চান্দমামা (ইংৰাজীঃ Chandamama) হৈছে এখন ভাৰতীয় মাহেকীয়া শিশু আলোচনী যি ইয়াত সন্নিৱিষ্ট চিত্ৰসমূহৰ কাৰণে জনাজাত। আলোচনীখনে দীৰ্ঘদিন ধৰি প্ৰচলিত কিংবদন্তি তথা যাদুকৰী কাহিনীও প্ৰকাশ কৰিছে। তেলুগু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বি. নেগী ৰেড্ডী আৰু লেখক এ. চক্ৰপাণিয়ে সৰ্বপ্ৰথমে তেলুগু আৰু তামিল ভাষাত চান্দমামাৰ আৰম্ভণি কৰিছিল।[1][2] তেলুগু সাহিত্যৰ এজন পণ্ডিত তথা চক্ৰপাণিৰ এজন বৰ অন্তৰংগ বন্ধু ক'ডাভাটিগাণ্টি কুটুম্বা ৰাৱে ১৯৮০ চনৰ আগষ্ট লৈকে মৃত্যু পৰ্যন্ত ২৮ বছৰ আলোচনীখনৰ সম্পাদনা কৰিছিল।
আলোচনীখনৰ উপযোগীকৈ ভাৰতীয় কিংবদন্তিৰ প্ৰধান অংশবোৰ কুটুম্বাৰাৱেই লিখিছিল। তেওঁ তেলুগু ভাষাৰ যুৱ লেখকসকলক উত্সাহিত কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক অন্ধ্ৰ তথা তেলুগুভাষী লোকসকলৰ মাজত দশকজুৰি জনপ্ৰিয় কৰি তোলা তেওঁৰ তেলুগু লেখনশৈলীত অভ্যস্ত কৰি তুলিছিল। কিছুসংখ্যক কাহিনী আৰু লোকসাধু দচাৰি সুব্ৰমণিয়ামে লিখিছিল আৰু এইসমূহ বৰ জনপ্ৰিয় আছিল।
২০০৮ চনৰ নৱেম্বৰত আলোচনীখনক ন-ৰূপ দিয়া হৈছিল আৰু ভাষা, উপস্থাপন, চিত্ৰ তথা ইয়াত সন্নিৱিষ্ট বিষয়সমূহৰ সালসলনি ঘটিছিল। বিক্ৰম-বেতাল আৰু পৌৰাণিক আখ্যান আদি জনপ্ৰিয় শিতানসমূহৰ প্ৰকাশ অব্যাহত ৰখাৰ লগতে সমসাময়িক সাধুসমূহ, অভিযান বিশেষ, ক্ৰীড়া, প্ৰযুক্তি, বা-বাতৰিকে আদি কৰি ভালেসংখ্যক নতুন শিতান যোগ দিয়া হৈছিল। শিশু সাহিত্যৰ নতুন ধাৰা আৰু শিক্ষাৰ বৰ্দ্ধমান গুৰুত্ব তথা এই বিষয়ক লৈ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি চান্দমামাই সম্পাদকীয় নীতিসমূহ সময়ানুপযোগী কৰি ৰাখিবলৈ যত্ন কৰি আহিছে।
আলোচনীখনে সাধু কোৱাৰ এক অনন্য ধাৰাৰ আৰম্ভণি কৰিছিল, যি নীতিকথাৰ সমৃদ্ধ এই সাধুবোৰ ককাদেউতা-আইতাকে নাতিহঁতক সাধু কোৱাৰ দৰে নমনীয় তৃতীয় পুৰুষত বৰ্ণনা কৰে।
চান্দমামাই ইয়াত সন্নিৱিষ্ট সাধুসমূহ ভাৰত তথা অন্যান্য দেশৰ বিভিন্ন ঐতিহাসিক আৰু আধুনিক সাহিত্যৰ পৰা লৈ আহিছে। কিংবদন্তি, মহাকাব্য, আখ্যান, উপাখ্যান আৰু আনকি জনৰৱসমূহো শিশু-মনৰ উপযোগীকৈ সজোৱা হৈছে।
১৯৪৭ চনৰ জুলাইত চান্দমামাৰ প্ৰথম সংখ্যা প্ৰকাশ পায়।[5] সঞ্চালক বি. নাগিৰেড্ডীয়ে[6] পিছলৈ দক্ষিণ ভাৰতৰ এজন আগশাৰীৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপে খ্যাতি লাভ কৰে। চান্দমামাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক, ৰেড্ডীৰ বন্ধু চক্ৰপাণিয়ে[6] আলোচনীখনে নিৰ্ধাৰিত পঢ়ুৱৈৰ সংখ্যা লাভ কৰাত মুখ্য অৰিহণা যোগাইছিল।
প্ৰথমাৱস্থাত চান্দমামা তেলুগু আৰু তামিল ভাষাত (অম্বুলিমামা হিচাপে) প্ৰকাশিত হৈছিল।[5] ১৯৪৯ চনৰ জুলাইত কন্নড় আৰু একে বছৰৰে আগষ্ট মাহত হিন্দীত ই প্ৰকাশ পায়। ইয়াৰ পিছত ১৯৫২ চনৰ এপ্ৰিলত মাৰাঠী (চান্দ'বা হিচাপে) আৰু মালয়ালম ভাষাত (অম্বিলী আম্বাভম হিচাপে) প্ৰকাশিত হয়। পিছলৈ যথাক্ৰমে গুজৰাটী, ইংৰাজী, ওড়িয়া (জাহ্নমামু হিচাপে), সিন্ধী, বঙালী আৰু পঞ্জাবী ভাষাত ই প্ৰকাশিত হয়। ১৯৭৫ চনত চান্দমামাৰ অসমীয়া সংস্কৰণ প্ৰকাশ পায়।[7] ইয়াৰ পিছত ক্ৰমে সিংহল, সংস্কৃত আৰু চাঁওতালি সংস্কৰণো ওলায়। পঞ্জাবী, সিন্ধী আৰু সিংহল সংস্কৰণ কম সময়ৰ বাবেহে প্ৰকাশিত হৈছিল। ১৯৫৭ চনৰ অক্টোবৰৰ পৰা ১৯৭০ চনৰ জুনলৈকে ইংৰাজী সংস্কৰণটো প্ৰকাশ পোৱা নাছিল। কৰ্মকৰ্তাৰ বিবাদৰ কাৰণে ১৯৯৮ চনত আলোচনীখনৰ প্ৰকাশ বন্ধ হৈ গৈছিল। অৱশ্যে পৰৱৰ্তী বছৰৰ পৰা ই পুনৰ প্ৰকাশ পায়।
কেইবাটাও দশকজুৰি চান্দমামাৰ চিত্ৰসমূহেই আলোচনীখনৰ চিনাকিৰ দৰে আছিল। এম. টি. ভি. আচাৰ্য, টি. বীৰা ৰাঘৱন (যি নিজৰ অংকন সমূহত চিত্ৰ হিচাপে চহী কৰিছিল), ভদ্দাড়ী পাপিয়া (ভপা হিচাপে), কেশৱ ৰাও (কেশৱ হিচাপে), এম. গোখলে, ১৯৫১ চনতে যোগদান কৰা কে চি শিৱশংকৰণ ওৰফে শংকৰ আদি শিল্পীয়ে এক অভিন্ন গোট হিচাপে ছটা দশকজুৰি চান্দমামাৰ চিত্ৰাংকণ কৰি আহিছিল। বৰ্তমান সময়ত শক্তি দাস, এম. কে. বাসা (ৰাজী), গান্ধী আয়্য়া ওৰফে গান্ধী আৰু পি. মহেশো (মাহে) ইয়াত যুক্ত হয়। প্ৰথমাৱস্থাত বেটুপাতখন চাৰিটা ৰঙেৰে ছপা কৰা হৈছিল আৰু অভ্যন্তৰীণ ছবিসমূহত ৰেখাচিত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। চিত্ৰ-কথা শিতানটো বাদ দিলে কমিক্ছ নোহোৱা স্বত্বেও চান্দমামাৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠাতে চিত্ৰ থাকে।
প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠানটোৰদ্বাৰা অধিগ্ৰহণৰ পিছত চান্দমামাই ঘোষণা কৰে যে আলোচনীখনক ডিজিটেল ৰূপ দিয়াৰ লগতে ইয়াৰ বেছিভাগ লেখনি ডিজিটেল পুথিভঁৰাল আৰু ইণ্টাৰনেটত উপলব্ধ হ'ব।[10] ইয়াৰোপৰি, চান্দমামাৰ মাল্টিমিডিয়া চিডিও প্ৰকাশ পাইছে।
২০০৭ চনৰ শেষৰফালে চান্দমামাৰ ইণ্টাৰনেট সংস্কৰণ ন-ৰূপত প্ৰকাশ পায়। অনাতাঁৰ যোগে চলন্ত কাহিনী কথনৰ পৰম্পৰাক নতুন ৰূপ দিবলৈ উপগ্ৰহ ৰেডিঅ' সেৱা বিতৰক ৱৰ্ডস্পেছৰ সৈতেও ই সংযুক্ত হৈ পৰে।
১৯৭৬ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা চান্দমামাৰ অসমীয়া সংস্কৰণ প্ৰকাশিত হয়। তদানীন্তন ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ফখৰুদ্দিন আলি আহমেদ ডাঙৰীয়াই চান্দমামাৰ অসমীয়া সংস্কৰণৰ বাবে দিয়া শুভেচ্ছা পত্ৰ প্ৰথম সংস্কৰণৰ লগত প্ৰকাশ কৰা হৈছিল।[7] ১৯৯৭ চনলৈ নিয়মীয়াকৈ চান্দমামাৰ অসমীয়া সংস্কৰণ প্ৰকাশ হোৱাৰ পাছত ১৯৯৮ বৰ্ষত চান্দমামাৰ জানুৱাৰী, ফেব্ৰুৱাৰী আৰু মাৰ্চ সংখ্যাটো আৰু ১৯৯৯ চনত অকল ডিচেম্বৰ মাহৰ সংখ্যাটো প্ৰকাশ পাইছিল। ইয়াৰ পাছত ২০০০ চনৰপৰা আকৌ চান্দমামাৰ অসমীয়া সংস্কৰণ নিয়মিতভাৱে প্ৰকাশ হৈ আছে।
