text: Sanskrit Essay, Paragraph, Speech on "Jab Aave Santosh Dhan", "जब आवै संतोष धन" for Students in Sanskrit Language for Class 8, 9, 10, 11, 12 and Higher Studies Exam.\nHomeसंस्कृत निबंधSanskrit Essay, Paragraph, Speech on "Jab Aave Santosh Dhan", "जब आवै संतोष धन" for Students in Sanskrit Language for Class 8, 9, 10, 11, 12 and Higher Studies Exam.\nयदा त्वं सन्तुष्टिधनम् आगच्छसि\nसन्तोषस्य महत्त्वं बहुपूर्वं भारतीयऋषिभिः कथितम् आसीत् । पाश्चात्यविद्भिः विचारकैः अपि सन्तुष्टिः जीवनस्य सारः इति मन्यते । सर्वथा सत्यं यत् संसारस्य अन्ये धनं व्यक्तिं यथार्थं सुखं दातुं न शक्नुवन्ति, किन्तु ते केवलं तस्य आकांक्षां वर्धयन्ति, यदा तु सन्तोषस्य धनम् आगच्छति तदा अन्ये सर्वेऽपि प्रकाराः धनाः रजः इव दृश्यन्ते सन्तोषार्थमवगमनं दोषः स्यात् वर्तमानस्थित्या तृप्त्यर्थम् । प्रत्येकं व्यक्तिः स्वस्य विकासाय प्रयासं कुर्यात्। स्वस्य व्यक्तित्वस्य पूर्णतां विना कोऽपि व्यक्तिः समाजस्य मानवतायाः च उपकारं कर्तुं न शक्नोति। व्यक्तित्वस्य सम्यक् विकासाय इन्द्रियाणां नियन्त्रणम् आवश्यकम् अस्ति । इन्द्रियाणि न शक्नुवन्ति वित्तं तेजः । राज्ञः शुद्धोधनस्य प्रासादेषु सिद्धार्थस्य किं अभावः आसीत्, परन्तु सिद्धार्थः केवलं बोधवृक्षस्य अधः एव सुखं शान्तिं च प्राप्तवान्। सम्राट् अशोकस्य किं अभावः आसीत्, परन्तु सः भिक्षुवत् जीवनं यापयितुं महतीं सन्तुष्टिम् अनुभवति स्म । अद्यत्वे लोके सर्वस्य विसंगतिविग्रहस्य कारणं कामानां निरन्तरवृद्ध्या । प्रत्येकं मानवः स्वस्य वर्तमानेन असन्तुष्टः अस्ति, अधिकाधिकं प्राप्तुम् इच्छति च। तस्मिन् संचयप्रवृत्तिः भवति । यतो हि जीवनं व्याकुलं जातम्। अस्माभिः सन्तुष्टस्वभावः भवेत्। मानसिकतनावस्य न्यूनीकरणाय सन्तुष्टिः आवश्यकी भवति । परेषां हिताय अपि अस्माभिः विचारणीयम्। उच्यते - "सन्तुष्टः व्यक्तिः, सर्वदा सुखी" इति ।
  