text: केरलराज्ये जाति- धर्म भेदं विना समृद्धियुक्तम् 'ओणम्' आचरन्ति । सर्वेष्वपि प्रदेशेषु सामोदं भिन्नभिन्न कार्यक्रमैः क्रीडादिभिश्च अयमुत्सवः प्रचलति । बालिकाबालाः महाबलिराज्ञः आगमनमभिलक्ष्य स्वस्वगृहाङ्कणेषु पुष्पकोष्टं रचयन्ति। विदेशेषु यत्र यत्र कैरली जनाः सन्ति तत्र तत्र भेदभावं विना अयमुत्सवः स्वदेशे इव सोत्साहं समाचरन्ति। श्रावण सग्धिः भवति आकर्षकः कार्यक्रमः। "स्वकीयम् विक्रीयापि सग्धिः भक्षयेत्" इति ।
  पुराणप्रसिद्धः महाबलिः नाम प्रजाक्षेमतत्परः चक्रवर्तिः प्रति वत्सरं प्रजान् द्रष्टुम् केरलान् आगच्छति इति विश्वासः।
  तस्य राज्ये चौर्यं वञ्चना आदि दोषाः नासीत् । तादृशः भूमिः इदानीम् अस्ति वा? स्विस्वर्लण्ड् राष्ट्रे चौर्यदि रहिताः विक्रयाः प्रचलन्ति ।
  केरेळ राज्यस्य मुख्य सचिवः उम्मन् चाण्डि पर्यन्ताः महात्मानः अपि संस्कृत अन्दोलने भागां स्वीकृतवन्तः।
  योजनायां 60406 गृहेषु सम्पर्कं कृत्वा संस्कृतभारत्याः कार्यकर्ताराः संस्कृतभाषायाः महत्वम् बोधयितुं प्रयत्नं कृतवन्तः।
  आम् .... शताब्दैः अस्मद् राष्ट्रेण अनुभूयमानात् अपमानात् अस्वातन्त्र्यात् दास्यात् तस्मिन् दिने एव मोचनं लब्धम्।
  एकेन दिनेन न , बहूनां महात्मानां बहुभिः वर्षैः कृतानां अश्रान्तपरिश्रमाणां , त्यागानां , बलिदानानां च फलत्वेन एव तत् सम्पन्नम्।
  अद्य वयं स्वतन्त्राः - कुत्रापि गच्छामः, किमपि पठामः, किमपि लिखामः, किमपि कार्यं कुर्मः , किं बहुना अस्माकं नेतारः के इति निश्चेतुं शक्नुमः च।
  अस्मिन् पवित्रे मुहूर्त्ते स्वीयत्यागैः अस्माकं कृते स्वातन्त्र्यं दत्तवतां महात्मनां स्मरणम् अनुचितं नैव।
  आश्चचर्यस्य विषयः यत् - यस्मिन् देशे वेदाः दृष्टाः रामायणादि धार्मिककृतयः रचिताः विविधानि शास्त्राणि जातानि ..., तत् राष्ट्रं कथं विदेशीयानां करालहस्तेषु प्राप्य निष्पीडिता ? इति ।
  तस्य उत्तरं तु अस्माकम् इतिहासः कथयति , यस्मिन् देशे ".समानी व आकूतिः समाना हृदयानि नः " एवं जपः आसीत् तस्मिन्नेव देशे असमता प्रसृता।
  यत्र भिन्नो वेषः भिन्ना भाषा भिन्नं रूपमपि सोदरत्वेन जीवनं कृतवन्तः तत्र परस्परं स्पर्धां जनयितुं परदेशीयैः अधिकप्रयत्नः न करणीयः जातः। अस्माकं संस्कृतेः संस्कृतस्य च दुर्व्याख्यानं कृत्वा जनानां अधिकारिणां च मनस्सु द्वेषविषं प्रसारयितुं ते शक्तवन्तः।
  तथापि भारतस्य लघुतमराज्यादपि लघुतरस्य इङ्गलण्ड् देशस्य जनाः अस्मान् शताब्दान् यावत् शासनं कृतवन्तः इत्यत्र अस्माकं अनैक्यमे कमेव कारणम्।
  झान्सी राणी, राजगुरु, इत्यादीन् आरभ्य बालगङ्गाधरतिलकः , महात्मागान्धी इत्यादीन् यावत् कति वीरपुरुषाः महिलाश्च स्वजीवनं तृणवत्कृत्वा ".इदं न मम राष्ट्राय स्वाहा इति जपन् स्वजीवनार्पणं कृतवन्तः "।
  कालः परिवर्तितः । अधुना भारतं सशक्तं जातं । निष्कामकर्मिणां नेतृजनानां निरन्तर आत्मसमर्पणेन भारतं लोकस्य पुरतः उत्कर्षं आप्नोत् ।
  समन्वयस्य... शान्तेः आत्मसाक्षात्कारस्य च शास्त्रं तदनुयुक्तां संस्कृतिं च लोकः अङगीकरोति अनुकरोति च।
  किन्तु अस्माभिः जागरूकैः भाव्यम् । शताब्दानां दास्ये अस्मान् पातयन्ती वर्ग -वर्ण -भेदचिन्ता कुत्रचित् शक्तिम् आप्नुवन्ति किल ? अस्य निवारणं अस्माकं युवशक्तेः कर्तव्यं।
  चण्डीगढः- पुराणेषु प्रतिपादिता सरस्वतीनदीं प्रत्यक्षीकर्तुम् अधुना हरियाना सर्वकारेण योजना प्रख्यापिता अस्ति। पञ्चाशत् कोटि रुप्यकाणिएतदर्थं संस्थापितम्।
  अनन्तपुरीः- पाठपुस्तकानि मुद्रणं पूर्तीकृत्य छात्रेभ्यः इतः पर्यन्तं न लब्धम् इत्यनेनैव संस्कृताधपकाः समरमार्गे पतिताः केरलसर्वकारस्य शैक्षिकमन्त्रिणा अब्दुरब् महोदयेन पुस्तकप्राप्त्यर्थं यथासमयं किमपि न कृतं इति केरळ संस्कृत अध्यापकफ़ेटरेशन् नेतारः अवदत् .
  संस्कृतभारती, केन्द्रियविद्यालयः च इति आभ्यां परस्पर-समाश्रये संस्कृतशिक्षकशिल्पशाला संपन्ना । अस्यां १०० विद्यालयस्य तथा बालभारती शिक्षकाः भागमवहन् । उद्घाटनसत्रे भाषमाणः संस्कृताभिमानी केन्द्रियविद्यालयस्य प्रांशुपालः श्रीवैद्यलिङ्गः संस्कृतभाषायाः महत्त्वं नितराम् अश्लाघत । संस्कृतभारत्याः पक्षतः मुख्यातिथिः आसीत् उत्तरतमिळ्नाडु-प्रान्तकार्यदर्शी श्रीहरीन्द्रः । सः कार्यक्रमस्य मुख्योद्धेशम् उपस्थाप्य समाजे संस्कृतभाषायाः अनिवार्यताम् उक्त्वा सर्वान् संस्कृत-प्राचारकार्ये योजयितुं प्रार्थयत ।
  विद्यालय-अध्यापकेभ्यः चालिते सत्रे हिन्दु-विद्यालयस्य प्रमुख-अध्यापकौ श्रीवासन् तथा श्रीराजा च संस्कृत-पाठने कथं पुरातन-शैल्या सह आधुनिक-पाठन-पद्धतिः आनेतुं शक्या इति सन्दर्शिनी-माध्यमेन उपस्थापितवन्तौ । उत्तरतमिळ्नाडु-बालभारती-प्रमुखा श्रीमतीविजी आदर्शशिबिरं परिचायितवती । आगस्ट्-मासे संपत्स्यमाने बालोत्सवे प्रमुख-अध्यापकानां दायित्वं कार्यशालायाम् अस्यां उद्घोषितम् । महासम्मेलने अध्यापकानां योगदानस्य अनिवार्यता तथा तेषां भागग्रहणं विशदतया चर्चितम् । समारोपसत्रस्य आध्यक्षं वहता उत्तरतमिळ्नाडु-उपाध्यक्षेण श्रीरामचन्द्रवर्येण पाठनं वैभवरीत्या कर्तुं मार्गाः उपस्थापिताः । शिक्षकेभ्यः प्रमाणपत्रं वितीर्य सुष्ठु निरूढा इयं कार्यशला प्रतिवर्षम् अनुवर्तेत इति सङ्कल्पेन अवसानं याता ।
  