шайхи Ҳаким ат-Термизий мақбараси ва қабр тошидаги, Жарқўрғон минораси, Сўфи Оллоёр мажмуаси ва бошқа ёдгорликлардаги битикларнинг тўлиқ тафсирини ўз ичига олган.\nНамангандаги тарихий ёдгорликларга бағишланган китобда Ҳожи Амин, Мулла Қирғиз, Мавлавий Намангоний ва бошқа улуғлар абадий қўним топган масканлардаги битиклар тўлиқ тафсир этилган. Альбомда нодир ёзма манбалар – кўплаб машҳур шайх ва илоҳиёт олимлари ҳақида ноёб маълумотлар ва уларнинг вафот этган саналари битилган эпитафиялар тақдим этилган.\nАндижон эпиграфикасига бағишланган альбомда Андижонда эътиборга сазовор ёдгорликлар унчалик кўп эмаслиги ва уларнинг аксарияти сақланмагани ҳақидаги фикрлар нотўғрилиги исботланган. Унда Жомеъ, Гумбаз ёдгорликлари, Мирзақул бўлиш, Отақўзи мадрасалари, Қутайба ибн Муслим мақбараси ва бошқа ноёб ёдгорликлар келтирилган.\nБухоро, Фарғона, Навоий вилоятлари ва Тошкент шаҳрига бағишланган, кўплаб қизиқарли ва қимматбаҳо маълумотларни ўз ичига олган альбомлар ҳам катта қизиқиш уйғотади.\nТаълим ва маърифат, тинчлик ва бунёдкорлик\nИжодий гуруҳ раҳбари, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган журналист Ф.Абдухолиқов лойиҳа тақдимотида Ўзбекистон обидаларидаги кўплаб битикларнинг пурмаъно мурожаат, панд-насиҳат, шеърий ўгит, тарихий воқеалар тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олгани, ҳар бир инсонни таълим олиш, маърифатли бўлиш, тинчлик ва бунёдкорлик сари чорлаши уларнинг ниҳоятда муҳим аҳамиятга эга эканидан далолат беради, деди.\n«Ўзбекистон обидаларидаги битиклар» туркум китоб-альбомлар муқовасида XIV асрда бунёд этилган Ҳаким ат-Термизий ёдгорлик мажмуасида битилган ва китобнинг ўзига хос шиорига айланган «Ким бир йўлдан юриб, унда илм изласа, Аллоҳ шу йўлдан унга жаннатга элтувчи йўлни ҳам муяссар қилиб қўяди», деган ҳадис ёзилгани ҳам бежиз эмас.\nҲар бир китобда шундай ўнлаб эпитафиялар, эзгу ниятлар битилган ёзувлар, мурожаат ва даъватлар келтирилган.\nУшбу туркум китоб-альбомларни тайёрлаш ишлари 2011 йилда бошланган бўлиб, бу лойиҳани амалга оширишнинг дастлабки босқичи ҳисобланади. Бу борадаги ишлар давом эттирилиб, кейинги туркум Ўзбекистондаги ҳали ўрганилмаган эпиграфик битикларни ўз ичига олади. Жами 25 жилдни нашр этиш режалаштирилган. Ушбу фундаментал илмий тадқиқот ўз саҳифаларида эпиграфик битиклар ва бебаҳо маънавий меросимизни асраб-авайлаб, келажак авлодларга ҳам етказади.\nОлимлар ва экспертларнинг фикрлари\nДавра суҳбати иштирокчилари амалга оширилаётган бу лойиҳа юксак маънавий ва маърифий аҳамиятга эга экани, «тилга кирган» ғоялар – ўтмишдаги маърифат, тинчлик, бунёдкорлик ва эзгулик ҳақидаги битикларнинг нечоғли муҳим ва долзарблигини алоҳида таъкидлади.\nЭдвард Ртвеладзе, Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси академиги:\n– Нашрга тақдим этилган китоб-альбомлар ўзининг илмий ва маданий аҳамиятига кўра, ғоят эътиборли лойиҳадир. Бундан кўзланган асосий мақсад Ўзбекистон меъморий ёдгорликларидаги эпиграфик битикларни топиш, ўрганиш ва нашр қилишдир. Бу борада оламшумул ишлар бажарилган. Лойиҳа муаллифлари аввал чоп этилган туркий, араб ва форс тилларидаги битиклар тафсирини тўлдириш ва уларга тузатишлар киритиш, илгари мутахассислар ўқий олмаган ва тадқиқотчилар учун номаълумлигича қолган кўплаб эпиграфик материалларни илмий муомалага киритишга эришган.\nМасалан, бу Шоҳи Зинда, Регистон тарихий мажмуалари, Бухоро ва Хиванинг қатор ёдгорикларидаги битиклар, Амир Темурнинг Оқсарой пештоқига битилган, илгари ўрганилмаган ёзувлар лавҳлари ва бошқалар шулар жумласидан. Бу борада амалга оширилган ишлар, шубҳасиз, Ўрта Осиё халқларининг маънавий тарихи ва маданиятини ўрганишга қўшилган ҳиссадир. Бугунги кунгача ислом санъати ва архитектураси ёдгорликлари сақланаётган бирон-бир мамлакатда бундай кенг кўламли лойиҳа ҳаётга татбиқ этилмаган. Бу борада Ўзбекистон биринчи бўлди.\nБахтиёр Бобожонов, тарих фанлари доктори, профессор, Тошкент давлат шарқшунослик институти ҳузуридаги Шарқ қўлёзмалари марказининг етакчи илмий ходими:\n– Бу дастлабки қадам. Биз маданиятшунос олимлар эътиборига битикларни комплекс равишда, мантиқан ниҳоясига етказилган 2 мингдан зиёд матнларни илк бор тақдим этдик. Масалан, Регистондаги битиклар ҳамон «жим» эди. Айрим битикларни ўқиш учун ақл-заковат, Шарқ фалсафаси бўйича чуқур билим талаб этилади. Амир Темурнинг Оқсарой деворларига битилган пурмаъно ҳикматлари маъносини англашга ҳаракат қилишимиз зарур.\nVIII-Х асрларда ижод қилган араб муаллифларининг йўқолиб кетган шеърларидан намуналар мана шу эпиграфикаларда сақланиб қолган. Бир қарашда, унчалик муҳим эмасдек туюлган бу сатрлар аслида донишмандлик хазинасидир. Ўтмишдан қолган мактубларни ўрганишни давом эттирамиз.\nҲамад бин Муҳаммад ад-Давяний, профессор, Уммон Султонлиги Вазирлар Маҳкамасининг миллий девонхона раиси, қўлёзмалар ва архивлар миллий бошқармаси раиси:\n– Улкан ва машаққатли меҳнатингиз бутун инсониятга хизмат қилади. Бу китоблар архитектура ёдгорликлари билан танишиш ва аждодлар қолдирган битиклар маъносини чақиш имконини беради. Бундан ташқари, чоп этилган материаллар ўзбек халқининг буюклиги, шу заминда вояга етган олимларнинг донишмандлиги, маънавий ва моддий маданият даражасининг юксаклигидан далолат беради. Ўзбекистон тарихининг ҳар бир тадқиқотчиси, у хоҳ ўзбекистонлик, хоҳ хорижлик бўлсин, Шарқнинг бой илмий мероси ҳақида сўзлайдиган бу китобларни ўқиши зарур. Биз бутун инсониятнинг ушбу маданий бойлигини кўз қорачиғидек асрашимиз лозим.\nЮрген Паул, Галле университети профессори, ГФР:\n– Бу нашр нафақат Ўзбекистон, балки дунё эпиграфикаси мутахассислари учун ҳам муҳим бўлиб, миллий меросни асраб-авайлашга бўлган муносиб намунадир. Лойиҳа давом эттирилаётганидан хурсандман ва барчамизни ҳали қувончли янгиликлар кутаётганига ишонаман. Лойиҳа давлат томонидан қўллаб-қувватланаётгани янада эътиборлидир.\nВладимир Настич, тарих фанлари доктори, Россия Фанлар академияси Шарқшунослик институти мутахассиси:\n– «Ўзбекистон обидаларидаги битиклар» ҳақиқатдан ҳам муҳим лойиҳадир. Мамлакатингизда араб имлосида битилган эпиграфикани ўрганишга давлат даражасида эътибор қаратилаётгани таҳсинга сазовор. Масалан, мен бошқа бундай мисолларни билмайман. Бу лойиҳа давом эттирилиши ва жаҳон илм-фанига муносиб ҳисса бўлиб қўшилишига ишонаман.\nРонте Рокко, профессор, Лувр шарқ маданияти ва санъати бўлими раҳбари, Франция:\n– Бу нашрлар нафақат эпиграфика мутахассислари, балки Ўзбекистон тарихий шаҳарлари аҳолиси ва бу ерга келаётган сайёҳларда ҳам катта қизиқиш уйғотади. Лойиҳа ижодий гуруҳи мамлакатингиз турли ҳудудлари эпиграфикасини ўрганиш ва тизимлаштириш соҳасида катта ишни амалга оширган. Мазкур ажойиб альбомлар бу борадаги ишларнинг ёрқин самарасидир.\nАҳмад Ражаб Ризқ, Қоҳира университетининг Ўрта Осиё тарихи, археологияси ва санъати профессори:\n– Мазкур илмий иш хаттотлик санъатининг муҳим ёзма ёдгорликлари ва услубларини қамраб олган. Туркум китоб-альбомлар барча тадқиқотчилар ва талабалар учун ҳам муҳим, ҳам фойдали бўлиб, уларни Ўзбекистоннинг диққатга сазовор жойлари ва уларда битилган ёзувлар билан таништиради. Бу нафақат Ўзбекистон ва унинг маданияти, балки ислом тамаддуни учун муҳим аҳамиятга эгадир.\nБу китобларни тайёрлашда меҳнат қилган барча мутахассисларга чуқур миннатдорлигимни билдираман. Араб мамлакатларини ҳам нафақат ислом, балки жаҳон цивилизациясини шакллантиришда муҳим ўрин тутган Ўзбекистон маданияти ва санъати билан батафсил таништириш учун ушбу китоблар араб тилида ҳам чоп этилишига умид қиламан.\nЖон Макгрегор, ЕХҲТнинг Ўзбекистондаги лойиҳалари координатори:\n– Эпиграфика бўйича тақдим этилган китоб-альбомлар Ўзбекистоннинг ноёб архитектура ёдгорликлари билан яқиндан танишиш, аждодлар қолдирган битиклар мазмун-моҳиятини англаш имконини беради. Бу ишлар нафақат Ўзбекистон, балки бошқа давлатлар учун ҳам муҳимдир. Бу борадаги ишлар давом эттирилиши зарур.\nТомас Кунце, Конрад Аденауэр номидаги жамғарманинг Марказий Осиё бўйича минтақавий ваколатли вакили:\n– Бу меҳнат тарихда қолади. Ушбу нашрларни тайёрлашда қилинган ишлар кўлами, мавзуга чуқур ёндашилгани, аждодларнинг кўп асрлик мероси асраб-авайланаётгани мени ҳайратга солди.\nБуни илмий қаҳрамонлик дейиш мумкин. Негаки, эпиграфика бўйича материалларнинг катта қисми бугунги кунгача номаълум эди. Ижодий гуруҳ ўта мураккаб ишларни амалга ошириб, халқнинг тарихий ва маданий мероси жамланмасини жамоатчилик эътиборига ҳавола этган. Айниқса, аждодларнинг меъморий ёдгорликларда битилган ўгитлари, ҳикматли сўзлари, шунингдек, нашр безаклари кишининг эътиборини тортади. Менимча, ушбу кенг кўламли ишлар билан нафақат ўзбекистонлик, балки хорижий олим ва тадқиқотчилар ҳам танишиши зарур.\nБритания музейи ҳузуридаги Шарқ ўрта асрлар эпиграфикаси департаменти раҳбари, профессор Симс Вильямс, Сорбонна унверситетининг нафис араб ёзуви кабинети раҳбари, профессор Людвиг Каллюс ва Берн Эркин университети профессори Анке фон Кюгельген ва бошқалар ҳам ушбу туркум китоблар ҳақида ижобий фикрлар билдирди.\nNext story Оилалар бахти-саодати йўлида


3 йил аввал 2706 siyrat.uz\nЖамики пайғамбарлар ичида қайси пайт, қай тарзда ибодат қилганлиги аниқ билинган ягона Пайғамбар ҳазрат Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламдирлар.\nРасули акрам пайғамбарликдан олдин Ҳиро ғорига чекиниб, у ерда Яратганга қуллик қилиш мақсадида узоқ вақт қолиб кетар, чуқур тафаккурга чўмар эдилар.\nВаҳий келгандан сўнг қандай суратда ибодат қилиниши у кишига ўргатилди. Дастлабки пайтлар ибодатларини Макка мушрикларидан яшириш учун тоғларга, водийларга чиқиб кетганлар. Мусулмонликни ошкор этганларидан сўнг қушлик (куннинг тонг билан пешин орасидаги қисми) намозларини Ҳарами шарифда ўқирдилар, мушриклар эса у Зоти муборакни мазах қилишар, тажовуз ва исканжага олишар эди. Ҳатто Абу Жаҳл: «Бирингиз бориб, шу одамнинг устига отиш учун бир оз гўнг келтирсин!» деган. Бу қабиҳ ишни Уқба бажарган эди22.\nҲазрат Умму Салама онамиз Расули акрамнинг кечанинг бир қисмини уйқу билан ўтказишларини, сўнгра ибодатга туришларини, шу тарзда кечанинг бир қисмини истироҳат билан, бир қисмини ибодат билан ўтказганликларини билдирганлар. Ибн Аббос эса Расули акрамнинг кеча ярмида туриб, ўн уч ракат намоз ўқиганликларини айтади.\nРасули акрам беш вақт фарз намозларидан ташқари, ҳар куни суннат ва нофила ўлароқ, ўттиз тўққиз ракат намоз ўқиганлар (бомдодда - 2, қушлик вақтида - 4, пешинда - 6, асрда - 6, шомда - 2, хуфтонда - 6, таҳажжуд ва витр - 13, жами 39 ракат).\nБомдод намозининг суннатларига кўпроқ аҳамият берардилар, ўқиёлмай қолсалар, қазо қилардилар. Рамазоннинг охирги ўн кунлигида Расули акрам тамомила ибодат билан машғул бўлардилар. Ҳар куни Қуръондан бир пора ўқир, бироқ рамазонда бутун Қуръонни хатм этар эдилар. Расули акрам бутун оила афродлари ухлагандан кейин ўринларидан туриб, Аллоҳга ёлвориб шундай дуо қилардилар:23 «Ё Раббий! Сенга ҳамду сано айтамиз. Кўкларнинг ва ернинг нури Сенсан. Сенга ҳамду сано айтамиз. Осмонлар ва ерни тутиб турган Сенсан. Сенга ҳамду сано айтамиз. Ернинг ва кўкларнинг Рабби Сенсан. Сен ҳақсан. Ваъданг ҳақдир. Сўзинг ҳақдир. Мулоқотинг ҳақдир. Жаннат ҳақдир. Жаҳаннам ҳақдир. Қиёмат ҳақдир. Ё Раббий! Сенга таслим бўлдим. Сенга иймон келтирдим. Сенга таваккул қилдим. Сенга топиняпман. Сенга ишониб мужодала этяпман. Сенинг ҳукмингга бўйин эгдим. Ўтмишдаги яширин ва ошкор қусурларимни кечиргин. Раббим Сенсан. Сендан ўзга бир маъбуд йўқдир».\nКечқурун қабристонга борар ва у ерда дуо қилар эдилар. Бир марта завжалари ҳазрат Оиша Расули акрамнинг «Жаннатул-Бақиъ» қабристонида дуо қилиб турганларини кўрган эдилар.\nРасули акрам намоздан сўнг ётоқларига кириб ухлардилар. Эрталаб вақтли уйқудан уйғониб, бомдод намозининг суннатини ўқигандан кейин масжидга чиқардилар ва ушбу дуони ўқиб: «Ё Раббий! Қалбимда бир нур, тилимда бир нур, қулоғимда бир нур, кўзимда бир нур, орқамда бир нур, олдимда бир нур, устимда бир нур, остимда бир нур ярат. Менга бир нур эҳсон айла!» дея Аллоҳга ёлворардилар24.\nРасули акрам қалбларининг ҳузурини бузадиган ҳар нарсадан тийилардилар.\nМадина яҳудийлари муҳаррам ойининг ўнинчи (ашуро) куни рўза тутишган. Расули акрам ҳам ўша куни рўза тутганлар, мусулмонларга ҳам тутдирган эдилар. Бироқ кейин рамазон рўзаси фарз бўлгач, ашуро рўзасини тутишни ихтиёрий қилдилар.\nРасули акрам шаъбон ва рамазон ойларидан бошқа бирор ой давомли рўза тутмаганлар. Лекин бутун шаъбон ойини рўза билан ўтказардилар. Бошқа пайтлар кўпинча ойнинг биринчи ярмида рўза тутардилар. Жума кунлари ҳам рўзадор бўлардилар. Муҳаррам ойининг биринчи кунидан ўнинчи кунига қадар, шавволнинг (рамазон ҳайити) иккинчи кунидан еттинчи кунигача рўзадор бўлардилар.\nРасули акрам доимо Аллоҳнинг зикри билан машғул бўлганлар. Ухлаётганларида, уйғонаётганларида, ўтирганларида, тураётганларида, юраётганларида, овқат еяётганларида, сув ичаётганларида, кийимларини алмаштираётганларида, таҳорат олаётганларида, саёҳат қилаётганларида, уйларидан чиқаётганларида, масжидга бораётганларида доимо Аллоҳни зикр этардилар.\nАзон овозини эшитар-эшитмас, ҳамма ишларини ташлаб, дарҳол масжидга шошилардилар. Кечаларини ибодат билан ўтказганлари ҳолда бомдод азонининг биринчи такбири биланоқ ўринларидан турардилар. Ҳазрат Оиша дейдиларки: «Расули акрам тунги ибодатларида Қуръоннинг энг узун сураларини ўқир, азоб ҳақидаги оятларга келганларида Аллоҳнинг марҳаматидан паноҳ сўрар, мукофот тўғрисидаги оятларни ўқирканлар, Аллоҳнинг лутфини тилар эдилар»25.\nҲазрат Пайғамбар Қуръонни баланд овозда ўқирдилар, муборак овозлари узоқлардан эшитилар эди. Жанг майдонларида лашкарлар бир-бири билан тўқнашган, ҳаёт-мамот учун мужодала олиб борилаётган бир пайтда Расули акрам хушуъ − ҳузур ичида Аллоҳни ёд этардилар. Бадр, Уҳуд, Ҳандақ, Ҳайбар, Табук каби катта ғазавотларда ана шу ҳол кўринган эди. Чунончи, Расули акрам ҳарб пайти сафларни тизар, тартибга солар эдилар. Бироқ у Зотнинг сўнгги паноҳгоҳлари Аллоҳнинг эшиги эди.\nҲазрат Пайғамбар Аллоҳнинг энг суюкли қули ва элчиларининг охиргиси бўлганлари ҳолда Аллоҳдан ниҳоятда қўрқардилар: «Қиёматда аҳволим қандай бўларкин?» дер эдилар.\nБир куни ҳазрат Абу Бакр Расули акрамга:\n— Сочларингиз оқаряпти! − деганлар, Расули Акрам эса:\n— Ҳа, Ҳуд, Воқеа, Мурсалот, Амма суралари мени қаритди! − дея марҳамат қилганлар26.\nРасули акрам намоз ўқиркан, оёқлари шишиб кетарди. Асҳобдан баъзилари:\n— Ё Расулуллоҳ! Сиз Аллоҳнинг мағфиратига ноил бўлгансиз. Бунчалик заҳмат чекишингизнинг боиси не? − деб сўраганларида, Пайғамбаримиз:\n— Мен Аллоҳга шукр этгувчи бир қул бўлмайинми?! − дея жавоб берганлар.\nРасули акрамнинг Аллоҳга бўлган ишончлари ниҳоятда кучли эди. Бир ғазотдан қайтаркан, ўртоқлари билан баробар ҳаммалари бир дарахт остида ухлаб қолишди. У ердан ўтаётган бир бадавий Пайғамбаримизнинг дарахтга осиғлик турган қиличларини олиб, энди ҳужум қилмоқчи бўлиб турган эди, Расули акрам уйғониб қолдилар. Шунда ҳалиги бадавий:\n— Энди сени менинг қўлимдан ким қутқаради?! − дея хезланган. Пайғамбаримиз эса:\n— Аллоҳ қутқаради! − дея жавоб берганлар. Ўша заҳоти бадавийнинг қўлидаги қилич ерга тушган.\nЯна бир куни ҳазрат Пайғамбарни ўлдирмоқчи бўлган бир одамни тутиб, ҳузурларига олиб келишган. Расули акрам унинг таҳлиясини (бўшатилишини), қўйиб юборишларини буюрганлар:\n— Қўйиб юборинглар уни! Мени ўлдирмоқни истаса ҳам, ўлдиролмайди!\nБир дафъа эса у кишини заҳарламоқчи бўлган бир яҳудийдан бу қабиҳ ниятининг сабабини сўраганларида, яҳудий:\n— Сени ўлдирмоқчиман! − деган. Шунда Расули акрам:\n— Бу ишни бажаролмайсан, Аллоҳ сенга бу қувватни бермаган!− дея муқобала этганлар.\nРасули акрам Аллоҳнинг барча амрларини бутун ҳаётлари давомида ҳарф-ҳарфигача татбиқ қилдилар. Фалокатлар қаршисида сабр этиб, бирор лутфга, неъматга эришсалар, шукр қилар эдилар.\n22. Саҳиҳи Бухорий. «Асри Саодат», 2-жилд, 873-бет.\n23. Саҳиҳи Муслим. «Асри Саодат» 2-жилд, 840-бет.\n24. Муслим. «Асри Саодат», 2-жилд, 841-бет.\n25. Ибн Можа. «Асри Саодат», 2-жилд, 848-бет.\n26. Термизий. «Шамоили Муҳаммадия»: «Асри Саодат», 2-жилд, 853-бет.


1238 Ўқиш режими + -\nИслом шариати инсон ҳаётини муҳофаза қилиш мақсадида инсоннинг соғлигини сақлаш борасида барча керакли чораларни кўрган. Инсон бахту саодати учун жорий бўлган, мақсади инсон ҳаётини муҳофаза қилиш бўлган, Аллоҳ таолонинг охирги ва мукаммал дини, қиёматгача боқий қолувчи, барча замонлар ва маконларда инсониятга икки дунё саодати кафолатини берувчи дини – Ислом инсоннинг саломатлигига катта эътибор беради.\nЗотан, танисиҳатлик бўлмаса, одамнинг бу дунёда бахтли бўлишини тасаввур ҳам қилиб бўлмайди. Қуръони Карим ва Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатларида инсон соғлиғига катта эътибор берилган. Агар соғлиқни сақлаш бўйича ушбу икки манбада келган маълумотларни ўрганадиган бўлсак, улкан хазинани топган бўламиз. Исломда сиҳат-саломатлик, тан соғлиги Аллоҳ таоло бандаларига берган энг улкан неъматлардан бири ҳисобланади. Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Икки неъмат борки, одамларнинг кўплари уларда зиёндадирлар – (улар) соғлик ва хотиржамлик», дедилар». Бухорий ва Термизий ривоят қилган. Кўриниб турибдики, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам соғликнинг бандага берилган неъмат эканини очиқ-ойдин қилиб айтмоқдалар. Убайдуллоҳ ибн Миҳсандан, у отаси розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Сизлардан ким хотиржам ва жасади офиятда тонг оттирса-ю, ҳузурида бир кунлик қути (егулик-ичгулик) бўлса, гўё дунё унга мулк бўлибдир», дедилар». Термизий ҳасан санад ила ривоят қилганлар. Инсон учун дунёни қўлга киритиш йўлида зарур бўладиган шартлардан энг аввалгиси саломатлик, деб эълон қилинишининг ўзи Исломда кишиларнинг саломатлигига қанчалик эътибор берилишини кўрсатиб турибди. Чунки ушбу ҳадиси шарифда зикр қилинганидек, тинч-омонлик ва еб-ичгулик неъматлари бўлса ҳам, соғлик неъмати бўлмаса, кишига бошқа неъматлар татимайди. Баъзи вақтларда инсон бутун бойлигини сарфлаб ҳам сиҳат-саломатликни топа олмайди. Соғлик-саломатлик неъмати муҳим бўлгани учун ҳам Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам сиз билан биз умматларига ўша улуғ неъматни доимо Аллоҳ таолонинг Ўзидан сўраб туришни амр этганлар. Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг «Аллоҳдан яқийнни ва мустаҳкам соғликни сўранглар. Зеро, одамларга яқийн ва мустаҳкам соғликдан кўра яхши нарса берилмаган», деганларини эшитдим». Термизий ривоят қилган.\n«Яқийн» мустаҳкам иймондир. Демак, бандага Аллоҳ томонидан берилган неъматлар ичида энг биринчи ўринда мустаҳкам иймон турса, ундан кейинги, иккинчи ўринда соғлиқ турар экан. Ислом соғлиқнинг Аллоҳ таоло томонидан бандага берилган улуғ неъмат эканини, банда унинг учун шукр қилиши лозимлигини таъкидлаш билангина кифояланиб қолмайди. Ислом соғлиқни сақлашнинг йўлларини ҳам ўргатади. Бу борада динимизда бадантарбияга, тозаликка риоя қилишга, соғлиққа зарар етказувчи ва атрофни ифлос қилувчи нарсалардан қайтаришга, жисмни толиқтиришдан қайтаришга соғлиқни сақлаш мақсадида енгиллик ва рухсатлар берилиши каби бир қатор муҳим ишлар йўлга қўйилган.\n21:26 / 04.01.2018 1892\n00:06 / 10.05.2017 1745\n23:50 / 04.02.2017 4602\n06:54 / 20.04.2019 766


2019 йилнинг 12 декабр куни Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси “Деловая Россия” Бутунроссия жамоат ташкилоти билан биргаликда Ўзбекистон ишбилармон доираларининг Россиянинг Самара шаҳрига ташрифини режалаштирмоқда.\nТашрифдан кўзланган мақсад икки давлат ишбилармонлари ўртасида бизнес алоқаларини йўлга қўйиш, экспортбоп маҳсулотлар савдосини кенгайтириш, шунингдек, Ўзбекистон ва Россия тадбиркорлик субъектлари ўртасида қўшма лойиҳаларни амалга оширишдан иборат.\nШу билан бирга, Ўзбекистон делегацияси учун Россия томони аэропортдан Самара шаҳридаги меҳмонхонагача ва мехмонхонадан аэропортга элитиш бўйича транспорт ҳамда бир кунлик меҳмонхонада яшаш харажатларини қоплайди.\nРоссияга бориш-келиш учун харажатлар иштирокчиларнинг ўзлари томонидан қопланади.\nЎзбекистон томонидан қатнашувчи иштирокчилар сони чекланганлигини маълум қиламиз.\nУшбу форумда иштирок этиш истагидаги маҳаллий тадбиркорлар ўз таклифларини иловага: https://forms.gle/ua1TQSARsKh35L9J6 мувофиқ шакл асосида Савдо-саноат палатасининг Экспортга кўмаклашиш 2019 йил 6 декабр соат 18-00 га қадар юборишларини сўраймиз.


Каримов ўзбек муллаларини араб баҳоридан ваъз ўқишга чақирди « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nКаримов ўзбек муллаларини араб баҳоридан ваъз ўқишга чақирди\n02 September 2012 - 14:54\n“Мусулмон дунёсидаги, араб дунёсидаги бу нотинчликни ҳеч ким қабул қилмайди. Кимдир четдан туриб уларнинг орасини бузаётгани ҳаммамизга маълум” – деб айтган Ислом Каримов ўзбек муллаларига қаратилган нутқида.\n“Бу муаммоларга бизнинг муносабатимизни халқимизга етказишимиз зарур. Имом-хатиблар жума намозларида бизнинг қарашимиз мана бундай, деб тушунтириб берсак, ўз тинчлигимизга тинчлик қўшамиз” – деган Тошкент марказида диний уламолар билан учрашган Ислом Каримов.\nАраб давлатларида бирин-кетин мустабид тузумлар ва узоқ йиллик яккаҳоким раҳбарларни кетказаётган оммавий исёнлар ҳақида Ўзбекистон президенти илк бора омма олдида очиқ гапирмоқда.\nАйрим журналистларга кўра, Мисрда узоқ йиллик авторитар раҳбар – Ҳусни Муборакка қарши халқ исёни бошланганида, ҳатто Ўзбекистон матбуотида “Миср” калимасини ишлатиш имконсиз бўлиб қолганди.\nБироқ кўплаб араб давлатларига сачраб кетган ғалаёнлар ва қуролли тўқнашувлар ҳақида Ўзбекистон аҳолиси ҳам Россия матбуот воситалари ҳамда интернет орқали хабардор бўлмоқда.\n“Ҳокимият араб баҳори таъсиридан қўрқувда, чунки бу учун барча асослар мавжуд” – дейди жамиятшунос Камолиддин Раббимов – “Шу боис диний иборалар ва муллалар орқали ўзбек халқининг зеҳниятига таъсир қилиш учун ҳам уламоларга мурожаат этилмоқда”.\nЎзбекистон президентига кўра, ушбу воқеалар борасида ҳукумат мавқеини халққа етказиш мамлакатдаги тинчлик учун муҳимдир. Аммо араб давлатлари билан Ўзбекистоннинг алоқалари жипс эмас, жўғрофий узоқлик, тил ва ёзувдаги фарқлар боис ўзаро таъсирлар кучли эмаслиги айтилади.\n“Аҳоли сийрак мамлакатларда ғалаёнлар тарқаб кетиш хавфи кам бўлади, аммо Ўзбекистонда аҳоли зич яшайди” – дейди Камолиддин Раббимов – “Интернет ва матбуотни чеклаб, вазиятни ушлаб туришибди. Бироқ тарихан Ўзбекистонда исёнлар кутилмаган пайт ва шароитларда юзага келган”.\n“Ҳукумат мураккаб вазият юзага келса ва яна куч билан бостиргудек бўлса, у ҳолатда Ғарб ҳам, Россия ҳам иккинчи Андижонни ҳазм қила олмаслигини яхши билади. Ҳокимият ана шундан қўрқувда”.


Тошкентда илк бор ярим марафон ўтказилади\n14.02.2019 12:13 0 268\nТошкент шаҳар ҳокимлиги, Ўзбекистон Республикаси Жисмоний тарбия ва спорт вазирлиги, Ўзбекистон миллий олимпия қўмитаси, Ўзбекистон енгил атлетика федерацияси, Ўзбекистон Ёшлар иттифоқи билан янги ярим марафон лойиҳасига қўл урди. Бу ҳақда шаҳар ҳокимлиги матбуот хизмати маълум қилди.\nМарафон 24 март куни ўтказилади. Ярим марафоннинг узоқлиги 21 км 097,5 метр. Унда 18 ва ундан юқори ёшдаги аёллар ва эркаклар, шунингдек, Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон, Афғонистон, Туркманистон, Туркия ва Хитой давлатларининг жамоалари ҳам иштирок этади.\nБундан ташқари, 5 км масофага югуриш мусобақаси ҳам ўтказилиб, унда 15 ва ундан юқори ёшдагилар қатнашиши мумкин.\nМарафонда қатнашмоқчи бўлганлар 15 февралдан 15 мартга қадар ушбу ҳавола орқали рўйхатдан ўтиши мумкин.\nТошкент ярим марафон\nЖамият Кеча, 17:10\nЖамият Кеча, 09:47


АҚШлик йўриқчилар томонидан Тожикистонда инглиз тили ўқитувчилари учун ўқув дастури амалга оширилади\nДУШАНБЕ – АҚШнинг Тожикистондаги элчихонаси 8-декабрь куни 2018-йил учун Инглиз тили ўқитувчилари дастурига аризалар қабули бошланганини эълон қилди. Ушбу дастур келаси йил апрель ойидан декабргача давом этади.\n«Дастур инглиз тилидан сабоқ беришга йўналтирилган ва Америкалик йўриқчилар томонидан бошқариладиган тўртта, кўп кунлик интенсив ўқув машғулотларидан иборат бўлиб, улар Душанбеда ўтказилади», дейилади элчихона баёнотида.\n«Дастур қатнашчилари ўқитувчи ҳамкасблари билан алоқа ўрнатиб, улар билан дастур давомида ва ундан кейин ўзаро фикр алмашадилар,» дейилади хабарда.\nЭлчихонанинг жамоатчилик билан ишлаш бўлими дастур учун аризаларни қабул қилишни бошлаган. 2018-йилнинг 10-январи ҳужжат топширишнинг сўнгги куни деб белгиланган.\nАриза топширувчилар «айни дамда бошланғич, ўрта махсус ва олий ўқув юртларида инглиз тилидан дарс бераётган бўлишлари ҳамда бошқа ўқитувчиларга сабоқ бериш ва мураббийлик қилиш истагида бўлишлари лозим», деб хабар беради элчихона.


Портлашлар Ингушетияга кўчди\nИнгушетиянинг Қорабулоқ шаҳрида содир этилган иккита портлаш оқибатида милициянинг икки ходими нобуд бўлди, камида тўрт шахс тан жароҳати олди.\nХабарларга кўра, худкуш шахс Қорабулоқдаги Ички ишлар бошқармаси биноси ичкарисида ўзини портлатиб юборишни режалаштирган.\nБино олдида милиция ходимларига дуч келгач, ўша ернинг ўзида худкуш шахс портловчи мосламани ҳаракатга келтирган.\nМазкур воқеадан ҳеч қанча ўтмай Ички ишлар бошқармаси ёнида қолдириб кетилган машина портлатиб юборилган.\nБугунги портлаш учун масъулиятни ҳозир ҳеч ким ўз зиммасига олгани йўқ. Айни пайтда Қорабулоқдаги портлашлар ортидан Ингушетия бўйлаб хавфсизлик чоралари кучайтирилди.


Мутолаа, таъбир жоиз бўлса, ўзликни англаш муолажасидир. Бу жараён тўхтовсиз давом этсагина кутилган натижа бериши мумкин.\nУшбу мўжазгина тўпламга "Олим, одам ва олам" номи берилди. Зеро, ҳар қандай китоб, айниқса, маърифий адабиётларда одам ва олам тадқиқ этиладики, уларнинг муаллифлари ҳақли равишда ОЛИМ деган мақомга лойиқдирлар.\nТўплам олимларнинг (олим деганда фақат унвондор зиёлилар назарда тутилаётгани йўқ) юракни титратадиган, қалбни ҳалимга сари етаклаб, фикрлашга, мулоҳаза юритишга ундайдиган фикрларидан таркиб топган. Бу бебаҳо ҳикматлар мутолаа жараёнида ён дафтаримга қайд этиб борилганди. Модомики, маърифат тарқатиш ҳайрли амаллардан экан, бунда турли воситалардан фойдаланишнинг нуқсон жойи йўқ. Шу маънода мутолаа жараёнида юрагимизни жизиллатган ҳикматларни ижтимоий тармоқлар орқали ўртоқлашиб бордик, энди эса, китобча шаклида эътиборингизга ҳавола этиляптики, манфаат топмоғингиздан жуда-жуда умидвормиз.\nНоми: «Олим, одам ва олам»\nНашриёт: «Azon kitoblari» нашриёти\nСотилган сони: 73\nКўрилган сони: 23940\nОлим, одам ва олам, olim odam va olam\n«Қалблардан сўранг» Қурони каримда марҳамат қилинишича, Аллоҳ таоло ўзи суйган, яқин бандаларига ҳикмат ато қилади. Кимга ҳикмат берилган бўлса, унга..\n«Тун зулматидаги нур» Ушбу романда оталар ва болалар муносабати, фарзандлик бурчи, онанинг оиладаги ўрни, илк севги, ватанпарварлик, дўстлик каби туш..