1600 ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଭାରତକୁ ଇଷ୍ଟ ଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀ ରୂପରେ ବାଣିଜ୍ୟ କରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ | ରାଣୀ ଏଲିଜାବେଥ୍- ପ୍ରଥମ ଚାର୍ଟର୍ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ଭାରତରେ ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ବ୍ୟାପକ ଅଧିକାର ଦିଆଯାଇଥିଲା | କମ୍ପାନୀ, ଯାହାର କାର୍ଯ୍ୟ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟବସାୟିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ସୀମିତ ଥିଲା, 1765 ମସିହାରେ ବଙ୍ଗଳା, ବିହାର ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ଦିୱାନି (ଅର୍ଥାତ୍ ରାଜସ୍ୱ ଏବଂ ନାଗରିକ ନ୍ୟାୟ ଅଧିକାର) ଅଧିକାର ହାସଲ କରିଥିଲା   | ଏହା ଅଧୀନରେ ଭାରତରେ ଏହାର ଆଞ୍ଚଳିକ ଶକ୍ତି ହେବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। 1858 ମସିହାରେ, ସିପାହୀ ବିଦ୍ରୋହର ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ, ବ୍ରିଟିଶ କ୍ରାଉନ୍ ବୋଧହୁଏ ଭାରତକୁ ଶାସନ କରିବାର ଦାୟିତ୍ ଗ୍ରହଣ କଲା | 15 ଅଗଷ୍ଟ 1947 ରେ ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ନିୟମ ଜାରି ରହିଲା। ସ୍ୱାଧୀନତା ହାସଲ କରିବା ସହିତ ଭାରତରେ ଏକ ସମ୍ବିଧାନର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଭବ ହେଲା। 1934 ମସିହାରେ M. N. ରାୟ (ଭାରତରେ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ଆନ୍ଦୋଳନର ନେତା) ଦେଇଥିବା ପରାମର୍ଶକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ 1946 ମସିହାରେ ଏକ ବିଧାନସଭା ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ 26 ଜାନୁୟାରୀ 1950 ରେ ସମ୍ବିଧାନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା। ଯଦିଓ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନରୁ ସମ୍ବିଧାନ ଏବଂ ନୀତିର ଅନେକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା, ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନରେ କିଛି ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା, ଯେଉଁ କାରଣରୁ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସିତ ଭାରତରେ ସରକାର ଏବଂ ପ୍ରଶାସନର ଆଇନଗତ ଢାଞ୍ଚା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା | ଏହି ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ଆମର ସମ୍ବିଧାନ ଏବଂ ରାଜତନ୍ତ୍ର ଉପରେ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ପକାଇଲା | ଏହି ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକର କ୍ରମାନୁକ୍ରମିକ ବିବରଣୀଗୁଡିକ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଅଟେଃ
1773 ରେଗୁଲେଟିଙ୍ଗ ଆକ୍ଟ (ଆଇନି )
1. ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ବାରା ବଙ୍ଗଳା, (ଗଭର୍ଣ୍ଣର )ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କୁ 'ବଙ୍ଗଳା ରାଜ୍ୟପାଳ' ଭାବରେ ନାମିତ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ଚାରିଜଣିଆ କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ପରିଷଦ ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ ପ୍ରଥମ ରାଜ୍ୟପାଳ ଲର୍ଡ ୱାରେନ୍ ହାଷ୍ଟିଙ୍ଗସ୍ ଥିଲେ।
2. ଏହା ଦ୍ବାରା ମାଡ୍ରାସ ଏବଂ ବମ୍ବେର ରାଜ୍ୟପାଳମାନେ ବଙ୍ଗଳାର ଗଭର୍ଣ୍ଣର-ଜେନେରାଲଙ୍କ ଅଧୀନରେ ରହିଲେ, ପୂର୍ବରୁ ସମସ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ରାଜ୍ୟପାଳ ପରସ୍ପରଠାରୁ ଅଲଗା ଥିଲେ।
3. ଏହି ଅଧିନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, 1774 ମସିହାରେ କଲିକତାରେ ଏକ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଜଣେ ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ତିନିଜଣ ବିଚାରପତି ରହିଥିଲେ।
5. ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ବାରା , କମ୍ପାନୀର ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ବ୍ରିଟିଶ୍ ସରକାର 'କୋର୍ଟ ଅଫ୍ ଡାଇରେକ୍ଟର୍ସ' (କମ୍ପାନୀର ପରିଚାଳନା ସଂସ୍ଥା) ମାଧ୍ୟମରେ କ୍ଷମତା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ। ଭାରତରେ ଏହାର ରାଜସ୍ୱ, ନାଗରିକ ଏବଂ ସାମରିକ ବ୍ୟାପାର ବିଷୟରେ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାରଙ୍କୁ ଅବଗତ କରାଇବା ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା।
1784 ପିଟ୍ସ ଇଣ୍ଡିଆ ଆକ୍ଟ(ଆଇନି )
3. ବ୍ରିଟିଶ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଭାରତରେ ସମସ୍ତ ନାଗରିକ, ସାମରିକ, ସରକାରୀ ଏବଂ ରାଜସ୍ୱ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ନିୟମିତ କରିବାର ଅଧିକାର ବୋର୍ଡର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିଲା | ଏହିପରି, ଦୁଇଟି କାରଣ ପାଇଁ ଏହି ଅଧିନିୟମ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା | ପ୍ରଥମତ ଭାରତରେ କମ୍ପାନୀ ଅଧୀନରେ ଥିବା କ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ 'ବ୍ରିଟିଶ୍ ଅଧିନସ୍ଥ ଅଞ୍ଚଳ କୁହାଯାଉଥିଲା; ଦ୍ୱିତୀୟରେ, ଭାରତରେ କମ୍ପାନୀର ବ୍ୟାପାର ଏବଂ ପ୍ରଶାସନ ଉପରେ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାରଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତର କେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ଦିଗରେ ଏକ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ପଦକ୍ଷେପ ଥିଲା | ଏହି ଆଇନର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡିକ ଏହିପରି ଥିଲାଃ
1. ଏହା ବଙ୍ଗଳାର ଗଭର୍ଣ୍ଣର ଜେନେରାଲଙ୍କୁ ଭାରତର ଗଭର୍ଣ୍ଣର ଜେନେରାଲ ଭାବରେ ସମସ୍ତ ନାଗରିକ ତଥା ସାମରିକ ଶକ୍ତି ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ କରିଥିଲେ ଏହିପରି, ଏହି ନିୟମ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଏକ ସରକାର ଗଠନ କଲା ଯେଉଁଥିରେ ସମଗ୍ର ବ୍ରିଟିଶ ଦଖଲ ହୋଇଥିବା ଭାରତୀୟ ଅଞ୍ଚଳ ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରହିଥିଲା। ଲର୍ଡ ୱିଲିୟମ୍ ବେଣ୍ଟିନକ୍ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ଜେନେରାଲ୍ ଥିଲେ।
4. ଚାର୍ଟର୍ ଆକ୍ଟ 1833 ସରକାରୀ ସିଭିଲ ସର୍ଭିସ ପ୍ରତିଯୋଗୀ ଚୟନ ପାଇଁ ଏକ ଖୋଲା ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା | ଏଥିରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ କମ୍ପାନୀରେ ଭାରତୀୟଙ୍କୁ କୈଣସି ପଦ, କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ଚାକିରୀରୁ ବଞ୍ଚିତ କରାଯିବ ନାହିଁ। ତେବେ କୋର୍ଟର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକଙ୍କ ବିରୋଧ ଯୋଗୁଁ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ରଦ୍ଦ କରାଯାଇଥିଲା।
1793 ରୁ 1853 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରିଟିଶ ସଂସଦ ଦ୍ବାରା ପାରିତ ହୋଇଥିବା ଚାର୍ଟର୍ ଆକ୍ଟଗୁଡିକର କ୍ରମରେ 1853 ର ଚାର୍ଟର୍ ଆକ୍ଟ ଶେଷ ଥିଲା | ସାମ୍ବିଧାନିକ ବିକାଶ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲା | ଏହି ଅଧିନିୟମର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡିକ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଥିଲାଃ
2. ଏହା ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ ନିଯୁକ୍ତି ଏବଂ ଚୟନ ପାଇଁ ଏକ ଖୋଲା ପ୍ରତିଯୋଗିତା ପ୍ରଣାଳୀ ଆରମ୍ଭ କଲା, ତେଣୁ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକଙ୍କ ପାଇଁ 'ବ୍ରିଟିଶ ସିଭିଲ ସର୍ଭିସ୍' ରେ ଯୋଗ ଦେବା ପାଇ ମଧ୍ୟ ଖୋଲା ହେଲା ଏବଂ ଏଥିପାଇଁ 1854 ମସିହାରେ (ଭାରତୀୟ ସିଭିଲ୍ ସର୍ଭିସ୍ ସମ୍ବନ୍ଧରେ) ମୋକଲେ କମିଟି ନିଯୁକ୍ତ ହେଲା | ।
3. ଏହା କମ୍ପାନୀର ନିୟମକୁ ବଢାଇଲା ଏବଂ ବ୍ରିଟିଶ ରାଜତନ୍ତ୍ରର ବିଶ୍ୱାସରେ ଭାରତୀୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସଂଲଗ୍ନ କରିବାର ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କଲା | କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ପରି, ଏଥିରେ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ସ୍ଥିର କରାଯାଇ ନାହିଁ | ଏଥିରୁ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଛି ଯେ ସଂସଦ ଦ୍ବାରା ଯେ କୌଣସି ସମୟରେ କମ୍ପାନୀର ନିୟମ ବନ୍ଦ ହୋଇପାରିବ।
