ఈ విధంగా గుత్తాలో సగం మాత్రమే చెరువుల మరమ్మతులకు ఖర్చు పెడతారు.ఇప్పుడు మనం చూడవలసినది ఏమంటే, పది రూపాయల వస్తువు తయారు చేయడానికి నిజంగా పది రూపాయలూ ఆ వస్తువుకే ఖర్చు అవుతుందా, అసేది.ఈ విధంగా మనం చూడకపోవడం చాలా విచారకరం.ఈ .మంత్రివర్గం పాత్ర ఫేమ్ ( Frame ) లోనే కూర్చొన్నారు కాని క్రొత ఫ్రేము తయారుచేయడం లేదు.ఇంకో విషయం ఏమంటే, గజ్వేల్ తాలూకాలో పేర్లపల్లి చెరువు మూడు సంవత్సరాల నుండి తౌగిపోయి ఉంది.మూడు సంవత్సరాల క్రితం ఆ చెరువు క్రింద ఆయకట్టు ర వందల ఎకరాలు.ఇప్పుడు ఆ చెరువు తెగిపోవడం వల్ల ఆ భూమి అంతా పడావాపడి ఉంది.రజాకార్సు పూర్వం నుంచీ, నైజాం కాలంనుంచీ, సర్వే చేయబడ్డది.పోలీసుయాక్షన్ తరువాత కూడా సర్వే చేయ బడ్డది.ఎన్నికల తర్వాత కూడ రెండుసార్లు సర్వేచేయబడ్డది.దాన్ని మరమ్మతు చేస్తే గూం, ౨౦౦ ఎకరాలు ఆయకట్టు అవుతుందని తెల్పబడింది.దానికి మరమ్మతు చేయిస్తే వారి పేల రూపా యలు ఔతుంది.చెరువులకు మరమ్మతులు చేయించాలంటే ఎకరానికి రెండువందల రూపాయల కన్నా ఎక్కువ ఖర్చు పెట్టకూడదనే నియమం ఉందని చెబుతున్నారు.ఇక్కడ ఎకరానికి ర వందల రూపాయలు ఖర్చు పడుతుంది కాబట్టి దీనిని బాగుచేయించడానికి వీల్లేదన్నారు.పోనీ దీన్ని రైతులకు గుత్తాకు ఇవ్వండి.మీరు చేసిన పద్ధతి ప్రకారముగానే కట్ట ఎత్తు చేయిస్తారు ౫౦ వేల రూపాయలలో కట్టలు వేయిస్తామని, మొత్తం పని అంతా 80 పేలలో చేయిస్తామనీ చెబుతున్నారు.దానికి ఖర్చు లాం పేలు అవుతుందని గుత్తేదారు లెక్క చూపించాడు గదా.రైతుల 3౦ పేలు తల్కువతో 80 వేలతోనే చేయిస్తామని అన్నారు.ప్రభుత్వం అందుకు ఎందుకు సిద్ధంగా లేదు?అచ్చటి రైతాంగం చెరువుల మరమ్మత్తుకు రాయిసప్లయి చేస్తాం ; సున్నం అందచేస్తాం ; ఇంకా చెరువుల మరమ్మతుల విషయంలో ప్రతిరోజూ అ% మంది రైతులదాకా శ్రమ పడతాము ౫౦ బండ్లు, ఊరికే డబ్బు లేకుండా తీసుకవచ్చి, ఉచితంగా పని చేస్తాం" అని చెబుతున్నారు.ఈ విధంగా అచ్చటి ప్రజలు చెరువుల మరమ్మతుకు ఉతచితంగా శ్రమపడటానికి సిద్ధంగా ఉంటే ఈ విధంగా ప్రభుత్వం చెరువుల విషయంలో శ్రద్ధ తీసుకో కుండా ఉంది.ఈ సంవత్సరం కూడా ఆచెరుపు మరమ్మతుకు డబ్బును కేటాయించకుండా పోవడం జరిగింది.మొన్న కూడ .నేను మంత్రిగారికి యీ విషయమై జ్ఞాపకం చేశాను.దానిని గురించి ఛీప్ ఇంజనీర్లో మాట్లాడ
మన్నాను..మెదక్ జిల్లాలో హకీంపేట ఆనకట్ట ఉంది.ఇది నైజాం కాలంలో సర్వే చేయబడింది.దాని క్రింద అని పేల ఎకరాల ఆయకట్టు ఉంది.అది ఇంతవరకు బయటకు రాలేదు.మెదక్ జిల్లా రైతు సంఘం దీనిని గురించి ముఖ్యమంత్రి గారికి పి.డబ్యు.డి.వారికి మెమొరాండం సమర్పించారు.కనీసం దీనిని పంచవర్ష ప్రణాళికలోనైనా చేర్పించండి.ఇక, రోడ్ల విషయం ఆలోచిద్దాం.గ్రామాల నుండి తాలూకా కేంద్రాలకు పోయేందుకు రోడ్లు లేవు.గ్రామాలనుండి తాలూకా కేంద్రాలకు ప్రభుత్వ వ్యవహరాలలో రాదలచుకొన్నా, వర్తక వ్యాపార విషయంలో రాదలచుకొన్నా, రాకపోకల ప్రయాణాల సందర్భములో సైనా చాలా కష్ట పడవలసి వస్తోంది.సరైన రోడ్డు మార్గాలు లేవు.వర్షాకాలంలో ఒక తాలూకా కేంద్రానికి రావా లం టే ఏమాత్రము సాధ్యపడదు.గ్రామాలలోనివారు తాలూకా కేంద్రానికి రాలేరు, ఆదో లోకము,
ఇదో లోకముగా ఉంటుంది.చించోలి తాలూకా విషయం చూడండి.ఈ మధ్య చించోలి ఎన్నికల సందర్భంలో చాలామంది సభ్యులు అక్కడకు వెళ్ళివచ్చారు.ఆ తాలూకాలో ఒక్క ఫేర్పెదర్ రోడ్డు కూడ లేదు.మంత్రులు పర్యటనకు వచ్చినప్పుడు వారి అవసరం కోసం అచ్చట రోడ్లు వేయించారు.వోట్లు సంపాదించుకోడానికి అవసరం వచ్చి అక్కడ రోడ్లు వేయించారు.అంత అధ్వాన్నంగా ఏ తాలూకా లేదు.భువనగిరి పెద్ద వ్యాపార కేంద్రము.అచ్చట రైల్వే ఉన్నది.నల్లగొండ జిల్లా వ్యాపారమునకు ముఖ్య కేంద్రము భువనగిరి.ప్రతి గ్రామంనుండి అక్కడికి బండ్లు రావాలి.వర్షాకాలంలో అక్కడికి ఏవీ రావు.రైతులకు తగిన సమయంలో తాలూకా కేంద్రానికి రావడానికి సౌకర్యాలుండవు.వ్యాపారపంటలు ఉంటాయి.వాటికి తగిన ధర రావాలంటే సకాలానికి పట్టణానికి చేర్చాల్సివుంటుంది.కాని రోడ్డు సౌకర్యాలు ఉండవు.ధాన్యం మార్కెటులో ఉండదు.అందుచేత ధాన్యం ధరలు పెరుగుతూండటం జరుగుతుంది.కాని ధాన్యం ఉళ్ళోనే ఉంటుంది.పట్టణానికి రావడానికి వీలుండదు.సౌక ర్యాలు లేవు.కాబట్టి రోడ్ల విషయంలో తగినంత శ్రద్ధ తీసుకోవాలని కోరుతున్నాను.భువనగిరిలో ఎలక్ట్రిసిటీ విషయం గురించి చర్చించడానికి కోత తీర్మానం ఒకటి పంపించాను.పది సంవత్సరాల తమే నైజాం ప్రభుత్వ కాలంలోనే భువనగిరి పట్టణానికి ఎలక్ట్రిసిటీ తీసుకురావాలని ఒక స్కీము వేశారు.కానీ అది సికింద్రాబాదునుండి ఉప్పల వరకు వచ్చి ఆగిపోయింది.అచ్చటి ప్రజానీకం ఆశ పడింది, విద్యుచ్ఛక్తి రాబోతోందని.మనకు వెలుతురు రావడమే కాకుండా, యీ విద్యుచ్ఛక్తితో ఇతర పరిశ్రమలను అన్ని విధాల అభివృద్ధి చేసుకొనేందుకు వీలౌతుందని ఆశించారు.నైజాం కాలం దాటిపోయింది.రజాకార్సు ప్రభుత్వం పోయింది.ర వ సంవత్సరంనుండి యీ ప్రభుత్వము వచ్చినా యీ స్కీము ఇంతవరకు బయటకు రాలేదు.ఈ ప్రభుత్వమైనా యీ స్కీము బయటకు వచ్చేందుకు ప్రయత్నం చేయలేదు.భువనగిరి మునిసిపాలిటీ ప్రయివేటు కంపెనీ ద్వారా నైనా యీ ఏర్పాటు చేసుకొంటామని ప్రభుత్వం దగ్గరకు వచ్చి అడిగితే దానికి అప్పు ఇవ్వడానికి సిద్ధంగా లేదు.కాబట్టి వెంటనే ప్రభుత్వం భువనగిరి టౌనుకు ఎలక్ట్రిసిటీని ఏర్పాటు చేసేందుకు ప్రయత్నం చేయాలని కోరుతూ ఇంతటితో ముగిస్తున్నాను.شری محمد علی موسوی  ( جالنہ ) مسٹر اسپیکر سر ۔قبل اس کے کہ میں کٹ موشن پر
کچھ عرض کروں ۔ایک جملہ معترضہ کا جواب دے دیتا ہوں ۔اوس جانب کے ایک سے زیادہ معزز اراکین نے انجینیروں کی رشوت کے متعلق کچھ فرمایا ۔مجھے کوئی حق نہیں ہے کہ اوس کی تردید کروں یا اوس کو غلط سمجھوں ۔لیکن یہ ظلم ہوگا کہ اگر میں اپنا پندرہ بیس سالہ تجربہ نہ بیان کروں ۔مجھے کبھی بھی اس کا موقع نہیں ہوا کہ میں کسی اسسٹنٹ ایجینیر پا کسی اگزیکیٹیو انجینیر کو ایک پائی بھی رشوت دوں ۔آٹھ نو سال تک حیدرآباد کنٹراکٹرس اسوسی ایشن کا پریسیڈنٹ رھا ۔میرے پاس شکایتیں یہ آئی ہیں کہ انجینیرس ظلم کر رہے ہیں زیادتی کررہے ہیں ۔لیکن ایک بھی شکایت اون کے رشوت کھانے کی نہیں آئی میں یہ بات صاف کئے دیتا ہوں ۔اگراون معزز ارکان کو تجربہ ہوا ہوتو ہوا ھوگا لیکن مجھے بھی اپنا تجربہ بیان کرنے کی ضرورت تھی ۔اس کے بعد میں ڈرینیج کے متعلق اگیا ہے کہ ڈرینیج بلدیہ کے حوالہ د کت موشن کی طرف آتا ہوں ۔اس سلسلہ میں مین
کیا جاۓ ۔میں شخصی طور پر اس سے متفق نہیں ہوں ۔بلدیہ میں اتنی سکت نہیں ہے کہ حیدرآباد کے ڈرینیج سسٹم کو اپنے ہاتھ میں لیکر چلاسکے ۔اب تک ڈرینیج بر ایک کروڑ ۳۲ لاکھ روپیہ خرچ ہوچکے ہیں ۔اور بھی ضروری اکسپنڈیچرس ( Expenditures ) اس پر ہو رہے ہیں ۔اس کے لئے بلدیہ کا مالیہ اس کا متحمل نہیں ہو سکتا ۔بلدیہ نے واٹر ورکس حوالے کرنے کا مطالبہ کیا ھے اوس کو اپنے مالیہ بر غور کر کے مطالبہ کرنا چاہئے تھا ۔حیدرآباد جیسے بڑے شہر میں اگر واٹر ورکس کو بلدیہ کے حوالے کیا جاۓ تو وہ اس کو اوس طرح نہیں چلا سکی جس طرح کہ آب چلایا جا رہا ہے ۔واٹر ورکس پر اب تک ( ۸۴ ) لاکھ روپیہ خرچ کئے جا چکے ہیں ۔ری ماڈلنگ اور مینٹیننس کے لئے مزید ( رہ ) لاکھ روپیہ خرچ کرنا ہے ۔حیدرآباد کی بلدیہ کا مالیہ اس کا متحمل نہیں ہوسکنا ۔محض بلدیہ کے مطالبہ بر واٹر ورکس یا ڈرینیج کو اوس کے بلا رقمی امداد کے والے نہیں کیا جاسکتا ۔سکتا ۔حیدرآباد انجینیرنگ ریسرچ لیببارٹریز کے متعلق بھی اعتراض کیا گیا ہے کہ اوس پر جو صرفہ ہوتا ہے وہ بے جا ہے ۔اگر اوس کے کام پر غور کیا جاۓ تو معلوم ہوگاکہ اوس نے بہت نمایاں کام کئے ہیں ۔اوس کے ریسرچ ریزلٹس ( Research ) کی وجہ سے تعمیرات کو بہت فائدہ ہوا ۔اس کے متعلق کئی مثالیں
دی جا سکتی ہیں ۔لیکن چونکہ وقت کم اور مجھے ٹیلیگرافک لینگویج ( Telegraphic ) میں عرض کرنا پڑ رہا ہے اس لئے صرف ایک ہی مثال
دیتا ہوں ۔کویل ساگر کا ماڈل اسکیل پر تیار کرکے مختلف ٹیسٹ کے بعد نتیجتا جو ورک اوٹ ھوا اس لیبارٹری کے ریسرچ کی وجہ سے اوس کے یعنی کویل ساگر اسٹیمیٹ میں ہم لاکھ کی کمی ھوئی ۔ایسی بیسیوں مثالیں ہیں ۔جن مقامات پر کوئی پراجکٹ تیار ھوتا ھے تو وہاں کا لوکل میٹیریل مثلا سینڈ لائم وغیرہ کی کوالیٹیز ( Qualities ) کو ٹسٹ Test ) کیا جاتا ہے ۔اور میگزیمم ریزلٹ حاصل کیا جاتا ہے ۔اس لئے انجینیرنگ ریسرچ لیباٹریز کے سلسلہ میں جتنا پیسہ بھی صرف کیا جاۓ کم ہے ۔کیونکہ اون کے ریسرچ کے نتابج سے بہت فائدہ ہوتا ہے ۔روڈس کے تعلق سے میں یہ چیز واضح کردینا چاہتا ہوں کہ حیدرآباد کے فائیو ایر پلان میں جو آٹھ روڈس شریک کئے گئے ہیں اوس کے متعلق اس مغالطہ میں آنریبل ممبرس نہ رہیں کہ موجودہ جو ۲۱ سڑکوں کا پروگرام ھے اوس میں وہ بھی امل ہیں اس کے متعلق ڈیٹیلس آنریبل منسٹر ہاؤس کے سامنے رکھینگے لیکن ایک چیز روڈس کے تعلق سے یہ عرض کرنا چاہتا ہوں کہ جو روڈس فیمین ورک Famine work ) کے سلسلہ میں شروع کئے گئے ہیں اون کو کمپلیٹ ( Complete) کرنا از بس ضروری ہے ۔کیونکہ ان سڑکوں پر جو روپیہ صرف کیا گیا ہے اگر اور تھوڑی سی رقم صرف نہ کی باۓ تو وہ پیسہ رائیگاں جائیگا ۔بعض روڈس ایسے ہیں جن پر ۱۴ لاکھ روپیہ صرف کئے جاچکے ہیں ۔بیدر کی روڈ میرے علم میں لائی گئی ہے ۔اوس پر ۱۳ لاکھ روپیہ صرف ہوا ۔لیکن ٹیکنیکل چیزوں کی وجہ سے اور گتہ داروں کو محکمہ کی جانب سے ایکسس پے منٹ ( ) ہوا اور س کے نتیجہ کے طور پر روڈس ابھی تک مکمل نہیں ہوئی اور جو اوس پر صرف ہوا
وہ رائیگاں ھورھا ھے اسی طرح اورنگ آباد ضلع میں بھی جالنہ منٹھا روڈ کے سلسلہ گتہ دارکوا کسس پے منٹ ھوا اور اوس میں بھی جھگڑے چل رہے ہیں سال چھ مہینے اس کی تکمیل نہ ہو تو پیسہ رائیگاں ہوجائیگا ۔The House then adjourned till Half Past Two of the Clock on Saturday, the 27th March, 1954.