[ ਸਰਦਾਰ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ
ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਵੇਖ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।ਹੁਣ ਮੁੱਰਬੇ ਬੰਦੀ ਹੋਣ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰਖਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।ਇਥੇ ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਦਸ ਦੇਵਾਂ ਕਿ ਬਿਸਤ ਦੁਆਬਾ ਨਹਿਰ ਦੀ ਸਰਵੇ ( Survey) ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ slignment ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਪਰ Consolidation ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਹਿਰ, ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਰਜਬਾਹੇ ਕਢੇ ਗਏ ।ਡੈਮ ਦੀਆਂ alignments ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੋਈ 150 ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ consolidation ਦੀ Revocation ਹੋਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ।ਇਹ ਮਹਿਕਮਾ Irrigation ਦੀ Efficiency ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ।ਜੇਕਰ Consolidation ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ alignment ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਨੁਕਸ ਨਾ ਪੈਂਦਾ।ਫੇਰ Consolidation of Holdings ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਧੇ।Grow More Food ਸਕੀਮ ਨੂੰ ਤਰੱਕੀ ਮਿਲੇ ਪਰ ਜੇਕਰ ਮੁੱਰਬੇ ਬੰਦੀ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਹ ਵਿਚ ਹੀ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੈਦਾਵਾਰ ਤੇ ਮੁਜ਼ਿਰ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।ਕਈ ਕੇਸ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਕਿ consolidation ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ alignment ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।ਅਤੇ ਜਦ consolidation ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ ਤਾਂ alignment ਕਿਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚ ਦੋ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ consolidation ਨੂੰ revo ke ਕਰਨਾ ਪਿਆ।PUNJAB LEGISLATIVE ASSEMBLY
ਇਸ ਦੇ ਉਪ੍ਰੰਤ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਨੂੰ Compensation ਦੇਣ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ।ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ Common Pool ਤੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਲੈ ਰਹੇ ਹਾਂ ਪਰ ਪੇਂਡੂਆਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਤਕ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਿਹਾ।ਇਹ ਬਹਾਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ acquisition ਕਰ ਲਈ ਹੈ ਤਾਂ ਹੁਣ evaluation ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਾਗਜ਼ਾਤ complete ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਤਾਂ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ।ਇਥੇ ਮੈਂ ਇਹ ਦਸ ਦੇਵਾਂ ਕਿ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਿਚ ਦੇਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਨਿਰਾਸਤਾ ਫੈਲ ਰਹੀ ਹੈ।ਤੀਜੀ ਗਲ Drains ਬਾਰੇ ਹੈ।ਬੇਸ਼ਕ ਇਹ ਅਛਾ ਕੰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਡੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਭੀ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ Drains ਵਿਚ ਹਨ ।ਰਜਬਾਹੇ ਅਤੇ ਨਹਿਰਾਂ ਵੀ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।Drains ਦੀ ਜੋ alignment ਕੀਤੀ ਹੈ ਉਸ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਕਟੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।ਮੈਂ ਇਸ ਪਾਸੇ Development Minister ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।ਜਦੋਂ ਤਕ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਉਦੋਂ ਤਕ ਕੋਈ ਲਾਭ Punks Vidhan sabhਨ ।ਜਦੋਂ ਪੁਲ ਬਨਣ ਦਾ ਵਕਤ ਆਵੇਗਾ ਤਾਂ ਹੋਰ ਤਕਸੀਮ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸ
Digitized by; Panjab Digital Library
ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕੋਈ Efficiency ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।ਮੈਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਜਿਥੇ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨਾਲੇ ਵਿਚ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ ਉਥੇ ਧਿਆਨ ਰਖਿਆ ਜਾਵੇ।ਇਕ ਅਰਜ਼ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਦੁਆਬੇ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਥੋੜੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਰ ਦੂਰ ਖਿਲਰੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹਨ ਤੇ ਨਹਿਰ ਤੇ ਪੁਲ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਚਾਰ ਪੰਜ ਪੰਜ ਮੀਲ ਦਾ ਘੇਰਾ ਪਾ ਕੇ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ।ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਕਲੀਫ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।ਇਸ ਲਈ ਇਕ ਮੀਲ ਤੇ ਨਹਿਰ ਤੇ ਪੁਲ ਬਣਾ ਦਿਤੇ ਜਾਣ ਤਾਂ ਜੋ ਵਾਹੀ ਵੀ ਸੌਖੀ ਹੋ ਸਕੇ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ।ਇਸ ਪਾਸੇ ਉਚੇਚਾ ਧਿਆਨ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇ।ਜੇਕਰ ਮਹਿਕਮਾ ਇਹ ਕਹੇ ਕਿ ਉਸ ਪਾਸ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਖਰਚ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਇਹ ਖਰਚ General Revenue ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਇਕ ਹੋਰ ਅਰਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਬਿਸਤ ਦੁਆਬ ਕਨਾਲ ਦਾ ਬੈਂਕ ਪਕਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।ਇਕ ਕੰਢਾ ਪਕਾ ਹੋਣ ਨਾਲ distance reduce ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।ਜਿਥੇ ਮੰਡੀਆਂ ਬਣਨੀਆਂ ਹਨ ।ਅਨਾਜ ਦਾ ਵਪਾਰ ਹੋਣਾ ਹੈ ਉਥੇ ਆਵਾਜਾਈ ਸੌਖੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।ਜੇਕਰ ਬਿਸਤ ਦੁਆਬ ਨਹਿਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨੂੰ ਪਕਾ ਕਰ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜਲੰਧਰ ਵਿਚ ਆਵਾਜਾਈ ਸੌਖੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ approach roads ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇ।ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਤਰੱਕੀ ਮਿਲੇਗੀ ।ਇਕ ਹੋਰ ਅਰਜ਼ ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਕੁਝ ਜ਼ਮੀਨ requisition ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਪੁਟ ਕੇ ਨਹਿਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪੱਕੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਖਰਾਬ ਹੋਈਆਂ।ਯਾ ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ acquire ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਮਿੱਟੀ ਪੁਟ ਲਈ ਗਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਾਲੇ ਤੀਕਰ compensation ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਗਿਆ।ਕਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਹੁਣ ਤੀਕਰ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਗਿਆ।ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਬੋਤੀਆਂ ਹਨ।ਲੋਕ ਦੋ ਦੋ ਤਿੰਨ ਤਿੰਨ ਏਕੜ ਤੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਵਾਸਤੇ compensation ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਦੇ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨ ਭਾਵੇਂ ਨਹਿਰ ਵਾਸਤੇ ਲਈ ਯਾ ਪੁਟਾਈ ਵਾਸਤੇ ਲਈ ਗਈ ਸੀ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਤਾਂ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ ਨਾ
Original with;
[ मराठ सम्घाठा मिश्र ]
ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਫਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਅਰਜ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਖਰਚ ਘਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ।ਨਹਿਰੀ ਪਟਵਾਰੀ ਘਟਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾ ਦਾ ਕੰਮ ਦੂਜੇ ਮਾਲ ਦੇ ਪਟਵਾਰੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਫੇਰ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਜਿਹੜੇ ਮਾਹਿਰ ਬੁਲਾਏ ਹੋਏ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ हटी से रिडी आहे |corruption से घाठे दिस Opposition हाले अं ਆਖਣਗੇ ਕਿ 100 ਫੀ ਸਦੀ corruption ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਸਾਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਹੀ ਅੱਖੀਆ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਕਿ Oppos.tion ਐਵੇਂ ਵਧਾ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ।ਜਿਤਨੀ ਵੀ corruption ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਨੂੰ ਰੁਪਿਆ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।ਮੇਰੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਖਰਚ घडपट आहेगा राष्टिमी उठां ad 3i Betterment Charges ਬਹੁਤ ਜਾਵੇਗਾ ਵਰਨਾ ਖਰਚ ਨਾਲ ਲੋਕ ਲਤਾੜੇ ਜਾਣਗੇ ।PUNJAB LEGISLATIVE ASSEMBLY [24th March, 1954
श्री राम कुमार विघाट ( भिवानी) : स्पीकर साहिब !पंजाब सरकार ने नहर और Tube wells के लिये काफी रुपया रखा है और इस के लिए यह मुबारिकबाद की मुस्तहक है ।लेकिन मुझे अफसोस के साथ कहना पड़ता है कि इस बारे में जो इलाके ज्यादा मुस्तहक थे उन पर काफी तवजा नहीं की गई ।जिस इलाके से मेरा ताल्लुक है उस का ध्यान कराने की तो असल में जरूरत ही नहीं है क्योंकि हर दूसरे तीसरे साल कहत कर उसकी याद दिलाता रहता है।साल हुए इस इलाके में बड़ा सख्त कहत पड़ा ।चीफ मिनिस्टर साहिब और वज़ीर साहिब वहाँ गये और सब कुछ आंखों से देखा कि वहाँ की शानदार नसल के मुवैशी तड़प २ कर मर रहें हैं ।उस वक्त हम से कई वादे किये गये और हमें ऊमीद दिलाई गई कि हमारे इलाके में यह आखरी कहत होगा ।लेकिन वह वादे ऐसे ही थे जैसे शमशान में अर्थी के साथ जाने वाले के नेक इरादे होते हैं |जब मुरदे को ले कर शमशान में जाते हैं तो दिल में ख्याल आता है कि दुनिया आनी जानी है जिंदगी फानी है |यह पानी बुलबुला है इस लिए इनसान को नेकी करनी चाहिये और अपनी आगा संवारना चाहिये ।लेकिन घर आ कर वह सब कुछ भूल जाता है।हम से कहा गया था कि भाखड़ा से जो पानी बचेगा वह तुम को दिया जाएगा लेकिन यह अजीब बात है कि 1942 तक तो भिवानी का इलाका भी इस स्कीम में शामिल था मगर उस वक्त वह किसी तरह इस स्कीम से निकल गया ।खैर वह हकूमत तो अपनी न थी मगर अब तो सब कुछ आप के हाथ में है।आपको तो इस का ध्यान रखना चाहिए |जोका, सखानी वगैर गाँवों की हालत आपके सामने है।क्या वह आपकी तवज्जुह के मुस्तहक नहीं?हम सारे इलाके को खास तौर पर तवज्जह करनी चाहिए ।जो स्कीमें Tube well की बनाई थीं उन को जल्दी पूरा किया जाए।मगर आपने हमारी सब स्की में postpone कर दीं।अगर यही हाल रहा तो मुझे ख़तरा है कि खुट्टा न खासOf pinal with; ता फिर वही कहत न आ जाए ।मैं आपसे सरकार से और सब पार्टियों से
करता हूँ कि इस मामले को सारे पंजाब का मसला समझ कर हल किया जाए ताकि हमें फिर वही खौफ़नाक नजारा न देखना पड़े ।पीने के पानी के इलावा पाशी की भी हमें सख्त तकलीफ है।हमारे इलाके की पैदावार के बल पर वह 800 के करीब खड्डियां और ginning और dyeing के कारखाने चल रहे हैं लेकिन पानी न मिलने से जो तबाही आती है उस से कारखाने बन्द और घेशुमार मजदूर बेकार हो जाने से आप खुद समझ सकते कि मुल्क का कितना नुकसान होता है ।बिजली का भी यही हाल है।नंगल से जो बिजली देनी है उस से हम पर क्या असर पड़ सकता है।आप को मालूम होगा कि बम्बई में Hydro Electric बिजली:3½ रुपये पर देते हैं और यहां कहा जाता है 5 रुपये में मिलेगी |मैं ज़ करता हूँ कि इतना बोक ठीक नहीं ।श्री लाजपत राय ( हाँसी) : स्पीकर साहिब !यह जो Demand No.9 हमारे सामने पेश है यह 2, 76,58,300 रुपये की रक्म Irrigation के Capital expend ture के लिये है ।इस को देख कर मुझे यह ख्याल होता है कि इतने बड़े काम के लिए यह रक्म भी काफी नहीं है ।Capital expenditure में ऐसे नच शामिल हैं जैसे सुन्दर Branch को बारा मासी बनाना ।मैं कहता हूँ के ऐसे कानों पर जितना भी खर्च किया जाए ही कम है ।मैं यह भी कहना चाहता हूँ कि इस काम के साथ २ दूसरे कामों को भी बढ़ाया जाए ।मिसाल के तौर पर Tube well sche: ne को तरक्की दी जानी चाहिए |बहुत इलाके ऐसे हैं जहाँ नहर नहीं जा सकती ।वहाँ Tube well कानयाब किया जाए तो बहुत अच्छा हो |इस स्कीम पर भी दिल खोल कर खर्च करना चाहिए ताकि लोग खेती बाड़ी अच्छी तरह से कर सकें और अपनी जिन्दगी बेहतर कर सकें ।श्रीमान जी !जैसे पहले कहा जा चुका है ठिस्सर के इलाके में कई २ साल बारिश न हुआ करती थी।मैं खुश हूँ और वज़ीर साहिब का धन्यवाद करता
इस इलाके के लिये Sunder Branch बना दी गई है।यह बहर 32 लाख एकड़ ज़मीन संराब करेगी और इस ज़मीन से कम से कम एक लाख Bale कपास पैदा की जा सकेगी।एक लाख bale अमरीकी कपास की कीमत 13 करोड़ रुपया होती है।मुझे बहुत खुशी है कि सरकार ऐसे अच्छे कामों पर रुपया कर रही है।मुखालिफ नुक्ताचीनी के तौर पर कुछ ही कहें मैं कहूँगा कि Irrigation के महकमे और इस के अफसरों का काम तारीफ के काबिल हैं।श्रीमान जी !में कुछ तजवीजों के तौर पर भी अर्ज करना चाहता हूँ ।पहली है कि Water logging का इन्तजाम किया जाए ।Water logging की वजह से हाँसी तहमीन में हुए नुकसान होता है !पानी चढ़ जाता है और जो पानी से सैराब किये जाते हैं बरवार हो जाते हैं।मैं यह भी कहूँगा कि ज़ीरे से लेकर खेड़ी कंगन तक बिजली के कूओं की Line बना दी जाए ऐसा करने से पैदावार बढ़ेगी और लोगों को फायदा होगा !इस के इलावा कई
Original with; Punja Vidhan Sabha