Evil: ένα σύγχρονο υβρίδιο τρόμου και αστυνομικής περιπέτειας | Τηλεόραση\nΑρχική | #EditorsChoice | Σειρές | Τηλεόραση\nΤι κοινό έχει ένας δόκιμος ιερέας, μία κλινική ψυχολόγος κι ένας εργολάβος; Δουλεύουν και οι τρεις για την Καθολική Εκκλησία στη νέα σειρά του CBS “Evil”. Στόχος τους να εξιχνιάσουν υποθέσεις μυστηρίου για λογαριασμό της και να βοηθήσουν τους απελπισμένους πιστούς (;) να βρουν απαντήσεις στα -φαινομενικά – μεταφυσικά τους προβλήματα. Γραμμένο ως αστυνομική σειρά δεκατριών ημι-αυτοτελών επεισοδίων από το γνωστό δίδυμο Michelle και Robert King (“The Good Wife”, “The Good Fight”), το “Evil” είναι ένα ισορροπημένο υβρίδιο των κυρίαρχων ειδών του τρόμου, του drama και του crime. Παρότι το μέγεθος της παραγωγής είναι σχετικά μικρό για τα δεδομένα της αμερικανικής τηλεόρασης, η φρέσκια ιδέα και το πρωτότυπο πάντρεμα των ειδών είναι αρκετό για να κρατήσει συντροφιά στους horror fans και όχι μόνο.\nΗ κριτική δεν περιέχει spoilers και συντηρητικά (συμπεράσματα).\nΌταν η κλινική ψυχολόγος Kristen Bouchard (Katja Herbers) κληθεί να καταθέσει ως εμπειρογνώμων στην υπόθεση ενός κατά συρροή δολοφόνου, ο οποίος ισχυρίζεται πως έχει καταληφθεί από δαιμονικό πνεύμα, θα γνωρίσει τον David Acosta (Mike Colter), έναν άνθρωπο της Εκκλησίας με μυστηριώδες παρελθόν και τον συνεργάτη του Ben Shakir (Aaasif Mandvi). Αφού η συνεργασία της με την Εισαγγελία της Νέας Υόρκης διακοπεί απρόσμενα κι έχοντας άμεσα ανάγκη από έμμισθη εργασία, η Kristen αποδέχεται την πρόταση του David να εργαστεί μαζί τους ως επιστημονική σύμβουλος. Το πρώτο πράγμα που θα κάνει είναι να δηλώσει ρητά στους νέους συνεργάτες της πως είναι άθεη.\nΠηγή Εικόνας: cbs.com\nΗ ήρεμη ζωή της σύντομα θα κλονιστεί, συνειδητοποιώντας πόσο επικίνδυνη είναι η νέα, ιδιόρρυθμη επαγγελματική της ενασχόληση τόσο για την ίδια όσο και για την οικογένειά της. Παράλληλα ο David αναζητά εναγωνίως το κάλεσμά του κι έρχεται συχνά αντιμέτωπος με τους «δαίμονες» του παρελθόντος. Μαζί και με τη βοήθεια του Ben θα προσπαθήσουν να λύσουν μικρά και μεγάλα μυστήρια της ζωής, της επιστήμης και της ανθρώπινης ψυχής, ο καθένας από τη δική του σκοπιά και σύμφωνα με την ιδιότητά του. Παράλληλα θα κάνουν τα πάντα για να προστατεύσουν ο ένας τον άλλον από το «κακό»-ψυχοπαθείς ή δαίμονες- που τους καταδιώκει.\nΟι πολιτισμικές καταβολές της σειράς\nΤο αφηγηματικό τέχνασμα και η μεγάλη επιτυχία της σειράς “Evil“ είναι η συνειδητή απροθυμία της να δώσει σαφείς απαντήσεις από την αρχή. Η έντονη πλοκή οδηγεί τον θεατή σε άγνωστα μονοπάτια επιστημονικής αμφισβήτησης, ιατρικής ορολογίας, θεολογικής παράδοσης και δημοφιλών σύγχρονων απόψεων και πρακτικών, χωρίς να βιάζεται να απαντήσει σχετικά με τη φύση του κακού στο αφηγηματικό σύμπαν της. Η καταιγιστική δράση και το υψηλό διακύβευμα που θέτει η πλοκή για τους πρωταγωνιστές είναι τόσο έντονα που συχνά δε νοιαζόμαστε να πάρουμε θέση. Οι απειλές ενάντια στην Kristen και την οικογένειά της από πρώην κατάδικους και συνεργάτες μάς κάνουν να παραμελούμε προσωρινά το θεμελιώδες ερώτημα που τίθεται ως προς τη φύση του κακού.\nΆλλωστε όταν κάποιος κυνηγάει τα παιδιά σου, το μόνο που έχει σημασία είναι ο τρόπος που θα σωθείς… οι διαδικασίες! Δεν έχει σημασία αν σε κυνηγάει ένας δαίμονας ή ένας ψυχοπαθής, αν ο τρόπος για να γλυτώσεις είναι ο ίδιος. Ή μήπως έχει σημασία;\nΠηγή Εικόνας: patheos.com\nΟ ρεαλισμός της σειράς υπαινίσσεται πως το κακό υπάρχει γύρω μας, χωρίς να έχει σημασία από πού προέρχεται – αν έχει κέρατα ή αν κατέχει ισχυρές θέσεις εξουσίας, αν έχει κόκκινα μάτια ή αν κρατάει όπλο. Μάλιστα η ορθολογιστική στάση της Kristen και η απόλυτη απόρριψη της ύπαρξης μιας μεταφυσικής διάστασης- τουλάχιστον όπως αυτή έχει περάσει στην ποπ κουλτούρα από την παράδοση του Καθολικισμού κι έχει διαμορφώσει τη σύγχρονη συλλογική συνείδηση- απομυθοποιεί την ιδέα του κακού. Έτσι το κακό παύει να είναι μία αφηρημένη πιθανότητα και ενσαρκώνεται ως ανθρώπινη πραγματικότητα- ίσως πολύ πιο απειλητική κι επικίνδυνη απ’ ό,τι η μεταφυσική εναλλακτική της.\nΑξίζει να σημειωθεί πως το premise της σειράς βασίζεται σε πραγματικές συνθήκες εργασίας, εφόσον στις Ηνωμένες Πολιτείες οι ισχυρισμοί για δαιμονικές εμφανίσεις είναι πλέον τόσες πολλές που η Εκκλησία έχει αναγκαστεί να προσλαμβάνει “ειδικούς ντετέκτιβ”, προκειμένου να ερευνούν τέτοια περιστατικά. Πάντως οι άνθρωποι της Εκκλησίας συνήθως απορρίπτουν τις υποθέσεις και της πρακτικές εξορκισμού, παραδεχόμενοι τη δύναμη του μύθου, της αυθυποβολής και την ανάγκη των ανθρώπων για φαντασμαγορικά τελετουργικά που απουσιάζουν από τη σύγχρονη κοινωνία.\nΤο βασικό (αναπάντητο;) ερώτημα\nΕντούτοις, αν και αποφεύγει εσκεμμένα να απαντήσει στο ερώτημα, το “Evil” θέτει ρητά το δίλημμα στον θεατή: υπάρχει Θεός ή όχι; Ειδικά όταν έχει αποκλειστεί η περίπτωση της απάτης, της ψυχικής ασθένειας και της παρερμηνείας φυσικών φαινομένων, τα γεγονότα απαιτούν άμεσα τολμηρές απαντήσεις . Παρότι η γρήγορη πλοκή και η επιτακτική ανάγκη να βρεθούν λύσεις δίνουν την εντύπωση πως κανείς- ούτε καν ο θεατής- δε νοιάζεται για το αν ένα περιστατικό είναι θαύμα ή επιστημονική παραδοξότητα, αν κάποιος είναι δαιμονισμένος ή ψυχικά ασθενής, το αν ονειρεύεσαι ή ζεις πραγματικά, το ερώτημα της μεταφυσικής ύπαρξης του κακού επανέρχεται στο τέλος κάθε επεισοδίου, για να προβληματίσει τον θεατή. Διεγείροντας την περιέργειά μας, το “Evil” καταφέρνει αριστοτεχνικά να κρατάει το ενδιαφέρον, χωρίς να παραμελεί τους χαρακτήρες και την ιστορία που έχει ο καθένας τους να διηγηθεί.\nΠηγή Εικόνας: sltrib.com\nΦυσικά η ιδιόμορφη συνεργασία της Kristen, του David και του Ben δεν είναι στρωμένη με ροδοπέταλα. Παρά την προσπάθειά του καθενός να φανεί δεκτικός απέναντι στις πεποιθήσεις του άλλου, οι συγκρούσεις είναι αναπόφευκτες, ειδικά όταν κρίνεται η ζωή ενός αθώου. Με αυτόν τον τρόπο οι δημιουργοί ψέγουν με τον πιο έμμεσο και διακριτικό τρόπο τη σύγχρονη πολιτική τάση της αδιερεύνητης αποδοχής -ή έστω συγκατάβασης- οποιουδήποτε ιδεολογικού μορφώματος εκτός της καθεστηκυίας τάξης- μία τάση που συνοψίζεται στη φράση: «ο καθένας έχει τη δική του αλήθεια». Και σίγουρα το “Evil” παρά τον δυσοίωνο τίτλο του θα υπερασπιστεί τη διαφορετικότητα μέσα από τα ποικίλα περιστατικά που αναλαμβάνουν οι τρεις “ντετέκτιβ”. Μάλιστα αντιμετωπίζει με τρυφερότητα τον άνθρωπο και αναδεικνύει πανανθρώπινες αξίες, ανεξάρτητα από το πολιτισμικό και κοινωνικό υπόβαθρο των χαρακτήρων. Για το “Evil” το μερικό υπάρχει μόνο για να εξυπηρετεί το γενικό.\nΩστόσο η σύγκρουση ανάμεσα στην πίστη και την επιστήμη επανατοποθετεί στον πυρήνα της αφήγησης το θέμα της γνώσης, της νομιμότητας και της ορθής κρίσης. Όταν, λοιπόν, μία ανθρώπινη ζωή είναι στα χέρια σου, πόσες σωστές δικαστικές και ιατρικές αποφάσεις μπορούν να (συν)υπάρξουν; Πόσο να σεβαστείς τη διαφορετική άποψη χωρίς να την διαψεύσεις; Πόσο να σεβαστείς τον αντίλογο χωρίς να υπερασπιστείς τον λόγο; Πώς εντέλει να ξεφύγεις από την αλήθεια; Οι απόψεις και οι διαθέσεις εναλλάσσονται όπως και οι εποχές. Η πραγματική αλήθεια φαίνεται να μην υπάρχει˙ μετατοπίζεται σαν εκκρεμές από την προοπτική του ενός χαρακτήρα σε αυτή ενός άλλου, όπως μετατοπίζεται και η διάθεσή τους. Καταλήγουν άλλες φορές αμήχανοι, άλλες εκνευρισμένοι κι άλλες ανακουφισμένοι και μονιασμένοι. Ταυτόχρονα οι ακραίες καταστάσεις που βιώνουν οι ήρωες τούς φέρνουν αντιμέτωπους με μύχιους φόβους και απωθημένες επιθυμίες. Κάπως έτσι δομούνται και αποκτούν βάθος οι σχέσεις των βασικών χαρακτήρων στη σειρά.\nΠηγή Εικόνας: 1428elm.com\nΑναζωογονητική έκπληξη συνιστά η διάθεση των δημιουργών να «παίξουν» με τη βεβαιότητά μας- τις καλά συγκαλυμμένες προκαταλήψεις και τα νέα στερεότυπα. Παρακολουθώντας το “Evil“\nυπήρξαν φορές που αναρωτηθήκαμε ποιος είναι ο φανατικός και ποιος ο ανοιχτόμυαλος, ποιος είναι ο πιστός και ποιος ο αιρετικός. Ίσως η μεγαλύτερη στιγμή της σειράς είναι η απάντηση του David στο μεγάλο και βασανιστικό ερώτημα της Kristen «γιατί ο Θεός, αν υπάρχει, δεν…;». «Δεν ξέρω»… Συχνά οι ρόλοι αντιστρέφονται, όταν οι κανόνες καταργούνται ή τουλάχιστον όταν πρέπει να εφαρμοστούν κατά περίπτωση. Έτσι η θρησκεία συχνά παύει να είναι κάτι πεπερασμένο, σταθερό και αναλλοίωτο. Παρομοίως η επιστήμη, συγκεκριμένα το DSM-5, το Ευαγγέλιο της ψυχιατρικής, αμφισβητείται ή ερμηνεύεται ελεύθερα με βάση την ευρηματικότητα και τη φαντασία των επιστημόνων, στην προσπάθειά τους να βρουν τα σωστά συμπτώματα. Προκειμένου να τα καταφέρει, η Kristen καλείται να διαβάσει σωστά όχι μόνο το εγχειρίδιο, αλλά και τους ανθρώπους που την περιτριγυρίζουν.\nΤι διερευνά βαθύτερα τον άνθρωπο; Η θρησκευτική εμπειρία ή η επιστημονική μελέτη; Μη βιαστείτε να απαντήσετε προτού δείτε τη σειρά.\nΠάντως απ’ ό,τι κι αν πάσχει ο ασθενής ή το θύμα, στο τέλος η μελέτη και η παρατήρηση θα λύσουν τον γρίφο. Για την ακρίβεια θα παράγουν μία εύθραυστη και προσωρινή γνώση, την οποία ο καθένας μπορεί να ερμηνεύσει με διαφορετικούς όρους. Ό,τι δηλαδή μας διδάσκει η περίπλοκη εποχή μας, στην οποία πασχίζουμε να βρούμε σταθερά νοήματα, ενώ ζούμε σε μία διαρκή ρευστότητα και αλλαγή. Ακόμη και η πίστη του David δεν είναι ακλόνητη ούτε ξεκάθαρα προσανατολισμένη παρά μάλλον το αποτέλεσμα της μνήμης και των διαδικασιών της. Τα θαύματα αμφισβητούνται διαρκώς, αλλά δεν απορρίπτονται. Διερευνώνται κι όταν η μελέτη φτάνει σε τέλμα, τότε αναλαμβάνει το προσωπικό βίωμα και η ελευθερία του ανθρώπου να επιλέγει. Έτσι το δίπολο μεταξύ έρευνας και πίστης συχνά μετατρέπεται σ’ ένα απίθανο οξύμωρο. Η θρησκευτική έρευνα και η πίστη στην επιστήμη είναι το μεταμοντέρνο εκρηκτικό μείγμα σε μία σειρά που τα έχει όλα: καταιγιστική δράση, τρόμο και ανθρώπινες σχέσεις.\nΤο “πνεύμα” του μεταμοντέρνου\nΗ μεταμοντέρνα ποιητική του “Evil” αναγνωρίζεται με δυσκολία. Κρύβεται πονηρά πίσω από τη σεναριακή δομή της αστυνομικής σειράς και την οικεία- σχεδόν βαρετή- αισθητική του ρεαλισμού. Αλλ’ όμως οι γκροτέσκες αναπαραστάσεις του μεταφυσικού κακού, που διατρέχουν τα δεκατρία επεισόδια, προκαλούν σοκ στην πεζή πραγματικότητα των χαρακτήρων. Επιπρόσθετα φανερώνουν όχι μόνο την ειρωνική και παιγνιώδη διάθεση των δημιουργών της, αλλά και την αναστοχαστική δύναμη του έργου. Εκμεταλλευόμενη την μπανάλ φολκλορική παράδοση ενός πλήρως οπτικοποιημένου κακού, που δεν αφήνει πολλά περιθώρια στη φαντασία, η σειρά προσδίδει στο μεταφυσικό στοιχείο συνήθως μορφολογικά γνωρίσματα ζώου ή παραμορφωμένου ανθρώπου. Το αποτέλεσμα είναι κάποιες φορές εσκεμμένα γελοίο κι άλλες -προς έκπληξη μας!- αποτελεσματικά τρομακτικό.\nΤο “Evil” καταφέρνει επιπλέον να ανασυνθέσει δημιουργικά και να εντάξει άψογα στην πλοκή του πρόσφατες δημοφιλείς ιδέες του κινηματογραφικού τρόμου, όπως οι πίνακες επίκλησης πνευμάτων- γνωστοί κι ως πίνακες Ouija-, τα κρυμμένα μηνύματα στα εικαστικά έργα τέχνης (“Red Dragon”,”Velvet Buzzsaw”, “The DaVinci Code”κ.α.) και πλήθος από πρόδηλες αναφορές σε ταινίες-σταθμούς στην ιστορία του horror (“Ο Εξορκιστής“) όπως και στο έργο του James Wan. Ως γνήσιο τέκνο της μεταμοντέρνας τέχνης δε θα μπορούσε να μην ενσωματώσει στοιχεία αυτοαναφορικότητας στο ίδιο της το μέσο, δηλαδή στην τηλεόραση και το περιεχόμενό της (2ο και 5ο επεισόδιο). Το “Evil” κλείνει το μάτι στον τηλεθεατή και δε φοβάται να στρέψει την προσοχή στα τεχνητά μέσα του.\nΟ δρόμος για την αλήθεια είναι η αλήθεια\nΑκολουθώντας την κυρίαρχη τάση των τελευταίων 40 ετών στη θρησκειολογία, η σειρά εμμένει στις διαδικασίες και όχι στη μελέτη του ίδιου του αντικειμένου λατρείας. Η οντολογία, η εύρεση δηλαδή της μίας, αληθινής ουσίας έχει κριθεί ανέφικτη, αφού ο λόγος- οποιοσδήποτε λόγος μάλιστα!- θεωρείται πολιτισμικά καθορισμένος στην κυρίαρχη μεταμοντέρνα συνθήκη. Έτσι το αν υπάρχει θεός ή όχι, δεν αφορά κανέναν από τους εμπλεκόμενους πραγματικά, ειδικά εφόσον όλοι έχουν μία σταθερή άποψη για το ζήτημα. Οι διαδικασίες είναι σχεδόν γραφειοκρατικές και το ενδιαφέρον του θεατή γι’ αυτές έγκειται στην έγκυρη βεβαιότητά του πως μέσω αυτών θα οδηγηθεί στη λύση του εκάστοτε προβλήματος. Φυσικά το “Evil” αποφεύγει επιμελώς να απαντήσει στο ερώτημα της υπόστασης του μεταφυσικού κακού και άρα του Θεού μέχρι το τελευταίο επεισόδιο της σαιζόν, τόσο για να μπορέσει να αναπτύξει το διάλογο όσο και για να κρατήσει αμείωτο το ενδιαφέρον του τηλεοπτικού κοινού. Ακόμη κι όταν η απορία φαίνεται να λύνεται, προκύπτει το ζήτημα της επιβίωσης για τους πρωταγωνιστές με όρους ρεαλισμού αλλά και μεταφυσικού τρόμου.\nΠηγή Εικόνας: theoaklandpress.com\nΗ θρησκευτική εμπειρία\nΠαρόλα αυτά το ζήτημα της ύπαρξης μίας μεταφυσικής διάστασης παραμένει, άλλες φορές στο προσκήνιο κι άλλες φορές παρασκηνιακά ως απειλή και πιθανότητα αντίστοιχα. Ενώ η Kristen μαγνητίζει γύρω της απειλές, τις οποίες απωθεί με γνώμονα την επιστημονική γνώση, ο David είναι αυτός που διατηρεί την ελπίδα και αναζητά- έστω και με αμφιλεγόμενα μέσα- το Θεό. Απέχοντας κατά πολύ από το να είναι ο τέλειος χριστιανός, ψάχνει την επιβεβαίωση των στόχων που ο ίδιος έθεσε στον εαυτό του. Με άλλα λόγια πασχίζει για το θαύμα του. Όντας μίας ρομαντική και μάλλον παρωχημένη φιγούρα χριστιανού πιστού, ο David επιτυγχάνει παρ’ όλα αυτά να εγείρει σε αυτό το πλαίσιο το ζήτημα της θρησκευτικής εμπειρίας. Όσο κι αν θέλουμε να το αποφύγουμε- τόσο που κοντεύουμε να το εντάξουμε στις κατηγορίες του γούστου και της ιδιοσυγκρασίας- το ερώτημα σχετικά με το αν αυτή είναι μία ιδιωτική υπόθεση ή κάτι το καθολικό και πανανθρώπινο, παραμένει.\nΦέρνοντας στο νου μας τα λόγια του θεωρητικού Russell McCutcheon πως «δεν μπορούμε να γενικεύουμε και να αποδίδουμε οντολογικά χαρακτηριστικά στις λεγόμενες εμπειρίες κανενός σα να είναι (αυτές) ένα αληθινό πράγμα στον κόσμο», κατανοούμε την αμηχανία όλων μας να συζητήσουμε πάνω σε ζητήματα που μας ταλανίζουν, ακόμη κι αν κάποτε οι συζητήσεις μας καταλήγουν μόνο στο ότι το θέμα χρειάζεται περισσότερη συζήτηση. Η γενίκευση δεν είναι ποτέ το ίδιο με τον ισχυρισμό ότι κάτι είναι αληθινό. Η κατά περίπτωση εξέταση και παραδοχή είναι το δόγμα που υποστηρίζει ο πρώτος κύκλος του “Evil”, επισημαίνοντάς μας πως ακόμη κι αν δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις, δε σημαίνει ότι πρέπει να αποφεύγουμε τα ερωτήματα.\nΤο εύπεπτο και δομικά απλό “Evil” απέχει πολύ από την πρωτοπορία των νέων μορφών τηλεοπτικής μακρο-αφήγησης. Καθώς όμως δεν προσπαθεί να συγκριθεί με τα επιτεύγματα της νέας high-end TV, καταφέρνει, μέσα από ειλικρινή προσπάθεια και την μετρημένα καινοτόμα πρότασή του, να αφήσει το στίγμα του στο είδος του τρόμου. Αντιλαμβανόμενη το πνεύμα της εποχής η σειρά ψυχαγωγεί το τηλεοπτικό κοινό χάρη στην οικειότητα των ανανεωμένων μορφών της. Χωρίς να είναι κάτι παραπάνω από ένα συμπαθητικό τηλεοπτικό προϊόν, γίνεται ωστόσο η αφορμή για περαιτέρω συζητήσεις και προβληματισμούς. Σε μία πιο ενδελεχή ανάγνωση του έργου αντιλαμβανόμαστε πως ο διάλογος που ανοίγουν οι χαρακτήρες και οι καταστάσεις στο “Evil” αφορά τον καθένα μας προσωπικά. Κι αυτό, γιατί δεν πρόκειται για έναν αμιγώς θεωρητικό διάλογο, αφού η πλοκή του μας ωθεί να αναλογιστούμε τα όριά μας, τη θέση μας στον κόσμο, τις σχέσεις μας και όλα όσα είναι όντως σημαντικά στη ζωή μας.\nΤο κανάλι του CBS ανακοίνωσε τη συνέχεια της σειράς με την προβολή του δεύτερου κύκλου να αναμένεται στις αρχές του 2021.\nΔείτε το trailer του πρώτου κύκλου του “Εvil“:


Η πλειοδοσία της οδύνης… | SDNA\n5 Νοεμβρίου 2015, 11:43\nΤελευταία ανανέωση: 5 Νοεμβρίου 2015, 11:43\nΠάντα θα βρίσκεται ένας …Φίλης να σε φυτιλιάζει. Και ένα κοινό έτοιμο να αντιμετωπίζει το νέο «εχθρό» που θα του προσβάλλει το ένδοξο παρελθόν του. Ο Δημήτρης Δραγώγιας γράφει στο blog του για τις εννενήντα εννέα και …άλλη μια αφορμές που έδωσε ένας ακόμη πολιτικός για να ξεκινήσει νέος πλειστηριασμός εθνικοφροσύνης…\nΗ ιστορία επαναλαμβάνεται. Κι όχι ως φάρσα… Συνειδητά. Κι από συνειδητοποιημένους. Οχι αφελείς. Αν ο στόχος του υπουργού Παιδείας ήταν η προσήλωση της κοινής γνώμης σε μια αποστροφή του λόγου του το κατάφερε. Δε χρειαζόταν προσπάθεια. Οι υπερβολές ανέκαθεν περίσσευαν στην χώρα μας. Η παρελθοντολογία πάντοτε συγκινεί. Παρά τον πλούτο της ελληνικής ιστορίας, η υπερμεγέθυνσή της συναρπάζει ακόμη και σήμερα.\nΤο επιχείρησαν παλαιότερα κι άλλοι συνάδελφοί του. Η κυρία Ρεπούση, ο κ. Τατσόπουλος. Και άλλοι… Για μερικά εικοσιτετράωρα αναδείχτηκε ως θέμα συζήτησης οι διαφορές μεταξύ εθνοκάθαρσης και γενοκτονίας. Για το ποιο προσφέρει περισσότερη οδύνη. Λες και όλες οι ονομασίες δεν αφορούν μια αποτρόπαια δολοφονία χιλιάδων ανθρώπων. Λες και ο θάνατος εκλιπαρεί για υπερβολές. Η συγχωρεμένη Πόντια γιαγιά μου θυμάμαι το ‘λεγε αλλιώς…\n«Η οσία Μαρία είπεν εννενήντα εννέα κι αλλ’ έναν εκατό». Στην ελεύθερη μετάφραση τι ενενήντα εννέα λάθη τι εκατό για αυτόν που το είπε και εν προκειμένω τον Υπουργό Παιδείας. Ο αιφνιδιασμός ήταν ακαριαίος. Οι παμποντιακές ενώσεις ξέχασαν τις διαφορές τους (;) για λίγο εμπρός στον κοινό εχθρό. Το ίδιο και οι πολιτικοί. Ακόμη και οι ομάδες. Πανό ανέβηκαν για να διαδηλώσουν την συμπαράσταση στον ποντιακό ελληνισμό. Απαντες και απαξάπασες διαγκωνίζονται για να αρπάξουν λίγα λεπτά δημοσιότητας απαντώντας στον «ανθέλληνα» Υπουργό λες και οι θέσεις του δεν ήταν γνωστές όταν αρθρογραφούσε στην «Αυγή». Το επιχείρημα, του ότι έχει διαφορά μια θέση όταν εκφράζεται υπό διαφορετική ιδιότητα είναι τόσο υποκριτικό, όσο το γέλιο της ύαινας. Το αντίθετο θα ήταν μεμπτό. Να διαφωνούσε ως Υπουργός με θέσεις που υποστήριζε ως δημοσιογράφος. Τότε θα επρόκειτο για διπολική προσωπικότητα…\nΟ αποπροσανατολισμός είναι συνήθης πρακτική πολιτικών που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στο έργο τους. Και η Παιδεία στην Ελλάδα νοσεί βαθύτατα. Στα πέντε τελευταία χρόνια την υπερβολή τη νιώθουμε στο πετσί μας. Ολοι. Από οποιοδήποτε γεωγραφικό διαμέρισμα. Οι εφημερίδες εξάντλησαν στο λεξικό της κινδυνολογίας τους «το σοκ», το «δέος», το «σκότος», το «έρεβος» για να σύρουν το χορό της απελπισίας βυθίζοντας στη θλίψη τους πολίτες. Κι όμως… Ταυτιζόμαστε μόνο όταν προσβάλλουν το παρελθόν μας. Κανείς δε διεκδικεί θέση καπετάνιου για το παρόν. Ισως γιατί το μέλλον τον φοβίζει… Η υπεράσπιση του παρελθόντος είναι ευκολότερη.\nΚι ανέξοδη… Το να βρίζεις σήμερα έναν πολιτικό που εκστόμισε μια (ακόμη) ανοησία είναι σα να παραβιάζεις ανοιχτές θύρες. Ο στόχος όμως επιτεύχθηκε: Ο αναγνώστης, ο πολίτης, ο Ελληνας πρέπει να είναι σε ένταση. Να ξεχνά την βάναυση καθημερινότητά του. Να φυτιλιάζεται με τον συνωστισμό της Σμύρνης, τη γενοκτονία ή εθνοκάθαρση των Ποντίων ή τις ιστορικές ανακρίβειες των σχολικών βιβλίων της ελληνικής Επανάστύς μήνες όταν είχα την τιμή να διευθύνω μια αθλητική εφημερίδα διαφωνούσα με τον εκδότη και κάποιους συναδέλφους παλαιότερους εμού, για το ύφος πρωτοσέλιδου. Για το πόσο «αίμα» έπρεπε να αναβλύζει, σέρνοντας τον αναγνώστη στο χορό του Ζαλόγγου… Υπήρχε διαφορά αντίληψης για ένα παιχνίδι σαν το ποδόσφαιρο. Όταν (και) το ποδόσφαιρο αντιμετωπίζεται σαν πόλεμος, τότε οποιοσδήποτασης… Μήπως όμως αυτό θέλουμε; Υπερβολή και μισαλλοδοξία πάνε μαζί. Σε συνθήκες ακραίας πόλωσης οι μετριοπαθείς φωνές δεν ακούγονται ούτε σαν ψίθυροι.\nΠριν από μερικοε χαρακτηρισμός είναι ευπρόσδεκτος.\nΑρκεί να εκπέμπει αναλόγως ακραία μηνύματα στον δέκτη. Να αντιμετωπίζεις έναν ποδοσφαιρικό αγώνα σαν τιτανομαχία. Κι όσο για αφορμές; Παντού και πάντα θα βρίσκεται ένας …Φίλης να σε φυτιλιάζει. Και ένα κοινό έτοιμο να αντιμετωπίζει το νέο «εχθρό» που θα του προσβάλλει το ένδοξο παρελθόν του. Αψηφώντας το παρόν και αδιαφορώντας για το μέλλον του…\n«Θα τα δώσουμε όλα για την πρόκριση στο Μουντιάλ»\nΗ ΕΠΟ δίνει τον Σκίμπε για υπηρεσιακό προπονητή στον Παναθηναίκό


Τι θα φορέσει εφέτος το ΠαΣοΚ - Ειδήσεις - νέα - Το Βήμα Online\nΤι θα φορέσει εφέτος το ΠαΣοΚ\nΠοιο μοντελάκι θα φορεθεί μετά τις 11 Νοεμβρίου στο ΠαΣοΚ; Η κοσμοπολίτικη, μη κυβερνητική, συντηρητική, καθωσπρεπίστικη κρεασιόν που οραματίζεται ο κ. Παπανδρέου ή το φαφλατάδικο, εκσυγχρονιστικό, παραδοσιακό, εξουσιαστικό πρετ α πορτέ (να το φορέσει και ο λαουτζίκος) που προτείνει ο κ. Βενιζέλος; Το ερώτημα για τις κομματικές φυλές έχει γίνει υπαρξιακό. Εχουν μπερδευτεί οι άνθρωποι. Δεν ξέρουν τι να φορέσουν για να τους δώσουν πάλι πρώτο τραπέζι στην πίστα της εξουσίας, αλλά και στις πίστες των πολιτιστικών ναών της παραλιακής.\nΨυχραιμία, σύντροφοι. Υστερα από εμβάθυνση στη σκέψη του Γιώργου και του Βαγγέλη είμαι έτοιμος να δώσω τέλος στην αγωνία σας. Η μόδα εφέτος επιβάλλει βασικά «επιστροφή στις ρίζες». Αυτή είναι, πέρα από τις επιμέρους στυλιστικές διαφορές τους, η πρόταση των δύο σχεδιαστών του νέου ΠαΣοΚ. Αυτό θα φορέσει η φυλή της Κεντροαριστεράς, και όποιος αγνοήσει τις επιταγές της μόδας και επιμείνει να φοράει μοντελάκια ή αξεσουάρ του εκσυγχρονισμού θα φάει πόρτα από όλα τα καλά ρεστοράν του Κολωνακίου και των περιχώρων. Η Κεντροαριστερά ως τις επόμενες εκλογές θα αποκαλύψει τον αριστερό μηρό για να κάνει μάτι το λαϊκό κοινό της.\nΟι σκηνοθεσίες και των δύο θιάσων γίνεται προσπάθεια να είναι όσο το δυνατόν πιο σοσιαλιστικά ρεαλιστικές. Οι σκηνογραφίες αναπαριστούν πιστά το τοπίο εποχής: συνθήματα και πρόσωπα της ηρωικής περιόδου, συνδικαλιστές με ανοιχτά πουκάμισα, γυναικούλες λαϊκών συνοικιών, νεολαίοι στην πρώτη σειρά… Αλλά οι δύο πρωταγωνιστές δεν τραβάνε. Δεν μπορούν, παρά τις φιλότιμες προσπάθειές τους, να πείσουν ως Ανδρέας.\nΚάποιος θα πρέπει να πει τόσο στους φυλάρχους του νέου ΠαΣοΚ όσο και σε εκείνους του νέου παλαιού ΠαΣοΚ ότι η Κεντροαριστερά, αυτό το σκοτεινό αντικείμενο του πόθου τους, είναι άτιμο πράγμα: μόλις πας να την απλώσεις προς τα αριστερά, σου λακάνε οι δεξιοί και τούμπαλιν.\nΚάποιος πρέπει να πει στους διεκδικητές του θρόνου του βασιλιά Ανδρέα ότι η πάλη τους στα κομματικά μαρμαρένια αλώνια είναι κενή ιδεών, αξιών, πολιτικών προτάσεων και ιδεολογικών οραμάτων. Είναι μια σύρραξη για τη λεηλασία ενός μαγαζιού που κινδυνεύει να μείνει χωρίς πελατεία γιατί έπαψε να είναι τρέντι.


ΕΛΚΕΘΕ - Ινστιτούτο Εσωτερικών Υδάτων Έργο: ΕΤΜΕ Ιλαρίωνα, Τελική Έκθεση, Ιανουάριος PDF\nDownload "ΕΛΚΕΘΕ - Ινστιτούτο Εσωτερικών Υδάτων Έργο: ΕΤΜΕ Ιλαρίωνα, Τελική Έκθεση, Ιανουάριος 2009"\n1 Ποσοτική προσέγγιση Τα ποσοτικά δεδοµένα των δειγµατοληψιών (στρεµµατική πυκνότητα, άτοµα/1000 m 2 ) που παρουσιάζονται στον Πίνακα 34 λογαριθµήθηκαν για επίτευξη οµαλοποίησης της κατανοµής τους (Log(X+1)) και χρησιµοποιήθηκαν για την επιβεβαίωση της οµαδοποίηση που προέκυψε από την ποιοτική προσέγγιση. Η οµοιογένεια των ιχθυολογικών συναθροίσεων στους σταθµούς διερευνήθηκε µε τη µέθοδο της «ιεραρχικής οµαδοποίησης» Bray-Curtis (Hierarchical Cluster Analysis, Ward s method), η οποία εξετάζει την οµοιότητα µεταξύ δειγµάτων. Ο τρόπος οµαδοποίησης των δειγµάτων ήταν η ολοκληρωµένη σύνδεση (complete linkage). Τα αποτελέσµατα της ανάλυσης οµαδοποίησης παρουσιάζονται στο δενδρόγραµµα της Εικ. 80. Σε επίπεδο οµοιότητας 50% (similarity) διακρίνονται οκτώ βιοτικές οµάδες δειγµάτων (a έως h) που εµφανίζουν διαφορετικές συναθροίσεις ειδών ψαριών, εντός των οποίων παρατηρείται σηµαντική ιχθυολογική οµοιογένεια. Η ποσοστιαία σύσταση ειδών κάθε οµάδας δείχνεται στην Εικ. 82. Οι σταθµοί της οµάδας b βρίσκονται στα ορεινά τµήµατα των παραποτάµων του Αλιάκµονα και χαρακτηρίζονται από τη σηµαντική συµµετοχή της πέστροφας (Salmo pelagonicus) και δευτερευόντως της µπριάνας (Barbus balcanicus). Αυτοί οι σταθµοί αποδίδονται στον τύπο της πέστροφας-µπριάνας. Οι σταθµοί των οµάδων a, c και d βρίσκονται σε µικρούς παραπόταµους και χαρακτηρίζονται από την κυριαρχία της µπριάνας µε µικρή έως µέτρια παρουσία του Squalius vardarensis ή/και του Alburnoides bipunctatus. Τα ιχθυολογικά χαρακτηριστικά αυτών των σταθµών ανταποκρίνονται σε αυτά του βιοτικού τύπου µπριάνας. Σηµειώνεται πάντως ότι ορισµένοι σταθµοί της οµάδας a έχουν φυσιογραφικά και ιχθυολογικά χαρακτηριστικά (π.χ. µικρή παρουσία πέστροφας, απουσία µεγαλόσωµων κυπρινοειδών) που ανταποκρίνονται σε κάποιο βαθµό σε αυτά του τύπου πέστροφας-µπριάνας. Ενδέχεται λοιπόν αυτοί να αποτελούν υποβαθµισµένους σταθµούς πέστροφας-µπριάνας, όπου λόγω ανθρωπογενούς επίδρασης (απολήψεις νερού) η πέστροφα υποχώρησε αριθµητικά, µε αποτέλεσµα να έχει αυξηθεί η ποσοστιαία συµµετοχή της µπριάνας. Στην οµάδα e βρίσκονται οι σταθµοί του κυρίως ρου του Αλιάκµονα και του κυρίως ρου του Βενέτικου, καθώς και ορισµένοι σταθµοί που βρίσκονται στα κατώτερα τµήµατα παραποτάµων, πλησίον της συµβολής µε τον Αλιάκµονα. Σε αυτή την οµάδα απαντώνται η µπριάνα, το Alburnoides bipunctatus, το Barbus macedonicus, το Chondrostoma vardarense, το Gobio bulgaricus, το Squalius vardarensis, το Pseurasbora parva και το Vimba melanops. Με αυτά τα ιχθυολογικά χαρακτηριστικά, η οµάδα e προσδιορίζεται ότι ανήκει στον τύπο των ορεινών κυπρινοειδών. Οι υπόλοιπες οµάδες (f, g, h) λόγω υποβάθµισης της ποιότητας νερού (οµάδα h: DsViologikos, Greven Viologikos) ή του ενδιαιτήµατος (οµάδα f: DsIlarion, οµάδα g: Pigi Ilarion) δεν οµαδοποιούνται µε τις προηγούµενες οµάδες. Συγκεκριµένα, η οµάδα h περιέχει τα δείγµατα ψαριών από θέσεις κοντά στον ανενεργό σταθµό επεξεργασίας αστικών λυµάτων των Γρεβενών. Σε αυτά τα δείγµατα βρέθηκαν ελάχιστα Squalius vardarensis και ένα άτοµο µπριάνας. Η οµάδα f περιέχει µόνο τον σταθµό κατάντη της κατασκευής του φράγµατος, στη Μονή Ιλαρίωνα, που είναι επηρεασµένος ιχθυολογικά από την Τ.Λ. Πολυφύτου. Χαρακτηριστική είναι εδώ η µη τυπική παρουσία των Carassius gibelio, Rutilus rutilus και Alburnus thessalicus. Τόσο στην οµάδα αυτή όσο και στην g που επίσης έχει επηρεασθεί από τον άνθρωπο εξαιτίας της αποκοπής επικοινωνίας της Πηγής Ιλαρίωνα µε τον Αλιάκµονα, απουσιάζει η µπριάνα\n2 Εικόνα 80: Οµαδοποίηση των ποσοτικών δεδοµένων από τις δειγµατοληψίες στον άνω ρου του Αλιάκµονα το 2007 (µέθοδος ιεραρχικής οµαδοποίησης Bray-Curtis). Εικόνα 81: Κύριος ρους Αλιάκµονα, Σταθµός Μελιδόνι (αριστερά) και Γέφυρα Παναγιάς (δεξιά). Τύπος Ορεινών κυπρινοειδών\n3 Εικόνα 82: Η σύνθεση της ιχθυοκοινότητας στις βιοτικές οµάδες που προέκυψαν µε την ανάλυση ποσοτικών δεδοµένων δειγµατοληψιών στον άνω ρου του Αλιάκµονα το\n4 Σε γενικές γραµµές, η τυπολογία που προσδιορίσθηκε µε την ποσοτική µέθοδο αντιστοιχεί µε αυτή που προσδιορίσθηκε µε την ποιοτική µέθοδο. Για την περαιτέρω διερεύνηση των βιολογικών χαρακτηριστικών των βιοτικών οµάδων υπολογίσθηκε η κατανοµή µεγεθών των τεσσάρων πιο διαδεδοµένων ειδών στις οκτώ βιοτικές οµάδες που προέκυψαν µε την ποσοτική µέθοδο (βλέπε Εικ. 84). Για το Alburnoides bipunctatus, σηµαντικά πεδία από πλευράς ενδιαιτήµατος, όπου καταφεύγουν οι λάρβες (ιχθύδια), βρίσκονται στους σταθµούς των οµάδων e και d. Για το µεγαλόσωµο Barbus macedonicus αυτά τα πεδία βρίσκονται µόνο στους σταθµούς της οµάδας e. Μεγαλύτερα µεγέθη Barbus macedonicus βρέθηκαν, επίσης, στην e. Στα ενδιαιτήµατά της e καταφεύγουν και πολλές λάρβες µπριάνας (Barbus balcanicus). Λάρβες µπριάνας βρέθηκαν και στους σταθµούς των οµάδων b και d. Χαρακτηριστικό των υποβαθµισµένων οµάδων f και h είναι πως τα άτοµα που πιάστηκαν είχαν πολύ περιορισµένο εύρος µεγεθών και απουσίαζαν τόσο οι λάρβες, όσο και τα µεγάλου µεγέθους άτοµα. Στα ενδιαιτήµατα των σταθµών της οµάδας e όπως και της g βρέθηκαν λάρβες του Squalius vardarensis. Τα µεγαλύτερα µεγέθη (>40 cm) βρέθηκαν στην οµάδα f, που αποδίδεται στην επίδραση της Τ.Λ. Ιλαρίωνα, καθώς και στην οµάδα h. Στην οµάδα h η κατανοµή των κλάσεων ακολουθεί ένα ιδιαίτερο πρότυπο, όπου λείπουν οι λάρβες και οι µεσαίες κλάσεις µεγεθών. Εικόνα 60. ειγµατοληψία στον Αλιάκµονα, Σταθµός Γέφυρα Πόρου. Τύπος Ορεινών κυπρινοειδών\n5 -180- Εικόνα 84: Κατανοµή µεγεθών των τεσσάρων πιο διαδεδοµένων ειδών στις βιοτικές οµάδες του άνω ρου του Αλιάκµονα. Alburnoides bipunctatus Barbus macedonicus Barbus balcanicus Squalius vardarensis a b c d e f g 0% 25% 50% 75% 100% 0+ < >40 0% 25% 50% 75% 100% 0+ < >40 0% 25% 50% 75% 100% 0+ < >40 0% 25% 50% 75% 100% 0+ < >40 0% 25% 50% 75% 100% 0+ < >40 0% 25% 50% 75% 100% 0+ < >40 0% 25% 50% 75% 100% 0+ < >40 0% 25% 50% 75% 100% 0+ < >40 0% 25% 50% 75% 100% 0+ < >40 0% 25% 50% 75% 100% 0+ < >40 0% 25% 50% 75% 100% 0+ < >40 0% 25% 50% 75% 100% 0+ < >40 0% 25% 50% 75% 100% 0+ < >40 0% 25% 50% 75% 100% 0+ < >40 0% 25% 50% 75% 100% 0+ < >40 0% 25% 50% 75% 100% 0+ < >40 0% 25% 50% 75% 100% 0+ < >40 0% 25% 50% 75% 100% 0+ < >40 0% 25% 50% 75% 100% 0+ < >40 0% 25% 50% 75% 100% 0+ < >40 0% 25% 50% 75% 100% 0+ < >40 0% 25% 50% 75% 100% 0+ < >40\n6 Για την επιβεβαίωση των αποτελεσµάτων της οµαδοποίησης και την ανίχνευση των κατευθυντήριων ειδών που ευθύνονται για αυτή, έγινε ταξιθέτηση µε τη µη µετρική µέθοδο πολυδιάστατης κλίµακας (multi-dimensional scaling, MDS) του στατιστικού προγράµµατος PRIMER 5.0). Αρχικά οι θέσεις δειγµατοληψίας τοποθετήθηκαν σε διάγραµµα MDS (βλέπε Εικ. 86). Στη συνέχεια έγιναν προβολές της σύστασης των δειγµάτων (είδος σε πυκνότητα ατόµων) στην ταξιθέτηση MDS (Εικ. 88). Η ανάλυση αυτή επιτρέπει τη γραφική απεικόνιση τόσο της παρουσίας, όσο και της αφθονίας κάθε είδους σε κάθε βιοτική οµάδα και τη διαπίστωση του βαθµού επικάλυψης ή διαφοροποίησης των οµάδων. Για παράδειγµα, διακρίνεται συνάφεια των οµάδων a και b, κυρίως λόγω της κοινής παρουσίας της πέστροφας και µπριάνας σε αυτές. Ωστόσο, το γεγονός ότι τα δύο είδη απαντούν στις δύο οµάδες σε διαφορετικές αναλογίες, καθώς και ότι η οµάδα b περιέχει µεγαλύτερο ποσοστό άλλων ειδών, ευθύνεται για τον κάποιο βαθµό διαφοροποίησης των δύο οµάδων. Επίσης, επιβεβαιώνεται η διαφοροποίηση των υποβαθµισµένων οµάδων f, g και h. Από τη διαχειριστική άποψη, το πιο ενδιαφέρον σηµείο της ανάλυσης είναι ότι υπάρχει σαφής διαφοροποίηση της οµάδας e, η οποία αντιπροσωπεύει τους σταθµούς του κύριου ρου του Αλιάκµονα, από τις υπόλοιπες οµάδες. Παράλληλα, διακρίνεται αρκετή βιολογική οµοιογένεια των σταθµών της οµάδας e. Όπως φαίνεται στην Εικ. 88, η οµάδα αυτή χαρακτηρίζεται από παρουσία και σηµαντική αφθονία ειδών όπως το Barbus balcanicus, Alburnoides bipunctatus, Barbus macedonicus, Chondrostoma vardarense, Romanogobio elimeius, Squalius vardarensis και Vimba melanops, τα οποία συνδυάζονται έτσι µεταξύ τους, ώστε να δηµιουργηθεί µία µοναδική µορφή συναθροίσεως ορεινών κυπρινοειδών. Σηµειώνεται ότι οι µορφές συναθροίσεων των ορεινών κυπρινοειδών που διαπιστώθηκαν από τους Οικονόµου & συν. (2007) σε άλλους ορεινούς και ηµιορεινούς ποταµούς της κεντρικής και δυτικής Ελλάδας είναι τελείως διαφορετικές από αυτές του Αλιάκµονα. Εποµένως, επιβεβαιώνονται τα συµπεράσµατα που προέκυψαν από την ποιοτική προσέγγιση ότι (α) ο κύριος ρους του ποταµού, από περίπου το ύψος της Λίµνης Καστοριάς µέχρι κοντά στη Τ.Λ. Πολυφύτου, συνιστά µία ενιαία ιχθυολογική ζώνη, και (β) η κατάκλιση της περιοχής δηµιουργίας του φράγµατος και της Τ.Λ. του Ιλαρίωνα θα επηρεάσει σηµαντικό µέρος της ζώνης, αλλά δεν θα επιφέρει ολοκληρωτική απώλεια του τύπου των ορεινών κυπρινοειδών του Αλιάκµονα. Γενικά, η ταξιθέτηση MDS επιβεβαιώνει την εγκυρότητα της οµαδοποίησης µε τη µέθοδο Bray- Curtis. Τα αποτελέσµατα αυτής της οµαδοποίησης βρίσκονται σε συµφωνία µε αυτά που προέκυψαν µε τη µέθοδο Jaccard. Οι όποιες (σχετικά µικρές) διαφορές οφείλονται (α) στη χρησιµοποίηση µεγαλύτερου αριθµού σταθµών κατά την εφαρµογή της µεθόδου Jaccard, και (β) στη χρησιµοποίηση ποσοτικών δεδοµένων κατά την εφαρµογή της µεθόδου Bray-Curtis. Εικόνα 85: Ηλεκτραλιεία στο ρέµα Τρύπια Πέτρα, Ιούλιος\n7 Εικόνα 86: Ταξιθέτηση των ποσοτικών δεδοµένων από τις δειγµατοληψίες στον άνω ρου του Αλιάκµονα κατά τη διάρκεια του Εικόνα 87: Τύπος Ορεινών κυπρινοειδών, Σταθµός Καρπερό (αριστερά) και B. macedonicus, από τον ίδιο σταθµό (δεξιά)\n8 a & b Alburnus bipunctatus e d f a & b Barbus macedonicus e d f c c h g h g a & b Barbus balcanicus e d f a & b Carassius gibelio e d f c c h g h g a & b Chondrostoma vardarense e d f a & b Romanogobio elimeius e d f c c h g g Εικόνα 88: Στρεµµατική αφθονία των ειδών στις οµάδες ταξιθέτησης MDS. Για κάθε είδος, το µέγεθος του κύκλου καθορίζεται από την κατηγοριοποίηση των στρεµµατικών πυκνοτήτων (άτοµα/1000m 2 ) σε τέσσερις κλάσεις αφθονίας. Οι διαφορετικές οµάδες δειγµάτων (βιοτικές οµάδες) περικλείονται από έλλειψη (συνεχίζεται)\n9 a & b Squalius vardarensis e d f Pseudorasbora parva e d a & b f c c h g h g a & b Rutilus rutilus e d f a & b Salmo pelagonicus e d f c c h g h g a & b Vimba melanops e d f c g Εικόνα 88: Στρεµµατική αφθονία των ειδών στις οµάδες ταξιθέτησης MDS. Για κάθε είδος, το µέγεθος του κύκλου καθορίζεται από την κατηγοριοποίηση των στρεµµατικών πυκνοτήτων (άτοµα/1000m 2 ) σε τέσσερις κλάσεις αφθονίας. Οι διαφορετικές οµάδες δειγµάτων (βιοτικές οµάδες) περικλείονται από έλλειψη\n10 Συνθήκες αναφοράς Για την κατάρτιση των συνθηκών αναφοράς επιδιώκεται η χρησιµοποίηση δεδοµένων από θέσεις χωρίς καµία ανθρωπογενή επιβάρυνση. Η επιλογή τέτοιων θέσεων συνήθως στηρίζεται σε συγκεκριµένα κριτήρια «αποκλεισµού πιέσεων» που περιγράφονται σε διάφορα guidance documents για την εφαρµογή της Κοινοτικής Οδηγίας-Πλαίσιο για το νερό και, στην περίπτωση ανάπτυξης ιχθυολογικών µεθόδων βιοεκτιµήσεων, έχουν τυποποιηθεί από το πρόγραµµα FAME (Economou 2002). Tα κριτήρια αυτά παίρνουν υπόψη τόσο τις τοπικές πιέσεις, όσο και αυτές που έχουν γενικευµένη επίδραση σε έναν ποταµό. Για παράδειγµα, µία θέση µπορεί να επηρεάζεται από ρύπανση σε µακρινά τµήµατα του ποταµού ανάντη της θέσης ή από την ύπαρξη φράγµατος κατάντη της θέσης που πιθανόν να εµποδίζει τις µετακινήσεις διάδροµων ή ποταµόδροµων ψαριών. Σε πολλούς ποταµούς της χώρας, ή τουλάχιστον σε τµήµατα αυτών των ποταµών, είναι αδύνατος ο εντοπισµός τελείως αδιατάρακτων θέσεων. Για τέτοιες περιπτώσεις, η Οδηγία- Πλαίσιο επιτρέπει τη χρησιµοποίηση εναλλακτικών µεθοδολογιών (π.χ. ιστορικά δεδοµένα, µοντελοποίηση), και αν ούτε έτσι είναι εφικτή η θέσπιση συνθηκών αναφοράς, την αιτιολογηµένη κρίση των ειδικών. Κατά την παρούσα έρευνα δεν εντοπίσθηκαν τελείως αδιατάρακτες θέσεις, ούτε ακόµα και στα ορεινά τµήµατα του ποταµού, ώστε να καταστεί δυνατή εφαρµογή των λεγόµενων «χωρικών µεθόδων» προσδιορισµού των συνθηκών αναφοράς (spatially-based approaches). Επιπλέον, δεν υπάρχουν ιστορικά δεδοµένα για τη σύσταση της ιχθυοπανίδας, τουλάχιστον όσο αφορά τα ποσοτικά της χαρακτηριστικά. Τέλος, τα ποσοτικά δεδοµένα που αποκτήθηκαν κατά την παρούσα έρευνα δεν είναι επαρκή για τη δηµιουργία ενός µοντέλου πρόβλεψης των συνθηκών αναφοράς. Για τους παραπάνω λόγους επιλέχθηκε ο προσδιορισµός των συνθηκών αναφοράς να στηριχθεί σε «αιτιολογηµένη κρίση», έχοντας σαν οδηγό τα ιχθυολογικά δεδοµένα από σχετικά αδιατάρακτες θέσεις. Τα κριτήρια επιλογής των «σχετικά αδιατάρακτων θέσεων» δεν είναι τυποποιηµένα και στηρίζονται κατά πολύ στην «κρίση των ειδικών». Σε πολλές εφαρµογές ιχθυολογικών µεθόδων βιοεκτιµήσεων η επιλογή στηρίζεται στη θέσπιση ενός επιτρεπόµενου εύρους τιµών προταξινόµησης σε ένα αριθµό σηµαντικών πιέσεων. Στην παρούσα έρευνα κριτήριο επιλογής αποτέλεσε να υπάρχει σχετικά µικρή επιβάρυνση από υδρολογικές διαταραχές, µορφολογικές αλλοιώσεις, διακοπή της διαµήκους συνεκτικότητας του ποταµού και χρήσεις γης. Επιπρόσθετα στοιχεία προσδιορισµού των συνθηκών αναφοράς ήταν: 1. Ιστορικές αναφορές παρουσίας αυτόχθονων ειδών στον άνω ρου του Αλιάκµονα. Για παράδειγµα, το χέλι καταγράφηκε σαν συστατικό της ιχθυοπανίδας του άνω Αλιάκµονα από τους Economidis et al Εποµένως, το χέλι περιλήφθηκε στις συνθήκες αναφοράς, αν και οι αυτόχθονοι πληθυσµοί του εξαφανίσθηκαν µε την πάροδο των ετών εξαιτίας δηµιουργίας φραγµάτων στο µέσο ρου. 2. Ιστορικές αναφορές απουσίας αυτόχθονων ειδών από τον άνω ρου του Αλιάκµονα. Για παράδειγµα, είδη του Αλιάκµονα που ουδέποτε καταγράφηκαν στον άνω ρου βλέπε Πίνακα 31 - δεν περιλήφθηκαν στις συνθήκες αναφοράς. 3. Αναµενόµενη παρουσία, αφθονία και ποσοστιαία συµµετοχή σε κάθε ποτάµιο τύπο εκείνων των ειδών που παρουσιάζουν προτίµηση ή ανοχή στα υδρολογικά και φυσικοχηµικά χαρακτηριστικά του τύπου. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τους σταθµούς του τύπου πέστροφας- µπριάνας στους οποίους, όπως διαπιστώθηκε από τα δειγµατοληπτικά δεδοµένα, η πέστροφα συµµετέχει µε ποσοστά και µεγέθη µικρότερα από αυτά που παρατηρήθηκαν από τους -185-\n11 Οικονόµου & συν. (2007) σε αδιατάρακτα τµήµατα άλλων ποταµών της χώρας, κάτω από παρόµοιο θερµοκρασιακό καθεστώς και παραπλήσιες υδρολογικές συνθήκες (ποσοστιαία συµµετοχή: 50-90%, µέση τιµή 71,9%). Οι συνθήκες αναφοράς προσδιορίσθηκαν χωριστά για κάθε ποτάµιο τύπο (τυποχαρακτηριστικές συνθήκες αναφοράς). Τα αποτελέσµατα για τους τρεις ποτάµιους τύπους δίνονται στον Πίνακα 42. Για τον τύπο πέστροφας-µπριάνας υπήρξε δυσκολία προσδιορισµού των συνθηκών αναφοράς µε οδηγό τα υπάρχοντα δεδοµένα. Περιοριστικοί παράγοντες για την αξιοπιστία του προσδιορισµού ήταν ότι: (α) τα δεδοµένα προήλθαν από µικρό αριθµό θέσεων, και (β) αν και ορισµένες θέσεις του τύπου δεν ήταν σηµαντικά διαταραγµένες από επιδράσεις του ανθρώπου στην υδροµορφολογία και τα φυσικοχηµικά χαρακτηριστικά του νερού, υπήρχαν σηµαντικές ιχθυολογικές διαταραχές, εξαιτίας υπεραλίευσης και τονώσεων µε γόνο πέστροφας. Για τους λόγους αυτούς, η περιγραφή των συνθηκών αναφοράς αυτού του τύπου στηρίχθηκε κυρίως στην αντίστοιχη περιγραφή που δόθηκε από τους Οικονόµου & συν. (2007) για τον τύπο πέστροφας- µπριάνας άλλων ποταµών της χώρας ή άλλων κλάδων του ποταµού Αλιάκµονα. Στις περιπτώσεις που υπήρχαν διαφορές στη σύσταση των ειδών για ιστορικούς φυλογεωγραφικούς λόγους, τα προσδιοριστικά είδη του τύπου πέστροφας-µπριάνας του ποταµού Αλιάκµονα αντιστοιχήθηκαν µε συγγενικά και οικολογικά παρόµοια είδη του ίδιου τύπου, σε άλλους ποταµούς της χώρας. Κάποιες διαφοροποιήσεις όσον αφορά τα δευτερεύοντα είδη δεν κρίνεται ότι επηρεάζουν το συνολικό αποτέλεσµα. Εικόνα 87: Σταθµός κατάντη του χωριού Μαδανιά, Βενέτικος. Χαρακτηριστικός τύπος Μπριάνας\n12 Πίνακας 42: Ιχθυολογικές συνθήκες αναφοράς στους τρεις ποτάµιους τύπους του άνω ρου του Αλιάκµονα. Τύπος Πέστροφας- µπριάνας Μπριάνας Ορεινών κυπρινοειδών Σύσταση και αφθονία 3 έως 5 είδη. Κυριαρχεί πάντα η πέστροφα, Salmo pelagonicus, συνήθως µε 50-90% συµµετοχή. Παρουσία µπριάνας, Barbus balcanicus, από 5 έως 40%, ανάλογα µε τα ενδιαιτήµατα. Συχνά υπάρχει Alburnoides bipunctatus ή/και άλλα είδη, πάντα µε πολύ µικρή συµµετοχή. 2 έως 4, σπάνια περισσότερα είδη. Η µπριάνα, Barbus balcanicus, συµµετέχει µε ποσοστό > από 50%. Τα είδη Alburnoides bipunctatus και Squalius vardarensis µπορεί να είναι παρόντα µε ποσοστό µικρότερο από 25% έκαστο. Σε ποταµούς του τύπου µε σχετικά βαθειά νερά µπορεί να υπάρχει µικρή συµµετοχή του µεγαλόσωµου Barbus macedonicus. 6 έως 8 είδη. Συµµετοχή των ειδών Alburnoides bipunctatus, Barbus macedonicus, Barbus balcanicus, Chondrostoma vardarense, Squalius vardarensis και Vimba melanops µε ποσοστά συνήθως µεγαλύτερα από 5% και µικρότερα από 30% έκαστο. Η συµµετοχή του Squalius vardarensis δεν υπερβαίνει το 35% (µεγαλύτερη συµµετοχή υποδηλώνει υποβάθµιση). Το Romanogobio elimeius µπορεί να έχει µικρή συµµετοχή. Το Silurus glanis ενδέχεται να είναι παρόν µε µικρό ποσοστό όταν υπάρχουν κατάλληλα ενδιαιτήµατα. Υπάρχει απουσία των ειδών Alburnus thessalicus, Carassius gibelio και Rutilus rutilus (η παρουσία υποδηλώνει υποβάθµιση). Συνθήκες αναπαραγωγής (παρουσία γόνου και ιχθυδίων κατά την αναπαραγωγική περίοδο) Μεγάλες συγκεντρώσεις γόνου Barbus balcanicus. Σε καλές συνθήκες σύνθεσης ενδιαιτηµάτων παρατηρείται αναπαραγωγή του Salmo pelagonicus. Παντού, µεγάλες συγκεντρώσεις γόνου Barbus balcanicus. Κατά τόπους µπορεί να υπάρχει αναπαραγωγή του Squalius vardarensis (στα βαθύτερα ρέµατα) ή/και του Alburnoides bipunctatus. Τα τυποχαρακτηριστικά είδη του ποτάµιου αυτού τύπου εµφανίζουν αναπαραγωγική δραστηριότητα Τυποχαρακτηριστικά είδη Salmo pelagonicus Barbus balcanicus Barbus balcanicus Alburnoides bipunctatus Barbus macedonicus Barbus balcanicus Chondrostoma vardarense Squalius vardarensis Vimba melanops Κατανοµές µεγεθών Salmo pelagonicus: τουλάχιστον 4 διακριτές κλάσεις µεγεθών. Barbus balcanicus: τουλάχιστον 3 διακριτές κλάσεις µεγεθών. Barbus balcanicus: τουλάχιστον 2 διακριτές κλάσεις µεγεθών. Τα µεγαλόσωµα είδη Barbus macedonicus, Chondrostoma vardarense και Squalius vardarensis παρουσιάζουν ευρύ εύρος σωµατικών µεγεθών.\n13 Επιλογή και έλεγχος των µετρικών Η βασική υπόθεση των µεθόδων εκτίµησης της οικολογικής ποιότητας ποταµών είναι ότι αν υπάρξει ανθρωπογενής αλλοίωση στις υδρολογικές, µορφολογικές ή χηµικές παραµέτρους µίας θέσης, θα επηρεασθούν οι πληθυσµοί τουλάχιστον κάποιων ειδών τα οποία έχουν περιορισµένο εύρος ανοχής σε µεταβολές των παραπάνω των παραµέτρων. Αυτό θα έχει επιπτώσεις τόσο στην ποιοτική και ποσοτική σύσταση της ιχθυοκοινωνίας (αλλά και των οικολογικών θώκων που καταλαµβάνονται από τα ψάρια), όσο και στα δηµογραφικά γνωρίσµατα των πληθυσµών (π.χ. ηλικιακή κατανοµή). Η δοµική και λειτουργική «κατάσταση» της ιχθυοκοινωνίας στη θέση δειγµατοληψίας µπορεί να εκφρασθεί µε επιλεγµένες ιχθυολογικές «µετρικές» οι οποίες περιγράφουν, για παράδειγµα, τη συνολική αφθονία ή βιοµάζα των ψαριών, την ποσοστιαία συµµετοχή συγκεκριµένων ειδών ή οικολογικών οµάδων, τη ποσοστιαία συµµετοχή συγκεκριµένων ηλικιακών κλάσεων, κλπ. Ο υπολογισµός της απόκλισης της παρατηρούµενης «κατάστασης» από αυτή που χαρακτηρίζει αδιατάρακτες συνθήκες (συνθήκες αναφοράς) µπορεί να δώσει ένα µέτρο του βαθµού οικολογικής υποβάθµισης εξαιτίας των ανθρωπογενών πιέσεων. Για την επιλογή κατάλληλων ιχθυοµετρικών, σηµείο εκκίνησης αποτέλεσε η λίστα των «δυνητικών µετρικών» που δηµιουργήθηκε από το πρόγραµµα «Ορεινών Ποταµών» (Οικονόµου & συν. 2007). Από τη λίστα επελέγησαν οι µετρικές που θεωρούµε ότι εκφράζουν τη δοµή και λειτουργικότητα του οικοσυστήµατος στον άνω ρου του Αλιάκµονα, ενώ προστέθηκαν και ορισµένες νέες µετρικές που περιγράφουν σηµαντικές βιολογικές και οικολογικές διεργασίες. Στις νέες αυτές µετρικές περιλαµβάνονται τα «τυποχαρακτηριστικά είδη» (Τ-Χ), δηλαδή αυτά που χαρακτηρίζουν µε την παρουσία τους τον κάθε ποτάµιο τύπο, καθώς και τα «καθοδηγητικά είδη» (K), δηλαδή αυτά τα τυποχαρακτηριστικά είδη που, λόγω υψηλής πληθυσµιακής αφθονίας, σηµαντικού οικολογικού ρόλου και ευρείας ηλικιακής κατανοµής µπορούν να προσφέρουν χρήσιµη διαγνωστική πληροφορία για την κατάσταση του συστήµατος. Με τον τρόπο αυτό διαµορφώθηκε ένας κατάλογος «υποψήφιων µετρικών» (Πίνακας 43). Για την κατάρτιση του καταλόγου πάρθηκε βασικά υπόψη η δυνατότητα αξιόπιστης εκτίµησης των επιπτώσεων των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στην ακεραιότητα της ιχθυοκοινωνίας. Η βιολογική αιτιολόγηση των µετρικών, οργανωµένων σε συναφείς οµάδες, δίνεται στον Πίνακα 44. Πίνακας 43: Κατάλογος των 47 «υποψήφιων ιχθυολογικών µετρικών» για τον άνω ρου του Αλιάκµονα. Με τα σύµβολα (Α), (Β) και (C) υποδηλώνονται οι τρεις ποτάµιοι τύποι. α/α Υποψήφιες µετρικές α/α Υποψήφιες µετρικές 1 Σύνολο ατόµων (Ν) 15 Ποσοστό ιχθυοφάγων 2 Στρεµµατική αφθονία (Ν/1000m 2 ) 16 Αριθµός παµφάγων 3 Ποικιλότητα 17 Ποσοστό παµφάγων 4 Φυσική ποικιλότητα 18 Αριθµός λιθόφιλων 5 Αφθονία αυτόχθονων (Ν/1000m 2 ) 19 Ποσοστό λιθόφιλων 6 Αριθµός ψυχρόφιλων 20 Αριθµός διάδροµων 7 Ποσοστό ψυχρόφιλων 21 Ποσοστό διάδροµων 8 Αριθµός ρεόφιλων 22 Αριθµός ποταµόδροµων 9 Ποσοστό ρεόφιλων 23 Ποσοστό ποταµόδροµων 10 Αριθµός λιµνόφιλων 24 Αριθµός µακρόβιων 11 Ποσοστό λιµνόφιλων 25 Ποσοστό µακρόβιων 12 Αριθµός εντοµοφάγων 26 Αριθµός αυτόχθονων 13 Ποσοστό εντοµοφάγων 27 Ποσοστό αυτόχθονων 14 Αριθµός ιχθυοφάγων 28 Αριθµός εισαχθέντων -188-\n14 α/α Υποψήφιες µετρικές α/α Υποψήφιες µετρικές 29 Ποσοστό εισαχθέντων 39 **Ποσοστό C. vardarense (C) 30 *Αριθµός Τ-X (Α) 40 **Παρουσία Salmo κλάσεως <10cm 31 *Ποσοστό Τ-X (Α) 41 ** Παρουσία B. balcanicus <5cm 32 *Αριθµός Τ-X (B) 42 ** Παρουσία B. macedonicus <5cm 33 *Ποσοστό Τ-X (B) 43 ** Παρουσία C. vardarence <5cm 34 *Αριθµός Τ-X (C) 44 ** % Salmo >20cm 35 *Ποσοστό Τ-X (C) 45 ** % B. balcanicus >10cm 36 **Ποσοστό Salmo (A) 46 ** % B. macedonicus >20cm 37 **Ποσοστό B. balcanicus (B) 47 ** % C. vardarence >20cm 38 **Ποσοστό B. macedonicus (C) * Τυποχαρακτηριστικά είδη (Τ-Χ), όπως προσδιορίζονται στον Πίνακα 42. ** Καθοδηγητικά είδη (Κ). Σαν τέτοια προσδιορίζονται το Salmo sp. (τύπος πέστροφας-µπριάνας), το B. balcanicus (τύπος µπριάνας) και τα B. macedonicus και C. vardarense (τύπος ορεινών κυπρινοειδών) Πίνακας 44: Βιολογική αιτιολόγηση των υποψήφιων µετρικών. Οι προσδιορισµοί των οικολογικών θώκων των ειδών ψαριών που συνδέονται µε τις µετρικές δίνονται στον Πίνακα 45. Υποψήφιες µετρικές Αφθονία / στρεµµατική αφθονία Φυσική ιχθυοποικιλότητα Αριθµός / αφθονία / ποσοστό αυτόχθονων ειδών Αριθµός / ποσοστό εισαχθέντων ειδών Βιολογική ερµηνεία Η συνολική αφθονία ψαριών σε µία περιοχή, συνήθως αναγόµενη σε µία µονάδα υγρής επιφάνειας, παρέχει µία σηµαντική ένδειξη της ιχθυοπαραγωγικότητας µίας περιοχής, όπως αυτή διαµορφώνεται από φυσικά αίτια ή/και ανθρωπογενείς επιδράσεις. Ωστόσο, η αφθονία των ψαριών δεν είναι πάντα µία ασφαλής µετρική, επειδή συχνά η µετρική αυτή παρουσιάζει µεγάλη φυσική διακύµανση (που δεν οφείλεται σε ανθρώπινες δραστηριότητες). Παρόλα αυτά, η µετρική αυτή µπορεί να προσφέρει χρήσιµη διάγνωση της οικολογικής κατάστασης σε ποτάµιους τύπους στους οποίους, η αφθονία ψαριών είναι σχετικά υψηλή και παρουσιάζει µικρή µεταβλητότητα κάτω από αδιατάρακτες συνθήκες. Η ιχθυοκοινότητα µίας περιοχής συνήθως αντιδρά σε µία σειρά πιέσεων ποικίλης αιτιολογίας µε µείωση του αριθµού των ψαριών. Τα είδη µικρής ανθεκτικότητας ή εξειδικευµένων οικολογικών θώκων εξαφανίζονται γρηγορότερα. Εποµένως, η µετρική αυτή παρέχει µία γενική εικόνα της «υγείας» µίας ποτάµιας περιοχής, χωρίς όµως να γίνεται διάγνωση της αιτίας υποβάθµισης. Η µετρική αυτή είναι χρήσιµη σε περιοχές µε πλούσια ιχθυοκοινωνία από πλευράς αριθµού ειδών, αλλά είναι λιγότερο χρήσιµη σε περιοχές µε πτωχή ιχθυολογική ποικιλότητα. Τα αυτόχθονα είδη ψαριών εξελίχθηκαν µε την πάροδο του γεωλογικού χρόνου στη συγκεκριµένη περιοχή έρευνας, και εποµένως είναι οικολογικά προσαρµοσµένα στις περιβαλλοντικές συνθήκες της περιοχής. Τα είδη που έχουν εισαχθεί σε ένα ποτάµιο σύστηµα από τον άνθρωπο επηρεάζουν µέσω ανταγωνιστικών ή θηρευτικών σχέσεων τα γηγενή είδη και εποµένως προξενούν µεταβολή της σύστασης της αυτόχθονης ιχθυοπανίδας\n15 Υποψήφιες µετρικές Αριθµός / ποσοστό ρεόφιλων ειδών Αριθµός / ποσοστό λιθόφιλων ειδών Αριθµός / ποσοστό εντοµοφάγων ειδών Αριθµός / ποσοστό παµφάγων ειδών Αριθµός / ποσοστό ποταµόδροµων ειδών Αριθµός / ποσοστό διάδροµων ειδών Αριθµός / ποσοστό ιχθυοφάγων ειδών Αριθµός / ποσοστό µακρόβιων ειδών Βιολογική ερµηνεία Τα ρεόφιλα ψάρια είναι ιδιαίτερα καλοί ενδείκτες µεταβολής των χαρακτηριστικών ροής λόγω απολήψεων νερού και λειτουργίας φραγµάτων, που µεταβάλλουν περιοδικά την ποσότητα νερού και την ταχύτητα ροής. Τα λιθόφιλα ψάρια διαβιούν σε καθαρά ποτάµια µε διαυγή νερά και σκληρό υπόστρωµα, ελεύθερο ιζήµατος. Ανθρώπινες δραστηριότητες που µεταβάλουν τα φυσικά χαρακτηριστικά της κοίτης ή προξενούν επικάθηση ιζήµατος, όπως ρειθροποίηση, καναλοποίηση και τεχνικά έργα σε ανάντη περιοχές, επιδρούν κατά τρόπο αρνητικό στους πληθυσµούς αυτών των ειδών, π.χ. µέσω µεταβολής του τροφικού ενδιαιτήµατος ή (κυρίως) µέσω υποβάθµισης του αναπαραγωγικού υποστρώµατος. Τα εντοµοφάγα (ασπονδυλοφάγα) ψάρια έχουν εξειδικευµένες τροφικές συνήθειες, µε περιορισµένο φάσµα διατροφής που περιλαµβάνει έντοµα και βενθικά µακροασπόνδυλα. Επειδή τα ασπόνδυλα ευδοκιµούν σε αδιατάρακτες περιοχές µε καθαρά νερά, η παρουσία και ποσοτική αφθονία τους αποτελεί ένδειξη καλής οικολογικής κατάστασης ενός ποταµού. Αντίστροφα, η µείωση των τιµών της µετρικής υποδηλώνει αύξηση της οικολογικής επιβάρυνσης. Τα παµφάγα ψάρια έχουν τη δυνατότητα να αξιοποιούν µία µεγάλη ποικιλία τροφικών πηγών, και εποµένως επηρεάζονται λιγότερο από ανθρωπογενείς διαταραχές, σε σύγκριση µε ψάρια που εκµεταλλεύονται πιο εξειδικευµένους τροφικούς θώκους. Σε αντίθεση µε τις περισσότερες άλλες µετρικές, οι τιµές της µετρικής αυτής αυξάνουν µε την αύξηση της επιβάρυνσης. Τα ποταµόδροµα είδη εκτελούν µεσαίας κλίµακας µετακινήσεις εντός του ποταµού. Τόσο αυτά όσο και τα διάδροµα είδη, τα οποία εκτελούν µεγάλης κλίµακας µεταναστεύσεις, είναι ευαίσθητοι δείκτες της διακοπής της διαµήκους συνεκτικότητας των ποταµών λόγω κατασκευής φραγµάτων, παρουσίας άλλων τεχνικών εµποδίων και έργων που επηρεάζουν ή ρυθµίζουν την κυκλοφορία του νερού. Τα διάδροµα είδη εκτελούν µεγάλης κλίµακας µεταναστεύσεις από και προς τη θάλασσα. Το µόνο διάδροµο είδος που ιστορικά αναφέρεται στον άνω Αλιάκµονα είναι το χέλι. Η σηµερινή απουσία αυτού του ψαριού από τµήµατα του άνω ρου µε κατάλληλα ενδιαιτήµατα, οφείλεται στη δηµιουργία φραγµάτων και προξενεί οικολογική υποβάθµιση. Τα ιχθυοφάγα είδη κατέχουν µία υψηλή θέση στην τροφική πυραµίδα και ολοκληρώνουν διεργασίες που συντελούνται σε όλα τα κατώτερα τροφικά επίπεδα. Η περιβαλλοντική αστάθεια, ιδίως σε διαχρονικό επίπεδο, προξενεί ελάττωση της αφθονίας τους. Ωστόσο, πολλά από αυτά τα είδη αυτά είναι υψηλής εµπορικής αξίας, οπότε ελάττωση της αφθονίας µπορεί να επέλθει και εξαιτίας εντατικής αλιείας. Τα µακρόβια είδη συνήθως έχουν µεγάλο σωµατικό µέγεθος και παρουσιάζουν µικρή ανθεκτικότητα σε υδρολογική επιβάρυνση, όπως ελάττωση του όγκου νερού. Εξαιτίας της µεγάλης διάρκειας ζωής τους, η αφθονία τους καθορίζεται όχι µόνο από πρόσφατα περιβαλλοντικά γεγονότα, αλλά και από γεγονότα προηγούµενων ετών (ολοκληρώνουν διαχρονικές διεργασίες). Όπως και τα ιχθυοφάγα είδη, συνήθως αποτελούν αντικείµενο αλιευτικής εκµετάλλευσης και εποµένως επηρεάζονται από την υπεραλίευση\n16 Υποψήφιες µετρικές Αριθµός / ποσοστό λιµνόφιλων ειδών Αριθµός / ποσοστό ψυχρόφιλων ειδών Αριθµός / αθροιστικό ποσοστό ατόµων Τ-Χ (τυποχαρακτηριστικών) ειδών Ποσοστό «καθοδηγητικών» ειδών Παρουσία γόνου των «καθοδηγητικών» ειδών Ποσοστό της αριθµητικής συµµετοχής των µεγαλύτερων ατόµων στους πληθυσµούς των «καθοδηγητικών» ειδών Βιολογική ερµηνεία Τα λιµνόφιλα είδη δεν αναµένονται σε ορεινά και ηµιορεινά ποτάµια εκτός αν υπάρχουν περιοχές µε χαµηλή ροή, λιµνάζοντα νερά, ή εκτεταµένες πληµµυρικές ζώνες. Στην περίπτωση του άνω ρου του Αλιάκµονα, τέτοια είδη απαντούνται σε ποτάµιες περιοχές ανάντη της Τ.Λ. Πολυφύτου και υποδηλώνουν υποβάθµιση. Τα ψυχρόφιλα είδη (στην περιοχή µελέτης µόνο η πέστροφα) είναι προσαρµοσµένα για διαβίωση σε τρεχούµενα καθαρά νερά και συνήθως καταλαµβάνουν τα ανώτερα τµήµατα των ποταµών. Η απουσία ή η πληθυσµιακή ελάττωση αυτών των ειδών µπορεί να είναι αποτέλεσµα εντατικής αλιείας, αλλά µπορεί επίσης να οφείλεται σε µορφολογική ή υδρολογική υποβάθµιση του ενδιαιτήµατος (π.χ. η ελάττωση της απορροής οδηγεί σε αύξηση της θερινής θερµοκρασίας του νερού). Τα τυποχαρακτηριστικά είδη είναι τα πλέον προσαρµοσµένα στις οικολογικές συνθήκες του κάθε τύπου. Οποιαδήποτε σηµαντική µεταβολή του αριθµού ή της συνολικής αφθονίας αυτών των ειδών σηµαίνει διαταραχή της οικολογικής ακεραιότητας και συνεπώς υποδηλώνει οικολογική υποβάθµιση. Τα καθοδηγητικά είδη είναι τα πλέον σηµαντικά για κάθε ποτάµιο τύπο, τόσο από πλευράς αφθονίας, όσο και από πλευράς δοµικών και λειτουργικών διεργασιών. Εποµένως, όχι µόνο η παρουσία, αλλά και η πληθυσµιακή κατάσταση αυτών των ειδών παρέχει ενδείξεις της οικολογικής κατάστασης. Ενώ τα περισσότερα είδη µπορεί να παρουσιάζουν χωρική ασυνέχεια στην αναπαραγωγική τους δραστηριότητα, τα καθοδηγητικά είδη κάθε ποτάµιου τύπου ολοκληρώνουν όλες τις βιολογικές διεργασίες του κύκλου ζωής τους κάτω από περιβαλλοντικές συνθήκες που χαρακτηρίζουν τον τύπο. Συνεπώς, τα είδη αυτά είναι τα πλέον κατάλληλα για τη διαπίστωση των επιπτώσεων από ανθρωπογενείς πιέσεις στην αναπαραγωγική επιτυχία. Πολλές ανθρώπινες δραστηριότητες που επιδρούν κυρίως στα υδρολογικά χαρακτηριστικά ενός ποταµού προξενούν ελάττωση της αφθονίας των µεγαλύτερων (σε ηλικία ή µέγεθος) ατόµων ενός ιχθυοπληθυσµού. Λόγω της αφθονίας τους και του οικολογικού τους ρόλου στο οικοσύστηµα, τα καθοδηγητικά είδη κάθε ποτάµιου τύπου είναι τα πλέον κατάλληλα για τη διάγνωση των επιπτώσεων αυτών των δραστηριοτήτων στη ηλικιακή δοµή των πληθυσµών. Για τον υπολογισµό των «δοµικών» παραµέτρων των µετρικών στους σταθµούς δειγµατοληψίας (δηλαδή των παραµέτρων που προσδιορίζουν παρουσία, αφθονία και ποσοστιαία συµµετοχή) χρησιµοποιήθηκαν τα δειγµατοληπτικά δεδοµένα του παρόντος έργου. Ο υπολογισµός των «λειτουργικών» παραµέτρων (δηλαδή των παραµέτρων που περιγράφουν βιολογικές και οικολογικές διεργασίες) στηρίχθηκε στη γνώση της βιολογίας των ειδών και τους χαρακτηρισµούς των ενδιαιτηµάτων και οικολογικών τους θώκων. Μία πρώτη οικολογική κατάταξη των ειδών σε θώκους και ενδιαιτήµατα, σύµφωνα µε τη µεθοδολογία και τα κριτήρια του Ευρωπαϊκού προγράµµατος FAME, παρουσιάσθηκε στο τµήµα (βλέπε Πίνακα 36). Για τους σκοπούς της παρούσας µελέτης κρίθηκε σκόπιµο να γίνει µία απλοποίηση και περαιτέρω εξειδίκευση της κατάταξης, ώστε αυτή να γίνει πιο λειτουργική από πλευράς υπολογισµού των τιµών των µετρικών στους σταθµούς δειγµατοληψίας. Συγκεκριµένα, χαρακτηρίσθηκαν για όλα τα είδη του άνω ρου του Αλιάκµονα µόνον εκείνα τα βιολογικά και οικολογικά γνωρίσµατα που αναφέρονται -191-\n17 στις µετρικές του Πίνακα 43. Παράλληλα, έγιναν κάποιες τροποποιήσεις τις οικολογικής κατάταξης που παρουσιάσθηκε στον Πίνακα 36, γιατί θεωρούµε ότι τα κριτήρια κατάταξης του προγράµµατος FAME δεν εφαρµόζουν απόλυτα στις Ελληνικές συνθήκες. Ενδεικτικά αναφέρουµε ότι κατά κανόνα, τα είδη της Ελληνικής ιχθυοπανίδας έχουν µικρότερη διάρκεια ζωής από αντίστοιχα είδη που ζουν στην κεντρική και βόρεια Ευρώπη. Εποµένως, είδη τα οποία δεν προσδιορίζονται σαν «µακρόβια» σύµφωνα µε τα κριτήρια του Πίνακα 37 (όπως το Chondrostoma vardarense και το Salmo pelagonicus), µπορούν να χαρακτηρισθούν σαν τέτοια συγκρινόµενα µε άλλα είδη της Ελληνικής ιχθυοπανίδας. Στον Πίνακα 45 παρουσιάζεται η κατάταξη των ειδών του άνω Αλιάκµονα ως προς τις «υποψήφιες µετρικές» του Πίνακα 44. Με σκιαγράµµιση δείχνονται τα είδη τα οποία ανταποκρίνονται στους χαρακτηρισµούς των µετρικών. Πίνακας 45: Προσδιορισµός των ειδών του άνω ρου του Αλιάκµονα που ικανοποιούν τις συνθήκες των υποψήφιων µετρικών. Με τα σύµβολα (Α), (Β) και (C) υποδηλώνονται οι τρεις ποτάµιοι τύποι. Τ-Χ = Τυποχαρακτηριστικά είδη, Κ = Καθοδηγητικά είδη. Είδη Μετρικές ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΕΙΣΑΧΘΕΝΤΑ ΨΥΧΡΟΦΙΛΑ ΡΕΟΦΙΛΑ ΛΙΜΝΟΦΙΛΑ ΕΝΤΟΜΟΦΑΓΑ ΙΧΘΥΟΦΑΓΑ ΠΑΜΦΑΓΑ ΛΙΘΟΦΙΛΑ ΙΑ ΡΟΜΑ ΠΟΤΑΜΟ ΡΟΜΑ ΜΑΚΡΟΒΙΑ Τ-X (Α) Τ-X (Β) Τ-X (C) Κ (Α) Κ( (Β) Κ(C) Alburnoides bipunctatus Alburnus thessalicus Anguilla anguilla Barbus balcanicus Barbus macedonicus Carassius gibelio Chondrostoma vardarense Cyprinus carpio Gambusia holbrooki Romanogobio elimeius Lepomis gibbosus Oncorhynchus mykiss Perca fluviatilis Pseudorasbora parva Gobio bulgaricus Rutilus rutilus Salmo farioides Salmo pelagonicus Silurus glanis Squalius vardarensis Vimba melanops -192-\n18 Στη συνέχεια οι υποψήφιες µετρικές αξιολογήθηκαν ως προς την ευαισθησία τους στις κυριότερες πιέσεις στην περιοχή έρευνας, τη διακριτική τους ικανότητα στο διαχωρισµό κλάσεων οικολογικής επιβάρυνσης και το βαθµό επικάλυψης τους µε άλλες µετρικές. Η αξιολόγηση της απόκρισης των µετρικών στις κρατούσες πιέσεις έγινε χωριστά για κάθε τύπο µετά από σύγκριση των τιµών των µετρικών σε σταθµούς µε διαφορετικό είδος και ένταση πιέσεων, όπως αυτές περιγράφηκαν στο τµήµα (βλέπε Πίνακα 35). Για την αξιολόγηση της διακριτικής τους ικανότητας στο διαχωρισµό κλάσεων οικολογικής επιβάρυνσης, λήφθηκε επί πλέον υπόψη το εύρος της φυσικής διακύµανσης και της διασποράς των τιµών των µετρικών γύρω από τη µέση τιµή, σε σχέση µε τα αντίστοιχα στατιστικά µεγέθη σε σχετικά αδιατάρακτους σταθµούς. Ένα παράδειγµα υπολογισµού των στατιστικών αυτών παραµέτρων για τους σταθµούς που ανήκουν στον ποτάµιο τύπο των Ορεινών Κυπρινοειδών δίνεται στον Πίνακα 46 (ο Πίνακας περιλαµβάνει όλες τις υποψήφιες µετρικές και των τριών ποτάµιων τύπων). Με τα σύµβολα (Α), (Β) και (C) υποδηλώνονται οι µετρικές που χαρακτηρίζουν αποκλειστικά τους ποτάµιους τύπους Πέστροφας-µπριάνας, Μπριάνας και Ορεινών Κυπρινοειδών αντίστοιχα. Βασικά, µία µεγάλη διακύµανση τιµών των µετρικών στους σταθµούς δειγµατοληψίας που συνδυάζεται µε µία µικρή διακύµανση στους σχετικά αδιατάρακτους σταθµούς, υποδηλώνει ικανοποιητική διακριτική ικανότητα. Αντίθετα, µετρικές µε περιορισµένο εύρος διακύµανσης (όπως πολλές µετρικές που εκφράζουν αριθµούς ειδών που ανήκουν σε διάφορες οικολογικές οµάδες) δεν κρίθηκαν ικανοποιητικές. Εικόνα 88: Γέφυρα Πορτίτσας, πλησίον του χωριού Σπήλιο, Βενέτικος\n19 Πίνακας 46: Τιµές των υποψήφιων µετρικών για τους σταθµούς που ανήκουν στον ποτάµιο τύπο των Ορεινών Κυπρινοειδών και βασικά στατιστικά µεγέθη στο σύνολο των θέσεων. Με τα σύµβολα (Α), (Β) και (C) υποδηλώνονται οι τρεις ποτάµιοι τύποι. Τ-Χ = Τυποχαρακτηριστικά είδη, Κ = Καθοδηγητικά είδη (συνεχίζεται). Όνοµα θέσης DsGef Orestiko1 Votani GefPlatania UsMelidoni Melidoni Σύνολο ατόµων (Ν) Στρεµµατική αφθονία (Ν/1000m 2 ) 1750,0 3820,0 1632,3 2591,1 4925,0 2627,5 2260,0 1185,0 1175,6 1783,8 2577,1 1220,0 2874,5 3112,7 Ποικιλότητα 9,0 8,0 8,0 10,0 10,0 7,0 9,0 9,0 9,0 8,0 10,0 9,0 10,0 9,0 Φυσική ποικιλότητα 8,0 7,0 7,0 7,0 7,0 7,0 7,0 7,0 7,0 7,0 7,0 7,0 8,0 7,0 Αφθονία αυτόχθονων (Ν/1000m 2 ) 1748,0 3545,0 1623,1 2575,6 4441,7 2627,5 2241,4 1179,0 1077,8 1766,3 2154,3 1075,0 2683,6 3085,5 Αριθµός ψυχρόφιλων 1,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Ποσοστό ψυχρόφιλων 0,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Αριθµός ρεόφιλων 6,0 4,0 4,0 4,0 4,0 4,0 4,0 4,0 4,0 4,0 4,0 4,0 4,0 4,0 Ποσοστό ρεόφιλων 78,1 41,4 48,0 54,5 29,6 58,1 49,9 51,7 29,1 42,5 21,1 20,8 36,5 44,3 Αριθµός λιµνόφιλων 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Ποσοστό λιµνόφιλων 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Αριθµός εντοµοφάγων 2,0 1,0 1,0 1,0 2,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 Ποσοστό εντοµοφάγων 12,5 31,7 30,4 18,3 17,1 30,8 15,9 24,1 25,1 33,6 22,1 9,7 17,5 39,2 Αριθµός ιχθυοφάγων 1,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 1,0 0,0 Ποσοστό ιχθυοφάγων 0,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,2 0,0 Αριθµός παµφάγων 2,0 3,0 2,0 3,0 3,0 2,0 3,0 2,0 2,0 2,0 3,0 3,0 3,0 3,0 Ποσοστό παµφάγων 9,7 43,1 25,4 29,2 44,7 12,3 33,8 27,1 31,4 26,6 39,4 57,2 43,6 32,3 Αριθµός λιθόφιλων 6,0 6,0 6,0 6,0 6,0 6,0 6,0 6,0 6,0 6,0 6,0 6,0 6,0 6,0 Ποσοστό λιθόφιλων 96,0 92,3 98,6 96,8 89,3 96,8 94,1 96,0 89,4 97,1 83,4 87,7 92,7 98,3 Αριθµός διάδροµων 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Ποσοστό διάδροµων 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Αριθµός ποταµόδροµων 3,0 2,0 2,0 2,0 2,0 2,0 2,0 2,0 2,0 2,0 2,0 2,0 2,0 2,0 Ποσοστό ποταµόδροµων 1,0 18,1 18,6 23,6 16,5 30,5 29,0 28,5 22,9 16,9 16,3 17,8 32,3 39,3 Αριθµός µακρόβιων 3,0 2,0 2,0 2,0 2,0 2,0 2,0 2,0 2,0 2,0 2,0 2,0 3,0 2,0 DsGefPeponia Microkastro UsSmix Pramoritsa GefGiakovou Us Asprokampos GefPorou DsSmix Grevenitis ConAliak Venetikos DsFelli -194-\n20 Όνοµα θέσης DsGef Orestiko1 Votani GefPlatania UsMelidoni Melidoni Ποσοστό µακρόβιων 1,0 18,1 18,6 23,6 16,5 30,5 29,0 28,5 22,9 16,9 16,3 17,8 32,5 39,3 Αριθµός αυτόχθονων 8,0 7,0 7,0 7,0 7,0 7,0 7,0 7,0 7,0 7,0 7,0 7,0 8,0 7,0 Ποσοστό αυτόχθονων 99,9 92,8 99,4 99,4 90,2 100,0 99,2 99,5 91,7 99,0 83,6 88,1 93,4 99,1 Αριθµός εισαχθέντων 0,0 1,0 0,0 1,0 2,0 0,0 1,0 0,0 0,0 0,0 1,0 1,0 1,0 1,0 Ποσοστό εισαχθέντων 0,0 7,2 0,0 0,3 9,3 0,0 0,6 0,0 0,0 0,0 0,7 11,1 5,2 0,5 Αριθµός Τ-X (Α) 2,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 Ποσοστό Τ-X (Α) 73,3 22,8 28,6 28,4 12,3 24,4 15,9 19,7 4,0 23,7 4,5 2,6 3,7 4,2 Αριθµός Τ-X (B) 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 Ποσοστό Τ-X (B) 73,1 22,8 28,6 28,4 12,3 24,4 15,9 19,7 4,0 23,7 4,5 2,6 3,7 4,2 Αριθµός Τ-X (C) 5,0 6,0 6,0 6,0 6,0 6,0 6,0 6,0 6,0 6,0 6,0 6,0 6,0 6,0 Ποσοστό Τ-X (C) 95,9 92,3 98,6 96,8 89,3 96,8 94,1 96,0 89,4 97,1 83,4 87,7 92,7 98,3 Ποσοστό Salmo (A) 0,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Ποσοστό B. balcanicus (B) 73,1 22,8 28,6 28,4 12,3 24,4 15,9 19,7 4,0 23,7 4,5 2,6 3,7 4,2 Ποσοστό B. macedonicus (C) 0,7 0,7 13,0 14,3 2,5 28,1 14,0 18,5 10,8 11,4 8,8 6,6 14,0 19,9 Ποσοστό C. vardarense (C) 0,2 17,5 5,6 9,3 14,0 2,5 15,0 10,0 12,1 5,5 7,5 11,2 18,3 19,3 Παρουσία Salmo at classes <10cm NO NO NO NO NO NO NO NO NO NO NO NO NO NO Παρουσία B. balcanicus <5cm YES YES YES YES YES YES YES YES YES YES YES YES YES YES Παρουσία B. macedonicus <5cm NO YES YES YES YES YES YES YES YES YES YES YES YES YES Παρουσία C. vardarence <5cm NO YES YES YES YES YES YES YES YES YES NO YES YES YES % Salmo >20cm 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 % B. balcanicus >10cm 68,3 6,0 50,5 34,7 33,4 19,9 29,1 30,8 33,3 50,9 63,4 5,3 27,1 30,6 % B. macedonicus >20cm 0,0 10,0 8,7 10,2 0,0 1,0 6,8 4,1 36,8 1,9 21,5 18,7 5,9 17,6 % C. vardarence >20cm 0,0 4,5 18,6 14,8 1,4 19,2 20,7 44,5 12,5 8,9 22,1 0,0 5,2 8,8 DsGefPeponia Microkastro UsSmix Pramoritsa GefGiakovou Us Asprokampos GefPorou DsSmix Grevenitis ConAliak Venetikos DsFelli -195-


Διαδικασία Idm_trial_reset.exe στη Διαχείριση εργασιών των Windows\nΗ διαδικασία επαναφοράς δοκιμής IDM δεν περιέχει πληροφορίες σχετικά με τον δημιουργό.\nΠεριγραφή: Το Idm_trial_reset.exe δεν είναι απαραίτητο για τα Windows και συχνά προκαλεί προβλήματα. Το αρχείο idm_trial_reset.exe βρίσκεται σε έναν υποφάκελο του φακέλου "Documents" του χρήστη ή μερικές φορές σε έναν υποφάκελο του φακέλου προφίλ του χρήστη ή σε έναν υποφάκελο του C: \_ ή σε έναν υποφάκελο του "C: \_ Program Files" (κυρίως C : \_ Users \_ USERNAME \_ Documents \_ IDM επαναφέρετε \_ [opensource] Επαναφορά δοκιμής IDM \_ ). Το μέγεθος αρχείου στα Windows 10/8/7 / XP είναι 1.179.136 byte.\nΤο πρόγραμμα έχει ένα ορατό παράθυρο. Πρόκειται για ένα αρχείο χωρίς πληροφορίες για τον προγραμματιστή του. Η εφαρμογή ξεκινά με την εκκίνηση των Windows (ανατρέξτε στην ενότητα Κλειδί μητρώου: Εκτέλεση). Το αρχείο Idm_trial_reset.exe δεν είναι αρχείο συστήματος των Windows. Το Idm_trial_reset.exe είναι σε θέση να παρακολουθεί τις εφαρμογές. Το idm_trial_reset.exe φαίνεται να είναι ένα συμπιεσμένο αρχείο. Συνεπώς, η τεχνική ασφάλεια ασφαλείας είναι 76% επικίνδυνη .\nΣημαντικό: Πρέπει να ελέγξετε τη διαδικασία idm_trial_reset.exe στον υπολογιστή σας για να δείτε εάν πρόκειται για απειλή. Σας συνιστούμε το Security Task Manager για την επαλήθευση της ασφάλειας του υπολογιστή σας. Αυτό ήταν ένα από τα κορυφαία επιλογές λήψης του Washington Post και PC World .\nΤα παρακάτω προγράμματα έχουν επίσης αποδειχθεί χρήσιμα για μια βαθύτερη ανάλυση: Ο Διαχειριστής εργασιών ασφαλείας εξετάζει την ενεργή διαδικασία idm_trial_reset στον υπολογιστή σας και σας λέει σαφώς τι κάνει. Το πολύ γνωστό εργαλείο B anti-malware του Malwarebytes σας λέει εάν το idm_trial_reset.exe στον υπολογιστή σας εμφανίζει ενοχλητικές διαφημίσεις, επιβραδύνοντάς το. Αυτός ο τύπος ανεπιθύμητου προγράμματος adware δεν θεωρείται από κάποιο λογισμικό προστασίας από ιούς ως ιό και ως εκ τούτου δεν επισημαίνεται για καθαρισμό.