NON- AMALGAMATION OF THE PANCHAYATDEPARTMENT WITH THE DEVELOPMENT DEPARTMENT
जाता है कि हमारा खेती का नुकसान होता है तो वह कहते हैं कि इसका बजट हमें नहीं मिला है बल्कि Agriculture Department वालों को allot हुआ है ।इस तरह एक पढ़ा लिखा आदमी भी इन महकमों के चक्कर में पड़ जाता है तो बत ही क्या है लेकिन इतने बड़े अफसरों और अमले फैले की तनखाहें हमारे सिर पर पड़ रही हैं ।मैं ने पिछले बजट सैशन में भी कहा था कि कई ऐसी नाजायज़ posts जो धड़ा धड़ दिन बदिन create होती जा रही हैं वह सिर्फ चंद अफसरान को accommodate करने के लिए या चंद बड़े २ आदमियों के चहेतों को accommodate करने के लिए की जा रही हैं।इस लिए वक्त की ज़रूरत है कि इन सारे महकमों की co- ordination की जाए, इन का एक ही Head हो और इन को इस तरह से चलाया जाए ताकि तामीरी काम ज्यादा से ज्यादा हो सके ।तामीर के काम तभी ज्यादा हो सकते हैं जब हम फजूल अफसरों की तनखाहों पर खर्च न करके development के कामों पर खर्च करें और साथ साथ जो इस तरह duplication, triplication की वजह से फजूल वक्त ज़ाया हो रहा है उसको बचाएं ।इस लिए मैं समझता हूं कि सरकार ने जो फैसला किया है और काम किया है वह वक्त की ज़रुरत के मुताबिक किया है।लेकिन यह काम पूरा नहीं हुआ है बल्कि मैं तो कहूंगा कि सिर्फ हुआ है।पूरा तो तब होगा जब और भी इतने बहुत सारे महकमे इनके साथ मिलेंगे ।यहां बड़ी ऊंची आवाज़ से कहा जा रहा था कि पंचायत के महकमे को न मिलाया जाए लेकिन मैं कहता हूं कि गरीब लोगों को पंचायत के महकमे से भी बहुत तकलीफ है और मैं इस बारे में मिसाल पेश कर सकता हूं कि लोगों की आवाज़ को नहीं सुना जाता है ।मुझे उचाना की पंचायत का पता है ।आठ नौ महीने हुए वहां के 5 पंचों ने करनाल के District Panchayat Officer को लिखा कि हम इस सरपंच को नहीं रखना चाहते हैं क्योंकि इसने और कामों के इलावा रुपया का भी हेर फेर कर रखा है।लेकिन District Panchayat Officer अव्वल तो statement नहीं लेता और अगर ले भी लेता है तो दो दो महीने अपने पास रखे रखता है।मुझे पता है कि चंडीगढ़ से दस्तखत हो कर कागज़ चला गया है लेकिन 3 महीने हो गए हैं वहां कागज़ नहीं पहुंचा।कई तरह की duplication, triplication चल रही है ।अगर एक head of the department हो तो वह खुद देखेगा कि फलां जगह त्रुटि क्यों है लेकिन अब कई heads की ज़िम्मेदारी है जो आखिर में किसी की भी नहीं है।बाकी तो बात छोड़ें यह इस हाउस में देखा गया है कि अगर एक महकमा को स्वाल करते हैं तो मिनिस्टर साहिब उठ कर कह देते हैं कि यह मेरे महकमा का नहीं है उनका है।इस तरह की confusion चल रही है ।इस लिए यह जो step उठाया गया है ठीक है लेकिन अभी और आगे उठाने की ज़रूरत है ।यह जो इतने महकमों पर और अफसरान पर रुपया जाया हो रहा है उसे बचा कर और उन्हें थोड़ा करके ठीक ढंग से काम करना चाहिए ।इस के साथ साथ जो ऐसे दिहात हैं जहां कोई नहीं जाता है अगर उनकी पड़ताल कराई जाए तो इस बात की और भी तसदीक हो जाएगी कि बड़े २ influential लोगों के गांव में ही यह सब महकमों वाले पहुंचते हैं लेकिन जो पिछड़े हुए गांव हैं वहां कभी कोई नहीं जाता
[ ਕੀ ਦਾਸ ਧਰ
है।अभी यहां पर नीलोखेड़ी ब्लाक का किया था ।पता नहीं इसे खुले कितने साल हो गए हैं लेकिन वहां कई ऐसे गांव हैं जहां आज तक कोई अफसर नहीं गया है ।अगर ਗਧਾ ਮੀ ਆ ਗੀ ਕਿਸੀ ਗਾਂਥ ਸੋਂ 20, 30 ਧਯ ਯਯੰ ਛੁਪ ਵੀ मैं कहूंगा कि सिर्फ चंद villages ਜੀ ਵੀ ਯੀ ਯਾਦ ੨ ਆਵਮਿਧੀ ਜੋ ਹੈਂ, development ਵੀ ਕਵੀ ਹੈ, ਆਦ यह पड़ताल कराई जाए तो हर एक महकमा का रुपया हड़प करने वाले expose होंगे ।ਯਕ ਦ੍ਧਧਾ ਜੋ ਬਾਯੀ agency, ਕੀਯੋਂ ਸਂ ਕਰੇ ਖਾਲੀ ਪਦ ਬਿਥਾਰੋਂ ਸੁਰਸੇ ਵਾਲੀ agency ਧੀ ਨੇ ਵਾਲੀ efficiency , ਜਸ ਕਵੀ ਧਾ ਗੀਤ ਦੀਆਂ ਜੀ relief मिलेगा और सारा रुपया चंद खास हड़प नहीं कर पाएंगे ।और
इतनी चीज़ों के बावजूद relief नहीं मिलता तो ग़रीब आदमी गाली देंगे।मैं समझता हूं कि इन महकमों की efficiency बढ़ाने के लिए ਵਚ ਰ ਜੀ amalgamation ਕਵੂਰ ਯਣਦੀ ਹੈ ਜਦ ਧ ਤਾਸੀਵ ਸ਼ੋ ਸੌਂ ਵਰ੍ਕ ਸੀ appreciate & få sat faar 92 Co- operetion, Social Welfare, Agriculture वग़ैरह महकमों को भी इकट्ठा करके एक ही जगह पर लाया जायगा ਰਾਸਿ ਧਧਾ ਸੀ ਕਥਰ ਵੀ ਬੀਤ efficiency ਦpromptness ਆ।ਜੇ ਬਨਾਯ ਕੇ ਸਾਥ ਸੌ ਗਰਜੇਂਟ ਨੇ ਵਰ੍ਚ ਨਵਸ ਸੀ appreciate ਯਾਰਾ ਤੂੰ ।PUNJAB VIDHAN SABHA
Panjal Digital Library
ਸਰਦਾਰ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ( ਸੰਗਰੂਰ) :/ ਮਾਨਯੋਗ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਸਾਹਿਬ, ਮੈਂ ਏਸ resolution ਦੀ ਮੁਖਾਲਫਤ ਕਰਨ ਲਈ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ ।ਇਹ ਜੋ ਮੱਤਾ, ਹਾਊਸ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਇਸ ਵਿਚ ਇਹ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਦੇ ਮਹਿਕਮੇ ਇਕੱਠੇ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ !ਏਸ ਮੱਤੇ ਤੇ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ ਅਜ ਅਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਇਕ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਬੜੀ ਅਜੀਬ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤ ਹੈ ਔਰ ਮੈਨੂੰ ਬੜਾ ਦੁਖ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਲੋਗ socialism ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ,/ communism ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਏਸ ਹਾਊਸ ਵਿਚ ਬਨੀਆ, ਜਾਣ ਅਤੇ non- jat ਦਾ ਵਿਤਕਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ।ਅਗਰ ਰਾਠੀ ਸਾਹਿਬ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਸਮਝ ਆ ਸਕਦੀ ਸੀ ਕਿਉਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੇਸ਼ਾ ਔਰ ਕਰਤਬ ਹੀ ਇਹ ਹੈ ( ਹਾਸਾ) ਔਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੀ ਏਸੇ ਗਲ ਤੇ ਚਲਦੀ ਹੈ ।ਜਦੋਂ Leninism, Socialism ਔਰ Communism è ਅਲਮਬਰਦਾਰ ਬਨੀਆ, ਜਾਣ ਅਤੇ non- jat ਵਿਚ ਵਿਤਕਰੇ ਦੀ ਗਲ ਕਰਨ ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀ ।ਉਹ ਏਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ Socialist ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਪਾਈ ਜਾਏ ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਏਸ ਹਾਸ ਵਿਚ ਐਸਾ ਵਿਤਕਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫਲਾਂ ਆਦਮੀ ਬਨੀਆਂ ਹੈ ਉਹ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ।ਮੇਰੀ ਆਪ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਇਹਨਾਂ ਸਜਨਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹਨਾਂ ਨੇ Marxism ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੁੰਦਾ, Socialism ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਨਾ ਕਰਦੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰੇ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ।ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ Socialist conception ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਤਕਰੀਰ ਕੀਤੀ ਹੈ।ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਹਾਊਸ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਰਿਵਾਜ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ reflection ਏਸ resolution ਤੋਂ ਝਲਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਔਰ Socialist, Communist
NON- AMALGAMATION OF THE PANCHAYAT DEPARTMENT WITH THE DEVELOPMENT DEPARTMENT
ਅਤੇ ਰਾਠੀ ਸਾਹਿਬ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਏਸ resolution ਦੇ ਹਕ ਵਿਚ ਇਕ ਸਾਂਝਾ ਮੋਰਚਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਔਰ ਇਹ democratic decentralisation ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ।ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕਿ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਦੇ ਮਹਿਕਮੇ ਨੂੰ Development ਦੇ ਮਹਿਕਮੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ ।ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ development ਦਾ ਕੰਮ ਦੋ ਮਹਿਕਮਿਆਂ ਦੇ ਮਾਤਹਿਤ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਇਕੋ authority ਦੇ ਮਾਤਹਿਤ ਆ ਜਾਏਗਾ ।ਜੇਕਰ ਅਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਅਸਲ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਪੀਚਾਂ ਨਾ ਕਰਦੇ ।ਦਰਅਸਲ ਹਾਲਾਤ ਇਹ ਹਨ ਕਿ development ē ਕੰਮ ਵਿਚ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਉਨਾਂ ਸਹਿਯੋਗ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ ਜਿੰਨੀ ਕਿ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਚਾਇਤਾਂ B.D.Os.ਨਾਲ agree ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ ਔਰ ਆਪਸ ਵਿਚ Co- ordination ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ ਅਗਰ ਮੇਰੇ ਇਹਨਾਂ ਸਜਨਾਂ ਨੇ ਬਲਵੰਤ ਰਾਏ ਮਹਿਤਾ ਰਿਪੋਰਟ ਪੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂ ਪਲੈਨਿੰਗ ਕਮੀਸ਼ਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਪੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਪੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ Comunity ਨੂੰ Projects ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਦੇ merger ਬਾਰੇ ਗਲਤ ਤੌਖਲਾ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਔਰ, ਡਿਪਣੀ ਸਪੀਕਰ ਸਾਹਿਬ, ਏਸ ਹਾਊਸ ਵਿਚ ਉਚੇ ਪਾਏ ਦੀਆਂ ਤਕਰੀਰਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ।ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਵਕਤਾਂ ਤੋਂ ਇਕ sanctity attached ਹੈ ।ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਦਕੀਆਨੂਸੀ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ।ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਵਕਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਪਰਜਾਤੰਤਰ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਸਾਨੂੰ ਮਿਟਾਣੀਆਂ ਪਈਆਂ ।ਰਾਜੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਵੀ ਪੁਰਾਣੇ ਵਕਤਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਹਨ।ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਵਕਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਨਾ ਪਿਆ, ਜਾਤ ਪਾਤ ਦੋ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਨਾ ਪਿਆ ।ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਉਨੱਤੀ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਦਕਿਆਨੂਸੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਪਵੇਗਾ ।Development ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਹ silent revolution ਬਿਹਤਰੀਨ approach ਹੈ ਔਰ ਇਹ ਨਵੇਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨੂੰ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਦੇ ਗਾਮਜ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਹਦ ਹਲ ਹੈ ।ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰੇ ਸਾਥੀ ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਜੀ ਦੀ conservatism ਦੇ ਹਾਮੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ।ਰਾਜਾ ਜੀ ਵੀ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ cultural ਨੀਰਾਂ ਕਾਇਮ ਰਖੀਆਂ ਜਾਣ ।ਪਰ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ conservatism ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕੌਮ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ।ਕੌਮ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ 85% ਹਿਸੇ ਯਾਨੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ development ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ।ਅਗਰ ਅਸੀਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਹਮਦਰਦ ਹਾਂ ਔਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ life ਵਿਚ ਕੋਈ ਇਨਕਲਾਬ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਮਹਿਕਮਿਆਂ ਨੂੰ ਦੋ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ।ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ Socialism ਦੀ ਤਰਫ਼ ਜਾਣ ਅਤੇ non- jat ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ ਪਾ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਬਲਕਿ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਉਚਿਆਂ ਕਰ ਕੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ।ਸਾਥੀ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ।ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਸ ਨੇ ਬਾਹਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇਖੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲ ਮੋਢੇ ਨਾਲ ਮੋਢਾ ਜੋੜ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਔਰ ਅਗਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ