[7TH SEPTEMBER, 1961
THE PUNJAB AGRICULTURAL UNIVERSITY BILL, 1961 ( RESUMPTION OF DISCUSSION)
ਸਰਦਾਰ ਉਮਰਾਊ ਸਿੰਘ ( ਨਕੋਦਰ ' ਜਨਰਲ') : ਸਪੀਕਰ ਸਾਹਿਬ, ਮੈਂ Agricultural University Board of management ਦੇ ਮੁਤੱਲਿਕ ਅਰਜ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ।ਜਿਹੜੇ Secretaries ਸਾਹਿਬਾਨ ਗੌਰਮੈਂਟ ਨੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਨੇ ਹਨ ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਵਿਚ nominated ਮੈਂਬਰ ਹੋਣੇ ਹਨ ।ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ex- officio ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਲੇਕਿਨ ਜਿਹੜੇ ਗੌਰਮੈਂਟ ਦੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ body ਦਾ autonomous character ਜ਼ਾਇਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ autonomous ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ।ਉਹ ਮੈਂਬਰ ਗੌਰਮੈਂਟ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਥਲੇ ਰਹਿਣਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗੌਰਮੈਂਟ ਦੇ appointed ਹੋਣਗੇ ।ਇਹ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦੀ provision ਹੈ ।ਉਹ elected ਨਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਇਹ body ' autonomous ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ।ਇਸ ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੌਰਮੈਂਟ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਹੋਵੇਗਾ |ਇਹ ਗੌਰਮੈਂਟ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਥਲੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ।ਇਹ ਨਵੀਂ ਬਣਤਰ ਆਈ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ ।ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਦੀ Senate ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਬਣਤਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਬਿਲ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ।ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਹ ਬਣਤਰ, undemocratic type ਦੀ ਹੈ ।ਬਣਤਰ democratic type ਦੀ ਬਣਾਈ ਦੀ autonomy ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਤੇ ਸੁਚਜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਵਿਚ Vice Chancellor ਨੂੰ emergency powers ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ।ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਕੋਈ ਕੰਟਰੋਲ ਨਹੀਂ ।ਕਿਸੇ ਵੀ authority ਨੂੰ ਜੋ emergency powers ਦਿਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ subsequent ratification ਯਾ approval ਦੀ authority ਕਿਸੇ ਦੂਜੀ authority ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।ਇਸ ਬਿਲ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾ ਹੋਣਾ ਬੜਾ ਭਾਰਾ undemocratic provision ਹੈ !Vice Chancellor ਦਾ decision Board of Management ਤੋਂ approve ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਬਿਲ ਵਿਚ ਦੇਖਣ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ Agricutural University teaching University ਹੋਏਗੀ।ਜਿਥੋਂ ਤਕ word University' ਦਾ ਤਅੱਲੁਕ ਹੈ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ primarily University agriculture ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਵਾਸਤੇ ਹੋਏਗੀ ।ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਦੂਸਰੇ ਢੰਗ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਇਸ ਵਿਚ include ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ।ਇਹ ਚੀਜ਼ ਇਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ।ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲੁਧਿਆਣੇ ਵਿਚ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ ।ਉਥੇ ਜੋ professional colleges ਹਨ, Science ਅਤੇ Art Colleges ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਲਜਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਣ ਦਾ ਅਖਤਿਆਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਦੇ local ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨਾਲ affiliate ਹੋ ਸਕਣ ।ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਦਾ ਇਕੋ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਨਾ ਹੋਵੇ ।ਇਹ local residential University ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ education ਦੇ ਸਕੇ ।ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਦਾ scope wide ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।ਸਪੀਕਰ ਸਾਹਿਬ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਬੜੀ ਵੱਡੀ ਕਮੀ ਹੈ ਔਰ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਥਲੇ ਜੋ statutes ਬੋਰਡ ਨੇ ਬਣਾਉਣੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ
Original with; Punja Vidhan Sabha Digitted by;
Panja Digital Library.Original with;
Punjab Vidhan Sabha
Digitized by;
Panjab DigiLibrary
THE PUNJAB AGRICULTURAL UNIVERSITY BILL
ਗੌਰਮਿੰਟ ਨੇ ਬਣਾਉਣੇ ਹਨ ਔਰ ਇਸ ਨੇ ਬਣਾ ਕੇ Assembly ਔਰ Legislative Council ਦੀ Table ਤੇ ਰਖਣੇ ਹਨ ।ਇਤਨਾ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿਚ provide ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਤਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ statutes ਗੌਰਮਿੰਟ ਨੇ ਬਣਾਉਣੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਇਹ State Legislature ਦੇ ਦੋਨਾਂ Houses ਵਿਚ ਰਖੇ ਜਾਣਗੇ ਪਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ provision ਇਸ ਬਿਲ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਹ University ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ ਤਾਂ ਫਿਰ ਜੋ statutes Board amend ਕਰੇਗਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਨਵੇਂ ਬਣਾਏਗਾ ਉਹ ਵੀ ਹਾਊਸ ਵਿਚ ਆਣਗੇ ਕਿ ਨਹੀਂ ਆਣਗੇ ।ਚਾਹੀਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਵੀ statute ਬੋਰਡ ਬਣਾਏ ਉਹ ਦੋਹਾਂ Houses ਵਿਚ examination ਲਈ ਰਖੇ ਜਾਣ ਜੇਕਰ ਇਸ ਵਿਚ ਇਹ provison ਇਸ ਵੇਲੇ ਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ University ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਹ ਨਵੇਂ statutes ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ Houses ਵਿਚ ਰਖਣ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦੇਣੀ ਹੈ ।ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਬੜਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਵੀ statutes ਇਸ ਬਿਲ ਦੀ clause 30 ਦੇ ਥਲੇ ਨਵੇਂ ਬਣਾਏ ਜਾਣ, ਜਾਂ amend ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਜਾਂ repeal ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੋਨਾਂ Houses ਵਿਚ ਸਾਹਮਣੇ lay ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ।ਸਪੀਕਰ ਸਾਹਿਬ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਔਰ ਇਸ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਮੁਤੱਲਿਕ ਸਾਡੀ ਜੋ Subordinate Legislation ਕਮੇਟੀ ਹੈ ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ report ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋ delegated legislation ਹੋਏ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਇਸ ਹਾਊਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਵੇਲੇ ਬਿਲ ਦੀ provisions ਤੋਂ ਇਹ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ original statutes ਹੋਣਗੇ ਉਹ ਤਾਂ ਇਥੇ ਹਾਊਸ ਵਿਚ ਰਖੇ ਜਾਣਗੇ ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਬਣਾਏ ਜਾਣਗੇ ਉਹ ਇਸ House ਦੇ scope ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣਗੇ।ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜੋ ਮੈਂ amendment ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਡਿਪਟੀ ਮਨਿਸਟਰ ਸਾਹਿਬ ਮੰਨਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਗੇ ਤਾਕਿ ਜੋ ਵੀ statutes ਜਾਂ regulations ਬੋਰਡ ਬਣਾਏ ਉਹ ਇਥੇ ਹਾਊਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਸਕਣ ।ਇਤਨਾ ਕਹਿ ਕੇ ਮੈਂ ਅਰਜ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਬਿਲ ਪਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਔਰ ਜੋ circulation ਦੀ motion ਚੌਧਰੀ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਰਾਠੀ ਨੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਉਹ ਨਾਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜੋ university ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਇਹ ' ਸਾਡੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ।ਇਸ ਨੂੰ autonomous ਔਰ democratic body ਬਨਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।डाक्टर बलदेव प्रकाश ( अमृतसर शहर, पूर्व) : स्पीकर साहब, जो बिल हाउस ਛੇ ਸ਼ਾਸਜੇ ਝਚ ਕਬਰ ਛੇ ਤਥ ਕੇ aims and objects ਜੇ ਕਰਾਰੇ ਛੁਧੁ ਸਿਸਿਟ ਚਾਕ ਜੋ GTATA1 ÎĦ LA HI ZĒT agricultural development, agricultural education ਜੇ ਭਾਵ research standard raise ਯਾ rural areas ਥੋਂ Agricultural Science ਜੇ extend ਕ੍ਯਾ ਹੈ ।ਲੀਵ ਧਾਰਿਕ, ਸਵਾਂ ਰਨ ਯਂ ਯਾਰ ਨੇ ਯਵਦ agriculture ਜੇ ਕਿਸਾਬ ਨਾ ਰਖ ਲੈ ਰ੍ਸ ਕਾਰ ਸੇਂ ਵੀ ਹਾਯੇਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵੀ ਚਕਰੀਂ ਕਿ ਸਯਾਦ ਜੀ ਛੁਸ਼ਾ ਵਸ ਠਾਯਾ ਥਾ ਯਿਸ਼ ਦੇ agriculture ਵੀ ਕਫੀਰਦੀ ਵੀ ।पंजाब एक कृषि प्रधान प्रान्त है और कृषकों की बेहतरी के बारे में कोई भी विरोधी नहीं हो सकता, लेकिन जहां तक उसकी development की आड़ लेकर ਕੇ ਥਚਿਟੀ
Orignal with; Punjab Vidhan Sabha Digized by;
[27TH SEPTEMBER, 1961
[ डाक्टर बलदेव प्रकाश ]
बनाने को सवाल है मैं इस का विरोध करने के लिये खड़ा हुआ हूं |स्पीकर साहब, University Education के अन्दर agriculture का as a subject आगे ही स्थान है |अगर एक subject को लेकर university बनाने का विचार हो तो क्या कल सरकार Engineering, Physics और Chemistry की development के इरादे से इन की अलग- अलग Universities बनाएगी ।आम तौर पर universities एक होती है, लेकिन दूसरे subjects की अलग- अलग faculties होती हैं ।इस लिये मैं समझता हूं कि एक अलग subject की development के लिये university बनाने की ज़रूरत नहीं ।इस subject के लिये post graduates institutes खोल दी गई हैं।आज सरकार की नीति यह है कि जो भी university बने सरकार उधर के नीचे लाना चाहती है और जिस तरीके से इस university की रचना की गई है यह यूनिवरसिटी बिल्कुल autonomous body नहीं होगी ।इस लिये मैं समझता हूं कि इस का नाम " पंजाब गवर्नमेंट एग्रीकल्चरल यूनिवर्सिटी" होना चाहिये ।क्योंकि इस के Board of Management और secretary इत्यादि की nominations सरकार करेगी इस लिये यह university सरकार का department मात्र बन कर रह जायगी और अन्य कोई विशेषता उस यूनिवर्सिटी की नहीं होगी।इसलिये हम इसे university का नाम नहीं दे सकते ।मैं कहता हूं कि Agricultural को development हो या न हो, लेकिन election के मौका पर खींच घसीट कर Agricultural University Bill ला कर पंजाब के किसानों को यह impression ज़रूर दिया जा रहा है कि सरकार किसानों के लिये क्या कुछ कर रही है और इस नाते agriculturist के votes की हकदार कांग्रेस है ।इस से बढ़ कर कांग्रेस का कोई और purpose नहीं ।सरकार हरियाना की development की बहुत डींग मारती है और रिजनल फार्मूला बनाते वक्त भी यह कहा गया कि रिजनल कमेटियां इस लिये बनाई जा रही हैं कि backward areas भी development हो सके ।इस बिल क़ी दफा 10 और 11 पर दो important चीजें हैं ।एक College of Agriculture, Ludhiana College of Veterinary Science and Animal Science, Hissar, ये दो कालेज हैं जिन की development का दम सरकार भरती है ।मैं समझता हूं कि अगर सरकार ऐसी यूनिवर्सिटी बनाना चाहती है तो यह हिसार के अन्दर ही centralise होनी चाहिये, क्योंकि हिसार ने सब से ज्यादा production करके दिखाई है ।जहाँ पर पहले ही बहुत सी Institutions हैं वहाँ पर ही यह सरकार एक और university बना रही है।अगर यह सरकार किसानों के लिये कुछ रुपया खर्च करना चाहती है, कुछ research work करवाना चाहती है या कुछ नये कालेज बनाना चाहती है तो यह university हिसार में बननी चाहिये जहां पर पहले ही इस क्षेत्र में बहुत काम हो रहा है।जो पिछड़े हुए इलाके है उन की कुछ डिवेल्प - मेंट इस आधार पर भी होनी चाहिये ।एक बात मैं और अर्ज़ करना चाहता हूं ।डिप्टी मिनिस्टर साहिब ने यहां पर यह कहा कि जो Institution हिसार में है वह वहीं पर भी रहेगी ।आपसारा बिल पढ़