ମିଆଁମାରଃ ସାମରିକ ପୁଲୱାମା ଆକ୍ରମଣକୁ ନେଇ ଭାରତର ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ କୌଣସି କୂଟନ .ତିକ ମୃଦୁ କଥାବାର୍ତ୍ତା ହୋଇନାହିଁ। ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ ହୋଇଥିବା ପ୍ରଥମ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଭବିଷ୍ୟତ ତଥା ଆଇନର ଶାସନ ବିଷୟରେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା ପ୍ରକଟ କରି ଭାରତର ବିବୃତ୍ତି ସ୍ବଚ୍ଛ ଥିଲା। ଏହିପରି କଠୋର ଶବ୍ଦ କେବଳ ଅଙ୍ଗ ସାନ ସୁ କି ଏବଂ ବନ୍ଦୀ ହୋଇଥିବା ଅନ୍ୟ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସହ ନୈତିକ ଏକତା ନୁହେଁ। ରାଜନୈତିକ ସ୍ଥିରତା, ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ନିରନ୍ତର ବିକାଶ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ମିଆଁମାର ପାଇଁ ଗଣତନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ଏକମାତ୍ର ମଡେଲ ବୋଲି ସେମାନେ ଭାରତର ଦୀର୍ଘ ଦିନର ବୁ ଝାମଣାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିଛନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ ୨୦୧୧ ମସିହାରୁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଏବଂ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସହିତ ମିଆଁମାରର ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ସମର୍ଥନ କରିବାକୁ ଭାରତ ବାଟ ଛାଡିଛି।
ତେବେ ପୂର୍ବତନ କୂଟନୀତିଜ୍ଞ ଆଇପି ଖୋସଲା ଯେପରି ଦେଖିଛନ୍ତି, ମିଆଁମାରରେ କିମ୍ବା ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିର ପଡ଼ୋଶୀ ଅଞ୍ଚଳର "ଉଦାରବାଦୀ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ପାରାଦୀପ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବରେ ଆସିବ ନାହିଁ" ଏହା ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଶିଖିଛି। ତେଣୁ ଭାରତୀୟ ନୀତି ନିର୍ଣ୍ଣୟକାରୀମାନେ ସର୍ବଦା ସ୍ପଷ୍ଟ ରହିଛନ୍ତି। ମିଆଁମାରରେ ସେମାନଙ୍କର ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଏଣ୍ଡଗେମ୍, ସେମାନେ ଏହା ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି ଯେ ସାମରିକ ସହିତ ଜଡିତ ହେବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାରିକ ସଂଶୋଧନ ବେଳେବେଳେ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସ୍ଥିରତା ଏବଂ ଶୃଙ୍ଖଳାର ଚରମ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟର୍ ହୋଇ ରହିଥାଏ | ଏହା ୬୦ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ସମାନ, ଯେତେବେଳେ ବର୍ମା ସଶସ୍ତ୍ର ବାହିନୀ, ଟାଟମାଡ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା, ୧୯୫୦ ଦଶକରେ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ସଂସ୍କାରର ଏକ ଦଶନ୍ଧି ଶେଷ କରିବାକୁ କ୍ଷମତା ଗ୍ରହଣ କଲା | ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୬୨ ର ପୁଲୱାମା ଆକ୍ରମଣ ନେହେରୁଙ୍କ ମହାନ ବନ୍ଧୁ ୟୁ ନୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏକ ଫେଡେରାଲ, ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବର୍ମାରେ ଭାରତର ପୁଞ୍ଜି ବିନିଯୋଗ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଥିଲା।
ତେବେ, ଗଭୀର ସଙ୍କଟରେ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଶାସନ ସହିତ, ସୀମାନ୍ତ ବିଦ୍ରୋହ, ଚୀନ୍ର ପ୍ରଭାବ ଏବଂ ବୃହତ ଭାରତୀୟ ଦ୍ୱୀପର ନିରାପତ୍ତା ସମେତ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାର୍ଥର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଜେନେରାଲ୍ ନେ ୱିନ୍ଙ୍କୁ ନିୟୋଜିତ କରିବାର ଅର୍ଥ ହେଲା। ଜଣେ ଯୁବ ଭାରତୀୟ କୂଟନୀତିଜ୍ଞ ଦୂତାବାସରେ ପୋଷ୍ଟ କରିଥିଲେ ୟାଙ୍ଗନ୍, ଏରିକ୍ ଗୋନସାଲଭସ୍ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି ଯେ "ଆମେ ଯଥେଷ୍ଟ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲୁ ଯେ ଜେନେରାଲମାନେ ରହିବେ ଏବଂ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଫେରି ଆସିବ ନାହିଁ।" ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁଙ୍କ କାରାଗାରରେ ଏବଂ ବର୍ମା ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସମାପ୍ତିରେ ତାଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଦୁ ଖ ସତ୍ତ୍ ନେହେରୁ ଚୀନ୍ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ସାମରିକ ଶାସନକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇଥିବା ପ୍ରଥମ ଦେଶ ହେବା ପାଇଁ ଭାରତକୁ ସବୁଜ ଆଲୋକ ଦେଇଥିଲା। ଷାଠିଏ ବର୍ଷ ପରେ ପରିସ୍ଥିତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଭାବେ ସମାନ | ସମ୍ଭବତ ଏହି ସପ୍ତାହରବୈଦେଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅନ୍ତତପକ୍ଷେ ଗୋନ୍ସାଲଭସ୍ଙ୍କ ବାସ୍ତବିକ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ବାଣ୍ଟିଥାନ୍ତେ | ବର୍ତ୍ତମାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ କହିବ ଯେ ଏହା କଣ କରିପାରିବ ଏବଂ କଣ କରିବା ଉଚିତ - ସର୍ବସାଧାରଣରେ, ଭାରତ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଆଗେଇ ଆସିବ କିନ୍ତୁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବରେ ଏହା ମିଆଁମାରର ନୂତନ ସାମରିକ ଶାସନ ସହ ଜଡିତ ହେବ। ଏହା ଭାରତର ଦ୍ୱତକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରିବ।
୨୦୦୦ ଦଶକର ନୀତି, ଯେତେବେଳେ ଏହା ମିଆଁମାର ସୈନ୍ୟସହିତ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରୀୟ ବିଶ୍ବାସର ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କଲାବେଳେ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ସଂସ୍କାର ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଜେନେରାଲମାନଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କଲା | ଏହି ପଦ୍ଧତି ପ୍ରଥମେ ୧୯୯୦ ଦଶକର ଶେଷ ଭାଗରେ ୟାଙ୍ଗୋନରେ ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ ଶ୍ୟାମ ସରନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ୨୦୦୦ ମସିହାରେ ସେନା ମୁଖ୍ୟ ଭି.ପି ମଲିକଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସଫଳ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କୂଟନୀତିର ଏକ ବିରଳ ପ୍ରଦର୍ଶନ ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା କୌଣସି ସହଜ କାମ ନଥିଲା | ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ ମିଆଁମାରକୁ ଅନ୍ଧ ଭାବରେ ଜଡିତ କରିଥିବାରୁ ଭାରତକୁ ସମାଲୋଚନା କରିଥିଲେ। ମିଳିତ ଜାତିସଂଘ (ଜାତିସଂଘ) ରେ ଭାରତ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ତଥା ନିନ୍ଦନୀୟ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ସମର୍ଥନ ନକରିବାରୁ ଆକ୍ରମଣର ଶିକାର ହୋଇଥିଲା,
ବିଶେଷକରି ୨୦୦୭ରେ ବିଫଳ ହୋଇଥିବା ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବିଦ୍ରୋହ ସମୟରେ। ଏବଂ ୨୦୧୦ ରେ ଭାରତୀୟ ସଂସଦକୁ ଦେଇଥିବା ସମ୍ବୋଧନରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବାରାକ ଓବାମା ଖୋଲାଖୋଲି ଭାବରେ ଆମେରିକାର ନିରାଶାକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି ଯେ ମିଆଁମାର ପ୍ରତି ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଦାୟିତ୍ ରୁ ଭାରତ ଦୂରେଇ ଯାଇଛି। ଏଭଳି ଚାପ ସତ୍ତ୍ େ ଭାରତ ଦୃଢ ଭାବରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏଥିପାଇଁ ମଧ୍ୟ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇଥିଲା। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମନମୋହନ ସିଂ ଦୁଇଟି ନିମନ୍ତ୍ରଣକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଉଦଘାଟନ ପରେ କେବଳ ୨୦୧୨ ରେ ମିଆଁମାର ଗସ୍ତ କରିଛନ୍ତି।
