text: RBSE Class 10 Sanskrit Model Paper 2 - RBSE Guide\nRBSE Class 10 Sanskrit Model Paper 2 are part of RBSE Class 10 Sanskrit Board Model Papers. Here we have given Rajasthan RBSE Class 10 Sanskrit Model Paper 2.\nRBSE Class 10 Sanskrit Sample Paper 2\nसमयः 3 1/4(सपाद होरात्रयम्)\nएकस्य प्रश्नस्य सर्वे भागाः एकत्र एवं लेखनीया।\nअधोलिखितस्य पाठ्यपुस्तकात् पठित गद्यांशस्य सप्रसङ्गं हिन्दी भाषायाम् अनुवादं लिखत (5)\nअथ तेने व्याधेन तण्डुलकणान् विकीर्य जालं विस्तीर्णम् स च प्रच्छन्नो भूत्वा स्थितः। तस्मिन्नेव काले चित्रग्रीवनामा कपोतराजः सपरिवारो वियति विसर्प तान् तण्डुलकणान् अवलोकयामास (अपश्यत्)। ततः कपोतराजः तण्डुलकणलुब्धान् कपोतान् प्रति आह (अकथयत्) "कुतोऽत्र निर्जने वने तण्डुलकणानां सम्भवः ? तन्निरूप्यतां तावत्। भद्रमिदं न पश्यामि सर्वथा अविचारितं कर्म न कर्तव्यम्।"\nसत्यं वद। धर्मं चर। स्वाध्यायान्मा प्रमदः। सत्यान्न प्रमदितव्यम्। धर्मान्न प्रमदितव्यम्। कुशलान्न प्रमदितव्यम्। भूत्यै न प्रमदितव्यम्। स्वाध्याय-प्रवचनाभ्यां न प्रमदितव्यम्। देवपितृकार्याभ्यां न प्रमदितव्यम्। मातृदेवो भव। पितृदेवो भव। आचार्यदेवो भव। अतिथिदेवो भव। यानि अनवद्यानि कर्माणि तानि सेवतिव्यानि नो इतराणि।\nअधोलिखितस्य पद्यांशस्य सप्रसंगं हिन्दीभाषायाम् अनुवादं करोतु (5)\nतृणैः गुणत्वमापन्नैः बध्यन्ते मत्तदन्तिनः।।\nअनुकूले विद्यौ देयं यतः पूरयिता हरिः।\nप्रतिकूले विद्यौ देयं यतः सर्वं हरिष्यति।।\nअधोलिखितस्य पद्यांशस्य सप्रसंगं संस्कृतव्याख्या करोतु (4)\nपात्रापात्र-विवेकोऽस्ति धेनुपन्नगयोः इव।\nतृणात्संजायते क्षीरं क्षीरात्संजायते विषम्।।\nअधोलिखितस्य नाट्यांशस्य सप्रसंगं संस्कृत-व्याख्यां करोतु (3)\nप्रतापः - कीदृशस्तावद् विजयः? स्वदेशं परित्यक्तुं तु समुद्यतः अस्मि !\nद्वितीयसर्वदारः - (उत्थाय साञ्जलिः) नहि नहि महाराज! यत्र-यत्र भवान् गमिष्यति, तत्र-तत्र वयम् अपि अनुगमिष्यामः।\nप्रतापः - एवं न वाच्यम् । भवन्तः अत्र स्थित्वा एवं मातृभूमेः सेवां कुर्वन्तु\nतृतीयसर्वदारः - नहि भगवन्! अस्माकं सेवाः भवती सह सन्ति । वयं तु भवता सह एव निवत्स्यामः।\nप्रतापः - यद् रोचते भवद्भयः, कुर्वन्तु । न अहं भवतः विवशान् करोमि। (महाराणा प्रतापेन सह सर्वे अपि अनुचराः ततः उत्थाय भिल्लानाम् आवासस्य मध्यतः निःसरन्ति।)\nराजा  -  (आत्मगतम्) कथमेकान्वयो मम ? (प्रकाशम्) न पुनरात्मगत्या मानुषाणामेष विषयः।\nतापसी  -  यथा भद्रमुखो भणति । अप्सरः सम्बन्धेनास्य जनन्यत्र देवगुरोस्तपोवने प्रसूता।\nराजा  -  (अपवार्य) हन्त, द्वितीयमिदमाशाजननम्। (प्रकाशम्) अथ सा तत्रभवती किमाख्यस्य राजर्षेः पत्नी ?\nतापसी  -  कस्तस्य धर्मदारपरित्यागिनो नाम संकीर्तयितुं चिन्तयिष्यति ?\nराजा  -  (स्वगतम्) इयं खलु कथा मामेव लक्ष्यीकरोति। यदि तावदस्य शिशोर्मातरं नामतः पृच्छमि ? अथवा अनार्यः परदारव्यवहारः।\nअधोलिखितेषु अष्टसु केषाञ्चन षट् प्रश्नानामुत्तराणि संस्कृतमाध्यमेन लिखत (1/2 × 6 = 3)\nराष्ट्रे कस्य स्वत्वं न भवितुं शक्नोति ?\nस्वामिकेशवानन्दस्य मातापित्रौः नाम किम् ?\nसुजान चरित काव्ये सूरजमल्लस्य कति युद्धानां वर्णनं उपलभ्यते ?\n"सितपङ्कजम्' इत्यस्य पर्यायशब्दत्रयम् लिखन्तु।\nअजरामरवत् किं चिन्तयेत् प्राज्ञः ?\nमण्डूकाधिपतिः कः आसीत् ?\nकं बलवन्तं न बाधते शीतम् ?\nमरुदेशे सैकतवप्राः कीदृशाः सन्ति ?\nनिर्देश : प्रश्न संख्या 6 - 9 पर्यन्तं रेखांकित पदमाधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत\nतृणाद् क्षीरं संजायते। (1)\nप्रतापस्य राज्यकाले अकबर इति नामकः मुगलशासकः आसीत्। (1)\nन भोगभवने रमणीयम्। (1)\nप्रश्नपत्रादतिरिच्य स्वपाठ्यपुस्तकात् श्लोकद्वयं लिखत। (1/2 × 2 = 3)\nअधोलिखित गद्यांशं पठित्वा एतदाधारित प्रश्नानाम् उत्तराणि यथानिर्देश लिखतकश्चन् पक्षी आकाशमार्गे उड्डीयमानः आसीत्। सः पुनः पुनः कोऽरुक् ?' इति वदति स्म। अर्थात् कः नीरोगः, कः स्वस्थः इति तस्य कथनस्य आशयः। तस्य प्रश्नस्य उत्तरं ज्ञातुं सः इतस्ततः भ्रमति स्म। परन्तु सः कस्मात् अपि स्वस्य प्रश्नस्य उत्तरं न प्राप्तवान्। जनाः तस्य प्रश्नं श्रुत्वा उपहासं कृतवन्तः। पक्षी निराशः जातः। वैद्यर्षिः वाग्भटः कदाचित् नित्य-विधिनिमित्तं नदीतीरं गतवान् आसीत्। तस्मिन् समये श्रान्तः सः पक्षी तत्र आगत्य एकस्मिन् वृक्षे उपाविशत्। वाग्भटं दृष्ट्वा सः तथैव कोऽरुक् ? कोऽरुक् ? इति अवदत्। वाग्भटः पक्षिभाषामपि जानाति स्म। पक्षिणः वचनं श्रुत्वा तस्य मुखात् इत्थमुत्तरं निर्गतम्-'हितभुक्, मितभुक्, ऋतभुक्" इति। अर्थात् यः हितकरं परिमितं नियमितं च आहारं करोति, सः नीरोगः भवति इति। स्वास्थ्यसूत्रम् एकेनैव वाक्येन तेन एव वर्णितम् आसीत्। वाग्भटमुखात् स्वस्य शङ्कायाः समाधानं प्राप्य सः पक्षी नितरां सन्तुष्टः अभवत्, तस्मै कृतज्ञताम् अर्पयित्वा आनन्देन स्वस्थानम् अगच्छत्।\n(क) अस्य गद्यांशस्य समुचितं शीर्षकं लिखतु। (1)\n1. अनुच्छेदस्य उपयुक्तं शीर्षकं लिखत। (1)\n2. कः आकाश मार्गे उड्डीयमानः आसीत् ? (1)\n3. जनाः तस्य प्रश्नं श्रुत्वा किं कृतवन्तः ? (1)\n4. यः हितकरं परिमितं नियमितं च आहारं करोति सः किं भवति ? (1)\n5. किं एकेन वाक्येन तेन एवं वर्णितम् ? (1)\n1. 'सः पक्षी नितरां सन्तुष्टः' अत्र विशेषणपदं किम् ? (1)\n2. "विहगाः' इति पदस्य पर्यायवाचि पदं चिनुत। (1)\n3. 'तस्मै कृतज्ञताम् अर्पयित्वा इत्यत्र तस्मै इति पदस्य संज्ञापदं किम् ?' (1)\n4. "कश्चन् पक्षी आकाशमार्गे उड्डीयमानः आसीत्" अस्मिन् वाक्ये क्रियापदं किमस्ति ? (1)\nअधोलिखितपदयोः सन्धिविच्छेदं कृत्वा सन्धेः नामापि लिखतु (1 + 1 = 2)\nअधोलिखितपदयोः सन्धिं कृत्वा सन्धेः नामापि लिखतु (1 + 1 = 2)\nजगत् + नाथः।\nज्योतिः + गमय। .\nमूर्खाः प्रतिकूलम् आचरन्ति (1)\nअहं पीताम्बरं धारयामि। (1)\nतत्र रामः लक्ष्मणः च कन्दुकेन क्रीडतः। (1)\nबालकः सिंहात् बिभेति (1)\nसः पादेन खञ्जः। (1)\nकविषु कालिदासः श्रेष्ठः। (1)\nअस्माभिः अनुशासनं ...............................। (पाल् + अनीयर्) (1)\nतस्य माता .............................'अस्ति । (चतुर् + टाप्) (1)\nअधोलिखितवाक्ययोः रेखांकित पदेषु प्रकृतिं प्रत्ययं च पृथक् कृत्वा लिखतु\nधावन् बालकः अपतत् (1)\nमनुष्यः सामाजिक प्राणी अस्ति। (1)\nमञ्जूषायां प्रदत्तैः अव्ययपदैः रिक्तस्थानानि पूरयित्वा लिखतु\n..................... गायति सः गायकः। (1)\n.................... संस्कृतभाषा जनभाषा आसीत् (1)\n.................. क्रियां न विदधीत (1)\nनिर्देशः-प्रश्न संख्या 19 - 21 पर्यन्तं अधोलिखितवाक्यानां वाच्य परिवर्तनं कृत्वा लिखतु\nबालकः गच्छति। (1)\nत्वया गीतं गीयते (1)\nरमेशेन पुस्तकं पठ्यते। (1)\nघटिकाचित्रस्य सहायतया अंकानां स्थाने संस्कृतशब्देषु समयलेखनं करणीयम्।( रिक्त स्थाने) (1 + 1 = 2)\n(क) 10:15 (1) प्रातः ...................... वादने दीपप्रज्वालनं सरस्वतीवन्दना च।\n(ख) 10:30 (2) प्रातः ........................ वादने श्लोकप्रतियोगितायाः उद्घाटनम्।\nद्वौ बालिके गच्छतः। (1)\nग्रीष्मे पत्राणि शुष्यति (1)\nप्रणवः मधुरः फलं खादति (1)\nभवान् दशम्याः कक्षायाः छात्रः मनोज कुमारः अस्ति। स्वविद्यालयस्य प्रधानाचार्याय चरित्र प्रमाण-पत्र प्राप्त्यर्थं प्रार्थना पत्रं लिखतु। (4)\nभवान् गणेशः अस्ति। भवतः ग्रामे कार्तिक-पूर्णिमायां दिवसे संस्कृत नाटकस्य मञ्चनम् भविष्यति। तदर्थ स्वमित्रम् गोविन्दं प्रति लिखितं आमन्त्रणपत्रं मञ्जूषापदसहायतया पूरयित्वा पुनः उत्तरपुस्तिकायां लिखत।\nप्रिय मित्र (ii).................\nअत्र कुशलं तत्रास्तु। अस्माकं (iii) .............. दिनाङ्कतः 15.11....... दिनाङ्क 16.11...... पर्यन्तं (iv) ................. विरचितं नाटकस्य (v) ...............भविष्यति।अस्मिन् नाटके अहं यक्षस्य अभिनयं (vi)............ भवान् द्रष्टुम् आगमिष्यति। तत् (vii) .................आगच्छतु। सर्वेभ्यः वृद्धेभ्यः (viii) ................ निवेद्यताम्।\nमजूषायां प्रदत्तपदैः "जयपुर भ्रमणम्' इति विषये मित्रयोः परस्परं वार्तालापं पूरयतु (1/2 × 8 = 4 )\nविनोदः- अंकित ! श्वः भवान् कुत्र गमिष्यति ?\nअंकितः- अहं ..................... गमिष्यामि।\nविनोदः- तत्र किमपि कार्यं वर्तते ? अथवा ................. एव गच्छति ?\nअंकितः- कार्यं नास्ति, अहं तु ................. सह भ्रमणार्थं गच्छामि।\nविनोदः- जयपुरे कुत्र-कुत्र भ्रमणस्य ............... अस्ति ?\nअंकितः- वयं तत्र आमेर-दुर्ग, जयगढ़दुर्गं, गोविन्ददेव-मन्दिरं च ........\nविनोदः- तत्र नाहरगढ़-दुर्गमपि पश्यतु । तदपि ............... अस्ति ।\nअंकितः- यदि समयः अवशिष्टः भविष्यति तर्हि निश्चयेन तत्र गमिष्यामः।\nविनोदः- बाढ़म् । मित्र! नमस्ते ! इदानीम् अहं गच्छामि। सोमवासरे आवां पुनः मेलिष्यावः। तदा .............. वार्तालाप करिष्यवः।\nअधोलिखित षड्वाक्येषु केषाञ्चन चतुर्णा वाक्यानां संस्कृतभाषायाम् अनुवादं लिखत (1 + 1 + 1 + 1 = 4)\nकवि कविता पढ़ेगा।\nगोपाल लता के साथ पढ़ता है।\nमाता भोजन पकाती है।\nक्या वह खेले ?\nराम इस विद्यालय में पढ़ता है।\nअधः चित्रं दृष्ट्वा मञ्जूषायां प्रदत्तशब्दानां सहायतया संस्कृते षट् वाक्यानि निर्माय लिखत (1/2 × 6 = 3)\nअधोलिखितं अनुच्छेदं मञ्जूषायाः सहायतया पूरयित्वा लिखत\n(1) हिमालयः अस्माकं (i) ...................... गर्वोन्नतं मस्तकमिव शोभते\n(2) अयम् अस्माकं देशस्य (ii) ........................ स्थितोऽस्ति ।\n(3) अत्र (iii) ........................ हिमं भवति।।\n(4) अतः अयम् हिमालयः (iv) ...........\n(5) हिमालयस्य क्रोडे कश्मीरः हिमाचल प्रदेशः (v) ......................... मेघालयः, मणिपुरः, असमः आदय भारतस्य।\n(6) (vi) ....................... सन्ति ।\nअधोलिखितानि वाक्यानि क्रमरहितानि । यथाक्रम संयोजनं कृत्वा लिखत (1/2 × 6 = 3)\nगुहायाः स्वामी दधिपुच्छः नाम शृगालः समागच्छतः।\nसिंहः एकां महतीं गुहाम् अपश्यत् ।\nपरिभ्रम सिंहः क्षुधार्ता जातः।\nदूरस्थः शृगालः रवं कर्तुमारब्धः।\nसिंहः शृगालस्य आह्वानमकरोत् ।\nदूरं पलायमानः शृगालः श्लोकमपठत् ।\nWe hope the RBSE Class 10 Sanskrit Model Paper 2 will help you. If you have any query regarding Rajasthan RBSE Class 10 Sanskrit Sample Paper 2, drop a comment below and we will get back to you at the earliest.
  