text: वयम् (वृत्रहन्तमम्२) अतिशयेन पापहन्तारम्। पाप्मा वै वृत्रः। श० ११।१।५।७, (ज्येष्ठम्) अतिशयेन प्रशस्यं वृद्धं वा। अतिशायनार्थे इष्ठनि 'ज्य च' अ० ५।३।६१, 'वृद्धस्य च' अ० ५।३।६२ इति सूत्राभ्यां क्रमेण प्रशस्यस्य वृद्धस्य च ज्यादेशः। (आनवम्३) अनुभ्यो मनुष्येभ्यो हितस्तम्। अनुरिति मनुष्यनाम। निघं० २।३। (अग्निम्) तेजस्विनं परमेश्वरम् (अगन्म) प्राप्ताः स्मः। (यः स्म) यः खलु (श्रुतर्वन्४) श्रुताः ख्याता अर्वाणः किरणरूपा अश्वा यस्य स श्रुतर्वा, तस्मिन् श्रुतर्वणि ज्योतिर्मये सूर्ये, श्रुतर्वन्, इत्यत्र 'सुपां सुलुक्' अ० ७।१।३९ इति सप्तम्या लुक्। 'श्रुत-अर्वन्' अत्र च 'शकन्ध्वादिषु पररूपं वाच्यम्' अ० ६।१।९४ वा० इति पररूपम्। तथा (आर्क्षे५) ऋक्षाणि नक्षत्राणि, तेषां समूह आर्क्षम्, तस्मिन् तारकपुञ्जे। ऋषन्ति गच्छन्त्याकाशे तानि ऋक्षाणि नक्षत्राणि। ऋष धातोः 'स्नुव्रश्चिकृत्यृषिभ्यः कित्' उ० ३।६६ इति स प्रत्ययः। तेषां समूहः आर्क्षम्। (बृहदनीकः५) महातेजाः सन् (इध्यते) दीप्यते, भासते। तथा चोपनिषद्वर्णः "न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं नेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमग्निः। तमेव भान्तमनुभाति सर्वं तस्य भासा सर्वमिदं विभाति" कठ० ५।१५ इति।
  १. ऋ० ८।७४।४, 'यस्य श्रुतर्वा बृहन्नार्क्षो अनीक एधते' इत्युत्तरार्द्धपाठः।२. वृत्रहन्तमं शत्रूणां हन्तारम् - इति वि०। अतिशयेन तमोहन्तारम् -  इति भ०। पापानामतिशयेन हन्तारम् - इति सा०।३. अनुर्मनुष्यः तस्यापत्यम्। मनुष्येण हि मन्थनेन अग्निर्जन्यते - इति वि०। अनवो मनुष्याः तेभ्यः हितम् - इति भ०। मनुष्यसम्बन्धिनम्, तेषां हितकारिणम् - इति सा०।४. श्रुतर्वन्निति विवरकारेण आमन्त्रितान्तं स्वीकृतम्, तच्चिन्त्यं स्वरविरोधात्। श्रुतर्वा नाम ऋषि - इति वि०। श्रुतर्वणि राज्ञि - इति भ०। 'श्रुतर्वनाम्नि राजनि' - इति सा०।५. आर्क्ष्यः ऋक्षस्य पुत्रः इति वि०। आर्क्ष्ये ऋक्षपुत्रे - इति भ०। ऋक्षपुत्रे - इति सा०। सर्वैः 'आर्क्ष्ये' इति पाठं मत्वा व्याख्यातम्।६. बृहदनीकः बृहत्तेजाः - इति भ०।
  