text: CBSE Sample Papers for Class 10 Sanskrit Paper 3 - MCQ Books\nCBSE Sample Papers for Class 10 Sanskrit Paper 3 are part of CBSE Sample Papers for Class 10 Sanskrit. Here we have given CBSE Sample Papers for Class 10 Sanskrit Paper 3.\nStudents who are going to appear for CBSE Class 10 Examinations are advised to practice the CBSE sample papers given here which is designed as per the latest Syllabus and marking scheme as prescribed by the CBSE is given here. Paper 3 of Solved CBSE Sample Paper for Class 10 Sanskrit is given below with free PDF download solutions.\nअधोलिखितम्-अनुच्छेदं पठित्वा अनुच्छेदाधारितान् प्रश्नान् उत्तरपुस्तिकायाम् उत्तरत - (10)\nआदिमानवकाले कस्याञ्चित् गुहायां कश्चन अस्वस्थचित्तः मानवः इतस्ततः चलन् आसीत्। पाश्र्वे हस्तौ निबध्य सः चिन्तयन् आसीत् - 'का नाम शक्तिः एतस्य जगतः सञ्चालनं करोति, प्रकाशं जनयति, ध्वनि निर्माति, गन्धान् सृजति प्रसारयति च? इति। सः मानवः एतेषां प्रश्नानाम् उत्तरं प्राप्तुम् न शक्तः। अहं उच्चतमं स्थानं गत्वा पश्यामि चेत् कदाचित् तस्याः शक्तेः दर्शनं भवेत्' इति चिन्तयित्वा सः एकम् उन्नतम् गिरिशिखरं गच्छति। तत्र निष्कम्पम् उपविशति। अयं मानवः नेत्रे निमीलयति। सुदीर्घ श्वसनं करोति। तदा अकस्मात् आकाशे मेघः गर्जति। घनगर्जितं पर्वतपृष्ठे पतति, परावर्तते च। प्रतिध्वनिः अधः गच्छति, प्रत्यावर्तते। ऊर्ध्वं गच्छन् सः ध्वनिः क्षीयते । एवं भवति आविष्कारः आदिमस्वरस्य 'ॐ कारस्य । सहजतया सः मानवः ॐकारनादस्य अनुकरणं करोति।\n(i) सः मानवः कथम् उपविशति ?\n(ii) गुहायां कीदृशः मानवः चलन् आसीत् ?\n(i) हस्तौ निबध्य मानवः किम् चिन्तयन् आसीत् ?\n(ii) किम् चिन्तयित्वा सः गिरिशिखरं गच्छति ?\n(i) 'उन्नतं' कस्य विशेष्यपदस्य विशेषणम् अस्ति?\n(ii) 'सहसा' इति अव्ययपदस्य कृते गद्यांशे किम् अव्ययपदम् ?\n(iii) 'क्षीयते' इति क्रियापदस्य कर्तृपदं किम् ?\n(iv) 'अहम्' इति सर्वनामपदं कस्मै प्रयुक्तम् ?\nस्वाणुजाय समयस्य सदुपयोगाय लिखितं इदं पत्रं मञ्जूषायां दत्तैः पदैः पूरयित्वा उत्तर-पुस्तिकायाम् पुनः लिखत - (5)\nप्रिय अतुल !\nअतुल ! मानवस्य जीवनस्य प्रतिपलं ..............(3) अस्ति। विश्वे प्रकृतेः सम्पूर्णानि कार्याणि नियमितसमये ........ (4)। उचितसमये यदि वृष्टिः न भवेत् तदा सर्वं क्षेत्रं शुष्येत्। तथैव बाल्यकाले यदि छात्रः न पठेत् तदा सः समस्तजीवने ............ (5) करोति । समयः तस्य एव जनस्य कार्येषु सहभागितां करोति यः ..........(6) सदुपयोगं करोति । गते काले शोकः ........... (7) समयः कदापि कस्यचिदपि च ............ (8) न करोति। अतः सदा समयस्य सदुपयोगः ................(9)।\nमञ्जूषा- निरर्थकः, अग्रजः, देहरादूनतः, सप्रेम, करणीयः, महत्वपूर्णम् , पश्चात्तापम्, भवन्ति, प्रतीक्षां, समयस्य।\nचित्रम् आधृत्य मञ्जूषायां प्रदत्तशब्दानां च संस्कृते पञ्चवाक्यानि लिखत - (10)\nविद्युत्स्तम्भाः, बसयानम्, कृषिभूमिः, राजपथम्, गृहाणि, मार्गे, आधुनिकीकरणम्, ग्रामस्य, यातायातव्यवस्था, वृक्षः।\n'संघे शक्तिः' इति विषयम् अधिकृत्य संस्कृते पञ्चवाक्यानि लिखत।\nमञ्जूषा- मानवस्य, प्रगतिः, संहिताः, स्वाधीनता, विदेशीयाः, विनाशस्य, शस्त्रं विना, राष्ट्रस्य।\nषडाननः गणेशस्य भ्राता अस्ति।\nत्यागेऽपि संतोषः भवति।\nनास्ति कः + चित् वाग्विशेषः।\nवने सिंहः + गर्जति।\nअधोलिखितेषु वाक्येषु स्थूलपदेषु समासं अथवा विग्रहं कृत्वा लिखत - (4)\nईश्वरः त्रिलोकीनाथः अस्ति।\nरामश्च लक्ष्मणश्च वनं अगच्छताम्।\nउज्जयिन्यां चन्द्रशेखरस्य देवालयः अस्ति।\nएषः आगच्छति राजपुत्रः।\nअधोलिखितेषु वाक्येषु स्थूलपदानां "प्रकृतिः प्रत्ययः" च पृथक् पृथक् कृत्वा अथवा संयोज्य लिख्यताम् - (4)\nपरहिताय सर्वस्वं त्यक्तव्यम्।\nबहुभाषणं मूर्ख + त्वं प्रकटयति।\nमम कक्षे एका मूषक + टाप् कूर्दति।\nश्रीमन्तं मुख्यातिथिं नमामः।\n(अ) इमम् आदेशं उचितैः अव्ययपदैः पूरयित्वा पुनः लिखत। (अव्ययसूची अधः प्रदत्ता) (2)\nसहसा, वृथा, कदापि, एवं\nमम माता उपदिशति -\n(i) समयं ........ मा यापय।\n(ii) ........... विदधीत न क्रियाम्।\n(iii) प्रियं च सत्यं च ............. वक्तव्यम्।\n(iv) .............. असत्यं न ब्रूयात्।\n(i) यदा कृष्णमेघाः गर्जन्ति ............ वर्षा भवति।\n(ii) यत्र-यत्र वर्षाजलं भवति .............. मण्डूकाः शब्दं कुर्वन्ति।\n(iii) यथा प्रकृतिः प्रसन्ना ............... जनाः।\n(iv) उच्चैः गगनं अस्ति ............ समुद्रः अस्ति।\nवाच्यं अधिकृत्य द्वयोः मित्रयोः अधोलिखितं संवादं पूरयित्वा लिखत - (3)\nरामः : अधुना ........... किं क्रियते ?\nभरतः : मया तु दूरदर्शनं ...........।\nरामः : किम् त्वया गृहकार्यं न ...........?\nघटिकां दृष्ट्वा उत्तरपुस्तिकायाम् लिखत यत् भरतः कतिवादने किम् करोति ? (2)\nअहं सायम् (6.00) .......... दुग्धं पिबामि।\nअहं रात्रौ (7.45) ............ भोजनं करोमि।\nअशुद्धिशोधनम् कृत्वा वाक्यानि पुनः लिखत - (4)\nरमेशः मम मित्रः अस्ति।\nसः अतीव सरलं अस्ति।\nसः प्रतिदिनं विद्यालयं गच्छसि।\nतस्याः भगिनी अपि तत्रैव पठति।\nअधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा एतदाधारितानाम् प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत - (6)\n(अ) एतत् श्रुत्वा दुष्टबुद्धिः झटिति एव क्षेत्रं गत्वा अश्वत्थमूलं च खनित्वा तम् सुवर्णकलशं प्राप्य यदा तस्य आवरणम् अपसारितवान् तदा भयङ्करमेकं विषधरं फूत्कारं कुर्वन्तम् दृष्टवान्। भीतः स कलशं पुनः आवृत्य तञ्चादाय मित्रस्य गृहं समागतः । स्वमित्रं सर्पेण मारयितुम् इच्छन् सः भित्तौ सन्धिं प्रकल्प्य तन्मध्यतः कलशं गृहाभ्यन्तरे क्षिप्तवान्। विचित्रा खलु दैवगतिः। पतितात् कलशाद् बहिर्निर्गत्य विषधरः तमेव दुष्टबुद्धिं दष्टवान्।\n(i) सुवर्णपूरितः कलशः कस्य वृक्षस्य मूले स्थितः आसीत् ?\n(ii) दुष्टबुद्धिः सुवर्णकलशे कम् दृष्टवान् ?\nस्वमित्रं मारयितुम् इच्छन् दुष्टबुद्धिः किं अकरोत् ?\n(i) 'तस्य' इति सर्वनामपदं कस्मै प्रयुक्तम् ?\n(ii) अस्मिन् गद्यांशे कः शब्दः 'सर्पः' इति शब्दस्य पर्यायः अस्ति ?\n(iii) शीघ्रम्' इति अर्थे किं अव्ययपदं अत्र प्रयुक्तम् ?\n(iv) 'भयंङ्करं विषधरं' अनयोः पदयोः किं विशेष्यपदं अस्ति?\n(आ) अधोलिखितं श्लोकं पठित्वा प्रश्नान् उत्तरत\nशक्नोतीहैव यः सोढुं प्राक् शरीरविमोक्षणात्।\nकामक्रोधोद्भवं वेगं, स युक्तः स सुखी नरः।।\n(i) कः कामक्रोधोद्भवं वेगं सोढुं शक्नोति।\n(ii) कः नरः सुखी?\nकिं कृत्वा नरः सुखी भवति ?\n(i) 'युक्तः' पदस्य अर्थः ........ अस्ति।\n(ii) 'पूर्वम्' इत्यर्थे श्लोके किं पदं प्रयुक्तम् ?\n(iii) 'सुखी नरः' अनयोः पदयोः विशेषणपदं किम् ?\n(iv) 'अस्मिन् संसारे' इत्यर्थे अत्र किं पदं प्रयुक्तम् ?\n(ई) अधोलिखितं नाट्यांशं पठित्वा प्रश्नान् उत्तरत - (6)\nअश्वत्थामा- रे दुष्ट भीम! त्वम् अद्य वध्योऽसि मया। (विलोक्य) अये! कथं श्रीकृष्णार्जुनौ युधिष्ठिरश्च? (स्वगतम्) इदानीं किं करवाणि? आः, दृष्टम्, अस्मिन् विषमे समये ब्रह्मास्त्रम् एव मे शरणम् । मोचयामि अस्त्रम्। (ध्यानं नाटयति ब्रवीति च) इदम् अपाण्डवाय।\nश्रीकृष्णः- पार्थ पश्य, पश्य! एतद् विमुच्यते ब्रह्मास्त्रं द्रोणपुत्रेण! त्रैलोक्यं दहन् इव प्रचण्डज्वालः अग्निः परितः प्रसरति । अर्जुन! अर्जुन ! त्वमपि मुञ्च ब्रह्मास्त्रं एतत् निवारयितुम्।\n(i) किम् मोचयामि?\n(ii) केन ब्रह्मास्त्रं विमुच्यते?\nकीदृशी अग्निः सर्वत्र प्रसरति ?\n(i) "इदम् अपाण्डवाय।" अत्र इदम् इति सर्वनाम कस्मै प्रयुक्तम् ?\n(ii) 'पार्थ' इति सम्बोधनपदं कस्मै प्रयुक्तम् ?\n(iii) 'प्रचण्डज्वालः' इति पदं कस्य पदस्य विशेषणपदम् ?\n(iv) 'प्रसरति' इति क्रियापदस्य कर्ता कः?\nअधोलिखित श्लोकयोः अन्वयं उचितपदक्रमेण पूरयित्वा पुनः लिखत - (4)\n(अ) शक्रोऽहमस्मि देवेन्द्रस्त्वत्समीपमुपागतः।\nवरं वृणीष्व राजर्षे! यदिच्छसि तदुच्यताम्॥\nअन्वयः- (i) ......... अहं (ii) ................. शक्रः अस्मि (iii) ............... समीपम् उपागतः। वरं वृणीष्व! यत् (iv) ............ तत् उच्यताम्॥\n(ब) अधुना रमणीया हि सृष्टिरेषा जगत्पतेः।\nजीवाः सर्वेऽत्र मोदन्तां भावयन्तः परस्परम्॥\nअन्वयः- अधुना (i) ................ एषा (ii) .............. रमणीया हि अत्र परस्परं (iii) ............... सर्वे (iv) .................. मोदन्ताम्।\nमञ्जूषा- जगत्पतेः, राजर्षे, त्वत्, भावयन्तः, इच्छसि, सृष्टिः, जीवाः, देवेन्द्रः।\nस्थूलाक्षरपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं क्रियताम् - (4)\nसूर्योदयभूमिः इति पदं अरुणाचल-प्रदेशाय प्रयुक्तम्।\nराजादेशं श्रुत्वा कपयः अचिन्तयन्।\nकृतयुग, त्रेतायुगं, द्वापरयुगं, कलियुगञ्चेति चत्वारि युगानि।\nभारत्याः कोषः अपूर्वः।\nI. भोः भो वाचाल!\nII. सर्वो भद्राणि पश्यतु।\nIII. किं जीवितम्? अनवद्यम्।\nIV. ते अनयोः अव्याहता शक्तिः द्रष्टुम् भविष्यति।\nI. (i) निष्कम्पम्\nII. (i) मानवः चिन्तयन् आसीत्-'" का नाम शक्तिः एतस्य जगतः सञ्चालनं करोति, प्रकाशं जनयति, ध्वनिं निर्माति, गन्धान् सृजति प्रसारयति च।"\n(ii) 'अहं उच्चतमं स्थानं पश्यामि चेत् कदाचित् तस्याः शक्तेः दर्शनं भवेत्' इति चिन्तयित्वा सः गिरिशिखरं गच्छति।\nIII. (i) गिरिशिखरं\nIV. आदिमस्वरः ॐकारः; आदिमानवस्य जिज्ञासा।\nइदं ग्रामस्य आधुनिकीकरणस्य दृश्यम् अस्ति।\nअत्र विद्युत्स्तम्भेन ज्ञायते यत् ग्रामेऽपि विद्युत्व्यवस्था अस्ति।\nयातायातस्य कृते राजपथस्य मोटरयानस्य अपि सुविधा अस्ति।\nमार्गम् उभयतः कृषियोग्या भूमिः अस्ति।\nग्राम्यजीवनं स्वास्थ्यस्य कृते लाभदायकं भवति।\nकृषकः ट्रैक्टर इति यन्त्रेण भूमौ कृषिकार्यं करोति।\nसंघे महती शक्तिः वर्तते।\nसंघे एव मानवस्य, परिवारस्य, राष्ट्रस्य च प्रगतिः भवति।\nसंघस्य अभावः विनाशस्य कारणं भवति।\nअस्माकम् इतिहासः अत्र प्रमाणम्।\nअस्माकम् पराधीनतायाः कारणं इदमेव आसीत्।\nसहिता भूत्वा वयं गान्धिमहोदयस्य नेतृत्वे शस्त्रं विना एव स्वाधीनतां प्राप्नुमः।\nषट् + आननः\nत्यागे + अपि\nत्रयाणाम् लोकानाम् समाहारः (तस्य)\nचन्द्रः शेखरे यस्य सः (तस्य)\nत्यज् + तव्यत्\nश्री + मतुप्\n(अ) (i) वृथा\n(ब) (i) तदा\nकृतम् क्रियते वा\n(अ) I. (i) अश्वत्थस्य\nII. स्वमित्रं मारयितुम् इच्छन् दुष्टबुद्धिः भित्तौ सन्धिं प्रकल्प्य तन्मध्यतः कलशं गृहाभ्यान्तरे क्षिप्तवान्।\nIII. (i) सुवर्णकलशाय\n(आ) I. (i) यः\nII. यः नरः शरीरविमोक्षणात् प्राक् कामक्रोधोद्भवं वेगं सोढुं शक्नोति, सः सुखी भवति।\nIII. (i) (ख) योगी\n(ii) (क) प्राक्\n(iii) (ग) सुखी\n(iv) (क) इह\n(इ) I. (i) ब्रह्मास्त्रम्\nII. त्रीन् एव लोकान् दहन इव प्रचण्डज्वालः अग्निः सर्वत्र प्रसरति।\nIII. (i) ब्रह्मास्त्राय\n(अ) राजर्षे, देवेन्द्रः, त्वत्, इच्छसि\n(ब) जगत्पतेः, सृष्टिः, भावयन्तः, जीवाः\nI. (i) प्रगल्भः\nII. (ii) कल्याणानि\nIII. (iii) निष्कलंकम्\nIV. (i) निर्बाधा\nWe hope the CBSE Sample Papers for Class 10 Sanskrit Paper 3 help you. If you have any query regarding CBSE Sample Papers for Class 10 Sanskrit Paper 3, drop a comment below and we will get back to you at the earliest.
  