ନୂଆଦିଲ୍ଲୀଃସଂସଦର ଏହି ବଜେଟ୍ ଅଧିବେଶନ ଆମ ଜାତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ଏକ ନୂଆ ମୋଡ଼ ନେଇଛି। ଧାର୍ମିକ ତଥା ଜାତିଗତ ପରିଚୟ ଉପରେ ନିର୍ମିତ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ କିମ୍ବା ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ଚିନ୍ତାଧାରା ଉପରେ ଦୀର୍ଘ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଲଢବା ପରେ ଭାରତ ଅର୍ଥନୈତିକ ନୀତି ଉପରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ବିତର୍କର ଯୁଗରେ ପାଦ ଦେଉଛି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ବେସରକାରୀ କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ଏକ ଅଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ଅଯୋଗ୍ୟ ପିଚ୍ ତିଆରି କରିସାରିଛନ୍ତି ଏବଂ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ କେବଳ କ୍ରୋନି ପୁଞ୍ଜିବାଦର ଦାୟିତ୍ ନୁହେଁ, 'ହମ୍ ଡୋ, ହ୍ୟୁମର୍ ଡୋ' ଭଳି ଚାଷରେ ପଢୁଛନ୍ତି। ବେସରକାରୀ ସଂସ୍ଥା ଦାରା ଗରିବ ଚାଷୀଙ୍କ ଏକ ଗରିବ ବିରୋଧୀ ଅପହରଣ ଆଇନ | ଏହା ହେଉଛି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ଏଠାରେ ଆମେ କାହିଁକି ଏହାକୁ ସ୍ବାଗତ କରୁଛୁ | ସାମରିକ ଇତିହାସରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଯୁଦ୍ଧ ଅଛିଃ ଷ୍ଟାଟିକ୍, ଟ୍ରେଞ୍ଚ ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଗତିଶୀଳତାର ଯୁଦ୍ଧ | ଆମେ ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ବଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ବଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖିଲୁ | ଆମେ ଜାଣୁ ଯାହା ଅଧିକ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ହୋଇଗଲା | ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତି, ସାଧାରଣତ ୧୯୪୭ ପରଠାରୁ କିନ୍ତୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ୧୯୬୯ ମସିହାରେ ବାମପନ୍ଥୀ ହେବା ଅର୍ଥନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏକଚାଟିଆ ହୋଇପାରିଛି।
ପ୍ରଥମେ, ନେହେରୁ ନିଜ ପାର୍ଟୀରେ ଡାହାଣରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ, ଏବଂ ତା'ପରେ ତାଙ୍କ ଝିଅ ପୁରା ଶୁଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ | ସେହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ଜାତୀୟତାବାଦରେ ଭିଜାଯାଇଥିବା ସାମାଜିକ-ଜନପ୍ରିୟତାର ବ୍ରାଣ୍ଡକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ସେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ର ଏକ ବିରୋଧୀ ଦଳ ସ୍ବ ତନ୍ତଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ। ଏହା ପରଠାରୁ ତାଙ୍କର ବହୁ ପ୍ରତିଦ୍ନ୍ଦୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସମାଜବାଦୀ, ଲୋହିୟା ଏବଂ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ଥିଲେ | ସେ ଏତେ ସ୍ମାର୍ଟ ଥିଲେ ଏବଂ ମସ୍କୋ ଏବଂ ବେଜିଂ ମଧ୍ୟରେ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ଦଳଗୁଡିକ ଏତେ ଛିଣ୍ଡି ଯାଇଥିଲେ ଯେ ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭାଗ କରିଥିଲେ। ମସ୍କୋ ପ୍ରୋ-ସିପିଆଇ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲା, ଏପରିକି ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ମଧ୍ୟ। ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ଅର୍ଥନୀତିରେ ଏକ ଆଦର୍ଶଗତ ପୋଲାରାଇଜେସନ୍ ପାଇଁ ଅଳ୍ପ ପରିସର ବାକି ରହିଲା | କେଉଁଟି ଅଧିକ ସମାଜବାଦୀ ହୋଇପାରେ ଏହା ଏକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଥିଲା | ଏହି ଟାଣ ଏତେ ଅସହ୍ୟ ହୋଇଗଲା ଯେ ଜନ ସଂଗଠନ, ଏବଂ ପରେ ବିଜେପି ମଧ୍ୟ ସମାନ ତମ୍ବୁ ଭିତରକୁ ଗଲା | ପାଞ୍ଚ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଉଭୟ ପକ୍ଷ ନିଜର ସମାଜବାଦୀ ଖାଲରୁ ଅନ୍ୟ ଉପରକୁ ଗୁଳି ଚଳାଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତେ ସଂସ୍କାର ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ। ମାନବ ସ୍ପର୍ଶ ସହିତ ସଂସ୍କାର, ଅନ୍ତର୍ଭୂକ୍ତ ସଂସ୍କାର, ସମାଜବାଦୀ ସ୍ୱାଦ ସହିତ ସଂସ୍କାର | ପ୍ରାୟତଚୋରି ଦାରା ସଂସ୍କାର କର।
କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗତ ସୀତାରାମ କେସ୍ରି ମୋତେ ଏକ ସାକ୍ଷାତକାରରେ କହିଥିଲେ ଯେ ସେ କାହିଁକି ଭାବୁଥିଲେ ଯେ ଚୀନ୍ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟମାନେ ଡିଟିସି ବସ୍ ଡ୍ରାଇଭରଙ୍କ ପରି ଅଟନ୍ତିଃ "ସେମାନେ ବାମକୁ ଏବଂ ଡାହାଣକୁ ବୁଲନ୍ତି।" ଦୁଖର ବିଷୟ ହେଉଛି, ଆମେ ବି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରୁନାହୁଁ। ଆମେ ସିଧା ଗତି କରୁଥିଲୁ, କ୍ରଲ୍ ବେଗରେ, ଏକାଧିକ ଗାଡ଼ି ଚଲାଇଥିଲୁ, ଯାହା ଭାରତୀୟ ବୈଶ୍ୟଶିଷ୍ଟ୍ୟ ସହିତ ଗାଡି ଚଳାଇବା ପାଇଁ ସାଧାରଣ | ଏହା ମଧ୍ୟ ମୋଦୀଙ୍କ ପ୍ରଥମ ବର୍ଷ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି | ଯଦି କିଛି ଅଛି, ସେ ୧୯୯୧ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସଂସ୍କାର ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଘଣ୍ଟା ଫେରାଇ ଦେଇଛନ୍ତି। ଭାରତର ଅର୍ଥନୀତି ମଧ୍ୟ ରାଜନୀତିରେ ଅଟକି ଯାଇଥିଲା। ତାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଛି | ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ୱ ନିଜକୁ ବେସରକାରୀ ଉଦ୍ୟୋଗ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସମାଜବାଦୀ ବୋଲି କହିଛି। କିଏ କେଉଁଠୁ ଆସୁଛି ସେ ବିଷୟରେ କ'ଣ ଦାରା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ପଡ଼ିବା ନାହିଁ | ଆସନ୍ତୁ ଏହି ଅଧିବେଶନରୁ ସୂତ୍ର ଉଠାଇବା | ଦ୍ୱିତୀୟରେ, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଖୋଲା ମାମଲା କରିଥିଲେ | ସେ କହିଛନ୍ତି ଏହା ସମ୍ମାନର ଆବଶ୍ୟକତା ଏବଂ ଯେଉଁ ଦିନ ଉଦ୍ୟୋଗୀମାନଙ୍କ ନାମ ଡାକିବା ଆପଣଙ୍କୁ ଭୋଟ୍ ମିଳିଲା | ସେ କହିଛନ୍ତି ଯଦି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ବକୃତଜ୍ଞତାର ସହ ଭାରତୀୟ ନିର୍ମିତ ଟିକା କିଣୁଛି, ତେବେ ଏହା ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ର ହେତୁ ହୋଇଛି।
ସାର୍ବଜନୀନ କ୍ଷେତ୍ର ଉପରେ ସେ ଆମକୁ ଏକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ମଧ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି ଯାହା କ୍ଷମତାରେ ଥିବା ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରରେ କେହି କହି ନାହାଁନ୍ତି। ସେ ପଚାରିଥିଲେ କାହିଁକି ଆଇଏଏସ୍ ଅଧିକାରୀମାନେ ବ୍ୟବସାୟ ଚଳାଇବା ଉଚିତ୍? ଯଦି ସେମାନେ ଭାରତୀୟ, ତେବେ ବେସରକାରୀ ଉଦ୍ୟୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ | ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଶ ଗଠନରେ ସହଯୋଗ କରନ୍ତି। ଧନ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଅଲଗା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ ବୋଲି ସେ କହିଛନ୍ତି। କାରଣ, ଯଦି ଧନ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ନାହିଁ, ତେବେ ତୁମେ କ'ଣ ବଣ୍ଟନ କରିବ? ବର୍ତ୍ତମାନ, ଆପଣ ଭଲ କାରଣ ସହିତ ଯୁକ୍ତି କରିପାରନ୍ତି ଯେ ଏହା କହିବାବେଳେ ସେ ପେଟ୍ରୋଲ-ଡିଜେଲ ଟ୍ୟାକ୍ସ ମାଧ୍ୟମରେ ମଧ୍ୟବିତ୍ତଙ୍କ ପକେଟରୁ ବିପୁଳ ଟିକସ ନେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହାକୁ ଗରିବ ଲୋକଙ୍କୁ ବାଣ୍ଟୁଛନ୍ତି | କିନ୍ତୁ ଆଜି ବଡ଼ ବିତର୍କରେ ଏହା ଏକ ଦଳୀୟ ଯୁକ୍ତି | ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ଅନୁସରଣରେ ଅନୁସରଣ କଲେ | ଉଦୀୟମାନ ଯୁବ ବିଜେପି ତାରକା ତେଜସ୍ୱୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗତ ନାନୀ ପାଲଖିଭାଲାଙ୍କୁ ଆହ୍ନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅନେକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭାଷଣରୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରି ଭାରତ କାହିଁକି ଗରିବ ବୋଲି କହିଥିଲେଃ
"କୌଣସି ସୁଯୋଗ ନୁହେଁ ବରଂ ପସନ୍ଦ, ଡିଫଲ୍ଟ ନୁହେଁ ବରଂ ଡିଜାଇନ୍, ଦାରିଦ୍ର୍ୟକୁ ରାଜ୍ୟ ନୀତି ତଥା ସମାଜବାଦ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣ କରି ଧନୀମାନଙ୍କଠାରୁ ଗରିବମାନଙ୍କୁ ଧନୀ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କଲେ ନାହିଁ, ଭାରତର ଟ୍ରେଜେରୀ ବେଞ୍ଚରୁ ଏହା କେବେ ଶୁଣିଛନ୍ତି କି? ଯଦି ଜଣେ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦାରାଧନ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କର ଏହା ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରତିରକ୍ଷା, ଏବଂ ସଂସଦରେ ମଧ୍ୟ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ କ୍ଷୁଦ୍ର କିନ୍ତୁ ଭାରୀ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦଳକୁ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଧାରାର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସ୍ଥାନିତ କରିଛି ଯେଉଁଠାରେ ଏହା ଦଶନ୍ଧି ଧରି ବୁଲୁଥିଲା। ରାହୁଲ କହିଛନ୍ତି ଯେ ପ୍ରଥମ ଚାଷ ଆଇନ ହେଉଛି ମାଣ୍ଡିମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା କାରଣ ଘରୋଇ କ୍ରେତାମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଭିଡ଼ କରିବେ;
ଦ୍ୱିତୀୟଟି ବଡ଼ ବେସରକାରୀ ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କୁ ଯେତିକି ଶସ୍ୟ, ଫଳ ଏବଂ ପନିପରିବା ସଂଗ୍ରହ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ କରିବ, ଯେପରି ସେମାନେ କୌଣସି ଷ୍ଟକ୍ ସୀମା ବିନା ଚାହାଁନ୍ତି, ଏବଂ ଶସ୍ୟ ସିଲୋର ଏକଚାଟିଆ; ଏବଂ ତୃତୀୟଟି ଅର୍ଥ ହେବ ଯେ ଜଣେ କୃଷକ ନ୍ୟାୟ ପାଇଁ କୋର୍ଟରେ କୌଣସି ସୁବିଧା ପାଇବେ ନାହିଁ | ସୁପର ଧନୀ ଯୋଗାଣ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବ | ଗରିବ କୃଷକ ସେମାନଙ୍କ ଦୟାରେ ରହିବେ। ଅବଶ୍ୟ ଏହା ମୋଦୀ ଏବଂ ଅମିତ ଶାହା (ହମ୍ ଡୋ) ଙ୍କ ଦୁଇ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା 'ହ୍ୟୁମର୍ ଡୋ' (ଅମ୍ବାନୀ ଏବଂ ଆଦାନୀ) ପାଇଁ କରାଯାଇଥିଲା | ସେ ସେଗୁଡିକର ନାମ ରଖି ନାହାଁନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସୁଯୋଗ ପାଇଁ କିଛି ଛାଡି ନାହାଁନ୍ତି | ସେହି ଭିଡିଓକୁ ରିପ୍ଲାଏ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ସେହି ପୁରୁଣା ପରିବାର ଯୋଜନା ବିଜ୍ଞାପନରେ ଚାରୋଟି ଚେହେରାର ବର୍ଣ୍ଣନା ଦେଖନ୍ତୁଃ
