ପ୍ରବାସୀମାନେ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଠିକ୍ କରନ୍ତି ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟର ଭବିଷ୍ୟତ, ପରିବେଶ ଏବଂ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ପୁନଃନିନିର୍ମାଣ ବିଷୟରେ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ ଅଛି ।
ଯେଉଁ ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ମୋତେ ହନ୍ତସନ୍ତ କରେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ବିଶେଷ ଭାବରେ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ - ଗୋଟିଏ, ୟୁରୋପୀୟ ସହର ଉପକୂଳରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ ଏକ ଛୋଟ ଝିଅ,କିନ୍ତୁ ତା'ର ପିତାମାତା ଏକ ଦୂର ଦେଶରୁ ଡଙ୍ଗାରେ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ଏକ ଭଲ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ। । ଅନ୍ୟଟି, ସମ୍ପ୍ରତି, ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ ମହିଳା, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରି, ଭାରତର ଏକ କୋଭିଡ-୧୯ ତାଲାବନ୍ଦ ସହରରୁ ଘରକୁ ଫେରିବା ପାଇଁ ଅନେକ କିଲୋମିଟର ଚାଲିଚାଲି, କାମ କରିବାର ସ୍ୱପ୍ନ ଛାଡି ସେ ଆସିଥିବା ଗାଁକୁ ଫେରିଲା । ତୃତୀୟଟି ହେଉଛି ଯୁବକଙ୍କର - ଏକ ତାଲାବନ୍ଦ ଥିବା ସହରରୁ ମଧ୍ୟ ପଳାୟନ କରୁଛି - ଯିଏ ନିଜ ଗାଁଠାରୁ ପ୍ରାୟ ଶହେ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ କିଛି ଦିନ ଚାଲିବା ପରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଛି।
ବିଗତ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି, ମୁଁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ବିଷୟରେ ଲେଖୁଥିଲି - ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଅସୁରକ୍ଷିତ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, କୃଷି ଦୁଃଖ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅଜବ ପାଣିପାଗ କୃଷିକୁ ଅଧିକ ଅସହ୍ୟ ଏବଂ ଜୀବନ ଅସହ୍ୟ କରିଦିଏ । ଏହା ପାରମ୍ପାରିକ ଧକ୍କା କାରଣରୁ (ଲୋକମାନେ ଚାଲିଯାଆନ୍ତି କାରଣ ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି ବିକଳ୍ପ ନଥିଲା) ଏବଂ ପରମ୍ପରିକ ଭାବେ ଲୋକମାନେ ଅଧିକ ପସନ୍ଦ ଚାହୁଁଥିବାରୁ ସେମାନେ ଚାଲିଯାଆନ୍ତି। ବିଶ୍ବ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ରିପୋର୍ଟ ୨୦୨୦ କହିଛି ଯେ ବିଶ୍ବର ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି - ବିଶ୍ବ ଜନସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରାୟ ୩.୫ ପ୍ରତିଶତ ୨୦୧୯ରେ ଗୋଟିଏ ଦେଶରୁ ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଚାଲିଆସିଛନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଦେଶରେ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ତଥ୍ୟ କମ୍ ଅଛି । ଭାରତରେ, ପ୍ରବାସୀଙ୍କର ଶେଷ ସରକାରୀ ଗଣନା ୨୦୧୧ର ଜନଗଣନାରେ ଥିଲା, ଯାହା ପୁରୁଣା ଥିଲା ଏବଂ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା, ସହରାଞ୍ଚଳ ସେବା ବିନା ଏବଂ ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ମୁଁ "ବେଆଇନ" ବସ୍ତିବାସିନ୍ଦା ବୋଲି କହିଥିଲି । ଶିଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ହବ୍, ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସହରରେ ପ୍ରଦୂଷଣର କାରଣ।
ଆଜି, ଏହି "ଅଦୃଶ୍ୟ" ଲୋକମାନେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇଛନ୍ତି । ଆମେ ଦେଖୁଛୁ ହଜାର ହଜାର "ପ୍ରବାସୀ" ରିଲିଫ କ୍ୟାମ୍ପରେ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବାରୁ ସରକାର ସେମାନଙ୍କୁ ଘରକୁ ଯିବାକୁ ଦେବେ ନାହିଁ । ଏହି କରୋନାଭାଇରସ୍ ସେମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଗ୍ରାମ ତଥା ଦୂର ଜିଲ୍ଲାକୁ ବ୍ୟାପିଯିବ। ଆମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖୁ କାରଣ ସେମାନେ ସହର ଛାଡିବାକୁ ହତାଶ ଏବଂ କୌଣସି ସାଧାରଣ ପରିବହନ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁ ନ ଥିବାରୁ; ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଜିନିଷ, ପିଲାମାନଙ୍କ ସହିତ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଶୋଇବା ସ୍ଥାନ ସହିତ ଫେରିଯାଆନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ପଚରାଗଲା, ସେମାନେ ଆମକୁ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଚାହାଁନ୍ତି ନାହିଁ ; ସେମାନେ କେବଳ ଘରକୁ ଯିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର କ୍ରନ୍ଦନ ଅବିସ୍ମରଣୀୟ; ହୃଦୟ ବିଦାରକ। ବର୍ତ୍ତମାନ, ସଂଖ୍ୟାଗୁଡିକ ଉଦୀୟମାନ ହେଉଛି । ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ଦାଖଲ ହୋଇଥିବା ଏପ୍ରିଲ୍ ୧୨, ୨୦୨୦ରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର କହିଛନ୍ତି ଯେ ପ୍ରାୟ ୪୦,୦୦୦ ରିଲିଫ୍ କ୍ୟାମ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାୟ ୧.୪ ନିୟୁତ ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଦିଆଯାଉଛି।
କିନ୍ତୁ ଅନେକ ଅଛନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ଶିବିରରେ ନାହାଁନ୍ତି; ସେମାନେ ନିଜ ଗନ୍ତବ୍ୟ ସ୍ଥଳରେ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ସଂଘର୍ଷ କରୁଛନ୍ତି। ଏପ୍ରିଲ୍ ୨୯ରେ, ଦେଶବ୍ୟାପୀ ତାଲାବନ୍ଦର ପ୍ରାୟ ୪୦ଦିନ ପରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର କହିଥିଲେ ଯେ ଫସି ରହିଥିବା ଲୋକମାନେ ଘରକୁ ଯାଇପାରିବେ - ବସ୍ ସାରା ରାଜ୍ୟରେ ଚଳାଚଳ କରିବ। ଜୀବାଣୁ ସଂକ୍ରମଣର ବିପଦ ହେତୁ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ସଠିକ୍ ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ଅଟେ।ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ଏହାର ଅର୍ଥ କ'ଣ ହେବ ସେ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ପ୍ରଥମଟି ହେଉଛି ସେମାନେ ଛାଡିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ। ପ୍ରବାସୀମାନେ ହୁଏତ କେତେକ ଦେଶରେ ବେଆଇନ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ ଅଜ୍ଞାତ ହୋଇଥାଇ ପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତ କଥା ହେଉଛି ଯେ ସେମାନଙ୍କର ଅର୍ଥନୀତି ସମସ୍ତ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା । ଆଜି ୟୁରୋପ, ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ଏବଂ ଆମେରିକାର ବିସ୍ତୃତ ଅଞ୍ଚଳରେ ସେମାନଙ୍କର ଫସଲ ଅମଳ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପରିଶ୍ରମ ନାହିଁ। ତେବେ ଆଗାମୀ ମାସରେ ଖାଦ୍ୟର ଭାଗ୍ୟ କ'ଣ ହେବ ?
ଭାରତରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଅନୁଭୂତ ହେବ ଯେହେତୁ ତାଲାବନ୍ଦ ଏବଂ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ପୁନଃ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ ଶ୍ରମ ଅଭାବ ରହିଛି। ଏହା ଆମକୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟ ଦେବ କି? ସେମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ସୁଯୋଗ ଏବଂ ଲାଭ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ ଯାହା ଦ୍ବାରା ସେମାନେ ଫେରିବେ? ଏହା କୋଭିଡ -୧୯ ଦୁନିଆରେ ପ୍ରବାସୀମାନଙ୍କୁ ଏକ ମେକ୍ ଇନ୍ ଦେବ କି ?
ଅନ୍ୟ ଏକ ବାସ୍ତବତା ମଧ୍ୟ ଅଛି ଯାହା କୋଭିଡ -୧୯ ଆମ ଉପରେ ପକାଇ ଦେଇଛି। ଯେଉଁ ଜାଗାରେ ଏହି ରୋଗ ପ୍ରଜନନ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସହରୀ ସେବା ନାହିଁ; ଯେଉଁଠାରେ ବସ୍ତିବାସିନ୍ଦା ଅଧିକ ଭିଡ କରନ୍ତି; ଯେଉଁଠାରେ ନିରାପଦ ଜଳ ଯୋଗାଣ ଏବଂ ପରିମଳ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହେଁ ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବାର କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ଏହିଠାରେ ଆମେ ଆମର କର୍ମଜୀବୀଙ୍କୁ ରହିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଛୁ।
ସିଙ୍ଗାପୁରକୁ ବିଚାର କରନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବାଣୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରିଛନ୍ତି । ଏହାର ପରିଷ୍କାର ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ଉପରେ ସର୍ବଦା ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସୀ, ତେବେ ଏହାର ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକ ରହୁଥିବା ଘଞ୍ଚ ବସ୍ତିର ଯତ୍ନ ନେଉନାହାଁନ୍ତି। ଏହା ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ସମାନ । ତେବେ, ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ସମେତ ଆମର ସହରୀ ଗରିବ ଲୋକଙ୍କୁ ଉନ୍ନତ ଗୃହ, ଜଳ ଏବଂ ପରିମଳ ସେବା ଯୋଗାଇବା ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଆମେ ପୁନଃ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବୁ କି? ଏହାର ଅର୍ଥ ହେବ ଯେ ସେମାନେ ରହୁଥିବା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ପରିବେଶର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଆମେ ବିନିଯୋଗ କରିବୁ?
ଶେଷରେ, ଯେତେବେଳେ ପ୍ରବାସୀମାନେ ଘରକୁ ଫେରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ କ'ଣ ହୁଏ? ସେମାନେ ଫେରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି କି? ଗ୍ରାମୀଣ ଅର୍ଥନୀତିରେ ବିନିଯୋଗ କରିବାର ଏହା ଏକ ସୁଯୋଗ କି ଯାହା ଦ୍ବାରା ସେମାନେ ଛାଡିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରିବେ ନାହିଁ ?
