text: मानवजीवनं भगवता दत्तं वरदानम्। मनुष्य जीवनं दुर्लभमस्ति। अतः दुर्लभेण प्राप्तस्य अस्य जीवनस्य सदुपयोगः कर्तव्यः। प्रयोजनं विना जीवनं व्यर्थमस्ति। साधारणः जनः प्रयोजनमुद्दिश्य जीवनं व्यापयति। पशवः तु लक्ष्यविहीनाः सन्ति। पशुमानवयोः मध्ये अयं प्रमुखः भेदोऽस्ति। यत् मानवः प्रयोजनम् उद्दिश्य कार्यं कुर्वन्ति। तेषां पशवानां किमपि लक्ष्यं नास्ति।
  मनुष्यः स्वभावतः सामाजिको प्राणी अस्ति। सः विवेकशीलः अपि अस्ति। तस्य कानिचित् निर्धारितानि लक्ष्याणि सन्ति। तस्यः एक परिवारः अस्ति। परिवारस्य सुखं प्रमुखं लक्ष्यमस्ति। निजपुत्राणाम् अध्ययनाय परिवारस्य कल्याणाय च सः अहर्निशं प्रयतते। वृद्ध जनानां सेवा अपि तस्य परमं कर्तव्यं भवति।
  मनुष्यजीवनस्य अन्यद् उद्देश्यम् अस्ति समाजसेवा। यस्मिन् समाजे स वसति, तत्समाजस्य समुन्नतिः तस्य प्रमुखं लक्ष्यम्। यदि देशस्य प्रत्येकः नागरिकः समाजसेवायां दृढनिश्चयो भवेत् तर्हि समाजे सर्वेऽपि सुखिनः भवन्ति।
  देशसेवा' अपि मानवजीवनस्य उद्देश्यं खलु। अनेके देशभक्ता; देशरक्षणार्थं स्वप्राणान् अपि अत्यजन्। ते वीरपुरुषाःसर्वेषाम् आदर्शा सन्ति। अतः मातृभूमि रक्षणं मानवजीवनस्य परमं लक्ष्यम्।
  स्वयं ज्ञानं गृहीत्वा, विद्यायाः प्रसार अपि मानवजीवनस्य लक्ष्यमस्ति। अस्माकं देशे ग्रामीणविभागे बहवः जनाः निरक्षराः सन्ति। अतः ग्रामेषु विकासः न जातः। ग्रामे ग्रामे साक्षरता प्रसारः अति-आवश्यकः खलु।
  लक्ष्यविहीनानां जीवनं पशुवत् भवति। विद्यार्थिभिः तु कदापि लक्ष्यत्यागः न कर्तव्यः। यदि तेषां जीवने लक्ष्यं भवति, तर्हि ते सफलतां प्राप्नुवन्ति। प्रयासेन तेषामुद्देश्यम अवश्यं पूर्णं भवति। यः स्वजीवनं परजीवनं च सुखसमृद्धियितुं प्रयतते, तस्य लक्ष्याणि सफलानि भवन्ति। ये समाजहितार्थं, देशहितार्थं कार्याणि कुर्वन्ति, ते अवश्यं यशस्विनः भवन्ति।
  