078. Набаъ сураси тафсири\nНозил бўлган жойи: Макка\nИбн Зубайрдан ривоят қилинади: «Амма ятасаалун» Маккада нозил қилинган» (Ибн Мурдавайҳ ривояти. Байҳақий ва Ибн Зубайр Абдуллоҳ ибн Аббосдан шу маънода ривоят қилишган).\nОятлар сони: 40\nТартиб рақами: 78\n«Набаъ» сўзи «хабар, маълумот» маъносини англатади. Суранинг номи иккинчи оятдаги «улуғ хабар» сўзидан олингандир. Шунингдек, ушбу сура биринчи оятдаги илк сўзни ҳисобга олиниб, «Амма» сураси деб ҳам аталади.\nУшбу суранинг аввалида Макка мушриклари Охиратда ҳисоб қилинишни масхара қилиб, ўзаро бир-бирларига савол қилишлари ва бу борада улар турли фикрда эканликлари айтилиб, ундан сўнг Охиратнинг ҳақ эканига, Қиёмат қоим бўлишига далолат қилувчи ақлий далиллар ва ундан сўнг Қиёмат кунида бўладиган воқеа-ҳодисалар келтирилади. Ўша куни кофир ва гуноҳкор кимсаларнинг аҳволи танг бўлиши, уларга қилиб ўтган ишларига муносиб тарзда жазо берилиши айтилиб, унинг кетидан тақводор мўмин бандалар кўрадиган неъматлар ҳақида айтилади. Бу неъмат ва яхшиликлар Аллоҳ тарафидан экани эслатилади.\nШундан сўнг Қиёмат куни ҳақ экани, унинг содир бўлишида ҳеч қандай шубҳа йўқлиги, ким хоҳласа, Аллоҳга тоат билан қайтиши, бу айтилаётганлар яқин орада келадиган азобдан огоҳлантириш экани, Қиёматда ҳар бир инсон ҳаётлик чоғида қилган яхши ва ёмон амалларига назар солганида, кофир банда ўзи учун тайёрлаб қўйилган азоб-уқубатларни кўриб, ундан қутулиб қолиш учун худди ҳайвонлар каби тупроққа айланиб қолишни орзу қилиши ҳақидаги оят билан якунланади.\nЭнди Аллоҳнинг мадади ва тавфиқи билан сура тафсирига киришамиз.\n1. Улар бир-бирларидан нима ҳақида сўрамоқдалар?\nМакка мушриклари бир-бирларидан инкор маъносида нима ҳақида сўрамоқдалар, бир-бирлари билан нима ҳақида суҳбатлашмоқдалар?\nҲасан Басрий айтади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Аллоҳ тарафидан Пайғамбар қилиб юборилиб, уларга Аллоҳнинг тавҳидини, ўлимдан кейин қайта тирилиш борлигини баён қилиб, уларга Қуръондан оятлар ўқиб берганларида, улар бир-бирларига: «Муҳаммад нима олиб келибди?» қабилида савол бера бошладилар. Шунда мазкур оят нозил бўлган»(Ибн Жарир ва Ибн Абу Ҳотим ривояти).\nАйтилишича, бу ердаги сўровчилардан мурод икки тоифа – мўминлар ва кофирлардир. Уларнинг барчаси Қиёмат куни ҳақида савол қилишарди. Мўминларнинг ундан қўрқуви кўпайиб, тайёргарлиги кучаяр, кофирлар эса истеҳзо ва масхара билан кифояланар эдилар (Муҳаммад Саййид Тантовий, «Ал-Васит»).\nЛекин Ҳасан Басрий томонидан билдирилган фикр кучли саналади. Жумҳур муфассирлар ҳам аввалги фикрни маъқул кўришган.\nМакка мушриклари нима ҳақида савол қиаётганларининг жавоби келаси оятда келтирилади.\n2. Улуғ хабар ҳақида (сўрашмоқда).\n«Улуғ хабар» Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам олиб келган, шаъни улуғ, аҳамияти катта бўлган хабардир. Қатода: «Улуғ хабар − қайта тирилишдир», деган. Яъни улар бир-бирларидан улуғ бир хабар – ўлгандан сўнг Қиёмат куни қайта тирилиш ҳақида сўрашмоқда. Аммо улар билмаганларини билиб, ўзларида илм ҳосил қилиш учун эмас, балки инкор ва истеҳзо маъносида шундай қилмоқдалар.\nАввалги оятда савол қилишиндан мақсад кишилар диққатини маълум бир нарсага қаратишдир. Агар тўсатдан: «Улар улуғ хабар ҳақида (сўрашмоқда)», дейилса, бунга кўпчилик эътиборсизлик билан қараши мумкин. Агар аввал савол қилинса, кишилар: «Нима ҳақида сўрамоқда экан, ким сўрабди?» каби саволлар билан қизиқиб масалага аҳамият билан қарай бошлайдилар.\n3. Улар у ҳақида ихтилофдадирлар.\nМакка мушриклари ўзлари сўраётган нарсалари ҳақида ихтилофдадирлар. Баъзилари: «Ўлгандан сўнг қайта тирилиш бўлиши мумкин эмас», дер эди. Қуръони Каримда бундай тоифалар тилидан шундай дейилади: «Ҳаёт фақат (шу) дунёдаги ҳаётимиздир. (Айримларимиз) ўлсак, (бошқаларимиз) ҳаётга келаверамиз. Биз ҳеч қайта тирилгувчи эмасмиз» (Мўминун, 37). Яна бошқалари бунга шубҳа билан қарар эдилар. Улар ҳақида шундай дейилади: «Қачон (сизларга): «Албатта, Аллоҳнинг ваъдаси ростдир. (Қиёмат) Соати шак-шубҳасиздир», дейилса, сизлар: «Биз у соат нима эканини билмаймиз, фақат гумон қиламиз, холос. Биз (Қиёмат соати келишига) аниқ ишонувчи эмасмиз», дединглар» (Жосия, 32). Яна бошқа тоифалар қайта тирилишни масхара қилиб кулар эди.\nДемак, мушриклар Қиёмат ҳақида турли хил фикрларни айтиб, ихтилоф қилишган. Оятдаги «ихтилоф» сўзи мана шу маънони англатади.\n4. Йўқ! Улар яқинда биладилар.\nЙўқ! Иш Макка мушриклари айтаётганчалик эмас. Қайта тирилиш бўлмайди, Қиёмат қоим бўлмайди, деганлари ёлғондир. Балки Қиёмат ҳақ, ҳисоб-китоб ҳақ ва унинг содир бўлиши ҳам ҳақдир. Сизлар, эй мушриклар, яқинда – жонларингиз таналарингиздан чиқарилаётганда ёки Қиёмат куни амалларингиз ҳақида ҳисоб қилинаётганингизда − унинг асл ҳақиқатини, ўзларингиз бугунги кунда инкор қилиб турган, айни пайтда у ҳақида бир-бирларингизга савол қилаётган нарсанинг ҳақ эканини билиб оласизлар.\nАраб тилида «каллаа» сўзи юқорида зикри келган нарсаларни бутунлай инкор қилиш маъносини англатади. Аввал салбий нарсалар зикр қилиниб, тўсатдан ижобий нарсалар зикрига ўтилса ёки аксинча бўлса, иймон ва куфр, жаннат ва жаҳаннам зикрлари келганида, асосан, мана шу сўз қўлланилиб, шундан сўнг нима ҳақ-у, нима ботил экани баён қилинади.\n5. Яна бир бор, йўқ! Улар яқинда билиб оладилар.\nБу таъкидлаш учун қайтарилмоқда. Яъни яна бир бор, йўқ, сизлар инкор қилаётган, бўлиши мумкин эмас деяётган Қиёмат ва у Кунда қайта тирилиш ҳамда ҳисоб қилиниш бордир. Уни яқин орада аниқ билиб оласизлар.\nҚуръони Каримда савол-жавоб маъносида келадиган, аҳамиятли ёки қатъият билан таъкидланадиган сўз ва жумлалар кетма-кет такрорланиши кўп учрайди. Бунга мисол қилиб бир неча оятларни келтириш мумкин. «(Эй инсон,) Сен Ҳисоб Куни нима эканини қаердан биласан! Яна сен Ҳисоб Куни нима эканини қаердан ҳам билар эдинг!» (Инфитор, 17-18). «Албатта сизлар жаҳаннамни кўрасизлар. Сўнгра, албатта, уни аниқ кўз билан кўрасизлар» (Такосур, 6-7).\nБу Қуръони Каримнинг ўзига хос услубидир.\nМакка мушриклари қайта тирилишни инкор қилишлари баён қилингач, энди Аллоҳ таолонинг қудратига далолат қилувчи, У Зот йўқдан бор қилиб, уларни қайта ярата олишига ҳужжат бўладиган тўққизта ақлий далилларни келтиришга ўтилади. Бу нарсалар бежизга халқ қилинмаган. Зеро, қайта тирилишни инкор қилиш дунёдаги махлуқот ва яратилган нарсалар бекорга жорий қилинганини даъво қилишдан бошқа нарса эмас.\n6-7. Биз Ерни тўшак ва тоғларни қозиқлар қилиб қўймадикми?!\nБу ердаги савол таъкидни билдиради. Яъни манавилар қандай қилиб қайта тирилишни инкор қиладилар. Ахир улар Аллоҳнинг чексиз қудрати, У Зотнинг илми ҳар нарсани иҳота қилиб туриши ва Унинг ҳикматига ҳар лаҳзада гувоҳ бўлиб турибдилар-ку?! Улар Ерга бир назар солсинлар. Аллоҳ одамлар фойдалансинлар деб, уни худди бир тўшакдек юмшоқ ва мулойим ҳамда бешикдек қулай қилиб қўйган-ку!\nБу ерда ажойиб бир ўхшатиш қилинмоқда. Тўшак (арабчаси «миҳаадаа») аслида чақалоқ бола ётиши учун тайёрланган ўринни, яъни бешик маъносини англатади. Ер ҳам инсонлар унда макон тутиб, фойдаланишлари ва ҳаёт кечиришлари учун қулай қилиб қўйилгани назарда тутилиб, у гўё «тўшак»ка ўхшатилмоқда.\nҲақиқатан, Ер ва унинг тузилиш, ундаги қулайликлар ҳақида ўйлаб кўрган киши ушбу оятнинг нақадар ҳақлигига амин бўлади. Ер коинотдаги кичик сайёралардан бири бўлишига қарамай, у инсон ҳаёт кечириши, тирикчилик қилиш, экин экиши, яшаши ва макон тутиши учун Аллоҳ томонидан ўта қулай қилиб қўйилгандир. Коинотдаги бошқа сайёраларда бу ҳолатни кузатиш қийин. Ерни қулай қилиб қўйилганини қуйидагилардан кўриш мумкин:\nЕрда инсон учун энг муҳим бўлган, нафас олишини таъминлайдиган ҳаво мавжуд.\nЕр ўзининг унумдорлиги билан одамларга деҳқончилик ва шунинг орқасидан тирикчилик қилиш имконини беради. Чунки Ер кавлашга осон ва унда унумдорлик бор. Бандалар ибрат олишлари учун ернинг баъзи қисмлари унумсиз ва қаттиқ қилиб қўйилади.\nЕрда турли минтақа ва юртлардаги одамлар фойдалансинлар деб, анҳор ва дарёлар чиқариб қўйилган. Чучук сув ва ундан фойдаланиш енгил қилинган.\nЕрнинг қулай қилиб қўйилганини озон қатлами мисолида яққол кўришимиз мумкин. Ердан тахминан 20-25 км тепада жойлашган ушбу қатлам махлуқотларни осмондан келадиган турли зарар етказувчи нарсалардан – зарарли нур ва баъзи кичикроқ самовий жисмлардан ҳимоя қилиб туради.\nЕрнинг тўшак ва қулай қилиб қўйилганини бундан бошқа нарсаларда, ҳаётдаги ҳар бир яратилган нарсада кўриш мумкин. Фақат бунинг учун бандадан ибратли назар ва салим ақл талаб қилинади.\n«Ва тоғларни қозиқлар қилиб қўймадикми?!»\nВа У Зот Ер сизларни ва бошқа махлуқотларни силкитиб, остин-устин қилиб юбормаслиги учун тоғларни Ер учун қозиқ қилиб қўйгандир. Бу ҳақида бошқа оятда айтилади: «Сизларни тебратиб юбормаслиги учун Ерда тоғларни барпо қилди» (Луқмон, 10).\nТаржимада «қозиқ» деб ифодаланган сўз аслиятда «автаадаа» тарзида келтирилган. Мазкур сўз чодирнинг четларини маҳкам ушлаб туриши учун қоқиб қўйиладиган қозиқ маъносини ифодалайди. Тоғлар ҳам Ерни жуда қаттиқ силкиниб, махлуқотларни ҳалок қилмаслиги учун уни қозиқ каби мустаҳкам ушлаб туради.\nСув юзасидаги «тоғ»лар, яъни айсберглар каби Ердаги тоғлар ҳам ўзига тўрт ярим баробар келадиган илдизга эга бўлар экан. Буни замонавий илм тасдиқлаган.\nУшбу оятлардан Қурайш кофирларининг бир-бирларидан сўраган нарсалари Қуръон ҳақида эмас, қайта тирилиш ҳақида бўлгани келиб чиқади (Аш-Шавконий, «Фатҳул қодир»).\nУшбу ва бундан кейин келадиган Аллоҳнинг қудратига ишора қилувчи оятлардан: «Аллоҳ таолонинг бу ишларни қилиши осондир. Бунинг олдида Қиёмат кунида ўликларни қайта тирилтириб, уларни ҳисоб қилиш ундан ҳам осондир», деган маъно келиб чиқади.\n8. Биз сизларни жуфт қилиб яратдик.\nАллоҳ таоло бутун махлуқотни, хусусан, одамзотни, бир-бирига таянч ва қувват бўлиши, қалби таскин топиши, ҳаётда бир-бирига ҳамроҳ бўлиши ва наслнинг давомийлигини сақлаб қолиши учун жуфт-жуфт қилиб, яъни эркак ва аёл қилиб яратди. Аллоҳ таоло айтади: «Унинг оятларидан (яна бири) – У Зот сизлар учун ҳамдам бўлишингиз учун ўзларингиздан жуфтлар яратиши ва ўрталарингизда ошнолик ва меҳр-муҳаббат пайдо қилишидир. Албатта, бунда тафаккур қиладиган қавм учун оят-ибратлар бордир» (Рум, 21).\n9. Биз уйқуларингизни ором қилдик.\nАллоҳ уйқу ҳолатини сокин ва оромбахш, инсонлар бадани, асаблари тин оладиган, тирикчиликнинг серташвиш юмушларидан бироз хордиқ чиқарадиган соат қилиб қўйди. Бусиз ҳаётни тасаввур қилиб бўлмайди. Одам танаси қувват олиши учун уйқунинг аҳамияти беқиёсдир. Аммо Аллоҳ ана ўша уйқуни ором вақти қилиб қўймаганида, инсон боласи кундузи фаолият олиб боришдан тўхтаган ва бу билан унинг ҳаёти издан чиққан бўлар эди.\nБу неъматнинг қадрига етишлари учун баъзида Аллоҳ таоло Ўз ҳикмати билан бандалари орасидан маълум кишиларни кечасидаги уйқудан маҳрум қилиб, уларни уйқусизлик касали билан синайди. Ёки баъзи ҳолларда кеча ухламасликка тўғри келиб, бедор бўлиб чиқиш ҳолатлари бўлиши мумкин. Бундай ҳолатда киши кундузи беҳол, бемажол бўлиб, бирон ишга кириша олмай, ўзини мадорсиз ҳис қилиб юради.\nБиз таржимада «ором» деб ифодалаган сўз арабий матнда «субаатаа» деб келтирилган. Мазкур сўз аслида «тўхташ, узилиш; сокинлик» маъноларини англатади. Сабаби уйқу пайтида инсоннинг бадани ҳаракатдан тўхтайди, кўриш, эшитиш, ҳид, таъм билиш, терининг иссиқ-совуқни ва кучсиз оғриқни сезиш хусусияти, деярли, йўқолади. Барча асаб ҳужайралари дам олади, уйқу ҳолатида ҳатто нафас олиш ва юрак уриши ҳам маълум даражада секинлашади. Шунингдек, фикрлаш, онг, ақл юритиш, ташқи таъсирларга жавоб қайтариш, ўзгаришларни сезиш ва улар ҳақида хулоса чиқариш каби қобилиятлар ҳам йўқолади. Мана шу нарсалар уйқунинг ором вақти эканини англатади.\nУшбу оятга Муҳаммад Саййид Тантовий «Ал-Васит» номли тафсирида: «Уйқуларингизда ором олиб, сўнг ундан уйғонишингиз худди ўлгандан сўнг қайта ҳаётга қайтарилишингизга ўхшайди», деб маъно берилган. Ҳақиқатан, уйқу на ўлим, на тирикликдир. Бу ҳақида тафаккур қилган банда Қиёматда қайта тирилиб, ҳисоб қилиншга аниқ иймон келтиради.\n10-11. Биз кечани либос ва кундузини эса тирикчилик (вақти) қилдик.\nХудди либос баданни ёпиб, беркитиб тургани каби тун ҳам ўз зулмати билан барча нарсани, хусусан, инсонларни кўздан беркитиб туради. Шу сабаб ҳам ояти каримада тун либосга ўшатилмоқда.\n«Ва кундузини эса тирикчилик (вақти) қилдик».\nАллоҳ тунни махлуқотлар учун уйқу вақти, кунни эса тирикчилик ишларини олиб борадиган, ризқ талабида ҳаракат қиладиган, касб-кор билан шуғулланидаган пайт қилиб қўйгандир.\nКундузи ҳамма ёқни қуёш ёритиб туради. Маълумки, Қуёш нурлари барча махлуқотлар, инсону ҳайвонот олами, хусусан, ўсимликлар учун, уларнинг ҳаёти ва тирик туриши учун ўта муҳимдир. Кундузни тирикчилик вақти қилиб қўйдик, дейилганда мана шу нарса ҳам назарда тутилади.\nТун ва кун ҳам Аллоҳ таолонинг қудратига далолат қилувчи очиқ аломатлардандир. Агар тун ёки кунни абадий қилиб қўйганида, яъни доимо кун ёки доимо тун қилиб қўйганида, ҳеч ким тунни кунга, кунни тунга алмаштира олмас эди. Демак, тундан сўнг кунни келтириш Аллоҳ учун осондир. Охират кунида жамики махлуқотларни қайта тирилтириб, уларни ҳисоб қилиш У Зот учун бундан ҳам осондир.\nШундан сўнг бандалар эътибори осмондаги мўъжиза ва аломатларга қаратилади:\n12. Устларингизга етти мустаҳкам (осмон)ни бино қилдик.\nАллоҳ таоло одамларнинг устларида етти мустаҳкам ва баланд осмонларни бино қилди. Осмонларнинг мустаҳкамлиги шундайки, улар ўз жойига маҳкам ўрнашган бўлиб, шунча давр ва замон ўтишига қарамай, Аллоҳнинг изни бўлмагунича завол топмайди, бирон ерга силжимайди ва махлуқотларнинг устига тушиб кетмайди.\nМана шу етти мустаҳкам осмон Ер ва унда яшайдиган махлуқотлар, хусусан, инсонлар билан чамбарчас боғлиқдир. Уларнинг тадбири эса Қодир Аллоҳнинг қўлидадир.\n13. Ва чарақлаб турувчи чироқни (пайдо) қилдик.\nЖамики маълуқотлар манфаат олишлари учун Аллоҳ таоло зиёси ва ҳарорати ўта кучли бўлган Қуёшни яратди.\nҚуёш ҳам Аллоҳ таолонинг қудратига далолат қилувчи энг катта аломатлардан саналади. Бу ерда уни «чарақлаб турувчи чироқ» деб айтилмоқда. Ҳозирги ривожланган илм-фан бу нарсанинг сирини очди. Қуёшни замонавий телескоп орқали кўрилса, у худди ўзидан олов чиқараётган машъалага ўхшар экан.\nАна ўша чарақлаб турувчи Қуёш фақат Ер аҳли учун яратилгандир. Қуёш ҳам коинотдаги осмон жисмларидан бири саналади. Аммо Қуёш ўртача катталикдаги юлдуз бўлиб, бошқа сайёраларга қараганда Ерга анча яқин жойлаштирилгандир. Унинг Ерга нисбатан аниқ ўлчам ва ҳисобда жойлаштирилгани ва ернинг у атрофида айланишининг ўзи кишини иймонга келиши учун кифоя қилади.\nАллоҳ таоло бежизга бу ерда Қуёшни алоҳида зикр қилмаган. Сабаби Қуёш Ердаги жамики мавжудотнинг яшаши учун ўта муҳим омиллардандир. Масалан, Қуёш сўнса ёки бутунлай йўқ бўлса, шу заҳоти ерни зулмат қоплаб олади, изғирин совуқ шамол эса бошлайди. Тахминан, бир ҳафталар ичида дарё ва денгизларнинг суви музлаб, кейинчалик бутун ер юзини музликлар қоплаб олади. Бу эса махлуқотларнинг ҳалокатга учрашига сабаб бўлади. Демак, Қуёш беҳисоб неъматлар ичидаги энг катта неъматлардан бири экан. Бунинг эвазига бандалар, Макка мушрикларига ўхшаб, ўлгандан кейин қайта тирилишни инкор қилмасдан, аксинча шукр қилиб, уни яратган Зотга ҳақиқий ибодат қилишлари керак.\nЎша Қуёшнинг фойдаларидан бири денгиз ва дарёларидан сувни буғлатиб, ёмғир ҳосил қилишидир. Қуйидаги оятда шу ҳақида айтилади:\n14. Биз сиқиб чиқарувчи (булут)лардан кўп миқдорда сув ёғдирдик.\nАллоҳ таоло махлуқотлар учун ёмғирли булутлардан кўп миқдорда баракали ёмғир ёғдиради. Бу ҳам ҳар бир махлуқотнинг ҳаётида катта аҳамиятга эгадир. Зеро, сувсиз ҳаёт бўлиши мумкин эмас. Сув махлуқотларнинг ризқига сабаб бўлувчи бош омилдир. Зориёт сурасида «Осмонда сизларнинг ризқингиз ва сизларга ваъда қилинган нарса бордир», дейилган.\nКеласи икки оятда нима сабабдан ёмғир ёғдирилиши айтиб ўтилади.\n15-16. У (ёмғир) сабабли дон ва ўсимлик ҳамда бир-бирига қўшилиб кетган боғларни чиқаришимиз учун (шундай қилдик).\nЯъни Биз Ердан одамлар ейдиган ва захира қилиб қўядиган ҳамда чорваларига едирадиган дон – буғдой, шоли, арпа, жўхориларни, ўсимлик ва гиёҳлар, турли хилдаги дарахтлардан иборат бўлган, таъми ва ҳиди, ранги ҳар хил бўлган мевалардан иборат қуюқ боғларни чиқариш учун осмондан кўп миқдорда ёмғир ёғдирамиз.\nАллоҳ таоло «ўлик» ерга жой киритиб, яъни осмондан ёмғир ёғдириб, шундай нарсаларни яратишга қодир экан, қандай қилиб ўлган нарсаларни қайта тирилтириб, уларни ҳисоб қилишга қодир бўлмасин? Ҳар бир ақлли банда буни инкор қилиши мумкин эмас.\nЮқорида санаб ўтилган нарсалар – Ернинг инсон яшаши учун мослаб қўйилгани, тоғларнинг қозиқ қилиб қоқиб қўйилгани, бандаларни жуфт қилиб яратилгани, уйқуни ором, тунни либос ва кунни тирикчилик олиб борадиган вақт қилингани, одамлар устига етти мустаҳкам осмонни барпо қилингани, чарақлаб турувчи қуёшнинг яратилиш ва осмондан сув туширилиши − буларнинг ҳамма-ҳаммаси бир-бирига боғлиқ, бир тизим ва бир илоҳий қонун асосида яратилган ва ўша қонун асосида ўз вазифасини адо қилувчидир. Бу нарсаларнинг ортида Бир Яратувчи, табдир қилиб турувчи, уларни бошқариб турувчи Зот борлиги аниқ. Улар ўз-ўзидан шундай бўлиб қолмаган. Балки ҳаммаси аниқ мақсад ва вазифа билан яратилган. Демак, шу нарсаларни яратган Зот – Аллоҳ таоло Қиёматда бандаларини ҳисоб қилишга Қодирдир.\nАллоҳ таоло мушриклар Қиёмат кунини ёлғонга чиқаришгани, бу ҳақида ихтилофга боришганини баён қилиб, Қиёматнинг содир бўлишига ақлий далиллар келтиргач, энди улар ихтилоф қилиб, у ҳақида бир-бирларига савол қилишаётган кун – Қиёмат кунида содир бўладиган баъзи ҳодисаларни келтиради.\n17. Албатта, ажрим куни белгиланган вақт бўлди.\nИнсонлар беҳуда яратилганлари йўқ. Уларга неъматларни берган Зот энди уларни беҳуда тарк қилиб қўймайди, кимдир иймон келтириб, яхшиликлар қилган, кимдир куфр келтириб, Ер юзида турли бузғунчиликларни содир этган, кимдир зулм қилган, яна кимдир зулм кўрган. Йўқ! Буларнинг ҳеч қайсиси изсиз кетмайди, ўлиб тупроққа айланиш билан якунланмайди, балки ҳали ҳисоб бор, мукофот ёки жазо бордир. Бу кун Қиёмат кунидир! Бу кун Охират кунидир!\nҚиёмат куни яхши билан ёмон, ҳақ билан ботилнинг ўртаси ажратиладиган, ҳисоб ва ҳукм қилиниш Куни бўлиб, унинг қачон қоим бўлиши Аллоҳнинг даргоҳида тайин қилингандир, қатъий белгилаб қўйилгандир. Бу илмни Аллоҳ таолодан ўзга ҳеч ким билмайди. Қиёматнинг содир бўлиши бир кун олдинга ҳам, ортга ҳам сурилмайди. У Кунда Аллоҳ аввалгилар ва охиргиларни бир жойга тўплаб, амалларига яраша ҳисоб қилади. Бас, бандалар ушбу Кунга тайёргарлик кўрсинлар.\nУ кунда коинотнинг низоми бузилиб, Аллоҳнинг изни билан баъзи ҳодисалар юз беради. Жумладан,\n18. У кунда сур чалиниб, сизлар гуруҳ-гуруҳ бўлиб келасизлар.\n«Сур» пуфлаш асбоби бўлиб, биз унинг қандай сифатга эга экани ҳақида ҳеч нарса билмаймиз. Бу билан машғул ҳам бўлмаймиз. Чунки бу нарса иймонимизни зиёда қилмайди. Зеро, бу ғайб илмидандир. Фақат ўша куни сур чалинишига иймон келтирамиз, холос.\nАна ўша Кунда сур чалишга тайинланган фаришта Исрофил алайҳиссалом Аллоҳ таоло амри билан сур чалгач, одамлар қабрларидан туриб гуруҳ-гуруҳ, бўлиб, турли ҳолат ва шаклда ҳисоб қилиниш учун маҳшаргоҳга келадилар.\nБу ердаги сур чалиниш иккинчисидир. Биринчи бор сур чалинганида барча жонзотлар ўлади ва кейингисида Қиёматгача бўлган жамики бандалар қабрларидан туриб – қайта тирилиб, Аллоҳнинг ҳузурига йўл оладилар. Бирон киши у ерга боришдан бош торта олмайди. Ҳамма Аллоҳнинг ҳузурида тўпланади.\n19. Осмон очилади ва эшикларга айланади.\nЎша Кунда мустаҳкам осмоннинг кучли тизгини очилади, улкан борлиқнинг низоми бузилиб, осмон бўлакларга бўлинади ва худди очиқ эшикларга ўхшаб қолади.\nБаъзилар: «Осмон ёрилиб, турли йўлларга бўлинади ва ундан фаришталар тушиб келадилар», дейишган. Уларнинг далили қуйидаги оятдир: «(Эй Муҳаммад,) осмон булутлар билан ёрилиб, (барча) фаришталар тушириладиган (Қиёмат) Кунини (эсланг)!» (Фурқон, 25).\nАйтилишча, осмонда ҳар бир банда учун икки эшик бўлади: ризқ эшиги ва амаллар қабул қилинадиган эшик. Қиёмат қоим бўлганида ўша эшикларнинг барчаси очилади.\nЭътибор беринг, юқорида осмонга «мустаҳкам» сифати берилган эди. Бу ерда эса ўша мустаҳкам осмон очилиши ва худди очиқ турган эшикларга айланиши айтилмоқда. Бундан Қиёматнинг содир бўлиши, у куннинг даҳшати ва қўрқинчи жуда қаттиқ экани келиб чиқади.\n20. Тоғлар учирилиб, саробга айланиб қолади.\n«Сароб» аслида чўлдаги чанқаб турган одамнинг кўзига сув бўлиб кўринган, ёнига яқинлашганда ҳеч нарса бўлиб чиққан нарсадир. Ушбу оятда айтилишича, Қиёмат кунида ўзининг улканлиги ва пирвиқорлиги билан одамларни ҳайратга солиб келадиган, дунёда Ерни силкиниб кетишидан сақлаб турадиган катта тоғлар ҳам саробга, майда жисмларга, кичик зарраларга айланиб қолар экан. У тоғлар шундай майда зарраларга бўлиниб кетганидан узоқдан қараса, бир нарсага ўхшаб кўринса ҳам, яқинлашганда ҳеч нарсадек бўлиб қолади. Мана шу нарса тоғларнинг саробга айланишидир.\nТоғларнинг бундай аҳволга тушиши бошқа оятларда шундай ифодаланган: «Тоғлар титилиб, чанг-тўзонга айланиб қолади» (Воқеа, 5-6).\nЭнди Қиёмат кунида кофир ва мушрикларнинг ҳоли не кечиши айтилади:\n21. Албатта, жаҳаннам кўз тикиб турувчидир.\n«Жаҳаннам» Охират куни кофир ва осий бандалар азобланадиган жойнинг номидир.\nЎша Қиёмат кунида жаҳаннам қаттиқ қиздирилиб, ёмон амаллари билан ўзига тушувчиларни кўз тикиб, илҳақлик билан, худди сергак пойлоқчи каби кутиб туради. Жаҳаннамдаги азоб берувчи фаришталар ҳам у ерга тушадиган осий бандаларни азоблашга шайланиб турадилар.\nИбн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Жаҳаннам кўприги устида етти тўсиқ бўлиб, уларнинг биринчисида банда шаҳодат калимасидан сўралади. Агар тўлиқ жавоб берса, иккичисига ўтказилади. У ерда намоз ҳақида сўралади. Агар тўлиқ жавоб ерса, учинчисига ўтказилади. У ерда закотдан сўралади. Бунга ҳам мукаммал жавоб берса, тўртинчи тўсиққа ўтишга рухсат берилади. Унда банда рўзадан сўралади. Агар тўлиқ жавоб берса, бешинчисига ўтказилади. Унда ҳаждан сўралади. Бу ерда ҳам тўлиқ жавоб берса олтинчи тўсиққа ўтишга изн берилади ва у ерда банда умра ҳақида сўроқ қилинади. Бунга ҳам тўлиқ жавоб берса, еттинчисига рухсат этилади ва у ерда банда зулм ҳақида сўралади. Агар зулм қилган бўлса, ўша ҳақида сўралади, акс ҳолда, «унинг амалларига қаранглар, агар нафллари бўлса, ўша билан амалларини тўлдиринглар», дейилади. Ундан фориғ бўлгач, у банда жаннатга олиб кетилади (Ҳусайн Ибн Масъуд ал-Бағавий, «Маолимут танзил»).\nХўш, ўзига тушувчиларни азоблашга тайёр бўлиб шайланиб турган жаҳанамга кимлар тушади.\n22. (У жаҳаннам) туғёнга тушувчилар учун макондир.\nҲа, Аллоҳнинг амрини четлаб ўтиб, туғёнга кетган, ўз ҳавойи нафси билан овора бўлиб, ўз ҳолича, хоҳлаганича ҳаёт кечириб ўтган, Раббиларига куфр ёки ширк келтирган, пайғамбарларини ёлғончига чиқарган, мункар ишларни содир этган исёнкор бандалар учун ана ўша кўз тикиб турган жаҳаннам макон бўлади.\nҲасан Басрий ва Қатодалар: «Ҳар бир банда жаҳаннамдан ўтмагунича жаннатга кирмайди. Агар унга рухсат берилса, нажот топади. Акс ҳолда жаҳаннамда ушлаб қолинади», дейишган («Тайсиру ибн Касир»).\n23. Улар у ерда узоқ замонлар қоладилар.\nТуғёнга кетганлар жаҳаннамга тушишгач, у ердан чиқиб кетишмайди, балки узоқ замон мобайнида, яъни абадул-абад, ниҳояси ва чек-чегараси бўлмаган муддатгача шундай азоб-уқубатларни тортадилар.\nАбдуллоҳ ибн Масъуд айтади: «Агар аҳли жаҳаннамлар дўзахда дунёда турганчалик муддат туришларини билганларида эди, хурсанд бўлар эдилар. Агар аҳли жаннатлар жаннатда дунёда турганчалик муддат туришларини билганларида эди, маҳзун бўлар эдилар»(Ҳусайн Ибн Масъуд ал-Бағавий, «Маолимут танзил»). Яъни аҳли жаҳаннамлар жаҳаннамда оз муддат, дунёда яшаб ўтганларича миқдорда азобланишларини билганларида, азобимиз тезда ўтиб кетар экан, деб севинган бўлар эдилар. Агар жаннатийлар ҳам дунёда яшаб ўтганчалик туришларини билганларида эди, жаннатда бўлишимиз давомий эмас экан-да?! – деб хафа бўлар эдилар. Бу ерда кофирлар жаҳаннамга тушишгач, у ерда абадий қолишлари таъкидланмоқда.\n24. Улар у ерда бирон салқинликни ҳам, бирон ичимликни ҳам тотмайдилар.\nИсёнкор бандалар жаҳанамга абадий қоладиган бўлиб киришгач, у ерда турли-туман қийноқларга дучор бўладилар. Ана ўша азоблардан бири мана шу оятда айтилмоқда. Қаттиқ иссиқ бўлиб турган жойда одам салқин ичимлик ичишни хоҳлаб туради. Аммо уларга салқин берадиган ва чанқоқларини босадиган бирон ичимлик берилмайди. Балки\n25. Фақат қайноқ сув ва йирингнигина (тотадилар).\nОсийлар жаҳаннамда бирон салқинликни ҳам, чанқоқларини босувчи бирон ичимликни ҳам тотмайдилар, балки азоблари янада зиёда бўлиши учун қайноқлиги ўта юқори даражада бўлган, ичилганда томоқ ва қоринни куйдириб юборувчи сув ва аҳли жаҳаннамларнинг баданларидан куйиш натижасида оқиб тушадиган тер, қон ва йиринглардан иборат манфур бир суюқликни ичадилар. Бу нақадар ёмон ҳолат!\nЎша қайноқ сувнинг ҳарорати шу қадар кучли эканки, ривоятларда келишича, ундан ичаман деган кишининг юз териси шилиниб тушар экан. (Бу маънода Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан ҳадис ривоят қилган. Ҳадиснинг санадини Ибн Мурдавайҳ чиқарган).\nХўш, улар нима сабабдан шундоқ азобларга гирифтор бўлмоқдалар. Бу уларга қилинаётган зулмми ёки ноҳақликми? Йўқ, балки...\n26. (Бу уларнинг қилмишларига яраша) муносиб жазодир!\nАллоҳ уларга зулм қилиб, жаҳаннамга ташлагани йўқ, балки улар фақат дунёда содир этган қабиҳ қилмишларига яраша жазо олмоқдалар. Бежизга ёки сабабсиз азобланаётганлари йўқ. Бу қийноқлар уларга қилинган зулм ҳам, ситам ҳам эмас, балки муносиб жазодир. Зеро, куфр ва ширкдан катта гуноҳ йўқ, жаҳаннамдан улуғ азоб ҳам йўқдир!\nОдам боласи туғилиши билан олдиндан жаннатий ёки жаҳаннамий деб белгилаб қўйилмайди. Балки унинг дунёда қилган ишларига қараб ҳисоб қилинади. Қуйидаги оятларда ўша исёнкор ва туғёнга кетган бандаларни қандай амаллари ва эътиқодлари жаҳаннамга азобига олиб боргани баён қилинади.\n27. Улар ҳисоб-китобни умид қилмас эдилар.\nЎша исёнкор бандалар мункар ишларни содир этдилар, куфр келтирдилар, турли гуноҳ ва маъсият ишларни қилдилар. Сабаби улар Қиёмат кунига, Аллоҳнинг даргоҳига қайтишларига ва ҳисоб-китобга ишонмас, уни ёлғон дер, у Кунда ҳисоб қилинишда қўрқмас, оқибатлари аянчли хотима топишидан хотиржам эдилар.\nДемак, ҳар бир мункар ва ҳаром иш банданинг Қиёмат кунига, у кунда ҳисоб бўлишига ишонмаслигидан, иймони йўқ эканидан келиб чиқар экан. Уларнинг ҳисоб Кунига ишонмасликлари натижасида нима келиб чиққани қуйидаги оятда айтилади:\n28. Ва Бизнинг оятларимизни қаттиқ ёлғонга чиқарар эдилар.\nУлар, шунингдек, Аллоҳнинг борлигига, Яккалигига, пайғамбарларнинг ҳақ эканига ва Қуръони Карим Аллоҳ таолонинг даргоҳидан нозил қилинганига далолат қилувчи кўпдан-кўп ҳужжат ва далилларни қаттиқ инкор қилишар, куфрда оёқ тираб туриб олишар эди.\nАллоҳ таолонинг оятларини ёлғон дейишнинг ўзи бандани жаҳаннам ўтига олиб борувчи нарсадир. Энди у бутун умр ёлғонга чиқариб, ҳаётини ҳам шу бузуқ ақида асосида ўтказган бўлса-чи?! Бундай банда абадул-абад азобланишга муносибдир. Шу сабаб ҳам юқоридаги оятда улар кўраётган бу азоблар «муносиб жазодир» деб айтилмоқда.\n29. Ваҳоланки, Биз ҳар бир нарсани ҳисоб қилиб ёзиб қўйганмиз.\nАллоҳ таоло илми шомил ва барча нарсадан кенгдир. У Зот бандаларнинг барча амалларини ҳисобга олиб қўйган, фаришталар уларнинг номаи аъмолларига дунёда айтган ҳар бир сўзларию қилган ишларини битиб, муҳрлаб қўйгандирлар. Шу сабаб улар дунёда содир этган гуноҳ ва жиноятларини «Биз қилмаганмиз», деб инкор қилишга қодир эмасдирлар.\nТуғёнкор кофирлар жаҳаннамда ўз ёғларига ўзлари қовурилиб, минг бир азоб ичида тўлғаниб турганларида, уларга қарата шундай дейилади:\n30. Бас, (эй кофирлар, жаҳаннамдаги азобларни) тотиб кўринглар! Биз сизларга азобдан бошқасини ҳаргиз зиёда қилмаймиз!\nЯъни осий бандалар жаҳаннамга кириб, у ерда азоб тортаётганларида, таҳқирлаш ва азобни янада ошириш мақсадида уларга қарата: бас, шундай экан, сизлар Бизнинг оятларимизга иймон келтирмай, Ҳақ Йўлни четлаб ўтиб, шайтонга, ҳавойи нафсларингизга мутеъ бўлган экансизлар, энди бунинг эвазига жаҳаннамдаги турли хил аламли, қаттиқ оғриқ берувчи азобларни, куфрингиз, фисқу фужур ишларингиз ва исёнингизнинг аччиқ оқибатини татиб кўринглар. Сизларга шу хилдаги азобдан бошқа нарса зиёда қилинмайди! – деб хитоб қилинади.\nАзобда қийналиб турганларга бундан ортиқ аламли сўз айтилмаса керак. Бу азоблардан чиқиш ва халос бўлиши йўлини излаб турганларга, яна у ерда абадий қолишлари ва уларга азоб кўпайтирилиши ҳақида хабар қилиниши ва уларга хитоб қилиниб: «Бас, азобни тотиб кўринглар!» деб айтилиши кофирларнинг кўраётган машаққатларини минг баробар оширади. Бу эса уларга қўлланиладиган азобнинг бошқа кўринишидир. Аллоҳ таоло барчаларимизни бундоқ аянчли аҳволга тушишдан асрасин!\nАбдуллоҳ ибн Амр айтади: «Жаҳаннам аҳли ҳақида ушбу оятдан ҳам шиддатлироқ бирон оят нозил қилинмаган. Улар учун абадул-абад фақат Аллоҳнинг азоби зиёда қилинади», деган (Абд ибн Ҳумайд, Ибн Жарир ва Ибн Мунзир ривояти).\nҲасан ибн Дийнор айтади: «Мен Абу Барза ал-Асламийдан Аллоҳнинг Китобида аҳли жаҳанамлар ҳақида айтилган энг шиддатли оят ҳақида сўраганимда, у «Бас, (эй кофирлар, жаҳаннамдаги азобларни) тотиб кўринглар! Биз сизларга азобдан бошқасини ҳаргиз зиёда қилмаймиз!» оятини тиловат қилди» (Имом Табароний, Ибн Мурдавайҳ, Ибн Мунзир, Абд ибн Ҳумайд ривояти).\nҚуръони Каримнинг услубига кўра, Аллоҳ таоло кофир ва мушрик бандалар йўлиқадиган азоб-уқубатлар ҳақида хабар қилгач, энди бандалар орасидаги саодатманд кишилар – тақводор мўминлар кўрадиган мукофот ва неъматлар зикр қилинади.\n31. Албатта, ютуқ тақводорларникидир.\nБу ердаги «ютуқ»дан мурод «жаннат» ва «Аллоҳнинг розилиги»дир. Яъни, албатта, ютуқ − нажот ва жаҳаннам азобидан озод бўлиш ва жаннатга кириш Аллоҳ таолога ҳақиқий иймон келтирган, ўзини У Зот рози бўлмайдиган ҳаром ишлардан сақлаб юрадиган тақводор бандаларгагина хосдир. Фақат мана шундай бандаларгина Охиратда ютуққа, нажотга эришадилар. Зеро, чиройли оқибат тақво эгалариникидир!\nТақво ўзида бир неча сифатларни жамлайди. Аввало, Аллоҳ таолонинг борлигига, У Зотнинг Яккалигига иймон келтириш, куфр, ширк ва нифоқдан узоқ юриш, Аллоҳ буюрган амалларни ихлос билан бажариб, қайтарган нарсалардан ҳеч бир шубҳасиз тийилишдир. Тақвонинг умумий таърифи − шу. Аммо тақво юқорида саналган нарсалар ичига кирувчи кўплаб эътиқод, амал ва одобларни ўз ичига олади. Тақво ҳақиқий мўминнинг сифатидир. Банда Охиратда нажот топаман, деса, албатта, тақво билан сифатланиши лозимдир. Қиёмат куни нажот топиш фақат тафводорларга хос экани бошқа оятларда шундай баён қилинган: «Сизлардан ҳар бирингиз унга (яъни жаҳаннамга) тушгувчидирсиз. (Бу) Раббингизга (яъни У Зотнинг амрига биноан) вожиб бўлган ҳукмдир. Сўнг Биз тақводор бўлган зотларни (ундан) қутқарурмиз ва золим кимсаларни тиз чўккан ҳолларида (жаҳаннамда) қолдирурмиз» (Марям, 68-72).\nСуранинг давомида нажот топадиган тақводор бандалар жаннатга кўрадиган неъматлар ҳақида айтилади.\n32-33. (Улар учун жаннатда) боғлар ва узумлар ҳамда ёши тенг бўлган кўкраги бўлиқ (гўзал ҳур)лар бордир.\nТақводор бандалар жаннатда турли ноз-неъматлардан баҳраманд бўладилар. Жумладан, улар учун тотли суви ва мевали дарахтлари бўлган гўзал боғлар, хурмо ва узумлар ва яна турли мевалар берувчи ажойиб дарахтлар бордир. Қайси мевадан ейишни хоҳласа, ҳеч қийналмай ундан узиб тановул қилаверади. Жаннат мевалари ўзига хос таъмга эгадир. Кўринишидан дунёдаги меваларга ўхшаса-да, лекин мазаси ва ҳузур бахш этиши мутлақо ўзгача. Жаннат мевалари мукаммалдир. Уларда ғўрлик, нуқсон, кўнгид айнитиш ва бошқа камчиликлар бўлмайди. Барчаси жаннатийларга хослаб тайёрлаб қўйилгандир.\nБу ерда боғнинг зикр қилинганидан сўнг мевалар ичдан узумнинг хосланишига сабаб у меваларнинг энг тотлиси, энг ширини ва бандалар учун энг севимлисидир.\n«Ҳамда ёши тенг бўлган кўкраги бўлиқ (гўзал ҳур)лар бордир».\nВа жаннатийлар учун ҳусни-жамолда бир хил бўлган гўзал юзли, ўта чиройли, дуркун, тенг ёшдаги ҳурлар, соҳибжамол аёллар бордир. Улар кўзларини тиювчидирлар. Бошқаларнинг уларга нигоҳлари тушмайди. Жаннатийларни чодирларда кутиб ўтирадилар. Жаннат ҳурларига уларга эга бўлувчи тақводорлардан олдин бирон инсон ёки жин тегмаган бўлади. Улар шу даражада чиройлики, худди беркитилган дурга, ёқут ҳамда маржонга ўхшаб кетадилар.\nҲа, дунёдалик чоғида Роббига тақво қилган, ўзини фаҳш ва ёмон амаллардан сақлаб юрган тақводор мўминлар учун Аллоҳ таоло жаннатда гўзал жуфтларни яратиб қўйгандир. Дунё аёлларида учрайдиган кўнгилга тегувчи бирон ёқимсиз ҳолат жаннат ҳурларида учрамайди.Улар ўта пок ва ҳуснда тенгсиздирлар.\n34. (Шунингдек, улар учун) тўла қадаҳлар бордир.\nЖаннатийлар учун ақлни кетказмайдиган, маст-аласт ҳолга келтирмайдиган, ўзига хос сифатга эга бўлган тотли шароблар тўла қадаҳлар ёш ғуломлар томонидан айлантирилади. Улар хоҳлаганча ундан ичиб, ҳузурланадилар. Бу ичимликнинг охири дунё хамрлари каби мастлик ва уруш-жанжал эмас, балки роҳат ва лаззатдир.\nАллоҳ таоло жаннатийлар ҳақида шундай дейди: «Улар у жойда (шундай шароб) косаларини талашиб – қўлма-қўл қилиб ичадиларки, у (шароб)да (яъни уни ичганлари сабабли) на беҳуда-сергаплик ва на гуноҳ бўлади» (Тур, 23).\nДемак, жаннатдаги шаробнинг сифати ҳам дунёникидан бутунлай фарқ қилар ва ундан келиб чиқадиган натижалар ҳам ижобий бўлар экан.\n35. Улар у ерда лағв ва ёлғон (сўзлар)ни эшитмайдилар.\nЖаннат ҳаётидаги суҳбатлар дунёникидан тубдан фарқ қилади. Жумладан, у ерда бекорчи, беҳуда ва ботил сўз ва гаплар, уруш-жанжалга сабаб бўладиган ёлғончилик ва ғийбатлар бўлмайди. Сабаби жаннат саломатлик жойи ва айб-камчиликдан холи макондир. Хусусан, тақводор бандалар жаннатда шароб ичаётганларида уларнинг тилларида, дунёда хамр ичувчилар орасида бўладиган лағв, ботил, беҳуда, фаҳш сўзлар ва ёлғон ишлатилмайди. Улар бир-бирларига ёлғон қўлламайдилар. Балки улар яхши сўзлар ва бир-бирларига саломнигина эшитадилар.\nБотил сўз ва ёлғоннинг бўлмаслиги жаннатийларга ўзгача роҳат ва завқ бахш этади. Бундан фойдасиз сўз ва ёлғон киши тинчлигини бузадиган нарса экани келиб чиқади.\n36-37. (Бу) Роббингизнинг – осмонлар ва Ернинг ҳамда улар орасидаги нарсаларнинг Раббиси бўлмиш Раҳмоннинг мукофоти ва етарли яхшиликдир. Унинг (изни)сиз гапиришга қодир эмаслар.\nУшбу оятларда жаннатийларга ушбу неъмат ва яхшиликларни ким тайёрлагаб қўйгани, бу нарсалар кимнинг мукофоти ва фазли-карами экани айтилмоқда.\n«(Бу) Раббингизнинг... мукофоти ва етарли яхшиликдир».\nАллоҳ уларга берган неъматлар мўмин ва тақводорларнинг дунёда қилган солиҳ амаллари эвазига берилгандир. Аллоҳ таоло Ўз фазли билан уни янада зиёда қилади. Зеро, бу яхшилик ва неъматлар кифоя қилувчи, кўпаювчи ва давомийдир.\nЮқоридаги оятда кофирларга қарата: «Бу сизлар қилган ишларингизга муносиб жазодир!» деб хитоб қилиниши айтилган бўлса, бу ерда мўминлар кўрадиган мукофотлар етарли ва кифоя қилувчи яхшиликлар экани таъкиланмоқда. Бу эса ўз навбатида улар кўраётган роҳатни янада зиёда қилади.\n«Осмонлар ва Ернинг ҳамда улар орасидаги нарсаларнинг Роббиси бўлмиш Раҳмоннинг...»\nБу юқоридаги оятда келган «Роббингиз...» сўзининг сифати бўлиб келмоқда. Яъни мана шу неъматлар Сизнинг Роббингиз – осмонлар ва Ернинг ҳамда улар ўртасидаги барча нарсаларнинг Роббиси, уларни яратувчиси, Эгаси ва тадбир қилиб турувчиси, раҳмати барча нарсадан устун бўлган Зот – Аллоҳ таолонинг мукофоти ва етарли яхшилигидир.\n«Унинг (изни)сиз гапиришга қодир эмаслар».\nОсмонлар ва Ернинг аҳли Аллоҳ таолонинг рухсатисиз, У Зот изн бермагунича бирон сўз сўзлашга ва Ундан бирон нарса сўрашга, Унинг изнисиз бирон нарса қилишга эга бўлолмайдилар, балки Унинг ҳузурида сукут сақлаб турадилар. Бунга ушбу оят далилдир: «У Кун келганида, бирон жон гапирмас, фақат (Аллоҳнинг) изни билангина гапиради» (Ҳуд, 105).\nҚиёмат қоим бўлганида барча махлуқотлар Аллоҳ таолонинг измида, У Зотнинг ҳукми остида бўладилар, У Зотнинг изнисиз бирон махлуқот бирон иш қилишга, шафоат этишга ёки гапиришга қодир бўлмайдилар. Бу ҳақида қуйидаги оятларда айтилади.\n38. Ўша куни Руҳ(Жаброил) ва фаришталар саф бўлиб турадилар. Раҳмон изн берганлар ва тўғри сўзлаганлардан бошқалар гапира олмайдилар.\nЎша Қиёмат кунида фаришталар ва уларнинг энг улуғи Жаброил Аллоҳ таолонинг даргоҳида У Зотга бўйин эккан, ўзларини ҳокисор тутган ҳолларида саф тортиб турадилар.\nМуқотил ибн Ҳайён: «Руҳ фаришталарнинг энг ҳурматлиси, Роббига энг яқини ва ваҳий олиб тушувчидир», деган (Ибн Мунзир ва Ибн Ҳиббон ривояти).\nБу ерда Жаброил алайҳиссалом назарда тутилмоқда.\nИбн Масъуд айтади: «Руҳ тўртинчи осмондадир. У осмонлар ва тоғлардан каттадир. Фаришталардан баъзилари ҳар куни ўн икки минг марта тасбеҳ айтадилар. Аллоҳ ҳар бир тасбеҳдан бир фариштани яратади ва Қиёмат кунида улар саф-саф бўлиб келадилар» (Ибн Жарир ривояти. Лекин Ибн Касир ушбу ривоятнинг санадини «жуда ғариб» деган).\n«Раҳмон изн берганлар ва тўғри сўзлаганлардан бошқалар гапира олмайдилар».\nАллоҳнинг буюклигидан, У Зотнинг муборак ҳузурида турганларидан Жаброил ва бошқа фаришталар гапиришга қодир бўлмайдилар. Фақат У Зот изн берганларгина гапирадиган ва гапирганда ҳам рост гапни, Аллоҳни рози қиладиган сўзни сўзлайдилар.\nСаҳиҳ ривоятларнинг бирида: «Ўша куни фақат пайғамбарларгина гапира оладилар», дейилган (Тайсиру ибн Касир).\nВоҳидий: «Мўминлар ва фаришталар ичидан фақат Аллоҳ изн берганларгина ўша Кунда гапирадилар», деган.\nИбн Аббос, Абу Солиҳ ва Икрималар бу ердаги «тўғри сўз»ни (арабий матнда «соваабаа» тарзида келган) тавҳид калимаси, яъни «лаа илааҳи иллаллооҳ»дир деб тафсир қилишган (Ибн Жарир, Ибн Мунзир ва Байҳақий «Ал-асмау вас сифат»да ривоят қилган).\nБундан келиб чиқадики, Қиёмат кунида Аллоҳ изн берган ва дунёда «Лаа илаҳа илаллоҳ» калимасини айтиб, ўша калима асосида ҳаёт кечирган бандаларгина гапиришга рухсат этилар эканлар.\nҚиёмат кунида содир бўлувчи воқеалар, кофир кимсалар оладиган жазо ва тақводорлар кўрадиган мукофотлар ҳақида айтилгач, энди ғафлат уйқусида ётган ва мудраб юрган бандаларни сергак торттириш ва уларни Охират азобидан огоҳлантириш учун шундай дейилади:\n39. Бу Ҳақ Кундир. Бас, ким хоҳласа, Роббига қайтиш йўлини тутади.\nМана шу Қиёмат куни ҳақдир, унинг содир бўлишига, ўша кунда ҳисоб бўлишига ҳеч қандай шубҳа ва гумон йўқдир. Бу кун ҳақида ўзаро тортишиб, бир-бирига савол қилиш ва ихтилофга тушиш жоиз эмас, фақат у кунга ҳозирлик кўриш керак, холос. Қиёматдан, ўша кунда ҳисоб қилинишдан қочиб қутулиб бўлмайди. Бу кунда сирлар ошкор бўлади, қалблар яшириб юрган нарсалар очилади, бандалар амалларига яраша ҳисоб қилинадилар. Бас, шундай экан, кимки хоҳласа, вақт борида, фурсат қўлдан кетмай туриб, ошна-оғайничилик, бойлик ва фарзандлар манфаат бермайдиган, ҳар ким ўзи ҳақида ўйлаб қоладиган Кун келмасидан туриб, жаҳаннам унинг учун макон бўлмасидан олдин солиҳ амаллар қилиб Роббига яқинлашсин, иймон ва тоат билан Аллоҳга қайтсин, У Зотнинг савоби ва мукофотига эришишга шошилсин, азоби ва жазосидан ўзини сақлаб қолсин! Зеро, солиҳ амаллар бандани Аллоҳга яқинлаштиради, гуноҳ амаллар Ундан узоқлаштиради.\nУшбу сура Аллоҳ таолонинг бандаларни таъсирли суратда огоҳлантириши билан якунланади:\n40. Биз сизларни яқин(да содир бўладиган) азобдан огоҳлантирдик. Ўша Куни ҳар бир киши ўзи қилган нарсага назар солади ва кофир кимса: «Эҳ, қани энди, тупроққа айланиб кетсам!!!» деб (орзу қилиб) қолади.\nЯъни Биз сизларни, эй кофирлар, яқинда содир бўлувчи, келиши аниқ бўлган Қиёмат кунидаги азобдан огоҳлантирдик.\n«Яқин азобдан» деб айтилишига сабаб дунё ҳаёти кўз очиб юмгунча, жуда тезлик билан ўтиб кетишига далолат қилади. Бу ҳақида бошқа оятларда шундай дейилган: «Улар у (Кун)ни узоқ деб биладилар. Биз эса унинг яқинлигини биламиз!» (Маориж, 6-7). Ҳаёт худди ярим кундек ўтиб кетганини Аллоҳ таоло шундай тасвирлайди: «Улар у (Қиёмат Соати)ни кўрадиган Кунда (бу дунёда) гўё биргина пешиндан сўнг ёки чошгоҳ пайтида тургандек (яъни бир кун ҳам яшамагандек) бўлиб қоладилар!» (Нозиот, 46).\nДемак, Қиёмат кунининг келиши яқин, ҳаёти дунё тез ўтиб кетади. У кунга муносиб тайёргарлик кўриш керак!\n«Ўша Куни (ҳар бир) киши ўзи қилган нарсага назар солади».\nМана шу кунда ҳар бир инсон дунёда қилиб ўтган яхши ва ёмон амалларига қараб қолади. Яхши амаллари кўп бўлса, бундан хурсанд бўлиб, жаннат ҳақида, ўзининг чиройли оқибати ҳақида башоратланади. Агар ёмон амаллари кўп бўлса, ҳасрат-надоматга тушиб, қаттиқ пушаймон чека бошлайди.\nҲасан Басрий айтади: «Бу ердаги «киши»дан мурод мўмин кишидир. У ўзи учун яхши амални кўради. Кофир эса ўзи учун тайёрлаган ҳеч нарсани кўрмайди ва шу сабаб тупроққа айланиб қолишни орзу қилади».\n«Ва кофир кимса: «Эҳ, қани энди, тупроққа айланиб кетсам!!!» деб (орзу қилиб) қолади».\nИлоҳий амр ва қайтариқлар билан вазифаланмаган ҳайвонлар орасида ажрим қилинганидан сўнг Аллоҳ таоло уларга: «Тупроққа айлан!» деб нидо қилади. Шунда кофир банда аламли, оғриқли азобга йўлиқмаслик учун худди ҳайвонлар каби тупроққа айланиб қолишни орзу қилиб қолади.\nАбдуллоҳ ибн Амр айтади: «Қиёмат қоим бўлса Ер чўзилади ва барча ҳайвонлар, ҳашоратлар бир жойда тўпланилиб, улар орасида қасос олиб бериш бошланади. Ҳатто шохли чўчқордан шохсиз қўчқорнинг қасоси олиб берилади. Шу иш адо этилиб бўлингач, уларга: «Тупроққа айланинглар!» дейилади. Шунда кофир: «Эҳ, кошки эди, тупроққа айланиб қолсам!!!» деб қолади.\nНабаъ сурасидан олинадиган хулоса ва фойдалар:\n1. Қурайш қабиласига мансуб бўлган мушриклар Қиёмат кунини инкор қилганликлари.\n2. Улар Қиёмат куни ҳақида бир-бирларига инкор ва истеҳзо маъносида савол берганликлари.\n3. Қиёмат содир бўлишига шубҳа қилиш ёки у кунни масхаралаш кофир ва мушрикларнинг сифати экани.\n4. Вақт ўтгач, иймон ва иқрорнинг фойдаси йўқ экани, банда ҳаётлигида Аллоҳ таолога, барча иймон келтириш лозим бўлган нарсаларга, хусусан, Қиёмат кунининг содир бўлишига шубҳасиз ишониши ва у Кунга тайёргарлик кўриши лозим экани.\n5. Ерда, осмонда ва теварак атрофимиздаги ҳар бир нарсада Аллоҳ таолонинг чексиз қудратига далолат қилувчи белгилар жуда кўп экани.\n6. Қиёмат куни қачон содир бўлиши тайин қилиб қўйилгани.\n7. Ўша кунда борлиқнинг низоми бузилиши.\n8. Кофир ва мушрик бандалар Қиёмат кунида сўнгсиз азоб-уқубатларга йўлиқишлари.\n9. Ҳар бир банданинг – мўминнинг ҳам, кофирнинг ҳам − ҳар бир қиладиган амали фаришталар томонидан аниқлик билан ёзиб борилиши.\n10. Тақво сифати бандани жаҳаннам азобидан қутулиб, жаннатга киришига сабаб бўлиши.\n11. Қиёмат қоим бўлишига шубҳа йўқ экани.\n12. Кимки оқибати хайрли ва Охиратда ҳурмат-эҳтиромга сазовор бўлишни хоҳласа, иймон ва тақво билан Аллоҳ таолога қайтиши ва У Зот йўлида ҳаёт кечириши лозим экани.\n13. Қиёмат кунида ҳар бир инсон дунёдалик чоғида қилган амалига қараб ҳисоб қилиниши, ўз-ўзидан бирон зулм ёки мукофот берилмаслиги, балки барчаси бандалар қилган амалларга қараб баҳоланиши.\nأَحْقَابًا сўзи حُقْبٌ нинг кўплик шакли бўлиб, уламолар унга бир неча изоҳ беришган. Аслида ушбу сўз «замон, давр» маъносини англатади. Суддий: «Ҳуқб етмиш йилдир», Башир ибн Каъб: «Уч юз йил», Ибн Умар: «Қирқ йил», деган. Айтилишича, у ўттиз минг йилга тенг даврдир. Ҳасан Басрий айтади: «Аҳқоб нима эканини сизлардан ҳеч ким билмайди, аммо зикр қилишларича, у юз ҳуқбдан иборат бўлиб, ҳар бир ҳуқб етмиш минг йилга тенгдир. Унинг бир куни минг йилга тенг келади». Хулоса шуки, «аҳқоб» сўзи абадул-абад бўладиган азобни англатади.\n «Умид қилмасдилар» жумласи «ҳисоб-китоб қилинишдан қўрқмас эдилар, унга беэътибор бўлдилар ва унга иймон келтирмас эдилар» каби маъноларни англатади. Саид ибн Жубайр ушбу оятни: «Улар савобдан умид қилмас ва жазодан қўрқмас эдилар», деб тафсир қилган (Ибн Мунзир ривояти).\n Биз таржимада «етарли яхшиликдир» деб ифодалаган бирикма арабий матнда عَطَاءً حِسَابًا тарзида келтирилган. Мазкур бирикма «берилганда кишини рози қиладиган етарли ва кўп миқдордаги тортиқ, туҳфа; инъом қилинаётган киши: «Бўлди, етади», дегунича бериладиган тортиқ» маъносини англатади. Баъзилар ушбу сўзни «бандалар дунёдаик чоғларида қилган солиҳ амаллар эвазига Аллоҳ таолонинг уларга берадиган мукофотидир» деб изоҳлашган.\n Уламолар бу ердаги «Руҳ»дан мурод нима экани борасида ихтилоф қилишган. Ибн Аббос: «У Одам болаларининг руҳларидир», деган. Шаъбий, Заҳҳок, Саид ибн Мансурлар: «У Жаброил алайҳиссалом», яна баъзилар эса: «У улуғ фариштадир», дейишган. Лекин «Руҳ»дан мурод Жаброил алайҳиссалом экани ҳақидаги ривоят энг тўғриси саналади. Чунки Қуръони Каримнинг бир неча оятларида Жаброил алайҳиссаломнинг номи «Руҳ» тарзида келтирилган.\n Бу ҳақида бошқача фикрлар ҳам бор. Жумладан, кофир одам ўзи учун тайёрлаб қўйилган азоб-уқубатларни кўргач, «Эҳ, кошки, дунёдалик чоғимда тупроқ қилиб яратилганимда, бандалик вазифаси билан вазифаланмаганимда, бундай азобу қийноқлар бўлмасмиди?!» деб қолади. Имом Насафий« Мадорикут танзил ва ҳақоқит таъвил» номли тафсирида келтиришича, бу ердаги «кофир»дан мурод «иблис»дир. У мўминларга бериладиган мукофот ва яхшиликларни кўриб: «Эҳ, кошки, мен ҳам инсон боласи каби тупроқдан яратилганимда, мана шундай неъматларга эришар эдим?!» деб қолади.\n «Улар у ҳақида ихтилофдадирлар» оятидан келиб чиқиб баъзилар, жумладан Мужоҳид ва аксар уламолар «улуғ хабар»ни «Қуръони карим» деб тафсир қилишган. Зеро, мушриклар Қуръон ҳақида турли фикрларни билдиришган. Баъзилар «сеҳр», баъзилар «шеър», баъзилари «коҳинлик» ва яна баъзилари« аввалгиларнинг афсоналари», деган эдилар. Аммо улар қайта тирилишни бир овоздан инкор қилишган (Аш-Шавконий, «Фатҳул қодийр»). Сод сурасининг 67-оятида: Айтинг: «Ўша (мен сизларга етказаётган сўзлар) улуғ бир Хабардир», дейилган. Қатода ва Ибн Зайд эса «улуғ хабар» ўлгандан кейин қайта тирилишдир, деб айтишган.\nسُبَاتًا сўзи «тўхташ, бас қилиш; дам олиш, роҳат чиқариш» каби маъноларни англатади. Яҳудийлар шанба куни дам олганлари учун ҳам мазкур кун يَوْمُ السَّبْتِ дейилади.\nمِرْصَادًا сўзи исми макон ва исми фоил бўлиб, «пойлаб, кузатиб туриладиган жой” ва «пойлаб турувчи, кўз тикиб турувчи” маъноларини ифодалайди. Бу исм муболаға сийғасида ясалган бўлиб, жаҳаннам ва ундаги азоб фаришталари туғёнга кетган кофирларни жуда интизорлик билан, илҳақ бўлиб, келса азоблайман, деб кутиб туришига далолат қилади.


Хориждан олинадиган жўнатмалар миқдори чекланади – янги қонун - 09.10.2020, Sputnik Ўзбекистон\nХориждан олинадиган жўнатмалар миқдори чекланади – янги қонун\nЯнги йилдан бошлаб хориждан олинадиган жўнатмалар қиймати 200 доллар ва оғирлиги 10кг миқдорида чекланиши режалаштирилмоқда. 09.10.2020, Sputnik Ўзбекистон\n14:05 09.10.2020 (янгиланди: 14:08 09.10.2020)\nЯнги йилдан бошлаб хориждан олинадиган жўнатмалар қиймати 200 доллар ва оғирлиги 10кг миқдорида чекланиши режалаштирилмоқда.\nТОШКЕНТ, 9 окт — Sputnik. Ўзбекистонда хориждан бир квартал давомида олинадиган жўнатмалар суммасини 1000 доллардан 200 долларга тушириш режалаштирилмоқда. Бу ҳақида Молия вазирлиги томонидан ишлаб чиқилган янги қонун лойиҳасида айтиб ўтилган.\nЯнги қонунга кўра, 2021 йилнинг 1 январидан бошлаб божхона тўловларисиз олиб келинаётган жўнатмалар миқдорини беш баравар – 200 долларгача камайтириш режалаштирилган. Айнида дамда бир кварталда умумий қиймати 1000 долларгача бўлган маҳсулот олиб кириш мумкин.\nБуюртма берилган маҳсулот қиймати 200 доллардан ошган тақдирда фуқаролар ундан божхона тўлови тўлаш талаб қилинади.\nАйтиш жоизки, чеклов нафақат посилка қиймати балким унинг вазнига нисбатан ҳам киритилган. Хусусан жўнатманинг брутто оғирлиги – 10 килограмдан ошмаслиги керак.\nЛойиҳани муҳокама қилиш 23 октябрга қадар давом этади. Айни дамда Давлат Божхона қўмитаси ва Молия вазирлиги киритилиши, белгиланган меъёрдан ошган посилкалардан олиш режалаштирилаётган Ягона божхона тўловини ишлаб чиқмоқда.


Сўздурки нишон берур ўлукка жондин... - Халқ сўзи\n22:28 18 Октябр 2020 Маданият\nОлам яратиқлари ичра энг аввали қаламу каломдир. Муқаддас диний китобларда бу борада асосли маълумотлар келтирилади. Инсонга калом ва тафаккур ҳадя этилди ҳамда ушбу иноят ила борлиқ мавжудотлари ичра азизу мукаррам саналди. Сўз асли мўъжизакор, сўз асли жилвадор. Огаҳий айтганидек, «Сўздур инсон кўнглида бир гавҳари қийматбаҳо».\nҲар қандай тилнинг асоси сўз, ҳар турли фикрлар сўз воситасидагина юзага чиқади, англатилади, англашилади. Асрлар оша «Ғазал мулкининг султони», «Сўз мулкининг султони» дея эътироф этиб келинаётган ҳазрат Алишер Навоий даҳоси буюклигининг асл таянчи ҳам сўздир. Навоий сўзнинг нақадар улуғворлиги, беқиёслиги, маъни чексизлигини, руҳпарвар, жонбахш неъмат, илоҳиёт меваси эканлигини лисоний зеболиклар ила исботлаб берган моҳир сўз санъаткори. Мутафаккир ўз илмий-ижодий фаолияти орқали туркий тил, бугунги ўзбек адабий тили ривожининг тамал тошини қўйди. Адибнинг қуйидаги рубоийси «сўз» таърифларининг энг мукаммали ва оригиналидир:\nСўздурки хабар берур жонга жонондир.\nДарҳақиқат, сўз инсон учун тириклик нишонаси, маълумот-ахборот алмашиш воситаси. Инсониятни ҳайвонотдан фарқловчи энг қимматбаҳо гавҳар. Кишилар сўз орқали бир-бирларининг ҳолидан хабар топадилар, ўз аҳволларини баён қиладилар. Шунинг учун ҳам жамият ҳаётида сўзнинг ижтимоий аҳамияти ниҳоятда беқиёс саналади.\nМанбаларда келтирилишича, «Пушкин ўз асарларида 21197 та бетакрор сўз ишлатган, Шекспир салкам 20 мингта, Сервантес мингтага яқин. Алишер Навоий эса 1 миллион 378 минг 660 та бетакрор сўз ишлатган. Боиси, буюк бобомиз фақат туркий эмас, форсий, арабий, урду, хитой, мўғул ва бошқа тиллардаги сўзлардан ҳам маҳорат билан фойдаланган». Бинобарин, Бобур таъбири билан айтганда: “Туркий тил била то шеър айтибдурлар, ҳеч ким онча кўп ва хўб айтқон эмас”. Ҳақиқатдан ҳам, бадиий ижод оламида ҳали ҳеч ким Алишер Навоийчалик ҳисобсиз ва бетакрор сўз ишлатгани йўқ. Ҳусайн Бойқаро таъкидлаганидек: “Мир Алишер турк тилининг ўлик жасадиға Масиҳ нафаси ила жон ато этди”. Шунинг учун ҳам Навоий сиймоси ҳамиша буюк ва барҳаёт.\nАлишер Навоий сўзнинг маънавий қудратини чуқур ҳис қилган ҳолда ўз ижодий фаолиятида сўз таърифига алоҳида аҳамият қаратади, «Хамса» достонларида бу борада махсус боблар ҳам ажратади. Тадқиқотчилар ушбу йўналишда бир қанча изланишлар олиб бориб, алломанинг сўз илоҳиёти, сўз таъсирчанлиги хусусида юксак бадиий пардаларда тараннум этилган фикрларини таҳлилу талқин қилиб келишади.\nНавоий лирикасида «Сўз» радифли ғазалларининг мавжуд ҳолатини ўрганишларга кўра, адиб лирик меросида 1 та айнан «Сўз» радифли ғазали учрайди.\n“Манга ул кўзи қора деди чучук чандин сўз,\nНе ажаб ани қоракўз десаму ширин сўз”-\nбайти билан бошланувчи мазкур ғазал мазмунида «сўз» шунчаки ошиқ-маъшуқа муносабатларини ошкор этувчи восита бўлиб келган. Ғазал моҳиятан маъшуқанинг фикр баён қилиш услуби, сўз қўллаш, сўзлашиш санъати васфига бағишланган. Ошиқ маъшуқанинг «дилозор»лиги, «қаттиққўл»лиги, «чучук сўз»лигидан енгил шикоят қилади.\nАлишер Навоий шеъриятида, «Хазойин ул-маоний» куллиётида, бундан ташқари, «лафз», «алфоз», «лаффоз» радифли ғазаллар ҳам учрайди. Буларда ҳам асосан, юқоридаги каби ошиқона мавзулар қаламга олинади, маъшуқанинг жонбахш алфози сифатланади, тараннум этилади.\nМумтоз адабиётда кузатиладиган «сўз» радифли ғазаллар орасида Шермуҳаммад Мунис ҳамда Огаҳий ижодига мансуб ғазал муҳим ўрин тутади. Хусусан, Муниснинг «сўз» радифли ғазали айнан сўз таърифига бағишланганлиги билан алоҳида аҳамият касб этади. Шуни эътиборга олган ҳолда, ушбу ўринда мазкур ғазал таҳлилига кенгроқ тўхталишни жоиз деб топдик.\nШоири шўридаға дилжамлик қайдин етар,\nДахли бежодин авом оллидадур юз пора сўз.\nДема, сўз атрофиға чекмиш ливойи иштиҳор,\nШоир ўз аҳволиға дармонда-ву фазл аҳли хор,\nОҳким, топмас бу даврон ичра бир ғамхора сўз.\nСийму зар ўрнига эр бошиға санги хора сўз.\nВаҳ, не тил бирла деёлғай Муниси бечора сўз.\nБайтлар мазмунидан кўринадики, муаллиф ғазалда «сўз»нинг қадр-қимматини васф этади, унинг тобора ночорлашиб бораётганидан қайғу чекади.\nДарҳақиқат, «сўз» аввал яралишдан илоҳий бўлиб, юксак мақомда турган. Аммо замонлар оша одамлар орасида ўринсиз ишлатилиб, турли шакл ва мазмунда қўлланилавериб, парчаланди, ўз қимматини йўқота бошлади. Шоир наздида «бахтсиз»ликка юз тутди, хароб бўла борди. Бундай ҳолатда ижод, шеърият аҳли қандай хотиржам бўлсин? Қандай ижод қилсин? Шоиру олимларнинг ўзи қийин аҳволга тушаётган, хор бўладиган давронда «сўз» қандай меҳр кўра олади, қандай қадр топа олади?\nМуаллиф томонидан ғазал байтлари моҳиятида мана шундай оғриқли саволлар ўртага ташланади. Адиб тўғрисўз, ҳақпарвар, мард кишилар бошига тош ёғилишини, мудом азобда қолишини назарда тутган ҳолда тинчлик, хотиржамликни истовчиларга ижодкорлик, сўз санъаткорлигини танламаслик муҳимлигини уқтиради.\n“Хоҳ шеърият, хоҳ насрда бўлмасин, «сўз» ижодкор-олимлар каби бир йўла эзилди”, деган тушунча орқали шоир ҳам «сўз»нинг ўз юксак мақомидан айрилиб бораётганидан қайғуради, ҳам ижод аҳлининг хорликка юз тутганига ишора қилади. Шунингдек, ушбу байт моҳиятига ижодкорларнинг сўз қўллашдаги уқувсизлигини, бадиий тафаккури саёзлигидан танқид руҳини ҳам усталик билан сингдиради. Зеро, «сўзнинг хоҳ назм, хоҳ насрда хор бўлиши» ижодкорларнинг сўзга муносабатига, поэтик маҳоратига ҳам бевосита боғлиқдир. Сўзнинг маъно товланишлари, ифода имкониятлари, бадиий қудратидан моҳирона фойдаланиш асарнинг бадиий-эстетик аҳамияти, ўқимишлилигини ошириш билан бир қаторда, адиб истеъдодидан ҳам дарак беради. Бу ўз навбатида, сўз қадрини юксалтиришга, таъсирчанлигини таъминлашга ҳам сезиларли ҳисса қўшади.\nҒазалнинг охирги байтида эса моҳиятан хулосавий фикр ўртага ташланади. Муаллиф «сўз» ва «сўз аҳли» хорликда бўлганда, «э воҳ, мен қандай бир сўз айта оламан, қайси тил билан сўзлайман?» дея изтироб чекади. Бундай вазиятда сўз айтишнинг оғирилиги, аламини ошкор қилади.\nБайтлар таҳлилидан кўринадики, шоир ўзининг сўзга муҳаббати, сўз олдидаги масъулиятини шунчаки баён қилиб қолмасдан, уни ўзига хос ва муносиб бадиий-тасвирий воситалар (сифатлаш, ташбеҳ, қиёслаш, жонлантириш) орқали поэтик образ даражасига кўтариб, ғазалнинг эстетик-маърифий қимматини оширишга, оригиналлигини таъминлашга эришган. Ижод аҳлини сўз қудратини, поэтик имкониятларини теран англашга, сўздан моҳирона ва санъаткорона фойдаланишга, сўзни қадрлашга ва эъзозлашга ундаган. Зеро, калом илмининг етук уламоларидан бўлган Алоуддин Мансур таъкидлаганларидек, «Сўзга масъулият керак, хусусан, Оллоҳнинг сўзига. Барча сўзнинг ранги, ҳиди, таъми, икки сўз орасидаги иқлимни ҳис қила олиши, билиши лозим». Ана шундагина сўз ўзининг юксак илоҳий мақом ва мартабасида мустаҳкам туради, маърифати ва таъсирини барҳаёт сақлайди.\nДарҳақиқат, дунёнинг аввали сўз. Борлиқ сўз воситасида яралган, жамият сўз воситасида муносабатга киришади, ривож топади. Ҳар қандай тил сўзлардан таркиб топади, сўзлар орқалигина ҳаракатланади, яшайди, қадру қиммат касб этади. Шунинг учун ҳам сўз тилнинг энг муҳим таянчи, бойлиги, асосий манбаси ҳисобланади. Бу икки тушунча бир-бири билан шу қадар қаттиқ боғланиб, уйғунлашиб кетганки, аксар ҳолларда сўз деганда тил, тил деганда сўз ҳам тушунилиб кетаверади. Сўзни англаш ва қадрлаш ўз тилини англаш ва қадрлаш билан баробардир.\n«Маърифат» тарғиботчилар жамияти аъзоси,\n Радифга олинган «сўз» фақат тил бирлиги эмас, балки кенг маънода бадиий адабиёт мазмунида ҳам қўлланган.


БМТ ТД ва Инновацион ривожланиш вазирлиги билан ҳамкорликда Акселаратор лабораторияси ишга тушди\nЖорий йилнинг 7 октябрь куни БМТнинг Ўзбекистондаги Тараққиёт Дастури Ўзбекистон Республикаси Инновацион ривожланиш вазирлиги билан ҳамкорликда «Акселератор лабораторияси» деб номланган янги ташаббусни йўлга қўйди. Мазкур лабораторияни расман ишга тушириш маросими Инновацион ривожланиш вазирлиги ҳузуридаги Илғор технологиялар марказида бўлиб ўтди. Тадбирда БМТ ТДнинг Ўзбекистондаги доимий вакили Матилда Димовска ҳамда Инновацион ривожланиш вазири ўринбосари Азимжон Назаров иштирок этди.\nБМТ Тараққиёт Дастурининг Акселератор лабораториялари – ХХI асрнинг ривожланиш масалаларини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш мақсадида одамлар, ҳукуматлар ва хусусий сектор билан фаол ҳамкорлик қилишни назарда тутадиган янги хизмат туридир. Акселератор лабораториялари тармоғи Африка, Шарқий Европа, Осиё ва Тинч океани, Лотин Америкаси ва Кариб ҳавзаси давлатларидаги 60 та гуруҳдан ташкил топган. Ушбу лабораториялар ривожланиш муаммоларини тадқиқ қилиш билан бир вақтнинг ўзида шуғулланади. Маҳаллий шароитдан келиб чиққан ҳолда муаммоларнинг энг самарали ечимларини ўрганиш ва уларни ҳаётга тадбиқ қилиш суръатларини жадаллаштириш мумкин бўлади. Анъанавий мониторинг ва баҳолаш усуллари асосида муайян ечим нақадар самарали ишлаётганини билиш учун камида икки йил талаб этилиши мумкин бўлса, Акселератор лабораториялари воситасида мазкур муддатни бир неча ой ёки ҳафтагача қисқартириш мумкин.\n«Марказий Осиёнинг барча мамлакатлари орасидан айнан Ўзбекистон Лабораториялар Акселератори учун танлангани бежиз эмас. Ўзбекистон кенг кўламли ислоҳотлар йўлига қадам қўйди ва ўзининг ривожланиш стратегиясида инновациялар, технологиялар ва янги ёндашувларни жорий этди» — деб таъкидлади БМТ ТДнинг Ўзбекистондаги доимий вакили Матилда Димовска хоним.\nБундай лабораториялардан бири Ўзбекистонда Қатар давлати ва Германия Федератив Республикаси кўмагида ўз миссиясини бошлади. Ўзбекистонда Лабораториялар Акселератори ҳудудларда экологик инновациялар ва технологияларни янада кенгроқ қўллаш истагини қўллаб-қувватлайди. Бундан ташқари, янги ғояларни аниқлаш, такомиллаштириш ва синовдан ўтказиш орқали жорий инновацион лойиҳалар портфелини кенгайтиради. Инсон фаровонлиги учун энг яхши ечимларни таклиф қилиш мақсадида, Лабораториялар Акселератори жамоаси аъзолари катта ёндашувларни катализация қилишга тайёр.\n— Ўзбекистон БМТ ТД ўз акселератор лабораторияларини ташкил этган 60 та давлатлардан бири эканимиз қувонарлидир, – деди Инновацион ривожланиш вазири ўринбосари Азимжон Назаров. – Акселератор лабораторияси Ўзбекистон Инновацион ривожланиш стратегиясини амалга ошириш ҳамда Барқарор ривожланиш мақсадарига эришиш учун ҳамкорлик қилишда платформа вазифасини ўташи кутилмоқда. Шунингдек, мазкур лаборатория Ўзбекистон инновацион потенциалини мустаҳкамлашига хизмат қилишига умид қиламан.\nБМТ ТД сўнгги 26 йил мобайнида иқтисодий ва ижтимоий ислоҳотларни муваффақиятли амалга ошириш, шунингдек, Ўзбекистон ҳукумат ва ноҳукумат ташкилотларига билим олиш, тажриба орттириш ва ресурслар фойдаланишда кўмаклашиш мақсадида қатор лойиҳаларни амалга оширмоқда.\nТадбирда ҳукумат вакиллари, ноҳукумат ташкилотлари, халқаро ҳамкорлар, дипломатик миссиялар ва экспертлар иштирок этиб, Лабораториялар акселераторининг миссияси ва мақсадлари, шунингдек, келгуси давр учун иш режаси билан танишдилар.\nЛаборатория ривожланиш муаммоларини ҳал қилиш учун миллий ва халқаро ҳамкорлар билан яқин ҳамкорликда ишлайди.\nИқтидорли ёшларни илм-фанга кенг жалб этиш масаласи муҳокама…\nОролда биргаликда боғ яратамиз!\nЎзбек-ҳинд уруғчилик компанияси Самарқанд вилоятида ташкил э…


Эрон президенти ўз халқи америкаликларни ҳурмат қилишини айтди\n09:43 / 19.09.2015\nЭрон президенти Ҳасан Руҳоний CBS News телеканалига берган интервьюсида эронликлар АҚШ фуқароларига ҳурмат билан қарашларини ва шу билан бирга америкалик сиёсатчиларнинг Эронга қарши қаратилган сиёсатини таъкидлаб ўтди.\n“Бизнинг халқ америкаликларни ҳурмат қилади. Эрон халқи ҳеч қайси бир давлат билан урушни истамайди. Бироқ шу билан бирга АҚШ сиёсати Эрон халқининг миллий манфаатларига қарши қаратилган”, деб айтди Руҳоний.\nБу интервью Эрон президентининг Эрон ядровий келишуви бўйича халқаро воситачилар “олтилиги” билан эришилган келишувдан кейинги ғарб давлатлари журналистларига берган илк интервьюси бўлди.\nАввалроқ демократлар Эрон ядровий келишуви бўйича резолюцияни яна тўсиб қўйишгани маълум қилинган эди.


Шимолий Корея “дунёдаги энг кучли қурол”ни намойиш қилди - Darakchi\nДУНЁ 15.01.2021, 22:52\nПхенянда Корея Меҳнат партиясининг ВИИИ қурултойи якунига бағишланган ҳарбий парад бўлиб ўтди, деб хабар бермоқда “РБК” Корея Марказий телеграф агентлиги (КМТA)га таяниб.\nПарадда сувости кемалари баллистик ракеталари намойиш этилган бўлиб, агентлик уни “дунёдаги энг кучли қурол” деб атаган. Реутерс Шимолий Корея давлат ОAВ томонидан тарқатилган фотосуратларга асосланиб, гап 2020 йил октябр ойида намойиш этилган Пукгуксонг-4 ракеталари модернизация қилинган версияси ҳақида кетмоқда.\nПарадда КХДР етакчиси Ким Чен Ин ва бир қатор юқори мартабали амалдорлар иштирок этган. КМТA хабарига кўра, тадбирда тактик ракеталар ва артиллерия қурилмаларининг “ултразамонавий” намуналари ҳам намойиш этилди.\nЖанубий Кореянинг Ёнҳап агентлиги манбасига кўра, парад 14 январ, пайшанба куни маҳаллий вақт билан соат 18:00 да бошланиб, бир неча соат давом этган.\n10 январ куни Жанубий Корея ОAВлари Сеул КХДРда Корея Ишчилар партияси сездига бағишланган ҳарбий парадни “ўтказиш аломатларини” топгани ҳақида хабар берган. Кейинчалик улар бу маросимга тайёргарлик бўлиши мумкин, деб тахмин қилди, чунки расмий Пхенян бу воқеа ҳақда эълон қилмаган. Бир неча кундан кейин Ким Чен Иннинг синглиси ва ҳукмрон партия Марказий қўмитаси аъзоси Ким Ё Чжон Сеулнинг Пхенянга нисбатан ҳаракати адоватли деб танқид қилди.\nИталияда коронавируснинг «нигериялик» тури топилди. Вакциналар унга қарши самарасиз бўлиши мумкин\nРоссияда март ойидан ўзбек тилидаги 12 та телеканал фаолиятини бошлайди


Уилшер Голландияга қарши баҳсда Англия термасига ёрдам бера олмайди\n23 март, 2018, 00:05\nЛондоннинг "Арсенал" клуби ва Англия терма жамоаси ярим ҳимоячиси Жек Уилшер жарохат олди ва сафдан чиқди.\nThe Telegraph нашри тарқатган хабарга кўра футболчи эртага бўлиб ўтадиган Голландияга қарши ўйинни ўтказиб юборади. Бироқ, унинг 27 март кунги Италия термасига қарши ўйинда майдонга тушиши ҳам сўроқ остида қолмоқда.\nЭслатиб ўтамиз, Уилшер сўнгги марта Англия терма жамоаси сафида Евро-2016да ўйнаган эди. У фаолияти давомида терма жамоа сафида жами 34та учрашувда иштирок этиб, рақиблари дарвозасига 2та гол уришга эришган.


УЧ ЮЗ ДОЛЛАР БЕРСАНГИЗ, ЕР СИЗНИКИ - AUZ.UZ\nУЧ ЮЗ ДОЛЛАР БЕРСАНГИЗ, ЕР СИЗНИКИ\nБу йигит ҳали ўттиз ёшга ҳам киргани йўқ. Маълумоти ҳам ўртамахсус, уйланмаган. 2012 йили Жиноят Кодексининг 168- ҳамда 28. 211- моддаларидаги қатор бандлар билан айбли, деб топилгану амнистия туфайли қамалмай қолган эди.\nКўр ҳам ҳассасини бир марта йўқотади. Афсус, Содиқбек Соқибоев (исм-фамилиялар ўзгартирилди) қилмишининг оқибатидан хулоса чиқармади. Ўзига муносиб бир ишнинг бошини ҳам тутмади. Туман архитектура ва қурилиш бўлимида ишлайдиган бир ўртоғи бор. Унинг олдига бориб, келиб юрди. Ҳокимликда ҳам ўралашадиган бўлиб қолди. Югур-етим ишларнинг анча ҳадисини олган экан.\nКим кўп – ҳокимликка бирон бир хайрли ишга қўл ураман, деган ниятдакеладиганлар кўп. Содиқбек кўринишидан бинойидай йигит, гап-сўзлари ҳам текис. Унинг алдовига учган биринчи "қурбон" Миразиз бўлди. У ҳовли-жой қураман, деб ерга муҳтож эди. Бунинг учун бир жойни кўзлаб турганди. Туман ҳокимининг қарори зарур. Катта идорага кириб-чиқиб юрган Содиқбекнинг қармоғига илинди. 100 АҚШ доллари берса, ўртага тушар экан, шунингдек, яна 50 "кўки" ҳужжатларни тайёрлашга кетади. Миразиз бу пулни қўшқўллаб топширди.\nИккинчи "ўлжа" Обиджон бўлди. Бу сартарош йигит кўркамроқ, одам гавжум жойда ишлашни, алоҳида устахонага эга бўлишни мақсад қилиб юрган экан. "Худди шундай ер майдони бор, туман ҳокимининг қарорини чиқартириб бераман", – деган ваъда Обиджонга жуда маъқул тушди. "Керакли одамлар" ларга ҳамда ҳужжатларни тўғрилашга 1000 доллар керакмиш. Обиджон "бўлмайди", деб бошини қашлаб туриб қолгач, бу миқдор 300 долларга пасайди.\nКунлар ўтаверди. Содиқбек "ўлжа"ларга дуч келиб қолса, ўзини олиб қочади, телефон қўнғироқларига эса жавоб бермайди ёки аврашга тушади. Алданганлар бармоқ тишлаб қолавердилар. Архитектура ва қурилиш бўлимига боришса, у ердагиларнинг бундай ишлардан хабарлари йўқ экан. "Ҳа, шунақа йигит идорага келиб-кетиб юради, бироқ бу ерда ишламайди", – дейишди.\n...Шундай кунларнинг бирида кўп қаватли уйлар томонда даҳанаки жанжал кўтарилди. Бир йигит маст аҳволда келиб, қўни-қўшниларнинг тинчини бузди. Бу можарога шу ерда яшовчи Содиқбек қўшилди. Уйига кириб, футболкасини кийиб чиқиб, тасира-тусур қилиб, қўшниларини дўппослай бошлади. Албатта, жанжалкашлар тўс-тўполонини уларнинг "шайтони лаин" сувидан тотиб олганликлари авжига чиқарди. Доду фарёд кўтарилди.Ички ишлар ходими етиб келди.\nСодиқбек Соқибоевнинг мана шунда пешонаси деворга бориб урилди. Фирибгарлиги, устига-устак одамларнинг тинчлик-осойишталигини бузиб, бир фуқарога тан-жароҳати етказганлиги – барча-барчаси суд жараёнида элакдан ўтди. Жиноятчи жазосини олди.\nМана шу воқеалар оқибатини ўйлаганда, номаъқул ишларнинг аччиқ сабоғи ҳар қандай кишини ташвишга солади. Атрофимизга қарайлик, ҳар куни яхши ниятда кўчага чиқиб, бор куч-ғайратини элу юрт манфаатлари йўлида сафарбар қилаётган ёшларга балли, дейсиз. Гуруч орасидаги курмакдек, қилмишлари кўнгилни хира қиладиганкимсалар ҳам бор. Бир эмас, икки марта қоқилган Содиқбек ҳаётини қайтадан бошлаши, энди тўғри йўлдан тойилмаслиги учун ҳали имконият бор. Оиласи, маҳалла-кўй, чор-тарафдаги яқинлари эътиборли бўлишлари керак. Бу хулоса қинғирлик оқибатида ҳаётини издан чиқарганлар учун ҳам тааллуқли, десак, тўғри бўлади.\nАсака тумани судининг раиси.


Эртага Андижонда катта ММА оқшоми! Бугун "Face to face" маросими бўлиб ўтди (Фотогалерея)\n9 январь, 2021, 21:36\nБугун спортчилар "Face to face" маросимида иштирок этишди.\nХабарингиз бор, 10 январь куни Андижон шаҳрида ММА бўйича профессионал жанг кечаси ўтказилади. Бугун спортчилар "Face to face" маросимида иштирок этишди. Қуйида ушбу жараёндан фотогалереяни томоша қилишингиз мумкин.\nМаълумот учун, ушбу жанг кечасида Нурсултон Рўзибоев, Ҳусниддин Ғаниев, Шоҳасан Мирзаматов, Машрабжон Рўзибоев ҳамда қўл жанги бўйича икки карра жаҳон чемпиони Алишер Акбаров ҳам октагонга кўтарилади.


Ўзбеклар сайёҳларни кутаяпти\nЎзбекистонда янги туристик мавсум бошланишини асосий тирикчилик манбаи туризм орқасидан бўлган Хива, Самарқанд ва Бухоро шаҳарлари аҳолиси орзиқиб кутмоқда.\nХива шаҳридаги “Зафарбек” хусусий меҳмонхонаси саккиз йилдирки хорижлик туристларга хизмат қилади.\nМеҳмонхона раҳбари Комилжон Оллаёровга кўра, бу ерда ўн нафар хивалик иш билан таъминланган бўлиб, улар янги мавсумга астойдил тайёргарлик кўришган.\n- Меҳмонхонани тайëрладик¸ ҳамма жойини таъмирладик. Газимизни, светимизни яхшилаб олдик. Туристларни келишига шароит яратдик.\nАгар саёҳатчиларимиз кўп бўлса, ишчиларимиз даромади ҳам шунга яраша кўпайиши табиий, дейди Комилжон Оллаёров.\n“Зафарбек” меҳмонхонаси Хивадаги “Ичонқалъа” музей қўриқхонаси ҳудудида жойлашган.\nМузей қўриқхона ахборот маркази ходими Мақсуд Абдурасуловга кўра, қўриқхона ҳудудида жами 16 та хусусий меҳмонхона, 5 та хусусий чойхона ва яна хиваликларга даромад келтираётган турли хил шаҳобчалар фаолият кўрсатаяпти.\n- Ичонқаълада почта бўлими, интернет-кафелар, валюта алмаштириш шаҳобчалари, кафе ва чойхоналар фаолият кўрсатаяпти. Учта жойда фотолаборатория очилган.\nДўкон ва савдо шаҳобчаларининг барчаси хусусий тадбиркорларники. Туризм орқасида Хива аҳлининг кўпчилиги рўзғор тебратади, дейди Мақсуд Абдурасулов.\nХивалик Ҳайитбой Ёқубовга кўра, туризм айрим хиваликларни иқтисодий муаммолар гирдобига тушишдан сақлаб қолаётир.\n- Тўғри, хиваликларнинг маълум қисми, асосан, саёҳатчиларга хизмат кўрсатиш орқасидан рўзғор тебратади. Лекин бу аҳолининг анча оз қисми. Бироқ барибир туризм кимларнингдир қозони қайнашига ёрдам бўлаяпти. Бу яхши.\nИчонқаълада яшовчиларнинг кўпчилиги ўз уйларини хусусий меҳмонхонага айлантирган. Шунингдек, хунармандлар ва дурадгорлар ҳам туристлар кўпайишидан манфаатдор.\nИчонқалъада жойлашган Саид Абдуллахон масжидининг олдида ҳунармандларнинг ярмаркаси ташкил қилинган. Одамлар ўз маҳсулотларини саёҳатчиларга сотиш орқасидан пул топишади.\nАлбатта, янги туристик мавсум бошланишидан кўпчилик хурсанд, дейди Ҳайитбой Ёқубов.\nЯнги саёҳат мавсуми бошланганидан нафақат хиваликлар, балки Самарқанд ва Бухоро аҳли ҳам янги саёҳат мавсуми бошланганидан қувонишаяпти.\nСамарқандлик Комилжон Ашуровга кўра, туризм иқтисодий етишмовчиликлар гирдобида яшаётган Самарқанд аҳли учун ягона даромад манбаига айланган.\n- Биз яшайдиган маҳалла Самарқанддаги эски шаҳарнинг қоқ марказида. Регистон майдони билан Гўри Амирнинг ўртасида.\nКейинги йилларда туризм маҳалламиздаги баъзи бир оилалар учун асосий ва ягона даромад манбаи бўлиб қолди.\nМасалан, маҳалладошларимизнинг бир нечтаси хусусий меҳмонхоналар очишган. Ҳар битта меҳмонхонада камида ўнтадан одам ишлайди.\nСамарқандда яна кулолчилик тараққий топган. Улар сувенирлар ясайдилар. Сувенирларнинг асосий харидорлари ҳам туристлар. Кимдир туристларга такси хизмати кўрсатади.\nТуризм ҳозирги иқтисодий қийин шароитда самарқандликлар учун умид ороли ҳисобланади. Туризм орқасидан улар ишсизлик ва қашшоқликдан қутулиб қолишаяпти, дейди Комилжон Ашуров.\nБу йил Хива, Самарқанд ва Бухорога келувчи саёҳатчилар сони ўтган йилгидан ҳам кўпроқ бўлиши кутилаяпти.\nЎтган йили Хивага 50 минг хорижий турист ташриф буюрган.\n12.uz интернет нашри маълумотига кўра, “Австрия ҳаво йўллари” ширкати март ва май ойларида биргина Хива шаҳрига Австрия, Швейцария, Германия каби бир қанча Европа давлатларидан жами мингдан зиёд туристни олиб келиши режалаштирилган.


Баъзилар сўрайдилар: Фидокорликлари ила миллатининг тарихига шарафли саҳифалар очган буюк инсонлар бу фидокорларига жавобан янги наслларга уларнинг фазилатларини эслатадиган моддий ҳайкаллар ўрнатишлик у миллатлар зиммасидаги бир вазифа эмасми?\nРасулуллох саллаллоҳу алайхи вассалом бу хусусда шундай дейдилар: "Насронийлар Марям ўғли Ийсони мақтаганлари каби мени мақтаманг. Мен ҳақимда "Аллоҳнинг қули ва расули" десангиз, шунинг ўзи кифоядир". (Бухорий, Муслим)\nСаҳобалар Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васалламни кўрганларида унга ҳурмат ва шаънини юксалтирмоқ юзасидан оёққа турмоқчи бўлар эдилар. Бунга нисбатан ул зот шундай марҳамат қилганлар: "Ажамлар бир-бирларига таъзим учун оёққа турганларидек, сиз ҳам оёққа турманг". (Бухорий, Муслим)\nПайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васаллам вафотларидан кейин ҳам ўзини эслашликда ҳаддан ошмасликни умматга васият этгатар: "Қабримни байрам (жойи каби) қилманг". (Бухорий, Муслим)\nРасулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам аскар вақтларда Роббига шундай дуо қилар эдилар: "Аллоҳим! Қабримни ибодат қилинадиган бут қилма", Баъзи кишилар пайғамбар саллаллоҳу алайҳи васаллам ҳузурларига келиб: "Эй Расулуллоҳ, эй хайрлимизнинг ўғли, энг хайрлимиз, эй энг олий жанобимзнинг ўғли, энг олийжанобимиз!", дея мурожаат қилар эдилар. Бунга жавобан у зот: "Эй инсонлар! Гапингизни гапиринг. Шайтон сизни жар ёқасига олиб бормасин. Мен Аллоҳнинг қули ва расули Муҳаммадман. Мени Азиз ва Аъло бўлган Аллоҳ таоло менга берган мақомдан ошириб мақташингизни истамайман. (Насоий)\nИнсонга таъзим хусусида бундай муносабатда бўлган бир дин баьзи инсонларнинг шараф ва хотираси учун мингларча сўмлаб маблағлар сарф килиниб, бутлар сингари обидалар куришга албатта, розилик бермайди.\nБуюклик иддаосида бўлган қанчадан-қанча раҳнамолар ўзларига ҳайкаллар тиклаган ва шу тариқа ўз миллатларининг ҳақиқий азамат эгаси бўлган Зотни билиш ва тафаккур қилишликдан тўсиб, адашганлар.\nМўмин кишилар учун эса барҳаётлик ғайб ва шаҳодатни (очиқ ва яширин бутун борликларни) билган, кулларини адаштирмаган (аксинча, бирдан-бир тўғри йўл бўлган сироти мустақимга бошлаган), хеч кимни ва ҳеч нарсани унутмаган ягона яратувчи Аллоҳ таоло наздидаги барҳаётликлир. Инсонлар наздида номаълум бир аскар бўлган холда Аллоҳ таоло наздида абадий ҳаёт дафтарига қайд этилган қанча-қанча буюклар бор. Чунки Аллоҳ таоло тириклигида танилмаган, ўлгандан сўнг изланмаган тўғри, эътиқодли ва яширин кишиларни яхши кўради.\nАбадийлаштириш фикри инсонлар орасида доим мавжуддир. Аммо бу ишни ҳайкаллар қўйиш билан амалга ошириш ножоиз ва хато бўлади. Бу хусусда Исломнинг тутган бирдан бир йўли уларнинг қалбларда ва фикрларда яшаб қолиши, қилган яхши амаллари ва колдирган асарлари сабабли хотираларининг дилларда ва тилларда сақланиб қолиши шаклидалир.\nРасулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам, унинг халифалари, Ислом кўмондонлари, мўътабар имомларнинг ҳеч бири на моддий суратлар ва на тошдан йўнилган ҳайкаллар билан абадийлашган эмаслар... Йўқ!... Уларнинг абадийлашишлари салафдан халафга, оталардан болаларга ўтган шакл ва суратдан мосуво, қалбларни ва ақлларни тўлдирган, мажлисларга оро берган, юракларда нақш этилган ва тилдан тилга ўтиб келган ривоятлар воситасида амалга ошган.\nИслом мусулмонларнинг қалб ва руҳларида яхши ва фазилатли қаҳрамон ва қўмондонларининг қилган яхши ишларини абадийлаштирди. Мусулмонларнинг каттаси ва кичиги ҳазрати Абу Бакрни ҳикматли, ҳазрати Умарни адолатли, ҳазрати Усмонни тақволи ва ҳаёли, ҳазрати Алини илмли ва қаҳрамон деб танийдилар. Уларнинг танилиши ва эсланишлари учун тошлардан тикланган кўркам ва бежирим ёдгорлик кераклигини хис қилмаганлар. Чунки, мусулмонлар уларни яхши амал ва гўзал аҳлоқлари сабаби ила қалбларида абадий яшатганлар.\nБуюкларини ва қаҳрамонларини абадийлаштириш учун ҳайкаллар ўрнатишга уринишлик орқага ва ибтидоий замонга қайтиш бўлади. Буни биринчи бор сумарлар, сўнгра византияликлар ва юнонлар, кейинрок эса европаликлар килганлар. Бу ишни килганларнинг хаммаси бутпарастларлир. Дин ва давлат раҳбарларини шу йўл билан абадийлаштиришни истаганлар ва уларга атаб ҳайкаллар ясаганлар. Араб ва мусулмонларнинг иш ва аҳлоққа берган баҳолари бу йўлдан жуда хам узоқдир. Балки булар, инсонни инсон ва қаҳрамон ўлароқ тасвир этишликдан ожиз қолгач, уни илоҳийлаштириш йўлига кетган ожиз кимсалардир.\nХулоса килиб айтганда, бу ҳақида хар қандай бегона тушунча ва тасаввурга ўрин берилмаслиги керак. Исломнинг ҳайкалларни ҳаром қилиш хукмига ўзгартириш киритиш йўлидан сақланишимиз керак. Чунки бу йўл, рух ва аҳлоқимизга жуда хам зарарлидир.\nШайх Юсуф Қаразовийнинг “Исломда ҳалол ва Ҳаром” китоби асосида


Қирғизистонда "журналистнинг турқини" ёқтирмаган вилоят ҳокими ишдан кетди — Minbar\n11 июн 10:28 1 дақиқада ўқийсиз Янгиликлар\nҚирғизистон бош вазири Чуй вилоятининг ҳокими Туйгунали Абдураимовни журналист аёлга қўпол муомала қилгани учун лавозимидан бўшатди.\nМасала тарихи: Туйгунали Абдураимов 5 июн куни Сўқулуқ туманидаги Ўрўқ қишлоғида содир этилган оммавий муштлашув ортидан воқеа жойига борган аёл журналистлардан бирига қўпол муомалада бўлиб, “Сизнинг юзингиз менга ёқмаяпти” деб айтган эди. Кейинроқ ҳоким бу гапини мухбирнинг "прокурорча оҳанги" унга ёқмагани билан изоҳлади.\nБу воқеа интернетда тезда ёйилиб кетди ва журналистлар орасида “Мен журналистман. Менинг юзим ўзимга ёқади. Менга ҳукуматимизнинг юзи ёқмайди” деб номланган тадбир бошланиб кетган эди. Юзлаб одамлар Чуй вилояти раҳбарининг ишдан бўшатилишини талаб қилиб чиқди.\n6 июн куни вилоят ҳокимиятига норозилик билдириб борган ўнлаб журналистларга Туйгунали Абдураимов ўз ҳаракатидан уялмаслигини ва журналистдан аёл бўлгани учун кечирим сўрашга тайёрлигини, лекин мухбир сифатида ундан кечирим сўрамаслигини айтганди.\nТуйгунали Абдураимов қирғиз сиёсатининг оқсоқолларидан бири ҳисобланади. Деярли барча аввалги иш жойларида у турли ихтилоф ва жанжалларга аралашиб юргани билан машҳур.\n13 авг 12:23 1 дақиқада ўқийсиз


Boxing day: “Тоттенхэм” сафарда йирик ҳисобда ғалабага эришди\n29 декабрь, 2016, 02:36\nБир неча дақиқа аввал Англия Премьер-лигаси 18-тур доирасидан ўрин олган, “Саутгемптон” ҳамда “Тоттенхэм” жамоалари ўртасидаги учрашувга якун ясалди. Ўйинда “шпорлар” 1:4 ҳисобидаги иродали ғалабани тантана қилишди.\nДастлаб, мезбонлар учрашувнинг 2-дақиқасидаёқ Виржил Ван Дейк томонидан киритилган гол эвазига ҳисобда олдинга чиқиб олишди. Биринчи бўлимнинг биринчи ярмига келиб , аниқроғи ўйиннинг 19-дақиқасида Делли Алли ҳисобни тенглаштирган бўлса , 52-дақиқага келиб Харри Кейн “Тоттенхэм”ни ҳисобда олдинга олиб чиқди.\nОрадан 6 дақиқа ўтгач учрашув бош ҳаками мезбонлар дарвозаси томон пеналти белгилади, аммо Харри Кейн бу гал мўлжалда адашди. Учрашув якунланига қадар лондонликлар 85-дақиқада Сон Хен Мин ҳамда 87-дақиқада Дели Аллилар томонидан киритилган голлар эвазига сафардан йирик ҳисобдаги ғалаба билан қайтишди.


Шаҳзода Матчонованинг жўнатилмаган мактуби\tPosted on November 4, 2016\tby birpiyolachoy «Кинода ўйнашни истайсанми, қизалоқ?» Бу фильмни ҳойнаҳой сиз ҳам кўргансиз. Қарангки, қаҳрамонимиз ҳаётида ҳам худди шундай воқеа юз берган. Шаҳзода Матчанова дугонаси билан театр остонасида замонамизнинг энг кучли режиссёрларидан бирини учратиб қолади. Зулфиқор Мусоқов «Кинода роль ўйнашни истайсизми?», дея сўрайди. Ва ота-онасидан рухсат олиб, расмини «Ўзбекфильм»га олиб боришини айтади. Ўзбекистон, Қорақалпоғистон ва Бошқирдистон халқ артисти Байрам Матчановнинг невараси, бир пайтлари актриса бўлиш истагида санъат институтида ўқиган, аммо орзуларини фарзандлари келажагида кўрган аёлнинг тортинчоқ қизалоғи Шаҳзода Матчанова кинога тасодифий, шу билан бирга, кутилмаган учрашув сабаб кириб келади.\n— Хўш, Ёлқин Тўйичев билан ҳамкорлик ижодингизда янгича бурилиш ясай олдими? — Албатта! Ёлқин Тўйчиевни жуда ҳурмат қиламан. У нафақат истеъдодли режиссёр, ўз дунёқараши ва фикрига эга шахс. Бу инсон билан ҳамкорлик мени янгича амплуада кашф қилибгина қолмасдан, кинога бўлган қарашларимни кенгайтирди. Ёлқин Тўйчиевнинг таклифини актёрлар сценарийни ўқимасданоқ қабул қилишлари сабабини ҳам тушундим. Картина иккита халқаро кинофестивалда намойиш этилди. Энг муҳими, мен ўз фильмографиямда бу фильм ва Ёлқин ака билан бирга ишлаганимни алоҳида белгилаб қўйдим.\nBo'lishamiz:TwitterFacebookGoogleLike this:Like Loading...\tThis entry was posted in Shou-biznes. Bookmark the permalink.\t← Фарзандларини деразадан улоқтирган “ота” 15 йилга озодликдан маҳрум этилди


«В» гуруҳи, 1-тур. 24 февраль, соат 16:30\nКахи Махарадзе (48)\nИгорь Сергеев (85)\nАли Қурбоний (59)\n' Эътиборингиз учун раҳмат! Ғалаба муборак бўлсин!\n90+5' Ўйин якунланди! "Пахтакор" ғалаба қозонди! Бир киши кам бўлиб ўйнаб, ғалаба қозонди! Табриклаймиз!\n90+4' "Нафт" бурчак тўпини ўйинга киритишганидан кейин "Пахтакор" даврозаси олдида тахликали вазият юзага келди. Барчаси хайрли тугади биз учун!\n90+3' "Нафт"да ўзгариш: Ғуломризо Ризоий ўрнига Сиамак Кураший туширилди\n90+2' Иккинчи бўлимга 4 дақиқа қўшилгани маълум қилинди. Унинг ярми ортда қолди\n90+2' Олис масофадан йўлланган зарба давроза устидан ўтиб кетди\n90+1' Вууҳ! Машарипов етказиб берган тўпга Сергеев бироз ета олмади. Тўпни дарвозабон эгаллаб олди\n90' Ҳакам дарвозамизга бурчак тўпини белгилашда хатога йўл қўйди. Етказилган тўпни Лобанов эгаллаб олди\n89' "Нафт" футболчиси чалқанча услубда зарба бериш чоғида тўпни бош билан қайтарган Ораховацнинг юзига тепиб юборди. Ўйин тўхтатилди\n87' Олис масофадан жарима майдончасига етказилган узатмани ҳужумчи бош билан ортга ўтказди. Лобанов тўпни эгаллаб олди\n86' Чап қанотдан йўлланган зарбани Лобанов эгаллаб олди\n85' ГООООООООЛ! Игорь Сергеееееввв! 2:1! Владимир Козак жарима зарбасини жуда кучли ва аниқ йўналтирди. ДАврозабон тўпни қўлидан чиқариб юборди ва Игорь қайтган тўпни дарвоза тўрига жойлади!\n85' Яна бир стандарт! Эронлик футболчи тўпни қўли билан ўйнади\n83' Эҳҳҳҳҳҳ, "Пахтакор"нинг бирданига 4 нафар футболчиси тўпни дарвозага йўллай олмади! Козак чиройли тарзда ҳаводан узатма берганди. Машарипов ва Сергеев бир бирига халал бериб қолишди!\n83' Сергеев чап қанотдан жарима зарбаси ишлади\n82' Эҳҳҳҳ, Козак техникага эмас, кучга таянди жарима зарба бериш чоғида. Анча баланддан ўтиб кетди тўп...\n80' Шундоққина жарима майдончаси остонасида эронлик ҳимоячи Махарадзени чалиб йиқитди. Жарима зарбаси!\n79' Яхшииии! Жалолиддин чап қанотдан тўпни жарима майдончасига узатди. Сергеев 12 метрлардан зарба йўллади. Тўп дарвоза устуни ёнидан ўтиб кетди!\n79' "Нафт"да ўзгариш: Воҳид Амирий ўрнига Бозар Аббос туширилди\n78' Меҳмонлар футболчиси жарима майдончаси бурчагидан чалқанча услубда зарба йўллади. Ноаниқ\n78' "Пахтакор" бурчак тўпини ўйинга киритди. Даврозабон мушт билан тўпни қайтарди. Исматуллаев йўллаган зарбани дарвозабон қайта эгаллаб олди\n76' Олис масофадан йўлланган зарбани Лобанов қийинчилик билан қайтарди ва эгаллаб олди\n76' Демак, такрорий лавҳага кўра, Шерзод Каримов тўқнашувдан кейин рақибга нисбатан яхши иш қилмаганга ўхшади...\n75' "Нафт" футболчиси томонидан олисдан йўлланган зарба ноаниқ бўлди\n74' Кримец 35 метрлардан жарима зарбасини йўллади, анча ноаниқ\n73' Мобалий олис масофадан йўллаган зарбани дарвозабон эгаллаб олди\n72' "Нафт"да ўзгариш: Али Қурбоний ўрнига Арсалан Мутаҳҳарий майдонга туширилди\n72' "Пахтакор" яхши ҳужум ташкил килаётганди, аммо Махарадзе пас беришда бироз кеч қолди ва Мерзляков офсайдда қолди\n70' Мерзляковнинг чап қанотдан узатмасидан кейин тўп яна Сергеевга етиб борди. Қайтган тўпни футболчиларимиз ўнг қанотдаги Ҳошимовга беришди ва Давроннинг кучли зарбасига аниқлик етишмади...\n68' Эҳҳ, Сергеееев! Мерзляков чап қанотдан етказган тўпни Игорь оёғи билан қайтарди. Аммо зарба беришга чоғлангунга қадар, ҳимоячи ундан тўпни олиб қўйди!\n66' "Пахтакор"да иккинчи ўзгариш: Жамшид Искандаров ўрнига Жалолиддин Машарипов туширилди\n66' Тўп назорати тўлалигача "Нафт" томонида. Вакилларимиз ҳимояланишга мажбур\n62' Вууууҳ! Меҳмонлар қисқа паслар орқали жарима майдончасига кириб келиб, чап томондан дарвозабон майдончасига узатма берилди. Қурбоний 5 метрдан бош билан зарба берди. Тўп дарвоза устидан ўтиб кетди!\n62' Ташаббус теҳронликлар томонида\n59' ГООЛ! Али Қурбоний, 1:1! Кримец ҳужум томон етказилган узатмани ўтказиб юборди ва Қурбоний жарима майдончаси чизиғи устида зарба йўллаб, дарвозани ишғол қилди!\n58' Юқоридан етказилган узатмани посбонимиз эгаллаб олди\n57' "Нафт" чап қанотдан белгиланган жарима зарбасини амалга оширишди. Бош билан берилган зарба дарвоза устидан ўтиб кетди\n57' "Пахтакор"да дастлабки ўзгариш: Станислав Андреев ўрнига Владимир Козак майдонга туширилди\n55' Эҳҳҳ, Сергееев! Адреевнинг узатмасидан кейин Игорь дарвозабон билан бирга бир вазиятга чиқиб, жарима майдончасига кира солиб зарба беришга улгурмади! Ҳимоячи унга халал бериб қолди...\n54' Эронлик ҳужумчи офсайдда қолиб кетди.\n51' Тушунарсиз ҳолат! Япониялик ҳакам Шерзод Каримовга қизил карточка берди! Майдон марказида ҳаводаги тўп учун курашда эронлик футболчи бош билан тўпни олдинга йўналтирди. Ён томондан тўпга сакраган Шерзод рақиб футболчисига келиб урилди. Тўғри, қоида бузилиши бор, аммо бу қизил карточкага тортадиган вазият эмаску!\n48' ГООООООООООЛ! Кахи Махарадзеееее, 1:0!!!!! Шерзод Каримов ўнг қанотдан диагонал бўйича ҳаракат қилди ва юқоридан тўпни жарима майдончасига етказди. Эронликлар офсайдни юзага келтиришда хатога йўл қўйишди. Дарвозабонга нисбатан чаққонроқ ҳаракат қилган Кахи бош билан дарвозани ишғол қилди!\n46' "Нафт" футболчиси майдон марказидан белгиланган жарима зарбасини тўғри дарвоза томон тепди. Тўп дарвоза устидан ўтиб кетди\n' "Пахтакор"нинг 3-дақиқадаги вазияти гол билан якунланганида ўйин бошқача тус олиши мумкин эди. Аммо бундан кейин теҳронликлар ҳимояда ўта тартибли ўйнашмоқда.\n45+1' Биринчи бўлим якунланди. Ҳозирча "Пахтакор" - "Нафт" - 0:0. Танаффус\n45+1' Вууууууҳ! Лобанов "Пахтакор"ни муқаррар голдан қутқариб қолди! Олис масофадан узатилган тўп учун курашда Ораховац тезликда ютқазди ва "Нафт" ҳужумчи жарима майдончаси чизиғи устида дарвозабон билан ёлғиз қолди ва тўпни Александр устидан оширишга ҳаракат қилди. Лобанов зарбани қайтарди!\n45' Андреев 35 метрлардан зарба йўллашга қарор қилди. Регби дарвозаси бўлганида чиройли гол бўларди...\n42' Жарима майдончасига узатилган тўпга Игорь етиб бора олмади, тўпни посбон эгаллаб олди\n41' "Нафт" футболчиси Воҳид Амирий сариқ карточка олди. У Ҳошимовни қўли билан тортиб қолди...\n41' Вуууҳ, Андреевнинг узаатмаси Сергеевгача етиб бормади. Акс ҳолда Игорь бирга бир вазиятга чиқиб кетарди\n39' Бабаян шогирдлари бурчак тўпини ўйинга киритишди. Хавфли вазият содир бўлмади\n38' Уууууҳ! Эронлик футболчи бош билан йўллаган зарбасни Лобанов ушлаб олди\n36' Мерзляков яна ҳужумга қўшилди ва тўпни жарима майдончасига узатди. Ҳимоячи тўпни қайтариб қолди\n33' Исматуллаев майдон марказидан жарима майдончаси томон берган узатмасига Сергеев ва Андреев етиб бора олишмади\n32' Вуууҳ! Меҳди Шири жарима майдончаси ичида - ўнг томонда тўпни қабул қилди ва зарба йўллади. Яхшиямки, зарба ноаниқ бўлди\n30' "Нафт" футболчилари томонидан қўлланилаётган прессинг вакилларимизга муаммо туғдиряпти\n28' Эҳ, Ораховац, эътиборсиз тарзда тўпни Лобановга етказди. Буни пойлаётган ҳужумчи дарҳол тўп томон югурди. Дарвозабонимиз бир амаллаб тўпни тепиб юборишга улгурди\n26' Мерзляков чап қанотдан узатма берди. Тўп дарвоза тўри устига юқоридан келиб тушди\n26' Меҳмонларнинг бразилиялик футболчиси Леандро Подавани ўз бутсасини алмаштиришга мажбур бўлди\n25' "Нафт" бурчак тўпини ўйинга киритди. Вакилларимиз тўпни эгаллаб олиб, марказдаги Искандаровга етказишганида, Жамшид ҳимоячидан ўтиб кета олмади\n24' Чап қанотдан белгиланган жарима тўпни Иман Мобалий жарима майдончасига етказиб берди. Мураккаб вазиятда Махарадзе тўпни қайтариб қолди...\n' Мутлақо тенгма-тенг ўйин кечмоқда\n22' Жамоамиз яхши ҳужум ташкил қилди. Искандеров-Сергеев-Андреев комбинациясидан сўнг Стас чап қанотдан жарима майдончасига кириб бораётган Мерзляковга пас берди. ҲИмоячи тўпни тўхтатиб қолди\n20' Форслар хавфли ҳужум ташкил қилишди. Жарима майдончасига кирган футболчиига тўп етказилди. У эса ўнг томондаги жамоадошларига узатма берган пайтда Мерзляков тўпни майдон ташқарисига чиқариб юборди\n18' Андреев ҳимоячидан тўпни олиб қўйиши натижасида қарши ҳужумга ўтаётганди, бироқ ҳимоячилар хавфни бартараф этишди. Теҳронликларнинг қарши ҳужуми пайтида Ораховац рақибдан тўпни олиб қўйди\n16' "Пахтакор" таваккал қилиб, катта куч билан олдинга ўтиб кетмаганидан кейин форслар ҳам позицион ҳужум ташкил этишга ҳаракат қилишди. Жарима майдончасига етказилган тўпни ҳимоячиларимиз эгаллаб олишди\n13' Тўп назорати асосан пахтакорчиларда. "Нафт" ҳимояда мустаҳкам ўйнаб, қарши ҳужумга эътибор қаратиш тактикасини танлаган\n11' Мезбонлар ўнг қанотдан ҳужум ташкил қилишди. Ҳимоячилар Ҳошимовга ҳам, Каримовга ҳам тўпни жарима майдончасига узатишга йўл қўйишмади. Искандеровнинг узатмасини эса ҳимоячи эгаллаб олди\n8' Андреев ўз қанотидан ҳаводан узатма берди. Дарвозабон тўпни эгаллади\n7' "Нафт"нинг хавфли ҳужуми: Амирий чап қанотдан жарима майдончасига кириб бориб, тўпни марказроққа етказди. Ҳимоячиларимиз тўпни эгаллаб олишди ва хавфни бартараф этишди\n6' Майдонда ҳар бир қарич ер учун жиддий кураш кечмоқда\n3' Вуууууууҳ! "Нафт"ни голдан дарвоза тўсини қутқариб қолди! Бурчак тўпини ўйинга киритилганидан сўнг дарвозабон мушти билан тўпни қайтарди. Андреев зарба йўллади, ҳимоячи қайтарди. Ораховац йўллаган зарбада тўсинга тегиб қайтди. Қайтган тўпга Сергеев бош билан зарба берди. Бейрайнванд тўпни ушлаб олди!\n2' Вуууууҳ! "Пахтакор"нинг хавфли ҳужуми! Андреев-Мерзляков комбинациясидан кейин Александр тўпни жарима майдончасига узатди. Ҳимоячи тўпни жарима майдончаси ташқарисига қайтарди. Каримовнинг зарбаси ҳимоячига тегиб, устун ёнидан ўтиб кетди!\n' "Пахтакор" оқ, "Нафт" сариқ рангли формада майдонга тушиб келди\n' Ўйин бошланишига 7 дақиқа қолмоқда. Афсус, стадинда "Пахтакор" фан-клубидан ташқари стадионда деярли ҳеч ким йўқ. 4та сектор тўлган холос.\n' Иккинчидан, жамоа негадир бугунги ўйин учун захира таркибига улар дарвозабонни киритишмади\n' "Нафт" ўз тарихида илк марта ОЧЛда иштирок этади. Шу боис бўлса керак, улар ташкилий жиҳатдан кўп хатоларга йўл қўйишмоқда. Жумладан, жамоа бош мураббийнинг виза учун ҳужжатларни Ўзбекистонга юбормасдан, тўғридан тўғри учиб келишган. Натижада мураббий Тошкент аэропортида 8-9 соат қолиб кетди.\n' Нисбатан совуқ ва ёмғирли ҳаво мухлисларнинг стадионга ташрифига ўз таъсирини кўрсатади шекилли. Ҳозирча стадионнинг тўлиши ҳақида ҳеч қандай гап-сўз йўқ. 10 минг атрофида мухлис ташриф буюрса ҳам, "Пахтакор"га анча далда бўлишарди.\n' ОЧЛ гуруҳ босқичининг ўзбек клублари орасида биринчилардан бўлиб "Пахтакор" бошлаб беради. Бабаян шогирдлари бугун ўз майдонларида Теҳроннинг "Нафт" жамоасини қабул қилмоқда\n' Юртимизда қишнинг сўнгги кунларида бироз совуқ ҳаво ҳукмронлиқ қилаётган бўлса-да, қайноққина футбол мавсуми бошланмоқда!


ЎзА - Гулистонда 60 ўринга мўлжалланган уч юлдузли меҳмонхона иш бошлади\n04.01.2018 19:31 Чоп этиш версияси\nҚаровсиз ва ташландиқ аҳволга келиб қолган бинони ноль қийматда сотиб олган тадбиркор собиқ “Кемпинг”ни уч юлдузли меҳмонхонага айлантиришнинг уддасидан чиқди. Меҳмонхона фаолият бошлаши билан 35 киши доимий иш ўрнига эга бўлди.\n– Президентимиз ташаббуси билан 2018 йил – Фаол тадбиркорлик, инновацион ғоялар ва технологияларни қўллаб-қувватлаш йили, деб эълон қилингани тадбиркорлар учун улкан имкониятлар эшигини очди, – дейди “Чеҳра палас” меҳмонхонаси ижрочи директори Дилшод Дониёров. – Энди Сирдарё вилоятига ҳам ҳеч тортинмай, ўйланмай хорижлик сайёҳларни таклиф этса бўлади. Чунки 60 ўринга мўлжалланган меҳмонхонамиз халқаро талабларга тўла жавоб беради. Барча хоналар жаҳон стандартлари асосида жиҳозланди. Ҳар бир хонада интернет тармоғига уланган компьютер бор. Хориждан келадиган меҳмонлар ҳисобга олиниб, 2 ва 3 хорижий тилда бемалол гаплаша оладиган, меҳмонхона ва халқаро туристлар билан ишлаш бўйича пойтахтдаги меҳмонхоналарда малака ошириб келган ёшларни ишга қабул қилганмиз. Хуллас, Гулистон хорижлик сайёҳларни кутиб олишга тайёр.\nШунингдек, конференция зали, 65 ўринли ресторан ва алоҳида бар мижозлар хизматида бўлади. Арча ва бошқа манзарали дарахтлар ўтқазилган мўъжазгина хиёбон ҳамда 100 автомобилга мўжалланган автотураргоҳ ҳам барпо этилган.


Янги велосипед билан насос олиб юришга ҳожат йўқ\n22:57 / 11.11.2016\nТекис шина велосипеддаги энг яхши сайрни ҳам чипакка чиқариши мумкин. Шунга қарамай, ҳайдовчилар ўзлари билан насос ва бошқа жиҳозларни олиб юриш ҳақида унутишлари мумкин, зеро Nexo педалларни айлантиришни таъминлаш учун махсус гусматик яратди.\nТекис бўш шиналар янгилик эмас, бироқ бундай велосипедлар оддийларига нисбатан ноқулайлиги туфайли кенг қўлланмаган. Компания бу муаммоларнинг ечими топилганини таъкидламоқда. Шиналар полиметр аралашмалардан тайёрланган бўлиб, улар қулайлик билан бирга чидамлилиги билан ҳам диққатга сазовор. Маҳсулот икки хил шаклда таклиф қилинади - 3100 миль ва 5000 милга чидамлилик.\nБундан ташқари, Nexo ўз маҳсулотини иккиламчи қайта ишлаш учун жуда осон қилиб ишлаган. Ҳар йили 10,000,000 тонна велосипед шиналари ва трубалари ташлаб юборилишини ҳисобга олсак, бу сўзсиз, тўғри йўналишда қўйилган қадамдир.\nЯнги велосипед билан янада яқинроқ танишиш учун қуйида тақдим этилаётган видеони кўришингиз мумкин.\nвелосипед Nexo текис шиналар


Google Play’дан нақ 16 та ўйинни бепул олишга улгуринг! (тайёр ҳаволалар) - Terabayt.Uz\nGoogle Play’дан нақ 16 та ўйинни бепул олишга улгуринг! (тайёр ҳаволалар)\nТурли ўйин студиялари коронавирус пандемияси даврида ўз маҳсулотларини бепул тарқатишмоқда. Epic Games эса Metacritic агрегаторига кўра охирги ўн йилликнинг энг яхши ўйинларининг иккита рейтингга ҳам кирган Grand Theft Auto 5’ни текинга беряпти!\nЎҚИНГ: Барча смартфонлар учун Forza Street чиқди, лекин Samsung’чиларга алоҳида имтиёзлар бор! (+видео)\nGoogle Play эса мобил геймерларни қувонтиришга қарор қилди – Android платформасидаги айрим пулли ўйинларни вақтинча бепул тарқатяпти. Қуйида биз уларнинг рўйхатини келтиряпмиз, ҳар бирининг номига ўрнатилган ҳавола орқали унинг саҳифасига ўтиб, юклаб олишингиз мумкин:\nАйтиш керакки, юқоридаги рўйхатнинг бошидаги иккита ўйиннинг бепул тарқатилиши бугун – 15 май куни, учинчисиники эса эртага тугайди. Қолганларининг ҳам бепуллик муддати чекланган, шу боисдан тезроқ юклаб олишга шошилинг ва бу хабарни дўстларингизга ҳам улашинг!\nЎҚИНГ: Энг оммабоп ўйин Google Play’га ҳам чиқди – энди бемалол олиб ўйнанг! (+видео)\n#Android #Google Play #Google Play Market #мобил ўйинлар #ўйинлар


«Ўзгаларга асло озор берманг!» 2-мавзу: “Ижтимоъий ҳаёт”нинг маъноси | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\n«Ўзгаларга асло озор берманг!» 2-мавзу: “Ижтимоъий ҳаёт”нинг маъноси\n11:00 25.06.2018 652\nИсломнинг беш қисми бор: 1) Ақоид. 2) Ибодатлар. 3) Муомалалар. 4) Ахлоқ. 5) Ижтимоъий ҳаёт.\nБу ҳадис дарҳақиқат исломнинг беш қисмидан бир қисми, яъни “ижтимоъий ҳаёт”нинг асосидир. “Ижтимоъий ҳаёт” дегани шуки, бу дунёда бирорта ҳам инсон ёлғиз яшамайди ва ёлғиз яшашликга буюрилмагандир. Қачонки, инсон бу дунёда яшаса, у ҳолда у ким биландир алоқа боғлайди. Оила аъзолари ила, дўстлари ила, қўшнилари ила, бозордаги ва ишлайдиган жойидаги одамлар ила алоқа боғлайди. Лекин савол шуки, қачонки, инсон ўзгалар ила алоқа боғласа, у ҳолда улар билан қандай муомала қилиши керак? Қандай услуб ихтиёр қилиши керак? Бунга “ижтимоъий ҳаёт” аҳкомлари дейилади. Бу ҳам диннинг беш катта қисмидан бир катта қисмидир. Лекин бизнинг билимсизлигимиз ва беамаллигимиз туфайли диннинг бу қисми буткул эътибордан тушиб қолгандир ва уни айни диннинг қисми деб тушунилмайди ҳамда у ҳақида Аллоҳ ва Унинг Расули соллаллоҳу алайҳи васаллам буюрган аҳкомлар тарафига эътибор берилмайди.\n“Ислааҳий хутбаат” китобидан, 8-жуз, 104-бет


15:14 / 14.08.2017\nЎзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 19 июлдаги "Мактабгача таълим муассасалари фаолиятини такомиллаштириш тўғрисида"ги 528-сонли қарори чоп этилди. "Норма.уз" сайти мактабгача таълим муассасаси (МТМ) фаолиятига доир қоидалар ҳақидаги маълумоти билан бўлишди.\nУнга кўра, МТМ мақсадлари қуйидагилардан иборат:\nболаларни ҳар томонлама интеллектуал, аҳлоқий, эстетик ва жисмоний ривожлантириш;\nболаларни таълим ва тарбия орқали мактабга сифатли тайёрлаш;\nболаларни мактабгача таълимга жалб қилиш.\nДавлат мактабгача таълим муассасасига 3 ёшдан 7 ёшгача бўлган болалар қабул қилинади (аввал бу кўрсаткич 2-6 ёшни ташкил қилган, алоҳида ҳолатларда 7 ёшгача қатнашга рухсат берилган).\nБолаларни МТМларга қабул қилиш учун қабул комиссиялари тузилади. Ушбу комиссиялар 5 нафар кишидан иборат бўлади.\nДавлат МТМларига йўлланма олиш учун ота-оналар ёки уларнинг ўрнини босувчи шахслар (кейинги ўринларда ота-оналар деб аталади) томонидан қабул комиссиясига қуйидаги ҳужжатлар тақдим этилади:\nболанинг туғилганлик ҳақидаги гувоҳномасининг нусхаси;\nболанинг отаси ёки онасининг паспорт нусхаси;\nТақдим этилган ҳужжатлар қабул комиссияси томонидан етти кун муддатда кўриб чиқилиб, қуйидаги қарорлардан бири қабул қилинади:\nбоғча қарор МТМ


"Анчадан бери бундай ўйин кўрмагандим Эроннинг ўзи ҳам ҳайрон қолди" - футзалчиларимизнинг қаҳрамонлиги ҳақида 25-09-2021, 18:35 | Zamin.uz\n18:35 / 25.09.2021\n- Нима ҳам дердик, ўйинни ҳаммамиз кўрдик, Ўзбекистоннинг ютуғини барчамиз хоҳлагандик. Футзалчиларимиз янги тарих саҳифаларини очиб келишди. Ўзбек футзали кундан-кунга ривожланиб бораётгани кўзга кўриниб турибди. Янги жамоа ва янги ўйинчилар, ҳаммаси ажойиб. Фақат ишлашда давом этиш керак. Бир-иккита хатолар бўлмаганида, ғалаба қозонса бўладиган ўйин эди. Йигитларимиз гладиатор бўлиб ўйнадилар, гап йўқ. Улар борини бериб ўйнашди. Менга ҳам алам қиляпти, ютқазганимиз. Тактик томондан барчаси тўғри бажарилди ва охиригача курашишди. Эрон учта тўп фарқи билан олдинга ўтиб кетганида рақиб бўшашди ва бундан жамоамиз фойдаланди. Фақат бир нарсага эътибор қаратмоқчи эдимки, бизга озгина тажриба етишмади. Биз жаҳон чемпионатида иккинчи маротаба қатнашяпмиз.\nЭронга ўхшаб 9 карра мундиал иштирокчиси бўлганимизда терма жамоамизда ҳам етарли тажриба бўларди. Барибир футзалчиларимизга қойил қолдим. Ҳозирги кунда дунёнинг энг кучли учинчи жамоаси билан тенгма-тенг ўйнаш осон эмас. Бу ўйинда бизга бироз омад ҳам етишмади. Эронликлар керакли жойда прессинг қўллашди. Бизнинг йигитлар бутун ўйин давомида прессинг қилдилар. Ёпиқ ўйин кўрсатишмади. Охирида жисмоний томондан ўйинчиларимиз чарчаб қолдилар. 5-голда дарвозабонимиз хато қилди. Кейин мураббий Илҳом Ҳамроевни олтинчи ўйинчи сифатида тушириб тўғри қилди. Агар ўшанда керак бўлмаган хатони қилмаганимизда натижа бошқача бўлармиди?! Шунда ҳам футзалчиларимиз ўз даражасидан юқори савияда ўйнадилар. Охирги ўйин каби жон-жаҳдлари билан курашишди.\nЯнгиликлар » Спорт » "Анчадан бери бундай ўйин кўрмагандим, Эроннинг ўзи ҳам ҳайрон қолди" - футзалчиларимизнинг қаҳрамонлиги ҳақида


16:52 16.08.2017 (Янгиланган 16:59 16.08.2017) Ҳавола олиш\n2019 йилнинг 1 январидан бошлаб Ўзбекистонда хорижга чиқиш стикерларини бекор қилинади ва янги хорижга чиқиш паспорти жорий этилади, дейилган президент қарорида.\nТОШКЕНТ, 16 авг — Sputnik. Шавкат Мирзиёев 2019 йилнинг 1 январидан бошлаб чиқиш стикерларини бекор қилиш ва хорижга чиқиш паспорти жорий қилиш ҳақидаги қарорни имзолади, деб хабар қилмоқда Ўзбекистон маҳаллий ОАВлари.\nУшбу йилнинг феврал ойида Шавкат Мирзиёев вазирлик ва муассасаларга Ўзбекистон паспорт-виза ҳамда кириш-чиқиш тизимини мукаммалаштирувчи чоралар ишлаб чиқишни топширган эди. Хусусан, 1995 йилдан бери амал қилаётган, хорижга чиқиш стикерларини бекор қилиб чет элга чиқиш учун алоҳида паспорт жорий қилиш тизимини киритиш режалаштирилган эди.\n“Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Давлат персоналлаштириш марказининг 2019 йилнинг 1 январидан бошлаб Ўзбекистон фуқаросининг чет элга чиқиш биометрик паспортини жорий қилиш ҳақидаги таклифи маъқуллансин”, — дейилган президент қарори матнида.\nУшбу қарор, шунингдек, 2019 йилнинг биринчи январидан бошлаб чет элга чиқишга рухсат берувчи стикер бериш тартибини бекор қилади.\nҚарорда айтилишига кўра, 2011 йилда киритилган ва бугунги кунда амал қилаётган Ўзбекистон фуқаросининг биометрик паспорти, Ўзбекистон ҳудудида фуқаро шахсини аниқловчи ҳужжат сифатида қабул қилинади.\nФуқаролар 2021 йилнинг 1 январига қадар, виза талаб қилинмайдиган мамлакатлар ҳудудига, бугунги кунда амал қилаётган (яшил) паспорт билан боришлари мумкин.


Юракка нима фойда, нима зарар? » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n, 25 2020, 16:12\n24 мар, 14:23 1 775 Ҳаёт тарзи\nЮрак-қон томир касалликлари хавфини камайтиришда таомномага нафақат мазкур тизим учун фойдали егуликларни киритиш, балки зарарли маҳсулотларни чиқариб ташлаш ҳам муҳим, дея «La Vanguardia» испан газетасида ёзади кардиолог Пабло Канепа.\nЮрак учун, айниқса, қизил гўшт хавфли. Бу маҳсулот таркибида тўйинган ёғлар кўп бўлиб, уни истеъмол қилишни чеклаш, унинг ўрнига моно- ва ярим тўйинган ёғларни танлаган маъқул. Ёнғоқ, зайтун ёғи, кунгабоқар пистаси, авокадо, балиқнинг айрим турлари уларнинг манбаи ҳисобланади. Кардиолог таомномага гўштнинг парҳезбоп турлари, масалан, товуқ гўштини киритишни маслаҳат беради.\nБундан ташқари, нонуштага ёрма ва пишириқларни, шунингдек, ярим тайёр маҳсулотларни — тайёр ва музлатилган пирог, пицца, пасталарни емаслик зарур. Бундай таом трансёғларга бой бўлиб, «ёмон» холестерин даражасини оширади, вазн тўплашга олиб келади ва юрак-қон томир касалликлари ҳамда иккинчи тип диабет хавфини оширади.\nКанепа алкоголсиз энергетик ичимликларни истеъмол қилишни тавсия этмайди — уларнинг таркибида кофеиндан ташқари қанд ва зарарли қўшимчалар бисёр. Энергетиклар нерв тизимига тўлқинлантирувчи таъсир кўрсатади. Бу ўз навбатида юрак мушаги билан боғлиқ муаммоларни келтириб чиқариши мумкин.\nКардиолог юқори қон босими билан боғлиқ хавф-хатарларнинг олдини олиш учун туз истеъмолини чеклашни таъкидлаган. У Жаҳон Соғлиқни Сақлаш Ташкилоти тавсиясига кўра, кунлик туз меъёри икки граммдан ошмаслиги зарурлигини ёдга солади. Америка кардиология ассоциацияси бу меъёрни 1,5 граммгача қисқартиришни маслаҳат беради. Канепанинг айтишича, тайёр таомда 1 граммгача туз бўлади, шу боис кунлик дозани ошириб юбориш жуда осон.\nШифокорнинг сўзларига кўра, алкоголдан ҳам бош тортиш керак. Чунки у юрак тўхтаб қолиши, миокард инфаркти, шунингдек, мия шикастланиши хавфини оширади.\nШунингдек, қаймоқ ва сариёғ истеъмолини чеклаш фойдадан холи бўлмайди, дейди кардиолог.\nКанепанинг таъкидлашича, юрак-қон томир тизимини назорат қилаётган одамлар, яхшиси, гўшт истеъмоли чекланган, мева-сабзавотлар, ёнғоқ, дуккаклилар, балиқ ва зайтун ёғига бой Ўрта Ер денгизи парҳезини танлаганлари маъқул. Шунингдек, ҳар куни 45 дақиқа жисмоний фаолликка вақт ажратиш ва зарарларни одатларни ташлаш муҳим.\n«Халқ банки» Бўз туман филиали бошқарувчиси пора билан ушланди 20 сен, 13:57\nАмерикалик юрак жарроҳи Ўзбекистонга ташриф буюради 17 мар, 15:01\nОдамнинг исми унинг шахсий ҳаётдаги муваффақиятига таъсир қилиши аниқланди 18 фев, 09:36\nЧехияда жамоат жойларида ниқобсиз юришга рухсат берилди 25 мая, 15:50 44\nЧерногория коронавирусни енгган Европадаги биринчи давлатга айланди 25 мая, 15:28 136\nPorsche харидорлари ўз автомобиллари йиғилишини кузатиши мумкин бўлди 25 мая, 14:55 136\nЎзбекистонлик икки божхоначида коронавирус аниқланди. Касалланиш ҳолатлари сони 3180 тага етди 25 мая, 14:22 375\nВазир мактаб битирувчиларига мурожаат қилди 25 мая, 13:28 505\nПаркент туманига кириш ва чиқиш чекланди 25 мая, 12:33 687\nБу қизиқ! 17 ёшли футболчи 12 йилга футболдан четлатилди 25 мая, 11:39 790\nЎзбекистонда 26 май куни ҳаво ҳарорати 41 даражагача кўтарилади 25 мая, 11:34 463\nЦукерберг икки ойда 31,4 млрд. доллар ишлаб олиб, бўлажак триллионерни ортда қолдириб кетди 25 мая, 10:00 743\nМесси 2016 йилда "Барселона"дан кетишни истаганини тан олди 25 мая, 09:00 398