text: Essay on Knowledge in Sanskrit - विद्या पर संस्कृत निबंध\nEssay on Knowledge in Sanskrit : In this article we are providing विद्या पर संस्कृत निबंध. Students and teacher can use this Long essay on Vidya in Sanskrit.\nज्ञानार्थकाद् 'विद्' धातोः 'क्यप्' कृत्वा स्त्रीप्रत्ययः 'टाप्' इति संयुज्य विद्या शब्दो निष्पद्यते। मानवजीवने विद्याया अतिमहत्त्वं वर्तते। विद्ययैव जनः संसारेऽस्मिन् सर्वान् सुखान् लभते, न केवलं मृत्युलोके परलोकेऽपि सः विद्यया वै सुख-सम्पन्नः भवति। सम्भवतः अनेनैव शास्त्रेषु कथितम्\n'विद्ययाऽमृतमश्नुते', 'विद्यया विन्दतेऽमृतम्'\nविद्याया अभावे मनुष्यः पशुवत् भवति। विद्या मानवस्य प्रच्छन्नं धनमस्ति! विद्ययैव जनाः संसारेऽस्मिन् यश-सुख-भोगिनः भवन्ति। यदि मनुष्यः विदेशं गच्छेत् , तर्हि विद्या एव तस्य सर्वाधिकं श्रेष्ठं मित्रं भवति। अनेनैव महाकविना भर्तृहरिणा कथितम\nविद्या राजसु पूजिता न हि धनं विद्याविहीनः पशुः।।\nअपूर्तः कोऽपि कोशोऽयं विद्यते तव भारति।\nव्ययतो वृद्धिमायाति, क्षयमायाति सञ्चयात्॥\nन चौर्यहार्यं न च राज्यहार्य,\nव्ययेते वर्धत एव नित्यं\nविद्वान् विपत्सु पतितोऽपि सरलतापूर्वकं निस्सरति, किन्तु मूर्खस्तु विनाशमेव लभते! न केवलं इयदेव विद्यावान् तु स्वदेशं राष्ट्रमपि रक्षति, किन्तु मूर्खः एकल एव स्व मूर्खतावशात् सम्पूर्णं वै देशं विनश्यति।\nविद्यामधिकृत्य वै विश्वेऽनेके देशाः स्व प्रभावं स्थापितं कुर्वन्ति, तेषां वर्चस्वं. सर्वत्र प्रसरति। वस्तुतः विद्या मनुष्यस्य मातेव रक्षति, पितेव हितकारिषु विषयेषु नियुज्यते, विषादं दूरीकृत्य कल्पलतेव सुखीकरोति। अतएव कथितम्\nलक्ष्मी तनोति वितनोति च दिक्षु कीर्ति,\nविद्ययाजनः विनम्रः भवति, तस्मिन् शिष्टतायाः सञ्चारो भवति। यशश्चतुर्दिक्ष प्रसरति, न केवलमेतत् कविभिस्तु विद्यां नृपत्वादपि श्रेयस्करी कथितम्\nविद्वत्त्वं च नृपत्वञ्च, नव तुल्य कदाचन।\nमानवजीवने चतुर्षु आश्रमेषु प्रथमो 'ब्रह्मचर्य' नाम आश्रमः, अस्मिन् एव सः गुरुसमीपं गत्वा विद्यार्जनं कुरुते। विद्यार्थी- जीवने स अथकपरिश्रमं करोति। तदानीमेव सः विद्यां लभते। तदैव कथ्यते\nसुखार्थिनः कुतो विद्या, विद्यार्थिनः कुतो सुखम्।\nसुखार्थी वा त्यजेद् विद्या, विद्यार्थी वा त्यजेद् सुखम्।।\nवस्तुतः भूमण्डलेऽस्मिन् यदपि सत्यं शिवं सुन्दरञ्चास्ति। सर्वमेतत् विद्यया एव विद्याविहीनः जनः विद्वत्समाजे तथैव न शोभते यथा हंसमध्ये बको न शोभते। वस्तुतः मनुष्यस्य शरीरस्य विद्या सर्वोत्कृष्टमाभूषणमस्ति, विद्यासमं नास्ति शरीरस्य भूषणम्।
  