Малайзия собиқ бош вазири хотини давлат пулини талон-тарож қилган — Minbar\nМалайзия собиқ бош вазири хотини давлат пулини талон-тарож қилган\n13 апр 17:04 1 дақиқада ўқийсиз Янгиликлар\nМалайзия полицияси собиқ бош вазир Нажиб Раззоқнинг хотини давлат инвестицион фонди ҳисобидан $23 млн.лик маржонни сотиб олганини исботлади.\n"Полиция суриштируви пайтида қиймати тахминан 23 миллион долларлик пушти олмослардан иборат маржонлардан бири Нью-Йоркдаги заргарлик дўконидан Малайзия инвестия давлат қўмитаси пулларига сотиб олингани исботланди", дейилган полиция ҳисоботида.\nШунингдек, собиқ бош вазир Нажиб Раззоқнинг ўзи ҳам бу каби жиноятлардан холи қолмаган. Ҳозир унга жами еттита айблов қўйилган бўлиб, улардан учтаси бўйича 20 йилгача озодликдан маҳрум қилиш жазоси ҳамда ротанг таёқлари билан савалаш жазоси кўзда тутилган. Бундан ташқари, етказилган зарарнинг беш баравари миқдорида жарима солиниши ҳам мумкин.\nЎтган йили прокуратура Нажибни 42 та модда бўйича 681 млн. доллардан ортиқ пулни ўзлаштиришда айблаган.\n2009 йилда бош вазир бўлган Нажиб Раззоқ энергетика, транспорт, қишлоқ хўжалиги соҳаларидаги инвестицион лойиҳалар учун мўлжалланган 1MDB фондини ташкил этганди. 2015 йилда The Wall Street Journal газетаси Нажибнинг ҳисоб рақамида фонд ҳисоб рақамидан ўтказилган 700 млн. доллар маблағ борлиги ҳақида шов-шувли мақола эълон қилганди.\nҲукумат аввалига буни рад этди, аммо суриштирув бошлашга мажбур бўлди. Натижада коррупцияга қарши курашиш идораси Нажиб ҳисоб рақамларида 700 млн доллар борлигини тан олди. Бош вазирнинг ўзи эса бу пуллар Саудия Арабистони қироли оиласидан ёрдам эканини айтди.


«Тоталитаризмга йўналтирилган». Юристлар жиноят кодексларини реформалашни қўлламайди | ҚИРҒИЗИСТОН ЯНГИЛИКЛАРИ\n«Тоталитаризмга йўналтирилган». Юристлар жиноят кодексларини реформалашни қўлламайди\n«Стратегик қарорлар» жамоатчилик фондининг юристлари бош прокуратура ишлаб чиққан Жиноят ва Жиноят-процессуал кодексларининг янги версияларидаги хатарларни таҳлил қилишди.\nУлар президент Садир Жапаров билан парламентнинг олтинчи чақирилишидан кодексларни реформалашни тўхтатиб туришни сўрашмоқда. Юристлар бу реформа президентнинг мурожаати билан топшириқларига қарши бўлишини таъкидлашади.\nЮристларнинг фикрида янги кодекслар инсон ҳуқуқларини ва уларни ҳимоя қилиш бўйича Қирғизистоннинг халқаро мажбуриятларини бузади. Шунингдек, мурожаат муаллифларининг айтишича, кодексларнинг бош прокуратура таклиф қилган версияси репрессия ва тоталитаризмга йўналтирилган.\nМурожаатнинг муаллифлари судьялар билан ҳуқуқни ҳимоя қилиш органларида коррупция ва босим учун қўшимча имкониятлар пайдо бўлиб, фуқароларда ҳуқуқларини ҳимоя қилиш имкониятлари камаяди деган хавотирда.\n«Клооп» юристларни хавотирга солган ва Садир Жапаровнинг янги Конституцияга қўл қўйгани қирғиз халқига қарши бўлган ҳолатларни топиб, уларнинг муҳимларини таҳлил қилди.\nДзержинскийнинг ишлаш усулларини қайтариш\nБош прокуратура ҳар бир мурожаат ёки ҳуқуқбузарлик факти 24 соат ичида ЖУРга рўйхатга олиниб, бу бўйича судгача текширув бошланган механизмни Қирғизистонга кераги йўқ деб қарор қилди. ЖУР тизими тарқатилади, иш қўзғаш ёки ундан бош тортиш ҳақидаги қарорни 20 кун ичида терговчи қабул қилади.\nГумондор жиноят бўлган жойда қўлга тушса ҳам у 20 кунлик терговгача текширувни ва бу бўйича иш қўзғалишини кутади.\n«Мазкур институт 1927-1928 йиллари, репрессия вақтида Феликс Дзержинский томонидан киритилган. Бу фуқаролар учун ҳуқуқ тартибот органларининг ишида умуман ҳуқуқ топиш мумкин бўлмаган стадия бўлган. Унда амалда жиноят бўлса ҳам жиноий иш қўзғаш ёки қўзғамаслик қарорини терговчи қабул қилади. Ҳақиқатдан ҳам бундай жиноятлар терговчининг хоҳишига қарамай автоматик турда текширувни талаб қилади», — деб таъкидлашди юристлар.\nҚирғизистон мустақил бўлгандан кейин тўқсонинчи йиллари бу практикадан фойдаланилиб, кейин бекор қилинган. Ҳозир бош прокуратура уни қайта олиб келишни кўзламоқда.\n«Опер ходимлари расмий жиноий иш қўзғалгунча одамларни ёллаб масхаралаб, кечаси сўроққа чақириб, тушунтириш хати ёки ишнинг материаллари билан таҳдид қилиб, у ёки бу томонга югуртираверишган.\nБу босқичда кўплаган адвокатларнинг, ҳуқуқ ҳимоячиларининг ва процесснинг бошқа иштирокчиларнинг гувоҳликлари бўйича қийноқлар, калтаклашлар, одамларни масхаралашлар бўлган, бу ерда одамлардан пул талаб қилишлар бўлган», — деб билдиришади юристлар.\nТерговчи қарор қабул қилгунча шартли жабрланувчи билан шартли гумонланувчининг мақоми тушунарсиз — уларни гувоҳ қатори сўроқ қилиб, коррупцияга бўшлиқ қолдиради.\nШу билан бирга гумондор ҳозирги кодексларда ёзилган қўлга олишнинг асосли эканини текширишни талаб қилиш ва адвокат ёллашга ёки мустақил ҳимояланиш ҳуқуқидан маҳрум бўлади. қамоққа олмай одатдагидай сўроққа чақиришда ҳам одамда мазкур ҳуқуқлар бўлган.\nАгар янги кодекслар ишга тушса, гумондор қўлга олингандан кейин зудлик билан эмас, биринчи сўроқдан кейин адвокат берилади. Бу орада қўлга олинган одам кўрсатма беришга мажбурлаши мумкин.\n«Амалда қўлга олиш билан факт турида олиб келиш ўртасида суткалар, балки бундан кўп вақт ўтиши мумкин. Ҳуқуқдан фойдаланиш амали кўрсатишича, бу жуда хавфли иш, сабаби бу орада гумонланувчининг адвокати бўлмайди, кўпроқ терговнинг ноқонуний усулларидан фойдаланилади, қийноқ, таҳдид ва руҳий босимга учрайди. Қийнаб «тан олдиргандан» кейин гумондорга адвокат тайинланади», — деб таъкидлашди юристлар.\nҲуқуқ бузилганини айтиб шикоят қилиш қийин бўлади — аризаларни қараш муддатини бош прокуратура аризанинг ҳолатига қараб 3 суткадан 10-20 суткагача узайтирмоқда.\nҚамоққа олиш учун янги имкониятлар\nБош прокуратура президент майда бебошлик учун эълон қилинган гуманизацияга қарамай қирғизистонликларни кўпроқ қўлга олишни таклиф қилмоқда.\nЮристлар аталиши мазмунан тўғри келмайди деётган бошқарув тартибига қарши қонун бузишлар ҳақидаги янги кодексида (БТҚБК) «унчалик муҳим бўлмаган жиноятлар» учун исталган одамни суднинг рухсатисиз маълум бир муддатга қамаб қўйса бўлиши ёзилган.\nБундай шароитда адвокатнинг ҳимоясига терговга ва адолатли судга бўлган ҳуқуқ йўқолади.\n«БТҚБК лойиҳасига кўра, айбсизлик презумпцияси сақланмасдан қамаш тайинланиб, ҳуқуқ бузиш факти ҳеч қандай текширув ва далилларсиз, протокол тузиш билан қамоққа олинади. Халқаро стандартларга кўра, майда ҳуқуқ бузишлар учун қамоққа олинмаслиги керак», — деб ҳисоблашади юристлар.\nШу билан бирга юристлар янги кодексга кўра, тергов ёки судсиз қамоққа олиш митинг, пикетга чиққанларга, ҳукуматнинг кўз қарашига рози бўлмаганларга қўлланилиши мумкин деб қўрқишади: чунки БТҚБКни таҳрирлаб қўйса ҳам бўлади.\n«Воқеа шундай кетадиган бўлса, барча қатнашчилар қамоққа олинади. Бу фуқароларнинг бирикиш эркинлиги каби конституциявий ҳуқуқига салбий таъсир қилади ва фуқароларнинг фундаментал ҳуқуқларини бўға бошлайди. Кейин қонунга тинчлик митинглари ҳақида нима ёзса ҳам шу КППУ қамашлар билан қўлга олишларни изга солувчи қуролига айланади», — дейишади юристлар.\nКодекснинг муаллифлари республикада қабул қилувчи-бўлиштирувчи жойлар ёки алоҳида тартибдаги қамоққа олиш уйлари йўқлигини ва бюджетда уларни таъминлашга ортиқча маблағ йўқлигини ҳисобга олишмаяпти. Агар қисқа муддатли қамоққа олишлар ҳақида қонунда ёзилган бўлса халқаро стандартлар давлатни шундай жойларни тайёрлашга мажбурлайди.\nМасалан, 15 суткага судланган одам вақтинча сақлаш изоляторида рецидивист ва ўзгача оғир жиноятда айбланганлар билан бирга ўтиради. Бу ҳам бир қанча халқаро қоидаларни бузиш бўлиб саналади.\n«Вақтинча сақлаш изоляторлари енгил жиноят қилган одамларни сақлашга мослаштирилган эмас. Бироқ бундай амалиёт Қирғизистонда бўлиб туради. Тасаввур қилинг, бундай воқеага дуч келган одамлар қандай қийноқларга, ур-тепкига ва камситишларга дучор бўлишади. Бу фуқароларга ҳам, тадбиркорларга ҳам тегишли», — деб айтишади юристлар.\nУЖГ, коррупционерлар ва фирибгарлар учун янги имкониятлар\nПрезидент ва МХДҚнинг раиси Камчибек Ташиев эълон қилган коррупция ва УЖГ билан кураш ҳам сўзлигича қолади. Кодексларнинг эълон қилинган вариантида УЖГ аъзоларининг жавобгарлиги енгиллаштирилган — «Жиноятларни жазо-ҳуқуқий квалификациясининг махсус қоидаси» моддаси олиб ташланган.\nБу демак, УЖГ аъзосини шу груҳнинг аъзоси бўлгани учун ёки яна бирор бир қонунбузарлик учун ё бир қонун бузиш учун — масалан, таҳдид бўйича судлашади, УЖГга аъзо бўлгани ҳисобга олинмайди. Шу сабаб 15-20 йилга озодликдан маҳрум қилиш ўрнига улар 5-7 йилга қамалади.\n«Жиноят кодексининг лойиҳасида 40дан ортиқ турли моддалар «жиноий гуруҳ томонидан қилинган», «жиноий гуруҳ таркибида қилинган» квалификацияловчи белги билан тўлдирилган. Шу билан бирга атайлаб жиноят қилинган бошқа 150 ҳолатда шундай квалификацияловчи белги нимагадир қўлланилган эмас. Жиноий гуруҳ истагандай жиноят қила олади», — деб таъкидлайди юристлар.\nКодексларнинг янги версияси коррупционерларга ҳам ёрдам беради — коррупция тушунчаси олиб ташлангани сабаб жазо енгил бўлиб қолади — 10 йилдан ортиқ озодликдан маҳрум қилиш ўрнига кўп бўлса 5-8 йил қаралади.\n«Президент ўзининг одатга айланган халққа ва депутатларга мурожаатида коррупцияга аралашганларнинг жавобгарлигини кучайтириш ҳақида айтишига қарамай, бош прокуратура таклиф қилган формулировка бунга қарши келади. Бугунги кунда коррупцияга боғлиқ жиноятлар кўп бўлиб, жамоатчиликда коррупция билан курашга бўлган талаб кучайди», — деб эсга солишган юристлар.\nБундан ташқари банкдаги товламачилик билан пулни легаллаштиришнинг иштирокчиларининг ҳаёти ҳам анча енгиллайди — янги жиноят кодексида юридик шахсларнинг жавобгарлиги олиб ташланган. Бу қадам билан Қирғизистон ўлка орқали пул чиқаришни енгиллаштиришга, терроризмни молиялашга ва БМТнинг коррупцияга қарши конвенциясини бузишга қадам ташлайди.\nОилавий зўравонликка туртки бўлган имкониятлар\nПрезидентнинг мурожаатида аёлларни, болаларни ва қуйи қатламларни ҳимоя қилиш ҳақида сўз бўлган.\n«Охирги йилларда қуйи қатламларга нисбатан жиноятлар, масалан аёлларга, болаларга ва уларнинг мулкларига ҳужум каби жамоатчиликда жуда кўп норозиликлар яратмоқда. Бундай жиноятларга нисбатан жавобгарликни кучайтириш керак. Шу сабаб мен қонунга тегишли тузатишлар киритишни топширдим», — деган Жапаров 5 майда.\nБироқ бош прокуратура, барча оғир бўлмаган ва унча оғир бўлмаган жиноятларда жабрланган одамнинг номидан ёки унинг вакили номидан келиб тушган аризанинг асосида тергов қилиниши керак деган қарор чиқарган. Ишнинг тергов қилинишини томонларнинг ярашиш келишуви асосида тўхтатиб қўйса бўлади.\nБу кодекслар кучга кирса, милиция энди гувоҳларнинг билдирувига, ОАВларининг билдирувларига, кризис марказларининг вакилларини мурожаатига ва оилавий зўравонликка боғлиқ жиноятлар ҳақида сигналларга жавоб бермайди дегани. Жиноятчиларни жавобгарликка тортиш ҳам қийинлашади, масалан:\nамалда никоҳ муносабатларини тузишга мажбурлаш;\nникоҳга туришга мажбурлаш;\nвояга етмаган билан оила қуриш;\nота-оналарнинг болаларини боқишдан бош тортиши;\nвояга етмаганларни жиноятга шерик қилиш.\n«Бу таҳдидга, қўрқитишга, жабрланувчига босим ўтказишга йўл очади. Бундай вазиятда ариза келиб тушмайди. Жамиятимиздаги зўравонликнинг қурбонлари уй золимлари, зўравонлари, қийноққа солувчилар билан юзма-юз қолганда катта руҳий босимга дучор бўлишини биз биламиз; жабрланувчиларга ариза ёзиш учун қай даражада эрк ва сабр керак», — деб таъкидлаган юристлар.\nШу билан бирга агар оғир эмас ва унча оғир бўлмаган жиноятдан жабрланган аёл милицияга келиб, терговчи ишни 20 кундан кейин қўзғаган ҳолда ҳам — уни ярашишга мажбур қиладиган босимдан ҳимояланган эмас.\nЯрашишни бош прокуратура вояга етмаганларнинг манфаатларини, руҳий ва жисмоний соғлиғига таъсир қилган моддалар қаторига қўшган. Масалан, бу:\nвояга етмаганларни порнобизнесга жалб қилиш;\nжинсий ҳаракатларга мажбурлаш;\nфоҳишалик ва бузуқиликни тарғиб қилиш;\nноқонуний озодликдан маҳрум қилиш;\nруҳий касалликлар шифохонасига ноқонуний қамаш;\nамалда никоҳ муносабатларига мажбурлаш;\nоила қуришга мажбурлаш;\nдиний иримлар вақтида оила ёши бўйича қонунни бузиш.\nЮристлар кодекслар лойиҳаси «жиддий қайта кўриб чиқишга ва жамоатчилик билан манфаатдор томонлар иштирокида кенг муҳокамага муҳтож» эканини билдиришди.\n«Уларни шошилинч қабул қилиб бўлмайди. Кодексларнинг одамларга таъсирини ва уларнинг миллионлаган фуқароларга, ўлканинг ташкилотларига аралашишини ҳисобга олиб, уларни қабул қилишга шошилмасликни таклиф қиламиз», — дейишади улар.\nҚонун чиқаришдаги хатолар сабаб улар ҳукумат вакилларига ёрдам сўраб мурожаат қилишади.\n«Президентга ва Жогорку Кенешга суд ва ҳуқуқ тартибот органларини тузиш жараёнини қўлга олишни ва жиноят ва жазо, жазо-процессуал ва жазо ижроси кодексларини кўриб чиқишни бутун ислоҳотни ягона стратегик ҳужжат асосида синхронлаштириб, консолидациялашга йўл берган аналитик иш олиб борилиб, қонунларни ўзгартириш концепцияси ва жиноят юстициясини олиб бориш стратегияси ишлаб чиқилмагунча ортга жилдиришни сўраймиз».\nАввалги мақолаКоронавирусга қарши эмланганлик ҳақидаги сертификат бериш бўйича онлайн-сервис ишга кирди\nНавбатдаги мақолаЎшда пора олишда гумонланиб қўлга олинган декан уй қамоғига чиқарилди


Осон эмас пок айламоқ Ватан тупроғин! – Сурхон тонги\nБош саҳифа / Жамият / Осон эмас пок айламоқ Ватан тупроғин!\nҲаёт аслида чинакам жанг майдонига ўхшайди. Унда кимдир адолатнинг туғини кўтариб жон бериб олишади, кимдир эса молу дунё, мансабу манфаат учун кураш олиб боради. Биров юз йил яшаса-да ҳеч кимсага нафи тегмай, бу дунёдан ном-нишонсиз ўтиб кетади. Бошқаси эса қисқагина умрида улуғвор ишларни бажаришга улгуради.\n1978 йил 7 сентябрда Термиз шаҳрида ҳозирги “Гулираъно” маҳалласида туғилган оддий аскар Фарҳод Абдуллаев умри эрта завол топган бўлса-да унинг шу муқаддас тупроқ учун кўрсатган жасорати мангуликка дахлдордир. Бу жўмард йигит азиз жонини ҳурлигимизга чанг солмоқчи бўлган малъунларга қарши курашда Ватан учун қурбон қилганида ҳали эндигина 22 ёшни қаршилаган эди.\n— Фарҳоджон ўғлим табиатан оғир, босиқ меҳнатсевар эди, — деб эслайди онаси Бибигул Абдуллаева. — У болалик чоғидан зийрак эди. Бир гал Хонжиза дам олиш масканига борганимизда болалар ўртасида асфальтга расм чизиш мусобақаси ўтказилди. Фарҳоджон ўшанда тўққиз ёшда эди. У ҳам болалар қатори расм чизиб, биринчи ўринни олди. Қарангки, ўшанда ракетанинг суратини тасвирлаб, устидан чизиқ тортиб қўйганди. Яъни уруш бўлмаслигини истаганди. Йиллар ўтиб эса юрт тинчлигини асрашга бел боғлаган ҳарбий хизматчи бўлди.\nМактабни тамомлагач, Фарҳод Абдуллаев Ўзбекис- тон Республикаси Ички ишлар вазирлигига қарашли ички қўшинларда ҳарбийлик бурчини ўтади. Ва тез орада гуруҳ командирининг ўринбосари даражасига кўтарилди. Йигитлик бурчини ўтаб қайтгач, Фарҳод ҳарбий хизматчи бўлиш орзусида эди. Бироқ, негадир махсус имтиҳон синовларидан ўта олмади. Лекин у аҳдидан, ўз олдига қўйган мақсадидан чекинмади. Аксинча, янада кўпроқ спорт билан шуғулланишга, билимини оширишга ҳаракат қилди. Ўз устида ишлаши, ўқиб-изланиши натижа берди. Фарҳод иккинчи синовдан муваффақиятли ўтди. 2000 йилдан эса Термиз шаҳридаги ҳарбий қисмлардан бирида тез тарқалувчи ва қуршаб олувчи отрядининг катта ўқчиси вазифасида шартнома бўйича хизмат қила бошлади.\nУ ҳарбий хизмати давомида бурчини ва хизмат вазифаларини сидқидилдан адо этишга киришди. Кўрсатмалар ва буйруқларга сўзсиз амал қилиб, ўз устида тинимсиз машғулотлар ва изланиш олиб борди.\nМамлакатимизнинг жанубий сарҳадлари Сариосиё ва Узун туманлари тоғли ҳудудларида 2000 йил бўлиб ўтган жанговар ҳаракатларда сарҳадларимизга суқилиб кирган бир гуруҳ террорчиларга қарши олиб борилган жангда ўқчи оддий аскар Фарҳод Абдуллаев чинакам мардлик намунасини кўрсатди.\n— 18 август куни мамлакатимиз тинчлиги ва халқимизнинг осойишта ҳаётига рахна солган жангариларни батамом яксон қилиш мақсадида разведка-қидирув гуруҳи таркибида ҳаракатланаётган Фарҳод қуролланган террористлар билан юзма-юз келиб, уларга қақшатқич ва беаёв зарба бериб, бир нечта жангариларни яксон қилди, — дейди у билан бир сафда жанг қилган сержант Оқилжон Холмуродов. — Ҳаёт-мамоти ҳал бўладиган жанг майдонида сўнги нафасигача курашди ва ўзига юклатилган махсус жанговар вазифани матонат билан бажарди. Аммо мард ўғлон хизмат бурчини ўташ вақтида қаҳрамонларча ҳалок бўлди.\nОддий аскар Фарҳод Абдуллаев Ўзбекистон Республикаси Биринчи Президентининг фармони билан “Жасорат” медали билан тақдирланди. Шундан сўнг ҳам ҳануз Фарҳоджоннинг мардлиги, жасорати унутилмади. У давлатимиз томонидан “Ўзбекистон Қуролли Кучларига 10 йил”, “Ўзбекистон Қуролли Кучларига 15 йил”, “Ўзбекистон Қуролли Кучларига 20 йил”, “Ўзбекистон Мустақиллигига 25 йил”, “Ўзбекистон Конституциясига 25 йил” эсдалик нишонлари билан тақдирланди.\n“Ҳар қанча оғир бўлмасин, айтишим керак, Ватанимизни душманлардан ҳимоя қилиш ҳар бир Она юрт фарзандининг бурчидир. Мен ўғлим билан фахрланаман. Чунки ўғлимнинг қисқа ўтган умри зое кетгани йўқ!”. Бу қаҳрамонимизнинг отаси Шоазим Абдуллаевнинг юрагидан отилиб чиққан иқрорнома эди. Зеро, Ўзбекистонни, унинг халқини, осойишта ҳаётимизни ҳимоя қилиш учун жон фидо қилганлар ёрқин юлдуз каби қалбларимизда абадий порлаб туради.\nОлдинги «Отангна бор, Онангга бор»\nКейинги Таниқли полвон шогирдлари


Автомобиль ойналари тонировкаси учун рухсатнома бериш тартиби ўзгаради\nЙўл ҳаракати хавфсизлиги соҳасида давлат хизматларини кўрсатиш тизимини янада такомиллаштириш мақсад қилинган.\nВазирлар Маҳкамасининг “Автотранспорт воситалари ойналарининг тусини ўзгартирганлик учун рухсатнома бериш бўйича давлат хизматини онлайн кўрсатишнинг маъмурий регламентини тасдиқлаш тўғрисида”ги қарори лойиҳаси эълон қилинди.\nАвтотранспорт воситаларининг ойналарининг тусини ўзгартирганлик учун онлайн тарзда рухсатнома бериш бўйича давлат хизматини кўрсатишнинг маъмурий регламенти тасдиқланиши мумкин.\n2021 йил 1 апрелдан бошлаб автотранспорт воситаларининг ойналарининг тусини ўзгартирганлик учун рухсатнома бериш бўйича давлат хизматини кўрсатиш фақат онлайн тарзда Ягона интерактив давлат хизматлари портали (ЯИДХП) орқали амалга оширилади;\n“Давлат божи тўғрисида”ги қонунга мувофиқ автотранспорт воситаларининг ойналарининг тусини ўзгартирганлик учун рухсатнома бериш бўйича давлат хизматини олиш учун ЯИДХП орқали мурожаат этганда, давлат божи, йиғимлар ва бошқа тўловлар тўланадиган суммадан 90 фоиз миқдорида тўланади.\nИчки ишлар вазирлиги Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги билан биргаликда 2021 йил 1 апрелга қадар:\nавтотранспорт воситаларининг ойналарининг тусини ўзгартирганлик учун рухсатнома бериш бўйича давлат хизмати ЯИДХП орқали кўрсатилишини таъминлаш учун зарур бўлган ахборот тизимларининг ўзаро интеграция қилинишини;\nқарор билан тасдиқланаётган маъмурий регламент бўйича давлат хизмати ЯИДХП орқали жорий этилишини;\nдавлат хизматини кўрсатилганлиги учун тўланган тўловлар Давлат божлари ва йиғимлар суммаси ҳисобини юритувчи Ягона биллинг тизими орқали электрон тарзда амалга оширилишини;\nЯИДХПда давлат хизматлари кўрсатилишининг ҳар бир босқичида мурожаатлар кўриб чиқилишини кузатиб бориш тартибини жорий этади ва таъминлайди.\nдавлат органлари ва бошқа ташкилотлар томонидан давлат хизмати кўрсатилишининг белгиланган тартибига риоя этилиши бўйича уларнинг фаолияти юзасидан, шу жумладан ЯИДХП орқали доимий назорат ўрнатади;\nқарор билан тасдиқланган давлат хизматини кўрсатиш бўйича маъмурий регламент талабларини бузганлик учун давлат органлари ва бошқа ташкилотлар мансабдор шахсларига нисбатан белгиланган тартибда маъмурий жазолар қўллайди.


Яна бир тиббиёт ходими калтактанди: бу сафар зўравон — беморнинг бувиси » Muzlik.uz - O‘zbekiston yangiliklari\nЯна бир тиббиёт ходими калтактанди: бу сафар зўравон — беморнинг бувиси\nСурхондарё вилоят болалар кўп тармоқли тиббиёт марказида тиббиёт ходими беморнинг бувиси томонидан калтакланди. Бу ҳақда Соғлиқни сақлаш вазирли матбуот хизмати хабар қилди . Аввалроқ ижтимоий тармоқларда мазкур ҳолат акс этган видеоёзув тарқалган эди . Вазирликнинг аниқлик киритишича, 5 январь соат 19.00 атрофида Сурхондарё вилоят болалар кўп тармоқли тиббиёт марказининг қабул бўлимига 2017 йил туғилган бемор Ф.М.нинг тана ҳарорати юқори эканидан шикоят қилиб, амакиси ҳамда бувиси томонидан мурожаат қилинади. Қабул бўлими ҳамшираси С.Б. биринчи ёрдам кўрсатиш мақсадида беморнинг тана ҳароратини ўлчайди. Тана ҳарорати юқори эканини аниқлаган ҳамшира ҳароратни тушириш мақсадида парацетамол шамчасини қўйиш учун беморни муолажа хонасига олиб киришни кўрсатади. Шунда тўсатдан беморнинг бувиси сабабсиз ҳамширанинг шахсиятига тегадиган ҳақорат сўзлар билан бақириб, уни калтаклайди. Видеоёзувдан лавҳа. "Газета.uz"да реклама Шунга қарамай, қабул бўлимида навбатчи шифокор А.Н. томонидан бемор Ф.М.га биринчи ёрдам кўрсатилган ва «Ўткир респиратор касаллиги» ташхиси билан стационар даволанишга ётқизилган. Боланинг амакиси, бувиси ва қариндошлари томонидан калтаклаган ҳамшира С.Б. «Бош мия чайқалиши, чап чакка соҳаси юмшоқ тўқималарининг эзилиши» ташхиси билан Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий маркази вилоят филиали травматология бўлимига ётқизилган. Беморнинг аҳволи тажрибали шифокорлар томонидан назоратга олинган бўлиб, малакали тиббий ёрдам кўрсатилмоқда. Ушбу ҳолат юзасидан вилоят ички ишлар бошқармаси ва вилоят прокуратурасига мурожаат қилинган. Мазкур вазият Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан назоратга олинган. Тиббиёт ходимларининг беморларнинг яқинлари томонидан калтакланиши ва ҳақоратланиши тез-тез содир бўлмоқда. Мазкур ҳодисадан бор-йўғи уч кун муқаддам, 2 январь куни Наманган вилоятининг Учқўрғон туманида беморнинг тоғаси шифокорнинг юзига мушт тушириши оқибатида тиббиёт ходимининг бир кўзи бутунлай кўриш қобилиятини йўқотган эди. Бу каби ҳолатларнинг олдини олиш мақсадида Соғлиқни сақлаш вазирлиги қонунчиликка тиббиёт ходимларига нисбатан уюштирилган суиқасдлар ва тажовузлар учун жавобгарликни кучайтириш бўйича ўзгартишлар киритиш таклиф этилмоқда.\nНаманганда беморнинг тоғаси шифокорнинг бир кўзини кўр қилди\nТермиздаги тиббиёт марказининг янги биноси қурилишига 17 миллиард сўм сарфланди\nФарғона вилоятида тез тиббий ёрдам шифокорига ҳужум қилинди


ОТМлардаги карантин ҳисобига ёзги таътил муддати қисқариши мумкин - Zamin.uz\n16:15 / 22 марта 2020\n«Карантин сабаб ёздаги таътил муддати қисқариши табиий, унинг муддати карантин сабабли берилган таътилнинг қанча вақт давом этишига боғлиқ.\nҲозир навбатдан ташқари таътил неча кунга чўзилишидан қатъи назар, биз талабаларга масофавий ва мустақил таълим олиш орқали ўқув дастурларини ўзлаштиришларига имконият яратиб беряпмиз», – дея вазир ўринбосарининг сўзларини келтирмоқда Kun.uz нашри.\nБегимқулов карантин таътили ҳақида қўшимча маълумотларни ҳам келтириб ўтди.\n«Таълим муассасаларидаги таътил таълим шаклидан қатъи назар барча талабаларга тегишли. Нафақат кундузги ёки сиртқи таълимдаги, балки қайта тайёрлаш ва малака оширишда ўқиётган ва ўқиши лозим бўлганларга ҳам таътил тааллуқли.\n23 мартдан бошлаб Тошкент шаҳридаги ОТМларнинг профессор-ўқитувчи ва ходимларининг аксарият қисми белгиланган тартибда меҳнат таътилига чиқарилади, қолган ходимларнинг фаолияти максимал даражада масофадан туриб ташкил этилади», – деди вазир ўринбосари.\nВазир ўринбосари: Мактабларда ўқишни ёзда давом эттириш режалаштирилмаган\nКарантинда иш ҳақи ёки таътил тўловлари қандай бўлади?\nМактаб таътили бўйича батафсил изоҳ берилди


05:00 / 17.01.2017 3413 pdf Ўқиш режими + -\nФиқҳ илмининг асоси «Усулул фиқҳ» муҳим илмлардан биридир. Зероки у фиқҳ масъалаларнинг манбаъидир. Фуқаҳолар мужтаҳидларнинг шариат аҳкомларини қай тариқа истинбот этганларини мазкур илм орқали билиб оладилар. «Усулул фиқҳ» илми уламоларининг диққат эътиборини доимо ўзига жалб қилиб келди. Улар бу соҳада ҳанузгача ўз қийматини йўқотмаган кўплаб асарлар таълиф этдилар. Аввало «Усулул фиқҳ» қандай маъно англатади? «Усулул фиқҳ» икки сўздан иборатдир. Усул– асос, далил; Фиқҳ–аниқ тушуниш маъноларида. Уламолар истилоҳида эса «Усулул фиқҳ» қуйидагича изоҳланади: Батафсил ҳужжатлардан шариат аҳкомларини истинбот этиш қоидаларини ўргатувчи илм «Усулул фиқҳ» дир.\nҲужжатлардан шариат аҳкомларини истинбот этиш уламолар ишлаб чиқган қатъий қоидалар асосида амалга оширилади. Буни билишни хоҳлаганлар «Усулул фиқҳ» илмига мурожаат этишлари лозим.\n«Усулул фиқҳ» илми иккинчи ҳижрий асрда шаклланди. Зеро пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам даврларида у зотнинг ўзлари Қуръони карим оятлари ва илоҳий илҳом ила барча муаммоларни ҳал этардилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг вафотларидан сўнг эса асҳоби киромларлар Қуръони карим ва набавий суннат ҳамда ҳаётий тажрибаларга эътимод қилиб ҳукм чиқарар эдилар. Чунки улар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суҳбатларининг шарофати ва қобилиятларини ўткирлиги ҳамда Қуръони карим, ҳадису шарифни жуда яхши тушунишлари туфайли белгиланган қоидаларга муҳтож эмас эдилар.\nИслом дини бир қанча давлат ва халқлар орасида тарқалиб араб халқи бошқа миллатлар билан қўшилиб кетган ўзгача шароит юзага келди. Пайдо бўлган муаммоларни ҳал қилиш учун умумий қоидалар ишлаб чиқиш зарурати туғилди. Натижада «Усулул фиқҳ» илмига асос солинди.\nИбн Надим «Фиҳрист» номли китобларида зикр қилганларидек «Усулул фиқҳ» га доир бўлган барча қоидаларни биринчи бўлиб Имом Абу Ҳанийфанинг (р.а.) шогирдлари имом Абу Юсуф алоҳида рисолада жамлаганлар. Лекин бу рисола афсуски бизларгача етиб келмаган.\n«Усулул фиқҳ» га бағишланган биринчи китобни имом Муҳаммад ибн Идрис аш- Шофеъий (р.а.) таълиф этганлар. Имом аш-Шофеъийнинг «ар-Рисола» деб аталган мазкур китоблари бизгача етиб келган. Шунинг учун имом аш-Шофеъий уламолар ўртасида «Усулул фиқҳ» илмининг асосчиси сифатида машҳурдирлар.\nСўнг «Усулул фиқҳ» икки йўналишда кўплаб асарлар яратилди.\nБиринчи: Мутакаллимлар йўналишида. Шофеъий, Моликий, Муътазилий ва бошқа мазҳаб уламолари бу йўналишда таълиф этдилар. Бу йўналишда «Усулул фиқҳ» қоидалари назарий-мантиқий равишда ишлаб чиқилган. Қуйидаги асарлар мутакаллимлар йўналишида ёзилган асарлар орасида машҳурдир. Абдулжаббор ал-Мўтазилийнинг «Китобул умда» асари, Абулҳасан Муҳаммад Али ал-Басрийнинг «Китобул муътад», имом ал-Ҳарамайннинг тахлиси билан машҳур Абдул Маъолий Абдулмалик ибн Абдуллоҳ ал-Жувайиний ан-Нишопурийнинг «ал-Бурҳон», қози Абдуллоҳ ибн Умар ал-Байзовийнинг «Минҳожул вусул ила илмил усул» асарлари мутакаллимлар йўналишида ёзилган асарлар орасида машҳурдир.\nИккинчи: Ҳанафий мазҳаби уламоларининг йўналишидир. Бу йўналишда «Усулул фиқҳ» қоидалари ҳанафий мазҳабидаги мужтаҳидларнинг ижтиҳодлари асосида ишлаб чиқилган. Бунинг сабаби шуки, бу мазҳабдаги мужтаҳидлар, имом Шофеъийга сингари «Усулул фиқҳ» га доир ҳужжатлар қолдирмаганлар. Улардан фақат фиқҳий масъалалар мерос қолган.\nАбу Бакр Аҳмад ибн Али ал-Жассоснинг «Китобул усул», Абу Зайд Убайдуллоҳ ибн Умар ад-Дабусийнинг «Тақвиймул адилла», фахрул ислом Али ибн Муҳаммад ал-Баздавийнинг «Китобул усул», Абдуллоҳ ибн Аҳмад Ҳофизиддин Насафийнинг «ал-Манор», асарлари мазкур иккинчи йўналишга оиддир.\nБаъзи уламолар «Усулул фиқҳ» нинг икки йўналишини ҳам ўзида бирлаштирган асарлар яратди. Музаффариддин Аҳмад ибн Али ибн ас-Соъонийнинг «Бадийъун низо ал-Жомеъ байна китобул баздавий валаҳком», Садруш шарийъа Убайдуллоҳ ибн Масъуд ал-Бухорийнинг «ат-Танқийҳ», Тожиддин Абдулваҳҳоб ас-Субкийнинг «Жамъу жавомиъ» асарлари усулул фиқҳнинг икки йўналишини ўзида жамлаган асарлар ҳисобланади.\nУсулул фиқҳ илмини ривожланишида Ўрта осиёлик уламоларнинг ҳам ҳиссалари катта. Ўрта осиёлик уламолар хусусан иккинчи йўналишда қалам тебратганлар. Уларнинг баъзилари мутакаллимлар йўналишида ва ўзида икки йўналишни ҳам бирлаштирган асарлар ҳам таълиф этганлар. Қуйида улардан энг машҳурларининг номларини зикр этамиз.\nИмом Муҳаммад ибн Муҳаммад Абу Мансур ал-Мотурудий (333-ҳижрий санада вафот этганлар). Имом Мотуридий Самарқанд яқинидаги Мотурид қишлоғида дунёга келдилар. Фиқҳ илмини Абу Бакр Аҳмад ал-Журжонийдан ўргандилар. Ўз навбатида имом Мотурудий Исхоқ ибн Муҳаммад Самарқандий, Абу Муҳаммад Абдулкарим ибн Мусо ал-Баздавий ва бошқа уламоларга мураббийлик қилдилар. Имом Абу Мансур ал-Мотуридий илми калом йўналишидаги олим сифатида шуҳрат қозонганлар.\nШу билан бирга имом Мотуридий «Усулул фиқҳ» соҳасида биринчи қалам тебратган уламолардан ҳисобланади. Имом Абу Мансур ал-Мотуридий «Китобут тавҳид», «Китобул мақолот», «Таъвийлоти аҳлис сунна», «Китобу авҳомул муътазила» каби асарлар ёзиб ўзларидан сўнг бой илмий мерос қолдирдилар.\nИмом Мотуридий «Усулул фиқҳ» соҳасида икки китоб «Китобул жадал», «Китобу маъохизуш шарийъа» асарларини таълиф этганлар.\nАбу Зайд Убайдуллоҳ ибн Умар ибн Исо ал-Қозий ад-Дабусий.\nБу аллома Самарқанд ва Бухоро шаҳарлари орасида жойлашган Дабус қишлоғида таваллуд топдилар. Имом Дабусий «Илмул хилоф» илмининг асосчисидирлар. Имом Абу Зайд ад-Дабусий ислом шариатига тааллуқли кўпгина асарлар ёздилар. Улар орасида «Китобул асрор», «Китобул амадул ақсо», «ан-Нузум фил фатво» китоблар машҳурдир.\nИмом Дабусийнинг «Тақвиймул адилла» китоблари усулул фиқҳга доир бўлиб Ҳанафий уламоларининг йўналишида ёзилган асарлар орасида машҳурдир. Уламолар бу асарларни зўр қизиқиш билан ўрганиб, кундалик фаолиятларида ундан истифода этганлар ва унга шарҳлар ёзганлар.\nИмом Дабусийнинг ватандоши имом фахрул ислом Али ибн Муҳаммад ал-Баздавий мазкур асарга шарҳ ёзган уламолардан биридирлар.\nИмом Али ибн Муҳаммад ибн Абдулкарим фахрул ислом ал-Баздавий.\nСамарқандда таълим олдилар ва шуҳрт қозондилар. Имом Баздавий Ҳанафий мазҳаби уламоларининг сардори ҳисобланадилар. Икки жилдли «ал-Мабсут», «ал-Жомеъ ал-Кабир» ва «ал-Жомеъ ас-Сағийр»нинг шарҳлари имом ал-Баздавийнинг муаллифотларидандир. Шунингдек имом ал-Баздавий тафсир ҳам ёзганлар.\nФахрул ислом имом ал-Баздавий 482-ҳижрий санасининг Ражаб ойида Кеш (Шаҳрисабз) шаҳрида фоний дунёдан боқий оламга риҳлат қилдилар. Имом ал-Баздавий Самарқандда дафн қилинганлар.\nИмом ал-Баздавий ўзларининг «Усулул фиқҳ» соҳасидаги китобларини «Усулул Баздавий» деб атаганлар. «Кашфуз зунун» китоби муаллифининг ёзишича «Усулул Баздавий» ўзида нодир масъалаларни тўплаган аҳамиятли китоблардан биридир. Уламо ва толиби илмлар бу китобни эъзозлаб ўрганганлар. «Усулул Баздавий»га кўплаб шарҳлар битилган. Мулло котиб Чалапий ўзларининг китобларида «Усулул Баздавий»нинг ўндан ортиқ шарҳини зикр қилдилар. Имом Алоуддин Абдулазиз ибн Аҳмад ал-Бухорийнинг «Кашфул асрор» китоблари «Усулул Баздавий» нинг шарҳлари орасида энг мўътабаридир.\nИмом Абулбаракот Абдуллоҳ ибн Аҳмад ибн Маҳмуд Ҳофизиддин ан-Насафий.\nУ киши Насаф (Қарши) шаҳрида туғилдилар. Имом Абдуллоҳ ан-Насафий Шамсул аимма Муҳаммад ибн Абдусаттор ал-Курдий Ҳамудиддин аз-Зарир Бадриддин Хавоҳарзода каби алломалардан фиқҳ илмини таълим олдилар. Имом Насафийга «Усулул фиқҳ» борасидаги китоблари катта шуҳрат келтирди. Улар орасида «ал-Манор» ёки «Манорул анвор» деб аталган китоблари «Усулул фиқҳ» соҳасидаги таълифотлар орасида муътабар бўлиб унга 25 та шарҳ ёзилган. Бу шарҳлар ичида шайх Шужоиддин Ҳиббатуллоҳ ибн Аҳмад Туркистоний қаламига мансуб «Табсийротил асрор фий шарҳил манор» китоби алоҳида ажралиб туради.\nИмом Садруш шарийъа Убайдуллоҳ ибн Масъуд ал-Бухорий Бухоро шаҳрида туғилиб вояга етдилар. Боболари имом Тожушшарийъа Маҳмуд ибн Садруш шарийъани тарбиялари натижасида машҳур аллома бўлиб етишдилар. Имом ибн Масъуд ал-Бухорий «Мухтасарул виқоя», «ан-Ниқоя», «ал-Вишоҳ», «Таъдиятул улум», каби қимматбаҳо асарларни мерос қолдирдилар. Имом Убайдуллоҳ ибн Масъуд Ҳанафий мазҳабидаги машҳур «Усулул фиқҳ» олимларидан биридирлар. Бу имомнинг «ат-Танқийҳ» деб аталган китоблари «Усулул фиқҳ» соҳасида муътабар китоблардан ҳисобланади.\nИмом ибн Масъуд бу китобларини ёзишни бошлашлари билан имомнинг дўст ва биродарлари унинг қўлёзмасидан кетма-кет кўчириб бордилар. Натижада асар ёзиб тугалланишдан олдин тарқалди. Кўчиришда баъзи хатоларга йўл қўйилган эди. Имом ибн Масъуд бундан огоҳ бўлгач «ат-Танқийҳ» га «ат-Тавзиҳ фий ҳалли ғавомиз ат-Танқийҳ» номли шарҳ ёздилар.\nАллома Саъдуддийн Масъуд ибн Умар ат-Тафтазоний илм излаб бутун Ўрта Осиёни кезиб чиқдилар. Ғиждувон, Туркистон, Хоразм, Сархас, Самарқанд шаҳарларида бўлдилар. Саъй ва ҳаракатлари натижасида ўз даврларининг машҳур олими бўлиб етишдилар. Барча ислом оламида шуҳрат қозондилар.\nАллома Тафтазоний ўзларидан сўнг сарф илмига оид «Шарҳи Занжоний», илму тавҳидга доир «Шарҳул ақоид», «Мақосидул калом» сингари боқий илмий мерос қолдирдилар.\nИмом Тафтазонийнинг «ат-Талвийҳ фий кашфи ҳақоиқ ат-Танқийҳ» китоблари имом Садруш шарийъа Убайдуллоҳ ибн Масъуднинг асарларига шарҳ бўлиб, бу турдаги муътамад китоблардан бири ҳисобланади. «Усулул фиқҳ» илми билан шуғулланишни ирода этган ҳар бир шахс албатта мазкур асарга мурожаат этди.\nЎрта Осиёлик машҳур муфассир ва муҳаддислар орасида имом ар-Розий, имом ас-Сархасий, имом Ахсикатий, имом Хуқандий каби «Усулул фиқҳ» илми билан ҳам шуғулланиб, унинг баъзи қоидаларини ишлаб чиқишга салмоқли ҳисса қўшган муфассир ва муҳаддислар ҳам бор.\nБу келтирилган барча далиллар «Усулул фиқҳ» илмини пайдо бўлиши ва муҳим диний илмлардан бири сифатида шаклланишда Ўрта Осиёлик уламоларнинг хизматлари улканлигига гувоҳлик беради.\nЭнди баъзи бир усули фиқҳ китоблари билан батафсилроқ танишиб чиқайлик.\n1. «ал-Фусул фил Усул».\nБу китобнинг муаллифи ҳанафий мазҳабининг машҳур олимларидан Аҳмад ибн Али ар-Розий ал-Жассос роҳматуллоҳи алайҳидир.\n«ал-Фусул фил Усул» усули фиқҳ илмида ҳанафий мазҳаби бўйича ёзилган энг асосий китоблардан биридир. «ал-Фусул фил Усул» ҳанафийларнинг энг асосий манбаларидан биридир. Шу билан бирга бу китоб ҳанафийларнинг бу борадаги аввалги китобларидан бири бўлиб кўпчилик асосан шу китобга суяниб иш кўрган.\nАҳмад ибн Али ар-Розий ал-Жассос роҳматуллоҳи алайҳи «ал-Фусул фил Усул»ни ўзининг машҳур китоби «Аҳкомул Қуръон»дан ҳам аввал ёзган. Муаллиф ўз китобида фиқҳий масалаларни енгигина зикр қилиб ўтади. Аммо усули фиқҳ масалалари келганда кенг шарҳ қилади.\nАҳмад ибн Али ар-Розий ал-Жассос роҳматуллоҳи алайҳи «ал-Фусул фил Усул»ни ўзининг машҳур шайхи имом Кархийнинг вафотидан кейин ёзган. Бу китоб унинг илмий тажрибалари ва амалининг хулосаси сифатида юзага келган. «ал-Фусул фил Усул» ҳанафий мазҳабидаги усули фиқҳнинг тожига айланган.\n2. «Кашфул Асрор шарҳи усули Баздавий».\nБу китобнинг муаллифи ҳанафий мазҳабининг машҳур олимларидан Алоуддин Абдулазиз ибн Аҳмад Бухорийдир (730 ҳ.с). «Кашфул Асрор шарҳи усули Баздавий» ҳанафий мазҳаби бўйича энг муҳим китоблардан биридир. У имом Баздавийнинг усули фиқҳ китобининг энг машҳур шарҳи ҳисобланади. У ҳанафий уламоларнинг усули фиқҳ бўйича бош китоби бўлиб танилган.\n«Кашфул Асрор шарҳи усули Баздавий»нинг муқаддимасида илмнинг таърифи ва фиқҳ ҳамда ҳикматнинг баёни ҳақида сўз юритилган. Кейин шаръий ҳукмларнинг манбалари ҳақида сўз юритилиб Қуръон, Суннат ва уларга тегишли нарсалар, бошқа далиллар баён этилган. Сўнгра усули фиқҳнинг бошқа баҳслари зикр қилинган. «Кашфул Асрор шарҳи усули Баздавий»да фиқҳий ҳукмларни келтириб туриб уларнинг ҳанафий мазҳаби бўйича далилларини келтириш кўп учрайди.\n3. «ат-Талвийҳ алат Тавзийҳ».\nБу китобнинг мусаннифи аллома Саъдуддин Масъуд ибн Умар Тафтазоний роҳматуллоҳи алайҳидир. У кишининг «ат-Талвийҳ алат Тавзийҳ» китоби Содуруш Шарийъа Убайдуллоҳ ибн Масъуд Бухорий Ҳанафий роҳматуллоҳи алайҳининг «Танқийҳул Усул»ига ёзилган шарҳдир. «Танқийҳул Усул» эса ўта машҳур китоб бўлиб Фахрул Ислом Баздавийнинг «Усули фиқҳ» китобига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ила юзага келган китобдир.\n4. «ат-Тақрийр ват Таҳбийр фии шарҳит Таҳрийр».\nБу китобнинг муаллифи ҳанафий уламолардан Ибн Амирул Ҳаж роҳматуллоҳи алайҳидир. «ат-Тақрийр ват Таҳбийр фии шарҳит Таҳрийр» имом Камол ибн Ҳумом роҳматуллоҳи алайҳининг «Китобут Таҳрийр»ига шарҳ бўлиб унда мусанниф фуқаҳолар билан мутакаллимларнинг усулини жамлаган. Шунингдек, унда ҳанафийлар билан шофеъийларнинг истилоҳлари ҳам жамланган.\nИбн Амирул Ҳаж роҳматуллоҳи алайҳи гоҳида далилни закр қилиш билан бирга унинг саҳиҳ ёки заифлигини ҳам баён қилади. Ҳанафий мазҳаби имомларининг гапларини нақл қилади. Шунингдек, шофеъий мазҳаби уламолари гапларини ҳам келтиради. Кейин эса иккисини таққослаб кўради.\n5. «ал-Мустасфо фии илми Усулил фиқҳи».\nБу китобнинг мусаннифи Ҳужжатул Ислом Абу Ҳомид Муҳаммад ибн Муҳаммад Ғазолий роҳматуллоҳи алайҳидир.\nИмом Ғазолийнинг бу китоблари усули фиқҳ илмидаги шофеъий мазҳабининг она китоблардан бири ҳисобланади. Муаллиф китобни гўзал тартиб ва юксак илмий маҳорат ила ёзган.\nИмом Ғазолий китобни дастлабки муқаддима ва усули фиқҳ илми мантиқига оид алоҳида муқаддима ила бошлаган. Кейин уни тўрт қисмга тақсимлаган:\n2. Ҳукмларнинг асосий далилари: Қуръон, Суннат, Ижмоъ ва Истисҳоб.\n3. Далил келтириш кайфияти ва Қуръон ва Суннатдан ҳукм чиқариш ҳамда далил келтириш қоидалари. Унга қиёсни ҳам киритилган.\n4. Ижтиҳод, таоруз - зид келиш, таржиҳ – ҳукмларнинг қай бири кучлилигини аниқлаш, тақлид ва фатво сўраш.\nИмом Ғазолий бир масалани келтириб унинг ҳақида ўз фикрини баён қилади. Кейин ўша фикрни тасдиқлаган уламоларнинг гапларини келтиради. Сўнгра хилоф қилганларнинг фикрларини ва далилларини зикр қилади. Охири далиларни таққослаб кўради ҳамда нақлий ва ақлий далиллар ила уларга раддия қилади. Ва ниҳоят тўғри ва кучли тарафни эълон қилади.\n«ал-Мустасфо фии илми Усулил фиқҳи»га кўп уламолар шарҳ ва таълиқлар ёзишган.\n6. «Шарҳу ал-Кавкаб ал-Мунийр».\n«Шарҳу ал-Кавкаб ал-Мунийр» бир неча мазҳаблар қарашларини ифода қилган усули фиқҳ китобидир. Бу китоб муаллифнинг «ал-Кавкаб ал-Мунийр» номли китобига ўзи ёзган шарҳидир.\n«ал-Кавкаб ал-Мунийр»нинг бошқа номи «Мухтасарит Таҳрийр» бўлиб уни Ибн Нажжор Қози Мардовийнинг «Таҳрийрул манқул ва таҳзийбу илмил усул» қисқартириб олгандир. Кейин Ибн Нажжор ўзининг мухтасарини ўзи шарҳ қилган ва уни «Шарҳу ал-Кавкаб ал-Мунийр» деб номлаган.\n«Шарҳу ал-Кавкаб ал-Мунийр»да усули фиқҳ илмининг қоидалари ва фойидалари, фиқҳий, луғавий, балоғий ва мантиқий масалаларни ўз ичига олган. Ибн Нажжор ҳар бир гапнинг кимники эканини аниқ айтган. Фикрларни тққослаб кўрган. Далилларни муноқаша қилган. Кейин эса ҳанбалийлар назарида қай бири кучли эканини баён этган. Шунингдек, ўзларига мувофиқ ёки мухолифларни ҳам айтиб ўтган. Шу тариқа «Шарҳу ал-Кавкаб ал-Мунийр» усули фиқҳ бўйича турли мазҳаблар фикрини ифода қиладиган китоб бўлди.\nИбн Нажжор «Шарҳу ал-Кавкаб ал-Мунийр»нинг муқаддимасида усули фиқҳнинг таърифи, унинг фоидалари ва истилоҳлари ҳақида сўз юритган. Ундан кейин ўн саккиз боб ва кўплар фасллар келтирган. «Шарҳу ал-Кавкаб ал-Мунийр» усули фиқҳ бўйича ҳанбалий мазҳабининг муҳим манбаси ҳисобланади.\n05:00 / 17.01.2017 2164\n1865 21:10 / 06.06.2019\n.Тақлиднинг ҳукми, сарлавҳаси остида айтилган уч хил фикр .тақлид қилиш жоиз эмас,, .тақлид қилиш вожиб, ва .мутлақ мужтаҳид бўлмаганлар тақлид қилиши керак, деган давоми...\n1951 17:23 / 20.12.2017\nЁлғиз Аллоҳнинг Ўзига ҳамд бўлсинОртидан Набий келмайдиган зот ndash саййидимиз ва Набийимиз Муҳаммадга салавоту салом бўлсинАммо баъдуРобитатул Оламил давоми...\n594 13:00 / 29.10.2020\n566 16:00 / 25.05.2020\n2402 15:55 / 28.03.2020\n1721 14:48 / 30 март


РФБ: умумий битимлар ҳажмининг 61,7 фоизи жисмоний шахсларга тегишли – Коммерсант.Уз\nТаҳлиллар жами савдо айланмасининг 76,1 фоизи тижорат банкларининг ва 21,4 фоизи агросаноат мажмуасига мансуб акциядорлик жамиятлари қимматли қоғозлари билан амалга оширилган битимлардан иборат бўлганини кўрсатди. Энг йирик битим 12 сентябрь куни “Turkiston” ХАТБнинг 239,5 минг дона акцияси билан 239,5 млн. сўм миқдорида тузилди.\nТузилган битимлар сони бўйича етакчиликни “Marg’ilon Fayz savdo kompleksi” эгаллади, унинг 16,7 минг дона акцияси билан 16,9 млн. сўмлик 18 та битим амалга оширилди.\nШундай қилиб, “Turkiston” ХАТБ (ҳафталик савдо айланмасининг – 37,6 фоизи), “Universal bank” ХАТБ (21,5 фоизи), “Guliston Ekstrakt-Yog’” АЖ (20,9 фоизи) ҳамда “Turonbank” АТБ (14,8 фоизи) ҳафта давомида савдо айланмаси ҳажми юқори бўлган эмитентларни ташкил этди. Ҳафталик савдо айланмасининг 95 фоизи улар ҳиссасига тўғри келди.\nРеспубликамизнинг еттита минтақасида жойлашган листинг компаниялари қимматли қоғозлари билан ҳам савдо битимлари имзоланди. Биржа битимларининг энг юқори ҳажми Тошкент шаҳри (55,2 фоиз) ва Фарғона (23,1 фоиз) вилоятидаги акциядорлик жамиятларида қайд этилди.\n“Shifobaxsh buloq” акциядорлик жамияти бир дона акциясининг номинал қиймати 747 сўмни ташкил этган ҳолда, унинг савдо кунидаги биржа нархи 40 000 сўмга кўтарилди.\n“Guliston Ekstrakt-Yog’” акциядорлик жамияти бир дона акциясининг савдо кунидаги биржа нархи 28 800 сўмни ташкил этди. Акциянинг номинал қиймати 1 999 сўм.\nЎтган ҳафтада инвесторлар тоифасига кўра биржа савдоларида жисмоний шахслар фаоллиги кузатилиб, тузилган умумий битимлар ҳажмининг 61,7 фоизи айнан улар улушига тўғри келди. Таҳлилларга кўра инвестор сифатида жисмоний шахслар энг кўп тижорат банклари акцияларига юқори қизиқиш билдиришган (61,2 фоиз).\nФонд биржасида йил бошидан буён 66,6 млрд. сўмлик 1862 та савдо битими қайд қилинди. Ушбу даврда биржа савдоларида 82 та эмитентнинг 1,2 млрд. дона қимматли қоғозлари сотилди.\n"Тошкент" РФБ жисмоний шахс савдолар юридик шахс\nПредыдущая запись Жаҳон банки Ўзбекистонда юқори тезликдаги интернетни жорий этишни таклиф этмоқда\nСледующая запись В СЭЗ Узбекистана реализуют 90 проектов на $750 млн\nУзбекистан получит от Германии 12 миллионов евро на развитие здравоохранения


Тижорат моллари закоти 09.05.2009 й.\tАллоҳ таоло: «Эй, иймон келтирганлар, касб қилган нарсаларингизнинг покларидан инфоқ қилинглар», деган (Бақара: 267). Мужоҳид «Ушбу оят тижорат ҳақида тушган», деган.\nШарҳ: «Кийим» дегани-кийим тижорати, дегани, у эса ҳамма тижорат молларига далолат қилади. Саҳобаи киромлар, тобеъинлар ва салафи солиҳнинг барчалари тижорат молларидан Закот чиқариш фарз эканига ижмоъ қилишган. Бинобарин, мусулмон умматининг бу Закотни адо этиши ҳам фарз амал ҳисобланади.\nАбу Убайд Абдин ал-Қорийдан ривоят қилган: «У киши Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳунинг даврларида Байтулмолга масъул бўлган экан. У зот қачон Закот йиққани чиқсалар, тожирларнинг молини, ҳозирини-ю ғойибини ҳисоб қилар, сўнгра ҳозиридан ҳозирининг ҳам, ғоибининг ҳам Закотини олар эканлар».\nАбу Амр ибн Ҳаммос ва унинг отасидан ривоят қилинишича отаси қуйидагиларни айтган: «Умар менинг олдимдан ўтаётиб: «Эй Ҳаммос, молингнинг Закотини адо қил», деди. «Менинг ўқдонлар ва теридан бошқа молим йўқ», дедим. «Ана шуларнинг қийматини ўлчаб, сўнгра Закотини адо қил», деди Умар».\nАбу Убайд қилган ривоятда Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳу: «Қуллар ва кийимлар каби тижорати ирода қилинган нарсаларда Закот бор», деганлар. Бунга ўхшаш ривоятлар жуда ҳам кўп. Хулоса қилиб айтилганда, мусулмонлар жумҳури тижорат молларида Закот борлигига иттифоқ қилганлар.\nТижорат энг кўп ва кенг тарқалган касблардан бўлиб, мол топиш ва пулни ишлатишнинг машҳур йўлларидан биридир. Ислом дини ҳалол-пок йўл билан тижорат қилишга тарғиб қилган. Тижорат мол топишнинг энг улкан манбаларидан биридир. Тожирлар миллион ва миллиардлаб сўмларини тижорат моллари билан банд қиладилар. Уларнинг ичида мискинларнинг ҳақи бўлмиш Закот бўлиши керак. Бўлмаса тожирлар пулларига тижорат моли олиб қўйиб, Закот бермай юраверадилар.\nУламоларимиз тижорат молларини, «фойда кўриш мақсадида олди-сотди учун тайёрлаб қўйилган нарса» деб таъриф қилганлар. Демак, пул бирлигидан бошқа, тижорат учун тайёрлаб қўйилган асбоб-ускуна, турли матоҳлар, кийим-кечак, озиқ-овқат, тақинчоқлар, ҳайвонлар ва бошқа нарсалар тижорат моллари ҳисобланади.\nУламоларимиз тижоратда иккита асосий унсур - ният ва амал бор, дейдилар. Ният - фойда кўриш мақсади бўлса, амал – олди - соттидир. Ушбу икки унсур бир бўлгандагина тижорат бўлади. Бири бўлиб, иккинчиси бўлмаса тижорат йўқ бўлади.\nШунинг учун биров ўзи учун бирор нарса олиб, уни ишлатиб юрса-ю, яхшироқ фойда чиқса сотиб ҳам юбориш мақсади бўлса, у нарса тижорат моли бўлмайди. Чунки, уни аслида ўзи учун олган, аксинча, сотиб фойда кўриш ниятида олган нарсасидан ўзи вақтинча, яхшироқ харидор чиққунча фойдаланиб турса, тижорат моли ҳисобланади. Аммо, ушбу нарсани «сотмайман, ўзим фойдаланаман», деб ният қилса-ю фойдаланиб юрса, у нарса тижорат молилигидан чиқади, Закот бермайди.\nЗакотни тижорат молларининг ўзидан чиқарса ҳам бўлади ёки қийматни чиқарса ҳам бўлади. Аммо, камбағалларга фойдалироқ бўлгани учун қийматидан чиқарилса яхши бўлади.\t« Олдинги


Кунгабоқар етиштириш бўйича тавсиялар | АгроОлам.Uz\nДомой Янгиликлар Кунгабоқар етиштириш бўйича тавсиялар\nТавсия этиладиган навлар: СУР, Родник, Жаҳонгир, Олатўн, Самарқанд оқ кунгабоқари.\nУруғлик танлаш ва экишга тайёрлаш. Кунгабоқар навларининг уруғларини оргинатор ташкилотлардан уруғлик сифатини тасдиқловчи ҳужжатларга асосланган ҳолда олиш тавсия этилади. Маҳаллий Олатўн ва Самарқанд оқ кунгабоқарининг уруғларини, ҳосил пишиб етилган даврда кунгабоқар даласида ҳосил саватларининг йириклиги, ҳосил саватидаги уруғларнинг бир хиллиги, касалланмаганлиги ва бошқа белгилари бўйича танлаб олинади. Ушбу кунгабоқарнинг ҳосил саватлари қуруқ ва шабадали жойда қуритилади. Қуритилган уруғлар ҳосил саватларидан қоқиб олинади ва ўсимлик қолдиқлари, пуч уруғлардан тозаланади.\nЕрни экишга тайёрлаш. Ерни экишга тайёрлаш ишлари ўтмишдош ўсимликларни қолдиқларини тозалашдан бошланади. Органик ўғитлар (мол, қўй ва товуқ гўнги) билан бирга фосфорли ва калийли ўғитларнинг йиллик меъёрининг 70 фоизи берилади ва ер 25–30 см чуқурликда юмшатилади. Баҳорда ер тобига келганда текисланади. Тупроқнинг ҳолатига қараб қўшимча агротехник тадбирлар ўтказилади. Текисланиб, майин тупроқ ҳосил бўлгач 70 см кенгликда жўяклар олинади.\nЭкиш муддати. Республикамизнинг жанубий ҳудудларида асосий экин сифатида март ойининг биринчи ва иккинчи, марказий минтақасида жойлашган ҳудудларида эса март ойининг учинчи – апрельнинг биринчи ўн кунлигида экиш тавсия этилади.\nЁзги муддатда жанубий ҳудудларида 15 июньгача, марказий минтақада жойлашган ҳудудларда эса 5–10 июньгача экиш яхши самара беради.\nЭкиш меъёри ва схемаси. Уруғларнинг йириклигига боғлиқ ҳолда 10 сотихга 6–9 кг, 70х30 см кўчат қалинлигида экиш тавсия этилади.\nПарваришлаш. Кунгабоқарнинг яхши ўсиб-ривожланиши учун экин қатор ораларини юмшатиш, яганалашни ўз вақтида (3–4-чинбарглар шаклланганда) амалга ошириш ва бегона ўтларни йўқотиш жуда ҳам муҳимдир.\nСуғориш. Кунгабоқар сувсизликка чидамли ўсимлик бўлсада, юқори ҳосил етиштириш учун уруғ сувидан ташқари икки-уч марта суғориш тавсия этилади.\nЎғитлаш. Кунгабоқар органик моддаларга бой тупроқларда яхши ривожланади. Экишдан олдин фосфорли ўғитнинг қолган 30 фоизи берилади. Кунгабоқар далаларида биринчи озиқлантириш кўчатлар тўла униб чиққандан кейин 10 сотихга соф ҳолдаги азот 30 кг, иккинчи озиқлантириш эса, гуллаш даврининг бошланишида 50 кг ҳисобида берилади.\nКасаллик ва зараркунандаларга қарши курашиш. Республикамиз шароитида кунгабоқарнинг оқ ва кулранг чириш касалликлари кенг тарқалган бўлиб, ҳосилдорликнинг 50–60 фоизгача пасайиб кетишига олиб келади. Ушбу касаллик ҳосил пишиб етилишига 20–30 кун қолганда авж олади. Касалликнинг олдини олишда ерни тўғри танлаш (охирги 4–5 йилда кунгабоқар экилмаган бўлиши) лозим. Кунгабоқар зараркунандаларига қарши энтомофаглардан олтинкўз личинкаси гектарига 1000 донадан, катта ёшдаги қуртларига қарши бракон энтомофагини гектарига 1000 донадан далага чиқариш тавсия этилади.\nҲосилни йиғиштириш. Ҳосил саватларининг орқа тарафи тўқ жигарранг тусга кирганда йиғиб олинади. Йиғиб олинган саватлар қуруқ ва шабадали жойда қуритилади. Қуритилган уруғлар ҳосил саватларидан қоқиб олинади ва ўсимлик қолдиқлари, пуч уруғлардан тозаланади.\nСаватларни майдалаб ёки янчиб, молларга озиқ сифатида бериш мумкин. Унинг 1 килограмми 0,8 озуқа бирлигига тенг. Кўк пояларидан силос бостирилади, қуриган поялари ёқилғи сифатида ишлатилади.


Ўзбекистонда аҳолини узлуксиз электр энергияси билан таъминлаш мақсадида янги услубдан фойдаланиладиHaqida.net\nHome Dunyo Ўзбекистонда аҳолини узлуксиз электр энергияси билан таъминлаш мақсадида янги услубдан фойдаланилади\nЎзбекистонда аҳолини узлуксиз электр энергияси билан таъминлаш мақсадида янги услубдан фойдаланилади\nЖорий йилнинг 10 ойлик даврида «Ўзбекэнерго» АЖ томонидан 44,9 миллиард киловатт соат электр энергияси ишлаб чиқарилган бўлиб, шундан 39,9 миллиард қисми истеъмол учун ҳудудларга етказиб берилган. Бу ҳақда жамият бошқарув раиси ўринбосари Рўзиқул Райимов KUN.UZ мухбирига маълум қилди.\nУнинг айтишича, ишлаб чиқарилган энергиянинг энг катта қисми Навоий вилоятига йўналтирилмоқда.\n«Навоий вилоятида жойлашган «Навоий тоғ кон металлургия комбинати», Навоий цемент заводи ҳамда кимё саноатига оид ишлаб чиқариш корхоналари кўп электр энергия сарфини талаб қилади. Республика бўйлаб ишлаб чиқарилган энергиянинг бор-йўғи 26 фоизигина аҳоли истеъмоли учун етказилади», – деди у.\nШундай вазиятларда энергиядан самарали фойдаланишни йўлга қўйиш мақсадида «Ўзбекэнерго» АЖ 2018 йил 1 январдан бошлаб ҳисоблашнинг янги тарифлаш сеткасини эълон қилмоқда.\n«Бизнинг мақсадимиз электр энергиясини ишлаб чиқаришни янада ошириш эмас, балки мавжуд ресурслардан самарали фойдаланишдир. Шундай қилиб, биз янги ҳисоблаш тарификациясини ишлаб чиқдик. Унга кўра, эрталаб ва оқшомда энергиядан фойдаланган саноат ва ишлаб чиқариш корхонаси белгиланган нархдан 1,5 баравар қимматроқ тўловни бажаради. Аксинча, кечқурун, энергияга эҳтиёж пасайган пайтда иш фаолиятини йўлга қўйган корхона эса белгиланган нархдан 1,5 баравар арзон тўлайди», – деб хабар беради Рўзиқул Райимов.\nМаълум қилинишича, биргина корхона энергияга бўлган эҳтиёжини 500 мегаватт соатга камайтирса, 4та туманда истиқомат қилаётган аҳолини узлуксиз электр энергияси билан таъминлаш мумкин.\n«Ўзбекэнерго» АЖ раҳбарияти ана шундай тарзда сарфланган энергияни нархлаш аҳолига нисбатан келгусида татбиқ этилиши режага киритилганини таъкидлаб ўтди.


Шу жиҳатдан олганда, чегара ҳудудларда профилактик ишлар олиб бориш, жиноят ва ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш ички ишлар органларининг энг муҳим вазифаларидан биридир.\nВилоят ИИБ Терроризм ва экстремизмга қарши курашиш бошқармасининг тоғли ҳудудлардаги тезкор бўлинмалар фаолиятини мувофиқлаштириш бўлими ходимлари зиммаларидаги вазифаларни бажариш учун барча имкониятларни ишга солмоқда. Вилоятнинг Тожикистон ва Туркманистон билан чегарадош ҳудудларидаги 160 га яқин маҳалла, уч юзга яқин қишлоқда хизмат олиб бораётган ходимларимиз биринчи галда профилактик ишлар таъсирчанлигини оширишга эътибор қаратишмоқда.\nМаълумки, вилоятимиз чегараларининг асосий қисми тоғли ҳудудлардан иборат. Тоғликлар овчилик билан ҳам шуғулланади. Биз фуқароларга овчилик билан шуғулланишда, ўқотар қуролларни сақлашда қонун-қоидаларга риоя этиш зурурлигини, йўқса, тегишли чоралар кўрилишини бот-бот эслатиб турамиз. Ходимларимиз томонидан ўтказилган «Тозалаш–Антитеррор» ҳамда «Арсенал» тезкор профилактик тадбирлари давомида олиб борилган огоҳлантирув ва профилактик тушунтириш ишларидан кейин юздан ортиқ фуқаролар тўппонча, ов қуроллари, ўқ-дори ва порохларни ўз ихтиёри билан олиб келиб топширди.\nТоғли ҳудудларнинг овлоқ жойларида таркибида гиёҳвандлик моддаси бўлган ўсимликларни экиш ва парваришлашга ҳаракат қилаётганлар ҳам учраб туради. Масалан, ходимларимиз Сариосиё туманидаги Чош қишлоғи хонадонларини текширувдан ўтказаётганда, фуқаро Э. Муроднинг томорқасидаги помидор экинлари орасида наша гиёҳвандлик ўсимлиги борлиги аниқланди. Мактабда ўқитувчилик қилаётган бу фуқарога нисбатан тегишли чора кўрилди. Денов тумани Сумбула маҳалласида истиқомат қилувчи\nЭ. Давлат эса тоғолди ҳудуддан томорқа олгани бежиз эмаслиги маълум бўлди. У тоғ этагидаги овлоқ жойда 600 тупдан ортиқ кўкнори ўсимлиги парваришлаётгани аниқланди.\nМахфий ва рухсат этилмаган тарзда фуқароларга диний сабоқ бериш қонунан ман этилган. Денов туманидаги Ободон маҳалласида яшовчи Ҳ. Дилором ўз уйида ҳужра очиб, устози Б. Фармон билан ўнга яқин хотин-қизларга диний сабоқ бераётгани фош этилди. Энг ачинарлиси, сабоқ олаётганлар орасида мактаб ўқувчилари ҳам бор. Йил бошидан бери ноқонуний диний фаолият билан боғлиқ яна бир қатор жиноятлар фош этилди.\nУмуман, ходимларимиз томонидан йил бошидан бери 600 га яқин қонунбузарлик ҳолатлари аниқланди. Албатта, бундай ҳолатларнинг такрорланмаслиги учун профилактик тадбирларни янада кучайтиряпмиз. Бунда фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари билан ҳамкорликка алоҳида эътибор қаратилмоқда.\nвилоят ИИБ ТЭҚКБ тоғли ҳудудлардаги тезкор бўлинмалар фаолиятини мувофиқлаштириш бўлими бошлиғи, подполковник.\n✔ 208  12:41, 12.11.2018


Бир ғазал шарҳи: Навоийнинг “Оққўюнли мухлислар девони”дан бошқа девонларида учрамайдиган ғазали - zarnews.uz\nБир ғазал шарҳи: Навоийнинг “Оққўюнли мухлислар девони”дан бошқа девонларида учрамайдиган ғазали\nҲазрат Алишер Навоийнинг фақат “Оққўюнли мухлислар девони”дагина учрайдиган мазкур ғазали туркона, деб тилга олинадиган рамал баҳрининг рамали мусаммани маҳзуф вазнида битилган. Мазмунига кўра ишқий ғазалдир. Байтларда айрим сўзлар ўғуз лаҳжасига хос тарзда (фонетик ўзгачалик: диламазман – тиламасман, кўран – кўрган, эдар – этар, ўлмаз – бўлмас, ўлмас, допгач – топгач; лексик ўзгачалик: дигар – ўзга, бошқа, ўла – бўлади) берилган. Асар беш байтдан иборат ва матлаъдан кейинги байтнинг ўзаро қофияланганини инобатга олиб, ҳусни матлаъ (зеби матлаъ)ли ғазал, деб айта оламиз. Ғазалда тазод (ҳар дам – даме, ғам – нишот, захм – марҳам, маҳрам – номаҳрам...), таносуб (гул, сабо, булбул), ҳусни таълил (Ёринг, эй гул, гар сабодур, нола булбулдин не айб), иштиқоқ (маҳрам, номаҳрам), радд ул- ибтидо илал-зарб (Оламе ҳайрон манга, манда худ ўзга оламе), тамсил (...ёзса, ўлмаз хат, варақ допгач наме) каби қатор поэтик санъатлардан унумли ва ўринли фойдаланилган.\nМунчаким ҳар дам етар жисмума ҳажрингдин ғаме,\nРўзи ўлмасун манго сенсиз нишот этмак даме.\nҒазалнинг биринчи байтида ҳар лаҳза жисмимга ҳижронинг сабабли қанчалар ғам етишади. Шундай бўлса-да, истайманки, менга сенсиз бир лаҳза ҳам хурсандчилик насиб этмасин, деган маънони англаш мумкин. Гарчи, севикли ёри ҳижронидан тинимсиз ғам етиб турса-да, лирик қаҳрамоннинг бундан шикоят қилмаслиги ва ҳаттоки, ёрисиз бир лаҳза ҳам хурсандчилик насиб этмаслигини сўраб илтижо қилиши ўқувчи кўз ўнгида чин фидойи ошиқни, Ҳазрат Навоийнинг ўз таъбирлари билан айтганда, толиби содиқни гавдалантиради.\nЗаҳмким қилди хадангинг, рашку ғайратдин даме,\nБиллаҳ, ар ўлсам, диламазманки, дигар марҳаме.\nИккинчи байтда эса ёрнинг ўқлари (киприги) ошиқни жароҳатлагани, аммо шу жароҳат агар унинг ўлимига сабаб бўлса ҳам айни ўша ўқлардан ўзга малҳам истамаслигини айтиб онт ичиши, ёри томонидан пайдо қилинган ярани ҳатто малҳамдан қизғаниши ўқувчи қалбини ҳаяжонга солади.\nЁринг, эй гул, гар сабодур, нола булбулдин не айб,\nТоқатим йўқдурки, ўла маҳраминг номаҳраме.\nЭй гул, агар сабо ёринг бўлса, булбулнинг нола чекиши табиийдир. Худди шундай, мен ҳам номаҳрамнинг ҳамдаминг бўлишига сира тоқат қилолмайман. Учинчи байтга келиб эса лирик қаҳрамон андак шикоят қилишга ботинади ва ёрининг ёнида ғайрнинг ҳозирлигига тоқат қилолмаслигини изҳор қилар экан, гулга сабо ёр бўлса, булбулнинг нола қилиши айб эмас, дея ўзининг руҳий ҳолати ва хатти-ҳаракатини чиройли далиллайди.\nВойким, ўлар мени мажнун сени кўран замон,\nОламе ҳайрон манга, манда худ ўзга оламе.\nҒазалнинг тўртинчи байтида: “Эй, воҳ, мен телба сени кўрган пайтда ўлиб қоламан. Бутун олам менга ҳайрон, менинг ичимда эса тамоман ўзга олам бор”, деган маънони англаш мумкин. Ушбу мисраларда ошиқнинг ҳадди аълосига етган изтироби ва унинг жамият кишилари билан орасидаги фарқи яққол кўзга ташланади. Лирик қаҳрамоннинг жунунвор ишқи, соғинчи шу даражага етганки, у ногаҳон маъшуқасини кўриб қолса, висол шиддатига тоб келтиролмай ўлиб қолади. Унинг бундай ҳолатини кўрган олам аҳли ҳайрон қолишади. Чунки ошиқнинг кўнглида ўзга дунё – олам аҳли билмаган, ҳис қилмаган ва эҳтимолки, бутун умр ҳис қилолмай ўтадиган бир олам мавжуд. Лирик қаҳрамоннинг ҳолатига тушмаган, у бошдан кечирган ҳижрон, рашк азобларини бевосита ўз бошидан ўтказмаган, ёри висолига бу қадар зор бўлмаган киши бу оламни идрок қилолмаслиги тайин.\nМеҳрингиз кўз пардаси узра Навоий нақш эдар,\nҲар нечаким ёзса, ўлмаз хат, варақ допгач наме.\nАсар қаҳрамони севикли ёрига нисбатан туйган меҳру муҳаббатини кўз пардасига (чунки кўз пардасидан кўра софроқ, азиз ва сифатлироқ лавҳ мавжуд эмас!) чиройли, нақшинкор қилиб битмоқчи бўлади. Аммо унинг фироқда мудом ёш тўкиб, намланиб турган кўзи пардасига-да туйғуларини тўла-тўкис акс эттириб бўлмайди. Демакки, қалбидаги мусаффо ҳислари, кечинмалари кўнгли тубида қолиб кетаверади. Зеро, чиндан нам тортган вароққа ёзиб бўлмайди.\nМазкур ишқий ғазалда ошиқнинг ҳасби ҳоли, кўнгил кечинмалари, маъшуқига самимий, шу билан бирга, оташин муҳаббати ўзига хос жозибали тасвирлар, дилошуб лавҳалар воситасида ифодаланган. Синчиклаб назар ташласак, ғазалдаги ҳар бир образ, ҳар бир сўз Ҳазрат Навоийнинг бадиий мақсадлари йўлида бекаму кўст хизмат қилганини кўрамиз.


Дастлабки гуруҳ ўзбекистонлик ҳожилар ҳаждан келишди (фото) - zarnews.uz\n18 август куни дастлабки гуруҳ ўзбекистонлик ҳожилар она-Ватанга етиб келдилар. Жидда-Тошкент йўналиши бўйича Тошкент халқаро аэропортига етиб келган юртдошларимизнинг барчалари соғ-саломат. Бу ҳақда Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати хабар бермоқда.\nҲожилармиз Макка ва Мадина шаҳарларида бўлиб, ҳаж амалларини мукаммал адо этишди. Ибодатлар чоғида ҳожилар бугунги саодатли кунлар учун шукроналар айтиб, Яратгандан юртимизга қут-барака, халқимизга бахт-саодат, эртанги умидимиз бўлган фарзандларимизга нурли келажак сўраб дуолар қилдилар.\nЎзбекистонлик ҳожиларимизнинг Ватанга қайтишлари шу йил 18 августдан 1 сентябргача давом этади.\nЮртимиз ҳожиларини ҳаж амалларини мукаммал адо этганлари билан муборакбод этамиз. Барчаларининг ҳажлари мабрур айлашини Яратгандан сўраймиз.


“ЎЗБЕККОНЦЕРТ” ДАВЛАТ МУАССАСАСИНИНГ “ХАЛҚ БИЛАН БЎЛ” ЛОЙИҲАСИ ДАВОМ ЭТМОҚДА! НАВБАТДАГИ МАНЗИЛ ЖИЗЗАХ! 03.06.2018 09:20\n“Ўзбекконцерт” давлат муассасаси “ХАЛҚ БИЛАН БЎЛ” лойиҳасининг биринчи манзили Сурхондарё вилоятига бир гуруҳ санъат усталари ташрифи билан бошланган эди.\n“Ўзбекконцерт” ДМ Матбуот хизмати маълумотига кўра, куни кеча “ХАЛҚ БИЛАН БЎЛ” лойиҳаси доирасида “Ўзбекконцерт” Давлат Муассасаси Директори Одилжон Абдуқаҳҳоров, муассаса ҳодимлари, Ўзбекистон халқ артисти Юлдуз Усмонова, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артистлар Юлдуз Турдиева, Алишер Файз, сўз устаси Шукрулло Исроилов Жиззах вилоятига ташриф буюрдилар.\nТадбир йиғилганларга бирдек манзур бўлди ва барчада илиқ таассурот қолдирди. Қишлоқ аҳолиси Тадбир ташкилотчиларига ўз миннатдорчиликларини билдиришди.\nТашрифдан кўзланган мақсад - Вилоятнинг чекка ҳудудларида истиқомат қилаётган аҳоли вакиллари учун турли маданий-маърифий тадбирлар ҳамда, концерт дастурларини уюштириш ва бу орқали уларга аъло кайфият улашишдан иборат.


Мақолалар мазкур саъна бўйича сараланган: Вторник, 23 Январь 2018\nСреда, 24 Январь 2018 00:00\nФуқаролар адлия идоралари фаолиятидан рози бўлиши керак\nПрезидентимиз Шавкат Мирзиёев Олий Мажлисга Мурожаатномасида айнан халқимиз манфаатларини ҳисобга олиб, ижтимоий адолатни таъминлаш бўйича энг муҳим институт бўлган суд-ҳуқуқ соҳасида, прокуратура ҳамда ички ишлар органлари тизимида катта ўзгаришлар амалга оширилаётганини таъкидлади.\nҲаётий масалалар, амалий чоралар дастуриламал ҳужжатда акс этди\nПрезидентимизнинг жорий йил 22 январдаги Фармони билан 2017 — 2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегиясини “Фаол тадбиркорлик, инновацион ғоялар ва технологияларни қўллаб-қувватлаш йили”да амалга оширишга оид Давлат дастури тасдиқланди. Мазкур ҳужжатнинг асосий йўналишлари ҳамда уни бажаришнинг биринчи навбатдаги чора-тадбирлари белгиланди. Мухбиримиз бу ҳақда Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутатларининг фикрлари билан қизиқди.\nГидроэнергетика: барқарор ва экологик тоза\nАйни пайтда Оҳангарон дарёси бўйида Қамчиқ кичик гидроэлектр станцияси қурилиши жадал суръатларда давом эттирилмоқда. 2020 йилда фойдаланишга топширилиши кўзда тутилган мазкур иншоот яқин беш йил давомида барпо қилинадиган 42 та янги ГЭСнинг биридир.\nДавос форуми нима ўзи? Нима мақсадда ўтказилади бу тадбир?\nКеча Швейцариянинг Давос шаҳрида Бутунжаҳон иқтисодий форуми ўз ишини бошлади. Унда дунёдаги энг нуфузли сиёсатчилар, халқаро ташкилотлар раҳбарлари, таниқли бизнесменлар, хуллас, сайёрамизнинг энг бой ва нуфузли инсонлари қатнашаяпти. Шу ўринда кўпчиликда саволлар туғилиши мумкин: Давос форуми нима ўзи? Қай мақсадда ўтказилади бу тадбир? Унинг қандай фойдаси бор? Бу йилги янгилиги нимада?..\nЎзбекистон Марказий Осиёдан келаётган хушхабарлар манбаига айланди\nРоссиянинг машҳур нашрларидан бири “Московский комсомолец” газетаси собиқ Иттифоқ ҳудудидаги мамлакатларда 2017 йилда юз берган ўзгаришлар ҳақида экспертлар фикри асосида таҳлилий материал эълон қилди.\nҲукумат делегацияси Кобулда музокаралар ўтказди\nБош вазир ўринбосари Жамшид Қўчқоров бошчилигидаги делегация Афғонистон ҳукумати билан музокаралар олиб бориб, «Мозори Шариф-Хирот» темир йўл линияси қурилишини молиялаштириш бўйича консультациялар ўтказди.\nСолиқчилар тадбиркорлар ҳузурида\nАндижон вилояти давлат солиқ бошқармаси томонидан кўргазмали семинар ташкил этилди. Солиқчилар 500 нафар тадбиркор ҳузурига келиб, тизимдаги янгиликлар ҳақида батафсил маълумот беришди.


ЯНГИ ЎҚУВ ЙИЛИГА ТАРАДДУД - Ўзбекистон овози газетаси\nЎзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги томонидан янги 2016/2017 ўқув йили олдидан мактаб ўқув қуроллари, дарсликлар, кийим-кечаклар, пойабзаллар кўргазмаси ҳамда янги ўқув йилига тайёргарлик масалаларига бағишланган брифинг ташкил этилди.\nЎзбекистон Республикаси халқ таълими вазири У.Иноятов ва бошқалар Президентимиз раҳнамолигида ёшлар камолоти ва истиқболи йўлида кўрсатилаётган ғамхўрлик юксак самаралар бераётганини таъкидлади.\nБу жиҳатлар янги ўқув йилига тайёргарлик кўриш жараёнида ҳам яққол намоён бўлмоқда. 2016/2017 ўқув йили бошланиши муносабати билан умумтаълим мактаблари ўқувчиларини асосий турдаги ўқув қуроллари, дарсликлар, мактаб формаси, кийим-кечаклар ва пойабзаллар билан таъминлаш, ота-оналарга қулайликлар яратиш мақсадида 10 августдан 10 сентябргача 1 минг 978 мактаб ярмаркаси ташкил этилади.\nУлар асосан умумтаълим мактаблари, академик лицей ва касб-ҳунар коллежлари, аҳоли гавжум бўлган бозорларда, йирик савдо мажмуаларида очилиши кўзда тутилган. Тоғли ҳамда чўл ҳудудларда юзга яқин кўчма автодўконлар хизмат кўрсатади.\nМактаб дўконларида 26 турдаги зарур ўқув қуроллари ва жиҳозлар сотуви ташкил этилади. Булар ўқув, умумий, кундалик, расм, нота дафтарлари, ручка, портфель, кўплаб мактаб анжомлари, қизлар ва ўғил болалар учун мактаб, спорт кийимлари, пойабзал кабилардир.\nМактаб ярмаркаларининг фаолиятини уюшқоқлик билан ташкил этиш ва мувофиқлаштириш мақсадида маҳаллий ҳокимликларда мутасадди ташкилотлар вакилларидин иборат ишчи гуруҳлари тузилган. Жойларда ташкил этиладиган мактаб ярмаркаларига асосий турдаги маҳсулотларни Ўзбекистон Матбуот ва ахборот агентлиги, «Ўзбекенгилсаноат» акциядорлик жамияти, «Ўзбекчармпойабзали» уюшмаси, «Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси етказиб беради.\n— «Ўзбекенгилсаноат» акциядорлик жамияти таркибида 360 дан ортиқ корхона бўлса, уларнинг 180 дан ортиғи мактаб формаларини ишлаб чиқаради, — дейди «Ўзбекенгилсаноат» акциядорлик жамияти маркетинг бўлими бош мутахассиси Маҳбуба Султонова. — Уларда 20 дан ортиқ турдаги кийим-кечак модели яратилиб, ишлаб чиқилмоқда. Ёш авлод учун ўқув формаларини яратишда дизайнерлар, модельерлар, либослар технологи билан бирга шифокорлар, ота-оналарнинг фикрларидан хулоса чиқарган ҳолда ёндашилмоқда. Мактаб кийимларини ишлаб чиқаришда асосан табиий матоларни қўллашга, моделларнинг ихчам, қулай, иқлим ҳамда санитария-гигиена талабларига мослигига асосий эътибор қаратилаётир.\n— Бундай ярмаркаларнинг турар-жойларга яқин ҳудудларда, таълим масканларида ташкил этилаётгани ота-оналар учун ғоят қулайдир, — дейди Шаҳноза Иброҳимжонова. — Бу ерда таълим жараёни учун зарур бўлган барча анжомлар, мактаб, спорт формалари, пойабзалларнинг барча ўлчамларининг мавжудлиги харидорларнинг зарур маҳсулотни танлаб, харид этиши имкониятини янада кенгайтиради.\nМаҳаллий ҳокимликлар Хусусийлаштириш, монополиядан чиқариш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитаси ва бошқа назорат органлари билан бирга мактаб ярмаркаларида маҳсулотларнинг Ўзбекистон Республикасидаги амалдаги стандартлар талабларига жавоб беришини мунтазам назорат қилади. Нарх-навонинг сунъий тарзда ошиб кетишига йўл қўйилмайди, тўлов терминалларининг узлуксиз ишлаши таъминланади.


Оилада фарзанд тарбияси: ЭР ВА ХОТИН ҚУЙИДАГИЛАРДАН ОГОҲ БЎЛИШИ ЛОЗИМ. НАФСНИ САҚЛАШ. АЛЛОМА АЛИ ТАНТОВИЙ НАСИҲАТЛАРИ. ФАРЗАНДГА ЖИНСИЙ ТАРБИЯНИ ОЧИҚ БАЁН ҚИЛИШ.\nЭр-хотин қўшилиши ҳақида бошқаларга сўзлаши ҳаром. Бунинг оқибатини ушбу ҳадисдан биламиз:\nقَالَ رَسُولُ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم- « إِنَّ مِنْ أَشَرِّ النَّاسِ عِنْدَ اللَّهِ مَنْزِلَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ الرَّجُلَ يُفْضِى إِلَى امْرَأَتِهِ وَتُفْضِى إِلَيْهِ ثُمَّ يَنْشُرُ سِرَّهَا ». (رواه مسلم وأبو داود)\nИмом Муслим ва Абу Довуд ривоят қилади: Набий (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Қиёмат куни (Аллоҳ ҳузурида) макони энг ёмон киши шуки, у хотинига тегинади (қўшилишга ишора) ва аёли унга тегинади, сўнг сирни фош қилади (тарқатади)”, дедилар.\nИмом Аҳмад ва Абу Довуд ривоят қилади: Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: «Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) биз билан намоз ўқидилар. Тугатгач: “Сизлардан бир киши эшикни беркитиб, парда осиб, аҳли билан яқинлик қилади. Сўнг “Мен аҳлим билан шундай қилдим, аҳлимни бундай қилдим”, дейдими?” деб сўрадилар. Кишилар жим қолди. Сўнг аёлларга юзланиб: “Сизлардан гапириб берадиган борми?” дедилар. Шунда бир қиз Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) уни кўриши ва эшитиши учун бир тиззалаб ўтирди ва бошини кўтариб: “Ҳа, Аллоҳга қасам, мана шу эркаклар ва ушбу аёллар ҳам сўзлаб беришади”, деди. Шунда Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам): “Бундайларнинг ўхшашини биласизми? Улар шайтон эр ва шайтон хотинга ўхшаш. Уларнинг бири соҳибини кўчада учратади ва ҳожатини чиқаради, инсонлар эса уларни томоша қилади”, дедилар».\nЭр хотинининг орқа томонига яқинлик қилиши ҳаром.\nعن ابن عباس قال : قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : « لا ينظر الله إلى رجل أتى امرأة في دبرها ». (رواه النسائي وابن حبان)\nИмом Насоий ва Ибн Ҳиббон ривоят қилади: Набий (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Хотинининг орқа томонига яқинлик қилувчига Аллоҳ раҳмат назари билан боқмайди”, дедилар.\nعن عقبة بن عامر الجهني قال : قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : «لعن الله الذين يأتون النساء في محاشهن ». (رواه الطبراني)\nТабароний ривоят қилади: Набий (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Аёлининг орқа томонига келувчи киши лаънатлангандир”, дедилар.\nЯна бир ҳадисда Пайғамбаримиз (алайҳиссалом) бундай ношаръий ишнинг оқибатини қуйидагича баён этганлар:\nعن أبي هريرة عن النبي صلى الله عليه و سلم قال : من أتى حائضا أو امرأة في دبرها أو كاهنا فقد كفر بما أنزل على محمد صلى الله عليه و سلم. (رواه الترمذي)\nТермизий ривоят қилади: Набий (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Ким ҳайз кўрган хотинига ёки хотинининг орқа томонига келса ёки фолбин сўзини тасдиқласа, Муҳаммадга (алайҳиссалом) нозил бўлган нарсага куфр келтирибди”, дедилар.\nБатаҳқиқ, Аллоҳ таоло инсониятни хушсурат шаклда яратди, унга гўзал одобни буюрди. Жумладан, муқаддас динимиз таълимотларида ўз жуфти ҳалолига муомаласи ҳам бошқа мавжудотлардан фарқли бўлиши учун қонун-қоидалар баён қилинди. Аммо айрим кимсалар бор, сурати инсон, бироқ бу борада қилаётган ишлари ҳайвонларни ожиз қолдиради.\nЭр хотини ҳайз ёки нифосда бўлганида яқинлик қилиши ҳаром. Аллоҳ таоло амр қилади:\n«...Бас, ҳайз пайтида хотинларингиздан четланингиз...» (Бақара, 222).\nЮқорида ҳайз ҳақидаги ҳадис баён қилинди. Тиббиёт мутахассислари аниқлашича, ҳайз ва нифос пайтида яқинлик қилиш кўп касалликлар келиб чиқишига сабаб бўлади. Қуйида ана шу касалликлар ҳақида қисқа баён қиламиз:\nАёлнинг баъзи аъзоларида оғриқ пайдо бўлади. Кўпинча бачадон шамоллашига, мояк ёки тос шамоллашига сабаб бўлади. Бунинг оқибатида одам соғлиғига зарар етади. Кўп ҳолларда моякнинг бузилиши ва бепуштликка олиб келади.\nЭркакнинг жинсий аъзосида сўзакка ўхшаш йирингли касалликка олиб келади. Кўпинча эркакнинг тухумдонида оғриқ пайдо қилади ва эркак бепуштликка мубтало бўлади.\nДемак, ҳайз пайтида яқинлик қилиш турли дардлар пайдо қилиб, эркак ва аёлни бепуштликка мубтало қилиши мумкин. Бунданда катта зарар борми? Шунинг учун табиблар бу пайтда қўшилишдан қатъий қайтаради.\nАллоҳ таоло огоҳ этган:\nوَيَسۡ‍َٔلُونَكَ عَنِ ٱلۡمَحِيضِۖ قُلۡ هُوَ أَذٗى فَٱعۡتَزِلُواْ ٱلنِّسَآءَ فِي ٱلۡمَحِيضِ\n«Сиздан ҳайз ҳақида сўрамоқдалар. Айтинг: “У (эр ва хотин учун) азиятдир. Бас, ҳайз пайтида хотинларингиздан четланингиз...» (Бақара, 222).\nКим бундай ишга мубтало бўлган бўлса, у гуноҳига самимий тавба қилиши ва Аллоҳга истиғфор айтиб, қилган ишига пушаймон бўлиши лозим.\nТабиблар ва аҳли илмлар насиҳати:\nШаҳватни қондиришда мўътадил бўлиш. Мўътадил бўлишнинг чегараси ҳафтада икки марта. Уни эҳтиёжга қараб кўпайтириш ёки камайтириш мумкин. Лекин ҳаддан зиёд кўпайтириш танага зарар етказиб, ақлни сусайтиради ва зиммадаги масъулиятни бажаришдан тўсади.\nОлдин кўнгилхушлик қилиб, сўнг шаҳватни қондириш.\nҚўшилиш учун муносиб вақтни белгилаш. Чунки аёлнинг мижози нозик бўлади. Агар унинг мижозига тўғри келмайдиган вақтда бўлса (касал вақтига ўхшаш), эрини ёқтирмаслиги ва нафратланишига сабаб бўлади.\nҲар қандай ойда, кунда ва соатда қўшилиш жоиз. Фақат рўза тутганида (кундузи), аёл ҳайз ёки нифосдалигида мумкин эмас. Бу ишдаги суннат жума куни кечаси ва кундузидир.\nАбу Довуд ва Имом Насоий ривоят қилади, “Жума куни ким ювинишга мажбур бўлса (хотини билан қўшилганидан сўнг), ювинса, сўнг намозга эрта борса ва имомга яқин ўтирса, унга қулоқ солиб, лағв қилмаса, унинг ҳар бир босган қадамига кечаси қоим, кундузи рўза тутган бир йиллик амал савоби берилади”.\nХотин эр табиатини яхши билиши, эрини қандай зийнат қизиқтиришини, унга қандай меҳрибон бўлишни, қайси вақтда қўшилишни ёқтиришини билиши лозим. У хоҳламаган пайтда уни қизиқтириши ёки унинг рухсатисиз нафл рўза тутиши мумкин эмас. Аксинча, эри ҳоҳлаган вақтда қайтармаслиги керак.\nعن أَبي هريرة - رضي الله عنه - ، قَالَ : قَالَ رَسُول الله - صلى الله عليه وسلم - : (( إِذَا دَعَا الرَّجُلُ امرَأتَهُ إِلَى فرَاشِهِ فَلَمْ تَأتِهِ ، فَبَاتَ غَضْبَانَ عَلَيْهَا ، لَعَنَتْهَا المَلائِكَةُ حَتَّى تُصْبحَ )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ.\nИмом Бухорий ва Имом Муслим ривоят қилади: Набий (соллаллоҳу алайҳи васаллам) “Эр хотинини ётоққа чақирса, у келмаса, эри ундан ғазабланиб ухласа, фаришталар уни тонг отгунча лаънатлайди”, дедилар.\nوفي رواية: حتى يرضى عنها\nБошқа ривоятда: “Ҳатто эри ундан рози бўлгунича”, дейилган.\nБошқа ҳадисда аёл эри рухсатисиз нафл рўза тутишидан қайтарилган:\nعن أَبي هريرة - رضي الله عنه - أيضاً : أنَّ رَسُول الله - صلى الله عليه وسلم - ، قَالَ : (( لاَ يَحِلُّ لامْرَأةٍ أنْ تَصُومَ وزَوْجُهَا شَاهدٌ إلاَّ بإذْنِهِ)). (رواه البخاري)\nИмом Бухорий ривоят қилади: Набий (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Эри изн бермасдан аёлнинг (нафл) рўза тутиши ҳалол бўлмайди” , дедилар.\nМолу давлат дунё ҳаёти учун муҳим эканини ҳеч ким инкор қилмайди. Чунки моддий жиҳатдан имконияти кенг инсон муаммоларни осон ҳал этади.\nАллоҳ фазли билан давлатманд бўлганлар уйланиш ёшига етиб, бироқ маблағ топа олмай юрган ёшларга ёрдам кўрсатса, улкан ажру савобга эга бўлади. Шундай хайрли ишларни амалга оширса, молу дунёни устун ҳисобловчи эмас, аксинча, бойлигининг баракаси зиёда бўладиган саховатли ва мурувватли киши ҳисобланади. Қадимдан қаерда инсоният яшар экан, бойлар, ўртаҳоллар ва камбағаллар доим бор бўлган. Шу боис динимиз бойлар зиммасига етимлар, бевалар ва кам таъминланган оилаларнинг ҳақларини юклади. Улар ўзларининг закотлари, ушрлари ва садақа-эҳсонлари билан бундай инсонларга ёрдам бериши вожиб. Аммо бойларнинг саховат йўллари беркилиб қолса, қандай йўл тутиш лозим? Бунинг энг гўзал йўли Қуръони карим чорловига жавоб бериш. Бу чин мўмин киши иқтисоди танг бўлганида, нафсини ислоҳ қилиши ва сақлаши учун қўлланадиган ҳалол йўлдир.\nУлуғ Раббимиз марҳамат қилади:\n«Никоҳ (учун лозим маблағ) топа олмайдиган кишилар то Аллоҳ уларни ўз фазли билан бойитгунча ўзларини (ҳаромдан, зинокорликдан) пок тутсинлар...» (Нур, 33).\nИмони комил мусулмонлар шундай йўл тутадилар. Бу кишининг хулқини зийнат ва кўрк ила товлантирувчи шундай бир нурли йўл, исломий ахлоқларнинг асли бўлган сабрга ўргатувчи, бир оз машаққатли бўлсада, аммо мўминлар учун тақвони кучайтирувчи, бир сўз билан айтсак, Парвардигор ризолигига элтувчи ажру савоб йўлидир.\nЁшларга гўзал одоблардан жуда кўп мисоллар келтирган уламо Али Тантовийнинг ҳикматли сўзларини қуйида келтирамиз. Қалбга файз ва ором берувчи бу сўзлар ҳар бир мўмин кишини бефарқ қолдирмайди, чуқур ўйга толдиради, ҳидояга чорлайди, дилларга сурур ва қаноат бахш этади.\nУламо Али Тантовий ҳазратлари “Эй ўғлим” деб номланган рисолаларида бундай дейди:\n“Эй ўғлим, менга нима учун иккиланиб ва уялиб ёзасан? Эй ўғлим, тинчлан, сен шикоят қилаётган дард ёлғиз сенда эмас, у барча йигитлар дарди. Ўн етти ёшингда бу дард сени уйқусизликка олиб келган бўлса, бошқаларни ҳам бедорликка олиб борган, уларнинг ҳам уйқу-оромини йўқ қилган. У кўп ўқувчини дарсдан, ишчини меҳнатдан, тожирни савдодан қайтарган.\nБундай йигит нима қилади? У шаҳват қийноғи, тана азоби ва қони қайнаганида қандай йўл тутади? Бу жуда қийин, албатта! Аллоҳнинг йўли унга уйлан, дейди. Бошқа фикрлар эса уни чалғитиб, уч йўлдан бирини танла, қолгани бекор, дейди.\nСен тўртинчиси ҳақида фикр қилишни ўзингга лозим тут. Фақат шу тўртинчиси яхши. У ҳам бўлса “уйланиш”дир.\nЮқорида айтилган уч хато йўл қуйидагилар:\nШаҳват орзусига берилиш, уни ўйлашни одат қилиш, турли ҳаёсиз ҳикоялар, бузуқ филм ва суратларга қараб вақт ўтказиш. Ҳатто ўйлашнинг ўзи нафсни бузади, қулоқ ва кўзга таъсир қилади. Ҳар ерда фақат фитна ўйғотувчи сурат намоён бўлади, ҳатто, китобга қараганида ҳам шундай. Тўлин ой чиққанида ҳам, уфқ қизарганида ҳам, қоронғу кечада ҳам, орзуда ва тушда ҳам шу нарса кўринади. Гўёки ҳар йўлда Лайло мисоли кўринади. Сўнг бу ҳолат ёш йигитни мажнун сифат инсонга айлантиради.\nОнанизм (капаки)ни қасд қилиш сабабли нафс ғамга, жисм эса касалликка мубтало бўлади. Бу иллат ёшни бечораҳол кексага, ғамгин кишига ва ёлғизликка дучор қилади. Одамлардан қочадиган бўлади. Уларга йўлиқишдан қўрқади. Ҳаётдан қўрқиб қолади ва ҳаёт масъулиятидан узоқлашади.\nҲаром лаззат ва залолат йўлини тутиш. Ўткинчи лаззат йўлида дин, ёшлик ва сиҳатни сарфлаш. Агар шундай бўлса, инсон ҳаракат қилиб топган мақомини, шарафли вазифасини ва олган илмини зое қилади. Қуввати қолмайди. Киши мана шундан кейин бўлди, деб ўйлайди. Ҳар қачон унга етганида истак зиёда бўлаверади. Худди шўр сув ичувчи ичгани сайин чанқоғи зиёда бўлганидек. Уни йўқотганида яна бу аёлни ҳеч билмаган кишидек азобни ҳис қилади. Ана шундай ғарибликка маҳкум бўлади.\nБу қабиҳ йўлга имкон бераётган мол-дунёдир. Маълум муддат ўтиб, “роҳат” бераётган тана бўйсунадими? Ана ўшанда соғлиқ кучи шаҳват талабини кўтара оладими?\nҚанча-қанчалар ажойиб қувватли, кучли кишилар курашда, тош отишда ва югуришда ғолиб эди. Улар шаҳватига эргашиб ўта нимжон, бўш, камбағал, бечора бўлиб қолишди.\nАллоҳнинг ажиб ҳикматига эргашганлар фазилатли амал эвазига соғлом ва қувватли бўлиб ажрга эга бўлади. Разолат ва гумроҳлик йўлини тутган эса таназзул ва касаллик азобига лойиқ бўлади.\nКўпинча ўттиз ёшдан ўтмаган ўз нафсига жабр қилганидан гўё олтмишга киргандек кўринади. Кўпгина кексалар иффатлилигидан худди ўттиз ёшли йигитдек кўринади. Шундай ҳикмат бор: “Ким ёшлигини сақласа, унга кексалиги сақланур”.\nБу дарднинг давоси нима? Бунинг давоси Аллоҳнинг йўлини тутиш. Албатта, Аллоҳ нимани ҳаром қилган бўлса, унинг ўрнига бошқасини ҳалол қилган. Рибони ҳаром қилди ва савдони ҳалол қилди. Зинони ҳаром қилди ва уйланишни ҳалол қилди. Бас, даво – уйланиш. Агар уйланишга қурби етмаса, ўзини пок тутишдир.\nБир мисол. Олов устида қайнаб турган чойнакни кўрганмисиз? Агар сиз уни маҳкам беркитсангиз ва олов ёқсангиз тўсилган буғ уни ёриб чиқади. Агар уни тешсангиз суви оқиб кетади ва чойнак куяди. Агар унга паравоз ричагига ўхшаш ричак қўйсангиз-чи, сизга моторни айлантиради ва поездни юргазади!\nШаҳват гирдобидан қутулиш чоралари:\nБиринчи, шаҳватдан нафсини тийган киши унинг тубан оқибати ҳақида фикр қила бошлайди ва унга қарши қаттиқ курашади.\nИккинчи, залолат йўлига эргашган киши ўзининг ҳолати ҳаром лаззат ўчоғига тинмасдан тортаётганини пайқайди ва бунинг олдини олади.\nУчинчи, олдин йўл қўйган хатоларидан батамом тийилган киши улардан ўзини узоқда сақлайди.\nРуҳий, ақлий ва қалбий жидду жаҳд ила нафсдан бундай ғамни улоқтириш лозим. Ана шунда тўпланиб қолган шайтоний қувват тамом бўлади ва ғафлат босиб, қамалиб қолган нур яна зоҳир бўлади. Бу эса Аллоҳга илтижо қилиш, ибодатда қоим бўлиш, тавбада бардавом бўлиш ва ихлос билан бўлади. Шунинг баробарида тасаввурда пайдо бўладиган манзаралардан фориғ бўлиш ва шаҳват ўйғотувчи нарсалардан бутунлай воз кечиш шарт. Албатта, спорт билан мунтазам шуғулланиш ҳам бундай ёмон одатларни эсдан чиқаришга катта ёрдам беради.\nЭй ўғлим, инсон ўзини яхши кўради. Бирон кишини ўзидан афзал кўрмайди. У ойна олдида туриб, елкаси доирасимон бўлганини ва танаси қаттиқ, қўли бақувват бўлганини кўрса, бу унга ҳар қандай аёл зотидан севимли бўлади. Ҳақиқий имонли, мард йигит эса, қандайдир бир ҳаёсизни деб, бундай кўркам виқорни йўқотишга, қувватини бой беришга, мушаклари кучсиз ва қомати дол бўлишига зинҳор рози бўлмайди.\nЭнг маъқул йўл – уйланиш йўлини танлайди. Бу мукаммал даводир. Агар бунга қодир бўлмаса, рўза тутгани яхши.\nХуллас, тўғри йўл тутсанг, эй ўғлим, уйланиш лозим. Агар уйланишга қодир бўлмасанг, Аллоҳга тақво қилиш, ибодат ва билимга шўнғиш, барча фанлар ва спорт билан шуғулланишни маҳкам тутиш лозим. Чунки бу ишлар нафсни жиловлашда жуда яхши чорадир.\nЭй йигит-қизлар, бу усуллар жинсий муаммоларни ечишдаги ҳалол йўллар. Сизларга бузуқликни зийнатлаб кўрсатаётганларни эшитишдан сақланинг. Улар ахлоқсизликни гўзал қилиб айтади. Бу мушкулларни енгиш гўдаклик ёки ёшлик вақтидан бошлаб, ички туйғу ва тарбияни яхшилаш билан бўлади.\nҒаламис кимсалар ўзларининг қабиҳ мақсадларини амалга оширишга уринади. Йигит-қизларни соғлом жамиятдан бузуқ майдонга ва ахлоқсизлик кўламига тортади. Нима учун, биласизми?! Маърифатли ёшларни уруш билан эмас, балки ушбу ялтироқ усул билан тўғри йўлдан буриб, уларнинг бошини эгиш ва бузуқликни жорий қилиш фитначи кимсаларнинг қинғир мақсадидир.\nБундай ёлғон, алдамчи чақириқлардан сабр қилиш ва қалбларни Аллоҳга боғлаш йўли билан сақланинг. Аллоҳ таолонинг бу улуғ амрига қулоқ тутинг:\nوَلَا تَتَّبِعُوٓاْ أَهۡوَآءَ قَوۡمٖ قَدۡ ضَلُّواْ مِن قَبۡلُ وَأَضَلُّواْ كَثِيرٗا وَضَلُّواْ عَن سَوَآءِ ٱلسَّبِيلِ٧٧\n«...Олдиндан адашган ва кўпларни адаштирган ҳамда тўғри йўлдан чалғиганларнинг ҳавойи нафсларига эргашмангиз!» (Моида, 77).\nБаъзан кўпчилик бундай саволларга жавоб беришда ожизлик қилади. Шу боис бу масалага ойдинлик киритиш мақсадида бу ҳақда шариатимиз ҳукмларини баён қилишни лозим топдик. Яқин келажакда оила қуриб, ота ва онадек шарафли бурч соҳиб ва соҳибалари бўладиган ўғил-қизларга бу борадаги шаръий ҳукмларни очиқ айтиш нафақат жоиз, балки ҳар бир ота-она зиммасига вожиб бўлади. Фақат уларнинг ёшига катта эътибор қаратиш лозим.\nوَٱلَّذِينَ هُمۡ لِفُرُوجِهِمۡ حَٰفِظُونَ٥ إِلَّا عَلَىٰٓ أَزۡوَٰجِهِمۡ أَوۡ مَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُهُمۡ فَإِنَّهُمۡ غَيۡرُ مَلُومِينَ٦ فَمَنِ ٱبۡتَغَىٰ وَرَآءَ ذَٰلِكَ فَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡعَادُونَ٧\n«Улар авратларини (ҳаромдан) сақловчилар. Илло, ўз жуфти ҳалоллари ва қўл остидагилар (чўрилар) бундан мустаснодир. Бас, албатта, улар маломат қилинувчи эмаслар. Бас, кимки шундан ўзгани (ҳаром қилинган нарсаларни) истаса, бас, ана ўшалар ҳаддан ошувчидирлар» (Мўъминун, 5–7).\n«Сизларга рўза кечасида хотинларингиз билан қовушиш ҳалол қилинди...» (Бақара, 187).\n«Сиздан ҳайз тўғрисида сўрамоқдалар. Айтинг: “У (эр ва хотин учун) азиятдир. Бас, ҳайз пайтида хотинларингиздан четланингиз ва то покланмагунларича, уларга яқинлашмангиз! Покланганларидан кейин уларга Аллоҳ буюрган равишда келаверингиз (қовушаверингиз)» (Бақара, 222).\n«Хотинларингиз сизлар учун зироатгоҳдир. Бас, зироатгоҳингизга хоҳлаган жиҳатингиздан келаверингиз...» (Бақара, 223).\nوَلَقَدۡ خَلَقۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ مِن سُلَٰلَةٖ مِّن طِينٖ١٢ ثُمَّ جَعَلۡنَٰهُ نُطۡفَةٗ فِي قَرَارٖ مَّكِينٖ١٣\n«Қасамки, Биз инсонни (одамни) лойнинг сарасидан яратдик. Сўнгра уни (инсон наслини, аввало) мустаҳкам қароргоҳ (бачадон)даги маний қилдик» (Мўъминун, 12–13).\nإِنَّا خَلَقۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ مِن نُّطۡفَةٍ أَمۡشَاجٖ نَّبۡتَلِيهِ فَجَعَلۡنَٰهُ سَمِيعَۢا بَصِيرًا٢\n«Дарҳақиқат, Биз инсонни имтиҳон қилиб, (оталик ва оналик сувларидан) аралаш бир нутфадан яратдик. Бас, уни эшитувчи ва кўрувчи қилиб қўйдик» (Инсон, 2).\nҚуйидаги оятда эса ҳомиладорлик жараёни ўз-ўзидан эмас, балки машаққат эвазига бўлиши ва туғилажак болани эмизиш муддати очиқ баён қилинмоқда:\n«Биз инсонни ота-онасига яхшилик қилишга буюрдик. Онаси уни (қорнида) қийналиб кўтариб юрган ва уни қийналиб туққандир. Унга ҳомиладорлик ва уни (сутдан) ажратиш (муддати) ўттиз ойдир...» (Аҳқоф,15).\nوَلَا تَقۡرَبُواْ ٱلزِّنَىٰٓۖ إِنَّهُۥ كَانَ فَٰحِشَةٗ وَسَآءَ سَبِيلٗا٣٢\n«Зинога яқинлашмангиз! Чунки у фаҳш ва ёмон йўлдир» (Исро, 32).\nНавбатдаги оят аёллар қолиб, эркак киши эркаклар билан жинсий алоқа қилишидек тубанликни, ахлоқсизликни қоралаб келади:\nوَلُوطًا إِذۡ قَالَ لِقَوۡمِهِۦٓ أَتَأۡتُونَ ٱلۡفَٰحِشَةَ مَا سَبَقَكُم بِهَا مِنۡ أَحَدٖ مِّنَ ٱلۡعَٰلَمِينَ٨٠ إِنَّكُمۡ لَتَأۡتُونَ ٱلرِّجَالَ شَهۡوَةٗ مِّن دُونِ ٱلنِّسَآءِۚ بَلۡ أَنتُمۡ قَوۡمٞ مُّسۡرِفُونَ٨١\n«Лутни ҳам (пайғамбар қилиб юбордик). Ўз қавмига айтди: “Шундай (ёмон) фаҳш ишни қиласизми? Сизлардан олдин бутун оламда ҳеч ким уни қилмаган эди. Сизлар хотинлар қолиб, шаҳват билан (нафсни қондириш учун) эркакларга “келасиз”. Ҳа, сизлар исрофгар қавмдирсизлар» (Аъроф, 80–81).\nАллоҳ таоло ушбу масалалар ва уларнинг ҳикматларини инсонга таълим бериш мақсадида очиқ ва равшан баён этмоқда. Демак, бу каби масалаларни балоғат ёшига етган фарзандга динимиз таълим берганидек ўргатиб бориш зарур. Аммо фарзанд бундай оятларни ва уларнинг ҳукмларини қандай тушунади? Албатта, ота-она бу қоидаларнинг асл моҳиятини ва ундан кўзланган мақсадларни англатиши керак. Бунинг учун эса таълим берувчи муаллим ёки ота-она бундай тарбиявий ҳукм оятларни мукаммал ўрганиши зарур. Бу борада Қуръони карим илмидан хабардор бўлган олимларга мурожаат қилиши ва бу ҳақда ёзилган китобларни қунт ила ўқиб-ўрганиши шарт. Чунки ҳар бир мусулмон Аллоҳ таолонинг улуғ Каломини ўқиб-ўрганиб, тафаккур қилиши ҳақида Раббимиз бундай марҳамат қилади:\nكِتَٰبٌ أَنزَلۡنَٰهُ إِلَيۡكَ مُبَٰرَكٞ لِّيَدَّبَّرُوٓاْ ءَايَٰتِهِۦ وَلِيَتَذَكَّرَ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ٢٩\n«(Эй Муҳаммад! Ушбу Қуръон) оятларини тафаккур қилишлари ва ақл эгалари эслатма олишлари учун Биз Сизга нозил қилган муборак Китобдир» (Сод, 29).\nБу оятлардан маълум бўладики, ҳар бир мусулмон Аллоҳнинг улуғ каломини нафақат ўқиши, балки илоҳий хукмларни чуқур уқиб, уларни ҳаётига татбиқ этиши шартдир.\nШундагина ёшларимиз ўзларини Аллоҳ таоло яратганини, У зот доимо кўриб, кузатиб туришини чуқур ҳис қилади. Оддий бир нутфадан поғонама-поғона ривожланиб, инсон шаклу шамойилига келганини билиб, имони янада зиёда бўлади. Ҳақиқий мусулмонга хос ҳаёт кечириб, ўз Раббиси ҳузуридаги ҳақларини, жамият ва атрофдаги инсонлар олдидаги бурчларини чин кўнгилдан адо қилади. Шунда ҳар бир йигит-қиз ўз ҳақ-ҳуқуқларидан тўғри маънода фойдаланиб, турли иллатларнинг олди олинади.\nШунинг баробарида ота-боболаримиз қўллаб келган, диний ва миллий қадриятлар уйғунлашган тарбия услубларини қўллаш қатъий талаб этилади. Натижада, фарзанд ҳалолликка бутун вужуди билан талпинадиган, ҳаром деб аталмиш жирканч уммонга қадам ташлаш тугул, ўгирилиб ҳам қарамайдиган гўзал маданият соҳибига айланади. Бу маданият шарму ҳаёдан узоқ бўлганларнинг “маданият”ларидан фарқли ўлароқ, инсонни том маънода камолотга етаклайди. Шу боис барча ёшу қари, аёлу эркак бу маданиятдан бирдек баҳраманд бўлиши бениҳоя зарурдир.\nХулоса қиладиган бўлсак, фарзандга жинсий тарбия масалаларини очиқ ўргатиб боришдан мурод, аввало уларни бу ёшларида нималар жоиз-у, нималар мумкин эмаслигидан хабардор этишдир. Шу билан бирга, ҳар бир йигит-қиз оила қуришдан асл мақсад нималиги, бунинг учун эса жинсий ҳаёт зарурлиги ва унинг ўзига яраша қоидаларини ҳам билиши лозим.\nЁмон хулқдан сақланиш.\nДругие материалы в этой категории: « Тасаввуф ҳақида тасаввур: САМОЪ. МАДАД СЎРАШ. ЎЗАРО АНГЛАШУВ ЗАРУР.\tМуборак васиятлар: ОТА-ОНАГА ЯХШИЛИК ҚИЛИШ! »


Финландия мўъжизаси: ёш аёллар қандай қилиб «тахтни эгаллашгани» ҳақида – КУН УЗ\nГлавная / Жаҳон / Финландия мўъжизаси: ёш аёллар қандай қилиб «тахтни эгаллашгани» ҳақида\nanvarj63 17.12.2019\tЖаҳон Comments Off on Финландия мўъжизаси: ёш аёллар қандай қилиб «тахтни эгаллашгани» ҳақида 14 Показы\nФинландиянинг янги бош вазири Санна Марин / Фото: Jussi Nukar / Reuters\nЎтган ҳафтанинг энг муҳим янгиликларидан бири Финландия бош вазири лавозимига 34 ёшли — тарихда бу лавозимни эгаллаган энг ёш сиёсатчи Санна Мариннинг тайинланиши бўлди.\nШу баҳона жаҳон жамоатчилиги финларнинг барча сиёсий партияларига ёшгина аёллар етакчилик қилишини ҳам билиб олди.\nForbes Woman нега айнан Финландия феминизм олий даражада қарор топган илк мамлакат бўлганига аниқлик киритди.\nШу кунларда Санна Мариндан интервью олиш учун жаҳоннинг 200га яқин етакчи оммавий ахборот воситалари навбатга туриб олишган. Нега? Чунки бош вазир аёл ва у 34 ёшда. Америкада Ҳиллари Клинтон бир чақнаб сўнган, Европа сиёсат майдонида эса аёллар тобора кўзга камроқ ташланмоқда.\nБироқ Финландия таажжублантира олди. Ҳукумат коалициясини ташкил этган беш партиянинг етакчилари ва асосий вазирлар — аёллар. Боз устига, уларнинг тўрт нафари ҳали 40 ёшга ҳам кирмаган. Уларнинг ичида ёши энг каттаси — Финландия халқ партиясининг 55 ёшли етакчиси, фин сиёсатида кўп йиллардан бери фаолият олиб бораётган Анна-Майя Ҳенрикссон.\nЯнги ҳукумат – аёллар раҳбарлигидаги бешта сўл партиядан ташкил топган. Ушбу партиялар почта ходимларининг икки ҳафталик иш ташлашидан кейин келиб чиққан сиёсий инқироз оқибатида пайдо бўлган эди.\nХўш, бу қандай юз берди? Санна Марин — популист эмас (у фин сиёсатидаги энг қадимий ва мўътадил сўл социал-демократик партияси вакили), харизматик ҳам эмас, мактаб партасидан партияга кириб олган «сиёсий бройлер» ҳам эмас, «сиёсий сулола» валиаҳди ҳам эмас. У чиндан ҳам «халқ ичидан» чиққан.\nЯнги фин ҳукуматини албатта, конъюнктура, «феминизм модаси», сайловчилар учун «пиар» ёки ёш аёлларнинг шахсий ҳаёти ҳақидаги тахминлар билан боғлаш мумкин. Лекин жавоб анча чуқурда — фин сиёсатининг тарихида ётибди.\nЧапдан ўнгга: Ли Андерссон (таълим вазири), Катри Кулмуни (молия вазири), Санна Марин (бош вазир), Мария Охисало (ички ишлар вазири)\nФото: Lehtikuva / Jussi Nukari via Reuters\nДарбадар чўрилар, маънавият ва миллий юксалиш\nФин аёллари характерини кам аҳолига эга мамлакат, оғир меҳнат ва савод шакллантирган. Эркинлик сепсиз қизга ота уйидан кетиб, чўри бўлиб ишлашга изн берарди. Кўпчинча улар бойлар хонадонида 30 ёшгача ишлашган. Сепга пул йиғиб, келажагини таъминлаб, ўзидан ёшроқ эр топиб, бирин-кетин фарзанд дунёга келтирган. XIX асрда, кўп йиллик очарчиликдан сўнг кўплаб оилалар шаҳарларга кўчиб ўта бошлашган. Аёллар фабрикага ишга киришган. Илк болалар боғчаси пайдо бўлган. Бир вақтнинг ўзида миллий юксалиш юз бера бошлаган. Меҳнатсевар ва маърифатли фин аёли унинг рамзларидан бирига айланган. Илк аёл вазир – Миина Силланпяя фин ҳукуматига 1926 йилда кирган. Тўғри, шундан сўнг уруш билан бўлиб, йигирма йиллик танаффус вужудга келган эди.\nФинландия 600 йил давомида Швециянинг, юз йилдан зиёд вақт Россиянинг бир қисми бўлган. 1917 йилдан сўнггина бу ерда миллий сиёсий элита пайдо бўлган. Ёш, қашшоқ аграр мамлакатда жамият синфлари ўртасидаги чегара бўш эди. Социал лифтлар тўхтаб қолмас, ишловчи ва тадбиркор аёллар кўпайиб борарди. Табиийки, улар ўз манфаатларини ҳимоя қилиш устида бош қотира бошлашди.\nФинландияда сиёсатга ҳеч қачон «ифлос иш», «танланганларнинг иши», деб қаралмаган, аксинча унга қизиқиш бўлган (дарвоқе, 7-10 минг евролик катта маошларни парламент депутатлари ва вазирлар олишади, маҳаллий депутатларга мажлисларда қатнашгани учун кичик компенсация тўланади, холос).\nЎтган асрнинг 70-йиллари — урбанизация, кенг миқёсли ижтимоий ислоҳотлар, технологик илғорлашув чоғида ҳукуматда 2-3 нафар аёл вазир ишлаган. Иқтисодий юксалиш юз берган 80-йилларда аёл вазирлар сони ҳукумат алмашган сари кўпая борди. Фин иқтисодиёти учун оғир бўлган 90-йилларда Финландия мудофаа вазири Элизабет Ренн, парламент спикери — Риитта Уосукайнен, ташқи ишлар вазири эса — Таря Ҳалонен эди.\nАёллар нафақат сиёсатда, бизнесда ҳам\nХорижий таҳлилчиларнинг тахминига кўра, фин сиёсатидаги гендер тенгликка йирик корхоналар директорлар кенгашида аёллар сонига мажбурий квота борлиги таъсир кўрсатади. Чиндан ҳам, Deloitte’нинг сўнгги ҳисоб-китобларига кўра, фин менежментининг олий эшелонида аёллар улуши 31,6 фоиз ва бу борада Финландия жаҳонда 4-ўринда.\nЛекин ҳеч қандай қонуний ўрнатилган квоталар йўқ, бўлмаган ва бўлмоқчи ҳам эмас. Фақат тавсиялар бор. Бу давлат тавсияси ҳам эмас. Тавсиялар жамоат уюшмалари ва тижорий ташкилотлар ассоциацияси томонидан тузилган. Уларнинг шарофати билан 2003 йилдан буён директорлар кенгашидаги аёллар сони ўсган. Боз устига, 40 ёшгача бўлган юқори звено менежерлари сони бу ёшдан катта аёлларга нисбатан сезиларли даражада кўп. Бу ҳукуматнинг асосий вазирлари ёши ва сиёсатдаги тенденцияларга тўла мос.\nЁш кадрларга нисбатан позитив муносабат шаклланишига стартаплар маданияти оммалашгани ҳам ижобий туртки берган. Гарчи фин сиёсати 70-йиллардаёқ яшара бошлаган бўлса ҳам: ўшанда эркак вазирларнинг ёши 30 ёшдан ҳам кичик бўлган пайтлар бўлган. Бунда афсонавий сиёсий қария Кекконеннинг хизматлари катта. У иқтидорли ёшларни сиёсий фаол ёки фаол эмаслигига қараб ўтирмасдан сиёсатга жалб қилган эди.\nЧуқур сабаблар демографик силжишлар ва коммуникацияларнинг ўзгариши билан ҳам боғлиқ. Албатта, ёш сиёсатдонларни ҳипстер ва «инстаграмчилар» деб аташ унчалик ҳам тўғри бўлмайди – гарчи уларнинг ҳаммаси твит ёзса ҳам, молия вазири Катри Кулумни эса барча расмларини инстаграмга жойласа ҳам.\nШунчаки, 2008-2009 йиллардаги иқтисодий таназзулдан 10 йил ўтди ва Финландияда сайловчиларнинг янги тоифаси пайдо бўлди. Улар ёш, онгли фуқаролар бўлиб, ҳаёти биргина яхши таълим олиш, яхши ишда ишлаш ва ҳамма нарсага эга бўлиш билан чекланмайди. Айниқса, мактаб, гимназия ва касб техника коллежларида ўқиган аёллар кўзга ташланмоқдаки, улар учун аёлларнинг касбий ютуқлари базавий меъёрга айланиб улгурган.\nИккинчи омил ҳам бор: сиёсий жараёнларнинг ҳамма учун очиқлиги. Фин сиёсати ҳар доим халққа яқин бўлган (исталган вақт президент билан супермаркетда кўришиш ёки поездда вазирни учратиб қолиш мумкин), бироқ ижтимоий тармоқларнинг ривожланиши улар билан бир онда ва тўғридан-тўғри боғланиш имконини берди. Тўсиқлар йўқолди. Мана шу тўсиқсиз, «муштарий фикрлари» доираси билан чегараланмаган ижтимоий-сиёсий муҳитдаги оммавий мулоқотлар ва сайловолди учрашувларида туриб битган популистлар ҳам, янги тўлқиндаги сиёсатчилар ҳам ўзларини намойиш эта олишди.\nБу аёллар кимлар?\n1. Санна Марин, 34 ёшда\nСанна Марин – Бош вазир\nҲукумат раҳбари Санна Марин ҳақида гапирар экан, матбуот уни икки фарзанднинг онаси экани ва бир жинсли никоҳдаги оилада тарбия топганини таъкидлашни ёқтиради. У камбағал оилада ўсган, ёшлиги ижарама ижара яшашда ўтган.\nУ аълочи ўқувчи бўлмаган, лекин ўзини чиндан ҳам қизиқтирган нарсани яхши ўзлаштирган, сўзамол бўлган, доимо ижтимоий масалаларга қизиққан.\nМатбуот ва ижтимоий тармоқдаги шарҳловчилар севадиган яна бир детал — унинг резюмесидаги кассада оддий сотувчи бўлиб ишлагани ҳақидаги қайддир.\n2012 йилда Тампере шаҳар кенгашига 826 овоз билан сайланган Санна Маринни ёши каттароқ партиядош ўртоқлари қанотлари остига олишади ва номзодини шаҳар кенгаши раислигига илгари суришади. Агар сиёсатчининг салоҳияти бўлса, фин партияларида уни «чўктириш» ёки «четга суриш» одати йўқ. Фаолиятини энди бошлаган, бироқ овоз тўплашда асқотаётган сиёсатчи ҳам қимматли кадр ҳисобланади. Унга маънавий томондан ёрдам бериш билангина чекланиб қолишмайди: бундай номзодга ўз сайлов кампаниясини қисман партия ҳисобидан ўтказишга имкон яртилади.\nСаннанинг номзоди шаҳар кенгаши раислигига илгари сурилгани ўзи учун ҳам, янги номларсиз қийналиб ётган партия учун ҳам яхши юриш бўлди: шаҳар кенгаши залидан жонли трансляциялар давомида унинг машҳурлиги ва оммабоплиги орта бошлади, чунки у сўзамол. Мунозараларнинг энг хити Тамперега трамвайларни қайтариш мавзуси бўлди. Саннага Тампере бургомистрлигини ҳам таклиф қила бошлашди, лекин у катта сиёсат йўлини танлади. Партия ичида эса Санна бош вазир курсиси учун яна бир ёш сиёсатчи Антти Ландтман билан курашиши қолган эди. Лекин дастлабки сўровлар ва партия ичидаги овоз бериш билан Марин ёқланди.\n2. Мария Охисало, 34 ёшда\nМария Охисало – Ички ишлар вазири\nИчки ишлар вазири, «яшиллар» партияси раиси Мария Охисало сиёсий рақобатчиларидан «муз малика» лақабини олган, аммо фақат ташқи кўриниши учунгина эмас. У Мариннинг «ҳамюрти» — «қашшоқ» ҳудуд ҳисобланувчи шарқий Ҳелсинкидан. Унинг отаси ичарди, бир ёшли Мария онаси билан зулм қурбонлари учун бошпанада ҳам яшаган. Натижада, у ўгай ота қўлида тарбия топган. Аъло ўқиши уни академик оламга келтирган ва профессорларнинг фарзандлари орасида аввалига ўзини бегона ҳис қилган.\nУнинг сиёсатдаги тадқиқотлари ва ихтисослашуви ёшлигидан ўзига жуда яхши таниш мавзу – қашшоқлик бўлган. Сиёсий мунозараларда у «кутилмаганда қашшоққа айланиш» таҳдидини кўп қайтаради: бу индивидуалистик жамиятда жиддий дард бўлиб, руҳий ҳолат ёки бошқа фожиавий воқеа кечагина фаровонликда яшаётган инсонни ишсиз қолдириши мумкин. Ҳозир Охисало — анча таъминланган оила бекаси. Унинг эри NEOT нефть трейдерининг топ-менежери. Бу эса рақиблари уни иккиюзламачиликда айблашга ҳам асос бўлган, чунки «яшиллар» нефтга қарши бўлиши керак.\n3. Ли Андерсcон, 32 ёшда\nЛи Андерсcон – Таълим вазири\nШерикларининг фонида таълим вазири Ли Андерссон анча тажрибали кўринади: «Сўл иттифоқ» партиясини у 2016 йилдан буён бошқариб келади, ҳаттоки бир марта раисликка қайта сайланишга ҳам улгурган. Унинг сайланишидан олдин партия 2015 йилги сайловларни барбод қилган эди, Андрессон эса вазиятни ўнглашнинг уддасидан чиқди.\nЛи Санна ва Мариядан унга «социал лифт» зарур бўлмагани билан фарқланади. Турку университетининг шведзабон зиёлилари қизи она шаҳрида швед тилида ўқиган. Сиёсат унинг оиласида доимий муҳокама мавзуси бўлган.\nЛи 2011 йилда партия ёшлар ташкилотида раислик қилганидан буён матбуот кўзгусида. У ҳеч қачон рақиблари билан омма олдида талашишдан қўрқмаган. У ўзини «социалист» ҳисоблайди, марксизм асосларини ёқлайди, аёллар ва эркаклар учун тенг ҳарбий мужбуриятни қўллайди ва Россия билан визасиз режимга эришиш тарафдори.\n4. Катри Кулмуни, 32 ёшда\nКатри Кулмуни – Молия вазири\nМолия вазири Катри Кулмуни — уларнинг ичидаги ягона «қишлоқи». Албатта, шартли равишда. У чиндан ҳам шажараси 400 йилни қамраб олган фермерлар авлодидан, бироқ унинг ҳаёти Финландиянинг шимолидаги шаҳарлар билан боғлиқ.\nКатри — марказчилар партияси (собиқ аграр партия)нинг инъикосидир: анъанавий, мўътадил ва «оилавий», чунки бу партияга оилавий аъзо бўлишади, овоз бериш ҳамда сиёсат билан шуғулланиш авлоддан авлодга ўтади.\nКатри — «сиёсий бройлер». Унинг парвози марказчилар партияси фахрийси Пааво Вяюрюненнинг қўнғироғидан бошланган. У қизни матбуот котиби бўлиш учун чақирган ва турли кампаниялар даврида у билан мамлакат шимолини кезиб чиққан. У билан бирга Катри ҳам экранларда кўриниш берган — шу сабабли илк марта сайловда номзодини қўйганда у сайловчилар учун «ўзларники» бўлган.\nНормал эволюцион жараён\nУшбу тўрт ёш аёлнинг барчасининг 40 ёшдан ошган сиёсатчи ҳамкасбларидан сезларли фарқи – иш ва оммавийлик моделини ўзгартиришгани бўлди. Фин ёллари анча вақт ишнинг «эркакчасига» ташкил қилинишига амал қилиб келишган, «инсонийлик» ва «оилавийлик» расмий имиж ортида қолиб кетар эди.\nБарча партияларда аёл раислар авваллари ҳам бўлган, бироқ сайловчи уларни асосан «юбка кийган эркак» сифатида қабул қилишган.\nСўнгги 10 йилда аёл сиёсатчилар карьерада муваффақиятга эришиш билан боғлиқ «эркакча» моделдан воз кеча бошлашди. Аниқланишича, уларда ҳам шахсий ҳаёт, фарзандлар, руҳий жароҳатлар, орзулар ва омадсизликлар бўлар экан, улар ҳам ғалати вазиятга тушиб қолишар экан, лекин бу уларга сиёсатчи бўлишда халақит бермаслиги керак экан.\nҚандайдир даражада аёллар сиёсатга оддий қурбонларни олиб келишдан бош тортиб, сиёсатни маъбудлаштиришдан воз кечишди. Шу билан бирга, улар сиёсатга ўзларининг ҳаётий тажрибаларини олиб киришди. Уларнинг барчаси 90-йилларда – жамоатчилик мўлжали йўқолган, иқтисодий таназзул йилларида, қўлида ҳокимият бўлганлар ижтимоий харажатларни қирқиш эвазига «самарали иқтисодиёт»га эришишга муккасидан кетган пайтларда улғайишган.\nЯнги тўлқиндаги аёл сиёсатчилар учун ҳис қилиш ва раҳмдил бўлиш уйғунлигига асосланган фикрлаш характерлидир. Бу сайловчиларда ҳам ўз қўлловини топмоқда, улар ўз тенгдошларига овоз беришга, улар билан ўз шахсий келажагини боғлашга тайёр. Чунки сенга ўхшаган ва сени нима ташвишлантираётганини тушуниб турган одамга ишониш ҳам осон-да.\nПред. ҲАЖ САФАРИГА ЧИҚУВЧИГА ТАВСИЯЛАР\nСледующая Рўйхатга олинмаган қуролни Миллий гвардияга ўз ихтиёри билан топширган фуқароларга пул берилади\nАкмал Қаландар – Шоир: Падарнома Китоби


ЎзА - Амир Темурнинг қош толалари, Улуғбек белбоғи парчалари қаерда сақланади?\n08.04.2019 17:47 Чоп этиш версияси\nАмир Темурнинг қош толалари, Улуғбек белбоғи парчалари қаерда сақланади?\nТемурийлар тарихи давлат музейида Соҳибқирон Амир Темурнинг қош толалари, Шоҳрух қабридан чиққан мато, Мироншоҳ қабридан чиққан мунчоқ бўлаклари, Улуғбек белбоғидан парча, Бибихоним қабридан чиққан тақинчоқ сақланади. Ушбу экспонатлар Халқаро пресс клубнинг сессияси орқали илк бор кенг оммага намойиш этилган.\n– Маълумки, 1941 йил Қори Ниёзий бошчилигидаги комиссия томонидан Соҳибқирон қабри очилган ва мутахассислар томонидан ўрганилган, – дейди музей фонд бўлими мудири Наргис Холова. – Унда Соҳибқирон Амир Темурга тегишли қош толалари топилган. Дунёда ягона экспонат бизнинг музейимизда сақланади. Музейда сақланаётган экспонатлар орасида Мирзо Улуғбекнинг ипакдан тўқилган белбоғи парчалари ҳам бор.\nШунингдек, экспонатларимиз орасида Амир Темур кафанининг парчаси ҳам бўлиб унда сура ёзилган, у сув таъсири ҳисобига анчайин эскирган. Бундан ташқари, музейимизда Шоҳрух қабридан чиққан мато бўлаги, Мироншоҳ қабридан чиққан мунчоқ бўлаги, Бибихоним қабридан чиққан тақинчоқ ҳам сақланади. Уларнинг барчаси Амир Темур мақбарасидан топилган ва 1996 йил тегишли буйруқ билан музейга келтирилган. Музей таъмирланаётган вақт экспонатлар бир муддат музей фондидда сақланган ва яқинда яна экспонатлар қаторидан жой олди.\nМазкур экспонатларга музейга ташриф буюрувчилар, айниқса, хорижлик меҳмонларда қизиқиш катта.\nУшбу экспонатлар сабаб музейга ташриф буюрувчилар сони ошмоқда. Маълумот ўрнида айтиш мукинки, 2018 йил музейга жами 171 мингдан ортиқ киши келган ва уларнинг 23 мингдан зиёди хорижлик меҳмонлардир. Музейга 18 ёшгача бўлган болалар сешанба ва жума кунлари бепул киришлари мумкин. Ўтган йил музейга жами 70 мингдан ортиқ киши бепул кирган бўлса, уларнинг 60 мингга яқини мазкур имтиёздан фойдаланган ёшлардир.\nИнобат Аҳатова, Оқил Ғуломов (сурат), ЎзА