धडा एकोणतीसावा
ಪಾಠ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂಬತ್ತು 5 TAR
ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತು ಹಾಕುವಾಗ ತತ್ತಳಿಸದೆ ಉಳಿದು ಕೊ೦ಡ ಕೆಲವೇ ಮಂದಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಂಗರು ಒಬ್ಬರು,
ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ತೆರಳಿ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇವರು ಸಮಾಜ, ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಅನ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಕೆರಳಿ ಚಾಟಿ ಏಟ ನಂಥ ಮಾತಿನ ಕಟಕಿಯಿಂದ ರಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನತೆ ಯನ್ನು ಬಡಿದೆಬ್ಬಿಸಿದ್ದು ನಾಟಕ ಗಳಿಂದ.
ಹರಿಜನ್ವಾರ", " ಸಂಸಾರಿಗ ", * ಕೇಳು ಜನಮೇಜಯ * ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಮೂರೇ ಬಾಗಿಲು , ಈ ಕತ್ತಲೆ - ಬೆಳಕು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಇವರ ಲೇಖನಿ ಜೀವಂತ. ಇವರ ವಿಚಾರ ಧಾರೆ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಮಯ ಹಾಗೂ ತೀಕ್ಷ. ಇವರ ನಾಟಕದ ವಸ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪೌರಾಣಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಎಲ್ಲವೂ ಹೌದು, ಭಾಷೆ, ತಂತ್ರ, ಅಭಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ರೀತಿ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಶ್ರೀರಂಗರಲ್ಲಿ ಕಾಣುಬರುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ಯೊಂದೇ ವಿಶೇಷ, ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ರಂಗ ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿಸಿದ ಮಹತ್ವ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನ ಇವರದು,
* ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಹಸು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜಾತಿಯದಿದೆ. ಅಧೋಗತಿ ಚನ್ನಾಗಿ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದ ಮಂಥನ ಸಾಕಷ್ಟಾಗಿದೆ. ಉತ್ತಮ ಬೆಣ್ಣೆ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ವಿಳಂಬವೇ? ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದು ಮಾತ್ರ ನಲ್ಲ. ಆ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಧುಮ್ಮಿಕ್ಕಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾಗಿ ಸತ್ವಯುತ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಲೇಖನಿಯನ್ನು ಮೀಸಲಿರಿಸಿ, ಯಶಸ್ಸಿನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದೂ ಬಿಟ್ಟ
p$ HINI HRI । 303
ಶ್ರೀರಂಗರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಪಟ, ರೇಡಿಯೋ ಇವೆರಡರ ಉಗಮಸ್ಥಾನ ರಂಗಭೂಮಿ, ಉಗನ್ನು ಬತ್ತಿದರೆ ಪ್ರವಾಹದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಕೊಂಡ ನೀರು ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗುವುದು ಹೇಗೆ? ಎಂದು ಚಿಂತಿಸುವ ಶ್ರೀರಂಗರು ರಂಗಭೂಮಿಗಾಗಿ ಅ೦ದೂ ಇಂದೂ ದುಡಿಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಾರೆ. ಮುಂದೂ ಅವರ ಕೃಷಿ ಈ ರಂಗದತ್ತಲೆ ಎಂಬುದು ನಿರ್ವಿವಾದ - ಅಂದು ಗಾಂಧಿಯಂಥ ಮುಂದಾಳುಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇವರು ಬುದ್ಧಿ ಸ್ಪರ್ಶಿ ವೈಚಾರಿಕತೆಯತ್ತ ಜನತೆಯನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ಯತ್ನ ನಡೆಸಿದ ಫಲವೇ ಬೌದ್ಧಿಕ ಜಾಗೃತಿಯ ಹುಲುಸಾದ ಹೊಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿ, ಇಂದೂ ಸಹ ಅವರ ಕಳಕಳಿ ಸೈನಿಕ ಮುಂದಾಳುತನವಿಲ್ಲದೆ ಸೈರತನ ದಿಂದ ಮೆರೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಯ ಪ್ರಶ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮಾನವ ಜೀವನವನ್ನು ಪಶುಸ್ತರದಿಂದ ಮೇಲೆತ್ತುವುದೇ ಆಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಶ್ರೀರಂಗರೂ ಹೊರತಲ್ಲ.
ಇವರ ಬಂಡವಾಳ ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನ ವರೆಗೂ ಆಶಾವಾದಿತ್ವ, ಇವರ ಈ ಗುಣವೊಂದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕುದಾದ ಕೃತಿ ರಚಿಸಿ ಮುನ್ನಡೆಯಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆಯೆಂದರೆ ಸುಳ್ಳಾಗಲಾರದೇನೋ ?
ಕನ್ನಡಿಗನ ಮನ ಎಂದೋ ಮೆಚ್ಚಿ ಕೊಟ್ಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಹಳ ತಡವಾಗಿಯಾದರೂ, ಈಗಲಾದರೂ ಎಚ್ಚೆತ್ತರಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಮಾಧಾನ ತರುವಂತೆ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಆಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಯನ್ನು ಶ್ರೀರಂಗರಿಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ನಾಟಕವೊಂದೇ ಅಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶೆ ಸಹ ಸಮರ್ಥರಾಗಿ ಮಾಡಬಲ್ಲರೆನ್ನಲು ಇವತ್ತು ನಮಗಿತ್ತ ಕೊಡುಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಟಕಕಾರ ಕಾಳಿದಾಸನ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ವಿಮರ್ಶಾಗ್ರಂಥ.
ಅರವತ್ತೆಂಟರ ಇಳಿ ಹರೆಯದಲ್ಲೂ ಹುರುಪು, ಹುಮ್ಮಸ ತುಂಬಿ ಇಂದಿಗೂ ಯುವಕನಾಗಿ, ಹಿರಿಯನಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿ ವೈಚಾರಿಕತೆಯ ಹೊಳೆ ಹನ್ನು ಸೇವಾರ್ಥವಾಗಿ ಬೇರೆ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಿತ್ತರಿಸಬಲ್ಲ ಶ್ರೀರಂಗರಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾದ ಡಾ। ಜಿ. ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ ಹಾಗೂ ಅವರ ಮಿತ್ರರುಗಳೂ ಸೇರಿ ಹಿರಿಯರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಅಭಿನ೦ದಿಸಿದ್ದು ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಂಗತಿ.
३०४ । साहित्य खंड
ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಯಿಂದ ಇಂಥ ಅಭಿನಂದನಗಳ ಮೆಚ್ಚು ಮಾಲೆ ಶ್ರೀರಂಗರ ಕೊರಳನ್ನಲಂಕರಿಸಬೇಕು, ಸ್ಫೂರ್ತಿ ತುಂಬಿದ ಲೇಖನಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸತ್ವಯುತ ಕೃತಿಗೆ ದಾರಿಯಾಗಬೇಕು. ಎಂದು ನಮ್ಮಲ್ಲೇ ಇರುವ, ನಮ್ಮವರೇ ಆದ ಕನ್ನಡದ ಶ್ರೀರಂಗರಿಗೆ " ಮಲ್ಲಿಗೆ ಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಸಂಪಾದಕ ವರ್ಗ ಶುಭ ಕೋರುತ್ತದೆ, ಅಭಿನಂದಿಸುತ್ತದೆ.
साहित्य क्षेत्राच्या भोवऱ्यांत घिरट्या घालताना ज्याचे हातपाय गळून गेले नाहीत अशा थोड्याच लोकांत श्रीरंग हे ही एक आहेत.
इंग्लंडचा निरोप घेऊन यांनी उत्तर कर्नाटकात समाज, संप्रदाय म्हणजे रूढी, व अन्याय पाहून चिडून एक घाव दोन तुकडे अशा थाटांत, चिखलात पडून झोपी गेलेली जनता खडबडून जागी केली ती "नाटकां" च्या साहियिक सोट्याने, होय.
"हरिजन्वार", "संसारिग कंस केळु जनमेजय," "स्वर्गक मूरे बागिलु", "कत्तले बेळकु, असली नाटके लिहिणाऱ्या 'जहागीरदार' श्रीरंगांची लेखणी जीवंत खरी यांची विचारधारा वैशिष्ट्यपूर्ण आणि तीक्ष्ण यांच्या नाटकांची कथानके ऐतिहासिक पौराणिक, सामाजिक अशी सर्वकंप होत. भाषा, तंत्र, अभिव्यक्ति चातुर्य या सर्व बाबतींत श्रीरंगांचा प्रत्ययास येणारा आगळेपणा हेच त्यांचे वैशिष्ट्य असते. सामाजिक विषयांची तळी उचलून ते रंगभूमीवर रुळवण्याची महत्वपूर्ण कामगिरी यांनी बजावली आहे.
"रूढी" या गायीची जात श्रेष्ठ. अधोगतीचे विरजण चांगले लागले आहे. सामाजिक जीवनाचे मंथन पुरेसे झालेले आहे. आता उत्कृष्ट लोणी यावयास उशीर का?" असे श्रीरंगांनी फक्त विचारले असे नाही, तर त्यानी त्या क्षेत्रात उडी ठोकली, आणि क्रियाशील बनून सत्वयुक्त लिखाणासाठी
कन्नड भाषा प्रवेश । ३०५
लेखणी अर्पित केली. यशाच्या दिशेने वाटचाल करत असणाऱ्या श्रीरंगांच्या मते चित्रपट, रेडिओ या दोहोंचे उगमस्थान रंगभूमि हेच होय. "उगमस्थान कोरडे झाले तर प्रवाहाच्या मार्गांत ठिकठिकाणी साचलेल्या डबक्यांतील पाणी आरोग्यकारक कसे असेल?" या चिंतेत चूर झालेले श्रीरंग त्या वेळेपासून आज तागायत सतत परिश्रम करत आहेत या पुढे देखील त्यांचा उद्योग या रंगभूमीच्या दिशेनेच असणार हे निर्विवाद आहे.
त्या काळी गांधीजींच्या नेतृत्वाच्या पृष्ठभूमीवर बुध्दिस्पर्शी वैचारिकतेकडे जनतेचे लक्ष वेधून घेतल्यामुळेच बौध्दिक जागृतीचे नूतन साहित्यिक दृष्टीचे गोड फळ हाती आले आहे. आज देखील त्यांची कळकळ नैतिक नेतृत्वाशिवाय स्वैरपणे मिरवणाऱ्या जनतेबद्दलच आहे. बुध्दिजीवी साहित्यिकाचा चौकसपणा मानव जीवनाला पाशवी पातळीवरून उंच उचलण्याच्या कामी गुंतला आहे. श्रीरंग देखील याला अपवाद नाहीत आणि नव्हते.
प्रारंभापासून यांचे भांडवल म्हणजे आशावादीपणा. त्यांच्यातील हा एकच गुण कालमानाशी जुळते घेऊन परिस्थितीशी अनुरूप अशी साहित्य निर्मिती करून आपले पाऊल पुढे टाकण्यांत यांना सहायक ठरत आहे असे म्हणणे वावगे ठरू नये.
कन्नडिगांच्या मनाने केव्हाच संतुष्ट होऊन त्यांना प्रशस्तिपत्र दिले आहे. फार उशीरा का असेना तूर्त तरी जागे होऊन केंद्र सरकारने पद्मभूषण आणि साहित्य एकॅडेमीचे पारितोषिक श्रीरंगांना बहाल केले याचे समाधान मानण्यास हरकत नाही. श्रेष्ठ नाटककार काळिदासावर लिहिलेला विमर्शाग्रंथ ह्या त्यानीं आम्हास दिलेल्या देणगीने ते फक्त नाटकेच नव्हे पण विमर्शासाहित्य देखील समर्थपणे निर्माण करू शकतात हे सिद्ध होते.
वयाच्या अडसष्टाव्या वर्षी, तारुण्य अस्त पावलेले असताना आज देखील हुरुपाने युवक आणि ज्येष्ठ या भूमिकांतून चिंतन करून बुध्दिमत्तेची चमक वेगवेगळ्या दृष्टिकोनांतून दाखविणाऱ्या श्रीरंगाचे, कन्नड अध्ययन संस्थेचे अधिकारी डॉ. जी. एस्. शिवरुद्रप्या आणि त्यांच्या मित्रांनी वडीलधाज्या मंडळींच्या उपस्थितीत केलेले अभिनंदन ही अभिमानास्पद गोष्ट होय.
३०६ । साहित्य खंड
