text: Check the below NCERT MCQ Questions for Class 9 Sanskrit Chapter 9 सिकतासेतुः with Answers Pdf free download. MCQ Questions for Class 9 Sanskrit with Answers were prepared based on the latest exam pattern. We have provided सिकतासेतुः Class 9 Sanskrit MCQs Questions with Answers to help students understand the concept very well.\nStudents can also read NCERT Solutions for Class 9 Sanskrit Chapter 9 Questions and Answers at LearnInsta. Here all questions are solved with a detailed explanation, It will help to score more marks in your examinations.\nनिम्नवाक्येषु रेखांकित पदानाम् स्थानेषु प्रश्नवाचकपदं लिखत.\nतपोदत्तः तपश्चर्यया विद्यामवाप्तुं प्रवृत्तोऽस्ति।\nतपोदत्तः कुटुम्बिभिः मित्रैः गर्हितः अभवत्।\nपुरुषः नद्याम् सिकताभिः सेतुं निर्मातुं प्रयतते।\nAnswer: (ख) काभिः\nतपोदत्तः विद्याध्ययनाय गुरुकुलम् अगच्छत्।\nAnswer: (क) किमर्थम्\nगुरुगृहं गत्वैव विद्याभ्यासः करणीयः।\nतपोदत्तः अक्षरज्ञानं विनैव वैदुष्यमवाप्तुम् अभिलषति।।\nभवद्भिः उन्मीलितं मे नयनयुगलम्।\nकेवलं तपोभिः एव ज्ञानं प्राप्यते।\nसिकता जलप्रवाहे न स्थास्यति।\nपुरुषार्थेः एव लक्ष्यं प्राप्यते।\nAnswer: (क) कैः\nसः नद्याम् सेतुं निमार्तुम् प्रयतते।\nमहामत्स्यः मकरो वा भवेत्।\nरामः मकरालये सेतुं बबन्ध।\nतपोदत्तः विद्यां न अधीतवान्।\nविद्याहीनः नरः सभायाम् न शोभते।\nबाल्ये सः न अधीतवान्।\nसः ज्ञातिजनैः गर्हितः अभवत्।।\nदिवसे मार्गभ्रान्तः सन्ध्यां गृहमुपैति।\nAnswer: (ख) कदा\nसः तपश्चर्यया विद्यामवाप्तुं प्रवृत्तोऽसि।।\nAnswer: (घ) कया\nततः तपस्यारतः तपोधनः प्रविशति।\nनिम्नलिखितम् अनुच्छेदं पठित्वा आधारितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत\nतपोदत्तः - अहमस्मि तपोदत्तः। बाल्ये पितृचरणैः क्लेश्यमानोऽपि विद्यां नाऽधीतवानस्मि। तस्मात् सर्वैः कुटुम्बिभिः मित्रैः ज्ञातिजनैश्च गर्हितोऽभवम्।\nनरो निर्मणिभोगीव सभायां यदि वा गृहे॥1॥\nअहम् कः अस्मि?\nतस्य बुद्धिः कीदृशी आसीत्?\nकीदृशः नरः न शोभते?\nAnswer: परिधानैः अलङ्कारैः भूषितः अपि अपठितः नरः न शोभते।\nबाल्ये सः किम् अकरोत्?\nAnswer: बाल्ये सः पितृचरणैः क्लेश्यमानोऽपि विद्यां नाऽधीतवान्।\nअत्र 'आगच्छति' इति क्रियापदस्य पर्यायपदं गद्यांशे किम् प्रयुक्तम्?\n'सुबुद्धिः' इति पदस्य विपर्ययपदं अस्मिन् गद्यांशे किम् प्रयुक्तम्?\n'शोभते' इति क्रियापदस्य कर्तृपदम् किम्?\n'अधः' इति पदस्य विपर्ययपदं किं प्रयुक्तम्?\nतपोदत्तः - अये कुतोऽयं कल्लोलोच्छलनध्वनिः? महामत्स्यो मकरो वा भवेत्। पश्यामि तावत्।\nविदधद् बालुकाभिस्तं यासि त्वमतिरामताम्॥2॥\nचिन्तय तावत्। सिकताभिः क्वचित्सेतुः कर्तुं युज्यते?\nएकः पुरुषः काभिः सेतुनिर्माणप्रयासं करोति स्म?\nजगति केषाम् अभावः न अस्ति?\nमूर्खाणाम् कुत्र अभावः नास्ति?\nकल्लोलोच्छलनस्य ध्वनिं श्रुत्वा तपोधनः किम् अचिन्तयत्?\nAnswer: कल्लोलोच्छलनध्वनिं श्रुत्वा तपोधनः अचिन्तयत् यत् तत्र महामत्स्यो मकरो वा भवेत्।\nतपोदत्तः किमर्थम् हसति?\nAnswer: पुरुषमेकं सिकताभिः सेतुनिर्माण-प्रयासं कुर्वाणं दृष्ट्वा तपोदत्रः हसति।\n'संसारे' पदस्य पर्यायपदं गद्यांशे किम् अस्ति?\nअत्र 'प्रयतते' इति क्रियापदस्य कर्ता कः?\n'मूढः' इति पदस्य विशेषणपदं किम् अत्र लिखितम्?\n'विदुषाम्' इति पदस्य विपरीतार्थकं पदं किम् अनुच्छेदे प्रयुक्तम्?\nपुरुषः - भोस्तपस्विन्! कथं माम् अवरोधं करोषि। प्रयत्नेन किं न सिद्धं भवति? कावश्यकता शिलानाम्? सिकताभिरेव सेतुं करिष्यामि स्वसंकल्पदृढतया।\nपुरुषः - (सोत्प्रासम्) चिन्तितं चिन्ततम्। सम्यक् चिन्तितम्। नाहं सोपानसहायतया अधिरोढं विश्वसिमि समुत्प्लुत्यैव गन्तुं क्षमोऽस्मि।\nयदि विद्या वशे स्युस्ते, सेतुरेष तथा मम॥3॥\nसर्वं कार्यं केन सिद्धं भवति?\nसिकता कुत्र न स्थास्यति?\nकः आश्चर्यम् करोति?\nस्वसंकल्पदृढतया सः किम् करिष्यति?\nAnswer: स्वसंकल्पदृढ़तया सः सिकताभिरेव सेतु निर्माणं करिष्यति।\nपुरुषः सविमर्शम् किम् कथयंति?\nAnswer: पुरुषः सविमर्शम् कथयति-"लिपि, अक्षर ज्ञानं विना केवलं तपोभिः एव यदि ते विद्या वशे स्युः तथा मम एषः सेतुः अपि स्युः।"\nअनुच्छेदे 'सेतुरेष' अत्र विशेषणपदं किम्?\n'सफलम्' इति अर्थे किम् पदं अत्र प्रयुक्तम्?\nअत्र 'चिन्तितं' इति क्रियापदस्य कर्तृपदं किम्?\nअस्मिन् अनुच्छेदे 'उपहासपूर्वकम्' पदस्य कः पर्यायः आगतः?\nअये! मामेवोद्दिश्य भद्रपुरुषोऽयम् अधिक्षिपति! नूनं सत्यमत्र पश्यामि। अक्षरज्ञानं विनैव वैदुष्यमवाप्तुम् अभिलषामि! तदियं भगवत्याः शारदाया अवमानना। गुरुगृहं गत्वैव विद्याभ्यासो मया करणीयः। पुरुषाथैरेव लक्ष्यं प्राप्यते।\nभो नरोत्तम! नाऽहं जाने यत् कोऽस्ति भवान्। परन्तु भवद्भिः उन्मीलितं मे नयनयुगलम्। तपोमात्रेण विद्यामवाप्तुं प्रयतमानः अहमपि सिकताभिरेव सेतुनिर्माणप्रयासं करोमि। तदिदानी विद्याध्ययनाय गुरुकुलमेव गच्छमि।\nनरः किं विना वैदुष्यम् न प्राप्नोति?\nतपोदत्तः विद्याध्ययनार्थं कुत्र गच्छति?\nतपोदत्तः कस्याः अवमाननां करोति?\nतपोमात्रेण विद्यां प्राप्तुं तपोधनस्य प्रयासः कीदृशः आसीत्?\nAnswer: तपोमात्रेण विद्यामवाप्तुं तपोधनस्य प्रयासः सिकताभिरेव सेतुनिर्माणप्रयासः आसीत्।\nतपोदत्रः किं निश्चयं करोति?\nAnswer: तपोदत्तः निश्चयं करोति यत् सः इदानीम् विद्याध्ययनाय गुरुकुलमेव गमिष्यति।\nअसत्यम्' इति पदस्य विपर्ययपदं किम् अत्र प्रयुक्तम्?\nअत्र अनुच्छेदे 'अभिलषामि' इति क्रियापदस्य कर्तृपदं किं?\nAnswer: अहम् (तपोदत्तः)\n'भगवत्याः' इति विशेषणपदस्य विशेष्यपदं किम् अस्ति अत्र?\n'आंगच्छामि' इति पदस्य विपर्ययपदं किम् अत्र प्रयुक्तम्?\nअधोलिखितस्य श्लोकस्य अन्वये रिक्तस्थानानां पूर्तिः समुचित पदैः कुरुत\nपरिधानैरलङ्कारैर्भूषितोऽपि, न शोभते।\nनरो निर्माणिभोगीव सभायां यदि वा गृहे॥\nअन्वयः- परिधानैः (i) ................. अपि (ii) ................. (विद्याहीनः) नरः (iii) ................. वा सभायाम् (iv) ................. न शोभते।\nमञ्जूषा- अलङ्कारैः, निर्मणिभोगीव, गृहे, भूषितः\nरामो बबन्ध यं सेतुं शिलाभिर्मकराले।\nअन्वयः- रामः (i) ................ शिलाभिः (ii) ................ सेतुं बबन्ध तं (सेतुं) (iii) ............. विदधद् (iv) ............. अतिरामताम् यासि।\nमञ्जूषा- बालुकाभिः, यं, मकरालये, त्वम्\nयदि विद्या वशे स्युस्ते, सेतुरेष तथा मम्॥\nअन्वयः- लिपि (i) .................. ज्ञानं विना केवलं (ii) ................ एव (iii) .................. विद्या (iv) .................... स्युः तथा मम एष सेतुः (अपि स्युः)।\nमञ्जूषा- यदि, तपोभिः, वशे, अक्षर\nअधोलिखितस्य श्लोकस्य भावार्थ रिक्तस्थानानां पूर्तिः मञ्जूषायाः समुचितैः पदैः कुरुत\nभावार्थः- अस्य भावोऽस्ति यत् मानवजीवने विद्यायाः अतीव महत्त्वम् अस्ति। यथा (i) ............... मणिं विना कदापि न शोभां प्राप्नोति तथैव सुन्दरैः (ii) ..................... आभूषणैः वा (iii) ................. पुरुषः अपि कदापि विद्यां विना (iv) ................ शोभां न प्राप्नोति।\nमञ्जूषा- वस्त्रैः, सभायां, सुसज्जितः, सर्पः\nभावार्थः- अर्थात् (i) .............. श्रीरामः त्रेतायुगे पाषाणशिलाभिः यं. (ii) ............... रचितवान्। त्वम् अद्य (iii) .................. एव तत् कार्यं कृत्वा तस्य प्रयत्नम् (iv) ............... करोषि।\nमञ्जूषा- सेतुं, अतिक्रमणं, भगवान्, बालुकाभिः\nभावार्थः- अस्मिन् संसारे यदि (i) ................ अक्षरज्ञानं विना केवलं (ii) ............... एव विद्या प्राप्तुं (iii) ...तदा मम् अपि (iv) .................... एव एषः सेतुः अपि भवितुं कथं न शक्नोति?\nमञ्जूषा- सिक्ताभिः, लिपिज्ञानं, शक्नोति, तपोभिः\n1. (i) तस्मै ज्ञानदातुम् इन्द्रः वेशं परिवर्त्य तस्य समीपम् अगच्छत्।\n(ii) इदं श्रुत्वा तपोदत्तः विद्यां प्राप्तुं गुरुकुलम् अगच्छत्।\n(iii) तदा तपोदत्तः इदं दृष्ट्वा तस्य उपहासं करोति।\n(iv) एकः तपोदत्तः तपस्यारतः बालकः आसीत्।\n(v) सः कथयति-भोः! कथमेतत् व्यर्थमेव सिक्ताभिः सेतुनिर्माणं करोषि।\n(vi) सः पुरुषः गंगायाः सिक्ताभिः सेतुनिर्माणम् आरभत।\n(vii) सः विद्याप्राप्त्यै अध्ययनं न कृत्वा केवलं तपः एव अकरोत्।\n(viii) इन्द्रः अवदत् यदि तपसा एव त्वं विद्यां प्राप्स्यसि तर्हि अहमपि सिक्ताभिः सेतुनिर्माणं करिष्यामि।\n(i) एकः तपोदत्तः तपस्यारतः बालकः आसीत्।\n(ii) सः विद्याप्राप्त्यै अध्ययनं न कृत्वा केवलं तपः एव अकरोत्।\n(iii) तस्मै ज्ञानदातुम् इन्द्रः वशं परिवर्त्य तस्य समीपम् अगच्छत्।\n(iv) सः पुरुषः गंगायाः सिक्ताभिः सेतुनिर्माणम् आरभत।\n(v) तदा तपोदत्तः इदं दृष्ट्वा तस्य उपहासं करोति।\n(vi) सः कथयति-भोः! कथमेतत् व्यर्थमेव सिक्ताभिः सेतुनिर्माणं करोषि।\n(vii) इन्द्रः अवदत् यदि तपसा एव त्वं विद्यां प्राप्स्यसि तर्हि अहमपि सिक्ताभिः सेतुनिर्माणं करिष्यामि।\n(viii) इदं श्रुत्वा तपोदत्तः विद्यां प्राप्तुं गुरुकुलम् अगच्छत्।\n2. (i) इदं दृष्ट्वा तस्मै ज्ञानं दातुम् देवराजः इन्द्रः वेशं परिवर्त्य तत्रागच्छत्।\n(ii) इदं श्रुत्वा इन्द्रः अवदत् यथा त्वं पठनं, लेखनं लिपि अभ्यासं च विना विद्यां प्राप्तुम् इच्छसि।\n(iii) सः गंगायाः सिक्ताभिः तस्य समक्षे सेतुं निर्मातुम् आरभत।\n(iv) परं वारं-वारं जले सेतुसिक्ता प्रवहत्।\n(v) एकः कश्चित् तपोदत्तः नामक : बालक : विद्यां प्राप्तुं तपः करोति स्म।\n(vi) 'तथैव अहमपि सिक्ताभिः सेतुनिर्माणं करिष्यामि'। इदं श्रुत्वा सः पठनाय गुरुकुलम् अगच्छत्।\n(vii) इदं दृष्ट्वा तपोदत्तः अहसत् अवदत् च-सिक्ताभिः सेतुनिर्माणं कथं भविष्यति?\n(viii) परं तस्मै कापि सफलता न अमिलत्।\n(i) एकः कश्चित् तपोदत्तः नामकः बालकः विद्यां प्राप्तुं तपः करोति स्म।\n(ii) परं तस्मै कापि सफलता न अमिलत्।\n(iii) इदं दृष्ट्वा तस्मै ज्ञानं दातुम् देवराजः इन्द्रः वेशं परिवर्त्य तत्रागच्छत्।\n(iv) सः गंगायाः सिक्ताभिः तस्य समक्षे सेतुं निर्मातुम् आरभत।\n(v) परं वारं-वारं जले सेतुसिक्ता प्रवहत्।\n(vi) इदं दृष्ट्वा तपोदत्तः अहसत् अवदत् च-सिक्ताभिः सेतुनिर्माणं कथं भविष्यति?\n(vii) इद्रं श्रुत्वा इन्द्रः अवदत् यथा त्वं पठनं, लेखनं लिपि अभ्यासं च विना विद्यां प्राप्तुम् इच्छसि।\n(viii) तथैव अहमपि सिक्ताभिः सेतुनिर्माणं करिष्यामि'। इदं श्रुत्वा सः पठनाय गुरुकुलम् अगच्छत्।\nनिम्नपदानां पर्यायपदानि चित्वा लिखत\nबाल्ये पितृचरणैः क्लेश्यमानः विद्यांनाधीतवान्।\nAnswer: (ख) तातपादैः\nतपोदत्तः सर्वैः कुटम्बिभिः मित्रैः च गर्हितः अभवत्।।\nयदि गृहमुपैति तदपि वरम्।\n(घ) न उत्तमम्\nAnswer: (ग) श्रेष्ठम्\nहन्त! नास्त्यभावो जगति मूर्खाणाम्।\nAnswer: (ख) संसारे\nभो महाशय! किमिदं विधीयते?\nAnswer: (घ) क्रियते\nकथं माम् उपरुणत्सि?\n(ख) अवरोधं करोषि\n(ग) प्रोत्साहनं करोषि\n(घ) हतोत्साहितं करोषि\nAnswer: (ख) अवरोधं करोषि\nआञ्जनेयम् अपि अतिक्रामसि।\nAnswer: (ग) हनुमन्तम्\nयदि विद्या वशे स्युः।।\nAnswer: (ग) पठनम्\nअक्षरज्ञानं विना एव वैदुष्यम् आवाप्तुम् अभिलषामि।\nAnswer: (क) विद्वत्त्वम्\nतदियं भगवत्याः शारदायाः अवमानना।\nAnswer: (ख) सरस्वत्याः\nAnswer: (घ) मम\n(i) सर्वैः - सेतुम्\n(ii) तीव्रप्रवाहमानायाम् - अयम्\n(iii) तपस्यारतः - पुरुषम्\n(iv) यम् - सेतुः\n(v) मूढः - नरः\n(vi) एकम् - शारदायाः\n(vii) एषः - अहम्\n(viii) उत्तमः - तपोदत्तः\n(ix) भगवत्याः - नद्याम्\n(x) प्रयतमानः - कुटुम्बिभिः\nनिम्नपदायां विपर्ययपदानि चिनुतपदानि\nविपर्ययाः - पदानि\n(i) बाल्ये - अवरम्\n(ii) विद्याम् - सुबुद्धिः\n(iii) गर्हितः - विदुषाम्\n(iv) दुर्बुद्धिः - मार्गयुक्तः\n(v) वरम् - विद्वान्\n(vi) मार्गभ्रान्तः - प्रियः\n(vii) मूर्खाणाम् - असिद्धम्\n(viii) मूढः - आलस्यैः\n(ix) पार्श्वम् - अवरोढुम्\n(x) सिद्धम् - प्रकाशम्\n(xi) अधिरोढ़म् - अक्षमः\n(xii) क्षमः - यौवने\n(xiii) आत्मगतम् - सम्मानम्\n(xiv) अवमानना - अविद्याम्\n(xv) पुरुषार्थः - दूरम्\nWe hope the given NCERT MCQ Questions for Class 9 Sanskrit Chapter 9 सिकतासेतुः with Answers Pdf free download will help you. If you have any queries regarding CBSE Class 9 Sanskrit सिकतासेतुः MCQs Multiple Choice Questions with Answers, drop a comment below and we will get back to you soon.
  