text: पुस्तकानि एव अस्माकं सन्मित्राणि सन्ति। तानि न केवलं अस्माकं मनोरञ्जनं कुर्वन्ति, अपि तु ज्ञानवर्धनम् अपि कुर्वन्ति। मया अनेकानि पुस्तकानि पठितानि। किन्तु मम प्रियं पुस्तकं तु ' अभिज्ञानशाकुन्तलम्' एव। एतत् नाटकं महाकविना कालिदासेन रचितम् इति सर्वविदितमेव। कालिदासस्य अन्याः रचनाः अपि अमराः, किन्तु इयं रचना 'देशकालातीता अस्ति। विदेशे अपि इदं नाटकं सुविख्यातमस्ति। अस्य नाटकस्य प्रसादगुणेन बालाः, वृद्धाः, युवकाः, सर्वे अपि तद्नाटकं पठन्ति। जर्मनभाषामपि अस्य अनुवादः अभवत्। अस्मिन्नाटके कालिदासस्य कल्पना-कौशलम् अद्भुतं खलु। 'शकुन्तला' विश्वस्य सर्वश्रेष्ठं स्त्रीपात्रमस्ति। अतः उक्तम्-काव्येषु नाटकं रम्यं, तत्र रम्या शकुन्तलां तत्रोऽपि चतुर्योदङ्कः तत्र श्लोकचतुष्टयः शाकुन्तले नाटके सद्भावः, शान्तिः, प्रीतिः अस्ति। इयं रचना न केवले भारतीय साहित्ये, अपितु विश्व साहित्ये सर्वोत्तमा रचना अस्ति इति मन्ये। येन एतन्नाटकं न पठितं, तेन अवश्यमेव पठितव्यम्।
  