text: MCQ Questions for Class 10 Sanskrit Chapter 12 अनयोक्त्यः with Answers\nStudents who are searching for NCERT MCQ Questions for Class 10 Sanskrit Chapter 12 अनयोक्त्यः with Answers Pdf free download can refer to this page thoroughly. Because here we have compiled a list of MCQ Questions for Class 10 Sanskrit with Answers. So, Plan your Exam Preparation accordingly with the अनयोक्त्यः Class 10 MCQs Questions with Answers PDF. Also, you can practice and test your subject knowledge by solving these अनयोक्त्यः objective questions.\nअनयोक्त्यः Class 10 MCQs Questions with Answers\nPracticing the Class 10 Sanskrit Chapter 12 MCQ with Answers aids students to learn all the fundamental concepts and prepare effectively for the exams. MCQ of अनयोक्त्यः Class 10 with Answers are prepared based on the latest exam pattern & CBSE guidelines.\nHere are the links available online for Free Download of Class 10 Sanskrit अनयोक्त्यः MCQ Multiple Choice Questions with Answers PDF.\nनिम्नलिखितान् श्लोकान् पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानामुत्तराणि लिखत\nएकेन राजहंसेन या शोभा सरसो भवेत।\nन सा बकसहस्रेण परितस्तीरवासिना॥\nकति राजहंसेन सरसः शोभा भवति?\nकेन सरसः शोभा भवति?\nकेन सरसः शोभा न भवति?\nAnswer: परितः तीरवासिना बकसहस्रेण सरसः शोभा न भवति।\n'एकेन राजहंसेन' अनयोः पदयोः विशेषणपदं किमस्ति?\nश्लोकस्य 'शोभा' इति कर्तृपदस्य क्रियापदं किम्?\nश्लोके 'सा' इत्यस्य विशेषणस्य विशेष्यः कः?\nभुक्ता मृणालपटली भवता निपीता\n'यत्र भवता मृणालपाटली भुक्ता'। अत्र कर्तृपदं किम्?\nAnswer: (ख) भवता\nश्लोके 'केन कृत्येन' अतयोः पदयोः विशेषणपदं किमस्ति?\nAnswer: (क) केन\nअस्मिन् श्लोके 'जलानि' पदस्य कः पर्यायः आगतः?\nAnswer: (ग) अम्बूनि\nराजहंसः कां भुनक्ति?\nकः सरोवरस्य कृतोपारकः भवति?\nAnswer: राजहंसः सरोवरस्य कृतोपकारकः भवति।\nतोयैरल्यैरपि करुणया भीमभानौ निदाघे,\nकः भीमभानौ निदाघे तरोः पुष्टिम् व्यरचयति?\nमालाकारः कति जलैः तरोः पुष्टिं करोति?\nवारिदेन का कर्तम् न शक्या अस्ति?\nAnswer: वारिदेन इह जनयितुं पुष्टिं कर्तुं न शक्या अस्ति।\nश्लोके 'तोयैः' इति विशेष्य पदस्य विशेषणं किमस्ति?\n'भवता करुणया अस्य ........ अत्र 'भवता' पदं कस्मै आगतम्?\nअस्मिन् श्लोके 'वृक्षस्य' इति पदस्य कः पर्यायः आगतः?\nआपेदिरेऽम्बरपथं परितः पतङ्गाः,\nश्लोके 'कतमां गतिम्' पदयोः कः विशेष्यः वर्तते?\nAnswer: (घ) गतिम्\nअत्र श्लोके 'आपेदिरे' इति क्रियायाः कर्तृपदं किम्?\nAnswer: (ख) पतङ्गाः\n'सरः त्वयि सङ्कोचम्'। अत्र 'त्वयि' पदं कस्मै आगतम्?\nAnswer: (क) सरसे\nपरितः पतङ्गाः कुत्र (कम्) आपेदिरे?\nके रसालमुकुलानि समाश्रयन्ते?\nसरः सङ्कोचम् अञ्चति कः कतमां गतिम् अभ्युपैतु?\nAnswer: सरः सङ्कोचम् अञ्चति दीनदीनः मीनः कतमा गतिम् अभ्युपैतु।\nचातकः कीदृशः खगः वर्तते?\nकः वने वसति?\nकीदृशः चातकः म्रियते?\nAnswer: पिपासितः चातकः म्रियते।।\n'मानी' इति विशेषणस्य कः विशेष्य श्लोके आगतोऽस्ति?\nश्लोके 'म्रियते' इत्यस्य क्रियापदस्य कर्तृपदं किम्?\nअत्र श्लोके 'नश्यति' इत्यस्य कः पर्यायः आगतः?\nरिक्तोऽसि यज्जलद! सैव तवोत्तमा श्रीः॥\nश्लोके 'सा' पदं कस्मै आगतम्?\nAnswer: (क) श्रियै\nअत्र श्लोके 'पर्वतकुलम्' इत्यस्य विशेष्यस्य विशेषणपदं किम्?\nAnswer: (ग) तपनोष्णतप्तम्\n'असि तव सा एव।' अत्र 'तव' पदं कं प्रति सङ्केतयति?\nAnswer: (क) जलदम्\nअस्मिन् श्लोके कं संबोधनं कृतम्?\nजलदः कीदृशं पर्वतकुलम् आश्वासयति?\nजलदः कानि पूरयित्वा स्वयं रिक्तो भवति?\nAnswer: जलदः नानानदीनदशतानि पूरयित्वा स्वयं रिक्तो भवति।\nरे रे चातक! सावधानमनसा मित्र क्षणं श्रूयता\nअस्मिन् श्लोके कविः कं सम्बोधयति?\nके वृष्टिभिः वसुधाम् आर्द्रयन्ति?\nगगने हि बहवः के सन्ति?\nAnswer: गगने हि बहवः अम्भोदाः सन्ति।\n'त्वं दीनं वचः मा ब्रूहि'। अत्र क्रियापदं किम्?\n'बहव अम्भोदाः' अनयोः पदयोः विशेषणपदं किम्?\nश्लोके 'समक्षम्' इत्यस्य पदस्य कः पर्यायः आगतोऽस्ति?\nअधोलिखितानां श्लोकानाम् अन्वयं मञ्जूषायाः उचितैः पदैः सम्पूर्य लिखत\nएकेन राजहंसेन या शोभा सरसो भवेत्।\nन सा बकसहस्त्रेण परितस्तीरवासिना॥\nअन्वयः- एकेन (i) .................. सरसः या (ii) ................ भवेत्। परतिः (ii) ................. बकसहस्रेण (iv) ............... (शोभा) न (भवति)।।\nमञ्जूषा- शोभा, सा, राजहंसेन, तीरवासिना ।\nAnswer: (i) राजहंसेन (ii) शोभा (iii) तीरवासिना (iv) सा\nरे राहजंस! वद तस्य सरोवरस्य,\nअन्वयः- (रे राजहंस!) यत्र भवता (i) ............... भुक्ता, अम्बूनि निपीतानि (ii) ............... निषेवितानि। रे राजहंस! तस्य (iii) .......................... (भवतः) केन कृत्येन (iv) ..................... भविता असि, वद।\nमञ्जूषा- सरोवरस्य, मृणालपटली, कृतोपकारः, नलिनानि\nAnswer: (i) मृणालपटली (ii) नलिनानि (iii) सरोवरस्य (iv) कृतोपकारः\nतोयैरल्पैरपि करुणया भीमभानौ निदाघे,\nअन्वयः-हे मालाकार! (i) ..................... निदाघे अल्पैः तोयैः अपि भवता (ii) ............... अस्य तरोः या पुष्टिः व्यरचि। वाराम् (iii) ................ विश्वतः धारासारान् अपि विकिरता (iv) ................. इह जनयितुम् सा किं शक्या?\nमञ्जूषा- वारिदेन, करुणया, भीमभानौ, प्रावृषेण्येन\nAnswer: (i) भीमभानौ (ii) करुणया (iii) प्रावृषेण्येन (iv) वारिदेन\nअन्वयः- पतङ्गाः परतिः (i) .................... आपेदिरे, (ii) ................... रसालमुकुलानि सामश्रयन्ते। सरः (iii) ................... सङ्कोचम् अञ्चति, हन्तः (iv) ............... मीनः नु कतमां गतिम् अभ्युपैतु।\nमञ्जूषा- अम्बरपथम्, दीनदीनः, भृङ्गाः, त्वयि\nAnswer: (i) अम्बरपथम् (ii) भृङ्गाः। (iii) त्वयि (iv) दीनदीनः\nअन्वयः एकः एव (i) ................ खगः चातकः (ii) .................... वसति। वा (iii) ................... म्रियते (iv) .................. याचते वा।\nमञ्जूषा- वने, पिपासितः, मानी, पुरन्दरम्\nAnswer: (i) मानी (ii) वने (iii) पिपासितः (iv) पुरन्दरम्\nअन्वयः- (i) ................ पर्वतकुलम् आश्वास्य उद्दामदावविधुराणि (ii) ................ नानानदीनदशतानि (iii) .................. च, हे जलद! यत् रिक्त असि तव सा एव (iv) ................. (अस्ति)।\nमञ्जूषा- काननानि, तपनोष्णतप्तम्, उत्तमा, पूरयित्वा\nAnswer: (i) तपनोष्णतप्तम् (ii) काननानि (iii) पूरयित्वा (iv) उत्तमा\nअन्वयः- रे रे मित्र चातक! (i) .................. क्षणं श्रूयताम् गगने हि बहवः (ii) .................... सन्ति, सर्वे अपि एतादृशाः न (सन्ति)। केचिद् (iii) .................... वृष्टिभिः आर्द्रयन्ति, केचित् (च) वृथा गर्जन्ति, यं यम् पश्यसि तस्य तस्य (iv) ................. दीनं वचः मा ब्रूहि।।\nमञ्जूषा- पुरतः, अम्भोदाः, सावधानमनसा, वसुधां\nAnswer: (i) सावधानमनसा (ii) अम्भोदाः (iii) वसुधां (iv) पुरतः\nनिम्नलिखितानि श्लोकानि पठित्वा मञ्जूषायाः सहायतया तेषां भावपूर्तिं कृत्वा लिखत\nभावार्थः- अस्य भावोऽस्ति यत् सरसः या (i) ................ एकेन राजहंसेन भवति सा एव शोभा तस्य तीरे वसता (ii) ................. अपि न भविष्यति तथैव एकेनापि (iii) ................. समाजस्य देशस्य वा या शोभा भवति सा तु (iv) ............... अपि भवितुं कदापि न शक्नोति।\nमञ्जूषा- मूर्खसहस्रेण, शोभा, बकसहस्रेण, सज्जनेन (विदुषा)\nAnswer: (i) शोभा (ii) बकसहस्रेण (iii) सज्जनेन (विदुषा) (iv) मूर्खसहस्रेण\nभावार्थः- अस्य भावोऽस्ति यत् हे राजहंस! भवता यत्र कमलनालानां समूहं खादितम् (i) ................ च पीतानि एवं कमलानि अपि सेवितानि। त्वमेव वद तस्य (ii) ................ केन प्रकारेण प्रत्युकारं करिष्यसि अर्थात् स्व जन्मनः देशस्य जातेः, धर्मस्य (iii) .................. च केन रूपेण ऋणम् अवतारयिष्यसि अतः एतेषां सर्वेषां (iv) ................... कुरु।\nमञ्जूषा- सम्मान, जलानि, सरोवरस्य, संस्कृतेः\nAnswer: (i) जलानि (ii) सरोवरस्य (iii) संस्कृतेः (iv) सम्मानं\nभावार्थः- अर्थात् हे मालाकार! त्वम् भीषणतया ग्रीष्मौ (i) ............... तपति सति अल्पेन जलेन या सेवा भवता अस्य (ii) ................. पोषणार्थं कृता किं सा एव सेवा (iii) .................. परितः धारासु प्रवाहतै जलैः वारिदेन अपि कर्तुं सक्षमेन भूयते? अर्थात् मानवजीवनं केवलं सुखैरेव न प्रवर्धते तदर्धं दुःखमपि तथैव अनिवार्यं वर्तते यथा सुखम् अस्ति। सुखदुःखम् तु मानवजीवनस्य द्वौ (iv) .............. इव वर्तते?\nमञ्जूषा- वृक्षस्य, स्कन्धौ, भानौ, वर्षाकाले\nAnswer: (i) भानौ (ii) वृक्षस्य (iii) वर्षाकाले (iv) स्कन्धौ\nमीनो नु हन्त कतमा गतिमभ्युपैतु॥\nभावार्थः- खगाः ग्रीष्मौ सर्वतः आकाशमार्ग (i) ............... भ्रमराः अपि आम्र मञ्जरीः आश्रिताः अभवन्। अतः सरोवरे (ii) .................. भवति सति मत्स्याः निराश्रिताः भूत्वा कुत्र (iii) .................. ग्रहीष्यन्ति अर्थात् कुत्रापिन। मत्स्याः स्वाश्रयस्य सरोवरस्य दुर्दिने आगते अपि ते (iv) ................. कदापि न त्यक्ष्यन्ति। एतदेव सन्मित्रस्य लक्षणं वर्तते।\nमञ्जूषा- प्राप्नुवन्ति, तम्, निर्जले, आश्रयम्\nAnswer: (i) प्राप्नुवन्ति (ii) निर्जले (iii) आश्रयम् (iv) तम्\nभावार्थः- स्वाभिमानी खगः (i) .................. वने उषित्वा (ii) .................. एव मृत्युम् आ. प्नोति अथवा मेघं स्वात्मने वर्षायाः जलं याचते। सः कदापि (iii) ................. जलं न पिबति। एवमेव स्वाभिमानी जनोऽपि स्व सम्मानेन मर्यादितेन जीवनेन सह एव जीवनं याषयन्ति ते कदापि स्वजीवनाय (iv) ................. मर्यादाञ्च न त्यजन्ति। अनेन गुणेनैव ते अमराः भवन्ति।\nमञ्जूषा- आत्मसम्मानं, धरायाः, चातकः, पिपासितः\nAnswer: (i) चातकः (ii) पिपासितः (iii) धरायाः (iv) आत्मसम्मानं\nभावार्थः- सूर्यस्य प्रकाशेन संतप्तं (i) ................ तृप्तं कृत्वा, उच्चैः वृक्षैः रहितानि वनानि च तृप्तानि कृत्वा नाना नदीः शतानि (ii) ................. पूरयित्वा अपि यदि जलदः रिक्तोऽवर्तन एन्ततु तस्य उदारता (iii) .............. वा भवति। एवमेव सज्जनाः अपि महादानीनाः इव सर्वस्वं दानं कृत्वा (iv) .............. भवन्ति। इयमेव तेषां शोभा वर्तते।\nमञ्जूषा- शोभा, पर्वतसमूह, अतृप्ताः, नदान्।\nAnswer: (i) पर्वतसमूह (ii) नदान् (iii) शोभा (iv) अतृप्ताः\n'मम्भोदा बहवो हि सन्ति गगने सर्वेऽपि नैतादृशाः।\nयं यं पश्यसि तस्य तस्य पुरतो मा ब्रूहि दीनं वचः।।\nभावार्थः- अस्य भावोऽस्ति यत् हे मित्र चातक! सावधानं भूत्वा मम वचांसि (i) .................. अवधीर्यताम् यतः गगने अनेके बद्दलाः सन्ति परन्तु तेषु सर्वे स्व (ii) ................... धरां न तर्पयन्ति अपितु केचिदेव वर्षन्ति केचित्त वृथा एव गर्जन्ति। अतः यं यं बद्दलं त्वं पश्यसि तस्य-तस्य (सर्वस्य) अग्रे स्वदीनं वचः मा (iii) ................ एवमेव संसारेऽपि अनेके जन सन्ति ते सर्वे स्वमित्राणां सहाय्यं न कुर्वन्ति अतः (iv) ............. अग्रे स्वदुःखानि प्रकटानि न कुर्युः अनेन आत्मसम्मान समाप्यते जर्गात हास्यं च भवति।\nमञ्जूषा- ब्रूहि, सर्वेषाम्, श्रुत्वा, वर्षाभिः\nAnswer: (i) श्रुत्वा (ii) वर्षाभिः (iii) ब्रूहि (iv) सर्वेषाम्\nनिम्नवाक्येषु रेखाकितानां पदानां स्थानेषु प्रश्नवाचकं पदं चित्वा लिखत\nएकेन एव राजहंसेन सरसः या शोभा भवेत्।\nAnswer: (iii) कस्य\nन सा परितः तीरवासिना बकसहस्रेण भवेत्।\nहे राजहंस! भवता मृणालपटली भुक्ता।\nAnswer: (i) का\nएवं नलिनानि अनेकानि निषेविहानि।\nAnswer: (iv) कानि\nतस्य सरोवरस्य केन कृत्येन कृतोपकारः त्वं भवितासि?\nAnswer: (i) कीदृशः\nमालाकार! भवता करुणया तरोः अस्य तोयैरल्पैरपि पुष्टिः व्यरचि।\nभवता भीमभानौ निदाघे करुणया पुष्टिः व्यरचि।\nप्रावृषेण्येन वारिदेन वाराम् विश्वतः इह जनयितुं शक्या।\nAnswer: (ii) कीदृशेन\nपतङ्गाः परितः अम्बरपथं आपेदिरे।\nभृङ्गाः रसालमुकुलानि समाश्रयन्ते।\nAnswer: (ii) कानि\nसरः त्वयि दीनदीनः सङ्कोचम् अञ्चति।\nAnswer: (iv) कस्मिन्\nमीनः नु कतमा गतिम् अभ्युपैतु।\nचातकः मानी खगः भवति।\nएकः चातकः वने वसति।\nचातकः पिपासितः एव म्रियते।\nरेखाकितानां पदानां स्थाने प्रश्नवाचकं पदं लिखत\n(क) परं धरायाः जलं न पिबति।\n(ख) सः चातकः पुरन्दरं जलं याचते।\n(ग) तपनोष्णतप्तम् पर्वतकुलम आश्वास्य।\n(घ) जलदः रिक्तः भवति।\n(ङ) उद्दामदावविधुराणि काननानि च आश्वास्यपि जलदः रिक्तः भवति।\n(च) सा एव तस्य जलदस्य उत्तमा श्रीः वर्तते।\n(छ) चातक! सावधानमनसा क्षणं श्रूयताम्।\n(ज) गगने बहवः अम्भोदाः सन्ति।\n(झ) परं सर्वेऽपि एतादृशाः नसन्ति।\n(ञ) केचिद् वृष्टिभिः वसुधाम् आद्रियन्ते।\n(ट) केचिद् वृथा गर्जन्ति।\n(ठ) त्वं यं यं पश्यसि।\n(ड) तस्य तस्य पुस्तः दीनं वचः मा ब्रूहि।\n(ढ) भवता अस्य तरोः या पुष्टिः कृता।\n(ण) भृङ्गाः रसालस्य मुकुलानि समाश्रयन्ते।\n(छ) कथम् केन\nनिम्न वाक्येषु रेखाकितानां पदानां पर्यायं लिखत\nएकेन राजहंसेन या शोभा सरसः भवेत्।\nAnswer: (iii) तडागस्य\nभवता मृणालपटली भुकता।\nAnswer: (i) कमलस्य\nनिपीतानि अम्बूनि भवता।\nAnswer: (ii) जलानि\nभवता या अस्य तरोः पुष्टिः व्यरचि।\nAnswer: (iii) वृक्षस्य\nधारासारानपि विकिरता विश्वतो वारिदेन।\nAnswer: (iv) मेघेन\nपतङ्गा परितः अम्बरपथम् आपेदिरे।\nAnswer: (ii) खगाः\nAnswer: (iv) भ्रमराः\nसङ्कोचमञ्चति सरस्त्वयि दीनदीनो।\nAnswer: (ii) निराश्रितः\nएकः एव खगः मानी वने वसति चातकः।\nAnswer: (i) मानयुक्तः\nरिक्तोऽसि यज्जलद! सैव तवोत्तमा श्रीः।\nAnswer: (iii) शोभा\nनिम्नपदानां विपर्ययपदानि लिखतपदानि विपर्ययाः\nपदानि - विपर्ययाः\n(क) मध्यवासिना - अम्बरमथम्\n(ख) भुक्ता - मानी\n(ग) तरोः - करुणया\n(घ) धरापथम् - दीनदीनः\n(ङ) तृप्तः - काननानि\n(च) धरायाम् - तीरवासिना\n(छ) निर्दयतया - सङ्कोचम्\n(ज) जीवति (जायते) - सरः\n(झ) पशवः - गगने\n(ञ) अपमानम् - पीता\n(ट) आश्रयः - पिपासितः\n(ठ) अभिमानी - श्री.\n(ड) नगराणि - पादयस्य\n(ढ) सागरः - पादयस्य\n(ण) विस्तारम् - पतङ्गाः\n(क) मध्यवासिना - तीरवासिना\n(ख) भुक्ता - पीता\n(ग) तरोः - पादयस्य\n(घ) धरापथम् - अम्बरपथम्\n(ङ) तृप्तः - पिपासितः\n(च) धरायाम् - गगने\n(छ) निर्दयतया - करुणया\n(ज) जीवति (जायते) - म्रियते\n(झ) पशवः - पतङ्गाः\n(ञ) अपमानम् - श्री.\n(ट) आश्रयः - दीनदीनः\n(ठ) अभिमानी - मानी\n(ड) नगराणि - काननानि\n(ढ) सागरः - सरः\n(ण) विस्तारम् - सङ्कोचम्\nWe think the shed NCERT MCQ Questions for Class 10 Sanskrit Chapter 12 अनयोक्त्यः with Answers Pdf free download will benefit you to the fullest. For any queries regarding CBSE Class 10 Sanskrit अनयोक्त्यः MCQs Multiple Choice Questions with Answers, share with us via the below comment box and we'll reply back to you at the earliest possible.
  