[ ਸਰਦਾਰ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ
a Punjabis' game.ਅਗਰ ਤੁਸੀਂ ਟੀਮ ਦੀ ਫੋਟੋ ਦੇਖੋ ਤਾਂ ਵਾਕਈ ਇਸ ਵਿਚ ਸਾਝਾ big share ਹੈ ।ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਇਸ ਗਲ ਵੱਲ ਤਵੱਜੋ ਦਿਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਹੋਰ ਦਿਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਹੈ ।ਅਜ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਸਰਦਾਰ ਮਿਲਖਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ।ਉਸ ਸਜਨ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ aspiration ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਨਾਉਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਬਲਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਰਹਿਣਾ ਹੈ ।a bit disappointed.ਉਸ ਨੇ ਬੜੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ।ਜਿਥੇ ਗਵਰਨਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਬਾਕੀ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਓਥੇ ਇਸ ਚੀਜ਼ ਵਲ ਵੀ ਤਵੱਜੋ ਦਿਲਾਈ ਹੈ ।ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਅੱਛੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਹੈ ।ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ : time ਬਹੁਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ।ਸਰਦਾਰ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ : Time ਤਾਂ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ।ਅਰਜ਼ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਸੁਹਣੀ ਘੜੀ ਗਈ ਹੈ ।ਇਹ ਇਕ ਅਤੇ ਮਸੱਵਰ ਦੀ ਖਿਚੀ ਹੋਈ ਯਾ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਤਸਵੀਰ ਹੈ ।ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਆਖਣਗੇ ਕਿ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਵਿਚ ਐਥੇ ਚਿੱਬ ਹੈ, ਏਥੇ ਨੀਵੀਂ ਹੈ, ਏਥੋਂ ਉਚੀ ਹੈ ।ਉਹ ਇਹ ਕਹਿਣ ਵਿਚ ਹਕ ਬਜਾਨਬ ਹਨ ਉਹ ਜੀ ਸਦਕੇ ਕਹਿਣ।ਮਗਰ ਉਹ ਇਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਆਖਣ ਕਿ ਇਸ ਚਿਬ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ।ਕੋਈ ਬਦਨੁਮਾ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਕੋਈ ਕਮੀ ਹੈ ਉਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਕਿ ਮਸੱਵਰ ਦੀ ਖਿਚੀ ਹੋਈ ਤਸਵੀਰ ਤੇ ਜੇ ਕਿਤੇ ਦਾਗ ਹੈ ਉਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ।ਜੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਮਝ ਦਾ ਹਾਂ ਠੀਕ ਹੈ ।ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਅਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਵੇਗੀ ।ਜੇ ਉਹ ਇਬ ਨਿਯਤ ਨਾਲ ਆਖਣ ਕਿ ਐਥੋਂ ਉਂਗਲ ਟੁਟੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਾਂ ਲੱਤ ਟੁਟੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਾਂ ਅਖ ਭੱਜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਰਾਜ ਭਾਗ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਬਣੀ ਹੈ, ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚੰਗੀ ਸੂਰਤ ਬਣੀ ਹੈ ।ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਯਤ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇਗੀ ਤਾਂ ਠੀਕ ਕਹਿਣਗੇ ।They don' t mean what they say.ਸਪੀਕਰ ਸਾਹਿਬ, ਮੈਂ ਬੜੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਅਰਜ਼ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਇਸ ਕਾਂਗਰਸ ਗੌਰਮੈਂਟ ਤੇ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਪਾਰਟੀਆਂ ਹਨ ।ਸੁਤੰਤਰ ਪਾਰਟੀ, ਜਨ ਸੰਘ, ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਸਾਹਿਬਾਨ, Scheduled Caste Federation ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ।ਸਪੀਕਰ ਸਾਹਿਬ, ਇਹ ਥਾਂ ਥਾਂ ਦੇ ਰੋੜੇ ਅਟਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਬਾਤ ਹੈ ।( ਇਕ ਆਵਾਜ਼ : ਅਕਾਲੀ ਵੀ ..) ਅਕਾਲੀ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਆਪਣਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ।ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਰਾਠੀ ਸਾਹਿਬ ਬੋਲਣ ਲਗੇ ਤਾਂ ਉਹ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਹਿਣਗੇ ।Their interests clash.They do not think on one line.ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ।ਸਪੀਕਰ ਸਾਹਿਬ, ਦੇਖਣਾ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰੀ ਵਲ ਲਿਜਾਣਾ ਹੈ ਅਜ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜੋ ਬਾਗ ਡੋਰ ਇਸ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਹਥ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਵਲ ਲੈ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਕਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ support ਯਾ ਮਦਦ ਯਾ ਰਾਏ ਹਾਸਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ |Digitized by;
ਚੌਧਰੀ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ : ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਲੈਕਸ਼ਨ ਵਿਚ ਕੀ ਹੋਇਆ ?ਸਰਦਾਰ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ : ਸਪੀਕਰ ਸਾਹਿਬ, ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਹੈ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਨਾਲੋਂ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਤਾ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਇਹ ਨਾ ਸਮਝਣ ਕਿ he knows all and nobody knows anything.ਮੈਂ ਨ ਉਂ ਲਈ ਉਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।ਮੈਂ ਅਰਜ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਕਾਂਗਰਸ ਗੌਰਮੈਂਟ ਦੇ ਕਰਤਵ ਇੰਨੇ ਨੁਮਾਇਆਂ ਨੇ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਮੁਖ ਰਖਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਈ ਜਨ ਸੰਘ ਵਲੋ ਮੈਂਬਰ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ।Scheduled Caste Federation ਦੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ, Independents ਵੀ ਆ ਗਏ, ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵੀ ਆ ਗਏ ਨੇ ।ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਆਮਦਦ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ।ਪੰਡਤ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਸ਼ਰਮਾ ਜੋ ਚਾਰ ਸਾਲ ਵਜ਼ੀਰੀ ਕਰ ਗਏ ਉਹ ਵੀ ਆ ਗਏ ਹਨ ।ਇਸ ਦਾ ਇਕ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਏਹੋ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਨੀਤੀ ਠੀਕ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇਹ ਕਿ ਜਿਹੜੀ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਂਗਰਸ ਗੌਰਮੈਂਟ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ
The hon.Members have come to say that this is in the best interests of the State.( ਇਕ ਆਵਾਜ਼ : ਇਹ ਖਿਚੜੀ ਹੈ) ਖਿਚੜੀ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਵਿਚ ਕੋਰੜੂ ਵੀ ਨੇ, ਉਹ ਰੜਕ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ।ਮੈਂ ਆਪ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਅਰਜ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਗਵਰਨਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਜੋ ਐਡਰੈਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਕੋਈ ਪੜ੍ਹਨ, ਨਾ ਸਮਝਣ, ਨਾ ਦੇਖਣ ਤੇ ਨਾ ਸੁਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ।Then I would say that it is a question of " eyes or no eyes" or " no ears." ਕੋਈ ਅੰਨਾਂ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਹ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।ਸਪੀਕਰ ਸਾਹਿਬ, ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹ, ਜੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਅੱਖਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਕਹਿਣ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਇਸਦਾ ਨਹੀਂ ਜੇ ਉਹ ਕਹਿਣ ਕਿ ਜਿਹੜੀ ਚਮਕਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੈ ਉਹ ਕਿਥੇ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦਿਸੇ ।ਇਹ ਤਾਂ ਉਸ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਤਰਾਂ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ that he has never seen that sun shines in the sky.ਸਪੀਕਰ ਸਾਹਿਬ, ਮੈਂ ਅਰਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੋ ਕੁਛ ਭਾਸ਼ਨ ਵਿਚ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਇਹ ਉਸ ਤੋ · ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਕਰਨਗੇ ।ਸਪੀਕਰ ਸਾਹਿਬ, ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਨਾ ਕਰਨ ਤੇ ਕਹਿਣ that the picture is all perfect.ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ " To err is human." So I would say that it is also governmental to err, as it consists of human beings.After all, ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ।ਇਕੋ ਚੀਜ਼ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਕਿ ਆਇਆ ਉਸ ਦੇ ਪਿਛੇ ਉਸ ਪਾਲਿਸੀ ਦੇ ਪਿਛੇ, ਜਿਹੜੀ ਨੀਯਤ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਮੁਤੱਲਿਕ ਕੋਈ ਦੋ ਰਾਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ?ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਨਿਜ਼ਾਮ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਇਸ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ ।ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਹੈ ਏਸ ਦੇ ਮੁਤਲਿਕ ਆਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਦੇ ਕਈ ਸਜਣ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਕਰਨਗੇ ।ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਵੀ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਚੀਜ਼ ਹੋਵੇ ।ਕੌਮਿਊਨਿਸਟ ਸਾਹਿਬਾਨ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ ਇਸ ਵਲ ਹੌਲੀ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਸਾਹਿਬਾਨ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ ਸਾਡੀ ਮਨਸ਼ਾ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਨਹੀਂ ।ਸੁਤੰਤਰ ਪਾਰਟੀ ਵਾਲੇ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ ਛੇਤੀ ਕਿਉਂ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।ਉਪਰਲਿਆਂ ਨੇ ਹੇਠਾਂ ਆਉਣਾ ਹੈ ਤੇ ਹੇਠਲਿਆਂ ਨੇ ਉਪਰ ਜਾਣਾ ਹੈ ।ਉਪਰਲਿਆਂ ਨੇ cry ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਕਿਉਂ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਹੇਠਲਿਆਂ ਨੇ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਛੇਤੀ ਉਪਰ ਲਿਆਓ ।Let them form various parties.Punjabdhan Sabha Digitize by;
Panjab Digital Library.[ ਸਰਦਾਰ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ]
ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਯਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਇਹ ਚੀਜ਼ ਹੈ ।ਮਗਰ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੋ ਨੀਤੀ, ਜੋ principles ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਜੰ ਕਰਤੱਵ ਹਨ ਉਹ ਸੱਚ ਮੁੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਠੀਕ ਸਮਝਿਆ ।ਸਪੀਕਰ ਸਾਹਿਬ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਅਰਜ਼ ਕਰ ਚੁਕਾ ਹਾਂ ।( Interruptions by Chaudhari Balbir Singh)
ਜੇ ਮੈਂ ਇਹ ਸਮਝਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਚੌਧਰੀ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ convince ਕਰਾ ਦਿਆਂਗਾ ਤਾਂ ਇਹ ਗ਼ਲਤੀ ਹੋਵੇਗੀ ।ਚੌਧਰੀ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ : ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ convince ਨਾ ਕਰਾਉ ।ਤੁਸੀਂ ਅਚਾਰੀਆ ਵਿਨੋਬਾ ਭਾਵੇ ਜੀ ਨੂੰ ਹੀ convince ਕਰਾ ਦਿਓ ।Mr.Speaker: Order, please.ਸਰਦਾਰ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ, ਜੋ, ਸਪੀਕਰ ਸਾਹਿਬ, ਮੈਂ ਅਰਜ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸਾਂ ਕਿ ਜੇ ਇਕੱਲੇ ਇੱਕਲੇ ਮਹਿਕਮੇ ਦੇ ਨੁਕਤਾ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਗੱਲ ਤੁਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਮਹਿਕਮੇ ਨੇ ਹਰ ਸ਼ੋਬੇ ਵਿਚ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।ਜੋ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖੀਏ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਵਾਯੂ ਮੰਡਲ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਠੀਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਇਹ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਪਾਸੇ ਵੀ ਕਾਂਗਰਸ ਹਕੂਮਤ ਵਲੋਂ ਜੋ ਜਤਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨੇ ਉਹ ਵੀ ਠੀਕ ਨੇ ਔਰ ਜੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ socialism ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਕੀ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਤੋਂ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ
ommunist ਪਾਰਟੀ ਹੋਏ, ਭਾਵੇਂ Socialist ਹੋਵੇ ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਸੁਤੰਤਰ ਪਾਰਟੀ ਹੋਵੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭੁਲੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ ਜੋ ਇਸ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਇਸ ਪਾਸੇ ਵਲ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਇਸ ਵਕਤ ਤਕ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਅਦਾ ਕਰੀਏ ।ਇਕ ਗੱਲ, ਸਪੀਕਰ ਸਾਹਿਬ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਅਰਜ਼ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਥੇ ਮੈਂ ਵਜ਼ੀਰ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੂੰ ਔਰ ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਮੁਤੱਲਕ credit ਦਿਤਾ ਹੈ ਉਥੇ ਮੈਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਮੁਤੱਲਕ ਇਹ ਕਹਾਂਗਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵਾਸਤੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਹੈ ਔਰ ਇਹ ਅੱਗੇ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰ ਹਨ ।ਇਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਸ਼ਾਂ ਦਾ ਹੀ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਪੁੰਗਰਦਾ, ਉਸਰਦਾ ਹੋਇਆ ਤਰੱਕੀ ਵਲ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ।ਸਪੀਕਰ ਸਾਹਿਬ, ਇਤਨੇ ਲਫਜ਼ ਕਹਿ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ seat ਤੇ ਬੈਠਦਾ ਹਾਂ ।( ਜ਼ੋਰ ਦੀਆਂ ਤਾੜੀਆਂ)
ਬੀਸਰੀ ਬੀਸ ਸਮਾਗੈਰ ( ਧਰ) : ਗੋਧ ਕਦ ਚਾਕ, ਸੇਵੇ ਮਾਝੀ ਸ਼ਹਵਾਦ ਲੇਦ सिंह ने जो प्रस्ताव हाउस के सामने पेश किया है, मैं उस का समर्थन करने के लिए खड़ी हुई हूं ।स्पीकर साहिब, मैं रसमी तौर पर हो इस का समर्थन करने के लिए नहीं खड़ी हुई बल्कि मैं यह ਬਾਰ ਸਾਜਵਾਦੀ ਦੇ ਸਚ੍ਚ ਸਰੀ ਤੁਂ ਕਿ ਗਰਜੰਦ ਧਾਕ ਜੋ ਯਾ Address ਞ੍ਚ ਫਾਰਸ਼ ਜੋ ਚਾਕੋ
पेश किया है यह बड़ा सारगर्भित है और इस में पंजाब सरकार की शानदार कामयाबियों का जिक्र किया गया है ।इस के साथ २ इस में हमारी आने वाली तीसरी पंचवर्षीय योजना की मुख्य २ नीतियों की ओर भी संकेत किया गया है ।फिर मैं इन्हीं कारणों से गवर्नर साहिब को धन्यवाब नहीं देना चाहती बल्कि इस बात के लिए भी उन का धन्यावाद करती हूं कि उन्होंने बड़ी दलेरी के साथ आपोजीशन की criticism का भी आवाहन किया है, उनका सहयोग मांगा है कि वह पंजाब सरकार का साथ दे कर लोगों को ऊंचा उठाएं ।स्पीकर साहिब, यह जो Address कल यहां पढ़ा गया वह कई दृष्टियों से बड़ा महत्व पूर्ण है ।सब से पहले तो यह बात है कि यह एक ऐसे अवसर पर पढ़ा गया है जब कि हम दूसरी योजना को खत्म करके तीसरी पंच वर्षीय योजना में कदम रख रहे हैं।हमने अपने देश की economy को planned economy बनाया है और इस तरीके से हम अपने देश को आगे ले जाने के लिए प्रयत्नशील हैं।पंजाब ने पिछले दस सालों में जितनी तरक्की की है उस का थोड़ा सा नक्शा इस Address में नज़र आता है।इस को देख कर सरकार को मुबारिकबाद दिए वगैर हम नहीं रह सकते, हां अगर कहीं कोई भूल नजर आती हो तो अपना सहयोग देकर उस को दूर कराने की कोशिश करें।स्पोकर साहिब, यह बड़ी खुशी का मुकाम है कि पंजाब भारत की तमाम स्टेटस में से उन चंद एक में से है जिन्हों ने भारत की पंच वर्षीय योजनाओं को सफल बनाने में बढ़ चढ़ कर हिस्सा लिया है और कामयाबी हासिल की है।इस में इस बात का जिक्र किया गया है कि पंजाब Cooperation, Consolidation, Educational Schemes वगैरह के क्षेत्र में सारे ही देश में आगे रहा है।हमारे महकमों ने कई ऐसी योजनाएं बनाई हैं कि जिन पर हर पंजाबी फ़ा कर सकता है और अगर हमारे मुख्य मंत्री फ़ख़्त्र कर सकते हैं ।इस की मिसाल दूसरे राज्यों में नहीं मिलती।यहां पर एक Non- official Vigilance Committee बनाई गई है, Assessment Units कायम किए गए हैं, यहां पर rural industrialisation की योजनाएं हैं, electrification की schemes हैं, slum areas को साफ़ करने की योजनाएं हैं और कई दूसरी भी योजनाएं हैं co- operative insurance scheme का भी जिक्र किया गया है ।फिर यह भी खुशी की बात है कि पिछले चंद सालों में यहां पर कुछ ऐसे कानून बनाए गए हैं जिन्हों ने पंजाब का सिर सारे हिंदुस्तान में ऊंचा कर दिया है।भारत के संविधान में लिखा हुआ है कि छः से लेकर ग्यारह साल तक की उम्र के बच्चों को मुफ्त तालीम दी जाए।यह बड़े फ़स्त्र की बात है कि पंजाब सारे भारत में सब से पहला राज्य है कि जिस की सरकार ने इस promise को बड़ी मजबूती के साथ पूरा किया है और free and compulsory primary education का बिल पास किया है ।फिर decentralisation की बात है।चूंकि इस का जिक सरदार अजमेर सिंह ने कर दिया है मैं केवल संकेतही करूंगी।पंजाब सरकार ने एक कानून बनाया है जिस के मुताबिक पंचायतें, पंचायत समितियां और जिला परिषदें बनाई जायेंगीं ।स्पीकर साहिब, यह बड़ा ही महत्वपूर्ण है और इस पर पंजाब सरकार को मुबारिकबाद दी जानी चाहिए ।यह चीज़ है जिस ने लोगों को socialism के बारे में educate करना है और democracy की बुन्यादों को मजबूत करना है ।Digitizeeby; Panjab I
[ श्रीमती ओम प्रभा जैन]
जहां तक दूसरे Directive Principles का ताल्लुक है पंजाब सरकार ने उन को भी बड़े गर्व के साथ स्वीकार किया है।वहां एक बात यह लिखी हुई है कि हमारे जो पिछड़े हुए लोग हैं उन को आगे आने का मौका दिया जाए।पंजाब सरकार ने इस बात को बखूबी निभाया है ।इसी प्रकार पंजाब सरकार ने औरतों का पूर्ण सहयोग प्राप्त करने की पूरी कोशिश की है ।पंजाब देश में पहला राज्य है जहां औरतों को एक statutory rule के तहत पंचायतों पर लाया गया है ।( तालियां) जो बिल इन्होंने बनाया है उस में महिलाओं को चुनाव में लिए जाने पर बल दिया गया है और अगर वह न आ सकें तो nominate और co- opt करने का प्रबंध कर दिया गिया है ।Municipal Bill जिस पर Regional Committees विचार कर रही हैं उस में भी यह बात रखी गई है कि जो co- opted मैम्बर होंगे उन में Lady Social Workers को भी लिया जाय ।मतलब यह है कि बहिनें देश की तरक्की के काम में भाग लें ।आज इस राज्य में 800 Co- operative Societies केवल औरतों की बनी हुई हैं ।इस प्रकार सरकार उन को दश के रचनात्मक कार्य में अपना हिस्सा लेने के लिए प्रोत्साहन दे रही है।पंजाब सरकार ने औरतों के लिए Social Welfare Schemes एक बड़े पैमाने पर बनाई हैं।यह बात तो ठीक है कि संविधान में बराबरी के हकूक प्रौरतों को दिए गए हैं और कानून के ज़रिए उन की inabilities दूर की गई हैं।मगर देखना तो यह है कि उन का सहयोग प्राप्त करने के लिए कितना यत्न किया गया है ।इस दिशा में पंजाब सरकार के कारनामे एक जीता जागता सबूत हैं कि उन्होंने पंजाब की बहिनों को किसी प्रदेश की बहिनों से पीछे नहीं रहने दिया ।स्पीकर साहबि, जैसा कि address में कहा गया है हमें तीन चार बातों का बड़ा सख्ती से मुकाबला करना पड़ा है ।यह पंजाब की बदकिस्मती है कि यहां आए दिन कुछ न कुछ हुआ ही करता है।अभी पहले जो partition पंजाब का हुआ था उसके हो घाव भरे नहीं कि यहां पर agitation पर agitation होने शुरू हो गए ।लेकिन यह हमारी सरकार की खूबी रही कि इसने इन सारे agitations का मुकाबला बड़ी मज़बूती से किया ।और तो और इस सूबे में natural calamities भी बहुत इँ ।यहां पर floods ने बड़ी तबाही की लेकिन उसका भी मुकाबला पंजाब सरकार ने बड़ी काबलियत से किया ।हमारी स्टेट बार्डर स्टेट है इस लिए सदा यह डर रहता था कि कभी भी कुछ हो सकता है लेकिन पिछले दिनों हमारी सरकार का एक goodwill mission पाकिस्तान गया और इसी तरह से पाकिस्तान का यहां आया ।इस से Indo- Pakistan relations में.सूदृढ़ता आई।इसके लिए भी पंजाब सरकार को मैं मुबारिकबाद पेश करती हूं ।स्पीकर साहबि, किसी भी देश की तरक्की, सिर्फ लफज़ों से नहीं होती ।तरक्की होती है वहां की पैदावार से, वहां के कारखानों से, और वहां के social living से इस लिए हमारे गवर्नर साहिब ने जो address पेश किया है उस पर सरकार ने और legistators ने विचार विनिमय करना है और देखना है कि देश में economic stability लाने में पंजाब नळे कितना सहयोग दिया है हमारी सब की जिम्मेदारी है कि हम एक constructive ढंग से इस address पर अपने ख्यालात करें।क्योंकि देश की तरक्की लिए वहां की economic stability, power, industries national income T