text: संस्कृति शब्दस्य अर्थः सम्यक् कृतिः। या कृतिः व्यक्तिं संस्करोति सा संस्कृतिः। संस्कृतिः एव समाजस्य अमूल्यः निधिः अस्ति। भारतीयसंस्कृतेः का विशेषता? इयं प्राचीनतमा संस्कृतिः इति न अस्याः विशेषता किन्तु समन्वय-भावना अस्याः विशेषता अस्ति। इयं संस्कृतिः देवपरायणा अस्ति। अन्या च विशेषता इयमस्ति, अयमेव उपदेशः 'कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन्।' अस्यां संस्कृत्यां ललितकलानां विकासः वर्तते। अस्याः संस्कृतेः प्रायः सर्वेषु क्षेत्रेषु स्वामित्वं अस्ति। अत्रत्यानां कथकली-भरतनाट्यम्, मणिपुरी इत्यादिषु नृत्येषु प्रविणं सुविख्यातम् साहित्य, संगीते, मूर्तिकलायाः, चित्रकलायामपि इयं संस्कृतिः अग्रेसराः। 'लोककल्याणम्' एतत् अन्यं वैशिष्ट्यं भारतीय संस्कृतेः। सर्वे सुखिनः सन्तु, इत्यस्मिन् वाक्ये भारतीय संस्कृत्याः विश्वासः।' सर्वधर्मसहिष्णुता' इति अन्या विशेषता अस्याः संस्कृतेः। विशाले भारतदेशे विविध धर्माणां, जातिनां जनाः सुखेनैव वसन्ति। 'वसुधैव कुटुम्बकम्' इति अस्याः बोधवाक्यम्।
  