తగ్గించుకోండి.పోలీసు డిపార్టుమెంటులోని పెద్ద పెద్ద ఉద్యోగుల జీతాలు తగ్గించండి.30, గ౦ రూపాయలతో ఒక కాన్స్టిబుల్ ఏవిధంగా తన భార్యాబిడ్డలను పోషించుకోగలడో ఆలోచించండి.పోలీసుల వేతనాలు తోటిరాష్ట్రాలలో ఏవిధంగా ఉన్నాయో చూపించుతాను.హైదరాబాదు రాష్ట్రంలో పోలీసు కాస్స్టేబుల్ కు 3 రూపాయల నుంచి ర రూపాయలవరకు ఒ.యస్.వుంది.బొంబాయి రాష్ట్రంలో 3× రూ.నుంచి ర రూ.వరకు ఐ.జి.వుంది.పంజాబ్ రాష్ట్రంలో ర రూ.నుంచి 22 రూ.వరకు ఐ.జి.వున్నది.మద్రాసు రాష్ట్రంలో జీతం తక్కువగా వున్న, వారికి ఇచ్చె అలవెన్సు ఎక్కువగా వున్నది.హైదరాబాదు స్టేటులో కాన్ స్టేబుల్ కు ూ రూ.అలవెన్సు ఇవ్వబడుతోంది.బొంబాయి రాష్ట్రంలో 3% రూ.అలవెన్సు లివ్వబడుతోంది.మద్రాసు రాష్ట్రంలో 3× రూ.ఇవ్వబడుతున్నాయి.ఉత్తరప్రదేశ్లో 3x రూ.ఆలపెన్సు ఇస్తున్నారు.తోటిరాష్ట్రాలలో యీ విధంగా 3× రూపాయలు జీతం, 30రూ.అలవెన్సు మొత్తం E.X.రూ.ఐ.జి.జీతం కాన్స్టేబుల్ కు ఇవ్వబడుతూంటే, హైదరాబాదు స్టేటులో అన్ని కలిపి ఒ.యస్.83 రూపాయలు మాత్రమే ఇవ్వబడుతోంది.మీరు అనవసరంగా రెండు వేలు జీతాలు ఇచ్చి గొప్ప గొప్ప ఉద్యోగాలు ఇచ్చి, ఆఫీసర్సును మేపుతున్నారు.కాని సేటి కరువు కాటకాలలో, ఆర్థిక సంక్షోభకాలంలో పిల్లజ్లను పోషించుకోవలసిన కాన్ స్టేబుల్ కు ×3 రూపాయలు మాత్రమే ఇస్తున్నారు.ఈ జీతం వారికేమాత్రం సరిపోదు.వారికి సరైన జీతం సరైన అలవెన్సు ఇచ్చినపుడే వారు తమయొక్క డ్యూటీని సక్రమంగా నిర్వర్తించ గలుగుతారు.లేకపోతే వారు తప్పుదారులు తొక్కుతారు.అత్త ఎప్పుడైతే అడ్డంకులు పెడుతుందో అప్పుడే కోడలు దొంగతనం చేస్తుంది.కాబట్టి కాన్స్టేబుల్ కు జీతం పెంచే విషయం చూడాలి.మిమ్ము లను చిక్కులలో పెట్టుకున్నామనే పద్ధతిని తీసుకోకుండా కాస్స్టేబుల్ తన భార్యాబిడ్డలను యీ కరువుకాటకాలలో యీ ఆర్థిక సంక్షోభం పరిస్థితులలో ఏ విధంగా పోషించుకోగలడో ఆలోచించండి.జైలు విషయం ఉంది.జైళ్లలో అనేక పరిశ్రమలు ఉన్నాయి.బట్టలు కుట్టే పరిశ్రమ బట్టలు ' సేసే పరిశ్రమ; చెప్పులు కుట్టే పరిశ్రమ; రంగుల అద్ద కం పరిశ్రమ; ఇటువంటి పరిశ్రమలన్నీ జైళ్ళలో ఉన్నాయి.వరంగల్ జైలులో షత్రంజీ, లుంగీలు సేసే పరిశ్రమలు న్నాయి.తన కుటుంబాలను పోషించుకోలేక, వెలుపల ఉన్న జాగీర్దార్ల జమీందార్ల వత్తిడివల్ల, విధిలేక కొన్ని.పనులు చేయడంవల్ల వాళ్లు జైలులోకి రావసివచ్చింది.వారికి పనులు నేర్పి, వారిచేత మంచి పనులు చేయించుకోవడం ఇది మంచిదే అనుకోండి.కాని వీటి ఆదాయం చూస్తే, పూర్వపు రజాకార్సు ప్రభుత్వం కాలం నాటి ఆదాయంకన్న, ' సేడు వచ్చే ఆదాయం చాలా లోపలకు పోలుంది.' మేము గుల్బర్గా జైలులో ఉన్నప్పుడు భవనాని గారిని అడిగాము.వారు అన్నారు; " మేము.- బ్రిటిషు కాలంలో వారిక్రింద ఉద్యోగం చేశాం.కాంగ్రెసు పాలనలో కూడా కాంగ్రెసు ప్రభుత్వం క్రింద పని చేస్తున్నాం.తరువాత మీరు పరిపాలన చేసినా, మాక్రిందా ఉద్యోగం చేస్తాం..అని చెప్పారు.అప్పుడు ' మేము వారికి చెప్పాం." కాంగ్రెసువారివలె " మేము :- బుద్ధిహీనులం కాము.కాంగ్రేసుప్రభుత్వమువారు బ్రిటిష్ పాలనలో బ్రిటిషువారు నిరంకుశత్వాన్ని సాగించుకొనేందు.కృ తయారుచేసుకొన్న కీలుబొమ్మలు పోతవిగ్రహళ్లై నటువంటి ఉద్యోగులనే మట్టి బొమ్మలుగా ఉంచారు.మేము వచ్చినతరువాత మిమ్మల్ని ఎవరిని పెట్టుకోము ; పూర్తిగా పరిపాలన మారు అని చెప్పాం.హైదరాబాదు జైళ్ళల్లో ఉన్న పరిశ్రమలను ఒక వైపున నాశనం చేయడం
జరుగుతోంది.మరొక వైపున జైళ్ళలో కరష్ట్ క్ ఎక్కువ అయిపోయింది.ఉత్పత్తి అయిన సరుకుకు విలువ సరిగా రాకుండా పోతోంది.౧౯౫౧౭౫౨ లో జైలు పరిశ్రమల ఉత్పత్తి రు.3,80, E38, ౧౯౨3 లో రు.3,83, ౧౩౨ లు, ౧౯౯౫౩- శిర లో రు.3,30,000లు ఈ సంవత్సరం రు.3,00,000 లు మాత్రమే ఉత్పత్తి అయినది.ఇదంతా ఎక్కడకు పోతోంది?మొన్న దీని విషయమై అసెంబ్లీలో ప్రశ్నవేస్తే సరిగా జవాబివ్వకుండా తప్పించుకున్నారు.ఆ సరకు చెప్పో చెప్పకో తీసుకుపోవడం జరిగిందని, తరువాత ఆ డబ్బు జమకట్టించాం అనిచెప్పి తప్పించుకోవడం జరిగింది.జైలు పరిశ్రమలలో తయారయ్యే సరుకంతా మటుమాయమైపోతుందని మీరు బాగా గుర్తుంచుకోవాలి.అక్కడ తయారయ్యే సరుకు విలువ జమాపద్దులు లేకుండా పోతోంది.జైలులో తక్కువధరలకు ఉత్పత్తి అవుతోంది.బయట రెండు రూపాయల కూలి వుంటే జైలులోపల చాలా తక్కువ వుంటుంది.ఆ నాడు నైజాం కాలంలో ఉత్పత్తి ఎక్కువ అయ్యేది.ఈ ప్రభుత్వ హయాంలో చాలా తగ్గిపోయింది.ముడి సరుకుపైన యిప్పుడు తక్కువ పెట్టారా అంటే లేదు.సమానం గానే పెట్టారు.ఉత్పత్తి అయిన సరుకు మాత్రం కనబడటం లేదు.తయారయిన సరుకుకు జమాపద్దులు సరిగా లేవు.ఖైదీలు తయారు చేసే ప్రతి వస్తువా సరిగా జమ అవుతోందా ?ఆ డబ్బు అంతా ఎక్కడకు పోతోంది?ఎవరిచేత దొంగలింపబడుతోంది?పేరే దొంగలెవరూ లేరు.అదంతా ఆ సింధీ వంశీయులకే పోతోందని నేను ఖచ్చితంగా చెప్పగలను.ఆ ఉత్పత్తి విలువ అంతా సక్రమంగా లేఖలోకి వచ్చేటట్లుగా చూడాలి.ఆ ప్రకారం ఉత్పత్తి చేస్తున్న ఖైదీలకు, పేతనాలు ఇవ్వడానికి కూడా కొంతడబ్బును కేటాయించడానికి కూడా ప్రయత్నం చేయాలి.పది సంవత్సరాలనుంచి జైలులో కూర్చొని రాత్రింబవళ్లు కష్టపడి తయారు చేసిన వాటిల్లో ఆ ఖైదీకేమి యివ్వరు.అతను వచ్చిన కట్టుబట్టులతో బయటికిపోవాలి.తను తయారు చేసిన వేల రూపాయల సరుకులో ఒక రాగిడబ్బు విలువగల వస్తువు కూడా తనకురాదు.ఆ ప్రకారం కౌకుండాఅతను ఉత్పత్తి చేసినదానిలో కొద్దిభాగం తీసి వుంచి అతనికి యివ్వాలని కోరుతూ యింతటితో నేను ముగిస్తున్నాను.شری عبدالرحمن - مسٹر اسپیکر مسر ۔میرے دو تین کٹ موشنس ہیں ۔میں مختصر وقت میں اپنے خیالات کا اظہار کرونگا ۔فینانس منسٹر کی مایوس کن تقریر کے بعد جو بجٹ اور جنرل ڈسکشن کے جواب میں انہوں نے کی ۔( کیونکہ کوئی چیز انہوں نے ملک بیروزگاری کو دور کرنے کیلئے نہیں کہی ) اسلئے ہم بہت ھی مایوس تھے اسکے بعد چیف منسٹر نے اپنے ڈیمانڈس کے سلسلہ میں کچھ اسطریقہ سے تقریر کی کہ ہم توقع رکھتے تھے کہ کم از کم وہ ہاری مشکلات کا لحاظ کرتے ہوئے حکومت کی اچھی پالیسی کا اظہار کرینگے ۔لیکن ابتداء ایسا معلوم ہوا کہ ایک کمزور کیس کو ایک قابل وکیل جس طرح قوت کے ساتھ پیش کرتا ہے اسیطرح سے انکی تقریر بھی تھی ۔لیکن رفتہ رفتہ ایک واقعہ کے سلسلہ میں وہ اس منزل پر اتر آۓ اور کہا کہ میں جو چاہے کرسکتا ہوں کبین رسکتا ہوں ۔میں ویسا کرسکتا ہوں وغیرہ ۔تو ہم میں ایسا کر ایک نیا مثلر توجہ :
کی راۓ کو نظر انداز کریں ۔جمہور کو پیش نظر رکھے بغیر اپنے خیال کے مطابق حکومت چلائیں ۔ھونا تے ۔۔چائے تا کہ جمہوریت میں عوام کی راۓ کو رہنا بنایا جاۓ ۔لیکن ایسا نہیں ہوا ۔اسلئے میں اسطرف چیف منسٹر صاحب کو توجہ دلاتا ہوں کہ اس طرح کے ریمارکس سے ہارے احساسات کو ٹھیس نہ پھنچائیں ۔اسکے بعد میں پولیس ڈپارنمنٹ کے تعلق سے کہونگا جسکے بارے میں میں نے کچھ کٹ موشنس پیش کئے ہیں ۔ہارے پاس ریزرو پولیس کا جو عملہ ھے اسکی جو جمعیت ھے وہ غیر معمولی طور پر زیادہ ہے ۔اسکے تعلق سے ہارے لیڈر نے بہت ہی صاف صاف الفاظ میں ایوان کے سامنے یہ رکھا ہے کہ اسمیں بہت کافی حد تک کمی کیجانی چاہئے ۔، اس سال تو یہ رقم موازنہ میں شریک کیگئی ہے اسلئے اس سال تو کم کرنے کی توقع نہیں کیجاسکتی لیکن کم از کم آئندہ سال اسمیں کمی کیجاۓ ۔لیکن اسوقت اس رزرو پولیس ( Reserve Police ) کو کھلا پلاکر مسنڈوں کی طرح سے ایک جگہ بٹھاۓ رکھنے کی بجاۓ جہاں جہاں بدامنی ہورہی ہے ایسے مقامات پر انکو پھیلایا جانا چاہئے تاکہ دن بدن افسوسناک واقعات جو ہمارے ملک میں رونما ہورہے ہیں ان پر قابو پایا جاسکے ۔کیونکہ جیسا کہ ایک سوال کے جواب میں بتلایا گیا کہ ایک ضلع میں ۳۷ سے لیکر ۴۷ تک قتل کے واقعات ھوۓ ۔یہ کہنا بیجا نہوگا کہ مقامی پولیس تو ایسے معاملات میں دلچسپی لیتی ہے ۔اسلئے کہ سیاسی کارکن جو کانگریس پارٹی کے مخالف ہیں ان کو جھوٹ مقدمات میں لپیٹ کر عدالتی کشاکش میں مبتلا کیا جاۓ اور اپنے عہدہ داروں کی خوشنودی حاصل کرسکیں ۔اسکے سوا انکا کوئی دوسرا کارنامہ نہیں ہے اسلئے کم از کم جگہ پر کھا پیکر پڑے رہنے والی رزرو پولیس کو پھیلادیا جانا چاہئے تاکہ اس
قسم کی خرابیاں دور ھوسکیں
اسکے علاوہ میں یہ بھی عرض کرنا چاہتا ہوں کہ پولیس ایکشن کے بعد محکمہ پولیس سے تجربہ کار لوگوں کو ہٹا دیا گیا ( میں کسی ایک طبقہ کے تعلق سے نہیں کہہ رہا ہوں ) لیکن اس محکمہ میں دیکھا یہ گیا کہ ۲۰ - ۲۰ سال کی سرویس والے سب انسپکٹرس کو چونکہ انکی جائدادوں کو تخفیف کرنا تھا اسلئے علحدہ کر دیا گیا ایسی بیسیوں مثالیں ہیں ۔حکومت کے عہدہ داروں کے پاس ایسے کئی کیس بھی پیش کئے ہیں اسلئے حکومت اس جانب بھی توجہ کرے
اضلاع پولیس کے تعلق سے ایک دو مثالیں میں ھاؤز کے سامنے رکھنا چاھتا ھوں ایدل آباد شہر سے کچھ دور نہیں ہے لیکن وہاں کے پولیس پٹیل نے راتوں میں بعض ھریجنوں کو گھر پر سوۓ کیلئے مجبور کیا اور نہ سونے پر پیٹ کر گاؤں سے باہر کر دیا تھا ۔وہاں سے دو سو آدمی اسمبلی تک بھی آۓ ۔انکی درخواستیں لیکر ہوم منسٹر صاحب کو ہم نے پیش کیں لیکن افسوس ہے کہ انکا کچھ نہیں ہوا اور آج بھی غالبا وہ لوگ گاؤں