text: NCERT Solutions for Class 7 Sanskrit Chapter 10 विश्वबंधुत्वम्\nWe have given detailed NCERT Solutions for Class 7 Sanskrit Ruchira Chapter 10 विश्वबंधुत्वम् Questions and Answers come in handy for quickly completing your homework.\nNCERT Solutions for Class 7 Sanskrit Ruchira Chapter 10 विश्वबंधुत्वम्\nClass 7 Sanskrit Chapter 10 विश्वबंधुत्वम् Textbook Questions and Answers\nदुर्भिक्षे, राष्ट्रविप्लवे, विश्वबन्धुत्वम्\nविश्वसन्ति उपेक्षाभावम्, विद्वेषस्य\nध्यातव्यम्, दुःखभाक्, प्रदर्शयन्ति\nछात्र ध्यानपूर्वक शुद्ध उच्चारण करें।\nमञ्जूषातः समानार्थकपदानि चित्वा लिखत- (मञ्जूषा से समान-अर्थ वाले शब्द चुनकर लिखिए Write synonyms by choosing from the box.)\nपरस्य, दुःखम्, आत्मानम्, बाधितः, परिवारः, सम्पन्नम् त्यक्त्वा, सम्पूर्णे\n1. स्वकीयम् - ..................\n2. अवरुद्धः - ..................\n3. कुटुम्बकम् - ..................\n4. अन्यस्य - ..................\n5. अपहाय - ..................\n6. समृद्धम् - ..................\n7. कष्टम् - ..................\n8. निखिले - ..................\n1. स्वकीयम् - आत्मानम्\n2. अवरुद्धः - बाधितः\n3. कुटुम्बकम् - परिवारः\n4. अन्यस्य - परस्य\n5. अपहाय - त्यक्त्वा\n6. समृद्धम् - सम्पन्नम्\n7. कष्टम् - दुःखम्\n8. निखिले - सम्पूर्णे।\nरेखाङ्कितानि पदानि संशोध्य लिखत- (रेखांकित शब्दों को शुद्ध करके लिखिए- Correct and write the underlined words.)\nछात्राः क्रीडाक्षेत्रे कन्दुकेन क्रीडन्ति।\nताः बालिकाः मधुरम् गायन्ति।\nअहं पुस्तकालयात् पुस्तकानि आनयामि।\nतव किं नाम?\nमञ्जूषातः विलोमपदानि चित्वा लिखत- (मञ्जूषा से विलोम शब्दों को चुनकर लिखिए- Match the antonyms by choosing from the box.)\nअधुना, मित्रतायाः, लघुचेतसाम्, गृहीत्वा, दुःखिनः, दानवाः\n1. शत्रुतायाः - ..................\n2. पुरा - ..................\n3. मानवाः - ..................\n4. उदारचरितानाम् - ..................\n5. सुखिनः - ..................\n6. अपहाय - ..................\nअधोलिखितपदानां लिङ्गं, विभक्तिं वचनञ्च लिखत- (अधोलिखित शब्दों के लिंग, विभक्ति और वचन लिखिए- Write the gender, inflexion and the number of words given below.)\nकोष्ठकेषु दत्तेषु शब्देषु समुचितां विभक्तिं योजयित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत- (कोष्ठकों में दिए गए शब्दों में उचित विभक्ति जोड़कर रिक्त स्थान भरिए- Fill in the blanks by using suitable inflexion in the words given in brackets.)\n(क) विद्यालयम् उभयतः वृक्षाः सन्ति । (विद्यालय)\n...............उभयतः गोपालिकाः । (कृष्ण)\n(ख) ग्रामं परितः गोचारणभूमिः । (ग्राम)\n............परितः भक्तः । (मन्दिर)\n(ग) सूर्याय नमः । (सूर्य)\n............ नमः । (गुरु)\n............ उपरि सैनिकः । (अश्व)\nकोष्ठकात् समुचितं पदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत- (कोष्ठक से उचित शब्द चुनकर रिक्त स्थान भरिए- Fill in the blanks by choosing suitable word from the bracket.)\n(क) ...... नमः । (हरि/हरये)\n(ख) ............. परितः कृषिक्षेत्राणि सन्ति। (ग्रामस्य/ग्रामम्)\n(ग) .......... नमः । (अम्बायाः/अम्बायै)\n(घ) .............. उपरि अभिनेता अभिनयं करोति । (मञ्चस्य/मञ्चम्)\n(ङ) .............उभयतः पुत्रौ स्तः। (पितरम्/पितुः)\nClass 7 Sanskrit Chapter 10 विश्वबंधुत्वम् Additional Important Questions and Answers\n(1) पाठांशम् पठत अधोदत्तान् प्रश्नान् च उत्तरत- (पाठांश पढ़िए और निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर दीजिए- Read the extract and answer the questions that follow.)\nपरन्तु अधुना निखिले संसारे कलहस्य अशान्तेः च वातावरणम् अस्ति । येन मानवाः परस्परं न विश्वसन्ति । ते परस्य कष्टं स्वकीयं कष्टं न गणयन्ति । अपि च समर्थाः देशाः असमर्थान् देशान् प्रति उपेक्षाभावं प्रदर्शयन्ति, तेषाम् उपरि स्वकीयं प्रभुत्वं च स्थापयन्ति । तस्मात् कारणात् संसारे सर्वत्र विद्वेषस्य, शत्रुतायाः, हिंसायाः च भावना दृश्यते । देशानां विकासः अपि अवरुद्धः भवति ।\n(ii) केषां विकासः अवरुद्धः?\n(iii) अधुना संसारे कस्य वातावरणं दृश्यते?\n(iv) मानवाः किं न गणयन्ति?\nपरकीयं कष्टम् अथवा परकष्टम्\nसंसारे सर्वत्र विद्वेषस्य, शत्रुतायाः, हिंसायाः च भावना दृश्यते।\n(ii) समर्थाः देशाः असमर्थान् देशान् प्रति कथं व्यवहरन्ति?\nसमर्थाः देशाः असमर्थान् देशान् प्रति उपेक्षाभावं प्रदर्शयन्ति, तेषाम् उपरि स्वकीयं प्रभुत्वं स्थापयन्ति।\nIII. भाषिक कार्यम् -\n1. 'देशस्य विकासः अपि अवरुद्धः भवति' इति वाक्ये -\n(i) 'भवति' क्रियापदस्य कर्ता कः?\n(देशस्य, विकासः, अवरुद्धः)\n(ii) अत्र किम् अव्ययपदं प्रयुक्तम्?\n2. 'निखिले संसारे'\nअत्र किं विशेषणपदम् अस्ति?\n3. यथानिर्देशम् रिक्तस्थानपूर्ति कुरुत\n(i) गणयन्ति - धातुः - लकारः - पुरुषः - वचनम्\nगण, लट्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्\n(ii) हिंसायाः - मूलशब्दः - लिङ्गम् - विभक्तिः - वचनम्\nहिंसा, स्त्रीलिङ्गम्, षष्ठी, एकवचनम्\n4. 'तेषाम् उपरि' - उपरि योगे का विभक्तिः प्रयुक्ता?\n5. (i) पर्याय लिखत- वैरस्य ..........\n(ii) विपर्ययम् लिखत- अधः ......................\n(2) परस्परमेलनं कुरुत- (परस्पर मेल कीजिए- Match the following.)\n(i) विश्वे - परित्यज्य\n(ii) सूर्यस्य - अन्यः\n(iii) वैरभावम् - स्वकीयः\n(iv) अपहाय - संसारे\n(v) निजः - शत्रुताम्\n(vi) अपरः - भानोः\n(i) विश्वे - संसारे\n(ii) सूर्यस्य - भानोः\n(iii) वैरभावम् - शत्रुताम्\n(iv) अपहाय - परित्यज्य\n(v) निजः - स्वकीयः\n(vi) अपरः - अन्यः\n(i) आदाय - उदारचरिताः\n(ii) हिंसा - अविकसित\n(iii) लघुचेतसः - परकीयम्\n(iv) विकसितः - बन्धुत्वम्\n(v) वैरभावः - अपहाय\n(vi) स्वकीयम् - अहिंसा\n(i) आदाय - अपहाय\n(ii) हिंसा - अहिंसा\n(iii) लघुचेतसः - उदारचरिताः\n(iv) विकसितः - अविकसित\n(v) वैरभावः - बन्धुत्वम्\n(vi) स्वकीयम् - परकीयम्\n(3) शब्दरूपाणि धातुरूपाणि च पूरयत- (शब्दरूप और धातुरूप पूरे कीजिए- Complete the declension and conjugation.)\n(1) प्रदत्तविकल्पेभ्यः उचितम् शब्दरूपं चित्वा वाक्यपूर्ति कुरुत- (दिए गए विकल्पों में से उचित शब्दरूप चुनकर वाक्यपूर्ति कीजिए- Complete the sentences by picking out the correct form from the words given.)\n(क) (i) बालिका ........ सह खेलति। (बालिके, बालिकेभिः, बालिकाभिः)\n(ii) पुत्रः .............. सह पुस्तक-प्रदर्शनी गच्छति। (जनकस्य, जनकेन, जनकः)\n(iii) ............. परितः वनानि सन्ति। (ग्रामम्, ग्रामस्य, ग्रामः)\n(iv) .............. उभयतः जनाः स्थिताः। (मार्गस्य, मार्गः, मार्गम्)\n(v) .......... उपरि पिकः कूजति। (आम्रवृक्षम्, आम्रवृक्षस्य, आम्रवृक्षः)\n(vi) .............. नमः। (सूर्यम्, सूर्यः, सूर्याय)\n(vii) अलम् ............ । (चिन्तायाः, चिन्ता, चिन्तया)\n(ख) (i) यः ............ करोति सः बन्धुः भवति। (सहायता, सहायताम्, सहायतम्)\n(ii) अधुना सर्वत्र ............. अभावः अस्ति। (शान्तस्य, शान्ति, शान्तेः)\n(iii) सर्वत्र ............. भावना दृश्यते। (शत्रुता, शत्रुतायाः, शत्रुताम्)\n(iv) सर्वे देशाः परस्परं ........ समृद्धाः भविष्यन्ति। (सहयोगः, सहयोगेन, सहयोगम्)\n(v) प्रत्येकं देशः अपरेण देशेन सह .......... व्यवहारं कुर्यात्। (बन्धुत्वम्, बन्धुत्वेन, बन्धुत्वस्य)\n(vi) संसारे सर्वत्र कलहस्य ............. अस्ति।(वातावरणेन, वातावरणः, वातावरणम्)\n(vii) सूर्यस्य चन्द्रस्य च ......... सर्वत्र समानरूपेण प्रसरति।(प्रकाशाः, प्रकाशः, प्रकाशम्)\n(2) उचितविकल्पं प्रयोज्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत- (उचित विकल्प का प्रयोग करके प्रश्ननिर्माण कीजिए- Frame questions by using the correct option.)\n(i) सर्वत्र हिंसायाः भावना दृश्यते। (कस्य, कस्याः , काः)\nसर्वत्र कस्याः भावना दृश्यते।\n(ii) उदारचरितानाम् तु वसुधैव कुटुम्बकम्। (कस्य, केषाम्, कैः)\nकेषाम् तु वसुधैव कुटुम्बकम्।\n(iii) प्रकृतिः अपि सर्वेषु समत्वेन व्यवहरति। (कः, का, किम्)\nका अपि सर्वेषु समत्वेन व्यवहरति।\n(iv) सर्वे देशाः मैत्रीभावनया समृद्धि प्राप्तुं समर्थाः भविष्यन्ति। (किं, कं, काम्)\nसर्वे देशाः मैत्रीभावनया काम प्राप्तुं समर्थाः भविष्यन्ति।\n(v) अस्माभिः वैरभावम् अपहाय विश्वबन्धुत्वम् स्थापनीयम्। (किम्, कम्, काम्)\nअस्माभिः कम् अपहाय विश्वबन्धुत्वम् स्थापनीयम्।\n(3) श्लोकस्य शुद्धं भावं चिनुत- (श्लोक का शुद्ध भाव चुनिए- Pick out the correct idea contained in the shloka.)\n(i) अयं स्वजनः अयं परजनः इति विचारः कर्त्तव्यः।\n(ii) स्वजनेषु परजनेषु च अपि स्नेहः कर्त्तव्यः।\n(iii) उदारजनाः मन्यन्ते यत् सकलः संसारः एकः परिवारः अस्ति। अत्र कोऽपि परः नास्ति। सर्वे स्वजनाः सन्ति।
  