ଦାନ ମାଝୀ ଅ।ଜି ଓଡିଶାରୁ ବାହାରି ଗୋଟେ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ, ଅନେକ କବିତା ଓ କାହାଣୀର ନାୟକ, ଅନେକ ଖବରର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ, ଅନେକ ରାଜନୀତିର ବିଷୟ ବସ୍ତୁ ।
ଦାନ ମାଝୀ ଯେଉଁ ରାତିରେ ନିଜ ମୃତ ସ୍ତ୍ରୀକୁ କାନ୍ଧରେ ପକେଇ ରାସ୍ତା ଚାଲିବା ଅ।ରମ୍ଭ କରିଥିଲେ, ସେ ରାତି ତାଙ୍କ ଜୀବନରେ ଗୋଟେ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନର ସଂକେତ ଅ।ଣିଥିଲା ।
ଦାନ ମାଝୀ ଅ।ମକୁ ଯାହା ଜଣେଇବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ତାକୁ ଅ।ମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁନଥିଲୁ । ତେବେ ଇତି ମଧ୍ୟରେ ଦାନ ମାଝିଂକ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ବିଧାନସଭାରେ ନାପସନ୍ଦ କରିଥିବା ରାଜ୍ୟ ସରକାର କିନ୍ତୁ ଟିକେ ଅଧିକ ସଚେତନ ହେବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଛନ୍ତି ।
୧. ଦାନ ମାଝୀ ଘଟଣା ପରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଂକ ଚେତା ପଶିଛି ଓ ସରକାର ରାଜ୍ୟର ସବୁ ଡାକ୍ତରଖାନା ଗୁଡିକୁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ପଠାଇଛନ୍ତି । ଏଥିରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ ବି ମୃତଦେହ ପ୍ରତି ଅବହେଳା କରାଯିବନି । ସମ୍ପୂଣ୍ଣ ବିଧି ମୁତାବକ ମୃତଦେହର ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର ହେବ ।
୨.ଡାକ୍ତରଖାନା ର ମେଡିକାଲ୍ ଅଫିସର ମୃତ ରୋଗୀଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ଚେକଅପ୍ ପରେ ରୋଗୀକୁ ମୃତ ଘୋଷଣା କରିବେ। ମୃତଦେହ ହସପିଟାଲରୁ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ଡେଥ୍ ରେଜିଷ୍ଟ୍ରାରରେ ନାଁ ଦରଜ କରିବେ । ଏଥିସହ ରୋଗୀ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ସହ କୌଣସି ଆଇନଗତ ଜଟିଲତା ଥିଲେ ସ୍ଥାନୀୟ ପୋଲିସ ଷ୍ଟେସନକୁ ଜଣାଇବେ।
୩. ମୃତଦେହ ପରିବହନ ପାଇଁ ପାଂଠି ସମସ୍ତ ଥାନାକୁ ଯୋଗାଇଦିଆଯିବ । ସହରାଂଚଳରେ ୧ ହଜାର, ଗ୍ରାମାଂଚଳରେ ୧୫ ଶହ ଏବଂ ବିଶେଷଘଟଣାରେ ୨ ହଜାର ଟଂକା ଯୋଗାଇଦିଆଯିବ । ଏପରିକି ଶବର ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର ପାଇଁ ପରିବାର ଟଂକା ମାଗିଲେ ଆବଶ୍ୟକ ସ୍ଥଳେ ଜିଲ୍ଲାପାଳ ତାହା ଯୋଗାଇଦେବେ। ଜିଲ୍ଲାପାଳ, ଏସପି, ସିଡିଏମଓ, ମେଡିକାଲ ଅଧିକ୍ଷକଙ୍କୁ ଏ କଥା ଜଣେଇ ଦିଆଯାଇଛି ।
୪.ଏସବୁ ସତ୍ତ୍ୱେ ମୃତ ଲୋକ ପ୍ରତି ଅ।ମର ସାମାଜିକ ଓ ପାରିବାରିକ ଅବଧାରଣା ବଦଳୁନାହିଁ। ଯିଏ ମଲା ସିଏ ଗଲା ବୋଲି ଏକ ଅ।ପ୍ତବଚନ ଓଡ଼ିଅ।ରେ ରହିଛି । ଶବକୁ ନେଇ ଅ।ମ ଭିତରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଘୃଣା ଓ ଅବଜ୍ଞାର ଭାବ । ଶବକୁ ନେଇ ଜାତି, ଧର୍ମ, ଗୋତ୍ର ଓ ପରିବାରର ଅନେକ ବନ୍ଧନ । ଶବ ସାଙ୍ଗେ ସାଙ୍ଗେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ । ତାକୁ କେହି ଛୁଇଁବେ ନାହିଁ । ଯିଏ ଛୁଇଁବ, ସିଏ ମାରା ହୋଇଯିବ । ତେଣୁ ଅନେକାଂଶରେ ଶବକୁ ଉଠାଇବା ପାଇଁ ଲୋକ ମିଳନ୍ତି ନାହିଁ ।
୫. ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଶବ ସତ୍କାର ଓ ଶବ ପରିବହନ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ବଡ଼ ଯୋଜନା କରିଛନ୍ତି । ଗୋଟିଏ "ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଯୋଜନା' ଓ ଅନ୍ୟଟି "ମହାପ୍ରୟାଣ' ଯୋଜନା ।
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଯୋଜନାରେ ଗତ ଦୁଇବର୍ଷ ଭିତରେ ସରକାର ୧୪,୭୩,୦୧,୯୬୦ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରି ସାରିଲେଣି । ଏହାଦ୍ୱାରା ୭୯,୮୦୬ ପରିବାର ଉପକୃତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ତଥ୍ୟରୁ ଜଣାପଡୁଛି । ତେବେ ଏହି ଯୋଜନାର ସର୍ବାଧିକ ଲାଭ ପୁରୀ ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାରଠାରେ ଦିଅ।ଯାଇଛି ।
କଳାହାଣ୍ଡି, ନୂଅ।ପଡ଼ା, ବଲାଙ୍ଗିର, କୋରାପୁଟ, ମାଲକାନଗିରି ଇତ୍ୟାଦି ଜିଲ୍ଲାରେ ଏହି ଯୋଜନାର ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଯଥେଷ୍ଟ କମ୍ ।
୭. ପୁରୀରେ ଏହି ଯୋଜନା ଦ୍ୱାରା ସର୍ବାଧିକ ୧୬,୨୪୮ପରିବାର ଉପକୃତ ହୋଇଥିବାବେଳେ ମାଲକାନଗିରି ରେ ୬୫୪, ଝାରସୁଗୁଡ଼ାରେ ୧୬୯, ବଲାଙ୍ଗିରରେ ୧୪୬୩, କଳାହାଣ୍ଡିରେ ୪୬୬, ନୂଅ।ପଡ଼ାରେ ୭୧୫, କୋରାପୁଟରେ ୧୬୫୦ ଓ କନ୍ଧମାଳରେ ୧୩୦୦ ପରିବାର ଉପକୃତ ହୋଇଛନ୍ତି ।
ଏହି ତଥ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଯୋଜନା ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଏହା ପହଂଚୁ ନାହିଁ ।
ରାଜ୍ୟର ସବୁଠୁ ଗରିବ ଓ ଅବହେଳିତ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକରେ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଯୋଜନାର ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଏତେ କମ୍ ହେବା ପଛରେ କାରଣ କ'ଣ ?
୮.ଦାନ ମାଝୀ ଘଟଣା ଘଟିବାର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ମହାପ୍ରୟାଣ ଯୋଜନାର ଶୁଭାରମ୍ଭ କଲେ । ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲା ସଦର ଡାକ୍ତରଖାନାରୁ ଶବ ବୋହିବା ପାଇଁ ମାଗଣା ପରିବହନ ସୁବିଧା ଯୋଗାଇ ଦିଅ।ଯିବ ବୋଲି ସରକାରଙ୍କ ତରଫରୁ ଘୋଷଣା କରାଗଲା ।
ତେବେ ଏହା କ'ଣ ସତରେ ମାଗଣା ? ମହାପ୍ରୟାଣ ଯୋଜନା ପାଇଁ ଯେଉଁ ଗାଇଡ୍ ଲାଇନ୍ ଜିଲ୍ଳାମାନଙ୍କୁ ଦିଅ।ଯାଇଥିଲା, ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟଜନକ, ତେବେ ଆଜିର ଗାଇଡ ଲାଇନ ଏଥିରେ କିଛିଟା ଆଶା ସଂଚାର କରିଛି ।
୯. ସର୍ବନିମ୍ନ ୧୦ କିଲୋମିଟର ଶବ ପରିବହନ ପାଇଁ ମୃତକଙ୍କ ପରିବାରକୁ ୨୦୦ଟଙ୍କା ଓ ତା'ପରେ କିଲୋମିଟର ପିଛା ୮ଟଙ୍କା ପରିବହନ ବାବଦକୁ ଗଣିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ତା'ହେଲେ ଏହି ଯୋଜନା ମାଗଣା ହେଲା କେମିତି ?
ଏହାକୁ ନେଇ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଲା ପରେ ସରକାର ଗରିବ ଓ ବଂଚିତ ଲୋକଙ୍କୁ ଏହା ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି । ତେବେ ଏ ସଂକ୍ରାନ୍ତରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର ଅଧିକାର ଜିଲ୍ଲାର ଜିଲ୍ଲାପାଳଙ୍କୁ ଦିଅ।ଯାଇଛି । ରାଜ୍ୟର ସାଧାରଣ ଓ ଗରୀବ ଲୋକ ଯିଏ ଡାକ୍ତରଖାନାର ଚପରାସୀକୁ ଡରି ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀର ଶବକୁ ବାନ୍ଧିବୁନ୍ଧି ଘରକୁ ଚାଲିଅ।ସନ୍ତି, ସିଏ ଜିଲ୍ଲାପାଳଙ୍କ ପାଖରେ ପହଂଚିବେ କେମିତି ?
୧୦. ଆଜିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ରେ ସରକାରୀ ଡାକ୍ତରଖାନା ଗୁଡିକ ଉପରେ ଅଧିକ ଦାୟିତ୍ବ ନ୍ୟସ୍ତ କରାଯାଇଛି । ତେବେ ଏଥିଲାଗି ଥାନା, ଡାକ୍ତରଖାନା ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସନ ର ସମନ୍ବୟ କେମିତି ରହିବ ସେ ସମ୍ପର୍କରେ ବିଶେଷ କିଛି ଉଲ୍ଲେଖ ନାହିଁ ।
କେମିତି ଚାଲିଛି ସରକାରଙ୍କ କୁଷ୍ଠରୋଗ ନିରାକରଣ ଯୋଜନା !
ଭଦ୍ରକ, ମଇ ୧୪(ଓଡ଼ିଶା ଡ଼ଟ୍ କମ୍) ସରକାରୀ ଓ ବେସରକାରୀ ସ୍ତରରେ କୁଷ୍ଠ ନିରାକରଣ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଉଥିବା ବେଳେ ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାରେ ଏହାର ବାସ୍ତବ ଚିତ୍ର ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଛି ।
ଚାନ୍ଦବାଲି ବ୍ଲକ ଅଧିନସ୍ଥ ବାଲିଗାଁ ପଞ୍ଚାୟତର ନରସିଂହପୁର ଗ୍ରାମର ନରେନ୍ଦ୍ର ଏହି ଯୋଜନାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ ଗତ ପ୍ରାୟ ୬ମାସ ହେବ ପରପିଣ୍ଡାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି ।
ରାଜ୍ୟ ତଥା ଦେଶକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁଷ୍ଠରୋଗ ମୁକ୍ତ କରି ଗଢ଼ି ତୋଳିବାକୁ ସରକାରୀ ସ୍ତରରେ କୋଟିକୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇ ଚାଲିଥିବା ବେଳେ ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରିବାର ବର୍ତମାନ ଦୁର୍ଦ୍ଧିନରେ କାଳାତିପାତ କରୁଛନ୍ତି ।
ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପତ୍ନୀ ପ୍ରମିଳା ପଢ଼ିଆରୀ ନିଜର ଦୁଃଖ ସଂପର୍କରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି । ପ୍ରମିଳା ନରସିଂପୁର ଗ୍ରାମର ନରେନ୍ଦ୍ର ପଢ଼ିଆରୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ଆଖିରେ ଆଖିଏ ସ୍ୱପ୍ନ ନେଇ ସେ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ନିଜର ସଂସାର । ମାତ୍ର ଅଦିନ ମେଘ ପରି ମାଡ଼ିଆସିଥିଲା ତାଙ୍କ ସଂସାର ଉପରକୁ କଳାବାଦଲ ।
ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେଦିନ ମଜୁରୀଆ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ନରେନ୍ଦ୍ର ହଠାତ କୁଷ୍ଠ ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇପଡ଼ିଲେ । ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ କୁଷ୍ଠ ନିରାକରଣ ଦିଗରେ କାର୍ଯ୍ୟକରୁଥିବା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିର ଆଢ଼ୁଆଳରେ ରହିଗଲେ ସେ ।
ସଚେତନତା ତଥା ଶିକ୍ଷାର ଅଭାବରୁ ସେ ସରକାରୀ ସହାୟତାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ କ୍ରମେ ଅକର୍ମଣ୍ୟ ହୋଇପଡ଼ିଲେ । ୩ ଝିଅ, ପୁଅ ଓ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ନେଇ ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରିବାର ।
ନରେନ୍ଦ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅକର୍ମଣ୍ୟ ହେବାପରେ ଅସହାୟ ହୋଇପଡ଼ିଛନ୍ତି ପ୍ରମିଳା । ପିଲାଙ୍କ ପାଠପଢ଼ା, ଔଷଧ ଓ ଦୈନନ୍ଦିନ ଖର୍ଚ୍ଚ ପାଇଁ ସେ ବିଭିନ୍ନ ଲୋକଙ୍କ ଘରେ ଗାଈ ଗୁହାଳ କାମ କରିବା ସହ ନିଜର ଏକମାତ୍ର ଗାଈର କ୍ଷୀର ବିକ୍ରୀ କରି ରୋଜଗାରର ପନ୍ଥା ବାଛିଛନ୍ତି ।
ନିଜର ଘର ନଥିବାରୁ ଏବଂ ଘର ତିଆରି ପାଇଁ ସମ୍ବଳର ଅଭାବ ପାଇଁ ଗତ ପ୍ରାୟ ୬ମାସ ହେବ ସେ ଓ ପରିବାରର ଅନ୍ୟ ୫ଜଣ ସଦସ୍ୟ ଗ୍ରାମର ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ପଲିଥିନ ଟାଣି ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି ।
କିନ୍ତୁ ଆଜିର ଏହି ସଭ୍ୟ ସମାଜ ଏକ କୁଷ୍ଠ ରୋଗମୁକ୍ତ ସୁନ୍ଦର ପୃଥିବୀ ଗଠନର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ଏହି ଅସହାୟ ପରିବାର ସମସ୍ତ ସୁବିଧାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇଥିବାରୁ ସରକାରଙ୍କ ଯୋଜନାର ସଫଳତା ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି ।
ଆଗକୁ ବର୍ଷାଦିନ ଆସୁଥିବାରୁ ସେମାନେ କିପରି ଚଳିବେ ସେନେଇ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି । ତେଣୁ ନରେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ତାଙ୍କ ପରିବାର ଲୋକଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସରକାରୀ ସହାୟତା ଯୋଗାଇବୋକୁ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ଦାବି କରିଛନ୍ତି ।
