text: राजा भर्तृहरिः स्वयं पण्डितः कविः विरागी च इदं ग्रन्थं प्रणीतवान् इति सर्वैः संमन्यते। न तु तस्य कालः स्थानं वा सप्रमाणं निश्चितमद्यापि। शतकत्रयं तेन विरचितं शृङ्गारशतकं, नीतिशतकं, वैराग्यशतकं च इति संप्रदायमतम् । वैराग्यशतककविन शृङ्गारशतककर्ता इत्यपि विवादः पण्डितेषु श्रूयते।
  एकस्मिन् पुष्पे कविरुगिरति। साहित्यसंगीतकला-विहीनः साक्षात्पशुः पुच्छविषाणहीनः इति। अन्यत्र,-'आरभ्यते न खलु विघ्नभयेन नीचैः प्रारब्धविघ्नविहता विरमन्ति मध्याः । विघ्नः पुन पुनरपि प्रतिहन्यमानाः प्रारब्धमुत्तमजनाः न परित्यजन्ति' इति कार्यमनुलक्ष्य उत्तमपुरुषलक्षणं निर्दिश्यते। 'एते सत्पुरुषाः परार्थघटकाः स्वार्थ परित्यज्य ये' इत्यत्र स्वार्थपरार्थविषयानुसारेण उत्तममध्यमनीचवर्गीकरणम् अङ्गीकृतं जनानाम् । 'उद्योगिनं पुरुषसिंहमुपैति लक्ष्मीः ' इत्यत्र उद्यमशीलस्य सिद्धिरिति प्रतिपादितं, तदन्यत्र दैवबलं वर्णितम्-'यदि चातको जलं न लभते मेघस्य किं दूषणम्' इत्यादिवर्णने।
  