Punjab Vidhan Sabha Digitizee by;
Panjabigital Library
REFERENCES to the death of late Dr.SatyapaL
में फैसला किया था कि अगर खून गिराना पड़े तो अपना गिराया जाए किसी दूसरे का नहीं ।इस शानदार तहरीक में पंजाब ने जो हिस्सा लिया आने वाली नस्लें उसे हमेशा याद रखेंगी।हिंदुस्तान की तारीख लिखने वाला कोई शख़्स भी पंजाब के शानदार काम को नहीं भुला सकता और इस शानदार काम को शुरु करने वाले थे हमारे प्यारे डाक्टर सत्यपाल जो आज हम म नहीं हैं।उनकी जबान और कलम में वह ताकत थी कि छोटे बड़े सब उन के असर से एक शमा की तरक़ परवानवार दौड़ते थे।वह खुद मुजस्तमाए कुरबानी थे और सब को कुरबानी देना सिखाते थे ।यह कोई एक दिन दो दिन, दो साल, पांच साल या दस साल की बात नहीं बल्कि उन की जिन्दगी ही एक मुसलसल कुरवानी थी ।यही कुरबानी की स्पिरिट उन को हमेशा और हर हाल में सहारा देती रही ।आप जानते हैं कि उन में बहुत सी खूबियां थीं जिन में से एक बड़ी खूबी यह थी कि वह फैसला ' बहुत जल्द कर लेते थे ।जो भी बात हो वह फौरन फैसला कर के अपना हाथ खड़ा कर देते थे कि यूं होना चाहिये ।वह वक्त बिल्कुल जाया न करते थे ।एक जरनैल, एक लीडर में यह खूबी ज़रूर होनी चाहिये ।में सिर्फ एक मिसाल पेश करता हूं |डाक्टर साहिब एक छोटे से कमरे में बैठे जो उन का दफतर था अखबार के लिये Editorial लिख रहे थे।किसीने दीकिनारकली में बच्चियों के एक जलूस पर पुलिस ने लाठी चार्ज किया और बहुत जबरदस्ती की।अभी पैग़ाम लाने वाले की बात खत्म भी नहीं हुई थी कि वह कुर्सी से उठे, पगड़ी सिर पर रखी और अनारकली जाकर वहीं से जेल में पहुंच गये ।इसी तरह वह हमेशा खिदमत और कुरबानी के लिये आमादा रहते थे ।हमें रंज है कि आज वह हमारे दरमियान नहीं
।आप जानते हैं कि यह रंज हमें ही नहीं बल्कि सारे मुल्क ने कितने रंज और फसोस का इजहार किया उन की मृत्यु पर मेरे पास बेशुमार पैग़ाम और तार आए जिन में Bar Associations और दूसरी Associations और सभाओं ने उन की मौत पर बहुत ही फ़सोस किया है ।और क्यों न हो ?सत्यपाल हिंदुस्तान की जिन्दगी का एक हिस्सा थे और उस की तारीखे आजादी का हिस्सा थे ।आज भी वह देखने में हमारे दरमियान नहीं है मगर मैं यह समझता हूं कि वैसे वह हमेशा ही हमारे साथ रहेंगे।हम अपने देश की तरक्की चाहते है और वह जानबाज जो उमर भर अपने मुल्क ही के बारे में सोचता रहा वह जरूर हमेशा हमें हौसला देता रहेगा।में अब ज्यादा वक्त न लेता हुआ उन की याद और स्मरण करते हुए यह तहरीक करता हूं कि उन की याद में आज का इजलास मुलतवी कर दिया जाए ।मराठ गपाल मिय्य ( ग) : पाठ सी ਗੁਪਾਲ
ਇਹ ਮਹਸੂਸ ਕਰਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਦੁਖ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਹੁਤ ਬੜੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਡਾਕਟਰ ਸਤਪਾਲ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹਨ।ਅੱਜ ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚੀਫ਼ ਮਿਨਿਸਟਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਹਰਫ਼ ਹਰਫ਼ ਦੀ ਤਾਈਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਸਚ ਮੁਚ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਮੁਜੱਸਮਾ ਸਨ।ਉਂਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਕੁਰਖ਼ਾਨੀ ਦੇ ਬਦਲੇ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ
[ ਸਰਦਾਰ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ
ਮੈਂਬਰੀ, ਸਪੀਕਰੀ ਯਾ ਵਜ਼ਾਰਤ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਤਕਲੀਫਾਂ, ਜੇਲ੍ਹ ਅਤੇ ਫਾਂਸੀ ਮਿਲਦੀ ਸੀ।ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਤੇ ਫੇਰ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਟਾਣ ਵਾਂਗੂੰ ਮਜਬ ਤ ਰਹੇ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਕਾਇਮ ਕਰ ਗਏ।ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1931 ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਪਹਿਲ ਮਿਲਿਆ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ।ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ 1954 ਤੀਕਰ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹਤਰਾਮ ਦੇ ਕਾਬਲ ਲੀਡਰ ਸਮਝਦਾ ਰਿਹਾ।ਮੇਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਾਤੀ ਤੁਅੱਲਕਾਤ ਸਨ ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਖੂਬੀਆਂ ਤੋਂ ਸਭ ਵਾਕਿਫ ਹਨ ਅਤੇ ਸਪੀਕਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਵਾਯਾਤ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਸਭ ਤਾਰੀਫ ਕਰਦੇ ਹਨ ।ਪੋਸ ਮੈਂ ਚੀਫ਼ ਮਿਨਿਸਟਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਤਾਈਦ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਇਸ ਤਹਰੀਕ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅਜ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਅਜਲਾਸ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।PUNJAB LEGISLATIVE ASSEMBLY
ਸਰਦਾਰ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਧੂਤ ( ਟਾਂਡਾ) : ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਸਾਹਿਬ
ਅਜ ਦਾ ਦਿਨ ਸਾਡੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਫ਼ਸੋਸ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ House.ਦੇ ਸਦਰ ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਜੁਦਾ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਸਾਡੇ House ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਨੂੰ ਸਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਬੜੀ ਬੀ ਨਾਲ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ।ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਦੋ ਪਹਿਲੂ ਬੜੇ ਨੁਮਾਇਆਂ ਤੌਰ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।Original with; Punjab Vidhan Sabha
ਪਹਿਲੀ ਚੀਜ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਚੋਂ ਸਨ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੋ Heroes ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਉਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਕੌਮੀ ਤਹਰੀਕ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਦ ਗੁਲਾਮ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈਣਾ ਇਕ ਗੁਨਾਹ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈਣਾ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਰਸੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮਣਾ ਸੀ ਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੜਨਾ ਸੀ।ਡਾਕਟਰ ਸਤਪਾਲ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਕਿਚਲੂ ਉਹ ਅਦਮੀ ਸ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ Rowlett Act ਜਿਹੇ ਕਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ challenge ਕੀਤਾ।ਪਹਿਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ ਪਰ ਪਿਛੋਂ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿਤੀ ਗਈ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬੱਚੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਤੇ ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਅਸਾਂ, ਡਾਕਟਰ ਸਤਪਾਲ ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਕਿਚਲੂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਲਾਟ ਬਨਾਉਣਾ ਹੈ ।ਉਸ ਵੇਲੇ
Punjab Vidhan Sabha
REFERENCES TO THE DEATH OF LATE DR.SATYAPAL
ਲਾਟ ਬਣਨਾ ਬੜੀ ਚੀਜ਼ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਗੁਲਾਮ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਕਿੰਨੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿਤੀ ਸੀ।( ਜੀ ਚੀਜ਼ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਾਰੇ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ ਹੀ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਲੜੀ ਬਲਕਿ ਕਾਂਗ੍ਰੇਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰਖਣ ਲਈ ਬੜਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ।ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਉਹ ਸ਼ਖਸ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕਾਂਗ੍ਰੇਸ ਦਾ ਝੰਡਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਚਾ ਰਖਿਆ ਹੈ।ਬਿਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਸਕਦਾ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ Community ਦੀ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕਾਂਗ੍ਰੇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਖਿਆ।ਇਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਬਦੌਲਤ ਸੀ ਕਿ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਜੱਥੇਬੰਦੀ ਨਹੀ ਸੀ ਤੋੜ ਸਕਿਆ।ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗ੍ਰੇਸ ਦੇ ਸਦਰ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਨੂੰ ਐਨਾ ਮਾਨ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਜਿੰਨਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਬੜੇ Leader ਸਨ ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕੌਮੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਤਾਂ ਉਹ Hero ਸਨ ।ਇਹ ਬੜਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਨਵੀਂ Constitution ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਦ ਅਸਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣੀ ਪਹਿਲੀ Assembly ਦਾ Speaker ਚੁਣਿਆ |ਇਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਕ ਮੌਜੂੰ ਇਜ਼ਤ ਸੀ।ਸਚ ਪੁਛੋ ਤਾਂ ਇਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਕ ਸੀ ।ਫੇਰ Speaker ਬਨ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਖੂਬੀ ਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕੇ ਚਲਾਇਆ ਕਿ ਇਥੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਗਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਜਾਂ ਝਗੜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ।Opposition ਨੂੰ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ accommodate ਕਰਦੇ ਸਨ।ਇਹ ਸਾਡੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਿàਤਾਂ ਸੁਣਦੇ ਸਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ।ਇਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਸ਼ਾਨ ਸੀ ਕਿ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਾਧਾ ਘਾਟਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦਾ ।ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਸਾਡੇ House ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਤੇ Dignity ਨੂੰ ਦੂਣਾ ਕਰ ਦਿਤਾ ਸੀ।ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਚੋਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅਪਣਾ ਕੁਝ ਬਣਾਇਆ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਗਵਾਇਆ ਹੀ ਹੈ ਖਾਸ ਕਰਕੇ financial ਤੌਰ ਤੇ |ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਮੇਰਾ