text: Sanskrit Essay, Paragraph, Speech on "Paropkaar", "परोपकार" for Students in Sanskrit Language for Class 8, 9, 10, 11, 12 and Higher Studies Exam.\nHomeसंस्कृत निबंधSanskrit Essay, Paragraph, Speech on "Paropkaar", "परोपकार" for Students in Sanskrit Language for Class 8, 9, 10, 11, 12 and Higher Studies Exam.\nभारतीय संस्कृति इत्यस्मिन् 'बहुजन हिताय' सर्वदा महत्त्वं दत्तम् । 'पर + उपकर' अर्थात् परोपकारः करणात् अपि शब्दाःः इति व्युत्पन्नम्।परोपकारः स्वार्थस्य दृढता नास्ति। निःस्वार्थ सेवा परेषां दानवर्गे आगच्छति। स्वार्थः यस्मिन् कार्ये निगूढः भवति तत् दानं न वक्तुं शक्यते । परोपकारस्य भावना अपि स्वभावे दृश्यते । नद्यः कदापि स्वजलं न पिबन्ति, यद्यपि ते अनन्तजलपिण्डसङ्ग्रहेण निर्विघ्नतया प्रवहन्ति । वृक्षाः स्वफलानि न खादन्ति । शरणं प्रयच्छन्ति परेषां तूफान-तूफानेषु अपि । मेघाः काले काले जलम् आनयन् पृथिव्याः क्षेत्रं सिञ्चन्ति, किन्तु प्रतिफलरूपेण किमपि न याचन्ते । प्रकृतिः तस्याः हिताय सर्वं ददाति एव। अस्माकं इतिहासे दानस्य बहवः उदाहरणानि सन्ति। दाधिचि मुनिः स्वस्य भस्मदानार्थं अपि दानं कृतवान् । महाराज शिवः स्वमांसम् अपि दत्तवान् आसीत् । साधूनां जीवनं केवलं दानाय एव। दानं पुरुषोत्तमः धर्मः । मनुष्यः आजीवनं स्वस्य स्वार्थस्य पूर्तये प्रयतते, परन्तु सच्चा मानवः एव 'आत्म' इत्यस्य संकीर्णपरिधिं लङ्घयित्वा 'पार' कृते जीवति, म्रियते च। एते सर्वे उदाहरणानि सिद्धयन्ति यत् परोपकारात् महत्त्वपूर्णं अन्यत् कार्यं नास्ति । जीवनस्य किञ्चित् भागं दानकार्ये व्यतीतव्यम्। दानेन अस्माकं मनः महती शान्तिं अनुभवति। एषः गुणः यः प्रत्येकः व्यक्तिः अवशोषयेत् । एषः एव बृहत्तमः धर्मः । अस्मात् परो धर्मो नास्ति ।
  