କୁଙ୍କୁମ ମହାନ୍ତି ଜଣେ ଖ୍ୟାତନାମା ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଅଟନ୍ତି । ସେ ୧୯୪୬ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୦ତାରିଖ ଦିନ କଟକଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।[୧] ସେ କଳା ବିକାଶ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପତ୍ରଙ୍କ ନିକଟରୁ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିଥିଲେ ।[୨] ସେ ନିଜ ଅଭିନୟ ନିମନ୍ତେ ପରିଚିତ ।[୩] ସେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ସଂସ୍କୃତି ବିଭାଗର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଚିବ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଅଛନ୍ତି । [୪] ସଂପ୍ରତି ସେ ନିଜ ନୃତ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗୀତଗୋବିନ୍ଦରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ତାଲିମ ପ୍ରଦାନ କରୁଅଛନ୍ତି । କୁମକୁମ୍ ମହାନ୍ତି ଓଡିଶୀ ନୃତ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ନାମ । ଓଡିଶୀ ନୃତ୍ୟର ପ୍ରଚାର ଏବଂ ପ୍ରସାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ବିଶେଷ ଅବଦାନ ରହିଛି । ୧୯୫୦ରୁ ୧୯୬୦ରେ ଯେଉଁ ଅଳ୍ପ କେତେଜଣ ଗୁରୁ ଓ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଏହି ନୃତ୍ୟକୁ ଜାତୀୟ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ପରିଚୟ ଦେଇଥିଲେ ସେମାନଙ୍କ ମଧୁରେ କୁମକୁମ୍ ମହାନ୍ତି ଅନ୍ୟତମ । ଓଡିଶୀ ନୃତ୍ୟର କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ପୁରୁଷ ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ଅନ୍ୟତମ ଶିଷ୍ୟା ଭାବରେ କୁମକୁମ୍ ଆଜି ମଧ୍ୟ ନୃତ୍ୟ ପରିବେଷଣ ଏବଂ ନୃତ୍ୟ ସଂରଚନା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସକ୍ରିୟ ରହିଛନ୍ତି । ଅନେକ ଶିଷ୍ୟ ଶିଷ୍ୟା ଗଢି ଏବଂ ଅନେକ ନୂଆ ଚିନ୍ତା ଏବଂ ଚେତନାକୁ ନୃତ୍ୟରେ ପରିବେଷଣ କରି ସେ ଇତିହାସ ସୃଷ୍ଟି କରି ପାରିଛନ୍ତି । କୁମକୁମ୍ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ଅଭିନୟ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗୀରେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଭରି ରହିଛି ଅପୂର୍ବ ଲାଳିତ୍ୟ ।
ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଭାବରେ କୁମକୁମଙ୍କର ପ୍ରତିଭାକୁ ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ପିଲାଟି ଦିନରୁ ସଜାଡି ଆସିଛନ୍ତି । ଗୁରୁ ଭୁବନେଶ୍ୱର ମିଶ୍ର ଓ କେଳୁଚରଣ ତାଙ୍କ ଘରେ ବସି ଓଡିଶୀ ନୃତ୍ୟର ଅନେକ ଐତିହାସିକ ସଂରଚନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୦ରେ ସର୍ବଭାରତୀୟ ସିଭିଲ୍ ପରୀକ୍ଷାରେ ସେ ସଫଳ ହୋଇ ଏଲାୟଡ ସର୍ଭିସରେ ଯୋଗ ଦିଅନ୍ତି । ତାର ଠିକ୍ ଦୁଇବର୍ଷ ପରେ ମଦନ ମୋହନ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ବିବାହ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ । ଚାକିରୀର ପ୍ରଥମ କିଛିବର୍ଷ ଭାରତୀୟ ପୋଷ୍ଟାଲ୍ ସର୍ଭିସରେ ରହିବା ପରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ସଂସ୍କୃତି ବିଭାଗରେ ଅବସ୍ଥାପିତ କରନ୍ତି । ଜଣେ ଶିଳ୍ପୀ ଭାବରେ ଓ ସରକାରୀ ଅଧିିକାରୀ ଭାବରେ ସେ ସଫଳତାର ସହ ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇବାରେ ସଫଳ ହୁଅନ୍ତି । ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଓଡିଶୀ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ରର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ ସେ ଓଡିଶୀ ନୃତ୍ୟର ବ୍ୟାକରଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ସହିତ ଅନେକ ନୂଆ ପଦେକ୍ଷପ ନେଇଥିଲେ ।
ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଭାବରେ ସେ ପୃଥିବୀର କୋଣ ଅନୁକୋଣରେ ନୃତ୍ୟ ପରିବେଷଣ କରିଛନ୍ତି । ନୃତ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ସାଧନା ଲାଗି ତାଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶା ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର (୧୯୯୩), କେନ୍ଦ୍ର ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର (୧୯୯୪), ପଦ୍ମଶ୍ରୀ (୨୦୦୫), ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ପୁରସ୍କାର, (୨୦୧୧ ), କାଳିଦାସ ସମ୍ମାନ (୨୦୧୬), ସମେତ ବହୁ ପୁରସ୍କାରର ସେ ଅଧିକାରିଣୀ ।
