text: CBSE Sample Papers for Class 10 Sanskrit Paper 2 - NCERT MCQ\nCBSE Sample Papers for Class 10 Sanskrit Paper 2 are part of CBSE Sample Papers for Class 10 Sanskrit. Here we have given CBSE Sample Papers for Class 10 Sanskrit Paper 2.\nStudents who are going to appear for CBSE Class 10 Examinations are advised to practice the CBSE sample papers given here which is designed as per the latest Syllabus and marking scheme as prescribed by the CBSE is given here. Paper 2 of Solved CBSE Sample Paper for Class 10 Sanskrit is given below with free PDF download solutions.\nकालिदासस्य नाम को न जानाति । महाकवेः न केवलं भारतवर्षे अपितु समस्ते भूतले महती प्रसिद्धिः। अयं हि कविकुलगुरुः कथ्यते। आंग्ल देशवासिनः तं "शेक्सपीयर" इति कथयन्ति। इटली देशवासिनः तस्य तुलनां स्वकीय दान्ते सह कुर्वन्ति। जर्मनी देशवासिनः तु तम् विश्वकविं स्वीकुर्वन्ति।\nएषः कविः कदा कुत्र च अभवत् इति स्पष्टरूपेण कथयितुं न शक्नुमः। परमेतत् कथ्यते यत् अयम् महाराजस्य विक्रमादित्यस्य नवरत्नेषु सर्वश्रेष्ठः कविः आसीत्। अस्य महाकवेः विषये एका जनश्रुतिः श्रुती यत् सः जन्मना महामूर्खः आसीत्। केचित् धूर्ताः पण्डिताः तस्य विवाह कयापि विदुष्या राजकन्यया सह अकारयन्।\nअस्य कृतीनां भाषा तु अतीव सरला, सुकोमला स्वाभाविकी चास्ति। कालिदासः संस्कृतभाषायाः गौरवम्, भारतस्य कवीनां गौरवम् भारतीय संस्कृतेः च गौरवम् अस्ति।\nके कालिदास 'शेक्सपीयर' इति कथयन्ति?\nकालिदासः कस्य नवरत्नेषु गण्यते?\nकालिदासस्य कृतीनां भाषा कीदृशी अस्ति?\nमहाकवेः विषये कीदृशी जनश्रुतिः वर्तते ?\n(III) प्रदत्तविकल्पेभ्यः शुद्धम् उत्तरं चित्वा निर्देशानुसारम् लिखत। (1/2 × 4 = 2)\n1. 'अकारयन्' इति क्रियापदस्य किं कर्तृपदम्?\n2. 'प्रसिद्धिः' इति पदस्य किं विशेषणपदं गद्यांशे किम् प्रयुक्तम्?\n3. किंवदन्ती' इति पदस्य पर्यायपदं गद्यांशे किम् प्रयुक्तम् ?\n4. 'अयम् महाराजस्य ...........' इति वाक्ये 'अयम्' सर्वनामपदं कस्मै प्रयुक्तम् ?\n(IV) अस्य गद्यांशस्य कृते समुचितं शीर्षकं लिखत। (2)\nखण्ड'ख'- रचनात्मक कार्यम्\nतव मित्रेण अमितेन रचिता प्रतिकृतिः ( मॉडल) अन्तर्राष्ट्रिय-विज्ञान-प्रदर्शन्याम् प्रथमं स्थानं लब्धवती। तं प्रति लिखितं वर्धापन-पत्रं मञ्जूषायां प्रदत्तानि पदानि चित्वा रिक्त-स्थानानि पूरयित्वा पुनः लिखत। (1/2 × 10 = 5)\nदिनाङ्कः ....../ ......./ .......\nप्रियः (1)............. अमित,\nअत्र कुशलम् तत्रास्तु । मया ज्ञातम्, यत् त्वया रचिता (2).......... अंतर्राष्ट्रिय-विज्ञान-प्रदर्शन्याम् चयिता । अस्याम् प्रतियोगितायाम् तव (3) ............ स्थानं ज्ञात्वा मम महान् (4) .............. जातः। त्वं दत्तचित्तेन (5) ................ च इमाम् कारितवान् । इदं तव कठोर परिश्रमस्य (6) ................ अस्ति। पत्रस्यान्ते अहं ते (7) .................. वर्धापनं कामये। (8) ......... मम प्रणामाः (9) ..........\nतव अभिन्नं (10) ..........\nमञ्जूषा- मित्रम्, मित्र, परिणामः, प्रतिकृतिः, भूयोभूयः, सन्तोषः, परिश्रमेण, पितृचरणेषु, निवेद्यन्ताम्, प्रथम\nमजूषायां प्रदत्तशब्दानां सहायतया चित्रं दृष्ट्वा पञ्च वाक्यानि संस्कृते लिखत। (2 x 5 = 10)\nमजूषा- ग्राम्यजीवनम्, खटिका, त्रयः बालाः, शिरसि, माता, जलमानेतुम् उद्यता, कुटीरम्, कठिनम् जीवनम्, अशिक्षिताः, निर्धनाः, कलशम् अवधार्य, ग्रामीणपरिवारः, संघर्षमय\n'कन्याकुमारी' इति विषयम् अधिकृत्य मञ्जूषायां प्रदत्तशब्दानां सहायतया पञ्च वाक्यानि संस्कृते लिखत।\nमञ्जूषा- दर्शनीयस्थलम्, कन्याकुमारीमन्दिरम्, विवेकानन्दस्मारकः, दर्शकाः, प्रसिद्ध-पर्यटन-क्षेत्रेषु, द्रष्टुम्, अन्यतमम्, द्रष्टव्यः, दृश्यन्ते, नारिकेल-कदली-वृक्षाः\nअधोलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदेषु सन्धिविच्छेदं सन्धिं वा कृत्वा लिखत। (1 × 4 = 4)\nदुष्टबुद्धिः तस्य सत् + वचनानि तिरस्कृत्य ग्रामाभिमुखं प्राचलत्।\nसर्वथा जागरुको + अहम् छात्राणां कृते आदर्शः एव।\nअस्य पिता किं तपः तेपे इत्युक्तिः तत्कृतज्ञता।\nसदैव सत्यं वद।\nअधोलिखित रेखाङ्कितपदानां समासं विग्रहं वा प्रदत्तविकल्पेभ्यः चित्वा लिखत। (1 × 4 = 4)\n1. शिशिरः च वसन्तः च पुनरायातौ।\n2. कथम् अहं मन्दभाग्या धैर्यं धारयामि।\n(क) मन्दः भाग्या\n(ख) मन्दं भाग्यं सा\n(ग) मन्दम् भाग्यम् यस्याः सा\n(घ) मन्दा भाग्या\n3. जीवनं निर्विघ्नं भवेत्।\n(क) विघ्नानां अभावः\n(ख) निर्गतम् विघ्नं यस्मात् सः\n(ग) निर्गतं विघ्नं तम्।\n(घ) निः विघ्नं यस्मात्\n4. व्याघ्रात् भीतः नरः धावति।\n1. पवनेन (कम्प् + शानच्) .......... वृक्षाः शोभन्ते।\n2. (श्रीमान् + ङीप्) ............. वन्दिता कक्षायां पाठयति।\n3. सर्वे भवन्तु (सुख + इनि) ............ ।\n4. भीमः (बलवान्) ............. आसीत्।\n(क) बल + मतुप्\n(ख) बल + वतुप्\n(ग) बल + मान्\nमजूषातः उचित अव्ययपदानि चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत। (1 × 4 = 4)\nत्वं ............ आपणं गच्छसि ?\nभवन्तः व्यर्थं .............. भ्रमन्तु।\n.............. जलं भवति तत्र पक्षिणः स्वयम् आयान्ति।\n............. अहं गृहकार्याणि करोमि।\nमञ्जूषा- मा, सम्प्रति, कदा, यत्र\nवाच्यपरिवर्तनम् कृत्वा वाक्यानि पुनः लिखत - (1 × 3 = 3)\nअशोकः लेखं लिखति।\nदिनेशः जनकं प्रणमति।\nअम्बी ओदनं पचति।\nअधोलिखितवाक्येषु अङ्कानां स्थाने संस्कृतपदैः समयं लिखत - (1 × 2 = 2)\nसः (7.30) ............. दुग्धं पिबति ।\nसः (7.45) ............ विद्यालयं गच्छति।\nप्रदत्तेषु उत्तरेषु शुद्धम् उत्तरं चीयताम्। (1 × 4 = 4)\n1. भवान् कुत्र गच्छसि ?\n2. अहं स्वकर्मं सदा निष्ठया करोमि।\n3. सः बालिका मम पुत्री अस्ति।\n4. तस्याः प्रकृतिः चञ्चलः अस्ति।\n(अ) अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रदत्त प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतेन लिखते। (6)\nअथ अन्यस्मिन् अहनि स मेषो यावत् महानसं प्रविशति तावत् सूपकारेण अर्धज्वलितकाष्ठेन ताडितः। ऊर्णाप्रचुरः मेषः वह्मिना जाज्वल्यमानशरीरः निकटस्थाम् अश्वशालां प्रविशति दाहवेदनया च भूमौ लुठति। तस्य क्षितौ प्रलुठतः तृणेषु वह्निज्वालाः समुत्थिताः।\nमेषः कीदृशः आसीत् ?\nसूपकारेण मेषः केन ताडितः ?\nमेषस्य क्षितौ प्रलुठतः किम् अभवत् ?\n'भूमौ' पदस्य पर्याय अत्र किम् ?\n2. 'लुठति' क्रियाया कर्ता कः ?\n3. 'रात्रौ' पदस्य विलोमपदम् अत्र अस्ति -\n4. 'तस्य' सर्वनाम कस्मै प्रयुक्तम् ?\n(आ) श्लोकं पठित्वा प्रश्नान् उत्तरत। (6)\nभगवन्किमुपादेयम् ? गुरुवचनम्, हेयमपि च किम् ? अकार्यम्।\nको गुरुः ? अधिगततत्त्वः शिष्यहितायोद्यतः सततम्।\n(I) एकपदेन उत्तरत - (2)\nकिं हेयं भवति ?\nकस्य वचनम् उपादेयं भवति ?\n(II) पूर्णवाक्येन उत्तरत - (2)\nगुरुः कः अस्ति?\n(III) निर्देशानुसारम् उत्तरत - (2)\n1. 'निरन्तरम्' इति अर्थे किं पदं श्लोके प्रयुक्तम् ?\n2. 'उपादेयम्' पदस्य विलोमपदम् अत्र किम् ?\n3. 'तत्परः' पदस्य पर्यायपदम् अत्र किम् ?\n4. 'अधिगततत्त्वः' विशेषणस्य विशेष्यपदम् अत्र किम्?\n(इ) अधोलिखितां नाट्यांशं पठित्वा प्रश्नान् उत्तरत। (6)\n(ततः पुत्रशोकसन्तप्ताः युधिष्ठिरः भीमः द्रौपदी च रणभूमौ प्रविशन्ति ।)\nद्रौपदी - (दीर्घ निश्वस्य) हा हन्त ! किम् इदं घोरम् आपतितम् । पापकर्मणा द्रौणिना मे पुत्राः भ्रातरः च हताः। अग्निः इव दहति माम् अयं शोकः।\nयुधिष्ठिरः - शुभे! धैर्यं धारय। नूनं तव पुत्राः वीरगतिम् एव प्राप्ताः। वीरजननी त्वं शोचितुं न अर्हसि।\nद्रौपदी - कथं मन्दभाग्या अहं धैर्यं धारयामि? यावत् असौ क्रूरकर्मा न दण्ड्यते तावत् अहम् इतः न गमिष्यामि, अत्रैव प्राणत्यागं च करिष्यामि।\nयुधिष्ठिरः - प्रिये ! मा मैवं ब्रूयाः । स पापकर्मा कुत्र गतः, इति न जानीमः। अतिदूरं किञ्चिद् दुर्गमं वनं वा प्रविष्टः भवेत्।\nयुधिष्ठिरः भीमः द्रौपदी च कुत्र प्रविशन्ति ?\nकस्याः पुत्राः भ्रातरः च हताः?\nद्रौपदी कदा पर्यन्तं तस्मात् स्थानात् गन्तुं न इच्छति ?\n1. यावत् असौ क्रूरकर्मा .......... अत्र 'असौ सर्वनाम कस्मै प्रयुक्तम् ?\n2. 'वनं' पदस्य विशेषणम् अत्र किम् ?\n3. 'धारयामि' क्रियायाः कर्ता कः?\n4. 'अनलः' पदस्य पर्यायपदम् अत्र किम् अस्ति?\nभवान् गर्हितं पन्थानं त्यजतु।\nयूयं प्रक्षेपणयन्त्रेण चित्राणि पश्यथ।\nछात्राः जलपानाद् अनन्तरं यास्यन्ति।\nउचितपदेन अधोलिखितश्लोकद्वयस्य अन्वयं पूरयत। (1/2 × 8 = 4)\n(क) यत्प्रोक्तं येन केनापि तस्य तत्त्वार्थनिर्णयः।\nकर्तुं शक्यो भवेद्येन स विवेक इतीरितः।।\nअन्वयः- येन (1)............ अपि यत् प्रोक्तं तस्य (2).......... येन कर्तुं (3).......... भवेत् सः (4) ........... इति ईरितः।\n(ख) ध्यायतः विषयान् पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते।\nसङ्गात्सञ्जायते कामः कामाक्रोधोऽभिजायते।\nअन्वयः- विषयान् (1) ................. पुंसः तेषु (2) ........... उपजायते । (3) ................ कामः सञ्जायते, कामात् (4) ................. अभिजायते।।\nमञ्जूषा - शक्यः, तत्वार्थनिर्णय, क्रोधः, सङ्गः, केन, विवेकः, सङ्गात्, ध्यायतः\nरेखाङ्कितपदानां प्रसङ्गानुसारम् शुद्धम् अर्थं विकल्पेभ्यः चित्वा लिखत। (1 × 4 = 4)\n1. एनं ज्ञानविज्ञाननाशनं प्रजहि।\n2. अलं अलं मिथः कलहेन।\n3. से विवेक इति ईरितः।\n4. शैलाः विर्दीयन्ते।\nकालिदासस्य कृतीनां भाषा तु अतीव सरला, सुकोमला स्वाभाविकी चास्ति।\nमहाकवेः विषये एका जनश्रुतिः श्रुता, यत् सः जन्मना महामूर्खः आसीत्।\n(IV) शीर्षकः- कविकुलगुरुः कालिदासः (अन्यः कोऽपि)\nअस्मिन् चित्रे ग्राम्यजीवनम् दृश्यते।\nअत्रे घासनिर्मितं कुटीरम् अस्ति।\nएकः बालः पितुः अङ्के तिष्ठति। अथवा परिवारे पञ्च सदस्याः सन्ति।\nमहिला कलशम् अवधार्य जलम् आनेतुम् उद्यता अस्ति।\nकुटीरात् बहिः एका खटिका अपि अस्ति।\n'कन्याकुमारी' एकं दर्शनीय स्थलम् अस्ति।\nअत्र एकं 'कन्याकुमारी' इति मन्दिरम् अस्ति।\nअत्र सागरस्य मध्ये विवेकानन्दस्मारकः अस्ति।\nइदं स्थलं दर्शनाय दर्शकाः आगच्छन्ति।\nइदं प्रसिद्ध-पर्यटन-क्षेत्रेषु अन्यतमम् स्थलम् अस्ति।\nइति + उक्तिः\n(ग) मन्दं भाग्यं यस्याः सा\n(क) विघ्नानां अभावः\nअशोकेन लेखः लिख्यते।\nदिनेशेन जनकः प्रणम्यते।\nअम्बया ओदनं पच्यते।\n(II) पूर्णवाक्येन उत्तरत - मेषस्य क्षितौ प्रलुठतः तृणेषु वह्निज्वालाः समुत्थिताः।\n(II) पूर्णवाक्येन उत्तरत - अधिगततत्त्वः सततं शिष्यहितायोद्यतः गुरुः अस्ति।\n(II) पूर्णवाक्येन उत्तरत - यावत् असौ क्रूरकर्मा न दण्ड्यते तावत् पर्यन्तं द्रौपदी तस्मात् स्थानात् न गन्तुम् इच्छति।\nWe hope the CBSE Sample Papers for Class 10 Sanskrit Paper 2 help you. If you have any query regarding CBSE Sample Papers for Class 10 Sanskrit Paper 2, drop a comment below and we will get back to you at the earliest.
  