శ్రీ పెండెం వాసుదేవ్ -
అధ్యక్ష మహాశయా!ఈ ఆరోగ్యశాఖ విషయములో ప్రభుత్వముయొక్క అశ్రద్ధ పూర్తిగావుందనీ ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చును.ఏవిధముగా ప్రజలను అణచిపెట్టడానికి పోలీసుశాఖలో డబ్బు విషయములో నైతేనేమి, పోలీసు జవానుల విషయములోనైతేనేమి, పోలీసు శాఖలో ఏవిధంగా తగినంతశ్రద్ధ తీసుకుంటున్నారో, ఆవిధంగా ఈశాఖలో ప్రభుత్వం శ్రద్ధ తీసుకొనుటలేదు.ఈ మూడ సంవత్సరాల నుంచి ఈ ప్రభుత్వ విధానం చూస్తున్నాం.గత బడ్జటు సెషన్లో వినిపించాను.హైదరాబాదు రాష్ట్ర జనాభాను బట్టి చూస్తే ఆరోగ్య శాఖకు కేటాయించిన డబ్బునుబట్టి చూస్తే తల ఒకటికీ సంవత్సరానికి ౧౨ అణాలు చొప్పున కేటాయించినట్లు కనబడుతోంది.[ MR.DEPUTY SPEAKER IN THE CHAIR].ఒక కోటి వారి లక్షల జనాభాకు ఆరోగ్య విషయములో ఖర్చుపెట్టే డబ్బును చూస్తే ప్రతీ ఒక్కరికి సెల ౧కి అణా చొప్పున ఖర్చు పెట్టబడుతోందని తెలుస్తున్నది.అయితే పోలీసుశాఖ ఖర్చు, మనిషి ౧కి నెలకు ౧- ౦- ౯౦ చొప్పున పడింది.ఆ విధంగా ఆరోగ్యశాఖలో ఈ ప్రభుత్వం శ్రద్ధ తీసు కోవడంలేదని స్పష్టంగా తేలిపోతోంది.ఈ ప్రభుత్వం
" Progress of the Health & Medical Departments of Hyderabad State" అని ఒక పుస్తకం ప్రకటించారు.దానిలో నుంచి ఎంత జనాభాకు ఎంతమంది డాక్టర్సువున్నదీ, ఎంత జనాభాకు ఎంతమంది నర్సులున్నది, ఎంతమంది కాంపౌండర్లున్నదీ ఎంతమంది మిడ్- వైవ్స్ వున్నదీ, ఈశాఖలు మీకు చదివి వినిపిస్తే ఈ ప్రభుత్వం ఆరోగ్య శాఖయందు చూపుచున్న అశ్రద్ధ బయటపడుతుంది.హైదరాబాదు రాష్ట్రములో ఫస్టుక్లాసు డాక్టర్లు 83 వున్నా అనగా దాదాపు 8 ర లక్షల జనాభాకు ఒక ఫస్టుక్లాసు డాక్టరున్నాడన్నమాట.సెకండుకాసు డాక్టర్లు 3 వున్నారు అనగా ఓ౦ వేలమందికి ఒక సెకండుక్లౌసు .డాక్టరున్నాడు.నర్సులు 335.మంది, అనగా దాదాపు ౫౦ పేలమందికి ఒకనర్సు, మిడ్- వైపు ౮, అనగా అఅ లక్షలకు ఒక మిడ్- వైఫ్ వున్నది.కాంపౌండర్సు 38 మంది, అనగా దాదాపు 30 వేలకు ఒక్క ' కాంపౌండరు చొప్పున వున్నారు.అంటే ఒక తాలూకా జనాభాకు ఒక డాక్టరు, ఒక నర్సు, ఒక కాంపౌండరు రావడం జరిగింది.జిల్లాలలో చూచినట్లయితే తాలూకాకు ఒక దవాఖానా వుంటుంది.ఈ విధంగా జిల్లాలలో యావరేజీని ( Average ) చూస్తే ఒకలక్ష జనాభాకు ఒక డాక్టరు, ఒక నర్సు, ఒక కాంపౌండరు వుంటున్నారు.ఆరోగ్యశాఖ విషయంలో అసెంబ్లీలో ఒక ప్రశ్నకు సమాధాన మిస్తూ జిల్లాలో, ఏవిధంగా, మందుల విషయంలో, డాక్టర్లు స్టాఫ్, విషయంలో ఎంతఖర్చు పెట్టారో చెప్పారు.x0 వ సంవత్సరం ఖర్చులు *3 చివరివరకు పోల్చి చూస్తే ఈ విధంగా
వున్నది.౫౧ లో మందుల విషయంలో భువనగిరి హాస్పిటల్ లో రూ.E, PRG లు చూపించారు.దీనిలో డైట్, మెడిసజ్ ఖర్చులున్నాయి.ఈ డబ్బు 3 లో రు.3, FF0 లకు దిగింది.ఇక్కడ ఆరోగ్యశాఖ విషయంలో ఎక్కువ చేశామని చెబుతారు.గత సంవత్సరం కన్న ఈ సంవత్సరం ఎక్కువ చేశామని, ఇది అభివృద్ధి దశలోకి రావడం జరిగిందని మంత్రిగారు సెలవిచ్చారు.కాని ఈ అభివృద్ధి దశ ఏవిధంగా వున్నదో ఈ అంకెలనుబట్టి మనకు తెలుస్తుంది.సూర్యాపేటలో ౫౦లో రు.౮, ౦౨౭ లుంటే 83 లో రు.3,000 లకు దిగింది.జనగాంలో రు.3,3 లుం టే x3 లో అ, లాజర కు దిగింది.ఈ విధంగా నల్లగొండ జిల్లాలో వున్న ఆయుర్వేద యునానీ దవాఖానాల ఖర్చు విషయంలో తగ్గిపోయింది.ఆరోగ్యశాఖయందు ప్రభుత్వం యొక్క శ్రద్ధ ఏవిధంగా వున్నది నేను పైన చూపించిన ఈ 3 మద్దులవల్ల తేలిపోయింది.ఇలాటి లావాటి బడ్జెటు పుస్తకాలలో ముందు డబ్బు ఎక్కువ చేసి చూపించడంకాదు.మొన్న చర్చ జరిగినప్పుడు ఈ లెక్కలు చదివి వినిపించాను.ప్రతి సంవత్సరం ఈ శాఖలో, విద్యాశాఖలో ౧౫ నుంచి ౨౦ లక్షల డబ్బును మిగిల్చి చూపించే అలవాటు ఈ ప్రభుత్వానికున్నది.పోలీసు మద్దులు పెంచడం ఆరోగ్యశాఖ, విద్యా శాఖ నుంచి ౧౦ లక్షలు, లక్షలు, ౨0 లక్షలు మిగల్చడం చివరికి బడ్జెటు మొదటలో మళ్లీ ఎక్కువ చూపించడం ఈ ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చినప్పటినుంచి అలవాటై పోయినది.నేను ఈ విధానాన్ని పూర్తిగా వ్యతిరేకిస్తున్నాను.ఆరోగ్యశాఖ మంత్రిగారు తనశాఖ కింద బడ్జెటులో చూపించబడిన మొత్తం డబ్బునంతా తన శాఖ కిందనే ఖర్చుపెట్టేందుకు ప్రయత్నం చేయాలి.మంత్రిగారు పూర్తిగా ప్రజలయొక్క ఆరోగ్య విషయం ఆలోచించడానికి ప్రయత్నం చేయాలి.అసలు ఈ ఆరోగ్యశాఖకు సంబంధించిన విషయాలు తెలియనివారిని తీసుకు వచ్చి మంత్రిగా నామమాత్రంగా మట్టి బొమ్మలా తీసుకవచ్చి పెట్టడం సరిఅయిన పద్ధతి కాదు.ఉదాహరణకు ఈ ఆరోగ్యశాఖకు డాక్టరు చెన్నారెడ్డి గాంని మంత్రిగా వేస్తే వారు నేర్చుకొన్న వైద్య విద్య ఇందులో ఉపయోగపడేది.అగ్రికల్చరు శాఖకు మెడికల్ డాక్టరును పెట్టటమసేది, డాక్టరు చేతికి కొడవలి యిచ్చి కోయమన్న మాదిరిగా వున్నది.వారివారి నిపుణత్వానికి సంబంధించిన శాఖలను యిస్తే దానిని అభివృద్ధి పరచేందుకు వీలుంటుంది.నిన్న వ్యవసాయ శాఖ బడ్జెటు డిమాండ్లలో లక్షలాది రూపాయలు వివరాలేమీ ఇవ్వకుండా ముద్దలుగా చూపించారు.దాని విషయంలో వారూ గందరగోళపడి మననూ గందరగోళ పెట్టి, అవమానంపాలు' ' కావలసి వచ్చింది.డా.చెన్నారెడ్డి : మళ్ళీ మీరు గందరగోళంలో పడకుండా వుంటే చాలు...( Laughter)
శ్రీ వాసుదేవు !అవును.లక్షలాది రూపాయలకు లెక్కలు చూపించకపోతే ఇంత డబ్బు మంత్రులు తింటున్నారా, సభ్యులు తింటున్నారా ?అని ప్రజలు నిలలిసి అడుగుతున్నారు.ఆయుర్వేదం, యునానీ, దవాఖానాల విషయంలో ముఖ్యంగా హైదరాబాదులో వుండే ఆయుర్వేద, యునానీ కాలేజీ అయితేనేమి,
ఈ కాలేజీల్లో ఉత్తీర్ణులయిన విద్యార్థుల విషయంలో ప్రభుత్వం శ్రద్ధ తీసుకొనుట లేదు.సంవత్సరాల కోర్సులో వారికి స్కాలర్షిప్ విషయంలో నేమి, ఫీజు గురించైతేనేమి, విద్యార్థులు ఆ విద్య నేర్చుకొనేందుకు ప్రభుత్వం ఏమాత్రం ప్రోత్సాహం కలిగించేందుకు ప్రయత్నించుట లేదు.అల్లోపతి వైద్య విద్యకు సంబంధించిన కాలేజీల విషయంలో స్కాలర్షిప్లు మున్నగు సదుపాయాలు ఏవిధంగా కలుగజేస్తున్నారో, అదేవిధంగా ఈ దేశీయ వైద్యం పురాతనంగా వస్తున్న ఈ వైద్యాన్ని అభివృద్ధి చేసేందుకు ప్రభుత్వం చర్య తీసుకోవాలి.ఈ విద్యను అభ్యసించేందుకు ఈ విద్యార్థులలో ప్రోత్సాహం, ఉత్సాహం కలిగించాలంటే, వాళ్ళకు ఆర్థికంగా కూడా సహాయంచేయాలి.విద్యార్థులు ఉత్తీర్ణులై వెలుపలకు వచ్చిన తరువాత వెంటనే ఉద్యోగం దొరికే మార్గాలు కూడా వుండాలి.మంత్రిగారివద్దకు వెళ్ళి చెప్పాం.ఒకఆయన సాలార్ జంగ్ కాలంనుండి ౨౬ సంవత్సరాలనుండి ఉద్యోగం చేస్తూ వచ్చాడు.ఈ ప్రభుత్వం వచ్చిన తరువాత ఆయనను ఉద్యోగం నుండి ఊడపీకారు.ఈ విధంగా ఒకరిని ఉద్యోగం నుండి తగ్గించడం, అక్కడ ఎవరినో తీసుకువచ్చి పెట్టడం జరుగుతోంది.ఈ పద్ధతి సరైనది కాదు.భువనగిరి ఆయుర్వేద దవాఖానా రెగ్యులర్ గా వుండాలి.ప్రతి తాలూకాలో ఆయుర్వేద, యునానీ దవాఖానా పెట్టాలి.నల్లగొండ జిల్లాలో మూడు చోట్ల భువనగిరి, నల్లగొండ, మిర్యాలగూడాలోను మాత్రమే దవాఖానాలున్నాయి.ఈవిధంగా కాకుండా ప్రతి తాలూకా సెంటరులో ఆయుర్వేదా యునానీ దవాఖానా పెట్టాలి.ఈ హాస్పిటల్సులో రోగులను చేర్చుకొనేందుకు మంచాలు పెట్టే ఏర్పాటు చేయించాలి.ఈ నాటివరకు ఆయుర్వేద యూనాని దవాఖానాలలో రోగులు చేరి చికిత్సపొందే అవకాశం లేదు.కాబట్టి ఆయుర్వేద, యునానీ దవాఖానాలలో రోగిష్టులు చేరి చికిత్స పొందేందుకు ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేయాలి.ఈ విషయమై ఇక్కడ గత సంవత్సరము తెలిసినప్పటికీ ఈనాటి వరకు దీనిని గురించి శ్రద్ధ తీసుకొనలేదు.కాబట్టి మంత్రిగారు ఈ విషయంలో ఎక్కువ శ్రద్ధ తీసుకొనవలెను అని కోరుతున్నాను.విద్యార్థుల విషయంలో స్కాలర్షిప్స్ యివ్వాలని, నిపుణత్వం సంపాదించేందుకు, యితర దేశాలకు శిక్షణకొరకు స్కాలర్షిప్స్ యిచ్చి ఏ విధంగా పంపుతున్నారో ఆ ప్రకారం యీ విద్యా ర్థులను కూడా ప్రోత్సహించేందుకు స్కాలర్షిప్స్ యివ్వాలని, ఈ విషయంలో కూడా మంత్రిగారు ఎక్కువ శ్రద్ధ తీసుకొనవలెనని కోరుతున్నాను.श्री भगवानराव बोरलकर :- अध्यक्ष महोदय, यहां मेडिकल डिपार्टमेंट के लिये मांगें पेश की जा रही हैं ।गये साल भी जिस तरह से मांगें पेश की गयी थीं और आयंदा भी की जायेंगी हमारे सामने गये साल का जो रिपोर्ट आया है असमें स्टेट भर में २१७ हॉस्पिटल खोले गय थे और अिस साल अस संख्या में कोओ खास जिजाफा नहीं हुवा ।कहीं ओक या दो हॉस्पेटलस का मिजाफा हुवा भी हो तो वह कोअी खास जिजाफा नहीं है।हम अिन हॉस्पिटलस के लिये करीब करीब सव्वा करोड रूपया खर्च कर रहे हैं।यह जो रुपया खर्च हो रहा है वह ज्यादा तर शहरों के लिये ही खर्च किया जा रहा है।अजलाओं में हॉस्पिटलस खोलने के लिये कोअ रकम खर्च नही की जारही है।अजलाओं में जो फायदा जिनसे होना चाहिये वह नहीं हो रहा है।हमारे परभणी जिले में तो बहुत पहले से मांग है कि यहां हॉस्पिटलस ज्यादा खोले जाने चाहिये ।आयुर्वेदिक दवाखाने वहां खोलने के लिये भी कहा गया, लेकिन कुछ ध्यान अबतक नहीं दिया गया।की मर्तबा यहां पर सवाल भी पूछे गये और पिछले सेशन के दौरान में भी मैंने जिस बात को हाजुस
के सामने रखा था कि वहां पर दवाखाने की सख्त जरूरत है, लेकिन ध्यान नहीं दिया गया ।आपको मालूम ही है कि गये साल सारे स्टेट में कॉलरा हुवा था असी तरह मराठवाडें में भी कॉलरा हुवा।लेकिन देखा गया कि अस जमाने में भी वहां के जो हेल्थ ऑफिसर थे अन्होंने अस तरफ कोओ तवज्ज नहीं की।असी तरह मुझे यह भी कहना है कि हर जिले के लिये अलग टी.बी सॅनेटोरीयम ( T.B.Sanitorium ) भी खोला जाना चाहिये ।आज बड़े बड़े शहरों में ही जिस तरह से टी.बी.हॉस्पिटल्स की सहूलियतें नहीं हैं, लेकिन अजलाओं के मरीज जितनी दूर नहीं आ सकते अिस लिये जिलों की जगहों पर भी टी.बी.हॉस्पिटलस खोलने की जरूरत है।अगर अिस तरफ कनसर्न मिनिस्टर ध्यान नहीं देंगे तो मैं अन्हे साफ तौर पर कहना चाहता हूं कि अन्हे यहां पर भी त्रावनकोर कोचीन देखना पडेगा |अक्सरे डिपार्टमेंट ( X- Ray Department ) के मुतालिक मुझे कहना है कि आज परभणी में अक्सरे डिपार्टमेंट नही है और यदि किसी को अक्सरे निकालना हो तो असे हैदराबाद आना पडता है, और जिसमें काफी रुपया खर्च होता है ।जिसलिये मेरी दरखास्त है कि वहा॑पर अक्सरे डिपार्टमेंट खोला जाना चाहिये ।हर तालुकें में अिसे खोला जाना चाहिये जैसा मेरा ख्याल नही, लेकिन मुख्य मुख्य तालुकों में तो अिसे खोला जाना चाहिये ।युनानी अस्पताल जो कि पुरंदा में है, असके बारें में कहना चाहता हूं कि यहां काम अच्छी तरह नही हो रहा हैं।जिस तरह के दवाखानों में अिजाफा करने की जरूरत है और दवाखानें ज्यादा अच्छी तरह से चलाओ जाने चाहिये ।अिसके साथ साथ अंक और चीज यह भी कहना चाहता हूं कि यह कहा जाता है कि फायनान्स के कारण यह काम नही बढाया जा सकता ।हमारी बहुत अच्छा है कि यह काम ज्यादा से ज्यादा बढे लेकिन हम मजबूर हैं।यह चीज मैं मान सकता हूं कि हमारे पास फायनान्स की कमी हैं, लेकिन जो भी फायनान्सेस मिलते हैं, अन्हें भी यदि ठीक तरह खर्च किया जाय और फुजूल खर्ची को कम किया जाय तो अससे भी काफी काम किया जा सकता है ।जब कोअी अपीडेमिक फैलने के अिमकानात हों तो पहले से ही असपर ध्यान देना चाहिये, लेकिन हम देखते हैं कि पिछले साल जब परभणी में कॉलरा हुवा तो कुछ भी ध्यान पहले से नही दिया गया।आपने जो मेडिकल बॉक्सेस १५७ मवाजियात में रखें हैं, अनके बारें में मैं कुछ अर्ज करना चाहता हूं।जो भी जिस तरह काम में दिलचस्पी लेतें है, जैसे लोगों के पास यह रखे जाने चाहियें।जिसमें किसी पार्टि का सवाल नही आना चाहिये ।या कोओ पार्टिबाजी का काम नहीं है।जिसमें सियासी नुक्तेनजर नहीं आना चाहिये ।आज यह बॉक्सेस ज्यादा तर कांग्रेस के लोगों के ही पास रखे गये है।कम से कम परभणी जिले के बारें में तो मैं कह सकता हूं कि यह बॉक्सेस कांग्रेस के लोगों के ही पास रखे हैं और किसी कारण जनता को अससे जितना फायदा मिलता चाहिये वह नहीं मिल रहा है, क्योंकि जनता काँग्रेस के लोगों से डरती हैं और उनके पास दवा के लिये नहीं जाती।गरीब लोग अनके पास जाने से डरते हैं।जिस तरह पार्टी फिलिंग ( Party feeling ) जिसकाम में नहीं लाया जाना चाहिये, क्योंकि यह
तो आवाम की भलाओं का काम है।जिसका मकसद तो यही है कि सब अव्वाम को
बिस बॉक्सेस से पूरा फायदा मिल सकें।जैसी भी कभी शिकायतें हमारे पास आओ हैं कि जिन
कांग्रेस के लोगोंके पास यह बॉक्सेस रखे है वे पैसे लेकर जिसमे से लोगों को दवा देते है।यदि आपका यह मंशा है तो अिस तरह से काम नहीं चलेगा।सब को यदि फायदा पहुंचें जैसा आपको लगता है तो कांग्रेस के लोगों के पास जो यह बॉक्सेस दिये गये है वह ठीक नही है।जो भी आदमी अिस तरह के काम से दिलचस्पी रखता है असके पास, बिना किसी पार्टि का लिहाज किये, यह बॉक्सेस देने चाहिये ।आपको अिन बॉक्सेस की तादाद बढानी चाहिये ।असी तरह मुझे यह कहना है कि अस्पतालों में जो भी आज कॉटस ( Costs ) रखे जाते है, अनकी भी तादाद बढाने की जरूरत है |बेड्स ( Beds ) बढाने की जरूरत है।सिर्फ चादरें फटी है अन्हे खरीदा गया, जैसा कहकर और चादरें बढा कर काम नही चलनेवाला है बल्कि ॲकामाडेशन ( Accodmodation ) को बढाना चाहिये।जिसके लिये ज्यादा बेड्स बढाने की जरूरत है ।आज करीब पावनेदो करोड लोगों की खिदमत हुकूमत करती है और यह ध्यान में रखकर यदि देखा जाय तो पब्लिक हेल्थ पर हुकूमत कितना खर्चा कर रही है तो मालूम होगा कि यह रक्कम बहुत ही कम है और जिसका काव किस तरह किया जा रहा है जिसकी यूरी जानकारी अिस मवाजने में कुछ पॅरेग्राफसमें बतलाओ गभी है।बखले के ॲडमिनिस्ट्रेशन में जि स तरह काम चला करता था वैसा ही काम आज भी चल रहा है ।दवाखानों में जो पेशंट रहते हैं असके भी मुतालिक मुझे यह कहना है कि जो भी डॉक्टर्स अस्पताल में रहते हैं वे पेशंट की तरफ ज्यादा ध्यान नहीं देते।हमारे यहां डॉक्टर्स की तादाद भी कम है ।जिसको बढाये बिना यह सवाल हल नही होगा।कहा जाता है कि हमारे पास फायनान्स नही है, लेकिन यह मद अितना जरूरी हैं कि जिसके लिये तो कहीं से भी क्यों न हो फायनान्स हासिल करने की कोशिश की जानी चाहिये ।अिस बात को यदि आप नहीं करेंगे तो अगले तीन साल में तो आपका अनसाफ ही होनेवाला हैं और जो काम आप करेंगे असी पर अव्वाम आपको चुनकर देगी या नही देगी, यह मुन्हसिर है।पब्लिक हेल्थ के जो अफसर हैं, असके बारें में यह कहना है कि यदि कोअ अफसर छुट्टी पर जाता है तो असकी जगह पर कभी महीनों तक कोअी दूसरा अफसर नही भेजा जाता और काम ठीक तरह से नहीं चलता |मेरा सुझाव यह है कि जिस तरह से रेल्वे डिपार्टमेंट में अंक रिलिव्हिंग स्टाफ ( Relieving staff ) अलग मेंटेन ( ) किया जाता है
और यदि कोअी आदमी छुट्टी पर गया तो असकी जगह पर अस रिलिव्हिंग स्टॉफ के आदमी को भेजा जाता है असी तरह यहां भी अक रिलीव्हिंग स्टाफ रखना चाहिये ताकि ओक डॉक्टर या और कोशी छुट्टी पर जाय तो असकी जगह पर तुरंत दूसरे को भेजा जा सके।जिस तरह यदि किया जाय तो बहुत अच्छा होगा।अिस पर मिनिस्टर साहब गौर फरमाये ।असी तरह अिस डिपार्टमेंट की तरफ से स्वच्छता सप्ताह भी किया जाना चाहिये और अस तरह लोगों में प्रचार भी काफी करना चाहिये ।जिसके लिये वॉल पोस्टर्स, सिनेमा, पॅमफ्लेट आदि का उपयोग किया जा सकता है और कॉलरा आदि रोगों से बचने के लिये क्या किया जाना चाहिये असके बारें में देहात के लोगों को बताया जा सकता है।अब में अपनी तकरीर खतम करता हूं।