text: Check the below NCERT MCQ Questions for Class 9 Sanskrit Chapter 4 कल्पतरूः with Answers Pdf free download. MCQ Questions for Class 9 Sanskrit with Answers were prepared based on the latest exam pattern. We have provided कल्पतरूः Class 9 Sanskrit MCQs Questions with Answers to help students understand the concept very well.\nStudents can also read NCERT Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 4 Questions and Answers at LearnInsta. Here all questions are solved with a detailed explanation, It will help to score more marks in your examinations.\nनिम्नवाक्येषु रेखाकित-पदानां स्थानेषु प्रश्नवाचकं पदं लिखत\nहिमवान् नाम सर्वरत्नभूमिः नगेन्द्रः अस्ति।\nतत्र जीमूतकेतुः इति विद्याधरः वसति स्म।\nतस्य गृहोद्याने कुलक्रमागतः कल्पतरुः स्थितः।\nAnswer: (ग) कीदृशः\nसः महान् दानवीरः सर्वभूतानुकम्पी च अभवत्।\nतस्य गुणैः प्रसन्नः राजा तं यौवराज्ये अभिषिक्तवान्।\nAnswer: (घ) कस्मिन्\nस जीमूतवाहनः पितृमन्त्रिभिः उक्तः।\nAnswer: (ख) कैः\nअयं कल्पतरुः तव सदा पूज्यः।\nएतत् आकर्ण्य जीमूतवाहनः अन्तः अचिन्तयत्।\nकिन्तु केवलं कैश्चिदेव कृपणैः कश्चिदपि अर्थः अर्थितः।\nतद् अहम् अस्मात् अभीष्टं मनोरथं साधयामि।\nएवम् आलोच्य सः पितुः अन्तिकम् आगच्छत्।\nअस्मिन् संसारसागरे सर्वधनं वीचिवत् चञ्चलम्।\nसः जीमूतवाहनः कल्पतरुम् उपगम्य उवाच।।\nAnswer: (ग) कम्\nयथा पृथ्वीम् अदरिद्रां पश्यामि।\nAnswer: (क) काम्\nइति वाक् तस्मात् तरोः उदभूत्।\nAnswer: (क) कस्मात्/कुतः\nसः कल्पतरुः दिवं समुत्पत्य भुवि वसूनि अवर्षत्।\nAnswer: (घ) कुत्र/कस्याम्\nतस्य सर्वजीवानुकम्पया सर्वत्र यशः प्रथितम्।\nAnswer: (क) कया\nत्वया अस्मात् पूर्वेषाम् अभीष्टाः कामाः पूरिताः।\nत्वया त्यक्तः एषोऽहं यातोऽस्मि।\nनिम्नलिखितम् अनुच्छेदं पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत\nअस्ति हिमवान् नाम सर्वरत्नभूमिः नगेन्द्रः। तस्य सानोः उपरि विभाति कञ्चनपुरं नाम नगरम्। तत्र जीमूतकेतुः इति श्रीमान् विद्याधरपतिः वसति स्म। तस्य गृहोद्याने कुलक्रमागतः कल्पतरुः स्थितः। स राजा जीमूतकेतुः तं कल्पतरुम् आराध्य तत्प्रसादात् च बोधिसत्वांशसम्भवं जीमूतवाहनं नाम पुत्रं प्राप्नोत्। सः जीमूतवाहनः महान् दानवीरः सर्वभूतानुकम्पी च अभवत्। तस्य गुणैः प्रसन्नः स्वसचिवैश्च प्रेरितः राजा कालेन सम्प्राप्तयौवनं तं यौवराज्ये अभिषिक्तवान्। कदाचित् हितैषिणः पितृमन्त्रिणः यौवराज्ये स्थितं तं जीमूतवाहनं उक्तवन्तः- "युवराज! योऽयं सर्वकामदः कल्पतरुः तवोद्याने तिष्ठति स तव सदा पूज्यः। अस्मिन् अनुकूले स्थिते सति शक्रोऽपि अस्मान् बाधितुं न शक्नुयात्" इति।\nश्रीमतः विद्याधरपतेः किं नाम आसीत्?\nस राजा कीदृशं पुत्रं प्राप्नोत्?\nजीमूतकेतोः उद्याने कीदृशः कल्पतरुः स्थितः आसीत्?\nनृपस्य गृहीद्याने कः स्थितः आसीत्?\nAnswer: नृपस्य गृहोद्याने कुलक्रमागतः कल्पतरुः स्थितः आसीत्।\nपुत्रः कीदृशः अभवत्?\nअनुच्छेदे 'सम्पूज्य' इति पदस्य कः पर्यायः लिखितः?\nAnswer: पुत्रः महान् दानवीरः सर्वभूतानुकम्पी च अभवत्।\nअनुच्छेदे 'स राजा जीमूतकेतुः' इत्यस्य कर्तृपदस्य क्रियापदं किं वर्तते?\nहितैषिभिः पितृमन्त्रिभिः' अनयोः पदयोः विशेषणपदं किम्?\nअवसत्' इति पदस्य अर्थे किं पदं प्रयुक्तम्?\nAnswer: वसति स्म\nएतत् आकर्ण्य जीमूतवाहनः अचिन्तयत्-"अहो ईदशम् अमरपादपं प्राप्यापि पूर्वैः पुरुषैः अस्माकं तादशं फलं किमपि न प्राप्तम्। किन्तु केवलं कैश्चिदेव कृपणैः कश्चिदपि अर्थः अर्थितः। तदहम् अस्मात् कल्पतरोः अभीष्टं साधयामि" इति। एवम् आलोच्य सः पितुः अन्तिकम् आगच्छत्। आगत्य च सुखमासीनं पितरम् एकान्ते न्यवेदयत्-"तात! त्वं तु जानासि एव यदस्मिन् संसारसागरे आशरीरम् इदं सर्व धनं वीचिवत् चञ्चलम्। एकः परोपकार एव अस्मिन् संसारे अनश्वरः यो युगान्तपर्यन्तं यशः प्रसूते। तद् अस्माभिः ईदृशः कल्पतरुः किमर्थ रक्ष्यते? यैश्च पूर्वैरयं 'मम मम' इति आग्रहेण रक्षितः, ते इदानीं कुत्र गताः? तेषां कस्यायम्? अस्य वा के ते? तस्मात् परोपकारैकफलसिद्धये त्वदाज्ञया इमं कल्पपादपम् आराधयामि।\nकः अन्तः अचिन्तयत्?\nआशरीरमिदं सर्वधनं कीदृशं चञ्चलं वर्तते?\nजीमूतवाहनः कस्य अन्तिकम् आगच्छत?\nतस्मात् कस्मै/किमर्थ नृपस्य आज्ञया जीमूतवाहनः कल्पपादपम् आराधयति?\nAnswer: तस्मात् मनोरथम् अभीष्टम् साधयितुं नृपस्य आज्ञया जीमूतवाहनः कल्पपादपम् आराधयति।\nकः एवास्मिन् संसारेऽनश्वरः यो युगान्तपर्यन्तं यशः प्रसूते।\nAnswer: परोपकारः एवास्मिन् संसारेऽनश्वरः यो युगान्तपर्यन्तं यशः प्रसूते।\nअनुच्छेदे 'वृक्षम्' इत्यस्य पदस्य कः पर्यायः आगतः?\n'एतत् आकर्ण्य जीमूतवाहनः अचिन्तयत!।' अत्र कर्तृपदं किम्?\nअनुच्छेदे 'गत्वा' इति पदस्य कः विपर्ययः लिखितः?\nश्रुत्वा' 'इत्यर्थे किं पदं प्रयुक्तम्?\nअथ पित्रा 'तथा' इति अभ्यनुज्ञातः स जीमूतवाहनः कल्पतरुम् उपगम्य उवाच-"देव! त्वया अस्मत्पूर्वेषाम् अभीष्टाः कामाः पूरिताः, तन्ममैकं कामं पूरय। यथा पृथिवीम् अदरिद्राम् पश्यामि तथा करोतु देव" इति। एवं वादिनि जीमूतवाहने "त्यक्तस्त्वया एषोऽहं यातोऽस्मि" इति वाक् तस्मात् तरोः उदभूत्। क्षणेन च स कल्पतरुः दिवं समुत्पत्य भुवि तथा वसूनि अवर्षत् यथा न कोऽपि दुर्गत आसीत्। ततस्तस्य\nजीमूतवाहनस्य सर्वजीवानुकम्पया सर्वत्र यशः प्रथितम्।\nकः कल्पतरुम् उपगम्य उवाच?\nक्षणेन सः कल्पतरुः किम् अवर्षत्?\nसः पृथिवी कीदृशीम् पश्यति?\nजीमूतवाहने एवं वादिनि कीदृशी/का वाक् तस्मात् तरोः उदभूत्?\nAnswer: जीमूतवाहने एवं वादिनि "त्यक्तस्त्वया एषोऽहं यातोऽस्मि" इति वाक् तस्मात् तरोः उदभूत्।\nजीमूतवाहनस्य सर्वजीवानुकम्पया किं अभवत्?\nAnswer: जीमूतवाहनस्य सर्वजीवानुकम्पया सर्वत्र यशः प्रथितम्।\n'अभीष्टाः कामाः' अनयोः पदयोः विशेष्यपदं किमस्ति?\nअनुच्छेदे 'वृक्षात्' इत्यस्य पदस्य कः पर्यायः आगतः?\nअनुच्छेदे 'अवर्षत्' इति क्रियापदस्य कर्तृपदं किमत्र प्रयुक्तम्?\n'अकथयत्' इत्यर्थे किं पदं प्रयुक्तम्?\nनिम्नवाक्यानि घटनाक्रमानुसारं पुनर्लिखत\n1. (i) कञ्चनपुरस्य नगरस्य राजा जीमूतकेतुः आसीत्।\n(ii) एकदा तस्य नृपस्य मन्त्रिणः कथितवन्तः।।\n(iii) हे युवराज! अयं कामदः कल्पतरुः सर्वैः पूज्यः वर्तते।\n(iv) नृपस्य पुत्रः जीमूतवाहनः महान् दानवीरः सर्वभूतानुकम्पी च अभवत्।\n(v) एकदा सः पितरम् उपगम्य अवदत्-हे पितः! अहम् एतं कल्पतरुं परोपकाराय आराधयामि।\n(vi) नृपः सचिवानां परामर्शेण पुत्रं यौवराज्येऽभिषिक्तवान्।\n(vii) अस्मिन् अनुकूले स्थिते शक्रोऽपि अस्मान् बाधितुं न शक्यते।\n(viii) तस्य गृहोद्याने कुलक्रमागतः एकः कल्पतरुः स्थितः आसीत्।\n(i) कञ्चनपुरस्य नगरस्य राजा जीमूतकेतुः आसीत्।\n(ii) तस्य गृहोद्याने कुलक्रमागतः एकः कल्पतरुः स्थितः आसीत्।\n(iii) नृपस्य पुत्रः जीमूतवाहनः महान् दानवीरः सर्वभूतानुकम्पी च अभवत्।\n(iv) नृपः सचिवानां परामर्शण पुत्रं यौवराज्येऽभिषिक्तवान्।\n(v) एकदा तस्य नृपस्य मन्त्रिणः कथितवन्तः।\n(vi) हे युवराज! अयं कामदः कल्पतरुः सर्वैः पूज्यः वर्तते।\n(viii) एकदा सः पितरम् उपगम्य अवदत्-हे पितः! अहम् एतं कल्पतरुं परोपकाराय आराधयामि।\n2. (i) पुत्रः जीमूतवाहनः कल्पतरुम् आराध्य अकथयत्।\n(ii) क्षणेन सः कल्पतरुः दिवम् उत्पत्य भुवि वसूनि अवर्षत्।\n(iii) हे देव! यथा पृथ्वीम् अदरिद्रां पश्यामि तथा भवान् करोतु इति।\n(iv) त्वया अस्मत् पूर्वेषाम् अभीष्टाः कामाः पूरिताः तत् मम अपि एकां कामनां पूरय।\n(v) तरुः जीमूतवाहनम् अवदत्-"त्वया त्यक्तः अहं गच्छामि इति"।\n(vi) जीमूतवाहनस्य यशः सर्वत्र प्रथितम्।\n(vii) तस्य पुत्रः जीमूतवाहनः अतीव महान् दानवीरः सर्वभूतानुकम्पी च आसीत्।\n(viii) हिमालये कञ्चनपुर नगरस्य राजा जीमूतकेतुः विद्याधरपतिः आसीत्।\n(i) हिमालये कञ्चनपुर नगरस्य राजा जीमूतकेतुः विद्याधरपतिः आसीत्।\n(ii) तस्य पुत्रः जीमूतवाहनः अतीव महान् दानवीरः सर्वभूतानुकम्पी च आसीत्।\n(iii) पुत्रः जीमूतवाहनः कल्पतरुम् आराध्य अकथयत्।\n(iv) हे देव! यथा पृथ्वीम् अदरिद्रां पश्यामि तथा भवान् करोतु इति।\n(v) त्वया अस्मत् पूर्वेषाम् अभीष्टाः कामाः पूरिताः तत् मम अपि एकां कामनां पूरय।\n(vi) तरुः जीमूतवाहनम् अवदत्-"त्वया त्यक्तः अहं गच्छामि इति"।\n(vii) क्षणेन सः कल्पतरुः दिवम् उत्पत्य भुवि वसूनि अवर्षत्।\n(viii) जीमूतवाहनस्य यशः सर्वत्र प्रथितम्।\nनिम्न 'क' वर्गीय पदानाम् 'ख' वर्गीय पदेषु पर्यायमेलनम्\n'क' वर्गः - 'ख' वर्गः\n(i) सानोः - प्रसिद्धम्\n(ii) प्रथितम् - याचितः\n(iii) वसूनि - समीपम्\n(iv) अर्थितः - इन्द्रः\n(v) अन्तिकम् - अनुमतः\n(vi) शक्रः - धनानि\n(vii) यौवराज्ये - शिखरस्य\n(viii) अभ्यनुज्ञातः - युवराजपदे\n(i) अभीष्टाः - पृथ्वीम्\n(ii) अदरिद्राम् - कामम्\n(iii) एकम् - राजा\n(iv) प्रसन्नः - सः\n(v) पूज्यः - कल्पतरुः\n(vi) सर्वकामदः - कामाः\n(vii) वादिनि - तरोः\n(viii) तस्मात् - जीमूतवाहने\nनिम्न 'क' वर्गीय पदानां 'ख' वर्गीय पदेषु विपर्ययचयनं कुरुत\n'क' पदानि - 'ख' विपर्ययाः\n(क) अधः - अपूज्यः\n(ख) तिरस्कृत्य - प्रतिकुले\n(ग) राजा - बहिः\n(घ) अकामाः - दुर्गम्य\n(ङ) अनश्वरः - प्रजा\n(च) प्रसन्नः - अपयशः\n(छ) दानवीरः - पतित्वा\n(ज) अदरिद्राम् - उपरि\n(झ) उपगम्य - दरिद्राम्\n(ञ) अनुकूले - मातरम्\n(ट) समुत्पत्य - कामाः\n(ठ) पितरम् - आराध्य\n(ड) अन्तः - नश्वरः\n(ढ) यशः - दुःखी\n(ण) पूज्यः - कृपणः\nWe hope the given NCERT MCQ Questions for Class 9 Sanskrit Chapter 4 कल्पतरूः with Answers Pdf free download will help you. If you have any queries regarding CBSE Class 9 Sanskrit कल्पतरूः MCQs Multiple Choice Questions with Answers, drop a comment below and we will get back to you soon.
  