Tempus fugit. Este artigo é froito dun Curso de especialización en planificación lingüística nos centros de ensino, celebrado pola Secretaría Xeral de Política Lingüística en Santiago de Compostela nos derradeiros meses do ano 2007, no que os autores participaron como relatores. Estaba destinado a formar parte das actas desta actividade pero, lamentablemente, estas non chegaron a saír do prelo. Coidamos de interese analizar o decreto que foi o cumio da lexislación pro galego, así que aquí o trasladamos, coas necesarias actualizacións despois do tempo decorrido. Enténdase, xa que logo, como unha ollada ao pasado como reflexión do presente. Un ulterior artigo analizará o actual decreto de 2010, o que explica certas ausencias na análise que vén a seguir.\nO MARCO SUPRALEGAL DO DECRETO\nO Decreto 124/2007, que regula o uso e a promoción do galego no sistema educativo, constitúe un precipitado a partir de tres xeiras xurídicas fundamentais.\nA primeira delas é o chamado “bloque da constitucionalidade”, a normativa lingüística máis importante, xerada pola Constitución española de 1978 (CE) e máis o Estatuto de autonomía de Galicia de 1981 (EAG).\nA segunda en rango normativo é a Lei de normalización lingüística de Galicia de 1983 (LNL), que concreta as disposicións anteriores, por forza demasiado xerais.\nA terceira etapa está formada polos decretos de introdución do galego como lingua vehicular no ensino que foron aparecendo desde finais dos anos 80 do século pasado. Este chanzo xa significa claramente “estar metido en fariña”. A diferenza das tiradas anteriores, non hai aquí superioridade normativa con respecto ao Decreto 124/2007, que sería unha actualización destes.\nVexamos, a seguir, os elementos xurídico-lingüísticos que toda esta lexislación establece, limitándonos aos seus efectos no ensino.\nA declaración da oficialidade comporta que debe ser obrigatorio que esa lingua sexa unha das disciplinas do sistema regrado do ensino. Tamén permite, pero non obriga, que sexa lingua vehicular doutras materias. Para o castelán queda claro por ser lingua oficial do Estado e existir o deber de coñecela. Para as demais linguas, a certeza queda adiada ata a aprobación estatutaria, aínda que non faltan na literatura xurídica defensores da súa oficialidade ex constitutione1.\nO art. 3.3 pode servir de aval para introducir nalgún tramo do sistema educativo, incluso obrigatoriamente, unha disciplina de estudo dunha das linguas de España que non sexan oficiais nunha determinada Comunidade autónoma. O ensino debe comportar un enriquecemento intelectual universal, pero a partir dos valores culturais propios e, neste sentido, non resulta discriminatorio a obriga de estudo dun idioma da terra. Dependendo dos contextos poderá ser cuestionable, como prescribir o ensino dunha ou outra lingua estranxeira, pero non conculca legalidade ningunha.\n3. Os poderes públicos de Galicia garantirán o uso normal e oficial dos dous idiomas e potenciarán o emprego do galego en todos os planos da vida pública, cultural e informativa, e disporán os medios necesarios para facilitar o seu coñecemento.\nO garantido anteriormente pola Constitución para o castelán queda asegurado tamén para o galego coa confirmación da súa oficialidade. O dereito a coñecer os idiomas oficiais, en semellante contexto, tamén dá pulo á súa introdución na ensinanza. Salientamos o do contexto porque doutro xeito sería unha verdade de pé de banco (quen non ten dereito a coñecer calquera idioma?). Ademais, o concepto de lingua propia permite unha especial atención ao galego no ensino. As medidas de discriminación positiva tamén virán avaladas polo desexo de normalización do noso idioma que pregoa a alínea 3, coa limitación da 4.\nNo marco do presente Estatuto correspóndelle á Comunidade Autónoma galega a competencia exclusiva das seguintes materias […]\nParece lóxico que esta competencia sexa autonómica, pensando ademais no feito de que, correlativamente, pode existir unha competencia exclusiva de normalización lingüística, aceptada por parte da literatura xurídica2 e por algunhas sentenzas da sinuosa xurisprudencia do Tribunal Constitucional3.\nA Lei de normalización lingüística de Galicia de 1983 consagra a oficialidade do galego en todos os niveis educativos (art. 12.1), así como o modelo de conxunción lingüística.\nOs alumnos non poderán ser separados en centros diferentes por razón da lingua. Tamén se evitará, a non ser que con carácter excepcional as necesidades pedagóxicas así o aconsellaren, a separación en aulas diferentes.\nRexéitase, xa que logo, o modelo de separación lingüística seguido en CCAA coma o País Vasco e Navarra. É unha organización escolar que ten a vantaxe de permitir aos pais escoller a lingua vehicular para o ensino dos seus fillos; mais tamén arrastra a desvantaxe de que os coñecementos finais da lingua minoritaria son pouco satisfactorios (o caso do modelo A nas CCAA citadas, onde o vasco só se emprega na materia específica de lingua e literatura). O modelo de conxunción lingüística suscita os aplausos e apupos contrarios. A sentenza do Tribunal Constitucional 334/1994 sancionou a súa constitucionalidade. Consonte ao seu fundamento xurídico 9, o deber de coñecemento do castelán do 3.1 CE non implica un dereito a recibir as ensinanzas só nese idioma, e o art. 27 tampouco establece un dereito a escoller un ensino só nunha das linguas oficiais. O que si resulta esixible é que o castelán non quede relegado á materia específica de lingua e literatura (f.x. 10). Cómpre tamén progresividade na implantación deste modelo, para evitar que o alumnado reciba ensinanzas nunha lingua incomprensible. Especial atención haberá que prestar aos discentes procedentes doutras CCAA, para non entorpecer por vía escolar o traslado dunha Comunidade a outra (o que conculcaría o art. 139.2 CE).\nO terceiro chanzo lexislativo é o que desenvolve a LNL, do que constitúen exemplos para a antiga EXB e BUP o Decreto 135/1983 e mais a Orde do 1 de marzo de 1988, e para a ESO e bacharelato LOXSE o Decreto 247/1995, modificado polo 66/1997. Malia non poder detérmonos na súa análise4, a valoración do decreto actual esixiranos máis adiante referencias á lexislación inmediatamente anterior.\nO GALEGO, LINGUA DE TRABALLO NA ADMINISTRACIÓN ESCOLAR\nO artigo 2 do Decreto 124/2007 consagra a galega como lingua de traballo na Administración escolar. Non ten carácter exclusivo, como se deduce da rexouba “con carácter xeral” que aparece en cada alínea. Son os mesmos termos que empregaba o Decreto 66/1997, que adaptaba o Decreto 247/1995 ao veredicto do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia: na súa sentenza 131/1996 estimaba que a exclusividade do galego na Administración educativa constituía unha discriminación respecto ao castelán, inaceptable polo noso ordenamento. A sentenza do Tribunal Constitucional 334/1994, f.x. 21, inspiraba esta doutrina. O decreto adáptase a estes ditados de tres formas:\n- En primeiro lugar, uso xeral do galego por parte do persoal ao servizo da Administración. O uso do galego abrangue tanto a esfera interna (o propio centro educativo, as relacións coa Consellería de Educación…) como a externa (relacións con outras administracións galegas e coas demais entidades públicas e privadas de Galicia). É de difícil aclaración o remate da alínea 1, onde di “sen que iso supoña unha restrición dos dereitos do persoal docente”. Supoñemos que trata de diferenciar o traballo meramente administrativo do que ten un marcado carácter docente, pois se non constituiría un privilexio dos ensinantes con respecto ao resto de traballadores da Administración educativa.\n- En segundo lugar, uso obrigado dos dous idiomas, para cumprir co establecido no artigo 36.3 da Lei 30/1992, de réxime xurídico das administracións públicas e do procedemento administrativo común, que reza así:\nOs expedientes ou as partes dos mesmos redactados nunha lingua cooficial distinta do castelán, cando vaian surtir efectos fóra do territorio da Comunidade Autónoma, deberán ser traducidos ao castelán pola Administración Pública instrutora.\nO Decreto 247/1995 establecía a redacción en galego das actuacións administrativas que se realizasen por solicitude da persoa interesada, “agás nos casos en que ela pida que se faga en castelán”. O decreto actual di que “se redactarán en galego os procedementos tramitados por petición dos interesados”. Intuímos que a diferenza estriba en que agora se salienta a necesidade de instrución en galego, salvagardando o dereito á recepción persoal da versión traducida ao castelán.\n- En terceiro lugar, uso obrigado do castelán, para as comunicacións con outras Comunidades autónomas e cos órganos da Administración do Estado radicados fóra dos límites territoriais galegos.\nOs obxectivos do decreto non se poden conseguir sen o alicerce que constitúe o coñecemento do idioma polos traballadores da comunidade educativa, independentemente de que sexan ou non docentes. Tres son as disposicións a ter en conta nesta cuestión:\n- Unha de carácter xeral, que xa estaba incluída no anterior decreto de 1995. Trátase de estender o coñecemento activo e pasivo do galego a todo o persoal que dependa da Consellería de Educación. Aínda que a súa execución será gradual, estipúlase que se fixen prazos para evitar que todo quede nunca abstracción sen albiscar remate para o seu cumprimento. A alusión a que ese coñecemento vaia acompañado do referido a “aspectos sociolingüísticos do idioma” parece suxerir a importancia de que o uso do galego se incremente evitando con habelencia os posibles conflitos con sectores refractarios a esa extensión.\n- Quere evitarse que o novo funcionariado se incorpore ás aulas cun coñecemento do idioma pouco axeitado para a súa docencia. Por iso, este colectivo realizará durante a fase de prácticas un curso de formación específico enfocado á súa especialidade. Lamentablemente, os cursos que se impartían ata agora eran moi xerais e unha persoa podía aprobalos sen coñecer nin migalla da terminoloxía específica da súa materia.\n- A referencia aos traslados de funcionarios. O traslado non será posible para aquelas prazas nas que sexa preceptivo o uso do galego se non se demostra o seu dominio.\nÁMBITO ESPACIAL E TEMPORAL\nO art. 1 do decreto di que é de aplicación obrigatoria para as ensinanzas reguladas na Lei orgánica 2/2006, de educación (LOE), o que abrangue todo o ensino non universitario: infantil, primaria, ESO, bacharelato, formación profesional, ensinanzas artísticas, ensinanza de idiomas, ensinanzas deportivas e educación de persoas adultas. A seguir, comentamos os avances con respecto á lexislación anterior.\nNa educación infantil, no Decreto 247/1995 o ensino era na lingua materna predominante dos discentes, prestando atención á introdución da outra. No Decreto 124/2007, o mesmo se estipula para un contorno galegofalante. Se se trata dun contorno castelanfalante, o galego debe usarse na mesma porcentaxe có castelán. En todos os casos a lectoescritura debe partir do galego como idioma base.\nNa educación primaria, o Decreto 247/1995 distinguía entre o primeiro ciclo e os restantes. Para o 1º ciclo persistían as condicións do ensino infantil; para o 2º e 3º ciclos, debían impartirse dúas áreas en galego, e especificaba que unha delas sería a de Coñecemento do medio. O Decreto 124/2007 establece o galego como instrumento de ensino de Coñecemento do medio, Matemáticas e Educación para a cidadanía.\nNa ESO, o Decreto 247/1995 establecía o uso do galego para Ciencias sociais (xeografía e historia), Ciencias da natureza e, dentro das optativas, Ciencias medioambientais e da saúde e a materia ofertada polo centro. O Decreto 124/2007 estipula que deben impartirse en galego Ciencias da natureza (que abrangue bioloxía e xeoloxía, física e química), Ciencias sociais, (xeografía e historia), Matemáticas e Educación para a cidadanía.\nNo ensino de adultos a novidade é total pois nada dicía a lexislación anterior. O Decreto 124/2007ordena un mínimo do cincuenta por cento da docencia en galego para os niveis máis básicos. Pero para os niveis da ESO e de bacharelato “as ensinanzas impartiranse integramente en galego, agás as materias doutras linguas”. A excepción serían lingua castelá e as estranxeiras. Tamén as clásicas? Non parece que estea no espírito da lexislación inserilas no grupo anterior, pero a redacción incita á ambigüidade. Botamos de menos un razoamento sobre esta diferenza porcentual con respecto a outros ámbitos do ensino. O sector de máis idade autóctono ten un coñecemento popular do galego superior aos máis novos, pero xustamente o contrario no plano intelectual, pois non recibiron ensino ningún no noso idioma. Por outra banda, se pensamos na escolarización da inmigración esa porcentaxe precisaría dunha aclimatación temporal e pedagóxica. Tampouco queremos deixar de notar que, a efectos prácticos, o ensino de adultos está inzado de alumnado repetidor dos grupos matutinos tradicionais; estamos, xa que logo, aplicando unha regulación lingüístico-escolar distinta a alumnos que non teñen, en xeral, máis diferenza de idade ca uns poucos anos.\nNo caso do bacharelato, establécese porcentaxe sen delimitación de materias, en espera dun novo decreto regulador. Preténdese que o alumno reciba polo menos o cincuenta por cento da docencia en galego. Pero non especifica como facelo e, no entanto, mantense a vixencia do Decreto 247/1995, que aseguraba a galeguización, aproximadamente, dun terzo das disciplinas.\nTemos ensinanzas onde a delimitación das materias a impartir en galego é cativa e terá que completar a lista a dirección do centro, seguindo o Plan xeral de normalización da lingua galega (PXNLG), aprobado polo Parlamento de Galicia no ano 2004. Trátase da formación profesional e das ensinanzas artísticas e deportivas. O Decreto 247/1995 falaba da formación profesional específica de grao medio e superior e establecía vagamente que se impartiría docencia en galego “nas áreas de coñecemento teórico-práctico que faciliten a súa integración socio-laboral”. O Decreto 124/2007, que tamén cita as ensinanzas artísticas e deportivas, establece un mínimo dun 50% da docencia en galego: obrigatoriamente nos módulos atribuídos á especialidade de formación e orientación laboral; o resto dos módulos profesionais queda a criterio da dirección, oídos os departamentos correspondentes. Para cumprir cos ditados do PXNLG, debe acadarse un mínimo do 50% da docencia en galego para “os ciclos formativos. Salienta o art. 11 que en todos os módulos se debe garantir que o alumnado coñeza o vocabulario específico en lingua galega. Este alicerce é moi importante para facilitar o futuro emprego do galego no exercicio das diversas ocupacións laborais; para tranquilizar certas reticencias, se cadra puido ser oportuno ter incluído esa mesma seguridade para o castelán, xa que o léxico profesional específico non sempre se adquire na rúa.\nO decreto é de aplicación tanto nos centros públicos coma nos privados (por suposto, tamén nos concertados). A excepción serán os centros con proxectos plurilingües. A disposición adicional 3ª remite a unha futura lexislación sobre este tipo de centros, con dúas premisas: regulará as linguas vehiculares para cada materia; e garantirá a proporcionalidade entre as impartidas en cada un dos idiomas oficiais. Consideramos acertada a segunda medida, para evitar un posible vieiro de desproporción negativa do galego fronte ao castelán.\nOBRIGAS IDIOMÁTICAS DE PROFESORADO E ALUMNADO\nNon existe un dereito do docente á escolla da lingua vehicular na súa materia. Xa non existía no Decreto 247/1995, pois para as materias non afectadas especificamente polas súas disposicións establecía que se utilizase a lingua estipulada polo proxecto educativo do centro aprobado polo claustro e o Consello Escolar, procurando a paridade lingüística. Certo que isto non modificou o statu quo. Por iso a nova lexislación deixa menos marxe de manobra. Con todo, o Decreto 124/2007 establece unha tripla xerarquía:\n- En primeiro lugar, obriga ratione materia: en galego as clases de lingua e literatura galega; en castelán, as de lingua e literatura castelá. As dúas materias deben ter o mesmo número de horas globalmente, non necesariamente no mesmo curso. O goberno central ten a competencia para poñer un mínimo de horas de lingua e literatura castelá (art. 149.1.30 CE), como o poder autonómico a ten para poñer as correspondentes horas en galego (art. 148.1.17 CE; art. 27.20 EAG), así como para a distribución horaria (art. 31 EAG).\n- En segundo lugar, obriga específica por disposición do decreto. Este apartado sobe de maneira importante con respecto ao Decreto 247/1995, tanto cuantitativa como cualitativamente.\n- En terceiro lugar, obriga polos ditados do claustro (art. 9.2) ou dirección (art. 11). Xa non se cita o Consello Escolar, o que por pasiva parece significar unha maior confianza no persoal escolar profesional fronte a outros sectores. Debido á súa excepcionalidade, só escapa desta regulación a materia de relixión, aludida como “a materia que a Lei orgánica de educación determina de carácter voluntario para o alumnado”, consonte coa disposición adicional 2ª da LOE.\nSobre o emprego do material en castelán ou en galego, podemos establecer algunhas distincións.\nVexamos as obrigas do profesorado. Nas clases de lingua e literatura galega e nas demais materias nas que se debe empregar o galego como lingua vehicular, os materiais estarán escritos no mesmo idioma, “con carácter xeral”. Nada se indica para as demais materias, pero haberá que diferenciar entre o material para usar na aula e aquel con repercusión fóra dela. Así, as programacións poden acollerse á categoría de documento administrativo e, atendendo á obriga de que estes, “con carácter xeral” (art. 2.2), estean en galego, pode implicar que todas as programacións didácticas sexan escritas en galego. Por pasiva isto é o que se entende cando o art. 6.2 permite a excepción do que acabamos de dicir para “as programacións e outros documentos didácticos” de lingua e literatura castelá. Isto resolve unha polémica que houbera polo feito de obrigar ao emprego do galego nas programacións desta disciplina. A programación ten un compoñente administrativo, pero tamén outro didáctico; un non debe desvirtuar o outro. Dadas as características da materia de lingua e literatura castelá, didacticamente parecía rexeitable tal imposición. Oxalá chegue o día en que a Administración reciba eses documentos tamén en linguas estranxeiras para materias como inglés ou francés. Para as restantes disciplinas que nun centro se impartan en castelán, non hai mingua didáctica pola obriga do emprego do galego; en calquera caso, non habería problema en fornecer a copia bilingüe. Desde un punto de vista groseiramente práctico, os programas informáticos de tradución automática están a facer este labor moi sinxelo e cómodo.\nMáis polémica provocan as obrigas do alumnado. Deixando á parte a materia de lingua e literatura galega, para non incidir no obvio, nas restantes nas que o galego é obrigatoriamente vehicular, o alumno tamén deberá empregalo por oral e por escrito, “con carácter xeral”. O Decreto 247/1995 dicía, de xeito máis tímido, “débese procurar”. O que antes era unha orientación agora é unha obriga, coa rexouba de certa excepción para evitaren ilóxicas rixideces e problemas legais. Isto suscita certos reparos. É un dos puntos que motivou o ditame (nº 336/07) desfavorable desta lexislación por parte do Consello Consultivo de Galicia (CCG) en 2007. Para o CCG, cómpre diferenciar entre o deber de coñecemento do galego, resultado do deber de estudo desta lingua, e o deber de uso deste idioma, só esixible nas clases de lingua e literatura galega. A obriga de impartir materias en galego é lexítima\nUn problema podería ser a adaptación dos alumnos recentemente chegados de fóra de Galicia, mais para eses podemos inferir a exención de tal norma, como para os alumnos exentos da materia de lingua galega. Máis complexo será o caso de discentes galegos que coñezan ben a materia pero que prefiran usar vehicularmente o castelán; resultaría violenta unha avaliación negativa da súa actitude se os coñecementos amosados na disciplina en cuestión son suficientes. O certo é que a LNL no seu art. 15 establece que “os profesores e os alumnos no nivel universitario teñen o dereito a empregar, oralmente e por escrito, a lingua oficial da súa preferencia”; o que, por pasiva, significa que nos restantes niveis educativos ese dereito á escolla non ten amparo legal.\nA primeira sentenza (1084/2007) sobre o Decreto 124/2007 é de novembro dese ano. O Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (TSXG) apoia a validez do art. 13, xa que cre que os obxectivos de normalización lingüística facultan aos poderes públicos para esixir a utilización do idioma polo alumnado; iso si, coa matización “utilización con carácter xeral, e sen exclusivismos” (f.x. 3).\nInevitablemente, para a reflexión actualizada desta cuestión, teremos que facer mención do decreto actualmente vixente, así como do último precipitado xurídico xurdido nestes recentes anos.\nO Decreto 79/2010, para o plurilingüismo no ensino non universitario, establece no seu art. 13.3 a liberdade de opción por parte do alumnado. Así que, agás para as clases de lingua e literatura galega, lingua e literatura castelá e linguas estranxeiras…\nRecentes sentenzas destes últimos meses do TSXG resolven en contra da validez deste artigo. O Consello Consultivo de Galicia, no seu ditame (183/10) de 2010, non advertiu ilegalidade neste precepto. Pero si contou co voto particular desfavorable dun dos conselleiros, Gonzalo de la Huerga. Os seus razoamentos parecen inspirar o recente fallo xudicial. Poñendo como exemplo a sentenza 1286/2012 do TSXG, no seu fundamento xurídico 9, estas son as obxeccións:\nEn terceiro lugar, considera que é contrario ao fomento progresivo do galego no ensino que estipula a Lei de normalización lingüística, xa que deste xeito non se facilita a adquisición da destreza esixida na lingua propia. Moitas voces apelan ao Plan xeral de normalización da lingua galega, aprobado por unanimidade do Parlamento Galego o 21 de setembro de 2004, pero non é comparable porque o PXNLG non se plasmou nunha norma con rango de lei. Pero si o é a LNL. O alumno podería así eludir o coñecemento da terminoloxía técnica en galego, así como ocultar posibles deficiencias de expresión xerais. Todos entendemos (e aplaudimos) que empregue material multilingüe, pero imaxinemos que evita sistematicamente o uso e aproveitamento do soporte en galego. Semella como se tivese dereito a unha película subtitulada. Gonzalo de la Huerga salienta que se pon en poder do alumno unha decisión que debe atribuírse ao profesor, a quen corresponde a dirección e modulación do proceso educativo (tamén neste caso):\nAo tribunal (como ao conselleiro) non se lle escapa que neste caso hai un trato diferente coas linguas estranxeiras, respecto ás que se exclúe a liberdade de opción. Pero coidamos que a situación non é comparable. Deixando á parte a natural obriga ratione materia das clases de inglés e de francés, o emprego destas linguas para a transmisión vehicular doutras disciplinas ten un carácter voluntario (art. 21.1), o que non sucede no caso do emprego das linguas oficiais.\nEn primeiro lugar, cremos que o poder autonómico ten potestade para regular neste tema, pois ten competencia na educación e competencia na normalización lingüística. Inda que a traxectoria do TC sobre a titularidade desta competencia é sinuosa, o art. 143 do Estatuto de autonomía de Cataluña, que concede a exclusividade competencial ao poder autónomo na materia de lingua propia, non foi impugnado. Ademais, reafirma que na regulación da proporción de uso das linguas no ensino a determinación da mesma e a súa posta en práctica corresponde á Administración autonómica. Se hai trato de favor debe ser transitorio ata conseguir a normalización.\nEn segundo lugar, só existe un deber “individualizado e esixible” do coñecemento do galego; é un deber de natureza distinta ao que ten por obxecto o castelán. Pero para o caso que nos ocupa, non supón un atranco para o galego, porque estariamos ante “a imposición dun deber individual e de obrigado cumprimento que ten o seu lugar específico e propio no ámbito da educación”. A educación é unha actividade regrada. E lembra o dito na STC/1994, f.x. 9:\nA doutrina do TSXG, dado que non pode contentar a todos, probablemente será obxecto de revisión polo Tribunal Supremo. Así que o asunto seguirá dando que falar.\nAlgúns sectores puxeron as campás a repicar coa resolución do TSXG, como un avance na defensa do noso idioma. Non compartimos tal entusiasmo. Por que? Reparemos en que, coa lexislación do 2010, o galego podía empregarse con total liberdade polo alumnado en todas as materias, salvo as obrigadas ratione materia; igual que o castelán. Agora, coa consecuencia lingua docente - lingua discente o galego deixa de poder estar presente en todo o abano curricular, porque para as materias impartidas en castelán … haberá que empregar este idioma. Limitamos o uso dos dous idiomas, pero cal sae gañando? Algúns pensarán que a materia de ciencias sociais para o noso idioma resulta máis rendible ca outras, pero deste xeito a blindaxe do castelán refórzase cunha especie de segregación vehicular para parte do currículo. Se isto é unha vitoria, acaelle moi ben a cualificación de pírrica.\nO DEREITO Á LINGUA MATERNA\nA diferenza do Decreto 247/1995, que incluía no mesmo apartado cá educación infantil o primeiro ciclo da educación primaria, o Decreto 124/2007 regula de xeito específico e á parte o uso da lingua na etapa infantil, que abrangue dos cero aos seis anos. Esta regulación presenta algunhas novidades, aínda que arranca cunha premisa que xa existía no decreto anterior: o profesorado usará na clase a lingua materna predominante entre o alumnado. Mais, cal é esta lingua? O vello concepto sociolingüístico de lingua materna, hoxe cuestionable pola carga sexista que conleva e mais pola súa estreiteza semántica -ao se basear nun arquetípico modelo parental en creba polo xurdimento dun multiforme escenario con novas relacións de convivencia familiar ou de fogar-, compleméntase con outros criterios. Agora ben, cal é esta lingua materna predominante entre o alumnado? Terá que a determinar o claustro, “de acordo cos criterios establecidos no proxecto lingüístico. Para o establecemento da lingua materna deberán terse en conta, entre outros, os datos achegados polo mapa sociolingüístico de Galicia, os datos estatísticos oficiais e a información achegada polos pais” (art. 7.2). A enumeración dos criterios non é taxativa, tan só cita con carácter exemplificativo tres fontes, pero non exclúe outras, como poden ser as estatísticas obtidas nos propios colexios. Se a “lingua materna”, con todas as reservas e obxeccións que se lle poidan formular como etiqueta sociolingüística, é a lingua que debe usar o profesorado, a transcendencia da súa determinación é capital. E atribúese aos claustros a competencia en exclusiva. Cada centro educativo ten, pois, plena potestade normativa neste eido. Cada claustro. De cero a seis anos. Este órgano debe motivar a identificación conforme os criterios que estableza o proxecto lingüístico do centro. É, xa que logo, de suma importancia esta función identificadora e seleccionadora. Das dúas linguas concorrentes unha delas acada o carácter de lingua materna predominante e convértese na lingua da aula para a educación infantil. De primeiras, parece que esta atribución competencial tan atomizada e a pé de obra non se compadece ben cunha planificación xeral de política lingüística para o país; pero determinar a lingua materna desde instancias administrativas menos próximas, procedemento sen dúbida máis aséptico, pode resultar bastante máis lento e pecar de escaseza de reflexos para adaptacións urxentes.\nVexamos os datos fornecidos para algúns criterios que, entre outros, haberían de ter en conta os claustros dos colexios para determinaren a lingua materna predominante. Segundo o mapa sociolingüístico de Galicia coetáneo co Decreto 124/2007, só o 20,6% das persoas maiores de 14 anos que viven en Galicia aprendeu o galego como primeira lingua, mentres que o 36,2% comezou a falar en castelán5. Cal foi daquela a lingua materna predominante? Fronte a esta información sociolingüística publicada pouco se pode obxectar. Doutra beira, habería de terse en conta a información achegada polos pais e polas nais. Naturalmente. Agora ben, como se debería recoller esta información? Máis aínda, sería preceptivo obter esta información? Consideramos que si. Para poder tela en conta, habería que dispor algún xeito de participación dos proxenitores. Abondaría coa súa representación a este efecto por medio da ANPA legalmente constituída? Entendemos que non, en absoluto. A doazón de datos sociolingüísticos ten carácter persoal, indelegable e, por tanto, non pode ser obxecto de representatividade como se dun simple apoderamento para votar se tratase. As asociacións de nais e pais poden participar no proceso de obtención de datos, efectuando enquisas e promovendo a participación, pero non poden arrogarse ningunha cualificación especial para informar con valor de autoridade. De por parte, é ben coñecida a histórica negación da identidade galegofalante nunha ampla masa social onde aínda aniña unha diglosia inculcada a ferro. Polo tanto, un risco engadido é que a información familiar responda máis ao desexo ca á realidade; porén, esta non se vota nin se escolle, tan só cómpre coñecela e recoñecela. E, con estes vimbios, en tensión por forza de grupúsculos opostos á recuperación da lingua propia, debería o claustro “determinar” a lingua que mestres e mestras de educación infantil usasen nas aulas.\nMalia este inicial punto de partida pouco esperanzador nunha norma que había ter por obxecto regular, prima facie, o uso e promoción do galego, este decreto presenta, secasí, unha cláusula de salvagarda: “O profesorado de educación infantil terá en conta a lingua do contorno e coidará de que o alumnado adquira, de forma oral e escrita, o coñecemento da outra lingua oficial de Galicia (...). No caso de contornos castelanfalantes, a utilización nesta etapa da lingua galega como lingua de comunicación e ensinanza será, como mínimo, igual á da lingua castelá”. Esta garantía de peche supón unha novidade respecto ao anterior decreto que cómpre saudar positivamente. O Plan xeral de normalización da lingua galega non prevé nada para este tramo educativo. Agora ben, a Carta europea das linguas rexionais ou minoritarias, ratificada polo Estado español en setembro de 2001 (BOE 15 setembro 2001) compromete a “prever unha educación preescolar asegurada nas linguas rexionais ou minoritarias afectadas”.\nDentro das destrezas da competencia lingüística básica hai elementos intelectuais que nacen na escola e non no fogar, e esta regulación preocúpase de que neste terreo o noso idioma sexa opera prima: “Fomentarase a adquisición da lectura e da escritura en galego, no sentido de que este se convirta no idioma base da aprendizaxe, de xeito que o alumnado obteña unha competencia que lle permita comunicarse normalmente en galego co alumnado e co profesorado”. Trátase, xa que logo, de adquirir ou mellorar a competencia lingüística do alumnado por medio da lectura e da escritura. Aínda que nada se di da competencia oral, haberá que entendela tacitamente comprendida, e mesmo como meta final dunha progresiva aprendizaxe da lectoescritura en galego nunha etapa educativa conformadora da primixenia identidade idiomática.\nDe calquera xeito, cómpre aclarar unha vez máis que este dereito á lingua materna non pode ser interpretado como o dereito á lingua que os pais e as nais queiran escoller para o ensino. Así o ten manifestado, entre outras, a sentenza do Tribunal Supremo do 21 de outubro de 2009 que nega a un pai o presunto dereito a que o seu fillo reciba clases integramente en lingua castelá nun determinado centro de Vigo. Nin se apreza vulneración do artigo 14 da Constitución española que proscribe a discriminación por razón de lingua nin tampouco conculcación do artigo 3 que constitucionaliza a cooficialidade lingüística. Nin sequera se pode inferir aquel pretendido dereito á escolla polos proxenitores da lingua vehicular de ensino do disposto polo artigo 27.1 da Constitución. Antes pola contra, razoa o TS que “a discriminación produciríase precisamente no caso de que a Administración autorizase o pretendido polo recorrente, no sentido de permitir que, a criterio do peticionario, se puidera cursar un determinado tipo de estudo con esquecemento ou marxinación dunha das linguas concorrentes.” (f.x. 3)\nSemellante teor doutrinal confirma o da sentenza do 21 novembro de 2007 do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia ao resolver o recurso interposto pola Asociación Gallega para la Libertad de Idioma (AGLI) contra o Decreto 124/2007 que presuntamente lesionaría os dereitos fundamentais de liberdade e igualdade, ao preferir unha lingua e excluír a outra como vehicular da ensinanza. Vén lembrar este tribunal que o dereito consagrado no art. 27 da Constitución española non inclúe, como elemento necesario, que a educación deba ser impartida nun ou noutro idioma, sendo instrumentos idóneos para ela calquera dos oficialmente recoñecidos. Esta é, obviamente, unha análise fundamentada con criterio xurídico. Diferentes poderían ser, naturalmente, outras valoracións baseadas en criterios de natureza política.\nOS EQUIPOS DE NORMALIZACIÓN E DINAMIZACIÓN LINGÜÍSTICA E O PROXECTO LINGÜÍSTICO DO CENTRO\nAínda que en liñas xerais se mantén a mesma regulación e obxectivos cá establecida no Regulamento orgánico dos institutos de educación secundaria (Decreto 324/1996, do 26 de xullo. DOG 09-08-96), ao que o Decreto 124/2007 remite en relación a competencias, nomeamento e cesamento, introdúcense, así e todo, algunhas novidades que convén ter en conta.\nEn primeiro lugar, na constitución do equipo de normalización lingüística, os membros seguen a ser nomeados pola dirección do centro, pero interveñen órganos diferentes na súa nominación: xa non é a comisión de coordinación pedagóxica senón o claustro quen debe propor o profesorado; e son as asociacións máis representativas do alumnado, en vez da xunta de delegados, as que propoñen o alumnado; ademais, establece que se tenderá a unha composición equilibrada de mulleres e homes e, á vez, non limita o número de membros (antes, tres profesores, tres alumnos e un membro do persoal non docente). Tamén equipara, en dereitos administrativos e económicos, o coordinador do equipo de normalización lingüística coas xefaturas dos departamentos didácticos.\nFinalmente, o decreto espertou novas expectativas –axiña frustradas- ao proclamar, xenericamente, que os equipos de normalización lingüística “contarán co apoio técnico necesario e os centros terán a debida dotación de recursos didácticos, pedagóxicos e material en galego”.\nUnha novidade respecto ao decreto de 1995 constitúea o proxecto lingüístico do centro. Trátase dun documento que veu a se integrar no proxecto educativo do centro. Debe redactalo unha comisión do profesorado designada polo equipo directivo, órgano ao que, polo tanto, se lle atribúe a función do impulso e dinamización, se ben logo de oír a comisión de coordinación pedagóxica, en audiencia preceptiva, pero non vinculante. Na composición desta comisión redactora deben ter -conforme a dicción do artigo 14- especial relevancia o equipo de normalización lingüística e os compoñentes dos departamentos das outras linguas. No primeiro caso, o emprazamento que se fai ao equipo de normalización e dinamización lingüística ha de entenderse tan só referido ao profesorado integrante, con exclusión implícita dos demais membros dos equipos que pertenzan aos colectivos do alumnado e do persoal de administración e servizos. Doutra beira, resulta curiosa a implicación dos “compoñentes dos departamentos das outras linguas”, alusión que obviamente deixa fóra aos compoñentes dos departamentos de lingua galega, quizais supoñendo que este profesorado xa participa de xeito natural por vía do equipo de normalización e dinamización lingüística. Esta presunción, porén, afástase dunha idea cabal da normalización lingüística como tarefa compartida e común que non debe recaer de xeito exclusivo no profesorado de lingua galega. Doutra beira, a preferencia xenérica manifestada cara ao profesorado de linguas, en xeral, connota unha tópica e trasnoitada visión dicotómica ciencias-letras. Aplicando con rigor tales criterios de composición, podería encargarse da redacción do proxecto lingüístico do centro unha comisión integrada só por aquel sector do profesorado que precisamente vai ficar menos afectado directamente polas determinacións do proxecto: os membros do equipo de normalización lingüística -presuntamente profesorado de lingua galega- e mais os compoñentes dos departamentos das outras linguas. Podería falarse, así, dunha comisión técnica, pero que adoecería xeneticamente dun notable déficit de participación dos principais afectados.\nO proxecto lingüístico do centro, así redactado, sométese a varios graos de control: en primeiro lugar, ten que ser aprobado e avaliado polo consello escolar do centro educativo. Polo tanto, con carácter previo á súa aplicación pero sen fixación de prazo, o Consello Escolar debe aprobar o documento de proxecto redactado; posteriormente terá tamén que avalialo na súa aplicación e funcionamento. E, ademais deste control interno, o proxecto debe remitirse aos servizos de inspección nun prazo perentorio, antes do 30 de setembro, é dicir, xa iniciado o curso pero con anterioridade á remisión do proxecto educativo do centro do que o proxecto lingüístico forma parte. Os servizos de inspección teñen encomendada a función de control de adecuación dos proxectos á regulación do Decreto 124/2007 e ás disposicións emanadas da LOE. O propio decreto establece que “co fin de reparar as eivas detectadas en cada curso, adoptaranse as medidas que permitan dispor dos medios materiais e persoais precisos para corrixilas no curso seguinte”. Deste xeito, cabía esperar dos servizos de inspección unha especial dilixencia no exame dos proxectos lingüísticos e na implementación dos medios para a súa executabilidade. Finalmente, o apartado 4 do artigo 14 aínda imporía outro control externo máis, sen prexuízo do anterior, atribuído á “Administración educativa”. Trátase agora da avaliación dos proxectos e do seguimento dos resultados obtidos, mais en plural, no seu conxunto, como base de datos obxecto de análise para o desenvolvemento dunha axeitada planificación lingüística xeral que compete á Administración.\nComo se pode constatar, son moitos os controis previstos e ben poucas as provisións de medios dispostos para a elaboración dos proxectos lingüísticos. Sen ningún apoio efectivo, tendo que ser asumido por equipos directivos e o profesorado implicado como unha carga burocrática máis, este instrumento de notable contido normativo, regulador do uso vehicular das linguas no ensino e, xa que logo, transcendente para a consecución da normalización lingüística dos centros educativos, queda ao pairo ameazado dun certo desleixo institucional. A encomenda é de tal magnitude e alcance que máis semella unha fuxida da Administración das súas propias competencias ca unha leal cesión de corresponsabilidade aos centros educativos. Non existe verdadeira autonomía sen medios. E sen tempo axeitado, sen formación específica, sen especial autoridade nin potestade, sen o distanciamento necesario para unha planificación cabal e sen contar coa lexítima participación de todo o claustro, unha comisión do profesorado do centro, designada polo equipo directivo, debería regular nada menos que: a) “as linguas que se deben empregar nas áreas, materias, módulos ou ámbitos de coñecemento distintos dos sinalados nos artigos 7º a 12º”; isto é, debe encher os baleiros deixados pola regulación do mesmo decreto; c) “os criterios para determinar a lingua predominante do contorno”. Sobre as vicisitudes e riscos desta importante determinación xa se advertiu máis arriba. Ademais destes dous apartados con valor normativo constitutivo, isto é, creador de dereitos e obrigas, no proxecto lingüístico debería tamén facerse constar: b) “as oportunas medidas de apoio e reforzo para un correcto uso lingüístico escolar e educativo, co fin de alcanzar o obxectivo xeral establecido na lei de normalización lingüística e na LOE no que afecta o fomento do plurilingüismo”. Medidas que por oportunas que resulten sempre estarán supeditadas á provisión dos medios materiais e persoais indispensables para o seu correcto e completo desenvolvemento. O profesorado, e especialmente o equipo directivo, coñece ben as restricións de persoal impostas pola Administración ante as solicitudes de profesorado para a implementación de medidas de apoio e reforzo; d) “As medidas adoptadas para que o alumnado que non teña o suficiente dominio das linguas poida seguir con aproveitamento as ensinanzas que se lle impartan.”. Non se trata xa de regular, senón tan só de constatar nunha memoria as medidas que se adoptaron tanto en beneficio do alumnado castelanfalante como do galegofalante cun insuficiente dominio da outra lingua cooficial que lles dificultaba seguir con aproveitamento as ensinanzas. Este precepto parece conter, logo, unha función informativa de actuacións que, en rigor, non corresponden nin ao equipo de normalización e dinamización lingüística nin á comisión redactora do proxecto lingüístico do centro.\nContén o Decreto 124/2007 importantes novidades respecto á regulación anterior da exención. No artigo 15 regula esta materia partindo cunha meridiana claridade xa dende a definición do obxectivo: “exención da cualificación das probas de lingua galega”, epígrafe que dista ben do enunciado “Decreto 79/1994, do 8 de abril, sobre exención da materia de lingua galega no ensino básico e medio” (DOG, 15/04/94). Só se trata, xa que logo –acertadamente- de exención da cualificación, non de exención da materia. O decreto de 1994 fora cuestionado pola sentenza 786/1997, da Sala do Contencioso-Administrativo do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia. Lémbrese a súa infausta disposición que permitía “obter tamén a exención da materia de lingua galega aqueles alumnos con deficiencias, especialmente auditivas, que acrediten o grao de deficiencia, segundo o estableza a Consellería de Educación e Ordenación Universitaria, e declaren estar instalados na outra lingua oficial de Galicia”. Contra tal despropósito, razoou o TSXG : “(...) non alcanza a albiscar este tribunal qué razón, amparable xuridicamente, pode xustificar tal exención cando esta non abrangue outras disciplinas, mesmo de idiomas.” Desde logo, como punto de partida, a definición e eficacia da nova regulación achegada no ano 2007 sobre a exención –da cualificación, non da materia- xa supón en por si unha concepción máis respectuosa coa prédica constitucional da cooficialidade lingüística.\nTamén é significativa a mudanza do ámbito persoal da exención, reducido agora ao alumnado que se incorpore ao sistema educativo de Galicia nos cursos de cuarto da educación secundaria obrigatoria ou en bacharelato, pero non nos cursos inferiores. Consideramos que esta limitación se axusta perfectamente ao espírito comprensivo do ensino obrigatorio, nivel no que existen abondas posibilidades de adaptación curricular e medidas de apoio e reforzo para que o alumnado poida ir integrándose na aula de lingua galega.\nChama moito a atención que a exención así concibida, e concedida por un tempo máximo de dous anos consecutivos, só se estenda ao alumnado “procedente doutras comunidades autónomas ou dun país estranxeiro con lingua oficial castelá”. Deste xeito, podería obter a exención quen proviñese do Bierzo leonés ou de Vegadeo, por exemplo, pero non tería exención quen chegase de Alemaña ou Suecia. Máis aínda, se comparamos hipoteticamente dúas situacións de inmigración internacional, o tratamento legal pode mesmo resultar paradoxal: os inmigrantes arxentinos terían dereito á exención, pero non así, por exemplo, os inmigrantes chineses, por procederen aqueles dun país estranxeiro con lingua oficial castelá, fronte a estes últimos, os chineses, que non proceden dun país estranxeiro con lingua oficial castelá, malia teren maiores dificultades de comprensión e aprendizaxe pola distancia interlingüística. Dende un punto de vista estritamente xurídico, de equiparación legal das linguas galega e castelá, a previsión normativa resulta na teoría irreprochable, por canto consagra unha consecuencia xusta da plena igualdade no tratamento cooficial das dúas linguas do ensino: non existe exención para a castelá e, daquela, tampouco para a galega.\nO longo artigo 15, así como o seguinte, trata aspectos adxectivos, de carácter procedimental, relativos ás solicitudes de exención, as garantías fronte á denegación e as súas consecuencias, así como da posterior revogación da exención concedida. Cómpre saudar moi positivamente nesta novidosa regulación do ano 2007 a énfase que fai sobre a obriga de asistencia e aprendizaxe a que queda sometido o alumnado con obtención de exención da cualificación das probas de lingua galega.\nFinalmente, o artigo 17 subliña a obriga que ten de cursar lingua galega o alumnado anterior á incorporación desta materia ao sistema educativo e que decida seguir estudando na actualidade. Con isto non se fixo máis que pór negro sobre branco para a materia de lingua galega o que non precisa de ningunha aclaración cando se trata doutras materias, por obvio; isto é, simplemente, que o alumnado que teña deixado os seus estudos e quere retomalos ten que se acomodar ao plan que estea en vigor no tempo de proseguilos.\nA VIXILANCIA DO CUMPRIMENTO\nO artigo 21 deste Decreto 124/2007 que estamos a analizar atribúe aos servizos de inspección unha importante función para o seu desenvolvemento e aplicación: a do control do cumprimento. Obviamente a inspección debe inspeccionar, pero a redacción normativa mesmo parece ir máis alá e establece que os servizos de inspección “velarán para que en todos os centros educativos se cumpra a normativa vixente sobre normalización lingüística”. Onde ten que velar a inspección? O ámbito de aplicación xa está definido no propio decreto, polo que resultaría innecesario redundar niso. Así e todo, lémbrao. Non só ten que velar nos centros educativos, tautoloxía xa inútil, senón, máis aínda, “en todos os centros educativos”. A énfase suxire unha sutil alusión a “todos” aqueles centros tradicionalmente pouco receptivos á lexislación en materia lingüística.\nPara os supostos de incumprimento, a inspección debe propor ás delegacións provinciais medidas correctoras. Sería interesante que se desen a coñecer os incumprimentos para que, sen prexuízo doutras responsabilidades, os proxenitores e titores legais puidesen escoller con criterio.\nMoi importante tamén, ademais de acertada, nos parece a previsión establecida pola disposición adicional cuarta do decreto: “Nos plans de avaliación dos centros educativos e nos plans de avaliación da función directiva terase en conta o grao de cumprimento dos obxectivos establecidos no uso e normalización da lingua galega”. Desta maneira, é todo o centro, e en especial o equipo directivo, o que queda corresponsabilizado do cumprimento. Ninguén se pode sentir á marxe das consecuencias da aplicación desta nova regulación legal, que deixa de ter unha dimensión individual –o profesorado de determinadas materias- ou parcial –o labor dos equipos de normalización- para afectar a cada centro educativo como un todo orgánico suxeito de deberes.\nFinalmente, complétase esta vontade lexislativa de control coa disposición adicional quinta, que somete os resultados da aplicación do decreto a unha avaliación do goberno. Refírese a unha avaliación periódica anual, de carácter xeral, na que non só se deben analizar as incidencias producidas por incumprimentos ou disfuncións senón tamén aquelas derivadas dunha desaxeitada ou insuficiente previsión legal. De xeito que o “Goberno de Galicia” (sic) –suponse logo que desde calquera Consellería, pero en especial Presidencia e Educación- desenvolva regulamentariamente o decreto para acadar un mellor cumprimento “e adaptación dos seus obxectivos”. O fin que se di perseguir é “achegarse gradualmente á plena aplicación da Carta europea das linguas rexionais ou minoritarias”. Lembremos tan só a este efecto que esta Carta, de 1992, ten status de Convención internacional, por tanto de obrigado cumprimento para os Estados asinantes, que decidiron adherirse libremente e cun determinado grao de compromiso ás súas previsións. O Estado español ratificou esta Carta cunha vontade maximalista no ano 2001. O tempo foxe, inexorablemente, e con el pareceu fuxir aquel obxectivo de achegamento gradual á plena aplicación da Carta pregoado polo Decreto 124/2007.\n- Alonso Álvarez, A. (2002): “A constitucionalización do ensino bilingüe”, VIII Conferencia internacional de linguas minoritarias: 335-343 (Santiago: Consellería de Educación e Ordenación Universitaria).\n- Bouzada, X. / Fernández Paz, A. / Lorenzo, A. (2003), O proceso de normalización do idioma galego (1980-2000). Volume II. Educación (Consello da Cultura Galega, Santiago de Compostela).\n- Cobreros Mendazona, E. (1990): “La distribució de competències entre l´Estat i les Comunitats Autònomes en matèria lingüística”, Autonomies, 12: 205-217.\n- González González, M.. (coord.), Mapa Sociolingüístico de Galicia 2004 (2007) (Real Academia Galega, A Coruña).\n- González González, M., “Evolución da situación lingüística en Galicia nos últimos quince anos”, A letra miúda, nº 1, 2012. [http://www.coordinadoraendl.org]\n- Lexislación da lingua galega (2001) ( Xunta de Galicia, A Coruña)\n- Milian i Massana, A. (1983): “Les llengües espanyoles diferents de la llengua castellana als Estatuts d´Autonomia”, Revista de llengua i dret, 1: 79-88.\n- Plan xeral de normalización da lingua galega (2004) (Xunta de Galicia, Santiago de Compostela).\n- Solozabal Echavarria, J.J. (1999), “El régimen constitucional del bilingüismo. La cooficialidad lingüística como garantía institucional”, Revista española de derecho constitucional, 55: 11-41.\n- Vernet i Llobet, J. (1992): “La regulació del plurilingüisme a l´Administració espanyola (1977-1990)”, Revista de llengua i dret, 18: 155-179.\n1 A Constitución republicana postergaba a outras leis do Estado a oficialidade das linguas non castelás. Na Constitución de 1978 moitos estudosos consideran que aparece recoñecida tal oficialidade, polo que os Estatutos de autonomía o único que deben delimitar é o seu alcance, mais non a súa existencia. Milian i Massana 1983: 80; Vernet i Llobet 1992: 163.\n2 Cobreros Mendazona 1990: 209; Solozabal Echavarria 1999: 36.\n3 Tan tortuosa que unhas veces fala de competencia lingüística concorrente entre Estado e CCAA (STC 56/1990); outras, de competencia autonómica ( STC 74/1989);e noutras ocasións, non existe norma competencial senón un principio reitor(STC 147/1996). En liñas posteriores faremos referencia á última fornada do alto tribunal.\n4 Para os dous primeiros, Alonso Álvarez 2002: 340-342.\n5 Véxase: ”Resulta patente o retroceso global da transmisión primaria da lingua galega experimentado no período 1992-2004. (...) Actualmente, só unha quinta parte da poboación galega con idades comprendidas entre os 15 e os 54 anos se declara monolingüe inicial en galego, mentres que algo máis da terceira parte é monolingüe inicial en castelán”, en MSG 2007: 63. Ademais deste avance do monolingüismo inicial en castelán –e do bilingüismo inicial- tamén se fai fincapé no aumento, por efecto da inmigración, do monolingüismo inicial noutras linguas. Sobre este contido pódese consultar Bouzada, X./ Fernández Paz, A. / Lorenzo, A. 2003. Para unha actualización desta información pode consultarse o artigo de Manuel González, “Evolución da situación lingüística en Galicia nos últimos quince anos”, publicado no número 1 desta mesma revista A letra miúda, outubro-decembro 2012.


Implementamos un modelo de COMPLIANCE co que se prentende a difusión interna e externa de ética positiva empresarial ou corporativa.\nO Consello da Administración de Cidade Tecnolóxica de Vigo, S.A. (CITEXVI) aprobou en marzo do 2019 a implantación dun modelo de prevención de riscos penais (COMPLIANCE), co obxectivo principal de mellorar a xestión e garantir a conformidade de todos os procesos e operacións que se desenvolven en CITEXVI de acordo coas leis.\nCITEXVI implementou un modelo de COMPLIANCE co que se pretende a difusión interna e externa de ética empresarial ou corporativa positiva e que tamén se reforzará cun sistema de cumprimento eficaz que mostre unha imaxe transparente. Queremos cumprir a lei dun xeito eficiente e eficaz na detección, prevención e evitación de condutas delituosas contrarias ao Código Ético da organización.\nNo proceso de implementación deste sistema de xestión do cumprimento, debe haber unha canle transparente e confidencial a través da cal CITEXVI reciba e xestiona consultas sobre a aplicación e interpretación do seu Código Ético e información e comunicacións sobre posibles riscos e incumprimentos.\nAsí, e co fin de lograr unha mellora continua dos procesos internos de xestión e control de condutas ilegais ou condutas contrarias á cultura ética CITEXVI , creouse unha canle de reclamacións, a través dunha conta de correo electrónico. externo ao dominio CITEXVI no que se reciben e xestionan, xerando así confianza nos potenciais usuarios:


Un ferido grave nun atropelo en Chapela e dúas persoas atendidas por un incendio en Cesantes\nSucesos • 30/11/2017\nUn home de 73 anos resultou ferido grave nun accidente que se producía na mañá de onte en Chapela. O atropelado era alcanzado por un turismo cando estaba a cruzar por un paso de peóns provisional na Avenida de Redondela. Non foi este o único suceso do día xa que en Cesantes os servizos de emerxencia tiveron que intervir para atender a dúas persoas logo de que se producise un incendio na súa vivenda no barrio de Outeiro das Penas.\nUn home de 73 anos resultou ferido grave tras ser arroiado nun paso de peóns provisional de Chapela. O atropelado quedou tendido no chan ao redor de 20 minutos ata a chegada da ambulancia.\nO suceso ocorreu ao redor das 10:30 á altura do número 76 da avenida de Redondela, a estrada nacional N-552. O paso de peóns no que sucedeu o accidente está pintado en laranxa, aínda que a pintura está desgastada.\nSegundo os servizos de emerxencias o home presentaba unha fractura no ombreiro.\nIncendio en Cesantes\nLamentar tamén onte un incendio rexistrado nunha vivenda de dous andares en Cesantes que se saldaba con dúas persoas trasladadas ao centro de saúde da localidade, unha cun ataque de ansiedade e outra con síntomas de inhalación de fume. Segundo informou o servizo de emerxencias 112 Galicia, o lume produciuse sobre as 11.30 horas no faiado dunha casa situada na zona de Outeiro dás Penas, na parroquia de Cesantes, na que ardeu o contido, sobre todo roupa.\nO propietario da vivenda foi quen contactou co 112 Galicia para alertar dos feitos e indicou no seu relato que ían saír da casa. O Centro Integrado de Atención ás Emerxencias (CIAE) alertou da situación aos Bombeiros do Baixo Miño, a Policía Nacional, Protección Civil de Redondela e dos Bombeiros de Vigo. Unha vez no lugar do incendio, sufocouse o lume e procedeuse a ventilar a vivenda.\nO 061 enviou ao lugar unha ambulancia asistencial que trasladou a unha das persoas ao centro de saúde da localidade, segundo confirmaron fontes sanitarias.


Unha coidadora cumprirá traballos en beneficio da comunidade por roubar e estafar unha muller dependente - Pontevedra Viva\nUnha coidadora cumprirá traballos en beneficio da comunidade por roubar e estafar unha muller dependente\nXoves 25 de Febreiro, 2021 ás 13:35 do Xoves 25 de Febreiro, 2021\nA pontevedresa Rocío P. F. roubou xoias e diñeiro e baleiroulle a conta bancaria á muller dependente á que coidaba, que quedou nunha situación económica "moi delicada e precaria". Deixouna sen diñeiro aforrado e sen as xoias que destinaba a pagarse o custo da atención e axuda de terceiras persoas que necesita "imperiosamente" para a gran maioría de actos da súa vida, incluídos os máis básicos de hixiene e físicos.\nAsí o recoñeceu este xoves ao asinar un acordo de conformidade coa Fiscalía e coa súa vítima polo que se declara culpable dos delitos de estafa continuada e roubo con forza en casa habitada e asume cumprir tres anos e nove meses de prisión e pagar á súa vítima unha indemnización de 26.955,66 euros.\nO acordo asinouse nun despacho da sección segunda da Audiencia Provincial de Pontevedra sen necesidade de que chegase a constituírse o tribunal que ía xulgala e implicará tamén que pode eludir o ingreso en prisión a condición de que cumpra traballos en beneficio da comunidade, pague a responsabilidade civil á súa vítima e non cometa ningún delito en catro anos e medio.\nA vítima mostrouse de acordo con que a súa coidadora poida non entrar en prisión e o fiscal do caso, Alejandro Tuero, tivo en conta esa vontade da vítima e tamén que a acusada non tiña antecedentes penais previos, asinou un compromiso de que pagará un mínimo de 150 euros ao mes á súa vítima, conta co aval dunha terceira persoa e ten unhas circunstancias persoais especiais, con varios fillos ao seu cargo.\nA Fiscalía, que pedía inicialmente que fose condenada a nove anos e medio de prisión, rebaixou a pena unha vez que a acusada se confesou culpable e contestou afirmativamente á realización deses traballos en beneficio da comunidade. O tempo da pena deberá fixarse aínda, non aparece recollido na dilixencia de conformidade asinada este xoves.\nO xuízo contra Rocío P. F. xa se suspendeu en dúas ocasións en novembro de 2019 e a principios de febreiro de 2021 e este xoves finalmente puido pecharse a causa sen necesidade de que chegasen a entrar na sala.\nA acusada traballou na casa da súa vítima en Pontevedra entre xuño de 2017 e abril de 2018 (con contrato de outubro a marzo), realizando labores do fogar e de coidado persoal da súa xefa, que ten moitos problemas de saúde e moi graves dificultades de mobilidade, polo que debe desprazarse necesariamente en cadeira de rodas, e é dependente para moitas tarefas básicas da vida diaria.\nPara realizar os seus quefaceres a acusada dispoñía dunhas chaves da vivenda e tiña acceso a todas as dependencias da casa. En moitas ocasións tamén acompañaba á súa xefa a xestións bancarias ou lle axudaba a realizalas persoalmente polo que, debido á boa relación e confianza existente entre elas, facilitoulle o PIN da súa tarxeta bancaria e as claves de acceso á súa banca electrónica.\nPor esa boa relación, a pesar de que en abril de 2018 deixou de traballar con ela, adoitaba visitala regularmente. Ademais, quedou cunha copia das chaves sen autorización.\nA acusada aproveitouse das graves dificultades físicas da xefa, da familiaridade e apego coa mesma, de que coñecía os seus horarios de paseos de mañá e tarde, do libre acceso que tiña a todas as habitacións da casa mentres traballou alí e da facilidade para seguir visitando o domicilio despois, de que dispoñía de chaves para acceder ao domicilio e de que tiña acceso á chave da caixa forte, sen contar en ningún momento co coñecemento e consentimento da dona.\nDesta forma, realizou 23 transferencias de diñeiro mediante banca electrónica desde a súa conta, apoderouse das xoias e obxectos de valor que gardaba na caixa forte -vendeu en dous establecementos de compravenda de Pontevedra- e fixo uso da tarxeta de crédito para extraer diñeiro.\nAínda que inicialmente o fiscal sostiña que accedera varias veces á caixa forte, finalmente recolleu na súa acusación que non consta que o fixese máis dunha vez. Por esta circunstancia, pasou de estar acusada dun delito continuado de roubo a un sen continuidade. Ademais, no acordo de conformidade matiza que desde o primeiro momento a acusada recoñeceu os feitos.\nSuspenden por segunda vez un xuízo contra unha acusada de estafar e roubar á persoa dependente á que coidaba\nPor Natalia Puga | Martes 2 de Febreiro, 2021\nPiden nove anos e medio de cárcere a unha pontevedresa por estafar e roubar a unha muller á que coidaba\nPor Oskar Viéitez | Domingo 22 de Novembro, 2020


"Estou disposto" a manter un encontro con Ana Pastor "mañá mesmo". Así respondeu este luns Abel Caballero á proposta realizada pola Ministra para abordar que o tratamento urbanístico da estación do AVE de Vigo se realice por procedemento supramunicipal, unha idea coa que concorda o rexedor.\nEste luns a Corporación viguesa, encabezada polo alcalde, concentrouse diante da casa consistorial para gardar un minuto de silencio en recordo do subinspector Jorge García Tudela e do axente Isidro Gabino San Martín, os dous policías nacionais falecidos no atentado sufrido pola Embaixada Española na capital de Afganistán, Kabul, o pasado venres pola tarde.\nAbel Caballero estimou positivamente que a empresa expanda a fibra óptica ao 86% da poboación de Vigo e instou a Telefónica a levala a todos os vigueses e viguesas. O alcalde, quen recibiu este luns ao director da empresa en Galicia, Manuel Alonso, indicou que a cobertura de fibra está a ser "moi importante" na cidade, tanto por esta como por outras compañías que prestan este servizo.


Atopan o pantalón e o teléfono móbil do desaparecido en Ons | Noticias de Galicia | CRTVG\nAtopan o pantalón e o teléfono móbil do desaparecido en Ons\nPublicado o 12/02/2020 20:52\nO dispositivo de busca do mariñeiro desaparecido ao norte da illa de Ons suspendeuse ata primeira hora do xoves. A xornada foi infrutuosa e só localizaron o pantalón do desaparecido onde estaba o seu teléfono móbil. Nesta xornada sumáronse mergulladores da Garda Civil e submarinistas voluntarios da Illa de Arousa, e tamén membros de Protección Civil de Sanxenxo e do Grove.\nParticiparon, igualmente, no operativo os barcos Sar Gavia, Salvamar Sargadelos, Salvamar Mirach, Punta Falcoeira e a auxiliar Irmáns García Nodal, o remolcador Mahón da Armada e o helicóptero Helimer. A este operativo uníronse tamén numerosos barcos de pesca da zona da Illa, de onde era natural o desaparecido e mais os dous tripulantes que se salvaron.\nA última hora da tarde chegaron ata o porto de Pedras Negras, no Grove, amigos e familiares de Iván Otero, máis coñecido como Harri. Non dubidaron en somerxerse na súa busca. Os seus rostros eran de total consternación tras chegar a terra e marchar ás súas casas. Os medios desprazados atoparon mellores condicións para traballar, aínda que continuaba o mar de fondo.\nA alcaldesa de Vic: "Hai que poñer fin ao costume de falar castelén con calquera persoa que polo seu aspecto físico non pareza catalá"\nOs españois evacuados de Wuhan serán dados de alta mañá


Desigualdade económica e xustiza fiscal Archives - Kaidara\nO fiasco do fisco\nAutoría: Israel García, Araceli Caballero, Camina Íñigo, Clara de Madrid, Ignacio González- Garzón, Pilar Mulas, Anna Duch, Begoña Carmona y Sandra M. Tremoleda\nTemática: Comercio xusto e consumo responsable, Democracia e participación, Desigualdade económica e xustiza fiscal\nA nosa vida diaria está repleta de bens que parecen gratis, mais non o son. Quen paga tal cúmulo de recursos indispensábeis para a vida? A cidadanía, nós, a través dos impostos. Todos nos beneficiamos, mais a distribución nin sempre é xusta nin equitativa. Este Global Express pretende explicar como funciona o sistema tributario e…\nSalgados, investigadores privados. Xincana\nAutoría: Carles Cuberes\nIdioma: Castelán, Catalán, Euskara\nEsta xincana pretende achegar o alumnado ao funcionamento do comercio e da economía mundial, así como a alternativa do comercio xusto e do consumo responsíbel. Os nenos e nenas fan parte dunha axencia de detectives, que se dedica a facer investigacións de diferentes tipos. Mais un día chégalles unha carta na que unha ONG lles…\nEste material ofrece un percorrido ao longo de catro historias de nenos e nenas de España, Estados Unidos, Burkina Faso e México, en que o alumnado deberá relacionar e investigar diferentes temas asociados a cada país. A partir dos índices de escolarización, acceso á saúde, acceso á auga, PIB, esperanza de vida, etc. este material…\nEste material ten como obxectivo traballar o concepto de pobreza en sentido amplo e establecer relacións entre necesidades básicas e pobreza. A través dunha narración, preténdese motivar o interese do alumnado para o posterior tratamento dos temas abordados, e realizar un primeiro achegamento aos conceptos a traballar. Grazas á súa bola máxica, Ale, un neno…\nKidane ten un tesouro\nTemática: Dereitos humanos e dereitos sociais básicos, Desigualdade económica e xustiza fiscal, Medio ambiente e cambio climático\nEste material pretende profundar no tema da pobreza a través dun exemplo da Etiopía, un país coñecido polas súas secas e pola fame. A historia de Kidane debuxa unha pobreza absoluta na que se poñen de manifesto a carencia de oportunidades, a falta de corresponsabilidade, a desigualdade, a exclusión e a imposibilidade de satisfacer as…\nO obxectivo desta edición de Global Express é recoñecer e identificar a gran diversidade de factores que fan que a seca produza unha fame negra. A través da análise de dúas imaxes, a primeira actividade pretende romper cos estereotipos mostrando as diferentes realidades que conviven nun mesmo país. A continuación, proponse ao alumnado buscar os…\nArxentina afúndese na crise\nAutoría: Gaspar Tarrida\nO obxectivo deste Global Express é identificar e entender a gran variedade de factores e actores que interveñen nunha crise socioeconómica como a que viviu a Arxentina no ano 2002. A partir da análise de imaxes, preténdese xerar a empatía do alumnado coa poboación arxentina, así como ver os conceptos previos que coñece sobre o…\nEste monográfico identifica a relación existente entre alimentación, saúde e pobreza. Comeza con unha toma de conciencia sobre os nosos propios hábitos alimentarios para pasar a analizar despois as cifras desiguais entre distintos países do Sur e do Norte e pór en evidencia o impacto de certas doenzas en poboacións do Sur e o acceso…\nEste material ten como obxectivo principal recoñecer a saúde como un dereito universal. Preténdese incidir na accesibilidade que nos países do Norte temos, por regra xeral, a unha alimentación variada. A partir dun exercicio sobre a súa propia alimentación, ábrese o traballo en torno de que alimentos se consideran saudábeis e contribúen para unha boa…\nMostrando 1-10 dun total de 60 recursos


Nesta sección exponse a Política de Privacidade que regula o uso deste sitio web que Pulpería Rial Angueira S. L. pon a disposición dos usuarios de Internet, sobre a informaci&ocuten persoal que pode facilitar cando visita a nosa web.\nConforme o disposto na Lei 15/1999, de 13 de decembro de Protección de Datos Persoais (LOPD), Pulpería Rial Angueira S. L. informa que os datos persoais facilitados polo recheo dos formularios de rexistro electrónico contidos no portal, consultas sobre servizos ofrecidos, así como os datos os que Pulpería Rial Angueira S. L. acceda como resultado da navegación, serán incorporados en ficheiros automatizados da empresa, poden exercer o seu dereito de acceso, rectificación, cancelación e oposición ao tratamento dos seus datos, nos termos e condicións previstos no punto 3.\nAdemais, a través da gravación dos datos, o usuario dá o seu consentimento para o procesamento dos mesmos cos fins expresados. Naqueles casos en que é necesario cubrir un formulario e facer o envío, a súa aplicación implicará necesariamente que foi informado (de conformidade co artigo 5 LOPD) e, cando corresponda, revisou o consentimento (a redacción do artigo 6 LOPD) ao contido do formulario no anexo á presente cláusula de privacidade. O usuario debe cubrir os formularios con datos verdadeiros, exactos, completos e actualizados, sendo informado nesa altura que os datos deben conclusión (*) e as súas consecuencias non debería. Ademais, coa aceptación, recoñece que a información e datos persoais recollidos son precisas e verdadeiras.\nRogamos que comunique inmediatamente a Pulpería Rial Angueira S. L. calquera modificación dos seus datos persoais, de xeito que a información contida nos nosos arquivos, estea sempre actualizado e non conteñan erros ou datos desactualizados.\n2. Pulpería Rial Angueira S. L. informa que ten implantado medidas de seguridade técnicas e organizativas necesarias para garantir a seguridade dos seus datos persoais e evitar a súa alteración, perda e tratamento e/ou acceso non autorizado, tendo en conta o estado da tecnoloxía, a natureza dos datos almacenados e os riscos a que están expostos, xa sexa por acción humana ou o ambiente físico ou natural. Todo iso, de acordo co disposto no artigo 9 da LOPD e Real Decreto 1720/2007 de 21 de decembro, que aproba o Regulamento de aplicación da Lei 15/1999, de 13 de decembro, aprobou , protección de datos persoais.\nAsí, Pulpería Rial Angueira S. L. estableceu medidas adicionais para reforzar a confidencialidade e integridade da información nas organizacións, como o establecemento de limitacións sobre o uso de correo-e ao enviar datos ou documentos confidenciais. Con todo, o usuario debe ser consciente de que as medidas de seguridade en Internet non son inexpugnables.\nPulpería Rial Angueira S. L. Mantén en constante supervisión, procesos de seguimento e avaliación para garantir o respecto pola privacidade dos datos.\n3. Exercicio de dereitos: rectificación e oposición acceso, cancelación.\nAqueles individuos que faciliten os seus datos a Pulpería Rial Angueira S. L. pode poñerse en contacto con esta entidade, na súa calidade de responsable do ficheiro, a fin de exercer libremente os seus dereitos de acceso, rectificación, cancelación e oposición respecto dos datos incluídos nos seus arquivos termos previstos na lei.\nDada a natureza confidencial da información, non pode exercer os seus dereitos por teléfono, porque este medio non probar a identidade como o propietario dos datos rexistrados.\nOs interesados poderán exercer os seus dereitos mediante comunicación escrita dirixida Pulpería Rial Angueira S. L., na Plazuela Traviesas, 13 15900 Padrón (A Coruña), coa seguinte referencia na súa carta: "O exercicio da LOPD dereitos" (na súa solicitude, por escrito e asinada, deberá acreditar a súa identidade cunha fotocopia do DNI)\n"Cookies" son unha ferramenta empregada polos servidores Web para almacenar e recuperar información dos seus usuarios. É só un arquivo de texto que algúns servidores piden ao navegador para escribir no seu disco duro con información sobre a contribución das accións tomadas pola páxina.\nTeñen unha data de caducidade, que pode variar a duración da sesión, aínda unha data futura especificada, tras o cal deixan de ser operativa.\nPara máis información, visite o sitio web Departamento de Tratamiento de la Información y Codificación dependente del Consejo Superior de Investigaciones Científicas de España. Pulpería Rial Angueira S. L. utiliza "cookies" para personalizar os servizos ofrecidos os usuarios.\nAs "cookies" utilizados por Pulpería Rial Angueira S. L. utilízanse para permitir a identificación dos usuarios rexistrados e non poden ler datos do seu disco duro ou incluír virus nos seus textos.\nAdemais, Pulpería Rial Angueira S. L. non consegue ler os "cookies" implantadas no disco duro do usuario por outros servidores.\nNeste sentido, cada usuario poderá configurar o seu navegador para aceptar ou rexeitar, por defecto, as "cookies" ou para recibir un aviso en pantalla de recepción de cada "cookie" e decidir naquel momento ou non, si gardalas no seu disco duro. Para iso suxerímoslle consultar a sección de axuda do seu navegador para saber como cambiar a configuración actual.\nMesmo cando o usuario configure o seu navegador para rexeitar as "cookies" ou expresamente rexeitan as "cookies" de Pulpería Rial Angueira S. L. pode navegar na web co único inconveniente de non ser capaz de gozar as características da web que esixen a instalación de calquera deles.\nEn ambos os casos, o usuario pode borrar as "cookies" no seu disco duro implantadas en calquera momento, seguindo o procedemento establecido na sección de axuda do seu navegador.\nEste sitio usa Google Analytics, un servizo de análise web proporcionado polas estatísticas de Google, Inc, unha empresa de Delaware con sede principal en 1600 Amphitheatre Parkway, Mountain View (California), a OMS 94043, Estados Unidos ( "Google"). Google Analytics utiliza cookies, que son arquivos de texto colocadas no ordenador do usuario para axudar ao sitio web a analizar o uso que os visitantes da nosa web. A información xerada polo cookie sobre o seu uso do website (incluíndo o seu enderezo IP) serán transmitidas e almacenadas por Google nos servidores de Estados Unidos. Google usará esta información e imos presenta-lo coa finalidade de controlar o uso dos nosos informes web recopiando a actividade do sitio web.\nGoogle tamén pode transferir esta información a terceiros cando sexa esixido pola lexislación, ou cando terceiros procesen a información en nome de Google. A política de privacidade de Google pode ser consultado no http://www.google.com/intl/eres/privacypolicy.html.\n5. O sitio web corporativo proporciona enlaces a outros sitios que poidan ser de interese. Aínda que Pulpería Rial Angueira S. L. pretende asegurar que terceiros sitios cumpran ás normas de seguridade axeitadas, non podemos garantir a conformidade coas normas vixentes en materia de Protección de Datos nelas.\nPulpería Rial Angueira S. L. non se responsabilizará, aínda que indirectamente ou indirectamente, por danos de calquera tipo resultante do acceso, mantemento, uso, calidade, legalidade, fiabilidade e utilidade dos contidos, informacións, comunicacións, opinións, eventos, produtos e servizos i ofrecidos en sitios web non xestionados por esta entidade e que son accesibles a través da web de Pulpería Rial Angueira S. L. con todo, esta entidade se enmarca na letra a) do artigo 17 da Lei 34/2002, de 11 de xullo de Servizos da Sociedade da información e Comercio electrónico (LSSICE), xa que esta entidade para enlaces proporcionados na web, non ten coñecemento de que a actividade ou a información á que refírense ou recomendar sexa ilegal prexudica bens ou dereitos dun terceiro susceptibles de indemnización.\nPulpería Rial Angueira S. L. resérvase o dereito de modificar a súa política de privacidade, segundo os seus propios criterios, ou motivado por unha mudanza doutrinaria da Axencia de Protección de Datos española, lexislativa ou xudicial. Calquera modificación a política de privacidade serán publicados polo menos dez días antes da súa efectiva implantación. O uso da Web tras modificacións implica a aceptación destas. Inicio\nPulperia Rial © Politica de Privacidade


O tratamento do Alzheimer con antibióticos non é fiable, afirma a asociación estadounidense contra esta enfermidade | Consumer\nO tratamento do Alzheimer con antibióticos non é fiable, afirma a asociación estadounidense contra esta enfermidade\nOnte presentábase un novo estudo que aseguraba a súa eficacia contra o mal\nO novo estudo que defende o uso de dous antibióticos como posibles tratamentos paira a enfermidade de Alzheimer debe ser tomado con precaución, segundo manifestou onte a Alzheimer’s Association. O método baseábase nos resultados dun estudo presentado ante a reunión anual da Sociedade de Enfermidades Infecciosas de América, que se celebra en San Diego. Os antibióticos en cuestión son doxiciclina e rifampin.\nOs investigadores estudaron a 101 persoas con Alzheimer entre leve e moderado en cinco clínicas de Canadá. Nas probas realizadas, 50 pacientes recibiron placebo e 51 foron asignados a tomar 200 mg de doxiciclina e 300 mg de rifampin durante tres meses. Administrouse aos participantes un test paira determinar as funcións mentais antes de que dese comezo o estudo. Seis meses despois, o test se re-administrou a 43 persoas no grupo que tomaba os antibióticos e a 39 no grupo que tomaba placebo.\nAs restantes persoas deixaron de participar, morreron ou non terminaron de completar o estudo. As puntuacións obtidas nos tests daqueles que tomaban os antibióticos descenderon una media de 2,75 ao cabo de seis meses, menos que aqueles que recibiron placebo. Esta diferenza entre os grupos considerouse estatisticamente significativa. Doutra banda, ao cabo de 12 meses, aínda se rexistrou certa diferenza, pero xa non se considerou estatisticamente significativa.\ncancro CE investigaciones-gl


Ana Pontón ve en Feixóo falta de ideas e de ambición para que Galiza reciba o que lle corresponde do fondo COVID19 europeo - Novas - BNG - Bloque Nacionalista Galego\nRexeita a centralización do reparto e considera un erro estratéxico non fixar contía mínima cando territorios como Euskadi cifran en 13.000 millóns de euros a súa demanda\nAdvirte contra o risco de que sexan as empresas do IBEX as beneficiadas dos fondos en detrimento das PEMES e do tecido empresarial galego\n14 out. 2020 - 13:13\nPoucas ideas e pouca ambición de país é a valoración inicial da portavoz nacional, Ana Pontón, en relación ás propostas avanzadas polo Executivo de Feixóo para captar recursos do fondo COVID europeo e, ademais, sen atreverse nin a fixar unha contía mínima a conseguir para Galiza.\n“Vemos que nin se quere concretar a cifra mínima á que debe aspirar Galiza dun fondo que suma 140.000 millóns de euros para o Estado español, o que contrasta co que están facendo os gobernos doutros territorios como Euskadi que xa puxo sobre a mesa proxectos por valor de 13.000 millóns de euros e considera que non deben recibir menos”, argumentou Pontón, quen advertiu contra o prexuízo que supón que o Goberno de Feixóo “avale a estratexia de centralización de reparto dos fondos”.\nAvalar a centralización, -como demostra esa negativa a poñer cifras ao que se aspira para Galiza-, é aplanar o camiño para que Galiza volva ser discriminada, advirte. “Cando os fondos se reparten desde Madrid, e máis senón se poñen cifras, e abrir a porta a que se repita a mesma historia de discriminación por iso nos parece un punto de partida e unha estratexia erróneas”.\nEn base ao avance do Executivo, Pontón tamén se pregunta a quen van beneficiar os cartos que aporta Bruxelas: “van ser grandes multinacionais ou empresas que se sentan no IBEX 35 as que se beneficien ou vai haber unha aposta para que ese fondo chegue a pequena e mediana empresa do país e para fortalecer un tecido empresarial propio?”, interpela, “que non vexamos como o fondo acaba servindo para que os de sempre se repartan os recursos que chegan da UE”.\nA líder nacionalista adiantou que este sábado o Bloque celebra un encontro coa presenza dos e das responsables políticas en todas as institucións, tanto nos tres parlamentos como nos concellos para abordar os criterios que deben estar encima da mesa para que Galiza reciba todo o que lle corresponde. “Sabemos que o fondo COVID19 non é a panacea pero de ningunha maneira podemos permitir que Galiza saía discriminada e a proposta avanzada pola Xunta traslada poucas ideas, pouca ambición e incapacidade para defender os intereses do país á hora de recibir un financiamento que vai ser importante para abordar a recuperación económica e social do país”.\nPontón tamén ratificou a vontade do BNG de levar proxectos e iniciativas que contribúan a esa recuperación á comisión parlamentaria de reactivación e confía en que o PP “non opte polo veto e polo desdén absolutista”. A preguntas dos medios, a líder nacionalista considera “irrelevante” o futuro político de Feixóo e destacou que na axenda do Bloque todos os temas que figuran están en relación ao futuro dos galegos e das galegas e en dar resposta aos problemas da maioría social nun contexto de enorme dificultade derivado da pandemia.\n“O que me preocupa é que neste momento temos a miles de persoas nun ERE, comercios que apenas se sosteñen, un problema nas residencias de maiores ao que non se lle da resposta. Esas son as cuestións que nos ocupan e non o ego de Feixóo nin o papel de botafumeiro das persoas que integran o seu goberno”, concluíu.\nInterpelación na comisión de Economía\nEn relación á cuestión dos recursos previstos desde a UE, o BNG tamén interpelou no Parlamento sobre o escenario aberto para os fondos europeos e o criterio que vai defender o Goberno galego para o seu reparto e posterior xestión. Así, a deputada Noa Presas cuestionou ante a Comisión de Economía se a Xunta vai antepoñer os intereses galegos na negociación dos fondos “sen adoptar unha posición subsidiaria aos intereses estatais ou partidarios”.\nLogo de subliñar a necesidade de que esta negociación “esixe posicións ambiciosas e de país”, Presas tamén alertou sobre a condicionalidade das axudas COVID19 e a redución que a súa dotación implica noutros fondos “tradicionais”, como os da Política Agraria Común ou os de transición enerxética, cuxas partidas xa foron recortadas e polas que tamén preguntou ao Goberno galego.\nO BNG reclama un estudo sobre pobreza e exclusión social para incluír medidas correctoras xa nos próximos orzamentos


Na Cedeira dos anos corenta. Lembranzas dun mestre de Montoxo | Ollaparo off\nEducación, Opinión\t— 20 Agosto, 2012 at 1:00 p.m.\nby Avelino Pousa Antelo\nOllaparo, en memoria e agradecemento ao mestre. Artigo escrito por Avelino Pousa Antelo, Barcala,A Baña(14-4-1914)-Teo(20-08-2012)no número 4 de Olláparo(1986).\n“Eran malos tempos cando eu estiven en terras cedeiresas; anos difíciles, de escaseza de mantimentos, pero abondosos de represión política. Aínda así, a xuventude – o diviño tesouro, que dixera o poeta – suplía as deficiencias e non perdía ocasión de tirarlle á vida canto puidera ter de ledo e pracenteiro.\nLembro a miña chegada á vila de Cedeira para tomar posesión, como Mestre interino, da Escola Unitaria de Nenos de San Xulián de Montoxo.\nEsta parroquia tiña entón duas escolas: unha de nenos e outra de nenas, entrambas situadas na aldeia de Figueiras, a beira da estrada de Cedeira a Campo do Hospital. Tiñan bastantae matrícula, ainda que a situación era ruin para algunha aldeas que quedaban bastante lonxe, o que orixinaba que os nenos faltaran moito ás clases cando facía mal tempo.\nO local da escola de nenos atopábase nunha casa particular alugada, que aínda tiña as paredes sen enlucir e tabiques de madeira, nos que eu pintei con tizas de cores uns mapas que supliran a falla de material, mal endémico das escolas rurais galegas.\nO locla da clase estaba no primeiro andar, ó que se accedía dende un baixo con chan de terra, no que había unha lareira que, por certo, utilizábamos para facer lume, con leña que traían os propios nenos nos días de moito frío, e desenrolando as clases alí, arredor do lume.\nEu integreime axiña ca xuventude da parroquia acompañándoa ás festas da comarca e ós bailes dun salón que había no Campo do Hospital. Tamén ás feiras de A Barqueira e Mera sen esquecer a romaxe a San Andrés de Teixido.\nEsta integración callou nun pequeno cadro de declamación que ensaiou unha obriña teatral que representabamos no local de baile denantes citado. Máis adiante solicitaron a miña colaboración os membros dun grupo de Meran e colaborei con eles durante unha etapa de grata lembranza, na que cheguei a actuar nunha pequena rondalla que eu mesmo bauticei como “Os condornisos” e ca posta en escea de obras teatrais que acadaron moita sona e nos permitiron unha xira de representacións por San Claudio, Cariño, Ortigueira e Cedeira, onde actuamos no Cine Arriví, único local que entón había na vila para estes mesteres.\nEn Mera había unha gran aficción teatral e xente que tiña verdadeira vocación e cualidades envidiables para a escena. Teño daquela etapa unhas lembranzas entrañabeis, así como do trato da xente de Mera, que me atendían cun cariño e unha amabilidade extraordinarias.\nPor algúna lado debo ter algún folleto de propaganda dunha daquelas actuacións, con versos humorísticos que anunciaban a representación.\nPonte de mera era unha verdadeira excepción nun tempo en que a xente desconfiaba, unha doutra, e resultaba pouco doado facer actividades de tipo cultural, que os xerarcas de turno ollaban con desconfianza e prevención.\nCedeira era entón unha vila pracenteira, polo menos para os forasteiros, na que abundaban os bares nos que bebíamos as tazas un ribeiro de moi boa calidade. Non había moito ambiente cultural, nin diversións para a xuventude. Atopábamonos nunha das máis duras etapas da dictadura, na que incluso era delito grave escoita-las emisión da BBC ou de calquera outra radio estranxeira, e tamén era moi peligroso facer comentarios encol da Guerra Mundial, polo menos se eran contrarios ós alemáns e italianos, polos que o Gobernos español sentía unha especial simpatía.\nA Guerra Mundial, aínda que estaba lonxe, chega perto de nós, como no caso dun avión americano que se estrellou na Capelada, perto de Cariño, e que moitos formos ver ca natural curiosidade.\nA xuventude de hoxe costaralle traballo- afortunadamente- entender aquela feroz represión, que incluía de tal maneira en nós que, non somente desconfiábamos ata da propia sombra, senón que incluso tíñamos medo a pensar con liberdade. O estado de ánimo que entón padedimos non é doado lembralo, nin siquera para os que o vivimos.\nVós tedes sorte de vivir nunha democracia, aínda que esta teña unha seire de eivas e non poidamos considerala un modelo. Pero polo menos- e xa non é pouco- tedes a posibilidade e o dereito de cantarlle as corenta a calquer xerifalte que faga algunha cousa criticable. OLLÁPARO non podería pubricarse naqueles tempos, aínda ue foera moito máis manso e se limitara a cuestións culturais e de ámbito local.\nFelicítovos pola vosa iniciativa que coincide con algunhas das que eu fixen na miña xuventude durante os poucos anos que durou aquela etapa de liberdade- a II República- que tantas ilusións espertara na xuventude daquel tempo.\nAquela xuventude que colaborou entusiásticamente cos homes máis ilustres do galeguismo do sécula XX, sufriu despois unha tremenda represión, e moita parte dela foi eliminada, de maneira brutal, pola locura que se desatou ca Guerra Civil. Outros vivimos casque de milagro e folgámonos de ver cómo, nesta nova etapa, outros coma vós tomades o relevo pola cultura e pola mellora de Galicia en tódolos aspectos.\nNoraboa, rapaces e ¡Adiante!”\nFotografia destacada: Vieiros\nTags Avelino Pousa Antelo San Xiao de Montoxo Santo André de Teixido\nAuthor: Avelino Pousa Antelo Arzón(A Baña,1914- Teo,2012) foi un mestre, agrarista, político e escritor galego e mais presidente da Fundación Castelao no momento de morrer. Adírese ao Partido Galeguista de Bóveda e Castelao na II República através das Mocidades Galeguistas. Vai ser un dos fundadores da Federación de Mocidades Galeguistas no 1934. Axudou a cofundar e relanzar o Partido Galeguista no 1978, do que sería secretario xeral e presidente até o 1983. Contra 1984, creará a Fundación Castelao, xunto a Ramón Martínez López, entre outros, sendo este primeiro e Pousa Antelo, despois, presidentes. Colaborou en 1985 no número catro de Ollaparo


O Celta doma os leóns\n| Luns, 6 de Novembro de 2017, 11:12\nARCHIVADO EN | Celta Celta de Vigo Athletic Athletic de Bilbao liga Fútbol\nOs xogadores do celta celebrando un tanto. Fonte: RC Celta\nVitoria balsámica do Real Club Celta de Vigo por 3-1 ante un descoidado Athletic de Bilbao que se afunde na clasificación ligueira. Os de Unzué maniataron en menos de media hora ao conxunto vasco, que só soubo reaccionar cando os celestes dominaban en marcador por 3-0 grazas ao dobrete do xa centenario Iago Aspas e a un cabezazo de Sergi Gómez que abriu o marcador ao cuarto de hora de xogo. Raúl García fixo o gol da honra para un Athletic que queda moi tocado tras a súa terceira derrota seguida.\nEn apenas vinte e cinco minutos os vigueses liquidaron un encontro que se antollaba complicado despois de caer ante Atlético de Madrid e Malaga. Arroupados por un público que volvía estar seguro e a cuberto tras a reparación do teito de Balaidos, os pupilos de Juan Carlos Unzué mostraron a súa mellor versión de xogo ante os leóns, cun Iago Aspas estelar que celebrou a súa sexta convocatoria seguida con ‘A Roja’ cun partidazo.\nPero o fútbol do Celta só pódese entender desde a sala de maquinas. Sisto, ‘Tucu’ e Wass volveron callar un excelente partido, cunha primeira media hora de xogo onde recuperaron o nivel demostrado nas campañas con Berizzo. Maxi Gómez, relegado a un segundo plano polo nivel de Aspas, achegou ao equipo arrastrando defensas e abrindo oco para o de Moaña. Dende a banda dereita fixo moito dano o cadro celtiña, con dous centros dos daneses Sisto e Wass que valeron para facer o primeiro gol do partido e o que pecharía a conta celeste. Entre medias, Aspas aproveitouse da inexperiencia dun Unai Nuñez, superado nos primeiros compases, para plantarse ante Kepa e cravar o coiro na cepa do poste, superando así os 100 goles coa casaca do Celta.\nCo partido encarrilado, o Athletic buscou meterse no encontro só cando o Celta permitiullo dando un paso atrás para asegurar a vitoria e buscar matar o partido á contra. Preto do final da primeira parte, Raúl García maquillou o resultado cun soberbio gol marca da casa. Xa no segundo tempo o dominio tivo unha clara cor branquivermella, pero as mellores ocasións bilbaínas, nacidas de dous croque de Lapote e Nuñez, terminaron repelidas por Rubén Branco.\nSen máis cambios no luminoso, o Celta de Vigo amarrou tres puntos de ouro ante un rival ao que non derrotaba no seu feudo desde 2003. A vitoria aúpa aos celestes ata a undécima posición, mentres que o Athletic de Bilbao cae ata a décimo quinta praza da táboa, o que deixa ao ‘Kuko’ Ziganda tremendamente cuestionado en San Mamés. Agora coa seleccións toca tempo de descanso en Vigo e a gozar dos internacionais. Próxima cita no Sánchez Pizjuán dentro de dúas longas semanas sen Liga.


Veciños de Miramontes manifestáronse na inauguración da variante de Aradas - Nós Televisión\nVeciños de Miramontes manifestáronse na inauguración da variante de Aradas\nAs familias afectadas trasladaron as súas impresións a Feijóo, facendo especial fincapé na súa preocupación pola saúde\nEsta maña ás 12:30h tivo lugar a inauguración da nova variante de Aradas. Ao acto acudiron veciños de Miramontes, de Compostela, Cruz Vázquez Veiga, presidenta de FERUSA en representación de todo o rural compostelán, e membros da Plataforma de afectados polo vertedoiro de Santiago de Compostela – Miramontes, en sinal de protesta contra o vertedoiro da cidade e ao que tamén chegan residuos doutras zonas de Galicia.\nAproveitando a presenza do presidente da Xunta, Alberto Núñez Feijóo, achegáronse ata alí en actitude pacífica, pero con mascarillas que facían referencia aos cheiros que soportan día si e día tamén e portando unha pancarta que rezaba “Sr. Feijóo, vertedoiro de Miramontes sen control”.\nO texto da pancarta tiña todo que ver coas derradeiras declaracións da directora xeral de Calidade Ambiental e Cambio Climático da Consellería de Medio Ambiente, Cruz Ferreira, que hai uns días asegurou que “en Galicia non existen vertedoiros incontrolados”.\n“Á marxe da xerga política, nós queremos facer constar que o vertedoiro de Miramontes peca de falla de control. Por moitas inspeccións que proclamen facer, o certo é que no vertedoiro non existe un control rigoroso de entrada de residuos, e así é como se chegou a superar amplamente a cantidade de materia orgánica que se deposita na antiga canteira; cantidade para a cal o vertedoiro non está preparado, e que pode ocasionar moitos problemas futuros”, declaraba un dos afectados.\nOutra veciña manifestaba que “a variante é algo moi positivo, xa que reducirá o tráfico de camións polo centro de Compostela, pero moitos deses camións seguirán circulando por Miramontes, por unha vía pola cal non deberan transitar e deixando malos cheiros e vertidos ao seu paso. Coma sempre, os veciños do rural somos os máis desfavorecidos”.\nTras o acto de inauguración da variante, os afectados trasladaron as súas impresións a Feijóo, facendo especial fincapé na súa preocupación pola saúde, xa que é capital facer os estudos pertinentes para averiguar se as partículas que viaxan polo aire en forma de cheiros son prexudiciais para quen as respire e, tamén, levar un control das augas subterráneas, xa que algunhas fontes deixaron de ser potables dende que o Complexo Ambiental de Miramontes opera na antiga canteira.\nArtigo anteriorEsquerda Unida lamenta que non se investigue á Fundación Franco\nSeguinte artigoBullfight, o documental chega a Galicia


O Concello abre o prazo para solicitar as axudas municipais á contratación e a creación de empresas\nAbel Caballero afirmou “estar na liña da xeración de emprego” e puxo de manifesto a importancia das convocatorias que suman unha dotación económica de 296.722,45 euros.\nluns, 2 ago 2021\nImaxe do arquivo. Visita de Abel Caballero aos obradoiros de emprego.\nO Concello abre a convocatoria para solicitar as axudas municipais para dous programas de emprego. Un deles é o Programa de Axudas Municipais á Creación de Empresas que conta cun importe de 196.722,45 euros e remata o prazo de solicitudes o 5 de agosto. Por outra banda, tamén pódese solicitar o Programa de Axudas á Contratación ata o 18 de agosto.\nPara a creación de empresas o obxectivo é apoiar novos proxectos empresariais e contribuír á reactivación da actividade e do emprego logo da crise provocada pola COVID-19. Os beneficiarios poden ser autónomos, empresas privadas, comunidades de bens, sociedades civís, cooperativas, sociedades laborais e persoas emprendedoras. O importe das axudas será dun máximo de 3.000 euros por perceptor.\nTamén quérese estimular ao empresariado para a contratación de persoas traballadoras empadroadas en Vigo. Para iso o Concello ten aberto o prazo de solicitude das Axudas Municipais á Contratación, cun programa para a transformación de empregos temporais en indefinidos e outro de inventivos á contratación. O importe po solicitude será dun máximo de 3.500 euros.\nO alcalde fixo balance do programa de Fomento do Emprego nas Entidades sen Ánimo de Lucro que contou cunha partida de 1.140.000 euros. Participaron 76 solicitantes que empregaron a 199 persoas con distintos perfís profesionais. O obxectivo principal desta acción e facilitar a adquisición de experiencia laboral a persoas da cidade en situación de desemprego.\nO Concello celebrará o Día de Galicia cunha homenaxe ás persoas que deron solución á crise da COVID-19\nCaballero cifra en 34,5 millóns o que Vigo recibe do Estado tras o pleno da CNAL\nAdxudicada a humanización da avenida Alcalde Gregorio Espino Fase IV\nKarpov, lenda do xadrez, reta a Caballero no “Travesía Vigo Master Chess”\nO alcalde plantexa ao embaixador de Xapón comisións para o coñecemento empresarial de Vigo\nO Concello repara a cuberta dunha das vivendas do xacemento arqueolóxico do Castro\nluns, 2 agosto 2021\nmércores, 4 agosto 2021\ndomingo, 8 agosto 2021


Concello de Moeche | Ata o 14 de febreiro está aberto o prazo de actualización das listas de condutor operario e peón de obras\n16 Xan 2020 | Emprego e Desenvolvemento local, Obras e Servizos | 0 comments\nO Concello de Moeche mantén abertas desde 2017 as bolsas de traballo para os postos de condutor/a e de peón de obras e servizos municipais. As listas de contratación actualízanse todos os anos, co obxectivo de incorporar máis aspirantes que cumpran os requisitos e de facilitarlles ás persoas que xa forman parte delas a posibilidade de mellorar a súa puntuación con cursos que teñan feitos ou outros méritos. As bolsas de emprego son iso, un listado do que o Concello pode botar man para cubrir, por exemplo, baixas laborais ou vacacións. A quenda de actualización deste 2020 xa está aberta para que as persoas interesadas presenten as súas instancias. O prazo remata o 14 de febreiro.\nA información sobre o procedemento de entrada nas listas está recollida nas bases publicadas no Boletín Oficial da Provincia do 4 de abril de 2017. Alí estipúlanse tanto os requisitos xerais como os particulares que se han de cumprir para acceder a cada unha das dúas bolsas. Así, en ambos casos establécese que cumprirá ter nacionalidade española ou dalgún Estado membro da UE, ou ben contar con residencia legal en España. Por outra banda tamén é necesario ter feitos alomenos 16 anos de idade, ter a titulación esixida para cada posto e non atoparse nunha situación de enfermidade ou eiva física que impida o normal desempeño do traballo. Neste sentido, nas solicitudes é preciso facer constar se se conta con algún grao de discapacidade.\nEn termos xerais tamén é requisito imprescindible non encontrarse en ningunha causa legal de incapacidade ou incompatibilidade nin tampouco constar expedientes disciplinarios ou de inhabilitación para o exercicio de funcións nas administracións públicas.\nAdemais destes, no caso da praza de condutor/a operaria/o hai que ter o título da ESO ou equivalente, estar en posesión do CELGA 3, contar con permiso de conducir C e dispor do certificado de aptitude profesional (CAP).\nPara a lista de contratación de peonaxe de obras e servizos abonda con ter o título de graduado escolar ou equivalente, ter o CELGA 2 e o permiso de conducir B.\nTodos estes requisitos hai que cumprilos tanto no momento de presentar as solicitudes como despois, no intre en que se chame a calquera aspirante para traballar. Por iso, canda o modelo de formulario que aparece no BOP tamén se deben presentar fotocopias compulsadas de toda a documentación acreditativa que se esixe, así como dos méritos que se desexen engadir para incrementar a puntuación.\nA comisión cualificadora asignará un máximo de 1 punto por cada curso con recoñecemento oficial relacionado co posto, 2 puntos máis por ter título técnico medio -tamén relacionado co posto- e ata 0,20 puntos por mes traballado en funcións similares na Administración local (0,10 puntos se é noutra administración e 0,05 se é na empresa privada). Por último, contar coa acreditación de coñecemento do galego CELGA 4 ou equivalente validado oficialmente tamén suporá 1 punto.\nUnha vez que finalice o prazo de presentación das instancias haberá tres días para presentar alegacións e, unha vez resoltas, o listado elevarase a definitivo manténdose en vigor ata o ano seguinte. A bolsa para cada posto de traballo ordenarase segundo as puntuacións alcanzadas e, de ser necesarios, os chamamentos faranse seguindo esa orde. As persoas que formen parte da lista manterán sempre a mesma posición, é dicir, as bolsas non son rotatorias senón que ao remate dun contrato voltarase ao mesmo lugar na orde de prioridade para futuros chamamentos, a menos que se produza un decaemento por renuncia, por non presentarse a un contrato sen un motivo xustificado ou por non querer seguir traballando.\nO Concello de Moeche tirará da bolsa de emprego para facer contratacións temporais para postos que estean vacantes ou para nomeamentos interinos en substitución de persoal con dereito a reserva do posto por motivo dunha incapacidade temporal, unha baixa por maternidade, vacacións, permisos, etc.\nRecordamos e insistimos de novo: o último día para achegar instancias para entrar en calquera das dúas bolsas ou para actualizar os méritos é o 14 de febreiro. O resultado do proceso publicarase tanto nesta web como no tablón de anuncios do Concello.\nLigazón ás bases publicadas no BOP xunto co modelo de instancia (.pdf)