Sri N.Satyanarayana Rao ( Ramachandrapuram)- Mr.Speaker, Sir, I feel thankful to you for having given me this opportunity of participating in the discussion.Of course, the subject of Medical and Public Health is a very vast subject which no one can hope to cover up all the aspects in the short time that is allowed.But any way I will touch a few points avoiding all the points that have been raised by the hon.members who spoke previous to me.I find that these two subjects are placed under Minor Heads' but I think that they should occupy a more honourable place and occupy a palce of major head in the budget.Of course, the hon.Minister for Health has done his best to allot as much amount as possible, but it is not enough.Considering the health of the community, it must be given a top priority to all the other subjects in the budget.So, he ought to have claimed more and spent more money for the public health because the health of the nation is an asset to the whole
It is gratifying to note that all the monies have been spent for the purchase of life saving drugs and especially to increase diet to the patients in the hospitals and the construction of new hospitals in the various discrict and taluka places.But in the capital expenditure much of the amount that has been given is all spent only for the water works in Hyderabad, but not for any other place.Other places require as much attention in this aspect as Hyderabad its.lf.While appreciating these measures, I venture to sugges, some of the urgent need in the mofussil stations.As far as district hospitals are concerned it is quite satisfactory but there is much over- crowding.In that taluk hospitals the work is not being properly carried out due to want of certain equipment.I suggest that atleast an X- ray apparatus when supplied to taluk hospitals, much more work can be turned out Similarly a small laboratory also is worthwhile providing for.This would not only improve the work of the taluk headquarters hospitals butwould avoid the rush to the nearby district headquarters hospitals.As far as primary health centres are concerned, if atleast a small microscope is allowed, the doctors would take more interest in the proper diagnosis of cases and treatment, and people need not go to Block Headquaters for this small purpose.One more appaling feature in this country is, when I go to villages and other places, I find so many crippled children all around.They may be due either to cerebral palicy or Polio Malitis.The experienc of such crippled children in the villages when once seen is not likely to be forgotten.Our revered leader, Pandit Jawaharlal Nehru once said in one of his speeches that only people who have love and sympathy for the children can do the sacred duty of rehabilitation of the children.So, I request the Government to start these rehabilitation centres also wherever possible in our Andhra Pradesh.Nextly, another aspect is that threre is lot of stress and strain nowadays on the mental condition of various kinds of people, officers, school going children.Due to this stress and the impact of economic and
Annual Financial Statement
( Budget) for year 1964-65, Voting of demand for Grants.social development of the State it accentuates mental faculties.More psychotic hospitals also can be provided for in the tluk headquarters hospitals in our district centres.This is much more necessary for the students.I have seen a number of students who have gone deranged ¡n mental conditions.So, a health centre may be provided wherever universities are situated to cater to the needs of the students.Another factor I want to lay stress upon is drug research.In Andhra Pradesh there is a good number of herbs all around us.We do not know the medicinal properties of these drugs.A drug reserach station is much needed in this province.Regarding expanded nutritional programme, it is being done through the panchayat samithis.But that is not adequate and it is not done properly.Once Dr.C.Gopalan, Director of Nutrition and Research Laboratory, Indian Council of Medical Research, in 1963in Hyderabad itself said to the effect that the planners and adminis, trators are not fully aware of the importance and magnitude of the problems of mil- nutrition and under- nutrition.The average Indian physician is fully diet conscious.He is interested in prescribing drugs only for the cure of diseases but he is not able to evince as much interest in the diets of the patients as in the prescription of drugs.Another point I want to lay strees is about Cholera.It is not to our credit that while other countries have eradicated cholera some hur dred years back, still that ‹isease is visiting our places periodically and in epidemic for r.Apart from the research measures that are being done on the curative side, far more effective measures are Sanitation, proper health education and safe water supply, besides immunisation.Immunisation alone cannot be the proper thing that is needed.And we have also launched upon the National Eradication Programme of Malaria and Small- pox.National programme is coming to a close.But that should not be stopped there.Surveillance opeations must be carried on further.Another factor is about family planning.So many members have talked about family planning.I agree with all the reasons and causes for this deficiency in the vasectomy operation but the hor.Minister for Health has said that the number of cases that have been operated in these hospials is very small.But if the growth of the populaton is to be checked properly, atleast 12,000 operations should be performed in each block every year.According to the version of Sri C.D Deshmukh, we have to go into the reasons of this state of affairs.My friends have put forward so many reasons but I may also add one or two more without touching upon them while agrecing with those reasons also.Of course, there are certain cases of failure in the case vasectomy operations.But this may be either due to a faulty technique or not observing the rules after vasectomy by the patients that have undergone operations.Another factor is some more persons can come for the vasectomy operation if we dispel from them the fears some people have got in their minds that after sterilization they will not be able to have children again if family circumstances change n future.But if we equip hospitals with doctors who are effcient not
only in vasectoiny but who are able to get together the two cuttings of this vas or by some other means and provide such facility that people may have child er even af.er vasectomy if they want again, it would be better.This is possible becuase I know that one Dr.Jawahar in Indo.e claims to have developed a technique by which sterilization is made to stay temporarily.If we send people and educate our doctors in that field also many cases will come forward for this s' erilization operation.Another important factor is if we offer help in the of mo.ey to these poor people, the things would be much bet, er.Coming to the old age pension, it is being given to old people but that is not enough.If we give money they will eat away When once we spend mo, ey it must be properly utilised.We must look to longivity of these patients.Finally, as I have not got much time, I want to lay stress on one point.I have been given to understand that there are some irregularities that are found in the office of the Director of Medical Services.I hear the words that he is not carrying out the wishes of the Ministers at times and in the matter of selection, communal problems have be n coming up.If that matter is clarified, I will be much thankful to you.I thank you very much for the opportunity given to me.శ్రీజి.రామారావు.- ( గుడివాడ) అధ్యక్ష, ఈ Public Health Demand చాలా ప్రధానమైనదని మనకందరకూ తెలుసు.ప్రజారోగ్యం విషయంలో ప్రభుత్వం చాలా శ్రద్ధ వహించాలి.అయితే ఆరోగ్యం పాడయిపోవడానికి సరైన ఆహారం లేకపోవడం malnutrition కౌరణం.దానివల్ల ఎక్కువ జబ్బులు చేయడం వాటిని తట్టుకోలేని పరిస్థితి ఏర్పడటం జరుగుతోంది.malnutritionకు కారణం ఏమిటో తెలుసుకొని అది లే కుండా చేసి ప్రజల ఆరోగ్యం కాపాడుటకు తగుశ్రద్ధ వహించాలి.దీనికి ఈ బడ్జె టులో ఏర్పాటు చేసిన ఈ expenditure మొత్తం చూస్తే చాలా తక్కువగా వున్నది.మొత్తం expenditure లో దీనిక్రింద 7% ఖర్చు చేస్తున్నా మంటే ఇది చాలా అన్యాయంగా ఉన్నది.ఈ 7% చాలదు.10% వరకై నాincrease చేస్తే కొన్ని సౌకర్యాలు కలుగజేయడానికి అవకాశం ఏర్పడుతుంది.ఈ లెక్కల ప్రకారం చూస్తె 35 పేల జనాభాకు ఒక హాస్పిటల్, 10 వేల జనాభాకు ఒక డాక్టర్ చొప్పున వున్నట్లు కనబడుతోంది.అంటే 40 గ్రామాలకు ఒక హాస్పిటల్ ఉన్నదని, 10 వేల మందికి ఒక డాక్టరు ఉన్నాడని తెలుస్తోంది.ఇది ఇంకా చాలా హాస్పిటల్స్లో డాక్టర్సు కొరత కనబడుతోంది.ప్రభుత్వం ఎందుకు విచారించుట లేదు ?అనేక మంది డాక్టర్సు యూనివర్శిటీనుండి తయారయి వస్తున్నారు.ప్రతి హాస్పిటల్ కు ఒక్క డాక్టరు సైనా ఏర్పాటుచేయకపోవడం అన్యాయం.న్యూట్రిషన్ బ్రాంచ్ అక్కడక్కడ ఏర్పాటు చేశారు.స్కూలుకుపోయి, పిల్లల ఆరోగ్యం ఏవిధంగా ఉన్నది.వారి అనారోగ్యానికి కారణం ఏమిటి, వారికి డిఫిషియన్సీ ఏమి ఉన్నది అన్నదిపరి శీలించి రసం చేసి, ప్రభుత్వం రిపోర్టు తయారు చేయించి మనముందు పెట్టటం అవసరమని
Annual Financial Statement ( Budget) for year 1964-65.Voting of demand for Grants.మనవి చేస్తున్నాను.స్కూలు పిల్లల ఆరోగ్యం ప్రభుత్వం ఎప్పటికప్పుడు పరిశీలించటం సర్చి ఇంతవరకు ప్రభుత్వం చేయించలేదు.అది చేయించాలని గోరుతున్నాను.మలేరియా, మశూచి, కలరా, మెదలగు అంటువ్యాధుల నిరోధానికి హెల్త్ డిపార్టుమెంటు హెచ్చు శ్రద్ధ వహించాలి.మలేరియా నిర్మూలనకు డి.డి.టి.ఉపయోగిస్తున్నారు.కాని దోమలు ఆ డి.డి.టి.కూడ తిని, డి.డి.టి కి కూడ లొంగకుండా ఎక్కువ రిసిస్టైన్సు ఏర్పాటుచేసుకొని, అవి ఇంకా ఎక్కువయ్యే ప్రమాదం ఏర్పడుతున్నది.కృష్ణా జిల్లాలో దాళ్ళవాపంట వచ్చిన తరువాత, మడుగులు ఏర్పడటం దోమకాటు ఎక్కువ అవటం జరిగింది.బందరు, గుడివాడ, కొల్లేరు లంక ప్రాంతాలలో మనుష్యులు రాత్రిళ్ళు నిద్రపోయే పరిస్థితి లేకుండా వుంది.లక్కడ డి డి.టి.ఉపయో గిస్తున్నారు కాని దోమకాటు ఎక్కువవుతున్నది గుంటూరు బెజవాడ ప్రాంతాలలో మలేసియా ఒక అంటువ్యాధిగా తయారైంది.దానిని ఆపటానికి, ఎండికేట్ చేయ టానికి ప్రభుత్వం పూనుకోలేదు.దీని తాలూకాలో మలేరియా విపరీతంగా పెరుగుతున్నది.ఉద్యోగస్తులను వేసి ఏదో చేస్తామని చెబుతున్నారు.30, 40 మంది అసిస్టెంటు డైరెక్టర్సు` ు వేసినారు.కాని, దానిలో వర్కర్సును పేయకుండా, ఊరికే పెద్ద పెద్ద ఉద్యోగస్థులను పెంచి పనికిరాని పనిగా చేస్తున్నారు మొబైల్ మెడికల్ డిస్పెన్సిరీస్ ట్రలు బల్ ఏరియాలో ఉన్నవి.ట్రయిబల్ ఏరియాలో ప్రజల జీవితం దుర్భరంగా అయోమయంగా ఉంది.ట్రయిబల్ ఏరియాలో ట్రయిబ్ మలేరియా,
ట్రయిబ్స్ ఆరోగ్యం ఎడల ప్రత్యేకమైన శ్రద్ధ తీసుకోవాలి.ప్రభుత్వం వారి విషయంలో ఏవిధమైన శ్రద్ధ తీసుకోకుండా వారిని లరణ్యానికి విడిచిపెట్టినట్లు ఉంది.ట్రయిబల్ ఏరియాస్ లో ప్రత్యేకంగా హాస్పిట్సు, మొబైల్ మెడికల్ డిస్పెన్సరీస్ ఏర్పాటు చేసి, ఆజాతిని బాగుచేయటానికి ప్రభుత్వం పూసుకొంటుందని ఆశిస్తున్నాను.అక్కడ ప్రత్యేకంగా డాక్టర్సును ' పేయాలని కోరుతున్నాను.ప్రసూతి కేంద్రాలు గురించి ప్రభుత్వం ఎక్కువ శ్రద్ధ తీసుకోవటంలేదు.గర్భిణీ స్త్రీలను మొట్ట మొదటినుండీ టెస్ట్ చేసే అవకాశాలు కల్పించవలసిన అవసరమృ ఉన్నది.వారు ప్రసవించే వరకు వారి ఆరోగ్య పరిస్థితి ఎట్లా వున్నది, వారిని హాస్పి టల్ కు తీసుకు వెళ్ళవలెనా, లేక మంత్రసాని స్వయంగా చేయగలదా అన్నది ముందుగానే పరిశీలించి, ఆ ప్రకారంగా ముందునుండి గర్భిణీ స్త్రీల ఎడల ప్రత్యేక శ్రద్ధ వహించే ఏర్పాటు చేసినట్లయితే, త్వరలో పిల్లలు చనిపోకుండా ఆరోగ్యంగా ఉండడానికి, ప్రస వించిన తల్లులు ఆరోగ్యంగా ఉండడానికి సౌకర్యం కలుగుతుంది.కాబట్టి ప్రభుత్వం ఐదారు గ్రామాలకు ఒక మంత్రసానిని వేసి, గణ్భిణీ స్త్రీలకు టెస్ట్ చేయించే ఏర్పాటు చేయాలని కోరుతున్నాను.ఈనాడు మంత్రసానులు మునిసిపాలి టీలలో ఉన్నారుగాని గ్రామాలలో లేరు.ప్రతి ఐదారు గ్రామాలకు ఖచ్చితంగా ఒక మంత్రసానిని వేసి ఆ మంత్రసానిద్వారా గ్రామాలలో వున్న గర్భిణీస్త్రీలను ఎప్పటికప్పుడు తనఖీ చేసి వారి ఆరోగ్యం కాపాడటానికి కృషి చేయాల్సిందిగా కోరుతున్నాను.ఈనాడు ఫుడ్డల్ కోషన్ విపరీతంగా వున్నది.ప్రతి వస్తువులోను కల్తీయే ఆహారంలో విషం కలిపి
లాభాలు సంపాదించే బిజి సెన్లు ఏర్పడుతున్నవి.అన్నింటిలో ఎడల్టరేషనే.పాలలో పెన్నలో, మజ్జిగలో -- అన్నింటిలో ఎడలరేషన్.ఈ విషయంలో ప్రభుత్వ చకప్ లేకపోవటం వల్ల ప్రజలలో అనారోగ్యం ఎక్కువవుతున్నది.దీని విషయంలో హేల్.డిపార్టుమెంటు హెచ్చు శ్రద్ధ తీసుకోవాలని కోరుతున్నాను.గుడివాడ పెద్ద పట్టణం 60 వేల జనాభాగల పట్టణం.ఆ పట్టణం చుట్టూ హెచ్చు జనాభాగల గ్రామాలు ఉన్నవి.అక్కడ ఎప్పుడో బ్రిటీష్వారు కట్టిన హాస్పటల్- ఇప్పటికీ అట్లానే ఉన్నది.హాస్పటల్ ఏమి డెవలప్ కాలేదు.అదీ చాలా చిన్న హాస్పటల్.అక్కడ తక్కువ బౌడ్సు వున్నవి.ఆ హాస్పటల్ ను డెవలప్ చేయవలసిన అవసరం గురించి గుడివాడ పట్టణ వాసులు మంత్రిగారికి చెప్పారు.కాని ఇంత వరకు దానిపై శ్రద్ధ తీసుకోలేదు.గుడి వాడలో హోమియోపతీ కాలేజీ వున్నది.మన రాష్ట్రం మొత్తంమీద అది ఒక్కటే హోమియోపతి కొలేజీ, ఇందులో చాలామంది డాక్టర్చు చదువు కొంటున్నారు.మేసేజ్ పెంట్ శ్రద్ధగా పని చేస్తున్నది వారు ఎంతో కష్టపడి డొనేషన్స సంపాదించి ఆ కాలేకి కి స్థలం కొన్నారు.కాని, ప్రభుత్వం ఆ కాలేజీ ఎడల ఎక్కువ శ్రద్ధ తీసుకొని డెవలప్ చేయటం లేదు.ఇతర ఆయుర్వేద, యునానీ, ఆలోపతి వైద్య పరీక్షలు పాసైన వారికి ప్రభుత్వం ఉద్యోగములు ఇచ్చినట్లుగా యీ కాలేజీలో పాసైన స్టూడెంట్సుకు కూడా ప్రభుత్వం ఉద్యోగములు ఇచ్చినట్లయితే, ఆ కాలేజీ ఇంకా డెవలప్ అవుతుంది.ఆ కాలేజీకి కావలసిన లేబోరేటరీస్ కొరకు ప్రభుత్వం ఫండ్సు కూడ తక్కువ ఇస్తున్నారు.ఆ కాలేజీ కి 20 వేలు మాత్రమే యీ సంవత్సరం మంజూరు చేశారు.అది పెద్ద ఇన్స్టిట్యూషన్.50, 60 మంది స్టూడెంట్సు వరకు అందులో చదువుతున్నారు.అందులో ఐదు సంవత్సరాల కోర్సు వుంది.మన ప్రభుత్వం ఆ ఇన్స్టిట్యూషన్ కు 50 పేల రూ.లు గ్రాంటు ఇచ్చినట్లయితే, సెంట్రల్ గవర్నమెంటు కూడ 50 వేల రూపాయలు ఇచ్చే అవకాశం వున్నది కాబట్టి ప్రభుత్వం ఆలోచించి, యీ కాలేజీకి కావలసిన లేబొ రేటరీ 50 వేల రూ.మంజూరు చేయవలసిందిగా కోరుతూ సెలవు తీసుకొంటున్నాను.شری سلطان صلاح الدین اویسی ( پتھر گئی ) : مسٹر اسپیکر سر ۔آج مڈیکل اور پبلک ھلت کے ڈیمانڈس پر آپ نے مجھے جو کہنے کا موقع دیا میں اس کے لئے آپ کا شکر گزار ہوں ۔شہر حیدرآباد کے تعلق سے سب سے پہلے جو چیز غور طلب ہے وہ یہ ہے کہ آندھرا پردیش بننے کے بعد حیدرآباد کی آبادی میں بڑا اضافہ ہوا لیکن دواخان سابقہ حالت پر باقی ہیں ۔خود دواخانہ عثمانیہ کی حالت یہ ہے کہ وہاں شرکت کا موقع نہیں دیا جاتا ۔مریض تڑپتے رہتے ہیں مگر انہیں داخلہ ملنا دشوار ہوتا ہے ۔اس کے علاوہ مریض زمین پر پڑے رہتے ہیں ان کے آرام کا کافی انتظام نہیں ہے ۔ایک طرف تو اڈمیشن کا خاطر خواہ انتظام نہیں ہے دوسری طرف ڈاکٹروں اور نرسوں کا حال یہ  کہ ڈاکٹر پرائیویٹ پراکٹس
Innual Financial Statement ( Budget for year 1964-65, Voting of demand for Grants.کرتے ہیں ۔ظاہر ہے کہ اس کا نتیجہ یہ ہوتا ہے کہ وہ مریضوں سے ہے یہ خواہش رکھتے ہیں کہ وہ ان کے گھر رجوع ھوں ، گھر پر رجوع ھوں تو ان کی تشفی ھوجاۓ گی ۔اگر وہ اپنی زبان گھر ھونے کا مشورہ نہ بھی دبی تب بھی ان کا رویہ ایسا ہوتا ہے کہ جب تک ان کے گھر پر نہ جائیں خاطر خواہ کامیابی نہیں ہو سکتی ۔ڈاکٹروں نہ کا حال یہ ہے کہ عثانیہ دوا خانہ میں اڈمیشن ملنے کے بعد بھی آپریشن کروانا ھو تو ڈاکٹر کو فیس دینی پڑتی ہے اگر وہ پیسے نہ دیں تو زندگی خطرے میں محسوس ھوتی ھے اس لئے مجبورا وہ پیسے دیتے ہیں ۔ھارے شہر میں جذامیوں کا کیا حال ہے ۔جس سڑک پر دیکھئے جذامی نظر آتے ہیں ۔خود عثانیہ دوا خانے کے سامنے ہزاروں جذامی پڑے رہتے ہیں اس طرف توجہ نہیں دی جاتی ۔تلنگان کے لوگوں کے تعلق سے جب ھڑتال کی جاتی ھے اور جلوس نکالے جاتے ہیں تو تلنگان کے لوگوں کے حقوق کی حفاظت کا وعدہ کیا گیا ہے ۔وہ ھڑتال کر رہے ہیں ان کے مطالبات واجبی ہیں ۔اس لئے میں یہ عرض کرونگا کہ اس سلسلہ میں فوری اقدام کرنے کی ضرورت ھے ۔ھو سکتا ھے کہ اس میں تھوڑی کہ اس میں تھوڑی سی غلطی ہو گئی ہو ۔غلطی ہو ھو سے یہ چیز ہو گئی ہو لیکن پھر بھی ضرورت اس بات کی ہے کہ اس پر نظر ثانی کی جاۓ اور توجہ دی جاۓ ۔واٹر سپلائی کے تعلق سے ڈیمانڈ میں ذکر کیا گیا ہے ۔اس تعلق سے میں یہ کہونگا کہ واٹر ورکس کا محکمہ میونسپل کارپوریشن کے حوالے کیا جانا چاہئے ۔کارپوریشن میں بھی یہ مسئلہ زیر بحث آیا تھا ۔اس تعلق سے حکومت کی جانب سے یہ کہا جا رہا ہے کہ ایک کروڑ روپیہ اور دیگر اخراجات جو ھوۓ ہیں وہ کارپوریشن کی جانب سے ادا کرنا پڑیگا ۔میں سمجہتا ہوں کہ یہ شرط نا مناسب ھے ۔جب حکومت کی جانب سے ایک محکمہ کارپوریشن کے حوالے کیا جا رہا ہے تو اس سلسلہ میں بزنس کی قسم کی کوئی چیز نہیں ھونی چاھئے ۔کارپوریشن کی جانب سے اس سلسلہ میں جو مطالبہ کیا جارھا ھے اوس کو مان لینا چاہئے اور کارپوریشن کے حوالے کردینا چاہئے ۔آج حیدر آباد کے عوام پینے کے پانی کی سخت تکلیف محسوس کر رہے ہیں ۔دوسرے ذرائع سے بھی شہر حیدر آباد میں پینے کے پانی کی فراہمی کی
جاۓ تو مناسب ہوگا ۔شہر حیدر آباد میں صحت کے مسائل کے تعلق سے میں یہ عرض کرونگا کہ شہر کی آبادی دن بہ دن بڑھنی جارہی ہے ۔لیکن اسکے ساتھ ساتھ دواخانوں میں اضافہ نہیں ھورھا ھے ۔جسکی وجہ سے عوام پریشانی کے عالم میں زندگی گزار رہے ہیں ۔ونکی صحت کا کوئی خیال نہیں کیا ج رہا ہے ۔ضرورت اسکی ہے کہ دواخانے نہیں ہیں وہاں پر چھوٹے چھوۓ دواحان قائم کئے جائیں ۔عوام نے کئی مرتبہ اس تعلق سے مطالبات پیش کئے لیکن اون پر توجہ نہیں دیگئی ان کے مطالبات کو مان لینا چاہئے اور دواخانے کھولنا چاہئے ۔تاکہ غریب عوام کو اپنی بیاریوں کے علاج میں سہولت ہوسکے ۔میں مثال کے طور پر کہونگا کہ جہان نما میں کوئی دواخانہ نہیں ہے ۔وہاں کے غریب لوگوں کو عثانیہ دواخانہ آنا پڑتا ھے ۔جو تیں میل کے فاصلہ پر ہے ۔اس سلسلہ میں وہاں کے عوام نے کئی مرتبہ توجہ دلائی لیکن کوئی نتیجہ برآمد نہیں ہوا ۔اسی طرح شہر سے کچھ فاصلہ میر مومن صاحب کی پہاڑی واقع ہے وہاں بھی کسی دواخانے کا انتظام نہیں ہے ۔وہاں تو پینے کے پانی کا بھی خاطر خواہ انتظام نہیں ۔وہاں کے لوگ باولی کا پانی استعال کرے ہیں جسکی وجہ سے اونکی صحت پر برا اثر پڑرہا ہے ۔ڈیمانڈ میں ملریا کی روک تھام کے تعلق سے ذکر کیا گیا ہے ۔اس سلسلہ میں میں یہ عرض کرونگا کہ بمبی کارپوریشن کی رپورٹ میں بتلایا گیا ہے کہ جو دوا مچھروں کو مارنے کے لئے استعمال کیجارہی ہے وہ موثر ثابت نہیں ھورھی ھے ۔اوس سے مچھر نہیں مر ر ہے ہیں ۔یہاں پر بھی ہم دیکھیں تو معلوم ہوگا کہ دوا کا چھڑکاؤ تو ہوتا ہے ۔لیکن اوسکا اثر نہیں ہوتا ۔ہم اس سلسلہ میں جو لاکھوں روپیہ خرچ کرر ہے ہین اوسکا کوئی خاطر خواہ نتیجہ نہیں نکل رہا ہے ۔میں سمجھتا ھوں کہ اس تعلق سے کوئی متبادل انتظام کرنے کی ضرورت ہے ۔ورنہ ہا را لاکھوں روپیہ بیکار چلا جائیگا ۔اور کوئی نتیجہ برآمد نہیں ہوگا ۔اسکے علاوہ شہر حیدرآباد میں نالے بہتے ہیں جن کی صفائی کا انتظام نہیں کیا جاتا ۔اس سلسلہ میں گورنمنٹ لاکھ روپیہ کارپوریشن کو امداد کے طور پر دیتی ہے لیکن ان نالوں کی صفائی
Annual Financial Statement ( Budget for year 1964-65, Voting of demand for Grants.نہیں کیجاتی ہے اسکے علاوہ شہر کے اندر کاشت کیجانی ہے جسکے لئے ان نالوں کا یانی پیسے لیکر دیا جاتا ہے ۔اس کی وجہ سے بھی پھرون کی کثرت ہو گئی ہے اور عوام پریشانی کے عالم میں زندگی گزار ر ہے ہیں ۔اس لئے میں کہونگا کہ ان جیزون کی طرف توجہ دینے کی ضرورت ہے ۔کارپوریشن میں اس تعلق سے مسئلہ اٹھایا گیا تھا لیکن حکومت کی جانب سے اسپر خاطر خواہ توجہ نہیں دیجارہی ہے ۔میں سمجھتا ہوں کہ اگر اس طرف توجہ دیجاۓ تو مناسب ہوگا ۔آج ہمارے ملک میں ڈاکٹروں کی سخت ضرورت ہے ۔لیکن اونکے اڈمیشن کے لئے خاطر خواہ انتظام نہیں ہے ۔اونکے اڈمیشن کے سلسلہ مین مختلف مشکلات اور موانعات حائل ہیں ۔ان مشکلات کی وجہ سے جو لوگ اڈمیشن حاصل کرنا چاہتے ہیں وہ حاصل نہیں کرسکتے اس کی وجہ سے ملک میں عام بیچینی پھیلی ھوئی ھے شہر حیدرآباد میں جہاں زیادہ تر غریب اور مفلس لوگ رہتے ہیں صفائی کا انتظام نہیں جسکی وجہ سے اونکی صحت دن بدن گرتی جارہی ہے ۔اونکی صحت کا معیار پڑھانے کے لئے اس ڈیمانڈ میں کوئی اسکیم پیش نہیں کیگئی ۔خود شہر حیدر آباد کے حدود میں بیتار فیکٹریاں قائم ہیں جنکے دھوئیں سے عوام کی صحت مناثر ہورہی ھے ۔ان فیاکٹرہوں کی وجہ سے کئی مقامات پر آگ بھی لگ چکی ہے ۔اور عوام کے گھر جل چکے ہیں ۔حکومت کو چاہئے کہ اسکے خلاف اقدام کرے ۔یہاں پر جگہ جگہ دال منڈیاں ۔ملز وغیرہ قائم ہیں جنکو ھٹانے کے لئے توجہ دلائی گئی لیکن اب تک اس پر توجہ نہین دیگئی ۔اسکی وجہ سے یہ ہے کہ آپس داری کا خیال رکھا جاتا ہے ۔اسکے علاوہ ایک اور چیز جو میں عرض کرنا چاہتا ہوں وہ یہ ہے کہ اگر آپ اچانک دواخانوں کا معائنہ کریں تو معلوم ہوگا کہ وہاں پر غریبوں کے ساتھ کیا سلوک کیا جاتا ہے ۔جو لوگ دولتمند ہیں وہ ڈاکٹروں کے گھر پر ملتے ہیں اور بعد میں دواخانوں میں شریک ہوجاتے ہیں اون کو وقت پر دوائیں ملجاتی ہیں ۔لیکن جو لوگ غریب ہیں اون کو پھرایا جانا ہے اسکے علاوہ وہاں پر جو دوائیں دیجاتی ہیں اون میں آدھا پانی ملایا جانا ہے ۔وہاں کے مریضوں کو غذائیں بھی جو دیجاتی ہیں وہ انتہائی ناقص ہونی ہیں ۔چنانچہ اس سلسلہ میں ایک کیس بھی ھوچکا ھے ' بکن وہ کیس منظر عام پر نہیں آیا ۔میں نے پہلے بھی اسمبلی میں اس تعلق سے سوال اٹھایا تھا ۔