Taj Mahal - Wikipedia, entziklopedia askea.\nTaj Mahal (hindiz: ताज महल, Tāj Mahal, urduz: تاج محل Tāŷ Mahal 'Jauregi koroa'; tɑːʒ mə'hɑl ahoskatua) Agra hirian (India), Yamuna ibaiaren ertzean, dagoen mausoleo handia da, Shah Jahan errege mogolak bere emaztea zen Mumtaz Mahalen omenez eraikia XVII. mendean, 1631 eta 1654 bitartean.\nEraikuntza 1631 - 1648\n74 ( ) m\nTaj Mahal jauregiaren adibiderik ederrentzat jotzen da, arkitektura islamdar, persiar, indiar eta are otomandarreko elementuak uztartzen dituen estiloan eraikia. Marmol zuriko kupulak estalitako mausoleoa zatirik ezagunena den arren, Taj Mahal 17 hektarea hartzen dituen eraikin multzo harresitu bat da, horien artean meskita handi bat, gonbidatuen etxe bat eta lorategiak Yamuna ibaiaren bi ertzetan. Bere eraikuntzak 20.000 langileren ahalegina behar izan zuela uste da, Ustad Ahmad Lahori gorteko arkitektoa buru zuen arkitekto multzo baten zuzendaritzapean.\nMonumentu honek ospe berezia lortu du bere inspirazioaren izaera erromantikoagatik: kupularen azpian, ganbera nahiko ilun batean, Sha Jahan eta Mumtaz Mahalen gorpuak daude, munduari beren betiereko amodioa gogorarazi nahian. Erregina bere hamalaugarren haurra erditzean hil zen. Monumentua Indiako helmuga turistiko garrantzitsu bat da, urtero 7-8 milioi bisitarirekin. 1983an, UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen, "Indian arte musulmanaren harribitxia eta mundu osoan miretsitako munduko ondarearen maisulanetako bat" izateagatik.\n2.2 Kanpo dekorazioa\n2.4 Beste eraikinak\nShah Jahan enperadorea mezenas oparo bat izan zen, baliabide ia mugagabeak zituena. Bere babespean eraiki ziren Shalimar jauregi eta lorategiak Lahoren, hau ere bere emaztearen omenez. Mumtaz Mahalek, bere senarrari, hamalau seme-alaba eman zizkion, baina azkena erditzean hil zen, eta enperadorea, atsekabetuta, ia berehala hasi zuen, 1632an, Taj Mahalen eraikuntza, hil ondorengo eskaintza bezala. Eraikinaren xehetasun guztiek bere izaera erromantikoa erakusten dute, eta multzoak estetika bikainaren gorazarre egiten du.\nTaj hitza (تاج) persieratik dator, mogol gortearen hizkuntza, eta "koroa" esan nahi du. Mahal (محل), berriz, Mumtaz Mahalen aldaera labur bat da, izen formala Arjumand Banu Begumen ("jauregiko lehen dama") zelarik gortean. Taj Mahal izenak hortaz, Mahal (erreginaren) koroa esan nahi du. Izena horizon hasiera-hasieratik erabili izan da, 1663an François Bernier bidaiari frantsesak eraikinaren berri emateko Tage Mehale erabili baitzuen.\nShah Jahan ludi gainean (Smithsonian Institution)\nMumtaz Mahal erreginaren irudia\nLanak 1656an amaitu eta gutxira, Shah Jahan gaixotu egin zen, eta bere seme Shah Shujak bere burua enperadore izendatu zuen Bengalan, eta Muradek ere, bere anaia Aurangzeben laguntzarekin, gauza bera egin zuen Gujaraten. Shah Jahan, jada oso gaixorik zegoena, amore eman zuen eta Aurangzebek bizirik jarraitzeko baimendu zuen, Agrako gotorleku hurbiletik irten gabe atxilotua. 1666an hil ondoren (10 urte geroago), Aurangzebek mausoleoan lurperatu zuen emaztearen ondoan, multzoaren simetria perfektuaren haustura bakarra sortuz.\nTaj Mahal 1865an, Felice Beatoren argazkian.\nXIX. mendearen amaieran, Taj Mahaleko zenbait sektore oso hondatuta zeuden, mantentze faltagatik. Indiako matxinadaren garaian (1857), soldadu britainiarrek, zipaioek eta gobernuko ofizialek kaltetu zuten, harribitxiak eta lapis lazulia harresietatik erauzi zituztenak.\n1908an bukatu zen Lord Curzon britainiar erregeordeak agindutako zaharberritzea. Cuzonek barne ganberako lanpara handiaren fabrikazioa ere agindu zuen, Kairoko meskita batean zegoen antzeko baten ereduaren arabera. Lorategiak ingeles erara birmoldatu zituen ere. XX. mendean tenpluaren mantentzea eta zaintza hobetu zen. 1942an, gobernuak aldamio erraldoi bat eraiki zuen kupula estaltzeko, Luftwafferen balizko aire-eraso batetik babesteko eta, ondoren, Japoniako aire indarrena. Babes hau, berriz, 1965 eta 1971ko India eta Pakistanen arteko gerretan eraiki zen, bonbaketariak engainatzeko.\nMehatxu berrienak Yamuna ibaiaren ertzetan dagoen ingurumen-kutsaduratik eta Mathurako findegiak eragindako euri azidotik datoz. Bi arazoak hainbat helegiteren xede izan dira Indiako Justizia Auzitegi Gorenean. Kutsadurak Taj Mahaleko marmol zuria hori bihurtzen du, monumentua itxuraldatuz. Kutsadura kontrolatzen laguntzeko, Indiako gobernuak Taj Trapezio Zona (TTZ) ezarri du, monumentuaren inguruan 10.400 km2 luze-zabaleko eremua, non igorpenen estandar zorrotzak aplikatzen diren.\nAzken urteotan, egiturari buruzko kezkak sortu dira, Yamuna ibaiaren arroko lurpeko uren maila aldatu izanaren ondorioz, urtean 1,5 m inguru jeisten baita. 2010ean, pitzadurak agertu ziren hilobiaren zati batzuetan eta monumentua inguratzen duten minareteek makurdura zantzuak erakutsi zituzten, zurezko zimentazioak usteltzen egon zitekeelako ur faltaren ondorioz. Bi eraikin periferikotan kokatutako minareteak kaltetutzat jo zituen ekaitz baten ondorioz 2018ko apirilaren 11n.\nDuela gutxi, sektore sunita batzuk eraikinaren jabetza aldarrikatu zuten, gurtza islamiko horretako kide batekin ezkondutako emakume baten hilobia dela oinarri hartuta. Indiako Gobernuak atzera bota du erreklamazioa, oinarririk gabekotzat jota, Taj Mahal Indiako nazioaren jabetza besterenezina baita.\nTaj Mahal multzoaren oinplanoa:\n1 Ilargi-argi lorategia\n2 Yamuna ibaia\n7 Txahar bagh (lorategia)\n8 Darwaza (sarrera gotorlekua)\n9 Kanpoko patioak\n10 Sarrera nagusiko zabaldia\n11 Hilobi sekundarioak\n12 Sarrera nagusiko ataria\n13 Taj Ganji (bazarra)\nMausoleoa da 17 hektareako multzoko pieza nagusia, beste hainbat atalez gain, horien artean meskita bat, gonbidatu etxea eta lorategiak, horiek guztiak almenadun horma batez mugatuak hiru aldetatik.\nTaj Mahal multzoaren ardatz nagusia Yamunaren ibaiertzarekiko perpendikularra da eta simetria antolaketa ugari ditu. Multzoaren erdian Txahar bagh lorategia dago, persiar jatorrikoa, laukitan banatua, ubideek osatutako gurutzearen bidez antolatua. Uraren azalerak eraikinak islatzen ditu, simetria-efektu gehigarria sortuz.\nMausoleoa Taj Mahal multzo osoaren puntu fokala da, simetria, ordena eta zorroztasun ikaragarriaz egina. Marmol zuriko egitura handi bat da, oinarri karratu baten gainean dagoen eraikin simetrikoa, lau aldetan arku zorrotzeko iwan bat duena eta erraboil itxurako kupula handi batez koroatua. Kupula handien albo banatan beste bi daude, txikiagoak. Eraikin osoa inguratzen duen laukiaren kantoietan zilindro itxurako lau dorre mehe daude, kanpoaldera pixka bat makurtuak, lurrikararen batek eraitsiz gero, ez daitezen erori eraikuntza nagusiaren gainean. Mogol hilobi gehienak bezala, oinarrizko elementuak persiar jatorrikoak dira.\nEraikina ganberatan banatutako azalera handi bat da, non erdikoak Shah Jahan eta Muntazen zenotafioak hartzen dituen, hilobiak azpiko maila batean baitaude. Oinarria, funtsean, ertz alakatuko kubo bat da, 55 metroko aldea duena. Alde bakoitzaren gainean, "pishtaq" edo arkuteria batek inguratzen ditu iwanak, antzeko goiko mailarekin baina balkoiekin. Iwaneko arku nagusiak oinarriaren goialderaino iristen dira, fatxada integratu bat sortuz. Motibo hori alaketan jarraitzen du. Diseinua erabat uniformea da eta oinarriaren lau aldeetan errepikatzen da. Oinarriko idulkiaren erpin bakoitzean, minarete batek multzoa osatzen eta nabarmentzen du.\nAlaketako arkuteria bikoitza.\nMarmol zurizko kupula, mausoleoaren gainean dagoena, multzoaren elementurik ikusgarriena da. 35 m garai da, oinarriaren luzeraren ia berdina, danbor baten gainean 7 m goratua. Kupularen itxuragatik "amrud" (guaiaba) edo "erraboil-kupula" (erraboil edo tipula itxurakoa) esaten zaio. Kupularen goiko herena, loto lorezko erliebe batekin apaindua dago, garaiera areagotzen duena. Goi-goian, pinakulu edo orratz urrekara batek tradizio islamikoak eta hinduak uztartzen ditu. Orratz hau ilgora batekin amaitzen da, Islamaren ohiko motiboa, adarrak zerurantz dituena. Orratzaren tontorrak ilgora zeharkatzen duenez, hiruhortz itxura konbinatua hartzen dute, Shiva jainkoaren ohiko indiar ikurra. Orratz nagusi hau, jatorrian urrezkoa zen, baina, XIX. mendearen hasieran brontze urreztatuzko kopia batek ordezkatu zuen.\nKupularen lau aldeetan, chhatri edo kiosko kupuladun bana dago, erdiko kupularen itxura errepikatzen dutenak. Beraien danbor zutabedunak mausoleoaren sabaian irekitzen dira eta argi naturala ematen diote barrualdeari. Chhatriek ere orratzak dituzte gailurrean.\nIdulkiaren izkina bakoitzean minarete bat altxatzen da: 40 metro baino gehiagoko garaiera duten lau dorre handi, berriz ere Taj Mahalek diseinu simetriko eta errepikakorrarekiko duen zaletasuna erakusten dutenak. Dorreak minarete funtzionalak dira, meskitetan bezala, nondik muezzinak otoitz egitera deitzen duen. Minarete bakoitza hiru atal berdinetan banatuta dago, eraztun bezala inguratzen duten bi balkoirekin. Dorrearen gailurrean, chhatri batez estalitako terraza batek mausoleoaren diseinua errepikatzen dute: kupula, loto lorea eta orratz urrekara. Minarete bakoitza pixka bat kanporantz okertuta eraikia zen, eroriz gero (garai hartan usu zena) mausoleoa ez kaltetzeko.\nThe false sarcophagi of Mumtaz Mahal eta Shah Jahanen zenotafioak (sarkofago izunak) ganbera nagusian.\nMumtaz Mahal eta Shah Jahanen benetako hilobiak beheko mailan.\nMarmolezko kupula nagusia eta beste txikiagoak.\nHego-ekialdeko minareteko chhatria\nKupula nagusiko gailur orratza\nTaj Mahal mausoleoaren kanpo dekorazioa mogol arkitekturako finenetakoa da. Erabilitako dekorazioa mota askotakoa da: margoa, iztukua, harri mosaikoa (titakadura) eta erliebea. Islamaren irudi atropomorfikoen debekuari jarraiki, elementu dekoratiboak hiru dira: kaligrafia, irudi abstraktuak eta landare motiboak.\nKaligrafia mausoleoaren iwan nagusian.\nKaligrafia multzo osoan zehar ageri da dekorazioarekin bat eginda, Koranaren pasarteak adieraziz. Amanat Khan mogol gorteko kaligrafo persiarrak sortutako testuak oso loratuak eta ia irakurtezinak dira. Kaligrafoaren sinadura hainbat paneletan agertzen da. Kaligrafiaren kopuru handi bat titakadura erabiliz aplikatu zen: jaspe edo marmol beltzez idatzitako thuluth estilo loretsu batek osatzen du marmol zurizko paneletan txertatua. Ikuslearengandik urruti dauden goiko panelak kaligrafia proportzionatuarekin idatzita daude, behetik begiratzean ikusmen-distortsioa konpentsatzeko. Lanetako batzuk oso-oso zehatzak eta delikatuak dira, bereziki hilobiaren zenotafioen marmolean daudenak. Azkenaldiko azterketek iradokitzen dute Amanat Khanek berak aukeratu zituela pasarteok.\nTestuak, oro har, justiziari, sinesgabeentzako infernuari eta fededunentzako paradisu-promesari buruzkoak dira. Pasarte nagusien artean, honako surah hauek daude: 91 (eguzkia), 112 (fede-garbitasuna), 89 (eguneko atsedena), 93 (goizeko argia), 95 (pikondoak), 94 (irekidura), 36 (Ya Sin), 81 (iluntasuna), 82 (pitzadura), 84 (urradura), 98 (ebidentzia), 67 (domeinua).\nArte abstraktuaren irudiak, bereziki, mausoleoaren idulkian, minareteetan, meskitan eta jawabean erabiltzen dira, baita hilobiaren azalera txikietan ere. Solairuek eta bidexkek kolore eta forma ezberdineko mosaikoak erabiltzen dituzte, patroi geometriko konplexuetan konbinatuta. Marmolezko plaken gaineko inkrustazio-teknikak halako perfekzioa du, non harri eta harribitxi inkrustatuen arteko junturak doiki bereizten baitira handitze-leiar batekin. Lore batek, zazpi zentimetro karratu ingurukoa, 60 inkrustazio edo titaka ezberdin ditu, ukitzen bada gainazal leuna eskainiz.\nMausoleoaren beheko hormetan marmolezko behe-oholak ageri dira, lore eta mahatsondoen behe-erliebeekin, lan bikaina nabarmentzeko leunduak izan direnak. Behe-oholak eta arkuen alboak harri erdi-bitxien inkrustazioekin apaindu dira, lore, fruitu eta mahatsondo marrazki oso estilizatuak osatuz. Inkrustatutako harriak marmol horia, jadea eta koloretako kuartzoa dira, hormen gainazalarekin lerrokatuta eta leunduta.\nMarmola inkrustazioekin, horietako batzuk islatzaileak.\nMarmolezko jali sareta.\nTaj Mahaleko erdiko aretoak teknika tradizionaletatik haratago doan dekorazioa du, eta eskuzko artearen forma garaiagoekin lotzen du, urregintza eta bitxigintza kasu. Hemen, inkrustazioetarako erabiltzen den materiala ez da marmol edo jadea, harri bitxi eta erdi-bitxiak baizik, kanpoko dekorazio-elementu bakoitza islatuz.\nAreto nagusia oktogonala da, eta edozein aldetatik sartzeko aukera badago ere, soilik hegoaldeko atea, lorategietarako norabidean, erabili ohi da. Barruko hormek, gutxi gorabehera, 25 m garai dira, eta horien gainean, eguzki motiboekin apaindutako barneko kupula izun bat eraiki zen. Zortzi arku zorrotzek zehazten dute espazioa lurraren mailan. Kanpoaldean bezala, arku erdi bakoitzari bigarren bat gainjartzen zaio paretan, garaiera erdian. Erdiko goiko lau arkuek, begiratokiak dituzten balkoiak osatzen dituzte kanporantz. Balkoi hauetako leiho bakoitzak marmolezko jali edo sareta bat dauka. Balkoietatik datorren argiaz gain, kanpoko kupularen izkina bakoitzetaki chhatrietatik sartzen denarekin osatzen da argiztapena.\nTradizio musulmanak hilobien apainketa landua debekatzen du eta, beraz, Mumtaz eta Sha Jahanen gorpuek, ganbera nahiko xume batean atseden hartzen dute, Taj Mahaleko areto nagusiaren azpian. Ipar-hego ardatz baten arabera lurperatuta daude, aurpegiak eskuinerantz dituztela Mekarantz.\nShah Jahan eta Mumtaz emaztearen hilobiak.\nZenotafioa inguratzen duen marmolezko sareta harribitxiz apaindua.\nLore erliebeak marmolean zizelkatuak.\nMendebal eraikina, meskita bat mausoleoari begira.\nMultzoa almenadun hareharri gorriko hormez inguratuta dago. Ibaira ematen duen aldea zabalik dago. Hormetatik kanpo, zenbait mausoleo gehigarri daude, Shah Jahanen beste emazte batzuenak barne, eta hilobi handiago bat Mumtazen zerbitzari kutunarentzat.\nSarrera nagusia (darwaza) nagusiki haitzurdinez eraikitako egitura monumental bat da, eta lehen enperadoreen arkitektura mogola gogorarazten duena. Bere arkuek mausoleoko arkuen forma islatzen dute, eta bere pishtaq arkuek hilobia apaintzen duen kaligrafia dute. Sabai gangatuek eta hormek diseinu geometrikoak dituzte, hareharrizko beste eraikinetan daudenak bezalakoak.\nSarreratik urrutien dagoen muturrean, hareharri gorriko bi eraikin handi daude, hilobiaren alboetara begiratzen dutenak. Eraikinen atzealdeak mendebaldeko eta ekialdeko hormekiko paraleloak dira. Mendebaldeko eraikina meskita bat da eta bestea jawab (“erantzuna”), oreka arkitektonikorako eraiki zela uste dena, agian gonbidatu etxe bezala erabilia izan zitekeen arren. Bi eraikinen arteko desberdintasunak, jawabeko mihrab baten falta (meskita baten horman dagoen nitxo bat Mekaruntz zuzendua) eta bere diseinu geometrikoko zoruak dira, meskitako zorua marmol beltzezko 569 otoitz-tapizkin apaindua baitago. Meskitaren oinarrizko diseinua Shah Jahanek eraikitako beste batzuen antzekoa da, bereziki Masjid-i Jahān-Numā meskitarena, hiru kupulaz errematatutako gela luze bat baita. Garai honetako mogol meskitetan santutegi aretoa hiru gunetan banatzen dira: santutegi nagusia eta eta bi aldetan santutegi txikiagoak.\nEraikin hauek 1643an osatu ziren.\nSarrera nagusia (Darwaza).\nBidexkak ubidearen alde banatan, sarreraruntz.\nTxahar bagh, erdiko lorategi handia, Babur lehen enperadore mogolak sartu zuen Indian, persiar lorategien tradizioan inspiratutako diseinu baten arabera, paradisuko lorategiak irudikatzeko asmoz. Mogol garaiko testu mistiko islamikoetan, paradisua lorategi ideal bezala deskribatzen da, oparotasunez betea. Urak funtsezko rola jokatzen du, lau ibai deskribatzen baititu erdialdeko iturri batetik sortzen, Eden lau zatitan banatuz. Lorategia ere, puntu kardinalen arabera (ipar, hego, mendebal eta ekialdean) banatzen da lau ataletan. Lorategiko atal bakoitza, hamasei lore-parterretan bidexkaz banatuta dago eta erdian marmolezko urmael goratu bat du sarreraren eta mausoleoaren artean, eraikinaren irudi islatua itzultzen duena.\nLorategi mogol gehienak forma angeluzuzenekoak dira eta erdian pabiloi bat dute. Taj Mahal ezohikoa da alde horretatik, eraikin nagusia, mausoleoa bera, mutur batean kokatzen baita. Baina berriki, Yamuna ibaiaren kontrako ibarrean Mahtab bagh (Ilargi-argi lorategia) aurkitu izanak, beste interpretazio bat ahalbidetzen du, ibaia paradisuko “ibaietako bat” bihurtzeko moduan sartuz.\nLorategien marrazkiak eta ezaugarri arkitektoniko nagusiek, hala nola iturriak, marmolezko eta adreiluzko bidexkak, material bereko eskantzuak (Shalimar lorategien antzekoak), iradokitzen dute Ali Mardan ingeniariak berak diseinatutakoak izan daitezkeela. Lorategiaren deskribapen zaharrenek bere landaretza oparoa aipatzen dute, arrosadi, lilipa eta fruta-arbolen ugaritasunarekin.\nMogol Inperioaren indarra jeitsi zen heinean, Taj Mahal eta bere lorategiek garrantzia galtzen joan ziren. XIX. mendearen amaieran, Britainiar Inperioak Indiaren hiru bostenak baino gehiago kontrolatzen zituen, eta Taj Mahalaren administrazioa hartu zuen bere gain. Paisaia nahi bezala aldatu zuten, Londresko lorategien antz handiagoa emateko.\nTaj Mahalaren eraikuntza mausoleoaren zimenduekin hasi zen. 12.000 m2 inguruko azalera induskatu eta hondakinekin bete zen, ibaiaren filtrazioak murrizteko. Eremu guztia ibaiertzeko mailaren gainetik ia 15 m altxatu zuten. Taj Mahalek 60 m garai inguru da, eta kupula nagusiak 20 m diametro eta 25 m garai. Mausoleoaren inguruan putzuak zulatu ziren maila freatikoa aurkitu arte, eta harriz eta hondakinez bete ziren zimenduen oinarriak eratuz. Putzu ireki bat utzi zen inguruetako maila freatikoaren aldaketa aztertu ahal izateko.\nGarai hartan ohikoak ziren banbuzko aldamioak erabili beharrean, langileek adreiluzko aldamio erraldoiak eraiki zituzten, bai kanpotik eta bai mausoleoaren hormen barrutik.\nMarmola eta bestelako materialak Agratik obrara eramateko, 15 km luzeko lurrezko arrapala bat eraiki zen. Garaiko erregistroen arabera, bloke handiak garraiatzeko, espreski eraikitako gurdiak erabili ziren, 20 edo 30 idiko taldeek tiratua. Blokeak posizioan jartzeko, zurezko zutabe eta habeen gainean muntatutako txirrika-sistema konplexu bat behar izan zen. Energia idi eta mandoek ematen zuten.\nUste denez, 1.000 elefante baino gehiago erabili ziren eraikuntzako materialak garraiatzeko eta 22.000 langile, margolari, brodatzaile eta harginen ahaleginak behar izan ziren. India eta Asia osoko materialekin eraiki zen: marmol zuri zeharrargia Makrana hiritik (Rajasthan), jaspea Punjab eskualdetik, Txinako jadea eta kristala Txinatik, turkesa Tibetetik, lapis-lazulia Afganistandik, zafiroa Sri Lanka uhartetik eta kornalina Arabiatik. Guztira, hogeita zortzi harribitxi eta erdi-bitxi mota sartu zituzten marmol zurian.\nEkialdeko bista goizaldean\nTaj Mahal lainotua\nMendebaldeko bista ilunabarrean\nTaj Mahal behelainoan\n↑ Brend, Barbara. (1991). Islamic Art. Harvard University Press, Cambridge.\n↑ Trachtenberg, Marvin; Hyman, Isabelle. Architecture: From Pre-history to Postmodernism. , 223 or. ISBN 978-0131833654..\n↑ Goodwin, Godfrey. A History of Ottoman Architecture. ISBN 9780500274293..\n↑ (Ingelesez) Taj Mahal: The Jewel of Muslim Art in India - IslamiCity. (Noiz kontsultatua: 2019-02-25).\n↑ (Frantsesez) UNESCO World Heritage. Taj Mahal. (Noiz kontsultatua: 2019-02-25).\n↑ Sarkar, Jadunath (Sir). (1919). Studies in Mughal India. Calcutta M.C. Sarkar, 30, 31 or. (Noiz kontsultatua: 2015-05-20).\n↑ (Ingelesez) Taj Mahal. Public Broadcasting Service (Noiz kontsultatua: 2015-02-07).\n↑ Muhammad Abdullah Chaghtai Le Tadj Mahal D'Agra (Hindi). Histoire et description (Brusela) 1938 p. 46.\n↑ 'Abd al-Hamid Lahawri Badshah Namah Ed. Maulawis Kabir al-Din Ahmad and 'Abd al-Rahim under the superintendence of William Nassau Lees. Vol. I Kalkuta 1867 384-9 or. ; Muhammad Salih Kambo Amal-i-Sal\_lih or Shah Jahan Namah Ed. Ghulam Yazdani Vol.I (Kalkuta) 1923. 275 or.\n↑ Gascoigne 1971.\n↑ Scaffolding from NatGeo.\n↑ DuTemple, Lesley A.. (2003). The Taj Mahal. Twenty-nombre Century Books, 96 or. ISBN 978-0-8225-4694-8. (Noiz kontsultatua: 2015-02-07).\n↑ BBC, Taj Mahal. (Noiz kontsultatua: 2015-02-07).\n↑ Tillotson, Giles Henry Rupert. (1990). Mughal India. Chronicle Books ISBN 978-0-87701-686-1..\n↑ Koch 2006, 100 orr. .\n↑ Begley, Wayne E.. (1979). «The Myth of the Taj Mahal and a New Theory of Its Symbolic Meaning» The Art Bulletin (1): 14. doi:10.2307/3049862..\n↑ Wright, Karen. (2000-07-01). «Works in Progress» Discover (Kalmbach Publishing) jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2015) (Noiz kontsultatua: 2015-02-07).\n↑ Carroll, David. (1973). The Taj Mahal. Newsweek ISBN 978-0-88225-024-3. jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2014).\n↑ 10 interesting facts about the Taj Mahal. (Noiz kontsultatua: 2019-01-22).\nAzken aldaketa 19 martxoa 2021(e)an, 23:44(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 19 martxoa 2021, 23:44.


Vachères - Wikipedia, entziklopedia askea.\n43° 55′ 53″ N, 5° 38′ 18″ E / 43.9314°N,5.6383°E / 43.9314; 5.6383Koordenatuak: 43° 55′ 53″ N, 5° 38′ 18″ E / 43.9314°N,5.6383°E / 43.9314; 5.6383\nAubenas-les-Alpes, Banon, Oppedette, Reillanne, Revest-des-Brousses, Sainte-Croix-à-Lauze eta Simiane-la-Rotonde\n149 (%52.3) 134 (%47)\nVachères (frantsesez eta ofizialki: Vachères) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Proventza Garaiko Alpeak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an 266 biztanle zituen.\n2007an Vachères udalerrian erroldatutako biztanleak 297 ziren. Familiak 128 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 56 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.\n2007an 282 etxebizitza zeuden, 138 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 142 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 259 etxeak ziren eta 20 apartamentuak ziren. 138 etxebizitza nagusietatik 99 bere jabearen bizilekua ziren, 27 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 9 etxek bi zituzten, 36 etxek hiru zituzten, 39 etxek lau zituzten eta 51 etxek bost zituzten. 88 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 55 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 72 etxetan bat baino gehiago zituzten.\nVachères udalerriko biztanleria-piramidea 2009an .\n2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 178 ziren, horien artean 128 aktiboak ziren eta 50 inaktiboak ziren. 128 pertsona aktiboetatik 116 lanean zeuden (61 gizon eta 55 emakume) eta 12 langabezian zeuden (4 gizon eta 8 emakume). 50 pertsona inaktiboetatik 27 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.\n2009an Vachères udalerrian 124 unitate fiskal zeuden, 252 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.396,5 euro zen.\n2007an zeuden 28 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.\n2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.\n2000. urtean Vachères udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 624 hektarea erabiltzen.\nSainte-Croix-à-Lauze (3,0 km)\nAubenas-les-Alpes (3,6 km)\nOppedette (3,7 km)\nRevest-des-Brousses (5,2 km)\nReillanne (6,0 km)\nSaint-Michel-l'Observatoire (6,7 km)\nViens (6,9 km)\nOrriaren azken aldaketa: 6 abendua 2020, 13:11.


United States of America, Plaintiff-appellee, v. Ruben Campa, A.k.a. John Doe 3, A.k.a. Vicky, A.k.a. Camilo, A.k.a. Oscar, Rene Gonzalez, A.k.a. Iselin, A.k.a. Castor, Gerardo Hernandez, A.k.a. Giro, A.k.a. Manuel Viramontez, A.k.a. John Doe 1, A.k.a. Manuel Viramontes, Luis Medina, A.k.a. Oso, A.k.a. Johnny, A.k.a. Allan, A.k.a. John Doe 2, Antonio Guerrero, A.k.a. Rolando Gonzalez-diaz, A.k.a. Lorient, Defendants-appellants.united States of America, Plaintiff-appellee, v. Gerardo Hernandez, A.k.a. Giro, A.k.a. Manuel Viramontez, A.k.a. John Doe 1, A.k.a. Manuel Viramontes, Luis Medina, A.k.a. Oso, A.k.a. Johnny, A.k.a. Allan, A.k.a. John Doe 2, Rene Gonzalez, A.k.a. Iselin, A.k.a. Castor, Antonio Guerrero, A.k.a. Rolando Gonzalez-diaz, A.k.a. Lorient, Ruben Campa, A.k.a. John Doe 3, A.k.a. Vicky, A.k.a. Camilo, A.k.a. Oscar, Defendants-appellants - Yahoo Local Search Results\nWe did not find results for: United States of America, Plaintiff-appellee, v. Ruben Campa, A.k.a. John Doe 3, A.k.a. Vicky, A.k.a. Camilo, A.k.a. Oscar, Rene Gonzalez, A.k.a. Iselin, A.k.a. Castor, Gerardo Hernandez, A.k.a. Giro, A.k.a. Manuel Viramontez, A.k.a. John Doe 1, A.k.a. Manuel Viramontes, Luis Medina, A.k.a. Oso, A.k.a. Johnny, A.k.a. Allan, A.k.a. John Doe 2, Antonio Guerrero, A.k.a. Rolando Gonzalez-diaz, A.k.a. Lorient, Defendants-appellants.united States of America, Plaintiff-appellee, v. Gerardo Hernandez, A.k.a. Giro, A.k.a. Manuel Viramontez, A.k.a. John Doe 1, A.k.a. Manuel Viramontes, Luis Medina, A.k.a. Oso, A.k.a. Johnny, A.k.a. Allan, A.k.a. John Doe 2, Rene Gonzalez, A.k.a. Iselin, A.k.a. Castor, Antonio Guerrero, A.k.a. Rolando Gonzalez-diaz, A.k.a. Lorient, Ruben Campa, A.k.a. John Doe 3, A.k.a. Vicky, A.k.a. Camilo, A.k.a. Oscar, Defendants-appellants.\nSearch the web for: United States of America, Plaintiff-appellee, v. Ruben Campa, A.k.a. John Doe 3, A.k.a. Vicky, A.k.a. Camilo, A.k.a. Oscar, Rene Gonzalez, A.k.a. Iselin, A.k.a. Castor, Gerardo Hernandez, A.k.a. Giro, A.k.a. Manuel Viramontez, A.k.a. John Doe 1, A.k.a. Manuel Viramontes, Luis Medina, A.k.a. Oso, A.k.a. Johnny, A.k.a. Allan, A.k.a. John Doe 2, Antonio Guerrero, A.k.a. Rolando Gonzalez-diaz, A.k.a. Lorient, Defendants-appellants.united States of America, Plaintiff-appellee, v. Gerardo Hernandez, A.k.a. Giro, A.k.a. Manuel Viramontez, A.k.a. John Doe 1, A.k.a. Manuel Viramontes, Luis Medina, A.k.a. Oso, A.k.a. Johnny, A.k.a. Allan, A.k.a. John Doe 2, Rene Gonzalez, A.k.a. Iselin, A.k.a. Castor, Antonio Guerrero, A.k.a. Rolando Gonzalez-diaz, A.k.a. Lorient, Ruben Campa, A.k.a. John Doe 3, A.k.a. Vicky, A.k.a. Camilo, A.k.a. Oscar, Defendants-appellants


Autodeterminazio Eskubidea | rufino iraola garmendia\n← ERLIJIOTIK ESPIRITUALITATERA\nBIZIA ATEAK IREKITZEA DA →\nPublicado el agosto 29, 2015\tpor kafarnaum\nTerminoetan zehaztasuna eta konkrezioa gustatzen zait. Nahiago dut ‘autodeterminazio eskubidea’, ‘erabakitzeko eskubidea’ baino.\nHori esan ondoren, tarterik utzi gabe, hauxe esan behar dut: “Ez dago eskubide naturalik, gizakiaren eraikuntzak dira guztiak, etxeak eta gainerako produktuak sortu eta egiten diren bezalaxe eraikiak”. Beraz, ez gaitezen gal alferrikako luzamenduetan, herri jakin batek autodeterminazio eskubidea baduenetz eztabaidatzen. Ez baldin badu, eraiki egin beharko da. Horretarako da politika. Batzuek “legea!, legea! eta legea!”, aldarrikatzen dute orain. Baina noizbait denak oroitzen dira “gizakia ez dela zapatuarentzat, baizik eta zapatua gizakiarentzat”.\nZertarako nahi dugu autodeterminazio eskubidea? Esan dezagun autodeterminazio eskubidea behar esentzialetan sartzen dela. Ez dago, adibidez, sartzerik behar fisiologikoen sailean (behar existentzialetan). Baina pertsona batek edo kolektibo batek, errealizaturik sentitzeko, izan dezake premia larria marko kultural eta erreferentzial jakin baten barruan finkatzeko. Aldi berean, ordea, demokratikoki jokatu nahi du. Ez du eskatzen “de facto” independentzia. Prest dago beste marko erreferentzial bat nahi dutenekin konfrontazio politikora, eta bakarrik politikora, iristeko. Autodeterminazio eskubidearen praktika da sokatira politikoa plaza demokratikoan.\nEstatus berriak jendearengan errezelo eta kezka handiak sortzen ditu. Nahita ala nahi gabe, gaizki esplikatzen delako da. Estatus berriak ez du esan nahi etena eta banaketa. Hain zuzen, ezer ez dago beste ezerengandik berezita. Dena bat da, lurralde batek har dezakeen forma bat edo bestea gorabehera. Muga guztiak mentalak dira. Problema guztiak planetarioak dira, eta munduko herrialde guztien kooperazioa eta kolaborazioa behar dira soluzio egokiak eta globalak (ondo ulertuta) emateko. Errukia, Elkartasuna eta Enpatia (EEE) dira soluzio guztien oinarria. Hortik etorri behar du kalitatezko bakeak.\n‘Ezinezko’ eta ‘ezinbesteko’ paradoxaren eremuan mugatu eta finkaturik dago autodeterminazio eskubidea. ‘Ezinezko’ da, gaur gaurkoz, indarrean dagoen legediak onartzen ez duelako, eta ‘ezinbesteko’, errebindikazio legitimo horri irtenbidea eman beharko zaiolako, lehentxeago edo geroxeago. Ni ez naiz Artur Mas eta bere aliatuak egiten ari direnaren aldekoa. Estatus zaharretik berrirako bideak, besteak beste, bi urrats garrantzizko ditu: legea errespetatu, eta legea aldatu. Aldatzeko ere errespetatu dago egin beharra. Horregatik, autodeterminazio eskubidearen alde dauden alderdiek posibilitate hori sartu behar dute beren programan. Horrez gain, beste mila eratako ekintzak eta ekimenak ideiatu eta asmatu beharko dituzte, eta asmatutakoak indartu, beti ere demokrazia- eta bake-bidetik.\nHorrek presente honetatik bertatik ditu ondorio positiboak estatus zaharrean ere: a) autodeterminazio eskubidearen aldekoek boz gehiago lortuz gero, autogobernuan sakontzeko ahalmen gehiago, b) planteamendu berriak egiteko indar-erlazio hobea, c) egoera txarraren larrialdirik gabe jokatzeko modua, d) borroka instituzionala eta masa-borroka konbinatzeko parada ezin hobea, e) «Biolentziarik gabe, edozertaz mintza daiteke», esan zutela gogorarazteko ere egokiera bikaina, f) gupidarik gabe presentean bizi, praktikan beste denborarik ez dagoelako, autodeterminazio eskubidea lortzeko urratsak landuz eta horrela egonkortasuna lortuz eta, zergatik ez?, zoriontsu izanez, g) autodeterminazio eskubidearen aurrean eroso sentitu behar dute: 1) independentziaren aldekoek, 2) independentziaren aurkakoek, 3) tarteko beste edozein proposatzen dutenek (“Herria maiatzeko era asko dago”, Errobi).\nEta bien bitartean zer? Uste dut, esan dugun guztiarekin, gauzak argi daudela: daukagunari muzinik egin ez. Dikotomia ez dago estatutua eta autodeterminazioaren artean. Kontrario dialektikoak, izatekotan ere, estatutua eta autodeterminazioaren ondoren planteatzen den marko politikoa dira. Autodeterminazioa interface baten antzekoa da, bi posturen arteko lotura-elementua.\nEsta entrada fue publicada en 1 Artikulua/Prentsa y etiquetada 150829 DV. Guarda el enlace permanente.


Antzinako garaietatik[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nJerusalemdar ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nK.a. IV. milurtekoa sortutako lekuak


Bertokoak - Lekuak\nOndarea ezagutarazteko bloga\nAsapala elkartean blog berria sortzea erabaki dugu. Gure lan-ildoetako bat Mahatserriko, gure auzuneko, ondarea zabaltzea eta erakustea ere bada. Auzo euskalduna izan da gurea XX mendera arte. Gure hizkuntza hemengoa da eta hemengoa izaten jarraitu dezan gabiltza beharrean.\nOndare hori ezagutzeak iragana etorkizunarekin lotuko duen segida eraikitzera animatzen gaitu, eta auzokideek ere guk legez ezagutuz gero auzoari eta hizkuntzari beste era batean begiratzeko era emango digu.\nTeknologia berriek, gainera, zabaltzeko eta ezagutarazteko aukera berriak ematen dizkigute: testuak, irudiak, grabazioak, mapak,... Horiekin ahaleginduko gara daukaguna apurka-apurka zabaltzen.\nArgazki batekin hasi gara, mezu honen gainean agertzen dena. Badakizue argazkia non egin zen? Horra galdera, erantzuna laster etorriko da.\n106 Hitzak .\nLekuak, Historia .\nErantzun\tMahats Orriak blog komunitatea | Design by James Koster, Evoskin by Danny Ferguson


Jaki osasuntsuak etxetik kanpo | Sardinak oliotan | Kulturismoa egiten dutenen dieta | Zuku eta nektarren arteko aldeak | Eta arraina eta itsaskien artekoak | Aldizkaria | EROSKI CONSUMER\nJaki osasuntsuak etxetik kanpo | Sardinak oliotan | Kulturismoa egiten dutenen dieta | Zuku eta nektarren arteko aldeak | Eta arraina eta itsaskien artekoak\nFOOD proiektua, etxetik kanpo ongi jateko\nEspainiako Osasun eta Kontsumo Ministerioak hitzarmen bat sinatu du urtarrilean, Elikadura arloko Segurtasunaren eta Nutrizioaren Espainiako Agentziaren bitartez (AESAN). FOOD proiektuan parte hartzeko hitzarmena da, Europa mailakoa, eta elikadura-ohitura osasungarriak sustatzea du helburu. Espainiak ez ezik, Belgikak, Txekiar Errepublikak, Italiak, Frantziak eta Suediak ere parte hartuko dute.\nLantokietara begira egin nahi dute lan programa honen bidez. Izan ere, langile askok, lan ordutegia halakoa dutelako, etxetik kanpo jan behar izaten dute, eta hemendik aurrerako asmoa da jantoki horietako menu-eskaintza osasungarria izan dadila.\nEra horretako ekimenak sortu dira lehendik ere. Gustino programaren atal batek, adibidez (2008ko martxoan jarri zuten abian Espainian), helburu bera du: jantokiek menu osasungarriak eskain ditzatela. Gustino proiektua, beraz, ostalariei zuzentzen zaie, eta FOOD proiektua, berriz, ostalariei ez ezik, baita langileei ere. Horixe da bien arteko aldea. Langileak elikadura arloan hezteko, ikastaroak eta hitzaldiak eskainiko dizkiete, elikadura-heziketaren ingurukoak, eta jatetxeen eta lantegietako jantokien esku, berriz, material pedagogikoa jarriko dute, eta plater osasungarriak prestatzeko informazioa emango diete.\nProiektuaren arduradunek, ezertan hasi aurretik, inkestak egin nahi dituzte langileen artean, jakiteko zen elikadura-ohitura dituzten, eta berdin egin nahi dute jatetxeekin ere, ikusteko zein menu mota eskaintzen dituzten. Galdeketa horietatik lortzen duten informazioa aztertuta, gomendio dietetikoak egingo dituzte, kontsumitzaileen osasuna hobetzeko eta menu eskaintza ere osasungarriagoa egiteko, baina betiere tokiko ohitura gastronomikoak aintzat hartuta.\nKontserbako sardinak jaki elikagarriak dira, eta luze irauteko prestatuak egoten dira, egoki esterilizatzen baitituzte: mikroorganismo patogeno guztiak desagerrarazten dituzte, eta jarduerarik gabe uzten dituzte produktuari kalte egingo lioketen entzimak.\nZein osagai dituen jakin\nOro har, gatza eta olioa soilik eransten dizkiete latako sardinei, eta bi osagai horiexen araberakoa izaten dute elikadura-balioa. Oliba olioz hornitzen badituzte, olio mota hori daramala esan behar dute osagaien zerrendan (legeak halaxe agintzen du); aldiz, bestelako olioa badaramate, "landare olioa" dutela agertu behar du etiketan, baina ez du zehaztu beharrik ekilore olioa den edo beste nolabaitekoa.\nElikadura-ikuspegitik aztertuta, honako ezaugarri hauek dituzte oliotan heldu diren sardinek: kaloriak neurrian ematen dituzte (220 kaloria 100 gramo bakoitzeko), proteina asko dauzkate (15 eta 25 gramo artean, 100 gramo bakoitzeko) eta bihotzari on egiten dioten gantzak dituzte: monosaturatugabeak (oliba olioarenak) eta omega 3 saileko polisaturatugabeak.\nOrganismoa erregulatzen duten elikagaiak ere badituzte sardinek, eta hori ere alde dute. A, D eta E motako bitamina lipodisolbagarriak dituzte, B multzoko bitaminak ere bai (B2, B3, B6 eta B12), eta hainbat mineral: fosforoa, kaltzioa, magnesioa, burdina, iodoa eta sodio (gatza botatzen diete kontserbatzeko, eta hortik dator sodioa). Latatik bertatik jatea izaten da onena, hezur eta guzti, kaltzio asko izaten baitu hezurrak (300 mg, 100 gramo bakoitzeko; egunero mineral horretatik hartu behar denaren herena). Pertsona hipertentsoei ez zaie komeni sardina hauek jatea, azido urikoa goian dutenei ere ez, ezta gizentasun arazoak eta pisu gehiegia daukatenei ere.\nOliotan datozen sardinak prestatuta daude, eta alde horretatik, beraz, ez dute lanik ematen. Oso erraza gertatzen da dietan toki bat egitea, eta aski elikagai onak dira.\nOgitartekoan jan daitezke, tomatearekin.\nXehatu eta pastarekin, arrozarekin edo patata egosiekin.\nEntsaladan, atun lata baten ordez, edo atunarekin batera.\nBrotxetan jarrita, cherry tomatearekin, gazta zatiekin... txandakatuz.\nPate eginda: tomate ongi gorritu bati azala kendu, irabiatu eta oliba oliotan datozen sardinekin nahasita.\nEnpanadetako osagai bihurtuta, arrain pasteletako osagai, sandwichean jarrita beste zerbaitekin, pizza batean...\nKulturismoa egiten duenak proteina gehiago hartu behar ote ditu?\nProteinak elikagai ezinbestekoak dira muskuluek bilakaera egokia izan dezaten eta egoki lan egin dezaten, eta horregatik dituzte hain begiko kulturismoa egiten dutenek. Hala ere, muskuluak egoera onean eta indartuta edukitzeko, dieta eta ariketa bateratzea izaten da onena. Proteinak jan eta jan aritzea ez da aski izaten, eta alferrekoa ere gerta daiteke, gure gorputzak ez baitie etekinik ateratzen proteinei neurri batetik gora. Kirol elikaduraren arloan egin diren azken azterketek erakutsi dute gorputzak, gehienez ere, bi gramo proteinari ateratzen diela etekina egunean, kirolariak pisatzen duen kilo bakoitzeko. Organismoak behar dituen baino proteinak gehiago hartzea, gainera, ez da kaltegabea. Proteinen metabolismoa egin ondoren, hondakinak sortzen dira, gernu bidez kanporatu beharreko hondakinak, hain zuzen. Egunero behar dituen proteinak lortzeko, kirol bakoitzari egokitzen zaion diete berezia egitea da egokiena, askotariko jakiak hartzea eta modu osasungarrian jatea.\nAnimalia jatorria duten elikagai guztien artean, arrautzak dauzka aminoazidorik egokienak giza gorputzaren beharrei erantzuteko (aminoazidoak dira, hain zuzen, proteinen osagai oinarrizkoak), eta horregatik maite dute arrautza kirolariek. Erdi mailako arrautza batek 8 gramo proteina ematen ditu. Haragiak eta arrainak ere proteina ugari dituzte (20-25 gramo, ehun gramo bakoitzeko), esneak ere bai (3,2 gramo proteina baso bakoitzak), eta berdin esnekiek (gazta, jogurta, gatzatua). Elikagai horiek eguneroko dietan sartuz gero, eta laboreekin txandakatzen badira (arroza, kuskusa), edo laboreetatik datozen jakiekin (ogia, pasta), edo lekale eta fruitu lehorrekin, behar adina proteina hartuko ditu kirolariak.\nZein alde dago fruta zukuen eta nektarren artean?\nOsagaiek bereizten dituzte fruta zukuak eta nektarrak. Nektarra lortzeko, fruta xehatzen dute eta ura, azukrea eta azidoak eransten dizkiote gero, nektar mota bakoitzari azido kopuru bat. Fruta zukuei ez diete azukrerik eransten, berak dakarrena baino ez du izaten, baina nektarrei gehitu egiten diete azukrea, eta horrexek bereizten ditu batzuk eta besteak.\nNektarra, ondorioz, gozoagoa izaten da, eta kaloria gehiago izaten ditu, fruta beraren zukuak baino. Azukrea eransten diotenez, diabetikoei ez zaie komeni nektarra edatea, ezta pisu gehiegi dutenei eta triglizeridoak goian dituztenei ere. Azken urteetan, ordea, azukre erantsirik gabeko nektarrak egitea lortu du elikadura industriak. Kaloriarik gabeko eztitzaileak eransten dizkiete azukrearen ordez; lehen bezain gozoak dira, baina ez daukate zukuek baino kaloria gehiago.\nElikaduraren ikuspegitik, zein alde dago arrainaren eta itsaskiaren artean?\nLehenik eta behin nabarmendu behar da bi motatako arrainak daudela, arrain zuria eta arrain urdina, eta alde handia dagoela bien artean: arrain zuriek ia ez dute gantzik, eta arrain urdinek, aldiz, % 10 dute gantza (omega-3 motakoak izaten dira asko, bihotzari on egiten diotenak). Itsaskiak, berriz, hiru sailetan banatzen dira: oskoldunak (ganbak), molusku bigunak (olagarroa) eta molusku gogorrak (muskuiluak). Guztiak ere arrain zurien antzekoak dira, ia ez baitute gantzik.\nProteinetan ere antzera dabiltza batzuk eta besteak (20-22 gramo ematen dituzte, 100 gramo bakoitzeko), nahiz eta moluskuek zertxobait gutxiago ematen duten (15 gramo, ehun gramo bakoitzeko). Elikadura ikuspegitik aurki litekeen alderik adierazgarriena kolesterol kopuruan dago: molusku guriek asko samar izaten dute (150-180 mg/100 g), olagarroak, txibiak, txipiroiak eta potak, esaterako, baina ez molusku gogorrek (50-60 mg/100 g), muskuiluak, txirlak edo berberetxoak. Oskoldunek, berriz (ganbak, langostinoak), 110 mg kolesterol izaten dute 100 gramo bakoitzeko, arrain zuriak eta urdinak halako bi.\nPurina kopuruan antzera dabiltza itsaskia eta arrain urdina. Azido urikoa goian dutenei edo hezueria dutenei, beraz, ez zaie komeni ez bata eta ez bestea.\nPDF: Egin klik hemen honako ekintza hau burutzeko: Informazio hau PDF bertsioan jaitsi (118 Kb)\nElikadura-heziketa eta eskola\nBanakako errazioen moda


GPS on baten zehaztasunez\nSuper Amara Bera Beraren iparrorratza da denboraldi honetan Silvia Arderius erdikoa (Madril, 1990). Erasoan, batez ere, hark ezartzen du Imanol Alvarezek zuzentzen duen taldearen norabidea pistan, eta zehaztasunez egiten ari da: GPS batek errepidean edo mendian egin ohi duen moduan. Bigarren denboraldia du taldean, eta «gozatzen» ari dela dio. Hitz egitean ere nabari zaio, irribarrea baitu ezpainetan une oro. Hala izan nahi du igandean ere, EHF kopako partidan, Craiovaren kontra, Errumanian. Bihar Nykobingek Podravkaren kontra galduz gero Kroazian, sari potoloa izango dute jokoan bi taldeek: final-laurdenetarako sailkatzea.\nBera Beraren historian beste mugarri bat litzateke sailkatzea, sekula ez baita horren urruti ailegatu Europako txapelketa batean. «Azken jardunaldira aukerekin ailegatzea lorpen handia da. Aurkarien jokoa kontuan hartuta, ez nuen halakorik espero. Baina gai izan gara haiekin nor baino nor gehiago lehiatzeko, eta ilusio handiz gaude».\nArderius baikor dago, eta uste du Podravkak Nykobingi irabaz diezaiokeela: «Nykobing, berez, talde hobea eta indartsuagoa da; guretzat, behintzat, aurkari gogorragoa izan da. Baina Podravkak lehen postua izango du jokoan, eta, gure aurka galdu eta gero, sentipen hobeekin amaitu nahiko du ligaxka. Gainera, lehen itzulian irabazi egin zion».\nLehia horretan pasatzen dena pasatuta ere, helburu argi batekin doaz Errumaniara: «Etxetik kanpo partida bat irabazi nahi dugu. Sailkapenetik harago, hori da geratzen zaigun erronka nagusia Europan». Taldea «sasoi betean» ikusten du horretarako: «Hasieran, beldur pixka bat ematen zigun astean hiru partida jokatzeak: bidaiak, nekea... Zama handia izan zitekeen. Baina alderantziz gertatu da, eta uste dut mesede egin digula. Taldea denboraldiko boladarik onenean dago». Horren zergatia ere azaldu du: «Europako partidek asko eskatzen dizute. Eraso eta defentsa bakoitzean zeure onena eman behar duzu, eta asteburuetan halako intentsitatearekin jokatu beharrak Ligan ere hala aritzea dakar».\nLehen itzuliko partidan, Bera Berak 32-21 irabazi zion Craiovari. Artalekun jokatu zen partida, eta gipuzkoarrek erakustaldia eman zuten: «Oso partida ona jokatu genuen, eta nik uste dut ezustean harrapatu genituela. Ez zuten espero gu hain ondo aritzea». Jakitun daude Artalekun egindako jokoak izan behar duela bidea: «Craiovak oso jokalari garaiak ditu. Haien geldikako defentsa oso gogorra da. Partida oso fisikoa egiten ahaleginduko dira. Beraz, gakoa kontraerasoan bizi jokatzea izango da. Horretarako, dena den, lehenbizi oso defentsa gogorra egin behar dugu». Dena den, ohartarazi du igandeko partidak ez duela zerikusirik izango Irunen jokatu zutenarekin: «Haiek etxean jokatuko dute, eta Europan hori erabakigarria izaten da. Haien pabiloian presioa handia da, eta epaileak ez dira hain zorrotzak izaten etxeko taldearekin».\nBaina, beren ohiko jokoa egiteko zailtasunak badituzte, igandean erakutsi zuten badituztela bestelako aukera batzuk. «5-1eko defentsa aurreratu batekin jokatzeko agindu zigun Imanolek, eta oso ondo funtzionatu zuen. Aurkariek ez zuten espero halakorik». Partida aurretik, entrenatzaileak berak aitortu zuen ez zuela uste hain ondo funtzionatuko zuenik. Baina konbentzitu egin zituen. «Beldur pixka bat zuen, aurretik oso gutxitan erabili baikenuen. Gainera, egin genuen apurretan ez zuen ondo funtzionatu. Ligako partidetan izan zen, gainera. Baina azaldu zigun aurkaria ezustean harrapatzeko modu bat izan zitekeela, eta ziur zegoela ondo egingo genuela».\nDefentsa mota horrek hobeto funtziona dezake Europan ligan baino, Arderiusen arabera: «Oso aproposa da jokalari garaiak eta fisikoki indartsuak zaintzeko, nahiz eta ausart izatera behartzen zaituen. Uste osoa izan behar duzu taldekideak bere parekoa ondo zainduko duela, apenas dagoelako laguntzeko aukera».\nJokatzeko era alde batera utzita, «ausart eta konplexurik gabe» helduko diote lehiari. «Ligaxka guztian bezala lehiatu behar dugu. Partida guztietan izan gara horretarako gai. Ez gara aurkariak baino gutxiago izan. Taldeak aurrerapauso bat eman du Europan denboraldi honetan». Horrek konfiantza eman die: «Aurreko sasoian, adibidez, Europara ikastera eta gozatzera joan ginen. Orain, ordea, sinetsita gaude Europan oso ondo ari gaitezkeela, eta aurkariak estu har ditzakegula. Podravkaren aurkako lehen partida galdu egin genuen ez genuelako sinetsi irabaz genezakeela. Pena izan zen».\nAurrera eginez gero, taldea gai ikusten du bai Ligan eta bai Espainiako Kopan ondo lehiatzen segitzeko: «Nahikoa talde zabala dugu hiru txapelketetan aritzeko. Alde horretatik, klubak apustu handia egin du, eta eskertzekoa da». Kanporatuak izanez gero, berriz, funtsezkoa iruditzen zaio egun duten intentsitate fisikoari eta mentalari eustea: «Bestela, arriskua dugu behera egiteko eta arreta apur bat galtzeko. Funtsezkoa izango da motibazioa ondo kudeatzea, eta Imanol horretarako ari da lanean». Nola lortu hori, baina? «Helburu nagusi batzuk ditugu: liga eta Kopa irabaztea. Baina, hortik harago, erdibideko beste erronka batzuk jarri ditugu. Adibidez, Ligan gol gutxien jaso duen taldea izatea».\nIntentsitate aldetik, bera bete- betean dago. «Oso pozik nago egiten ari naizen jokoarekin. Lehen lerroko jokalari gehienek bigarren denboraldia dugu elkarrekin, eta eskertzen dut». Gainera, oso gustura dago Imanol Alvarezekin: «Oso atsegin dut nola ulertzen duen eskubaloia, eta nola transmititzen digun. Gauzak oso argi azaltzen ditu».


Federazioa | Karate Bizkaia\nKarateko Bizkaiko Lurralde Federazioa eta harremandutako diziplinak (H D) irabazi-asmorik gabeko erakundea da. Erakunde horrek nortasun juridikoa eta jarduteko gaitasuna du, eta kirolariak, teknikariak, epaileak, klubak, kirol-taldeak eta bestelako erakundeak Bizkaiko Lurraldean biltzen ditu, Karatea egin, sustatu eta antolatzeko xedearekin. Karateko Bizkaiko Lurralde Federazioak ondoko kirol-diziplina barnean izango ditu:\nGobernu eta Ordezkaritza organoak ondoko hauek dira:\nEuskadiko Kirolaren ekainaren 11ko 14/1998 Legeak (1998ko Ekainaren 25eko 118. E.H.A.A.), Kirol Federazio eta Legearen garapeneko bestelako diziplinen funtzionamendu eta sorrera arautzen duen Euskadiko. Kirol Federazio eta Legearen urtarrilaren 31ko 16/2006 Errege Dekretuak, oraingo Estatutu eta Araudi espezifikoek eta baliozko eran berezko organoek adostutako hitzarmenek agintzen dute Karateko Bizkaiko Lurralde Federazioa eta H. D..\nKarateko Bizkaiko Lurralde Federazioan dauden klubek, berak antolatutako lehiaketa ofizialetan edo beste norbaiten esku utzitako lehiaketetan eta baita izaera autonomikodunetan ere bere eskuduntza onartzen dute, diziplina auzietan bere eskumena aitortzen dutelarik.\nTestuinguru autonomikoari dagokionez, Karateko Bizkaiko Lurralde Federazioa Euskal Karate Federazioko eskubide guztidun kidea da.\nHasiera > Federazioa


(«Nafarroako Tibalt I.a» orritik birbideratua)\nXanpaina eta Brieko kondea\n1201eko maiatzaren 30a\n1253ko uztailaren 8a (52 urte)\nTibalt I.a Trobalaria (Troyes, 1201eko maiatzaren 30a - Iruñea, 1253ko uztailaren 8a) Nafarroako errege (1234-1253) eta Xanpainako kondea izan zen (1201-1253).\nEz zen izan dena den familiako lehena errege titulua izateko. Aurretik bere osaba Henrike, Jerusalengo erregea izan zen (1192-1197) eta lehenago bir-osaba Eztebe, Ingalaterrakoa (1135-1154).\n5.2 Ezkontzak eta seme-alabak\nTibalt 1201eko maiatzaren 30ean jaio zen Champagneko hiriburua zen Troyes hirian. Aita, Xanpainako Tibalt III.a, egun batzuk lehenago hil zen eta, beraz, jaio eta berehala Tibaltek Xanpainako konde tituluaz jabetu izan zen. Hori zela eta, batzutan hilondokoa ezizena izan zuen. Aitabitxia Filipe Augusto erregea zuenez, Gortean hazi zen. Amak, Nafarroako Antso VII.a Azkarra erregearen arreba zen Blankak, ardura hartu zuen seme jaioberriaren ondasunak kudeatzeko. Gainera, Henrike II.a Xanpainakoa bere osabak zorra asko utzi zituen, gehienak aita hil zitzaionean ordaintzeke zeudenak.\n1221n, alegia, 20 urte beteta zuela, ama Blankak utzi zuen kudeaketa lana eta Tibaltek hasi zuen bere agintaldi pertsonala. Tibaltek gatazka bat izan zuen Luis VIII.a erregearekin (1223–26) juduekiko erregeak zuen politika zela eta. 1223ko azaroaren 8an, erregeak Etablissement sur les Juifs izeneko legea ezarri zuen zorren interesak kitatuz (nahiz eta, era berean, kapitala hiru urteko epean itzuli behar ziela ezarriz). Zor guztiak jaunen eskuetan geratzen ziren, komisio baten truke, noski. Hogeita sei baroik Luis VIII.arekin bat egin zuten baina Tibaltek, jada juduekin akordio bat zuena, ez zuen legea onartu. Kontuan izan behar dugu Troyesen Rashiren egoitza izan zela mende bat aurrerago, eta orduko judu komunitate herrialde osoko inportanteenetariko bat zela.\nEdonola ere, Luis VIII.a hil zenean, Luis IX.a semea eta oinordekoa oso gaztea zen. Aipatutako zurrumurruak zirela eta, Tibalt ez zen koroatzera joan eta amak ordezkatu zuen zeremonian. Blanka Gaztelakoak, Luis VIII.aren alargunak, semearen izenean agintaldia hasi zuen. Nobleak Blankaren aurka jarri zirelarik gerra piztu zen. Hugo X.a Lusignangoa La Marcheko kondeak eta Petri Mauclerc Bretainiako dukeak matxinada burutu zuten eta Tibaltek hasieran alde egin arren, erregeordeari leiala egon zitzaion. Portaera honen ondorioz, zurrumurrua zabaldu zen Tibaltek eta Blankak amodiozko harremana zutela. Zurrumurrua zabaldu zuen lehenengo kronikaria Roger Wendoverrekoa ingelesa izan zen. Wendoverrekoak Avignongo pozoitzearen istorioa zabaldu zuen Tibalt maitemindurik zegoela esanez. Mateo Pariskoa kronikariak frantziar nobleek errege berriari duelu bat egitera bultzatu ziotela idatzi zuen, erreginak berak gelditu zuena. Egungo historialarien ustetan, zurrumurru hauek ez zuten oinarri handirik. Izan ere, Tibaltek Gortean zuen botera asko handitu zenez arerioek ez zuten begi onez ikusi eta holako legenda beltzak ohikoak ziren.\nEgia izan ala ez, beste baroiek 1229-1230. urteetan Champagne inbaditu zuten. Ironiko bazen ere, aliantzak Ondorengotzaren Gerraren aldrebesekoak izan ziren: Henrike II.a Barrekoak ekialdetik eraso eta Tibaltek Lorrenako jaunekin bat egin zuen Barreko dukerria hartzeko. Simon Joinvillekoa, Ondorengotza Gerran bere aurkaria izandakoa, Tibaltekin bat egin zuen Bar-le-Duc hiriburua zuen dukerria erasotzeko. Barrekoek Borgoinako dukerriaren laguntza eskatu eta Hugo IV.a Borgoinakoak hegoaldetik eraso zuen Champagne. Erasoak Blanka Gaztelakoa mugiarazi zuen eta erregeordeak gatazka bertan bera uzteko agindua eman zuen. Tibalt erasotzaileak egozteko gai izan zen baina gatazkak eskualdeko ekonomia hondoraturik utzi zuen. Gainera, aitaren eta osabaren Gurutzadetako zergak oraindik ordaintzeke zeuden eta Tibaltek salduarazi behar izan zituen Parisko mendebaldetik zituen eremuak: Blois, Sancerre eta Châteaudun hain zuzen ere.\n1234ean lotu ziren Nafarroa eta Xanpainia\n1234ko apirilaren 7an Antso VII.a Azkarra, Nafarroako erregea Tuteran hil zen. Berria jakinik, Tibalt berehala Champagnetik Nafarroara joan zen eta 1234ko maiatzen 2an, Iruñeko katedralean Nafarroako errege tituluaz jabetu zen, foruen zina eginez eta osabaren ondorengotza hartuz. Nafarrek ez zuten aurreko erregearen azken-nahia bete, Antsok Jakue II.a Aragoikoa nahiago zuelako. Horrela, Nafarroan Frantzian jaiotako lehendabiziko erregea ezarri zen eta baita Xanpaina leinuaren lehendabizikoa ere.\nBere agintea berresteko itunak sinatu zituen Aragoi, Gaztela eta Ingalaterrarekin. 1234ko urriaren 13an, Burgin, ituna izenpetu zuen Aragoiko erregea zen Jakue II.arekin. Gauza bera egin zen ondoko urriaren 31an, Logroñon, Gaztelako erregea zen Fernando III.arekin. Laster, ohartuta Nafarroako arauak arrotz zituela, agindu zuen Nafarroako Foruen idatzirik biltzea. Hemendik aurrera, Tibalt erregeak bere denbora Xanpaina eta Nafarroa artean banatuko zuen. Gobernuan Champagnetik etorritako nobleak jarri zituen, jaraunspenezkoak ez ziren karguak (tenentziak) gutxitu zituen eta Erresuma merindadetan banatu zuen (hasieran lau baino ez).\nGaztelaren babesa izateko asmotan, Blanka alabak ezkon-hitza eman zion Alfontso gaztelar ondorengoari. Itunaren bitartez, Fernando III.ak Gipuzkoa eskaini zion Tibalt bizi zen bitartean baina ez nafar erregeek aspalditik aldarrikaturiko Araba. Gipuzkoa kontrolpean bazuen, itsasorako bidea zabalik izango zukeen baina ituna ez zuten inoiz bete eta hurrengo urtean alabak Joan I.a Bretainiakoa ezkondu zuen.\nBizitzako azken urteak Nafarroa eta Champagne artean pasa zituen, bere lurraldeak ongi kudeatuz, bai pertsonalki bai laguntzaileen bitartez. Garai hartan Elizarekin arazoak izan zituen. Iruñeko gotzaina zen Petri Ximenez Gatzolatzekoak 1244an Agoitzen zeuden onibar batzuk aitzakiatzat hartuz, erregea Elizaren askatasuna urratzen zuela salatu zuen. Harrezkero ez zen giro haien artean eta erregea eskumikatzekotan izan zen 1250ean. Gotzainak horretarako kontzilioa deitu zuen baina Inozentzio IV.a aita santuak erregearen alde egin zuen eta erregeen pribilegio gogoratu zuen, Aulki Santuak bakarrik eskumikatu ditzake erregeak.\nMonumentual[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nTibalt hiru aldiz ezkondu zen.\n1220an Gertrudis Dagsburgekoa ezkondu zuen. Lorrenako dukearen alarguna zen eta Tibaltek, ezkontzaren bidez, pentsatzen zuen Xanpainaren auzokoa zen lurraldea kontrolatzen. Baina bere asmoak ez zirelako betetzen laster Gertrudisekin hautsi zuen harremana.\n1223an ezkondu zen Beaujeuko jaunaren Ines alabarekin. Ines 1231an hil zen. Haur bakar bat izan zuten:\nBlanka (1226-1283), Joan I.a Bretainiakoa dukea ezkondu zuena (1236) eta Joan II.a Bretainiakoa dukearen ama\n1232an berriz ezkontzen da Borboiko Artxibalt VIII.a jaunaren Margarita alabarekin. Margarita hil zen 1256an. Besteak beste, ondoko haurrak izan zituzten:\nTibalt II.a (1239-1270), Nafarroako ondoko erregea\nMargarita (1244-1307), Lorrenako Federiko III.a Lorrenakoa dukea ezkondu zuena (1255) eta Tibalt II.a Lorrenakoa dukearen ama\nBeatriz (1246-1295), Oto IV.a Borgoinakoa dukea ezkondu zuena (1258)\nHenrike I.a (1249-1274), bera ere Nafarroako erregea\nEzkontzatik kanpo, Tibaltek haur batzu izan zituen, besteak beste:\nAines (1231-?), Alvaro Perez de Azagra, Albarracingo jaunarekin ezkondua (1242)\nMarkesa (1251-?), Pedro Fernandez de Hijar jaunarekin ezkondua (1262)\n↑ Petit-Dutaillis, Charles (1999), Luigi IX il Santo, Storia del mondo medievale, V, 840. orrialdea .\n↑ William of Puylaurens (2003), The Chronicle of William of Puylaurens: The Albigensian Crusade and its Aftermath, 81, Boydell Press .\n↑ Lebedel, Claude (2011), Understanding the tragegy of the Cathars, Ouest France, 96f. orrialdea, ISBN 978-2-7373-5267-6 .\n↑ Jolibois, Émile, Histoire de la ville de Chaumont .\n↑ Zudaire Huarte, Eulogio (1973), Teobaldo I, rey trovador, Iruñea: Nafarroako Foru Aldundia, ISBN 84-23501-54-X .\n↑ Setton, Kenneth M. (ed.) (1969), A History of the Crusades, II — The Later Crusades, Milwaukee,: University of Wisconsin Press, 1189 – 1311. orrialdea .\n↑ Catholic Encyclopedia (1913), Thibaut de Champagne, New York: Robert Appleton Company, https://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_%281913%29/Thibaut_de_Champagne .\n↑ Tyerman, Christopher (2006), God's War: A New History of the Crusades, Penguin Group, 767. orrialdea, ISBN 978-0-674-02387-1 .\n↑ Fernández Pérez, Gregorio (1820), Historia de la iglesia y obispos de Pamplona, II, 10-31. orrialdea, http://books.google.es/books?id=Gu_wtTrp1ygC&pg=PA296 .\n↑ Flamant, Paul (1927), Thibaut le chansonnier, Paris: Eugène Figuier éditeur .\n↑ Anglés Pamies, Higinio; Sagaseta Aríztegui, Aurelio (1973), Las canciones del rey Teobaldo, Iruñea: Nafarroako Foru Aldundia, OCLC 264965142 .\n↑ Wallensköld, Axel (1925), Les chansons de Thibaut de Champagne, roi de Navarre, édition critique, Paris: Edouard Champion éditeur .\n↑ Hodcroft, F.W. (1984), ««Elpha»: nombre enigmático del «Cantar del Mío Cid»», Archivo de filología aragonesa 34-35: 44, ISSN 0210-5624, http://ifc.dpz.es/recursos/publicaciones/09/23/04hodcroft.pdf .\n↑ Casaus Ballester, María José (2008), «Los Pedro Fernández de Hijar y el espíritu cruzado entre los siglos XIII y XIV», Aragón en la Edad Media (20): 187-202, ISSN 0213-2486, http://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=2875410 .\nWikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Tibalt I.a Nafarroakoa\nOrriaren azken aldaketa: 18 apirila 2018, 13:12.


Felix Razkin - Wikipedia, entziklopedia askea.\nArbizu, 1947 (73/74 urte)\nFelix Razkin Mendinueta (Arbizu, 1947) Gasteizko langile mugimenduko eta euskalgintzako eragile eta euskarazko itzultzailea da.\nHaurtzaroa Arbizun igaro ondoren, 10 urterekin Oñatiko agustindarren seminariora joan zen fraide izateko. Bertan egon zen, 18 urte zituelarik Gasteiza joan zen arte ikasketekin jarraitzera eta teologia ikastera. Aldiz, fraide bihurtzeko asmoa bertan behera utzi, Gasteizko langileen mundura egin zuen jauzi eta Tximist, Michelin eta BH enpresetan aritu zen lanean.\nGasteizko langile-mugimenduan inplikatu zen frankismoaren azken urteetako sindikatu bertikalaren kontra borrokan, klandestinitatean, langileek beren ordezkariak hautatzeko eskubidearen alde. Martxoaren 3aren inguruko grebetan parte hartu zuen, langileen munduko beste hainbat ordezkarirekin batera batzarrak eginez. San Frantzisko elizan poliziak egindako erasoaren inguruko istiluetan egon zen. Gertakari haien ondorioz Espainiako Gobernuak langileen sindikatuak ontzat hartzea erabaki zuenean, ordea, sindikalgintzatik urrundu egin zen eta gero eta gehiago inplikatu zen Gasteizko euskalgintzaren munduan.\nHelduentzako euskara eskolen antolaketan parte hartu eta irakasle aritu zen, eta 1970eko hamarkadan Gasteizko AEKren sortzaileetako bat izan zen. Gasteizko ikastolen mugimendua martxan jartzen ere lagundu zuen, Bizkai eta Gipuzkoatik etorritako zenbait enpresariren laguntzarekin, eta horrela sortu zen geroago Olabide ikastola izango zena; etxe txiki batean hasi ziren ematen lehen eskolak, Izaskun Arrue irakaslearekin.\nGasteizen bi ikastetxetan irakasten zen euskaraz 1970eko hamarkadan: Duranako ikastolan eta Olabide ikastolan; baina, hasieran, legearen arabera guraso euskaldunen seme-alabek baino ezin zuten bertan ikasi. Beste hainbat euskaltzalerekin batera, Razkinek lan egin zuen guraso erdaldunen seme-alabek ere izan zezaten euskaraz ikasteko eskubidea, eta Arabako Foru Aldundiak irekitako Toki Eder ikastola publiko berria okupatu zuten. Aldundiak azkenik aukera hori ontzat eman eta irakasleak kontratatu zituen.\nGeroago, Euskal Filologia ikasi zuen eta Gasteizko euskaltegietan irakasten aritu ondoren, Eusko Jaurlaritzaren itzultzaile-beka bat lortu eta, urtebete geroago, 2002. urtean, Osakidetzako euskara zerbitzuko itzultzaile izateko lehiaketa publikora aurkeztu eta itzulpengintzan jardun zuen erretiratu arte.


Amalia López Cabrera - Wikipedia, entziklopedia askea.\nMadril, 1899 (61/62 urte)\nargazkilaria eta daguerreotypist (en)\nAmelia López Cabrera (Almería, 1837 - Madril, 1899) dagerrotipista eta argazkilari profesionala izan zen. "Amalia L. de López" bezala sinatzen zituen bere lanak eta Espainiako lehen argazki estudio propioa ireki zuen emakumea izan zen.\nMerkatari aberatsen alaba zen eta gaztetan ezagutu zuen, laster bere senar bihurtu zen, Francisco López Vizcaíno, Jaengo inprimatzaile alarguna. Harekin 1857an ezkondu eta Jaenera joan zen bizitzera.\nArgazkilaritzara hurbildu zen Ludwik Tarszeński Konarzenski, Lipako kondea, ezagutu zuenean. Lipako kondea Poloniako armadako kapitaina zen, Frantzian atzerriratua eta Louis Daguerre, argazkigintzaren sortzailearen laguna. Lipako kondea argazkiak ateratzen bidaiatzen zen eta hirian zegoela jakin zuenean Amaliak, haren bila joan zen eta bere lehen ikasle bihurtu zen. Argazkilari ona izaki eta dirua zuenez, 1860an bere estudio propioa ireki zuen. Ez zen lehen estudioa Espainian eta baziren senarraren estudioan ari ziren argazkilariak, baina bere balentria izan zen, garai hartan eta emakumea izanik, bere estudioa irekitzea La Merced auzoan (Obispo Arquellada kalea, 2) eta bere senarraren inprentaren ondoan. 1868an Zaragozan Argazki Sari Nazionalean aipamena lortu zuen.\n1869an Madrilera joan zen bizitzera, bere senarrak La Gaceta Agrícola inprimatzeko kontzesioa lortu baitzuen: bere estudioa itxi zuen Amaliak eta argazkilari profesional moduan egindako ibilbidea amaitu zen, ez baitakigu Madrilen bizi izan zeneko ezer: ezta noiz hil zen ere (senarra 1899an hil zela dakigu).\n↑ Fernández Molina, Miguel. (2019-09-07). «Amalia López, la historia de la primera española en abrir un estudio de fotografía propio» Huffington Post . Noiz kontsultatua: 2019-09-08.\nOrriaren azken aldaketa: 1 iraila 2020, 01:37.


Euskal Herria Oinez: Tramo 4 zatia MAULE - IRUÑEA (Burgi - Irunberri)\nTramo 4 zatia MAULE - IRUÑEA (Burgi - Irunberri)\nQUINTA ETAPA : BURGI - IRUNBERRI\nData: 2013ko maiatzak 19.\nOrdua eta lekua: 6:00m, Artzain Onaren plaza.\nIzen-emateko epearen hasiera: 2013ko maiatzak 6.\nFecha : 19 de mayo de 2013.\nHora y lugar : 6h 00m, Plaza del Buen Pastor.\nApertura de inscripciones : 6 de mayo de 2013.\nArbaiungo arrroilako La Canaleta inguruan istripu arriskua dagoela eta, erabaki da Leireko mendilerrora igo eta hegoaldeko alderditik jarraitzea Irunberriraino.\nPor riesgo de accidente en la zona de "La CANALETA" se ha optado por subir hacia la sierra de Leire e ir por la vertiente sur hasta Irunberri.\nBurgi - Irunberri