260-II-сон 29.08.2001. «Биржалар ва биржа фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси қонунига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш ҳақида\n«БИРЖАЛАР ВА БИРЖА ФАОЛИЯТИ ТЎҒРИСИДА»ГИ ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ҚОНУНИГА ЎЗГАРТИШЛАР ВА ҚЎШИМЧАЛАР КИРИТИШ ҲАҚИДА\nЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНИНГ ҚОНУНИ БИРЖАЛАР ВА БИРЖА ФАОЛИЯТИ ТЎҒРИСИДА\n2-модда. Биржалар ва биржа фаолияти тўғрисидаги қонун ҳужжатлари\n3-модда. Биржа тушунчаси\n4-модда. Биржа фаолияти\n5-модда. Биржа фаолиятини лицензиялаш\n6-модда. Биржа фаолиятининг давлат томонидан тартибга солиниши\n7-модда. Биржа фаолиятининг асосий принциплари\n8-модда. Биржа товари\n9-модда. Биржа листинги\n10-модда. Брокерлик ўрни\n11-модда. Биржанинг ташкилий-ҳуқуқий шакли\n12-модда. Биржа устави\n13-модда. Биржанинг ҳуқуқлари\n14-модда. Биржанинг мажбуриятлари\n15-модда. Биржаларни ташкил этиш ва уларнинг фаолияти соҳасидаги чеклашлар\n16-модда. Биржа аъзолари\n17-модда. Биржа аъзоларининг ҳуқуқлари\n18-модда. Биржа аъзоларининг мажбуриятлари\n19-модда. Биржа аъзоларининг умумий йиғилиши\n20-модда. Биржа савдолари\n21-модда. Биржа савдоси қоидалари\n22-модда. Биржа битими\n23-модда. Биржа битимларининг турлари\n24-модда. Биржа битимларининг иштирокчилари\n25-модда. Ҳисоб-китоб-клиринг хизмати кўрсатиш\n26-модда. Низоларни ҳал қилиш\n27-модда. Биржалар ва биржа фаолияти тўғрисидаги қонун ҳужжатларини бузганлик учун жавобгарлик\nҲужжат 11.10.2006 санаси ҳолатига\nМазкур Қонун Ўзбекистон Республикасининг 2014 йил 12 сентябрдаги ЎРҚ-375-сонли «Биржалар ва биржа фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги Қонунига мувофиқ янги таҳрирда қабул қилинган.\nЎзбекистон Республикасининг 1992 йил 2 июлда қабул қилинган «Биржалар ва биржа фаолияти тўғрисида»ги Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1992 йил, № 10, 394-модда; 1993 йил, № 1, 19-модда, № 9, 329-модда; 1994 йил, № 11-12, 285-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1998 йил, № 3, 38-модда; 1999 йил, № 9, 229-модда) ўзгартишлар ва қўшимчалар киритилиб, унинг янги таҳрири тасдиқлансин (илова қилинмоқда).\nУшбу Қонуннинг мақсади биржаларни ташкил этиш ва уларнинг фаолияти билан боғлиқ муносабатларни тартибга солишдан иборатдир.\nБиржалар ва биржа фаолияти тўғрисидаги қонун ҳужжатлари ушбу Қонун ва бошқа қонун ҳужжатларидан иборатдир.\nУшбу Қонун валюта биржасига нисбатан татбиқ этилмайди.\n1.Биржа фаолияти. Бозорлар / Биржа / Биржа;\n2.Биржа фаолияти. Бозорлар / Биржа / Биржа]\nБиржа юридик шахс бўлиб, олдиндан тайинланган жой ва муайян вақтда, белгиланган қоидалар асосида оммавий ва ошкора биржа савдоларини ташкил этиш ва ўтказиш орқали биржа товарлари савдоси учун шарт-шароит яратади.\n1.Биржа фаолияти. Бозорлар / Биржа фаолияти / Биржа фаолияти;\n2.Биржа фаолияти. Бозорлар / Биржа фаолияти / Биржа фаолияти]\nБиржа фаолияти биржа савдоларини ташкил этиш ҳамда талаб ва таклифнинг ҳақиқий нисбатини аниқлаш асосида биржа товарларининг нархларини чиқариш орқали биржа товарларининг бозорини яратишга қаратилган ҳаракатлар йиғиндисидан иборат.\nБиржалар қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда тегишли лицензия олганидан кейин биржа фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқига эга бўлади.\nБиржа фаолиятини лицензиялаш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 4 февралдаги 66-сонли «Биржа фаолиятини лицензиялаш тўғрисида»ги қарори билан белгиланган.\nБиржалар фаолиятини давлат томонидан тартибга солиш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси белгилайдиган тартибда биржалар фаолиятини тартибга солувчи ваколатли органлар томонидан амалга оширилади.\nЎзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 4 февралдаги 66-сонли қарори билан Ўзбекистон Республикаси Хусусийлаштириш, монополиядан чиқариш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитаси биржа фаолиятини тартибга солувчи ваколатли давлат органи этиб белгиланган.\nБиржалар ёки уларнинг аъзолари томонидан биржалар ва биржа фаолияти тўғрисидаги қонун ҳужжатлари бузилган тақдирда биржалар фаолиятини тартибга солувчи ваколатли органлар аниқланган қоидабузарликларни бартараф этиш тўғрисидаги талаб билан ижро этилиши мажбурий бўлган кўрсатмалар киритишга ҳақлидир.\nБиржалар фаолиятини тартибга солувчи ваколатли органларнинг ушбу Қонун 14 ва 15-моддалари талабларининг бузилишини бартараф этиш тўғрисидаги кўрсатмаларини биржалар томонидан бажарилмаган тақдирда, биржалар фаолиятини тартибга солувчи ваколатли органлар биржа лицензиясининг амал қилишини ўн иш кунидан кўп бўлмаган муддатга тўхтатиб туришга ёки биржа лицензиясининг амал қилишини ўн иш кунидан кўп бўлган муддатга тўхтатиб туриш ёхуд унинг амал қилишини тугатиш тўғрисида судга мурожаат этишга ҳақлидир.\n(6-модданинг учинчи қисми Ўзбекистон Республикасининг 2006 йил 10 октябрдаги ЎРҚ-59-сонли Қонуни таҳририда— ЎР ҚҲТ, 2006 й., 41-сон, 405-модда)\nҚўшимча маълумот учун Ўзбекистон Республикаси «Фаолиятнинг айрим турларини лицензиялаш тўғрисида»ги Қонунининг 22—24-моддаларига қаранг\nБиржалар фаолиятини тартибга солувчи ваколатли органларнинг қоидабузарликларни бартараф этиш тўғрисидаги кўрсатмалари бажарилмагани тақдирда (ушбу модданинг учинчи қисмида назарда тутилган ҳоллар бундан мустасно), биржалар фаолиятини тартибга солувчи ваколатли органлар биржадан ва (ёки) унинг аъзоларидан энг кам ойлик иш ҳақининг икки юз бараваригача бўлган миқдорда жарима ундириш ҳақидаги даъво аризаси билан судга мурожаат қилишга ҳақлидир.\nБиржалар фаолиятини тартибга солувчи ваколатли органлар ушбу модданинг тўртинчи қисмида кўрсатилган асослар бўйича судларга мурожаат этганда давлат божи тўлашдан озод қилинадилар.\nБиржа фаолиятининг асосий принциплари қуйидагилардан иборат:\nбиржа савдоларини ошкора ва оммавий тарзда ўтказиш;\nбиржа савдоларида нархларнинг эркин шаклланиши;\nбиржа битимларини тузишнинг ихтиёрийлиги;\nбиржа барча аъзоларининг биржа савдоларида иштирок этиши учун шарт-шароитнинг тенглиги.\n1.Биржа фаолияти. Бозорлар / Биржа товари / Биржа товари;\n2.Биржа фаолияти. Бозорлар / Биржа товари / Биржа товари]\nБелгиланган тартибда биржа савдоларига чиқарилган муайян тур ва сифатдаги товар, шу жумладан товарга доир стандарт контракт биржа товари ҳисобланади.\nЕр, ер ости бойликлари, сувлар, бошқа табиий ресурслар, маданий мерос ва интеллектуал мулк объектлари, шунингдек қонун ҳужжатларига мувофиқ фуқаролик муомаласидан чиқарилган мол-мулк биржа товари бўлиши мумкин эмас.\nЎзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 82-моддасига кўра муомалада бўлишига йўл қўйилмайдиган фуқаролик ҳуқуқлари объектларининг турлари (муомаладан чиқарилган объектлар) қонунда тўғридан-тўғри кўрсатилган бўлиши керак.\n1.Биржа фаолияти. Бозорлар / Биржа листинги / Биржа листинги;\n2.Биржа фаолияти. Бозорлар / Биржа листинги / Биржа листинги]\nБиржа листинги деганда биржа товарларини биржа ахборотномасига киритган ҳолда биржа савдоларига қўйиш тартиботи тушунилади.\nБиржа листингини ўтказиш тартиби биржа савдоси қоидалари билан белгиланади.\nБрокерлик ўрни биржа томонидан юридик шахсларга, қоида тариқасида, пулли асосда бериладиган, биржа битимларида ва биржа фаолиятида ушбу Қонунга мувофиқ иштирок этиш ҳуқуқи. Биржа акциядорига брокерлик ўрни уни сотиш ҳуқуқисиз берилиши мумкин.\n(10-модданинг биринчи қисми Ўзбекистон Республикасининг 2005 йил 22 сентябрдаги ЎРҚ-7-сон Қонуни таҳририда — Ўзбекистон Республикаси Қонун ҳужжатлари тўплами, 2005 й., 37-38-сон, 279-модда)\nБрокерлик ўрнининг эгаси фақат битта шахс бўлиши мумкин.\nБрокерлик ўрни иккиламчи ижарага берилиши мумкин эмас.\nБиржанинг ўзи сотадиган брокерлик ўрнининг бошланғич нархини биржанинг ижро этувчи органи белгилайди.\nБрокерлик ўрнининг қиймати биржанинг устав фондига киритилиши мумкин эмас.\nБиржалар қонун ҳужжатларида назарда тутилган ҳар қандай ташкилий-ҳуқуқий шаклларда тузилиши мумкин.\nБиржа устав фондининг миқдори биржа рўйхатга олинган санадаги ҳолатга кўра қонун ҳужжатлари билан белгиланган энг кам ойлик иш ҳақининг ўн минг баравари миқдоридан кам бўлиши мумкин эмас.\nБиржанинг фирма номи «биржа» сўзини ўз ичига олган бўлиши керак.\nБиржа ўз фаолиятини муассислари тасдиқлайдиган устав асосида амалга оширади.\nБиржа уставида қуйидагилар белгиланган бўлиши керак:\nбиржанинг номи ва унинг тури;\nбиржанинг жойлашган ери (почта манзили);\nбиржа фаолиятининг соҳаси ва мақсадлари;\nустав фондининг миқдори, муассислар томонидан фондга улушлар киритишнинг тартиби ва муддатлари;\nдаромадни тақсимлаш ва эҳтимол тутилган зарарларни қоплаш тартиби;\nбиржа муассислари ва аъзоларининг мулкий жавобгарлиги;\nбиржанинг бошқарув органлари, уларни ташкил этиш тартиби ва уларнинг ваколатлари;\nбиржа савдоси қоидаларини ишлаб чиқиш ва қабул қилиш тартиби;\nбиржа аъзолигига қабул қилиш, аъзоликни тўхтатиб туриш ва бекор қилиш тартиби, биржа аъзоларининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари;\nбиржани қайта ташкил этиш ва тугатиш тартиби.\nУставда қонун ҳужжатларига зид келмайдиган бошқа қоидалар ҳам назарда тутилиши мумкин.\nнарх белгилаш, ҳакамлик, листинг, назорат ва бошқа биржа комиссияларини тузишга;\nагар биржа битимларининг нархи кун давомида биржа томонидан белгиланган қийматдан ҳам ортиқроқ ўзгариб кетса, биржа савдосини тўхтатишга;\nбиржа томонидан кўрсатиладиган хизматлар учун тўланадиган ҳақ миқдорини белгилашга;\nбиржа савдоси қоидаларини бузганлик учун жарималар ҳамда пенялар белгилаш ва ундиришга;\nбиржа ахборотномалари, маълумотномалари ҳамда бошқа ахборот ва реклама нашрларини чиқаришга ҳақлидир.\nҚонун ҳужжатларига, биржа устави ва биржа савдоси қоидаларига мувофиқ биржа бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.\nбиржа савдоси қоидаларини белгилашга;\nбиржа ахборотномасига киритилган биржа товарлари савдосини ташкил этишга;\nбиржа товарларига бўлган талаб ва таклифнинг нисбати асосида уларнинг нархини чиқариб туришга;\nмунтазам равишда (ҳафтасига камида бир марта) оммавий ахборот воситаларида биржа товарлари нархини эълон қилишга, биржа аъзоларини ҳар бир биржа савдосининг якунлари тўғрисида хабардор қилишга мажбур.\nҚонун ҳужжатларига, биржа устави ва биржа савдоси қоидаларига мувофиқ биржанинг бошқа мажбуриятлари ҳам бўлиши мумкин.\nБиржа ишлаб чиқариш, савдо, савдо-воситачилик фаолиятини бевосита амалга ошириши, шунингдек бошқа юридик шахсларнинг муассиси (акциядори) бўлиши мумкин эмас, қонун ҳужжатларида назарда тутилган ҳоллар бундан мустасно.\nДавлат ҳокимияти ва бошқарув органлари биржа муассиси (акциядори) бўла олмайдилар, қонун ҳужжатларида назарда тутилган ҳоллар бундан мустасно.\nБиржа ходимларига брокерлик ўринларини сотиб олиш, шунингдек хизмат ахборотидан хизмат вазифаларини бажариш билан боғлиқ бўлмаган мақсадларда фойдаланиш тақиқланади.\nбиржа ахборотномасига киритилмаган товарларни биржа савдоларида сотишга;\nбиржа савдолари иштирокчиларининг биржадаги жорий нархлар ўзгариши ёки қатъий қилиб қўйилишига олиб келиши мумкин бўлган ҳар қандай келишилган хатти-ҳаракатлар содир этишига;\nбозор конъюнктурасини сунъий равишда ўзгартиришга сабабчи бўлиши мумкин бўлган ёлғон маълумотларни тарқатишга;\nбиржа аъзолари ўртасида тузилган биржа битимларини биржа савдоларини ўтказмасдан туриб рўйхатга олишга йўл қўйилмайди.\nБиржа томонидан белгиланган тартибда шу биржадаги брокерлик ўрнини сотиб олган ёки олган юридик шахслар биржа аъзолари ҳисобланади.\n(16-модданинг биринчи қисми Ўзбекистон Республикасининг 2005 йил 22 сентябрдаги ЎРҚ-7-сон Қонуни таҳририда — Ўзбекистон Республикаси Қонун ҳужжатлари тўплами, 2005 й., 37-38-сон, 279-модда)\nДавлат ҳокимияти ва бошқаруви органлари, уларнинг мансабдор шахслари, шунингдек биржа ходимлари биржа аъзоси бўлиши мумкин эмас.\nбиржа савдоларида иштирок этиш ва биржа битимларини тузиш;\nбиржа аъзоларининг умумий йиғилишида иштирок этиш;\nбиржа комиссияларини сайлаш ва уларга сайланиш;\nбиржа савдоси қоидаларини ишлаб чиқишда иштирок этиш;\nбиржа хизматларидан фойдаланиш ва ушбу Қонунга мувофиқ брокерлик ўрнини тасарруф этиш ҳуқуқига эгадир.\nҚонун ҳужжатларига, биржа устави ва биржа савдоси қоидаларига мувофиқ биржа аъзолари бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлишлари мумкин.\nбиржа савдоси қоидаларига риоя этишга;\nбиржа ахборотномасига киритилган биржа товарлари савдосини амалга оширишга;\nбиржа ахборотномасига киритилган товарлар бўйича биржадан ташқари бозорда олди-сотди шартномаларини тузмасликка;\nмижозлар талабига биноан уларга брокерлик ўрнини сотиб олиш санаси ва унинг тартиб рақами тўғрисидаги ахборотни тақдим этишга;\nмижозга унинг манфаатларини кўзлаб тузилган битимлар, шунингдек унинг топшириқлари бажарилиши билан боғлиқ тўлиқ ахборотни ўз вақтида тақдим этишга;\nмижоз билан шартнома тузилаётганда уни биржа савдоси қоидалари ва ҳисоб-китоб-клиринг хизмати кўрсатиш шартлари билан таништиришга;\nмижоз ҳисобидан тузилган биржа битимларининг алоҳида ҳисобини юритишга мажбур.\nҚонун ҳужжатларига, биржа устави ва биржа савдоси қоидаларига мувофиқ биржа аъзоларининг бошқа мажбуриятлари ҳам бўлиши мумкин.\nБиржа аъзоларининг умумий йиғилиши биржа ижро этувчи органининг ташаббуси билан йилига камида бир марта йиғилади.\nБиржа аъзоларининг навбатдан ташқари умумий йиғилиши, агар уни чақириш тўғрисидаги талаб брокерлик ўринлари умумий сонининг камида ўн фоизига эга бўлган биржа аъзолари томонидан ёзма равишда билдирилган бўлса, чақирилиши мумкин.\nБиржа аъзоларининг умумий йиғилиши:\nбиржа савдоси қоидаларини ва биржа комиссияларининг таркибини келишиб олиш тўғрисида қарорлар қабул қилади;\nбиржа фаолиятини такомиллаштириш ва биржа савдолари самарадорлигини ошириш масалалари юзасидан таклифлар тайёрлайди ва уларни биржанинг бошқарув органларига киритади;\nбиржа уставига биноан бошқа масалаларни ҳам ҳал этади.\nБиржа аъзоларининг умумий йиғилишини ўтказиш ва йиғилиш томонидан қарорларни қабул қилиш тартиби биржа аъзоларининг умумий йиғилишида тасдиқланади.\nБиржа савдолари биржа томонидан, биржа савдоси қоидаларига мувофиқ ташкил этиладиган биржа товарининг савдоси.\nБиржа савдолари биржада марказлаштирилган тарзда ва ушбу савдоларда биржанинг барча аъзоларига бир вақтда иштирок этиш имконияти берилган ҳолда ўтказилади.\nБиржа савдоси қоидаларида қуйидагилар кўрсатилиши керак:\nбиржада амалга ошириладиган биржа битимларининг турлари;\nбиржа битимлари иштирокчиларининг таркиби ва уларга қўйиладиган талаблар йиғиндиси;\nбиржа савдоларини, биржа битимларини амалга ошириш ва уларнинг натижаларини рўйхатга олиш ҳамда уларни расмийлаштириш тартиби;\nбиржа товарлари нархини чиқариш тартиби;\nтоварларни биржа савдоларига қўйишга ижозат бериш тартиби (листинг);\nбиржа битимлари иштирокчилари ўртасидаги ҳисоб-китоблар тартиби;\nбиржа савдосида муомалада бўладиган стандарт контрактлар тавсифи;\nагар савдо майдончалари ёки бўлинмалари биржа томонидан ташкил этилган бўлса, уларнинг рўйхати ва номлари;\nбиржа савдоларини ўтказиш тартиби;\nбиржа аъзоларига ахборот хизмати кўрсатиш тартиби;\nбиржадаги нархни шакллантириш жараёни устидан назорат қилиш тартиби;\nбиржада низоларни ҳал этиш тартиби;\nбиржа аъзолари ва ходимларининг биржа савдоси қоидаларини бузганлик учун жавобгарлиги тўғрисидаги қоидалар;\nқонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа қоидалар.\nБиржа савдоси қоидаларини ишлаб чиқиш ва қабул қилиш тартиби биржа уставида белгиланади.\n1.Биржа фаолияти. Бозорлар / Биржа битими / Биржа битими;\n2.Биржа фаолияти. Бозорлар / Биржа битими / Биржа битими]\nБиржа томонидан рўйхатга олинган биржа товари хусусида биржа савдосининг биржада қайд этилган натижаси бўйича тузилган олди-сотди шартномаси биржа битими ҳисобланади.\nБиржада рўйхатга олинган битимлар нотариал тасдиқланмайди, қонунларда назарда тутилган ҳоллар бундан мустасно.\nБиржа битимлари биржа номидан ва ҳисобидан амалга оширилиши мумкин эмас.\nБиржада биржа товарлари олди-сотди битимлари, шу жумладан:\nреал товарни ўзгага топшириш ёки етказиб бериш ёхуд товарга мулк ҳуқуқини берувчи ҳужжатларни ўзгага топшириш билан боғлиқ битимлар;\n1.Биржа фаолияти. Бозорлар / Форвард битими / Форвард битими;\n2.Биржа фаолияти. Бозорлар / Форвард битими / Форвард битими]\nфорвард битимлар реал товарни етказиб бериш муддати кечиктирилган ҳолдаги олди-сотди битимлари;\n1.Биржа фаолияти. Бозорлар / Фьючерс битими / Фьючерс битими;\n2.Биржа фаолияти. Бозорлар / Фьючерс битими / Фьючерс битими]\nфьючерс битимлари товарларга доир стандарт контрактларнинг олди-сотди битимлари (уларни келгусида ижро этиш мажбуриятини олган ҳолда);\n1.Биржа фаолияти. Бозорлар / Опцион битим / Опцион битим;\n2.Биржа фаолияти. Бозорлар / Опцион битим / Опцион битим]\nопцион битимлар товарларни ёки товарлар етказиб бериш контрактларини белгиланган нарх бўйича келгусида сотиб олиш ёки сотиш ҳуқуқларига доир олди-сотди битимлари тузилиши мумкин.\nБиржа ушбу модда биринчи қисмининг учинчи — бешинчи хатбошиларида назарда тутилган, тузилган битимларнинг ижросини кафолатлаши шарт.\n1.Сир / Биржа битимлари сири / Биржа битимлари сири;\n2.Сир / Биржа битимлари сири / Биржа битимлари сири]\nБиржа битимининг мазмуни (товарнинг номи, миқдори, нархи, битим тузилган сана ва вақт ҳамда уни тузган биржа аъзоларининг номи бундан мустасно) ошкор қилиниши мумкин эмас. Биржа битимининг мазмунига доир маълумот судларга, қўзғатилган жиноят иши мавжуд бўлган тақдирда эса суриштирув ва тергов органларига тақдим этилади.\n1.Биржа фаолияти. Бозорлар / Брокер / Брокер;\n2.Биржа фаолияти. Бозорлар / Брокер / Брокер;\n3.Биржа фаолияти. Бозорлар / Дилер / Дилер;\n4.Биржа фаолияти. Бозорлар / Дилер / Дилер]\nБиржа аъзолари биржа битимларининг иштирокчилари ҳисобланадилар. Биржа аъзолари (брокерлар) мижозларнинг топшириғига биноан, шунингдек ўз номларидан ва ўз ҳисобларидан (дилерлар) битимлар тузишлари мумкин.\nБиржа аъзолари ўртасидаги биржа битимлари биржа савдоларининг натижаларига кўра тузилади.\nБиржанинг ёки бошқа ташкилотларнинг:\nбиржа аъзолари ва улар мижозларининг мажбуриятларини белгилаш, аниқлаштириш ва ҳисобга олиш, улар ўртасидаги ўзаро ҳисоб-китобларни амалга ошириш;\nбитимлар ижросининг молиявий кафолатларини таъминлаш;\nбиржа аъзолари ва улар мижозларининг мажбуриятларини ҳисобга олиш, битим бўйича ўзаро ҳисоб-китобларни ва тўловларни, шу жумладан битимни амалга оширишда иштирок этган тарафларга воситачилик ҳақини тўлаш бўйича фаолияти ҳисоб-китоб-клиринг хизмати кўрсатиш деб эътироф этилади.\nБиржа, унинг аъзолари ва мижозлари, биржалар фаолиятини тартибга солувчи ваколатли органлар ўртасида юзага келадиган низолар суд томонидан ҳал қилинади.\nБиржа аъзолари, биржа савдоларининг иштирокчилари ва уларнинг мижозлари ўртасида биржа савдоси қоидаларида назарда тутилган масалалар юзасидан келиб чиқадиган низолар биржанинг ҳакамлик комиссияси ёки суд томонидан ҳал қилинади. Низоларни кўриб чиқиш учун ҳакамлик комиссияси томонидан йиғим ундириш тақиқланади.\nБиржалар ва биржа фаолияти тўғрисидаги қонун ҳужжатларининг бузилишида айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўладилар.\nЭркин алмаштириладиган валютага товарларнинг биржа ва ярмарка савдосини жонлантириш ва кенгайтириш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан 1999 йил 15 апрелда 174-сонли «Биржа ва ярмарка савдосининг самарадорлигини оширишга доир чора-тадбирлар тўғрисида»ги қарори қабул қилинган. Танишиш тавсия этилади.\n(Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 2001 й., 9-10-сон, 171-модда; Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2005 й., 37-38-сон, 279-модда; 2006 й., 41-сон, 405-модда; 2009 й., 39-сон, 423-модда; 2013 й., 41-сон, 543-модда)


Эри учун кислород сўраб йиғлаётган аёл, бокс тушаётган шаҳар ҳокими, саҳоба Алига бағишланган кун. 4 май суратлари - Daryo\n23:58, 04.05.2021 74841\nЕр юзининг турли бурчагида 4 май куни олинган суратларни намойиш қиламиз.\nАнглия карантин чораларини юмшатишда давом этмоқда. Мамлакатда 17 май куни ҳам COVID-19 пандемияси сабаб жорий қилинган чекловлар юмшатилади.\nДеҳқонобод ҳокими Зоир Алиқулов туман марказига 78 км узоқликдан келган сувни татиб кўриш учун бош вазир ўринбосари Очилбой Раматовга узатмоқда.\nМавзуга доир: Қашқадарёда 80 км масофадан ичимлик сув келтиришга мўлжалланган Оқсув—Деҳқонобод лойиҳасининг биринчи босқичи ишга тушди\nStar wars фильми куни ҳар йили 4 май санасида бутун дунё бўйлаб нишонланади. Суратда Тайвандаги Тайпэй 101 биносида бўлиб ўтган байрам пайтида фильм персонажи кийимидагилар билан суратга тушаётган мухлис.\nАвстралиядаги пойгалардан сўнг ювинтирилаётган от.\nФилиппин пойтахти Манила шаҳридаги баскетбол майдонида аҳолини «Спутник V» вакцинаси билан эмлаш жараёни.\nМавзуга доир: Ўзбекистон аҳолиси қайси вакцина билан кўпроқ эмланмоқда?\nГонконгдаги YM2 савдо марказида эски Квун Тонг мавзеси макетини суратга олаётган хитойлик.\nМавзуга доир: Ўзбекистонлик бир гуруҳ ёш архитекторлар «ЦУМ» қаршисидаги боғда яратиладиган Мустақиллик монументи бўйича ўз вариантини тақдим этди\nИталия пойтахти Рим шаҳридаги «Аргентина» театри коронавирус чекловлари юмаштилгандан сўнг қайта очилди.\nАмалдаги шаҳар мэри ва навбатдаги Лондон мэрлиги учун Лейбористлар партиясидан номзод Содиқ Хон Earlsfield бокс клубида сайловолди ташвиқоти вақтида британиялик боксчи Жо Жойс билан (полда) суратга тушмоқда.\nИсроил ҳарбийлари Наблус шарқидаги қишлоқда хавфсизлик операциясини ўтказаётган пайтда фаластинлик қиз ўз уйининг балконидан қараб турибди. Ҳарбийлар қидираётган фаластинлик шахслар бир кун аввал отишма уюштирган. Оқибатда уч нафар Исроил фуқароси яраланган, улардан бири оғир аҳволда.\nТуркиянинг Бингол шаҳридаги йўлни кесиб ўтаётган қўйлар подаси.\nПокистондаги шиа мусулмонлари пайғамбар Муҳаммад (с.а.в.)нинг сафдоши ва куёви Имом Алининг вафот этган кунига бағишланган маросимда қатнашмоқда. Маросим анъаналарига кўра, эркаклар пичоқ, ханжар ёки қилич билан ўз таналарига жароҳат етказади.\nГерманиянинг Гамбург шаҳрида қайиқлар Альстер оққушларини кузатиб бормоқда. Ҳар йили қушлар Эппендорф ҳавзасига қишлаш учун олиб келинади.\nБангалор чеккасидаги оммавий крематорийда COVID-19 оқибатида вафот этган ҳиндистонликнинг қариндошлари марҳумнинг жасадини ёқиш учун тайёргарлик кўрмоқда.\nМавзуга доир: Туркияда 7 майдан локдаун кучайтирилади, Филиппиннинг 76 ёшли президенти эмланди, бутун дунё аҳолисини эмлаш қанчага тушади? Коронахабарлар\nКоронавирус чекловлари юмшагандан сўнг қайта очилган Ватикандаги музейга ташриф буюрган одамлар.\nИроқнинг Нажаф шаҳридаги шиа мусулмонлари Али ибн Абу Толиб (р.а.) вафот этганининг 1360 йиллигига бағишланган маросим ўтказмоқда.\nШри-Ланканинг Коломбо шаҳри яқинида болакайдан коронавирус таҳлили учун намуна олаётган шифокорлар.\nҒозиободда 52 ёшли Нанҳе Палнинг рафиқаси нафас олишда қийналаётган эри учун кислород баллони сўраб йиғлаяпти.\nМавзуга доир: ЖССТ Ҳиндистондаги коронавирус билан боғлиқ оғир вазият исталган давлатда юз бериши мумкинлигидан огоҳлантирди\nАнглиянинг Нортамберленд шаҳридаги маёқ деворига урилаётган улкан тўлқинлар.\nМехикода ерусти метроси эстакадаси поезд юриб кетаётган вақтда қулаб тушди. Воқеа оқибатида ҳалок бўлганлар сони 23 кишига етган, 80 дан ортиқ одам жароҳатланган.\nНепал пойтахти Катмандуда иккинчи коронавирус тўлқини вақтида кўча сотувчиси касалхонанинг ташқарисида ташлаб қўйилган тез ёрдам машинаси ёнида ўтирибди.\nЙорктаун шаҳридаги бошланғич мактабга ташриф буюрган Жо Байден ўқувчилар билан суҳбатлашмоқда.\n23:32, 07.09.2021 127242\n20:36, 01.09.2021 102525\n21:15, 29.08.2021 85924\n19:55 Бугун 526\n19:34 Бугун 2737\n19:22 Бугун 4047\n19:13 Бугун 3858\n20:55, 23.09.2021 84607\n07:17 Бугун 88644\n18:30, 24.09.2021 76065\n18:11, 23.09.2021 63854


Америкалик ҳиндулар Байкалданми? - zarnews.uz\nАмерикалик ҳиндулар Байкалданми?\nШу пайтгача туб америкаликларнинг аждодлари макони шимоли-шарқий Сибирь ҳисобланиб келинарди, деб ёзади “АиФ” (2021 й. 3-сон) ҳафтаномаси.\n- Улар ўша ердан Беринг кўрфази соҳили орқали Аляска қуруқлигига ўтишган. Яқинда халқаро олимлар гуруҳи Сибирда 4 минг йил муқаддам яшаган 19 кишининг ДНК намуналарини тадқиқ қилди. Бионамуналар орасида Байкал кўлидаги Уст-Кяхта-3 ғоридан топилган тиш ҳам бор. Генда юқори палеолит, тош давридан кейинроқ ва бронза асри бошларида Байкал ҳудудидаги овчи биродарларнинг туб америкаликлар билан айнан ўхшашлик аломатлари аниқланмади.\nИрсий тадқиқот тарихий даврга қадар аҳолисининг генофонд ўхшашлиги Америкага кўчиб ўтган биринчи аҳоли асли Байкалдан эканлигини кўрсатади.\nЎзи ўчадиган сигарет пайдо бўлди\nРоссияда кашандалар ўзи ўчадиган сигарета чекишга ўтишлари кутилмоқда. Соғлиқни сақлаш ва Фавқулодда вазиятлар вазирликлари сигареталарни ўзи ўчадиган бўлишини талаб қилмоқда.\n“Россиялик чекувчилар янги турдаги ушбу сигареталар билан 2023 йилдан хуморларини босишлари мумкин”, дейди хабарда “АиФ” (2021й. 3-сон).\nЯнги сигарета жуда оддий: агар чекувчи уни узоқ ичига тортиб турмаса, у ўчиб қолади. Буни сигарета қоғозга қўйилган халқа шаклидаги мослама таъминлайди. Аммо экспертларнинг таъкидлашича, бундай сигареталар ишлаб чиқариш қимматга тушади.\nБир қути сигаретанинг нархи ҳозирча 1 рубль атрофида бўлиши кутилмоқда. Бундан аввал олимлар сигарета таъмини берадиган электрон сигареталар яратишганди. Бироқ бу кашандалар сонини камайишига олиб келмади. Агар одамлар ўз соғлигини хароб қиладиган иллат – чекишдан онгли равишда воз кечишмас экан, бошқа ҳар қандай чора кутилган натижани бермайди, дейди шифокорлар.\nТеглар: бу қизиқ Ўқинг қизиқ\nНобель мукофотини олишда омади чопмаган машҳур кишилар\nОкеанда 133 кун. Пань Лянь қандай қилиб омон қолди?


Хакерлар томонидан WADA маълумотлар базасидан олинган ҳужжатларнинг 4-қисми чоп этилди\n22:14 / 19.09.2016\nFancy Bears хакерлик гуруҳи 19 сентябрда Бутунжаҳон аксилдопинг агентлиги (WADA) маълумотлар базасига бузиб кириш оқибатида олинган ҳужжатларнинг 4-қисмини чоп этди.\nРўйхатда WADA’дан даволаш мақсадларида тақиқловчи моддаларни қўллашга рухсат олган спортчилар исми келтирилган. Хусусан, рўйхатда испаниялик теннисчи, жаҳоннинг собиқ биринчи рақамли теннисчиси Рафаэль Надаль, келиб чиқиши сомалилик бўлган британиялик югурувчи, 4 карра Олимпия чемпиони Муҳаммад Фараҳ, венгриялик сузувчи, 6 карра Олимпиада совриндори Ласло Чех номлари бор.\nҲужжатларга кўра, Надалга 2009 йилда бетаметазон, 2012 йилда эса кортикотропин истеъмол қилишга рухсат берилган. 2008 йилда Фараҳга триамцинолон, 2014 йилда эса бирданига бир нечта тақиқланган модда, жумладан морфин ва викодин, Чехга эса 2011 йил формотерол қабул қилишга рухсат берилган.\nРўйхатдан, шунингдек Лукас Мартин Рей, Факундо Каллиони (Аргентина, чим устида хоккей), Лоик Люпаэр (Бельгия, чим устида хоккей), Франсина Нийонсаба (Бурунди, енгил атлетика), Кристин Синклер, Мелисса Танкреди, Риан Уилкинсон, Софи Шмидт (Канада, футбол), Каспер Мортенсен (Дания, гандбол), Никлас Ларсен (Дания, велоспорт), Димитри Баску (Франция, енгил атлетика), Готье Грюмье (Франция, қиличбозлик), бир қатор британиялик спортчилар — Александра Дэнсон, Криста Каллен, Саманта Куэк (чим устида хоккей), Каллум Скиннер (велоспорт), Хелен Гловер (эшкак эшиш), Жастин Роуз, Питер Рид (гольф), АҚШ вакиллари – Ариана Вашингтон (енгил атлетика), Брэйди Эллисон (қамондан ўқ узиш), Коннор Йегер (сузиш) ва Лори Эрнандес (спорт гимнастикаси) каби спортчиларнинг номи ўрин олган.\nWADA маълумотлар базаси\nДуров Осиёда Telegram ишида узилишлар кузатилганига изоҳ берди


Байрутдаги теракт: қурбонлар сони 43 нафарга етди\n09:45 / 13.11.2015\n12 ноябрь кунининг иккинчи ярмида Байрутдаги аҳоли гавжум бўлган икки ҳудудда террорчи-ҳудкушлар ўзларини портлатишди. Бу ҳудудларда асосан шиалар истиқомат қилишади.\nЛиван ИИВ раҳбари Нуҳад Машнукнинг айтишича, шу куни жангарилар шаҳарнинг 4та жойида теракт амалга оширмоқчи бўлишган, портлашлардан бири туфайли учинчи нуқтага кетаётган террорчи ҳалок бўлган, тўртинчиси эса қочиб кетган.\nУшбу терактлар учун жавобгарликни ИШИД ўз зиммасига олган.\nҚайд этилишича, портлашлар юз берган ҳудудда ИШИДнинг асосий рақибларидан бири "Ҳизбуллоҳ" кучли таъсирга эга ҳисобланади.


Mercedes-Benz "Юлдузлар жанглари" фильмининг 40 йиллигига машиналар сериясини чиқарди\n00:28 / 05.05.2017\nMercedes-Benz компанияси "Юлдузлар жанглари" фильмининг 40 йиллиги муносабати билан CLA 180 моделидаги автомобиллардан 120 дона ишлаб чиқарди. Бу моделлар фақатгина Японияда сотилади.\nМашиналар икки рангда: яхшиликни танловчилар учун оқ рангда, ёвузликни танловчилар учун қора рангда бажарилган. Автомобиль 1,6 литрли, 122 от кучига эриша оладиган двигатель билан жиҳозланган. Машиналар нархи 45 минг долларни ташкил қилиши тахмин қилинмоқда.\n"Юлдузли" автомобиллар оддийларидан фильмда учрайдиган аксессуарлар, мисол учун, "Юлдузли жанглар" рамзи туширилган гиламчалар, R2-D2 роботига хос товушлар чиқарадиган товуш колонкасига эгалиги билан ажралиб туради.\n"Юлдузли жанглар" фильмининг режиссёр Жорж Лукас томондан суратга олинган, "Юлдузли жанглар: Эпизод IV: Янги умид" деб номланган 1-қисми 1977 йилда экранларга чиқарилган. Айни вақтгача фильмнинг 9 та қисми экран юзини кўрган. Фильмнинг навбатдаги қисми намойиши 2017 йил декабрига белгиланган.\nMercedes-Benz "Юлдузлар жанглари"


МХХ зобити машинада одамни уриб, воқеа жойидан қочганликда гумонланмоқда\n11 июл 2020, Тошкент вақти: 00:35\nЎзбекистон Миллий хавфсизлик хизмати чегара қўшинлари қўмондонлиги зобити Ш.М (Тўлиқ исми-шарифи Озодликда мавжуд.тахр.) 11 декабрь куни автомобиль бошқариб Шовот тумани турғуни 39 яшар Эркин Абдуллаевни уриб юборгани ва ярадорга ëрдам кўрсатмай воқеа жойидан қочиб кетганликда гумон қилинмоқда. Хоразм вилояти ҳуқуқ-тартибот органларидаги Озодлик манбасининг маълум қилишича¸ воқеа юзасидан тергов бошланган. Машина уриб юборган яқинлари иддаосига кўра, МХХ зобитлари воқеани бости-бости қилишга уринишмоқда.\nМанба таъкидича¸ йўл-транспорт ходисаси оқибатида касалхонага тушган Эркин Абдуллаевнинг аҳволи стабиллигича қолмоқда.\n- Воқеа 11 декабр куни кечқурун 21дан 30 дақиқа ўтганда рўй берди.Воқеани ким содир қилгани аниқланди.Терговни Шовот туманидаги тажрибали терговчи Беҳзод Нурматов олиб бормоқда. Воқеа йўл-транспорт ҳодисаси дея малакаланди. Ўзбекистон жиноят кодексининг 111-моддаси яъни эҳтиётсизлик орқасида баданга шикаст етказиш¸ 117-модда яъни хавф остида қолдириш¸ҳаёти ёки соғлиғи хавф остида шахсга ёрдам кўрсатмаслик ва 261-модда -маст ҳолдаги шахснинг транспорт воситасини бошқаришига йўл қўйиш моддалари бўйича суриштирув ишлари олиб бориляпти¸ дейди манба.\nОзодлик 11 декабрь оқшомида юз берган воқеа гувоҳлари билан гаплашди.\nМашина уриб юборган Эркин Абдуллаевнинг акаси Ҳасанбой Абдуллаевнинг Озодликка айтишича¸ воқеа юқори лавозимли амалдорнинг ўз вазифасидан фойдаланиб жиноятни ҳаспўсўашга уринишига мисол бўлган:\n- Укам тўйдан чиқиб ўғли билан бирга чорраҳадан ўтаëтганда 90 К 774ЕА давлат рақамли машина катта тезликда уларни устига юрган. Укамни машина уриб юборган ўғли эса омон қолган. Укамни оëғи ва қовурғалари синиб касалхонага олиб кетишди. Воқеа пайтида уни боши ҳам ëрилган. Уни урган машина эгаси воқеа жойидан қочиб кетган. Машинани ичида икки киши бўлган. Улардан бириси МХХ да ишлар экан. Улар ярадорга ëрдам кўрсатишмаган. Воқеа жойидан 5 км узоқда машинани ташлаб қочиб кетишган. ГАИ ходимлари келиб ташлаб кетилган машинани видеога ҳам олди. Лекин бу кишиларни фақат эртаси куни топишди¸ дейди Ҳасанбой Абдуллаев.\nВоқеанинг яна бир гувоҳи бўлган шовотлик аëл Озодлик билан суҳбатда қўшимча тафсилотларни айтиб берди:\n- Мен ўша ерга яқин жойда тураман. Воқеани ўз кўзим билан кўрдим. Бу ота-бола йўлдан ўтаëтганида машина урди. Боласи югуриб ўтишга улгурди¸ лекин отасини машин қоқиб юборди. Кейин машиндан бир киши тушиб ярадорни устига бориб уни ўлмаганини кўргандан кейин¸ яна қайтиб машинга миниб қочиб кетдилар. Изиндан келган машина ҳайдовчиси докторга телефон қилди. Кейин скорий келишини кутмасдан ярадорни машинга солиб Шовот райболницага олиб кетишди¸ дейди суҳбатдош.\nВоқеа виртуал қабулхона назоратида\nМашина уриб юборган Эркин Абдуллаевнинг акаси Ҳасанбой Абдуллаев Бош вазир қабулхонасига шикоят ëзганлигини айтди:\n-Шикоят ëздим¸ чунки укамни уриб юборган киши МХХда ишлайди. У ўз ваколатидан фойдаланиб воқеани бости-бости қилмоқчи. Бу энди адолатсизлик.Терговчи мени тинчлантиряпти. Ҳозир укам касалхонада ëтибди¸ лекин уни ўз машинасида уриб юборган МХХ ходими келиб ҳабар ҳам олгани йўқ¸ дейди Абдуллаев.\nСуҳбатдош ўз укасини майиб қилган МХХ мулозими қонун олдида жавоб берсин деган талабидан воз кечмаслигини айтади.\n- Мен кичкиан одамман¸ улар бўлса катта мансабдор. Лекин қонун олдида ҳамма тенгку. Улар қилмишига яраша суд олдида жавоб берсин ва етказган зарарни қоплашсин¸ дейди суҳбатдош.\nХоразм вилояти ҳуқуқ-тартибот органларидаги Озодлик манбасининг маълум қилишича¸ “Эхтиëтсизлик оқибатида бир кишини ярадор қилган МХХ зобити шаҳарни тарк қилмаслик шарти билан очиқда қолмоқда”\nАмистия собиқ милиционерларни айланиб ўтмайди\nҲуқуқ-тартибот органларида ишлаб жиноий жавобгарликка тортилганлар Бекобод шаҳридаги Уя 64-21 қамоқхонасида жазо ўташини айтган ҳуқуқ ҳимоячиси Сурат Икромов бу тоифа маҳкумларнинг яқиндаги амнистия боис озод бўлганига эътибор қаратди.\n-Яқинда эълон қилинган амнистияга мувофиқ мамлакат қамоқхоналарида жазо ўтаëтган ўндан ортиқ милиция ходими афв қилинган¸ дейди ҳуқуқбон.\nҚорақалпоғистоннинг Хўжайли туманида милиция ходими бўлиб ишлаган 27 яшар Ғайрат (фамилияси ошкор қилинмаслиги сўралди-таҳр.) маст ҳолда машинасида уч кишини босиб ўлдиргани учун 8 йилга қамалган эди.\nХўжайлидаги Озодлик манбаларининг айтишича¸ собиқ милиционер орадан 8 ой ўтмасдан амнистия акти қўлланиб, озод этилган.\nТошкентнинг Чилонзор туманида уч кишини босиб кетган, пировардида 5 яшар қизча ва 33 ёшли эркак ўлимига сабаб бўлгани учун 7 йилга озодликдан маҳрум қилинган милиция ходими Бахтиёр Толипов қамалганидан ярим йил ҳам ўтмай амнистия актига кўра озодликка чиқарилган эди.


АҚШда икки гўдак ўйдан пистолет топиб олди...\n03:32 22 Май 2018\n11:22 02.10.2016 (Янгиланган 11:24 02.10.2016) Ҳавола олиш\nБир ёшли ва уч ёшли болакайлар ўз уйларида пистолет топиб олган,улрдан бири билмаган ҳолда иккинчисига ўқ узган. Бир ёшли болакай бошига теккан ўқдан қурбон бўлган.\nТОШКЕНТ, 2 окт — Sputnik. АҚШнинг Жоржия штатининг Макдоно шаҳрида бир ёшли гўдак бошига теккан ўқдат вафот этди, деб хабар қилмоқда Henry Herald телеканали полиция хабари асосида.\nТелеканал хабарига кўра, шанба кечқурун бир ёшли ва уч ёшли болакайлар ўз уйларида, оиланинг катта аъзоларидан бирига тегишли бўлган пистолет топиб олган. Улрдан бири, билмаган ҳолда иккинчисига ўқ узганлиги тахмин қилинмоқда.\n“Ҳозирча текшириш олиб борилмоқда, биз буни тасодифан ёки ўзига-ўзи томонидан отилган ўқ бўлганлигини текширмоқдамиз”, — деди маҳаллий полиция вакили Майк Ирланд.\nУнинг сўзларига қараганда, фожеа вақтида уйда бўлган катта ёшдагилар воқеа қандай бўлганини кўрмаган. Ўқ овози эшитилганидан кейин улар полиция чақиришган.


Бош мия шишлари билан касалланган беморлар диагностикаси ва уларни даволаш бўйича клиник баённома\nБош мия шишлари билан касалланган беморлар диагностикаси ва уларни даволаш бўйича клиник баённома Бош сахифа\nБош миянинг янги пайдо бўлган супратенториал шишлари, бош мия шишлари орасида иккинчи ўринни эгаллаб, барча интракраниал шишларнинг 11 дан 34%гачасини ташкил этади. 80% гистологик тарзда зиёнсиз шиш, ва 20% холларда хавфли шишлар ҳисобланади. Амалиёт муваффақиятли ўтган бўлишига қарамай, баъзи ҳолларда оғирлашишлар кузатилмайди, бош мия шишлари анча кеч муддатларда қайталаб, мижозлар учун хатар туғдиради.\nСупратенториал маҳаллийлашган бош мия шишлари билан оғриган касаллар диагностикаси ва уларни даволаш бўйича стандарт тавсияларни асослаб бериш.\nБажарувчи – нейрожарроҳ, анестезиолог-реаниматолог, онколог, ҳамшира\nКлиник стандартлар, мижозга аниқ нозологик шаклли (касаллик билан), синдром ёки маълум клиник вазиятда кўрсатилиши лозим бўлган тиббий ёрдамнинг бажарилаётган энг паст зарурий ҳажмининг шакллантирилган таърифини намоён этади.\nИшчи гуруҳ РНЖИМ (Республика нейрожарроҳлик илмий маркази) директори проф. Кариев Г.М., РНЖИМ нейроонкология бўлими мудири т.ф.д. Кадирбеков Р.Т., шифокор-ординатор т.ф.д. Мирзабаев М.Д., шифокор-ординатор, т.ф.н. Махмудова З.С., шифокор-ординатор, т.ф.н. Якубов Ж.Б., шифокор-ординатор, т.ф.н. Асадуллаев У.М., шифокор-ординатор, т.ф.н. Алтыбаев У.У., шифокор-ординатор, т.ф.н. Алимов Д.Р.лардан иборат.\nБош мия шишлари;\nС 70.0 – мия қобиқлари шишлари\nС 70.9 - аниқлаштирилмаган мия қобиқлари\nС 71.0 - катта мияники, қисмлар ва қоринчалардан ташқари\nС 71.1 - пешана қисми\nС-71.2 – чакка қисми\nС-71.3 - тепа қисми\nС-71.4 - энса қисми\nС-71.5 – мия қоринчалари\nС-71.6 – мияча\nС- 71.7 – тана тармоқчалари\nС- 71.8- бош миянинг бир ва юқорида кўрсатиб ўтилган маҳаллийлашиш доирасидан чиқувчи шикастланиш\nС-71.9 - аниқлаштирилмаган маҳаллийлаштириш бош мияси\nD-33 – хавфсиз шишлар\nD-33.0 – мия тўри остида\nD-33.1 – мия тўри остида\nD-33.3 – бош суяк асаблар\nD-33.7 – асаб тизимининг бошқа аниқлаштирилган қисмлари\nD-33 .9 – аниқлаштирилмаган\nБосқич: ҳар қандай;\nКасалнинг қолдирган таъсири: таъсирларига қарамай;\nМАТ шишларини даволаш тактикасини тахмин қилинаётган гистологик ташхис белгилаб беради (Бутун жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилот – БСТ таснифига биноан).\n2007 йилда МАТ шишларининг БСТ таснифининг янги таҳрири чоп этилди.\nНейроэпителиал тўқималардан шишлар\n(*) Пилоид астроцитома WHO grade I\nПиломиксоид астроцитома WHO grade II\nСубэпендимал гигант катакчали астроцитома WHO grade I\nПлейоморф ксантоастроцитома WHO grade II\nДиффуз астроцитома WHO grade II\nАнапластик астроцитома WHO grade III\nГигант катакчали астроцитома WHO grade IV\nОлигодендроглиом WHO grade II\nАнапластик олигодендроглиома WHO grade III\nАнапластик олигоастроцитома WHO grade III\nМиксопапилляр эпендимома WHO grade I\nБошқае нейроэпителиал шишлар\nАтипик WHO grade II\nАнапластик (хавфли) WHO grade III\nСолитар фиброза шиши\n(*) Халқаро касалликлар таснифининг (онкология) морфологик коди (ICD-O). Хавфлилик даражаси қуйидагича кодланади: /0 хавфсиз шишлар учун, /3 хавфли шишлар учун ва /1 ўтувчан шакллари ёки аниқлаштирилмаган хавфи билан.\nКасаллик диагностикаси учун тиббиёт ишлари ва хизматлари рўйхати.\n- бош оғриғи\n- бош айланиши\n- руҳиятнинг ўзгариши\n- кўриш қобилиятининг пасайиши\n- кўнгил айниш\n- оёқ-қўлларни кесиб олиш ёки фалажланиши\n- ҳушдан кетган ҳолда томир тортишининг тутиб қолиши\n- лапанглаб юриш.\n- касалликнинг эскилиги;\n- ушбу касалликнинг пайдо бўлиши нима билан боғлайди;\n- касалликнинг даволашгача бўлган давомийлиги;\n- жарроҳлик даволанишгача ва ундан сўнг нур терапияси.\nКасаллик истиқболини аниқлаш учун нафақат ҳозирги вақтда фойдаланилаётган хавфлилик даражасининг гистологик аломатлари ҳисобига асосланиш, балки шишнинг ўсиш тусини ва унинг маҳаллийлашувини ҳам ҳисобга олиш зарур.\nЖойлашувига қараб бош мия супратенториал маҳаллийлашуви шишларида касалликнинг намоён бўлиш аломатлари:\nКупинча манбаларидан аввал келадиган ликвор йўллар окклюзиясини ўз ичига олган, умумий мия аломатларининг эрта ривожланиши асосий клиник хусусияти ҳисобланади. Уларга кўпинча эрта тонги соатларда пайдо бўладиган, кўнгил айниши ва қусиш, кўпинча гипертензион-гидроцефал кризлар билан кечадиган диффузион бош оғриқлар киради. Бош айлиниши, шикастланиш ўчоғи томонига мудрашлар эрта пайдо бўлади, корнеал рефлекслар, оёқ-қўллар мускулларининг тонуси ва чуқур рефлекслар пасаяди.\nКўз тубида кўриш асабларининг уйишиб қолган дисклари пайдо бўлади. Неврологик аломатлари одатда бир томонлама бўлади ва ўчоқнинг қарама-қарши томонида ҳаракатлар координациясининг бузилиши билан кузатилади. Шишлар ликвор йўлларни сиқиб ўсганда умумий мия аломатлари эрта ривожланади ва ликворнинг шишиши бузилиши ҳисобига окклюзион хуружлар содир бўлади. Бош миянинг улкан шишлар бўлса, бош ва тананинг мажбурий ҳолати пайдо бўлиши мумкин.\nБош мия шишларининг диагностикаси\nФункционал. К.Т. – Бош мия М.Р.Т., краниография, ангиография, нейросонография, ЭХОЭГ, ЭЭГ, РЭГ, Доплерография.\nКраниография маҳаллий суяк ўзгаришларини (гиперостоз, суяк деструкцияси), ҳамда шиш тўқималарида петрификатларни аниқлаш учун амалга оширилади.\nМРТ маҳаллийлашишни, шишнинг ўлчамлари ва тарқалганлигини белгилашдан ташқари, мия тузилиш дислокациясининг даражаси ва йўналишларини аниқлаш, ҳамда мия шиши мавжудлигини баҳолаш имкониятини беради.\nАнгиография магистрал томирларни, ҳамда шиш васкуляризациясини жараёнга жалб қилиш даражасини баҳолаш имконини беради. Кшп қон билан таъминланган менингиомаларда, биринчи ўринда асосийларида, ангиографик тадқиқотларда шиш томирлари эмболизациясини амалга ошириш мумкин, бу интраоперацион қон йўқотишни анча пасайтиради.\nҚон, сийдикнинг умумий таҳлили; қоннинг биокимёвий таҳлили (умумий билирубинбевосита, билвосита, АЛТ, АСТ); коагулограмма; қон гуруҳи; HbsAg. Электрокардиография, терапевт маслаҳати, ички органлар УТТ, Ўпка рентгенографияси.\nКасаллик диагностикаси учун тиббиёт ишлари ва хизматлари рўйхати\nАсосийси ва қўшимча).\n1.\tМижозлар мурожаатида бирламчи звено (амбулатория, СВП) даражасида ҳаракатлар алгоритми действий на уровне.\nТегишли ҳужжатлар ва ВОП бланкасини тўлдириш билан биргаликда ҚВП шифокори мижознинг ҳолатини адекват ҳолда баҳолаши зарур:\n- анамнез йиғиш;\n- умумий кўрик (А/Б ўлчаш, пульс, ҳарорат).\nДастлабки ташхисдан сўнг – касал йўлланма бўйича МРКга юборилади.\n2. МРК даражасида шифокорнинг ҳаракатларининг алгоритми.\n- умумий кўрик (А/Б ўлчаш, пульс, ҳарорат)\n- маҳаллий кўрик\n- невропатолог кўриги\n- офтальмолог кўриги\n- инфекция ўчоғининг мавжудлиги;\n- илгариги симптоматик терапия;\n- келгунга қадар даволаш хусусияти.\nКлинико – асбобли тадқиқот:\n- ҚУТ, СУТ\n- қондаги қанд даражаси\n- қоннинг биокимёвий таҳлили\n- бош мия КТ, МРТ.\nДастлабки ташхисдан сўнг – касал йўлланма бўйича вилоят касалхонасига ёки ихтисослаштирилган марказга (бўлимга) юборилади.\nДиагностика ва даволашнинг умумий тамойиллари\nБирламчи диагностика кўпроқ амбулатор тарзда амалга оширилади. МАТ шишлари билан мижозлар умумий мақомини мажбурий баҳолаб, неврологик аломатларини, кўз тубининг офтальмоскопик тасвири, электроэнцефалография (ЭЭГ) бўйича бош суяк ичи гипертензияси даражасини баҳолаган ва албатта нейровизуализация услубларидан фойдаланган ҳолда комплекс текширилади. Умумий мақоми Карновский шкаласи бўйича баҳоланади.\nТашхис нейровизуализация – МРТ или КТ маълумотлари асосида белгиланади. Уч проекцияда ва уч режимда (Т1, Т2 ва FLAIR) контрастли кучайтирилмаган ва кучайтирилган МРТ амалиётолди асбобли текшируви кучайиши стандарти ҳисобланади. МРТ бажарилиши имконияти бўлмаган ҳолларда, контрастли кучайтирилмаган ва кучайтирилган КТ бажариш лозим. МРТ ёки КТ маълумотлари бзйича шишнинг кўп миқдорда қон билан таъминланиши кўзда тутилган ҳолларда, интраамалиёт тактикасини оптимизациялаш мақсадида бевосита ёки КТ-ангиографиясини бажариш керак.\nШишни кесиб олиш ташлаш амалиётидан сўнгги даврда контрастсиз ва контрастли КТ бажариш, ҳамда 24-72 соат давомида контрастсиз ёки контрастли кучайтирилган МРТ бажариш керак.\nМарказий асаб тизимида ўсмаси бўлган беморларни даволашнинг стандарт усуллари жарроҳлик, радиотерапия, химиотерапия ҳисобланади. Илмий тадқиқотлар билан етарли даражада тасдиқланмаган даволаш усуллари (иммунотерапия, фотодинамик терапия, бошқа усуллар) беморларга махсус расмийлаштирилган клиник тадқиқотлар доирасида таклиф этилиши мумкин.\nЖарроҳлик даволаш (жарроҳликка мувофиқлик)га кўрсатмалар беморнинг ёши, унинг умумий мақоми, шунингдек, ўсманинг анатомик жойлашуви ва унга жарроҳлик нуқтаи назаридан етишиш мумкинлигига боғлиқ. Нейрожарроҳлар функциявий асоратлар ва ҳаёт сифати пастлиги таваккалчилигининг минималлиги билан ўсмани максимал даражада олиб ташлашга; интражарроҳлик ўлимни минимумга олиб боришга; аниқ ташхис қўйишга ҳаракат қилишлари лозим. Жарроҳлик тактикаси бўйича қабул қилинадиган қарорлар қуйидагилар билан боғлиқ: 1) Карновский индекси ва беморнинг ёши; 2) ўсманинг кенгайишига йўл қўймаслик ва унга етишиш; 3) агрессив жарроҳлик тактикаси ёрдамида самарадорликнинг пасайиши мумкинлиги; 4) ўсмани олиб ташлаш мумкинлиги (манбалари миқдори ва кенгайишига йўл қўймасликни инобатга олган ҳолда); 5) рецидив беморларда охирги жарроҳлик аралашувидан сўнг ўтган вақт.\nЖарроҳлик аралашуви вариантлари:\n− ўсмани бутунлай олиб ташлаш\nЎсманинг ҳажмини максимал даражада кичрайтириш учун жарроҳлик орқали олиб ташаланади. Бунда қуйидаги ҳолатлар истисно ҳисобланади: лимфома борлиги эҳтимоллиги, герминатви-ҳужайрали ўсма бўлганда.\nЖарроҳликни амалга ошириш мумкин бўлганда (бутунлай олиб ташлаш деганда ўсманинг 90%идан кўп қисми олиб ташланиши тушунилади) бош суяги ичидаги гипертензия ва неврологик танқисликни камайтириш орқали етарли миқдордаги морфологик материал олинади. Ўсманинг олиб ташланиши тўлиқ, бироқ, функциявий таваккалчиликсиз бўлиши лозим. Ўсмага етишишда суякнинг пластик трепанацияси жарроҳлик стандарти ҳисобланади. Ўсмани олиб ташлаш микрожарроҳлик техникаси ва интражарроҳлик оптикаси воситасида бажарилиши лозим. Жарроҳлик якунланиши билан миянинг қаттиқ қобиғини герметик ёпиш (зарурат туғилганда пластикни) стандарт ҳисобланади. Кўрсатмаларга мувофиқ нейронавигация қўлланилиши мумкин.\nСтереотаксик биопсия мураккаб фарқловчи ташхис қўйилганда (яллиғланиш, дегенератив касалликлар, марказий асаб тизими метастатик шикастланиши ва бошқа касалликлар), шунингдек, жарроҳлик йўли билан олиб ташлаш мумкин бўлмаган ёки мақсадга мувофиқ бўлмаган ҳолларда қўлланилиши лозим (мультифокал шикастланиш, ўсма аралаш тарзда ўсиши, қадоқ бўлган тана билан бирга иккитомонлама кенгайишга йўл қўймаслик, марказий тузилмаларнинг шикастланиши ва б.). Нейровизуализация ва клиник кўриниш маълумотлари асосида бош мия лимфомаси тахмин қилинганда ташхис қўйиш мақсадида биопсиянинг амалга оширилиши (ўсмани олиб ташлаш ўрнига) стандарт ҳисобланади. Айрим истисно ҳолатларда, масалан, кекса ёшли, салбий умумий мавқели, мураккаб неврологик аломатли беморларда, ўсманинг ҳаётий муҳим тузилмаларда жойлашувида ўсманинг олиб ташланиши ҳам, стереотаксик биопсия ҳам юқори таваккалчилик касб этади. Бундай ҳолларда даволаш нейровизуализация ва клиник кўриниш маълумотлари асосида режалаштирилиши мумкин.\nКасалликни даволаш учун дори воситалари ва дори воситаларининг халқаро номланиши гуруҳлари рўйхати\nМарказий асаб тизими ўсмаси билан касалланган беморлар учун асосий шишга қарши дори-дармонлар бу ҳосила кортикостероидли (дексаметазон, преднизолон ва б.) дорилар айрим ҳолларда жарроҳлик амалиётида олдин қўлланилади, шунингдек, салуретиклар (фуросемид), осмотик диуретиклр (маннитол) қўлланилади. Шишга қарши даволаш дозалари ва муддати клиник аломатлар ва нейровизуализация маълумотлари (КТ ва МРТ) асосида индивидуал тарзда белгиланади. Кортикостероидларни тавсия этиш билан бирга ошқозон-ичак трактида асоратлар юзага келишининг олдини олиш учун Н2-гистоминли блокаторлар (циметидин, ранитидин) ҳам қўлланилиши лозим. Лимфома тахмин қилинган ҳолларда кортикостероидли дориларни қўллаш гистологик верификацияга қадар мақсадга мувофиқ эмас, бош миянинг шишиши ва дислокацияси бемор ҳаётига хавф туғдирган ҳоллар бундан мустасно.\nТалвасаликка қарши даволаш. Беморларда эпилептик хуружлар ёки ЭЭГда эпилептик шаклли белгилар кузатилганда жарроҳлик амалиётидан олдин ва кейин систематик тарзда антиконвульсантлар тавсия қилинади. Ундан ташқари, талвасаликка қарши даволаш жарроҳлик амалиётидан олдин ва кейин эпилептик хуружларсиз ва ЭЭГда эпилептик шаклли белгиларсиз глиома билан касалланган беморларда талвасаланиш синдромининг олдини олиш мақсадида ҳам қўлланилиши мумкин. Кимёвий даволаш ўтказилиши мўлжалланган беморларга жигар ферментларини индуцияламайдиган антиконвульсантлар (Вальпроатлар (вальпроат натрий), Бензодиазепинлар (ламотриджин)ни қўллаш мақсадга мувофиқ бўлиб, карбамазепин, Фенитоин (дифенина) ва барбитуратлар (фенобабитал) ва бошқаларни қўллаш мақсадга мувофиқ эмас.\nОғриқни сусайтирувчи даволаш касаллик аломатларига мувофиқ, асосан яллиғланишга қарши стероидли бўлмаган орилар тавсия этилади.\nАнтикоагулянтларни қўллаш. ТЭЛАнинг олдини олиш мақсадида жарроҳлик амалиётидан сўнг учинчи суткадан бошлаб паст молекулярли гепаринлар (эноксапарин, фрагмин ва бошқалар) тавсия этилади.\nКўрсатмаларга мувофиқ постсиндромли даволаш.\nЭнг мақбул даволаш деганда ўсма олиб ташланганидан сўнг ёки биопсия орқали гистологик верификация ташхиси қўйилганда нурли ва/ёки кимёвий даволаш назарда тутилади. Ўсманинг олиб ташланиши биопсияга нисбатан мақсадга мувофивроқ, ўсмани олиб ташлаш масаласи ўсманинг жарроҳликка мойиллиги жиҳатларини баҳолаш асосида ҳал этилади. Ёши кекса, қўпол соматик аптологияси мавжуд камдан-кам беморларда биопсия ўтказилмаслиги мумкин. Ташхисни верификацияламасдан паллиатив даволаш, радиотерапия ёки кимёвий даволаш мазкур беморлар учун алтернатив даволаш сифатида кўрилиши мумкин.\n1 3-4 генерациядаги цефалоспоринлар Цефтазидим, цефтриаксон. Суткасига 4 граммгача\n2 Метронидазол Метрогил Суткасига 1,5 граммгача\n3 Аминогликозидлар Меркацин, амикацин Суткасига 1,0 граммгача\n4 Замбуруғга қарши даволаш Флуконазол, Нистатин Суткасига 200 граммгача\n5 Левомицетинлар Левомицетин сукцинат Суткасига 6,0 граммгача\nБош миянинг детоксикацияси ва шишини пасайтиришнинг энг кенг тарқалган усули бу асосини кучайтирилган диурезли гиперволемик гемодилюция ташкил этувчи инфузиявий даволаш ҳисобланади. Унинг ўтказилишида қоннинг ўрнини босувчи кристалли (реосорбилакт (комбиниров)) ва коллоидли дорилар (реополюглюкин, рефортан) (1500 - 2000 мл эритмали), сўнг салуретики (40 мг лазикс) қўлланилади. Уни амалга ошириш жараёнида ЦВд ва қондаги электролитлар, асосан калийнинг даражасини назорат қилиш мажбурий ҳисобланади. Ундан ташқари кенгайтирилган жараёнларда инфузиявий даволаш янги музлатилган плазмани, эритроцитар массани юбориш, сувли-электролит бузилишларни тўғрилаш, шунингдек, парентерал озуқаланишни ўз ичига олувчи ўрнини босувчи даволашни ўз ичига олиши лозим.\nИнфузиявий даволаш ҳажми суткасига 2 литрни ташкил этганида дориларни юбориш марказий (ўмров остига ёки бўйинтуруққа) веналарга ўрнатиладиган катетер воситасида амалга оширилади. Эндоген интоксикация белгиларининг ўзгариши ва клиник-лаборатория кўрсаткичларининг нормаллашуви инфузиявий даволашни бекор қилиш учун асос бўлган. Инфекцияларнинг мураккаб шакллари мавжуд бўлганида даволашга узоқ давом этувчи дориларни артерияга юбориш қўшилиши лозим.\nТашхис қўйиш ва даволашнинг турли босқичларидаги моделлар якуни, натижага эришишнинг муддатли кўрсаткичлари.\nЎсма ёмон сифатлилигининг гистологик даражаси.\nБеморлар ёши. 40 ёшгача бўлган беморларда умрининг ўртача давомийлиги 3 йилу 6 ойни, 40 ёшдан катталар умрининг давомийлиги 1 йилу 7 ойни ташкил этади.\nБеморларнинг шифохонага келганида ва жарроҳлик амалиётидан сўнг аҳволи оғирлиги даражаси. Беморнинг компенсацияловчи аҳволи (Карновский шкаласи бўйича 80 балл ва ундан юқори) – умрнинг ўртача давомийлиги - 5 йил, субкомпенсацияловчи аҳволда (60—70 балл) йилу 5 ой, декомпенсацияловчи аҳволда (50 баллов и ниже) – 1 йилу 4 о\tй.\nҚайта жарроҳлик амалиётлари. Қайта жарроҳлик амалиётидан ўтган беморларнинг умрининг ўртача давомийлиги 2 йилу 6 ойни ташкил этади. Қайд этиш лозимки, ўсмани тўлиқ ёки қисман олиб ташлагандан сўнг кейинги нурли даволашни ўтказиш умрнинг давомийлигига сезиларли таъсир кўрсатади.\nЖарроҳлик амалиётидан сўнг беморга қараш:\nЖарроҳлик амалиётидан сўнг инфузиявий, бактерияга қарши, яллиғланишга қарши, дегидратациявий, талвасаланишга қарши, симптоматик даволаш, шунингдек, орқа мия суюқлигини санация қилиш мақсадида ҳар кунги люмбал пункциялар тавсия этилади. Жарроҳлик амалиётидан сўнг боғични 24 соатдан сўнг, зарурат туғилганда тез-тез алмаштириш лозим. Ярани қуруқ ва тоза ҳолда сақлаш лозим. Амалдаги ташхис қўйиш ва даволаш стандартларига мувофиқ касалхонадан жавоб бериш.\nНеврологик танқисликнинг ткланиши;\nЖарроҳлик амалиётидан кейинги яранинг нормаллашуви;\nБош мия ўсмаси бўйича жарроҳлик амалиётидан ўтган беморни кузатувчи шифокор учун масъулиятли ҳолат бу унинг меҳнатга қобилиятлилиги даражасини белгилаш ҳисобланади. Бош мия ўсмаси бўйича жарроҳлик амалиётидан ўтган беморларнинг аксарияти жарроҳлик амалиётидан сўнг 4-6 ойдан кейин кузатилади. Бундай беморларнинг кўпчилиги стационар шароитда даволанишга муҳтож бўлади. Бош мия жарроҳлик амалиётидан сўнг бир қатор беморлар дори-дармонлар билан даволанишга муҳтож бўлади. Эпилептик синдром мавжуд бўлганда узоқ муддат, одатда бир неча йил ва ҳаттоки бутун умр давомида талвасаланишга қарши дориларни қабул қилиш лозим бўлади. Дозаларнинг белгилаш ЭЭГ-назорат асосида амалга оширилиши мумкин. Кўриш асаблари дисклари атрофияси оқибатида жарроҳлик амалиётидан кейинги кўриш қобилиятининг бузилиши офтальмолог кузатуви остида узоқ муддатли даволанишни талаб қилади. Мураккаб неврологик нуқсонлар, хусусан фалажлик, нутқнинг бузилиши кузатилган беморларнинг аксарияти ЛФК машғулотлари ва логопед ёрдамига муҳтож бўлади. Бош мия ўсмаси бўйича жарроҳлик амалиётидан ўтган беморларга биостимуляторларни тавсия қилиш тавсия қилинмайди, жисмоний зўриқишлар ва қўёшда бўлиш муддатини чеклаш тавсия этилади.\nСайтдан рўйхатдан ўтган фойдаланувчилар сони: 24784


Мен 2016 йилда олий ўқув юртини тамомлаб, ноябрь ойида давлат ташкилотида иш бошладим. 2017 йил июль ойида бошқа бир давлат ташкилотига ишга кирдим. Менга ҳозирги иш жойимга кирган вақтдан бошлаб ҳисоблаганда 1 йилдан сўнг меҳнат таътилини беришадими ёки дастлабки иш жойимга кирганимданми?\n– Биринчи иш жойингизда сиз билан ҳисоб-китоб қилишда фойдаланилмаган таътил кунлари учун пуллик компенсация (15 календарь кун ёки ундан кўп ишлаган бўлсангиз) ҳамда бўшаш кунингизга тегишли иш ҳақи (МКниннг 151 ва 110-моддалари асосида) тўланиши шарт.\nИккинчи иш жойингиз бўйича, агар ишлаётган бўлсангиз, 2018 йилнинг февраль ойида (иш берувчини розилиги билан – ундан олдинроқ ҳам) таътилни олишингиз мумкин. Таътил кунлари учун тўлиқ иш кунлари олишингиз мумкин ва бунинг учун ҳақ тўланиши шарт.\nҚонун ҳужжатларида назарда тутилган (МКнинг 143-моддаси) умумий қоидаларга кўра, ҳар бир ходимнинг меҳнат таътилидан фойдаланиш ҳуқуқи қуйидагича юзага келади:\nбиринчи иш йили учун – ишга кирган кундан бошлаб 6 ой ўтгандан кейин;\nиккинчи, учинчи ва кейинги иш йиллари учун – ҳар бир кейинги иш йилида таътиллар жадвалида белгиланган муддатда.\nЛекин, иш берувчининг ўзи хоҳласа, қонун ҳужжатлари ходимга унинг меҳнат таътилидан фойдаланиш ҳуқуқи кучга киргунга қадар меҳнат таътили берилишига йўл қўяди. Хусусан, МКнинг 143-моддасига мувофиқ, иш берувчи, агар қуйидаги ходимлар унга шундай илтимос билан мурожаат қилишса, ҳар қандай вақтда, жумладан, иш бошланган кундан бошлаб 6 ой ўтгунга қадар уларнинг йиллик таътил бериш ҳақидаги илтимосларини қондиришга мажбурдир.\nмуддатли ҳарбий хизматдан захирага бўшатилган ва ишга жойлашган шахсларнинг.\nИш берувчи, шунингдек, қуйидаги ходимларга иш бошланган кундан бошлаб 6 ой ўтмасдан таътил бериши шарт:\nишлаб чиқаришдан ажралмаган ҳолда ўқув юртларида ўқиётган ходимларга, агар улар ўзларининг таътилларини имтиҳонлар, синовлар (зачётлар) топшириш, диплом, курс, лаборатория ва бошқа ўқув ишларини бажариш вақтига тўғрилаб олишни хоҳласалар;\nолдинги иш бўйича улар билан меҳнат шартномаси МКнинг 100-моддаси иккинчи қисмининг 1-бандига биноан бекор қилинган ходимлар ишга кирганда;\nўқув юртларининг ўқитувчилар таркибига, агар уларнинг биринчи иш йили учун меҳнат таътили ёзги таътил даврига тўғри келса.\nБундан ташқари, қонун ҳужжатларида ҳар бир иш йилида меҳнат таътилининг ёзги ёки улар учун қулай бўлган бошқа вақтда берилишини талаб қилиш ҳуқуқига эга ходимлар рўйхати белгилаб қўйилган (МКнинг 144-моддаси).\n√ 14 ёшга тўлмаган битта ёки ундан ортиқ болани (16 ёшга тўлмаган ногирон болани) тарбиялаётган ота, ёлғиз онага (бева эркаклар, бева аёллар, никоҳдан ажрашганлар, ёлғиз оналарга) ва муддатли ҳарбий хизматни ўтаётган ҳарбий хизматчиларнинг хотинларига;\n√ I ва II гуруҳ ногиронларига;\n√ 1941–1945 йиллардаги уруш қатнашчиларига ва имтиёзлари бўйича уларга тенглаштирилган шахсларга;\n√ 18 ёшга тўлмаган ходимларга;\n√ таълим муассасаларида ишлаб чиқаришдан ажралмаган ҳолда ўқиётган ходимларга;\n√ жамоа шартномаси ёки келишувида назарда тутилган бошқа ҳолларда берилади.\nИш берувчи ишлаётган эркакларга йиллик таътилни уларнинг хоҳишларига биноан турмуш ўртоқларининг ҳомиладорлик ва туғиш таътили даврида бериши мумкин.


Петербургда Ўзбекистон ва Озарбайжон фуқаролари ўртасида...\nПетербургдаги бозорлардан бирида Ўзбекистон ва Озарбайжон фуқаролари ўртасида оммавий муштлашув бўлиб ўтди. Жанжал вақтида жароҳат етказишга ихтисослашган қуролдан ўқ узилгани ва уч киши жароҳатлангани айтилмоқда. Яна бир киши рақибларига тўқмоқ билан ташланган.\n«Свободная пресса» томонидан ёзилишича, ҳар икки томондан умумий ҳисобда 8 нафар одам жанжалда қатнашган. Жанжал бозорда жой талашиш оқибатида юзага келган. Айни вақтда полиция суриштирув ишларини олиб бормоқда.\nЭслатиб ўтамиз, бу Ўзбекистон ва Озарбайжон фуқаролари ўртасидаги биринчи жанжал эмас. Аввалроқ, жорий йилнинг 20 июнида Петербургдаги пляжлардан бирида муштлашув бўлиб ўтган эди. Ўша муштлашувда ҳар бир томондан камида 10 нафардан одам қатнашгани айтилганди. Жанжал оқибатида Ўзбекистоннинг 4 фуқароси ва Озарбайжоннинг икки фуқароси ҳамда Россиянинг бир фуқароси полиция томонидан қўлга олинган эди.


24/08/2021 - 12:35 810\nНомзодлардан ариза ва керакли ҳужжатларни қабул қилиш 2021 йил 24 августдан 2 сентябргача давом этади.\nКАМБАҒАЛЛИКНИ ҚИСҚАРТИРИШ СИЁСАТИНИ ЮРИТИШ ДЕПАРТАМЕНТИ\nКамбағалликни қисқартириш стратегия ва дастурлари бошқармаси\nбошлиғи – департамент директори ўринбосари вакант лавозимига\nИқтисодиёт йўналиши бўйича олий маълумотга, вазирлик ва идораларда ижтимоий-иқтисодий соҳани ривожлантириш ҳамда камбағалликни қисқартириш йўналишда раҳбар лавозимида камида 5 йил иш тажрибасига эга бўлиши;\nЎзбекистон Республикаси Президенти ва Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг иқтисодиётни ривожлантириш ҳамда камбағалликни қисқартириш йўналишида қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини билиши;\nЎзбекистон Республикаси Президенти ва Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг иқтисодиётни ривожлантириш ҳамда камбағалликни қисқартириш йўналишида норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаларини тайёрлаш кўникмасининг мавжудлиги;\nКамбағалликни қисқартиришда илғор хорижий тажрибани Ўзбекистон шароитида қўллаш бўйича кўникмасининг шаклланганлиги ҳамда халқаро ташкилотлар билан ишлаш тажрибасига эгалиги;\nЖамоа билан ишлаш, таҳлилий ва креатив фикрлаш, ташаббускорлик ва ўз вазифасига масъулият билан ёндашиш ҳамда қарор қабул қилишда профессионал ёндашиш қобилиятларига эга бўлиш;\nЎзбек тилини мукаммал, рус ва инглиз (немис, француз) тилларини юқори даражада билган, нуфузли хорижий олий таълим муассасаларда таҳсил олган ҳамда Ҳукуматда меҳнат фаолиятини олиб борган номзодлар ижобий баҳоланади.\nКамбағаллик даражасини қисқартириш бўйича стратегия ва дастурлар жорий қилиш бўйича таклифларни ишлаб чиқиш;\nИқтисодиётни ривожлантириш ҳамда камбағалликни қисқартириш йўналишига тааллуқли Ҳукумат қарорлари, низомлари, қоидалари, кўрсатмалари ва бошқа норматив ҳужжатларни ишлаб чиқиш;\nҲудудларни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш дастурлари билан камбағалликни қисқартириш дастурларининг ўзаро боғлиқлигини таъминлаш механизмини амалга ошириш;\nИжтимоий-иқтисодий дастурлар ва қарор лойиҳаларини камбағаллик даражасига таъсирини баҳолаш нуқтаи назаридан экспертизадан ўтказишни амалга ошириш;\nМасъул вазирлик ва идоралар ҳамда халқаро ташкилотлар билан биргаликда камбағаллик даражасини қисқартириш йўналишида ҳамкорлик қилиш;\nКамбағаллик бўйича статистик ҳисоботлар ва ҳисобот бериш методологиясини такомиллаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш.


Инсоният тараққиётининг барча босқичларида илм-фаннинг жамиятдаги ўрни ҳал қилувчи аҳамиятга эга бўлган.\nИнсоният тараққиётининг барча босқичларида илм-фаннинг жамиятдаги ўрни ҳал қилувчи аҳамиятга эга бўлган. Тарихдан маълумки, одамзот табиатни билиш, ўрганиш ва ўзидан кейинги авлодларга ўргатиш орқали тамаддуний ривожланишни таъминлаган. Бир ора диний тасаввурлар билишнинг асосий шакли сифатида амалда бўлган. Шу туфайли илм-фаннинг асосий бешиклари нафақат Шарқда, балки Ғарбда ҳам асосан диний муассасалар замирида шаклланди ва ривожланди.\nЕвропада ҳозирда мавжуд аксарият қадим университетлар диний ташкилот замирида шаклланган. Ғарбда ўрта асрларда мавжуд кўп тармоқли олий ўқув муассасалари "университетлар" деб номланган бўлса, мусулмон Шарқидаги ушбу таълим муассасалари “олий мадраса” ёки “мадрасаи олия” мақомига тўғри келади.\nЎзбекистон ҳудудидаги “Мадрасаи олия”ларнинг энг эътиборлиси 1420 йилда темурийзода Улуғбек Муҳаммад Тарағай (1394-1449) томонидан асос солинган Мирзо Улуғбек мадрасаси эди. Мирзо Улуғбекнинг мадрасаи олияси ўз замонасининг университети мақомида бўлиб, Мовароуннаҳрдаги кейинги давр илму фани ривожи ва таълим тараққиётида муҳим аҳамият касб этган.\nМирзо Улуғбек мадрасаси темурийлар давлатида ҳукм сурган башарий ва иқтисодий тараққиёт натижасида вужудга келган. Европа давлатларида ҳам илк университетлар ҳунармандчилик ва савдо тараққий этган, маданий юксалган Италиянинг Болонья (XI аср), Франциянинг Париж (1215 йил), Буюк Британиянинг Кембриж (1209 йил), Оксфорд (XII асрнинг иккинчи ярми), Швециянинг Уппсала каби шаҳарларида шаклланди. Улар дастлабки ташкил топган даврида университет даражасида бўлмаган. Фаолиятининг илк даврида мазкур ўқув юртлари “Ўқувчилар цехи”, “Ўқитувчи ва ўқувчилар гильдияси”, “Ўқитувчи ва тингловчилар гильдияси” деб номланган. Уларда universitas атамаси универсал таълимни англатмаган. Ҳатто шаҳарларнинг ўзи ҳам universitas civium, яъни, “бирлашма фуқароси” каби тушунилган. Фақатгина XIV-XV асрлардан бошлаб мазкур бирлашмалар алоҳида академик таълим даргоҳи сифатида фаолият кўрсата бошлаган. Дастлабки университетларда худди мусулмон Шарқи мадрасаларидаги каби ўқиш муддати ҳам, талабаларнинг ёш чегараси ҳам белгилаб қўйилмаган. XIV асрнинг охирларидан бошлаб шаҳарларнинг кенгашлари университетлар учун алоҳида бинолар ажратиб бера бошлаган. Дарслар одатда савол-жавоб ва диспут (мунозара) шаклида олиб борилган.\nДастлабки даврда Мирзо Улуғбек мадрасасида асосан аниқ фанларни ўқитишга катта эътибор қаратилган. Шайбонийлар давридан бошлаб ўқув дастурларида аниқ фанлар улуши камайиб, диний фанлар миқдори ошган. Айни даврда Европа университетларида ҳам диний фанлар анчайин кенг ўтилган бўлиб, бу ҳар иккала минтақада ҳам мавжуд сиёсий вазият, диний маданият билан боғлиқ бўлганлиги шубҳасиз. Лекин аксарият ҳолларда Европа университетларида диний билимлар ўқитилганлиги назардан четда қолдирилиб, кўпроқ Шарқдаги мадрасаларда ўқитилган фанлар диний асосда, дея талқин этилади. Ваҳоланки, Европа университетлари черков томонидан ёрлиқ берилгандагина ўз фаолиятини давом эттира олган.\nМирзо Улуғбек мадрасаси икки қаватли, 48 ҳужрадан иборат эди. Ҳар бир ҳужра 2-4 талаба учун мўлжалланган бўлиб, улар уч қисмдан: ётоқхона, дарсхона, озиқ-овқат маҳсулотлари хонасидан иборат бўлган. Мирзо Улуғбек мадрасасининг биринчи мударриси ўз даврининг йирик донишманди Мавлоно Муҳаммад Хавофий эди. Мадрасада юздан ошиқ талабага ўз замонасининг улуғ олимлари, етук алломалар – Қозизода Румий, Мирзо Улуғбек, Ғиёсиддин Жамшид Коший, Аловуддин Али Қушчи, Фатҳуллоҳ Ширвоний, Мавлоно Ҳожийи Табризий, Мирзойи Хоразмий, Мавлоно Амири Калон, Қози Соқий Зоминий кабилар аниқ фанлар (илми ақлия)дан дарс берган. Мадрасада мураккаб ўқув жараёни йўлга қўйилган. Мирзо Улуғбек мадрасасида таълимни ўтаб, махсус имтиҳонлар топширилгач, битирувчига гувоҳнома (диплом) – санод берилган.\nМирзо Улуғбекнинг Мовароуннаҳр темурийлар салтанатини бошқарган қарийб 40 йилик замон тилими орасида унинг Самарқанд, Бухоро, Ғиждувондаги мадрасаларида ва мамлакатнинг бошқа мадрасаларидан етишиб чиққан олимларнинг катта илмий мактаби шаклланди. Улуғбек яратган илмий мактабда 200 дан ортиқ олимлар фаолият олиб борган. Айниқса, мадрасада астрономия, математика, геометрия фанларига бағишланган бир қатор қўлланмалар яратилган. Мирзо Улуғбек мадрасасидаги илм-фан ўрта осиёлик машҳур олимлар, дунё илм-фани ривожига таъсир кўрсатган Муҳаммад Хоразмий, Аҳмад ал-Фарғоний, Абул Аббос ал-Жавҳарий, Ибн Турк ал-Хутталий, Холид ал-Марваррудий, Аҳмад ал-Марвазий, Абу Наср Форобий, Абу Райҳон Берунийлар бошлаб берган илмий анъанага асосланар эди.\nЕвропадан фарқли равишда, мусулмон Шарқидаги “мадрасаи олия”ларда ўқитиш тизими ва таълим сифати анчайин юксак бўлиб, буни Мирзо Улуғбек мадрасаси қошида илмий тадқиқотлар, хусусан, ҳайъат, ер курраси, сайёралар ва юлдузлар ҳолатини кузатишга бағишланган ишларни ташкил этиш маркази ва уларнинг натижасини таълим жараёнига татбиқ этишни назарда тутувчи илмий марказ – расадхонанинг мавжудлиги ҳам кўрсатиб беради.\nМирзо Улуғбек мадрасаси қошидаги астрономия илмий маркази ушбу фан ривожига улкан ҳисса қўшиб, у кейинги ўрта асрларда ҳам ўз аҳамиятини йўқотмади. Бу мактаб таъсирида Шарқ мамлакатлари, хусусан, Ҳиндистонда расадхоналар бино қилиниб, астрономик кузатишлар натижасида илмий асарлар яратилди. XVII ва XVIII асрларда яратилган Шаҳобуддиннинг “Зичи Шоҳижаҳоний” ва Савой Жой-Сингҳнинг “Зичи Муҳаммад шоҳий” асарлари Мирзо Улуғбекнинг “Зичи Кўрагоний” асари таъсирида ёзилган. Бундан ташқари, Улуғбек самовий жисмлар вазиятини юқори аниқлик билан ўлчаш мақсадида қурдирган астрономик асбоб ҳам айни шу илмий мактабнинг маҳсули бўлган. Мирзо Улуғбек мадрасаси қошидаги “Астрономия мактаби”да яратилган ўқув қўлланмалардан XX аср бошларида ҳам фойдаланилган.\nМарказий Осиё мадрасаларида исломий илмлар (нақлий илмлар) билан бирга, дунёвий фанлар (ақлий илмлар) дастлаб имло усулида олиб борилган бўлса, кейинчалик ўқитишда тадрис (шарҳ, изоҳ, тафсир) усулидан фойдаланилган. Мирзо Улуғбек мадрасасида ҳафтанинг тўрт кунида: шанба, якшанба, душанба ва сешанба кунлари дарс машғулотлари ўтказилган. Ҳафтанинг қолган кунлари мустақил таълим кунлари учун ажратилган бўлиб, берилган топшириқлар бажарилган ва такрорланилган. Жума куни мусулмонлар учун одатий дам олиш куни бўлганлиги учун мадрасада дарс бўлмаган. Ҳар бир бўлимда (адно, авсат, аъло) фанларни ўқитиш соддадан мураккабга қараб борилганлиги мадрасада фанларни ўзлаштиришдаги тизимли таълимнинг мавжудлигини кўрсатади.\nМадрасаларда таълим жараёни асосан уч йўналишда (блокда) олиб борилган: шариат, араб тили филологияси ва ҳикмат. Ўқув босқичларининг ўқиш муддати аниқ белгиланмаган. Талабалар бўлимларда белгиланган китобларни ўқиб, мударрисга имтиҳон топширгач, кейинги босқичга ўтган.\nМарҳум академик Б.Валихўжаевнинг келтиришича, Мавлоно Зайниддин Восифий “Бадоеъ ул-вақоеъ” асарида (XVI асрнинг ўрталари) Самарқанддаги Мирзо Улуғбек мадрасасида Мавлоно Ҳожийи Табризий, Мирзойи Хоразмий, Мавлоно Амири Калон каби ўнлаб мударрислар турли фанлар юзасидан тадқиқотлар олиб борган. Шунингдек, олим XVI аср охири XVII аср бошларида Роқим Самарқандийнинг “Тарихи Касира” асарида Мирзо Улуғбек мадрасаси ўз фаолиятини давом эттирганлигини ва унинг мударриси Самарқанд қозиси Қози Соқий Зоминий бўлганлигини келтиради.\nАштархонийлар даврида Самарқанд ҳокими бўлган Баҳодир Ялангтўшбий (1576-1656) томонидан 1619-1636 йилларда Шердор ва 1646-1660 йилларда Тиллакори мадарасаларининг қурилиши Самарқандда илм-фан ва маданиятнинг тараққиётини янада юқорига кўтарди. Самарқанд аштархонийлардан бўлган Абулфайзхон (1711-1747) тасарруфида бўлган даврда шаҳар кўчманчи жунғор ва ойратлар томонидан эгалланган (1723 й.). Айни давр инқироз даври юз бериб, қаровсиз қолган ва бир муддат тахминан 7 йилча шаҳарда аҳоли яшамаган. Бухоро амири Дониёлбий даврида (1758-1785) унинг ўғли Шоҳмурод Самарқандга ҳоким (1765-1785) этиб тайинлангач, Шоҳмуроднинг ташаббуси билан ислоҳотлар ўтказили, Самарқандда мадрасалар фаолияти жонланиб, илм-фан ва маданият тараққий эта бошлаган.\nШу ўринда таққослаш мақсадида Европа давлатларидаги баъзи университетлар фаолиятидаги тўхталишларга эътибор қаратсак. Шарқда Петербург Академияси ва Ғарбда немис университетлари билан рақобатлаша олган Тарту университети 1632 йил 30 июнда Швеция қироли Густав II Адольф ҳомийлигида ташкил этилган. 1665 йилдан то 1690 йилгача Тарту университети сиёсий бўҳронлар ва мамлакатда тарқалган очлик натижасида 25 йил ўз фаолиятини тўхтатишга мажбур бўлган. Европанинг йирик университетларидан яна бири – Уппсаланинг Швециядаги черков реформацияси даврида 1515 йилдан 1595 йилгача (80 йил) фаолияти расман тўхтатилган. 1595 йил Уппсаладаги черков қарори билан университет ўз фаолиятини қайта тиклаган. Варшава (Польша) университети ташкил топганидан (1817) кўп вақт ўтмай, 1830 йилда ўз фаолиятини тўхтатганлиги ва кейинчалик айни номда фаолиятини тиклагани, 1364 йилда ташкил топган Краков (Польша) университети ҳам университет ҳомийси, Польша ҳукмдори Казимир III вафотидан кейин 1370 йилдан 1400 йилгача (30 йил) ўз фаолиятини тўхтатган. Шунингдек, 1414-1510 йилларда (95 йил) ҳам Краков университети қирол томонидан ректор тайинланмаганлиги боис ўз фаолиятини тўхтатади. Краков университети 1561 йилдан бошлаб том маънода католик мазҳабининг Европадаги ҳимоячисига айланди. Дунёвий фанларни ўқитишда католик архиепископларидан рухсат сўралган.\nТуркистоннинг Россия империяси томонидан эгалланиши натижасида Мирзо Улуғбек мадрасаси фаолиятида қисман сусайишлар бўлганлиги кўзга ташланади. Лекин мадраса фаолияти тўлиқ тўхтатилган эмас.\nВақти-вақти билан мадраса талабалари сонининг кўпайиб- пасайганлигини ҳам кузатиш мумкин. Дастлабки ташкил топган даврида Мирзо Улуғбек мадрасасида 200 дан ортиқ талаба таҳсил олган бўлса, кейинги даврларда улар сони камайган. Масалан, 1868 йил маълумотларига кўра, мадрасадаги 24 та ҳужрада 48 нафар муллавачча яшаган бўлса, 1873 йилга келиб талабалар сони 30 нафарга тушиб қолган. XX аср бошларига келиб эса талабалар сони 108 нафарга етган, уларга Ёрмуҳаммад ва Абдукарим кичкина мударрислик қилган.\nМирзо Улуғбек мадрасаси фаолиятининг сўнгги даврларида мазкур таълим даргоҳида машҳур маърифатпарварлардан мударрислар тайинланган. Масалан, 1909 йилдан Мирзо Улуғбек мадрасасига Саидаҳмад Васлий Самарқандий (1870-1925) мударрислик қилган. Саидаҳмад Васлий 1917 йилдан кейин ҳам ўзининг педагогик фаолиятини давом эттирган. Мирзо Улуғбек мадрасасида очилган ўқитувчилар тайёрлаш курсида умрининг охиригача (1925 й.) ёш ўқитувчиларга дарс берган.\n1926 йилнинг сентябрь ойида бугунги кунда Университет хиёбони деб аталадиган бульварда шаҳар аҳолисининг оммавий митинги бўлиб, унда олий ўқув юрти очиш тўғрисида қарор қабул қилинди ва бўлажак университет ўқув биносини яратиш учун пойдеворнинг дастлабки ғишти тантанали равишда қўйилди. Самарқандда олий педагогик ўқув юрти очиш тўғрисидаги масала ҳукумат миқёсида анча олдин 1925 йил 3 мартдаги Республика Халқ маорифи комиссарлиги Коллегиясининг махсус йиғилишида муҳокама қилинган эди. Турли йўналишлар бўйича олийгоҳга қабул жараёнлари 1927 йилнинг 2 январидан бошланиб, ўзбек тилидан биринчи синовни машҳур ўзбек олими ва мутафаккири Абдурауф Фитрат ўтказганлигини таъкидлаш лозим. 1927 йил 22 январда эса Самарқандда Олий педагогика институти ташкил этилганлиги тантанали эълон қилинди.\nБир сўз билан айтганда, Амир Темур ва унинг ворислари даврида Мовароуннаҳр ва Хуросонда марказлашган давлатга асос солиниши, тинчлик ва барқарорлик ўрнатилиши, шаҳарлар тараққиёти илм-фаннинг ривожида асосий омил бўлди. Айниқса, Мирзо Улуғбек асос солган Самарқанддаги мадрасаи олия ва ушбу таълим даргоҳи қошидаги илмий тадқиқот маркази – Улуғбек расадхонаси фаолияти бир неча асрлар давомида Шарқ ва Ғарб илму фанида дастуриламал бўлиб хизмат қилди. Мадраса тараққиёт даражаси, ижтимоий-иқтисодий, сиёсий ва маданий ҳаёт эҳтиёжларидан келиб чиққан ҳолда жамиятдаги кадрларга бўлган талабни қондира олган бош муассасалардан бири ҳисобланади.\nМирзо Улуғбек мадрасаси баъзи сиёсий жараёнлар таъсири натижасида ўз фаолиятини бир муддат тўхтатган (1723-1765 йиллар, тахминан 40 йилдан ортиқ) бўлса-да, умумий ҳисобда 1420 йилдан 1927 йилгача фаолиятини давом эттирган. Шундай қилиб, 600 йилдирки, дастлаб Мирзо Улуғбек мадрасаси, унинг давомчиси сифатида 1927 йил 22 январда ташкил топган бугунги Самарқанд давлат университети минтақада олий маълумотли кадрлар тайёрловчи асосий ўқув муассасаси сифатида муносиб фаолият кўрсатиб келмоқда\n“Ўзбекистон тарихи” кафедраси мудири,\n“Ўзбекистон тарихи” кафедраси тадқиқотчиси.


Руҳ капалак парвози « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nДаврнинг нафасини шеърият берадиган бўлса, бугунимиз олаётган нафас ҳам аллақачон шеърга айланиб бўлди. Бугун шеъриятга кириб келаётганлар орасида ижоднинг юкини елкалашга қодирлари бор. Уларни ёшлар ижодини кузатиб бораётганлар эътироф этиб улгурди.\nБугуннинг ёш шоирлари орасида Гулҳаё Aнорова ҳам бор. Гулҳаёнинг ижоди билан бир неча йиллар олдин танишганман. Самарқанд Ёзувчилар уюшмасида устоз Ориф Ҳожи бошчилигидаги шеърият тўгарагига қатнардик. Тўгарак аъзоларининг аксарияти ҳаваскорлар бўлиб, улар ичида ёзмишлари эътироф этиладиган тенгдошларимиз орасида Гулҳаё Aнорова ҳам бор еди. Бошқалардан кўра кўпроқ Гулҳаёнинг ҳайратомуз ташбеҳлари, ўткир фикрлари эътиборимни тортган.\nГулҳаё шеърлари қишлоқ қизининг самимий кўнглига, шижоатига, тўпорилигига кўзгу тутади. Бир жумла ёки бир образ билан қишлоқдаги болаликни хиралашаётган тасаввуримизда ёрқинлаштиради. Масалан, “Томдан сакраб тушган болалик”, “кўйлагидан қуроқ тикиб ўтирган, ёмғир сувига кир ювган она”, “болишидан сомон ҳиди анқиган ота”, “от бўлган пахса девор” – қандай табиий сатрлар! Оқдарёлик “оппоқ қиз”нинг ёзганларида ҳам дарё мавжланади: “Кўксинг деворларига урилиб турса тўлқин, қандайин бу дунёда осуда яшаш мумкин” ёки “Менинг ўзанимни ўзгартма ақл, дарё бўлармидим гапингга кирсам?!” Дарёдил шоиранинг ижодида аксарият қизлар шеърларида учрайдиган фариштаниқоблик, дийдиёга берилиш йўқ. Келган фикрини элакка солмай, ҳайиқишларсиз баён қилади:\nРутбасига тупурдим шоҳнинг\nБиродарин айласа қалқон…\nМисраларида шоирона жасорат сезилади.\nШундай роҳатлансанг, шундай завқлансанг,\nЖиққа қон кўксингга панжа ботириб…\nИжод аҳли учун роҳат – изтироб-у андуҳ. Кўкси қонга беланган шоирда ҳолига ачиниш йўқ, ҳатто шу қон кўксига панжа ботириб, шеърга солиб завқланади. Шоирона завқ, шоирона лаззат – шу!\nЗаминий лаззат емас, самовий лаззат…\nСен сурат чизасан : тинглайсан сим-сим,\nЮракни чайқатар самовий лаззат.\nЛирик қаҳрамонга сурат берган бу лаззат мисралар қатида шеърхон юрагини ҳам чайқатади.\nРисоладагидай кечаётган умр шеърга айланмайди. Руҳ ва жисм қаршилиги – бузилган мувозанат. Мана, шоира учун бахт нима:\nВужуд ўзанимдан айро тушган кун\nДунёда енг бахтли ўзимман бешак.\nШоирлар саодати шундаки, мисраларга жойланган руҳи асрлараро парвоз қилиб юради. Қуйидаги шеърда Гулҳаё ана шу парвоздаги руҳкапалакка мурожаат қилади:\nОсмон ёниб кетгудай ҳозир.\nСуяб қолармикан нимадир?\nОй каби тўлин.\nТўзғитиб юбордим руҳини\nҚамишларнинг арчиб вужудин.\n(Ўзимга ҳам етсайди кучим).\nБунча сокинсан ?\nРуҳ капалак бир кун яшамайди, асрлараро, замонлар-у инсонлараро сокин учиб юради. У ақл бормаган жойларга боришга, ақл кўрмаган нарсаларни кўришга қодир. Парвоз жараёни – илоҳиётга яқин илҳом. У мудом юксакда. У нафосат ёмғирини тўкувчи булут, лекин ҳар мавсумдаги муқаррар булут эмас: кези келса осмонни тўлдириб сузиши, кези келса асрлар алмашса ҳам сузмаслиги мумкин. Тўкилган ёмғири ердаги гўзалликка ташна ниҳолларни суғоради.\nРуҳ капалакнинг онаси дард. Дардланган кўнгилда синиқ пайдо бўлади. Синиқ тирқишларидан кўнгилга тепадан тушган нур киради, зулмат кўнгилни ёритади. Яна бир мисол вужуди арчилмаган қамиш. У ғафлатда. Куйлашга мойил най қилиш учун арчиб уйғотиш керак. Лирик қаҳрамон руҳ капалакни куйлатиш учун ўзига кучи етмаганлигидан ўкинчда.\nИИ. Тебранади нур пардалари,\nИчимда бир намиққан бўшлиқ.\nДарбадар руҳ минг йилдан буён\nэрк ҳақида айтади қўшиқ\nва ҳаммаси заволга ёвуқ.\nСиниқ қалбга тушган нур энг ички ҳиссиёт пардаларини тебратади, эрк эса парда ортида. Пардалар яширган эрк қўшиғини куйлаш “минг йилдан буён” “заволга ёвуқ”. Эрк заволи шеъриятнинг азалий муаммоси. Балки шу муаммо билан шеърият тирикдир. Ўтмиши давомида у не-не чиркин жамиятларга исён бўлди, итоат бўлди. Нафис қанотларига ҳақиқат залворини ортиб узоқ замонлардан учиб келаётган руҳ капалак бугун тирикмикан? Шеърнинг сўнгги қисми шу мурожаат билан якунланади:\nБу якун нисбий. Шеър ўқувчи мушоҳадасида давом этади. Саволга жавобни ҳам шеърхоннинг тафаккури беради. Бир чин шеърга хос хусусият бу.\nГулҳаё Aноровадан ҳали кўп шундай чин шеърлар кутса бўлади. Чунки унинг руҳ капалаги тирик. Шу капалакка бардавом парвозлар тилаймиз.\nНуржаҳон Қаюмбердиева Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети талабаси.


Трамп Эронга қарши туҳматларини такрорлади - Parstoday\nТрамп Эронга қарши туҳматларини такрорлади\nфеврал 06, 2019 12:37 Asia/Tashkent\nАҚШ президенти конгрессда сўзлаган йиллик нутқида яна бир бор Эронга қарши олдинги иддаоларини такрорлади.\nЭрон телерадиокомпаниясининг хабар қилишича, бугун АҚШ президенти Дональд Трамп "Иттифоқ вазияти" номли конгрессда сўзлаган иккинчи йиллик нутқида Эронга қарши энг қатъий ва оғир санкцияларни жорий этамиз, деб айтди.\nТрамп ядровий келишувдан АҚШнинг чиқиши учун келган қарорига тўхталиб, Эрон давлатининг ядровий қуролга эга бўлмаслиги учун биз мазкур келишувни тарк этиш қарорига келди деб иддао қилди.\nТрамп шундай бир шароитда иддао қилмоқдаки, Халқаро ташкилоти жумладан Халқаро Атом энергияси ташкилоти ўз ҳисоботларида ҳардоим Эрон ядровий дастурларини осойишта мақсадга қаратилганини таъкидламоқда.\nАҚШ президенти шунингдек, иқтисодий маълумотларнинг аксича, АҚШ иқтисод системаси икки баравар кўпроқ суръат билан ривожланиб бормоқда ва ўтган ярим аср давомида ишсизлик мезони ҳам энг қуйи сатҳидадир деб қўшимча қилди.\nДональд Трамп Ўрта Шарқдаги АҚШнинг аралашуви ва бу минтақа урушларида 7 триллион доллар харажат этганини тан олиб, АҚШнинг энг буюк муаммоси Яқин Шарқдадир деб айтди.\nАҚШ президенти ўз сўзларида, Хитой билан янги савдо-иқтисодий келишув, мамлактадаги ва инсофдан узоқ савдо тижорат ҳатти -ҳаракатлар ҳамда мамлактадаги тижорат даражасини камайишини олдини олиши кера кдеб изоҳлади.\nТрамп муҳожират масалаларда конгресс билан катта ихтилофга эга бўлганига ишора этмай, конгресс АҚШ ҳудудини ҳимоя қилиш учун 10 кун ичида қонун чиқариши керак деб таъкидлади.\nТрампнинг айтишича, АҚШнинг аксарият " дўст" давлатлари Вашингтон билан адолатсизлик билан муносабатда бўлган.\nАҚШ президенти сўзлаган нутқида, АҚШ давлатини ўрта ва кичик массофага учадиган ракеталар шартномасидан чиққанини расман эълон этди.\nДональд Трамп муовини АҚШнинг миллитаристик сиёсатларини қўллаб қувватлади\nДональд Трамп БМТ бош ассамблеясида мағлуб бўлди


— Бугунми, хўш нима десам экан, бугун кун бўйи интернетда бўлдим… (ажойиб ҳикоя албатта ўқинг) — Фойдали мақолалар — Maslahatim.uz\n03/09/2016 Маъмурият 0 Комментариев ажойиб ҳикоя, ижтимои тармоқ, ҳаёт\n— Ҳа рахмат!\n— Бугун нима ишлар қилдингиз?\n— Бугунми, хўш нима десам экан, бугун кун бўйи интернетда бўлдим, Твиттерда тўрттача твит ёздим, беш олти киши РТ қилди, Фейсбукка долзарб мавзу жойладим, ўнтадан ошиб кетди лайклар сони, одно.гаям яхши бир мавзу жойлагандим, у ердагилар ҳам юзтадан ошириб юборди класслар сонини, кейин орада бўш ҳам ўтирмадим, тез-тез телеграмм ва ватсапдан келган хатларга жавоб ёзиб турдим, бир қатор гурухларда фаол бўлдим. Фақат бугун инстаграммга расм жойлай олмадим.\n— Ие нимага?\n— Эрталаб соқолимни олиб чиқмабман, расмим хунук чиқиб қолиши мумкинда!\n— Ҳа шунақами?\n— Бу айтганларингиз ишми дадаси?\n— Э бу нима деганинг, сенга айтганларим иш эмасми, интернетдагилар билан тортишиб хазилакам бош оғритаманми, осон тутасана хотин. Бу ҳам катта бир меҳнат агар билсанг!\n— Узр дадаси. Ўзингизни эхтиёт қилинг! Ҳа айтганча, бугун газдан келганди, қарзимиз уч юз мингдан ўтиб кетибди.\n— Уларга нима дединг?\n— Нима дердим? Хўжайним, оилам, болам чақам деб бир эмас уч тўртта жойда бараварига ишлаяпти, масалан Твиттерда, Фейсбукда, Одноклассникида, Телеграм ҳамда Ватсапда, ора-сирада Инстаграмгаям ишга бориб турадилар, худо хохласа ойнинг охирида хаммаси бир бўлиб маош беришса, ошиғи билан тўлайман дедим.\n— Улар нима дейишди.\n— Улар судга чақирув қоғозини қўлимга тутқазиб, мобода эрингизни эътирозлари бўлса, анави сиз айтган Фейсбукдаги ишхонасида Потребители.уз деган бўлим бор, шикоят ва аризаларни қабул қиладиган, ўша ерга мурожаат қилсин деб чиқиб кетишди.\n© Иқбол Юсуф.\nБОЙ ва КАМБАҒАЛ\n← Чекишни ташлаганда инсон танасида рўй берадиган ўзгаришлар.\nДафна япроғи(лавровый лист)нинг ҳусусиятлари →


I гуруҳ ногиронлари нафақани кўпайтирса бўлмайдими? – MEHRTILSIMI.uz\nСаламат Авезов 05.02.2021\tFikr bildirganlar yo’q 1 341 кўрилди\nСизга ТМЭК қарорига мувофиқ ногиронлик гуруҳи белгиланиб, Ўзбекистон Республикасининг “Фуқароларнинг давлат пенсия таъминоти тўғрисида”ги Қонунга кўра ногиронлик пенсияси тўланади. Яъни ногиронлик пенсияси ТМЭК томонидан I ва II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахслар деб топилган, суғурта қилинган ходимларга:\nАгарда сизнинг иш стажингиз бўлмаганда сизга ногиронлик нафақаси тайинланган бўлар эди. Бунда ногиронлик нафақаси иш стажига эга бўлмаган I ва II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахсларга ёшидан қатъи назар тайинланади.\nДемак, сизга ногиронлик пенсияси иш стажингиздан келиб чиқиб тайинланган. I ва II гуруҳ ногиронларига ногиронлик пенсиялари – пенсияни ҳисоблаб чиқариш учун олинадиган ўртача ойлик иш ҳақининг 1 фоизи миқдорида оширилади.\nЭндиликда сизда ногиронлик гуруҳи ўзгарган ҳолатда пенсия миқдори ҳам ўзгариши мумкин.\nАгарда сизда тушунмовчиликлар мавжуд бўлса тайинланган пенсияни қайта ҳисоблаш учун Бюджетдан ташқари пенсия жамғармасининг ҳудудий бўлимига мурожаат этишинги мумкин.\nAvvalgi Avvalgi sahifa: Ногиронлиги бўлган фарзанди бор онага солиқ имтиёзи борми?\nKeyingi Keyingi sahifa: «Темир дафтар»дан асоссиз чиқариши тўғрими?


Марказий ҳарбий округнинг Самарқанд гарнизонида жойлашган ҳарбий қисмда муддатли ҳарбий хизматни ўтаб, Қуролли Кучлар резервига бўшатилган аскарларнинг бир гуруҳига олий ўқув юртларига ўқишга киришда қўшимча имтиёз берувчи ҳарбий қисм қўмондонлигининг тавсияномасини топшириш ва уларни кузатишга бағишланган тадбир бўлиб ўтди.\nМиллий армиямиз ёшларнинг иродасини тоблайдиган, уларни ўз Ватани ва халқига садоқат руҳида тарбиялайдиган жасорат ва матонат мактабига айланди.\nНияти эзгу, қадами шахдам йигитлар\nМамлакатимизнинг барча ҳудудларида муддатли ҳарбий хизматга чақирилган йигитларни тантанали кузатиш маросимлари ўтказилмоқда. Ана шундай тадбирлардан бири Тошкент вилояти мудофаа ишлари бошқармаси йиғин пунктида бўлиб ўтди.\nТошкент шаҳар мудофаа ишлари бошқармасида муддатли ҳарбий хизматга чақирилган йигитларни тантанали кузатиш маросими бўлиб ўтди.\nФарғона политехника институтида Шарқий ҳарбий округ ҳудудида жойлашган ҳарбий қисм ва муассасаларда муддатли ҳарбий хизматни ўтаётган аскарлар учун тест синовлари ўтказилди.\nЎзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлиги ҳарбий қисм ва муассасаларида муддатли ҳарбий хизматни ўтаётган ёшлар давлат тест синовларини топширмоқда.\nЖиззах олий ҳарбий авиация билим юртида курсант, ҳаваскор шоир Бекзод Ҳотамовнинг “Парвоз завқи” шеърий китоби тақдимоти ўтказилди.\nАрмиямиз – ғуруримиз, ифтихоримиз\nОлий ҳарбий божхона институтида Ватан ҳимоячилари кунига бағишлаб “Таянчим ва суянчим, фахру ифтихоримсан, муқаддас Ватан!” шиори остида “Миллий армиямиз – ғуруримиз, ифтихоримиз” мавзусида маънавий-маърифий тадбир бўлиб ўтди.\nРаҳмат сизга, Ватан ҳимоячилари!\nСамарқанд гарнизони офицерлар уйида Марказий ҳарбий округ сержантлар тайёрлаш мактаби курсантлари иштирокида “Таянчим ва суянчим, фахру ифтихоримсан, муқаддас Ватан!” шиори остида учрашув ўтказилди.\nАскар оналарининг қувончи\nНавоий давлат педагогика институтида Ватан ҳимоячилари кунига бағишлаб “Менинг ўғлим – Ватан ҳимоячиси” мавзусида видеоконференция ўтказилди.