ଏହି ବିଶାଳ ଜଟତ ହେଉଛି ଭବାନଙ୍କର ଅପୂର୍ବ ଓ ଅନିର୍ବଚନୀୟ ସୃଷ୍ଟି । ବୃକ୍ଷଲତା, ତରୁ, ତୃଣ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ନଦୀ, ନିଝର, ଗିରି, ବନ, କାନନ ଓ କାନ୍ତାରକୁ ନେଇ ଏ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି ସୁନ୍ଦର ଓ ମଧୁର । ପୁଷ୍ପର ହାସ୍ୟ ବିକାଶ, ମଳୟର ମଦିର ସର୍ଶ, ବାୟୁର ହିଲ୍ଲୋଳ, ନଦୀର କଲ୍ଲୋଳ ଓ ଡାଳେ ଡାଳେ ବିହଗମାନଙ୍କର ମଧୁର କାକଳି ମାନବ ପ୍ରାଣରେ କେଉଁ ଏକ ସ୍ବତ୍ପଲୋକର ମାୟା ସୃଷ୍ଟିକରେ; କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖର କଥା, ପ୍ରକୃତି ଓ ପରିବେଶର ସେହି ସ୍ବର୍ଗୀୟ ମାଧୁରୀ ଆଧୁନିକତାର ସ୍ପର୍ଶରେ ହୋଇଛି କ୍ଷୟିଷ୍ଣୁ । ବିକାଶ ନାମରେ ମନୁଷ୍ୟ ଆପଣାର ବିଷାକ୍ତ ରସନା ପ୍ରସାର କରି ତାହାକୁ ସମୂଳେ ଗ୍ରାସ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ । ତେଣୁ ପ୍ରଦୂଷଣରୁ । ମୁକ୍ତି ଓ ପରିବେଶର ସୁରକ୍ଷା ହେଉଛି ଆଧୁନିକ ବିଶ୍ୱର ଏକ ପ୍ରଧାନ ସମସ୍ୟା ।
ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷଣର କାରଣ : ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତର ଅଂଶ ବିଶେଷ ଜଳ ଓ ବାୟୁ ହେଉଛି ଜୀବନର ଆଧାର । ବୃକ୍ଷଲତା ଓ କୀଟ ପତଙ୍ଗଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମନୁଷ୍ୟପ୍ରାଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତେ ବଞ୍ଚି ରହିଛନ୍ତି କେବଳ ଜଳ ଓ ବାୟୁକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି । ଜଳର ଅନ୍ୟ ନାମ ଜୀବନ । ଶ୍ବାସ ପ୍ରଶ୍ୱାସରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ବାୟୁ ହେଉଛି ପ୍ରାଣବାୟୁ । କେଉଁ ସୁଦୂର ଅତୀତ କାଳରେ ପ୍ରଥମ କରି ମାନବ ସଭ୍ୟତା ଗଢ଼ିଉଠିଥିଲା ପୃଥିବୀର ବୃହତ୍ ବୃହତ୍ ନଦୀକୂଳରେ । ମାତୃତୁଲ୍ୟା ନଦୀ ତୋୟ ଦାନକରି ପୁଷ୍ଟ କରିଥିଲା ସେହି ସଭ୍ୟତାକୁ । ଭାରତରେ ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା, ସରସ୍ୱତୀ, ନର୍ମଦା, ସିନ୍ଧୁ, କାବେରୀ, ଗୋଦାବରୀ, ବୈତରଣୀ ପ୍ରଭୃତି ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ପୁରାଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ପବିତ୍ର ଏମାନଙ୍କ ନୀର । ତାହା କେବଳ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପଶୁପକ୍ଷୀଙ୍କୁ ଜୀବନ ଦାନକରି ନାହିଁ, ପୌରାଣିକ ମତରେ ଏଗୁଡ଼ିକ ପାପ ପ୍ରକ୍ଷାଳିନୀ, ମୁକ୍ତି ଦାୟିନୀ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟବିଧାୟିନୀ ଅଟନ୍ତି । ପୁଣ୍ୟତୋୟା ଗଙ୍ଗାନଦୀ ପତିତପାବିନୀ ନାମରେ ପରିଚିତା; କିନ୍ତୁ ଆଧୁନିକ କାଳରେ ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଦୂଷରର ଶିକାର ହୋଇ ଆପଣାର ସେହି କଲ୍ୟାଣଦାୟିନୀ ବିଭବକୁ ହରାଇ ବସିଛନ୍ତି । ବଡ଼ ବଡ଼ ସହରରୁ ନିଷ୍କାସିତ ନର୍ଦ୍ଦମାଜଳ, କଳକାରଖାନାର ଆବର୍ଜନା ଓ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥମାନ ନଦୀଜଳକୁ ବିଷମୟ କରି ପକାଇଛି । ବଦ୍ଧିତ ଜନସଂଖ୍ୟା ନଦୀଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣର ଅନ୍ୟତମ କାରଣ ରୂପେ ଠିଆ ହୋଇଛି । ନିର୍ବିଚାରରେ ଜନସାଧାରଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁକୁ ନଦୀ ବକ୍ଷରେ ନିକ୍ଷିପ୍ତ କରି ତା'ର ନିର୍ମଳ ଜଳକୁ ନର୍ଦ୍ଦମାରେ ପରିଣତ କରିଛନ୍ତି ।
ନଦୀ ଭଳି ହୃଦଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧତ ମାନବର ଅବିଚାରିତ ଆଚରଣରୁ ମୁକ୍ତ ନୁହନ୍ତି । କାଶ୍ମୀରର ଡାଲ ହୃଦଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଓଡ଼ିଶାର ଚିଲିକା ହ୍ରଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁଦ୍ର ବୃହତ୍ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ଜଳାଶୟଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଦୂଷିତ ଅଟନ୍ତି । ଭୁବନେଶ୍ୱରର ବିନ୍ଦୁସାଗର ଓ ପୁରୀର ନରେନ୍ଦ୍ର ପୁଷ୍କରିଣୀର ଜଳ ପରମାର୍ଥୀ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ବୋଲି ମନେ ହୋଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖର କଥା, ଏହି ଦୁଇଟି ପୁରାଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜଳାଶୟର ଜଳ ଏବେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅନିର୍ମଳ ଓ ବ୍ୟବହାର ଅନୁପଯୋଗୀ ହୋଇ ପଡ଼ିଛି । ଅଧୂକ ଉଦ୍ବେଗର କଥା, ନଦୀ ଓ ହ୍ରଦର ଜଳ ସହିତ ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ମଧ୍ୟ କ୍ରମେ ଦୂଷିତ ହେବାକୁ ଲାଗିଛି । ବୃହତ୍ ବୃହତ୍ ନଦୀମାନଙ୍କ ଦ୍ବାରା କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ନାନାଦି ରାସାୟନିକ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ବର୍ଜ୍ୟ ବସ୍ତୁ ସମୁଦ୍ର ବକ୍ଷକୁ ପରିବାହିତ ହେଉଥିବାରୁ ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣର ଶିକାର ହେଉଛି ।
ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ ଭଳି ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ଜୀବଜଗତ ପ୍ରତି ଅଧୁକ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି । ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି, ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟ, ସହରୀ ସଭ୍ୟତାର ପ୍ରସାର, କଳକାରଖାନାର ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି, ପେଟ୍ରୋଲ, ଡିଜେଲ ଓ କୋଇଲା ଇତ୍ୟାଦିର ଅତ୍ୟଧୁକ ବ୍ୟବହାର, ଅଧୁକ ସଂଖ୍ୟାରେ ଗାଡ଼ି ମଟର ଚଳାଚଳ ଇତ୍ୟାଦି ଫଳରେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ କ୍ରମେ ଅଧୁକରୁ ଅଧିକ ବିଷାକ୍ତ ହୋଇ ଉଠୁଛି । ବଡ଼ ବଡ଼ ସହରରେ ବିଶୁଦ୍ଧ ଅମ୍ଳଜାନ ଟିକିଏ ପାଇବା କଷ୍ଟକର ବ୍ୟାପାର ହୋଇ ପଡ଼ିଲାଣି । ଭାରତର ଦିଲ୍ଲୀ, କଲିକତା, ବମ୍ବ ସହିତ ପୃଥିବୀର ଟୋକିଓ, ବେଜିଙ୍ଗ, ମେକ୍ସିକୋ, ଲଣ୍ଡନ, ଲେଲିନଗ୍ରାଡ, ଇସ୍ତାନବଲ ଇତ୍ୟାଦି ନଗରଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରଦୂଷଣର ମାତ୍ରା ଚରମ । ଧୂଆ, ଧୂଳି ଓ ବିଷାକ୍ତ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ବାଷ୍ପ ମନୁଷ୍ୟକୁ କ୍ରମେ ମୃତ୍ୟୁର ଗହ୍ମର ମଧ୍ୟକୁ ଠେଲି ନେଉଛି ।
ଜଳ ଓ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ସହିତ ଅଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଆମେମାନେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଯନ୍ତ୍ରଣାର ଶିକାର ହୋଇପଡ଼ିଛି । ତାହା ହେଉଛି ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ । ରେଳ, ମଟର ଓ ବିମାନ ଚଳାଚଳର ଅତ୍ୟୁଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ, ଡାକବାଜି ଯନ୍ତ୍ରର ଚିତ୍କାର, କଳକାରଖାନାର କାର୍ଯ୍ୟରତ ମେସିନର ଘର୍ଷଣ, ବେତାର, ଦୂରଦର୍ଶନରେ ପ୍ରଚାରିତ ସଂଗୀତର ଲହର ଓ ସେଥ ସହିତ ରକେଟ ଉତ୍କ୍ଷେପଣର ଭୈରବ ନାଦ ଇଥରକୁ ପ୍ରକମ୍ପିତ କରୁଛି । ନୀରବ ଆକାଶକୁ ବିକ୍ଷୁଧ କରୁଛି । ଏହାଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟର କେବଳ ଶାନ୍ତି ଭଗ୍ନ ହେଉ ନାହିଁ, ତା'ର ଦେହ ଓ ମନ ଉପରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ୁଛି ।
ପ୍ରଦୂଷଣ ଜନିତ କ୍ଷତି : ଆଧୁନିକ କାଳରେ ପ୍ରଦୂଷଣ ସମସ୍ୟାଟି ସତେ ଯେପରି ଏହି ଶାନ୍ତ, ସୁନ୍ଦର ଓ ନୀରବ ପ୍ରକୃତି ବିରୋଧରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସଂଗ୍ରାମ ଘୋଷଣ କରିଛି । ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟ ଫଳରେ ପ୍ରକୃତିର ସେହି ଶ୍ୟାମଳ ଶ୍ରୀସଂପଦ କ୍ରମେ ବିନଷ୍ଟ ହୋଇ ସେଠାରେ ଏକ ରୁକ୍ଷ ମରୁ ଅଜଗର ରସନା ବିସ୍ତାର କରି ରହିଛି । ବହୁ ଜାତିର ପଶୁପକ୍ଷୀ, ବୃକ୍ଷଲତା, ଭେଷଜ ବୃକ୍ଷ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ପୃଥିବୀରୁ ଲୋପ ହୋଇ ଯାଉଛନ୍ତି । ଋତୁଚକ୍ରରେ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ଅତିବୃଷ୍ଟି, ଅନାବୃଷ୍ଟି, ଅକାଳ ବନ୍ୟା ବା ଭୟଙ୍କର ବାତ୍ୟା ଦେଖା ଯାଉଛି । ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ ଫଳରେ ଝାଡ଼ାବାନ୍ତି, ହଇଜା, କାମଳ, ଟାଇଫଏଡ୍ ଭଳି ମାରାତ୍ମକ ରୋଗ ବ୍ୟାପିବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଜଳଜନ୍ତୁଙ୍କର ସ୍ଥିତି ସଂକଟାପନ୍ନ ହୋଇପଡ଼ିଛି । କଳକାରଖାନାରୁ ନିର୍ଗତ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ଏବଂ ପରିତ୍ୟକ୍ତ ପଲିଥିନ ବା ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ସାମଗ୍ରୀ ମୃତ୍ତିକା ଭେଦ କରି ଭୂତଳ ସତ ଜଳରାଶିକୁ ମଧ୍ୟ ଦୂଷିତ କରିବାକୁ ଲାଗିଲାଣି । ଭବିଷ୍ୟତରେ ଯେ ଦିନେ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ମୁନ୍ଦିଏ ବିଶୁଦ୍ଧ ପାନୀୟ ଜଳ ଦୁର୍ଲଭ ହୋଇପଡ଼ିବ, ଆଜିଠାରୁ ଏ ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ ପାଇଲାଣି ।
ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ବାଷ ବୃଦ୍ଧି ଫଳରେ ମନୁଷ୍ୟ ଶ୍ବାସରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଉଛି । କାର୍ବନ୍ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ, ମିଥୁନ, କ୍ଲୋରେଫ୍ଲୋରୋ କାର୍ବନ(ସି.ଏଫ.ସି) ପ୍ରଭୃତି ମାରାତ୍ମକ ଗ୍ୟାସ୍ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇଗଲାଣି । ଏହା ଫଳରେ ପୃଥିବୀର ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ଘେରି ରହିଥିବା ରକ୍ଷାକାରୀ ଓଜୋନ୍ (Ozone) ସ୍ତରରେ ଛିଦ୍ର ହୋଇ ସେହି ଛିତ୍ର ବାଟେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣର କ୍ଷତିକାରକ ଅତି ବାଇଗଣୀ ରଶ୍ମି ଭୂପୃଷ୍ଠରେ ପତିତ ହେଉଛି । ଏହାଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ଚର୍ମରୋଗ ଓ କର୍କଟ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହେଉଛନ୍ତି । ପ୍ରଦୂଷଣ ଫଳରେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ଉତ୍ତାପ ବୃଦ୍ଧିପାଉଛି । କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଅମ୍ଳ ବର୍ଷା ବା Acid Rain । ହୋଇ ଉଭିଦ ଜଗତର ପ୍ରଭୂତ କ୍ଷତି ସାଧନ କରୁଛି । ଏହି କ୍ରମରେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ଉତ୍ତାପ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ମେରୁ ଅଞ୍ଚଳରୁ ବରଫ ତରଳିଯିବ ଓ ସମୁଦ୍ରର ଜଳପତ୍ତନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ । ସେତେବେଳେ ପୃଥିବୀରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି ହେବ ବୋଲି ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ସତର୍କ ବାଣୀ ଶୁଣାଇ ଦେଲେଣି ।
ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ ଆମମାନଙ୍କର ଅଲକ୍ଷ୍ୟରେ ମାନବ ସମାଜର ଯେ କି କ୍ଷତିସାଧନ କରୁଛି। ସେଥିପ୍ରତି କୃଚିତ ଲୋକ ସଚେତନ ଅଛନ୍ତି । ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ ଦ୍ବାରା ମନୁଷ୍ୟର ଶ୍ରବଣେନ୍ଦ୍ରିୟ ନଷ୍ଟ ହେବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ରକ୍ତଚାପ, ପାକସ୍ଥଳୀର ଅସର, କର୍କଟ ରୋଗ ଓ ହୃଦରୋଗ ପ୍ରଭୃତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ଅଲକ୍ଷ୍ୟରେ ମନୁଷ୍ୟ ଦେହ ଓ ମନ ଉପରେ ଏହା ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପ୍ରଭାବ ପକାଇ ଥାଏ । ଏ ସବୁରୁ ଆମକୁ କିଭଳି ନିସ୍ତାର ମିଳିବ, ସେଥିପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ବର ସହିତ ଚିନ୍ତା କରିବାର ସମୟ ଆସିଛି ।
ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ : ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷଣ ଏକ ଉଦ୍ବେଗକର ସମସ୍ୟା ହୋଇଥିବାରୁ ପୃଥିବୀର ପ୍ରାୟତଃ ସମସ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ର ଏହାର ପ୍ରତିକାର ନିମନ୍ତେ ତତ୍ପର ହୋଇ ଉଠିଛନ୍ତି । ମିଳିତ ଜାତିସଂଘ ତରଫରୁ ଏଥିପାଇଁ 'ପରିବେଶ ବିକାଶ ପରିଷଦ' (UNCED)ନାମରେ ଗୋଟିଏ ସଂସ୍ଥା ଗଠନ କରାଯାଇଛି । ବୃକ୍ଷରୋପଣ ବା ବନୀକରଣ ହେଉଛି ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷାର ପ୍ରଧାନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ । ଭାରତରେ ବୃକ୍ଷରୋପଣ ବା ସବୁଜ ବଳୟ ସୃଷ୍ଟି ନିମନ୍ତେ ସ୍ବଛାସେବୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଓ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶେଷଙ୍କୁ 'ପ୍ରକୃତିମିତ୍ର' ଓ 'ବୃକ୍ଷମିତ୍ର' ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଛି । ନଦୀକୂଳରେ ଥିବା ପ୍ରଧାନ ପ୍ରଧାନ ସହରର ନର୍ଦ୍ଦମା ଜଳ ଓ କଳକାରଖାନାର ଦୂଷିତ, ମଇଳା ଆବର୍ଜନାକୁ ବିଶୋଧନ କରି ନଦୀକୁ ଛଡ଼ା ଯାଉଛି । ସିମେଣ୍ଟ କାରଖାନା ଓ ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ରରୁ ନିର୍ଗତ ହେଉଥିବା ପାଉଁଶକୁ ଛଣାଯିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଉଛି । ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳରେ କରାଯାଉଥିବା ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି ଚାଷ ଯୋଗେ ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷିତ ହେଉଥିବାରୁ ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ବନ୍ଦ କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରାଯାଉଛି । କେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ସ୍ତରରେ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ବିଭାଗ ଖୋଲାଯାଇ ଏ ସମ୍ପର୍କରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଉଛି ।
ଉପସଂହାର : ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯେତେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କରାଯାଉଛି ଏବଂ ଏ ବାବଦରେ ଯେତେ ଅର୍ଥ ବ୍ୟୟ କରାଯାଉଛି, ତାହା ଆଶାନୁରୂପ ଫଳ ଦେଇପାରୁ ନାହିଁ । ଏ ଦିଗରେ ପ୍ରଧାନ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ହେଉଛି ରାଜନୀତି। ରାଜନୀତିକ କାରଣରୁ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କର ମତକୁ ଉପେକ୍ଷା କରି ନୂତନ ନୂତନ ହୋଟେଲ, କୋଠାବାଡ଼ି, ରାସ୍ତାଘାଟ, ଶିଳ୍ପ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନମାନ ତିଆରି କରାଯାଉଛି। ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ବିକାଶାମ୍ବକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ହାତକୁ ନିଆଗଲାବେଳେ ରାଜନୀତି ସହିତ ଦୁର୍ନୀତି ଓ ଅସାଧୁତା ମଧ୍ୟ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ବ୍ୟାହତ କରୁଛି । ସୁତରାଂ ପ୍ରଦୂଷଣ ଭଳି ଏକ ଉତ୍କଟ ସମସ୍ୟା ପ୍ରତି ଜନସାଧାରଣ, ସରକାର ଓ ରାଜନୈତିକ ନେତୃବୃନ୍ଦ ସମସ୍ତେ ସତର୍କ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ ।
