अनुभव छे के जे आपणे दुराचारी थी वरतीओओटले सृष्टीना नियमनो भंग करीने ओथो विरुद्ध चाली ओ, अथवा नीती, न्याय अने धर्म आवातो विशे आपणे आपणा नेत्र उपर अज्ञानना ढोंग करीओ तो आदेहमां छतां अनेक तरेहनां दुःख तथा संपत्ती अने संतति अने कीर्तीनो नाश, रोगनी वृद्धी, अथवा तेना पासेथी पीडा, ओवा दुःखो भोगववा पडे छे, आ ओक सृष्टीनो नियम छे के जे टळतो नथी.कदापि केटलाओक प्रसंगे आ परिमाम तत्काळ नष्ठोत्पत्तिसमान आवेछे, जेमके ओक आदमी बीजाने फोस लावीने तेनु द्रव्य हरीले.अने तेने धका खवरावे छे, अने पोते पलांठी उपर पलांठी मुकीने पुख्तरीते भोजन करे छे, नें ते माणसने तेना दुष्ट कर्मनाफळ तरतनांतरेतज मळतां नथी ओ खरुं छे, तोपण ते तेने कदापि प्राप्त थवानु नथी, अवुं कहेवाने आपणने कशो आधार नथी, अने केटलांक माणसो एक वखते पोतांना अप्रामाणिकपणाथी मळेला द्रव्यनो उपभोग लेतां बीजे काळे मोटी दुःखकारक स्थितीमा आवता आपणे जोईओ छीओ कारण के खोटाना परिणाम खोटा छे, अतो नियमछे के पछी तेने खरेखात दुःख भोगव पडशे, तेमज आपणे जो सदाचरणथी चालीओ तो आपणने परमेश्वर घणा सुखनो लाभ आपशे ओवूं आपणने ज्ञान थय, अने ओ आपे से छे सिद्ध छे.हवे सुख आपवानी आशा परमेश्वर आपणने केम हेरवाडे छे?आ प्रश्न उतपन थायछे, अनु अटलुज समाधान छे के जे परमेश्वरे आपणने जन्म आप्यो ओ आपणा उपर प्रीती करीने आपण सर्वदां पालण पोषण करे छे.ओ कोई दहाडो आपणु खराब इच्छतो नथी, जुओ के जगतमां बापनी छोकरा उपर केटली माया होय छे?अने ओ छोकराओने शिक्षा पण करवाने कोई दहाडे चुकता नथी, तथापि ते रव तेनाहि तेना वास्ते छे छोकरा कदापि खराब, घातकी, दुष्ट होय अथवा वखते पोते बाप उपरजो शस्त्रधर्यु तोपण बाप छोकरानु कोई दहाडे खोटुं इछतो नथी अवु आपणे जोईओ छीओ, अने जेने तेनो अनुभव छे तेवा मायाळु बापनी वात छे तोपण बधा करता जे श्रेष्ठ शक्तीमान अथवा कृपाळु, बघा माणस मात्रनो बाप, आपणने ओ जे आशा देखाडेछे ते आपणा कल्याणने वास्ते छे.ओ आपणा सुखने वास्ते छे, ओ खरेखात निश्चयी ठरे छे.हवे परमेश्वर जे वचन आपे छे ते पुरूं करवाने समर्थ छे के केम?आ ओक छेलो प्रश्न रह्यो.आ प्रश्ननो उत्तर घणाज टुका मांछे, आपणी आसपासनी बघा सृष्टी तरफ थोडुंक लक्ष आपीनेजुओ, ओनी वचमां शी रीतना चमतकार छे, जुओ बधो वहीवट केवी सारी रीते चाले छे?कोई ठेकाणे लगारे पण ओघुं वधतुं साभंळवामां आवतुं नथी, अकाशमा हमेशा गोळा देखाय छे ते केवा आप आपणां काम हमेशां नियम थी करे छे.जेवी रीते मेहेताजी छडी लेईने हमेशा तेमना उपर उभोज छे, जेनी तरफ जोईओ तेनी तरफ न्याय छे, आ असंख्य मोटा मोटा चमतकार आपणी नजरे पडे छे, के जेनी अपणाथी कल्पनाओ पण कराती नथी; अने आवी रचना करवानुं जेनांमा सामर्थ्य अने चातुर्य छे ओज वचन आपशे अथवा आशा देखाडशे ते पूर्ण करवाने समर्थ नथी ओवी शंका पण मनमां लवाथी नथी.हरे सर्व प्रश्ननो खुलासो थाय तो आ उपरथी परमेश्वरना पगनी पासे भाव राखवो ओ अवश्य छेञेवुं सिद्ध थयुं ओटलुंज नही पण तेना करता आ जे बघा विचार कहेला छे ते सत्य छे ओवुं अपणे नकी समजु शुं.माटे तेनुं अवलंबन करवुं ओ आपणे धर्म छे ते वास्ते दृढ भाव धरीने आपणी आगळ थनारी सुखोत्पत्ती करी लेवी ओज उत्तम मार्ग छे.बुद्धीप्रकाश, डिसेंबर १८७३
' संस्कृत ग्रंथोविषे'
( १) हिंदुस्थान- जेने भरतखंडनी आर्यावर्त कहे छे ते देशनी उत्तरमां हिमालय अने बीजात्रण दिशामां दरीओ आवेलो छे.अने वायव्य दिशामां अफगानीस्तान अने इशानमा ब्रह्मदेश छे आ दिशामां जो लोग रहे छे तेओमां असलथीज वरणाश्रमना विभाग छे.ते मां ब्राह्मण, क्षात्री, अने वैश्य, आ त्रणने द्वीज ओटले आर्य कहेवाय छे.ओ लोक उत्तर पश्चिम ( काश्मीर) मांथी आ देशमां आवीने वश्या.ओम कहेवाने केटाल ओक पुरावा छे.अने तेमना पेहेलां अहींआं जे असलना लोक रहेता तेओमांना आज केटला ओक छे, जेवा के, भील, गोड, ठाकरडा माहारा इत्यादिक ते उपर कणाबी लोक दक्षिण तरफथी आवीने रह्या, अने इतर तरफथी जो द्वीज आव्या ते अने असलना अहिआना रेहेवाशी तथा दक्षिणथी आवेलो कणबी से बधा शेळभेळ थई गया.तेमां कणबीनो चोथो वर्ण गणायो पण द्वीज लोकोनो जेम जेम फेलाव थयो तेम तेम वेद धर्म, अने संस्कृत भाषा अने ब्राह्मणोनो अधिकार प्रसरतो गयो.ते छेक दक्षिणमां कन्याकुमारिका सुधी गयो.अहिआ असलना रेहेवाशी भील इ.अने कळबी ओ लोकेओ कई ग्रंथ रच्या होय ओम जणातु नथी.पण पाछळथी जे द्वीज आव्या तेमनामां श्रेष्ठवर्ण जे ब्राह्मण तेमणे घेणा ग्रंथ रच्या छे.बघाय ग्रंथ करतां प्राचीन ग्रंथवेद ओना चार विभाग छे.तेना नाम- रुग, यजुर, साम अने अथरवेद अने ते अकेकना पेटामां संहिता, अने ब्राह्मण छे तेने शाखा कहे छे अने प्रतेक वेदना पेटामां शाखा अनेक छे, जेमके रुगवेदमां, शकल, बाकल, शांख्यायन, अश्वलान इत्यादिक.तेम ज यजुर्वेदना पेटमां बे विभाग छे १ लो शुकल अने अपस्तंब, हिरण्यकेशी, मैत्रायणी, सत्याषाढ, बौधायनी इत्यादिक.कृष्णमा गणाय छे.तेम साम वेदमां राणायनी अने कौथमी इत्यादिक.तेमज अथर वेदमां शौनकी अने पीपलाद इत्यादिक.( २) रुगवेदनी आठ शाखा छे अने शुकल यजुर्वेदनी पंदर अने कृष्णयजुनी छशे अने सामवेदनी ओकहजार अने अथरवेदनी आठ, ओम पुरातन काळमा गणेलुं छे पण तेटली आज मळती नथी, घणी ओकनो नाश थयो छे ओम जणाय छे, आ बधा वेदना ग्रंथ [ अटले माणसे रच्या नथी.] अपौरुष छे ओम कहेवाय छे अने बीजु अनु नाम छांदस ओम पण केहेवाय छे.त्रीजुं नाम श्रुति पण कहे वाय छे.( ३) वेदमा शुं छे.ते तपासता ओम मालम पडेछे के अनेक देवतानां वर्णन तेमने प्रसंन करवाने माटे विनति अने अनेक छंद थी गायन करेलुं छे.ते देव कीया ते तपासता, ओम मालम पडे छे के अग्नि, सूर्य, वरुण, चंद्र, अश्वनीकुमार, रुद्र, विष्णु, नकत इत्यादिक- अने गायत्री, उष्णिक, जगती, त्रिष्टुप् इत्यादिक छंदमा आ मंत्रो छे.ओक देवांतानी स्तुति चाली ते संपूर्ण थता सुधी जे वर्णन थयुं तेनु नाम सूकत.अक सूक्तनां पेटमा अनेक वर्ग अन वर्गना पेटांमा रिचानो भाग छे.अने रिचाना भागमां अर्ध रिचानो भाग छे.अने अर्ध रिचाना पेटामां पदनो भाग छे.( ४) जे शब्दने तिगंत के, सुबंतनो प्रत्यय लागे छे, तेने पद कहेवाय छे.अने वेदमां बधा पदज छे, तेथी पद प्रकृतिथी वेद ओम कहेवाय छे.अने पदनी गुंथणी करीनें, जे रिचा वर्ग इत्यादिक करया छे, ते अनी विकृति कहेवाय छे.अने जे वतानो उद्देश करीने जे सूकतमां वर्णन छे ते देवता उपरथी ते सुक्तनुं नाम पडे छे, जेमके अग्निसूक्त, विष्णूसूक्त, परजन्यसूक्त इत्यादिक.ओक रुगवेदमां अगीआर सूक्त छे ओम कहेवाय छे.ओ प्रत्येक सूक्तने रुषितो खरो, पण तेने सूक्तनो कर्ता न कहेता द्रष्टा केहे छे.अने केटलाओक ग्रंथमा अने कर्ता पण गणे छे घणु करीने वेद अपौरुष छे ओ मत ज्यारथी चाल्युं त्यारथी तो रुषिओने कर्ता नथी