text: ' तीव्रस्य ' इति पञ्चर्चं नवमं सूक्तं वैश्वामित्रस्य पूरणस्यार्षं त्रैष्टुभमैन्द्रम् । तथा चानुक्रान्तं ' तीव्रस्य पञ्च पूरणो वैश्वामित्रः' इति । तीव्रसोमाख्य एकाह इदं निष्केवल्यनिविद्धानम् । सूत्रितं च -- क्व स्य वीरस्तीव्रस्याभिवयस इति मध्यंदिनः ' ( आश्व. श्रौ. ९, ७ ) इति । महाव्रतेऽपि माध्यंदिने सवने ब्रह्मशस्त्रेऽप्येतत्सूक्तम् । तथैव पञ्चमारण्यके सूत्रितं -- तीव्रस्याभिवयसो अस्य पाहीति माध्यंदिने' (ऐ. आ. ५, १. १ ) इति ।।
  "तीव्रस्य तीक्ष्णस्य क्षिप्रंमदकरस्य "अभिवयसः। वय इत्यन्ननाम। अभिगतं चरुपुरोडाशाद्यन्नं यस्य तादृशस्य "अस्य सोमस्य। क्रियाग्रहणं कर्तव्यम् इति कर्मणः संप्रदानत्वाच्चतुर्थ्यर्थे षष्ठी। ईदृशं सोमं हे इन्द्र "पाहि पिब। पिबतेश्छान्दसः शपो लुक्। तदर्थं "सर्वरथा सरणशीलस्थौ "हरी अश्वौ "इह अस्मिन् यज्ञगृहे "वि "मुञ्च रथाद्विसृज। हे "इन्द्र अस्मत्तः "अन्ये "यजमानासः यजमानाः "त्वा त्वां "मा "नि "रीरमन् नितरां मा रमयन्तु। वयमेव रमयाम इत्यर्थः। ततः "तुभ्यं त्वदर्थमेव "सुतासः सुता अभिषुताः "इमे प्रत्यक्षेणोपलभ्यमानाः सोमा वर्तन्ते।
  तुभ्य॑म् । सु॒ताः । तुभ्य॑म् । ऊं॒ इति॑ । सोत्वा॑सः । त्वाम् । गिरः॑ । श्वात्र्याः॑ । आ । ह्व॒य॒न्ति॒ ।
  हे इन्द्र "तुभ्यं त्वदर्थमेव "सुताः अभिषुताः सर्वे सोमाः "सोत्वासः इतःपरमभिषोतव्याश्च "तुभ्यमु त्वदर्थमेव । सुनोतेः 'कृत्यार्थे तवैकेन्' इति त्वन्प्रत्ययः । "श्वात्र्याः शु आशु शीघ्रमतन्त्यः प्रवर्तमानाः "गिरः स्तुतिरूपा वाचश्च "त्वाम् एव "आ "ह्वयन्ति आक्रोशयन्ति । हे "इन्द्र "अद्य अस्मिन् काले "इदं "सवनं प्रातःसवनादिकं "जुषाणः सेवमानः "विश्वस्य सर्वस्य "विद्वान् ज्ञाता त्वम् "इह अस्मिन् यज्ञे "सोमं "पाहि पिब ।।
  "अस्य यजमानस्य "एषः इन्द्रः "अनुस्पष्टः दृष्टिगोचरो भवति "वः "रेवान् धनवान् "अस्मै इन्द्राय "सोमं "सुनोति अभिषुणोति । "मघवा धनोपेत इन्द्रः "तं यजमानम् "अरत्नौ हस्ते "निः "दधाति भयान्निकृष्य धारयति रक्षिता सन् धृत्वा च "अननुदिष्टः तेनानुक्तोऽप्रार्थित एव सन् "ब्रह्मद्विषः ब्राह्मणद्वेष्टॄन् शत्रून् "हन्ति हिनस्ति ।।
  