ଭୁବନେଶ୍ବର (ମହେଶ ଶର୍ମା) ମେ' ୩ରୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହଜାର ହଜାର ଓଡିଆ ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଜାରି ରହିଛି। ଗତ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ୧୪ ହଜାର ୫୦୭ ଜଣ ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକ ଫେରି ଆସିଛନ୍ତି। ୧୬ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକ ରାଜ୍ୟକୁ ଫେରିବା ପାଇଁ ପଞ୍ଜିକରଣ କରିଥିବା ବେଳେ ଇତି ମଧ୍ୟରେ ଫେରାନ୍ତଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୩ ଲକ୍ଷ ୩୬ ହଜାର ୩୮୮ରେ ପହଞ୍ଚିଛି । ସେମାନଙ୍କ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ ପାଇଁ ମନରେଗା ଯୋଜନାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ନେଇ ସମ୍ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଏହି ଯୋଜନାରେ ବର୍ଷକୁ ୨୦୦ ଦିନ କାମ ଓ ଦୈନିକ ୨୦୮ ଟଙ୍କା ମଜୁରୀ ସ୍ଥିରୀକୃତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜବ କାର୍ଡ ତିଆରି ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରିନାହିଁ। କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ, କ୍ୱାରେଣ୍ଟାଇନ ପରେ ମିଳୁଥିବା ୨ ହଜାର ଟଙ୍କା ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ରାଶି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବାସୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଗୋଟିଏ ଅଫିସରୁ ଅନ୍ୟ ଅଫିସକୁ ଦୌଡିବାକୁ ପଡୁଛି।
ପ୍ରବାସୀମାନଙ୍କୁ ରଖିବା ପାଇଁ କେବଳ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ୧୬ ହଜାର ୬୩୨ଟି ସ୍ଥାୟୀ ଚିକିତ୍ସା କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ୬ ହଜାର ୬୩୨ଟି ପଞ୍ଚାୟତରେ କ୍ୱାରେଣ୍ଟାଇନ କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଛି। ସେଥିରେ ସମୁଦାୟ ୭ ଲକ୍ଷ ୩୧ ହଜାର ୮୨୪ଟି ଶଯ୍ୟା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି। କରୋନା ସଂକ୍ରମଣର ଦକ୍ଷ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ସରପଞ୍ଚମାନଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଜିଲ୍ଲାପାଳ କ୍ଷମତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା। ଅନେକ ସରକାରୀ ଓ ବେସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନାକୁ କୋଭିଡ -୧୯ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ପରିଣତ କରାଯାଇଥିଲା। ତେବେ ପ୍ରବାସୀଙ୍କ ଭିଡ଼ ଏବଂ ସରକାରଙ୍କ ଘୋଷଣା ମୁତାବକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପ୍ରସ୍ତୁତିର ଅଭାବ ହେତୁ ଏହି ସମସ୍ୟା ଦିନକୁ ଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି।
ଏଭଳି ଦୁର୍ଦ୍ଦିନ ସମୟରେ କରୋନା ସହିତ ବଂଚିବା ପାଇଁ ଶିଖିବା ଏବଂ ପ୍ରବାସୀମାନଙ୍କ ପୁନର୍ବାସ ଓ ଓଡିଶାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ କ୍ଷମତା ଅନୁଯାୟୀ କାମ ଯୋଗାଇଦେବା ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ନେଇ ଏବେ ଚର୍ଚ୍ଚା ଚାଲିଛି। ରାଜ୍ୟ ବାହାରୁ କାମଧନ୍ଦା ନ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟକୁ ଆସିଥିବା ପ୍ରବାସୀଙ୍କ ଦକ୍ଷତା ଆକଳନ କରିବା ସହିତ ପ୍ରବାସୀ ଆୟୋଗ ଗଠନ ପାଇଁ ଏବେ ଦାବି ହୋଇଛି।
ଏଥି ପାଇଁ ସିଟିଜେନ୍ ଆକ୍ସନ୍ ଗ୍ରୁପର ପରାମର୍ଶଦାତା ଜଗଦାନନ୍ଦ କହିଛନ୍ତି ଯେ ପ୍ରବାସୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଆନ୍ତଃରାଜ୍ୟ ଆୟୋଗ ଗଠନ ହେବ ଆବଶ୍ୟକ। ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରବାସୀ ଆୟୋଗ ଗଠନ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ସେ ଏକ ଉତ୍ତମ ପଦକ୍ଷେପ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି, ଗ୍ରାମୀଣ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସୁଦୃଢ କରିବା ପାଇଁ ପୁନଃସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଏକ ସୁଯୋଗ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯିବ ଆବଶ୍ୟକ। ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ଦକ୍ଷତାକୁ ମ୍ୟାପିଂ କରି ଏକ ଡାଟାବେସ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯିବା ଉଚିତ ଯାହା ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଉପଯୋଗୀ ସାବ୍ୟସ୍ଥା ହେବ। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଗଞ୍ଜାମକୁ ଏକ ମଡେଲ ଜିଲ୍ଲା ଭାବରେ ବିକଶିତ କରାଯାଇପାରିବ। ସେଠାରେ ଅଧିକାଂଶ ଶ୍ରମିକ ସୁରଟକୁ ଯାଇଛନ୍ତି ଓ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ କୁଶଳୀ ଶ୍ରମିକ ଅଟନ୍ତି।
ଜଗଦାନନ୍ଦ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଗୋପାଳପୁରର ଟାଟା ଗ୍ରୁପରେ ଏକ ପ୍ଲାଣ୍ଟ ପାଇଁ ଶିଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଆରମ୍ଭ ହେବା ଉଚିତ୍। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଯାହା କରୋନା ସମୟରେ ଉଭା ହୋଇଛି। ଯଦି ପ୍ରବାସୀମାନଙ୍କୁ ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯିବ, ସେମାନେ କାହିଁକି ସ୍ଥାନାନ୍ତର ହେବେ ବୋଲି ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ଉପରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ କେନ୍ଦ୍ର ରାଜ୍ୟଗୁଡିକୁ କହିଥିବା ବେଳେ ଓଡିଶାରେ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ଆୟୋଗ ଗଠନ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଦେଖାଦେଇଛି। ଇତି ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶରେ ପ୍ରବାସୀ ଆୟୋଗ ଗଠନ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଜଗଦାନନ୍ଦ କହିଛନ୍ତି।
ଅନ୍ୟ ଏକ ଘଟଣାକ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ, ଓଡିଶାରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ସାଢେ ତିନି ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକ ଆଉ ବାହାର ରାଜ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁ ନାହାଁନ୍ତି। ଏହିପରି ଅନେକ ଶ୍ରମିକ କ୍ୱାରେଣ୍ଟାଇନ ଅବଧି ଶେଷ କରିବା ପରେ ଘରେ ବସିଛନ୍ତି। ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଓଡ଼ିଶାର ପାଖାପାଖି ୧୩.୫ ଲକ୍ଷ ବାସିନ୍ଦା ଆଖପାଖ ରାଜ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ଗୁଜରାଟର ସୁରଟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ସରକାରୀ ପୋର୍ଟାଲରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଓଡିଶାକୁ ଫେରିବା ପାଇଁ ପଞ୍ଜୀକୃତ ହୋଇଥିବା ୧୫ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଶ୍ରମିକ, ଛାତ୍ର ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟୀ ଥିବାବେଳେ ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ବେଳକୁ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ୨୦ ଲକ୍ଷରେ ପହଂଚି ସାରିଥିବ। ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ କୋଭିଡ ୧୯ ମୁଖପାତ୍ର ସୁବ୍ରତ ବାଗଚିଙ୍କ କହିବାନୁସାରେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାୟ ୨.୯୦ ଲକ୍ଷ ପ୍ରବାସୀ ଓଡ଼ିଶା ଆସିଛନ୍ତି ଏବଂ ଲକ ଡାଉନ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରାୟ ଟ୍ରେନ ଯୋଗେ ୫୪ ହଜାର ୩୮୩ ଏବଂ ବିମାନ ଯୋଗେ ୪ ହଜାର ୩୮୦ ଜଣ ଓଡିଶା ଆସିଥିଲେ।
ସଦ୍ୟତମ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଓଡିଶାରେ ୧୬୬୦ଟି କରୋନା ପଜିଟିଭ୍ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଛି ଏବଂ ୭ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଛି। ଯଦିଓ ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ସଂକ୍ରମିତ ସ୍ବସ୍ଥ ହେବ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ହାର ୦.୪୨ ପ୍ରତିଶତ ରହିଥିବା ଆତଙ୍କିତ ବିଷୟ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ କରୋନାଙ୍କ ଆତଙ୍କ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ରହିଛି। ରାଜ୍ୟର ୯୦ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ସକରାତ୍ମକ ମାମଲା ପ୍ରବାସୀଙ୍କ ଠାରେ ଦେଖାଦେଇଛି। ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ବଲାଙ୍ଗିର, ସୁନ୍ଦରଗଡ, କଳାହାଣ୍ଡି, ବରଗଡ, ନୁଆପଡା, ଦେଓଗଡ ଓ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାରୁ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଶ୍ରମିକ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଜୀବିକା ପାଇଁ ବାହାରରଜ୍ୟରେ ଇଟାଭାଟିରେ କାମ କରନ୍ତି। ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଲକ ଡାଉନ ସମୟରେ ୯୬ ହଜାର ଶ୍ରମିକ ବଲାଙ୍ଗୀରକୁ ଫେରିଛନ୍ତି। କରୋନା ସିଟିଜେନ୍ ଆକ୍ସନ୍ ଗ୍ରୁପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଉମି ଡାନିଏଲ୍ସ କହିଛନ୍ତି ଯେ ପ୍ରାୟ ସାଢେ ତିନି ଲକ୍ଷ ଏହିପରି ପ୍ରବାସୀ ଓଡିଶା ଫେରି ଆସିଛନ୍ତି। ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଓଡିଶା, ବିହାର, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ, ରାଜସ୍ଥାନ ଭଳି ସ୍ୱଳ୍ପ ଆୟକାରୀ ରାଜ୍ୟ ତୁଳନାରେ ଗୁଜୁରାଟ, କର୍ଣ୍ଣାଟକ ହରିୟାଣା, ଦିଲ୍ଲୀ, ଗୋଆ, ପଞ୍ଜାବ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟାରେ ଶ୍ରମିକ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରୁଥିବା ଜଣାପଡିଛି। ଜାତୀୟ ନମୁନା ସର୍ଭେ ୨୦୧୦ ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରାୟ ୩୦ ପ୍ରତିଶତ ପ୍ରବାସୀ ଅସ୍ଥାୟୀ ଶ୍ରମିକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। କେବଳ ୩୫ ପ୍ରତିଶତ ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକ ନିୟମିତ ଏବଂ ବେତନ ପ୍ରାପ୍ତ ଶ୍ରମିକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। କୌଣସି ସାମାଜିକ ଏବଂ ଶାରୀରିକ ସୁରକ୍ଷା ନଥାଇ ସେମାନେ ବିପଜ୍ଜନକ ଶିଳ୍ପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି। ଗତ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ, ଓଡିଶାର ସମୁଦାୟ ୧୩ ଲକ୍ଷ ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରବାସୀ ଭାବରେ ବାସ କରୁଛନ୍ତି। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶରେ ୧୪.୬ ପ୍ରତିଶତ, ଗୁଜୁରାଟରେ ୧୩.୬ ପ୍ରତିଶତ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ୧୧ ପ୍ରତିଶତ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ୯ ପ୍ରତିଶତ ରହୁଛନ୍ତି। କରୋନା ପ୍ରଭାବରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନଗଣନାରେ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଭାବେ ହ୍ରାସ ପାଇପାରେ। ଗୁଜୁରାଟରେ ରହୁଥିବା ମୋଟ ଓଡିଆ ପ୍ରବାସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୪୫ ପ୍ରତିଶତ ଚାକିରୀ କିମ୍ବା ବ୍ୟବସାୟ କରୁଥିବା ବେଳେ ୩୦ ପ୍ରତିଶତ ଲୋକ ଅଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ପ୍ରବାସୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
ମନରେଗା ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ସମାଜସେବୀ ମାନସ ରଞ୍ଜନ ମିଶ୍ର କହିଛନ୍ତି ଯେ ଜୀବିକା ପାଇଁ ଉପୁଜିଥିବା ସମସ୍ୟା ଦୂର କରାଯାଇପାରିବ। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ମନରେଗାରେ ବହୁତ କାମ ଅଛି। ଭୂମି ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାହାଡିଆ ଅଂଚଳରେ ଚାଷଜମି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ଟେରାସିଂ କରାଯାଇପାରିବ। କିଛି ରାଜ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ମନରେଗା ଅଧୀନରେ ଏହା କରିଛନ୍ତି। କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାରେ ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଛି। ଯଦିଓ ମନରେଗା ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ ନୁହେଁ, ତେବେ ପ୍ରବାସୀମାନଙ୍କୁ ଏଥିରେ ଚାରି-ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପାଇଁ ରୋଜଗାରର ସୁଯୋଗ ଦେବାରେ ଅସୁବିଧା ନାହିଁ।
ରାଜ୍ୟ ମହିଳା ଆୟୋଗର ପୂର୍ବତନ ସଦସ୍ୟ ସାମାଜିକ କର୍ମୀ ନମ୍ରତା ଚଢା କହିଛନ୍ତି ଯେ ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କିଛି କମ ନୁହେଁ। ପ୍ରବାସୀମାନଙ୍କ ପରିବାର ମଧ୍ୟ ଅଛି ଯାହା ମହିଳାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହୋଇଥାଏ। ଓଡିଶାକୁ ଇସ୍ପାତ, ଆଲୁମିନିୟମ ଓ କୋଇଲା ଖଣିର ରାଜ୍ୟ ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି। ଯଦି ସରକାର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ମଧ୍ୟମ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ କାରଖାନା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥାନ୍ତେ, ତେବେ ଆଜି ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ସଂଖ୍ୟାରେ ଶ୍ରମିକ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟକୁ ଯାଇନଥାନ୍ତେ।
