text: April 23, 2021 by kinabesa\nCheck the below NCERT MCQ Questions for Class 9 Sanskrit Chapter 11 पर्यावरणम् with Answers Pdf free download. MCQ Questions for Class 9 Sanskrit with Answers were prepared based on the latest exam pattern. We have provided पर्यावरणम् Class 9 Sanskrit MCQs Questions with Answers to help students understand the concept very well.\nStudents can also read NCERT Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 11 Questions and Answers at LearnInsta. Here all questions are solved with a detailed explanation, It will help to score more marks in your examinations.\nनिम्नवाक्येषु रेखाकित पदानां स्थानेषु प्रश्नवाचक पदं लिखत\nप्रकृतिः प्राणिनाम् संरक्षति।\nAnswer: (क) केषाम्\nप्रकृतिः सुखसाधनैः तर्पयति।\nAnswer: (ग) कैः\nपञ्चतत्वानि मिलित्वा पर्यावरणं रचयन्ति।\n'परिष्कृतम्' पर्यावरणं अस्मभ्यम् जीवनं यच्छति।\nAnswer: (ख) कीदृशम्\nप्रकृतिकोपैः जनः आतङ्कितः भवति।\nAnswer: (क) कीदृशः\n'इन्धनकाष्ठानि' बाहुल्येन समुपहरन्ति।\nAnswer: (क) कानि\nवृक्षकर्तनात् सङ्कटापन्नो जातः।।\nAnswer: (ख) कस्मात्\nयन्त्रागाराणां विषाक्तं जलं नद्याम् पतन्ति।\nपर्यावरणरक्षणं धर्मस्य अङ्ग इति ऋषयः कथयन्ति।\nAnswer: (क) कस्य\nशुद्धपर्यावरणं अस्मभ्यम् जीवनं यच्छति।\nAnswer: (क) केभ्यः\nस्वार्थान्धः मानवः अद्य पर्यावरणं नाशयति।\nपञ्च प्रमुखानि तत्त्वानि सन्ति।\nAnswer: (ख) कति\nवने ऋषयः वसन्ति स्म?\nAnswer: (ख) केन\nप्राचीनकाले ऋषयः लोकमङ्गलाशंसिनः आसन्।\nAnswer: (ग) कदा\nभूकम्पैः मानवस्य मङ्गलम् या भवति?\nविहगाः श्रोत्ररसायनं ददति।\nAnswer: (घ) के\nस्वल्पलाभाय जनाः बहुमूल्यानि वस्तूनि नाशयन्ति।\nAnswer: (क) कीदृशानि\nनिम्नलिखितम् गद्यांशम् पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत\nप्रकृतिः समेषां प्राणिनां संरक्षणाय यतते। इयं सर्वान् पुष्णाति विविधैः प्रकारैः सुखसाधनैः च तर्पयति। पृथिवी, जलं, तेजः, वायुः, अकाशः च अस्याः प्रमुखानि तत्त्वानि। तान्येव मिलित्वा पृथक्तया वाऽस्माकं पर्यावरणं रचयन्ति। आवियते परितः समन्तात् लोकः अनेन इति पर्यावरणम्। यथा अजातश्शिशुः मातृगर्भे सुरक्षितः तिष्ठति तथैव मानवः पर्यावरणकुक्षौ। परिष्कृतं प्रदूषणरहितं च पर्यावरणम् अस्मभ्यं सांसारिकं जीवनसुखं, सद्विचार, सत्यसङ्कल्पं माङ्गलिकसामग्रीञ्च प्रददाति। प्रकृतिकोपैः आतङ्कितो जनः किं कर्तुं प्रभवति? जलप्लावनैः, अग्निभयैः, भूकम्पैः, वात्याचक्रैः, उल्कापातादिभिश्च सन्तप्तस्य मानवस्य क्व मङ्गलम्?\nप्रकृतिः केषाम् संरक्षणाय यतते?\nका विविधैः प्रकारैः सर्वान् पुष्णाति तर्पयति च?\nप्रकृतिः कैः पोषयति?\nप्रकृतिः कथं रक्षणं करोति?\nAnswer: प्रकृतिः यथा अजातः शिशुः मातृगर्भे सुरक्षितः तिष्ठति तथैव मानवः पर्यावरणकुक्षौ रक्षणं करोति।\nपरिष्कृतं प्रदुषणरहितं च पर्यावरणं अस्मभ्यम् किं ददाति?\nAnswer: परिष्कृतं प्रदूषणरहित च पर्यावरणं अस्मभ्यम् सांसारिकं जीवनसुखं, सद्विचार, सत्यसंकल्प मांगलिक सामग्रीञ्च प्रददाति।\n'इयं सर्वान् पुष्णाति' अत्र 'इयं' पदम् कस्यै प्रयुक्तम्?\n'शुद्धम्' इति पदस्य पर्यायपदं गद्यांशे किम् प्रयुक्तम्?\n'प्रददाति' इति क्रियापदस्य कर्तृपदम् किम् अत्र?\nअत्र 'विविधैः' इति विशेषणपदस्य विशेष्यपदं किम्?\nअत एव अस्माभिः प्रकृतिः रक्षणीया। तेन च पर्यावरणं रक्षितं भविष्यति। प्राचीनकाले लोकमङ्गलाशंसिनः ऋषयो वने निवसन्ति स्म। यतो हि वने सुरक्षितं पर्यावरणमुपलभ्यते स्म। तत्र विविधा विहगाः कलकूजिश्रोत्ररसायनं ददति। सरितो गिरिनिर्झराश्च अमृतस्वादु निर्मलं जलं प्रयच्छन्ति। वृक्षा लताश्च फलानि पुष्पाणि इन्धनकाष्ठानि च बाहुल्येन समुपहरन्ति। शीतलमन्दसुगन्धवनपवना औषधकल्पं प्राणवायु वितरन्ति।\nप्रकृतिः केन रक्षणीया?\nके श्रोत्ररसायनं ददति?\nप्राचीन काले वने के वसन्ति स्म?\nप्राचीनकाले कीदृशाः ऋषयः वने निवसन्ति स्म?\nAnswer: प्राचीनकाले लोकमङ्गलाशंसिनः ऋषयः वने निवसन्ति स्म।\nनिर्मलं जलं के-के प्रयच्छन्ति?\nAnswer: सरितो गिरिनिर्झराश्च अमृतस्वादु निर्मलं जलं प्रयच्छन्ति।\nअत्र 'आधुनिककाले' इति पदस्य विपर्ययपदं किम् अस्ति?\n'विविधाः विहगाः' अनयोः पदयोः अत्र विशेषणपदं किम्?\n'सरिता' इति कर्तृपदस्य क्रियापदं किम्?\nखगाः 'इति पदस्य पर्यायपदं किम्?'\nपरन्तु स्वार्थान्धो मानवः तदेव पर्यावरणम् अद्य नाशयति। स्वल्पलाभाय जना बहुमूल्यानि वस्तूनि नाशयन्ति। जनाः यन्त्रागाराणां विषाक्तं जलं नद्यां निपातयन्ति। तेन मत्स्यादीनां जलचराणां च क्षणेनैव नाशो भवति। नदीजलमपि तत्सर्वथाऽपेयं जायते। मानवाः व्यापारवर्धनाय वनवृक्षान् निर्विवेकं छिन्दन्ति। तस्मात् अवृष्टिः प्रवर्धते, वनपशवश्च शरणरहिता ग्रामेषु उपद्रवं विदधति। शुद्धवायुरपि वृक्षकर्तनात् सङ्कटापन्नो जायते एवं हि स्वार्थान्धमानवै विकृतिम् उपगता प्रकृतिः एव तेषां सर्वेषां विनाशकी भवति। विकृतिमुपगते पर्यावरणे विविधाः रोगाः भीषणसमस्याश्च सम्भवन्ति तत्सर्वमिदानी चिन्तनीयं प्रतिभाति।\nकीदृशः मानवः अद्य पर्यावरणं नाशयति?\nकस्याः जलम् सर्वथा अपेयं जायते?\nAnswer: नद्याः (नदीजलम्)\nजनाः किमर्थम् बहुमूल्यानि वस्तूनि नाश्यन्ति?\nयन्त्रागाराणां जलं किम् करोति?\nAnswer: यन्त्रागाराणां विषाक्तं जलं नद्यां निपात्यते येन मत्स्यादीनां जलचराणां च क्षणेनैव नाशः जायते।\nवृक्षकर्तनात् कीदृशः संकटापन्नो जातः?\nAnswer: शुद्धवायुरपि वृक्षकर्तनात् संकटापन्नो जातः।\n'बहुलाभाय' अस्य पदस्य विपर्ययपदं किं प्रयुक्तम्?\n'भवति' इति क्रियापदस्य कर्ता कः?\n'विविधाः रोगाः' अनयोः पदयोः अत्र विशेष्यपदं किम्?\n'वस्तूनि' इति विशेष्य पदस्य विशेषणपदं किम् अत्र?\nधर्मो रक्षति रक्षितः इत्यार्षवचनम्। पर्यावरणरक्षणमपि धर्मस्यैवाङ्गमिति ऋषयः प्रतिपादितवन्तः। अत एव 'वापीकूपतडागादिनिर्माणं देवायतन-विश्रामगृहादिस्थापनञ्च धर्मसिद्धेः स्रोतो रूपेण अङ्गीकृतम्। कुक्कुर-सूकर-सर्प-नकुलादि-स्थलचराः, मत्स्य-कच्छप-मकरप्रभृतयः जलचराश्च अप रक्षणीयाः, यतः ते स्थलमलानाम् अपनोदिनः जलमलानाम् अपहारिणश्च। प्रकृतिरक्षया एव लोकरक्षा सम्भवति इत्यत्र न संशयः।\n'धर्मो रक्षति रक्षितः' इति कीदृशम् वचनम्?\nपर्यावरणरक्षणं कस्य अङ्गम् इति?\nकः रक्षितः रक्षति?\nAnswer: 'धर्मो रक्षति रक्षितः' इति आर्षवचनम् अस्ति।\nस्थलचराः के-के. भवन्ति?\nAnswer: कुक्कुर-सूकर-सर्प-नकुल आदयः स्थलचराः भवन्ति।\n'प्रतिपादितवन्तः' इति क्रियापदस्य कर्तृपदं किम्?\nअनुच्छेदे 'लोकरक्षा' इति कर्तृपदस्यं क्रियापदं किम्?\nअनुच्छेदे 'स्थलचराः' इति पदस्य विपर्ययपदं किम्?\nअत्र 'ऋषीणां' इति पदस्य पर्यायपदं किम्?\nनिम्न 'क' वर्गीय पदानाम् 'ख' वर्गीय पदेषु पर्यायपदम् चित्वा लिखत\n'क' वर्गः - 'ख' वर्गः\n1. यतते - कर्णामृतम्\n2. कुक्षौ - अधुना\n3. परितः - शोचनीयम्\n4. परिष्कृतम् - ऋषयः\n5. गिरिनिर्झराः - प्रयत्न करोति\n6. श्रोत्ररसायनम् - स्वीकृतम्\n7. प्राणवायुः - शुद्धम्\n8. अपेयम् - पर्वतानां प्रपाताः\n9. इदानीम् - गर्भ\n10. अवृष्टिः - समन्तात्\n11. चिन्तनीयम् - आक्सीजनम्\n12. देवायतनम् - पातुम् अयोग्यम्\n13. आर्षः - वर्षारहितः\n14. अङ्गीकृतम् - देवालयः\n1. प्रयत्नं करोति\n5. पर्वतानां प्रपाताः\n8. पातुम् अयोग्यम्\n'क' स्तम्भे विशेषणानि 'ख' स्तम्भे विशेष्याणि दत्तानि। तानि समुचित योजयत\n1. प्रमुखानि - सुखसाधनैः\n2. विविधैः - प्रकृतिः\n3. इयं - मानवस्य\n4. सन्तप्तस्य - विहगाः\n5. आतङ्कितः - जलम्\n6. विविधाः - वनपवनः\n7. निर्मलम् - प्रकृतिः\n8. शीतलः - धर्म\n9. बहुमूल्यानि - प्राणिनाम्\n10. विनाशकी - वस्तुनि\n11. रक्षितः - जनः\n12. समेषाम् - तत्त्वानि\nनिम्न 'क' वर्गीय पदानाम् 'ख' वर्गीय पदेषु विलोमपदानि मेलयत\n1. जलचराः - पुरा\n2. संशयः - पेयम्\n3. धर्मः - उपकी\n4. रक्षितः - अविषाक्तम्\n5. स्वार्थः - असुरक्षितम्\n6. अद्य - असत्यम्\n7. अपेयम् - असंशयः\n8. निर्विवेकम् - परार्थः\n9. विनाशकी - अधर्मः\n10. विषाक्तम् - स्थलचराः\n11. भविष्यति - अरक्षितः\n12. प्राचीनकाले - सविवेकम्\n13. सुरक्षितम् - आसीत्\n14. सद्विचारम् - आधुनिक काले\n15. अजातशिशुः - कुविचारम्\n16. सत्यम् - जातशिशुः\n12. आधुनिक काले\nWe hope the given NCERT MCQ Questions for Class 9 Sanskrit Chapter 11 पर्यावरणम् with Answers Pdf free download will help you. If you have any queries regarding CBSE Class 9 Sanskrit पर्यावरणम् MCQs Multiple Choice Questions with Answers, drop a comment below and we will get back to you soon.
  