Европа Иттифоқи Россия билан ҳамкорлик музокараларни кечиктирди\n26 ноябр 2020, Тошкент вақти: 15:27\nБрюсселда Европа Иттифоқи раҳбарлари саммити давом этмоқда. Учрашувда дунё молия бозорларида юзага келган бўҳрон ва бошқа масалалар қатори Европа Иттифоқининг Россия билан янги стратегик ҳамкорлик тўғрисидаги музокараларни давом эттириш ёки давом эттирмаслиги масаласи ҳам кўрилди. Саммит иштирокчилари бу борада қарор қабул қилишни келаси ойга қолдирди. Мазкур музокара Грузия-Россия ўртасидаги ҳарбий можаро бўлиб ўтганидан кейин Европа Иттифоқи томонидан тўхтатиб қўйилган эди.\nЕвропа Иттифоқи раҳбарлари саммитида Грузия тарафдори бўлган давлатларнинг қўли баланд келди. Чунки улар Европа Иттифоқининг Россия билан янги стратегик ҳамкорлик битими ҳақидаги сўзлашувларни давом эттириш ёки давом эттирмаслик борасида қарор қабул қилишни ноябрь ойига қолдиришга муваффақ бўлдилар.\nБритания, учта Болтиқбўйи республикаси, Польша, Швеция ва Чех республикаси Россия кучлари Грузияга бостириб кирганига норозилик сифатида 1 сентябрда тўхтатиб қўйилган музокараларни Россия ва Европа Иттифоқи ўртасида 14 ноябрда бўладиган навбатдаги саммитга қадар бошламаслик керак, деган принципда қаттиқ турди.\nГермания ва ҳозирда Европа Иттифоқига раислик қилаётган Франция ҳамда Европа Иттифоқининг Ғарбий Европада жойлашган давлатлари Россия билан музокараларни давом эттириш тарафдори бўлди.\nСаммитнинг биринчи кунида чиқиш қилган Франция президенти Николя Саркози Россия билан меъёрдан ортиқ “конфронтация”га бориш акс натижа бериши мумкинлиги ҳақида огоҳлантирди:\n“Агар мақсадимиз Россия ва Европа ўртасида конфронтация муҳитини яратиш бўлса, ушбу муҳокаманинг боши берк кўчага кириб қолиши тўғрими, деган савол бермоқчиман? Нима бўлганда ҳам бу биз юритаётган сиёсат эмас” – деди Франция раҳбари.\nДипломатларга кўра, Россия билан тўхтатиб қўйилган музокараларни қайта бошлаш масаласи Европа Иттифоқи Ташқи ишлар вазирларининг чоршанба кунги кечки учрашувида ҳам қизғин муҳокамалар мавзуси бўлган.\nРоссия-Грузия расмийлари ўртасида чоршанба куни кечқурун Женева шаҳрида бошланган дастлабки музокарани Россия вакиллари тарк этди. Россия расмийларининг бундай қарор қабул қилишига Абхазия ва Жанубий Осетия вакилларининг тенг ҳуқуқли ҳамкор сифатида сўзлашувга киритилмагани сабаб бўлди.\nШундан сўнг Европа Иттифоқидаги Россияни танқид қилаётганлар қўли баланд кела бошлади.\n16 октябрь куни Европа Иттифоқининг Ташқи сиёсат бўйича мутасаддиси Хавьер Солана музокаралар барбод бўлганини бўрттирмасликка уринди:\n“Биринчи учрашувда барча муаммоларга ечим топиш жуда қийин. Навбатдаги учрашувга қадар биз бу ерда икки томонлама музокараларни давом эттирамиз. Кейинги учрашув бир ой ичида ўтказилиши кутиляпти. Томонлар шунга келишдилар. Аммо биз ишни шу йўналишда давом эттиришимиз керак” – деди Хавьер Солана.\nРоссия ва Грузия вакиллари ўртасидаги биринчи музокара натижасиз тугаган бўлишига қарамай, Франция президенти Николя Саркози Россия-Грузия можароси ҳали хотирадан ўчмаганини ҳисобга олган ҳолда, уни ижобий воқеа, дея баҳолади.


ИЙМОН АСИРИ « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\n17 October 2019 - 22:09\nРауф Парфи ҳаёти ва ижоди ҳақида олим татқиқоти\nХХ аср ўзбек адабиётининг ёрқин намоёндаларидан Рауф Парфи Ўзтурк – Сир шоири, унвони соҳир шеърият соҳибидир. Бизнинг билимларимиз бу шеъриятнинг зоҳирий қисминигина ёритиши мумкин, чунки уни тизимларга айириб, аниқ қолипларга жойлаб бўлмайди. Бу – жўн ўқувчи учун содда; билимдон ўқувчи учун – қудратли аъмол бўла билади.\nРауф Парфи Ўзтурк асли насаби фарғоналик (Водилдан) бўлиб, 1943 йилнинг 27 сентябрида Тошкент вилояти, Янгийўл тумани Шўралисой қишлоғида Парфи Муҳаммад Амин (1893-1955) ва Сакина Исабек (1913-1995) оиласида дунёга келди. Бошланғич ва ўрта таълимни «Шарқ юлдузи» (1-7 синфлар), Шўралисой (53-мактаб, 8-9-синфлар), Янгийўл шаҳридаги Алишер Навоий (10-11 синфлар, кечки) мактабларида олди. У меҳнат фаолиятини матбуот қўмитасининг 2-сон босмахонасида, туман «Янгийўл» газетасида бошлади. 1960-1965 йилларда Тошкент Давлат Дорилфунунининг (ҳозирги ЎзМУ) журналистика факультетида ўқиди. Жумҳурият Кино қўмитасида, Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриётида муҳаррир, Ўзбекистон Ёзувчилар Уюшмаси тарғибот марказида бош муҳаррир, «Жаҳон адабиёти» журналида етакчи муҳаррир вазифаларида хизмат қилди.\nУ шоир, носир, таржимон сифатида элга танилди. Шоирнинг олтмиш йиллик ҳаёти ва қирқ йилдан ортиқ ижодий-ижтимоий фаолияти жамоатчилик тарафидан муносиб тақдирланди. Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси ва Туркия Ёзарлар бирлигининг адабий мукофотларига сазовор бўлди. У Халқаро Маҳмуд Қошғарий, Туркия Диёнат Вақфи мукофотининг лауреатидир. Унга Ўзбекистон халқ шоири фахрий унвони берилди (1998).\nРауф Парфи Ўзтурк шеъриятининг асосий мавзуи – бу Ватан, Туркистон, Турк дунёсининг воҳидлиги. ХХ аср турк одамининг абадий шуурини, кескин фожеъ руҳиятини муқаддас туркий тилда ифодалашга жазм этган ва муродига етган жасоратли шеъриятдир.\nУ адиб сифатида ўзгалардан фарқли ўлароқ қийин, машаққатли, лекин Чин шоир тажаллиси-ла ижодининг бошидан то бу кунга қадар замона зайлининг аччиқ шамолларида эгилиб букилмади, синмади (энг буюк ҳикмат – Оллоҳ қўрқувидир). Асосий мавзуига содиқ, эътиқодига собит яшади. Мўмин банда — бевафоларга ҳам вафо қилди, фақат иймонини сотмади. Илло, иймони фано водийсида илоҳий Ватан эрур.\nЎзбек шоирлари томонидан унга бағишланган шеърларнинг ўзи бир китоб бўлади… Рауф Парфи Ўзтурк ўзбек адабиётида мутлақо ўзига хос мактаб яратган шоир. Ўзбек-туркларининг юксак миллий руҳиятини ўз шеърияти орқали таниш ва танитиш учун олис йўлга чиққан, толмай кетаётган йўл аҳлидандир.\nЗамондошлар букун уни Туронзаминнинг, Турк Дунёсининг, Улуғ Туркистоннинг порлоқ шоири, деб тан олмоқдалар.\nРауф Парфи Ўзтуркнинг аждодлари билимли, маърифатли, Туркистоннинг нуфузли ойдинларидан бўлганлар. Отаси Парфи Муҳаммад Аминнинг эскича, янгича маҳлумоти бўлиб, форс-тожик, усмонли туркча ва рус тилларини яхши билган. Рус босқинига қадар, ундан кейин ҳам бир муддат турли маҳкамаларда таржимонлик-тилмочлик қилган. Кейинроқ большевизмнинг қонли қатағонидан жон сақлаш учун умрининг охиригача барча ҳужжатларда ўзини саводсиз, деб ёздирган.\nРауф Парфи Ўзтуркнинг туғилган йили ва исми турли ҳужжатларда турлича ёзилган. У вақтлар бу тарафларда туғилганлик гувоҳномалар ҳали расм бўлмаган. Биргина ишончли ҳужжат яқингача жамоа раиси Ҳамроқул Турсунқуловнинг котиби Ҳамид Азимбоевнинг уйида сақланган катта хўжалик дафтари бўлиб, унда «… Турсунали Парпибой ўғли Мадаминов 1943 йил 27 сентябрда туғилган…» деб ёзилган. Ҳ.Азимбоевнинг айтишича, энг тўғри ҳужжат шу эмиш. Гарчи, отаси ёлғиз ўғлига Абдурауф деб исм қўйган эса-да, қариндош-уруғлар, шу бола ўлмасин Турсун деб, Оллоҳдан сўраб ирим қилишиб Турсун Али отини қўйганлар. Худди шу маънода бошида икки кокил ҳам ўстириб, бирини Ўшпиримга, бирини Шоҳимардон пиримга бағишлаганлар (Исломий, Шомоний). Шундай қилиб Рауф Парфи Ўзтурк 1943 йил 27 сентябрда Парфи Муҳаммад Амин (1893-1955) ва Сакина Исабек (1913-1995) оиласида Тошкент вилояти, Янгийўл тумани, Шўралисой қишлоғида туғилган.\n1945 йили Парфи Муҳаммад Амин оиласи билан юқори раҳбарият ўртасида алғов-далғов можаролар бўлиб ўтади. Бу можароларга ота-онасининг келиб чиқиши бойлардан бўлганлиги асосий сабаб бўлади. Парфининг отаси – Муҳаммад Амин, унинг отаси Муҳаммад Сиддиқ Норқучоқ, унинг отаси Муҳаммад Расул Фарғоний, унинг отаси Муҳаммад Раҳим Фарғоний… Ота томондан момоси Жосият биби, унинг онаси Хосият биби, унинг онаси Марям биби. Катта бобоси Муҳаммад Расул Фарғоний Доғистонга Имом Шомил қўшинига ёрдамга бораётган туркистонлик мужоҳидлар билан чор босқинига қарши жангга кетган экан. Доғистондан туркийча сўзлашадиган Марям деган қизни олиб келиб, тўй қилиб уйланган экан…\nОна томондан бобоси Исабек, унинг отаси Мусабек. Унинг отаси Толиббек, унинг отаси Олимбек… Она томондан момоси Қумринисо, унинг онаси Чаман бека… Онасининг катта момоси Ҳувайдо пиримнинг набираси бўлган экан…\nУрушдан кейинги илик қуриган йиллар. Ўша пайтда «Бирлашув» жамоа хўжалигида отаси боғбон, онаси пиллакор бўлиб ишлайдилар. Отаси мусаллас қилиб, ўрислардан буғдойга, карислардан гуручга алмаштириб, очарчиликдан оиласини сақлаб қолади. 1947 йили ота-онаси билан Водил, Шоҳимардон, Жалолободга боради. Кейин Ўшга ўтишади. Ўшпиримга бағишланган кокилини 1948 йили олдиради. Биринчи синфга боради.\n1950 йили иккинчи синфга ўтади. Дарсликлардан ташқари бадиий китобларни чанқоқлик билан ўқий бошлайди. Ота-онаси билан Шоҳимардонга боради. Шоҳимардон пиримга бағишланган иккинчи кокилини олдиради… Абдулла оға Кримли (отасининг дўсти) тарбиясида бўлади. Уйида кутубхона очади (биродари Абдулла Собир билан) ва фильмлар қўяди (ибтидоий диафильм).\nРауф Парфи Ўзтурк 1953 йилдан эҳтиборан биринчи устози (отасининг дўсти) шоир Абдураҳмон Водилий тарбиясида бўлади. 5 март куни илк шеърини ёзади. У Сталин вафотига бағишланган «Энди қандай яшаймиз» деган марсия эди. Отаси билан Тошкент вилояти бўйлаб сафарга чиқади. (Отаси турли жойлардан кўчат олиб келади. Боғлар барпо қилади).\nМактаб кутубхонасида мавжуд бўлган ўзбек халқ достонларининг ҳаммасини ўқиб чиқади. Аммаси Хосиятбибидан (эртакчи) халқ достонларини ёзиб ола бошлайди.\n1958 йили «Янгийўл» туман газетасида биринчи шеъри босилади. Янгийўл шаҳридаги 2-сон босмахонада ҳарф терувчи бўлиб ишлай бошлади. Кечки мактаб таҳсилини тугатгач, ТошДУ шарқ факультетининг араб филологияси бўлимига ҳужжат топширади. Лекин, омади чопмади. Келгуси – 1960 йили ТошДУнинг ўзбек филологияси факультетига ўқишга киради. Талабалик давриданоқ жаҳон классикасини – Блок, Такубоку шеърларини таржима қилади. «Турк дунёси адабиёти» курсини ўқитишни таклиф қилади; ўзи дўстлари учун «Турк дунёси шеърияти» дастурини ёзади.\nТалабалик йиллари Р.Парфи учун том маънода изланиш, ижодий шаклланиш даври бўлди. Ҳикоялар ёзади. Леся Украинка шеърларини таржима қилади. 1962 йили Нозим Ҳикмат шеърлари билан (София нашри) танишади. Унинг шеърларини, «Инсон манзаралари» шеърий эпопеясини таржима қила бошлайди.\n1963 йили «Эрк» деб номланган биринчи китобини нашрга тайёрлайди. Ҳикоялар ёзишда давом этади. Шоирлар, ёзувчилар, рассомлар, бастакорлар, киночилар билан танишади ва дўстлашади. «Қрим» китобини ёзади. Самарқанд вилояти, Пойариқ туманида «Лайло» пьесаси қўйилади (муаллифи – Барот). Бош қаҳрамон – Рауфдир. («Лайло» қўшиғи атрофидаги афсоналар асосида).\n1965 йили биродари Абдулла Собир ўғли ҳарбийда фожиали ҳалок бўлади. Русиянинг Навокузнецк шаҳридан (АЗАСС) унинг жасадини олиб келади. Уч қисмдан иборат «Абдуллажон марсияси» шу фожеа муносабати билан ёзилган. Дўстининг жасади солинган темир тобут билан поезддан тушганда қариндош-уруғлари, яқинлари Рауфни танимай қолишади. Олис Россиянинг Новокузнецк шаҳрига кетаётганда қоп-қора бўлган сочлари қайтганда қордек оппоқ оқариб кетган эди. Буни, хатто, ўзи ҳам сезмаган. Атроф-теварагидагиларнинг ҳайрат, ҳаяжонларидан кейингина билган.\n«У кечикиб келди» кино қиссасини (Эрвин Умарий билан) ёзади.\n1967 йили Устози Абдураҳмон Водилий вафот этади. Абдураҳмон Водилийнинг йўқолган девонини унинг ўғли Абдурауф билан излаб тополмайди. Девонни қоралама қўлёзмалар асосида тиклашга ҳаракат қилади. Абдураҳмон Водилий Низомийнинг «Маҳзанул асрор», Фаридуддин Атторнинг «Мантиқут тайр» достонлари насрий баёнини яратганини айтадилар. Аммо бу асарлар ҳам топилмади. 1969 йили «Карвон йўли» – биринчи китоби босилади. Москва олий сценарийчилар курсига ҳужжат топширади. 1970 йили Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриётида муҳаррир бўлиб ишлай бошлайди. «Акс садо» иккинчи китоби босилади. Қизи – Муқаддас туғилади. 1971 йили Анвар Саламетнинг «Олтин болта» эртак-достонини таржима қилади. Келгуси йили Нозим Ҳикматнинг «Инсон манзаралари» асарининг 1-китобини нашриётга топширади.\n1973 йили «Тасвир» китоби нашр этилади. Ўзбекистон ва Озарбайжон адибларининг Халил Ризо раҳбарлигида ўтган йиғинда унга Рауф Парфи Ўзтурк – исм-шарифи берилади. Кандакор Омон Азиз мисга унинг суратини ўяди. (Хабибулло Зайниддинда сақланади).\n1974 йили Байроннинг «Манфред» драматик достонини (Шенгелиа), К.Каладзенинг «Денгиз хаёли» китобини таржима қилади. Ҳайкалтарош Илҳом Жаббор унинг бюстини ишлайди (ҳайкалтарошнинг айтишича, кимдир болта билан чопиб ташлаган).\n1975 йили «Хотирот» китоби босилади. Мочаварианининг «Шиддат» китобини таржима қилади. Уйдан кетгач, кандакор Омон Азизнинг устахонасида яшайди.\n1976 йили А.Дюманинг «Уч сарбоз» унинг таржимасида (роман асосидаги драма) ёш томошабинлар театрида қўйилди. «Зайтун новдаси» китобини, М.Ҳодийнинг «Алвоҳи интибоҳ» достонини таржима қилади. Ҳайкалтарош Илҳом Жаббор устахонасида яшайди. Рассом Шуҳрат Абдурашид суратини ишлайди. (Қизи Муножотда сақланади).\n1977 йили «Ойдин» газетасида ишлайди. Саййид Азим Ширвоний девонини тайёрлайди. Девонга Навоий тилида ёзилган асарларни танлаб олади. «Кўзлар» китоби нашр этилади. Шеърлари русчага таржима қилинади.\n1979 йили «Уйғур шоирлари» номли мажуани тайёрлайди. Қизи – Муножот туғилади. Турк Дунёси адабиёти билан жиддий танишади.\n1980 йили Брехт, Бехер, Неруда ва бошқа ХХ аср жаҳон шоирларини таржима қилади. Рассом Исфандиёр Ҳайдар унинг суратини ишлайди. (Бахтиёр Исмоилда сақланади).\n1981 йил Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасида ишлайди. «Қайтиш» китоби босилади. Қизи – Севинч туғилади.\n1982 йили Н.Ҳикмат «Инсон манзаралари» эпопеясининг иккинчи ва учинчи китобларини таржима қилади. Шеърлари латиш, эстон тилларида босилади. Рус шоири Виктор Соснора унинг русча китобини тайёрлайди. Я.Соловичнинг «Кумуш сиртлон» драмасини таржима қилади. Юрий Ласский, Владимир Лешенко унинг русча китобини тайёрлайдилар. Рассом Дилёр Сиддиқ шоирнинг суратини ишлайди (Акрам Муҳиддинда сақланади).\n1985 йили А.Твардовскийнинг «Хотира ҳуқуқи» достонини таржима қилади. 1986 йили «Сабр дарахти» китоби учун Ўзбекистон ёзувчилар Уюшмасининг адабий мукофоти берилади. Кинорежиссёр Умида Аҳмад у ҳақда қисқа метражли фильмни суратга олади.\n1987 йили «Баргрезон» китобини ёзади. Туркияга таклиф этилади. 1988 йил «Она Туркистон» китобини тайёрлайди. Лия Сеппель таржимасида эстон тилида китоби босилади.\n1989 йил. Туркистон Халқ Жабҳаси. «Туркистон» газетига муҳаррирлик қилади. «Ўлимдан сўнг» китобини ёза бошлайди.\n1990 йили «Турон диёри» китобини тартиблайди. 1991 йил «Сукунат» китоби босилади. Туркия Ёзарлар бирлигининг Адабий мукофоти берилади. Рассом Исфандиёр Ҳайдар устахонасида яшайди. Ўзбекистон мустақил Республика деб эълон қилинади.\n1992 йил. «Туркистон руҳи» китобини тайёрлайди. Халқаро Маҳмуд Қошғарий мукофоти берилади. 2 жилдлик асарлар мажмуасини тайёрлайди. Тоғаси – тарихчи Акрам Муҳиддиннинг уйида яшайди. Рассом Ваҳҳоб Зиё суратини ишлайди (хусусий мулк).\n1993 йил. «Фано водийси» китоби устида ишлай бошлайди. Рассом Азиза Мамат унинг суратини ишлайди (хусусий мулк). «Она Туркистон» китобига Рассом Рўзи Чори суратлар чизади. (Нўъмон Раҳимжонда сақланади). Роҳила – телефильм яратади. (Ўзтелеком). Бастакор Мирсодиқ Тожи унинг шеърлари асосида «Она Туркистон» симфониясини ёзади. Онаси Сакина Исабек қаттиқ бетоб бўлиб қолади, онасига ўзи қарайди. 1995 йили оғир бетобликдан вафот этади.\nШоирнинг тугалланмаган асарлари: «Турон Диёри» (шеърий китоб), «Фано водийси» (шеърий китоб), «Муҳожир» (роман).\nКейинги йилларда «Тавба», «Минг йил сизни изладимми мен», «Дунёнинг энг гўзал аёли», «Тҳакурия» туркумларини, «Адашган руҳ» достонини битади. Шоир ижоди ХХ асрнинг 70-йилларидан бугунги кунгача адабий жараён марказида. Салкам ярим асрлик адабий ҳаётни Рауф Парфи ижодисиз тасаввур этиш мумкин эмас. Бадиий-эстетик тафаккур ривожининг таҳайюллар асосига қурилган тимсолли тамойилларини, теран реалистик поэтик тадқиқотчилик маданиятининг бадиий шартлилик, рамзли образлилик сингари устивор йўналишларини белгилаб келаётир.\nФасллар алмашиниши табиатнинг ўзгармас қонуниятининг табиий жараёни, ҳосиласи. Бадиий адабиётда ҳам нуроний авлодлар ўрнига навқирон наслларнинг кириб келиши маънавий-интеллектуал эҳтиёж, руҳоний зарурат тақозосидир. Бу — бадиий-эстетик тафаккурда ҳамиша янги дид ва эстетик савияларнинг зоҳир бўлиши демакдир. Бу — табиат ва жамият ҳодисаларини, Одам ва олам сир-синоатларини янгича тушуниш, янги образлар ва бадиий воситалар билан тушунтириш санъати, демакдир.\nАсл шоирларнинг таржимаи ҳоли ниҳоятда қисқа, тақдирлари эса узун бўлади. Туғилишу сўнгги нафас оралиғида кечган умр, бу — ёруғ қисмат, аччиқ тақдир. Тун билан кунларнинг, шом билан тонгларнинг ўрин алмашиниши, бу — табиат ҳаётининг шунчаки бир одатий кўриниши, ҳолати эмас. У — эзгулик билан ёвузлик, мутелик билан эркин нафас, яхшилик билан ёмонлик, адолат билан ёлғон-риё, нур билан зулмат ўртасида кечадиган азалий ва абадий кураш, муҳораба жараёнлари. Қисмат — бу шеърият. Уни бировга чўпчак қилиб айтиш қийин; ёлғиз дил-дилдан чуқур туйиш, ҳис этиш мумкин, холос. Рауф Парфи қўлига қалам тутган аснолардан эҳтиборан шеър — унинг учун қисматга, бир умрлик тақдирга айланган эди. Аслида, ўзбекнинг шоири бўлиш ниҳоятда масҳулиятли. Ва лекин, ниҳоятда шарафли. Боиси, ўзбек чақалоқларининг қулоғига айтилган азон ҳам шеърдир. Тўйлару байрамлари шеърсиз кечмайди. Ҳатто яқинларини, қариндош-уруғларини сўнгги манзилга ҳам йиғи-йўқловлар, марсиялар айтиб кузатади. Илло, шеър ўзбек учун ижтимоий зарурат, маънавий эҳтиёж. Руҳоний ҳаётининг ажралмас бир бўлаги.\nШеъриятда шоирнинг бировдан яширадиган махфий нарсаси йўқ. Фақат, шеърнинг сир-асрори чексиз имкониятлари чегарасиздир. Бу — бадииятга айланган қисмат. Тақдирнинг олов кўзларини кўнглига жойлаган шеър. Рауф Парфи илк шеърлариданоқ дунёқараши, руҳонияти, маънавий эҳтиқоди шаклланган ижодкор сифатида ўзлигини намоён қилди. «Ҳасратлари дунёнинг кўпдир», «Мудрар ярим кеча…», «Шеърият», «Тонг отмоқда. Тонг ўқлар отар», «Тарғилланиб бормоқда осмон», «Термуламан олис уфққа», «Чексиз-чексиз дақиқалардан иборатдир» сингари ўнлаб шеърларида ижтимоий-эстетик идеалининг ёруғ аломатларини кузатиш мумкин. «Бир қушча сайрайди менинг руҳимда, Мен сенинг исмингни билмайман қушчам…», дейди шоир «Дарё мавждарига ёзилмиш ғазал» шеърида.\nХХ асрнинг 60-йил ўрталари, 70-йил бошлари шеъриятга кириб келган, ёрқин ўзлигини намоён этган Рауф Парфи янги, охори тўкилмаган, кутилмаган ноанъанавий мажозий (Қушча, Чироқ, Дарахт, Най, Нур) образлари билан адабий жамоатчилик муҳаббатини қозонди; мажозий образлилик асосига қурилган бадиий тафаккур табиати билан эл-юрт назарига тушди. Коммунистик мафкуравий манфаатдорлик (ғоявийлик, синфийлик, партиявийлик сингари) эстетик мезонларга айлантирилган шўро адабий ҳаётида — айни шу 50-йилларда дабдабабозлик, риторика, маддоҳлик, ҳавойи тумтароқ пафос давр услубининг, адабий услубнинг етакчи йўналишига айланган эди.\nҲаводан ҳолва ясаб бўлмас экан-да. Коммунизм, коммунистик партия, «доҳий» Ленин мадҳига бағишланган тумтароқ пафосдан, ширин ёлғондан безган ўқувчи учун Рауф Парфи шеърларидаги инсонга меҳр-муҳаббат ҳарорати, ишонч-эҳтибор руҳи, дардчил-маъюс ва маҳзун оҳанг, кўз кўрмаган, қулоқ эшитмаган самимийлик кўзга суртилгудек эҳзоз-эҳтиром топди. Ва янаям муҳими, шоир асарларининг ижтимоий-фалсафий мағзи шеъриятимизда янги йўналиш эди. Хусусан, биринчидан, ҳаётдан, тирикликдан мақсад руҳни камол топдиришдир. Иккинчидан, руҳоний эркинликсиз одам ўзлигини намоён қила билмайди; учинчидан, миллий бирликсиз миллат, халқ ўз борлиғини сақлаб қола олмайди, деган устивор ғоялар шоир шеъриятининг эстетик қимматини белгилаб берди. «Айни орзуларда, айни қайғуларда, айни севинчларда яшамоқ» тирикликнинг моҳиятидир, деб билади у. «Шундай бўлмаса агар, Нега керак бу келбат, бу овоз! Шунчаки дарахтдай ўсмоқми, шунчаки дарёдай оқмоқми дарбадар» дейди шоирнинг лирик қаҳрамони.\nМен-ку истамасман ўлимни,\nБироқ ҳар соатда, ҳар дақиқада\nБу ёруғ дунёнинг ҳар томонидан\nҲукм этмоқдалар ўлимга мени.\nМен Юлиус Фучик — дорга осилди бошим.\nТўйчи Эрйигит ўғли — отим маним —\nКўксимда совиган қўрғошин.\nБотган кўзларимда жаллодларнинг аянч\nВьетнамлик бир гўдакман мен — бағри яра.\nҚўлсиз, оёқсиз ва бошсиз ётган.\nМен ҳали ҳам турма панжаси ора\nСўнгсиз ва озод осмонларга қарайман.\nМазкур парчада кузатилганидек, жамият воқелигига, даврнинг сиёсий нафасига муносабат ишоралар орқали аёнлашаётир. Шартли маънодорлик юзага чиқаётир. Дор, қўрғошин, яра, темир панжара, осмон, қуёш сингари деталлар воситасида ҳаётдаги ноҳақлик, зулм-зўравонлик, жамиятда илдиз отган, кенг палак ёзган адолатсизлик кўринишларига лирик қаҳрамоннинг эркин шахсни ёқлаётган муносабати ойдинлашмоқда.\nКўринадики, Рауф Парфининг илк шеърларидан эҳтиборан эрк истаги ва озодлик руҳи, жамиятдаги зулмга, ижтимоий адолатсизликка, тенгсизликка, ноҳақликка қарши исён ғоялари етакчилик қилади. Демак, шоирнинг 70-йиллар бошида куртак ёзган, уч кўрсатган руҳ эркинлиги, фикр эркинлиги, қалб ҳурлиги ғоялари кейинги босқич шеъриятимиз тараққиётида миллатсеварлик, миллатпарварлик йўналишининг ўзак мағзини ташкил этди. Рауф Парфи ижодининг ижтимоий-эстетик моҳиятини, салафларидан, устозларидан, тенгқур шоирлардан фарқланиб турган бадииятининг табиатини белгилаб берди.\nЧироқ, қуёш рамзли образлар зиммасига шоир чуқур маънолар юклайди. Хусусан, зимистон тун оғушида бўзариб ёнган чироқ хонани, атроф-теварагини шунчаки ёритиб қўя қолмаяпти. У куйиниб, ёзғириб, ёниб куйлаяпти. Чироқнинг ёниши — лирик қаҳрамоннинг севимли орзуси. У одамларнинг дилидаги армонларини, ғамларини, тилининг учида ёнган дардларини сўйлаяпти. Шунинг учун ҳам «Чироқ ёнар — сўнгги йўқ ҳасрат».\nЧироқни тинглангиз, одамлар,\nҚаршисида эгиб туринг бош,\nСизни куйлар у тонгга қадар,\nТо навбатни олгунча қуёш.\nЧироқни тинглангиз, одамлар.\n(«Акс садо», 21-бет)\nРамзли образларга юкланган мазмунни ўқиш унчалик қийин эмас. Тун — мустамлака зулматига чўмган жамият, чироқ — одамлар онги-тафаккурига фикр ёруғлигини элтишга тутинган шоир. Чироқ — фақат сўйлаётгани йўқ. У, яна ҳасратга ботиб куйлаяпти. Демак, одамлар кўнглини янги туйғулар, кечинмалар билан бойитади, поклайди. «Тонг отмоқда, тонг ўқлар отар, тонг отмоқда, қуёш замбарак», сатрлари бевосита 60-йиллардан жамиятда сиёсий вазият ҳийла юмшатилганига, одамларга эҳтибор ортганига, шахс эрки учун отланган курашчан Сўз маънавий ҳаётда тонг янглиғ, Офтоб янглиғ мақомга эриша бошлаганига бир ишорадир. Янги образлар воситасида аёнлашаётган маъно теранлиги ва фикрий қудратдир.\nРауф Парфининг қалдирғоч шеърларида кузатилганидек, бадиий идрок ва ифода тарзи, тафаккур табиати ва тимсолли образлари билан ўзига хос бетакрор услубга эга бўлган шоир кўз очган, ўз нуқтаи назари билан дунёнинг қўрчоқбозлик шеваларини таний бошлаган, ўзлигини ҳам дунёга танитишга тутинган шахс эди. Бу — Рауф Парфи феномени эди.\nИнсоннинг руҳоний эркинлиги масаласи Рауф Парфи ижодининг ўзак мағзини ташкил этади. Шу боисдан ҳам шоир лирикасида туйғулар ҳаётини, кечинмалар манзарасини. ҳолат-кайфиятлар суратини чизиш алоҳида тамойилга айланган. Шу боисдан ҳам уни туйғу-кечинмалар мусаввири дейишади. Шу маънода биргина «Ёмғир эмас, марварид ёғар» сатри билан бошланадиган шеърини кўздан кечириш кифоя. Ёмғир — шарқона тасаввурларга кўра — қут-барака, илоҳий неҳмат, яхшилик ва эзгулик уруғи. Унга шоирлар ўз руҳоний ҳолатлари, кайфиятларига монанд маънолар юклашади. Яҳни, ҳар бир шоир ўз эстетик принципларидан келиб чиқиб, ёмғир воситасида турфа хил бадиий-фалсафий мазмунни ифодалашга интилади. Кимдир ёмғирда ёрнинг кўз ёшларини кўради. Яна кимдир йиғлаётган кўнгилни тасаввур қилади. Бошқа бир шоир шеърида ёмғир булутларнинг, қоп-қора қўнғир осмоннинг ерга йўллаган тансиқ сўзлари бўлиб англашилади.\nРауф Парфи тасвирида ёмғир — қоп-қоронғи кеча шаклида. Кеча эса сув сингари жилдираб оқади. Шу боисдан ҳам кеча шод ва беармон кечаётир. Боиси — бағрида сувдек ҳаётбахш ойдинлик, эртанги куннинг ёруғ эпкини бор.\nБаргларда рақс этар шаббода,\nЎйнар сабо шаклида кеча,\nГуллар каби сақлайди одоб,\nКеча тепасида учади,\nКипригимдан отилгувчи нур.\nМенга кеча ёмғир ичида,\nГўзал хаёл каби кўринур!\n(«Акс садо», 6-бет)\nЛирик қаҳрамон кечинмалари қоронғу кечада ёғаётган ёмғирга эш. Ундан сурур, умид туяди. Шу маънода, унинг наздида, баргларда рақс этар шаббода. Ҳатто зимистон қоронғулик ҳам сабо шаклида ёқимли, фарахбахш. Гуллар сингари химо тортиб, тонггача афсоналар айтаётгандек туюлади. Шу боисдан ҳам лирик қаҳрамон кўнглидан шуҳла отилади, кипригидан нур чатнайди. Ҳаёл – адоқсиз бўшлиқ қаҳридаги рўё эмас. У ёмғир ичидаги зимистон қоронғулик. Унга ишонса бўлади. Гарчанд, қоронғулик оғушида эса-да, ёмғирдаги ойдин шаббода эпкини эртага отажак тонглар умидини уйғотади.\nКўринадики, тимсолли, мажозий лиризм Рауф Парфи услубининг ўтли нафаси, ўзак мағзи, дейиш мумкин. Давр воқелигига, жамиятдаги сиёсий вазиятга, ҳодисаларга, Инсон шаҳни-эркини, Ҳақни оёқ ости этувчи, адолатсизлик кўринишларини юзага чиқарувчи ижтимоий зулмга қарши туғён Рауф Парфи шеърларида туйғулар реализми устивор дейишга асос беради. Рауф Парфи ХХ аср ўзбек поэзиясида фикр билан кечинманинг синтезини бадиий санъат даражасига кўтарган, соф туйғунинг табиий оқимини, қабариқ мажозий ифодасини омухталаштирган бетакрор услуб яратди. Бу — ХХ аср ўрталаридан эҳтиборан ХХI аср ўзбек шеърияти тараққиётида алоҳида йўналиш касб этди. Мустақил бадиий идрок ва ифода маданияти сифатида шаклланди.\nХХ асрнинг 60-йил охирлари, 70-йил бошларидан эҳтиборан ўзбек шеъриятига Рауф Парфи Ўзтурк олиб кирган янги эпкин мустақил бадиий-эстетик йўналишга айланди, дедик. Эҳтиборлиси шундаки, ХХI аср ўзбек бадиий-эстетик тафаккурида ҳам Рауф Парфи Ўзтурк тамал тошини қўйган тимсолли лиризм, мажозлар асосига қурилган идрок ва ифода маданияти устиворлик қилмоқда. Мана, салкам ярим асрки, у ўз Сўзи билан ўзбек шеърияти тафаккур гулханининг тафтини оширяпти. Бўй-бастини юксалтираяпти. Ичкин мушоҳадалари билан фикрчан ҳисларини кўнгил гулханида ёқаяпти. Не тонгки, ҳамма шоирларнинг ҳам юраги бу гулханда ёнавермайди. Бу, шундай бир оташгоҳки, барча шоирларни ҳам ўз бағрига олавермайди. Аксариятининг «суягида суви» кўплиги боис оловни ўчириб қўйиши мумкин.\nРауф Парфи Ўзтурк юраги — боқий шеърият гулханида ёнаяпти. («Юракда қайнаган сўзларим, ҳисларим ёнғини юракда»). Одамларнинг онгига нур, қалбига ҳарорат чўгларини қалаяпти, алангаланяпти.\nБу — шоирнинг ёруғ қисмати. Балки, пешонасига битилган ёзуқи — толеи шудир. Бу — ўзбек бадиий Сўз маданиятининг бахти. Чўлпон, Ойбек, Миртемир, Усмон Носир, Зулфия, Асқад Мухтор, Шуҳрат ва ҳ.к. юзлаб шоирлар силсиласида насиб этган, Тангри Таоло юқтирган ёруғлик шарофати. Зеро, Қодир Эгам назари, боқий назаркардалик ҳам тақдир, беназир қисматдир.\nРауф Парфи лирикасининг ўзига хослигини белгиловчи асосий омил, бу — жанрлар хилма-хиллиги эмас. Аксинча, ана шу турфа хил жанр ва шеърий шаклларни юзага келтирган бадиий тафаккур табиатидир. Хусусан, фикрий-ҳиссий маънонинг фожеий хазин оҳангга йўғрилганлиги Рауф Парфи услубининг зоҳирий аломати.\nСерқатлам маъноли метафоралар асосига қурилган шоир лирикаси янги шеърни юзага келтириши билан баробар яна янги шахслар авлодининг ҳам туғилиши ва шаклланишига замин яратди. Истибдодга, Хиёнатга, Ёлғон ва риёга қарши исёнкор лирикаси юракдан чак-чак томаётган қон зардобларини эслатади. Эрк, Ҳақиқат, Эзгулик ва Гўзалликнинг таҳми, ранги, чеҳраси умумбашарий. Дунёдаги барча эллар ва элатлар учун таниш, жондош ва қондош. Р.Парфи шеъриятидаги Ишқ, Қуш, Дарахт, Нур тимсоллари эркка интилиб ёниб яшаётган Шахс руҳоний ҳаётини акс эттирувчи янги рамзли маънодорлик касб этди.\n… Бир уй бекаси пазандалик ҳақидаги қўлланмага қараб ош пиширишга чоғланибди. Сабзи, пиёз, гўшт, ёғ — керакли ҳамма масаллиқни ҳозирлабди. Қозонга босибди. Амал қилмаган йўриқлари қолмабди. Ва лекин, аксига, таомни тайёрлай олмабди. Боиси, китобда, аввало, Олов ёқиш керакли ёзилмаган экан…\nБугунги бозор шароитида яратилаётган адабиётда оловсиз пиширилган хом-хатала таомлар — руҳсиз асарлар хаддан ташқари кўпайиб кетди.\nЎпмоқдаман қуёшнинг оёғини.\n(«Она Туркистон» мажмуи, 254-бет)\nБу — лирик қаҳрамоннинг оний кайфиятини ифодалаётган ҳолат эмас. У — руҳнинг ҳайқириғи. Жамият иллатларидан юз бурган, чиркин муҳитдан бош олиб кетиб покиза ҳаволарга чўмган, оловга ошно тутинган ҳақ Сўз. У ёлғонга, ҳиёнатга, риёга қасида тўқишдан кўра бокираликнинг, ёруғликнинг оёғини ўпишни маҳқул кўради. Ўзига муносиб билади. Маҳзун асноларида лирик қаҳрамон чақмоқ билан, момақалдироқ билан сўзлашишни хуш кўради. Боиси, чинакам шоир қуёшнинг оёғида, оловнинг қучоғида яшайди, деб билади. Шеър — ёруғлик билан олов фарзанди, дейди у. Ёнмаган дил бамисоли кўлмак сув. Кул уюмлари орасида милтираган чўғдан алангалар ҳосил қилмаган кимса, бамисоли тунда ялтираган шиллиқ қурт. Нега сиз яшинни уйғотмадингиз, дейди у «Мен узоқ ухладим» учлигида. Яшинни яшириб қўйнимда, дунёни унутдим, ўзимга келдим, дейди «Севгили одамим…» учлигида. Қуёш эриб кетди кўзимда, Ой йиқилди кўксимда эриб, дейди яна бир учлигида.\nРауф Парфи шеъриятида табиат унсурлари, моддий олам ўз ҳаёти, хаёллари билан яшайди. Хоҳ осмон кенгликларию юлдузларми, хоҳ булутлару офтоб нурларими — барчаси ўз қувончи, ташвиши, дарди-дунёси билан бетакрор қиёфасини намоён этади. Сирли олам синоатларини тушунишга кўмак беради. Табиат образлари кўзимизга сингиб кираркан, кўнглимиздан жой олади. Яна муҳими, табиат деталлари, ранглари, образлари жамиятни, инсонни тушунишимизга кўмаклашади.\nТомчида офтоб акс этгани сингари Рауф Парфи шеърлари — бу ички «мен» шаклида зоҳир бўлаётган шахснинг намоён бўлиш жараёнларини акс эттиради. Қайси сатрини ўқиманг, ундан шоирнинг нигоҳини туясиз, нафасини ҳис этасиз. Ўткир, синчков, олов кўзларини кўрасиз. Ҳар бир саҳифадан юриб келаётган, қўл чўзиб, «ассалому алайкум», дея сўрашаётган очиқ чеҳра шоирнинг ўзи билан танишасиз.\nШоирнинг илк шеърларидан бошлаб, Тонг, Ўлим. Офтоб, Нур, Дарахт, Қушча тимсоллари, Оқ ва Қора ранг образлари уйғоқ «мен»нинг, бетакрор Шахснинг беҳаловат руҳиятига эш. Улардаги теран маъно қирралари қирғоқларга урилиб қайнаб чиқаётган, ўз ирмоғини очиб кетаётган булоқ мавжларини эслатади. Айтиш мумкинки, шоир ҳар бир шеъридан ўзини излайди. Жамият ва инсон сир-синоатларига, ҳукмрон мафкура кирдикорларига — ўйинларига муносабат билдираётган уйғоқ дилнинг тимсолларга айланган нолалари, дардлари кўзларини очади.\nБир замон фалакнинг кўзлари сўнди,\nАста қора кийди мудраган жаҳон.\nРуҳимнинг асрлик музлари синди,\nНимадир бўғзимни кесди беомон.\nҚора кийган фалак, қоронғу нигоҳ, қора лола… — лирик қаҳрамоннинг афтода, муте ҳолатидан йиғлаяпти. Фалак чирқиллайди, дов-дарахтнинг кўзлари ёшли. Фаришталар чекади нола. Нима бўлди, кўзларининг нури синдими? Юрагининг тафти сўндими? Ҳисларининг товушлари ҳам қора кийдими? Ушалмаган орзулари бўғзидан узилган сўнгги нафас мисол етим. Таҳбири ечилмаган тушлари ҳам кўланка сингари ўлган орзулари узра қанот қоқади. Аза тутади. Гуллар яноғида шабнам эмас — қон. Майсалар кипригида титрайди оғу. Боғларда мевамас, унади заҳар. Недан ҳузур-ҳаловат туйсин? Чирмовиқ мисоли қадамига илашар илон. Тилининг учида новвот эмас, заққум томчилар.\nАна, қоп-қора кўланка осмонда эмас, қуюқ ўрмонлар оралаб эмас, енгидан чиқиб келди, бош кўтарди. У кимларнинг ва ниманинг совуқ нусхаси? Мунча вужудини чирмаб боради? Кунгил тафтини, орзулар оловини суғуриб олмоқчими ночор танасидан?\nОтилдим, номаҳлум, қоронғу нигоҳ,\nБиров қулоғимга совуқ шивирлар.\nАзиз бир товушни эсладим ногоҳ,\nРангин овоздир бу, гўзал ғимирлар.\nКўланканинг қўл-оёғи бемажол… Кўзларию сўзлари ҳам, ўйлари-ю туйғулари ҳам муз қотган, тилсиз. Қора кўланка… мунчалар совуқ, мунчалар сурбет. Уят-андишани биладими бу? Яна, ювуқсиз, кир-чир энгил боши билан оппоқ кўрпага ўраниб олди. Уйидан ҳайдаб чиқарай деса, кўланканинг боши йўқ, гап уқмайди. Қўлларидан тортиб турғизай деса, дасти-тиргаги йўқ. Начора, ўзининг ҳолати ҳам қўл-оёғи тушовланган ой мисоли. Қимирлашга мадори йўқ. Ёрдам сўрай деса, тили кесилган.\nҚоп-қора кўланка шунчалар қудратлими? Суянган тоғи қайда? Унга шунчалар куч-қувват ато этган тирик ўликлар ўлкаси қани? Майитлар арвоҳи мисоли шамчироқлар теграсида айланади. Яна, липиллаган шуҳлалар билан бирга рақс ҳам тушади, қувлашмачоқ, бекинмачоқ ўйнайди. Ҳей, суллоҳ кўланка. Энгил-бошимни еб тугатдинг. Энди, сочларимни битта-битталаб териб ейсанми? Қоч, нари кет! Ҳайдаган сари баттар ёпишади-я.\nКўланка оҳиста сидрилиб, лирик қаҳрамоннинг сочлари орасига кириб яширинди. Жунбушга келиб тўлғанаётган, куяётган туйғулари қўққисдан ёниб кетди. Буткул вужуди гулханга айланди. Энди кўзлари, қўл-оёқлари ёна бошлади. Ёнғинда сочлари чарс-чарс чатнарди. Ловуллаган сочлари ҳам учиб бориб тупроққа қадалади. Худди кўчатларга ўхшаб экилиб қоларди. Энди, тупроқ ёнишга тушди.\nКошкийди ана шу издиҳомда қора кўланка ёниб кул бўлса. Бадар йўқолса. Йўқ, энди у бир думалаб аланганинг кўланкасига айланиб олди. Энди ер юзини олов қоплади. Кўланка олов денгизида қулоч отиб сузиб кетди. У … тирик. У кимларнингдир, нималарнидир соясига айланиш учун сузиб, учиб бораётир…\nНақадар гўзалдир чиркин бу товуш,\nОҳанг вужудимни чирмади буткул.\nБўғилдим, инградим, титрадим, беҳуш,\nОжиз баданимга суйканди бир гул.\nНадир бу? Қўлимда қора лоладир,\nУл кўздан ғойибдир, тирик ноладир.\nЁвузлик, зулм-қабоҳат ўлим билмайди. Аксинча, йўқликка суяниб эзгулик ва ёруғликнинг кушандаси бўлиб қолаверади. Ёмонлик, ёвуз кучлар ёруғ орзу-умидларнинг ҳаётига зомин бўлаверади. Эркни, ҳур фикрларни бўғизлаб, қонини ичаверади. Дунё шевалари мунчалар чигал, турфа ва жумбоқли. Жаннат билан дўзах, кун билан тун, иссиқ билан совуқ, олов билан сув, эзгулик билан разолат, тириклик ила ўлим — бари инсоннинг икки дунёси учун. Не саодат ва не қабоҳатки, инсон ичида, яҳни феҳлида шайтону кўнглида раҳмон яшайди. Ҳурлик ила қуллик ҳам инсоннинг бир бурда умрига синов. Бу дунёси — ёруғлигию, у дунёси — охирати учун ҳам синов. Инсон — икки дунё зийнати. Инсон қисмати мунчалик чигал? Ҳар бир одимида, ҳар нафасида фожеа ҳамроҳ.\nРауф Парфи Ўзтурк шеърияти Инсоннинг ана шу азалий ва адабий ёзуқи ҳақида. Пешонасига битилган ёзуқнинг фожеавий руҳи тўғрисида. Бу — шоир шеъриятининг бадиий-эстетик мағзи.\nЛирик қаҳрамон қўлида қора лола. Ёнган, куйган, ва лекин, адо бўлмаган жола. У, энди, тирик нола; туғён ва исён. У, энди сўзнинг додини беради. Кечинмаларнинг суяк-суякларини бурдалаб ёқади. У лирик қаҳрамоннинг мутелик ҳолатига, қулликнинг уйига ўт қўяди. Буду нобудини, ўзини ёндиради. Сўзлар ёнганда ана шу тахлит дунёга ўт кетади. Ҳўлу қуруқ баравар куяди. Коинот бўшлиққа айланиб аланга ичида қовжирайди. Бу — бадиий Сўзнинг салоҳиятидан. Шоир истеҳдодининг чақмоқларга, шамолларга айланган сеҳрли қудратидан.\nРауф Парфи Ўзтуркнинг шахс эрки, миллат ҳуррияти, Ватан мустақиллигига бағишланган, миллий руҳнинг бадиий ифодасига айланган шеърлари гўзаллик ҳодисаси бўлиб қолди. Рауф Парфи шеърияти янги туйғуларнинг, янгича онг ва фикрларнинг мукаммал бадиий шаклдаги ифодасидир.\nСарбаст, хокку, танка, сонет, саккизлик, олтилик, тўртлик, фард ва ҳ.к. лирика жанрлари ва поэтик шакллардаги изланишлари истеҳдоднинг зоҳирий кўринишларидир. Рауф Парфи яратган янги Сўзнинг мағзини, янги шеърнинг табиатини олам, жамият ва одамни янгича англаш, тушуниш ҳамда англатиш маданияти ташкил этади. Илмий ифода билан айтганда, бадиий уйғунликнинг янгича кўриниши юзага келди, демакдир.\nРауф Парфи Ўзтуркнинг миллий маданиятимиз тараққиётидаги, бадиий тафаккур такомилидаги ўрни ва хизматлари яна шу нарса билан белгиланадики, у янги Сўзни, янги мазмунни қабул қиладиган, вужудига сингдирадиган ва ўзгаларга ҳам тушунтира биладиган китобхонлар зумрасини юзага келтирди. Тарбиялаб, камол топдириб бораяпти. Бунинг учун Шарқ, Ғарб ва Лотин Америкаси (япон, ҳинд, турк, араб, француз, немис, инглиз рус, озарбайжон, италян ва ҳ.з.) бадиий анҳаналарини ўрганиш, ўзлаштириш ҳамда ўзбек миллий маданиятига мувофиқлаштиришдек катта ва масҳул вазифани адо этди. (Исикава Такубоку, Робиндранат Тагор, Нозим Ҳикмат, Жаброн Ҳалил, Доғларжа, Пол Элюар, Сен-Жон Перси, Жак Превер, Пол Валери, Рене Шар, Гийо Аполлинер, Байрон, Шиллер, Пушкин, Блок, Квазимодо, Ҳусайн Жовид, Пабло Неруда ва ҳ.к.).\nДемак, Рауф Парфи Ўзтурк ижодий тажрибаси новатор шоир эканлигини тасдиқлайди. Ўзбек поэтик сўз маданиятидаги новаторлиги шундан иборатки, у бой бадиий анҳаналардан воз кечмади. Уларга таяниб, ўз сўқмоғини очишга, ўз йўлини белгилашга эришди. Мавжуд бармоқ системасига асосланган туркий шеър маданиятини, таркибларини такомиллаштирди, бойитди, ривожлантирди.\nКлассик шеър маданятидаги, халқ оғзаки ижодидаги шеър тузилишининг пинакка кетган шакллари кўзларини уйқудан уйғотди. Қайтадан жон бағишлади, қанот берди. ХХ аср тонги адабий ҳаётига олиб кирилган насрий шеърни (Миртемир) қиёмига етказди. Гўзал, бадиий баркамол намуналарини яратди.\nЎзбек шеърий маданиятига сарбаст шеър тузилишини олиб кирди, дейиш анча чекланганлик бўлурди. Сарбаст шеър тузилиши туркий шеър учун буткул бегона эмаслигини, қадимий шеър маданиятимиз тарихида мавжуд бўлганлигини ижодий тажрибаси мисолида тасдиқлади. Уларни ХХ аср ўзбек халқининг нафақат орзу армонлари, дарду-аламлари, шу билан баробар яна тафаккур маданияти, қалб зарблари, ўзбекона миллий руҳи билан бойитди. Сонет, хокку, танка ва ҳ.з. жаҳон шеърияти жанрларига, поэтик шаклларига миллий ўзбекона руҳ олиб кирди. Томирларига туркона ҳарорат, оловли сўз ва тафаккур нурини қўшди.\nРауфона оксиморон образлар системасини яратди. Шеърий сатрлар мусиқийлигини кучайтиришда ҳайратангиз изланишлар олиб боради. Сатрлар такрорида нафақат фикрий кўчимларни, яна ҳис-туйғулар тўлқинини, кечинмалар пўртанасини вужудга келтиради. Ушбу жараёнда эмоционал ҳолат ва кайфиятлардаги, руҳоний кечинмалардаги ҳислар оқими шеър мусиқийлигини ҳосил қилади. Бу — ёлғиз Рауф Парфи ижодий изланишлари учун хос бўлган бетакрор самарадир. Сатрлардаги ички қофияланиши, аллитерация — оҳангдош сўзлар билан бойитилиши шеърнинг эмоционал таҳсир кучини оширади. Тафаккур тўлқинининг онг-шуурларда михланиб қолишини таҳминлайди, асослайди.\nРауф Парфи Ўзтуркнинг поэтик маданиятимиз тараққиётидаги ўрни, хизмати аввало, бадиий тафаккурдаги стереотип — қотиб қолган тасаввур ва тушунчаларни синдирганлиги билан белгиланади. Хўп, стереотип тушунча ва тасаввур дегани нима ўзи? «Бўладиган боланинг пешонаси дўнг бўлади», деган ҳикматни суюб тилга оламиз. Айниқса, ўғил кўрсак, манглайига тикиламиз. Пешонаси кенг ва дўнг бўлса, ич-ичдан ғурур туямиз. Фарзандимиз феҳли кенг, бағри бутун, олижаноб, ақл-заковатли, доно-билимдон бўлади; ёзуқининг белгиси қутлуғ, дея тотли умидлардан кўнглимиз қанотланади.\nБу — асрлар оша авлоддан авлодга ўтиб келаётган табаррук тушунчалардан бири. Худди шу тахлит онг-шууримизда шаклланган тушунча ва тасаввурлар ҳаётимизга алоҳида мазмун, шукуҳ бағишлайди.\nБадиий адабиёт, шу жумладан шеъриятнинг ҳам ёзилмаган қонуниятларидан бири, бу — стереотиплар билан фикрлашни асло ҳазм қилолмайди. Санъат асарлари онгда шаклланган турғун тасаввурларни синдириш асосида юзага келади. Бадиий тафаккур кўз очиб дунё танибдики, минг йиллар мобайнида ана шу табиатини асрий анҳаналардан бири сифатида сақлаб келаётир.\nПоэтик тафаккур салоҳиятини симоб доначаларига қиёслаш мумкин. Симобни гарчанд, кўз билан кўрсак-да, қўл билан ушлаб бўлмаганидек, шеърдаги фикрчан кечинмалару, ҳиссий тафаккурни қўл билан ушлаб, кўриб бўлмайди. Уларни ёлғиз ҳис этамиз, ички эмоционал идрок ила туямиз.\nТахайюллар асосига қурилган мажозий образлилик, бу — воқеликни, инсонни, руҳоний ҳаётни реалистик идрок этиш шаклларидан бири. Бадиий тафаккурнинг мазкур йўналиши ХХ аср ўзбек шеъриятида Рауф Парфи ижодий изланишлари билан боғлиқликда гўзаллик ҳодисасига айланди. Ва салкам ярим аср бадалида бадиият мактаби сифатида шаклланди. Бу — миллат бадиий диди ва эстетик савиясининг янги босқичи демакдир.\nХўш, бунинг моҳияти нимадан иборат?\nРауф Парфи шеърияти 60-йилларда бадиий тафаккурда қотиб қолган андозаларни, стереотип фикрлаш тарзини синдирган бўлса, ХХ аср адоғида мазкур фалсафий-эстетик тажрибани мукаммалликка етказди. Хусусан, Ватан мустақиллиги, миллат озодлиги, шахс эрки масалаларининг бадиий талқинларида, Эзгулик, Адолат, Гўзаллик ҳақидаги тасаввур ва тушунчалар конорасини умумбашарий қадриятлар маъноси ила беҳад кенгайтириб юборди. Хусусан, санъаткор асарларининг бадиий-эстетик, ижтимоий-фалсафий аҳамияти муаллифнинг қайси миллатга, ёхуд Мағрибу Машриқ, кунчиқару кунботар маданиятларига мансублиги билан белгиланмайди. Бадиий асарнинг қадр-қиммати миллий-башарий қадриятларни нечоғлик ҳимоя қилганлигида, улуғлай олганлигида, умуминсоний мазмун-моҳиятида, Одам кўнглини қанчалик кашф эта билганлигида, деб тушунади. Бу, табиийки, янгича дунёқараш ва дунёвий дид маҳсули.\nШу маънода, Рауф Парфи ва унинг авлоди шўро даври фарзандлари эмас, маданият фарзандлари бўлиб қолди. Мағрибу Машриқ, кунботару кунчиқар қозонидаги таомлардан баҳраманд бўлишга, ва шу асосда, янги ўзбек шеърини — ўз дастурхонини ёзишга муваффақ бўлди. Шоирнинг бадиий-эстетик тажрибаси шўро мафкурасининг таҳқиб ва тазйиқлари остида онгимизга, дунёқарашимизга катта тўлқин олиб кирди. Хусусан, шўро-истибдод ўлкасида шахсларни тарбиялашга, шахсиятларни шакллантиришга, Шахслар мамлакатини вужулга келтиришга қаратилди.\nУшбу жараёнда Рауф Парфининг ижтимоий-сиёсий қарашлари бадиий-эстетик туйғуси билан омухта шаклланди, камол топди. Шу боисдан ҳам уларни бир-биридан айириш ёки бўлак-бўлак ўрганиш мумкин эмас. Улар бир мағизнинг икки палласи, бир олманинг икки бўлаги мисоли. Шоир эстетик қарашларининг илдизи халқимизнинг минг йиллар мобайнида қарор топган ижтимоий, бадиий, фалсафий тафаккури сарчашмаларига бориб туташади. Ундан ҳаёт сувини ичади.\nҲаёт ҳақиқатини бадиий ҳақиқатга айлантириш ўзбек шеърияти тараққиётининг барча даврлари учун ҳам бош хусусият бўлиб келган. Лекин унга эришиш йўллари кўп, усуллари ниҳоятда хилма-хил. Хусусан, мажозий образлилик ҳақ сўзни айтишнинг, воқеликни реалистик идрок этишнинг шаклларидан биридир. Хусусан, шеърга ёлғон ёт. У ўлим билан баробар. Шоир ўзини ўлимдан — ёлғондан асраши керак. Шу маънода. ҳар бир шеърнинг юзага келиши, бу — ўлим билан юзлашиш демакдир. Ҳар бир одам, шу жумладан шоир ҳам ўзи билан ўзи курашиб, ўлиб кетади. Ана шу жараён — ўзи билан курашишнинг ўзи санъат, қолган ҳаммаси омилкорлик. Шу боисдан ҳам шоирнинг ўз жонини сақлайдиган жойи йўқ. Бу рост ва ёлғон, нур ва зулмат, ҳаёт ва ўлим оралиғидаги бир ҳовуч ҳаво, бир чимдим нафас. Бир Сўз. Уни кўзига тўтиё этгувчи ҳам, оёқлар остига ҳазондек сочгувчилар ҳам ижодкор, аслида. Сўзни шоирга худонинг ўзи беради. Сўзини ҳам ўзи олади. Бу — жонини олгани билан баробар. Зеро, ўз сўзини йўқотиш, бу — шоир учун ўлим. Шоир ўз жонини қандай сақлай олади, ёлғоннинг макридан қанчалик ўзини эҳтиёт қилади — буни ёлғиз худо билади.\nТиккандир жонини Ватанига у,\nБу сўз қаршисида титрама, эй жон.\nЮзма-юз келгандек гўё ўт ва сув\nЮзма-юз келадир шоир ва замон.\n(«Она Туркистон» қўлёзмаси, 140-бет)\nШоир бу ёруғ дунёда яшаётган Инсоннинг чексиз-чегарасиз кечинмаларини сўз билан ифода қилгувчи шахсдир, — дейди Рауф Парфи. — Шоир кўзининг ўрнида дарёлар оққан, елкасида тоғлар йиқилган, ўз танидан чиқиб, руҳга айланган зотдир . Унинг ўз таҳбири билан айтганда, шоирни куйлатган ҳазрати инсон. Унинг ҳаққи-ҳуқуқлари — шеъриятнинг ҳам ҳаққи-ҳуқуқларидир. Жаҳолатнинг рангларини, зулмнинг маъносини, зўравонлик, адолатсизликнинг сирти шакар-ботини заҳар табиатини образлар тилига кўчирган тимсолли реализм Рауф Парфи ижодий индивидуаллигини тайин этади.\nУшбу хусусият Рауф Парфи Ўзтурк ва бошқа бир қатор шоирларимизнинг (Чўлпон Эргаш, Ҳ.Худойбердиева. Шавкат Раҳмон, Тоҳир Қаҳҳор, Хуршид Даврон, Абдулла Шер, Усмон Қўчқор ва ҳ.к.) ижодий изланишларидаги етакчи услубий йўналишдир. Мажозий образлилик — рамзлар воситасида фикрлаш маданияти ХХ асрнинг 70-йилларидан эътиборан ўзбек шеъриятида етакчи тамойилга айланди.\nЎтган асрнинг 80-йиллари ўзбек танқидчилигида бадиий тафаккурнинг ушбу кўриниши моҳиятини тушунмасликданми ёки тушунишни истамаганликданми, «Шеърингизни тушунтириб берсангиз», «Шоир нима демоқчи, шеър нима деяпти» қабилидаги мақолалар юзага келди. Уларда Рауф Парфи, Миразиз Аҳзам шеърларидаги мажозий образларни, рамзларни àðáãà òàқлидчиликда, ўта мураккаблик ва мавҳумликда айблаш расм бўлди. Тимсолли образлар сарбастдаги изланишларида ёрқинроқ тажассум топгани боисиданми, уларни Ғарб шеъриятига тақлидда айблашди. Ваҳоланки, маҳлум бўлишича, шеърнинг бу шакли аввалги минг йилликда мўйсафид Шарқнинг қадимий битикларидаёқ мавжуд экан.\nУшбу ҳодиса, айрим танқидчилар айтгандек, Ғарб ва Лотин Америкаси адабиётига тақлидан эмас, аксинча, эстетик таҳсир самараси ўлароқ юзага келди. Шу боисдан ҳам шоир: ўзимизнинг қадимий ёзувларимизда ўзимизни қайтадан топдик, дейди.\nРауф Парфи эстетикасида Санъатнинг, Сўзнинг маҳрифий-тарбиявий роли, аҳамияти масаласи алоҳида ўрин тутади. «… Миллат бор экан, демак, адабиёт бор, Сўз бор. Жаҳонга буюк сўз соҳибларини берган бу тупроқ, бу ҳаво, бу сув, бу олов инсониятни шафқатсиз, қонли ўйинлардан, қирғинлардан, балою офатлардан асрай олмади. Лекин, олижаноб, қутлуғ Сўз яхшилар тарафида экани қувончлидир» («Шеърият ва абадият» мақоласи, 4-бет). Шоирнинг ишончи-эҳтиқодига кўра, эзгу сўз одамлар онгига нур-ёруғлик олиб киради, кўнгиллардан ёвузликни, жоҳилликни, ёмонликни қувиб чиқаради. Шу тариқа кўнгилларни тозартиради. Руҳиятларни поклайди. Дин – бани Одамларни, демакки, жамиятларни ҳам поклар экан, асл шеърият ҳам дин мисол юксак маънавий салоҳиятга эга. Эзгу сўз одамлар онги-тафаккурига таҳсир кўрсатиш орқали кўнгилларга уя қурган хиёнатни, риё-мунофиқликни, сотқинликни, қўрқувни ҳайдайди. Кўнгилларда олижаноблик, эзгулик гулзорларини кўкартиради. Саҳоват ва меҳр-шафқат боғларини барпо қилади («Дилимда бир сўз бор эди. Бу сўз меники эди. Айтдиму, мен сўзники бўлдим ортиқ»).\nБуғубор тонг каби гўзал,\nОсмон каби бепоён кўзлар севинчи янглиғ,\nҲақиқат сўзидан ҳам юксак.\n(«Она Туркистон» мажмуи,123-бет)\nБу – санъат – санъаткор – жамият масаласида янги нуқтаи назари, янги тушунча ва янги нигоҳи ила бадиий тафаккур маданиятида шоир ўзгача йўналиш яратди, демакдир. Бу – санъат асарларини тушуниш, тушунтириш ва баҳолашда ҳам эстетик меҳзонларни ўзгартирди, янгилади, демакдир.\nШоир эстетикасида виждон эркинлиги масаласи алоҳида ўрин тутади. Руҳ феномени, кўнгил ҳуррияти, эрк феномени Рауф Парфи эстетикасида ижтимоий-фалсафий категория даражасида бадиий тадқиқ этилади.\nХусусан, онгимиз-шууримиздаги кўринмас, сезилмас темирдек қўпол ва қаттиқ бир куч бизни метин иплари билан боғлаб туради. Юриш-туришимиздан тортиб, гап-сўзларимизгача, хатти-ҳаракатимизу ўй-фикрларимизгача, бир сўз билан айтганда, изимизу сўзимизни, кўрар кўзимизу ўзимизни бошқаради. Бурун остидан бошқа нарсани кўрмайдиган аҳволга солади. Ичимиздаги сиёсий нозирнинг фармонбардор ҳукмрон мавқеи кишини қуллик, мутелик ҳолатига солади. Ана шу нарса иймони суст ижодкорни бадгумон ҳукмрон мафкура тоғорасига ўтказиб, ноғорасига ўйнатиб қўяди. Қачонки, ижодкор руҳан эркин бўлмас экан, ҳеч қачон мафкуравий қолиплардан, сиёсий манфаатдорликдан халос бўлолмайди. Бош олиб чиқиб кетолмайди. Замонасозликка берилади. Замонасозлик ботқоғига ботиб бораверади. Нафсга суянган муроса – ғоят аянчдир.\nРуҳий эркинликнинг мазмуни недир? Дил эркинлигининг таҳми қанақа бўлади? Қандай одам эркин бўлади. Дилидан бўлак, ўзидан бошқа ҳеч қанақа давлати йўқ, шип-шийдам бандаи мўминми? Ёхуд, сочидан тирноғигача ҳукмрон мафкура бўтанасига ботириб олинган кимсами? Қандай жамият озод бўлгандагина унинг фуқаролари ҳам эмин-эркин яшаши, дориломон кун кечириши мумкин?\nШахс эркин бўлмас экан, у мансуб миллат ҳам, Ватан ҳам озод бўлолмайди. Бу – шоир талқинидаги эркнинг баланд нуқтаси. Ана шу мақомга етишиш эса, аввало, Одам ўзини-ўзи танишдан бошланади. «… Нарсаларга эркимизни боғлаб қўйганмиз, моддиятнинг қулимиз, — дейди Рауф Парфи. – Бу «айёр» ақлнинг хулосалари, оқил ақлники эмас. Ақл Оллоҳни танишдан чалғиса, бу – айёрлик. Оқил деб Оллоҳни билганга айтишади. Оллоҳни таниган банда моддиятга боғланиб қолмайди, у ўзининг қоровули эмас У — Ўзининг эгаси, ўзлигини излаётган инсон» («Суҳбатдош» газ., 1999 йил, 2-сон, феврал).\nОдам моддий борлиқни ҳам, руҳий дунёни ҳам идрок этишда холис. Унинг кўнглида ҳамиша тўрт фасл шавқи барқ уради. Еру Осмонлар оралиғида, барру баҳрлар сарҳадларида тизгинсиз бадиий диди ўзига хон эканлигини тасдиқлаб туради. Унинг илоҳий кўтаринкилиги, ҳеч қандай ўлчовларга сиғмаслиги – бадиий дидининг бетакрор асл табиати. Барча буюк санъаткорлар инсоният тарихи бадалида яратган энг гўзал ва мумтоз бадиият намуналари миллий мансубиятларидан, макон ва замондан қатҳий назар, бадиий диднинг безавол меҳзонларидир; юксак ўлчовлари, идеал тош-торозусидир. Агар, кўкдаги бир тилим хилол, тупроққа санчилган гуллар мукаммал гўзаллик намуналари бўлса, Муҳаммад с.а.в. комиллик мақомига етишишнинг энг мумтоз тимсолидир. Чинни кўзли булоқ сувлари бокиралик ва мусаффоликнинг кўзгуси экан, Юсуф Хос Ҳожиб ва Яссавий, Бедил ва Навоий, Данте ва Шекспир, Пушкин ва Чўлпон шеъриятлари бадиий гўзалликнинг идеал намунаси эмасми?\nРауф Парфи Ўзтурк эстетик қарашларининг илдизларини – баҳравар омилларини ёлғиз абадий қайнаб турган булоқлардангина излаш тўғри эмасдир. У Мағрибу Машриқ, кунчиқару кунботар умумбашарий бадииятининг мумтоз намуналаридан ҳаёт сувини ичади. Шу боисдан ҳам шоирни жаҳон эстетикасидаги тимсоллар реализмига, туйғулар реализмига мойил санъаткорлар кўпроқ қизиқтиради. Хусусан, реализм эстетикасига кўра шоирни жаҳонгир зулм-истибдодга қарши шахс эрки масаласи, табиатнинг тўрт фаслига монанд кечинмалар туғёни, ҳаёти банд этади. Шу боисдан ҳам шоир адабий асарларнинг эстетик қиммати ва аҳамиятини белгилашда уларнинг салоҳиятини, бадииятини бош меҳзон, деб билади. Бошига қилич келганда ҳам фақат рост сўзлаш, Ҳақ ва Ҳақиқатни ёқлаш, ҳар қандай ёлғон, риё, макр, зулм ва хиёнат кўринишларини инкор этиш, уларга қарши исён кўтариш Рауф Парфи Ўзтурк эстетикасининг мағзини ташкил этади.\n«Санъатнинг вазифаси инсонга ўлимни англатишдир. Шакли қандай бўлишидан қатҳий назар… Тушунган, англаган инсон ҳамиша оғриқ, фожеа билан яшайди. Агар, таҳбир жоиз бўлса, шундай айтиш мумкин – фожеа инсон билан бирга туғилган аниқ нарса. Инсон доимо ўлим билан ёнма-ён юради. Тошбақа косасини бир умр ортиб юрганидек, ўз ўлимини доимо кўтариб юришга маҳкум. Менимча, ўз ўлимини кўтариб юрган одам Аллоҳга, Ўзига, бировга хиёнат қилмайди. Хиёнат ёлғонлардан туғилади. Инсоннинг фожеаси ёлғонларга тўқнашганида бошланади. Биз «Ёлғоннинг умри қисқа» деб ўзимизни юпатамиз. Йўқ, ёлғоннинг умри узун. Буни инсоният тарихига бир назар ташласангиз, билиб оласиз» («Суҳбатдош» газ., 1999 йил, 2-сон, февраль).\nШеър – чексизликнинг чекида туғилган дунёдир. Шоир кўнглини ўртаган оғриқли сўроқларга воқеликдан, жамиятдан жавоб излайди. Муайян қиёслар, образлар шу тариқа юзага келади. Хусусан, шахс эрки, кўнгил ҳуррияти одам билан бирга туғилади. Эркинлик бой берилган жойда фожеа юзага келади. Бахтини пойдор этиши ҳам, бахтсизлик чоҳига юз тубан йиқилиши ҳам руҳнинг нечоғлик уйғоқлиги, руҳоний саодатга боғлиқ.\nРауф Парфи Ўзтурк эстетикасида Турон-Туркистон мавзуи алоҳида саҳифани ташкил этади. «Турон-Туркистон мавзуи милоддан аввалдан ёзма адабиётларда юз кўрсатиб келади, — деб ёзади Рауф Парфи. – Миср-Бобил, Хитой-Ҳиндистон, Рум, Эрон, Оврупо, Америка сингари Турон-Туркистон, Турк Дунёси жаҳон илму фани, маданияти, адабиёти ва санъати хазинасига ўзининг муносиб меросини берди ва беражакдир» .\nШоирнинг кўнглини, ижодини билмоқчи бўлсанг, унинг она юртини бориб кўр, деган ҳикмат бор. Шоирнинг Ватани – бу унинг сеҳрла, пурҳикмат маъноларни ўзига сингдирган сирли қиёфалар дунёсидир. Р.Парфи лирикасидаги Сўз, Кўз, Қушча, Булоқ, Дарахт, Чироқ, Хаёл, Нур сингари образлар тагдор, пурмаъно мазмун ифодалашига кўра тимсолга айланаётир. Улар Туронзамин, Туркистон халқларининг тарихий ҳаёти саҳифаларини суратлантиради. Туркий халқлар тақдиридаги зилзилали воқеалар моҳиятини акс эттиради. Миллат тақдирида ўчмас из қолдирган ва айни кейинги юз йилликларда мудраган жўмардлик, жангарилик, қаҳрамонлик руҳини қайта тирилтириш, оёққа қўйиш, фаолликка даҳват Рауф Парфининг Турон-Туркистон мавзуидаги шеърларининг етакчи хусусиятларидан биридир.\nСўз санъатида ҳамма бир-бирига шогирд, лекин ҳар ким ўз йўлидан кетади, дейди адиб. Ўзбек тилининг рамзларга, тимсолларга бой маъно қирраларини акс эттириш Рауф Парфи Ўзтурк изланишларининг мағзидир. У сўзнинг таҳмини, ҳидини рангини, бўёқларини ғоят нозик ҳис қилади. Шу маънода, ҳар бир шеъридан шоирнинг қайноқ, этиросли нафаси шундоққина сезилиб туради. Ҳар бир сўзнинг ортидан унинг ўзи қараб тургандек туюлади. У айтадиган гапи учун сўз танламайди. Балки, фикрчан кечинмалари ўз маъноси, ўз ифодаси билан туғилади. Р.Парфи Ўзтурк «Ҳар бир сўзим – ошкор жаҳоним» дейиши ҳам шундан.\n«Сўзлар» шеърида ёзади: «Яна тун қўйнида бўшлиқнинг темир қўллари кўксимни қисаркан: — Ёрдам беринг, ухлаб ётаверманг, — дея ҳайқираман. Шундай уйғотаман қадимий Сўзларни – Туркистонимни» («Она Туркистон» мажмуи, 315-бет).\nРауф Парфи Ўзтурк шеъриятида сўз — конкрет маъно ташиб келишидан ташқари инсон шахси ва маҳнавиятидаги муайян гўзалликни, тимсолли ёки ибратли мазмунни ифодалашига кўра ижтимоий-фалсафий, бадиий-эстетик аҳамият касб этади. Сўзлар табиатидаги шартлилик, коса тагидаги нимкоса тарзида ифодаланадиган кўчма маънодорлик, айниқса, Рауф Парфи изланишларида устивор. Рауф Парфининг сўз устида ишлаш заҳмати шундан иборатки, у «Сўзлар» шеърида кузатилганидек, «Оқ бинода қалин ва оқ кўрпаларига ўраниб-чирманиб қатор сўриларда» ухлаб ётган қадимий сўзларни уйқудан уйғотади. Уларни яшашга, курашга, фаолиятга сафарбар қилади. Зеро, шоирнинг ўз таҳбири билан айтганда, шеърият муттасил янгиланиб туради. Сўзларнинг маъносига кўра доимо янгиланиб туриши эса унинг асл моҳиятини ташкил қилади.\nР.Парфининг Турон-Туркистон мавзуига бағишланган шеърларида фалсафий, ижтимоий мазмунига кўра сўзларни қаддинию қадрини бир баҳя баланд кўтаради; қанотини юксалтиради, уларга парвоз беради. Шоирнинг «Сўзлар», «Шеърият», «Харита», «Она тилим», «Туркистон», «Чўли Ироқ», «Уйғонар Туркистон, уйғонар дунё», «Қадимий туркийлардан», «Ўзингни аяма, бораётган илдиз», «Англатгани англаган бошлари қани» сингари ўнлаб шеърларида Турон-Туркистоннинг олис ўтмиши, бугуни ва келажаги билан боғлиқ турфа бадиий талқинлар силсиласини кузатамиз. Бадиий Сўзнинг шунчалар катта салоҳияти борлигидан ҳайратларга чўмамиз.\n«Сўзлар» шеъридаги бадиий талқинга кўра, Инсон, бу – сўроқ гап, ундов гап, дарак гап. Сўзлар бизга яшамакни ўргатар. «Бир ажаб сўзлардир пешонада тўпланган ажин». Қўлларимиз ҳам фикрчан Сўзлар. Шу маънода, Турон – ҳаддан зиёд гўзал сўздир. Бу тонготару қуёшнинг ботиши, йўлдаги киши – барчаси ажойиб жумлаларга ўхшайди. Улар умр, тақдир, тириклик сатрлари. «Мозийга урилиб синди овозим» дейди шоир. Туронзаминнинг ўтмиши, кўҳна Туркистон хотиралари, аждодларнинг шонли ҳаёти тарихи лирик қаҳрамон руҳини кўтариши, тафаккурига қувват бериши билан баробар маҳзун кайфиятларга ҳам солади. Овозини синиқлаштиради.\nБу – олис қуёшдир куйиниб ёнар,\nОлис эсдаликдир бўлмайди адо.\n(«Она Туркистон» мажмуи, 384-бет)\nРауф Парфи шеъриятидаги поэтик образлар ва тимсолларнинг ўзига хослигини улар зиммасидаги маънолар моҳиятидан англаймиз. Шу ўринда тимсоллар табиатини очиб берувчи унсурлар орасидан характерли икки жиҳатига тўхталиб ўтиз жоиз кўринади. Хусусан, бу нарса тимсоллар табиатидаги ботиний ва зоҳирий аломатлардир. Чунончи, Ғ.Ғуломнинг «Соғиниш» шеъридаги ўғлини урушга кузатаётган ота – бу азамат Ватан, фидоий миллат тимсолига айланган. Ҳамид Олимжоннинг «Ўрик гуллаганда» шеъридаги баҳор тимсолига айланган ўрик гуллари – рамзнинг зоҳирий кўринишидир. Ўқувчи шеърни ўқиган заҳоти кўз ўнгида, тасаввурида ана шу символик маъно касб этган поэтик белгилар яққол суратланади. Шеърдаги поэтик образлар ҳам у қадар мураккаб эмас. ўқувчининг ақли-шуурини таҳайюлларга, пўртанали ўй-фикрларга чулғаётгани йўқ.\nЭнди, тимсолларнинг ботиний кўриниши ҳам борки, у серқатлам, сертармоқ тагдор, кўчма маъно қирраларига эга.\nРауф Парфи Ўзтурк сўзнинг тимсолли маъно жилваларини кашф этишда ўзига хос бетакрор мустақил йўлга эга бўлган шоир. У халқимизнинг кексалар изидан юрма, лекин улар излаган нарсани сен ҳам изла, деган ҳикматига амал қилаётгандек туюлади. Шоир янги шаклда янги гап айтиш учун тинмай изланар экан, ҳар биримизга таниш сўзлар зиммасига янги ва чуқур маънолар юклайди. Мазкур йўналишда Р.П.Ўзтурк шеър сатрларини синдиришни яхши кўради. Хўш, бу нарса шеърга зиён-заҳмат етказмайдими? Шеърни ногирон қилмайдими? Йўқ, албатта. Сабаби, бу нарса фикрнинг синишига, туйғуларнинг сочилишига, маънонинг дарз кетишига олиб келмайди. Энг муҳими, шеърда сўз синмайди. Сўзнинг бадиий-эстетик таҳсир кучи, салмоғи ортса ортадики, асло букилмайди, сусаймайди. «Минг йил сизни изладимми, мен» туркумига кирган учликда ўқиймиз:\nМен узоқ ухладим.\nБир аср ухладим, нега мени –\nНега сиз яшинни уйғотмадингиз .\nШакл жиҳатдан синган сатрлар кескин кечинмали ҳолатлар маъносини, мураккаб зиддиятли кайфият ва туйғуларнинг рангини, манзарасини чизишга йўналтирилган.\nШоир «Юрак» шеърида «Мен фақат Туркистон аталган ёрқин, Бир бутун юртимни истайман, холос» дер экан, ёқавайрон ўз ватанида ватансиз туркийлар бирлигини, йўллар, кўллар, тиллар, диллар бир бўлишини, яхлит бағри бутун миллат сифатида қад тиклашини орзу қилади («Кўкка етди сабр дарахти. Йиғла Қрим, йиғла, Тангри кўк. Не бўлмоқда инсонлар айтинг: Қрим бору қримликлар йўқ»). Зеро, қўллардан кетган ихтиёрларни тиклаш, туркийлар учун маҳрга берилган мутелик, қуллик, озорларга барҳам бериш, бизлардаги йўқ иттифоқни бор қилиш, оёқ остидаги пайҳон бўлган инсоний ҳуқуқларни тиклаш, тупроққа қоришиқ муқаддас ҳурликка эгалик ҳаққини барқарор этиш («Она Туркистондир туркларнинг тожи») лирик қаҳрамоннинг бош муддаоси.\nЎзингни аяма бораётган Илдиз,\nОна Туркистон. (383-бет)\nАна шу жараёнда уйғоқ Сўз Ҳақиқатнинг олов кўзларига айланади («Ухлама сен, Ҳақиқат»). Лирик қаҳрамон тийран сўзга, қиличдек қайралган Ҳақиқатга ўтинч билдиради. Мудроқ, қўрқоқ жонларни, норасо маконларни, басирларни уйғотгин, дейди. Қасрларни, асрларни, асирларни замонларни уйқудан уйғотишига ишонади. Заҳар хўплаб эса-да, одамларни тўплаб айт. Сўзларинг ловуллаб турсин. Токи, юракларда кул босган чўғлар ловуллаб кетсин, алангалар ҳосил қилсин.\nБотирларнинг кўз ёши,\nБир кун тошга айлансин. (377-бет)\n«Лутфихоним. Уйғон болам», «Уйғонар Туркистон, уйғонар дунё», «Туркистон ёди», «Оғриқ» сингари миллатпарварлик руҳи билан йўғрилган ўнлаб шеърларида миллий бирлик ғоясининг рангин қирралари ёритилади («Уйғон, уйғон болам, уйғонгил эй, дил»; «О, сабр дарахти, қутлуғ Туркистон»). Кўнгил хур туғилган эди. Руҳнинг омонлиги, эрки «азал гўзалликнинг шаҳмини ёқади». Ёрқин саҳарларда «Келур от ўйнатиб халоскор сарбоз».


Акмал Саидов: Ўзбекистон Президенти “Жаслиқ” колониясини ёпиш бўйича қарор чиқарди. Ўтган йили ҳам мамлакатда иккита қамоқхона ёпилганди\nИнсон ҳуқуқлари бўйича Ўзбекистон Республикаси Миллий маркази директори, "Миллий тикланиш" ДП фракцияси аъзоси Акмал Саидов Австрия Радио ва телевидениеси – ОРФнинг Москвадаги ваколатхонаси мухбири Кристиан Линингер ва ОРФ телеоператори Тарас Ринза билан мулоқотида шундай баёнот берди.\nХорижий журналистлар билан учрашув 5 август куни Марказ биносида бўлиб ўтди.\n– Сиёсий ҳаётимизда ва жаҳон ҳамжамияти олдида жуда катта аҳамиятга эга бўлган ушбу тарихий қадам давлатимиз раҳбари ташаббуси билан амалга оширилаётган шиддатли, айни чоғда, изчил ва давомли ислоҳотларнинг яна бир яққол самарасидир, – деди А.Саидов. – Чунки инсон ҳуқуқларини таъминлаш дегани бу маълум масофадан сўнг ҳаракат тўхтайдиган охирги бекат эмас, балки узвий давом этадиган жараёндир.\n“Жаслиқ” қамоқхонасининг ёпилиши, бир томондан, юртимиз шаънига доғ бўлиб тушган ёмон тамғали муассасадан воз кечиш ва халқаро майдонда Ўзбекистон имижини кўтаришга хизмат қилса, иккинчи томондан, бевосита юртдошларимизнинг ҳуқуқ ва эркинликларини таъминлаш, хусусан, маҳбуслар сонини камайтириш борасида муҳим аҳамият касб этади.\nАна шундай инсонпарвар сиёсат туфайли ўтган қисқа даврда мамлакатда маҳбуслар сони икки баробар камайишига эришилди. Бугунги кунда Ўзбекистонда ҳар 100 минг аҳолига 94 маҳбус тўғри келади. Бу МДҲ давлатлари, ҳатто Европа мамлакатлари билан қиёслаганда ҳам энг яхши кўрсаткичдир.\nЎзбекистон Президенти кейинги 2,5 йил ичида афв этиш тўғрисида 7 та фармон имзолади. Мустақиллик, Конституция, Наврўз ва Ҳайит байрамлари муносабати билан қабул қилинган ушбу фармонлар асосида афв этилганларнинг умумий сони 3 минг 952 нафарга етди.\nАвстриялик журналистлар, шунингдек, кейинги йилларда Ўзбекистонда инсон ҳуқуқлари билан боғлиқ ҳолат қанчалик ўзгаргани, болалар меҳнатидан фойдаланишга, умуман, мажбурий меҳнатга барҳам бериш, сиёсий партиялар ва матбуотнинг эркинлигини таъминлаш борасидаги сўнгги янгиликлар ҳақида атрофлича ахборот олдилар.\nМаълумот учун: Австрия Радио ва телевидениеси (ОРФ) – Австриянинг ягона жамоатчилик телерадиокомпаниясидир. Унинг телерадио дастурлари бутун мамлакат бўйлаб тарқалади. ОРФнинг 4 та радиодастури ва 2 та телеканали мавжуд бўлиб, ҳозирги вақтда Австрия телебозорида етакчи мавқеда турибди. ОРФ 7 миллион телетомошабин ва радиотингловчи мухлисларига эга. ОРФнинг Москвадаги ваколатхонаси 1971 йили ташкил этилган.


"Лукойл" Ўзбекистонга 1 млр. доллар сармоя киритмоқчи\nРоссиянинг "Лукойл" ширкати 2014 йилда Ўзбекистонга 1 миллиард долларлик сармоя ётқизиш ниятида.\nШиркат тарқатган маълумотда айтилишича, жорий йилнинг 9 ойи давомида Ўзбекистондаги янги конларни қидириш ва қазиб олиш ишларига 444 миллион доллар сарфланган.\nАйни пайт "Лукойл" Ўзбекистонда учта лойиҳани амалга оширмоқда. Ширкат шу пайтгача Ўзбекистонда 20 миллиард куб метр газ қазиб олди. “Лукойл” жорий йил охирига қадар Ўзбекистонда 4 миллиард куб метр газ қазиб олишни режалаштирган .


Ӯзбекистон, 05 Февраль 2019\nЭмомали Раҳмон: "Россия Тожикистон ташқи сиёсатида алоҳида ўринга эга"\nТожикистон-Россия муносабатларининг изчил ривожланиши мамлакат ташқи сиёсатида муҳим аҳмиятга эга, дея 5 феврал куни баёнот берди Тожикистон президенти Эмомали Раҳмон Россия ТИВ раҳбари Сергей Лавров билан учрашуви чоғида. Сергей Лавров икки кунлик амалий ташриф билан Душанбега келди.\nСобиқ бош прокурорнинг амакисини экстрадицияси масаласида Қирғизистон АҚШга сўровнома юборди\nИИВ Бош прокуратура орқали Калийбек Саляновнинг экстрадицияси масаласида АҚШга сўровнома юборди. Бу ҳақда ички ишлар вазирининг ўринбосари Мирлан Каниметов бўлиб ўтган матбуот анжуманида баёнот берди.\nОстонада ёнғин вақтида ҳалок бўлган болалар билан видолашилди (видео)\nОстонада душанба куни кечқурун юз берган ёнғинда ҳалок бўлган беш нафар бола билан бугун видолашилди. Болаларни сўнгги йўлга кузатиш маросимига юзлаб одамлар келди.\nСамарқанддаги кўп қаватли уйларга ўрнатилган видео назорат камераларининг асосий қисми ишламайди. Бу ҳақда маҳаллий нашрлар маълум қилди.\nНазарбоев президент ваколатларини тўхтатишга оид норма юзасидан изоҳ берилишини сўради\nҚозоғистон президенти 4 феврал куни Конституцион Кенгашга мурожаат қилиб, Конституциядаги президент ваколатларини тўхтатишга оид пункт юзасидан расман изоҳ берилишини сўради. Бу ҳақда Кенгаш сайтида хабар берилган.\nҚирғизистонлик киши ўз қизини зўрлаганини тан олди\nУзген туманида истиқомат қилувчи 47 ёшли шахс ўзининг 14 ёшли қизини зўрлаб номусига текканини тан олди. У 20 январдан бери маҳаллий вақтинча ушлаб туриш изоляторида ҳибсда ушлаб турилибди.


АМУДАPЁДА ЧИГИТ ЭКИШ ИШЛАPИ ҚИЗҒИН ОЛИБ БОPИЛМОҚДА - AmuNews.uz - энг сўнгги янгиликлар\nАМУДАPЁДА ЧИГИТ ЭКИШ ИШЛАPИ ҚИЗҒИН ОЛИБ БОPИЛМОҚДА\nМеҳнаткаш халқимиз учун ҳар йили баҳор фасли турли синовлар билан кечади. Баъзан табиат инжиқликлари, сел-у ёмғирли кунлар меъёрдан ошиб кетса, баъзан акси – қурғоқчилик деҳқоннинг иродасини синовдан ўтказади. Бу йил эса...\nБаҳорнинг эрта келганидан қувониб, катта-катта, салмоқдор режалар тузган бободеҳқон мисли кўрилмаган синовга рўбарў келди. Бутун дунё халқларини зир титратган коронавирус пандемияси туфайли 23 мартдан мамлакатимизда карантин ҳолатининг жорий қилиниши туфайли экин-тикин ишларини олиб боришда ўта эҳтиёткорлик билан ёндашишни тақозо этмоқда. Хусусан, экиш мавсумида иштирок этадиган ҳар бир ишчи, муҳандис-техник ходимларнинг саломатлигини муҳофаза этиш мақсадида уларни зарур тиббий буюмлар, антисептик воситалар билан таъминлашга алоҳида эътибор берилди.\nАввало, чигит экиш мавсумига пухта ҳозирлик кўрилиб, 65 та отряд тузилди. Мазкур отрядлар ихтиёридаги 211 дона сеялка агрегатлари мавсумга тахт қилиб қўйилди. Айни кунда туманимиз бўйича 64 та отряд чигит экиш ишларида тўла қувват билан иш олиб бормоқда. 156 та сеялка агрегати кунлик режада белгиланган гектарларда самарали ишлатилмоқда.\nБу йилги мавсумда туманимизда 362 та фермер хўжаликлари тасарруфидаги умумий 15 минг 250 гектар майдонга чигит экиш режалаштирилган. Шундан 9650 гектар майдонга 60 см кенгликда ва 5600 гектар майдонга қўшқаторлаб чигит экилади. Бунинг учун 1100 тонна сифатли уруғлик чигит тайёрлаб қўйилди. Ерларни экишга тайёрлашда қатнашаётган 149 та техникадан самарали фойдаланилаётгани туфайли кунига 1016 гектардан, мавсум бошидан эса 14 апрель ҳолатига режадаги 7107 гектар ўрнига 8143 гектар ер чигит экиш учун тахт қилиб қўйилгани учун иш суръати юқори бўлмоқда.\nАйни кунгача туманимиз фермер хўжаликлари далаларига кунига 813 гектар майдонга сифатли барака уруғи қадалмоқда. Туманимиз бўйича мавсум бошидан бери салкам 6000 гектар ерга чигит экилди. Бунинг учун кунига 58,5 тоннадан, мавсум бошидан бери жами 409,9 тонна уруғлик чигит сарфланди.\nМавсум юмушлари Хитой овулидаги “Қаҳрамон Ўрозимбетов” фермер хўжалиги далаларида уюшқоқлик билан олиб борилмоқда. Мазкур фермер хўжалиги деҳқонлари бу йилги мавсумда 67 гектар ерга чигит экишни режалаштиришган. Хўжалик ерлари 34 нафар ижарачига бўлиб берилгани туфайли барча майдонлар ўз вақтида қондириб суғорилди. Тобига келган далалар пешма-пеш ҳайдалиб, чигит экиш ишлари жадаллик билан олиб борилмоқда. Бунда ТТЗ-100 русумли трактор ҳайдовчиси Замир Собиров ва сеялка агрегати кузатувчи ишчиси Ойбек Отамуродовларнинг меҳнати таҳсинга лойиқ. Чигит экиладиган қаторларнинг тўғри сифатли бўлиши, чигитнинг уяларга аниқ ва бехато тушиши тракторчи билан сеялка агрегати ишчисининг маҳоратига боғлиқ. Агрегатга уруғлик чигитни етказиб беришда эса Хуршид Абдуллаевнинг хизмати катта бўлмоқда. Мазкур фермер хўжалигининг 18 гектар майдондаги кузги буғдойи ҳам мўл ҳосил нишоналарини кўрсатиб, баравж ўсмоқда.\nДўрман овулидаги “Маъмура Махсад” фермер хўжалиги деҳқонлари ҳам чигит экиш ишларини аниқ ва пухта режа асосида ташкил этганлари боис, бу борадаги барча юмушлар рисоладагидай олиб борилмоқда. Мавсумда 70 гектар майдонга чигит экишни режалаштирган хўжалик деҳқонлари айни кунларнинг ҳар бир лаҳзасидан унумли фойдаланмоқдалар. Фермер хўжалиги раиси Каримбой Холмуродов раҳбарлигида иш олиб борган 25 нафар ижарачи-деҳқонлар зиммаларидаги баҳорги агротехник тадбирларни ўз вақтида, сифатли бажарганлари боис, экин-тикин ишлари жадал бошлаб юборилди.\nАйни кунларда хўжалик далаларида чигит экиш уюшқоқлик билан олиб борилмоқда. Тракторчи Худойберган Pажабов, сеялка агрегати кузатувчи ишчилари Хайрулла Хўжамуродов ва Шокир Бозорбоевлар кунлик иш унумининг юқори бўлишини таъминлашмоқда.


Yosh olimlar maktabi – Toshkent tibbiyot akademiyasi\nТалабаларни илм билан шуғулланиши мустақил мамлакатимизнинг ривожланишида ва илм салоҳиятини мукаммал эгаллашда асосий омиллардан ҳисобланади. Академияда иқтидорли талабалар билан ишлаш фаолияти Узбекистон Республикаси ОЎМТВ нинг Олий ўқув юртларида иқтидорли талабалар билан ишлаш фаолиятини янада такомиллаштириш чоралари хақидаги буйруғи, Ўзбекистон Республикасининг “Таълим тўғрисида”ги Қонун ва Кадрлар тайёрлаш миллий дастури талабларига мувофиқ, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 27 июлдаги “Олий маълумотли мутахассислар тайёрлаш сифатини оширишда иқтисодиёт соҳалари ва тармоқларининг иштирокини янада кенгайтириш чора-тадбирлари тўғрисида” ги ПҚ -3151-сонли, 2017 йил 20 апрелдаги “Олий таълим тизимини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ 2909 – сонли, 2017 йил 5 майдаги “Ўзбекистон Республикасида тиббий таълим тизимини янада ислоҳ қилиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ 2956-сонли Қарорларининг ижросини таъминлаш борасида ТТА, иқтиддорли талабалар ва тўгараклар бўлимида ҳам бир қатор ишлар амалга оширилмоқда. Ушбу ишларни бажариш учун ССВнинг 2017 йил 11 августда чиқарилган 449-сонли ва Ўзбекистон Республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлигининг 2017 йил 1 августдаги 527-сонли буйруқлари билан танишиб, буйруқлар мазмуни ва моҳияти тўғрисида ҳамда уларнинг ижросини таъминлаш, шунингдек, тегишли чора-тадбирларни бажариш атрофлича муҳокама этилди ва жамоа олдида турган аниқ вазифалар белгиланди. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2016 йил 14 сентябрда қабул қилинган « Ёшларга оид давлат сиёсати тўғрисида» ги қонуниг ижросини таъминлаш юзасидан,иқтидорли талабаларни маълум мақсадга йўналтирилган дастур асосида ўқитиш ва мехнатсевар, ватанпарвар интеллектуал салоҳиятли кадрлар тайёрлаш ҳозирги кун таълим йўналишининг долзарб муаммоси бўлиб ҳисобланади.\nҲисобот йилида режа асосида олиб борилган тадбирларнинг асосий мақсади иқтидорли ва исътедодли талабаларни илм билан шуғулланиши мустақил мамлакатимизнинг ривожланишида ва илм салоҳиятини мукаммал эгаллашдан иборатдир.\nБу борада Тошкент тиббиёт академиясининг иқтидорли талабалар илмий фаолтиятини тадбиқ этиш бўлимида ҳам бир қанча ишлар амалга оширилмоқда.\nКадрлар тайёрлаш миллий дастурини рўйёбга чиқаришнинг кейинги босқичи талабларидан келиб чиққан ҳолда бакалавриатнинг 4-7 босқичларида академия кафедралари ўқитувчилари томонидан иқтидорли талабаларни танлаш ва уларни илмий-тадқиқот ишларига жалб этишга эътибор кучайтирилган. Энг истеъдодли изланувчан ва ташаббускор ёшлар илмий-тадқиқот ишларига жалб этилган. Келгусида етук илмий-педагогик кадрлар тайёрлаш учун заҳира ана шу йўл билан яратилмоқда. Академиядаги фан докторлари ва фан номзодлари уларга илмий раҳбарлик қилишмоқда. Талабалик даврида олиб бораётган илмий-тадқиқот ишлари мавзулари кейинчалик магистрлик диссертациялари мавзулари сифатида давом эттирилмоқда.\n2018 йил 11-12 апрел кунлари “Тиббиётнинг долзарб масалалари” га бағишланган анъанавий ёш олимлар илмий-амалий конференцияси – “Тиббиётда инновациялар: ёш олимлар назари” ва “Талабалар илмий жамияти” конференциялари бўлиб ўтди. Конференция Тошкент шахридаги Халқаро бизнес маркази Навои ва Қўқон маърузалар залида 11 апрель 2018 йилда 8 00 – 16 00 да бўлиб ўтди. Конференцияда Тошкент тиббиёт академияси ректори профессор Л.Н.Туйчиев., илмий ишлар проректори Ф.Л.Азизова., ўқув ишлари проректори Ш.А.Боймурадов ва ректорат ходимлари., факультет деканлари ва кафедра мудирлари, иқтидорли талабалар қатнашдилар.\nКириш сўзи Тошкент тиббиёт академияси ректори профессор Л.Н.Туйчиевга берилди. Профессор Л.Н.Туйчиев конференцияни очиб бердилар ва барча маърузачиларга омад тиладилар. Конференцияда: Уммумий маърузалар, хирургия ва терапия тармовларида ва постер маърузалар бўлиб ўтди. Иқтидорли магистр ва талабаларимиз инглиз, русс ва ўзбек тилларида чиқишлар қилишди. Уларнинг маърузалари тингловчилар томонидан зўр қизиқиш билан тингланди. Қизиқарли савол-жавоблар ва бахс-мунозаралар бўлди ўтди. Ҳакамлар хаяти томонидан маърузачилар бахоланиб борилди Хакамлар хаятининг фикр- мулохазалари тингланди.\nУмумий маърузаларда 13 та иқтидорли талабалар чиқишлар қилишди. Хакамлар хаяти томонидан қуйидагича баҳоланди:\n1-ўрин: Мухаммад Дин А. Тошкент тиббиёт академияси. Илмий рахбари Бобоев К.Т.\n2-ўрин:Абдуқадиров Д.Самарқанд давлат тиббиёт институти. Илмий рахбари Мелькумян Т.В\n3-ўрин:Абдуллаев Б. Тошкент тиббиёт академияси. Илмий рахбари Ирисқулов Б.Ў.\nТерапия тармоғида 9 та иқтидорли талабалар чиқишлар қилишди. Хакамлар хаяти томонидан қуйидагича баҳоланди:\n1-ўрин:Носиржонов М. Тошкент тиббиёт академияси. Илмий рахбари Мирзаева К.С.\n2-ўрин: Нкрматов Б. Тошкент тиббиёт академияси. Илмий рахбари Ахмадалиева Н.О.\n3-ўрин: Норқулов М. Тошкент тиббиёт академияси. Илмий рахбари Мақсудова М.Х\nХирургия тармоғида 8 та иқтидорли талабалар чиқишлар қилишди. Хакамлар хаяти томонидан қуйидагича баҳоланди:\n1-ўрин: Норқулов Н. Самарқанд давлат тиббиёт институти. Илмий рахбари Пардаев С.Н.\n2-ўрин: Зокиров А. Тошкент тиббиёт академияси. Илмий рахбари Зокиров К.Р\n3-ўрин: Рўзиева С. Тошкент тиббиёт академияси. Илмий рахбари Мирзаева Д.Б\nПостер маърузаларда 17 та иқтидорли талабалар чиқишлар қилишди. Хакамлар хаяти томонидан қуйидагича баҳоланди:\n1-ўрин:Азизова Д., Салимов М. Тошкент тиббиёт академияси. Илмий рахбари Собирова Р.А\n2-ўрин: Ходжиметов Д. Тошкент тиббиёт академияси. Илмий рахбари Алиходжаева Г.А.\n3-ўрин: Узаков А, Султонов Д.Тошкент тиббиёт академияси. Илмий рахбари Шайхова Х.Э., Хасанов У.С\nКонференцияда ўрин олган ва қатнашган иқтидорли талабаларни Тошкент тиббиёт академияси ректори профессор Л.Н.Туйчиев самимий табриклаб диплом ва сертификатлар, қимматбахо совғалар топширилди.\nЁш олимлар куни муносабати билан ўтказилган конфененция Тошкент тиббиёт академиясида 36 та мутахассислик кафедралар тармоқлари бўйича 12 апрелда бўлиб ўтди. Барча тармоқларда қатнашувчи талабалар учун биринчи, иккинчи ва учунчи ўринлар ажратилди. Тошкент тиббиёт академиясининг иқтидорли талабалар бўлимининг махсус ходимлари барча тармоқлада бўлиб ўтаётган конференцияларни кузатиб бордилар ва барча тармоқларда тадбирларнинг аъло даражада ўтаётганлигининг гувохи бўлдилар. Конференцияларда барча иштирок этган иқтидорли талабаларни тақдирлаш учун сертификатлар ва совғалар берилди. Ушбу конференцияда қатнашган барча тингловчилар жуда кўплаб сохага оид янгиликларни олдилар. Шунга ўхшаган тадбирлар ташкиллаштириш талаба-ёшларимизни келажакда ватанимизга ва ўз сохасига яхши мутахассис бўлиб хизмат қила олишида катта ахамиятга эга.Барча маълумотлар дастурда илова қилиб бериган.\nТалабалар орасида илмий изланишларни тўғри йўлга қўйиш ва унинг самарадорлигини ошириш мақсадида факультетлар тассарруфида илмий марказлар ва тўгараклар ташкил этилган ва уларга энг малакали профессор-ўқитувчилар жалб қилинган.\nТТАда иқтидорли талалар илмий салоҳиятини оширишга қаратилаган тўгараклар фаолияти. Тошкент тиббиёт академиясида 2018-2019 йилларда фан,бадий-хаваскорлик ва спорт тўгараклари ташкил қилинган.\nТошкент тиббиёт академиясида 4 та факултет бўлиб:\n1.Даволаш факультетида жами 14 та кафедра бўлиб, фан тўгараклар сони 18 тадан иборат, 221 талаба билан иш олиб борилмоқда. Даволаш факультетида иқтидорли талабалар билан ишлашга маъсул т.ф.д., Расулова Д.К.\n2.Тиббий-профилактика факультетида жами 12та кафедра бўлиб, фан тўгараклар сони 19 тадан иборат 76та иқтидорли талаба фаолият олиб борамоқда.Тиббий-профилактика факультети иқтидорли талабалар билан ишлаш бўйича маъсул: Н.Т.Ёдгорова.\n3.Тиббий-педагогика факультетида жами 13 та кафедра бўлиб, фан тўгараклар сони 12 тадан иборат бўлиб 92 та иқтидорли талаба фаолит олиб борамоқда. Тиббий-профилактика иқтидорли талабалар билан ишлаш бўйича маъсул: О.Н Вицагорцева\n4.ОМХ факультетида жами 5 та кафедра бўлиб тўгараклар сони 7тадан иборат 82та иқтидорли талабалар билан фаолят олиб боради. ОМХ иқтидорли талабалар билан ишлаш бўйича маъсул: катта ўқитувчиси Жўраева Н.К\nЖами: ТТА да 56 та илмий фан тўгараклар билан фаолият олиб борилди.. Бу тўгаракларга 447 иқтидорли талабалар аъзо бўлган.\nТТАда ташкил қилинган бадиий-хаваскорлик тўгараклари 15тадан иборат бўлиб 270 талаба билан фаолия олиб борилади. Бадиий-хавасколик тўгаракларида миллий ашула ва рақс, театр, тикувчилик ва бичувчилик ва бошқа йўналишлар мавжуд бўлиб тўгаракнинг бадиий рахбари М.А.Абдуллаев талабалар билан хафтада 2 кун фаолият олиб борадилар.\nТТАда ташкил қилинган 10 та спорт тўгараклари мавжуд бўлиб, спорнинг футбол, волебол, баскетбол, шахмат, кураш, бодибилдинг, дзю-до ва бошқа турлари билан 204 та талаба билан тўгарак рахбар, мураббий спори устаси Ш.Ф. Ерматов хафтанинг деярли хар куни дарсдан кейин иш олиб борадилар.\nУндан ташқар Тошкент шахрида бир қанча ўқув марказлари бўлиб М: Step by step, Royal education, Profi education, Only education, Language art, Cambridge education каби ўқув марказларида б00 га якин иқтидорли талабаларимиз инглиз курсалрига аъзо бўлиб инглиз тилини қизиқиш билан ўрганмоқда.\nИқтидорли талабаларнинг касбий йўналишлари, мутахассисликлари ва қизиқишлари эътиборга олиниб қўшимча равишда ўқув ва илмий тадқиқод ишларига йўналтирилмоқда, кафедралар қошидаги фан тўгараклар мавжуд бўлиб, бунда талаблар семенар ва трейнингларда иштирок этмоқдалар. Бунга ТТА, эпидемиология кафедрасида тўгараклар ва иқтидорли талабалар билан олиб борилган иш фаолитни мисол қилиб олишимиз мумкин. Кафедра иқтидорли талабалар билан бир қанча илмий семинарлар, республика миқиёсида тезис ва мақолалар чоп этилган, тўгараклар дастури ва низоминга асосан талабларнинг дарсдан бўш вақтларида профессор-ўқитувчилар билан график асосида машғулотлар олиб борилмоқда.\nТалаба-ёшларнинг илмий конференсияларини ташкил қилиш ва ўтказиш, академияда доимий анъанага айланган. Иқтидорли талабаларни илмий имкониятлари ҳар йилги ўтказиладиган фан олимпиадаларида ҳам ўз аксини топади: Ўзбекистон Республикаси олий ва ўрта таълим вазирлиги Ўзбекистан Республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирининг 2018 йил 7 апрелдаги 301-сонли “Олий таълим муассасалари талабалари республика фан олимпиадасини ташкил этиш ва ўтказиш тўғрисидаги” ги буйруғига асосан, Тошкент тиббиёт академиясиданинг Хирургия, Нормал физиология, Паталогик физиология, Педиатирия, Микробиология ва Терапия ва Акушерлик ва гинекология фанлари бўйича иқтидорли талабалар ўртасида Республика фан олимпиадаси ўтказилди.\n3-та биринчи ўрин: жаррохлик, терапия, фармакология йўналиши бўйича, 3-та иккинчи ўрин: нормал физиология, патологик физиология ва акушерлик-гинекология йўналиши бўйича\n1-та учунчи ўрин: нерология йўналиш бўйича 1та талабамиз микробиология йўналиши бўйича фаол иштирок этиб келдилар. Низомнинг 43-бандига асосланиб олимпиада ғолиблари пул мукоқофти ва дипломлар билан тақдирланди.\nРеспублика фан олимпиадаси 2-босқичи якунларига кўра ТТА талабалари;\n2017-2018 йил Талабалар республика фан олимпиадасининг иккинчи босқич якунларига кўра олимпиада ғолиблари таркиби;\n1.Терапия фани бўйича 1-ўрин. Порсохонова Хозирда Радиология йщналиши магистратура талабалси\n2.Жаррохлик фани бўйича 1-ўрин. Саатова Умида Миржалоловна. Хозирда Хирургия йўналиши магистратура талабаси\n3.Фармакалогия фани бўйича 1-ўрин. Пайзиева Дилрух Суннатилло қизи. Даволаш факультети 4-курс 401-гурух талабаси.\n4.Нормал физиология фани бўйича 2-ўрин. Асилов Саидбурхон Саидмурод ўғли. Даволаш факультети 3-курс 301-гурух талабаси.\n5.Педиатрия фани бўйича 2-ўрин. Нуриддинов Хусниддин Зафариддин ўғли. Хозирда Урология йўналиши магистратура талабаси\n6.Патологик физиология фани бўйича 2-ўрин. Исмоилов Улуғбек Илхомжон ўғли. Даволаш факультети 4-курс 402-гурух талабаси.\nНеврология фани бўйича 3-ўрин. Абдурахмонова Қутлибика Бахтиёр қизи. Даволаш факультети 6- курс 611-гуруҳ талабаси. Хозирда магистратура талабаси\nЎзбекистон Республикаси Президенти Давлат стипендиялари ҳамда Навоий, Беруний, Улуғбек, Ибн Сино, Имом ал-Бухорий ва Ислом Каримов номли Давлат стипендияларига номзодларни саралаш жараёнининг 1-босқичи Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигининг 2018 йил 14 июндаги № 87-02-1424 – сонли хатига ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Махкамасининг 2008 йил 13 октябрдаги “Ўзбекистон иқтидорли ёшларини тақдирлаш ва моддий рағбатлантириш тўғрисида” ги 226-сон қарори билан тасдиқланган “Талабалар учун Ўзбекистон Республикаси Президентининг Давлат стипендиялари ва уларни тайинлаш тартиби тўғрисида НИЗОМ” ва “Номли давлат стипендиялари ва уларни тартиби тўғрисидаги НИЗОМ”ларга мувофиқ, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 5 июндаги “ Ўзбекистон Республикаси Президентининг айрим ҳужжатларга ўзгартиришлар киритиш, шунингдек бошқаларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида“ ги ПФ 5069-сонли Фармонини инобатга олган холда, 2017-2018 ўқув йили учун бакалавриат йўналишлари ва магистратура мутахассисликлари бўйича Ўзбекистон Республикаси Президенти Давлат стипендиялари ҳамда Ибн Сино, Ислом Каримов номли Давлат стипендияларига ўтказиладиган танловнинг биринчи босқичини ташкил қилиш ва ўтказиш тўғрисидаги буйруқларга асосан Тошкент тиббиёт академияси 2018 йил 20 июндаги 366-сонли “Давлат стипендияларига ўтказиладиган танловнинг биринчи боскичини ташкил қилиш ва ўтказиш” тўгрисида ички буйруғи асосида ва стипендия танловини саралаш боқичини ўтказилди ва ТТА 2018 йил 28 июлдаги 12-сонли кенгаш қарори асосида саралаш боқичидан ўтган талабалар хакида маълумотларни йиғилди ва Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигига топширилди..\n2018 йил 5 октябр куни мухташам Туркистон саройида Тошкент тиббиёт академиясининг Биз Ибн Сино издошларимиз” ва “ Ўқитувчи ва мураббийлар куни” муносабати билан тадбир бўлиб ўтди. Тадбирда ТМА барча профессор –ўқитувчилари, 1-курс талабалари ва иқтидорли талабалар қатнашдилар.\nТадбирда Ёшлар билан ишлаш бўйича проректор Т.А.Бобомуродовнинг сайи ҳаракатлари билан академиянинг барча факультетлари ва магистатурада тақсил олаётган иқтидорли талабалар ўзлари эришган ютуқлари билан иштирок этдилар.\nТошкент тиббиёт академиясининг 2018 йил 17 октябрда 196-сонли Ўзбекистон Республикаси олий таълим муассасалари талабалари ўртасида ўтказиладиган “Йил талабаси” танлови тўғрисида НИЗОмга асосан “Йил талабаси” танлови ўтказилди. Ташкил этилган ишчи гурух томонидан хар бир номинация бўйича тақдим этилган фанларни ўзлаштириш натижалари, жамоатчилик ишлари ва эришган ютуқлари акс этган хужжатлари, талабаларнинг илмий ва ижодий ишларини қабул қилиш ва ўрганиш асносида тахлил этилди. Ундан ташқари танлов иштирокчиларининг дарсларга иштироки, фаоллик даражаси, етакчилик қобилияти бахоланди.\nТанлов қуйидаги номинациялар бўйича ўтказилди.\n“Йилнинг ўз мутахассислиги бўйича энг билимдон талабаси” номинацияси: бунда талабанинг олий ўқув юртига киргандан бошлаб фанларни ўзлаштириш ва ўқув жараёнлардаги иштироки ва фаоллиги, чоп этилган мақола ва тезислари ҳамда уларнинг мазмун-моҳияти, долзарблигига оид ишлар кўриб чиқилди ва куйидаги талабалар тавсия этилди. 1-ўрин: Жалилова Зарифа Шухрат қизи. Даволаш факультети 6- курс 601-гурух талабаси. 2-ўрин: Алматова Умида Алибой қизи. Тиббий-педагогика факультети 2-курс 202-гурух талабаси. 3-ўрин: Исмоилов Улуғбек Илҳомжон ўғли. Даволаш факультети 4-курс 401-гурух талабаси.\n“Йилнинг энг ташаббускор талабаси” номинацияси: бунда талабанинг олий таълим муассасаси, Ёшлар иттифоқи ва бошқа жамоат ташкилотларидаги жамоатчилик иштироки, фаоллик даражаси, намунавий ишлари, ташкилотчилик қобилияти ва шу асосда ўзи ташкил этган тадбирлар мазмуни, эришган ютуқлари кўриб чиқилди ва куйидаги талабалар тавсия этилди.1-ўрин: Рўзиева Садоқат ҳамдам қизи. Даволаш факультети 5-курс 504-гурух талабаси. 2-ўрин:. Шаробидинов Билолиддин Бахтиёр ўғли. Даволаш факультети 6-курс 607-гурух талабаси. 3-ўрин: Алимов Собир.Тиббий-профилактика факультети 4-курс 402 гурух талабаси.\nЙилнинг ихтирочи талабаси” номинацияси: бунда талаба томонидан яратилган илмий ишлар, ихтиролар, инновацион ғоялари, рационализаторлик таклифлари, уларнинг янгилиги, долзарблиги ва илмий аҳамияти кўриб чиқилди ва қуйидаги талабалар тавсия этилди.1-ўрин: Охунова Диёра Алишер қизи. Даволаш факультети 6- курс 601-гурух талабаси. 2-ўрин: Рўзибоева Азиза Рустам қизи. Тиббий-педагогика факультети 2-курс 201-гурух талабаси 3-ўрин: Қурбонова Нодира Ахмаджон қизи. Олий маълумотли хамшира факультети 3-курс 304-гурух талабаси.\n“Йилнинг спортчи талабаси”номинацияси: бунда талабанинг спорт соҳасидаги ютуқлари ва эришган натижалари кўриб чиқилди ва қуйидаги талабалар тавсия этилди. 1-ўрин: Самадов Аслбек. Даволаш факультети 6- курс 604-гурух талабаси. 2-ўрин: Бойқобилов Лочинбек. Тиббий-профилактика факультети 5-курс 502- гурух талабаси. 3-ўрин: Асрорхўжаева Ирода Рустамхўжа қизи. Тиббий-педагогика факультети 3-курс 302-гурух талабаси.\n“Йилнинг ижодкор талабаси”номинацияси: бунда талабанинг санъат, адабиёт, маданият ва бошқа соҳадаги ижодий ишлари ва эришган натижалари кўриб чиқилди ва қуйидаги талабалар тавсия этилди. 1-ўрин: Жўраев Шахзод Хошимович. Тиббий профилактика факультети 4-401-курс талабаси. 2-ўрин: Файзиева Феруза Тоиржон қизи. Тиббий педагогика факультети 2-курс 202 –босқич талабаси. 3-ўрин:Хикматуллаев Достон Акбар ўғли. Тиббий-профилактика факультети 3-курс 302- гурух талабаси.\nТанловнинг якуний босқичида биринчи ўрин совриндорларини танловнинг республика босқичида қатнаштиш учун тавсия этилди. Номинация бўйича 1,2,3-ўринларни эгаллаган ғолиблар Тошкент тиббиёт академиясининг фахрий ёрлиғи билан мукофотланди.\nШундай қилиб иқтидорли талабалар билан ишлашнинг ижобий томонлари ва камчиликларини ҳисобга олиб кейинги иқтидорли талабалар мониторингини кучайтириш бўйича бир қанча ишлар олиб борилиши, иқтидорли талабалар контингенти изчилигини ошириш учун ягона базани шакллантириш, иқтидорли талабларни турли хил халқаро грант лойихаларида иштирок этишлари ва малака ошириш ва инновацияга йўналтириш имкониятларини янада кенгайтириш лозим.


ТАШҚАРИДАГИ ДУШМАНДАН-ИЧКАРИДАГИ ЛОҚАИД ИНСОН ХАВФЛИ — Zamaxshariy.uz\nТАШҚАРИДАГИ ДУШМАНДАН-ИЧКАРИДАГИ ЛОҚАИД ИНСОН ХАВФЛИ\nМуқаддас динимиз Исломда лоқайдлиқдан қайтарилган.\nБу ҳақида пайғамбаримиз алайҳи салом ҳадисларида шундай келтирилади: Имом Термизий Хузайфа розияллоху анхудан ривоят қилган хадисда Набйй алайхиссалом:\n«Лоқайд бўлманглар; одамлар яхшилик қилса, биз хам яхшилик қиламиз, ёмонлик қилсалар, ёмонлик қиламиз, деманглар. Улар яхшилик қилсалар, яхшилик қилинглар.\nЁмонлик қилсалар, зулм қилманглар», дедилар». Динимизда лоқайдлик ва бепарволикдан нафақат қайтарилган балки паноҳ сўрашга тарғиб қилинган.\nЛоқайдликнинг бир номи дангасалик десак тўғри бўлади. Амр ибн Шуъайбдан, у отасидан, у бобосидан ривоят қилади:\n«Набий соллаллоху алайхи васалламнинг «Аллохим! Сендан дангасаликдан, қарздорликдан панох сўрайман. Сендан масийхи дажжолнинг фитнасидан панох сўрайман. Сендан дўззахнинг азобидан панох сўрайман» деб дуо қилаётганларини эшитдим». Яна бошқа бир ҳадиси шарифда: Умар розияллоху анхудан ривоят килинади: «Расулуллох соллаллоху алайхи васаллам беш нарсадан: дангасаликдан, бахилликдан, кибрнинг ёмонлигидан, қалбдаги фитнадан ва қабр азобидан панох сўрар эдилар». Анас ибн Молик розияллоху анхудан ривоят килинади: «Набий соллаллоху алайхи васаллам: «Аллохим! Мен Сендан ожизликдан, дангасаликдан, қўрқоқликдан, ўта қарилиқцан панох тилайман. Мен сендан ҳаёту мамотнинг фитнасидан ва қабр азобидан панох сўрайман», дер эдилар».\nШарх: Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам бу хадиси шарифда олти нарсадан панох сўрамокдалар. Шулардан бири дангасалик ва лоқайдликдир. Дангасалик луғатда бир ишни қилишга имкони ва қудрати бўла туриб, баданининг рохатини кўзлаб тарк этишни билдиради. Шайх Саъдий айтади: “Магар сен ўзгаларнинг қайғусиға лоқайдлик ила қарасанг, сен инсон деган номға нолойиқсен”. Соҳибқирон Амир Темур эса ўзининг тузукларида: “Ишбилармон, мардлик ва шижоат соҳиби, азми қагьий тадбиркор ва хушёр бир киши минглаб тадбирсиз лоқайд кишилардан яхшидир”, — деб таъкидлайди. Машҳур файласуфлардан бири эса “Душманлардан қўрқма — нари борса, улар сени ўлдириши мумкин. Дўстлардан қўрқма — нари борса, улар сенга хиёнат қилиши мумкин. Бефарқ одамлардан қўрқ — улар сени ўлдирмайди ҳам, сотмайди ҳам, фақат уларнинг жим ва бепарво қараб туриши туфайли ер юзида хиёнат ва қотилликлар пайдо бўлаверади”, дея айтиб ўтган. Лоқайдликнинг энг ёмони, бу ўз юртининг тинчлигига рахна солувчи иллатларга ҳам лоқайд бўлишдир. Аллоҳ таъоло Қуръони каримда пайғамбарлари тилидан ўз юртига тинчлик ва барака тилаб дуо қилганини келтиради: Қуръони каримда тинчликка, ўзаро тотувлик, ҳамжиҳатликка чорланган оятлар кўп. Иброҳим (алайҳиссалом) дуолари зикр этилган оятни эслайлик: «Эсланг, Иброҳим: “Эй, Раббим, буни (Маккани) тинчлик шаҳри қилгин ва унинг аҳолисидан Аллоҳга ва охират кунига ишонувчиларига (турли) мевалардан ризқ қилиб бергин!”, деганида, Аллоҳ: “(Улардан) кофир бўлганларини эса, бироз ризқлантириб, сўнгра дўзах азобига мубтало этурман. Бу ўта ёмон оқибатдир”, деди». (Бақара, 126). Инсонга берилган неъматлар ичида тинчлик энг азиз неъматлардан эканлиги Набий алайҳиссалом ҳадиси шарифларида шундай келтирилади:\n“Ким оиласи тинч, жасади саломат ва ҳузурида бир кунлик таоми бор ҳолатда тонг оттирса, унга дунё тўлиғича берилибди” (Имом Бухорий ривояти). Демак инсон учун тинчлик азиз ва қадрли неъмат экан, албатта унга таҳдид қилувчи нарсаларга бефарқ бўлмаслиги лозим.\nҲазорасп туман “Олти Аълам бобо” масжиди имом-хатиби\nNext Post:ВАТАНГА ХИЁНАТ ОҒИР ГУНОҲ


Дунë, 26 август 2013\n19 феврал 2019, Тошкент вақти: 18:02\nдушанба 26 август 2013\nСурияда БМТ экспертлари ўққа тутилди. Ғарб интервенция эҳтимолини кўриб чиқмоқда\nСурияда кимёвий ҳужумларга оид иддаоларни текшираётган БМТ экспертлари гуруҳи ўққа тутилди. Мутахассислар гуруҳини ўтган чоршанба куни Дамашқ яқинида уюштирилгани иддао қилинган кимёвий ҳужум жойига олиб кетаётган машинанинг ўққа тутилиши ғарб давлатлари президент Башар ал-Ассад режимига қарши ҳарбий зарба бериш эҳтимолини муҳокама қилаётган пайтга тўғри келди.\nКраснодар ўлкасида муҳожирларга патент бериш кейинги йилнинг март оийгача тўхтатилди. Қишки Олимпиада ўйинлари ўтказиладиган бу минтақада маҳаллий ҳукумат томонидан муҳожирларни камайтиришга қаратилган амалиётлар олиб борилаётгани кузатилмоқда.\nОбама ва Камерон Сурияга эҳтимолий жавоб чорасини муҳокама қилди\nАҚШ Президенти Барак Обама ва Британия Бош вазири Дэвид Камерон Сурия ҳукумати кучлари кимёвий қуроллардан фойдалангани натижасида юзлаб одам нобуд бўлгани ҳақидаги иддаолар хусусида “чуқур ташвиш” билдириб, воқеага жавоб чораси кўрилиши мумкинлигини маълум қилди.\nЕвропа Марказий Осиёдаги минтақавий ҳамкорликни қўллаб-қувватлайди\n20-21 август кунлари Тожикистон пойтахти Душанбеда "Cув масалалари бўйича ҳамкорликка оид юқори даражали халқаро анжуман" бўлиб ўтди. БМТ ҳомийлигида уюштирилган анжуманда ўнлаб давлат ва халқаро ташкилотлар вакиллари, жумладан, Европа Иттифоқининг Марказий Осиё ва МДҲ давлатлари бўйича махсус вакили Патрисия Флор ҳам қатнашди. Душанбега сафаридан қайтган Флор хоним Озодлик радиоси тожик хизматига интервью берди.\nҚирғизистон президентининг даромадлари жамоатчиликка ошкор қилинди\nҚирғизистонда президент, бош вазир, ҳукумат аъзолари ва парламент депутатлари ҳар йилгидек 2012 йилда ишлаб топган даромадлари ҳақидаги солиқ декларацияларини топширдилар. Мазкур декларациялар анъанавий тарзда жамоатчиликка ошкор қилинди. Мутахасcислар жорий йилда ҳукумат одамлари декларацияда ўз даромадлари ҳақида анча ҳалол маълумотларни берганини айтмоқда.\nОсиёда сув тошқини\nЖаҳоннинг энг машҳур енгил атлетикачиси, ямайкалик Ҳусайн Болт Москвадаги енгил атлетика бўйича жаҳон чемпионатида навбатдаги ғалабасини русча "гопак" рақсини ижро этиш билан нишонлади. 2013 йилнинг ўтаётган ҳафтаси фотосуратчилар учун жуда қизиқарли кадрларга бой бўлди. Уларнинг айримларини сизларга ҳам илиндик.\nҒарб давлатлари Сурияда кимёвий ҳужумга оид иддаолардан ташвиш билдирмоқда\nАҚШ Президенти Барак Обама жорий ҳафта бошроғида Сурияда ҳукумат кучлари кимёвий ҳужум уюштирганига оид иддаолар “катта ташвишга сабаб бўлган воқеадир”, дея атади. Айни пайтда, Британия ҳукумати Башар ал-Ассад режими кимёвий ҳужум амалга оширган бўлиши мумкинлигини эҳтимолдан соқит қилмаслигини баён қилди.\n23 август куни Ўшда матбуот анжумани ўтказган Қирғизистон собиқ Омбудсмени Турсунбек Ақун Ўзбекистон чегарачиларнинг "мардлиги, қонунга ва тартиб-интизомга қатъий риоя қилиши"ни мақтади. Айни пайтда¸ Қирғизистон чегарачиларини таъмагирликда гумонлади.\nҚозоғистон меҳнат муҳожирларига рухсатнома беришни осонлаштирмоқчи\nҚозоғистон парламенти муҳокамасига киритилган бу ташаббусга кўра, рухсатноманинг қозоғистонлик жисмоний шахслар томонидан ёлланган муҳожирларга берилиши кўзда тутилган.


Ўзбекистонда қонуний лицензияси йўқ олий таълим муассасалари номи очиқланди – nuqtai nazar\n25.12.2021 Истеъмолчи билиши шарт!, Медиасаводхонлик, Расмий2 333\nВазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Таълим сифатини назорат қилиш давлат инспекцияси, Ўзбекистонда олий таълим хизматларини кўрсатиш ҳуқуқини берувчи ҳеч қандай лицензияга эга бўлмаган муассасалари номини айтиб, сохта ОТМлардан огоҳ бўлишга чақирди.\nҚайд этилишича, Valley Innovative University, Самарқанд–Корея халқаро университети, Ангрен–Корея интернационал университети, Халқаро Европа университетлари ҳеч қандай лицензияга эга эмас. Инспекция хабарига кўра, уларнинг айримлари ҳаттоки хорижда таълим олаётган ўзбекистонлик талабаларга ўқишларини Ўзбекистонга имтиҳонсиз кўчириш бўйича ваъдалар бераётганлиги айтилмоқда.\nҚонун ҳужжатларида белгиланган талабларга мувофиқ, Таълим инспекциясидан олий таълим хизматлари кўрсатиш учун лицензия олмаган нодавлат ОТМлари томонидан берилган дипломлар тан олинмайди.\nШунингдек, тегишли лицензияга эга бўлмаган ёки белгиланган тартибда аккредитациядан ўтмаган таълим ташкилотлари томонидан берилган олий маълумот тўғрисидаги ҳужжатлар нафақат Ўзбекистон балки бошқа давлатлар томонидан ҳам тан олинмайди.\nТаъкидланишича, 2021 йилнинг ўтган даври мобайнида 18 та нодавлат олий таълим ташкилоти фаолияти лицензияланди.\nИнспекция фуқароларга алданиб қолмаслиги учун ўзининг расмий сайти ва ижтимоий тармоқлардаги саҳифалари ОТМ хизматини кўрсатиш бўйича лицензия олинган нодавлат ОТМлари ҳақида мунтазам тарзда маълумот бериб келинишини қайд этди.\nБундан ташқари инспекция веб-сайтида Нодавлат таълим ташкилоти реестри мавжуд бўлиб, бу ерга лицензия олган ОТМ ҳақидаги маълумотлар мунтазам жойлаштириб борилади.