“Roadkill” ancam populasi tapir di Johor
JOHOR
BAHRU: Kita biasa mendengar populasi hidupan liar sering terancam berikutan
kawasannya diceroboh manusia, berikutan pembangunan tidak terancang ataupun
pemburu haram yang memburu keuntungan. Tetapi
terancam akibat kematian disebabkan dilanggar kenderaan suatu yang jarang dan
sukar untuk dipercayai. Menyedihkan,
tetapi itulah realitinya. Populasi Tapir di Malaysia kini menjadi mangsa. Pengarah
Jabatan Perhilitan Negeri, Salman Saaban mendedahkan populasi tapir akan
menjadi lebih kritikal di negeri itu, terutama dalam tempoh lima hingga 10
tahun akan datang, antaranya disebabkan “road kill” atau kematian akibat
dilanggar. Katanya,
pada tahun ini sahaja, Johor telah mencatatkan kejadian enam kes tapir
dilanggar mati, yang berlaku dalam tempoh kurang dua bulan iaitu antara 5 Januari
hingga 25 Februari lepas. “Dua
daripada enam kes itu berlaku di Kota Tinggi iaitu masing-masing di Batu 20,
Jalan Kota Tinggi-Mersing dan Jalan Tanjung Balau-Sedili Kecil. Dua kes lagi,
masing-masing di Jalan Padang Tembak Kluang dan tepi Lebuhraya Segamat-Kuantan,
berdekatan dengan FELDA Pemanis Segamat. “Baki
dua lagi kes berlaku di Jalan Sekakap-Mersing dan Jalan Mersing-Jemaluang,
Mersing,” katanya kepada Bernama dalam satu temuramah baru-baru ini. Katanya,
tiga daripada lima jalan ini merupakan kawasan ‘hotspot’ berlakunya kes tapir
dilanggar mati. Salman
berkata, antara tahun 2015 sehingga penghujung tahun 2019, sebanyak 14 ekor
tapir direkodkan mati akibat dilanggar kenderaan. Katanya,
walaupun tidak mempunyai stastistik yang tepat bagi kes tapir yang mati akibat
dijerat beliau menegaskan bahawa kesan jeratan yang biasanya adalah dawai akan
menyebabkan kecederaan serius pada anggota badan tapir terutamanya pada kaki
(sehingga kudung) dan leher mamalia itu. Katanya,
terdapat banyak kes di mana tapir tersebut berjaya diselamatkan daripada jerat,
malangnya mempunyai kesudahan yang menyayat hati, kerana akhirnya akan mati
dalam tempoh dua hingga tujuh hari selepas diselamatkan. “Kematian
ini selalunya disebabkan jangkitan pathogen melalui luka. Selain itu, terdapat
juga kes tapir mati disebabkan oleh ‘capture myopathy’, renjatan hipovolemia
dan lain-lain,” kata beliau. ‘Capture
myopathy’ merupakan satu penyakit haiwan tidak berjangkit, di mana kerosakan
otot berlaku akibat usaha, pergerakan atau stress yang melampau. Renjatan
hipovolemia pula keadaan di mana nyawa haiwan terancam, apabila tubuh badan
kehilangan lebih daripada 20 peratus (satu perlima) darah ataupun cecair,
menjadikan keadaan di mana jantung tidak dapat mengepam jumlah darah yang
mencukupi dalam tubuh dan menyebabkan kegagalan organ. Populasi
tapir dilihat kritikal pada masa ini kerana kadar pembiakan haiwan itu yang
perlahan dengan seekor tapir betina biasanya mengambil masa lebih setahun (13
bulan) untuk melahirkan seekor anak dan mengambil kira tempoh mengasuh anak
selama dua tahun, maka dianggarkan anak tapir yang seterusnya hanya boleh
dilahirkan selepas tiga tahun enam bulan. “Mengikut
kiraan tempoh tersebut, seekor tapir betina hanya dapat melahirkan anak antara
lima hingga enam ekor sahaja, sepanjang hayatnya (sehingga berumur 30 tahun),”
katanya. Salman
berkata, pada masa ini dianggarkan populasi tapir di hutan Johor dalam 295
ekor. “Jumlah
ini berdasarkan penyelidikan ke atas kepadatan tapir lebih kurang sembilan
ekor/100 km persegi dengan keluasan hutan darat (3,286 km persegi) di negeri
Johor. Taman Negara Endau Rompin di Pahang adalah kawasan yang mempunyai kepadatan
tapir tertinggi,” katanya. Salman
risau dengan keaddan ini di mana dengan beberapa faktor yang dilihat boleh
mengancam populasi spesis haiwan itu, ada kemungkinan tapir turut menerima
nasib yang sama dan turut pupus seperti Badak Sumatera dalam tempoh 10  hingga 15 tahun lagi. “Justeru,
langkah intervensi perlu dilakukan segera. Ini termasuk memasang dan menambah
papan-papan tanda di kawasan-kawasan hotspot yang dikenal pasti sebagai habitat
utama spesies ini berkeliaran, bagi mengurangkan risiko menjadi mangsa
kemalangan jalan raya,” katanya.  Sehingga
kini 41 papan tanda telah pun dipasang di kawasan lintasan hidupan liar
berkenaan. Selain
itu, Jabatan Perhilitan Johor turut mempertingkatkan lagi aktiviti
penguatkuasaan setiap bulan bagi mengurangkan risiko tapir dibunuh atau dijerat
pemburu haram. Katanya,
pihaknya turut mengadakan program pengkayaan habitat, dengan menyediakan
jenut-jenut tiruan bagi membekalkan keperluan mineral kepada tapir, terutamanya
di kawasan yang merekodkan kehadiran tapir tinggi seperti di Hutan Simpan Panti
dan Hutan Simpan Sedili di Kota Tinggi. Program-program
kesedaran awam seperti pameran, ceramah dan hebahan juga perlu diadakan secara
kerap, bagi mendidik orang ramai agar menyayangi hidupan liar termasuklah tapir. Bagaimanapun,
di sebalik kesungguhan melaksanakan inisiatif ini, Salman berkata pihaknya
menghadapi kekangan peruntukan kewangan yang terhad sekali gus menyukarkan
kelancaran menjalankan program konservasi tapir yang dirancang. Selain
itu,  Jabatan Perhilitan Johor turut
berdepan dengan kes pencerobohan tanah dilakukan oleh pihak-pihak yang tidak
bertanggungjawab yang menjalankan aktiviti pertanian secara haram berdekatan
habitat tapir.  “Tapir
merupakan spesies herbivor yang memakan pelbagai jenis pucuk-pucuk dan
daun-daun kayu yang meliputi sehingga 115 jenis tumbuh-tumbuhan. Selain itu
tapir juga memerlukan garam galian sebagai tambahan untuk kesihatan, yang boleh
diperolehi daripada jenut semula jadi yang terdapat di kawasan hutan.

“Jika sumber makanan sukar diperolehi di dalam
hutan, tapir akan mencari makanan di luar kawasan seperti di kawasan pertanian
atau di dalam kawasan kampung, seperti di dusun buah-buahan yang berhampiran.
Ini telah mengakibatkan tapir terdedah dengan risiko dilanggar kenderaan ketika
melintas jalan,” katanya. – BERNAMA



 
See author's posts
