text: एवमुक्त्वा तु वचनं मारीचो रावणं ततः।\nततः then, मारीचः Maricha, एवम् in that way, वचनम् words, उक्त्वा spoken, रात्रिंचरप्रभोः of the king of the nightrangers, भयात् out of fear, दीनः distressed , गच्छाव let us both go, इति thus, रावणम् to Ravana, अब्रवीत् said.\nHaving thus spoken to the demonking, the distressed Maricha said out of fear, Let both of us go.\nदृष्टश्चाहं पुनस्तेन शरचापासिधारिणा।\nमद्वधोद्यतशस्त्रेऽण विनष्टं जीवितं च मे।।3.42.2।।\nअहम् I, शरचापासिधारिणा holding bow, arrows and sword, मद्वधोद्यतशस्त्रेऽण who raises weapon to slay me, तेन by him, पुनः again, दृष्टः seen, मे my, जीवितं च विनष्टम् life will cease.\nन हि रामं पराक्रम्य जीवन्प्रतिनिवर्तते।\nवर्तते प्रतिरूपोऽसौ यमदण्डहतस्य ते।।3.42.3।।\nरामम् Rama, पराक्रम्य after exhibiting bravery, जीवन् with life, न प्रतिनिवर्तते हि will not return, यमदण्डहतस्य hit by Yama's staff, असौ he, प्रतिरूपः another form, ते to you, वर्तते is being.\nकिं नु शक्यं मया कर्तुमेवं त्वयि दुरात्मनि।\nएष गच्छाम्यहं तात स्वस्ति तेऽस्तु निशाचर।।3.42.4।।\nत्वयि when you, एवम् in that way, दुरात्मनि evilminded, मया I, कि नु what, कर्तुम् to do, शक्यम् is possible, तात dear one, निशाचर O demons, एष here, अहम् I am, गच्छामि am going, ते to you, स्वस्ति be auspicious, अस्तु let it be.\nWhat can I do if you remain evilminded? O dear demon, I am going. May your path be auspicious\nप्रहृष्टस्त्वभवत्तेन वचनेन स रावणः।\nपरिष्वज्य सुसंश्लिष्टमिदं वचनमब्रवीत्।।3.42.5।।\nसः रावणः that, Ravana, तेन वचनेन with those words, प्रहृष्टः felt happy, तु अभवत् he was, सुसंश्लिष्टम् tightly, परिष्वज्य embracing, इदम् these, वचनम् words , अब्रवीत् said.\nएतच्छौण्डीर्ययुक्तं ते मच्छन्दवशवर्तिनः।\nइदानीमसि मारीचः पूर्वमन्यो निशाचरः।।3.42.6।।\nमच्छन्दवशवर्तिनः act according to my wish, ते to you, एतत् this, शौण्डीर्ययुक्तम् it befits your valour, इदानीम् now, मारीचः Maricha, असि you are, पूर्वम् earlier, अन्यः other, राक्षसः हि demons.\nआरुह्यतामयं शीघ्रं रथो रत्नविभूषितः।\nमया सह तथा युक्तः पिशाचवदनैः खरैः।।3.42.7।।\nतथा similarly, पिशाचवदनैः with devilish faces, खरैः with donkeys, युक्तः yoked, रत्नविभूषितः encrusted with gems, रथः chariot, शीघ्रम् quickly, मया सह along with me, आरुह्यताम् ascend.\nप्रलोभयित्वा वैदेहीं यथेष्टं गन्तुमर्हसि।\nतां शून्ये प्रसभं सीतामानयिष्यामि मैथिलीम्।।3.42.8।।\nवैदेहीम् to Vaidehi, प्रलोभयित्वा after tempting, यथेष्टम् wherever you like, गन्तुम् to go, अर्हसि should, शून्ये when no one is there, मैथिलीम् princess of Mithila, तां सीताम् that Sita, प्रसभम् forcibly, आनयिष्यामि will bring.\nततो रावणमारीचौ विमानमिव तं रथम्।\nआरुह्य ययतुश्शीघ्रं तस्मादाश्रममण्डलात्।।3.42.9।।\nततः thereafter, रावणमारीचौ Ravana and Maricha, तं रथम् that chariot, विमानमिव like an aerial chariot, आरुह्य ascending, तस्मात् from that, आश्रममण्डलात् cluster of hermitages, शीघ्रम् quickly, ययतुः departed.\nतथैव तत्र पश्यन्तौ पत्तनानि वनानि च।\nगीरींश्च सरितस्सर्वा राष्ट्राणि नगराणि च।।3.42.10।।\nतथैव and likewise, तत्र there, पत्तनानि towns, वनानि च and forests, गिरींश्च mountains, सर्वाः all, सरितः streams, राष्ट्राणि states, नगराणि च cities, पश्यन्तौ seeing\nसमेत्य दण्डकारण्यं राघवस्याश्रमं ततः।\nददर्श सह मारीचो रावणो राक्षसाधिपः।।3.42.11।।\nसहमारीचः accompanied by Maricha, राक्षसाधिपः king of demons, रावणः Ravana, दण्डकारण्यम् Dandaka forest, समेत्य reached, ततः then, राघवस्य Rama's, आश्रमम् hermitage, ददर्श noticed.\nअवतीर्य रथात्तस्मात्ततः काञ्चनभूषणात्।\nहस्ते गृहीत्वा मारीचं रावणो वाक्यमब्रवीत्।।3.42.12।।\nरावणः Ravana, काञ्चनभूषणात् decorated with golden ornaments, तस्मात् from that, रथात् chariot, अवतीर्य getting down, ततः then, मारीचम् Maricha, हस्ते by hand, गृहीत्वा, held, वाक्यम् words, अब्रवीत् said.\nएतदाश्रमपदं दृश्यते कदलीवृतम्।\nक्रियतां तत्सखे शीघ्रं यदर्थं वयमागताः।।3.42.13।।\nसखे O friend, कदलीवृतम् surrounded by banana plants, एतत् this, तत् that, आश्रमपदम् site\nof hermitage, दृश्यते is seen, वयम् we, यदर्थम् the purpose for which, आगताः we came, तत् that, शीघ्रम् quickly, क्रियताम् should be done.\nO friend here is the site of the hermitage surrounded by banana plants. Quickly get to work on the purpose for which we have come.\nस रावणवचश्श्रुत्वा मारीचो राक्षसस्तदा।\nमृगो भूत्वाऽश्रमद्वारि रामस्य विचचार ह।।3.42.14।।\nतदा then, सः that, राक्षसः demon, मारीचः Maricha, रावणवचः Ravana's words, श्रुत्वा on hearing, मृगः deer, भूत्वा transformed, रामस्य Rama's, आश्रमद्वारि at the entrance of the hermitage, विचचार ह started moving.\nस तु तद्रूपमास्थाय महदद्भुतदर्शनम्।\nसः Maricha, अद्भुतदर्शनम् wonderful to look at, महत् magnificent, तत् that, रूपम् form, आस्थाय assumed, मणिप्रवरशृङ्गाग्रः antlers studded with the best of gems, सितासितमुखाकृतिः face dappled with luminous spots of white and black.\nरक्तपद्मोत्पलमुखः mouth like pink lotus, इन्द्रनीलोत्पलश्रवाः ears like blue lotus, किञ्चित् a bit, अभ्युन्नतग्रीवः raised neck, इन्द्रनीलदलाधरः lips like petals of blue lotus.\nकुन्देन्दुवज्रसङ्काशमुदरं चास्य भास्वरम्।\nअस्य its, भास्वरम् shining, उदरम् stomach, कुन्देन्दुवज्रसङ्काशम् like white kunda flower, Moon and diamond, मधूकनिभपार्श्वश्च sides like madhuka flowers, पद्मकिञ्जल्कसन्निभः comparable to the filaments of lotus, वैडूर्यसङ्काशखुरः hooves like Vaidurya, तनुजङ्घः slim shank, सुसंहतः willshaped.\nHis bright belly was shining like kunda flowers or the Moon or diamond. His flanks were like the golden madhuka flowers. comparable to the filaments of lotus. His hooves were like vaidurya, and his legs were slim and willshaped.\nइन्द्रायुधसवर्णेन पुच्छेनोर्ध्वं विराजता।।3.42.18।।\nऊर्ध्वम् upward, विराजता stood, इन्द्रायुध like a rainbow, सवर्णेन colourful, पुच्छेन with the tail, मनोहरः delightful, स्निग्धवर्णः shining, नानाविधैः various, रत्नैः gems, वृतः decked.\nक्षणेन राक्षसो जातो मृगः परमशोभनः।।3.42.19।।\nवनं प्रज्वलयन्रम्यं रामाश्रमपदं च तत्।\nराक्षसः the demon, वनम् forest, रम्यम् beautiful, तत् रामाश्रमपदम् that Rama's hermitage, प्रज्वलयन् while brightening, क्षणेन in a moment, परमशोभनः very beautiful, मृगः deer, जातः\nमनोहरं दर्शनीयं रूपं कृत्वा स राक्षसः।।3.42.20।।\nप्रलोभनार्थं वैदेह्या नानाधातुविचित्रितम्।\nविचरन्गच्छते तस्माच्छाद्वलानि समन्ततः।।3.42.21।।\nसः that, राक्षसः demon, नानाधातुविचित्रितम् painted with colours of different minerals, मनोहरम् delightful, दर्शनीयम् beautiful, रूपम् form, कृत्वा after transforming, वैदेह्याः to Sita, प्रलोभनार्थम् to tempt, विचरन् while grazing, तस्मात् from that place, समन्ततः all around, शाद्वलानि grassland, गच्छते moved about.\nरूप्यैर्बिन्दुशतैश्चित्रो भूत्वा स प्रियदर्शनः।\nविटपीनां किसलयान्भङ्त्क्वाऽदन्विचचार ह।।3.42.22।।\nसः that, रूप्यैः by silver, बिन्दुशतैः with hudreds of spots, चित्रः was wonderful, भूत्वा on transforming, प्रियदर्शनः pleasing to the eyes, विटपीनाम् trees, किसलयान् tender leaves, भङ्त्क्वा nibbling, अदन् eating, विचचार ह wandered about.\nकदलीगृहकं गत्वा कर्णिकारानितस्ततः।\nकदलीगृहकम् groves of banana, गत्वा on going, कर्णिकारान् the karnikara flowers, इतस्ततः\nhither and thither, मन्दगतिः at a slow pace, तथा likewise, सीतासन्दर्शनम् the sight of Sita, समाश्रयत् resorted.\nराजीवचित्रपृष्ठस्स विरराज महामृगः।\nरामाश्रमपदाभ्याशे विचचार यथासुखम्।।3.42.24।।\nसः that, महामृगः magnificent deer, राजीवचित्रपृष्ठः his back with the colour of blue lotus, विरराज glittered, रामाश्रमपदाभ्याशे in the vicinity of Rama's hermitage, यथासुखम् comfortably, विचचार wandered.\nपुनर्गत्वा निवृत्तश्च विचचार मृगोत्तमः।\nगत्वा मुहूर्तं त्वरया पुनः प्रतिनिवर्तते।।3.42.25।।\nमृगोत्तमः best of deer, गत्वा on going, पुनः again, निवृत्तश्च came back, विचचार wandered, मुहूर्तम् for a moment, गत्वा after going, पुनः again, त्वरया swiftly, प्रतिनिवर्तते returned.\nविक्रीडंश्च क्वचिद्भूमौ पुनरेव निषीदति।\nआश्रमद्वारमागम्य मृगयूथानि गच्छति।।3.42.26।।\nविक्रीडंश्च while sporting so, पुनरेव again, क्वचित् sometimes, भूमौ on the ground, पुनरेव again, निषीदति squat, आश्रमद्वारम् at the entrance of the hermitage, आगम्य after reaching, मृगयूथानि flock of deer, गच्छति goes.\nमृगयूथैरनुगतः पुनरेव निवर्तते।\nसीतादर्शनमाकांक्षन्राक्षसो मृगतां गतः।।3.42.27।।\nपरिभ्रमति चित्राणि मण्डलानि विनिष्पतन्।\nमृगताम् form of a deer, गतः transformed, राक्षसः demon, सीतादर्शनम् seeing Sita, आकांक्षन् intending, मृगयूथैः herds of deer, अनुगतः been followed, पुनरेव again, निवर्तते he retuned, विनिष्पतन् cavorted and pranced, चित्राणि wonderful, मण्डलानि circles, परिभ्रमति turned round.\nसमुद्वीक्ष्य च ते सर्वे मृगा ह्यन्ये वनेचराः।।3.42.28।।\nउपागम्य समाघ्राय विद्रवन्ति दिशो दश।\nवनेचराः wandering in the forest, अन्ये other, ते those, सर्वे all, मृगाः deer, समुद्विक्ष्य seeing, उपागम्य on coming near, समाघ्राय sniffing, दश दिशः in all ten directions, विद्रवन्ति run away,\nराक्षसस्सोऽपि तान्वन्यान्मृगान्मृगवधे रतः।।3.42.29।।\nप्रच्छादनार्थं भावस्य न भक्षयति संस्पृशन्।\nमृगवधे in killing deer, रतः interested, सः he, राक्षसोऽपि demon also, वन्यान् those wild, तान् those, मृगान् deer, संस्पृशन् touching and feeling, भावस्य his intention, प्रच्छादनार्थम् to hide, न भक्षयति does not feed on.\nतस्मिन्नेव ततः काले वैदेही शुभलोचना।।3.42.30।।\nततः then, तस्मिन्नेव काले at that time, शुभलोचना lady of auspicious looks, वैदेही Vaidehi, कुसुमावचयव्यग्रा busy plucking flowers, पादपान् the trees, अभ्यवर्तत came near,\nकर्णिकारानशोकांश्च चूतांश्च मदिरेक्षणा।।3.42.31।।\nकुसुमान्यवचिन्वन्ती चचार रुचिरानना।\nमदिरेक्षणा woman with bewitching eyes, रुचिरानना of dazzling face, कर्णिकारान् karnikara trees, अशोकांश्छ ashoka, चूतांश्च mango, कुसुमानि flowers, अवचिन्वन्ती while plucking, चचार went about.\nअनर्हाऽरण्यवासस्य सा तं रत्नमयं मृगम्।।3.42.32।।\nमुक्तामणि विचित्राङ्गं ददर्श परमाङ्गना।\nअरण्यवासस्य of living in the forest, अनर्हा unworthy, सा that, परमाङ्गना great woman, रत्नमयम् encrusted with gold, मुक्तामणिविचित्राङ्गम् with a wonderful body dotted with pearls and gems, तं मृगम् that deer, ददर्श saw.\nसा तं रुचिरदन्तोष्ठी रूप्यधातुतनूरुहम्।।3.42.33।।\nविस्मयोत्फुल्लनयना सस्नेहं समुदैक्षत।\nरुचिरदन्तोष्ठी a lady of beautiful teeth and lips, सा that Sita, रूप्यधातुतनूरुहम् animal with silver and mineral coloured hair on the body, तम् deer, विस्मयोत्फुल्लनयना with eyes of wonder and joy, सस्नेहम् with affection, समुदैक्षत gazed at.\nस च तां रामदयितां पश्यन्मायामयो मृगः।।3.42.34।।\nविचचार पुनश्चित्रं दीपयन्निव तद्वनम्।\nमायामयः illusory one, सः that, मृगश्च the deer, तां her, रामदयिताम् Rama's wife, पश्यन् on seeing, तत् वनम् that forest, दीपयन्निव as if illuminating, पुनः again, चित्रम् wonderfully, विचचार moved around.\nअदृष्टपूर्वं तं दृष्ट्वा नानारत्नमयं मृगम्।।3.42.35।।\nविस्मयं परमं सीता जगाम जनकात्मजा।\nअदृष्टपूर्वम् never seen before, नानारत्नमयम् decorated with different gems, तं मृगम् that deer, दृष्ट्वा seeing, जनकात्मजा daughter of Janaka, सीता Sita, परमम् very much, विस्मयम् surprised, जगाम experienced.\nइत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे द्विचत्वारिंशस्सर्गः।।
  