Расулуллоҳ (сав) ўқиган намознинг сифати – Islom Nuri\nРасулуллоҳ (сав) ўқиган намознинг сифати\nМуаллиф Мухаммад бин Солех ал-Усаймин\nБарча хамду санолар Аллохнингдур, унга хамд айтамиз, ва ундан мадад сўраймиз хамда гунохларимизни кечишини сўраймиз, нафсимизнинг шумлигидан ва амалларимизнинг ёмонлигидан Аллохдан панох сўраймиз. Аллох хидоятлаган кишини адаштирувчи йўк, Аллох адаштирган кишини хидоятловчи йўк. Шериксиз ёлгиз Аллохдан ўзга хакли маъбуд йўк эканига гувохлик бераман ва Мухаммад унинг бандаси ва элчиси деб гувохлик бераман.\nСўнгра… Бу Расулуллох саллаллоху алайхи ва салламнинг намозини сифати.\nБиринчи: Намоз ўкиш учун турганингда бундай эътикодда бўлгин; Гўёки сен Аллох азза ва жалланинг каршисида турибсан, ул Зотдан хеч нарсани яшириб бўлмайди, У кўнгилда кечаётган нарсани хам билади. Сен мана шу шуъур билан жисминг намоз билан машгул бўлгани каби, калбингни хам намоз билан машгул кил. Баданинг Аллох таъоло буюрган киблага юзлангани каби калбинг хам Аллохга юзлансин. Баданинг Аллох буюрган томонга юзланса-ю калбинг гафлатда бўлса бу жуда катта камчиликдир. Баъзи уламолар: агар васвасалар –хаёлнинг кочиши ёки калбнинг гафлатда бўлиши- намознинг кўпрок кисмида бўлса намоз ботил бўлади –дейдилар. Албатта бундан эхтиёт бўлиш керак.\nНамоз ўкишга юзланган вактингда Аллохга юзланиб турибман деб тасаввур кил.\nНамоз ўкишга турган пайтингда Аллохга муножот килмокдаман деган эътикодда бўл. Расулуллох саллаллоху алайхи ва саллам дедилар: «Сизлардан бирингиз намоз ўкимок учун турса, у роббисига муножот килади». Бухорий ривояти.\nНамозга турган вактингда Аллох таъоло каршимда турибди деб тасаввур кил, бирок у сен турган ерда эмас , балки, аршнинг устида бўлгани холида сенинг каршингдадир. Бу Аллох учун огир эмас. Аллох таъоло барча сифатларида мислсиз якка-ягонадир. У аршнинг устида, намоз ўкиш учун турган пайтда намоз ўкувчининг каршисидадир. Шундагина калбинг Аллохнинг таъзими, мухаббати ва унга якинлик билан тўлган холда намозга кирасан.\n«Аллоху акбар» деб такбир айтасан. Такбир айтаётган холда кўлингни елканг ёки икки кулогинг юмшоги каршисигача кўтарасан.\nКуйидаги хадисга биноан ўнг кўлингни чап билагинг устига кўясан. Сахихул-бухорийда ворид бўлган хадисда Сахл ибн Саъд деди: «Одамлар намозда, киши ўнг кўлини чап билагининг устига кўйишга буюрилар эдилар» Бухорий ривояти.\nКейин бошингни куйи киласан, юкорига кўтармайсан. Чунки, Расулуллох саллаллоху алайхи ва саллам «Намозда кўзини осмонга каратишдан кайтардилар» Бухорий ривояти.\nРасулуллох саллаллоху алайхи ва салламнинг бу борадаги сўзи жуда каттик бўлган, хатто шундай деганлар: «Намозда кўзларини осмонга карктаётган кишилар бундан тийиладилар ёки кўзлари уларга кайтмай колади» Бухорий ва Муслим ривояти.\nШунинг учун хам ахли илмларнинг баъзиси намоз ўкувчининг кўзини осмонга каратиши харом эканлигини айтганлар, бу жуда ўринли сўз. Чунки, унинг хаккида ваъид (яъни ёмон окибат ва жазо) ворид бўлган хар-бир нарса харомдир.\nДемак уламолар айтганидек кўзингни пастга каратиб, бошингни куйи киласан, иягинг кўкрагингга тегиб колмасин. Кейин кириш дуосини ўкийсан;\nاللهمَّ باعِدْ بَيْنِي وبَيْنَ خَطَايايَ كَمَا بَاعَدْتَ بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ، اللهمَّ نَقِّنِي مِنْ خَطَايايَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ الأّبْيَضُ مِنَ الدَّنَسِ، اللهُمَّ اغْسِلْنِي مِنْ خَطَايايَ بِالْمَاءِ وَالثَّلْجِ والبَرَد\n«Аллохумма боъид байний ва байна хотояая камаа боъадта байнал-машрики вал-магриби, Аллохумма наккиний мин хотояая камаа юнаккос-савбул абязу минад-данас, Аллохумма игсилний мин хотояая бил-мои вас-салжи вал-барад» Бухорий ва Муслим ривояти. Маъноси: «Эй Аллох мен билан хатоларим ўртасини магриб ва машрик ўртасини узоклаштирганинг каби узоклаштир. Эй Аллох ок кийим кирдан тоза бўлгани каби мени хатолардан тоза эт. Эй Аллох мени хатоларимдан сув, кор ва дўл билан ювгин. Абу Хурайра пайгамбар саллаллоху алайхи ва салламдан : Эй Расулуллох такбир билан кироат ўртасидаги сукутингизда нима дейсиз ? – деб сўраганида ул зот юкоридаги дуони зикр килганлар. Юкорида зикр килинган дуонинг ўрнига бу дуони ўкиса хам бўлади:\nسُبْحَانَكَ اللّهمَّ وَبِحَمْدِكَ، وَتَبَارَكَ اسْمُكَ وَتَعَالى جَدُّكَ، وَلا إِلَهَ غَيْرُك\n«Субханакаллохумма ва бихамдика, ва табаро касмука, ва таъала жаддука ва ла илаха гойрука» Абу Довуд ривояти. Маъноси: «Эй Аллох мен сени (барча камчиликлардан) поклайман, сенга хамдинг билан тасбех айтаман, сенинг исминг муборак, улуғлигинг олий бўлди ва сендан ўзга хакли маъбуд йўк».\nТунги намоз (тахажжуд)да Расулуллох саллаллоху алайхи ва саллам ўкиган ушбу дуони ўкийди:\nاللّهمَّ رَبَّ جِبْرَائِيلَ وَرَبَّ مِيكائِيلَ واسْرَافِيلَ، فَاطِرَ السَّمَواتِ وَالأَرْضِ، عالِمَ الْغَيبِ وَالشَّهادَةِ، أَنْتَ تَحْكُمُ بَيْنَ عِبادِكَ فِيما كانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ،اهْدِنِي لِما اخْتُلِفَ فِيهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِكَ إِنَّكَ تَهْدِي مَنْ تَشَاءُ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيم>\n«Аллохумма робба Жиброийла ва робба Мийкоийла ва Исрофийла, фотирос-самаваати вал-арзи, оолимал-гайби ваш-шахадати анта тахкуму байна ибодика фимаа коону фийхи яхталифуун, ихдиний лимахтулифа фийхи минал-хакки би-изника иннака тахдий ман ташаау ила сиротим-мустакийм» Муслим ривояти. Маъноси: «Эй Аллох, Жаброилнинг роббиси, Мийкоил ва Исрофилнинг роббиси, эй ер ва осмонларни яратувчиси, эй гайбни ва ошкор (зохир)ни билгувчи, сен бандаларинг ўртасида улар ихтлоф килган нарсаларида хукм киласан, мени ихтилоф килинган (нарсанинг) хак (бўлган томони)га ўз изнинг билан хидоятла. Сен хохлаган кишингни тўгри йўлга бошлайсан.\nУшбу дуоларнинг барчасини жам килиб ўкимайди. Балки, гохо унисини ва гохо эса бошкасини ўкийди. Агар шундай килса суннатни барча кўринишда адо этган бўлади.\nКейин «أعوذ بالله من الشيطان الرجيم، بسم الله الرحمن الرحيم» «Аъузу биллахи минаш-шайтонир рожийм, бисмиллахир рохманир рохиим» дейди ва фотиха сурасини ўкийди. Фотиха сураси етти оятдан иборат, аввали (الحمد لله رب العالمين) ва охири (غير المغضوب عليهم ولا الضالين), бунинг далили; Абу Хурайра пайгамбар саллаллоху алайхи ва салламдан ривоят килган хадис кудусийда Расулуллох саллаллоху алайхи ва саллам дедилар: «Аллох таъоло деди: «Намозни ўзим билан бандам ўртасида икки кисмга бўлдим, бир кисми менга ва бир кисми бандамга, бандамга сўраган нарсаси. Банда (الحمد لله رب العالمين) деса: Аллох таъоло бандам менга хамд айтди дейди. Банда (الرحمن الرحيم) деса: Аллох таъоло бандам менга сано айтди дейди. Банда (مالك يوم الدين) деса: Аллох таъоло бандам мени улуглади дейди. (إياك نعبد وإياك نستعين) деса: Аллох таъоло дейди: бу мен билан бандам ўртамизда, бандам учун сўрагани. (اهدنا الصراط المستقيم…….) деса бу бандам учун бандамга сўрагани- дейди. Муслим ривояти. Мазкур хадис билан фотиханинг аввалги ояти (الحمد لله رب العالمين) эканлиги ойдинлашди.\nБасмала (Бисмиллахир рохманир рохим) куръон оятларидан, лекин у хар бир суранинг аввалги ояти эмас. Балки, у бароат сурасидан бошка хар бир суранинг аввалида келтириладиган мустакил оятдир. Бароат сурасида басмала йўк, унинг ўрнига айтиладиган бадал хам йўк. Аммо куръоннинг баъзи нусхаларида бароат сурасининг бошланишида куръоннинг хомишига кўйиладиган «Аъузу биллахи минан-нор ва мин кайдил-фужжор ва мин газабил-жаббор, ал-иззату лиллахи ва лиросулихи ва ллмумининйн» хатодир. Бу дуода басмала хам йўк басмалага далолат киладиган маъно хам йўк.\nФотихани ўкиб бўлганида омин дейди, маъноси: Эй Аллох кабул эт, у кабул эт маъносидаги амр феълининг исмидир.\nКейин куйидаги тартибга биноан бир сурани ўкиши керак;\n-Шом намозида муфассалнинг киска сураларидан.\n-Бамдод намозида муфассалнинг узун сураларидан.\n-Бошка намозларда муфассалнинг ўрта сураларидан.\nМуфассалнинг аввали Коф сураси ва охири ан-Нос сурасидир, муфассалдеб исмланишининг сабаби, бу сураларда тинишларининг кўплигидир.\nМуфассалнинг узунлари «Коф» дан «Амма»гача, ўрталари «Амма»дан «аз-Зухо»гача. Кискалари «аз-Зухо»дан «ан-Нос»гача. Гохида шом намозида муфассалнинг узунларидан ўкиш суннатдир, Расулуллох саллаллоху алайхи ва салламдан собит бўлишича, ул зот шом намозида «ат-Тур» ва «ал-Мурсалот» ни ўкиганлар Бухорий ва Муслим ривояти.\nФотиха билан бир сурани ўкиганидан кейин руку килиш учун такбир айтган холда икки кўлини (елкаси ёки кулок юмшоклари баробарига) кўтаради, кейин икки кўлини икки тиззаси устига бармокларининг ораларини очик холда кўяди, билакларини ёнбошидан узокрок тутади, белини боши (энсаси) билан тенглаштиради. Ойиша -розияллоху анхо- деди: « пайгамбар саллаллоху алайхи ва саллам руку килса бошини кўтармас эди, тўгри хам килмас эди. Балки, шу иккисиниг ўртасида тутар эди» имом Ахмад, Муслим ва Абу Довуд ривоятлари.\nРукуда турганда ушбу тасбех ва дуоларни айтади: Уч марта «سُبْحانَ رَبِّيَ الْعَظِيم» «субхана роббиял Азим» Ахмад ва Абу Довуд ривояти. Маъноси: улуг роббимни (барча камчиликлардан) поклайман. «سُبْحانَكَ اللّهُمَّ رَبَّنا وَبِحَمْدِك اللّهُمَّ اغْفِرْ لِي» «субханака аллохумма ва бихамдика аллохуммагфирлий» Бухорий ривояти. маъноси: Эй Аллох, эй роббим сени (барча камчиликлардан) поклайман, (ошкор ва махфий неъматларингга) хамд айтаман, эй Аллох гунохларимни кеч.\n«سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّ الْمَلائِكَةِ وَالرُّوحِ» «суббухун, куддусун, роббул-малааикати вар-рух» Ахмад, Муслим Насоий ва Абу Довуд ривояти. Маъноси: (менинг роббим ) улуг, мукаддас, фаришталарнинг ва Рух(Жаброил)нинг роббисидир. Рукуъда турганда Аллохни кўпрок улуглайди (яъни юкоридаги тасбехлар билан).\nКейин «سَمِعَ اللهُ لِمَنْ حَمِدَه» «самиъаллоху лиман хамидах» маъноси: Аллох хамд айтган кишидан хамдини кабул килди,- деб икки кўлини елкаси ёки кулок юмшоклари рўбарўсига кўтарган холда бошини рукуъдан кўтаради. Мана шу туришда Сахл ибн Саъднинг сўзига кўра ўнг кўлини чап кўлининг устига кўяди. Сахл деди: «одамлар намозда киши ўнг кўлини чап билагининг устига кўйишга буюрилар эдилар» Ахмад ва Бухорий ривояти. Бу хадисдаги «намозда» сўзи умумийдир, бундан саждалар руку ва каъда мустаснодир. Чунки, саждада кўл ерга кўйилади. Каъдада сон устига кўйилади. Рукуъда эса тизза устига кўйилади. Рукуъдан аввалги ва рукуъдан кейинги киём «намозда» сўзининг умумий маъносига дохиллигича колади.\nРукуъдан кўтарилгач «رَبَّنا لَكَ الحَمْدُ» «роббана лакал-хамд» дейди, Бухорий ва Муслим ривояти. Маъноси: Эй роббимиз барча хамдлар сенингдир.\nЁки «رَبَّنا وَلَكََ الحَمْدُ» «роббана валкал-хамд» дейди, Бухорий ва Муслим ривояти.\nЁки «اللّهُمَّ رَبَّنا لَكَ الحَمْدُ» «аллохумма роббана лакал-хамд» дейди, Бухорий ва Муслим ривояти. Маъноси: Эй Аллох роббимиз барча хамдлар сен учундир.\nЁки «اللّهُمَّ رَبَّنا وَلَكَ الحَمْدُ» «аллохумма роббана валакал-хамд» дейди, Муслим ривояти. Ушбу тўрт сифатнинг барчасини бир вактда айтмайди. Балки, гохида бирини ва гохида эса бошкасини айтади. Мана шу коидани толиб илм фахмлаши лозим: Агар ибодатлар турли кўринишларда бўлса, гохида у, гохида эса бу кўринишида килинади. Бунинг уч фойдаси бор;\nБиринчи: Суннатни барча кўринишларида адо этиш.\nИккинчи: Суннатни саклаш, агар сен икки сифатнинг бирига бепарво бўлсанг ёддан чикади.\nУчинчи: Киши бу суннатни одат йўсинида килмаслиги керак, чунки, одамларнинг кўпчилиги бир суннатни ушлайдиган бўлсалар уни одат килиб оладилар, натижада адо этаётган холларида бу амалнинг суннатлигини хаёлларига келтирмайдилар. Аммо у гохида уни, гохида эса буни айтишга одатланган бўлса, суннатга доимо огох бўлади.\nАгар намоз ўкувчи маъмум (муктадий) бўлса «самиъаллоху лиман хамида»ни айтмайди, Расулуллох саллаллоху алайхи ва саллам дедилар: «Агар имом самиъаллоху лиман хамида деса, «Аллохумма роббана валакал-хамд» денглар Муслим ривояти. Буни рукуъдан кўтарилаётганда айтади. «аллохумма роббана валакал-хамд»ни юкорида зикр килинган тўрт сифатининг бирида айтганидан сўнг:\nمِلْءَ السَّمَواتِ وَمِلْءَ الأَرْضِ وَمِلْءَ ما بَيْنَهُما وَمِلْءَ ما شِئْتَ مِنْ شَيْءٍ بَعْدَهُ، أَهْلُ الثَّناءِ وَالْمَجْدِ،أَحَقُّ ما قالَ الْعَبْدُ وَكُلُّنا لَكَ عَبْد، لا مانِعَ لِما أَعْطَيتَ وَلامُعْطِيَ لِما مَنَعْتَ وَلا يَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْكَ الْجَدُّ»\n«Милъас-самааваати ва милъал-арзи ва милъа маа байнахумаа, ва милъа маа шэъта мин шайъин баъдаху, ахлус-санааи вал-мажди, ахакку маа колал-абду, ва куллунаа лака абду, лаа мониъа лима аътайта, валаа муътия лимаа манаъта, вала янфаъу зал-жадди минкал-жадду» дейди, Муслим ва Насоий ривояти. Маъноси: Осмонлар тўла, Ер тўла, иккисининг ўртаси тўла ва булардан кейинги сен хохлаган нарсалар тўла хамд сен учундир. Эй роббимиз сен мактов ва улугворликка лойиксан, бу (сўзлар) банда айтган мактовларнинг хаклирогидир, барчамиз сенга бандамиз. Сен берган нарсани кайтарувчи йўк, Сен кайтарган нарсани бергувчи йўк. Сенинг олдингда салтанат ва улуглик сохибига улуглиги фойда бермайди. Кейин кўлларини кўтармасдан сажда учун такбир айтади. Ибн Умар деди: «буни саждада килмас эди» (яъни Расулуллох саллаллоху алайхи ва саллам саждага такбир айтганда кўлларини кўтармас эди.)\nСаждага бораётганда аввал кўлларини эмас балки тиззаларини кўяди. Расулуллох саллаллоху алайхи ва саллам дедилар: «сизлардан бирингиз сажда килса туя чўкканидек чўкмасин» Бухорий ривояти. Туя чўкаётганида аввал кўл (олдинги оёк) ларидан бошлагани сабабли юзи билан чўкади. Пайгамбар саллаллоху алайхи ва саллам киши саждага бораётганда кўлларини аввал кўйишдан кайтарди. Чунки, у шундай килса туя чўккани каби сажда килган бўлади. Хадиснинг далолати мана шудир, бу куйидаги сўзни айтганларга хилофдир: бу хадис аввал кўлларингни такдим килиб тиззаларингга йикилмаслигингга далолат килмайди. Чунки, туя чўкаётганида аввал тиззасига йикилади, Расулуллох саллаллоху алайхи ва саллам эса туя чўкаётган аъзолар билан чўкмасин демадилар… Агар шундай десалар эди, биз хам балли, тиззанг билан йикилма, чунки туя тиззаларига йикилади дер эдик. Лекин Расулуллох саллаллоху алайхи ва саллам «туя чўккани каби чўкмасин» дедилар. Демак, кайтариш киши саждага йикилаётганда аввал кўядиган «аъзо» хакида эмас, балки, «сифат» хакида экан. Хадисда ворид бўлган буйрук мулохаза килган киши учун жуда хам ойдиндир. Ўзимизни кийнаб, кўп бош котириб туянинг тиззаси кўли (олдинги оёги) да, у тиззалари билан йикилади дейишимизга хожат йўк. Биз бу каби тортишувдан бехожатмиз. Кайтариш сажда килаётганда унга йикиладиган аъзо хакида эмас, балки сифат хакида эканлиги равшандир. Шунинг учун хам Ибн Каййим -рохимахуллох- «Зодул-маъод» номли китобида шундай дейди: «хадиснинг охиридаги «икки кўлини икки тиззасидан аввал кўйсин» дегани хадисни ривоят килувчига алмашиб колган. Чунки бу хадиснинг аввалига тўгри келмайди. Демак биз мисолни эмас аслни оламиз, «икки кўлини икки тиззасидан аввал кўйсин» дегани мисол тарикасида айтилган. Агар биз буни хадиснинг аслига кайтармокчи бўлсак , хадиснинг тўгриси «икки тиззасини икки кўлидан аввал кўйсин» бўлади. Демак саждага бораётганда аввал тиззасини, кейин кўлини, кейин кўлини, кейин пешонасини ва бурнини кўяди.\nРасулуллох саллаллоху алайхи ва салламнинг сўзларига биноан етти аъзо билан сажда килинади. «етти суяк устига сажда килишга буюрилдик» сўнгра Расулуллох саллаллоху алайхи ва саллам буларни батафсил баён килдилар; «пешонага, икки кафтга, икки тиззага ва икки оёк учларига» Бухорий ва Муслим ривояти. Намоз ўкувчи мана шу аъзоларига сажда килади. Икки тирсагини ерга хам, икки тиззасига хам кўймайди хамда икки ёнбошидан узоклаштиради. Корнини сонларига теккизмасдан белини кўтариб туради.\nБаъзи одамлар килганидек белини чўзмайди, у белини шу даражада чўзадики караб туриб: бу сажда килаяпдими, ёки узула тушиб ётибдими? – дейсан. Саждада белни чўзилмайди. Балки, белни корин билан сон ўртаси узоклашадиган микдорда кўтаради. Шунинг учун хам Расулуллох саллаллоху алайхи ва саллам «саждада мўътадил бўлинглар» дедилар. Мана бу чўзилишни саждада килаётган баъзи кишилар уни суннат деб ўйлашади, хакикатда эса у суннатга хилофдир. Унда инсон учун огир машаккат бордир; чунки у чўзиладиган бўлса гавданинг огирлиги пешонага тушади, бўйни эгилади ва бу хол унга огир келади. Хар холда бу суннат бўлса инсон уни тахаммул килган бўлар эди лекин у суннат эмас.\nСаждада турганда куйидаги тасбехларини айтади: уч марта «سُبْحانَ رَبِّيَ الأَعْلَى» «субхана роббиял-аълаа» дейди. Имом Ахмад, Абу Довуд ва Ибн Можжа ривояти. Маъноси «Олий роббимни поклайман»\n«Субханака аллохумма роббана ва бихамдика, аллохум-магфирли»\n«سُبْحانَكَ اللّهُمَّ رَبَّنا وَبِحَمْدِك اللّهُمَّ اغْفِرْ لِي» имом Бухорий ва Муслим ривояти. Маъноси эй Аллох, эй Роббим сени (барча камчиликларидан) поклайман ва (ошкор ва махфий неъматларингга) хамд айтаман, эй Аллох гунохларимни кеч.\n«суббухун куддусун» «سُبّوحٌ قُدّوسٌ» Муслим ривояти.\nСаждада дуони кўпайтиради. Расулуллох саллаллоху алайхи ва саллам дедилар: «Огох бўлинглар мен рукуъ ва сажда килган холда куръон ўкишдан кайтарилдим, рукуъда Аллохни улугланглар, саждада эса дуони кўпайтиринглар бу холдаги дуоларингиз ижобат бўлишга лойикдир. Муслим ривояти. Чунки бу банданинг роббисига энг якин бўлган холатидир. Пайгамбар саллаллоху алайхи ва саллам дедилар: «банданинг роббисига якинрок бўлиши сажда холидадир» Бухорий ривояти. Лекин шуни мулохаза килгинки; агар сен имом билан бўлсанг имомга мутобаъат килишинг ва саждада дуо учун турмаслигинг лозим. Чунки Расулуллох саллаллоху алайхи ва саллам дедилар: «Агар (имом) сажда килса, сажда килинглар, рукуъ килса рукуъ килинглар» Бухорий ривояти. Демак биз имомга эргашишга ва ундан кеч колмасликка буюрилганмиз.\nКейин саждадан «Аллоху акбар» деб туради.\nИкки сажда ўртасида «муфтариш» холда ўтиради. Унинг кайфийяти куйидагича: чап оёкни –оёк деганда оёкнинг тўпикдан пастки кисми назарда тутилмокда- ёзиб устига ўтиради, ўнг оёкни ўнг томонида тик тутади. Ўнг кўлини ўнг сонининг устига ёки тиззасининг бош томонига кўяди. Чап кўлини чап сонининг устига кўяди ёки тиззасини тутиб туради. Бу икки сифат Расулуллох саллаллоху алайхи ва салламдан ворид бўлган.\nЎнг кўлининг жимжилоги, кейинги –номсиз- бармогини, ўрта ва бош бармокларини йигади, ёки бош бармоги билан ўрта бармогини халка килади, кўрсатгич бармок ёзилганича колади, факат дуо килгандагина кимирлатади. Масалан «Роббиг-фирли» «رَبِّ اغْفِرْ لِي» деганда кўтаради (ва туширади) «вархамни» «وَارْحَمْنِي» деганда кўтаради (ва туширади). Шу кабилда хар жумлайи дуоийяда кўтариб туширади. Чап кўл эса ёзилганича туради. Менинг билишимча Расулуллох саллаллоху алайхи ва салламдан ўнг кўлнинг ёзилиб туриши хакида хадис келган эмас. Балки ул зотнинг жимжилок ва кейинги бармокларини йигганлари ривоят килинган. Ибн Умарнинг -розияллоху анху- бу хусусда ривоят килган хадисларининг баъзи лафзларида «Агар намозда ўтирса» Муслим ривояти, яна бир ривоятида «Агар ташаххудда ўтирса» Ахмад ривояти, деб келган. Буни [i] ташаххудга чеклаш намознинг хаммасида ом эмас эканини англатади. Чунки усулчиларнинг сўзларидан рожихи: умум зикр килинса, кейин умумнинг бир бўлаги умумга мувофик келадиган хукм билан зикр килинса, у хослашни такозо этмайди.\nМисол учун: талабаларни икром килди десанг, сўнгра фалончини икром килди десанг –холбуки фалончи хам талабалардан. Мана шу холда фалончини зикр килиш икромни унгагина хослашни такозо этмайди. Шунингдек Аллох таъоло «у кечада фараишталар ва Рух тушади» деганида Рух (Жаброил)нинг зикри колган фатишталарни тушиш маъносидан чикариб юбормайди. Демак умумниннг бирликларидан баъзиси умумга мувофик келадиган хукм билан зикр килиниши хослашни такозо килмайди. Лекин бу, бирликни зикр бўлишини такозо киладиган сабаб бўлади. Бу сабаб ана шу бирликка эътибор килиш учун, ёки бошка нарса учун бўлади.\nМен шу вактга кадар икки сажда ўртасида ўтирганда ўнг кўлини ўнг сонининг устига ёзиб кўйиш хакида ворид бўлган хадисни билмайман. Бу хакда зикр килинган хадисда кўлнинг –кўрсатгич бармокдан бошка барча- бармоклари йигилган бўлиши айтилган. Бу холат имом Ахмаднинг муснадларида Воил ибн Хужрнинг ривоятларида очик айтилган. Ахли илмларнинг баъзилари бу хадиснинг иснодини яхши дейишган. Баъзилари бу хадиснинг иснодида тортишишган. Лекин биз бу тортишувлардан бехожатмиз. Бизга шундай дейишимиз кифоя; ўнг кўл учун суннатда ворид бўлган сифат бармокларни йигиб туриш, кўлни ёзиб туриш эса ворид бўлмаган. Демак икки сажда ўртасидаги ўтиришда кўлнинг ёзилиб туришини баён киладиган суннат ворид бўлгунига кадар кўл бармоклари йигилганича колаверади. Икки сажда ўртасида ўтирганда «رَبِّ اغْفِرْ لِي وَارْحَمْنِي وَاهْدِنِي، وَاجْبُرْنِي وَعافِنِي وَارْزُقْنِي» «Роббиг-фирлий вархамний вахдиний важбурний ва оофиний варзукний» дейди, Термизий ва Абу Довуд ривояти. Маъноси: Эй роббим гунохларимни кеч, менга рахм эт, мени хидоятла, мени бехожат кил, менга офият ато кил ва мени ризклантир. Буни имом хам, муктадий хам, ёлгиз ўкувчи хам айтади.\nАгар сен айтсанг: имом кандай килиб бирлик сийгасида дуо килади, Холбуки Расулуллох саллаллоху алайхи ва салламдан: Бир киши имом бўлса ва дуони ўзига хосласа «маъмумларга хиёнат килибди» дегани ривоят килинган?.\nБунга жавоб: бу хадис маъмум омин айтиб турадиган дуодадир. Агар имом шу дуони бирлик сийгасида ўкиса маъмумларга хиёнат килган бўлади. Масалан: Расулуллох саллаллоху алайхи ва саллам кунут дуосини Хасан ибн Алига -розияллоху анхумо- бирлик сийгасида ўргатдилар. «اللّهُمَّ اهْدِنِي فِيمَنْ هَدَيت» Ахмад, Абу Довуд ва Термизий ривояти. Маъноси «Эй Аллох хидоятлаган бандаларинг каторида мени хам хидоятла». Агар имом «اللّهُمَّ اهْدِنِي فِيمَنْ هَدَيت» яъни: «Эй Аллох хидоятлаган бандаларинг каторида мени хам хидоятла» деса, бу хиёнат бўлади. Чунки маъмум омин дейди, имом бўлса дуони ўзига хослади маъмумларни тарк килди. Демак имом «اللّهم اهدنا فيمن هديت» Маъноси: «Эй Аллох хидоятлаган бандаларинг каторида бизни хам хидоятла» десин ва маъмумлар омин деб турадиган дуоларни ўзига хосламасин, чунки бу хиёнат бўлади.\nКейин иккинчи саждани хам аввалгиси каби адо этади.\nКейин икки тиззасига суяниб, такбир айтиб ўтирмасдан иккинчи ракаатга туриб кетади. Бу имом Ахмаднинг мазхабида машхур, бошка бир кавлда ўтиради кейин кўлларига суяниб туради дейилган. Бу имом Шофеъийнинг мазхабида машхур. Бу ўтириш уламоларнинг олдида «жалсатул-истироха» -дам олиш ўтириши- номи билан машхур.\nУламолар -рохимахумуллох- бу ўтиришнинг машруълигида ихтилоф килишган: баъзилари деган: Агар иккинчи ёки тўртинчи ракаатга турадиган бўлсанг ўтиргин, кейин икки кўлингга хамир килувчининг сифатида –агар бу хакдаги хадис сахих бўлса, ёки бу хадисни заиф дегувчиларнинг олдида- бошка сифатда суяниб тургин. Мухими улар шу ўтиришда ихтилоф килишган. Баъзилари мутлако мустахаб деса, бошкалари мутлако мустахаб эмас дейдилар. Яна бир кисмлари эса батафсил килиб бундай дейдилар: Агар сен бу ўтиришга заифлик, кексалик, касаллик ёки шу каби сабабларга кўра мухтож бўлсанг ўтир, кейин тур. Аммо бу ўтиришга эхтиёжинг бўлмаса ўтирма. Бу кисм ўз фикрини куйидаги далиллар билан кувватлайди; ушбу ўтириш учун хос дуо йўк, бу ўтиришдан туриш учун такбир хам йўк, саждадан киёмга туриш учун бир такбир бор холос. Демак бу ўтириш зоти учун максад килинган амал эмас экан. Чунки намоздаги зоти учун максад килинган хар бир амал учун хос зикр, аввалида ва кейинида айтиладиган такбирнинг бўлиши лозим. Бунга Молик ибн ал-Хувайриснинг хадисидаги «икки кўлига суянади» дегани хам далолат килади. Кўлга суяниш кўпинча тезда туриб кетиш имкониятидан манъ киладиган эхтиёж ва баданнинг огирлигдан бўлади.\nШунинг учун айтамиз: Агар сен шу ўтиришга мухтож бўлсанг ўзингни кийнаб саждадан киёмга бирданига турма. Аммо бу ўтиришдан бехожат бўлсанг, саждадан киёмга бирданига туриб кетмогинг авлорокдир. Бу «мугний»нинг сохиби –Муваффак исми билан танилган ибн Кудома- танлаган фикрдир. У имом Ахмаднинг катта асхобларидан. Ибн Каййим хам «зодул-маъод» номли китобида бу фикрни ихтиёр килган деб ўйлайман.\nМугнийнинг сохиби айтади: бу фикрда барча далиллар жамълангандир, -яъни бу ўтиришнинг исботи ёки нафйи учун бўлган далиллар. Бу фикрнинг устунлиги –менинг олдимда- етарли даражада бўлмасада, бу масалада итлокдан кўра тафсил устунрок. Чунки бу менинг тушунчамда ўтиришга карши келмайди. Бу ўтиришнинг хукми менинг олдимда уч мартабадан иборат:\nБиринчи: Бу ўтиришга эхтиёж бўлса унинг жоизлигида шубха йўк.\nИккинчи: Мутлако жоиз, бу хукм устунликка якинрок.\nУчинчи: Мутлако жоиз эмас, бу менинг олдимда заифдир. Чунки бу ўтириш хакида хадислар собитдир. Бирок, бу хадислар мутлако собитми, ёки эхтиёж бўлгандами? Масаланинг мушкуллиги шу ерда. Менинг олдимда оз бўлсада устун келаётгани, бу ўтириш эхтиёж бўлсагина жоиз.\nИккинчи ракаатни хам биринчи ракаат каби адо этади. Бирок, кириш дуоси (сано)ни ўкимайди. Таъаввузга келсак (аъузу биллахи минаш-шайтонир –рожим) уламолар ўртасида бу тўгрида хилоф бор. Баъзилари хар ракаатда айтади дейди. Бошкалари эса факат биринчи ракаатда айтади дейди.\nИккинчи ракаатни ўкиб бўлгач ташаххудга ўтиради. Бу ўтириш худди икки сажда ўртасида ўтириш каби бўлади. Ташаххудни ўкийди, ташаххуд хам бир неча суратда келган. Биз ташаххудда хам кириш дуосида айтганимизни айтамиз. Яъни киши намозида гохо ибн Аббоснинг ташаххудини ўкиса, гохида эса ибн Масъуднинг ташаххудини ўкисин вахоказо бундан бошка Расулуллох саллаллоху алайхи ва салламдан ворид бўлган суратларида ўкисин.\nالتَّحِيّاتُ للهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّباتُ، السَّلامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكاتُهُ السَّلامُ عَلَيْنا وَعَلَى عِبَادِ اللهِ الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلاّ اللهُ، وَأَشْهَدُ أنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَرَسولُهُ\nБухорий ривояти. «Аттахийя΄ту лилла΄хи вас-солава΄ту ват-тоййиба΄т, ассала΄му алайка айюхан-набийю ва рохматулло΄хи ва барока΄туху, ассала΄му алайна΄ ва ала΄ иба΄диллахис-солихи΄йн, ашхаду анла΄ ила΄ха иллалло΄ху, ва ашхаду анна Мухаммадан абдуху ва росулух» Маъноси: «Барча кутловлар, дуолар ва ширин сўзлар Аллох учундир. Эй пайгамбар сенга салом бўлсин, ва сенга Аллохнинг рахмати ва баракотлари бўлсин, бизларга ва Аллохнинг солих бандаларига салом бўлсин, Аллохдан ўзга хак маъбуд йўк деб гувохлик бераман ва Мухаммад -саллалоху алайхи ва саллам- унинг бандаси ва элчиси деб гувохлик бераман». Уч ёки тўрт ракаатли намозда бўлса ташаххуд (яъни ташаххудул-аввал)дан кейин кўлларини такбиратул-эхромда кўтаргани каби кўтариб такбир айтиб кейинги ракаатга туради. Колган ракаатларда факат фотихани ўкийди. Абу Саъид ал-Худрий ривоят килган хадисга биноан гохида бошка оятларни кўшиб ўкиса хам бўлади.\nКейин уч ёки тўрт ракаатли намозда бўлса иккинчи ташаххудга ўтиради. Бу ташаххудда ўтириш кайфийяти биринчи ташаххуддагидан фаркли бўлади. Чунки у таваррук килиб ўтиради, таваррукнинг уч сифати бор:\nБиринчи сифат: ўнг оёкни тик килади, чап оёкни болдирнинг остидан чикаради ва думбасига ўтиради.\nИккинчи сифат: икки оёгини ёзади ва уларни ўнг томонидан чикаради. Чап оёк ўнг болдирнинг остида бўлади.\nУчинчи сифат: ўнг оёгини ёзади, чап оёгини болдир билан соннинг орасига кўяди.\nМана шу таваррукнинг уч сифати. Буни хам гохида унисини, гохида эса бунисини килиш керак.\nТанбех: Бу уч ўтиришнинг хаммасида думбага ўтирилади.\nАйтилган сифатда ўтирганидан кейин ташаххудни ва унга куйидагиларни кўшиб ўкийди.\nاللهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ، وَّعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَما صَلَّيْتَ عَلَى ابْرَاهِيمَ، وَعَلَىآلِ ابْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَّجِيد. اللهُمَّ بارِكْ عَلَى مُحَمَّدِ، وَّعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَما بارَكْتَ عَلَى ابْرَاهِيمَ، وَعَلَىآلِ ابْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَّجِيد\nБухорий ва Муслим ривояти. «Аллохумма солли ъала Мухаммадив- ва ала а΄ли Мухаммад, кама΄ соллайта ъала Иброхима ва ъала а΄ли Иброхим иннака Хамидум-Мажид. Аллохумма борик ъала Мухаммадив- ва ъала а΄ли Мухаммад, кама΄ боракта ъала Иброхима ва ъала а΄ли Иброхим иннака Хамидум-Мажид». Маъноси: «Эй Аллох Иброхимга ва Иброхимнинг ахлига салот йўллаганинг каби Мухаммадга ва Мухаммаднинг ахлига салот йўллагин, албатта сен макталган улуг зотсан Эй Аллох Иброхимга ва Иброхимнинг ахлига баракот берганинг каби Мухаммадга ва Мухаммаднинг ахлига баракот бер, албатта сен макталган улуг зотсан».\nСалавотдан кейин бу дуони ўкийди:\n«أَعوُذُ بِاللهِ مِنْ عَذَابِ جَهَنَّم وَمِنْ عَذابِ الْقَبْرِ وَمِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيا وَالْمَمَاتِ وَمِنْ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّال» «Аъузу биллахи мин аза΄би жаханнам ва мин аза΄бил-кабри ва мин фитнатил-махё΄ вал-мама΄т ва мин фитнатил-масийхид-дажжа΄л» Муслим ривояти. Маъноси: «Жаханнам азобиадн, кабр азобидан, хаёт ва мамот фитнасидан хамда масийхид-дажжол фитнасидан Аллохга илтижо киламан». Кейин дунё ва охират яхшиликларидан истаган нарсасини дуо килиб сўрайди.\nРасулуллох саллаллоху алайхи ва саллам охирги каъдада ушбу тўрт нарсадан Аллох билан панохланишга буюрганлар. Бу хадис имом Муслимнинг сахихида собит бўлган. Уламоларнинг баъзиси деди: каъдайи охирда бу тўрт нарсадан панох сўраш вожибдир. Чунки Расулуллох саллаллоху алайхи ва саллам бунга буюрган. Бугунги кунда кўп кишилар бунга ахаммият килмайдилар. Уларнинг пайгамбар саллаллоху алайхи ва салламга салавот айтишлари билан ул зотнинг ўзи бу тўрт нарсадан Аллохдан панох сўрашга буюрганига карамасдан намоздан салом бераётганларини топасан. Товус -рохимахуллох- (у тобеъинлардандир) бу тўрт нарсадан Аллохдан панох сўрамаган кишини намозини кайта ўкишга буюрар эди. У бу буйрукни ўз ўглига хам килган. Сен шу тўрт нарсадан панох сўрашинг лозимдир. Чунки бу нарсалардан панох топишда дунё ва охират саодати бор. Кейин ўнг томонингга\n«السَّلامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ» «Ассала΄му алайкум ва рохматуллох» ва чап томонингга хам\n«السَّلامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ» «Ассала΄му алайкум ва рохматуллох» деб салом берасан. Шу билан намоз тугайди.\nАгар намоз ўкувчи Аллохга дуо килмокчи бўлса, дуосини ташаххуддан кейин саломдан олдин килса яхши бўлади. Дуосида дунё ва охират яхшиликларидан хохлаганини сўрайди. Илм ахлларидан баъзиси деди: Дунёга таъаллукли нарсаларни сўраб бўлмайди. Уларнинг бу сўзлари заифдир. Чунки у Расулуллох саллаллоху алайхи ва салламиннг «Сўнгра хохлаган дуосини килсин» Бухорий ва Муслим ривояти. Деган умумий маънодаги сўзига хилофдир. Агар сен дуо килмокчи бўлсанг салом беришингдан аввал кил. Биз юкоридаги хадисдан бугунги кунда одамларнинг кўпчилиги одатланиб олган намоздан кейин ўтириб олиб –суннати муаккададек ушлаб олишган- дуо килишлари далилсиз амал эканини билиб олдик. Суннатга мувофик дуо килиш саломдан олдиндир.\nМана шу биз Расулуллох саллаллоху алайхи ва салламнинг суннатидан билган намознинг сифтидир. Хар бир мусулмон Расулуллох саллаллоху алайхи ва салламнинг ушбу «Менинг намоз ўкиганимни кўрганинглардек намоз ўкинглар» -Бухорий ва Муслим ривояти- деган сўзини ўзида гавдалантиришга ва шу рисолада баён килинган намознинг сифатини татбик килишга харис бўлмоги керак.\nМенимча киши учун намозини суннатга мувофик килиб олганидан кейинги энг мухим нарса калбнинг хозирлигидир. Чунки, хозирги замонда турли хаёллар ва васвасалар намозга кириши билан унга хукмрон бўлади. Намозини тугатиши билан бу хаёллар ва васвасалар учиб кетади.\nАллох билувчирокдир, ва саллаллоху ъала Мухаммадив-ва ъала а΄лихи ва сохбихи ажмаъийн.\n -Бу хадисда «намозда» деб умумий зикр килган.\n -Бу хадисда «ташаххудда» деб хос зикр килган.\n – Ташаххуддан мурод ташаххуд ва салавотдир.\n[i] -Сўз кўлни кандай тутиш хакида бормокда.


ОАВ: АҚШнинг Туркияга нисбатан сиёсати унинг Россия билан яқинлашишига олиб келмоқда\n16:01 / 05.08.2016\nАвгуст ойининг биринчи ўн кунлигида Санкт-Петербургда Туркия президенти Ражаб Тоййиб Эрдўғаннинг россиялик ҳамкасби Владимир Путин билан учрашуви бўлиб ўтади. Бу, Анқаранинг Москва томон бурилишини англатади, дея фикр юритади Foreign Policy журнали.\nИкки мамлакатнинг қайта яқинлашишига сабаблар кўп. Бироқ, асосий сабаб Сурия президенти Башар Асад позициясининг тикланишидир, деб ҳисоблайди мақола муаллифи. Аввалроқ, у Россия-Туркия муносабатлари яхшиланишига тўсиқ бўлиб турган бўлса, ўтган йилнинг ноябрь ойидаги бомбардимончи самолёт билан боғлиқ ҳодисадан сўнг, шундоғам ҳавас қиларлик бўлмаган алоқалар янада таранглашди.\nСўнгги вақтларда, Суриядаги вазият тубдан ўзгариб, Россия-Эрон юриши Туркияни шимолдан тўсиб қўйди, деб ёзади журнал. Эндиликда эса, Ҳалабдаги муваффақиятли амалиётлар сабаб, Асад ўз ҳокимиятини мустаҳкамлаб бораётганини Эрдўған ҳам инкор эта олмайди.\nШунга кўра, Асад муаммосини бир четга суриб қўйган Эрдўған, Россия билан муносабатларни боши берк кўчадан олиб чиқишга уриниб, ўзи учун муҳим бўлган соҳаларда Россиянинг қўллаб-қувватлашига эришишга ҳаракат қилади. Масалан, у Курдистон ишчи партияси ҳамда бир пайтлар ўзига яқин бўлган «Демократик иттифоқ»га барҳам бериш ниятида. Бунинг учун, уларни халқаро ҳамжамият кўмагидан мосуво этиш лозим. Айниқса, минтақанинг йирик кучлари Россия ва Эрон томонидан ёрдам кўрсатилса, айни муддао.\nМуаллифга кўра, Петербургда бўлажак учрашувда икки давлат раҳбари ўртасида ўзига хос келишув бўлиши эҳтимол: Россия Анқаранинг бош оғриғига сабаб бўлаётган партияларни қўллаб-қувватлашдан воз кечади, бунга жавобан Туркия Асаднинг ҳаракатларига кўз юмади.\nТуркиядаги ҳарбий давлат тўнтаришига уриниш Анқарани тобора ғарбдан узоқлаштириб, Россияга яқинлаштирмоқда. Чунки, Путин Туркиянинг тозалашларига қаршилик кўрсатган ва Анқаранинг НАТОдаги аъзолиги билан таҳдид қилган Америка ҳукуматидан фарқли равишда Эрдўғаннинг ҳаракатларини танқид қилмади.\nЭндиликда, АҚШ Туркияни Россия билан яқинлашишдан ушлаб туриш учун нафақат ИШИД муаммосини эътиборга олиши, балки Туркиянинг Суриядаги стратегик манфаатларини ҳам тушуниб етиши ҳамда Эрдўғанни танқид қилавермаслиги лозим.\nАмерика ҳукумати, Туркиянинг демократик йўл билан сайланган ҳокимиятини жаҳон афкор оммаси кўз ўнгида қўллаб-қувватлаши, норасмий мулоқотларда Туркия етакчисини тозалашларда бирмунча бағрикенг бўлишга чақириши мақсадга мувофиқ. Ғарбнинг бугунги кунда Туркияга нисбатан илгари сураётган нуқтаи-назари, уни нафақат НАТОдаги асосий иттифоқчисидан маҳрум этиши, балки Анқарани Россия қучоғига қўшқўллаб топшириши ҳам эҳтимолдан холи эмас.


Пандемияда 1,5 сомлик баҳила 150 сомга сотиб олинган - 0\nБош прокуратура Соғлиқни сақлаш вазирлигида текширув ўтказиши натижасида, шахсий ҳимоя воситаларини сотиб олишда қатор қонунбузарликларни аниқлади.\n2020-йилнинг 6-майида Вазирлик ҳузуридаги Касалликларнинг олдини олиш ва давлат санитария-эпидемиология назорати комиссияси шахсий ҳимоя воситалари – комбинезонлар, тиббий қўлқоплар, баҳилалар учун энг паст нархларни таклиф қилган компанияларни танлаган эмас.\nАксинча юқорилатилган нархни таклиф қилган»Ф» номли МЧЖ билан шартнома тузилган.\nБундан ташқари, техник талабларга жавоб бермайдиган 101 300 жуфт қўлқоп етказиб берилган.\nШунингдек, улар шартномада кўзда тутилган 150 минг дона 1,5 сомлик баҳила ўрнига ҳар бири 150 сомлик 1500 баҳил олиб келишган.\nНатижада давлат бюджетига 5 миллион 175 минг 200 сом зарар етказилди.\nУшбу факт Жиноят кодексининг 320 («Мансаб ваколатини суиистеъмол қилиш») ва 322 («Қасддан фойдасиз шартнома тузиш») моддалари билан рўйхатдан ўтказилиб, материаллар тегишли тергов органларига юборилди.\nЖиноят, Иқтисод, Коронавирус


Исланд йўли ёхуд кичик давлатнинг катта ютуқлари ҳақида | Fayzbog.uz\n1998 йилда Исландияда 16 ёшгача бўлган ўсмирларнинг деярли 50 фоизи алкоголь маҳсулотлари истеъмол қилар, қарийб 25 фоизи тамаки чекар, шунингдек яна 20 фоизи ҳеч бўлмаса бир маротаба гиёҳванд модда татиб кўрган эди.\nИсланд ҳукумати ёшларга ҳақиқий тўғри йўлни кўрсатиш учун баландпарвоз шиорлар, «қизил» ваъдалар ёки қуруқ панд-насиҳат йўлини тутмади, аксинча бор кучини спортга бўлган эътиборни давлат сиёсати даражасига кўтаришга сарфлади.\n300 минг аҳоли яшайдиган давлатда 8 та йирик спорт комплекси барпо этилди. Хорижлик мутахассислар ёрдамида бутун мамлакат бўйлаб ёш футболчиларни саралаб олиш ва уларни тайёрлаш, истеъдодини оширишнинг кўпйиллик дастур ишлаб чиқилди. Ҳар йили бутун мамлакат бўйлаб ўнлаб майдонлар қурилиши анъанага айланди.\nБундан ташқари, исланд ҳукумати болаларни рағбатлантириб боришнинг ўзига хос, амалий усулини ўйлаб топди. Яъни, бу ерда ҳар бир мактаб ўқувчиси учун махсус карта очилган бўлиб, унда ўқувчининг таълим ва спортдаги ютуқлари учун тегишлича очко (балл) йиғиб борилади. Йил якунида эса болалар ўзлари тўплаган балларини, масалан, спорт анжомлари ёки бошқа қимматбаҳо маҳсулотга айирбошлаши мумкин бўлади. Бунинг учун давлат томонидан ҳар йили 3 миллион евро ажратилади.\nШундан бўлса керак, бу мамлакатда ҳар бир ёш ҳамма соҳада энг яхши бўлишга интилади.\nЮқоридаги ислоҳотлар самараси ўлароқ, 2017 йилда ўсмирлар ўртасида алкоголь маҳсулотлари истеъмоли — 2,5 фоизгача, тамаки ва гиёҳванд моддалар истеъмоли — 2 фоизгача қисқарди. Шунингдек, кейинги йилларда “Гейзерлар юрти” вакиллари томонидан спорт соҳасида эришилаётган ютуқларга ҳам фақат ҳавас қилиш мумкин. Биргина, ороллик гандболчилар Европада етакчилар қаторига қўшилгани, футбол бўйича Исландия миллий терма жамоасининг 2016 йилги Европа чемпионати кашфиётига айлангани, айни пайтда исландларнинг 2018 йилги Жаҳон биринчилигига ҳам биринчилардан бўлиб йўл олгани фикримиз далилидир.\nМана кўрасиз, Исландия Россиядаги мундиалда ҳам мўъжиза кўрсатиб қайтади!\nP/S: “Ўзбекистон ёшлар иттифоқи”га ўхшаган ташкилотлар “ибодат”дан бош кўтариб, баландпарвоз шиорлар, енгил-елпи тадбирлардан воз кечиб — кўринадиган, натижа берадиган амалий ташаббусларни илгари суришни ўрганса, мана бу ёшлар эртага миллат қаҳрамонларига айланади. Ишонаверинг…\nЁшлар иттифоқиёшлар тарбиясиИсландия терма жамоасиЎткир Қаламтебратар\nХакикатда хисобот учун хамма учун мажбурий ва номига ўтказилаётган енгил елпи тадбирларни йўкотиш керак. ХАММАГА (хокимиятга хам, санъаткорларга хам, ўкувчи ва талабаларга хам хаттоки ташкилотчиларнинг ўзига хам) ЖУДА МАЛОЛ КЕЛЯПТИ.


Вакцина мажбурий бўладими - Путин\nҲар қандар мажбурий чора унга қарши аксил-чоралар ўйлаб топишига олиб келади. Шуни учун биз одамларнинг фикрини фақат тушунтириш йўли билан ўзгартиришимиз керак - Путин.\nТОШКЕНТ, 23 дек - Sputnik. Россияда ҳар куни коронвирусдан 1000дан ортиқ киши вафот этмоқда. Балким вакцинацияни мажбурий қилиш керакдир? Ёки вакцина олишга қарши тарғиб қилаётганларга қаттиқроқ жазо кўриш керакдир, - деган саволга Путин қуйидагича жавоб берди. Чунки ҳар қандар мажбурий чора унга қарши аксил-чоралар ўйлаб топишига олиб келади. Биз бунга бир неча бор гувоҳ бўлганмиз, - деди Владимир Путин. Маълумот учун, Россия президентининг бу йилги катта матбуот анжумани - 18 чиси ҳисобланади ва у олдингиларидан бироз фарқ қилади. Биринчидан - ушбу анжуман офлайн форматда бўлиб ўтади. Яъни президент ва журналистлар бир жойда битта бинонинг ичида учрашишади.Иккинчидан, бу сафар президентга савол беришни орзу қилган журналистлар ва жамоат фаоллари сони 507 кишини ташкил қилади. Улар Россиянинг турли бурчаклари, жамиятнинг турли қатламлари, йирик ва ҳудудий ОАВлар, хорижий ОАВ вакилларидан иборат. Улар орасида Россияда "иноагент" мақомига эга бўлган ахборот агентликлари ҳам бор.Хавфсизлик нуқтаи назаридан, президент ва журналистлар орасида масофа камида 20 метрни ташкил қилади. Ундан ташқари барча журналистлардан ниқобда бўлишни сўрашган.\nвладимир путин, вакцина, спутник v вакцинаси\nТОШКЕНТ, 23 дек - Sputnik. Россияда ҳар куни коронвирусдан 1000дан ортиқ киши вафот этмоқда. Балким вакцинацияни мажбурий қилиш керакдир? Ёки вакцина олишга қарши тарғиб қилаётганларга қаттиқроқ жазо кўриш керакдир, - деган саволга Путин қуйидагича жавоб берди.\n- Одамлар фикрига ҳурмат билан муносабатда бўлиш керак. Бугун касалхоналарда оғир аҳволда ётганларнинг аксарияти вакцина олмаганлар. Улар орасида вакцина олганлар ва касал бўлиб тузалганлар 1-3 %ни ташкил қилади. Биз ушбу фактларни, статистик маълумотларни одамларга етказишимиз керак. Уларни фақат тушунтириш йўли билан фикрини ўзгартиришимиз керак.\nЧунки ҳар қандар мажбурий чора унга қарши аксил-чоралар ўйлаб топишига олиб келади. Биз бунга бир неча бор гувоҳ бўлганмиз, - деди Владимир Путин.\nМаълумот учун, Россия президентининг бу йилги катта матбуот анжумани - 18 чиси ҳисобланади ва у олдингиларидан бироз фарқ қилади. Биринчидан - ушбу анжуман офлайн форматда бўлиб ўтади. Яъни президент ва журналистлар бир жойда битта бинонинг ичида учрашишади.\nИккинчидан, бу сафар президентга савол беришни орзу қилган журналистлар ва жамоат фаоллари сони 507 кишини ташкил қилади. Улар Россиянинг турли бурчаклари, жамиятнинг турли қатламлари, йирик ва ҳудудий ОАВлар, хорижий ОАВ вакилларидан иборат. Улар орасида Россияда "иноагент" мақомига эга бўлган ахборот агентликлари ҳам бор.


Ўзбекистон мусулмонларига мурожаат (Энди хато қилишга ҳаққимиз йўқ!) - Aqida.uz\nАзизлар, муҳтарам мусулмонлар!\nПайғамбаримиз Муҳаммад Мустафо соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг одамлар орасида шуҳрат қозонган: “Мўъмин киши бир уядан икки марта чақилмайди”, деган мазмундаги ҳадиси шарифлари бор. Яъни, илон ёки чаён каби заҳарли жонзотларнинг инига қўл тиқиб, улар чақиб олган бўлса, иккинчи бор ўша инга қўл тиқиш мўъмин-мусулмонга тўғри келмайди. Бу ҳадисдан мўъмин-мусулмонлар қилган хатоларини иккинчи бор такрорламасликлари, бирор зарар кўрган жойи ёки зарар кўрган ишидан иккинчи марта ҳам зарар кўриб қолмаслиги лозимлиги чиқади. Ана шу ҳадиси шарифнинг ҳукмига биноан Ўзбекистоннинг мўъмин-мусулмонлари ҳам бир пайтлар қилган хатоликларини ва янглишувларини такрорламасликлари лозим!!! Зотан, бугунги кунлардаги эркинлик шабадалари мўъмин-мусулмонларни ортиқча ҳаёжонга солмаслиги, янглишувларга йўлиқтирмаслиги керак. Улар ҳар бир ишни ва ҳар бир гапни етти ўйлаб бир кесиш, балким, минг бора ўйлаб бир кесиш услубида амалга оширмоқлари керак.\nЎзбекистон мустақилликни қўлга киритиш арафаси ҳамда ундан кейинги беш йиллар чамасида ушбу хилдаги хатоликлар кейинчалик Ўзбекистон мусулмонлари бошига мислсиз қайғулар солгани рост. Таниқли адибимиз Абдулла Қодирий: “Мозийга қайтиб иш кўрмоқ хайрлидир!”, деганларидек, бу яқин ўтмишимиздаги хато-камчиликлардан ибрат олиб, энди уларни такрорламасликка қаттиқ ҳаракат қилмоғимиз керак. Бу хатолар бир кўринишда арзимасдек туюлса-да, бироқ, уларнинг оқибати жуда оғир бўлади. Зотан, бир пайтлар – мустақиллик йиллари давридан кўра ҳозирда геосиёсий жараёнлар тезлашиб, мутлақо ўзгариб кетди. Шунинг учун, мўъмин-мусулмонлар ҳар қачонгидан кўра оғирроқ, босиқроқ, мулоҳазалироқ, ҳушёрроқ ва огоҳроқ бўлмоқлари лозим! Чунки, бугунги мўъмин-мусулмонлар ўша истиқлол арафаси ва бошланиш йилларидан кўра билимлироқ, диний саводлироқ, бошқа юртларни кўрганроқ, ахборотларни тез билувчироқ, интернет ва телефонни юз баробар кўпроқ тушунганроқ ҳисобланишади.\n1) Истиқлол арафаси ва бошланиш йилларида минтақамиз мўъмин-мусулмонлари ортиқча ҳис-ҳаёжонга берилиб, мамлакатда ҳар хил тўс-тўполонлар чиқишига сабабчи бўлдилар. Муаммоларни босиқлик билан бамаслаҳат тинч йўл билан ҳал қилиш ўрнига митинглар, бақир-чақирлар билан ҳал қилишга урунишлар бўлди. Ҳокимиятлар олдига бир тўда оломон бостириб бориши, майдонларда митинглар уюштириш кабилар рўй берди. Ўз имомидан норози халқ бақир-чақир қилишиб, масжидларда тўс-тўполонлар қилишди, бир неча фитначилар бирлашиб, имом бечорани йўқотиш пайига тушишди, ҳатто Диний Идора олдида бир қанча оломоннинг тўпланиб жанжал кўтаришлари юз берди. Тошкентда “Тилла Шайх” масжидида бундай ҳолат бир неча бор кузатилди. Марҳум Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф ҳазратларининг уйларига оломон бир неча бор бостириб боргани бугунги кун одамларининг ҳам эсида қолган.\nЯқинда ҳам шундай ҳолат Қўқонда кузатилганидан хабар топдик. Катта бир устозимизнинг масжидида муаззинлик қилиб юрган у кишининг шогирди – ноқобиллик ва оқлик йўлини тутиб, у зот йўқ пайтида маъруза қилиб юриб, атрофига фитначи, бемазҳаблик сувини ичганлардан бир нечтасини йиғишга улгурибди. Натижада, устозимизни имомликдан ағдариб, ўша бадкирдорнинг ўзи имом бўлишни кўзлабди. Юзлаб оломон устозни масжиддан ҳайдамоқчи бўлибди, ҳокимиятга, керак бўлса, Тошкентга Диний Идорага борамиз, деб дўқ ҳам қилишибди. Катта иғволар билан тўлдирилган шикоятнома ёзишиб, Диний Идорага йўллашибди. Диний Идорамиз ходимлари ишни муфассал, адолатли ва холис ўрганиб чиқиб, узоқ суриштирув ва тафтишлардан кейин ўша ноқобил шогирд мутлақо хато йўлдалигива ноҳақ эканини, унинг ортидаги фитначилар динда фақат фитна қилаётганларини аниқлабдилар.\nИстиқлол йиллари бошларида фитначилар юртдаги энг асосий ва катта масжидларни худди шундай зўрлик билан эгаллаб тортиб олишга ҳаракат қилдилар. Андижон ва Намангандаги айрим жомеъ масжидлар шу тариқа уларнинг қўлларига ўтиб қолган эди. Уларнинг мақсади катта жомеъ масжидларни эгаллаб, шу орқали кенг фаолият олиб бориш бўлган.\nДемак, аслида бундай ҳолатни бир-икки нафар фитначи атайлаб уюштиради-да, оломонни ўз измига йўналтириб юборади. Уларнинг фитнасидан ҳамиша огоҳ туриш керак.\n2) Бугун истиқлолнинг дастлабки йилларидагидек митинглар уюштиришни эплолмаётган фитначилар интернетда, ижтимоий тармоқларда ва ҳар хил каналларда ўтириб олиб, ҳар хил мурожаатлар ва ҳукумат номига шикоятлар, порталга – Президентга очиқ ва ёпиқ хатлар ёзишиб, унга имзолар тўплаш билан овора бўлаётирлар. Уларнинг бу ишлари ўша даврларнинг митингларига ўхшаб кетмаслиги лозим! Талаб ва истаклар ҳаққоний, мантиқий, қонуний ҳолатда мутлақо тинчлик йўли билан амалга оширилиши керак. Ҳукумат аҳли тайёрланган мурожаатларни, шикоятларни, мактубларни инобатга оладими-йўқми, шуни аввалдан сезган ҳолда, тайёрланса, яхши бўларди. Акс ҳолда, беҳуда уринишни фитнага олиб келмаслигига ёки фитнага йўйишмаслигига ким кафолат бера олади?!\n“Мусулмонлик аста-секинлик билан бўлади!”, деганларидек, шошилмасдан, сабр-тоқат ҳамда тинч ва қонуний йўл билан мусулмонлик пойдеворини мустаҳкамлаб бориш лозим бўлади. Арабларнинг: “Ҳар бир кечикиш хайрлидир!”, деган мақоли бор. Бундан бошқа ҳар қандай йўллар хатарлидир. “Инқилобни ақллилар ўйлаб топади, мутаассиблар амалга оширади, аҳмоқлар ҳузурини кўради”, деган ҳақ гапдаги ҳолатларга тушиб қолмаслик керак. Ушбу ҳақ гапдаги учта тоифанинг ҳеч бири динга ҳам, дунёга ҳам фойда келтирмаган, бундан кейин ҳам келтирмайди.\nШундоқ ҳам табиий йўл билан амалга ошиши мумкин бўлган жараённи нимага тезлатиб юбориш керак?! Аллоҳ ўзи имкон ва қувват бериб турган масалани янада чалкаштиришнинг нима кераги бор?! Мусулмонлар нимага шошиши, нима учун бетоқат бўлиши керак?! Эркинлик дегани ҳар кимнинг хоҳлаган гапини гапириши, хоҳлаган нарсасини талаб қилиши эмас!\nЎзбекистон кўпмиллатли халқ ҳисобланади. Ўзини ҳурмат қилган ҳар бир мусулмон ўзгаларнинг ҳам ҳурмати борлигини унутмаслиги керак. Хавф ва хатар қайси томондан келишини мусулмонлар ҳаммадан кўра билиб-кўриб турмоғи лозим. Бугун огоҳлик даври. Талаб асло босим ўтказиш шаклини олмаслиги керак, талаб ва таклиф қилаётган мўъмин-мусулмонлар воқеъликни яхши билишлари, сиёсий онгни йўқотмасликлари лозим.\nУстозларимиздан бири айтиб берганди. Ўзбекистон Республикасининг биринчи Президенти Андижондаги энг катта масжидда мусулмонларнинг уламоларини йиғиб, икки соатларча суҳбатлашиб ўтирган экан. Мусулмонларнинг муаммолари, ижтимоий долзарб ҳолатлар ҳақида узоқ суҳбат бўлибди. Шунда, имомлардан бири жумъа кунини дам олиш куни деб эълон қилиш кераклиги ҳақида гап қўзғаб қолибди. Шу ерга келганда, икки соатлик хайрли суҳбат барбод бўлибди…\nБугун ҳам жумъа кунини дам олиш куни деб эълон қилиш ҳақида бот-бот гап қўзғаётанлар бор. Ҳозирги воқеъликдан келиб чиқиб, жумъа кунини бутунлай дамолиш бўлсин деб эмас, жумъа вақтида дамолишни узайтиришни сўраш мантиқий тўғри услуб бўлган бўларди!\n3) Истиқлол йилларидаги катта хатолардан бири имом-домлалардан ва аҳли илмлардан хато ахтариш, уларнинг айбини оммага ошкора қилиш, озгина янглишувини худди миллат фожеаси каби бўрттириб кўрсатиш эди. Бу дин душманларининг бутун дунё бўйлаб қўллаб келаётган энг оммавий услубларидан биридир. Ушбу услуб бугун ҳам ҳар хил кўринишларда бўй кўрсатиб турибди. Улуғ саҳоба Абу-д-Дардо (розияллоҳу анҳу): “Инсоннинг мунофиқлигининг илк аломати ўз имомига таъна қилишидир!”, деганлар. Уламо ва аҳли илмларнинг қилган ишлари ва айтган сўзларидан бўлар-бўлмас хато ва камчиликлар топавериш ҳамда уларни обрўсизлантириб ҳақорат қилавериш; имом-домланинг соатини кўриб қолиб, ҳақорат қилиш; уйининг баланд қурилганини кўриб овозни баландлатиш; яхши-яхши машиналар миниб юришидан жаҳли чиқиш; соқоли камлигини ёки йўқлигини кўриб, илми ёки тақвоси кам ёки йўқ деб ҳукм чиқариш; хотини билан жанжаллашиб қолган имомга қарши жанжал кўтариш; имомнинг айтган гапига эътироз билдириб, ўзининг ҳақлигини кўрсатиб қўйиш; имомнинг айтган гапига таъна қилиб, лаънати найзасини бир санчиб ўтиш – ана шулар қиёмат аломатлари, душманнинг тегирмонига сув қуйиш, дин душманларининг тактикасини амалга оширувчи аскар бўлиш билан тенгдир! Зотан, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Инсоннинг ёмон эканига мусулмон биродарини ҳақорат қилиши етарлидир!”, деганлар. Аҳли илмни ҳақорат қилишнинг гуноҳи эса икки баробар кўпдир!\nАлбатта, имом-домлалар ҳам оддий инсон сифатида камчиликлардан холи эмаслар. Агар уларнинг эътиқоди ёки қироатида шубҳа ёки камчилик бўлса, уларга иқтидо қилмасдан мусулмонлар бошқа масжидга – ўзлари рози бўладиган имом ортида намоз ўқиш учун боришга ихтиёрлидирлар. Масалан, Бурҳониддин Марғиноний бобомизнинг “ал-Ҳидоя” асарида қироати дуруст бўлмаган одам қориларга имомлик қилса, ҳамманинг намози бузилади, дейилган. Бу Имоми Аъзам Абу Ҳанифа раҳимаҳуллоҳнинг гаплари. У зотнинг шогирдлари эса қироати дуруст бўлмаган имомга иқтидо қилган қорининг ўзининг намози бузилади, деганлар. Демак, ҳар икки ҳолатда ҳам имомнинг қироатидан камчилик топадиган, аниқроғи топа олган киши ўзи намозини қайта ўқиб олиши ёки бошқа қори имомнинг орқасида иқтидо қилишга ўтиши керак. Жамоатда иқтидо қилиб, сўнг намозини эҳтиёт юзасидан қайта ўқиб олганлар, жамоатнинг ҳам, эҳтиётининг ҳам савобини олиб, икки карра ажрга муяссар бўладилар. Лекин, ўша имомни омманинг олдида ёмонотлиқ қилиб, ҳақорат қилишингиз, албатта, тўғри эмас!\n4) Истиқлол йиллари даврида катта ва илк фитналардан бири имом-домлаларни тугун олганликда айблаш, гўё тугун олмайдиган имом-домлаларни ҳақпараст қилиб кўрсатиш бўлган эди. Аслида, ўша даврдаги халқнинг тугунини олмаётган имом-домлаларнинг қалбларида ғарази бор эди. Агар уларнинг яширин ишларини кузатсангиз, уларга бой-бадавлат тужжор мухлислари истаган бойликларини бериб турганлигини, чет эллардан эса пачка-пачка долларлар келиб турганлигини билиб олиш мумкин эди. Бу ўз исботини ҳам топиб улгурган ҳақиқатдир!\nАслини олганда, тўй-маъракаларга ишлатилган, дунёвий орзу-ҳаваслар йўлида ишлатилган миллион-миллионларни мақтаниб гапиришлар олдида имом-домлаларга берилган бир неча сўм ёки тугундаги иккита нон уларни камситиш маъносида гапиришга арзимайди. Бу шуни ҳам гапирганлар қалбида кир борлигини англатади, холос.\nАслини олганда, устага юз минг сўм бериб, ўн беш дақиқада телефонини тузаттирганини мақтаниб гапирганлар, томига антенна қўйдириб, телевизорига канал тўғрилатгани учун юз минг берганлар, компьютерига программа ўрнаттиргани учун эса ундан ҳам кўп пулни уста дастурчига қўш-қўллаб топширганлар, ноутбукига эса антивирус ўрнаттиргани учун, ғинг демай, уч юз минг сарфлаганлар, уйидаги бир точкани тузатган сантехник фалоооон сўмини шилиб кетганини айтганлар, иймонини ўрнатган аҳли илмга, намозини тўғрилаган имом-домлага, ахлоқини тузатган шайхга, ақл ва миясига “антивирус” ўрнатиб қўйган муршидга арзимас пул ёки тугун берганини миннат қилиб гапиришлари пасткашликдан бошқа нарса эмас! Шаръий аъмолини тузатган, диний ақидасини тўғрилаган, ҳаётининг издан чиққан жойини тўғри йўлга йўналтирган, ўзининг дуои хайри ила қалбига ором бағишлаган инсонга берган нарсасини миннат қилиб, ғижиниб гапирганларга нима дейиш мумкин?!\nҲар бир юртнинг ўзига хос урф-одатлари бўлади. Бизнинг юрт аҳли минг йиллардан бери ўзларининг меҳмоннавозлигини кўрсатиб, иймон эътиқоди талабини бажариб, хурсанд ва рози бўлиб аҳли илмларга икки нон бўлса-да, қўлтиқларига қистириб юборганлар.Тиловат қилган одамга хайр-эҳсон қилиш, унга ҳар хил ҳадялар бериб кўнглини олиш минг йиллик анъана, диний қадрият, ота-боболар удуми, шариатнинг жоиз ва мустаҳаб қилган амали ҳисобланади. Аҳли илмни хурсанд қилиш, кўнглини олиш, уларга ҳадялар улашиш мусулмонларнинг вазифасидир! Нимага ўзининг вазифасини қилмасдан туриб, бошқаларни айблаётганларнинг гапларига қулоқ тутишимиз керак?!\n5) Истиқлол йилларининг илк фитналаридан яна бири намоздаги иккита масала юзасидан келиб чиқди.\nБуларнинг биринчиси, “Алҳамду”дан кейин “омин”ни жаҳрий айтиш, баралла овозда “омин”ни баланд кўтариб айтиш бўлган эди. Бу фитна энг аввал Наманганда пайдо бўлди, ундан Қўқон дарҳол ўзлаштириб олди, кейин Тошкентга етиб келди. “Омин”ни баланд-баланд бақириб айтиш, ошкора айтмаганларни айблаш, ичидан махфий айтганларга таъна қилиш, бу борада ҳанафий мазҳабини айблаш ғирт саводсизлик ва ҳақиқий фитнадан бошқа нарса эмас эди.\n“Омин”ни махфий айтиш борасида Имоми Аъзам Абу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳнинг мазҳабларида ўзига яраша кучли далиллар мавжуд, албатта. Бироқ, ўша пайтда бу далилларни ўз вақтида одамларга тезликда ва батафсил етказиш борасида сусткашлик бўлган эди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ҳузурларида доимий ва ҳамиша юрган саҳобаларнинг бирорталари “омин”ни жаҳрий айтмаганларини, “омин”ни ошкора айтиш таълим учун вақтинчалик амалиёт бўлганлигини – яъни, асл ҳақиқатни тушунмаган юртимиздаги бир тоифа одамлар масжидларда овозини борича “Ааамиииин!” деб бақирар эдилар.\nИккинчиси “рафъ ул-ядайн” масаласи эди. Яъни, намозда рукуъга боришда ва саждага боришда иккала қўлини кўтариш масаласи. Бизнинг юрт мусулмонлари минг йиллардан бери одатда намознинг бошланишида, фақатгина “такбири таҳрима”да иккала қўлларини кўтариб келганлар. Витрда эса “дуои қунут”дан олдин ҳам қўл кўтарар эдилар. Бироқ, фитначиларнинг янги фитнаси рукуъга боришда ва саждага боришда ҳам қўл кўтаришлари эди. Аслида, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам аввалига “такбири таҳрима”дан бошқа пайтлари ҳам – рукуъга боришда, саждага боришда, иккинчи саждага боришда ҳам қўлларини кўтарганлари нақл қилинган. Бироқ, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг охирги қарорлари намозда бир марта – намозга киришишдаги такбирдагина қўлларни кўтариш бўлган эди. Ҳанафийлар буни жуда яхши билганлари боис намозда “рафъ ул-ядайн” қилмай келадилар. Фитначиларнинг мақсади суннатга амал қилиш эмас, балки ҳанафийларни камситиш, халқни оввора қилиш бўлган эди.\nБизнинг юртимиз аҳли минг йиллардан бери ҳанафий мазҳабида – Имоми Аъзам мазҳабларида амал қилиб келмоқдалар. Бу юртда фиқҳий масалаларда халқ – оддий одамлар ўртасида уруш-жанжал чиққан эмас. Бугунги халқ ҳам ушбу мазҳабни маҳкам ушласалар, иншаАллоҳ, ихтилофлар чиқмайди.\nАйримларнинг масжидларимиздаги: “Бу масжидда намоз ҳанафий мазҳабида ўқилади!” деган ёзувлардан ғижиниб юргани ҳам рост гап. Бироқ, улар ушбу ерлик аҳоли учун ёзилган бўлиб, фитнанинг, ўша истиқлол йилларидаги каби уруш-жанжаллар ва тортишувларнинг олдини олиш учун бўлаётганини билиб, билмасликка олишади. Масжидга бошқа юртдан келган меҳмоннинг қайси мазҳабда намоз ўқиганлиги ҳеч қачон фитнага сабаб бўлмайди. Меҳмонлар ўзлари билганича намоз ўқиб, ўз юртларига қайтиб кетаверадилар. Бироқ, бу ернинг туб аҳолиси, муқим кишиси албатта шу юртнинг анъаналари ва диний қадриятларидан четга чиқишга ҳаққи йўқ. Зотан, ҳурмат қилган ҳурмат кўради. Имоми Шофеъий раҳматуллоҳи алайҳи, Имоми Аъзам Абу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳнинг қабрини зиёрат қилишга келганида, зиёратгоҳ масжидида ибодат қилганида айнан ҳанафийлардек намоз ўқигани жуда машҳурдир. Ундан бу ҳақида сўраганларида, Имом Шофеъий: “Бу қабрнинг соҳибидан унинг ҳузурида унинг мазҳабидан бошқача қилиб намоз ўқишдан уялдим!” деган эканлар. Демак, масжидларимиздаги: “Бу масжидда намоз ҳанафий мазҳабида ўқилади!” деган ёзувларни кўриб-билиб туриб ҳам бошқача намоз ўқувчилар уятсиз ва ҳаёсиз кимсалар бўлади.\n6) Истиқлол йилларидаги ихтилофлар аҳли суннат ва жамоат вакиллари билан оқим ва тоифалар ўртасидаги минг йиллик ихтилофлар каби эътиқодий масалаларда қўзғалди. Буларнинг энг каттаси бемазҳаблик – мазҳабларни тан олмаслик ёки хоҳлаган мазҳабидан хоҳлаган масаласини олиб кетавериш (“талфиқ”) ҳисобланади. Бу эса минг йиллик анъаналарга содиқ диндор халқнинг ғазабини қўзғатиб юборди, катта тушунмовчиликларга олиб келди. Бемазҳаблик балоси ўзи билан қуйидаги ихтилофларни ҳам қўзғади: Жиҳод ва ҳижрат фарз экан, ким жиҳод қилмаса, ҳижрат қилмаса кофир бўлади, деб ҳадисларни кетма-кет келтирмадиларми?! Иштон поччасини шимариб юриш керак, шимарилмаса, дўзахий бўлинади, деб ҳаммани оввора қилмадиларми?! Намозда ниятни тил билан айтиш бидъат, намозда оминни жаҳрий айтиш суннат, махфий айтиш эса ҳаром ва бидъат, демадиларми?! Оддий пайпоққа ҳам масҳ тортиш мумкин, деб ўзларича ҳадислар келтирмадиларми?! Таровеҳни йигирма ракъат ўқиш бидъат, уни саккиз ракъат қилиб ўқиш вожиб демадиларми?! Сафарга чиққанда суннат намозлари ўқилмайди, ким ўқиса гуноҳкор бўлади, деб оламга жар солмадиларми?! Эътиқодда эса минг йиллик мотуридийликни ёмонлаб, мотуридийларни адашган дейилмадими?! Тасаввуфий тариқатларни залолат деб, сўфийларни мушриклар дейилмадими?! Аллоҳ таолони осмонда, у Аршда ўтиради, ҳар тунда эса дунё осмонига ростакамига тушиб келади, ким буларни рад этса у кофирдир, демадиларми?! (сайтимизнинг “Оқимларга раддия” бўлимида ушбу масалаларда кўплаб маълумотлар ва раддиялар берилган). Юртимиз мусулмонлари бу хилдаги ихтилофларни минг йиллардан бери кўрмай келаётган эди. Истиқлолнинг эркинлиги оддий халқ ўртасига, оддий намозхонлар орасига бу хилдаги ақидавий ихтилофларни солгани рост.\n7) Истиқлол йилларидаги бақир-чақирлар, уруш-жанжаллар – ихтилофлар бугун интернет оламида, facebook саҳифаларида давом эттирилмоқда. Сал нарсага қизишиб кетишлар, ўзгаларнинг фикр-қарашларига нисбатан бетоқатликлар, баҳс-мунозара одобини мутлақо билмаслик, ҳақорат ва сўкинишлар, ҳатто жисмонан йўқ қилишга бўлган таҳдидлар, афсуски, бугун виртуал оламдаги мулоқотнинг хусусиятларидан бўлиб бормоқда. Асабийлашиш ва ғазабланиш асло ҳақ бўлмайди. Имом Молик раҳматуллоҳи алайҳи: “Агар баҳс-мунозарада бирор кимса қизишиб, асабийлашса ва ғазабланса, демак, у ноҳақ экан”, деганлар. Имоми Аъзам Абу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳи ўз ўғилларига калом илмида баҳс қилишни тақиқлаб, айтганларки: “Бизлар мунозараларда рақибимизнинг хато қилиб қўйишидан қўрқар эдик. Ҳақ юзага чиқишини астойдил истар эдик. Сизлар эса рақибингиз хато қилишини кутасиз ва айбини айтиб, исботлаб берсангиз, хурсанд бўласиз”, деган эканлар.\nРаддиялар асло ҳақорат, бировни шарманда қилиш, бировнинг обрўсини тўкиш, бировга лаънат ёғдириш, тортишув ва жанжаллашувдан иборат бўлмаслиги шарт. Раддиялар мутлақо илмий асосларга қурилган, эътиборли шаръий манба ва масдарларга, мантиқий фикр ва қарашларга суянилган ва асосланган бўлмоғи лозим. Акс ҳолда, раддияларга раддиялар уланиб кетади, ҳақоратларга йўғрилган ёзувлар ва гапларга ҳақоратомуз ёзувлар ва гаплар жавоб бўлиб келаверади, ҳақ томонда қанчалик кўп одам турган бўлса, ноҳақ томонда ҳам шунчалик одамлар бўлаверади.\n8) Юқоридаги муаммоларнинг асосий сабабчиси битта эди. Истиқлол арафаси ва бошланиш йилларида минтақамиз мўъмин-мусулмонлари ўтган 70 йиллик динсизлик даври – советлар даврида диний саводхонликдан мутлақо мосиво бўлган эдилар. Руҳий-маънавий жиҳатдан шундоқ ҳам чанқаб ўлар ҳолатда турган мўъмин-мусулмонларга диний маълумотлар сув ва ҳаводек зарур эди. Улар тўғри келган маълумотни ўзлаштиришга киришиб кетдилар, тўғри келган одамдан динни ола бошладилар. Бу барча даврларнинг энг катта ва энг машъум хатоси ҳамда энг долзарб муаммоси ҳисобланади!\nИсломга даъват қилувчининг, диний таълим ва фатво бераётганнинг шахси аниқ бўлиши керак. Бу саҳоба ва тобеъинлар давридан бери амалда бўлиб келган қоидадир. Имом Термизий бобомиз раҳматуллоҳи алайҳи “Шамоили набавия” асарининг энг охирида тобеъинларнинг улуғларидан бўлмиш Муҳаммад ибн Сирин раҳматуллоҳи алайҳнинг: “Бу ҳадис диндир. Динингизни кимдан олаётганингизга қаранглар!” деган гапларини келтирганлар. Демак, динни кимдан олаётганга қараш керак, яхши ва баландпарвоз гапларни айтганга эмас! “Жомеъ ал-аҳодис” асарида келтирилишича, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Кимлар билан ўтиришаётганларингизга қаранг ва динингизни кимдан олаётганингизга эътибор қаратинг! Чунки, охирзамонда шайтонлар одам суратида пайдо бўлиб, “Бундай ҳадис бор!”, “Мана бундай хабар бор!”, дейишади. Агар бир киши билан ўтирсангиз, унинг исмини, отасининг исмини ва насл-насабини суриштиринг. Агар у ғоиб бўлса, уни топа олмай қоласизлар!”, деб марҳамат қилганлар. Имом Молик раҳматуллоҳи алайҳи эса: “Ушбу илм диндир. Динингизни кимдан олаётганингизга қаранг! Мен етмишга яқин уламо суратидаги кимсаларнинг Масжиди набавий устунлари олдида: “Расулуллоҳ ундай дедилар, бундай дедилар”, деганини эшитганман. Лекин, уларнинг ҳеч биридан илмдан бирор нарса олганим йўқ!”, деганлар. Яъни, ҳадис айтгани билан, оятни тафсир қилгани билан унга эргашиб кетилавермайди.\nДемак, диний даъватда, диний илмни тарқатишда, диний илмни олишда шахсиятлар муҳимдир. Интернетда ўтирган, facebook да диндан гапираётган, youtube да кунора чиқиб турган, лекин кимлиги номаълум, оқибати ҳам номаълум кимсалардан дин олинмайди, уларга қулоқ солинмаслиги лозим. Чунки, бу диндир. Динда уни ким етказаётгани муҳимдир. Ҳадис айтди, оят келтирди, демак, унга эргашиш вожиб бўлди, дейилмайди. Уни ким айтди, нимага айтди, қайси мақсадда айтди, нима учун айтди, қаерда ва қачон айтди – шуларга қаралади. Фатво берувчининг ўзи таниқли олим бўлиши, қаерда туғилиб-ўсгани, кимлардан илм олгани аниқ бўлиши, қайси китоблардан таҳсил кўргани ошкор бўлиши лозим.\n9) Истиқлол йилларидаги хатолардан яна бири фатво берувчининг кимлигини суриштирмаслик оқибати бўлганидек, хориждан ўлкамизга ташриф буюрганларнинг гапларига суриштирмасдан қулоқ осавериш бўлди. Салафий-ваҳҳобийлар, ҳизбуттаҳрир аъзолари, ҳар хил бемазҳаб кишилар, турли кўринишдаги даъватчилар эркинлик имкониятидан унумли фойдаланиб кириб келдилар. Бу хилдаги юрт вайронкорлари яна кириб келмаслигига ҳеч ким кафолат бера олмайди. Уларнинг борган жойларида – бутун дунёда кириб борган ўринларида ихтилофлар авж олиши, уруш-жанжаллар ва узлуксиз тортишувлар вужудга келиши ҳақ гап. Буни ҳеч қачон унутмаслик керак. Бу ҳақиқатни яшириб ҳам бўлмайди. Бугун улар кириб борган Сурия нима бўлди, Ливия нима аҳволга тушмоқда? Ямандаги ва бошқа ўлкалардаги уруш ва жанжалларга, бутун дунёдаги масжидлардаги тортишувларга улар сабабчи бўлмаяптиларми?! Истиқлол йилларида масжидларимиздаги тўхтовсиз музокара ва муҳокамаларга, баҳс ва тортишувларга улар сабабчи бўлмаган эдиларми?!\nЮртимизга кириб кела олмаётганлар эса facebook саҳифаларида ўтириб олиб, youtube да ҳар хил фатво ва дарслар уюштириб, ўзларининг бузғунчи ғояларини сингдирган ҳолда юрт ичига бурун тиқаётганлар кўп. Бу ҳолатда бундай вайронкор ғоялар тарғиботчиларини, шахсиятларни рўй-рост юрт аҳлига билдириб бориш, юртимиз аҳли илмларининг ҳам facebook каби ижтимоий тармоқларда, телеграмм каналларида фаол бўлишлари, youtube га ўзларининг мунтазамликка эга дарслари ва фатволарини жойлаб боришлари вожиб бўлади. Аҳли илмларимизнинг фаоллиги бугун ҳар қачонгидан ҳам зарурроқдир.\n10) Истиқлол йилларидаги хатолардан яна бири имом-домлаларнинг айтган гапларига кўнмаслик, шайхларимизга қулоқ осмаслик оқибатида келиб чиқди. Ўзбилармонлик қилиб, халқ ўз имомларига қулоқ солмаслиги фожеадир! Кўпгаплик, ўзбилармонлик Қиёмат аломатларидандир. Суриянинг бугунги аҳволга тушиши ҳам оломоннинг ўз шайхлари Рамазон Бутийнинг гапларига қулоқ осмаслик ва унинг гапларини менсимаслик натижасидир! Халқимиз ўз шайхи, миллат устози бўлмиш Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф ҳазратларининг атрофига бирлашиб, у зотнинг китоб ва асарларини ихлос билан ўқишни бошлагандан бери ихтилофлар барҳам топаётгани сир эмас. Бундан кейин ҳам имом-домлаларимиз, шайхларимиз, диний раҳбарларимизга қулоқ осиб борсак, орамизга ихтилофлар тушмайди, иншаАллоҳ.\nПайғамбаримиз Муҳаммад Мустафо соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг: “Мўъмин киши бир уядан икки марта чақилмайди”, деган мазмундаги ҳадиси шарифлари мўъмин-мусулмонлар доим огоҳ яшамоғини, бир хатосини иккинчи бор такрор қилмаслигини, камчиликларини тўғрилаб, қилган хатоларидан ибрат олиб, ўзини ўнглаб-тузатиб умр кечириши лозимлигини англатади. Истиқлол арафаси ва илк йилларида диндорларимиз қилган камчиликлар, мусулмон аҳоли ўртасидаги ихтилофлар юқорида биз санаб ўтган ўнта банддаги хатолар туфайли бўлган эди. Энди, бу хатоларни такрор қилишга ҳаққимиз йўқ!\nИстиқлол арафаси ва илк йилларида юқорида санаб ўтилган хатоликлар бошида турганлар бугун ғимирлаб қолишгани кундек равшан. Уларнинг бидъатчиларни гапирган ва улардан огоҳ қилганларга: “Нимага фитна қилаяпсиз?! Нима учун ихтилоф чиқараяпсиз? Нима учун “фалоний-писмадоний” деб мусулмонларни ажратиб, бир-бирига қарши қўймоқдасиз?”, каби таъналар қилиб, ўзларининг ёйиб турган бидъатларини ҳаспўшлар, фитналарини оқлаш ва яшириш усулидан ҳам фойдаланишларини ҳам эслатиб ўтиш ўринлидир. Аслида, саҳиҳ ҳадисда айтилганидек, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам мусулмонларнинг худди насроний ва яҳудийлар сингари бўлиниб, роппа-роса етмиш уч фирқага – гуруҳларга бўлиниб кетишларини башорат қилганлар. Бу башорат саҳобалар, тобеъинлар ва табъа тобеъинлар давриданоқ юз кўрсатган бўлиб, аҳли суннат ва жамоатдан ташқари хаворижлар, шиалар, мўътазилийлар, қадарийлар, жабарийлар каби тоифа ва фирқалар пайдо бўлган эди. Бугун эса юзлаб тоифалар ўзларининг совуқ ва айёр башараларини кўрсатиб турибди. Демак, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг башоратлари ҳақ экан, “фалоний-писмадоний” деган гуруҳлар чиқаверади. Улардан огоҳлантирганларга қулоқ солиб, мусулмонлар минг йиллик анъаналарга, минг йиллик мазҳабларига, асрлар давомида қилиб келган қадриятларига қайтиб, уларни маҳкам ушлашлари лозим. Ана шундагина ихтилофлар барҳам топади, фитналар йўқолади, мусулмонлар бирлашади. Ихтилоф қилманг, фитна қилманг, деб туриб, ўзлари ихтилоф қилаётган ва фитна этаётганлар ана шу минг йиллик анъаналарни, минг йиллик мазҳабларни, асрлар давомида қилиб келинаётган қадриятларни маҳкам ушлашлари лозим.\nБиз Сиз азиз, мукаррам ва муҳтарам мўъмин-мусулмонларни ана шунга даъват қиламиз!\nАллоҳ субҳонаҳу ва таоло бизларни адаштирмасин! Хатолардан ибрат олиб, тўғри йўлда юришимизни насиб қилсин! Ихтилоф ва қарама-қаршиликлардан Аллоҳнинг ўзи асрасин!


Ўн уч йилга қамалган Аҳмадбойга нисбатан иккинчи суд жараёни бошланди\n08 март 2021, Тошкент вақти: 07:34\nЧинозлик тадбиркор Аҳмадбой Турсунбоев.\nЖиноят ишлари бўйича Қуйи Чирчиқ тумани судида чинозлик тадбиркор Аҳмадбой Турсунбоевга нисбатан иккинчи суд жараёни бошланди. Бу ҳақда 4 апрель куни маҳаллий матбуотда хабар берилди.\nХабарда айтилишича, “молиявий пирамида яратиб, одамларнинг катта миқдордаги маблағи ва мол-мулкини фирибгарлик йўли билан қўлган киритган чинозлик Аҳмаджон Турсунбоев” билан биргаликда яна 16 одам судланмоқда.\nЖиноят ишлари бўйича Тошкент вилояти судида 2018 йил 21 февралда Аҳмадбойни 13 йиллик қамоққа ҳукм қилган.\nАҳмадбой Турсунбоев устидан ҳукм ўқиган судья одамларнинг мулкини қайтариш бўйича алоҳида жиноят иши тергови давом этаётгани ва аҳоли қайтаришга умид қилаётган мулк, пуллар масаласи шу жиноят иши доирасида кўриб чиқилишини билдирган эди.\nХабарда айтилишича, мазкур жиноятиши доирасида бугунга келиб 11 минг 500 дан зиёд жабрланувчидан 7 мингдан кўпроғи сўроқ қилинди, 20 нафар гувоҳнинг кўрсатмалари судда тингланди.\nСамарқандда Туркия бош консулхонасининг очилиш маросими бўлиб ўтди\nСамарқандда Туркия бош консуллиги очилиш маросимидан лавҳа (Самарқанд вилоят ҳокимлиги фотоси)\nСамарқанд шаҳрида жорий йил 7 март куни Туркиянинг бош консуллиги очилди.\nВилоят ҳокимлиги маълумотига кўра, мазкур маросимда Ўзбекистон бош вазири ўринбосари Азиз Абдуҳакимов, Ўзбекистон ташқи ишлари вазири Абдулазиз Комилов, Туркия ташқи ишлар вазири Мавлуд Човушўғли ва Самарқанд вилояти ҳокими Эркинжон Турдимовлар иштирок этишган.\nКонсулликнинг очилиш маросимида сўзга чиққан ташқи ишлар вазири Абдулазиз Комилов Туркиянинг Ўзбекистонда ҳам элчихонаси, ҳам бош консуллиги очилгани икки давлат ўртасидаги муносабатлар ўзига хос юқори поғонага чиққанлигидан далолат беришини урғулаган.\nЎзбекистоннинг бош дипломати ўз нутқида Туркиянинг Самарқанддаги Бош консулхонаси маданий-гуманитар, туризм соҳаларида ҳамкорлик ва ҳудудлараро алоқалар ривожланишига ижобий туртки беришини билдирган.\nВазир Комилов Ўзбекистонда Туркия сармояси иштирокида очилаётган ширкатлар сони тобора ошиб бораётгани, биргина Самарқанд вилоятининг ўзида ҳозирги кунда юздан зиёд қўшма корхоналар рўйхатдан ўтганини қайд этган.\nМаросимда сўзлаган Туркия ташқи ишлар вазири Мавлуд Чавушўғли Самарқандда ташкил этилган бош консулхона хорижий давлатлар ичида дастлабкилардан бири эканини айтиб, унинг нафақат туркияликларга, балки ўзбекистонликларга ҳам хизмат кўрсатишини таъкидлаган. Туркия бош дипломати Тошкентда ўтадиган учрашувларда ўзбек расмийлари билан қатор стратегик келишувлар бўйича фикрлашилишини билдирган.\nТуркия делегациянинг Ўзбекистонга сафари 9 мартгача давом этиши кутилмоқда. Самарқанд сафари олдидан делегация вакиллари Хоразм ва Бухоро вилоятларида бўлишган.\nСамарқандда Туркия Бош консулхонасининг очилишига оид қарор ўтган йил 18 август куни қабул қилингани ҳақида Озодлик аввалроқ хабар қилган.\nФуқаролар эмланишдан олдин, албатта, тиббий текширувдан ўтказилади.\nОИВ инфекциясига ёки аутоиммун касалликларига чалинган шахсларни, шу жумладан анамнезида оғир аллергик реакциялари мавжуд бўлган шахсларни, ҳомиладорларни, эмизикли аёлларни ва 18 ёшгача бўлган аҳоли қатламини COVID-19 га қарши эмлаш тавсия этилмайди.\nБу ҳақда Соғлиқни сақлаш вазирлиги матбуот хизмати Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги хизмати бошлиғи ўринбосари Нурмат Отабековга таянган ҳолда 7 март куни маълум қилди.\nБундан ташқари коронавирус билан касалланган одамлар билан яқин алоқада бўлган шахслар 14 кунлик карантин тугаганидан кейин, шифокор кўригидан сўнг эмланади.\nЭмланган шахслар патронаж тиббиёт ходимлари томонидан эмлангандан сўнг 30 дақиқа давомида кузатиб турилади. Кейинчалик уч кун давомида уйига ташриф буюриш йўли билан мунтазам тиббий кузатувга олинади. Уларнинг соғлиғи, аҳволи кўздан кечирилиб, тегишли ҳужжат билан расмийлаштирилади.\nЎзбекистонда COVID-19 инфекциясига қарши рўйхатга олинган илк вакцина - ZF-UZ-VAC 2001 рекомбинант (CHO cell) вакцинаси билан аҳолини оммавий эмлаш март ойи ўртасида бошланиши кутилмоқда.\nТошкент шаҳар Ички ишлар бош бошқармаси сайтидан олинган сурат.\nТошкент шаҳрида 10 яшар ўғил болага нисбатан фаҳш ҳаракатлар қилган такси ҳайдовчиси қидирилмоқда. Бу ҳақда Тошкент Ички ишлар бош бошқармаси маълум қилди.\nАввалроқ ижтимоий тармоқларда вояга етмаган ўғил болани “такси ҳайдовчиси зўрламоқчи бўлгани” ҳақида хабарлар тарқалган эди.\nИчки ишлар бош бошқармасининг билдиришича, жорий йилнинг 28 февраль куни Чилонзор тумани ИИО ФМБга 30 ёшли Бобур Ж. мурожаат қилган.\n“Фуқаро ўз аризасида унинг 10 ёшли ўғлига нисбатан фаҳш ҳаракатлар қилган таксичига нисбатан чора кўришни сўради. Отанинг мурожаатидан сўнг мазкур факт Тошкент шаҳар ИИББ раҳбариятининг назоратига олинди”,-дейилади расмий билдирувда.\nМазкур факт бўйича Жиноят кодексининг 129 - моддаси 1 -қисми асосида жиноят иши қўзғатилди. Гумонланувчининг шахсини ва ҳолатни тафсилотларини аниқлашга қаратилган тезкор-тергов тадбири ўтказилмоқда.\nМаҳаллий нашрларга боланинг отаси воқеа тафсилотларини айтиб берган. Унга кўра, ўғли таксига ўтириб бошқа туманда яшайдиган қариндошлариникига кетаётган бўлган. Йўлда таксичи машинасини овлоқ жойга тўхтатиб, орқа ўриндиққа чиқиб ўтирган. Шундан сўнг у шимини ечиб, уятсиз ҳаракатлар қилган.\nБолакай йиғлаб, қаршилик кўрсатгач, ҳайдовчи “ўз ишини тўхтатиб”, уни манзилига етказган ва бўлиб ўтган воқеани “ҳеч кимга айтмасликни” маслаҳат берган.\nАдлия вазирлигининг билдиришича, 5 март куни президентнинг “Хотин-қизларни қўллаб-қувватлаш, уларнинг жамият ҳаётидаги фаол иштирокини таъминлаш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори қабул қилинди.\nҚарорга асосан Республика хотин-қизлар жамоатчилик кенгаши ташкил этилади. Бундан ташқари Хотин-қизларни ва оилани қўллаб-қувватлаш давлат мақсадли жамғармаси Хотин-қизларни қўллаб-қувватлаш давлат мақсадли жамғармаси сифатида қайта ташкил этилди.\nЖамғармага ҳар йили 300 миллиард сўмгача миқдорда Давлат бюджети маблағлари ажратилади.\nШунингдек, тегишли дастурларни муваффақиятли ўзлаштирган хотин-қизларга туман (шаҳар) маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш бўлими бошлиғининг биринчи ўринбосари тавсиясига кўра, тадбиркорлик фаолиятини йўлга қўйиш учун 3 йилгача муддат ва 6 ойгача имтиёзли давр билан Марказий банкнинг асосий ставкасида БҲМнинг 150 бараваригача (36 млн 750 минг сўмгача) миқдорда кредитлар берилади.\nХалқаро қидирувда бўлган 56 нафар ўзбекистонлик Россияда қўлга олингани ва Тошкентга топширилган.\nТурли жиноятларни содир этгани учун Ўзбекистон томонидан халқаро қидирувга берилган тўрт шахс Россияда қўлга олинди ва Тошкентга экстрадиция қилинди. Бу ҳақда ТАСС 6 март куни Россия Бош прокуратурасининг расмий вакили Андрей Ивановга таянган ҳолда хабар берди.\nМаълум қилинишича, мазкур шахслар Россияда турли даврларда қўлга олинган. Улар махсус конвой ҳамроҳлигида улар Ўзбекистонга олиб кетилган.\nЎзбекистонга топширилганлардан бири А. М., Андижонда 2017 йилда бошқа бировнинг уйини ноқонуний сотиб юборган ва 15 900 долларни ўзлаштирганликда айбланмоқда.\nБундан ташқари, А. Ш., мол-мулк ўғрилигида айбланган. Н.Ж.,эса 30 кишининг пулларини алдов йўли билан ўзлаштирган. Е. М., эса 2008 йил сентябрдан 2009 йил апрелгача наркотик моддалар контрабандасида иштирок этганликда айбланмоқда. Расман билдирилишича, у Россияда 4 килограммдан ортиқ героин сотган.\nБундан аввал халқаро қидирувда бўлган 56 нафар ўзбекистонлик Россияда қўлга олингани ва Тошкентга топширилгани билдирилган эди.\n2020 йилда ис газидан 106 киши вафот этган.\nҚорақалпоғистон Бош прокуратурасининг билдиришича, Тўрткўл туманидаги “Янгиобод” маҳалла фуқаролар йиғинида 6 март куни 11:30ларда бир оиланинг 4 аъзоси ва ушбу хонадонга меҳмонга келган бир киши ис газидан заҳарланиб вафот этди.\n“Фуқаро И.У.,(эркак) ва унинг қизлари Р.С.,(2003 й.т.), Р.А.,(2010 й.т.) ва ўғли Р.М.,(2005 й.т.) ҳамда ушбу хонадонга меҳмонга келган А.Ш., хонадонда ўрнатилан иситиш печидан сизиб чиққан ис газидан заҳарланиб, вафот этган”-дейилади расмий хабарда.\nУшбу ҳолат юзасидан Тўрткўл туман прокуратураси томонидан Ўзбекистон Республикасининг ЖКнинг 259-моддаси 2-қисми “а, б” бандлари билан жиноят иши қўзғатилди.\nМазкур жиноят ишининг тергови Қорақалпоғистон Республикаси прокуратураси томонидан назоратга олинган.\n22 февралда Ўзбекистон Бош прокуратураси 20 февраль куни Хоразм вилоятининг Шовот туманидаги Шовот маҳалласида жойлашган “Ортиқ ота” чойхонасида бир оиланинг беш аъзоси ис газидан заҳарлангани, оиланинг икки аъзоси вофеа жойида ўлгани ҳақида билдирган.\nРасмий маълумотларга қараганда, 2020 йилда рўй берган 56 та ис газидан заҳарланиш ва 106 та чақнаш ҳолати оқибатида 106 нафар фуқаро вафот этган, 190 нафари заҳарланган ва куйиш тан жароҳати олган.


Бош саҳифа / Спорт / Сузувчиларимиз Словениядан 10 та медаль қайтишди, ...\nСузувчиларимиз Словениядан 10 та медаль қайтишди, бироқ йўлланма йўқ\nСпортчиларимиз Рио-де-Женейродаги Олимпиада ўйинларига йўлланма олиш мумкин бўлган Словениядаги халқаро турнирдан қайтиб келишди.\nТерма жамоамиз 10 та медални қўлга киритишган бўлса-да, биронта ҳам йўлланмага эга бўла олишмади. Нима учун? Мана шу савол билан Uzbekistan Today мухбири Сузиш федерацияси бош котиби Алишер Ғаниевга мурожаат қилди.\n– Бу бошланиш тайёргарлик сифатида биз учун жуда муҳим эди. Мураббийлар ўз ўқувчиларининг маҳоратини кўздан кечириб, ҳар бирига Ўзбекистоннинг спорт базаларида бўлиб ўтадиган ўқув-машғулот йиғини дастурини белгилашди. Умид қиламизки, олдинда турган йўлланмани учун курашлар Россия чемпионатидаги, Қозоғистон очиқ чемпионатидаги ва Люксембургдаги мусобақаларда уларнинг ҳар бири йўлланмани қўлга киритишлари учун бу етарли бўлади.\nСпортчиларимиз Словенияга жўнашларидан олдин мураббийи уларнинг олдига қўйган вазифани яхши бажариб қайтишди.\nХуршид Турсунов, Владислав Мустафин икки карра чемпион бўлиб қайтишди, Алексей Дерлюговнинг чиқиши олтин медаль билан якунланди. Даниил Тулуповда иккита медаль – 50 метрга эркин сузиш усулида кумуш ва 100 метрга эркин сузиш усулида бронза мкофотига сазовор бўлди.\nБиз катталар терма жамоасига киритган ёшлар хурсанд қилишди. Нурулло Гулямкадиров 200 метрга баттерфляй сузишда иккинчиликни, Алексей Тарасенко бўлса 200 метрга эркин сузиш усулида учинчиликни эгаллади. Егор Болотовнинг чиқиши ҳам ёмон бўлмади. Бу галги олимпия мусобақаларида улар қатнашишмаса-да, ўйлайманки, кейинги сафар жорий таркиб аъзолари етарлича рақобат ташкил эта олишади.\nҲозирча эса мен бизда фақат иккитагина йўлланма борлигини ва ҳар иккаласи Раъно Омонованики эканлигини эслатиб ўтмоқчиман. Олимпиадага бошқа сузувчилар ҳам бориши учун қўлимиздан келган барчасини қиламиз.


Афғонистоннинг Қунар вилоятида экстремистлар гаровга олинган туркияликни қатл қилди.\nТуркияликни экстремистлар улар яширинган жойни полиция қуршаб олган пайтда отиб ташлади. Туркиялик муҳандис билан гаровга олинган ҳайдовчи ва таржимон қўйиб юборилди.\nҚандаҳордан олинган хабарга қараганда, ҳукумат ҳарбийлари базасида портлаш юз бериб, тўрт аскар яраланган. Портлаш сабаблари аниқ эмас.


Қашқадарёда уйининг турнигига ўзини осган 17 ёшли йигит ҳақида расмий маълумот берилди - Darakchi\nЖАМИЯТ 10.12.2019, 15:10\nТеглар: Қашқадарё, йигит, турник\nАввал хабар берганимиздек, 6 декабрь куни эрта тонгда 17 ёшли Б.Н. Қашқадарё вилояти Косон туманидаги Бойғунди маҳалласида ўз уйининг ҳовлисида осилган ҳолда топилган.\nУшбу мудҳиш воқеа бўйича Қашқадарё вилояти ИИБ расмий маълумот тақдим этди.\nУнга кўра, ҳақиқатдан ҳам, 2019 йилнинг 6 декабрь куни соат 06:15 ларда Косон тумани, “Бойғунди” маҳалласида яшаган вояга етмаган Б.Н яшаш ҳовлисига ўрнатилган темир турникка ўзини осиб, ўз жонига қасд қилган.\nМазкур ҳолатни унинг акаси Ж.Н. кўриб қолиб, сиртмоқни кесиб, Б.Н.ни Косон тумани Тиббиёт бирлашмасининг жонлантириш бўлимига олиб борган. Шифокорлар вояга етмаган Б.Н. вафот этганлигини қайд этишган.\nҲодиса жойидан Б.Н. ўзини осиш учун фойдаланган, узунлиги 1 метр бўлган синтетик матодан тўқилган аёллар бош рўмоли далилий ашё сифатида процессуал тартибда расмийлаштириб олинган.\nВояга етмаган Б.Н.нинг ўз жонига қасд қилиши ҳодисаси юзасидан унинг ота-онаси билан суҳбатлашилганда, марҳум Б.Н. мактабда аъло баҳоларга ўқиганлигини, ёшлигидан ички ишлар органларида хизмат қилиш орзусида бўлганлигини, лекин вояга етмаган Б.Н.нинг ўз жонига қасд қилиб вафот этиши, ички ишлар органлари фаолияти билан боғлиқ эмаслигини таъкидлаган, унинг отаси Ғ.А. ва бошқа яқин қариндошлари томонидан эътироз билдирилмаган.\nҲодиса юзасидан Косон тумани прокуратураси томонидан терговга қадар текшириш ҳаракатлари олиб борилмоқда.\n“Акмал ва Актам акалар кўрпа ичига тўн билан кириб ётганларнинг муаммосини тушунармикан?!” Қашқадарёликлар номзодлардан хавотирда\n“KESHNEWS” ўз саҳифасида воҳаликларни ташвишга солаётган айни пайтдаги масалани билдирди:“Сиёсат қизиқ жараёнда! Исталган одамни "ақлли" қилиб қўяди. Сиёсатчининг сўзлари муҳокама қилинади, лекин лой кечиб юрган...\nАввал хабар қилганимиздек, ижтимоий тармоқларда Қашқадарё вилояти “Журналистлар уйи” биносининг ачинарли аҳволга келиб қолганлиги ҳақида хабар эълон қилинган ва бунга вилоят ҳокимиятининг расмий муносабати ҳам...\nХалқ банки ва “Микрокредитбанк” Қашқадарё филиали раҳбарларини ўзгартирди\nҚашқадарё вилоятидаги 2 та банк раҳбари алмашди. Бу ҳақда вилоят ҳокимлиги ахборот хизмати раҳбари Аҳрор Содиқов маълум қилди. Унга кўра, акциядорлик тижорат Халқ банкининг вилоят филиали раҳбари...


Москвалик миллиардернинг ўғли тўйида дунёнинг бир қатор юлдуз хонандалари "хизмат қилди"\n01:48 / 27.03.2016\n26 мартда "Русснефть" нефть компанияси эгаси, миллиардер Михаил Гуцериевнинг кенжа ўғли, 28 ёшли Саид ва унинг бўлажак рафиқаси 20 ёшли Ҳадичанинг тўйи "жаҳон мусиқаси юлдузлари ёғдусига" айланди: тўйга Женнифер Лопес, Беонсе, Стинг, Патриция Каас, Элтон Жон ва Инрике Иглесиас каби юлдузлар ташриф буюриб, никоҳ оқшомини ўз чиқишлари билан безашди. Тўй шу муносабат билан шохона безалган Москвадаги "Сафиса" ресторанида бўлиб ўтди. Тўй вақтида ресторан атрофи ҳуқуқ-тартибот муассасалари ходимлари билан ўраб олинди.\nМихаил Гуцериев (чапда).\nГуцериевлар оиласи ўз кенжатойига 4 йил давомида умр йўлдош излаган. Қиз ҳам куёв каби ингуш миллатидан.\nТаъкидланишича, Москвада анчадан бери бундай ҳашаматли тўйлар кузатилмаган. Кечага ташриф буюрган юлдузларнинг бундай тадбирларда иштирок этиши одатда 5 млн доллар ва ундан юқорироқ туради. Бироқ москвалик промоутерларнинг айтишича, ҳозирда уларнинг Москвадаги бундай "хизматлари" анча камроқ, яъни 1 млн доллардан 1,5 млн долларгача туради.\nТўй албатта Россия эстрадасининг примадоннаси Алла Пугачёвасиз ўтмади. У тўй якунланишига яқин келди ва ўзининг машҳур қўшиқлари билан меҳмонларни хушнуд қилди. Шунингдек, ўртани "Лезгинка" миллий рақс ансамбли қиздириб турди.\nТўйда 600 га яқин киши меҳмон бўлган. Меҳмонларни Михаил Гуцериевнинг шахсан ўзи кутиб олиб, уларни кетаётганларида совғалар солинган пакетлар билан кузатган.\nТўйда меҳмонларга анъанавий кавказ таомларидан тортиб, суши, палов каби бошқа миллатлар таомлари ҳамда баландлиги икки метрдан зиёдроқ, усти ислом дини рамзи бўлган ярим ой ва юлдуз билан безалган тўй торти тортиқ қилинди.\nОАВ маълумотларига кўра, тўйда шунингдек Ингушетиянинг биринчи президенти Руслан Аушев, амалдаги президенти Юнусбек Евкуров ва бошқа кўплаб таниқли инсонлар меҳмон бўлган.\nМаълум қилинишича, келиннинг кўйлаги Ellie Saab модалар уйида тайёрланган бўлиб, Францияда махсус тикилган. Унинг оғирлиги тахминан 25 килограммни ташкил қилган. Одатда бу модалар уйининг тўй либослари нархи 700 минг рубль туради, бироқ баъзи тахминларга кўра, келиндаги либос 1 млн рублларга айланган бўлиши мумкин.\nГуцериевлар оиласи 2015 йилда Forbes журналига кўра, Россиянинг энг бадавлат оилалари орасида 1-ўринни эгаллади. Ўтган йили бу оиланинг давлати 4,85 млрд долларга баҳоланган.\n58 ёшли Михаил Гуцериев умуман серқирра инсон ҳисобланади. У "Русский уголь", "Моспромстрой", "Бинбанк" компаниялари, GCM Global Energy Inc. британ компанияси, бир қатор радиостанциялар эгаси ҳисобланиши билан бирга, Россия эстрадасининг кўплаб вакиллари – Стас Михайловдан тортиб Кристина Орбакайте ва Филипп Киркоровгача қўшиқлар матнини ёзиб берган. Ўзи ёзган шеърлар учун бир неча бор "Йил қўшиғи" (Песня года) мусиқий тақдимотида мукофотлар билан тақдирланган. Миллати ингуш. Бир қизи ва бир ўғли бор. Тўнғич ўғли 2007 йилда автоҳалокатда ҳалок бўлган.


Qalampir.uz - Тирикчилик деган иддао ўзбекни нималарга дучор этяпти?\nТирикчилик деган иддао ўзбекни нималарга дучор этяпти?\n20:33, 18.04.2018 Таҳлил\nБу гапларни овоз чиқариб айтсанг, ишсизлик, тирикчилик, дейишади. Кийим-кечак, тилла ва бошқа буюмларни ҳеч қандай божхона тўловисиз Ўзбекистонга олиб келиб пуллаш тирикчилик бўлдими?\n“Qalampir.uz” интернет нашри раҳбари\nЯқиндагина “Qalampir.uz” интернет нашрида эълон қилинган “Нонда ҳам, калишда ҳам, чак-чакда ҳам сигарет. Ўзбеклар яна шарманда қилди” номли хабар мени ушбу мулоҳазаларни ёзишга ундади.\nКасбимиз сабаб кўп сафарга чиқишга тўғри келади. Баъзан Ўзбекистон бўйлаб, гоҳида юртдан ташқарига. Ўтган йили бир неча бор Туркияга бордик. Тошкент халқаро аэропортида Истанбулга учадиганлар қаерда рўйхатга олинаётганини сўраб-суриштирмай, эълон тахталарини кузатмай, осон топиш мумкин. Қайси рўйхатга олиш столи атрофида аёллар кўп, шовқин-сурон авжига чиққан, юк сумкасини қайта очиб, бошқа жомадонга жойлаган, “шуни олиб ўтолмайсизми” деб ҳали унга, ҳали бунга сиғинди бўлиб юрганларга кўзингиз тушса, билингки, улар Туркияга отланган.\nБу Ислом Каримов номидаги “Тошкент” халқаро аэропортида гувоҳ бўлганимиз. Балки, Самарқанд халқаро аэропортида ҳам шундай ҳолатга дуч келарсиз. У ердан ҳам ҳафтасига бир неча бор Самарқанд-Истанбул-Самарқанд парвози амалга оширилади.\nФалончи журналист кўп миқдорда сигарет аэропортда билан қўлга тушибди...\nЎтган йилнинг май ойида саёҳат сабаб Туркияга йўл олдик. Андишани йиғиштирдим, Тошкентда ким келиб “юкимни олиб ўтиб беринг” деса, йўқ деб туравердим. Истанбулда самолётдан тушгач, бир аёл йўл кўрсатди, тезроқ юришимизни, бўлмаса, ортимиздан югуриб келаётган ҳамюртларимизнинг оёғи тагида қолишимизни айтди. “Хорижлик фуқаролар эмас, турк ватандошлари рўйхатдан ўтадиган қисмга борамиз, бўлмаса навбат пойлаб анчагача оёқда қоласиз, икки ўртада жанжал чиқади”, деди ҳалиги аёл.\nЖанжал, шовқин-суронга, айниқса, навбат кутишга хушимиз йўқлигини сезганидан хурсанд бўлиб, ортидан эргашдик. Паспортларни текшириб, кириб келувчи фуқароларни қабул қилиб олаётган қиз ҳам узоқ ушламади, 5 дақиқада рўйхатдан ўтдик. Ич-ичимдан қувондим: халқимиз самимий, меҳрибон, жигаржон. Бир самолётда келиб, ҳали танимаган одамига ёрдам бераётган бу аёлдан миннатдор эдим. Тўғри-да, бундай вақтда ҳамманинг кўзига фаришта кўринади улар.\nАёлнинг мақсади кўп ўтмай аён бўлди. Жомадонларни элтиб берадиган тасма ёнига яқинлашганимизда “ёрилди”. Турклар ёмон, кўйлагингизнинг астар-аврасигача титиб, текширади. Укажон, энди сиз ҳам менга бир яхшилик қиласиз”. Миннатини пайқагандек бўлдим. Агар жомадонидаги сигаретларларнинг ярмини олиб чиқиб беришимни илтимос қилишини билганимда, икки дунёда “жоним билан” демасдим.\nҚувлик ҳам шунчалар бўладими? Мен ўзимча бунча меҳрибон экан бу аёл, деб юрибман. Майли, олиб чиқишга ёрдам берарман, лекин қўлга тушиб қолсам-чи?! Мусофир юртда шарманда бўлиб, полиция маҳкамасида ўтиришим борми? Журналист бўлмасам ҳам майли эди, бутун Ўзбекистонга фалончи журналист Истанбул аэропортида кўп миқдорда сигарет олиб кираётганда қўлга тушди, деган гап-сўзлар чиқиши ҳам бормиди ҳали? Ичимга тушган бу ғулғула ҳа деса сўнмади.\n— Кўринди, ана келяпти. Биринчисида 10 та блок бор, –деди “меҳрибонимиз”.\n— Биринчиси деганингиз нимаси, яна қанча бор?\n— Ия, укам, шундан-шунга 10 та блок олиб келаманми? Яна 20 та бор, 10 тасини сиз, 10 тасини дўстингиз олиб чиқиб беради. – Ўзим етмагандек, у аёл билан ҳатто, салом-алик қилмаган дўстим ҳам “сигарет машмашаси”га шерик бўлди.\nАёлдан узоқлашиб, нарироқ борай, шу тариқа кўзидан ғойиб бўлай деганим сари ортимдан соядек эргашди. Ниҳоят жомадонларимиз чиқди. Кетайлик десак, рўйхатдан навбат кутмай осонлик билан ўтишимизда йўл кўрсатди. Ёрдам берайлик десак, қонун олдида жавоб беришимизга тўғри келади.\n— Опа, унутибман. Ўзимизнинг ҳам жомадонимизда сигаретлар бор-ку. Сизга ёрдам берсак, аниқ қўлга тушамиз, – деб баҳона қилдим.\n— Шуни боядан бери айтмайсизми, чекмайдиганга ўхшагандингиз-ку, – деганича қолди ҳалиги аёл.\nТурли важ-корсонлар билан савдогар опамиздан қочишга улгурдим. Эшик остида яхшигина текширишди, айниқса, Ўзбекистондан келаётганимизни билгач, сигарет йўқми, деб алоҳида сўрадилар. Нега бундай савол беришганига унчалик тушунмадим. Савол мазмуни эса кейинги кунларда Туркия бўйлаб саёҳат давомида аён бўлди.\nЎзбекистон божхоначиларининг кўзи қаерда?\nИстанбулда ўзбеклар кўп. Бозор дейсизми ёки ресторанлар, хусусан, шаҳарнинг европа қисмида миллатдошларимизга кўп дуч келдик. Аксариятидан эшитган саволимиз шу: сигарет олиб келмадингизми?\nСуриштириб билсак, Ўзбекистондан тижорат мақсадида келадиганлар ўзи билан тамаки маҳсулотларини “кўтарасига” олиб келаркан. Йўл пули чиқмаса ҳам, ётоқ пули чиқсин, деса керакда. Туркияда эса тамаки маҳсулотлари қимматмиш. Шунинг учун ўзбек моҳожирларининг мамлакатдан келадиган нон, гўшт маҳсулотлари ва сариқ сабзи қатори сигаретга бўлган талаби ҳам юқорилигини билдик.\nИстанбулда ўзбек миллий таомлари ресторани бор. Саёҳатимизнинг чамаси олтинчи кунида шу ресторанга кирдик. Не кўз билан кўрайки, аэропортда зўрға қочиб қутулганим, ўша сигаретли аёлга қаршимда турибди.\n— Ия, сиз ҳалиям шу ердамисиз, ўша куни мени алдаб кетдингиз-а, – дея гап қотди ҳалиги опахон.\n— Шу ердамисиз деганингиз нимаси, келганимизга бир ҳафта ҳам бўлмади-ку. Мана, ўзингиз ҳам шу ерда экансиз...\n— Мен икки кундан кейин ортга қайтиб, молларимни ташлаб, бугун тонгда яна келдим.\n— Сигаретлар нима бўлди, қўлга тушмадингизми?\n— Ҳаммаси жойида, аэропортдан чиқишим билан талаш бўлиб кетди. Кейинги келишимга кўпроқ олиб келдим.\nАёл билан суҳбатимиз узоқ чўзилмади, биз ундан нарироққа бориб ўтирдик. Шу билан қайтиб юзлашмадик.\nШу ўринда савол туғилади. Бу аёллар шунча қути сигаретни Ўзбекистон аэропортларидаги божхоналардан қандай олиб ўтяпти? Жумладан, 5 минг қути сигарет билан Истанбул халқаро аэропортида қўлга тушганларни Ўзбекистондан чиқиб кетаётганида ҳеч ким пайқамаганми? (!) Шунча сигаретни нон, чак-чак, калишнинг орасига жойлашнинг ўзи бўлмагандир, ахир?!\nБунга ўхшаш воқеаларга нафақат мен, балки кўплаб сафарга чиққанлар дуч келган бўлиши аниқ. Энг қизиғи, бундай ҳолатлар Туркиядан Ўзбекистонга қайтишда ҳам кузатилади. Юкни белгиланган миқдордан ортиқ олиб, самолёт чиқиш эшигида дардисар бўлиш, ҳали унга, ҳали бунга ялиниб юкини ўтқазишга уриниш, камига тилламни олиб ўтиб беринг, шу пакетни олволинг кўринишидаги илтимослар, гоҳида дўқ-пўписалар ҳар қандай кишининг сафардаги кайфиятига салбий таъсир этмай қолмайди. Бошқаларни билмадим, менда шундай бўлди.\nТиллам қани, туринг, тагингизда қолмадими?\nСамолётга чиқдик! Ана энди ҳузур ҳаловатда кетамиз, деганда бирдан аёллар ўртасида жанжал кўтарилди. Икки ўртада мақтаниб кетаётган тилласи қўлидан тушиб кетиб, самолётдаги йўловчиларнинг ярми етти букилиб тиллани қидирди. “Топдим, бўлди, топдим! Ўриндиқнинг орасига кириб қолган экан”. Топмай ҳар нарса бўл, дегинг келади шунақа пайт.\nЎзбекистонликларнинг бундай хатти-ҳаракатларидан уялганимдан кейинги сафар “Ўзбекистон ҳаво йўллари” МАК эмас, “Турк ҳаво йўллари” хизматидан фойдаландим. Аҳвол ундан ҳам баттар. “Бизнес-класс”да учганимизга қарамасдан, у ерни ҳам тижоратчи аёллар эгаллаб бўлганига гувоҳ бўлдик. На ўзи тинади, на бошқаларнинг тинч кетишига йўл қўяди. Ҳали “Эконом-класс”дагилар билан бориб бир нарсаларни гаплашиб келади, ҳали ён-атрофидагилар билан гурунг, ҳиринг-ҳиринг...\n“Ўзбекистон ҳаво йўллари” ҳақида сўз очилса, хизмат сифатидан нолишганини эшитганман. Лекин ўша сафардан кейин улардан миннатдор бўлдим. Турк лайнери хизматчилари ҳам айрим ўзбеклар билан қўпол, менсимай муомала қилаётганига гувоҳ бўлдик. Уларни қоралашга, пулини оляпти-ку дейишга шошилманг. Самолёт қўнмасидан ўрнидан туриб, эшик олдига келиб олган, кўтарилаётган чоғида ҳимоя тасмаларини тақиб ўтириш ўрнига, бортнинг у бошидан, бу бошига қатнаб юрганларга сиз қандай муомала қилардингиз? Ахир самолётда учиш қоидалари у ҳаракатга келгунча бир неча бор тушунтирилади-ку.\nЎзбекистондан хорижга сигарет олиб бориб сотмаган аёлларнинг куни ўтмаяптими?\nБундан ҳам қизиқлари Тошкентга етиб келгач, аэропортда бўлди. Йўлак югуриш майдончасини эслатарди. Финиш – рўйхатга олиш кабинаси. Одамлар бир-бирини туртган, оёғини босган, бақириб-чақирган. Орадан чақалоқ йиғиси эшитилади. “Болалиларни ўтказиб юборинглар”. Қани йўл берилса... Ҳозир кабиналар сони ортган, аэропортга боғлиқ аввалги муаммоларга барҳам берилган, аммо одамлар ўша-ўша.\nБиласиз, аэропортимиз эски. Янгиси битгунча эскисини кўзимизга суртиб туришга мажбурмиз. Жомадонларни элтиб берувчи тасма секин ҳаракатланади. Буни аэропортда баъзан 30 дақиқа, баъзан 1 соатгача юкини кутиб қолганлар яхши билади. Аммо бу дегани унинг устига чиқиб, қувлашмачоқ ўйнаш, тешикка бош суқиб, меникидан дарак борми, дейиш эмас-да. Айримларнинг икки уч араваларни тасманинг “биқинига” тираб туриб олишидан эса оёқ босарга жой қолмайди. Бундай ҳолатлардан эса Ўзбекистонга келаётган туристлар ёқа ушлаётгани ҳам бор гап.\nБуларни овоз чиқариб айтсанг, ишсизлик, тирикчилик, дейишади. Кийим-кечак, тилла ва бошқа буюмларни ҳеч қандай божхона тўловисиз Ўзбекистонга олиб келиб пуллаш тирикчилик бўлдими? Ўзбекистондан хорижга сигарет олиб бориб сотмаган аёлларнинг куни ўтмаяптими? Нима, ҳафтада икки марта Туркияга бормаганларнинг уйида қозон қайнамай қоляптими? Буни тирикчилик дейишмайди, нафс қуллиги дейишади...\nЮксак маънавиятли халқ вакиллари эканимизни кўп таъкидлаймиз. Буни бошқа элатлар ҳам эътироф этишини истаймиз. Мана шундай ҳолатларни кўргандан кейин, ҳар қайси ўзбекка – у хоҳ тижорат, хоҳ таълим, хоҳ саёҳат учун хорижга борган бўлмасин, ҳаммасига шубҳа ва қўполлик билан муомалада бўладилар. Қадрингизни, қадримизни чақаларга алмашманг!\nЭҳ ёшлар! Рашк туфайли хоразмлик қиз йигитини пичоқлади\nЎзбекистонда тамаки маҳсулотлари бўйича янги техник ренгламент қабул қилинди\n17:17, 02.02.2019 7 136\n20:23, 11.01.2019 6 843\nЎзбекистонда фуқароларнинг соғлиғини сақлашга қаратилган муҳим ҳужжат қабул қилинди\n11:59, 05.07.2018 2 466\n17:04, 03.07.2018 6 018\nЎзбекистонда чилим ва электрон сигареталар чекиш чекланди\n14:43, 28.06.2018 3 351


Икки нафар шахматчимиз Туркиядан чемпион бўлиб қайтди - zarnews.uz\nЖорий йилнинг 16-22 ноябрь кунлари Туркиянинг Мерсин шаҳрида «Mersin metropolitan municipality 4th international chess tournament» турнири бўлиб ўтди. Унда Ўзбекистон шарафини Нодирбек Абдусатторов, Нодирбек Якуббаев, Алихан Гусейнов, Ҳалим Тураев, Севара Боймуратовалар ҳимоя қилишди.\nЎзбекистон шахмат федерацияси матбуот хизматининг хабарига кўра, 15 давлатдан 81 нафар шахматчи (13 нафари халқаро гроссмейстер, 15 нафари спорт усталари) дона суришди. Турнир швейцарча тизимда, 9 турдан иборат бўлди ҳамда ҳар бир партияга 90 дақиқадан вақт берилди.\nЯкунида халқаро гроссмейстер Нодирбек Абдусатторов 7 очко жамғариб, турнир чемпионига айланди. Севара Боймуратова 5,5 очко билан қизлар ўртасидаги баҳслар ғолиби бўлди.


Рим папаси хизмат пайтида Hyundai Santa Fe кабриолетида юради\n17:26 / 08.06.2015\nРим папаси Франциск расмий сафарлар ҳамда Ватикандаги Авлиё Пётр майдонида ҳар ҳафта ўтказиладиган аудиенция учун янги автомобилга эга бўлди. Энди католик черкови раҳбари усти очиқ Hyundai Santa Fe машинасида юради.\nБунга қадар у Mercedes-Benz M-Class базасида яратилган папамобиль ишлатар эди. Машинанинг ўзига хослиги шунда эдики, кузовининг орқа қисмига зирҳли шиша капсула ўрнатилган эди. Бундай зирҳларни 1981 йили Иоанн Павел II га уюштирилган суиқасддан сўнг папаларнинг машиналарига ўрната бошлаган эдилар. Hyundai машинасида бундай капсула йўқ.\nТехник тавсифга келсак, автомобиль 2.2 литрли дизелли двигатель билан таъминланган.


Библиотека | Спектаклни репетицияси кўнгилдагидек ўтди!\nTasodifiy hikoya: Dima_97 dan "AVTOBUSDAGI QIZ"\nMan avtobusda kanduktr b6lib iwliyman har kun xar xil qizla chiqadi ulaga xazil qilip tegnib yurardi...davomi\nДобавил: Barnoshabonu (20.04.2017 / 14:14)\nЁшим 15 га тўлганди. Опам ўқишга кетганларидан кейин, кийимларини олиб, ҳар сафаргидек модни кийиниб олдим. Ҳар бир кийимни кийганимда ўзимга ёқиб кетардим. Тошойнани олдида туриб, ўзимга оро бердим. Кўчадаги кечқурун ясанган қизлага ўхшаш, ойнага қараб ўзимми шуларнинг бири, деб ўйлаш ёқарди манга.\nБундо қарасам, очилиб кетибман, кийимим тирсиллаб турарди, калта юбка тиззамни юқорирогида тугарди. Орқам думалок, катта бўлгани учун юбка сезиларли кўтарилиб, оппоқ думбамни салгина кўрсатиб турарди. Шунақалигимга махлиё булиб, "шунақа кийиниб турганимда, бирорта бақувват эркак ўзининг жунли қўллари билан қучоқласа эди", - деб ўйлаб, ойнани олдида бироз айланиб, кейин уйда айлана бошладим, айланавердим, айланавердим....\n"Ҳоой" - диган овоздан ўзимга келдим. Қарасам юқори қаватдаги дўхтир қўшнимиз Эркин ака. Эшикни тақиллатсала, эшитмаган эканман, ўшанга кириб кеган эканла. Ойимлага дори ташлаб кетишга кирган эканла.\n"Уйдамисан, йўми, овоз бермадинг...." - бошладила-де тухтаб колдила.\nОлдиларида ҳар куни салом бериб кириб чиқиб юрадиган қизча, очиқ-сочиқ кийимларда олдиларида турардим.\n"Саломалекум" - дедим чўзиб, ўзим нима қилишимми билмай, "келинг" дедим.\n"Мануни ташаб кетишга кирудим" - деб пакетти узаттила.\n"Хўп" - деб олдим.\n"Бериб қўярсан, агар бирортаси тушунарсиз буса, қоғозда ёзиб қўйдим" - дедила Зариф ака манга ғалати қараб.\nУлани қарашларидан қўрқдим, "энди нима бўлади", "бу жинни бўганми, бунақа кийимлани кийиб юрибди" - диб ойимга этиб беришларини ўйлаб, юрагим орқага тортиб кетди.\n"Ман, ҳалиги, ану... мактабда спектаклда ўйнавотувдим" - дедим, гапим ўхшамаганини шу заҳотиёқ тушундим.\n"Кимми ўйнисан" - сўрадила Зариф ака.\n"Шу, ҳалиги битта қиззи ролидаман".\n"Хмм.... яхши... хеч ким йўқми уйда?"\n"Ҳали айланвотган экансан, тегинга ҳич нима киймадингми?"\n"Кийдим" - дедим.\n"Йук, кўринмади" - дедила.\n"Бор" - дедим.\nЮбкани кўтаришга мажбур бўлдим. Ялтиллаб опамни қизил учбурчак трусиги кўринди. Униям кийиб, кутимми юбкани тагидан кўринишидан мазза қилардим.\n"Спектаклда уйнасенг, шунақа кийинасанми?" - деб сурадила.\nМан жим колдим. Зариф ака саволи билан мани қўлга туширган эдила. Кўзимми чирт юмволдим. Балки чиқиб кетар, деб ўйладим.\nБирпас турдим. Бирданига кучли қўллар белимдан қучоқлаганини сездим. Битта қўл эса юбкани устидан кўтимми мижғиларди.\n"Сан ролингга яхшилаб киришинга ёрдам бераман, хўпми?"\nҲайратдан, қўрқувдан, ҳаяжондан ўзимни йўқотиб қўйдим, "хўп" дедим.\nЭркакнинг қўллари худди ўйлаганимдек мани қучоқлаб, думбаларимми мижғиларди, ман диванни четини ушлаб олгандим.\nАйлантириб, елкамга қўлини қўйдилар. Тиззамга ўтирдим.\n"Оч" - деб буйруқ бердила Зариф ака. Кўзимми очдим.\n"Оғзингни, жаллаб" - дедила. Юрагим уриб кетди.\nҚарасам ширинкасини ечвоттила. Пастдан тепага итоаткор кучукдай қараб турдим. Иштонни ичидаги асбоб аллақачон котталашиб, боши қизариб, таранглашиб кетган экан. Пастдан ўтириб қараганда бошқача кўринди, манга ҳозир оғзига катта асбоб кирадиган жалаб бўлиш ёқди.\nАсбобни қўлимга ушладим. Оловдай иссиқ эди. Бошини ўпдим. Кейин яна битта ўпиб, тилим билан яладим. Огзимни очдим. Секин киритдим.\n"Вуууууууааааааах ссуукккааааааа" - дивордила.\nЧиқариб яна киритдим. Кинолада қанақа бўлиши эсимга тушиб кетди. Астойдил ялаб, суриб, чалпиллатиб ўпдим.\n"Сан шундо соска экансану" - дедила кўзларини осмонга қаратиб.\nКейин бошимми ушлаб торта бошладила. Асбоб томоғимга тиралиб, тилимми эзарди. Ман оғзимми коттароқ очишга ҳаракат қилардим. Роса бошим билан ишладим.\n"Сани кеннайингам бунака қиломиди" - дедила Зариф ака. Қувончдан юракларим ўйнаб кетди. Шу гапи билан мани забт этгандила. Ўзимни хонамга тортдим. Кроватимни ёнига бориб юбкамни кўтариб, орқам билан таранг турган асбобига суйкала бошладим.\n"Сан тайёр ам экансан-у, ширинтой" - дедила.\n"Хм" - дедим.\nБитта ҳаракат билан трусикни йиртдила. Кроватга йиқитиб устимга ётдила. Оғирлигидан тагидан чиқолмасдим. Зариф акадай камида юз килодан кўп келадиган бақувват одамни тагидан чиқиб кўрчи. Бир томондан қийналсам, иккинчи томондан кўзимми юмиб мазза қилардим.\nҚорнимни паст килиб ёткизиб, кутимми силаб-сийпалаганида беихтиёр дунқайиб қўярдим...\n"Роса қутосирабсан, қизалоқ, хозир маники бўласан" - дедила.\n"Хўп акажон" - дедим.\nҚўлини оғзимга тиқиб, сўлагимни орқамга сурдила-де, асбобни орқамга тираб, битта резки тиқдила. Кўзимга олов келди. Бақирвораман десам, оғзимни ёпволдила. Тагида қалтираб, типирчилаб ётардим. Катта қўтоқ ичимга кириб бўлганиди. Ҳамма ёғим ёнарди.\nТўхтадила. Салдан кейин оғрик тингандай бўлди.\nЗариф ака энди тебрана бошладилар.\n"Акажон, жоон, секккинннн, оғриииидииии, мммммм," - деб стонать қилардим, бу Зариф акани баттар жунбушга келтирарди.\nШу ётишимда думбаларимни хоҳлаганча айириб, ўн минут поққиллатиб, ичимга "иииииих" деб тўкдила. Кейин асбобини чиқармасдан бирпас ётдила. Ман оғрикни азобидан ҳатто тўхтаганидан миннатдор эдим.\nОвозимми секин чикариб "раҳмат" дедим.\n"Ие..." - деб кулдила. "Рахматни кейин айтасан".\nТуриб, куйлагимга қўтоғини артиб чиқиб кетдила.\nМан эса яна ярим соат шундай ётиб, кейин туриб, ювинишга кириб кетдим. Юрганимда Зариф акани спермаси оқиб, оёғими орасидан "шилқ-шилқ" қиган овоз чиқарарди.\nШундан кейин, ҳафтасига жуда бўлмаса икки марта кўришамиз. Мани жонимни оғритмасалар соғиниб қоламан.\nN Notanish_91 [Off] (31.07.2017 / 04:39)\nZör! Bowqa qöwnilaram qop ketmasin xop. Ahmad aka, Toxir aka, Muxsin aka deganlaridek...\nborya_borya [Off] (24.06.2017 / 11:03)\nХикоя зор чиккан
\nижодга омад
\nянгисидан болса тезлатинг
\nяна бир бор ижодга омад.