13:57 / 24.01.2017\nЖанубий Кореянинг Samsung Electronics компанияси ўтган йилнинг 4-чорагида 7,93 миллиард АҚШ доллари миқдорида операцион даромад олди. Бу 2015 йилнинг шу даврига нисбатан 50,11 фоизга кўпроқ, дейилади корпорация томонидан тарқатилган хабарда.\nУндаги маълумотларга кўра, 2016 йилнинг октябрь-декабрь ойларида савдолар ҳажми 2015 йилнинг шу даврига нисбатан 0,03 фоизга ошган ҳамда 46,4 миллиард долларни ташкил қилган. Хабар қилинишича, Samsung Electronics’нинг 2016 йилдаги операцион даромади 25,42 миллиард долларга етиб, йиллик нисбатда 10,7 фоизга ортди.\nКорпорацияда операцион даромаднинг кўпайишини DRAM ва NAND хотира микросхемалари, шунингдек, Galaxy S7 ҳамда S7 Edge смартфонларининг кўплаб сотилиши билан боғлашган. Шу билан бир қаторда, Galaxy Note 7 ускунасининг оммавий равишда қайтариб олиниши туфайли келган зарар миқдори даромадга сезиларли таъсир кўрсатмади, таъкидланади хабарда.


Kun.uz ва «El Golazo» ўзбек футболи мухлислари учун қизиқарли мавзуларда суҳбат уюштиришда давом этади. Бу гал футболдаги юридик мавзу билимдони Эмилио Гарcиа Силверо билан суҳбатлашдик. Силверо ФИФА юридик департаменти директори ҳисобланади. Интервью давомида суҳбатдошимиз клубларда юзага келадиган ҳуқуқий муаммолар ҳақида гапириб, бу борада тавсияларини берди.\nЗокиржон Холиқов: Ҳаммага хайрли кун. Kun.uz'даги «El Golazo» лойиҳасининг навбатдаги меҳмони футбол ҳуқуқи соҳасида дунёдаги етакчи мутахассислардан бири, Испания футбол федерацияси, УЕФАда иш тажрибасига эга ва ҳозирги кунда ФИФА юридик департаменти директори Эмилио Гарсия Силверо.\nЭмилио, ҳозирги кунда ФИФАдаги вазифаларингиз ҳақида гапириб берсангиз.\nЭмилио Гарсия: Биринчи навбатда, таклиф учун катта раҳмат. Сизлар билан суҳбат қуриб турганимдан хурсандман! Ҳозирда Цюрихда ФИФА юридик департаментини бошқараман. Департаментда 140 дан ортиқ мутахассис футболчилар трансферини тартибга солиш, футболдаги тижорат ҳуқуқи, антидопинг ва келишилган ўйинларга қарши курашиш каби соҳаларда фаолият олиб боради. Умуман айтганда, мен бошқараётган департамент ФИФА ичидаги энг муҳим бўлимлардан бири ҳисобланади. ФИФАдаги фаолиятимиз орқали доимий равишда футбол қонунчилигида ислоҳотлар олиб боришга ҳаракат қиламиз. Айниқса, футболчилар трансфери бўйича. ФИФАда фаолият олиб боришдан олдин 9 йил давомида Испания футбол федерациясида юридик бўлим бошлиғи сифатида ва УЕФАда 6 йил тартиб-интизом бўлими бошлиғи сифатида фаолият юритганман.\nЗокиржон Холиқов: Таништирув учун раҳмат, кейинги саволга ўтсак. Европа Суперлигаси ташкил этилиши борасида гап-сўзлар бутун дунёда муҳокама қилинмоқда. «Реал», «Барселона», АПЛ ва А Серия грандлари биргалашиб Европа Суперлигасини ташкил этмоқчи. Бу ҳуқуқий жиҳатдан иложи бор ҳодисами?\nЭмилио Гарсия: ФИФА Европа Суперлигаси борасида ўз позициясини расман эълон қилди. Футбол ўйини миллий ассоциациялар, конфедерациялар ва ФИФА орқали тартибга солинади. Европа Суперлигаси ташкилотчилари эса бу уч турдаги ташкилотларнинг ҳеч бирига мансуб эмасди. Суперлига тузилиши футбол интеграциясига катта путур етказарди. Шуни инобатга олиб, ФИФА Европа Суперлигаси ташкил этишни ҳуқуқий жиҳатдан имконсиз деб эълон қилди.\nЖаҳонгир Усманов: Жаноб Гарсия, нима учун битта миллий ассоциацияга тегишли клублар ва футболчилар ўртасидаги низоларни ҳал қилиш учун ФИФАнинг Низоларни ҳал қилиш қўмитасига ёки Спорт арбитраж судига мурожаат қила олишмайди?\nЭмилио Гарсия: Бу жуда қизиқ савол, ФИФА футболчилар трансфери ва шартномаларини тартибга солувчи нормаларга эга, лекин бу нормалар умумлаштирувчи характерга эга, чунки ФИФА бутун дунёдаги футбол низоларини ҳал қилиш учун моддий имкониятлари чекланган. ФИФАда Австралия ёки Янги Зеландиядан Канадагача, Аргентинадан Россиягача мавжуд 211 давлат меҳнат қонунчилигини биладиган судьялар йўқ. Бундан ташқари, низоларнинг ҳаммасини ФИФА судьялари кўриб чиқиши учун вақт етмайди. Ушбу турдаги низоларни адолатли ҳал қилиш учун ФИФА миллий ассоциациялар қошида футболчилар ва клублар вакилларидан иборат Низоларни ҳал қилиш палатасини ташкил этишни тавсия қилиб келмоқда.\nЖаҳонгир Усманов: Агар ўзбек футболчиси ва ўзбек клуби ўртасидаги меҳнат шартномасида низоларни ҳал қилиш учун ишни Лозаннадаги Спорт арбитраж судига олиб бориш борасида банд бўлса-чи? Бу ҳолатда ҳам халқаро элемент бўлиши талаб этиладими?\nЭмилио Гарсия: Бу борада аниқ банд кўрсатилган бўлса, ушбу ҳолатда гарчи томонлар битта миллий ассоциацияга тегишли бўлса ҳам, низоларни ҳал қилиш учун Спорт арбитраж судига мурожаат қилиши мумкин.\nЗокиржон Холиқов: Бирдамлик механизми белгиланиши ҳақида сўрамоқчи эдим. Масалан, футболчини тарбия қилган клуб учинчи томон сифатида футболчиси бир клубдан бошқа клубга трансфер қилинганда трансфер суммасининг қанча қисмини олиши керак?\nЭмилио Гарсия: ФИФАнинг футболчилар трансфери ва мақоми регламентида футболчи бир клубдан бошқа клубга трансфер қилинганда жами трансфер суммасининг беш фоизи ўша футболчини 12 ёшдан 23 ёшгача тарбиялаган клублар ўртасида бўлиб олинади. Лекин бу суммани аниқлаштиришда ва олишда тарбияловчи клублар қийинчиликка учрамоқда. Буни осонлаштириш учун жорий йил ФИФА Цюрихда алоҳида Компенсация палатасини ташкил этмоқчи. Унга кўра, сотиб олувчи клуб жами трансфер суммасининг беш фоизини тўғридан тўғри Компенсация палатаси ҳисобрақамига ўтказиб беради. Ўз навбатида, палата ушбу суммани футболчини 12 ёшдан 23 ёшгача бўлган даврда тарбиялаган клублар ўртасида бўлиб беради.\nМасалан, француз клубида ўйновчи ўзбек футболчиси испан ёки итальян клубига трансфер қилинганда, жами трансфер суммасининг беш фоизини автоматик равишда ФИФАнинг Компенсация палатаси банк ҳисобрақамига, палата 90 кун ичида ушбу суммани тарбияловчи ўзбек клубига ўтказиб беради. Тарбияловчи клубларга ФИФА марказлашган тизим орқали енгилликлар яратмоқчи ҳамда уларнинг манфаатларини ҳимоя қилмоқчи.\nЗокиржон Холиқов: Ўтган йил УЕФА томонидан «Манчестер Cити» клуби жазоланиб, Европа Чемпионлар Лигасида иштирок этиши тақиқланганди, аммо кўп ўтмай бу жазо енгиллаштирилди. Бунинг сабабини биласизми?\nЭмилио Гарсия: Биринчидан, бу жазо Лозаннадаги Спорт арбитраж суди томонидан енгиллаштирилди ва сабаблар ташкилот сайтида эълон қилинди. «Манчестер Cити»га бу санкциялар УЕФА томонидан 2010 йилдан бошлаб амалга татбиқ этилган молиявий фейр-плей доирасида қўлланилганди. Умуман олганда, 2004 йилдан бошлаб қўллаб келинаётган УЕФАнинг клубларни лицензиялаш тизими ва молиявий фейр-плей қоидалари бутун дунёда футбол ривожига ўзининг ҳиссасини қўшиб келмоқда. УЕФАнинг бу ишидан ФИФА ҳам намуна олиб, қоидаларни бошқа конфедерацияларга ҳам қўллаб келмоқда.\nЗокиржон Холиқов: Кейинги савол бутун дунёда, жумладан, ўзбекистонлик футбол мухлисларида ҳам катта қизиқиш уйғотган Месси «Барселона»ни бепул тарк этиши масаласи. Бу борада сизнинг шахсий фикрингиз қанақа? Мессининг адвокатлари УЕФА ва ФИФАга маслаҳатлашиш учун мурожаат қилганми?\nЭмилио Гарсия: Аввало, Мессининг шартномасида айнан қанақа бандлар борлигидан хабарим йўқ, чунки бу Месси ва «Барселона» клуби ўртасидаги шартнома, уни кўрмаганман. Мессининг вакиллари ФИФАга маслаҳатлашиш учун мурожаат қилгани йўқ. Шу йил 30 июн куни Мессининг «Барселона» билан шартномаси муддати тугайди, кўрамиз, Месси ёзда фаолиятини қаерда давом эттиради, «Барселона»дами ёки бошқа жамоада? Лео футболимизнинг асосий юлдузларидан бири, умид қиламан, узоқ йиллар яна Месси иштирокидаги ўйинлардан баҳраманд бўламиз.\nЗокиржон Холиқов: Ўзбек клубларига чет эллик футболчилар ва мураббийлар билан шартнома имзолашда эътибор қаратиши керак бўлган муҳим жиҳатлар бўйича тавсияларингиз билан ўртоқлашсангиз. Охирги пайтларда ўзбек клублари бу борада оқсамоқда ва ФИФАдаги кўп ишларни ютқазмоқда.\nЭмилио Гарсия: Ўзбек клублари чет элликлар билан шартнома имзолашда учта жиҳатга эътибор бериши керак. Биринчидан, клуб иқтисодий имкониятларини тўғри баҳолаган ҳолда чет элликларга маош белгилаши керак, чунки ФИФА қонунчилигида шартномада нима ёзилган бўлса, ўша нарса тўлиқ бажарилиши талаб этилади. Иккинчи энг муҳим жиҳат – шартнома муддати. Бу борада ҳам клуб ўз имкониятларини тўғри баҳолаши керак. Учинчидан, томонлар шартнома доирасидаги низоларни ҳал қилувчи органни аниқ белгилаб қўйиши керак. Масалан, Ўзбекистон судлари, ФИФА қўмиталарининг судлари ёки Лозаннадаги Спорт арбитраж суди.\nЗокиржон Холиқов: Ўтган йил коронавирус сабаб ФИФА миллий ассоциацияларга молиявий ёрдам беришга қарор қилди, ушбу ёрдам пуллари миллий ассоциациялар томонидан қандай сарфланиши ва нимага сарфланиши мониторинг қилиб бориладими? Агар қилинса, бу жараён қандай амалга оширилади?\nЭмилио Гарсия: ФИФА томонидан қабул қилиб олинган ёрдам пулларининг 500 минг доллари миллий ассоциациялар томонидан аёллар футболи ривожланишига сарфланиши, қолган қисми эса футбол ривожига сарфланиши керак. Бу борада миллий ассоциацияларга эркинлик берилади ва улар «футбол ривожига» деган бандини ўзлари ҳал қилишади. ФИФА қошида пандемия давридаги ёрдам пулларини ажратиш ва уларни сарфлашни тўғри назорат қилиш учун вақтинчалик қўмита ташкил этилган. Бу борадаги тўлиқ назорат мазкур қўмита орқали амалга оширилади.\nЗокиржон Холиқов: Кўплаб миллий ассоциацияларда футбол агентларини аккредитациядан ўтказиш тизими мавжуд эмаслиги мунозараларга сабаб бўлмоқда. Бу ҳолат футбол клубларида фаолият олиб борадиганлар учун агентлик фаолияти билан шуғулланишга тўсқинлик қилмайди, бу борада ФИФАнинг позицияси қанақа?\nЭмилио Гарсия: Дарҳақиқат, футбол агентларини аккредитациядан ўтказиш тизими баъзи миллий ассоциацияларда йўлга қўйилмаган ва бу кўплаб муаммоларни келтириб чиқармоқда. Бу каби муаммоларни бартараф этиш мақсадида 2022 йил 1 январдан бошлаб ФИФА яна футбол агентларини лицензиялаш тизимига қайтади. ФИФА футбол агентларига лицензия беришдан олдин уларни имтиҳондан ўтказади ва ягона тизим орқали уларнинг фаолиятини назорат қилиб боради. Бундан ташқари, футбол агентлари билан боғлиқ низоларни ҳал этиш учун ФИФА алоҳида ягона суд тизимини жорий этади.\nЗокиржон Холиқов: Ўзбекистон футболи билан унчалик машҳур давлат эмас, шунга қарамасдан, ФИФАдаги юридик ишлари билан баъзи футбол клубларимиз номини эслаб қолган бўлсангиз керак. Бундан ташқари, ўзбек футболида фаолият олиб борганлардан кимларни танийсиз?\nЭмилио Гарсия: ФИФАга 210 та миллий ассоциация аъзо ҳисобланади, шунинг учун алоҳида шахсларни эслаб қолиш қийин. Лекин ФИФА кунлари миллий жамоалар иштирокидаги ўйинларни кузатишга ҳаракат қиламан. Масалан, Ўзбекистон миллий жамоаси сафида энг кўп ўйин ўтказган футболчилардан бири Сервер Жепаров ва адашмасам Ўзбекистон миллий жамоаси либосида энг кўп гол урган футболчи Максим Шацкихни танийман. Ўзбек футболида улардан бошқа ҳеч кимни танимайман.\nЗокиржон Холиқов: Суҳбат ва футболдаги халқаро бой тажрибангиз билан бўлишганингиз учун сизга Kun.uz жамоаси номидан ўз миннатдорлигимизни билдириб қоламиз ва кейинги фаолиятингизда омад тилаймиз!\nЭмилио Гарсия: Катта раҳмат. Яқин орада яна кўришишимизга умид қиламан, Ўзбекистон миллий жамоасига омад тилайман.\n#Эмилио Гарсия Силверо


Исмоил Дадажоннинг алжирашлари ва Абдураҳим Пўлатнинг шок терапияси услубли таҳлили - «HARAKAT» XABAR AGENTLIGI :: Independent News Agency Harakat. Узбекистан, новости Узбекистана, политика Узбекистана, оппозиция Узбекистана\nАктуал мавзу - 21 May 2011\n06:01 - Исмоил Дадажоннинг алжирашлари ва Абдураҳим Пўлатнинг шок терапияси услубли таҳлили\nСобиқ сафдошимиз Исмол Дадажонниг гапларини “алжираш” деб баҳолаш менга осон бўлмади, дейди Абдураҳим Пўлат. Ахир у “Бирлик”нинг шу аср бошларида қайтадан оёққа туришида катта роль ўйнаган одам. У партия раисининг ўринбосари. Демак, унинг алжирашлари партиянинг ҳам обрўсини тушириши мумкин. Аммо, масаланинг бошқа тарафи бор. Исмоил Дадажон, Толиб Ёқуб, Алибой Йўляхши, Ҳазратқул Худайберди ва уларга ўхшаш собиқ сафдошларимизнинг мисоли кўрсатмоқдаки, улар ўз вақтида “Бирлик”нинг кучи билан сиёсий саҳнага чиқишди, “Бирлик”дан айрилгач, тушган вазиятларини ҳазм қилишга кучлари етмади. Очиғини айтса, “Бирлик”дан четлангач ёки четлатилгач ақл-хушларини йўқотишди, алжирашга ўтишди.\nАлоҳида уруғулаш керакки, дунёнинг ҳамма сиёсий ташкилотларида ички муаммолар, турли даражадаги раҳбарлар ўртасида қандайдир келишмовчиликлар, масалаларга турли ёндошишлар доим бўлган, бор ва бўлади. Етук партиялар бундай нарсаларни ташқарига олиб чиқиб ўтирмасдан, маданий йўллар билан ичкарида, яъни партия ичида ҳал қилишади. Ноҳақ экани аниқланган, хато қилган партия фаоллари ёки мардлик кўрсатиб, кечирим сўрашади ва фаолиятларини давом эттиришади ёки яна мардларча четга чиқиб кетишади. Ички муаммолар ўта принципиал бўлса, партиялар парчаланади.\nАммо, минг афсуски, ўзбек сиёсатчиларида, ҳокимиятдагиларида ҳам, мухолифатдагиларида ҳам, ҳали муаммоларни ўзаро ҳал этиш маданияти йўқ, қолаверса, бунинг анъаналари ҳали яратилмади. Демак, номардларни шок терапияси усуллари билан “ўрнига ўтқазиб қўйиш” ҳозирча ягона йўлимиз.\nАслида, шу таҳлил билан чегаралансам ҳам бўларди. Лекин, бошқаларга дарс бўлсин дея, Исмоил Дадажоннинг баъзи алжирашларига тафсилотли жавоб бермоқчиман. Аввал, у алжирашлар билан қуйида ўзингиз танишинг. Менинг таҳлилим ҳам шу ерда.\nI. Исмоил Дадажон: Мен "Бирлик" Халқ Ҳаракати Партияси аъзосиман\n(Ўзбекистон "Бирлик" Халқ Ҳаракати Партияси раисининг собиқ ўринбосари, айни дамда Швецияда сиёсий муҳожиратда яшаётган Исмоил Дадажоннинг Улуғбек Бакир билан эксклюзив суҳбати. I қисм)\nУлуғбек Бакир: Исмоилжон ака, аввало, қимматли вақтингизни ажратиб, суҳбатга розилик билдирганингиз учун Сизга раҳмат! Келинг, суҳбатимизни "Бирлик" Халқ Ҳаракати Партияси ("Бирлик" ХҲП. Кейинги ўринларда "партия" сўзи ёзилади-У.Б.)дан чиқиб кетганингиз масаласидан бошласак. Сизнинг партиядан чиқиб кетганлигингиз жуда кўпчиликка оғир ботганлигини биламан.\nИсмоил Дадажон: Улуғбек, "партиядан чиқиб кетишингиз", - деган иборангиз, менимча, бироз нотўғри. 2009 йил 24 августда истеъфо берганлигим тўғрисида мурожаат билан чиқдим. Бу мурожаатимда партия Низомига кўра, партия раиси ўринбосари лавозимидаги муддатим тугаганлиги боис, истеъфо берганман. Лекин, мен партия аъзолигида қолганман. Мен ҳеч қаерда, -партия аъзолигидан кетганман, - деб эълон қилмаганман.\nУлуғбек Бакир: Демак, шу пайтгача партия аъзосисиз, шундайми?\nИсмоил Дадажон: Албатта.\nУлуғбек Бакир: Нима учун у ҳолда, орадан анча вақт ўтишига қарамай, Сизни сиёсий саҳнада кўрмаябмиз?\nИсмоил Дадажон: Бугун партия сиёсий саҳнасида аслида кимни кўрябсиз? Менимча, партияда ўзига ҳос бир диктаторликка ўхшаган тизим пайдо бўлган. Айни кунда партия раисидан бошқа ҳеч ким сиёсий саҳнада кўринмаябди. Баъзан сайтда бир нарсалар чиқиб қолади. Булар фақат мустаҳкам, жуда қаттиқ ўрнатилган цензурадан ўтиб кейин чиқарилади. Ўтган йили менга Тошкентдан "Эзгулик" жамияти раис ўринбосари Абдураҳмон Ташанов қўнғироқ қилиб, мендан интервью олмоқчилигини айтди. Мен айтдим, - марҳамат, фақат цензура қилинмаса, сўзларим кесиб ташланмаса, адолатли тарзда баён этилса, розиман, - дедим. Шундан кейин Абдураҳмон умуман қўнғироқ қилмай қўйди. Кейин ўзим партия раҳбариятига мурожаат қилиб, ўзимнинг фикрларимни цензура бўлмасагина ёзмоқчилигимни айтдим. Улар, - йўқ, текшириб кўрамиз, цензура бўлади, -деган жавобни айтишди. Партия сиёсий саҳнасида кўринмаётганимнинг сабабларидан бири ҳам шу. Бемор бўлиб, кўп вақтимни ўзимни даволатишга сарф қилаётганим ҳам сиёсий актив бўлолмаслигимга сабаб бўлябди. Умуман олганда, ҳозирда, ўзбек мухолифати бирон бир сиёсий саҳнада фаол ҳаракат қилаётганини сезмаябман.\nУлуғбек Бакир: Сизни партияда бўлмаса-да, лекин, бошқа сиёсий саҳналарда ҳам кўрмаябсиз-ку? Бу фақат соғлигингиз туфайлими ёки бошқа сабаблар ҳам борми? Бу савол фақат бир мени эмас, кўпчиликни қизиқтирябди.\nИсмоил Дадажон: "Бирлик" партияси томонидан бирор бир анжуман, йиғилиш, митинг ёки пикетлар ўтказилиб, мен кўринмаётган бўлсам бу бошқа гап. Лекин, "Ҳаракат" сайтида кўринмаётганимнинг сабаби эса, мен ёзган нарсалар сайтда босиб чиқарилмайди. Шунинг учун кўринмаябман.\nУлуғбек Бакир: Йўқ, сиёсий саҳна деганимда нафақат "Ҳаракат" сайтидаги чиқишларингизни балки бошқа мухолифат саҳифаларидаги чиқишларингизни, ёзган ўткир мақолаларингизни назарда тутябман.\nИсмоил Дадажон: Бунга сабаб беморлигим, албатта. Суҳбат бошида ҳам айтдим, беморлигим сабаб менда сиёсий активлик йўқ ҳозир.\nУлуғбек Бакир: Дарҳақиқат, кейинги саволим ўз-ўзидан Сизнинг соғлигингиз ҳақида. Бугунги кунда соғлигингиз, аҳволингиз қандай? Бу саволимга истасангиз жавоб беринг, истамасангиз йўқ, лекин, жавоб берсангиз яхши бўларди.\nИсмоил Дадажон: Украинада яшаётган пайтимда жарроҳлик амалиётини ўтказганман. Ўт пуфагимни олиб ташлашганидан кейин менга гепатит С деган қандайдир бир юқумли касал юқуб қолган. Бу касаллик жигар фаолиятини ёмонлаштиради. Аста-секин циррозга, цирроздан фиброзга айланиб, ҳозирги дамда жигарим қуришни бошлаган. Бир йил аввал врачлар касалликни 2- босқичда, деб ташҳис қўйган. Жигар қуриши касалига учраганман. Умуман олганда, ҳозир соғлигим билан, албатта, мақтанолмайман. Жисмоний ҳаракат қилишим қийин, ҳали ёш бўлишимга қарамай, анчадан буён ҳассага суяниб қолганман. Шунинг учун ҳам соғлигим тўғрисида мақтанолмайман. Фарзандларим, набираларим бор, аввало, шуларни вояга етказиб олгунча умр беришини ва Ватанимни бир кун бўлса ҳам озод кўришлик насиб этишини Худодан сўрайман.\nУлуғбек Бакир: Илоҳим айтганингиз келсин, ниятингизга етинг! Яратган Сизга шифо берсин. Ижозатингиз билан яна сиёсий мавзуга қайтсак. Яқинда партиямиз раиси жаноб Абдураҳим Пўлат билан суҳбатлашганимда, суҳбатимиз Сизга бориб қадалди. Раис Сизни - партиядан чиқиб кетган, сиёсатдан узоқлашиб кетди, - дедилар. Демак, Сиз партия Низомига кўра, раис ўринбосари лавозимингиз муддати тугаганлиги сабаб, истеъфога чиққансиз, шундайми?\nИсмоил Дадажон: Ҳа, албатта.\nУлуғбек Бакир: Лекин, партия раиси жаноб А.Пўлат ёки раис ўринбосари жаноб П.Охун ва бошқа партия раҳбарлари ўз лавозимларида ишламоқдалар. Сиз бунга қандай қарайсиз?\nИсмоил Дадажон: Энди биласизми, Ўзбекистон Конституциясига хилоф равишда Ислом Каримов ҳам турибди ўз постида. Биз партия тузганимизда дастури ва Низомини ўзимиз яратганмиз. Шунда катта ҳарфлар билан ёзиб қўйганмиз, "маълум бир вақтга раис ва унинг ўринбосари сайланади", -деб. Аммо, бугун ўша ўзимиз яратган Низомга ўзимиз итоат қилмасак, Каримовдан - нима учун сен Конституцияга хилоф равишда, қонунларни бузиб, президентлик курсисида ўтирибсан, - дея, ундан талаб қилишга ҳақимиз йўқ. Чунки, қарангда, партия ҳеч кимнинг маҳрига тушган бир нарса эмас. Партияда Низомга амал қилиш керак, агарда амал қилинмаса, уни ёзишни кераги йўқ эди. Низом бу - партиянинг ичидаги Конституцияси. Уни бузишга ҳеч кимнинг ҳақи йўқ. Кўп вақтлар раисга айтганман, - раис, кадрларни ёшлардан тайёрлашимиз керак, ёшларга партияда ўз ўрнимизни бўшатиб беришим, уларни ўрнимизга тайёрлашимиз керак, деганман. Лекин, минг афсуски, бундай бўлмади. Улуғбек, менимча, ҳозир партияда фаолият олиб бораётганлар ичида энг ёши сизсиз, тўғрими?\nУлуғбек Бакир: Ҳа, шундай.\nИсмоил Дадажон: Партиядагиларнинг ўртача ёшини, ҳисоблаб чиққанман, 54 ёшга тўғри келади. Бу аслида жуда ҳам даҳшатли нарса. Партияда ёшлар йўқ, ҳисоб. Яна бир мисол, Абдураҳим акани ҳурмат қилган ҳолда, у кишини умрбод раис бўлишини хоҳламайман. Умрбод раис бўлиш, бу бамисли И.Каримовдан ўрнак олишдай гап. Бир пайтлар раисни алмаштириш масаласида, Толиб Ёқуб, -отлар кечувда алмаштирилмайди, мен бу фикрга қўшилмайман, ҳозирги шароитда Қурултой қилиб бўлмайди, - дегандилар. Ваҳоланки, Ўзбекистон Инсон Ҳуқуқлари жамияти ўзларининг Қурултойини ўтказиб олишди. Демак, ҳозирги шариотда ҳам Қурултой қилса бўларкан. Қолаверса, кечув бундай узоқ давом этиши мумкин эмас. Биз океанни кечиб ўтаётганимиз йўқ. Қолаверса, яхши юрмаган отларни, фильмларда кўрганман, отнинг эгалари қулоғидан отиб ташлаган. Шунинг учун қўрқмаслик керак.\nИслом Каримов 2007 йилги президент сайловида ҳеч қандай важ кўрсатмасдан, ҳеч кимга ҳеч нарса тушунтирмасдан, ўзининг номзодини қўйди, ҳаттоки, ҳеч бўлмаса, - менинг номзодимни халқ талаб қилябди, -деб айтмади. Ёки Конституцияга ўзгартириш ҳам киритмади, ҳатто, бу борада Қозоғистон президенти Н.Назарбоев баъзи бир ҳаракатларни қилди, лекин, Каримов ҳаракат қилмади. Худди шу каби "Бирлик" партиясидан бир садо чиқмади. Ҳеч бўлмаганда, -бугунги шароитда биз Қурултой ўтказиб, Низомга амал қилолмаймиз, шунинг учун узр, маълум бир вақтгача амалдаги шу раҳбарият бошчилигида ишлашга мажбурмиз, -деган мазмунда партия Марказий Кенгаши бир қарор чиқариш керак эди. Ўзини ва бошқаларни ҳурмат қилган инсонлар шундай йўл тутадилар. Бироқ, бизлар ўзимизнинг Низомни ҳурмат қилмай, қонунни оёқ ости қилдик. Шу боисдан ҳам партия раҳбариятини тарк этдим. Лекин, мени -партиядан чиқиб кетди, -деган гап нотўғри. Аслида партияга кўп меҳнатим сингган. Ҳеч қачон она ўз туққан боласини ташлаб кетадими?! Партия учун кўп нарсаларимни йўқотдим. Агар мени - партиядан чиқиб кетди, -деб ҳисобласалар, бу уларнинг катта хатоси. Партияда партия раиси ёки бошқа раҳбарлар партия аъзоларини белгиламайди. Мен партиянинг оддий аъзосиман. Оддий аъзолар эса, унча катта сиёсий фаоллик қилолмайди.\nУлуғбек Бакир: Сизнинг партиядаги сиёсий фаоллигингиз аввалгидек давом этиши учун нима етишмаябди ёки нималарни ўзгартириш керак, деб ҳисоблайсиз?\nИсмоил Дадажон: Биринчи навбатда, Низомни оёқ ости қилмасдан, уни ҳурмат қилишимиз керак. Иккинчи ўринда, партия раҳбарияти бошқаларга нисбатан олиб бораётган сиёсатини тубдан ўзгартириши керак. Ёдингизда бўлса, ўтган йилги Қирғизистондаги июнь воқеалари пайтида раисимиз барча ўзбекларга қорамоллар деган тамға босди. Лекин, ким бўлишидан қатъий назар бундай дейишга ҳеч кимнинг ҳақи йўқ. Аввало, "Бирлик" партияси ҳали ҳукумат тепасига келгани йўқ. Партия қачонки ҳукуматга келсагина муваффақиятга эришган ҳисобланади. Бугун давлат рўйхатидан ўтолмаётган партия бу даражада ўзини кўкларга кўтариши керак эмас. Бундан ташқари раҳбариятимизда қизиқ бир одат бор. Кимки бир янги ташаббус билан чиқса ёки Ўзбекистонда бирор бир янги партия ё ҳаракат пайдо бўлса, "Бирлик" раҳбарияти дарҳол уларни ҳақоратлаб, уларга тош отишни бошлайди. Кўролмаслик касали бор. Мен эса, бу нарсалардан узоқ бўлишни истайман. Энди бир кўлмакда яшаётган балиқ ўша кўлмакни дунё деб ўйларканда. Дунё эса жуда катта ва бепоёндир. Дунёда "Бирлик" партиясига ўхшаган партиялардан миллионлаб бор, ер юзида миллиардлаб одамлар яшайди. Ҳеч бўлмаса, шу катта дунёда яшаётганимизни билишимиз керак. Яна бундан ташқари, менга тўсқинлик қилаёган нарса шуки, масалан, "Ҳаракат" сайтига айрим материаллар нашр қилинганда, бизлар -бу материаллар нашр қилинмаслиги керак, -дея, талаб қилсак, сайт раҳбарияти, -йўқ, бу сайт "Бирлик" партиясининг сайти эмас, бу ўзимизнинг веб-саҳифамиз, дейдилар. Демак, бундан келиб чиқадики, "Бирлик" партиясининг бир нашр органи йўқ, газетаси йўқ. Шунинг учун партиянинг оддий аъзосидан тортиб, то МК раҳбарларигача бўлганларнинг ўз фикр ва мулоҳазаларини эркин ёритадиган бир нашр органи бўлиши керак.\nУлуғбек Бакир: У ҳолда "Ҳаракат" сайти қандай сайт? Сиз нима деб ҳисоблайсиз?\nИсмоил Дадажон: Йўқ, "Ҳаракат" айнан партиянинг сайти эмас, бу гап менинг гапим ҳам эмас. Агар сиз партия раҳбариятига мурожаат қилиб сўрасангиз, улар сизга, - бу ўзимизнинг сайт, деб айтадилар. Тўғри, партиянинг "Бирлик" номланган сайти бор, у сайтга ҳеч ким ҳеч нарса ёзмайди. Улуғбек, сиз шу масалани бир қизиқиб сўраб кўринг. Саволингизга айни шундай жавоб оласиз. Кейин яна биласизми нима, мен шахсан Абдураҳим Пўлатовга шахс сифатида ҳеч қандай даъвоим йўқ. Биз у киши билан бирга ишладик. Маълум бир пайтгача жуда яхши ишладик. Мен ҳам у кишидан кўп нарса ўргандим. Лекин вақти келиб, мана шундай бўлди. Ўрисларнинг бир гапи бор, -"какая муха укусила?", -деган. Ва шундай бўлди. Пўлатовнинг характерида жуда кескин ўзгаришлар сездим. Шундай ўзгаришлардан бири, тўғридан-тўғри равишда ўзидан бошқаларни тан олмаслик, мусулмонларга нисбатан жуда ҳам ёмон кўз билан қараши, ўзи билмаган нарсаларни, -биламан, -деб кўрсатишлиги, шулар жумласидан. Ақлимиз етмаган нарсаларга аралашмаслигимиз лозим.\nЭнг асосийси, 2002 йилдан буён Абдураҳим акага, - мақтанчоқликни бас қилиш керак, деб айтиб келаман. Биласизми, ўзбекларда мақтанчоқлик жуда ҳам ёмон қабул қилинади. Масалан, сайтни ўқисангиз, -Европа Иттифоқи бизнинг маслаҳатимиз билан ундай қилди, ёки -Япония биз билан маслаҳатлашмагани учун мана бундай аҳволга тушди,- мазмунидаги ёзувларга кўзингиз тушади. Қисқаси, дунёда нима яхшилик бўлса, бу "Бирлик"нинг маслаҳатига қулоқ солгани учун бўлябди, дунёда нима ёмонлик бўлса бу "Бирлик"нинг маслаҳатига қулоқ солмаганидан бўлябди, маънодаги мафкура пайдо бўлган. Бу эса, ўз-ўзидан одамларни партия устидан кулишига олиб келябди. Чунки, партия ҳали ҳеч нарсага эришолгани йўқ, ҳаттоки, давлат рўйхатидан ўтолгани йўқ. Бу томондан ҳам кичикроқ бир митинг ўтказолмайдиган партия нимага маслаҳат беради, -аввал сен ўзингни тўғрилаб ол бировга маслаҳат беришдан кўра, шунча кўп билар экансан нега ўзинг ўша ишларни қилмаябсан, -деган ҳақли саволлар бўлябди одамларда. Бундайин саволларга нима деб жавоб берамиз. Партия раҳбариятига шундай тоифа одамлар йиғилиб қолганки, уларнинг гаплари бир-бирига тўғри келади, улар бир-бирларининг қилаётган ишларидан, демак, қониқадилар. Бу, аслида, бир томондан яхши. Аммо, партияда фикрлар хилма ҳиллиги бўлиши керак, плюрализм бўлмай, бир хил фикр бўладиган бўлса, у ҳолда партияда кўп одамнинг кераги йўқ. Бир одам бўлса бўлдида. Мен шунинг учун партияда фикрлар хилма ҳиллиги бўлишни хоҳлайман. Афсуски бундай эмас.\nУлуғбек Бакир: Сиз юқорида айтиб ўтдингизки, партиямиз раиси А.Пўлат ўтган йилги июнь қирғини пайтида кўплаб зиёлиларимизни, масалан, академик Бек Тошмуҳамедовларни қорамоллар деб айтган. Ўша пайтда раисдан сўраганман, -бундай дейишимиз қанчалик тўғри бўларкин, -деган маънода. Шунда раис, -Улуғбек, мен ҳам маданият доирасида нафосат билан гапиришни биламан ва кўп йиллар шундай гапирганман ҳам. Лекин, бундай гаплар бизнинг халқимизга ҳозир таъсир қилмайдиган бўлиб қолган. Мен миллатимизни шундай шок терапияси усули билан даволаябман, -деган мазмунда жавоб берган эдилар. Ва бу фикрларини ҳамиша сайт орқали ҳам айтиб келадилар. Исмоилжон ака, ҳақиқатдан ҳам шундай шок терапияси усулини қўллаш керакмасми ҳозирда ёки Сизнингча бу борада қандай йўл тутиш керак?\nИсмоил Дадажон: Аввало, Пўлатовга ҳеч ким одамларни бу усулда даволашга ҳуқуқ бермаган. 28 млн.лик Ўзбекистон аҳолиси айнан Пўлатов айтгандай яшамайди. Биринчидан, А.Пўлатов президент эмас. Келинг, бир нуқтага келиб тўҳтайлик. Улуғбек, Пўлатовни Ўзбекистонда қанча одам танийди, деб ўйлайсиз?\nУлуғбек Бакир: Сон жиҳатидан айтишим қийин. Менда бундай маълумот йўқ.\nИсмоил Дадажон: Масалан, 28 млн.дан 1 млн. одам танийдими?\nУлуғбек Бакир: Аниқ бир рақамни айтолмайман.\nИсмоил Дадажон: Улуғбек, биз Фарғонада "Бирлик" раҳбарияти бу борада аҳолининг фикрини ўрганганмиз. 2000 йилларда аҳолининг фикрини ўрганганимизда ҳар 100 одамдан 3 нафари Пўлатовни таниган. Ҳар 100 одамдан 17 нафари эса, Дадахон Ҳасанни таниган. Гарчи шундай экан, Пўлатов қандай қилиб, уни танимаган одамларни, ҳаттоки, у кишини борлигини ҳам билмайдиган одамларни четдан туриб, "қорамоллар", деб ҳақорат қилиб, шок терапияси усулида даволайди? Пўлатовдан сўрадими биров, - бизни даволанг, деб. Умуман олганда, Ўзбекистонда бирор инқилоб ёки бошқа бир нарса қилиб қўзғалиш учун биз ўша халқдан сўрадикми бунга эҳтиёж борми?, деб. Эҳтиёжи бор халқ мана чиқябди кўчаларга. Бизнинг халқда йўқ-ку эҳтиёж. Шунинг учун чиқмаябди. Энди, нима учун эҳтиёж йўқ? Бу борада халқдан сўрайдиган одамнинг ўзи йўқ. Бири бутун бошли халқни "қорамол", деб ҳақорат қилса. Биласизми, бизнинг Абдураҳим ака билан муносабатимиз бузилиши қачон бўлган? Сиз, албатта, шунга урғу бериб ёзинг. 2006 йил "Ҳаракат" сайтида бир мақола ўқиб қолдим. Мақолада Абдураҳим ака томонидан, Толиб ака Ёқубов билан Баҳтиёр Ҳамроев жудаям қаттиқ равишда ҳақорат қилинган. Толиб акани "Толиб" деб ёзган. Шунда мен раисдан, -Абдураҳим ака, нимага Сиз Толиб акани "Толиб" деб ёзасиз?,- дедим. Толиб ака Сизнинг қўлингизда катта бўлганми, бошини силаб нон берганмисиз?. У кишининг Сиздан ёши анча катта-ку, нимага Сиз у одамни ҳақорат қилиб, "Толиб" деб ёзябсиз? Толиб аканинг айби партиядан Сизга ёқмай қолгани учун чиқиб кетганлигими? Нима партия бу қамоқхонами, партияга кирган киши қайтиб чиқолмайдими, маҳкум бўлдими шу партияга?, -деб сўрадим. Энди биласизми, бу скайп орқали ҳамма гапни гапириш қийинда, ҳамма гапларни айтолмайсизда. Хуллас, ҳозир сизга бир гап айтаман. Буни ёзасизми йўқми, ўзингиз биласиз.\nУлуғбек Бакир: Ёзаман айтаверинг.\nИсмоил Дадажон: Майли ўзингиз биласиз. 2006 йилда мен Швецияга келдим. Пўлатжон Охунов билан қўшни бўлдик. Ўша пайт бу ерда бир кайфият бор эди. -"Бирлик"нинг номи одамларни чўчитадиган бўлиб қолган, "Бирлик" одамларда фақат нафрат уйғотади, шу партияни ўрнига бошқа бир янги партия тузишимиз керак. Агар шундай янги партия тузсак, одамларни ўзимизга жалб қила оламиз, -деган фикр чиқди.\nУлуғбек Бакир: Ким томонидан чиқди бу фикр? Кимларни назарда тутябсиз?\nИсмоил Дадажон: Бу фикр Пўлатжондан чиқди. Бу гапга гувоҳлар - МК аъзоларидан Акбартой, мен, Рафиқжон бор эдик. Пўлатжон, -Исмоил ака, мен Ўзбекистонга бориб паспортимни алмаштириб келай, кейин битта янги партия тузмасак бўлмайди, -деди. Шу гапдан кейин Пўлатжон Ўзбекистонга кетди. Ўша кайфиятда биз юрибмиз энди. Пўлатжон Ватанга кетганидан кейин уч кун ўтиб, Абдураҳим ака менга қўнғироқ қилиб: - Исмоил, Пўлатни қилиб юрган ифлосликларидан хабаринг борми?, -деб сўради.\nУлуғбек Бакир: Бу вақтда Абдураҳим ака билан ораларингиз узилмаган эдими?\nИсмоил Дадажон: Йўқ, батамом узилмаган эди. Аста-секин узилганда алоқалар, Абдураҳим ака менга ваҳобий, ҳизбчи деган тамғаларни босишни бошлагандан кейин, мен, -бу одам билан бирга ишлаб бўлмайди, -деган қарорга кейин келганман...\nИзоҳ: Мазкур суҳбат шу йилнинг 10 майида аудио форматда 80 дақиқа давомлигида ёзиб олинган. Суҳбат хажми катта бўлганлиги боис, бир неча қисмларда саҳифамизда нашр қиламиз. Суҳбатнинг навбатдаги қисмлари ҳозирда тайёрланмоқда.\nII. Абдураҳим Пўлат: Ўзбек мухолифатчилари хатоларни тан олишни ва узр сўрашни ўрганишлари шарт\nИсмоил Дадажоннинг пичоққа илинадиган битта ҳам жойи бўлмаган бу суҳбатини тўла таҳлил қилишга на вақтим на хоҳишим бор. Унинг баъзи нуқталаридагина тўхтаб, бечора сафдошим “Бирлик”дан айрилгандан бери алжирашдан бошқа нарсага қодир бўлмай қолганини кўрсатмоқчиман.\nБиринчидан, унинг айтиши бўйича, ўзбек мухолифати сиёсий саҳнада кўринмаётган эмиш, шу сабабли Исмоил Дадахон ҳам ҳеч қаерда кўринмайди. Айни шу гапларни ҳуқуқ ҳимоячилигига даъво қилаётган Елена Урлаева айтганини ББСнинг ўзбекча сайти ёзганди. У бечора аёл сиёсатни қўйиб туринг, ҳуқуқ ҳимоячилиги нималигини ҳам билмайди. Исмоил ҳам шундайми? Ҳамма диктатура деб тан олган Ўзбекистонда сиёсий саҳна борми ўзи? Аммо, шундай бўлса ҳам, “Бирлик”ни биз оёққа турғазиб, сиёсий саҳна яратишга ҳаракат қилмадикми? Исмоил ҳам бунда иштирок этди. Нега энди ўзига нисбатан ҳеч қандай босим бўлмаганлигига қарамасдан Швецияга қочиб олиб, сиёсий саҳнада ҳеч ким йўқлигини гапирмоқда. Ҳамма сабабсиз қочиб кетаверса, ростдан ҳам сиёсий саҳна бўш қолади-да.\nҚолаверса, мухолифат бундай шароитда нима қилиши кераклигини тушуниш керак. Мухолифатнинг бугунги вазифаси рўйхатдан ўтишга ва кейинги сайловлардан қатнашишга ҳаракат қилишдир. Буни тўхтамасдан қилмоқдамиз. Аммо, Швецияга қочволиб, ўша давлатнинг садақасига яшаётган Исмоил бу жараёнда энди йўқ. Хўш, ҳамма шундай қилса, сиёсий саҳнани ким яратади?\nМухолифатнинг яна бир вазифаси бор. Бу ҳам бўлса, мавжуд ҳукуматнинг хатоларини кўрсатиш, танқид қилиш ва алтернатив йўллар кўрсатиш, тўғри ишлари бўлса, уларни қўллаб-қувватлаш. “Бирлик” бу вазифасини, бошқа мухолифат гуруҳларидан фарқли ўлароқ, тўла бажармоқда. Мамлакатни демократиялаштиришдек глобал масалаларни қўйиб турайлик, Ўзбекистонни дунёдан изоляция қилиш ўрнига, уни Ғарб демократиясига интеграция қилишдек ҳеч кимнинг ақлига келмайдиган таклиф “Бирлик”дан чиққанини Исмоил билмайдими? АҚШ ва ЕИ айнан бизнинг кўрсатган йўлдан кетаётганини эшитмадими? Тожикистонда Рўғун ГЭСи қурилишидан тортиб, Қирғизистонда ўзбекларнинг қирғин қилинишигача бўлган жараёнларга ўз муносабатимизни билдириб, ҳатто, ҳукуматга йўл кўрсатмадикми? Яна нима қилишимиз керак, ҳокимиятнинг биронта ричаги қўлимизда бўлмаса?\nДарвоқе, 7 майда “Бирлик” Партияси Марказий Кенгашини мажлиси бўлди. Бу Ўзбекистонда ҳеч ким қилолмайдиган иш. Исмоил шуни ҳам кўрмадими? Эй, бечора масхарабоз!\nИккинчидан, Исмоил қандайдир цензура ҳақида гапиради. Менимча, у бу сўзнинг маъносини ҳам тушунмайди. Агар тушунса, цензура борлиги ҳақида фактлар келтирсин. Уни бу ерда алжираётгани билан айблаш ҳам хато бўларди. У тўғридан-тўғри ёлғон гапираяпти.\nУчинчидан, у касаллигини гапирмоқда. Менимча, унинг бу хусусдаги гаплари ҳам ёлғон. Агар, ёлғон бўлмаса, касаллиги сабабли ишлардан четта қолганини айтиши керак, тамом вассалом. Алжирашнинг нима керги бор.\nТўртинчидан, у гўёки икки йилга раис ўринбосари қилиб сайлангани учун, лавозимидан истеъфо этганмиш. Кўринишидан бола бу масалада масхарабозлик ҳам қилмаяпти, у ақлдан озган. Партиянинг раҳбар органлари ва раҳбарлари қурултойдан қурултойгача сайланади. Ўзбекистонда Андижон хунрезлигидан кейин Қурултой ўтказишга кучимиз борми? Йўқ. Бу бизнинг айбимиз эмас. Ўзбекистонда ҳамма мухолифат ташкилотлари қурултойлар ўтказиб ётишган бўлса-ку, биз қурултой ўтказмаётган бўлсак, бошқа масала эди. Шундай экан, партия учун оғир шароитда ҳамма раҳбарлар истеъфога чиқса, партия йўқ бўлади. Бундай қадам партияга нисбатан хоинлик бўлади. Исмоил 53-54 лақабли Салой Мадамин ва шайхликка даъво қилаётган Обидхон Қорининг маслаҳатлари билан Ўзбекистонда фаолият олиб бораётган ягона мухолифат ташкилоти бўлмиш “Бирлик” Партиясига хоинлик қилди.\nАммо, бу масаланинг бошқа тарафи бор. Исмоил ўша икки кишининг таъсири остида Ислом фанатикига айланди. 2007 йилда бўлса керак, аниқ вақтини архивлардан топиш мумкин, партиямизнинг Фарғона вилояти ташкилоти Исмоил ва у кабиларни партия фаолиятига таъсир қилолмайдиган масофада ушлаб туриш қарори олган. Бу қарор сайтимизда эълон қилинган. Аслида, бу – Исмоил кабиларни феълан партиядан чиқариш қароридир. Шуни ҳам тушунмайдиганлар борми? Ҳозир Исмоил партия аъзоси эмас.\nБешинчидан, менинг мақтончиғлигим ҳақида. Бу ҳақда авал ҳам гапирганман, яна гапираман. Партия лидерлари ҳамма ерда ўз партиялари ва ўзлари қилган ишларни халққа тушунтирадилар ва бундай ишларни бошқалар қилолмаётганини урғулайдилар. Бу мақтаниш эмас, нормал сиёсий фаолият. “Бирлик” қилган ишлар Ўзбекистон тарихига ёзилиб бўлди. Биз ҳеч ким қилолмаган ишларни қилмоқдамиз ва ҳеч ким қилолмайдиган ишларни ҳали яна қиламиз. Бу мақтаниш эмас.\nОлтинчидан, Ўзбекистонда мени ҳеч ким танимаслиги ҳақида. Тўппа-тўғри, ҳақиқатда шундай. Лекин, Ўзбекистон оммавий ахборот воситалари 22 йил ичида бирон марта менинг исмимни тилга олмаганлари Исмоилга ҳам маълум. Мухолифат сайтларига эса блок қўйилган. Бечора ўзбеклар мени қаердан танисин? У мени 100 кишидан 3 нафари билишини айтибди. Ўйлайманки, мени 100 кишидан 3 нафари ҳам билмайди. Мени шу факт билан айблаш масхарабозлик ва алжираш бўлмаса, масхарабозлик ва алжираш нима ўзи, Исмоилжон?\nЕттинчидан, ўзбек зиёлиларини қорамоллар деб айтганим тўппа-тўғри. Қирғизистонда бир ҳовуч қирғиз фашистлари ўзбекларни тириклайин ёқиб тамоша қилиб юрган кунлари овозини чиқармаган ёки БМТдек хунаса ташкилотга мурожаат қилиб, 30 миллионлик ўзбекларни бир ҳовуч қирғиз фашистларидан ҳимоя қилишни сўраган ўзбек зиёлилари қорамол бўлмаса, қорамол нима ўзи? Ҳозирги авлод ўзбек зиёлилари айнан шу ном остида тарихга кирадилар. Салой Мадамин, Обидхон қори ва Исмоил Дадажонлар ҳам ўша қорамолларнинг ичидадир. Ўзбек миллатининг ғурурини сақлаб қолиш учун фақат “Бирлик” курашди. Ўзбек армиясини Қирғизистонга олиб киришга чақирди. Ҳар бир аҳмоқ ҳам тушунадики, шу баёнотимизнинг ўзи қирғизларнинг эсини жойига келтирди.\nСаккизинчидан, Пўлат Охун ҳақида. Исмоил бу мавзудан нимага гап бошлаганини тушуниш қийин. Орамизга КГБ, МХХ, Салой Мадамин, Обиджон Қори ва Марат Зоҳид кабиларнинг усулларидан фойдаланиб, совуқлик тушириш учун бўлса керак.\nПўлат Охун 2006 йилда гўёки янги партия тузиш ҳаракатида бўлгани Исмоил тарафидан, юқорида номи тилга олинган учта кишининг масалаҳати билан, ўйлаб топилган нарса.\nАслида, 2004 йилнинг ноябрь-декабрь ойларида ўша пайтда ўтказилган парламент сайловларида қатнашиш учун қилган ҳаракатларимиз муваффақиятсизикка учрагач, янги партия тузиш ҳақида гап-сўзлар бўлган. Бу масалани ташқарига чиқармасдан, 2-3 ой ичида партия доирасида ҳал этганимиз, мен ва Пўлат Охуннинг сиёсий етуклигимиз ва маҳоратимизнинг намунасидир.\nДарвоқе, ўша пайтда айнан Исмоилнинг Пўлат Охун билан муносабатлари ўта ёмонлашган эди. Шундай бўлса ҳам, Исмоил катта оиласи билан Швецияга кўчиб келганда, Пўлат Охун юксак даражадаги олийжаноблик кўрсатиб, уларга қўлидан келган ҳамма ёрдамни берди. Қўрқмасдан айтаман, ҳеч ким қилмайдиган ёрдамни берди.\nБу факт билан мағрурланиш ўрнига, тирноқ остидан кир қидираётган Исмоилнинг иши - махарабозликдан пасткашликка ўтиб бориш намунасидир. Уят!\nХулоса қилиб айтмоқчиманки, Улуғбек Бакирга Исмоил Дадажон билан интервью тайёрлаш топшириғини берганимда, Исмоил мардлик кўрсатиб, қилган хатолари учун кечирим сўрайди ва сафимизга қайтади, чунки, 5 йидан бери шведларнинг садақасига яшашдан уялаётган бўлса керак, деб ўйлаган эдим.\nУ менинг партия бўйича ўринбосарим эди, аммо ҳозир кўрмоқдаманки, у менинг ёрдамчим, яъни топшириқларимнинг ижрочиси сифатида яхши фаолият олиб борган, лекин партия раисининг ўринбосари, яъни сиёсатчи даражасига чиқолмаган. “Бирлик”нинг митингларидан бирида “Она тилим олган куним тўй қиламан!” деган шеърини ўқиб, майдонга чиққан ва менинг ҳам ёрдамимда дунё танийдиган сиёсатчига айланган Васила Иноятдан ўрнак ололмаган.\nШу сабали, Исмоил Дадажоннинг алжираш ва масхарабозликлардан иборат интервьюсининг давомини эълон қилишни тўхтатамиз. Чунки бундай нарсаларни чиқариш сайтимизнинг савиясини туширади ва бизни ҳам “Эрк”, “Исёнкор”, Ватандош” “Янги дунё” каби лўттибоз сайтлар даражасига олиб тушади.\nХуллас, минг афсуски, ҳали ўзбек сиёсатчилари, ҳокимиятдагилари ҳам, кўриб турганимиздек, мухолифатдагилари ҳам, хатолари учун кечирим сўраш, керак бўлса, сиёсатдан чиройли йўл билан чиқиб кетиш мардлигига эга эмаслар. Исмоил каби масхарабозлик ва пасткашлик билан шуғулланиш анъанаси кучли ҳали бизда.\n“Бирлик” ва мен бу анъаналарни шок терапияси усуллари билан парчаламоқчимиз ва парчалаймиз.


She'r sehri (@sherSehri) - Telegram channel\nUzbek She'r sehri@sherSehri\nЎзбек шеъриятининг кечаси ва бугуни бир ерда - ушбу каналда!\nҚимматбаҳо соат тақсангу\nВақт қадрини билмасанг, дўстим.\nҚўлсоатинг сенга ёқсаю,\nВақтга парво қилмасанг, дўстим.\nЁнингдаги содда қора кўз,\nСени бой деб ўйлар,\nУ ҳеч қачон билмас қуллигинг,\nСоат бўлиб кўринар кишан.\n© Дилмурод ДЎСТ\nDecember 24, 2018 17:39\nБировдан ҳеч қачон қилмади гина,\nТамани кўрмади ўз шахсига эп.\nБир четда турарди камсуқумгина,\nОғирим тушмасин одамларга деб...\nҲунарманд қўллари - бутун хазина,\nМарварид сўзлари мармарларга зеб.\nБир четда яшади камтарингина,\nБиларди кўримсиз дунёда мангу\nЯшашнинг имкони топилмас ҳадеб,\nВафотидан аввал озиб кетди у,\n© Shahriyor Shavkat\nDecember 24, 2018 14:58\nБаҳор келгач фотиҳамизни,\nҚалдирғочлар ўқиб беради.\nНайсон- чевар, гулгун кўйлагинг,\nКамалакдан тўқиб беради.\nУзун қиш тунини яшаб ўтсак бас,\nКишанларни бойчечак ечмиш.\nЯпроғини бичиб ялпизлар,\nКўзларима илар чимилдиқ.\nГўшангамиз учун хонқизи,\nТушларини беради тиниқ.\nАйрилиқ кунини яшаб ўтсак бас,\nҚатқалоқ ғовларни шабнамлар ечмиш.\nПешонамиз ювади беҳишт,\nТақдиру таъқиқлар қолади ортда.\nБир мангу манзилни макон этамиз,\nҚувилмаймиз заминга қайта.\nШу битта умрини яшаб ўтсак бас,\nТанимизни Азроил ечмиш.\nDecember 24, 2018 14:24\nYaxshi edi sening kelganing,\nKelmaganing undan yaxshiroq.\n© Rauf Parfi\nTuron24 | Rasmiy kanal\nKoʻrish imkoniyati cheklangan yoshlar bugungi kunda aksariyat badiiy adabiyotlarni oʻqiy olmayaptilar.\nDecember 24, 2018 08:04\nАдабиёт ҳавасга кириладиган шон-шуҳрат боғчаси эмас\nDecember 24, 2018 07:54\n– Ўғлим, дейди ота, дунёда рўйхатлар кўп, қизил, яшил, кўк, қора... камалакдек ранг-баранг улар, ўғлим. Одамзот умр бўйи у рўйхатдан бу рўйхатга ўтиб яшайди...\nDecember 24, 2018 07:50\nЁш бўлиш яхши. Аммо бу ҳам қийин...


ЎЗБЕКИСТОНДА ХИЗМАТ КЎРСАТГАН АРТИСТ ТОҲИР СОДИҚОВ: ИНСОН ЎЗ ЮРТИДА КЕРАК БЎЛМАСА, БОШҚА ЖОЙДА ҲАМ КЕРАК БЎЛМАЙДИ! 09.06.2015 00:44\n“Болалар” гуруҳи солисти Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист Тоҳир Содиқов ҳамиша тингловчилар, мухлислар диққат-эътиборида! Бу йил хонанда 7-8 март кунлари “Истиқлол” санъат саройида бўлиб ўтган концерт дастурини Россия эстрада юлдузи Юрий Шатунов билан бирга тақдим қилди.\n- Дастурнинг “Лучшие и новые” деб номланиши сабаби?\n-Бу йил “Болалар” гуруҳининг ташкил топганлигига 25 йил тўлди. Шу 25 йилликни мухлислар олдида ҳам байрамона руҳда ўтказиш, ҳам дастурнинг номи ҳам, Россия эстрада юлдузи Юрий Шатунов билан бирга бўлганлиги учун, ҳамкорликда “Лучшие и новые” деб номланди. Бу “янги ва энг яхши” дастур, демак. Қолаверса, “Болалар” гуруҳи билан “Ласковый май” гуруҳининг ўхшашлиги, ҳамда мухлисларининг бир хил ёшдалиги, 90 йиллар дискотекаси, ҳамма нарса жуда ҳам тўғри келганлиги ва мос келганлиги учун ҳам, ҳамда у билан дўстона муносабатда бўлганлигимиз учун, бирга концерт дастури намойиш этилди! “Болалар” гуруҳини эшитган мухлис, албатта “Ласковый май” гуруҳини ҳам эшитади. “Ласковый май” гуруҳини ҳам эшитган одам эса, албатта Болалар” гуруҳини ҳам эшитади. Шунинг учун ҳам, дўстона, ҳамкорликда, Ўзбекистон кўп миллатли давлат, шуни ҳам ҳисобга олган ҳолда, байрамона юбилей 25 йиллик ҳисобот концертини биргаликда ўтказишга қарор қилдик.\n- Юрий Шатунов билан ҳамкорлигингиз ҳақида, ҳамма жойда ҳар хил берилган. Ўзи танишиш қандай бўлган, ҳамкорлик қандай юзага келган?\n- Энди машҳур, оммабоп инсон ҳақида ҳар хил гаплар кўп. Бир нарсани айтишим мумкин, у билан 90 йилдан буён муносабатларни ушлаб турамиз. Орада, 93-94 йилларда муносабатлар узилиб кетган. Чунки, у Германияга кўчиб кетган эди. Интернет ривожлангач, бир-биримизни топдик. Жуда сиз айтган даражада яқин дўст эмасмиз, аммо яхши таниш, ижодга яқин жуда яхши ҳамкасбмиз!\n- Концертингизда иштирок этиш учун таклиф ким томонидан бўлди?\n- Биз тарафдан! Албатта, уларнинг иши, гастроль сафарлари кўп. Лекин, шунга қарамай, 7-8 март байрам кунлари бизга йўқ, демагани учун уларга катта раҳмат! Чунки, шу куни бошқа жойда эмас, айнан Тошкентда, Ўзбекистонда ўз мухлисларига, ҳамкасбларига концерт ҳадя қилди. Концерт режиссёри ҳам, ўзимиз, яъни Юрий Шатунов ва Тоҳир Содиқов. Охирги марта Юрий Шатунов 2009 йил Тошкентга келганди.\n- Ҳар йили ўз концертларингизни тақдим этасиз ва бу анъанани бузмайсиз!\n- Мен ҳар доим концерт уюштирганимизда, томошабинлар олган билетларига рағбатланиб, чиройли концерт кўриб кетишларини ҳоҳлайман! Ниятим фақат шу! Харажат қандай бўлса, бўлсин! Мақсад, бу пул ишлаш эмас! Чунки, биз ўзимизнинг мухлислар учун ишлаймиз! Концертлар бўлгандан кейин, шоу бўлиши керак, шоу деган номни лицензиялаштириш керак! Агар шоу бўлмаса, шоу, деб ёзишга ҳаққи бўлиши мумкин эмас! Шунинг учун, ўша лазерларни, мейпингларни ҳам биз олиб келдик, ундан кейин бошқалар ҳам бу нарсаларни секин-секин сотиб олиб, томошабинларга тақдим этяпти. Буни нимаси ёмон? Секин-секин ўсиб боришяпти.\n- Ўтган йилги концертингизда mapping бироз ишламай қолгандек бўлди.\n- Чунки, уларники, жуда ҳам янги чиқиб қолди. Бу ҳам муаммо, “Истиқлол” санъат саройида электрикларни, асбоб-ускуналарни, керакли аппаратурани йўқлигидан бўлди! Чунки, уланадиган “вход, выход”ларнинг эскилиги, улар эса, янгисини олиб келиб қўйган! Уларни улаб, тўғрилаб, бир-бирига мослагунча анча вақт ўтиб кетди. Ишлаб кетдию, барибир қандайдир муаммолар бўлди.\n- Баъзи томошабинлар "mapping" ни тушунишмади...\n- "Мapping" ни тушуниш, бу жуда ҳам осон нарса! Аслида бу нарса бизда бор экан! Унга қарайдиганлар, лекин уни ишлатишни билишмас экан! Бизда ундан ҳам кучлиси бор экан! Бунга эса, ижодий ёндошиш керак. Улар эса, буни кинопроектордек ишлатишар экан. Москвадан олиб келганимдан 5 баравар кучли асбоб-ускуна турган жойида, биз буни билмай, Москвадан буюртма қилибмиз. Чунки, бизда унда ишлайдиган одам йўқ. Шунинг учун ҳам бунга болаларни ўқитиб, имкониятларни очиб бериш керак. Давлатимиз олиб берган, булар эса ишлатишни билишмайди. Бизнинг ишимиздан кейин эса, mapping компаниялар ҳам очилиб кетди.\n- Йил давомида янги қўшиқ тақдим қилмайсиз?\n- Ҳаммасини концертга олиб қўямиз!\n- Нима учун? Бу анъанами?\n-Йўқ. Радиолардан ҳам айримлари пул сўрашмоқда! Ҳамма нарса бозор иқтисодиётига ўтиб кетган. Мен ҳам, сайтимни очиб, янги қўшиқларни ўша ёққа қўяман! Радио ҳам мендан сотиб олади. Агар мухлислар сўрашса, марҳамат пул тўлаб қўяверишсин. Нимага? Чунки мен “янги қўшиқ ёздим, шуни қўйинглар” десам, ҳаммаси эмас, бир-иккита радиолар мендан пул сўрашяпти!\n- Сиз концерт олди баъзилар каби янги хит қўшиқ чиқариб, айлантирмайсиз? Радиода эмас, ТВ да ёки интернетда масалан? Бу билан “Тоҳир Содиқов” деган номнинг ўзи етарли, демоқчимисиз?\n- Бу билан ҳеч нарса етарли, демоқчи эмасман! Бизни ўзимизга яраша мухлисларимиз бор! Қолаверса, концертларимиз ҳам нормал руҳда ўтгани учун, одамлар билишади. Энди янги қўшиқни айлантиришга келсак, у ҳам “расход”га киради, айрим радиолар пул сўраб тургандан кейин, қўшиқни сунъий равишда оммалаштиришнинг нима кераги бор, деб ўйлайман. Мен ундай кўп қўшиқ ёза олмайман. Мен бир-икки қўшиқ ёзаман, яхши бўлсин, сифатига қарайман! Шунинг учун, ўйлайманки, Тоҳир Содиқовнинг ўзи етади эмас, “Болалар” гуруҳининг ўзи етади, деган гап.\n- Кўринишингиздан анча димоғдордек кўринасиз, лекин, характерингизда Тошкентча чапанилик бор. Ижодни ҳам ёш бошлагансиз, шоу бизнесни ҳам ўзига яраша анча қийинчиликларини кўргансиз…\n- Қийинчилик? Аввалги Мустақилликдан аввалги вақтларда қийин эди, ҳозир кўп нарсалар осон бўлиб кетган. Ҳозирги айрим санъаткорларнинг ҳамма нарса қўлида тайёр, улар эса ишламайди. Эртадан кечгача фақат пул топишни ўйлайди, санъатни ўйламайди. Битта турк қўшиқ айтади, шоирлар ҳам тиқилиб ётибди, сўзларни ўғирлаб қўяди, маъносиз қўшиқлар миллионта! Бу деган ўзбекча ритм қилади ва тўйга олға! 2 та зўр чиройли қиз ва 2 та сочи тепага таралган йигит, кетди, бу ҳам гуруҳ! Бир кун тўйга кирсам, “Модерн Токинг”, “Виагра” гуруҳи қўшиқларини уларнинг овозига айтяпти! “Бониэм”ни қўшиғини ҳам уларнинг овозига айтяпти. Ёки булар ўта супер профессионал ёки, мен билмайман, овозини шунчалик ўзгартириб, айта оладиганлар бўлса керак! Жуда қобилиятлими? Одамларга ҳам фарқи йўқ, эшитаверади.\n- Ўзингизни қанчалик ўзгартирди ўтган вақт? Қийинчилик эмас!\n- Ҳозир қийинчилик йўқ! Ҳамма нарса очиқ-ойдин, қўлингиздан келса, қиласиз, марду майдон! Зўр қўшиғингиз борми, марҳамат, чиқинг! Нимаси муаммо? Ҳозир маҳсулот тури кўпдек. Масалан, илгари супермаркетлар йўқ эди, бозорга тушардингиз. Ҳозир эса, супермаркетга кирасиз, минг хил сариёғ, минг хил нарса. Эстрадада ҳам шундай, минг хил гуруҳ! Олдин эса, 5-6 та бўларди. Ҳаммаси чалишни, нотани биларди. Ҳозир эса, “мусиқачимисан?” десангиз, “ҳа” дейди. “Нима чаласан?” десангиз, мини диск!\n-Ўзингизни шоу бизнес нималарга ўргатди?\n- Айёр бўлишга! (кулади)\n- Юлдузлик касали ҳақида фикрингиз?\n- Мен ўзини “юлдуз” деб биладиганлар билан ўзимни “мегасуперюлдуз” деб ҳис қилиб гаплашаман! Оддий инсонлар билан оддий гаплашаман. Ҳаммамиз ҳам одаммиз, тўғрими? Хўп омад бўлгандир, одамларга танилгандир, ўша ҳам сунъий промоушн, пулни кўп тикиб, ҳосилини ҳозир олишяпти. Рекламанинг шарофати.\n- Ўзингизни ижодий муваффақиятларингизни қандай баҳолайсиз?\n- Меҳнат! Агар истасангиз текшириб кўришингиз мумкин, ҳар куни соат 09.00 да офисдаман, 10.00 да чиқиб кетаман. Ёки интернетда, ёки мусиқали студиямда ёки мусиқа ёзиб, ёки шеър ёзиб, ижод билан бандман. Мусиқа, менинг ҳаётим! Бу хобби эмас, бу профессионал! Ҳар куни соат 14.00 да бизнинг болалар йиғилишади. Албатта, кунига бирор янги қўшиқларни хиргойи қилиб, ёки эскини янгилаб, мусиқа билан яшаймиз. Шундан кейин қандайдир муваффақиятларга эришиш мумкин, деб ўйлайман. Меҳнат қилса, қачондир ҳосили бўлади, деб ўйлайман. Мавзулар ҳам ўғил болаларга хос бўлиши керак. Кийимга ҳам эътибор бериш керак. Ғалати-ғалати кийимларни ҳам кийиб чиқаверишади. Модами, мода... Ахир ўзбекмиз, кўчада юриш бор.\n- Ўзингизни қай даражада намунали умр йўлдоши, деб биласиз?\n- Мен ҳамма тарафлама намуналиман, деб ўйлайман. Чунки, менинг оғайниларим ҳам, муҳит шундай. Чунки, мен ҳамма билан ҳам гаплашавермайман, дўстлашмайман. Шунинг учун ҳам, мен ўзимга ёққан, дунёқарашим бўйича ўзимга тўғри келган инсонлар билан дўстман. Ўша фикрлар ҳам, ҳамма идеология ҳам шунга қараб! Ўзимга намунали инсонлар қандай бўлишини биламан. Шуларга ўхшаб, фақат олға интилиб, ҳаётий тажрибаларга қараб, ақлли инсон, бировларнинг хатосидан ўрганади. Аҳмоқ эса, ўз хатоларидан ўрганади, назаримда. Чунки, ўйлаб қаралса тарихимиз қандай? Шуларга ҳам, ортга ҳам қараб, ёнга қараб юрилса, ҳеч қандай авария ҳам бўлмайди.\n- Оилада кимда рашк кучли?\n- Икковимизда ҳам бир хил бўлса керак! Ўхшатмаса учратмас! Шундай бўлса керак.\n- Фарзандларингиз ҳам улғайиб қолишди. Қизларингизга совчилар ҳам келаётган бўлса керак. Куёвни шахсан ўзингиз синовдан ўтказасизми?\n- (самимий кулиб) Энди, ҳозир куёвларни қўрқитиб нима қиламиз? Ҳаммаси жойида, ҳаммаёқда эл қатори, қанақа бўлса, шунақа бўлади. Яхши бўлсин, энг муҳими инсон бўлсин. Уни отаси қаерда ишлайди, ёки бошқа нарсани фарқи йўқ. Ёшларнинг ўзи менга ўхшаб, шу нарсани ҳал қилиши керак, аҳд қилиши керак.\n- Ўзингизни қандай ота, деб биласиз?\n- (самимий кулиб) Зўр, намунали!\n- Ўғлингизга қаттиққўлмисиз?\n- Ўғил сал катта бўлгандан кейин, сал қаттиқ ушлаш керак. Эркатой бўлса, яна битта ўғил бўлса, бизни ҳам эркалатишардию, лекин ўғлимда бор нарсалар, менда бу ёшимда йўқ эди. Шунинг учун, яна тарихга қараб, биз ёмон бўлмадик-ку, масалан, бизга ҳам ўша пайтда шундай нарсалар олиб берса бўларди, лекин, ота-онамиз бир нарсани уқтиришган. Инсон меҳнат қилиши керак ва ўша нарсани ўзи топиши керак. Ҳамма нарса тайёр бўлаверса ҳам, бўлмайди. Баъзи инсонларни биламан, ота-она намунадан ҳам баланд, фарзандлар эса, бир тийинга қиммат. Шундайлар ҳам бор, йўқ дея олмаймиз. Ота-она абадий эмас, улар ўтгач, ким бўлиб қолади? Шунинг учун ҳам ёшлигидан меҳнатга ўргатиш керак, ўқитувчиларимиз ҳам, меҳнат қилсанг, инсон бўласан, дейишган. Ўзи ишлаб, ўзи топиши керак. Жуда бўлмаса, шу ёшида унга олиб берилаётган нарсаларнинг қадрига етиши керак!\n- Ўғлингизни қайси жиҳатлари ўзингизни болалигингизга ўхшайди?\n- Шўхлиги, уялмаслиги, қўшиққа қизиқиши, ҳар қандай жойда қўшиқ айтиб бераверади. Мусиқа тўғрисида мавзу очилса, агар шу ерда бўлса, албатта қўшилган бўларди.\n- Санъаткор бўламан, деса, рози бўласизми?\n- Мен ҳеч қачон йўқ, демайман. Яхши, хурсанд бўлардим. “База” бор, студиялар бор. Лекин, бир нарсани айтаман, хонанда бўламан, деса, тайёрга айёр қилмайман! Ундай нарса йўқ! Биринчи гитарани ўрганади! Эртага “Тоҳирнинг ўғли, шунинг учун машҳур” дейишларини ҳоҳламайман. Ўзининг шахсий машҳурлиги бўлсин, отасиники эмас.\n- Фарзандларингизни ширин сўзлар билан эркалайсизми?\n- “Асалим”, “Гўзалим”, “Жоним”, ўғлимни “Арчи” дейман. Эрталаб уйғотаётганда ҳаммасини фақат эркалатаман. Эрталаб ҳаммаси соат 07.30 да туришади. Шунинг учун фақат яхши кайфиятда бўлиши учун, эркалаб уйғотишим керак. Ўзим ҳам кеч ухласам ҳам, доим вақтли тураман, бу одат! Инсон ўзимга режим қилиб олса, нормал бўлади. Кўп ухлайдиган инсонларга қойил қоламан, ҳаёт ўтиб кетяпти, улар эса ухлаб ётишибди. Бунақа бўлмаслик керак. Масалан, менга вақт етмайди!\n- Машҳур бўлса ҳам, ҳар бир инсон, оилада оддий инсон. Яқинларингиз оилада, Тоҳир Содиқов эмас, оддий инсон сифатида, оила аъзоларингиз берган танбеҳи? Ёки фикри?\n- Ҳар куни танбеҳ! “Сен бундан ҳам зўр бўлишинг мумкин эди! Сен биринчи чиққансан!” Иш бўйича шундай гаплар! Улар мени фақат олға интилишга ундашади! Шундай қилиб турмаса ҳам бўлмайди. Масалан, кимнидир муваффақиятини кўрсангиз, шунга интиласиз. Яхши тарафини олишга ҳаракат қиласиз!\n- Оила сўзига қандай таъриф берган бўлардингиз? Инсон учун оила нима?\n- Ўғил бола учун оила ўзидан из қолдириш! Яхши фарзандларни вояга етказиб ўзи яшаётган жамиятда жуда ҳам керакли инсон бўлиш! Халққа ёрдами тегса, жуда хурсанд бўлардим. Жамият ҳам, яхши инсонларга қараб, ҳамма яхши бўлаверса, оила жамиятнинг бир бўлаги. Агар оила мустаҳкам бўлса, жамият ҳам мустаҳкам бўлади. Қачондир, ўйлайманки, давлатимиз янада мукаммалашиб, бутун дунёда “сўм” бўладиган даражага ҳам чиқиш мумкин. Шунинг учун ҳам, мен учун оила энг биринчи даражада!\n- Оила аъзоларингиз қўшиқларингизни тинглаб, фикр билдиришадими, ёки бунга йўл қўймайсизми?\n-Албатта! Биринчи бўлиб, уларга эшиттирилади.\n- Шу йиллар давомида рафиқангиз сизни ўзгартира олдиларми? Ёки сиз уларни ўзгартирдингизми?\n- Иккаламиз ҳам, бир-биримизни яхши тарафга ўзгартирдик.\n- Хонанда сифатида, миллий мақомларимиздан қайси бирини куйлаган бўлардингиз?\n- Шуни мен қилмай. Чумчуқ сўйса ҳам, қассоб сўйсин! Уларни катталар айтсин, мен ҳаракат қилганим билан ўхшамади. Миллий мақомларни куйлаш учун бунга ўқиш керак, ёки устоз бўлиши керак. Мени устозларим ҳаммаси замонавий мусиқани ўргатишган.\n- Фақатгина баланд мавқейингиз учун ҳурмат қилиб, гаплашадиган инсонларга муносабатингиз?\n- Ундайларни сезасиз, албатта. Эркак кишида ўзи оғайнилар кўп бўлмайди. Оғайнилар бир-иккита бўлади, қолгани эса, таниш-билиш бўлади. Ҳозирги машҳурлигингизга келиб, мақтайдиган оғайнилар ҳам бор, сал тушиб кетсангиз ёмонлайди, гаплашиши ҳам ўзгаради. Ундайлар ҳамма жойда бор, бизда ҳам йўқ эмас.\n- Ундайларни ўзингиздан узоқлаштирасизми?\n-Йўқ. Мен умуман ҳеч кимни ўзимдан узоқлаштирмайман ҳам, яқинлаштирмайман ҳам!\n- Сизнингча эркак кишида қайси фазилатлар бўлиши керак?\n- Гапига жавоб бериш! Бўлди!\n- Сизни муомалада ҳам самимий, ҳам бироз қўполроқдек муомала қилади, дейишади. Буни ўзингиз қандай изоҳлайсиз?\n- Мен дангалини гапираман! Агар интервью олишса, ёки гаплашишса, мен нима ўйлаётганимни ростини айтаман. Агар айта олмасам, ичимдаги бир нарса, “шуни айта олмадинг-а, қўрқдинг-а” деб туради. Ўғил болаларда шундай бўлиши керак. Мен шундай тарбия олганман. Дадам ҳарбий учувчи бўлган. Мен ҳарбийнинг уйида катта бўлганман! Бизда ҳамма нарса аниқ, тўғри бўлиши керак. Ёки умуман бўлиши керак эмас. Чунки, мен бор нарсани айтаман. Аммо, саломлашиш, муомалада қуполлик қилмайман. Ўзим бозорларда ҳам, бошқа жойларда ҳам ўзим юраман, одамлар билан ҳам гаплашаман. Баъзилар ўзига тан соқчи ҳам олиб олади. Нима қилади? Унинг ўрнига ёшликдан спорт билан шуғулланиб, машқ қилиш керак! Ҳаммаёқда гап билан чиқиб кетса бўлади. Тўғри, қизларда тан соқчи бўлса тушунаман.\n- Ўзингиз спортнинг қайси тури билан шуғулланасиз?\n- Ҳозир формани ушлаб туриш учун спорт залда машқ қиламан. Ҳамма спорт турларидан оз-оздан хабарим бор. 7 ёшдан 14 ёшгача гимнастика билан шуғулланганман. 14 дан 16 ёшгача эса, ҳам акробатика, ҳам бокс билан шуғулланганман.\n- Қўшиқларингизнинг кўпи муҳаббат ҳақида. Муҳаббат туйғуси инсонга қанчалик керакли, деб ўйлайсиз?\n- Бу энг асосий туйғу! Усиз ҳеч нарса бўлмайди! Ҳамма нарсани ёмон кўрсангиз, негатив қарасангиз, яшашнинг кераги йўқ. Бир куни офисимга бир арман йигит келди, мен билан сўрашиб, ҳеч иши юришмаётганлигини, ҳеч нарсага ҳафсаласи йўқлигини айтди. Унга позитив бўлишни маслаҳат бердим. Бориб ишла, ҳамма ишим ўхшайди, деб ўзингни ишонтир, ҳаракат қил, дедим. Шу гапдан кейин у кетди, 2 ойдан кейин келиб, ҳамма ишлари яхши бўлаётганини айтиб кетди. Унга ҳаётда оқ ва қора чизиқлар бўлишини айтдим. Ўғил бола, ҳеч нарса бўлмайди, деб ётиб олиши керак эмас. Ҳаётни яхши кўриши керак! Офтоб чиқяпти, қушлар сайраяпти. Ҳаёт чиройли, ҳаёт давом этяпти. Шу каби нарсаларга аҳамият бериш керак!\n- Эркак киши ўз ҳис-туйғулари ҳақида очиқ гапириши керакми?\n- Ўғил бола сир бой бериши керак эмас. Кўп эшитиши керак, кўп гапириши керак эмас. Шунинг учун интервью беришни ёмон кўраман. Мақтаниш керак эмас, кам гапириб, кўп ҳаракат қилиш керак.\n- Ҳеч ким ҳеч нарсадан кафолатланмаган. Бир куни овозингизни йўқотиб қўйсангиз, нима билан шуғулланасиз?\n- Овозимни яна қайтариб олиш билан! Йўлда тўхтамайман!\n- Эркин услубда кийинишни ёқтирасиз. Сиз учун ташқи кўриниш қанчалик муҳим?\n- Жуда унчалик эмас! Тўғри, уйдагилар ҳам айтишади, масалан, тўй-ҳашамларда, тўғри чиройли кийинган инсонлар ичида чиройли кийиниш керак. Лекин, қишда ҳам оқ костюм-шим кийиб юришни ёқтирмайман, албатта! Қизлар киядиган материалдан костюм-шимлар кия олмайман, менга ёқмайди! Дидимга ҳам тўғри келмайди! Ҳеч қачон ҳеч нарсани тиктириб ўтирмайман, тайёрини оламан! Нормал костюм-шимлар бор. Гап кўринишда эмас, гап ичингдан чиқаётган нарсани беришда! Бизда эса, негадир кийиниш керак, аввал қўшиғингни тўғрила, кейин кийинасан, инсоннинг ичи, қалби чиройли бўлиши керак. Ўша юрагингдан чиқаётган нарсага келишади одамлар. Тўғри, қизлар кийинсин. Қизларим, “аёл хонандалар концертига билет олиб беринг”, дейишади. “Тушасанми”, десам, “кийимини кўришга тушаман”, дейишади. Алдаса керак, балки қўшиғини ҳам эшитар, лекин мен уларни бундай қўшиқларда катта қилмаганман.\n- Саҳна либоси, кундалик кийимдан фарқ қилиши керак, деган фикрга муносабатингиз?\n- Тўғри, саҳна маданияти бор, бу нарса бўлиши керак. Ҳамма нарса мукаммал бўла олмайдию. Фильмда Жумавойга кийим кийдириб қўйилганини кўрганмисиз? Одам кийган кийимида ўзини эркин ҳисобламаса, шу нарса услубига тўғри келмаса, худди шундай бўлади. Саҳна кийими инсонга ёқадиган ва қулай кийим бўлиши керак. Қўшиққа, ўша инсон танасига ҳам мос келиши керак. Шу нарсаларга эътибор бериш керак.\n- Нимани кечира олмайсиз?\n- Сотқинликни! Ҳар қандай тарафлама!\n- Энг кўп ишлатадиган сўзингиз?\n- Лексикон бағоят бой, билмадим қайси бири. Ҳаммасидан бор! Буни бошқалар сезса керак.\n- Ўзингизни нималардан чеклайсиз?\n- Аураси ёмон, оғир инсонлардан! Баъзи салбий таъсир қиладиган инсонларнинг гапларини эшитиб, чарчаб кетасиз. Ҳаётга негатив қарайдиганлар. Шулардан ўзимни четлаштираман, улар билан ишим ҳам бўлмайди. Ундай инсонларни дарҳол сезаман.\n- Ёшликда эришмаган нарсаларингиз ҳам борми?\n- Нимагаки эришган бўлсам, ҳаммаси меҳнат орқали бўлган. Лекин, эришмаган нарсаларим ҳам бор. Ёшликда мен ўйлардимки, хонанда бўлгач, Россияда ҳам машҳур бўлишни ҳоҳлардим. Чунки, ўшанда хонанда бўлгач, 3 ойда Олма-отага чиққанмиз, телевиденияда кўрсатган. Ҳозир ундай ҳаракат ва энергия йўқ. Агар ҳозир мен 16 ёш бўлиб қолганимда, ҳаммаёқни “бузиб” юорган бўлардим. Орада шундай вақт бўлдики, ҳамма ўзи билан ўзи бўлиб кетди. Кейин Мустақилликдан сўнг, ҳаммаси яхшиланди. Қўшнилар билан муносабатлар ҳам яхшиланди! Мана ҳозир нечтаси бориб, “Голос”, танловларда қатнашиб, ютиб ҳам келишяпти. Лекин, мени ўша орзуйим ушалмай қолган. Энди ҳаракат ҳам қилмайман. Чунки, ёшлигимдан жуда кўп сафарда бўлганман, жуда кўп учганман. Агар билетларимни берсам, чемодан-чемодан чиқади. Поезд ва машиналарни ҳисобга олмаганда! Ҳозир саёҳатга фақат дам олишга бораман.\n- Мухлисларни смс, телефон орқали кўп безовта қилишларига муносабатингиз?\n- Нормал қарайман, телефонни ҳам зўр функциялари бор. Баъзи вақтда “блок”, “хайр”.\n-Ижодда бир хиллик бўлмаслиги учун нима қиласиз?\n-Қўшиқ ёзаётганда, битта услубда кетаётганингизни сезсангиз, дарҳол тўхтатиб, бошқасига ўтиш керак. Ҳамма нарсага эътиборли бўлиш керак, дунёда нима гап, ўзимизда нима гап?\n- Сиз учун энг муҳим нарса?\n- Инсон ўзини ўз Ватанида керакли инсон, деб ҳис қилиши керак. Ўз Ватанингда керакли инсон бўлиш керак. Инсон ўз юртида керак бўлмаса, бошқа жойда ҳам керак бўлмайди.


"Мен теримни оқартирмаганман" - Майкл Жексон сўроқ қилинган видео\n14:20 02 Июл 2020\n11:38 07.02.2019 Ҳавола олиш\nYoutube / Elenavit\nИнтернет тармоғида поп-мусиқа қироли Майкл Жексон сўроқ қилинган ва шу вақтгача ҳеч қаерда эълон қилинмаган қўшиқчининг педофилияга алоқадорлиги борасидаги сўроқ видеоси пайдо бўлди. Сўроқ вақтида у шунингдек, ишга тааллуқли бўлмаган аризаларни ҳам ўқиб эшиттиради\nВидео 1996 йил 1 март санасида Нью-Йоркдаги Four Seasons отелида суратга олинган, ролик британиянинг The Daily Mail нашри томонидан оммага эълон қилинган.\nХабар қилинишича, бу афсонавий артистнинг вояга етмаган Жордан Чендлер, Бретт Барнс ва "Уйда ёлғиз" фильми юлдузи Маколей Калкинларни таҳқирлаганлиги эҳтимоли билан сўроқ қилингани муҳрланган ягона видеоёзувдир. Болаларнинг ҳаммаси Жексоннинг "Неверленд" ранчосида тез-тез меҳмон бўлганлар.\nВидео-ёзувда ўша вақтда 37 ёшда бўлган машҳур хонанда педофилия (бачабозлик) тўғрисидаги саволларга жавоб беришга мажбур бўлган. У асабийлашиб, гап орасида кўп кулади.\nЖексон барча айбловларни рад этади ва одамлар унга туҳмат қилиш учун турли уйдирмаларни тўқишни бас қилишмаётганини айтади.\n"Сен ҳақингда ақл бовар қилмас воқеаларни тўқиб чиқаришганида, ўзинг ҳақингда ҳақиқатни гапиришни, рост интервью беришни жуда-жуда истайсан. Ўзим ҳақимда бор ҳақиқатни ёзишни истардим. Одамлар менга туҳмат қилишдан тўхташмаяпти, қолганлар эса бунга ишонмоқда. Инсон билан юзма-юз гаплашмай туриб, у ҳақида хулоса чиқарманг", - дейди Жексон.\nМайкл шунингдек, ўз аризасидан бир нечта иқтибосларни ўқиб бериб, ўша вақтда ўзи ҳақида юрган афсоналарга ойдинлик киритади.\nХусусан, терисини оқартирмаганини ва гей эмаслигини айтади.\nСўроқ якунида эса юристлар томонидан берилган ноқулай саволларга Исо пайғамбардан иқтибос келтиради.\n"Исо айтардики, болаларни яхши кўринг ва уларга ўхшашга интилинг. Худди улар каби беғубор, тоза ва тўғрисўз бўлинг. У ҳамиша болалар қуршовида юрган. Мени ҳам худди шундай тарбиялашган ва шу боис, мен бир умр уларга ўхшашга ҳаракат қиламан", - дейди Жексон видео якунида.\nМайкл Жексон — дунё тарихидаги энг муваффақиятли хонанда ҳисобланади. Гиннес рекордлар китобига 25 маротаба киритилган ва 15 марта "Грэмми" мукофотини олган. 2009 йилда 50 ёшида дорилар передозировкасидан ҳаётдан кўз юмган.\nОхирги янгиланиш: 09:30 01.07.2020\nҚримдаги Опук полигонида соҳилда жойлашган кемаларга қарши "Бал" ракета мажмуаси расчёти ўқувлари бўлиб ўтди\nОхирги янгиланиш: 17:25 30.06.2020\nЕвропа иттифоқчилари ўз ҳудудида АҚШнинг ўрта масофага мўлжалланган ракеталарни жойлаштиради. Бу ҳақда Германия Frankfurter Allgemeine Zeitung газетаси хабар қилди.


Йўл бoшидa aдaшгaн йигит - Huquq.uz\n14:39 - 26.06.2020\nЁшлик… Бу даврнинг гаштига нима етсин… Бежиз уни умр баҳорига қиёсламайдилар. Айни кўклам пайти чечаклар очилиб, дарахтлар гуллагани каби ёшлик илм олиб, ҳунар ўрганиладиган, келажак учун мустаҳкам пойдевор қўйиладиган масъулиятли палла ҳисобланади. Қолаверса, бу даврда ёш йигит ва қиз қалбида ўзгача туйғулар жўш уради. Қони қайноқ ёшлар назорат қилинмаса, йўлдан тойишлари ҳам ҳеч гап эмас. Шунда юқорида шунча таърифу тавсифларга муносиб кўрганимиз ёшликни бебошлик дея аташдан ўзга чорамиз қолмайди…\nАкмал (исм-фамилиялар ўзгартирилган) ҳали ўн олтига ҳам тўлиб улгурмаган Ойниса билан бир йилдан буён телефонда гаплашиб юрарди. Кузнинг ўрталарида унга совчи жўнатди. Аммо қизнинг онаси Розия опа қизининг ҳали ўқувчи эканлигини, улар билан қариндошлик ришталари борлигини баҳона қилиб, совчиларни қуруқ қайтарди.\nНоябрь ойининг ўрталари эди. Онасига анчадан бери қовоқ-тумшуқ қилиб юрган Ойниса мактабга бориш баҳонасида уйидан чиқиб кетди-ю, уч кун уйига қайтмади.\nРозия опа синглиси билан уни излай-излай, чойхона ортидаги қурилиши тугалланмаган ҳовлидан топди.\nҚизни Акмал йўлдан урган экан. Акмалнинг Ойниса билан бирга бўлганини эшитган онанинг фиғони фалакка чиқиб, йигитнинг ота-онасига, сўнг натижа бўлмагач, ички ишлар бўлимига хабар берди…\nБу орада Акмал яна бир жиноят содир этишга ҳам улгурган эди…\nЎша оқшом бир кун аввал Россиядан қайтган Акмални кўргани жўралари меҳмонга келишди. Қуюқ дастурхон атрофида гурунглашиб ўтиришди.\n– Қўлингга нима қилди? – дафъатан сўраб қолди Акмал ошнаси Нодирдан.\n– Э, икки кун аввал уйда йиқилиб тушувдим, – деди Нодир қўлини силаб. – Аввал унча билинмовди, мана энди шишиб кетди…\n– Чиққан бўлмасин қўлинг? – Акмал ғамхўрлик билан Нодирнинг қўлини кўздан кечирган бўлди. – Бизнинг маҳалламизда синган-чиққанни жойига соладиган зўр табиб бор. Қани, кетдик…\nБир уй жўралар ҳаммаси биргалашиб табибникига жўнашди.\nМактаб ёнидаги йўлда улар рўпарадан келаётган уч йигитга дуч келишди. Йигитлар ўтиб кетгач, Акмалга улардан бири сўкингандай туюлди.\n– Тўхта! – деб қичқирди Акмал ўткинчи йигитларга қараб.\nЙигитлар ҳайрон бўлиб тўхташди.\n– Қайсинг сўкиндинг? – Акмал уларнинг устига булутдай бостириб борди.\n– Ҳеч ким сўкингани йўқ, – деди йигитлардан бири.\nАкмал бошқа савол бериб ўтирмади. Йигитнинг жағига мушт туширди. Нима бўлганини англашга ҳам улгурмаган йигит оғзини ушлаб ерга йиқилди…\nЖиноят ишлари бўйича Қашқадарё вилояти ҳамда Косон тумани судларида Акмал Холмуродовга оид жиноят иши кўрилди.\nҚайд этилишича, Акмал Холмуродов 2001 йилда туғилган, маълумоти ўрта, ҳеч қаерда ишламайди, бўйдоқ. Илгари ҳам жиноят қилиб, жарима тўлаган. Косон туманида яшайди.\nСуд мажлисида Акмал қилмишига қисман иқрор бўлди холос. Унинг қайд этишича, муштумзўрликка йигитларнинг ўзлари сабабчи бўлган. Улардан бири унинг елкасидан туртиб ўтган, кейин сўкинган. Шу сабабли унга мушт туширган.\nОйниса масаласида ҳам у ўз баҳоналарини қалаштириб ташлади. Қизнинг онаси совчиларини қуруқ қайтаргач, у мақсадига эришиш, унга уйланиш ниятида шу ишни қилишга мажбур бўлган эмиш.\nОйниса ҳам суд мажлисида йигитни ҳимоя қилиб, онаси уларнинг турмуш қуришига қарши бўлгани учун бу ишни ўз розилиги билан қилганини қайд этди.\nОйнисанинг онаси Розия Болтаева қизи ҳали ўн олтига ҳам тўлмагани, мактабда ўқиётганини айтса ҳам Акмал Ойнисани йўлдан уриб, олиб қочганини, унинг келажагини барбод қилганини қайд этиб, унга нисбатан қонуний жазо берилишини сўради.\nСуд ҳукмига асосан Акмал Холмуродовга 1 йилу 2 ой озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланди.\nҲа, Акмал қизиққонлик, ҳовлиқмалик билан бебошликка, унинг ортидан жиноятга қўл урганини ўзи ҳам сезмай қолди. Ўзи йўл бошида адашган йигит ўн олтига тўлмаган ўқувчи қизни ҳам йўлдан урди… Энди бу қилмишларининг жабрини тортишига тўғри келади.\nҚашқадарё вилояти прокурорининг ўринбосари


11:30 / 23.02.2019 3396 pdf Ўқиш режими + -\nҚаршимизда баҳор таровати ўзини намойиш қилгани шай турибди. Қишнинг совуқ кунлари, узун тунлари ортимиздадир энди. “Қиш – мўминнинг баҳори” рукнида бериб борилаётган мақолалар ҳам охирлаб қолди. Асосан турли нафл ибодатларга бағишланган туркум мавзудаги мақолаларнинг сўнгисини эътиборингизга ҳавола этмоқдамиз. Уни “Аброр бандалар” деб номладик. Шояд, нафл ибодатлар сабаб биз ҳам аброр бандалар қаторида турсак...\nОли Имрон сурасида Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:\n“...Роббларига тақво қилганлар учун остларидан анҳорлар оқиб турган жаннатлар бўлиб, уларда мангу қолурлар. Бу Аллоҳ ҳузуридан зиёфатдир. Аллоҳ ҳузуридаги нарса аброрлар учун яхшидир” (198-оят).\nКофирларга озгина матоҳ – бу дунёнинг вақтинчалик ҳаёти, мўминларга эса шунча нарса – жаннатлар, абадий ҳаёт, Аллоҳнинг ҳузуридан зиёфат. Фақат мўминлар бу нарсаларга сазовор бўлиш учун яхши амалларда бардавом бўлсалар бўлди.\nИнсон сурасининг 5-оятида:\n“Албатта, аброрлар кофур аралаштирилган қадаҳдан ичарлар…”, дейилган.\nКофур – ичимликни хушбўй ва хуштаъм қилувчи модда бўлиб, араблар у аралашган шаробни энг яхши шароб ҳисоблашади. Тафсирчиларимиз, оятдаги «кофур»дан мурод жаннатдаги булоқнинг исми, деганлар.\n“Албатта, аброрлар неъматланишдадирлар” (Инфитор сураси, 13-оят).\nЭнди Мутоффифин сурасининг 18 –22-оятларига диққат қилайлик:\nЙўқ!!! Албатта, аброрларнинг китоби «Иллиййийн»дадир.\nЙўқ! Қиёматни ёлғонга чиқарувчилар бўлмағур гапни айтадилар. Қиёмат албатта қоим бўлади. У кунда, аввал айтиб ўтилганидек, фожирлар азобларга дучор бўладилар. Аброрларнинг китоблари эса «иллиййийн»да бўлади.\n«Иллиййийн» не эканини сенга нима билдирди?!\nЯъни «Сен «Иллиййийн» нима эканини қаердан ҳам билар эдинг, унинг моҳияти шундай каттаки, сен уни идрок эта олмайсан. Билиб қўй!\nУ ёзилган китобдир.\n«Иллиййийн» луғатда «улув» – «олийлик» сўзидан олинган бўлиб, «энг олийлик» деган маънони билдиради. Ушбу оятнинг таърифидан эса у аброр одамнинг бу дунёда қилган каттаю кичик амаллари ёзиб юрилган «номаи аъмол» китоби эканини билиб оламиз.\n«Иллиййийн» жаннатнинг энг олий, юқори даражасидир. Демак, аброр – яхши бандаларнинг амаллари ёзилган китоблари ўзлари абадий қоладиган жойда – жаннатда туради. Уларнинг яхшилик аломати эканига яна бир белги бу!\nУнга муқарраб(фаришта)лар шоҳид бўлурлар.\nҲа, Аллоҳ таоло тақводор мўмин бандаларнинг номаи аъмол китобларини олиймақом жойга қўйиш билан кифояланиб қолмасдан, У Зотга муқарраб фаришталар унга гувоҳ ҳам бўладилар. Номаи аъмол китоблари ана шундай эҳтиромга сазовор бўлганидан кейин...\nАлбатта, аброрлар неъматланишдадирлар.\nЯъни кўзинг уларга тушиши билан, чеҳраларидан фаровонликда юрганлари кўриниб туради. Чунки қиёмат кунининг шиддатли даҳшатларидан ўтиб, фожирларнинг номаи аъмол китоби ҳам, ўзи ҳам «сижжийн» – дўзахнинг энг тор жойи, энг қаърида эканини кўриб туриб, ўзининг номаи аъмол китобини ҳам, ўзини ҳам жаннатнинг энг олий мақомида кўриш саодати уларнинг юзида балқиб турмай, кимнинг юзида балқисин?! Жаннатда қўйилган атрофи гўзал пардалар билан ўралган баланд сўриларда ястанган ҳолда ўзи учун Аллоҳ таоло томонидан берилган сон-саноқсиз, битмас-туганмас, васфига ҳар қандай сўз ожиз бўлган нозу неъматларга мамнуният ила назар солиб турган тақводор мўминнинг чеҳрасидан фаровонлик, бахт-саодат аломати балқимай, кимнинг чеҳрасидан балқисин?! Ҳа, жаннатдаги бандаларнинг битмас-туганмас бахт-саодатда эканликларини ҳар қандай шахс бир кўришдаёқ билиб олади, уларнинг ҳолини биров тушунтиришига ёки ўзлари айтиб беришларига ҳожат ҳам йўқ. Аммо бу дунёда иймон-эътиқод, тақво ва ибодат ила ўтган бандаларнинг жаннатдаги роҳат-фароғатлари бу билан тугаб қолмайди... Биз билмаган яна қанча неъматлар ҳам аброрлар учун муҳайё қилинган.\nАллоҳ таоло ибодатларимизни Ўзи қабул қилсин. Хато-нуқсонларини афв айласин. Аброр бандалардан бўлишимизни насиб этсин.\nАброр 03:39 / 13.05.2020\nИсмиз исломий ва куронда такрор ва такрор оятларда келганлигини билмас эдим. Энди билсам жаннат ахлини Аброр Бандалар деб аталаркан. Мен уз исмимга лойик будишга доим харакат киламан\nАброр Мадаминов 16:42 / 23.02.2019\nАлхамдулиллах, бу маколани укиб, кузларимга ёш келди. Ота-онам бу исмни менга куйганларидан узимни жуда бахтиёр хис этмокдаман. Уларга жуда куп рахматлар айтаман. Фамилиямиз хам Мадамин яъни Мухаммадамин сузининг кискартмаси булиб, пайгамларимизнинг ростгуй, хакни сузловчи, содик каби сифатларини англатар экан. Илгари хеч качон Аброр Мухаммадамин исм-фамилиямдан бунчалик фахрланмагандим. Аллохга шундай оилада тугилганимга, шундай исмни менга насиб курганига беадад хамду санолар булсин. Иншааллох, маколада езилган хакикий АБРОР булишимга муяссар килсин.\nЮлдош 16:02 / 23.02.2019\nИбодатларимизни янаям мукаммал килишга интилмогимиз керак эканлигини тушудим иншаоллох\nАброр 13:07 / 23.02.2019\nУшбу мақолани ўқиб мен янада Роббимни розилигига эришишда собит қадам бўлиб, исмимга мос ва ҳос ишларни кўпроқ қилишим ва бардавом бўлишга, Роббимни менга бераётган раҳматига кўпроқ шукроналар айтишимга, солиҳ бандалардан бўлишга ва бунинг эвазига қиёмат кунида ана шундай бандаларга вада қилинган мукофотларга эришишга ундади.\n10:03 / 23.02.2019 2882\n14:00 / 23.02.2019 3284\n3573 15:00 / 31.12.2020\n74839 13:30 / 10.01.2019\n2708 09:28 / 11.02.2019\n4093 20:30 / 05 январь\n63718 11:58 / 10.10.2018


Газета Норма маслахатчи / 2018 год / № 06 / Биз яшайдиган уй\n2018 йилнинг илк ойида пойтахтдаги Мирзо Улуғбек тумани аҳолиси нохуш янгилик гувоҳи бўлди. Туман ХУМШ уюшмасининг умумий мол-мулкни сақлашга мажбурий бадаллар белгилашга доир тавсиялари норозилик келтириб чиқарди. Турар жойлар мулкдорларига – 1 м2 учун 1 000–1 200 сўм миқдорида, нотурар жойлар мулкдорларига эса – 1 м2 учун 2 200–2 500 сўм миқдорида. Улар Фейсбукдаги «ХУМШ ва у билан қандай яшаш керак» гуруҳида жойлаштирилган эди. Мирзо Улуғбек туман ҳокимлигининг ширкатларга, шунингдек юридик шахс (ХУМШ) ташкил этмасдан уйларга хизмат кўрсатувчи мулкдорлар жамоаларига тавсияларни «тавсия этиши» ҳам шу ернинг ўзидан жой олган.\nТаклифларга ҳуқуқий нуқтаи назардан қаралса, бу қонунчиликни бузиш, хусусий мулк ҳуқуқига асосланган, нодавлат ноҳукумат ташкилоти бўлган ХУМШ ишларига ноқонуний аралашишдан бошқа нарса эмаслиги яққол кўзга ташланади. Зеро барча кўп қаватли уйлар учун мажбурий бадаллар бир хил бўла олмайди. Улар ширкат бошқаруви томонидан ишлар режаси, даромадлар ва харажатлар сметаси асосида ҳисоблаб чиқилади, умумий йиғилишда тасдиқланади. Қонунчилик талаблари ана шундай. Бу ўринда эса жамоа ташкилоти норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда белгиланганларни писанд қилмай, ўз ҳуқуқий ваколати доирасидан чиқиб, бу ишни ўз зиммасига олган.\nМоҳиятан олганда, тавсиялар – ҳеч қандай мажбурият юкламайдиган кўрсатмалардир. Бироқ улар қонунларга зид бўлмаслиги, кишиларни чалғитмаслиги керак. Айниқса, уларнинг ташаббускори жамоа ташкилоти саналиб, кенг оммага мўлжалланган бўлса. Кўпинча ушбу тузилмалардан чиқаётган маслаҳатлар ХУМШ учун «ихтиёрий-мажбурий» тартибда ижро этилиши шарт бўлган махфий буйруқдек янграйди, бу гал ҳам шундай бўлди, ушбу соннинг кейинги материалида шу ҳақда сўз боради.\n«Тавсиячилар» қайси параметрлардан келиб чиқиб 2 ёки 3 баравар юқори эмас, айни ушбу миқдордаги бадални таклиф этмоқдалар? У нимага асосланган? Мирзо Улуғбек туман ХУМШ уюшмаси раисининг хатида айтилишича, бунга зарурат «ўтган йилги ХУМШнинг молиявий аҳволи таҳлили ва 2018 йилги прогнозлардан келиб чиққан». – Ушбу таҳлил ва прогнозлар қаерда? «2018 йилги ишлар режаси, даромадлар ва харажатлар сметасини бажариш мақсадида». – Бироқ ҳар бир уйнинг ўз эҳтиёжлари бор, тегишинча, умумий мол-мулкни сақлаш харажатлари фарқланади. Шу сабабли ишлар режалари ва сметалар ҳар хил бўлиши керак, бу соҳани тенглаштиришга уриниш беҳуда. «Умумий мулк ва туташ ҳудудларни сақлашга мажбурий бадалларни тўлиқ йиғиш зарурати муносабати билан». – Мажбурий бадаллар бўйича қарз барча ХУМШ учун ягона бадални тавсия этишга асос бўлиб хизмат қила олмайди. Ҳокимлик ва Уюшма эса ушбу қарздорликни қисқартиришда ширкатларга кўмаклаша олади. «2017–2018 йилларда кўп хонадонли уй-жой фондини таъмирлаш, ободонлаштириш ва ундан фойдаланиш шароитларини яхшилаш дастурини бажариш мақсадида». – Айни пайтда пойтахтдаги кўплаб ХУМШ умумий мол-мулкни капитал таъмирлаб бўлди. Ҳудудни ободонлаштириш билан боғлиқ таъмирлаш эса Дастурга мувофиқ бюджет маблағлари ҳисобидан амалга оширилмоқда. Бу ҳам барча уйларга бир хил мажбурий бадал тавсия этишга важ бўла олмайди. Бунинг устига, мулкдорлар кадастр ҳужжатлари билан ўзларига бириктирилган ер участкаларини тутиб туриш ҳуқуқига эга. Кадастр йўқми – мулк ҳуқуқи ҳам йўқ. Демак, ушбу «уйга туташ ҳудудларни» сақлаш мажбурияти мавжуд эмас.\nМирзо Улуғбек ХУМШ уюшмаси раиси нотурар жой мулкдорлари учун турар жойлар мулкдорлариникидан 2 баравар юқори мажбурий бадал миқдорини белгилашни ҳам тавсия этмоқда. Бу қонун ҳужжатларини қўпол равишда бузишдир. «Хусусий уй-жой мулкдорларининг ширкатлари тўғрисида»ги Қонуннинг 6-моддасига мувофиқ, яшаш учун мўлжалланмаган жой мулкдорлари умумий мол-мулкни сақлаш ва таъмирлаш бўйича умумий харажатларни бир хил миқдорда тўлаш мажбурияти юзасидан турар жой мулкдорлари билан тенглаштирилган. Уларнинг ширкат билан муносабатлари шартнома билан тартибга солинади. Агар нотурар жой мулкдори ХУМШ аъзосидан кўра умумий мол-мулкка каттароқ юк бўлиб тушаётганини ХУМШ асослаб берса, нотурар жой эгаси эса бунга қўшилса, фақат шу ҳолда унга турар жой мулкдориникидан юқорироқ миқдордаги бадал белгиланиши мумкин.\nЯна бир жиҳат. ХУМШ уюшмаси аслида белгиланганидек ўз аъзоларига эмас, балки аксарияти унга аъзо бўлишдан бош тортган тумандаги барча ширкатларга ва ҳатто... унга ҳеч қандай алоқаси бўлмаган юридик шахс ташкил этмаган мулкдорлар жамоаларига тавсиялар беради.\nУКХ соҳасидаги мустақил экспертлар яна бир муҳим жиҳатга эътибор қаратдилар. ХУМШ уюшмаси – нодавлат нотижорат ташкилоти. Тавсиялар ёзилган хатда Ўзбекистон Республикаси герби тасвирланган. Бу анча жиддий ҳуқуқбузарлик. «Ўзбекистон Республикаси Давлат герби тўғрисида»ги Қонуннинг 5-1-моддаси билан унинг тасвиридан (ҳатто элементларидан) нодавлат ташкилотлари фойдаланиши тақиқланади. Ушбу нормани бузганлик учун МЖТКнинг 203-1-моддасига мувофиқ жавобгарлик юзага келади.\nБундан ташқари, ҳужжатдаги давлат герби тасвири ташкилот давлатга тегишлилиги ҳақида маълумот беради. Мазкур ҳолда бу ёлғон маълумотдир, сабаби ХУМШ уюшмаси давлат ташкилоти эмас, бу ҳам жавобгарликка олиб келади. Пойтахт ҳокимлиги сайтидаги унга қарашли ташкилотлар рўйхатида эса... Тошкент шаҳар уй-жой мулкдорлари ширкатлари уюшмаси қайд этилган! Нодавлат нотижорат ташкилоти давлат органига бўйсуниши мумкин эмас. «Нодавлат нотижорат ташкилотлари тўғрисида»ги Қонун билан давлат органлари ва мансабдор шахсларнинг улар фаолиятига аралашуви тақиқланган.\nАсосийси, бадаллар миқдорларининг квартиралар эгалари томонидан эмас, балки чет шахслар томонидан белгиланиши – хусусий мулк ҳуқуқини тўғридан-тўғри бузишдир.\nПрезидентнинг 24.04.2017 йилдаги ПҚ-2922-сон қарори билан Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлигига умумий мол-мулкни сақлашга мажбурий бадалларнинг энг кам миқдорларини ҳар йили тасдиқлаш вазифаси топширилган. Бунда кўп хонадонли уй-жой фондини сақлаш ва ундан фойдаланиш бўйича белгиланган норма ва қоидалар, уларнинг конструктив хусусиятлари ва бошқа параметрлари ҳисобга олинади. Қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритилгандан кейин улар тасдиқланади. Бадалнинг энг кам миқдори – энг қуйи планка бўлиб, ундан кам миқдор белгиланиши мумкин эмас, ундан юқори миқдорни белгилаш эса мумкин ва, ўрни келганда, уйнинг техник ҳолати, таъмирлашга эҳтиёждан келиб чиқиб зарур бўлади. Буни ХУМШ аъзоларининг умумий йиғилиши ҳал этади. Яъни уйларни сақлашга алоҳида ёндашув сақлаб қолинади, бунда ягона бадал белгилаш учун тенглаштиришга ўрин йўқ. Туман Ширкатлар уюшмаси ХУМШ аъзоларини чалғитган ҳолда ҳуқуққа зид равишда бошқа ёндашувни тавсия этмоқда.\nҚонунлар қаерда қолди?\nШиркат аъзоларини умумий мол-мулкни бошқариш ҳуқуқидан маҳрум қилмоқчиларми?\nМирзо Улуғбек туманидагилар ХУМШ қандай ишламаслиги кераклигини кўрсатмоқчи бўлган кўринади. Январь ойининг бошида бу ерда ширкатларни зудлик билан умумий йиғилиш ўтказишга мажбурлаш кампанияси бошланди. Округлар бошлиқлари ушбу ташаббус билан чиқдилар. «Хусусий уй-жой мулкдорларининг ширкатлари тўғрисида»ги Қонуннинг 20-моддасида ширкат аъзоларининг ҳар йилги умумий йиғилиши молия йили тугаганидан кейин 60 кундан кечиктирмай чақирилиши белгиланган бўлса, бунчалик шошилишга нима сабаб. Уларнинг кўпчилиги йил бошида бунга ҳали тайёр эмас эди.\nОкруг бошлиқлари жараённи тезлаштиришни кўзлаб, туман ХУМШ раҳбарларига бир хил – айнан сўзма-сўз такрорланган умумий йиғилиш баённомаларини тарқатдилар. Булар намуна ёки тавсия эмас, балки ижро этилиши шарт бўлган ҳужжатлар эди. Умумий йиғилиш ўтиш-ўтмаслиги муҳим эмас эди. Ширкатлар раҳбарларини баённомани имзолашга, муҳр босишга, баённоманинг айрим варақларида гўё унинг мазмунини «маъқулловчи» аҳоли имзоларини йиғишга мажбурладилар, шу билан иш битди. Бош тортганларга босим ўтказдилар. Бироқ бу ХУМШ фаолиятига ноқонуний аралашувдан ўзга нарса эмас, афсуски, уй-жой соҳасида бундай ҳолат барқарор тус олган.\nАслида ширкатнинг йиллик умумий йиғилиши йилнинг асосий воқеаси саналади, унга кўпчилик жиддий тайёргарлик кўради. Унда келаси йилги фаолиятни белгиловчи муҳим қарорлар қабул қилинади. ХУМШнинг муваффақиятли ишлаши у қандай ўтишига боғлиқ. Округ бошлиқларининг бундай баённомаларни имзолаш талаби билан босим ўтказиши – ширкатда ўзини ўзи бошқаришнинг муҳим дастаги бўлган умумий йиғилиш аҳамиятини ерга уришдир.\nБироқ ҳужжатнинг мазмуни билан танишиб чиқсак, юқоридаги ишлар арзимасдек кўриниб қолади. Унинг муаллифлари уй-жой фондини бошқаришга доир қарашларини амалдаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга ва мамлакатимиз Ҳукумати қабул қилган уй-жой соҳасини ислоҳ қилиш йўналишига қарши қўйишга журъат этганлар. Ҳужжатни ишлаб чиққанлар қандай асосга кўра бундай йўл тутганларини била олмайсиз: ҳуқуқий саводсизлиги, ўзбошимчалиги, норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар талабларига зид келувчи манфаатлари бунга сабабми, зеро унинг қабул қилиниши хусусий мулк ҳуқуқи ва қонун ҳужжатлари нормаларини барбод қилиши аниқ. Муаллифлар ушбу кашфиётнинг ижтимоий оқибатлари ҳақида ўйлаб ҳам кўрмаган бўлсалар керак. Барча ширкатлар учун айнан сўзма-сўз тузилган, бажарилиши мажбурий бўлган баённома прокуратура томонидан қонунийликка риоя этилганлиги юзасидан албатта текширилиши шарт. Унинг мазмуни билан танишиб чиқамиз.\nУмумий йиғилиш баённомасига ноқонуний тус берадиган 19 та банд\nТумандаги барча ХУМШ учун умумий йиғилиш баённомаси бир хил бўла олмайди, сабаби кўп қаватли уйларнинг техник ҳолати турлича. Тегишинча, даромадлар ва харажатлар сметалари, умумий мол-мулкни сақлашга бадаллар ҳам фарқланиши керак.\nХУМШни умумий йиғилиш ўтказишга ва бир хил баённомаларни имзолашга ёппасига мажбурлаш ўзбошимчалик, қонун ҳужжатларини бузиш ва ХУМШ ишларига аралашув ҳисобланади.\nЙиллик умумий йиғилишни шошилинч тартибда ўтказиш талаби қонунчилик талабларига зид келади. Ширкат унга тайёргарлик кўриши, у ўтказиладиган жой, сана, вақт ҳақида ўз аъзоларини олдиндан хабардор қилиши керак (ХУМШ тўғрисидаги Қонуннинг 20-моддаси).\nБаённомада кўрсатилишича, «маҳалла раиси йиғилишни очишни таклиф этди». Бу ХУМШ ишларига аралашишдир. Маҳалла раиси умумий йиғилишга келиши, сўзга чиқиши мумкин, бироқ уни ХУМШ аъзолари орасидан сайланадиган йиғилиш раиси олиб боради.\nБаённомада қонун ҳужжатларига мувофиқ ширкат бошқаруви йиллик умумий йиғилишга қуйидаги лойиҳаларни тайёрлаши кераклигини белгиловчи банд мавжуд эмас:\nа) умумий мол-мулкни ва ер участкасини, ширкат мол-мулкини сақлаш ишларининг режаси ҳамда ўтган йилдаги унинг ижроси тўғрисида ҳисобот;\nб) ширкатнинг даромадлар ва харажатлар сметаси ҳамда унинг ижроси тўғрисида ҳисобот;\nв) сметадан келиб чиққан ҳолда турар ва нотурар жойлар мулкдорлари учун умумий мол-мулкни сақлашга мажбурий бадалларнинг миқдорлари.\nШиркат бошқаруви йиллик умумий йиғилиш ўтказилгунига қадар ХУМШ аъзоларига мазкур ҳужжатларнинг лойиҳалари билан танишиб чиқиш имкониятини таъминлаши шарт (ХУМШ тўғрисидаги Қонуннинг 20, 25-моддалари).\nБаённомада ХУМШ бир нечта уй мулкдорларини бирлаштирса, ҳар йилги умумий йиғилиш ўтказилгунига қадар ХУМШдаги ҳар бир уйнинг жой мулкдорлари йиғилишлари ўтказилиши шартлигини белгиловчи банд мавжуд эмас (ХУМШ тўғрисидаги Қонуннинг 23-моддаси).\nХУМШ раҳбарларига топширилган баённомаларда ҳар бир қарор ва таклиф остида «Бир овоздан қабул қилинди» деб кўрсатилган. Бу бошқарув раисларини мансаб сохтакорлигига бошлайди. Чет шахслар ХУМШ аъзоларига қандай қилиб ва қайси қарорларга овоз беришни буюришга ҳақли эмас.\nХУМШга мажбурлаб ўтказилган баённомада тумандаги барча ширкатларнинг фаолияти қониқарсиз деб топилган. Унда кўрсатилишича, гўё «ширкат умумий мол-мулкка хизмат кўрсатиши қониқарсизлиги; уй аҳлининг аризалари ўз вақтида ва сифатли бажарилмаслиги; ХУМШ аъзолари мажбурий бадалларни ўз вақтида тўлаши устидан назорат йўқлиги боис муддати ўтган катта дебиторлик қарзи юзага келганлиги; қарздорликни тугатиш чоралари кўрилмаётганлиги сабабли аҳолидан кўплаб аризалар келиб тушган». Бироқ бундай «тенглаштириш» барча ширкатларни бир хил даражага тушириб қўяди.\n«2018 йилда умумий мол-мулкни сақлаш ишларининг режаси ҳамда даромадлар ва харажатлар сметаси Президентнинг 24.04.2017 йилдаги ПҚ-2922-сон қарори талабларига мувофиқ тузилади, мазкур ҳужжат билан шу жумладан ободонлаштириш параметрларини ўз ичига олган 2017–2018 йилларда кўп хонадонли уй-жой фондини таъмирлаш, ободонлаштириш ва ундан фойдаланиш шароитларини яхшилаш дастури тасдиқланган». Бироқ Дастур доирасида ҳудудларнинг ободонлаштирилиши бўйича таъмирлаш ХУМШ ҳисобидан эмас, балки бюджет ҳисобидан ўтказилади. Бу сметада акс эттирилиши керак.\n«ХУМШ бошқаруви раиси қарз маблағлари олиш, шу жумладан банк кредитлари олиш, шунингдек битта уйдаги жой мулкдорларининг маблағларини бошқа уйнинг эҳтиёжлари учун олиб туриш (қайта тақсимлаш) тўғрисида қарор қабул қилиш ваколатига эга». Бундай қарорларни қабул қилиш бошқарув раисининг эмас, ХУМШ аъзолари умумий йиғилишининг мутлақ ҳуқуқидир (ХУМШ тўғрисидаги Қонуннинг 19-моддаси). Акс ҳолда раис уй-жой мулкдорлари вакилига айланади, улар эса кейинчалик кредит мажбурияти бўйича ўз маблағлари билан жавоб беришга мажбур бўладилар.\n«ХУМШ бошқаруви раиси Тошкент шаҳар Мирзо Улуғбек тумани ХУМШ уюшмасига кириш ва унинг ишида фаол қатнашиш тўғрисида қарор қабул қилади». Ширкатларнинг уюшмаларига (иттифоқларига) ва бошқа бирлашмаларга кириш ҳамда улардан чиқиш тўғрисида ХУМШ аъзолари умумий йиғилиши қарорлар қабул қилади (ХУМШ тўғрисидаги Қонуннинг 19-моддаси).\n«ХУМШ бошқаруви раиси ХУМШ аъзоларини Мажбурий бадаллар тўланишини ҳисобга олишнинг интеграциялашган тизими – Мирзо Улуғбек тумани фуқаросининг электрон картасига (www.oboduy.uz) улаш тўғрисида қарор қабул қилиш ҳуқуқига эга». Буни фуқаролар ўрнига раис ҳал этмаслиги керак. Ҳар бир мулкдорнинг шахсан қарор қабул қилиши мулкдорларнинг хос ҳуқуқи, уларнинг ажралмас фуқаролик ҳуқуқи ва эркинлиги ҳисобланади.\n«Турар жой мулкдорларига 1 м2 учун қонун ҳужжатларида белгиланган меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдори даражасидан 0,6 фоиз миқдорида мажбурий бадал белгиланади. Нотурар жойлар мулкдорларига – 1 м2 учун қонун ҳужжатларида белгиланган меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдори даражасидан 1,5 фоиз миқдорида». Баённомадан келиб чиқилса, Мирзо Улуғбек туманидаги турар жой мулкдорлари учун мажбурий бадал миқдори 1 м2 учун 1 033,44 сўмни (172 240 / 100 х 0,6) ташкил этади. Нотурар жойлар мулкдорлари учун – 1 м2 учун 2 583,6 сўм (172 240 / 100 х 1,5).\nБундан нимани англаш мумкин? Аҳолига умумий мол-мулкни сақлаш учун зарур харажатлардан эмас, балки ЭКИҲдан келиб чиқиб бадал белгилаб, бу билан хусусий мулк ҳуқуқини поймол этган ҳолда уй-жой фондини бошқариш асосини бузмоқчилар. Ана шундай «қатъий» бадал ўрнатилиб, у кимнингдир томонидан ишлаб чиқилган бўлса, ишлар режасини тузишга, даромадлар ва харажатлар сметасини ишлаб чиқишга ҳожат қолмайди. Аслида бу қонун ҳужжатларини оёқ ости қилиш ва мулк ҳуқуқини бузиш саналади.\nПҚ-2922-сон қарор билан Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлигига уйларнинг техник ҳолати, конструктив хусусиятлари, таъмирлашга реал эҳтиёжи, бошқа параметрлардан келиб чиқиб мажбурий бадалларнинг энг кам миқдорларини ҳар йили тасдиқлаш вазифаси топширилган. Баённома муаллифлари Президент қарори билан ваколат берилган орган ўрнига ўзларини қўйиб, алоҳида олинган тумандаги ХУМШ аъзолари учун ЭКИҲга қараб белгиланадиган бадални ўзбошимчалик билан ўрнатишни кўзламоқдалар. Ахир у энг кам иш ҳақи ҳар гал ошганида ортиб бораверади-ку.\n«Аҳолининг ҳимояланмаган қатламларини ижтимоий муҳофаза қилиш, уйбошилар фаолиятини рағбатлантириш, шунингдек бюджет ташкилотлари манфаатларини ҳимоя қилиш мақсадида ХУМШ бошқаруви раисига улар учун мажбурий бадалнинг энг кам, ноль даражалигача бўлган миқдорини белгилаш ҳуқуқи берилади». Аҳолининг ҳимояланмаган қатламлари бадал миқдорини камайтириш имконияти тўғрисидаги қарорни умумий йиғилиш қабул қила олади. Бироқ нима сабабдан ХУМШ аъзолари бюджет ташкилотларининг умумий мол-мулкни сақлаш харажатларини зиммаларига олиб, уларнинг манфаатларини ҳимоя қилишлари керак? Уйбошиларнинг ишини рағбатлантириш масаласини ҳам аҳоли умумий йиғилишда ҳал этмоғи лозим. Улар орасида қўшниларига ҳеч қандай фойдаси тегмайдиганлар кўп топилади.\n«Бошқарув раисига ҳар бир мулкдордан қонун ҳужжатларида белгиланган меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдори даражасидан 2 фоиз миқдорида иш ҳақи белгиланади». Бироқ ширкат бошқаруви раисига, аъзоларига ва тафтиш комиссияси аъзоларига тўланадиган ҳақ миқдорини белгилаш тўғрисидаги қарорни ХУМШ аъзолари умумий йиғилиши қабул қилади (ХУМШ тўғрисидаги Қонуннинг 19-моддаси).\n«Тошкент шаҳар Мирзо Улуғбек тумани ХУМШ уюшмасига ажратмалар миқдори ҳар бир мулкдордан қонун ҳужжатларида белгиланган меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдори даражасидан 1,5 фоиз миқдорида белгиланади». Демак, ширкатнинг ҳар бир аъзоси Уюшмага: 172 240 / 100 х 1,5 = 2 583,6 сўм ўтказиши керак. Мирзо Улуғбек туманида 2011 йилда қарийб 61 949 та квартира бўлгани ҳисобга олинса, туман ХУМШ уюшмасига умумий ойлик йиғим: 2 583,6 х 61 949 = 160 051 436,4 сўмни ташкил этган бўларди. Ҳозир бу сумма анча кўп бўлади. Шунча йил давомида фойда беришини исботлай олмай, аъзоларни жалб этолмаган ташкилот учун жуда яхши «хўрак». Қонун ҳужжатларига мувофиқ, жамоа ташкилотига ихтиёрий равишда аъзо бўлиш мумкин. Мазкур ҳолда ХУМШ аъзолари умумий йиғилишда бу ҳақда қарор қабул қиладилар.\n«ХУМШ бошқаруви раисининг номзоди Тошкент шаҳар Мирзо Улуғбек тумани УКХ бўлими тасдиқлаши учун киритилади». Бироқ ПҚ-2922-сон қарорга мувофиқ, ХУМШ бошқаруви раисининг номзоди умумий йиғилиш қарори асосида, «Коммуналўқув» ўқув-услубий маркази» ДУКда ўқигани тўғрисида тегишли сертификати мавжуд бўлганда ва туман УКХБ томонидан тасдиқланган ҳолда эмас, балки у билан келишилган ҳолда сайланади.\n«2018 йил 1 январдан бошлаб мажбурий бадаллар тўланишини, қилинган харажатларни, тижорат банкларининг ҳисоб-китоб рақамларидаги қолдиқларни ҳисобга олиш қисмида турар ва нотурар жойлар мулкдорлари билан ўзаро муносабатларнинг барчаси фақат Мажбурий бадаллар тўланишини ҳисобга олишнинг интеграциялашган тизими – Мирзо Улуғбек тумани фуқаросининг электрон картаси (www.oboduy.uz) орқали амалга оширилади». Қонун ҳужжатларини ҳар томонлама бузган ҳолда бундай шошилишнинг сабаби энди юзага чиқди. Ҳамма гап «www.oboduy.uz»да экан! Қонунлар қаерда қолса, қолавермайдими.\nБаённомада бу намуна ёки тавсия эканлиги кўрсатилмаган. Шу сабабли уй-жой мулкдорларининг манфаатлари кўзланмаган ҳаракатларни содир этишга мажбурлаш ҳақида сўз бормоқда.\nУшбу ҳужжат муаллифини аниқлаш мушкул, сабаби унда жиддий жавобгарлик назарда тутилган ҳуқуқбузарликларга йўл қўйилган. Ўйлашимизча, у Мирзо Улуғбек тумани ХУМШ уюшмаси ва ҳокимлик тузилмаларидан чиққан. Зеро мажбурий бадал оширилиши тўғрисида Фейсбукдаги «тавсиялар» унинг пайдо бўлиши ҳақида хабардор қилган эди. Эҳтимол, у жамоатчилик фикрининг ўзига хос мониторинги бўлгандир. Округ бошлиқлари – давлат ҳокимияти органларининг жарчи ва элчилари ҳужжатни илгари сурмоқдалар. Буларнинг бари учун эса аҳоли ҳақ тўлашига тўғри келади.\nАсосий ғояси – хусусий мулк ҳуқуқини яксон қила олган баённома ижтимоий тармоқларда кириб ўқиганлар ва фикр билдирганлар сони бўйича бозори чаққон асарга айланиши мумкин эди. Мазмунидан келиб чиқилса, квартиралар эгаларини умумий мол-мулкни тасарруф этиш ҳуқуқидан маҳрум этиб, ушбу ҳуқуқни ХУМШ раисларига топширмоқчилар. Бу ёндашув кўпчиликка таниш: гуруҳдан кўра бир кишини бошқариш ва манипуляция қилиш анча осон. Ширкатда умумий йиғилиш эмас, балки бошқарув раиси олий орган бўлса, аҳолининг бадалларини тасарруф этиш осон кечади. Боз устига, у қўрқоқ, бировнинг ҳақидан тап тортмайдиган, қонун ҳужжатларидан бехабар бўлса.\nБугунги кунда уй-жой соҳаси қийин даврни бошдан кечирмоқда. У ислоҳ қилиняпти, бошқарувни тубдан такомиллаштиришга доир аниқ чоралар қабул қилиняпти. Бунда, шубҳасиз, қатъий ёндашув зарур. Бироқ амалдаги қонунчилик доирасидан чиқмаслик даркор. У писанд қилинмас экан, маърифатли пойтахтнинг бошқа туманларида ҳам шунга ўхшаш ҳужжатни кашф этмасликларига кафолат бўлмайди.\nЎзР ЖИНОЯТ КОДЕКСИ\nНазорат қилувчи, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи ҳамда бошқа давлат органининг ва давлат ташкилотининг мансабдор шахси ёки хизматчиси томонидан хусусий мулкдорларнинг ҳуқуқларини бузиш йўли билан уларга зарар етказиш, яъни мулк ҳуқуқини қонунга хилоф равишда чеклаш ва (ёки) ундан маҳрум этиш, хусусий мулкка тажовуз қилиш, номақбуллиги олдиндан аён бўлган шартларни мулкдорга мажбуран қабул қилдириш, шу жумладан, мол-мулкни ёки мулкий ҳуқуқларни топширишни асоссиз равишда талаб қилиш, шунингдек мулкдорнинг мулкини олиб қўйиш ёхуд уни ўз мол-мулкига бўлган ҳуқуқидан воз кечишга мажбурлаш, талон-торож аломатлари мавжуд бўлмаган тақдирда, шундай ҳаракатлар учун маъмурий жазо қўлланилганидан кейин содир этилган бўлса, –\nэнг кам ойлик иш ҳақининг бир юз эллик бараваридан уч юз бараваригача миқдорда жарима ёки уч йилгача муайян ҳуқуқдан маҳрум қилиш ёхуд уч юз соатгача мажбурий жамоат ишлари ёки уч йилгача ахлоқ тузатиш ишлари билан жазоланади.\nэнг кам ойлик иш ҳақининг уч юз бараваридан беш юз бараваригача миқдорда жарима ёки уч юз соатдан уч юз олтмиш соатгача мажбурий жамоат ишлари ёки муайян ҳуқуқдан маҳрум қилиб, бир йилдан уч йилгача озодликни чеклаш ёхуд уч йилгача озодликдан маҳрум қилиш билан жазоланади.\n206-модда. Ҳокимият ёки мансаб ваколати\nдоирасидан четга чиқиш\nҲокимият ёки мансаб ваколати доирасидан четга чиқиш, яъни давлат органи, давлат иштирокидаги ташкилот ёки фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органи мансабдор шахсининг ўзига қонун билан берилган ваколатлар доирасидан четга чиқадиган ҳаракатларни қасддан содир этиши, фуқароларнинг ҳуқуқларига ёки қонун билан қўриқланадиган манфаатларига ёхуд давлат ёки жамоат манфаатларига кўп миқдорда зарар ёхуд жиддий зиён етказилишига сабаб бўлса, –\nэнг кам ойлик иш ҳақининг бир юз эллик бараваридан уч юз бараваригача миқдорда жарима ёки беш йилгача муайян ҳуқуқдан маҳрум қилиш ёки уч юз олтмиш соатгача мажбурий жамоат ишлари ёхуд уч йилгача ахлоқ тузатиш ишлари ёки бир йилдан икки йилгача озодликни чеклаш ёки уч йилгача озодликдан маҳрум қилиш билан жазоланади.\nэнг кам ойлик иш ҳақининг уч юз бараваридан олти юз бараваригача миқдорда жарима ёки муайян ҳуқуқдан маҳрум қилиб, икки йилдан беш йилгача озодликни чеклаш ёхуд беш йилгача озодликдан маҳрум қилиш билан жазоланади.\nЎзР ФУҚАРОЛИК КОДЕКСИ\n164-модда. Мулк ҳуқуқи тушунчаси\nМулк ҳуқуқи шахснинг ўзига қарашли мол-мулкка ўз хоҳиши билан ва ўз манфаатларини кўзлаб эгалик қилиш, ундан фойдаланиш ва уни тасарруф этиш, шунингдек ўзининг мулк ҳуқуқини, ким томонидан бўлмасин, ҳар қандай бузишни бартараф этишни талаб қилиш ҳуқуқидан иборатдир. Мулк ҳуқуқи муддатсиздир.\n166-модда. Мулкнинг дахлсизлиги\nМулк дахлсиздир ва қонун билан қўриқланади.\nМулкдорнинг мол-мулкини олиб қўйишга, шунингдек унинг ҳуқуқларини чеклашга фақат қонунларда назарда тутилган ҳоллардагина йўл қўйилади.\nЎзРнинг «ХУСУСИЙ МУЛКНИ ҲИМОЯ ҚИЛИШ ВА МУЛКДОРЛАР ҲУҚУҚЛАРИНИНГ КАФОЛАТЛАРИ ТЎҒРИСИДА»ГИ ҚОНУНИ\nХУМШга реал бадалларни тўлашни истайсизми?\nБунинг учун сметани тўғри тузиш лозим. Бадал миқдорини «осмондан олиб» белгилаш керак эмас. У умумий мол-мулкни сақлаш эҳтиёжлари ва харажатлари асосида ҳисоблаб чиқарилади. «Берёза Коммунал Сервис» бошқарувчи компанияси (БК) директори Валентина Азимова нима учун у барча ширкатлар учун ягона бўла олмаслигини тушунтиради.\n– Келинг, иккита ХУМШни кўриб чиқамиз. 1-сон ХУМШ 6 та тўрт қаватли уйни (264 та квартира) бирлаштиради. Булар 1963 йилда қурилган, техник ҳолати деярли ўхшаш бир хил типдаги 4 қаватли уйлар. ХУМШ бизнинг БКга фақат бухгалтерия юритиш хизматларини буюртиради, қолган ишларни ўз кучи билан бажаради. 2017 йилда у кредит ҳисобига катта иш қилди: том, йўлаклар, муҳандислик коммуникацияларини таъмирлади, уйга туташ ҳудудни тартибга келтирди. Шу сабабли 2018 йилги асосий харажатлар – кредитни сўндириш, бу 62 890 минг сўмни (даромадларнинг 44,07%и) ташкил этади.\nХУМШ тайёрлаган нуқсонлар далолатномалари ва ишлар режасининг лойиҳаси асосида БК ҳар битта уй учун даромадлар ва харажатлар сметасини тайёрлайди. Ширкат ҳар бир позицияни кўриб чиқади. Бу босқичда ниманидир ўзгартириш мумкин. Бироқ ўзгартириб бўлмайдиган параметрлар мавжуд. Масалан, кредитни қайтариш, электр энергияси, санитария жиҳатидан ишлов берилиши, ювиш, супуриндиларни олиб чиқиб кетиш, ХУМШ ходимларига иш ҳақи, БК хизматлари ҳақини тўлаш керак. Харажатлардан келиб чиққанда у 1 м2 учун 900 сўм миқдоридаги бадални ташкил этди. Илгари ушбу ХУМШ қонун ҳужжатларида назарда тутилганидек, ҳар битта уй учун турли бадалларни қўллашга уринган. Бироқ 4 қаватли уйларнинг техник ҳолати деярли ўхшаш, таъмирга эҳтиёжи ҳам бир хил. Шу сабабли бир неча йил аввал ХУМШ ягона бадал миқдорини белгилаш ва уйларни капитал таъмирлашга умумий маблағларни навбат тартибида қайта тақсимлашга қарор қилди.\n2-сон ширкат битта 9 қаватли уй аҳолиси (6 та йўлак, 104 та квартира) ҳамда қўшимча даромад келтирадиган 10 та нотурар жой мулкдорларини бирлаштиради. Ушбу ХУМШга БК тўлиқ хизмат кўрсатади. Бу ерда уй лифтларга эга бўлса ҳам, мажбурий бадал миқдори камроқ – 1 м2 учун 710 сўм бўлди. Сабаби нимада? Унинг харажатлари, кредит миқдори камроқ, чунки капитал таъмирлаш ишларининг бир қисмини қарз олмай, ўз кучи билан бажарди. Сўнгги 4 йил давомида кредитлар ҳисобига катта ишларни амалга оширди: дераза ромлари, соябонлар ўрнатди, ертўладаги барча канализация қувурларини алмаштирди, йўлаклар, лифтнинг машина хонаси томини таъмирлади, видеокамералар ўрнатди. Шу сабабли 2018 йилда қайтариладиган кредит 40 800 минг сўмни ташкил этади.\nУшбу ХУМШда лифтлар бўлгани учун 1-сон ширкатга қараганда кўпроқ электр энергияси сарфланади. Бироқ супуриндиларни олиб чиқиб кетиш харажатлари камроқ – дарахтлар оз. Иккала ширкатда барча зарур таъмирлаш ишлари бажарилиб, уйлар тартибга келтирилган. Фақат жорий хизмат кўрсатилиб, бир неча йил кредит тўланади. Қарз узилгач, бадални камайтириш ҳақида ўйлаб кўриш мумкин. 1 м2 майдонга харажатларни ҳисоблаб, ҳар бир турдаги хизматларнинг калькуляциясини смета лойиҳасига илова қиламиз. Аҳоли уларнинг фоиз нисбатидаги қийматини кўради. Ушбу нархларни турар жойнинг умумий майдонига кўпайтириб, ХУМШ аъзоси тариф белгиланганда ойига умумий мол-мулкни сақлашга қанча тўлаши кераклигини билиб олиш мумкин.\n1-сон ХУМШ БЎЙИЧА 2018 ЙИЛГИ КАЛЬКУЛЯЦИЯ\n1 кв. м қиймати – 900 сўм\n1 кв. метрга\nУмумий фойдаланиш жойларидаги (йўлаклар, ертўлалар) электр энергиясига харажатлар\nЧет ташкилотлар хизматлари\nБухгалтерия ҳисобини юритиш хизматлари ҳақини тўлаш\nАхлат олиб чиқиб кетиш\nСанитария ишлови бериш (дезинфекция ва ҳ.к.)\nУмумий мол-мулкни жорий таъмирлаш, жами:\nбошқа харажатлар (инвентарь, инструментлар, асбоб-ускуналар, махсус кийим-бош, техника хавфсизлигига харажатлар, лампочкалар, қулфлар, патронлар, симлар, супургилар ва ҳ.к.)\nУмумий мол-мулкни капитал таъмирлаш, жами:\nМаъмурий харажатлар, жами:\nширкат раиси, бошқарув аъзолари ва тафтиш комиссиясига тўланадиган ҳақ\nахборот хизматлари (газеталар, махсус адабиётлар ва ҳ.к.) ҳақини тўлаш\nХУМШ ходимларига иш ҳақи\nиш ҳақига 25% солиқ\nбанк хизматлари ҳақини тўлаш\nбошқа харажатлар (ёзув-чизув товарлари, нусха кўчириш, телефон, компьютер хизматлари ва ҳ.к.)\n1-сон ХУМШ БЎЙИЧА 2018 ЙИЛГИ ДАРОМАДЛАР ВА ХАРАЖАТЛАР СМЕТАСИ\nТурар жойлар мулкдорларининг мажбурий бадаллари\nНотурар жойлар мулкдорларининг мажбурий бадаллари\nходимларнинг иш ҳақи: раис (директор), сантехник, пайвандловчи, ёрдамчи ишчилар\n2-сон ХУМШ БЎЙИЧА 2018 ЙИЛГИ КАЛЬКУЛЯЦИЯ\n1 кв. м қиймати – 710 сўм\nЛифтларга хизмат кўрсатиш\nСупуриндиларни олиб чиқиб кетиш\nСанитария ишлови бериш\nУмумий мол-мулкни жорий таъмирлаш\nБошқарувчи (хизмат кўрсатувчи) ташкилотга ҳақ тўлаш\nКапитал таъмирлаш жамғармасига ажратмалар\nРаис, бошқарув аъзоларига тўланадиган ҳақ\n2-сон ХУМШ БЎЙИЧА 2018 ЙИЛГИ ДАРОМАДЛАР ВА ХАРАЖАТЛАР СМЕТАСИ\nшартнома бўйича бошқарувчи ташкилот хизматлари ҳақини тўлаш\nкредит – 35 %\nБошқа харажатлар (кутилмаган)\nШиркат раиси, бошқарув аъзоларига тўланадиган ҳақ


Ўзбекистонда Жанубий Кореянинг 400 корхонаси ишламоқда\nЎзбекистонда бугунги кунда Жанубий Корея билан ҳамкорликда очилган 400 корхона фаолият юритмоқда. Уларнинг 64 таси фақат Жанубий Корея сармояси ҳисобига ишлайди.\nБу ҳақда Ўзбекистон Ташқи ишлар вазирлигида Жанубий Корея элчиси Чон Де Ван билан бўлиб ўтган учрашув чоғида маълум қилинди.\nМаълумотда айтилишича, кореялик ишбилармонлар сармояси ҳисобига Ўзбекистонда бир қатор стратегик лолйиҳалар амалга оширилмоқда. Улардан бири Сургил кони базасида Устюрт газкимё корхонасини ташкил этиш лойиҳасидир. Мазкур лойиҳага 4 миллард доллар маблағ сарфланмоқда.