Amendment to the Constitntion to Ensure Democratic Decentralization
many living and pulsating centres of life, art, cultures, a richly and brilliantly coloured diversity in unity; all was not drawn up into a few provincial capitals or an imperial metropolis, other towns and regions remaining subordinated and indistinctive or even culturally asleep; the whole nation lived with a full life in its many parts and this increased enormously the creative energy of the whole.There is no possibility any longer that this diversety will endange or diminish the unity of India.Those vast spaces which kept her people from closeness and a full interplay have been abolished in their separating effect by the march of science and the swiftness of the means of communication.The idea of federation and a complete machinery for its perfect working have been discovered and will be at full work.Above all, the spirit of patriotic unity has been too firmly established in the people to be easily effaced or diminished, and it would be more endangered by refusing to allow the natural play of life of the subnations.The congress itself in the days before liberation came had pledged itself to the formation of linguistic provinces and to follow it out, if not immediately, yet as early as may conveniently be, might well be considered the wisest course.India' s national life will then be founded on her natural strength and the principle of unity in diversity which has always been normal to her and its fulfilment the fundamental course of her being and its very nature, the Many in the One, would place her on the sure foundation of her Swabhava and Swadharma.This development might well be regarded as the inevitable trend of her future.For the Dravidian regional peoples are demanding their separate right to a self- governing existence; Maharashtra expects a similar concession and this would mean a similar development in Gujart and then the British made Presidency of Madras and Bombay would have disappeared.The old Bengal Presidency had already been split up and orissa, Bihar and Assam are now self- governing regional peoples." A merger of the Hindi speaking part of the Central Provinces and the U.P.would complete the process.An annulment of the partition of India might modify but would not materially
12th Dece tber, 1959
alter this result of the general tendency.A union of States and regional peoples would again be the form of a United India.అంతా యదార్థంగా, దూరదృష్టితో, దివ్యదృష్టితో వారు చెప్పారా అన్నట్లుగా, ఇవాళ జరుగుతున్నది.చాలామందికి మన స్టేట్స్ వయబుల్ అవుతాయా కాదా అనే అనుమానం ఉండేది.సెకండ్ ఫైనాన్సు కమీషనుకు అధ్యక్షుడుగా ఉన్నటువంటి సంతానంగారు " One of the great advantages of the recent re- organisation of the federal units in the country is that on the whole the country has been divided into large viable States." అన్నారు.మన ఆంధ్రరాష్ట్రము వయబుల్ స్టేటు.ఇవాళ బొంబాయి రాష్ట్రాన్ని రెండుగా విభజించాలంటున్నారు.అందుకు మేము సెంట్రల్ గవర్నమెంట్ ను అభినందిస్తున్నాము.రేపు ఏర్పడబోయే ఆ రెండు రాష్ట్రాలు కూడా వయబుల్ స్టేట్స్ అవుతాయి.భారతదేశములో ఉన్నటువంటి యూనిట్స్ అన్నీ స్వయం సమృద్ధంగా నిలవగలిగిన వే.అందువల్ల స్వయంసమృద్ధంగా నిలవగలిగిన రాష్ట్రాలు తరుయొక్త పరిపాలనా విధానమును తాము అమలుజరుపుకొనుటకు ప్రయత్నించినపుడే, సీజమైన డెమాక్రసీని అమలుజరుపుకొన్నట్లు అవుతుంది.అదే డెమాక్రటిక్ డి సెంట్రలై కేషన్ అవుతుంది.కేంద్రప్రభుత్వం సెంట్రల్ ప్లానింగ్ అంతా అమలుజరుపుతున్నది.కాని ఎగ్జిక్యూషన్ విషయంవచ్చేటప్పటికి, పీపుల్ ఇన్ షి యేటివ్ తగ్గుతున్నది.సెంట్రల్ గవర్నమెంట్ సెక్రటేరియట్లో కూడ రెడ్ టేపిజమ్ ఎక్కువగా ఉన్నది.ఈ లోపాలన్నీ సర్దుకోవటానికి రాష్ట్రాలకు అధికారాలు ఎక్కువ ఇచ్చినట్లయితే బాగుంటుంది.ఇండియా మొత్తానికి సంబం ధించిన ప్లానింగ్ సెంట్రల్ గవర్నమెంట్ తీసుకోవచ్చును.అది సెంట్రల్ గవర్న మెంట్ క్కు ఉండితీరాలని కూడ చెబుతున్నాను.లేకపోతే ఇండియా అభివృద్ధి కాదు.ఇండియా రక్షణకొరకు " డిఫెన్స్" సెంట్రల్ గవర్నమెంట్ చేతిలో ఉండాలి.ఫారెన్ ఎఫయిర్స్ సెంట్రల్ గవర్నమెంట్ చేతిలో ఉండాలి.సోవియట్ యూనియన్ కాన్ స్టిట్యూషనులో " వాలంటరీ యూనిట్" అని చెప్పినందువల్ల దానిని నేను ఇక్కడ ఉదహరించలేదు.వాలంటరీ యూనిట్ గా స్టేట్స్ ఉండా అనటం మంచిదికాదు.మనం సెంట్రల్ గవర్నమెంట్ నుండి విడిపోయి బయటికి పోయేప్రయత్నం మాత్రం చేయకూడదు.మనం యింతవరకు రెండు పంచవర్ష ప్రణాళికలు అమలు జరిపాము.మూడవ పంచవర్ష ప్రణాళిక అమలు జరుప బోతున్నాము.' రెండవ పంచవర్ష ప్రణాళిక క్రింద జరగవలసినంత పని జరగలే ద నేది ప్రతివారు ఒప్పుకొంటారు.దానికి ప్రధానకారణం ఏమిటి?పీపుల్
Amendment to the Constitution to Ensure Demacratic Decentralization
రావలసినంత ఇన్షియేటివ్ కాలేదు.దానిని పూర్తిగా అమలుజరిపే అవకా శాలు రాష్ట్రప్రభుత్వాలకు లేకుండాపోతున్నాయి.పంచవర్ష ప్రణాళికను పూర్తిగా అమలుజరిపే అవకాశాలు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు ఇన్వాలని చెబు తున్నాను.మనం ఈ విషయాన్ని ఇదివరకే ఒప్పుకొన్నాము.1931 లో all parties convention లో ఒప్పుకున్నాము.ఆగస్టు రిజల్యూషన్ ఒప్పుకొన్నాము.1946 ఎన్నికల ప్రణాళికలో కాంగ్రెసు ప్రకటించింది.( Manifesto.1946) గ్రిప్స్ ప్రపోజల్స్ మీకు నేను ఉదహరించలేదు." ఇండి యాలో రాష్ట్రాలన్నీ కలవవచ్చు; అవసరమైతే విడిపోవచ్చు" అని ఆయన చెప్పారు.కానీ అది మన కోరికకాదు.అందువల్ల క్రిప్స్ ప్రపోజల్స్ను నేను ఇక్కడ మెన్షన్ చేయలేదు.మన రాజ్యాంగాన్ని సక్రమంగా, జయప్రదంగా అమలు జరుపుకోవాలం టే, స్టేట్సుకు చెందినవన్నీ అంతా చాలా మార్పుచేయ వలసి ఉన్నది.అని మన ముఖ్యమంత్రిగారు కూడ చెప్పారు.ఇంకా ఎక్కువ అధికారాలు రాష్ట్రాలకు ఇస్తే బాగుంటుంది.మన రాష్ట్రాలు జిల్లాబోర్డులు అయిపోయినవా?అని మనం అనుకొంటూ ఉన్నాము.ఆ విధంగా చెబు తున్నానంటే - - నేను కాన్స్టిట్యూషనన్ను కించపర్చటం కాదు.కీ.శే.కొండా వెంకటప్పయ్యవంతులుగారు ఒక మాట చెప్పారు - - - - " ఆంధ్రరాష్ట్రం ఇస్తే ఇండియాకు స్వరాజ్యం వచ్చినతరువాతకూడ గట్టిపునా దులమీద ఆంధ్రరాష్ట్రం ఉంటుంది" అని వారు చెప్పారు.వారు ఆనాదు; చెప్పింది, యీనాడు నిజము అయినది.మన రాష్ట్రంలో మనమధ్య అనేక డిఫరెన్స్ ఆఫ్" ఒపీనియన్స్ ఉన్నవి.మనలోమనకు తగాదాలు ఉన్నవి.మనమందరం ఆంధ్రరాష్ట్రం అభివృద్ధికొరకు వెనక్కు తగ్గకుండా చేస్తున్నాము.ఇకముందుకూడ ప్రయత్నం చేస్తాము; చేసితీరతాము.ఆంధ్ర రాష్ట్రంకొరకు ప్రాణాలు అర్పిస్తాముకూడ.ఈనాడు మహా రాష్ట్రులుకూడ తమయొక్క హక్కు.లకొరకు పోట్లాడుతున్నారు.వారికి ప్రత్యేక రాష్ట్రం రాబోతున్నది.ఈ భాషనాది అని తమకు స్వరాష్ట్రం వచ్చినపుడే అనుకో గలరు.రాష్ట్రములకు ఎక్కువ అధికారాలకు ఇస్తే, రాష్ట్రములలోని ప్రజలలో ఎక్కువ ఇనీషియేటివ్ కలగటానికి అవకాశం ఉంది.మనం పీపుల్ లో ఇన్ షి యేటివ్ డెవలవ్ చేయవలసిన అవసరము ఉన్నది.నేను యీ తీర్మానాన్ని చాలా జాగ్రత్తగా" వ్రాశాననే అనుకొంటున్నాను.నేను ప్రవేశ పెట్టిన యీ తీర్మానము మళ్ళీ చదివి వినిపిస్తాను -
" This Assembly recommends to the Government to impress upon the Government of India to amend the Constitution so as to confine Foreign affairs, Defence,
Communications, Planning and Finances to the Centre and to greatly enlarge the State list to ensure democratic decentralisation."
పైగా మళ Constitution లో వున్న చిక్కు ఏమంటే ఆర్టికల్ 348లో హక్కులన్నింటినీ కేంద్రమునకే యిచ్చివేశారు.వారియిష్టంవచ్చినట్లు వ్రాసుకొని అమలు జరుపుకొనవచ్చును.కాని యిది న్యాయమా !మన ప్రభుత్వం decentralisation కు చట్టం తెచ్చినదీ, ఎలక్షన్సులో అనేక పేచీలు వచ్చినని అది వేరేసంగతి.ఎక్కువ అధికారాలు ప్రజలకుయిచ్చి వారిచే వుత్సా హంగా పెనిచేయించాలి.ఎన్నికల ఉపన్యాసములలో నేనా విషయాన్ని స్పష్టంగా చెప్పాను.ఎన్నికలలో చూపిస్తున్న ఉత్సాహమే దేశ నిర్మాణ కార్య క్రమములలో ప్రతిఫలించనివ్వండి.అప్పుడే ఆంధ్రరాష్ట్రం అన్ని రంగాలలో జయప్రదం అవుతుంది.యస్, కె.డే గారు చెప్పాడు." Andhra is not only alphabetically first but is advancing rapidly in Community Development." అని.అంతేగాక planning లో కూడ మనం first అని శ్రీ నెహ్రూ చెప్పారు.ప్లానింగులోను, కమ్యూనిటీ డెవలప్ మెంటు లోను first అని పిలుచుకుంటున్న, రాష్ట్రానికి ముఖ్యమంత్రి అయిన, dynamic personality అనిపించుకుంటున్న, నెహ్రూకు ఆ ప్తమిత్రుడుగా, దేశంలోని తదితర రాష్ట్రాల మంత్రులకు ఆదర్శప్రాయుడైన మనిషి తన యొక్క experience ద్వారా ఏమి చెప్పారం టే........' decenrlalisation కేంద్రం నుండి రావాలి' అని, ఉన్న పరిస్థితిని అనుభవంతో మేళవించి చెప్పారాయన Theoritical గా సంతానం గారు చెప్పారు.Practical experience తో మన ముఖ్యమంత్రిగారు చెప్పారు.ఎన్ని విషయాలలో ఏకీభవించకపోయినా యీ విషయంలో మాత్రం శ్రీ సంజీవ రెడ్డిగారితో ఏకీభవిస్తున్నామని, నూటికి నూరుపాళ్ళు వారి అభి ప్రాయాన్ని అంగీకరిస్తున్నామని చెబుతున్నాను.ఆ అభిప్రాయాన్ని భారత ఆ దేశానికి మన రాష్ట్రంద్వారా తెలుపవలయునని కోర్కెతోనే నేనీ resolution తీసుకొచ్చాను.కనుక సంజీవరెడ్డిగారిని నేను వ్యక్తిగతంగా కోరేదేమం టే ' అయ్యా, మీరు యిక్కడనుండి వెళ్ళిన తరువాత యీ ప్రధాన సిద్ధాంతాన్ని మీ.మొదటి అడ్రేసులో తెలుపండి.దానికొరకు చివరంటా ప్రయత్నించండి." అని ప్రార్థిస్తున్నాను.ఈ విషయంలో మేమంతా వారి వెంటవున్నాం.ఒకే అభి ప్రాయంతో వున్నాం అని చెబుతున్నాను.ఈతీర్మానం ప్రభుత్వం మీద బైండింగ్ కాదు.గవర్నమెంటు ఏవిషయాన్ని వెలిబుచ్చిందో వానినే ముక్తకంఠంతో
మేము చాటుతున్నాం.కనుక ఈతీర్మానాన్ని ఏకగ్రీవంగా అంగీకరిస్తారని ఆశిస్తూ తీర్మానాన్ని సభ ఎదుట పెట్టి నేను సెలవు తీసుకుంటున్నాను.* श्री वी.रामचन्द्र राव ( आसफ़ नगर) : अध्यक्षजी ।श्री गोपाल कृष्णय्याजी द्वारा प्रतिपादित प्रस्ताव का मैं विरोध करता हूँ।इस प्रस्ताव के मुख्य अंश चार है |पहला अंश है : To amend the constitution, दूसरा अंश है
so as to confine foreign affairs, defence, communications, planning and finances to the centre ; तीसरा अंश है : and to greatly enlarge the state list; और चौथा अंश है : to ensure democratic decentralisation.यह चौथा अंश शायद इस प्रस्ताव को लाने के मकसद को प्रदर्शित करता है।पहले अंश के द्वारा श्री गोपाल कृष्णय्याजी ने हाउस से यह मांग की है कि यह हाउस हमारी गवर्नमेंट से इसरार करे कि वह केन्द्रीय सरकार को कांस्टिट्यूशन में कुछ तबदीलियां या अमेंडमेंट या परिवर्तन लाने पर मजबूर करे ।अगर हमारा हाउस गवर्नमेंट को इस तरह का रिकमेन्डेशन देने के लिये तैयार होजाये तो इसका मतलव यह होगा कि हमारे संविधान के पार्ट ११ को पूरा तबदील कर दिया जाये।इसके साथ संविधान में जो यूनियन लिस्ट और शेड्ल ७ में जो कनकरेंट लिस्ट है उसमें भी परिवर्तन लाना पड़ेगा ।इस प्रस्ताव में जो दूसरा अंश है उसमें यह आशा प्रदर्शित की गई है कि केन्द्र के तहत डिफेन्स, प्लेनिंग, कम्युनिकेशन और फ़ारन अर्स रहेंगे ।यहाँ यह सवाल करना चाहता हूँ कि जिस समय आजाद हैदराबाद का नारा बलन्द किया गया था उसके जरये इन तीन या चार चीजों के सिवा कोई और चीज नहीं मांगी गई थी ।उस वक्त सारा भारत इसके विरुद्ध अडा रहा।उसकी जो दशा हुई उसके संबंध में मुझे कुछ कहकर आपका अधिक समय लेने की ज़रूरत महसूस नहीं होती।मुझे यह आज ही हमारे श्री वाविलाल गोपाल कृष्णय्या जी के ज़रये मालूम हुआ कि श्रीमान संजीव रेड्डी भी जो यहाँ के चीफ मिनिस्टर हैं इस प्रस्ताव के समर्थन में हैं ।अगर मुझे यह पहले ही मालूम होता तो मैं इसपर एक और तरह से रीएक्ट ( react) होता ।लेकिन यह बदकिसमती की बात है कि आंध्र प्रदेश जैसे बड़े राष्ट्र या स्टेट के मुख्य मंत्री होते हुये उन्हों ने इस तरह के अभिप्राय वियक्त किये।यह ऐसे अभिप्राय है जिन्हें मैं समझता हूँ कि देश का विभाजन उस समय नहीं हुआ जब कि पाकिस्तान बना बल्कि देश का विभजन आज होने जारहा है ।यह और भी खतरे की बात है कि हमारे संजीव रेडी साहब आज न सिर्फ यहाँ के मुख्य मंत्री है बल्कि वह कांग्रेस जैसी बडी संस्था के सदर बनने जारहे हैं।अगर वहाँ जाकर भी वह ऐसे ही अभिप्राय व्यक्त करते रहेंगे तो हमे डर है कि हमारा देश एक नहीं अनेकों तुकडों में बटजायेगा।है शायद हैदराबाद के निवासी यह देखते हुये कि आंध्र प्रान्त के लोगों और आंध्र के मुख्य मंत्री के ऐसे विचार है यह नहीं चाहेंगे कि हम आंध्र प्रान्त के अन्दर रहें ।और एक अलग स्टेट बनाने के लिये इस तरह की मांग पेश करेंगे।आज में इस प्रस्ताव का बहुत ही तीव्र रूपसे विरोध करता हूँ।मैं यह नहीं समझता कि श्री वाविलाल गोपाल कृष्णय्या का मकसद यहां पर कोई आजाद आंध्र प्रदेश का निर्माण करना है।और न वह ऐसा चाहते हैं ।बल्कि उनका मकसद बहुत ही
Amendment to the Constitution to Ensurc Democratic Decentralization
पवित्र है ।वह यह चाहते हैं कि डेमोक्रेटिक डीसेन्ट्रलाइज़ेशन के प्रिन्सिपल को अपनाते हुये हम सेन्टर के पावर को कमजोर करें और स्टेट्स के पावर्स को बढायें ।यह मकसद सचमुच ठीक है।मगर हम जानते है कि जब कोई चीज अति होजाती है तो उसका नुकसान शुरू होजाता है ।मैं यह महसूस करता हूँ कि उनका प्रस्ताव डेमोक्रेटिक डीसेन्ट्रलाइजेशन को रेडिकुलस लेन्थ तक लेकरं गया है |अगर डेमोक्रेटिक डीसेन्ट्रलाइजेशन का यह मकसद है कि ग्रामनीय जनता को राज्य शासन या सुशासन में पारटिसिपेट करने का मोका प्रदान करें तो यह बहुत ही अच्छी चीज़ है ।और मै समझता हूँ कि हमारी सरकार ने जो डेमोक्रेटिक डीसेन्ट्रलाइजेशन का प्लान प्रतिपादन किया और जिसको कार्यान्वित किया है उसका मकसद भी यही है ।लेकिन जैसा कि मैं ने पंचायत समितियों के बिल पर यहाँ विचार होते समय अपने विचारों को व्यक्त किया था अच्छा होता कि पंचायत समितियाँ जो डेमोक्रेटिक डीसेन्द्रलाइजेशन के प्रिन्सपल के तहत बनती है वह उसी प्रिन्सपल की हद तक सीमित रहते ।उनकी महत्वाकांक्षा बढ़कर अगर वह यह महसूस करने लगजाये कि हम सर्व स्वतंत्र बनगये हैं तो हमारे देश का वही हाल होगा जो एक समय हमारे उत्तर भारत का हुआ था।मैं आपकी दृष्टि उस समय की ओर आकर्षित करना चाहता हूँ जब हमारे यहाँ उत्तर भारत में मौर्य वंश और उससे पहले का काल था ।उस समय हमारे उत्तर भारत में कई छोटे छोटे रिपब्लिक स्टेट्स थे ।और जिनका शासन बहुत अच्छा माना जाता था।बडे इतिहासकारों का कथन है।लेकिन उसका परिनाम क्या हुआ इतिहास खुद उसका साक्षी है ।इतिहास यह बतलाती है कि जब रिपब्लिक स्टेट्स की तादाद बढ़ गई और वह नित्यप्रति सर्व स्वतंत्र बनते गये तो उनपर बाहर से आक्रमण हुआ।हर एक अपनी हदतक देखता रहा ।दूसरे पर जो आपत्ति आती उसपर कभी दृष्टि नहीं गई ।जिसके परिनाम स्वरूप सारा उत्तर भारत बाहर वालों के हाथ में चला गया ।उस वक्त चन्द्रगुप्त मौर्य ने यह महसूस किया कि क्या ही अच्छा होता कि सारा भारत एक ही छत्र आधिपति के अधीन आजाता।उन्हों ने इसके लिये प्रयत्न किया।और उसमें वह सफल भी रहे।आज हम खुशकिसमती से यह देखते हैं कि हमारे पास एक केन्द्रीय सरकार है जी सर्व शक्तिमान है।यह सही है कि हमने अपने लिये एक फ्रेडरल कॉन्स्टीट्यूशन बनाया है।और श्री वाविलाल गोपाल कृष्णय्या जी यह जानते हैं कि यह फ़ेड्रल स्टेट्स एडमिनिस्ट्रेटिव कन्ट्रोल के लिये ही बने हैं, न कि किसी ऐसी बुनयाद पर जो दूसरे मुलकों के ताल्लुक से कही जासकती है।दूसरे स्टेट्स में कहीं राज्यों की स्वतंत्रता उन्हें एक ही सूत्र में बांधने के लिये छीनी गई उन्हें एक ही केन्द्र एक ही सरकार के तहत लाया गया।और उन्हें वालेन्ट्री यूनियन की स्वीधा दीगई।लेकिन हमारे हाँ जो स्टेट्स हैं वह एक यूनिटरी टाइप आफ गवर्नमेंट के तहत हैं और वकतन फवकतन उनकी रूपरेखा बनती गई है।और आज हम उस रूप को बदलने की कोशिश करें तो यह हमारे लिये एक बुरा दिन होगा मैं यह कहने के लिये तैयार हूँ ।श्री वाविलाल गोपाल कृष्णय्या जी ने जसटिस महाजन के विचारों को कुछ दूसरे बयानों के साथ पढ़कर उनपर ' खंडनात्मक ढंग से अपने विचार प्रदर्षित किये ।यह सही है कि जसटिस महाजन सुप्रीम कोर्ट के