4th September, 1954.సైజాంకాలంలో రామానందతీర్థ గారు, ఇందులోని కొందరు మంత్రులు జైళ్ళలో వున్నారు.వారు ఆ నాడు యీ జైళ్ళను గురించి నైజాం ప్రభుత్వానికి మెమోరాండం సమర్పించారు.అందులో " జైళ్ళలో ఎ, బి, సి క్లాసులుండాలి.మమ్మల్ని రాజకీయ ఖైదీలుగా గుర్తించాలి.మమ్మల్ని ఎలా క్రిమినల్ బదీలుగా గుర్తిస్తారు ?మాకు అన్ని సౌకర్యాలు కలిగించాలి ?" అని చెప్పి, 39 పాయింట్లతో మెమోరాండం సమర్పించారు.భారత నాయకులు కూడా బ్రిటీష్ " మీరు క్రిమినల్ పనులు చేశారు కాలంలో జైళ్ళలో వున్నప్పుడు జైళ్ళను గురించి విమర్శించారు.రాజకీయ ఖైదీలుగా గుర్తించం" అని కాబట్టి, మిమ్మల్ని క్రిమినల్ ఖదీలుగా గుర్తిస్తాం.L.A.Bill No.XIX of 1954, the Hyderabad Prisons Bill, 1954.ఆనాటి నిరంకుశ ప్రభుత్వము అయిన బ్రిటిషు ప్రభుత్వము అన్నట్లుగానే, యీనాడు ప్రజా ప్రభుత్వము కూడా క్రిమినల్ పనులు చేశారు కాబట్టి మిమ్మల్ని క్రిమినల్ ఖాదీలుగా నేగుర్తిస్తామం టే ఈనాడు కాంగ్రెసువారు అంటున్నారు.అప్పుడు ఎట్లా ?ఆనాడు బ్రిటీష్ వారు అన్నారు, బ్రిటిష్ వారు కాంగ్రెసు నాయకులకు ఎ క్లాసు, బీ క్లాసు ఇచ్చారు.ఇప్పుడు ఆ ఎ క్లాసు బి క్లాసు కాని అవి నామ మాత్రంగా ఉండవచ్చును.అవి ఆచరణలో ఎట్లా అనేవి లేవని కాదు, కాని అవి నామ మాత్ర ప్రవేశ పెడుతున్నారు?ఆనాడు కాంగ్రెసు నాయకులు సైజాం ప్రభుత్వానికి ఇచ్చిన మెమో రాండాన్ని అనుసరించి అయినా, ఆ మెమోరాండంలోని ప్రకారంగానైనా, అందులో రం పర్సెంటు, ౫౦ వర్సెంటు అయినా, సంస్కరణల స్వరూపంలో, జైళ్ళ సంస్కరణ రూపంలో తీసుకువస్తే బాగుంటుంది.కాని అట్లా ఈ అసెంబ్లీలో పెట్టి ఖానూన్ చేయిస్తున్నారా అంటే అదీ జరగడం లేదు.కాబట్టి వీనిని దృష్టిలో పెట్టుకొని, జైళ్ళను గురించి అన్ని సమస్యలను ప్రత్యేక శ్రద్ధతో గమనించి, తిరిగి జైళ్ళను గురించి ప్రత్యేకమైన సంస్కరణలను తీసుకురావాలని కోరుతున్నాను.ఆ విధంగా తీసుకు వస్తారని ఆశిస్తున్నాను.شری مادہوراؤ نرلیکر ( ہنگولی ۔محفوظ ) :- - مسٹر اسپیکر سامنے جو پرزنس بل ہے اسکو میں نے غور سے پڑھنےکی بعد یہ معلوم کرنے کی کوشش کی کہ کیا اس بل کے ذریعہ قیدیوں کو یا قید خانوں میں اس وقت اس میں کچھ سہولتیں دی جارہی ہیں یا نہیں لیکن ایسا معلوم ہوتا ہے کہ اس بل کے لان کے باوجود بھی پہلے سے جو انتظامات جیلوں میں ہیں وہی حسب حال قائم رہینگے جمہوری حکومت آنے کے بعد یہ توقع کیجاتی ہے کہ ہرجگہ خواہ وہ کوئی جگہ ہو قیدیوں ھی کے لئے کیوں نہو فلاح و بہبود کے کام کئے جائیں گے اور موجودہ مشکلات کو ختم کرنے کی کوشش کیجاۓ گی ۔سب سے پہلے ایسے مقامات کی اصلاح ھونی چاھئے جہاں جرائم کرنے کے بعد لوگ جاتے ہیں اور جیسا کہ آنریبل منسٹر صاحب نے ہاؤز میں کہا تھا کہ اب نظام صاحب کی حکومت کے زمانہ کی جیلیں نہیں ہیں ۔انکوجیل خانہ نہیں بلکہ سدھار گھر کہنا چاہئے ۔ممکن ہےکہ ہاؤز کے بہت سارے ممبرس نظام صاحب کے زمانہ میں جیلوں میں رہے ہونگے اور اس کا انہیں تجربہ ہوگا ۔لیکن جمہوری حکومت آنے کے بعد مر ھٹواڑہ شیڈولڈ کاسٹ فیڈریشن کے زمین ستیہ گرہ کے سلسلہ میں مجھے جیل میں رہنے کا موقع ملا اور تقریبا 6 مہینے کے ان بھر سے میں نے وہاں کے حالات کا مطالعہ کیا ہے اس بناء پر یہ کہہ رہا ہونکہ پہ بل جیل خانوں کے موجودہ انتظامات میں کوئی فرق لاۓ والا نہیں ہے ۔اس کے برخلاف اس بل کے ذریعہ جو اختیارات جیل