আজিৰ যুগৰ গতিশীলতা আৰু পৰিবৰ্তনশীল সমাজ ব্যৱস্থাৰ লগতে সকলো বয়সৰ লোকৰে খাদ্যাভ্যাসৰ মাজতো বিভিন্নতা, অভাৱনীয় নতুনত্ব বা পৰিবৰ্তন আহি পৰা দেখা গৈছে। স্কুল- কলেজীয়া অৱস্থাৰ ছাত্ৰ- ছাত্ৰী সকলৰ মাজত চকুত পৰা আৰু চিন্তা উদ্ৰেক হোৱাকৈ খাদ্যাভ্যাসৰ সালসলনি ঘটিছে। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ আহাৰ আৰু বৌদ্ধিক বিকাশ, মানসিক সু- স্বাস্থ্যৰ মাজত নিবিড় আৰু অত্যন্ত সুদৃঢ় যোগাযোগ আছে। সুপুষ্টি আৰু কুপুষ্টি নিৰ্ধাৰিত হয় আমাৰ দৈনিক আহাৰৰ গুণাগুণ, জোখ- মাপৰ দ্বাৰা। স্কুলীয়া ছাত্ৰ- ছাত্ৰীৰ আহাৰ সদায় বয়স অনুযায়ী সন্তুলিত সুষম হোৱা দৰকাৰ যাতে এনে আহাৰত শৰ্কৰা (carbohydrate), মাংসসাৰ (protein), চৰ্বি / স্নেহপদাৰ্থ (fats), খনিজ লৱণ (minerals) আৰু খাদ্যপ্ৰাণ (vitamins) আদি পুষ্টিগুণৰ খাদ্যবস্তু সঠিক জোখত থাকে আৰু ই প্ৰয়োজনীয় পুষ্টিৰ যোগান ধৰে।
স্কুল- কলেজীয়া (প্ৰাক্ স্নাতক পৰ্যায়ৰ) শিক্ষাৰ্থীৰ আহাৰে মুঠ শক্তিৰ (calorie) প্ৰায় ৬৫-৭৫% শৰ্কৰাৰ পৰা, ১০-১৫% প্ৰটিনৰ পৰা আৰু ১৫-২০% চৰ্বিৰ পৰা পাব লাগে। যিসকল শিক্ষাৰ্থী কৈশোৰ কাল (adolescent) ৰ অধিকাৰী সেই সময়ছোৱাত শাৰীৰিক বাঢ়নৰ লগতে, হৰম'নেল (hormonal) সাল-সলনিৰ কাৰ্যৰ বাবে আৰু মানসিক, আৱেগিক, বৌদ্ধিক বিকাশৰ বাবে অতিৰিক্ত পৰিপুষ্টি যথেষ্ট প্ৰয়োজন হয়। এই সময়ছোৱাত পিতৃ- মাতৃ, অভিভাৱক, স্কুল- কলেজৰ শিক্ষক সকলে সম্পূৰ্ণ সহায়- সহযোগিতা আগবঢ়াব লাগে যাতে তেওঁলোক সু-খাদ্যভ্যাস গঠন হয়। সুস্থ জীৱনশৈলী (lifestyle) আৰু সুস্থ খাদ্যশৈলীৰ সংমিশ্ৰণত হে ছাত্ৰ- ছাত্ৰী সকলৰ জীৱন ৰোগমুক্ত হোৱাৰ লগতে সু- স্বাস্থ্যৰ অধিকাৰী হব পাৰে।
খাদ্যৰ বিভিন্ন গোটৰ পৰা (food groups)ঃযেনে- বিভিন্ন শস্য, চাউল, মাহজাতীয় শস্যঃ মুলতে চাউল, আটা, গোমধান, মচুৰ, মগু, বুট, ৰহৰ, মাটিমাহ, ছয়াবিন, ৰাজমাহ, ল'বিয়া ইত্যাদিৰ খাদ্যবস্তু থাকিবই লাগে।
দুগ্ধ আৰু প্ৰাণীজাত খাদ্যঃ গাখীৰ, দৈ, পনীৰ, মাংস, মাছ আৰু কণী।
শাক- পাছলিঃ বিভিন্ন পাত শাক, যেনে- লাই, পালেং, ধনীয়া, চুকা, লফা, বাবৰি, মৰিছা, খুতৰা, কচু, ঢেঁকীয়া, চজিনা পাত, সেউজীয়া পাছলি যেনে- অমিতা, লাউ, কোমোৰা, ভেণ্ডি, পটল, বিভিন্ন কবি, ব্ৰকলি, ৰঙালাউ, গাজৰ, মুলা, কচু আলু, পিঁয়াজ, নহৰু, বিন, লেচেৰা।
ফলমূলঃ বতৰৰ সকলো ফল- আমলখি, নেমু, কমলা, মুচাম্বী, মধুৰিআম, কঠাল, আম, মাটিকঠাল, কৰ্দৈ, অমৰা, জলফাই লগতে তৰমুজ, কল, লিচু, বগৰী ইত্যাদি।
চৰ্বি, চেনি, তেলঃ এই গোটৰ খাদ্যবস্তু হ'ল ঘিউ, মাখন, সৰিয়হৰ তেল, বাদাম তেল, তিল তেল, ছয়াবিনৰ তেল সূৰ্যমূখী ফুলৰ বীজৰ তেল লগতে চেনি, গুড় আদি।
পৰিপুষ্টি সমৃদ্ধ সুষম আহাৰ হ'বলৈ সকলো খাদ্যগোটৰ আহাৰ সংযোজন কৰিব লাগে।
যথেষ্ট পৰিমাণৰ প্ৰাণীজাত প্ৰ'টিন যেনে- মাছ, মাংস, কণী আৰু গাখীৰ খাদ্যত থাকিব লাগে।
গাখীৰৰ পৰা উৎপাদিত বস্ত্ত যেনে- দৈ, পনীৰ আদি থাকিব লাগে।
সেউজীয়া শাক- পাছলি, ৰঙা, কমলা, হালধীয়া, বেঙুনীয়া পাছলি আৰু বতৰৰ ফলমুল সন্তুলিত পৰিমাণত থাকিব লাগে।
বিভিন্ন ধৰণৰ তিল, তৈলবীজ আদিও আহাৰত থকা দৰকাৰ।
এই বয়সত খাদ্যাভ্যাসৰ বিস্তৰ সাল- সলনি আজিৰ যুগৰ ছাত্ৰ- ছাত্ৰীৰ মাজত দেখা যায়। সেয়া হ'ল অত্যধিক নিয়মীয়া সংশাধিত (processed) খাদ্য খোৱা। যেনে- চিপচ্, ভুজিয়া, মিক্সাৰ আদি। তাৰোপৰি অত্যধিক চৰ্বি আৰু চেনিযুক্ত, মিঠাই, আইচক্ৰীম, চকলেট আদি সঘন খাদ্যত ব্যৱহাৰ আৰু নিয়মীয়াকৈ খোৱা বদ্অভ্যাস, লগতে আজিকালি ছাত্ৰ- ছাত্ৰীয়ে দৈনিক যিবোৰ জাংক ফুড (fast food) যেনে- মেগী, চাওমিন, পিজ্জা, বাৰ্গাৰ আদিৰ দৰে নিমখ, চৰ্বি থকা লগতে শৰীৰৰ বাবে অপকাৰী সংৰক্ষক (preservatives) দ্ৰব্য থকা আৰু Carbonated soft drinks যেনে- কোকা-কোলা, ক'ক, চ'ডা আদি বিভিন্ন ব্ৰেণ্ডৰ শীতল পনীয়ৰ সেৱণ স্বাস্থ্যৰ পক্ষে ক্ষতিকাৰক। এই সকলোবোৰ পৰাপক্ষত নোখোৱাটো ভাল আৰু এই বদ-অভ্যাস বোৰ একেবাৰে পৰিহাৰ কৰা দৰকাৰী। ছাত্ৰ-ছাত্ৰী সকলে সুষম আহাৰৰ লগতে উপযুক্ত সময়ত পুৱা- গধুলি শাৰীৰিক ব্যায়াম ,পৰিশ্ৰম, খেলা-ধূলা কৰিবই লাগে। বয়সোপযোগী কিতাপ পঢ়া, গান-শুনা, সংগীত চৰ্চা কৰা অথবা নিজ ৰুচি অনুযায়ী একোটা হ'বি (hobby) অনুসৰণ কৰি মন আৰু শৰীৰ সুস্থ সবল কৰি ৰখা অত্যন্ত জৰুৰী। এওলোক হ'ল আমাৰ দেশৰ প্ৰাণস্বৰূপ , আমাৰ ভৱিষ্যৎ ; গতিকে সুষম আহাৰ, সুষম পৰিশ্ৰম নিয়মানুৱৰ্তিতা সু-শৃংখলিত জীৱন-শৈলীৰে এওলোক আগুৱাই যাওক ভৱিষ্যতৰ দিশে।
