ଅଗଷ୍ଟ ୫ରେ କଶ୍ମୀରରେ ଧାରା ୩୭୦ ଉଚ୍ଛେଦ କରାଯିବା ପରେ ଏଠାରେ ଲାଗିରହିଥିବା ଅସ୍ଥିରତା ଯୋଗୁଁ ସେଓ ବଗିଚା ମାଲିକ ଓ ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କ ଆୟ ବହୁ ପରିମାଣରେ ହ୍ରାସ ପାଇଥିବାରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ବଡ଼ ଧରଣର କ୍ଷତିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡ଼ୁଛି । ଏହି ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କ ମାର୍କେଟିଂ ଋତୁ ମଧ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ ।
ଗୁଲାମ ମୋହି-ଉଦ୍-ଦିନ ମୀରଙ୍କ ୧୩-ଏକର ବିଶିଷ୍ଟ ଫଳ ବଗିଚାରେ ୩୦୦ - ୪୦୦ ସେଓ ଗଛ ଅଛି, ଯେଉଁଥିରୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ସେମାନେ ୩୬୦୦ ବକ୍ସ ଫଳ ପାଇଥାନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବକ୍ସରେ ୨୦କିଲୋ ଫଳ ରହିଥାଏ । "ଆମେ ଗୋଟିଏ ବକ୍ସକୁ ସାଧାରଣତଃ ୧୦୦୦ଟଙ୍କାରେ ବିକ୍ରି କରିଥାଉ । କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଗୋଟିଏ ବକ୍ସ ପିଛା ଆମକୁ କେବଳ ୫୦୦ ରୁ ୭୦୦ଟଙ୍କା ମିଳୁଛି," ବୋଲି ସେ କୁହନ୍ତି ।
ବଦ୍ଗାମ୍ ଜିଲ୍ଲାର କ୍ରେମ୍ସୋରା ଗ୍ରାମ ନିବାସୀ ୬୫-ବର୍ଷ ବୟସ୍କ ମୀର୍ଙ୍କ ପରି କଶ୍ମୀରର ଅନେକ ଚାଷୀ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମାନ ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଆୟ ବହୁ ପରିମାଣରେ ହ୍ରାସ ପାଇଛି । ଅଗଷ୍ଟ ୫ରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଧାରା ୩୭୦ ଉଚ୍ଛେଦ କରିବା ପରେ ଓ ଏହି ରାଜ୍ୟକୁ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ପରେ ଏଠାରେ ଥିବା ସମଗ୍ର ସେଓ ଶିଳ୍ପକୁ ଘୋର ସଙ୍କଟ ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରିବାକୁ ପଡ଼ୁଛି ।
ସ୍ଥାନୀୟ ଅର୍ଥନୀତିରେ ଫଳ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ । ଜମ୍ମୁ ଓ କଶ୍ମୀରର ପ୍ରାୟ ୧୬୪, ୭୪୨ ହେକ୍ଟର ଜମିରେ ସେଓ ଚାଷ କରାଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ୨୦୧୮-୧୯ରେ ପ୍ରାୟ ୧.୮ ମିଲିୟନ (୧୮, ୮୨, ୩୧୯) ମେଟ୍ରିକ ଟନ୍ ଫଳ ଉତ୍ପାଦନ ହୋଇଥିଲା (ଡାଇରେକ୍ଟୋରେଟ୍ ଅଫ୍ ହର୍ଟିକଲ୍ଚର୍, କଶ୍ମୀରର ଡାଟା )। ଜମ୍ମୁ ଓ କଶ୍ମୀର ସରକାରଙ୍କ ଉଦ୍ୟାନ କୃଷି ବିଭାଗ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ଏକ ଏଷ୍ଟିମେଟ ମୁତାବକ ଜମ୍ମୁ ଓ କଶ୍ମୀରରେ ପ୍ରାୟ ୩. ୩ ମିଲିୟନ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ହର୍ଟିକଲ୍ଚର୍ ହେଉଛି ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରିବାର ପନ୍ଥା ଓ ଏହି ଉଦ୍ୟୋଗର ବାର୍ଷିକ ଆୟ ୮, ୦୦୦ ରୁ ୧୦,୦୦୦ କୋଟି ବୋଲି ହର୍ଟିକଲ୍ଚର୍ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଅଜିଜ୍ ଅମମ୍ମଦ୍ ଭଟ୍ କହିଛନ୍ତି ।
ଅଧିକନ୍ତୁ, କଶ୍ମୀର ଉପତ୍ୟକାରେ ଥିବା ଫଳବଗିଚାଗୁଡ଼ିକରେ କର୍ମନିଯୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ (ବର୍ତ୍ତମାନ ୟୁଟି) ବାହାରରୁ ଶ୍ରମିକମାନ ଆସିଥାନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଏହି ପ୍ରକାରର ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତା ଲାଗି ରହିବାରୁ ସେମାନ ମଧ୍ୟ ଅଗଷ୍ଟ ପ୍ରଥମ ଭାଗରେ ଏଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ । ଅକ୍ଟୋବର ମାସରେ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରୁ ଆସିଥିବା ୧୧ଜଣଙ୍କୁ ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ଆତଙ୍କବାଦୀମାନେ ହତ୍ୟା କରିଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକାଂଶ ହେଉଛନ୍ତି ଟ୍ରକ୍ ଡ୍ରାଇଭର୍ ଓ ଶ୍ରମିକ । ଏହା ଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ବିଭିନ୍ନ ବଜାରକୁ କାଶ୍ମୀରର ସେଓ ପହଞ୍ଚାଇବା ନେଇ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି ।
ଏବେ ମଧ୍ୟ କଶ୍ମୀରରେ ସାଧାରଣ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ବସ୍ ଚଳାଚଳ ଓ ସେୟାର୍ଡ ଟ୍ୟାକ୍ସି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଚଳ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥିବାରୁ ଏଠାରେ ବାସ କରୁଥିବା ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣ କଶ୍ମୀରର ବିଭିନ୍ନ ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ଓ ଗୋଟିଏ ଜିଲ୍ଲାରୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ଜିଲ୍ଲାକୁ ଯାତାୟତ କରିବାରେ ସମାନ ଅସୁବିଧା ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି ।
ଫଳ ବଗିଚା ମାଲିକଙ୍କଠାରୁ ଫଳ କିଣୁଥିବା କିଛି ବ୍ୟବସାୟୀ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସିଧାସଳଖ ଦିଲ୍ଲୀର ବିଭିନ୍ନ ବଜାରକୁ ପଠାଇ ଦିଅନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ସେମାନେ ଗୋଟିଏ ବକ୍ସ ସେଓ ୧୪୦୦- ୧୫୦୦ ଟଙ୍କାରେ ବିକ୍ରି କରିଥାନ୍ତି । ଅନ୍ୟ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସରକାରଙ୍କ ଜରିଆରେ ବିକ୍ରି କରିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏବେ ମଧ୍ୟ କିଣାବିକା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆଗେଇବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଛନ୍ତି । ଇତିମଧ୍ୟରେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେତେଜଣ ରାତ୍ରି ସମୟରେ ଲଗାଯାଇଥିବା ପୋଷ୍ଟରରେ (କିଏ ଲଗେଇଛି ତାହା ଏବେ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇ ରହିଛି) ସେମାନେ ସରକାରଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ସେଓ ବିକ୍ରି କରିବା ମନା କରାଯାଇଥିବା ବିଷୟରେ କହୁଛନ୍ତି ।
ଚଳିତବର୍ଷ ବଦ୍ଗାମ୍ର କ୍ରେମ୍ସୋରା ଗ୍ରାମର ଏକ ଫଳବଗିଚା ମାଲିକ ଗୁଲାମ ମୋହି-ଉଦ୍-ଦିନ ମୀର, ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ବାର୍ଷିକ ଆୟର ଅଧା କେବଳ ସେଓରୁ ପାଇଛନ୍ତି । ରାଜ୍ୟରେ ଉଦ୍ୟାନକୃଷିରୁ 8,000ରୁ 10,000 କୋଟି ଟଙ୍କା ଆୟ ହେଉଥିବା ବେଳେ କାଶ୍ମୀର ଭିତରେ ଏବଂ ବାହାରେ ବାସ କରୁଥିବା ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ବଞ୍ଚିବାର ଅବଲମ୍ବନ ପାଲଟିଛି ।
କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କଶ୍ମୀରର ବୁଦ୍ଗାମ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ମୁନିପାପୀ ଗ୍ରାମ, ଯେଉଁଠାକୁ ମୁଁ ଅକ୍ଟୋବରର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ପରିଦର୍ଶନରେ ଯାଇଥିଲି, ସେଠାର ନିବାସୀମାନେ ସେଓ ବଗିଚାରେ ପ୍ରାୟ ୨୦୦ରୁ ଅଧିକ ପରିବାର ନିୟୋଜିତ ଥିବା ଆକଳନ କରିଛନ୍ତି । ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଜୁଲାଇଠାରୁ ନଭେମ୍ବର ମଧ୍ୟରେ ଟ୍ରକ୍ରେ ସେଓ ଓ ନାସ୍ପାତି ସହିତ ଅନ୍ୟ ଫଳଗୁଡ଼ିକ ଭର୍ତ୍ତି କରି କଶ୍ମୀରରୁ ଦିଲ୍ଲୀ ବଜାରକୁ ପଠାଇଥାନ୍ତି ।
ଅନୌପଚାରିକ ଭାବେ ମୌଖିକ ଚୁକ୍ତି ଆଧାରରେ ସେଓ ବ୍ୟବସାୟ ଚାଲିଥାଏ । ମାର୍ଚ୍ଚ-ଏପ୍ରିଲରେ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଗଛରେ କେତେ ପରିମାଣର ଫୁଲ ଆସିଛି ତାହା ଆକଳନ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି ଓ ଏହା ଆଧାରରେ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ଆକଳନ କରି ଫଳବଗିଚାର ମାଲିକମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ରୀମ ଟଙ୍କା ପ୍ରଦାନ କରିଥାନ୍ତି । ଯେତେବେଳେ ଫଳ ଅମଳ କରିବା ସମୟ ଆସେ, ସେତେବେଳେ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଫେରନ୍ତି । ବର୍ତ୍ତମାନ ଚାଲିଥିବା ହଟ୍ଟଗୋଳ ଯୋଗୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସାୟ ବିପଦଶଙ୍କୁଳ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛି ।
ସେଓ ଗୋଟାଳି ଓ ଏହାକୁ ପ୍ୟାକେଟ୍ରେ ଭର୍ତ୍ତି କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ କୁହନ୍ତି ଯେ ଏହି ସଙ୍କଟ ଯୋଗୁଁ ଆମର ମଜୁରି ୪୦-୫୦ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ପାଇଛି- ଯାହା ଦିନକୁ ୫୦୦- ୬୦୦ ରୁ ହ୍ରାସ ପାଇ ୨୫୦- ୩ ୦୦ରେ ପହଞ୍ଚିଯାଇଛି ।
ବସିତ୍ ଅହମଦ୍ ଭଟ ଜୁନ୍ ମାସରେ ଡେରାଡୁନର ଏକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପ୍ରାଣୀ ବିଜ୍ଞାନରେ ସ୍ନାତକ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଛନ୍ତି ଓ ଏହି ଅନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟତା ମଧ୍ୟରେ ସେ ନିଜ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଚାକିରୀ ଖୋଜି ପାରୁନାହାନ୍ତି - ବା ପାଇ ପାରୁନାହାନ୍ତି ବୋଲି କୁହନ୍ତି । ସେ ନିଜ ବାପାଙ୍କ ଫଳବଗିଚାକୁ ଫେରି ଆସିଛନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କ ସହିତ ମୋର ସାକ୍ଷାତ ହେବା ବେଳକୁ ସେ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ସେଓ ଗୋଟେଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ ।
ଦିଲ୍ଲୀ ବଜାରରେ ସେଓଗୁଡ଼ିକୁ ଅତି ନ୍ୟୁନ ମୂଲ୍ୟରେ ବିକ୍ରି କରିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ବାଧ୍ୟ କରାଯାଉଥିବା କଥା ଅନେକ କଶ୍ମୀରି ବ୍ୟବସାୟୀ ମୋତେ ଜଣେଇଛନ୍ତି, ଯାହା ଫଳରେ ସେମାନଙ୍କୁ ବହୁତ କ୍ଷତି ସହିବାକୁ ପଡ଼ିବ ବୋଲି ସେମାନେ କହିଛନ୍ତି । ସରକାରୀ ଯୋଜନା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକ କ୍ରୟ କରାଯାଉଥିବା କଥା ପ୍ରାଧିକାରୀମାନେ ଦାବି କରୁଥିବା ବେଳେ ସମସ୍ତ ମଣ୍ଡିଗୁଡ଼ିକ, ଶ୍ରୀନଗରର ସୀମାବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ମଣ୍ଡି ସହିତ, ସବୁ ବନ୍ଦ ଅଛି । ଏହାର କାରଣ ବିରୋଧ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା (ଆନ୍ଦୋଳନ ବା 'ସିଭିଲ୍ କର୍ଫ୍ୟୁ') ହେବା ସହିତ ଉତ୍ପାଦକୁ ସରକାର ଚିହ୍ନଟ କରିଥିବା ସ୍ଥାନ ବା ମଣ୍ଡିକୁ ଯଦି ନିଆଯାଏ ତେବେ ଆତଙ୍କବାଦୀ ବା ଅଜଣା ବନ୍ଧୁକଧାରୀଙ୍କ ଆକ୍ରମଣର ଶିକାର ହେବା ଭୟ ହୋଇପାରେ ।
Muzamil Bhat is a Srinagar-based freelance photojournalist.
This translation was coordinated by OdishaLIVE- a dynamic digital platform and creative media and communication agency based out of Bhubaneswar. It handles news, audio-visual content and extends services in the areas of localization, video production and web & social media.
