ଜୁନ୍ ମାସ ତୃତୀୟ ସପ୍ତାହରେ ମାନ୍ୟବର ଓଡ଼ିଶା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କୁ ଏକ ବଡ଼ ଝଟ୍କା ଦେଇଛନ୍ତି । ବ୍ରହ୍ମ ପରିବର୍ତ୍ତନ ବିଭ୍ରାଟକୁ ନେଇ ମାତି ପଡ଼ିଥିବା ଓଡ଼ିଶାର ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ଝଟ୍କାର ତୀବ୍ରତା ବିଶେଷ ଅନୁଭୂତ ହୋଇନାହିଁ ।
କୁହାଯାଇପାରେ ଯେ ଏହି ଝଟ୍କାର ତୀବ୍ରତାକୁ ଅଣଦେଖା କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରକାର ସୁଚିନ୍ତିତ ଉଦ୍ୟମ ହୋଇଛି । କିଛି ମାସ ତଳେ ଓଡ଼ିଶା ପୋଲିସ୍ର ପୂର୍ବତନ ମହାନିର୍ଦେଶକ ପ୍ରକାଶ ମିଶ୍ରଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅପମାନଜନକ ଭାବେ ତାଙ୍କ ପଦବୀରୁ ବିଦା କରାଗଲା ।
ତାଙ୍କୁ ପଦବୀରୁ କେବଳ ବିଦା କରାଗଲା ନାହିଁ, ସେ ଯେମିତି କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରରେ କୌଣସି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦବୀ ପାଇବା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ବିବେଚିତ ନ ହେବେ, ସେଥିପାଇଁ ଷଡଯନ୍ତ୍ର କରାଗଲା ।
ପ୍ରକାଶ ମିଶ୍ର ରାଜ୍ୟ ପୋଲିସ୍ ଗୃହ ନିର୍ମାଣ ନିଗମର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିବାବେଳେ ଠିକାଦାରମାନଙ୍କୁ ଦେଇଥିବା ଅଗ୍ରୀମ ଅର୍ଥକୁ ଦୁର୍ନୀତି ବୋଲି କହି ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଭିଜିଲାନ୍ସ ମାମଲା ଦାଏର୍ କଲା ।
ଭିଜିଲାନ୍ସର ଏହି ମାମଲାକୁ ମାନ୍ୟବର ହାଇକୋର୍ଟ ବେଆଇନ୍ ବୋଲି କହିବା ସହିତ ଓଡ଼ିଶା ଭିଜିଲାନ୍ସ ନିଜ ରାଜନୈତିକ ମାଲିକମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଯାଇ ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ଓ ସଚ୍ଚୋଟ ପୋଲିସ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମୂଳକ ଭାବରେ ହଇରାଣ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ମାନ୍ୟବର ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ କହିଛନ୍ତି ।
ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟର ମାନ୍ୟବର ବିଚାରପତି ଜଷ୍ଟିସ୍ ଏସ୍.ସି. ପରିଜା ତାଙ୍କର ୫୧ ପୃଷ୍ଠା ବ୍ୟାପୀ ରାୟରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଥିବା ଭିଜିଲାନ୍ସ ବିଭାଗ ଓ ଏହାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଡ଼ା ଭାଷାରେ ସମାଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି ।
ଘଟଣାକ୍ରମର ପୁଙ୍ଖାନୁପୁଙ୍ଖ ତର୍ଜମା କରି ମାନ୍ୟବର ବିଚାରପତି ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ଉପନୀତ ହୋଇଛନ୍ତି ଯେ - ରାଜ୍ୟସରକାର ଜଣେ ସଚ୍ଚୋଟ ଏବଂ ଦକ୍ଷ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟମୂଳକ ଭାବରେ ହଇରାଣ କରିଛନ୍ତି । ଭିଜିଲାନ୍ସ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ରାଜ ଅନୁଗ୍ରହ ଓ ରାଜ ଆନୁଗତ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଯାଇ ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ତୁଲାଇ ନାହାନ୍ତି ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଅଦାଲତ କହିଛନ୍ତି ।
ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସମୟ ହୋଇଥିଲେ ଏହି ରାୟକୁ ନେଇ ଏକ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ତୋଫାନ ଉଠିଥା'ନ୍ତା । ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟକ୍ରମେ କୌଣସି ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଏହି ତୋଫାନରୁ ରାଜନୈତିକ ଫାଇଦା ନେବାକୁ ଚାହିଁନାହାନ୍ତି ।
ମାନ୍ୟବର ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଏହି ଘଟଣାରେ ରାଜ୍ୟସରକାରଙ୍କ ଉପରେ ଦୋଷ ଲଦିଛନ୍ତି । ରାୟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା ପରେ ପ୍ରକାଶ ମିଶ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଆହୁରି ଭୀଷଣ ଅବସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି କରିବା କଥା । ଅଥଚ ଆମର ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଏକପ୍ରକାର 'ଅକର୍ମଣ୍ୟ ଓ ନିସ୍ତରଙ୍ଗ' ।
ପୂର୍ବତନ ପୋଲିସ୍ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ ମିଶ୍ର ସିଧାସଳଖ ରାଜ୍ୟସରକାରଙ୍କ ଉପରେ ଦୋଷାରୋପ କରିଛନ୍ତି । ଗତ ନିର୍ବାଚନରେ ଆମ୍ବୁଲାନ୍ସରେ ଟଙ୍କା ବଣ୍ଟା ଯାଉଥିଲା ଓ ଏହାର ବିରୋଧ କରିବାକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ବହୁ ମୂଲ୍ୟ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିଛି ବୋଲି ପ୍ରକାଶ ମିଶ୍ର କହିଛନ୍ତି ।
ନିଜ ପିଟିସନ୍ ରେ ଶ୍ରୀ ମିଶ୍ର ନିଜର ସ୍ପଷ୍ଟବାଦିତା ଓ ଆଇନ୍କୁ କଡ଼ାକଡ଼ି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ଶାସକ ଦଳର କ୍ରୋଧର ଶିକାର ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି । ଯାହାକୁ କି ମାନ୍ୟବର ହାଇକୋର୍ଟ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି ।
ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଅଧୀନରେ ପୋଲିସ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭଳି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦବୀରେ ଥିବା ଜଣେ ପୋଲିସ୍ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଏହି ବକ୍ତବ୍ୟକୁ ହାଲୁକା ଭାବରେ ନେଇ ହେବ ନାହିଁ । ବିଜେଡ଼ି ସରକାର ଏହାର ଜବାବ ରଖିବାକୁ ବାଧ୍ୟ । ବିଜେଡ଼ି ମୁଖପାତ୍ରମାନେ ଏ ଘଟଣା ଘଟିଲାବେଳେ ପୋଲିସ୍ ଡିଜି କ'ଣ କରୁଥିଲେ ବୋଲି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରୁଛନ୍ତି ।
ସେମାନେ ବୁଝିବା ଉଚିତ୍ ଯେ ପୋଲିସ୍ ଡିଜି ସେହି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଲେ ବୋଲି ତାଙ୍କୁ ସିବିଆଇ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ କରାଇ ଦିଆଗଲା ନାହିଁ । ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ଚାକିରିରୁ ଅତୀତରେ ନିଲମ୍ବିତ ହୋଇଥିବା ଜଣେ ପୋଲିସ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ପୋଲିସ ମହା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ପଦବୀରେ ବସାଇଲେ ।
ଅଥଚ ପ୍ରକାଶ ମିଶ୍ରଙ୍କୁ ବହୁ ପ୍ରକାର ହଟହଟା କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଷଡଯନ୍ତ୍ର କରାଗଲା । ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଡେପୁଟେସନ୍ରେ ଯିବା ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅନୁମତିକୁ ଶେଷମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରାଗଲା ।
ଦ୍ୱିତୀୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅପମାନଜନକ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଡିଜି ପଦବୀରୁ ହଟାଯାଇ ଓଡ଼ିଶା ପରିବହନ ନିଗମର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ଅବସ୍ଥାପିତ କରାଗଲା । ପୁନଶ୍ଚ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ନାଁ ସିବିଆଇ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ପଦବୀ ପାଇଁ ଉଠିଲା, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଭିଜିଲାନ୍ସ ଏକ ମାମଲା ଦାଏର କଲା ।
ଏହି ମାମଲାର କୌଣସି ଭିତ୍ତି ନଥିଲା ବୋଲି ଅଦାଲତ କହିଛନ୍ତି । ଓଡ଼ିଶା କ୍ୟାଡର୍ର ପ୍ରଥମ ଆଇପିଏସ୍ ଅଫିସର ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ ମିଶ୍ର ସିବିଆଇ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ହେବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଲେ । ଅବଶ୍ୟ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସିଆରପିଏଫ୍ର ଡିଜି ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଅବସ୍ଥାପିତ କଲେ । ବର୍ତ୍ତମାନ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଗୃହମନ୍ତ୍ରଣାଳୟରେ ପ୍ରକାଶ ମିଶ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜନାଥ ସିଂଙ୍କର ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଅଧିକାରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି ।
ଏହି ଘଟଣାକ୍ରମରେ ପ୍ରକାଶ ମିଶ୍ର କ'ଣ ପାଇଲେ ବା ହରାଇଲେ ତାହା ଯେତିକି ବଡ଼କଥା ନୁହେଁ, ତା'ଠୁ ବଡ଼ କଥା ହେଉଛି ରାଜ୍ୟସରକାରଙ୍କ ଚକ୍ରାନ୍ତକାରୀ ମନୋଭାବ । ପୋଲିସ୍ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ରାଜନୈତିକ ସ୍ୱାର୍ଥ ଲାଗି ବ୍ୟବହାର କରିବାର ହୀନ ଉଦ୍ୟମ ରାଜ୍ୟସରକାର କରିଛନ୍ତି ଓ ଏହି ଉଦ୍ୟମରେ ଯେଉଁମାନେ ସାମିଲ୍ ହେଉନାହାନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ସରକାର ହଲାପଟା କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ପ୍ରମାଣ ମିଳିଛି ।
ମାନ୍ୟବର ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ନିଜ ରାୟରେ ରାଜ୍ୟ ଭିଜିଲାନ୍ସ ବିଭାଗକୁ ତୀବ୍ର ଭର୍ତ୍ସନା କରିଛନ୍ତି । ମାନ୍ୟବର ଅଦାଲତ ଯେଉଁ ଚକ୍ରାନ୍ତକାରୀ ରାଜନୈତିକ ନେତୃତ୍ୱର କଥା କହିଛନ୍ତି ତାହା ପରୋକ୍ଷରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଆଙ୍ଗୁଳି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରୁଛି ।
ଅଥଚ ଏହି ସମଗ୍ର ଘଟଣାକ୍ରମରୁ ଶାସକ ଦଳ ନିଜକୁ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି । ସବୁଠୁ ମଜାର କଥା ହେଉଛି ବିଜେଡ଼ି ପ୍ରବକ୍ତାମାନଙ୍କର ମତାମତ । ବିଜେଡ଼ିର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରବକ୍ତା ତଥା ନିମାପଡ଼ା ବିଧାୟକ ସମୀର୍ ଦାସ୍ ଏକ ଟେଲିଭିଜନ ଚ୍ୟାନେଲ୍ରେ ଆଲୋଚନା ବେଳେ କହିଲେ ମାନ୍ୟବର ଅଦାଲତ ପ୍ରକାଶ ମିଶ୍ରଙ୍କ ମାମଲାର ଠିକ୍ ବିଚାର କରିନାହାନ୍ତି ।
ଏହାଠୁ ବଳି ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟଜନକ ଓ ଲଜ୍ଜାଜନକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଆଉ କ'ଣ ଥାଇପାରେ ? ପାଖାପାଖି ଛଅମାସରୁ ଅଧିକ ଧରି ଏହି ମାମଲାର ବିଚାର ଚାଲିଥିଲା । ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ନିଜ ପକ୍ଷ ରଖିଥିଲେ । ନିଜ ଅପାରଗତା ଯୋଗୁଁ ମାମଲା ଚାଲିଥିବାବେଳେ ଭିଜିଲାନ୍ସ ବିଭାଗ ବାରମ୍ବାର ବିଚାରପତିଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ଭର୍ତ୍ସିତ ମଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ।
ପରିଶେଷରେ ଯେତେବେଳେ ରାୟ ପ୍ରକାଶ ପାଉଛି ତାକୁ ନେଇ ଆତ୍ମସମୀକ୍ଷା କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ବିଜେଡ଼ି ଅଦାଲତଙ୍କ ରାୟ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଚିହ୍ନ ଲଗାଉଛି । ସେହିପରି ପ୍ରକାଶ ମିଶ୍ରଙ୍କ ତଥାକଥିତ ଭ୍ରଷ୍ଟାଚାରକୁ ନେଇ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଉଥିବା ବିଜେଡ଼ି ଏକଥା ଭୁଲିଯାଉଛି ଯେ ପ୍ରକାଶ ମିଶ୍ରଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ରରୁ ଡାକି ଆଣି ତାଙ୍କରି ସରକାର ହିଁ ପୋଲିସ୍ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ପଦବୀରେ ବସାଇଥିଲା ।
ଯଦି ପ୍ରକାଶ ମିଶ୍ରଙ୍କ ନାଁରେ ଭ୍ରଷ୍ଟାଚାରର ଅଭିଯୋଗ ଥିଲା, ତାଙ୍କୁ ପୋଲିସ୍ ମହା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ କରାଗଲା କାହିଁକି ? ପାଖାପାଖି ଦୁଇବର୍ଷ ମହା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ପଦବୀରେ ରହିବା ପରେ ହଠାତ୍ ପ୍ରକାଶ ବାବୁ ଖଳନାୟକ ପାଲଟିଗଲେ କେମିତି ?
ଏଠି ଆଉ ଏକ କଥା କହିବା ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ହେବ । ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ସରକାରରେ ପୋଲିସ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ପଦବୀ ହେଉଛି ସବୁଠୁ ଅପ୍ରୀତିକର ପଦବୀ । ଗତ କିଛିବର୍ଷ ଧରି ଯେଉଁମାନେ ପୋଲିସ ମହା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ହେଇଛନ୍ତି ସେମାନେ ପୂରା ସମୟ ନିଜ ପଦବୀରେ ରହିପାରିନାହାନ୍ତି ।
ପ୍ରାୟ ପୋଲିସ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅପମାନଜନକ ଭାବରେ ପଦବୀରୁ ବିଦା କରାଯାଇଛି । ଏହା ସହିତ ଆଉ ଏକ କଥା ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇ ଉଠୁଛି । ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ସରକାରରେ ସଚ୍ଚୋଟ, ଦକ୍ଷ ଓ ପାରଙ୍ଗମ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କର କାମ କରିବାର ସୁଯୋଗ ନାହିଁ ବୋଲି ଧାରଣା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି ।
ଆଇଏଏସ୍ ଓ ଆଇପିଏସ ଅଫିସର ସ୍ତରରେ ବହୁ ନାମକରା ଅଧିକାରୀ ବ୍ୟତିବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଡେପୁଟେସନ୍ରେ ଚାଲିଯିବାକୁ ବ୍ୟାକୁଳ । ଯେଉଁମାନେ ଥରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଡେପୁଟେସନ୍କୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ସେଠୁ ଆଉ ଓଡ଼ିଶା ଫେରିବାକୁ ଚାହୁଁ ନାହାନ୍ତି ।
ପ୍ରକାଶ ମିଶ୍ରଙ୍କ ସମେତ ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବ ଯୁଗଳ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ କଥାକୁ ଉଦାହରଣ ଭାବରେ ନିଆଯାଇପାରେ । ମାନ୍ୟବର ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟଙ୍କ ରାୟ ପରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସ୍ଥିତି ବଦଳିଲା ପରି ମନେ ହେଉନାହିଁ । ସବୁଠୁ ବିଡ଼ମ୍ବନାର ବିଷୟ ହେଉଛି ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବିରୋଧୀଦଳଗୁଡ଼ିକ ସରକାରକୁ ଘେରିବାର ଆଉ ଏକ ସୁଯୋଗ ହରାଇଛନ୍ତି ।
କୃଷ୍ଣଲୀଳାଃନୂଆ ଆବିଷ୍କାର ନା ପୁରୁଣାର ଅନୁକରଣ !(ରୋକ୍ ଠୋକ୍)
କୃଷ୍ଣଲୀଳା ଓଡ଼ିଶୀ ରଚନାର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ । ଶହ ଶହ ବର୍ଷ ଧରି ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ପରମ୍ପରାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ବିବିଧ ଲୀଳାକୁ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରାଯାଇ ଆସୁଛି ।
ପ୍ରାଚୀନ ପରମ୍ପରାଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଓଡ଼ିଶୀର ନବନିର୍ମାଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ କୃଷ୍ଣଲୀଳାର ଶହଶହ କମନୀୟ ନୃତ୍ୟ ଛନ୍ଦ ଆମେ ଦେଖି ଆସିଛୁ । ତେଣୁ ଓଡ଼ିଶୀର ଓଡ଼ିଆ ଦର୍ଶକ ଭାବରେ ଆମ ପାଇଁ କୃଷ୍ଣଲୀଳା ଆମ ରକ୍ତର ଅଂଶ ।
ସେହି କ୍ରମରେ ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ବିଦେଶୀ ନୃତ୍ୟଗୁରୁ ଓ ନର୍ତ୍ତକ କୃଷ୍ଣଲୀଳାର ନବଆବିଷ୍କାର କଥା କହନ୍ତି ସେଠି ଆମେ ଟିକେ ଚକିତ ହେବାକୁ ବାଧ୍ୟ । ମାଲେସିଆର ଖ୍ୟାତନାମା ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ରାମ୍ଲୀ ଇବ୍ରାହିମ୍ ତାଙ୍କର ନୂଆ ନୃତ୍ୟ ରଚନା "କୃଷ୍ଣପ୍ରେମ : ଏକ ନୂଆ ଆବିଷ୍କାର" ମାଧ୍ୟମରେ ଏବେ ପୃଥିବୀର ବିଭିନ୍ନ ସହରରେ ନିଜ ନୃତ୍ୟ ପରିବେଷଣ କରୁଛନ୍ତି ।
ରାମ୍ଲୀ ଇବ୍ରାହିମ୍ଙ୍କ ସହ ଓଡ଼ିଶୀର ସମ୍ପର୍କ ଯେତିକି ପୁରୁଣା ଓଡ଼ିଶୀକୁ ନେଇ ତାଙ୍କର ଅଣପାରମ୍ପରିକ ଦୃଷ୍ଟିଭଙ୍ଗୀ ମଧ୍ୟ ସେତିକି ବିବଦମାନ । ରାମ୍ଲୀ ଓଡ଼ିଶାର ସବୁଠୁ ପୁରୁଣା ନୃତ୍ୟଗୁରୁ ଦେବପ୍ରସାଦ ଦାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ।
ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ଗୁରୁ ଦେବପ୍ରସାଦଙ୍କ ଦୁଇ ପ୍ରମୁଖ ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁ ଦୁର୍ଗାଚରଣ ରଣବୀର୍ ଓ ଗୁରୁ ଗଜେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ପଣ୍ଡାଙ୍କଠାରୁ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି । ଅନ୍ୟ ସମୟରେ କେବେ କେବେ ତାଙ୍କ ଛାତ୍ରମାନେ ଗୁରୁ ମୀରା ଦାସଙ୍କ ସମେତ ଅନ୍ୟ ଗୁରୁମାନଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ନୃତ୍ୟଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ।
ମୋଟାମୋଟି କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଓଡ଼ିଶୀ ଧାରା ଅପେକ୍ଷା ବହୁ ମିଶ୍ର ଧାରାର ସମନ୍ୱୟ ତାଙ୍କ ସୂତ୍ର ଥିଏଟରରେ ଘଟିଛି । ଏହା ଅଣପାରମ୍ପରିକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସୃଜନଶୀଳତା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଶୈଳୀରେ ଆବଦ୍ଧ ନ ହୋଇ ବହୁ ଶୈଳୀର ସମ୍ମିଶ୍ରଣ ଘଟାଇ ରାମ୍ଲୀ ଏକ ନିଜସ୍ୱ ଧାରା ପ୍ରୟୋଗ କରିବାର ଚେଷ୍ଟା କରିଥା'ନ୍ତି । ସେଥିରେ ସେ କେତେ ସଫଳ ଏହା ଅବଶ୍ୟ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ !
ଗତ ୨୦ ତାରିଖ ଦିନ ରବୀନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡପରେ ରାମ୍ଲୀଙ୍କର ନୂଆ ସଂରଚନା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା । ରାମ୍ଲୀଙ୍କର ଏକ ନିଜସ୍ୱ ପରିବେଷଣ ଶୈଳୀ ରହିଛି । ତାଙ୍କର ଲାଇଟ୍ ଡିଜାଇନର୍ ଶିବ ନଟରାଜନ୍ ପୃଥିବୀର ଅନ୍ୟତମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲାଇଟ୍ ଡିଜାଇନର୍ ଭାବରେ ବିବେଚିତ । ଶିବାଙ୍କ ଆଲୋକ୍ ସମ୍ପାଦନାରେ ଯାଦୁକରୀ ରହିଛି । ଏହା ରାମ୍ଲୀଙ୍କ ସଂରଚନାକୁ ଗୋଟେ ନୂଆ ପ୍ରଭାବ ଦେଇଥାଏ ।
ଶିବାଙ୍କ ଯାଦୁକରୀ ଛାଇ ଆଲୁଅର ଖେଳ ସହିତ ମଞ୍ଚସଜ୍ଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମକ୍ରାର । ତେବେ ରାମ୍ଲୀ ଯାହାକୁ ନୂଆ ଆବିଷ୍କାର ବୋଲି କହିଛନ୍ତି, ସେ ଆବିଷ୍କାର କେତେ ନୂଆ, ତାହାର ବିବେଚନା କରାଯାଇପାରେ । ରାମ୍ଲୀ ତାଙ୍କର ଘଣ୍ଟାଏରୁ ଟିକିଏ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ପରିକଳ୍ପିତ ନୃତ୍ୟରେ ନୂଆ କୌଣସି ସଂରଚନା ନେଇ ନାହାନ୍ତି ।
ଦେବପ୍ରସାଦ ଦାସଙ୍କ ସଂରଚନାରୁ ସ୍ଥାୟୀ, କୃଷ୍ଣତାଣ୍ଡବ, ବଜ୍ରକାନ୍ତିପଲ୍ଲବୀ ଓ ମୋକ୍ଷ ଅଙ୍ଗ ନେଇଥିବାବେଳେ ଅଭିନୟରୁ ମୋହନ ଦେଲି ଚାହିଁ, ଆଗୋ ପ୍ରିୟ ସହି.... ତଥା କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ରଚନାରୁ ନାଚନ୍ତି ରଙ୍ଗେ ଶ୍ରୀହରି... ଗୀତ ଦୁଇଟିକୁ ନେଇଛନ୍ତି । ସବୁଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାଚୀନ ନୃତ୍ୟ ରଚନା ।
ନାଚନ୍ତି ରଙ୍ଗେ ଶ୍ରୀହରିରେ... କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ମୂଳ ବୋଲ୍ ସମେତ ଘନଶ୍ୟାମ ପଣ୍ଡାଙ୍କ ଗୀତକୁ ନିଆଯାଇଛି । ଏଥିରେ ନୂଆ ପଣ କ'ଣ ? ପୁରୁଣା ଗୁରୁଙ୍କ କ୍ଲାସିକ୍ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ରଚନାକୁ ଭିଡ଼ାମୋଡ଼ା କରି ନିଜ ଛାଇରେ ପକାଇବା ପାଇଁ ଏହା ଏକ ଅପପ୍ରୟାସ ମାତ୍ର । ରାମ୍ଲୀଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ନୃତ୍ୟଶୈଳୀରେ ଓଡ଼ିଶୀର ଛଟା ଖୁବ୍ ବେଶୀ ନଥାଏ । ତାଙ୍କର ନୃତ୍ୟଶୈଳୀ ଏକପ୍ରକାର ମିଶ୍ର ଶୈଳୀ ।
ସେଠି କିଛିକାଂଶରେ ଭରତନାଟ୍ୟମ୍, ବାଲେ ଓ ସୁଫିଆନା ଶୈଳୀର ମିଶ୍ରଣ ଘଟିଥାଏ । ତେଣୁ ଓଡ଼ିଶୀର ମୌଳିକ ଗତି, ଭଙ୍ଗୀ, ଲାସ୍ୟ, ଛଟା ଓ ଅଭିନୟ ଖୋଜିଲେ ସେଠି ନିରାଶ ହେବାକୁ ପଡ଼େ । କୃଷ୍ଣପ୍ରେମ ଭଳି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଗାମ୍ଭୀର୍ଯ୍ୟର ଭାବକୁ ବ୍ୟକ୍ତ କଲାବେଳେ ରାମ୍ଲୀ ମୁଖାଭିନୟ ତୁଳନାରେ ଶାରୀରିକ ଗତିକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତି ।
ଗୋଟିପୁଅ ନୃତ୍ୟର ବନ୍ଧ ସହିତ ବାଲେର ମିଶ୍ରଣ ଘଟାଇ ନୃତ୍ୟକୁ ଏକପ୍ରକାର ବ୍ୟାୟାମର ସ୍ଥିତିରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ଉଦ୍ୟମ ତାଙ୍କର ରହିଛି । ତେବେ ବ୍ୟାୟାମ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଅଭିନୟର ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ । ଦର୍ଶକ ଗତି ସଂଚାରକୁ ଦେଖି ହୁଏତ ତାଳି ମାରିବେ, ତେବେ ଏଥିରେ ଅଭିଭୂତ ହେବାର କିଛି ନାହିଁ ।
ରାମ୍ଲୀଙ୍କ ନୃତ୍ୟସଂରଚନାରେ ଶୃଙ୍ଖଳା ରହିଛି, ଆଗମନ ଓ ପ୍ରସ୍ଥାନରେ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ଆଲୋକ ସମ୍ପାତ୍ରେ କୁହୁକ ଅଛି, ସେଟ୍ ଡିଜାଇନ୍ରେ ନୂଆପଣ ଅଛି - ହେଲେ ତାଙ୍କ ନୃତ୍ୟସଂରଚନାରେ କୌଣସି ନୂତନତ୍ୱ ନାହିଁ । ନୃତ୍ୟର ବୌଦ୍ଧିକ ପରିକଳ୍ପନା ଓ ନୃତ୍ୟର ଗତିରେ କୌଣସି ଭାବ ଉଦ୍ରେକକାରୀ ଗୁଣ ନାହିଁ ।
ଅନେକ ସମୟରେ ସମାନ ପଦପାତ, ମୁଦ୍ରା ଓ ଭଙ୍ଗୀ ବିରକ୍ତିଜନକ ମନେ ହେବ । ବିଶେଷକରି ହସ୍ତଚାଳନା ଓ ପଦଚାଳନାରେ ରାମ୍ଲୀଙ୍କ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବଳ । ତାଙ୍କର ଗତିରେ ଗୋଟେ ପ୍ରକାର ଚାଲାକି ଅଛି । ଯେଉଁ ଚାଲାକିରେ ତାଳ କଟିବାର ଦୁର୍ବଳତାକୁ ସହଜରେ ଏଡେଇ ଯାଇ ହେବ ।
ମୋଟାମୋଟି ରାମ୍ଲୀଙ୍କ ଏହି ନୂଆ ସଂରଚନା ପୁରୁଣାର ଅବିକଳ ନକଲ ମାତ୍ର । ଆମେ ଆଶା କରୁଛୁ ରାମ୍ଲୀ ତାଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ସଂରଚନା କେବେ ଥରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ ନିଶ୍ଚୟ ।
ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ "କପି ପେଷ୍ଟ" କୋରିଓଗ୍ରାଫି ମାଧ୍ୟମରେ ରାମ୍ଲୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି । ଅନ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କର ନୃତ୍ୟ ରଚନାକୁ ନିଜ ଶୈଳୀରେ ପକାଇବାକୁ ଯାଇ ଗୁରୁମାନଙ୍କୁ ସେ କେତେଦୂର ସମ୍ମାନ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାହା ସମୟ କହିବ । ତେବେ ନିଜସ୍ୱ ସଂଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟ ରଚନା ନ କରିବା ଯାଏ ତାଙ୍କୁ ଜଣେ ମୌଳିକ ନୃତ୍ୟଗୁରୁ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିହେବ ନାହିଁ ।
ଏହି ସପ୍ତାହରେ ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଏକ ଘଟଣା ଘଟିଲା । ରାଜଧାନୀର ଏକ ବସ୍ତିରେ ସାଧାରଣ ଲୋକେ ପୋଲିସ୍କୁ ଗୋଡ଼େଇ ଗୋଡ଼େଇ ପିଟିଲେ । ସାମ୍ବାଦିକଙ୍କ କ୍ୟାମେରା ଆଗରେ ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁରୁଷ ମିଶି ଜଣେ ଥାନା ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ମାଡ଼ ଦେଉଥିବାର ଦୃଶ୍ୟ ଆମେ ଦେଖିବାକୁ ପାଇଲେ । ଅବଶ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟଟି ନୂଆ ନୁହେଁ ।
ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଆଗରୁ ମଧ୍ୟ ଏପ୍ରକାର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି । କିଛି ବର୍ଷ ଆଗରୁ ଆଉ ଜଣେ ଥାନାଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ରାଜଧାନୀବାସୀ ଗୋଡ଼େଇ ଗୋଡ଼େଇ ମାଡ଼ ଦେଇଥିଲେ । ତେବେ ଶେଷଘଟଣାଟି ଟିକିଏ ଅଲଗା ।
ଏଥିରେ ପୋଲିସ୍ ସହ ବସ୍ତି ଜୀବନର ଆଉ ଏକ ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଉନ୍ମୋଚିତ ହୋଇଛି । ହଠାତ୍ ଓଡ଼ିଆ ସମ୍ବାଦପତ୍ରରେ ଆମେ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କ ଫଟୋ ଦେଖିଲୁ, ଯାହାଙ୍କୁ କୁହାଗଲା ସେ ଜଣେ ଲେଡି ଡନ୍ । ସିନେମା ଶୈଳୀରେ ଖଳନାୟିକାର ଚିତ୍ର ଭଳି ତାଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ଫଟୋଟି ଖବରକାଗଜରେ ଛପା ହେଲା ।
ଶୈଳ ରଣସିଂହ ନାମକ ଏହି ଭଦ୍ରମହିଳା ଜଣକ ପୋଲିସ ବିରୋଧରେ ଲୋକଙ୍କୁ ମତାଇଥିଲେ ଓ ବସ୍ତିରେ ଆତଙ୍କରାଜ ଚଳାଇଥିଲେ ବୋଲି ଖବରକାଗଜରେ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା ।
ତାଙ୍କୁ ଲେଡି ଡନ୍ ବୋଲି କହିବା ବେଳେ ଆମେ ଚିନ୍ତା କଲୁ ଯେ, ଏହାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆଗରୁ ଖବରକାଗଜରେ କୋଉଠି କିଛି ବାହାରିଥିଲା କି ?
ଯେଉଁ ଟେଲିଭିଜନ ସାମ୍ବାଦିକମାନେ ଶୈଳ ରଣସିଂହଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟଶୈଳୀକୁ ସିନେମାର ଲେଡି ଡନ୍ ଭଳି କହୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ବା ତାଙ୍କର ଅପରାଧ ସମ୍ପର୍କରେ କୌଣସି ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ କି !
ଗତ ୧୫ ବର୍ଷ ଧରି ଶୈଳ ରଣସିଂହଙ୍କ ନାଁ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଅନ୍ତତଃ ମୁଁ ଶୁଣିନଥିଲି । ହଠାତ୍ ଏବେ ତାଙ୍କୁ ଏତେବଡ଼ ଖଳନାୟିକା ବୋଲି କହିବାର ମାନେ କ'ଣ ?
ପୁଲିସ କହୁଛି ପ୍ରତିବାଦ, ବିକ୍ଷୋଭ ଛଡା ତାଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସେମିତି କିଛି ଗୁରୁତର ଅପରାଧିକ ମାମଲା ପୂର୍ବରୁ ପଞ୍ଜୀକୃତ ହୋଇନାହିଁ ।
ହୁଏତ ବସ୍ତିରେ ରହୁଥିବା ଜଣେ ମୁଖରା ଓ କେବେ କେମିତି ହିଂସ୍ର ହୋଇ ଉଠୁଥିବା ଜଣେ ସାଧାରଣ ମହିଳାଙ୍କୁ ଏତେବଡ଼ ଖଳନାୟିକା ବୋଲି ଚିତ୍ରିତ କରିବା ପଛରେ ଗଣମାଧ୍ୟମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ'ଣ?
ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଘଟଣା ଏତେ ବଡ଼ ଖଳନାୟିକାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇପାରେ - ଏହା ହେଉଛି ଆମ ଗଣମାଧ୍ୟମର ଚାଲାକି । ଆମେ ଜଣେ ସାଧାରଣ ଗଣ୍ଡଗୋଳକାରିଣୀଙ୍କୁ କଙ୍ଗାରୁ କୋର୍ଟ ଚଲାଉଥିବା ନକ୍ସଲ ବୋଲି କହିପାରୁ । ଏହାହିଁ ଆମ ସମୟର ବିଡମ୍ବନା ।
ଏକଥା ସତ ଯେ, ଯେଉଁମାନେ ପୋଲିସ୍ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ସେମାନେ ଆଇନ୍କୁ ହାତକୁ ନେଇଛନ୍ତି ଓ ଏହାର ଦଣ୍ଡ ତାଙ୍କୁ ମିଳିବା ଦରକାର । ତା'ର ଅର୍ଥ ନୁହଁ ଯେ ପୋଲିସ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ନିର୍ଦୋଷ ।
ଅପରାଧୀମାନଙ୍କୁ ଘଣ୍ଟ ଘୋଡ଼ାଇବାକୁ ଯାଇ ଗରିବ ଓ ବସ୍ତିବାସିନ୍ଦାଙ୍କ ପ୍ରତି ପୋଲିସ୍ ଯେଉଁ ପ୍ରକାର ବ୍ୟବହାର କରେ, ତାହା କଦାପି କ୍ଷମାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ । ପୋଲିସ୍ ଉପରେ ଲୋକେ ସେତେବେଳେ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ପୋଲିସ୍ର ନିର୍ଯ୍ୟାତନା ଅସହ୍ୟ ହୋଇ ଉଠେ ।
ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଘଟିଛି । ପୋଲିସ୍ ଉପରେ ନିରୀହ ବସ୍ତି ବାସିନ୍ଦା ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପଛରେ କିଛି ଗୋଟେ ଅସହ୍ୟ କାରଣ ରହିଛି, ଯାହାକୁ ଗଣମାଧ୍ୟମ ପୋଲିସ୍ର ପ୍ରରୋଚନାରେ ଲୁଚାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛି । ଶୈଳ ରଣସିଂହଙ୍କୁ ଏହି ସମଗ୍ର ଘଟଣାରେ ଦୋଷୀ ବୋଲି ହୁଏତ କୁହାଯାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ଲେଡି ଡନ୍ ଓ କଙ୍ଗାରୁ କୋର୍ଟର ବିଚାରପତି ବୋଲି କହିବା ଅତିଶୟୋକ୍ତି ମାତ୍ର ।
ବୋଧହୁଏ ଗଣମାଧ୍ୟମ ପାଇଁ ଏକ ଯାତ୍ରା ନାୟିକା ଦରକାର । ସେଥିପାଇଁ ଶୈଳ ରଣସିଂହ ଜଣେ ସହଜ ଶିକାର । ତାଙ୍କୁ ଲେଡି ଡନ୍ ସଜାଇ ଆମେ ଖବରର ଏକ ତଟକା ବଜାର ସୃଷ୍ଟି କରିଛୁ । ଯେଉଁ ବଜାରରେ ପୋଲିସ୍ର କଳାକାରନାମା ଲୁଚି ଯାଉଛି ।
ଏକଥା କହିଲାବେଳେ ଆମେ ଭୁଲିଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ଯେ ସମାନ୍ତରାଳରେ ପୋଲିସ୍ ବର୍ବରତାର ଆଉ ଏକ ଉଦାହରଣ ମଧ୍ୟ ଆମେ ଦେଖୁଛୁ । ଜୁନ୍ ୮ ତାରିଖ ଦିନ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା ଜଗନ୍ନାଥ ପ୍ରସାଦ ପୋଲିସ୍ ଥାନାରେ ଗୌରହରି ସ୍ୱାଇଁ ନାମକ ଜଣେ ଛୋଟିଆ ଚୋରକୁ ଥାନା ହାଜତରେ ପିଟିପିଟି ପୋଲିସ୍ ମାରିଦେଇଛି ।
ପୋଲିସ୍ର ଅତ୍ୟଧିକ ଅତ୍ୟାଚାରରେ ଗୌରହରି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଛନ୍ତି । ଏହିଘଟଣାକୁ ନେଇ ଆମର ସାଧାରଣ ଜୀବନରେ ବିଶେଷ ହଲଚଲ୍ ଆସୁନାହିଁ । ଗୋଟେ ସମୟ ଥିଲା ହାଜତ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଏକ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ବୋଲି ବିଚାର କରାଯାଉଥିଲା ।
ଆଜିର ତାରିଖରେ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଓ ଗଣମାଧ୍ୟମ ହାଜତ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପୋଲିସ୍ର ଅଧିକାର କ୍ଷେତ୍ର ବୋଲି ବିଚାର କରୁଛନ୍ତି । ଗଣମାଧ୍ୟମର ଏହି ବିବେକହୀନ ଆଚରଣ ଆଗରେ ସାଧାରଣ ଚୋର ଖଳନାୟକ ପାଲଟିଥିବାବେଳେ ବସ୍ତିର ସାଧାରଣ ମୁଖରା ନାରୀଟିଏ ଲେଡି ଡନ୍ ପାଲଟିଯାଉଛି । ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖଦାୟକ ।
ଓଡିଶାରେ ଆଦିବାସୀ ନେତୃତ୍ୱ ; କିଛି ପ୍ରଶ୍ନ (ରୋକ୍ ଠୋକ୍ )
ହଠାତ୍ ଏଇ କିଛିଦିନ ହେଲା ଓଡିଶା ରାଜନୀତିରେ ଆଦିବାସୀ ନେତୃତ୍ୱର ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି । ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡିଶା ରାଜ୍ୟ ଗଠନ ପରଠୁ ରାଜ୍ୟର ମୂଳ ଅଧିବାସୀ ଭାବରେ ପରିଚିତ ଆଦିବାସୀଙ୍କ ଅସ୍ମିତା ଓ ରାଜନୈତିକ ଅଧିକାରକୁ ନେଇ କେବେ ବି ଖାସ୍ ଆଲୋଚନା ହୋଇନାହିଁ ।
କହିବାରେ ଦ୍ୱିଧା ନାହିଁ ଯେ ଓଡିଶାରେ ରାଜନୈତିକ ନେତୃତ୍ୱ ପ୍ରାୟତଃ ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କରଣ ଓ ଉଚ୍ଚବର୍ଗଙ୍କ ହାତରେ ରହି ଆସିଛି । ଗଜପତି କୃଷଚନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଓଡିଶାର ପ୍ରାୟ ସବୁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏହି ବର୍ଗରୁ ଆସିଛନ୍ତି ।
କେବଳ ଦଶ ମାସ ପାଇଁ ଗିରିଧର ଗମାଙ୍ଗ ଓ ହେମାନନ୍ଦ ବିଶ୍ୱାଳ ଦୁଇ ଥରରେ ଆଠ ମାସ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇଛନ୍ତି । ରାଜନୀତିରେ ଇତିହାସ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଉଭୟ ନିଜ ନେତୃତ୍ୱକୁ ନେଇ ସେତେବେଶି ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ରହିନାହାନ୍ତି । ସମ୍ପ୍ରତି ଗିରିଧର ଗମାଙ୍ଗ ନିଜର ମୂଳଦଳ କଂଗ୍ରେସରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେବା ପରେ ତାଙ୍କୁ ନେଇ କିଛିଟା ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର୍ ଧରିଛି।
ଇତିମଧ୍ୟରେ ଗମାଙ୍ଗ କଂଗ୍ରେସ ଦଳ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି । ହୁଏତ ସେ ବିଜେପିରେ ଯୋଗ ଦେଇପାରନ୍ତି । ଓଡିଶାରେ ଆଦିବାସୀ ନେତୃତ୍ୱକୁ ନେଇ ବିଜେପି ଏକ ନୂଆ ସମୀକରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ପ୍ରୟାସ ଆରମ୍ଭ କରିଛି । ଏହି ପ୍ରୟାସରେ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଓଡିଶାର ଏକମାତ୍ର ବିଜେପି ଲୋକସଭା ସଦସ୍ୟ ଜୁଏଲ୍ ଓରାମ୍ଙ୍କୁ ପୁଣି କ୍ୟାବିନେଟ୍ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି ।
ପୂର୍ବରୁ ବାଜପେୟୀ ସରକାରରେ ମଧ୍ୟ ସେ ମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ । ଦ୍ବିତୀୟ ଥର ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ କ୍ୟାବିନେଟ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଦାୟିତ୍ୱ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିଛି । ଅର୍ଥାତ ସବୁବେଳେ ଜୁଏଲ୍ଙ୍କୁ ଆଦିବାସୀ ବ୍ୟାପାର ବିଭାଗର ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି ।
ଓଡିଶାରୁ ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ଜୁଏଲଙ୍କ ଭଳି ଜଣେ ଆଦିବାସୀ ନେତାଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାବିନେଟ୍ ରେ ନେଇ ଅଟଳ ବିହାରୀ ବାଜପେୟୀ ଏକ ଉଦାହରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ । ତେବେ ଜୁଏଲ୍ଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ କେବଳ ସେତିକିରେ ହିଁ ସୀମିତ ରହି ଆସିଛି । ଜୁଏଲ୍ କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ, ବିଧାୟକ ଓ ବିଜେପି ରାଜ୍ୟ ସଭାପତି ଭାବରେ ସଫଳତାର ସହ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁଲାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚବର୍ଗର ନେତୃତ୍ୱ ଆଗରେ ତାଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱକୁ ଏକପ୍ରକାର ଫିକା କରି ଦେଖାଇବାର ନିରନ୍ତର ପ୍ରୟାସ ଦଳ ଭିତରେ ଓ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ହୋଇଛି ।
ଓଡିଶାରୁ ଦୁଇ ଜଣ କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦି ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳରେ ଅଛନ୍ତି । ଜୁଏଲ୍ ଓଡିଶା ଲୋକସଭାରୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ ବିହାରରୁ ରାଜ୍ୟସଭାକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଛନ୍ତି । ପଦବୀ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଜୁଏଲ୍ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱାଧୀନ ରାଷ୍ଟ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ।
ତେବେ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତରେ ଦୁଧିଆଳୀ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ବିଭାଗ ରହିଛି । ତେଣୁ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ଦଳ ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଜୁଏଲ୍ଙ୍କ ତୁଳନାରେ ବହୁ ଅଧିକ । ଜୁଏଲ୍ ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ବିଜେପି ସଙ୍ଗଠନକୁ ଦୃଢ଼ୀଭୂତ କରିବା ପାଇଁ ଯେତେ ଉଦ୍ୟମ କଲେ ବି ତାହା ଗଣମାଧ୍ୟମର ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରୁନାହିଁ ।
ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଜୁଏଲ୍ଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱର ତୁଳନା କରି ଦେଖିଲେ ଆମର ଆଦିବାସୀ ବିରୋଧୀ ମାନସିକତା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଯିବ । ଜୁଏଲ୍ ଆଦିବାସୀ ନେତା, ସେ ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ କାମ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ କଥା କହିବାରେ ସରଳତା ଓ ଭାବପ୍ରବଣତା ରହିଛି ଓ ସର୍ବୋପରି ନିଜର ଆଦିବାସୀ ଅସ୍ମିତାକୁ ନେଇ ସେ ଗର୍ବିତ ।
ଅପରପକ୍ଷରେ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ ସହରୀ ନେତୃତ୍ୱର ପ୍ରତୀକ । ତାଙ୍କ କଥା କହିବାରେ ଆଭିଜାତ୍ୟ ଅଛି । ଲୋକସମ୍ପର୍କ ରକ୍ଷାର ସବୁ ଆଧୁନିକ ସୂତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଜଣା । ତେଣୁ ବିଜେପିର ସବୁ ଦଳୀୟ ବ୍ୟପାରରେ ଜୁଏଲ୍ ଗୌଣ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ମୁଖ୍ୟ ହୋଇ ଉଭା ହୋଇଛନ୍ତି ।
ଦଳୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଜୁଏଲ୍ଙ୍କୁ ଅଣଦେଖା କରିବାର ବହୁ ନମୂନା ଇତିମଧ୍ୟରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି । ଅନ୍ୟ ଏକ ଘଟଣା କ୍ରମରେ ପୂର୍ବତନ ବିଧାୟିକା, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ମୟୁରଭଞ୍ଜର ଆଦିବାସୀ ନେତ୍ରୀ ଦ୍ରୌପଦୀ ମୂର୍ମୂଙ୍କୁ ଝାଡଖଣ୍ଡର ରାଜ୍ୟପାଳ ଭାବରେ ମାନ୍ୟବର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିଯୁକ୍ତି ଦେଇଛନ୍ତି ।
ଓଡିଶାରୁ ରାଜ୍ୟପାଳ ପଦ ମଣ୍ଡନ କରିବାରେ ଦ୍ରୌପଦୀ କେବଳ ପ୍ରଥମ ଆଦିବାସୀ ନୁହନ୍ତି, ସେ ପ୍ରଥମ ମହିଳା ମଧ୍ୟ । ଜଣେ ସାଧାରଣ କିରାଣୀରୁ ରାଜ୍ୟପାଳ ପଦବୀକୁ ଯାଇଥିବା ଦ୍ରୈାପଦୀଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଓ ନେତୃତ୍ୱକୁ ଅସାଧାରଣ ବୋଲି କୁହାଯାଇପାରେ । ତେବେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କର ଏହି ସଫଳତା ଓଡିଶାର ଅନେକ ବଡ ମୁଣ୍ଡରେ ହଜମ ହେଉନାହିଁ ।
ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟପାଳ ପଦରେ ଉଚ୍ଚବର୍ଗର ନେତୃତ୍ୱ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ପାଇ ଆସୁଥିଲେ । ପ୍ରଥମ ଥର ଜଣେ ଆଦିବାସୀ ମହିଳା ଏହି ପଦବୀ ପାଇଥିବାରୁ ତାକୁ ନେଇ ଅନେକ ଅସୂୟା ଭାବ ପ୍ରକାଶ କରୁଛନ୍ତି । ଜଣେ ପୂର୍ବତନ ଲୋକସଭା ସାଂସଦ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କର ଯୋଗ୍ୟତାକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି । ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ଏହି ପୂର୍ବତନ ସାଂସଦ ଜଣଙ୍କ ଉଚ୍ଚ ବର୍ଗର ପ୍ରତିନିଧି ।
ଦ୍ରୌପଦୀ ପୂର୍ବରୁ ମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଧାୟିକା ଭାବରେ ପୁରସ୍କାର ମଧ୍ୟ ପାଇଥିଲେ । ଏହା ରାଜ୍ୟପାଳ ପଦବୀ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟତା ହେବାରେ ଅସୁବିଧା କଣ ବୁଝାପଡୁନି । ଯଦି ପୂର୍ବତନ ଆଇଏଏସ୍, ପୋଲିସ୍ ଅଧିକାରୀ ଓ ବିଫଳ ରାଜନେତାମାନେ ରାଜ୍ୟପାଳ ହୋଇପାରନ୍ତି ସେଠି ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କର ଯୋଗ୍ୟତାକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇବା ଆମ ଜାତିଆଣ ମାନସିକତାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରୁନାହିଁ କି ?
ଆଦିବାସୀଙ୍କର ନେତୃତ୍ୱ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଠିଲେ ଆମ ଉଚ୍ଚବର୍ଗର ମାନସିକତା ଚିହିଁକି ଉଠେ । ଆମ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ନାକ କୁଞ୍ଚିତ ହୋଇ ଉଠେ । ଆମେ ଭାବୁ ବଣ, ଡଙ୍ଗରରେ ରହୁଥିବା ଲୋକେ ଶାସନ କରିବା ପାଇଁ ଅନୁପଯୁକ୍ତ ।
ଓଡିଶାରେ ଯେତେ ଲୋକ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଛନ୍ତି ତାଙ୍କ ଭିତରୁ ଗିରିଧର ଗମାଙ୍ଗ ଏକ ଭିନ୍ନ ଚରିତ୍ରର ବ୍ୟକ୍ତି । ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ତାଙ୍କ ଭିତରେ ପଦବୀର ଅହଙ୍କାର ନଥିଲା କିମ୍ବା ଲୋକଙ୍କଠୁ ଦୂରେଇ ରହିବାର ପ୍ରବଣତା ନଥିଲା ।
ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟକ୍ରମେ ସେ ଯେତେବେଳେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ରହିଲେ ସେତେବେଳେ ଓଡିଶାକୁ ମହାବାତ୍ୟା ଭଳି ଏକ ବିରାଟ ବିପର୍ଯ୍ୟୟର ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ପଡିଲା । ଏହି ବିପର୍ଯ୍ୟୟକୁ ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ପ୍ରକାର ରାଜନୈତିକ ଇଛାଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ଦକ୍ଷତା ରହିବା କଥା ତାହା ଗମାଙ୍ଗଙ୍କର ନଥିଲା ବୋଲି କହିହେବନି ।
ତେବେ ଏହି ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସମୟରେ ନିଜର ରାଜନୈତିକ ରାଗ ସୁଝାଇବାକୁ ଗମାଙ୍ଗଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଦଳ ଭିତରେ କମ୍ ହଲାପଟା କରାଯାଇନାହିଁ । ରାଜନୈତିକ ମଞ୍ଚରେ ସବୁବେଳେ ଆଦିବାସୀ ନେତୃତ୍ୱକୁ ନିଚ କରି ଦେଖେଇବାର ଏକ ପ୍ରବୃତ୍ତି ରାଜନୀତିରେ ଓ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ରହି ଆସିଛି ।
ଓଡିଶା ରାଜନୀତିରେ ୨୫ ଭାଗ ଆଦିବାସୀ ଭୋଟର୍ଙ୍କର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ରହିଛି । ତଥାପି ରାଜନୈତିକ ପଦପଦବୀ, ପ୍ରଶାସନ, ପୋଲିସ୍, ଗଣମାଧ୍ୟମ ଓ ସାମାଜିକ ନେତୃତ୍ୱରେ ତାଙ୍କର କୌଣସି ପ୍ରଭାବ ନାହିଁ । ରାଜନୈତିକ ପଦପଦବୀର ଏକ ସାଙ୍କେତିକ ପ୍ରଭାବ ରହିଥାଏ । ୨୫ ଭାଗ ଆଦିବାସୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ ସବୁବେଳେ ଅଣ ଆଦିବାସୀଙ୍କ ହାତରେ ରହିଥିବାରୁ ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଏକପ୍ରକାର ଅସୁରକ୍ଷାର ବାତାବରଣ ରହି ଆସିଛି ।
ଏକ ଛୋଟିଆ ଉଦାହରଣ ଦେଇ ଏହାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇପାରେ । ଓଡିଶାର ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଜିଲ୍ଲା କୋରାପୁଟ୍ର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜନୈତିକ ନେତୃତ୍ୱ କେଉଁମାନେ ? ଗମାଙ୍ଗ ପରିବାରକୁ ଛାଡିଦେଲେ ଏଠିକାର ନେତୃତ୍ୱ ଐତିହାସିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ କେଉଁମାନେ ନେଇ ଆସିଛନ୍ତି ? ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ବକ୍ସିପାତ୍ର, ରଘୁନାଥ ପଟ୍ଟନାୟକ, ରବି ନନ୍ଦ ପ୍ରମୁଖ ଆଦିବାସୀ ଜିଲ୍ଲାରୁ ଉଚ୍ଚବର୍ଗର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଛନ୍ତି ।
ଗିରିଧର ଗମାଙ୍ଗ ଓ ଖଗପତି ପ୍ରଧାନୀ ଅବିଭକ୍ତ କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାରୁ ସର୍ବାଧିକ ସମୟ ଲୋକସଭାରେ ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ରାଜନୀତିରେ ସେମାନେ କେବେ ବି ଆଗ ଧାଡିର ନେତା ଭାବରେ ପରିଗଣିତ ହୋଇନାହାନ୍ତି ।
ବିଜେଡି ସରକାରରେ ମଧ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ସମାନ । ରାଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳରେ ଆଦିବାସୀ ନେତୃତ୍ୱକୁ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ କେବେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇନାହାନ୍ତି । ଲାଲ୍ ବିହାରୀ ହିମିରିକା ଓ ରମେଶ ମାଝୀଙ୍କ ଭଳି ଆଦିବାସୀ ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କୁ ସବୁବେଳେ ଗୌଣ ପ୍ରଶାସନିକ ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି । ତେଣୁ ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ ଆଦିବାସୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱକୁ ଆମ ଉଚ୍ଚବର୍ଗ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ସହଜରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୁହଁ ।
ରାଜନୀତିର ପ୍ରଭାବ ସମାଜ ଜୀବନରେ ମଧ୍ୟ ପଡିଥାଏ । ଯେହେତୁ ରାଜନୀତିରେ ଆଦିବାସୀ ନେତୃତ୍ୱର ପ୍ରଭାବ ନାହିଁ, ସାମାଜିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି ପ୍ରତିପତ୍ତି ନାହିଁ ।
ସାନ୍ତାଳି ଭାଷା ସମ୍ବିଧାନର ଅଷ୍ଟମ ଅନୁଚ୍ଛେଦରେ ସାମିଲ୍ ହୋଇ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାଷାର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଇସାରିଛି । ଓଡିଆ ଭାଷାର ସାହିତ୍ୟିକଙ୍କ ପରି ବହୁ ଓଡିଶାବାସୀ ସାନ୍ତାଳି ଲେଖକ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଛନ୍ତି ।
ହେଲେ ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆମ ଓଡିଶାର ଗଣମାଧ୍ୟମ ବା ସାମାଜିକ ସଙ୍ଗଠନଗୁଡିକ କିଛି ଜାଣନ୍ତି କି ? ଦମୟନ୍ତୀ ବେଶ୍ରା ବା ଯଦୁନାଥ ବେଶ୍ରାଙ୍କ ନାଁ କେତେଜଣ ଶୁଣିଛନ୍ତି ? କୁଇ, ସାନ୍ତାଳି, ମୁଣ୍ଡାରୀ ଭଳି ଭାଷାରେ ଅନେକ ସାହିତ୍ୟ ରଚନା ହେଲାଣି - ତାର ଚର୍ଚ୍ଚା ଆମେ କେବେ କରିଛୁ କି ?
ସମାଜ, ରାଜନୀତି ଓ ଚିନ୍ତନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଦିବାସୀଙ୍କୁ ଦଳିତ କରି ରଖିବାର ପ୍ରବଣତା ଆମ ପାଇଁ ଦିନେ ନା ଦିନେ ମହଙ୍ଗା ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବ ।
ପୃଥିବୀ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦୁଇ ଭାଇଭଉଣୀ । ପୃଥିବୀ ଅପରୂପା ସୁନ୍ଦରୀ । ଯୌବନପ୍ରାପ୍ତି ପରେ ପୃଥିବୀ ପ୍ରେମରେ ପଡିଗଲେ । ସମୟ ଓ ପୃଥିବୀର ପ୍ରଣୟ କାହାଣୀ ଗଡି ଚାଲିଲା ଗୋପନରେ । ଭଉଣୀର ପ୍ରଣୟ କାହାଣୀ ବିଷୟ ନଜାଣି ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦିନେ ଦେବ ସଭାରେ ପ୍ରସ୍ତାବ କଲେ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ପୃଥିବୀ ସହ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରିଣୟ ପାଇଁ ।
ଅସାମାନ୍ୟ ରୂପସୀ ପୃଥିବୀକୁ ବାହା ହେବା ପାଇଁ ଦେବସଭାରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୋଇଗଲା । ଏ ଖବର ପାଇବା ମାତ୍ରେ ଭୟ ଓ ଆଶଙ୍କାରେ କାତର ପୃଥିବୀ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କୁ ଝିଙ୍ଗାସ କଲେ ଏବଂ ସେ ସମୟ ସହ ପ୍ରଣୟବଦ୍ଧ ବୋଲି ଜଣାଇଦେଲେ । ବିଚଳିତ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଏବେ କରନ୍ତି କଣ ? ଦେବରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମହାରାଜ ! ମୋ ସାନ ଭଉଣୀ ଏବେ ମହାକାଳ ପ୍ରେମରେ ପଡିଯାଇଛି ।' କ୍ରୋଧରେ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ବଜ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ସମୟକୁ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରି ହତ୍ୟା କଲେ ।
ଜଣେ ପରେ ଜଣେ ସେମାନେ ତମ ପାଖକୁ ଆସିବେ ଓ ଦୁଇ ମାସ ଲେଖାଏଁ ତମକୁ ଭୋଗ କରିବେ । ସେହି ଦିନଠୁ ଛଅ ଋତୁ କ୍ରମାନ୍ମୟରେ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠକୁ ଆସନ୍ତି ଓ ପୃଥିବୀ ରାଣୀକୁ ଭୋଗ କରନ୍ତି ।
ଇଏ କାହାଣୀ ନା କବିତା ? କେଉଁ ପୁରାଣରେ ଆପଣ ପଢ଼ିଛନ୍ତି ଏ କାହାଣୀ ? କବିର କଳ୍ପନାରେ ସମୟ ଓ ପୃଥିବୀର କାହାଣୀ ନୂଆ ରୂପେ ଗଢ଼ାଯାଇଛି । ସମ୍ବଲପୁରୀ-କୋଶଳୀ ଭାଷାରେ ରଚିତ 'ବଛର' ନାମକ କାବ୍ୟର କାହାଣୀ ଇଏ । କାବ୍ୟର କବି ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତ ହଳଧର ନାଗ ।
କବିର ପ୍ରତିଭା ଓ କଳ୍ପନାର ଏକ ଅପୂର୍ବ ବିଭୂତିର ଅନ୍ୟ ନାମ କବି ହଳଧର ନାଗ । ସମଗ୍ର ପଶ୍ଚିମ ଓଡିଶାରେ ଲୋକକବି ଭାବରେ ବିଖ୍ୟାତ ଏଇ କବି ଆମ ସମୟର ଏକ ବିରାଟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ । ଯେଉଁ ସମୟରେ କବିତାର ପାଠକ ଏକ ବିରଳ ପ୍ରଜାତିରେ ପରିଣତ ହୋଇସାରିଛି, ସେହି ସମୟରେ କବି ହଳଧରଙ୍କ କବିତା ଶୁଣିବା ପାଇଁ ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହନ୍ତି ମଞ୍ଚ ଆଗରେ । ଘଣ୍ଟା ଘଣ୍ଟା ଧରି କବିତା ତାଙ୍କର ମୁଖସ୍ଥ ଥାଏ । ଆତ୍ମବିଭୋର, କବିତା ବିଭୋର କବିଙ୍କୁ ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଯାତ୍ରା ପରି ଗହଳି ଲାଗିଯାଏ ପଶ୍ଚିମ ଓଡିଶାରେ ।
ହଳଧର ନାଗ, ଦେଖିବାକୁ ଡେଙ୍ଗା, କଳା, ନହନହକା ମଣିଷଟିଏ । ଭାବପ୍ରବଣ ଦୁଇଟି ଆଖି । ବବୁରି ବାଳ ଲମ୍ବି ଯାଇଥାଏ ପଛକୁ । ଅଣ୍ଟାରେ ବେଢ଼ାଇ ହୋଇଥାନ୍ତି ଧଳା ଧୋତିଟିଏ, କାନ୍ଧରେ ଗାମୁଛା, ପାଦରେ ଚପଲ ନଥାଏ । ଦେଖିଲେ ଅତି ସାଧାରଣ ଗାଉଁଲି ମଣିଷଟିଏ । ସାଧାରଣ ଚେହେରା ତଳେ ଏକ ଅସାଧାରଣ ପ୍ରତିଭାର ଜ୍ୟୋତି ଉଦ୍ଭାସିତ ହେଉଥାଏ ତାଙ୍କ ଆଖି ଦିଓଟିରେ ।
ଅତ୍ୟନ୍ତ ନମ୍ର ଏବଂ ବିନୟୀ ସ୍ୱଭାବର କବି ହଳଧର ନାଗଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଲାଗେନା ତାଙ୍କର ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀ ପ୍ରକାଶ ହୋଇଛି ଗ୍ରନ୍ଥ ମନ୍ଦିର ଓ ସମ୍ବଲପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ତରଫରୁ । ତାଙ୍କୁ ନେଇ 'ବିବିସି' ତିଆରି କରି ସାରିଛି ଗୋଟିଏ ସିନେମା । ତାଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ନକଲେ ପଶ୍ଚିମଓଡିଶାର କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ହୁଏନା ।
ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ବହୁ ବିଦ୍ୱାନ ହାତଯୋଡି ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି । ଅଥଚ ତୃତୀୟ ଶ୍ରେଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହଳଧର ନାଗଙ୍କ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଶିକ୍ଷା । ବୃତ୍ତିରେ ସେ ଚନାଚୁରବାଲା । କେବେ କେମିତି ଚାଷ କାମ କରନ୍ତି । ଗାଁ ସ୍କୁଲରେ ଭାରରେ ପାଣି ବୋହି ନିଅନ୍ତି । କିନ୍ତୁ କବିତାର ସେ ଏକ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଅବତାର ।
କବି ହଳଧର ନାଗଙ୍କ ଜନ୍ମ ୩୧.୦୩.୧୯୫୦ ବରଗଡ ଜିଲ୍ଲାର ଘେଁସ୍ ଗାଁରେ । ଘେଁସ୍ ପଶ୍ଚିମଓଡିଶାର ଏକ ଐତିହାସିକ ଗାଁ । ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବ୍ରିଟିଶରାଜ ବିରୁଦ୍ଧରେ ହୋଇଥିବା ସଶସ୍ତ୍ର ଆଂଦୋଳନର ତୀର୍ଥ ଭୂମି ହେଉଛି ଘେଁସ୍ । ଏକ ଐତିହାସିକ ଗାଁର ଅତି ସାଧାରଣ ବାଳକଟିଏ ଅସାଧାରଣ ଇତିହାସ ରଚନା କରିବ ଏକଥା ଘେଁସ୍ ଗାଁର କେହି କେବେି ବି କଳ୍ପନା କରିନଥିବେ ।
ଲୋକଗୀତ ଏବଂ ଲୋକନୃତ୍ୟ ପ୍ରତି ପିଲାଦିନରୁ ହଳଧରଙ୍କ ଥିଲା ପ୍ରଚୁର ଆଗ୍ରହ । ରାମାୟଣ, ମହାଭାରତ ଶୁଣି ଶୁଣି ଡାଲଖାଇ, ରସରକେଲି, ଗୁଣୁ ଗୁଣେଇ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ତାଙ୍କ କବିତ୍ୱର ଯାତ୍ରା । ଅଳ୍ପ ପାଠୁଆ ତାଙ୍କ ମନ ଓ ହୃଦୟକୁ ନିଜର ନିବାସ ରୂପେ ବାଛି ନେଇଥିଲେ କବିତାର ସରସ୍ୱତୀ । ଆପେ ଆପେ ଆପଣଛାଏଁ ସେ ଆବୃତ୍ତି କରୁଥିଲେ ସୁକୁମାର କବିତା ।
ତାଙ୍କ ଆଗରେ ପ୍ରେରଣାର ଉତ୍ସ ଥିଲେ ବ୍ୟାସ, ବାଲ୍ମିକୀ, ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର ଓ ଭୀମଭୋଇ । ତାଙ୍କ କାବ୍ୟସିଦ୍ଧି ଗୋଟିଏ କଥା ପ୍ରମାଣିତ କରେ, ତା ହେଲା- କବିତାର ଉତ୍ସ ସବୁବେଳେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଏବଂ କବିତା ରଚନା କୌଣସି ବୌଦ୍ଧିକ କସରତର ଆବଶ୍ୟକତା ରଖେ ନାହିଁ ।
ତାଙ୍କ କବିତାରେ ପଶ୍ଚିମ ଓଡିଶାର ଜନଜୀବନ, ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶ, ଚଳଣୀ, ପରମ୍ପରା, ଲୋକଗୀତ ଓ ଲୋକନୃତ୍ୟର ଛନ୍ଦ ଏବଂ ସର୍ବୋପରି ଜୀବନର ଉଦ୍ଧାମତା ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଥାଏ । କାବ୍ୟ ଓ ପୁରାଣରୁବ ବିଷୟବସ୍ତୁ ଚୟନ କରୁଥିଲେ ହେଁ ବର୍ଣ୍ଣନା ଏବଂ ସର୍ଜନା କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କ ଶୈଳୀ ମୌଳିକ । ଆଞ୍ଚଳିକ ଅସ୍ମିତାର ଉଦ୍ଗାତା ରୂପେ ଏବେ ସମଗ୍ର ପଶ୍ଚିମ ଓଡିଶାରେ ହଳଧର ନାଗ ସଂସ୍କୃତିର ଦେବଦୂତ ପାଲଟି ଯାଇଛନ୍ତି । ଆଞ୍ଚଳିକ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରାଣବନ୍ଦ ପ୍ରତୀକ ତାଙ୍କର କବିତା ।
ପଶ୍ଚିମଓଡିଶାର ବିଶେଷ ଚର୍ଚ୍ଚା ହୋଇଥାଏ ଏ ଅଞ୍ଚଳର ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଅନାହାର ମୃତ୍ୟୁ, ଦାଦନ ଶ୍ରମିକ ଓ ପିଲାବିକ୍ରୀ ଇତ୍ୟାଦି ପ୍ରସଙ୍ଗ ପାଇଁ । ତେଣୁ ଏ ଅଞ୍ଚଳକୁ ନେଇ ଯେଉଁମାନେ କବିତା ଲେଖନ୍ତି ବା ଏ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହି କବିତା ଲେଖନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କବିତାର ବିଷୟବସ୍ତୁ ପ୍ରାୟ ପୂର୍ବନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ।
ସ୍ଥିତାବସ୍ଥା ବିରୁଦ୍ଧରେ ହେଉ କିଂବା ଏକ ନୂତନ ଆଂଦୋଳନର ସୂଚନା ହେଉ କବିତାରେ ତାର ସଙ୍କେତ ରହିଥାଏ । ଯଦିଓ ଆଧୁନିକ ଓଡିଆ କବିତାର ଅସ୍ପଷ୍ଟ, ରହସ୍ୟମୟ ଏବଂ ଦୁର୍ବୋଧ୍ୟ ପରମ୍ପରାରରେ ଏସବୁ ସ୍ୱରର ବିଶେଷ କିଛି ମାନେ ନଥାଏ । ପରମ୍ପରାର ମୁଖ୍ୟସ୍ରୋତରେ ଗୌଣସ୍ରୋତର ଭାବାବେଗ ପ୍ରାୟତଃ ବିଲୀନ ହୋଇଯାଏ ।
ସୌଭାଗ୍ୟକ୍ରମେ ହଳଧର ନାଗଙ୍କ କବିତା ଏହି ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟଜନକ ପରିଣତି ଭୋଗିନାହିଁ । ପ୍ରାୟତଃ ପୁରାର, କାବ୍ୟ ଓ କଳ୍ପନାର ଆଧାରରେ ତାଙ୍କ କବିତ୍ୱର ପ୍ରତିଷ୍ଠା । ତେଣୁ ଆଧୁନିକତା କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଆଧୁନିକତାର ବ୍ୟୁହ ଭିତରେ ବାଟବଣା ଆଲୋଚକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କ କବିତା ପାରମ୍ପରିକ କିମ୍ବା ପ୍ରାଚୀନପନ୍ଥୀ ମନେ ହୋଇପାରେ ।
କିନ୍ତୁ ଟିକେ ଗଭୀର ଭାବରେ ତାଙ୍କ କବିତାକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କଲେ ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ଯେ, କଳ୍ପନା ଏଠି ବିଦ୍ରୋହର ଏକ ଛଦ୍ମ ଆୟୁଧ । ଶୋଷଣ ଓ ଅବହେଳାର ନିଶାଗ୍ରସ୍ତ ଗୋଟିଏ ଅଞ୍ଚଳର ଜନଜୀବନରେ ଚାଞ୍ଚଲ୍ୟ ଖେଳାଇବା ପାଇଁ ପୌରାଣିକ କଳ୍ପନାକୁ ଆଧାର ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଛଡା ଅଲଗା ବାଟ ନଥାଏ । ପୌରାଣିକ କଳ୍ପନାକୁ ଆଧାର ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଛଡା ଅଲଗା ବାଟ ନଥାଏ ।
ପୌରାଣିକ କଳ୍ପନା ଆଧାରରେ ଜାତୀୟ ଅସ୍ମିତାର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ କାବି୍ୟକ ପ୍ରୟାସ କରିଥିବା ଶାରଳା ଦାସ, ଭୀମ ଭୋଇ, ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେରଙ୍କ ପରି ହଳଧର ନାଗ ସେଇ ବିଷୟବସ୍ତୁ ଓ ଶୈଳିର ଚୟନ କରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ପଶ୍ଚିମ ଓଡିଶାର ଜୀବନ୍ତ ଚିତ୍ର ପାଠକର ଆଖି ଆଗରେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପରି ଭାସି ଉଠେ । ତାଙ୍କ କଳ୍ପନା ସାମର୍ଥ୍ୟ କ୍ଲାସିକ୍ କବିମାନଙ୍କର ସାମର୍ଥ୍ୟ ସହ ପ୍ରାୟ ସମାନ ।
ଏହି ଯଶସ୍ୱୀ କବିଙ୍କର କେତୋଟି ମୁଖ୍ୟ କାବ୍ୟଗ୍ରନ୍ଥ ହେଉଛି 'ବଛର', 'ମହାସତୀ ଉର୍ମିଲା', 'ତାରା ମନେ୍ଦାନ୍ଦରୀ', 'ରସିଆ କବି', 'ଅଛିଆ', 'ସିରି ସମ୍ଲାଇ' ଇତ୍ୟାଦି । ସରଳ ମନରେ ଯେଉଁ ଅପୂର୍ବ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଦର୍ଶନର ଉଦ୍ଭାସ ସମ୍ଭବ ହୁଏ ତାହା କବିତାରେ ହିଁ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଥାଏ ।
ଏକ ନଗଣ୍ୟ ଉପଭାଷା ବୋଲି ଗଣାଯାଉଥିବା ସମ୍ବଲପୁରୀ କୋଶଳୀ ଭାଷାରେ ଯେଉଁ ବୌଦ୍ଧିକ ଉଚ୍ଚତାର କାବ୍ୟ ରଚନା ହୋଇଛି, ତାହା ସେ ଭାଷାର ଉକ୍ରର୍ଷ ଓ ମୌଳିକତାର ପରିଚୟ । ଓଡିଶା ଭାଷା ସହ ସମାନ୍ତରାଳ ଭାବେ ସମ୍ବଲପୁରୀ-କୋଶଳୀର ଏହି ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ନକରାତ୍ମକ ଦୃଷ୍ଟିରେ ନଦେଖିଲେ ଓଡିଆ ସାହିତ୍ୟର ଯଥେଷ୍ଟ ମଙ୍ଗଳ ହେବ ।
କବି ହଳଧରଙ୍କ କାବ୍ୟକୃତିରେ ସବୁଠୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଦିଗଟି ହେଉଛି ତାଙ୍କ ଭାଷା ପ୍ରୟୋଗର ଅପୂର୍ବ ସ୍ୱତଃସ୍ଫୂର୍ତ୍ତତା । ପୁରାଣରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ବ୍ୟାସଙ୍ଗ ଶୃତଲିଖନ ଓ ଗଣେଷଙ୍କ ଲିଖନ ପରି ତାଙ୍କର କାବ୍ୟଧାରା । ହଳଧରଙ୍କ କାବ୍ୟକୃତିରେ ଏତେ ଟିକିଏ ବି ଦୂର୍ବେଧ୍ୟତା ବା ଜଟିଳତା ନଥାଏ । ତାଙ୍କ ନିରୀହତା ପରି କବିତାର ଆବେଦନ ମଧ୍ୟ ନିରୀହ ଓ ରସମୟ ।
ପଶ୍ଚିମ ଓଡିଶାର ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଜନଜୀବନର ଆଚାର, ଆଚରଣ, ପରମ୍ପରା ଓ ସଂସ୍କୃତି ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟବୋଧ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତାର ସରଳ ପରିବେଷଣ ତାଙ୍କ ରଚନାର ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ ସିଦ୍ଧି । ତା ସହ ତାଙ୍କ କବିତାରେ ଥାଏ ଶାଣିତ ଶ୍ଲେଷ ଓ ତୀବ୍ର କଟାକ୍ଷ । ବେଳେବେଳେ ବ୍ୟଙ୍କ କବିତା ରଚନାରେ ହାତ ଦିଅନ୍ତ କବି ।
ଓଡିଆ ବ୍ୟଙ୍କ କବିତାର ପ୍ରଚଳିତ ଧାରାଠୁ ଭିନ୍ନ ଶୁଦ୍ଧ ଶ୍ଲେଷ ଓ ବ୍ୟଞ୍ଚନାର ପରିବେଷଣ ତାଙ୍କ ବ୍ୟଙ୍ଗ କବିତାର ବିଶେଷ ଗୁଣ । ସ୍ଲୋଗାନ୍ଧର୍ମୀ ସମାଲୋଚନା ତାଙ୍କର ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ସଫଳତା ।
ହଳଧରଙ୍କ କାବ୍ୟ ସାହିତ୍ୟ ଉପରେ ଏବେ ବହୁ ଗବେଷଣା ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ସାରିଛି । ପଶ୍ଚିମ ଓଡିଶାର ଛୋଟବଡ ଗାଁ, ସହରମାନଙ୍କରେ କବିଙ୍କୁ ବିପୁଳ ସ୍ୱାଗତ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଛି । ହଳଧରଙ୍କ କବିତା ସନ୍ଧ୍ୟା ଏବେ ମନୋରଞ୍ଜନର ଏପ ପରିଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱରୂପ । ତାଙ୍କ କବିତା ବହିର ଗ୍ରାହକ ଆମର ତଥାକଥିତ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କବିମାନଙ୍କ ଠାରୁ ବହୁଗୁଣରେ ଅଧିକ ।
କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖର କଥା ଓଡିଆ ସାହିତ୍ୟର ଆଲୋଚକ ଏବଂ ଐତିହାସିକମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଭା ବିଷୟରେ ପ୍ରାୟ ଉଦାସୀନ । କାବ୍ୟ ରଚନା ଏବଂ ସାହିତ୍ୟକର୍ମରେ ବିଶେଷ ରୁଚି ରଖୁଥିବା ଓଡିଆ ଭାଷାର ଦିଗ୍ଗଜମାନେ ହଳଧରନାଗଙ୍କ ବିଷୟରେ ବିଶେଷ କିଛି ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ ।
ଲୋକ ଏବଂ ପାଠକଠାରୁ ସ୍ୱୀକୃତି ପାଇବା ଜଣେ କବି ଜୀବନର ସବୁଠାରୁ ବଡକଥା । କିନ୍ତୁ ଆମ ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ବା ତଥାକଥିତ ସାହିତ୍ୟର ପ୍ରମୁଖ ସଂସ୍ଥାମାନେ ହଳଧର ନାଗଙ୍କ ବିଷୟରେ କିଛି ଜାଣନ୍ତି କି ? ଏହି ଯଶସ୍ୱୀ କବିଙ୍କୁ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧିତ ଓ ସମ୍ମାନିତ କରିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଓଡିଆ ପାଇଁ ଗୌରବର ବିଷୟ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ କି ?
କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ନୂଆ ଉତ୍ସାହ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି । ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ଧରି ଓଡିଆ ସିନେମା ନାଁରେ ଆମେ ତେଲୁଗୁ କିମ୍ବା ତାମିଲ୍ ସିନେମାର ଅବିକଳ କପିକୁ ଦେଖି ଚାଲିଛୁ ।
ଓଡିଆ କାହାଣୀ, ଚରିତ୍ର, ଓଡିଆ ଜନଜୀବନର ସଂଘର୍ଷ ଓ ଘଟଣାକୁ ନେଇ ସିନେମା କରିବା ଉତ୍ସାହ ବା ସାହସ ସତେ ଯେମିତି ଆମର ମରିଯାଇଛି । କା', ମାଟିର ମଣିଷ କିମ୍ବା ସ୍କୁଲ୍ ମାଷ୍ଟର ଭଳି ସିନେମା କରିବା ପାଇଁ ଆଜି ଆମ ପାଖରେ ଆଗ୍ରହ ନାହିଁ ।
ସେହି ପୃଷ୍ଠଭୂମିରେ ସବ୍ୟସାଚୀମହାପାତ୍ର ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ମୌଳିକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାଣ କରି ସିନେମାରେ ଆମ ସାଂସ୍କୃତିକ ଜୀବନକୁ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିଛନ୍ତି । ତିନୋଟି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସବ୍ୟସାଚୀ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ଅବଦାନ ଓଡିଶାର ସିନେମାଜଗତ ପାଇଁ ଅତୁଳନୀୟ ।
ପ୍ରଥମତଃ ସେ ଓଡିଆ ଭାଷା ଅପେକ୍ଷା ପଶ୍ଚିମାଞ୍ଚଳର କୋଶଳୀ ଲଗାତାର ସିନେମା କରି ଏକ ନୂଆ ରେକର୍ଡ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି । ଭୁଖା,
ଶଲାବୁଢ଼ା ଓ ଆଦିମ ବିଚାର ଏହି କ୍ରମରେ ତିନୋଟି ମାଇଲ୍ଖୁଣ୍ଟ । ଦ୍ୱିତୀୟ କଥା ହେଉଛି ସିନେମାର ଦେଶୀ ସାଂସ୍କୃତିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ।
ତାଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସିନେମାରେ ଓଡିଶାର ଜନଜୀବନ ଓ ଅନାଲୋଚିତ ସାଂସ୍କୃତିକ ଦିଗଗୁଡିକ ନୂଆ ରୂପ ପାଇଥାନ୍ତି ।
ତୃତୀୟ କଥା ହେଉଛି ସିନେମାରେ ଓଡିଶାର ଲୋକକଳା ଓ ସଙ୍ଗୀତକୁ ନୂଆ କରି ଆବିଷ୍କାର କରିବାର ନିଶା ।
ସବ୍ୟସାଚୀ ମହାପାତ୍ର ପଶ୍ଚିମ ଓଡିଶାର ସାଂସ୍କୃତିକ ଜୀବନବୋଧକୁ ନେଇ ଏକପ୍ରକାର ନିଶାଗ୍ରସ୍ତ । ସେହି ନିଶାରୁ ତାଙ୍କର ସିନେମା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।
ସେଥିପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସିନେମାରେ ଏକ ନିଶାଗ୍ରସ୍ତ ମଣିଷର ଭାବପ୍ରବଣ ସମ୍ପୃକ୍ତି ବାରି ହୋଇପଡିବ ।
ସିନେମା ଜାତୀୟ ସ୍ତର ରେ ପୁରସ୍କୃତ ହୋଇଛି । ହୁଏତ ଏହାକୁ ସିନେମାର ଏକ ସଫଳତା ବୋଲି ଆମେ କହିପାରିବା ।
ତେବେ ପୁରସ୍କାରଠୁ ବଡ ସଫଳତା ହେଉଛି ଆଦିମ ବିଚାରକୁ ନେଇ ଦର୍ଶକ ତଥା ଆଲୋଚକ ମହଲରେ ଉତ୍ସାହ ।
କାହାଣୀ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦେଖିଲେ'ଆଦିମ ବିଚାର' ଏକ ସହଜ ଓ ସରଳ କାହାଣୀ ଦେଇ ଗତି କରୁଛି ।
ପୁରାତନ ଗାଁର ଜଣେ ପୁରୁଖା କନ୍ଧ ବୁଢ଼ା ।ଲୋକବିଦ୍ୟାରେ ଧୁରନ୍ଧର କନ୍ଧ ବୁଢ଼ା ତା ଜୀବନରେ ସତ୍ୟ, ନ୍ୟାୟ ଓ ସାମାଜିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ପାଇଁ ନିଜସ୍ୱ ମୌଳିକ ବିଚାର ରଖିଛି ।
ଯୌଥ ପରିବାରର ହସଖୁସିକୁ ନେଇ କାହାଣୀ । ସେଠି ଗୀତ ଅଛି, ନାଚ ଅଛି, ହାସ୍ୟ ଓ ବ୍ୟଙ୍ଗ ଅଛି, ଘର ଭାଙ୍ଗିବାର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅଛିତା ସାଙ୍ଗକୁ ରହିଛି ଏସବୁକୁ ସାମ୍ନା କରିବାର ଏକ ପାହାଡି ସାହସ ।
ଓଡିଆରେ ନିର୍ମାଣ ହେଇଥିବା ତିନୋଟି ମହାନ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର, ଯାହାକି ଓଡିଶାର ଯୌଥ ପରିବାରକୁ ନେଇ ନିର୍ମିତ - ମୃଣାଳ ସେନ୍ଙ୍କ 'ମାଟିର ମଣିଷ', ନିରଦ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ 'ମାୟାମିରିଗ' ସହ ଆଦିମ ବିଚାରକୁ ତୁଳନା କରି ଦେଖା ଯାଇପାରେ ।
ଭିତରେ ଭାଙ୍ଗି ଯାଉଥିବା ଗ୍ରାମ୍ୟଜୀବନର କଥା କହିଥିବା ବେଳେ ସବ୍ୟସାଚୀ ମହାପାତ୍ର ସହର ଆଗରେ କନ୍ଧ ବୁଢ଼ାର ଦୃଢ଼ ଓ ଅବିଚଳ ବିଚାରକୁ ବିଜୟୀ କରି ଛିଡା କରାଇଛନ୍ତି ।
ସିନେମାର ଆଲୋଚନା କଲାବେଳେ ତିନୋଟି ଦିଗକୁ ଅଧିକ ତାରିଫ କରିବାକୁ ପଡିବ । 'ଆଦିମ ବିଚାର'ର ସଙ୍ଗୀତ ମୌଳିକ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ଏକ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ପରମ୍ପରାର ମୂର୍ଚ୍ଛନାକୁ ନୂଆ ରୂପ ଦେବାରେ ସଫଳ । ଘାସିରାମ ମିଶ୍ର ଓ ପଙ୍କଜ ଜାଲ୍ଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତରେ ରହିଛି ଅପୂର୍ବ ଯାଦୁକରୀ ।
ଉଭୟ ପ୍ରଚ୍ଛଦ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ସଙ୍ଗୀତରେ ଏହା ନିଜସ୍ୱ ସଫଳତା ଅଙ୍କନ କରିଛି । ଦ୍ୱିତୀୟରେ ଆଦିମ ବିଚାରର ଗଢ଼ଣ, ପୃଷ୍ଠଭୂମି, ଲ୍ୟାଣ୍ଡସ୍କେପ୍ ଓ ଚିତ୍ରତ୍ତୋଳନରେ ଅପୂର୍ବ କାରିଗରୀର ସଙ୍କେତ ରହିଛି । ତୃତୀୟ ଏବଂ ସବୁଠୁ ବଡ ଅନୁଭବ ହେଉଛି, ବଳିଷ୍ଠ ଅଭିନୟ ।
ଅଭିନେତାର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଆଣି ଦେଇଛି ।
କନ୍ଧବୁଢ଼ାର ଜୀବନ ଓ ସଂସ୍କୃତି ଅଟଳ ବାବୁଙ୍କ ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗୀରେ ଏତେ ସହଜରେ ଫୁଟି ଉଠିଛି ଯେ ସେଠି ଅଭିନୟ ବୋଲି କିଛି ନାହିଁ ।
ଅଶୀ ବର୍ଷ ବୟସର ଏହି ନିଷ୍ଠାପର ବ୍ରାହ୍ମଣଜଣଙ୍କ ଅତି ସ୍ୱାଭାବିକ ଓ ସହଜ ରୀତିରେ ଆଦିବାସୀ ଚରିତ୍ର ପାଲଟି ଯାଇଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ସହ ତାଳ ଦେଇ ତପସ୍ୱିନୀ ଗୁରୁ, ଜଗଦାନନ୍ଦ ଛୁରିଆ, ଘାସିରାମ ମିଶ୍ର, ଗଦାଧର ବାରିକ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଲୋଚନୀ, ସସ୍ମିତା ପ୍ରମୁଖ ନିଜର ଅଭିନୟ ପରାକାଷ୍ଠା ଦେଖାଇଛନ୍ତି ।
ଓ ଭାଷାର ଲାଳିତ୍ୟକୁ ବ୍ୟକ୍ତ କରୁଥିବା ଏହି ସବୁ ସଂଳାପର ଲେଖକ ଭାବରେ ଅଟଳ ବିହାରୀ ପଣ୍ଡାଙ୍କୁ ଯେତେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ବି କମ୍ ହେବ ।
ଓଡିଆ ସିନେମାର ଧାରାରେ ସବ୍ୟସାଚୀ ମହାପାତ୍ର ଅନେକ କିଛି ନୂଆ କରିଛନ୍ତି । ସିନେମା ତିଆରି କଲା ବେଳେ ଗୋଷ୍ଠୀ ଜୀବନର ଅନୁଭବକୁ ସେ କାମରେ ଲଗାଇଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ସିନେମା ବ୍ୟାବସାୟିକ ପ୍ରଯୋଜନା ନୁହେଁ, ତାହା ଗୋଷ୍ଠୀର ଗଣତନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଏକ କଳାତ୍ମକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ।
ସିନେମାର ପ୍ରଯୋଜକ, ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ, ଟେକନିସିଆନ୍, ଅଭିନେତା ଅଭିନେତ୍ରୀ, ସେଟ୍ ଡିଜାଇନ୍ର, ସ୍ପଟ୍ ବୟ, ଲାଇଟ୍ ବୟ, କ୍ୟାମେରାମ୍ୟାନ୍ ଓ ପୋଷ୍ଟ ପ୍ରଡକ୍ସନ୍ ଟେକ୍ନିସିଆନ୍- ସମସ୍ତେ ଗୋଟିଏ ପରିବାରର ଅଂଶବିଶେଷ । ସିନେମା ପାଇଁ ସବ୍ୟସାଚୀ ମହାପାତ୍ରଙ୍କର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟଶୈଳୀ ରହିଛି ।
ତେବେ ସିନେମା ନିର୍ମାଣରେ ଗୋଷ୍ଠୀର ଗଣତନ୍ତ୍ର ବା କମୁ୍ୟନିଟି ଡେମୋକ୍ରାସି ଆଣିବାରେ ତାଙ୍କର ଭୂମିକା ତାଙ୍କ ନିଜ ସିନେମାର କନ୍ଧ ବୁଢ଼ା ପରି । ସେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଅପେକ୍ଷା ମୁରବୀ ବେଶି । ଏହା ହିଁ 'ଆଦିମ ବିଚାର'ର ବୌଦ୍ଧିକ ଓ ବୈଚାରିକ ସଫଳତା ।
ଏପ୍ରିଲ୍ ଖରାର ତାତି ଯେତିକି ବଢ଼ୁଛି ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ମିଡିଆ ବଜାର ସେତିକି ସର୍ଗରମ୍ ହୋଇ ଉଠୁଛି । ଏଇ ଅଳ୍ପ କେଇମାସ ଭିତରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ମିଡିଆରେ ଏତେ ଅଧିକ ହଲ୍ଚଲ୍ ଦେଖା ଦେଇଛି ଯେ ତାକୁ ନେଇ ଗୋଟେ ବହି ଲେଖା ଯାଇପାରିବ ।
୯୦ ଦଶକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଓଡିଆ ଦୂରଦର୍ଶନ ଓ ଆକାଶବାଣୀର ସମ୍ବାଦକୁ ଆମେ ଦୈବବାଣୀ ବୋଲି ଭାବୁଥିଲୁ । ଯତୀନ୍ ଦାସ୍ କିମ୍ବା ଉପେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ପାହାଡାସିଂଙ୍କ ଗୁରୁଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ ଯେଉଁ ଖବର ରେଡିଓରୁ ଭାସି ଆସୁଥିଲା ତାହା ଥିଲା ଆମ ପାଇଁ ତ୍ୱରିତ ଖବର ପାଇବାର ଏକମାତ୍ର ମାଧ୍ୟମ । ତେବେ ସେ ଶୂନ୍ୟବାଣୀର ପରମ୍ପରା ୯୦ ଦଶକ ବେଳକୁ ନବକଳେବର ଗ୍ରହଣ କଲା ।
ପ୍ରଥମେ ରାମୋଜୀ ରାଓ ଘରୋଇ ଟିଭି ଚ୍ୟାନେଲ ଓଡିଆ ସମ୍ବାଦ ପ୍ରସାରଣ ଜଗତକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ୯୦ ଦଶକରେ 'ଇ' ଟିଭି ବ୍ୟାବସାୟିକ ଖବର ପ୍ରସାରଣର ଏକ ନୂଆ ଧାରା ଓ ଶୈଳୀ ତିଆରି କଲା । ଦୂର୍ଭାଗ୍ୟ କ୍ରମେ 'ଇ' ଟିଭିର ସେଇ ଧାରା ଓ ଶୈଳୀ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଗଣମାଧ୍ୟମର ମାର୍ଗ ଦର୍ଶକ ହୋଇ ରହିଛି । ଇତିମଧ୍ୟରେ ଓଡିଆ ଟିଭି ଚ୍ୟାନେଲ୍ର ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିଛି ହେଲେ ଖବର ପ୍ରସାରଣ ଓ ବିଶ୍ଲେଷଣର ଶୈଳୀ ଯେମିତିକି ସେମିତି ରହିଛି ।
ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ଭିତରେ ରାଜ୍ୟରେ ଅନେକ ଟିଭି ଚ୍ୟାନେଲ ଆତ୍ମପ୍ରକାଶ କରିଛି । ବଡ ବଡ ବ୍ୟବସାୟୀକ ସଂସ୍ଥା ମେଡିଆର ଏହି ଗ୍ଲେମର ଦୁନିଆଁରେ ପାଦଥାପିଛନ୍ତି ଅଥବା ପାଦ ଥାପିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି ।ପୂର୍ବରୁ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସାୟରେ ଜଡିତ କୌସ୍ତୁଭ ଗ୍ରୁପ୍ର ମାଲିକ ନକ୍ଷତ୍ର ଟିଭି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିବା ବେଳେ ଶିକ୍ଷା ଓ ଅନୁସନ୍ଧାନର ମନୋଜ ନାୟକ ନିକଟରେ ନିଉଜ୍ ୭ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି ।
କିଟ୍ ଓ କିସ ର ପ୍ରତିଷ୍ଠତା ଅଚ୍ୟୁତ ସାମନ୍ତଙ୍କ ଉଦ୍ୟମରେ କଳିଙ୍ଗ ଟିଭି ଆରମ୍ଭ ହେବାକୁ ଯାଉଛି । ଆସନ୍ତା ମାସରୁ ଏହାର ସ୍ବାଭାବିକ ପ୍ରସାରଣ ଆରମ୍ଭ ହେବ । ସେହିପରି ଖଣି ବ୍ୟବସାୟିକ ସଂସ୍ଥା ସିରାଜ୍ଉଦ୍ଧିନ୍ ଏଣ୍ଡକୋ ପ୍ରଥମେ ଖବରକାଗଜ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଟିଭି ଚ୍ୟାନେଲ୍ ବ୍ୟବସାୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଉଛି ।
ଦୁଇଟି ବ୍ୟବସାୟିକ ସଂସ୍ଥା ଇତିମଧ୍ୟରେ ଚଳ ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇ ସାରିଛନ୍ତି । ଜିନ୍ଦଲ ଗ୍ରୁପ୍ର ଫୋକସ୍ ଟିଭି ଓ ଜୀ ଗ୍ରୁପ୍ର ଜୀ କଳିଙ୍ଗ ଏବେ ପ୍ରସାରିତ ହେଉଛି ।
ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଚିଟ ଫଣ୍ଡ ଦୁର୍ନୀତିରେ ଫସିଥିବା ସି ସୋର ଗ୍ରୁପ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏସ୍ ଟିଭି ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିବା ବେଳେ କାମୟାବ୍ ଟିଭି ଦରମଲା ଅବସ୍ଥାରେ ବଞ୍ଚିରହିଛି । ଏମ୍ବିସି ଟିଭି ଚିଟ୍ଫଣ୍ଡର କାଳିମା ସତ୍ତ୍ୱେ ନିଜର ସ୍ଥିତି ବଜାୟ ରଖିଛି ।
କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କାର ପୁଞ୍ଜି ନିବେଶ କରି ଟେଲିଭିଜନ୍ ଚ୍ୟାନେଲ୍ ବସାଇବାର ସ୍ୱପ୍ନ ପଛରେ ବ୍ୟାବସାୟିକ ଲାଭର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି କି ? ଏ ପ୍ରଶ୍ନ ଅବାନ୍ତର । ଓଡିଆରେ ଚାଲୁଥିବା କେବଳ 'ଓ' ଟିଭିକୁ ବାଦ୍ ଦେଲେ ଆଉ କୌଣସି ଚ୍ୟାନେଲ୍ ଲାଭ କରୁଥିବାର ରେକର୍ଡ ନାହିଁ ।
ଆପାତତଃ ଟିଭି ଚ୍ୟାନେଲ୍ ହେଉଛି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଭାବରେ ନିଶ୍ଚିତ କ୍ଷତି ସହିବାର ଏକ ମାଧ୍ୟମ । କ୍ଷତିରେ ଚାଲୁଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଟିଭି ଚ୍ୟାନେଲ୍ ବସାଇବାକୁ ଏପ୍ରକାର ଅହେତୁକ ଆଗ୍ରହର କାରଣ କଣ ? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଅନେକଙ୍କ ମନରେ ଉଙ୍କି ମାରୁଛି ।
ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଏକ ଶୁଭ ସୂଚନା । ପ୍ରତିଯୋଗିତା ମାଧ୍ୟମରେ ହିଁ ଖବରର ମାନ, ନିରପେକ୍ଷତା ଓ ପ୍ରଭାବ ବଢ଼ିଥାଏ । ନୂଆ ଶୈଳୀ ତଥା ବିଚାରଧାରା ଆସିଥାଏ । ତେବେ ଗତ କେତେ ବର୍ଷର ଟେଲିଭିଜନ୍ ଅନୁଭୂତିରୁ କହି ହେବ ଯେ ଖବର ପ୍ରସାରଣର ଶୈଳୀ ଓଡିଆ ଦର୍ଶକଙ୍କ ବ୍ୟାପକ ଆଦୃତି ଲାଭ କରି ନାହିଁ । ସୁତରାଂ ଟିଆର୍ପି ଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ୟବସାୟୀକ ପୁଞ୍ଜିନିବେଶ ସତ୍ତ୍ୱେ ଫୋକସ୍ ଓ ଜୀ କଳିଙ୍ଗ ଢ଼େର୍ ପଛରେ ରହିଛନ୍ତି ।
ଗତ ତିନି ସପ୍ତାହର ଟିଆର୍ପି ଅନୁଧ୍ୟାନ କଲେ ଆମେ ଦେଖିବା ଯେ 'ଓ' ଟିଭି ୧୪୧-୧୪୫-୧୦୯ ପଏଣ୍ଟ ପାଇ ଆଗରେ ରହିଛି । ଏମ୍ବିସି ଟିଭି ୧୦୩-୧୧୭-୧୨୧ ପାଇ ତା ପଛକୁ ରହିଛି ।
ଫୋକସ୍ ଟିଭି ୨୮-୩୧-୨୬ ପାଇ ବହୁ ପଛରେ ରହିଛନ୍ତି । ଜୀ କଳିଙ୍ଗ ବହୁ ରାଜନୈତିକ ତୁମ୍ବିତୋଫାନ ସତ୍ତ୍ୱେ ୨୧-୨୩-୨୦ରେ ସୀମିତ ରହିଛି । ନୂଆ ଆସିଥିବା ନିଉଜ୍ ୭ ଟିଆର୍ପି ଦୌଡରେ ଢ଼େର୍ ପଛୁଆ ରହିଛି । ଏହାର ରେଟିଂ ହେଉଛି ୧୧-୧୧-୧୪ । ଏହି ସବୁ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ସୌମ୍ୟରଞ୍ଜନ ପଟନାୟକଙ୍କ କନକ ଟିଭିର ନିଜସ୍ୱ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଅଭିଜ୍ଞତା ରହିଛି ।
ରାଜ୍ୟର ସବୁଠୁ ଅଧିକ ପ୍ରସାରିତ ଖବରକାଗଜ 'ସମ୍ବାଦ' ପାଖରେ ଏହାର ମାଲିକାନା ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ବିଶେଷ ଉନ୍ନତି ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇନାହିଁ । ଟିଆର୍ପି ରେଟିଂରେ ଗତ ୩ ସପ୍ତାହରେ ଏହାର ସ୍ଥିତି ହେଉଛି ୧୮-୧୮-୧୬ ।
ବ୍ୟବସାୟୀ ଓ କର୍ପୋରେଟ୍ଙ୍କ ଏହି ଅସୁସ୍ଥ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତାରେ ସବୁଠୁ ଅଧିକ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଉଛି ଓଡିଆ ସାମ୍ବାଦିକଙ୍କର ବୃତ୍ତିଗତ ସୁରକ୍ଷା ତଥା ସାମାଜିକ ମର୍ଯ୍ୟାଦା । ଯାତ୍ରାପାର୍ଟିରେ ଅଭିନେତା ବଦଳିଲା ଭଳି ପ୍ରତିମାସ ଟେଲିଭିଜନରେ ମୁହଁ ବଦଳୁଛି ।
ଅନେକ ସମୟରେ ବରିଷ୍ଠ ସାମ୍ବାଦିକମାନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅପମାନଜନକ ସ୍ଥିତିରେ ଚ୍ୟାନେଲ୍ରୁ ବିଦା କରି ଦିଆଯାଉଛି । କିନ୍ତୁ ପାୱାର କରିଡରର ନିକଟତର ଥିବା କେତେକ ସାମ୍ବାଦିକଙ୍କର ହିଁ କଚେପୁଅ ବାର ହୋଇଛି ।
ଓଡିଶା ରାଜନୀତିରେ ଜାନକୀ ବଲ୍ଲଭ ପଟ୍ଟନାୟକ ବୋଧେ ସବୁଠୁ ଅଧିକ ବିତର୍କିତ ଓ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ଚେହେରା । ୧୯୫୬ରୁ ୧୯୮୦ ଭିତରେ ଓଡିଶା ରାଜନୀତି ଯେଉଁ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଇ ଗତି କରୁଥିଲା ଜାନକୀ ବାବୁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହେଲା ପରେ ସେହି ଅସ୍ଥିରତା ଦୂର ହେଲା ।
ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ଓଡିଶାବାସୀ ଜଣେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଯେ ଲଗାତାର ୯ ବର୍ଷ ଧରି ଶାସନ ଗାଦିରେ ବସିଲେ । ତେବେ ଏହି ୯ ବର୍ଷ ଜାନକୀ ବାବୁଙ୍କ ପାଇଁ ସଫଳତା ଯେତିକି ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ନିନ୍ଦା ଓ ଅପବାଦ ମଧ୍ୟ ସେତିକି ।
ଓଡିଶା ରାଜନୀତିରେ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ସବୁଠୁ ଅଧିକ ସମାଲୋଚିତ ହୋଇଥିବା ନେତା ବୋଲି ଜାନକୀ ବାବୁଙ୍କୁ କୁହାଯାଇପାରେ । ତେଣୁ ଜାନକୀ ବାବୁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ଗୋଟିଏ ଯୁଗର ଅବସାନ ହେଲା ବୋଲି ତାଙ୍କର ପ୍ରଶଂସକମାନେ କହୁଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କ ନିନ୍ଦୁକମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଆଜି ମଧ୍ୟ କମ୍ ନୁହେଁ ।
ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବରେ ଏହାକୁ ନେଇ ମୋର ଏକ ଅନୁଭବ ମୁଁ ଲେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛି । ୨୧ ଏପ୍ରିଲ୍ ସକାଳେ ଜାନକୀ ବାବୁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ବାଦ ପାଇବା ପରେ ଫେସ୍ବୁକ୍ ମୁଁ ଏକ ବାର୍ତ୍ତା ଲେଖିଥିଲି । ମୋ ପୋଷ୍ଟିଂ ଥିଲା ଏମିତି - 'ମୁଁ ହେଉଛି ସେହି ଯୁବପୀଢ଼ିର ପ୍ରତିନିଧି ଯେ ଜାନକୀ ବାବୁଙ୍କୁ ସମାଲୋଚନା କରି ରାଜନୀତିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି ।
ସବୁ ପ୍ରକାର ରାଜନୈତିକ ପରିସରରେ ଆମେ ଜାନକୀ ବାବୁଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିନୁ । ୮୦ ଦଶକରେ ଜାନକୀ ବାବୁଙ୍କ ଶାସନର ଭୁକ୍ତଭୋଗୀ ଭାବରେ ମୁଁ କହିପାରେ ଯେ ମୁଁ କେବେହେଲେ ଜାନକୀ ବାବୁଙ୍କ ରାଜନୀତି ଓ ଶାସନର ପ୍ରଶଂସକ ହୋଇପାରିବି ନାହିଁ । ମୁଁ ସବୁବେଳେ ତାଙ୍କର ଜଣେ ସମାଲୋଚକ ଥିଲି ଓ ରହିବି ।
ତେବେ ଏକଥା ମଧ୍ୟ ଆଜି କହିବାକୁ ପଡିବ ଯେ ଜାନକୀ ବାବୁ ହେଉଛନ୍ତି ଆମ ସମୟର ରାଜନୀତିରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲେଖକ ଓ ଚିନ୍ତାନାୟକ । ସେ ଥିଲେ ଓଡିଶାର ଏକମାତ୍ର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଯେ ଓଡିଆ ଲୋକଙ୍କ ଭାଷା, ସାହିତ୍ୟ, ସଂସ୍କୃତି ଓ ଜୀବନବୋଧ ସହ ଅଙ୍ଗାଙ୍ଗୀ ଭାବରେ ଜଡିତ ଥିଲେ । ଆମେ କହୁଥିଲୁ ସେ ବେଶ୍ ଦୁର୍ନୀତିଖୋର୍ । ତେବେ ଗତ ୧୫ ବର୍ଷର ବିଜେଡି ଶାସନର ଦୁର୍ନୀତି ଦେଖିଲା ପରେ ଆଜି ଲାଗୁଛି ଜାନକୀ ବାବୁ ଢ଼େର୍ ଭଲ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ।
ତୁଳନାତ୍ମକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦେଖିଲେ ଜାନକୀ ବାବୁଙ୍କ ସରକାରରେ ଦୁର୍ନୀତି ଓ ଭ୍ରଷ୍ଟାଚାରର ପରିମାଣ ନବୀନ ସରକାର ତୁଳନାରେ ଯଥେଷ୍ଟ କମ୍ ।' ଏହି ବକ୍ତବ୍ୟକୁ ନେଇ ମୋର କିଛି ବନ୍ଧୁ ଏତେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ଯେ ସେମାନେ ମୋ ସହ ଝଗଡା କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ।
ଗତ ୧୫ ବର୍ଷ ଧରି ଆମେ ଏମିତି ଜଣେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚିତ କରୁଛୁ ଯେ ଲୋକଙ୍କ ଭାଷା ବୁଝନ୍ତି ନାହିଁ, ଲୋକଙ୍କ ସହ ମିଶନ୍ତି ନାହିଁ, ଲୋକଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ ; ତଥାପି ଆମ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଭଲପାଆନ୍ତି ।
ତେବେ ନିର୍ମଳ ଭାବମୂର୍ତ୍ତି ଯୋଗୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭଲ ପାଆନ୍ତି ତାହା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ । ଭ୍ରଷ୍ଟାଚାର ଓ ଦୁର୍ନୀତି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଉଭୟ ଜାନକୀ ଓ ନବୀନ ସରକାର ସମାନ ଭାବରେ ସମାଲୋଚିତ । ତେବେ ୮୦ ଦଶକରେ ଓଡିଶା ଓ ଆଜିର ଓଡିଶା ଭିତରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଫରକ ଅଛି ।
ସେତେବେଳେ ଗଣମାଧ୍ୟମ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଖୋଲାଖୋଲି ସମାଲୋଚନା କରୁଥିବା ବେଳେ ଆଜି ଶାସକ ଦଳର ପରୋକ୍ଷ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଗଣମାଧ୍ୟମ ପରିଚାଳିତ ହେଉଛି । ଜାନକୀ ବାବୁଙ୍କୁ ସେତେବେଳେ ଓଡିଶାର ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଖବରକାଗଜ 'ସମାଜ' ଓ 'ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର' ପ୍ରଚୁର ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ ।
ନିରନ୍ତର ଓ ନିୟମିତ ଭାବରେ ଜେବିଙ୍କୁ ସମାଲୋଚନାର ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ପଡିଛି । ସେଥିପାଇଁ ସେତେବେଳେ ଓଡିଆ ସାମ୍ବାଦିକତା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜାନକୀ ସପକ୍ଷବାଦୀ ଓ ବିପକ୍ଷବାଦୀ ଦୁଇଟି ସାମ୍ବାଦିକ ଗୋଷ୍ଠୀ ମଧ୍ୟ ତିଆରି ହୋଇଥିଲେ । ବିରୋଧୀ ଦଳ ଅପେକ୍ଷା ଗଣମାଧ୍ୟମ ଥିଲା ଜାନକୀଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠୁ ବଡ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧାର କାରଣ ।
ସେଥିପାଇଁ ଗଣମାଧ୍ୟମର ସେ ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ନିନ୍ଦିତ ନାୟକ ଭାବରେ ଚିତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ । ତେବେ ତାଙ୍କର ନେତୃତ୍ୱର ପରାକାଷ୍ଠା ଏହାରି ମାଧ୍ୟମରେ ହିଁ ପ୍ରକଟିତ ହୋଇଛି । ସବୁପ୍ରକାର ପ୍ରତିକୂଳ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ସାମ୍ନା କରି ନିଜକୁ ଜାହିର୍ କରିବାର ରାଜନୈତିକ କୌଶଳ ଜାନକୀ ବାବୁଙ୍କୁ ଜଣାଥିଲା । ନିଜ ବିରୋଧୀଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କରିବାର ଚତୁରତା ଓ ଗୋଟି ଚାଳନାରେ ତାଙ୍କର ସମକକ୍ଷ ଓଡିଆ ରାଜନେତା ନାହାନ୍ତି ।
ଜଣେ ଲେଖକ ଭାବରେ ସେ ଭାଷାକୁ ରାଜନୀତିରେ ପ୍ରୟୋଗ କରିବାର ଓ ରାଜନୀତିକୁ ସାହିତ୍ୟରେ ଉପଯୋଗ କରିବାର କୌଶଳ ଜାଣିଥିଲେ । ସାମ୍ବାଦିକତା, ସାହିତ୍ୟ, ଅନୁବାଦ, ରାଜନୀତି, ପ୍ରଶାସନ, ସଙ୍ଗଠନ ଓ ଗବେଷଣା ଭଳି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ସଫଳ ପ୍ରବେଶ ଥିଲା । ଜାନକୀ ବାବୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସର୍ଜନଶୀଳ । ସେହିପରି ରାଜନୀତିରେ ଭୀଷଣ କୁଶଳୀ ଓ ନିଜ ବିରୋଧୀଙ୍କୁ ହଲାପଟା କରିବାର କଳାରେ ବେଶ୍ ମାହିର୍ ।
ତାଙ୍କର ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିପକ୍ଷ ଭାବରେ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଡେଙ୍ଗା । ତେବେ ବିଜୁ ବାବୁ ରାଜନୀତିରେ ଚତୁର ଓ କୁଶଳୀ ନୁହନ୍ତି । ସେଥିଲାଗି ସବୁପ୍ରକାର ପ୍ରତିଭା ସତ୍ତ୍ୱେ ବିଜୁ ବାବୁ ଓଡିଶାରେ ମାତ୍ର ୬ ବର୍ଷର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ । ଜାନକୀ ବାବୁ କିନ୍ତୁ ବିଜୁ ବାବୁଙ୍କ ବିପରୀତ ।
ବିଜୁ ବାବୁ 'ଝଡର ଇଗଲ୍' ହେଲେ ଜାନକୀ ବାବୁ 'ଧରଣୀର କୃଷ୍ଣସାର' । ତାଙ୍କୁ ଉଡିବାର କେହି ଦେଖିନାହିଁ, ହେଲେ ବହୁ ବଡବଡ ଦ୍ରୁମଙ୍କୁ ରାଜନୀତିରେ ସେ ଉଡାଇ ଦେଇଛନ୍ତି । ବହୁ ପ୍ରତିକୂଳ ରାଜନୈତିକ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ସାମ୍ନା କରି ସେ ନିଜର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛନ୍ତି ।
ଆଜି ଯେତେବେଳେ ଅଣଓଡିଆ ଜୀବନବୋଧ ଆମ ରାଜନୀତିର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ପାଲଟିଛି ସେତେବେଳେ ଜାନକୀ ବାବୁଙ୍କ କଥା ଓ ତାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱର ପ୍ରାସଙ୍ଗିକତା ଅଧିକ ଉପଯୋଗୀ । ଜାନକୀ ବାବୁ ଓଡିଆ ଭାଷା, ସାହିତ୍ୟ ଓ ସଂସ୍କୃତିକୁ ନେଇ ପ୍ରାଣବନ୍ତ ରାଜନୀତି କରିଥିବା ଶେଷତମ ଦିଗପାଳ ।
ନବୀନ ନିବାସରୁ ରେଭେନସା କଲେଜ୍ର ଦୂରତା କେତେ ? ଜଣେ ସାଧାରଣ ଲୋକ ଆଖି ବୁଜି କହି ଦେଇପାରିବ ପାଖାପାଖି ୩୦ କିଲୋମିଟର ।
ଯେତେ ଭିଡ ଟ୍ରାଫିକ୍ ଥିଲେ ବି ସେଠି ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଟ୍ୟାକ୍ସିରେ ୪୫ ମିନିଟ୍ ଲାଗିବ । ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଯଦି ନିଜ କାର୍କେଡ୍ରେ ଯାଆନ୍ତି ତାହେଲେ ୨୫ ମିନିଟ୍ରୁ ଅଧିକ ଲାଗିବ ନାହିଁ । ଏହି ଦୂରତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଲାଗି ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କୁ ଗୋଟାଏ ହେଲିକପ୍ଟରର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡିଲା ।
ଗୋଟିଏ ଦରିଦ୍ର ରାଜ୍ୟର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ କଟକରୁ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଯିବାକୁ ହେଲିକପ୍ଟର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଏ ରାଜ୍ୟବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଉପହାସ ଛଡା ଆଉ କଣ ହେଇପାରେ ।
ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଅବଶ୍ୟ ବଡଲୋକ । ଏଠି ସାଧାରଣ ମୁନିସ୍ପାଲ୍ଟି ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରଚାର ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦଳର କୁଜି ତାରକାମାନେ ହେଲିକପ୍ଟରରେ ଉଡି ଉଡି ପହଞ୍ଚନ୍ତି ।
କୌଣସି ଏକ ରାଜ୍ୟର (ଧନୀ ରାଜ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ) ରାଜନୀତି ପାଇଁ ଏହାଠୁ ବଳି କଳଙ୍କର କାହାଣୀ ଆଉ କିଛି ନଥାଏ । ସ୍ଥାନୀୟ ମୁନିସ୍ପାଲିଟି ନିର୍ବାଚନରେ ହେଲିକପ୍ଟରର ବ୍ୟବହାର କଥା କେବଳ ଅନୈତିକ ନୁହେଁ ଏହା ନିର୍ବାଚନ ରାଜନୀତିରେ ଏକ ଅପରାଧୀ ମାନସିକତାର ପରିଚାୟକ ।
ବିଜେଡି ଟିକେଟରେ ରାଜ୍ୟସଭା ସଂସଦ ହୋଇଥିବା ଓ ବିଧାୟକ ପଦରେ ଥିବା ଅନୁଭବ ମହାନ୍ତି ଏବଂ ଆକାଶ ଦାସନାୟକ ହେଲିକପ୍ଟର ଚଢ଼ି ରେଢ଼ାଖୋଲ, ବେଲ୍ପାହାଡ, ଧର୍ମଗଡ ଭଳି ଛୋଟିଆ ସହରରେ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରଚାର କରିବା ବିଜେଡିର ଅହଙ୍କାର ଓ କ୍ଷମତାର ଅନ୍ଧପଣକୁ ଦର୍ଶାଉଛି ।
ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷରେ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟର ଏକମାତ୍ର ନିର୍ବିକଳ୍ପ ନେତା ବୋଲି ବିଜେଡି କହୁଥିବା ବେଳେ ଅପରପକ୍ଷରେ ସବୁ ଛୋଟିଆ ନିର୍ବାଚନକୁ ଜିଣିବା ଲାଗି ବିଜେଡି ତରଫରୁ ସବୁପ୍ରକାର ସମ୍ବଳ ଓ କୌଶଳ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଉଛି ।
ନିର୍ବାଚନ ରାଜନୀତିକୁ ଏକପ୍ରକାର ଶସ୍ତା ସିନେମାର ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ଭାବରେ ବିଜେଡି ଗ୍ରହଣ କରିସାରିଛି । ଏଠି ଜିତିବା ହେଉଛି ଏକମାତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ୟ - ସେ ଯେ କୌଣସି ଉପାୟ ବା କୌଶଳରେ ହେଉ ବରଂ ।
ବିଜେଡି ନେତାମାନେ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଛାତି ଫୁଲାଇ କହନ୍ତି ନବୀନ ବାବୁଙ୍କ ଲୋକପ୍ରିୟତା ଏତେ ଅଧିକ ଯେ ତାଙ୍କ ନାଁରେ ଯାହାକୁ ଟିକେଟ୍ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଜିତିବ ।
ତେବେ ପୌର ନିର୍ବାଚନ ଭଳି ଛୋଟିଆ ନିର୍ବାଚନରେ ଏତେ ବଡ ବଡ ତାରକାଙ୍କ ଆଡମ୍ବର ଦରକାର ପଡୁଛି କାହିଁକି ? ଗୋଟିଏ ସମୟରେ ଲୋକସଭା ଭଳି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରଚାର କରିବାକୁ ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ମନା କରି ଦେଇଥିଲେ ।
ବିଜୁ ବାବୁଙ୍କ ନାଁରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଦଳ ଆଜି ପୌର ନିର୍ବାଚନ ଭଳି ସାଧାରଣ ଘଟଣାରେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ତାରକା, ହେଲିକପ୍ଟର ଓ ଅଯଥା ଆଡମ୍ବରର ପ୍ରୟୋଗ କରି ଚାଲିଛି ।
ଏଥିରୁ ନବୀନ ବାବୁଙ୍କ ଲୋକପ୍ରିୟତା ତୁଳନାରେ ବିଜେଡିର କ୍ଷମତା ଅହଙ୍କାର ଅଧିକ ବାରି ହୋଇପଡୁଛି । କ୍ଷମତାର ଶୀର୍ଷରେ ଥିବା ଭଳି ଏପ୍ରକାର ଅହଙ୍କାର ଆମ ରାଜନୀତିକୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ପରିସ୍ଥିତି ଆଡକୁ ଟାଣି ନେବ । ଉଡନ୍ତା ନେତାମାନଙ୍କର ଏହି ନିର୍ବାଚନୀ ବିଳାସ ସହିତ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଆକାଶ ପ୍ରୀତି ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ଠାରୁ ରାଜନୈତିକ ନେତାଙ୍କୁ ବହୁ ଦୂରକୁ ନେଇଯିବ ।
ଗୋଟିଏ ଦିଗରେ ନେତାମାନେ ଉଡାଜାହାଜ ଚଢ଼ି ବୁଲୁଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟଦିଗରେ ଏ ରାଜ୍ୟର ଜନସାଧାରଣ ପାଞ୍ଚ ଟଙ୍କା ହାତରେ ଧରି ଭାତଡାଲ୍ମା ଖାଇବାକୁ ସରକାରୀ ଛତ୍ରରେ ଧାଡି ବାନ୍ଧି ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି ।
୧୬ ବର୍ଷର ଶାସନ ଭିତରେ ବିଜେଡି ଓ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ଓଡିଶାକୁ ଏକ ଦରିଦ୍ରତମ ରାଜ୍ୟର ମର୍ଯ୍ୟାଦାବନ୍ତ ବିଭୂଷଣ ଦେଇଛନ୍ତି । ମୁଣ୍ଡପିଛା ଆୟ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଓଡିଶା ହେଉଛି ଦେଶର ସବୁଠୁ ତଳେ ରହିଥିବା ପାଞ୍ଚଟି ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ । ୨୦୧୩-୧୪ ମସିହାରେ ଜାତୀୟ ମୁଣ୍ଡ ପିଛା ଆୟ ୩୯,୯୦୪ ଟଙ୍କା ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଓଡିଶାରେ ଏହା ମାତ୍ର ୨୫,୮୯୧ ଟଙ୍କା । ଓଡିଶା ତଳକୁ ଆସାମ, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ଓ ବିହାର ରହିଛନ୍ତି ।
ଓଡିଶା ତୁଳନାରେ ଝାଡଖଣ୍ଡ, ଛତିଶଗଡ, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ, ମେଘାଳୟ ଓ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଭଳି ରାଜ୍ୟ ଢ଼େର୍ ଆଗରେ ରହିଛନ୍ତି । ଦିଲ୍ଲୀ, ପଣ୍ଡିଚେରୀ, ସିକିମ୍, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, ହରିୟାଣା, ତାମିଲ୍ନାଡୁ ଭଳି ରାଜ୍ୟ ସହ ଓଡିଶାର ତୁଳନା ମଧ୍ୟ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ । ଦିଲ୍ଲୀ ଭଳି ରାଜ୍ୟରେ ମୁଣ୍ଡ ପିଛାର ବାର୍ଷିକ ଆୟର ପରିମାଣ ୧୨,୭୬୬୭ଟଙ୍କା ।
ଅର୍ଥାତ ଓଡିଶା ତୁଳନାରେ ଦିଲ୍ଲୀର ମୁଣ୍ଡପିଛା ଆୟ ପାଖାପାଖି ଲକ୍ଷେ ଟଙ୍କା ଅଧିକ । ଏପରିକି ଉତ୍ତରପୂର୍ବ ରାଜ୍ୟ ସିକିମ୍ରେ ଏହା ୮୩,୫୨୭ ଟଙ୍କା । ଏହା ଆମର ଦାରିଦ୍ରର ଏକ ଛୋଟିଆ ସୂଚକାଙ୍କ ।
୨୦୧୪-୧୫ ବେଳକୁ ଆମର ମୁଣ୍ଡପିଛା ଆୟ ୨୮,୦୦୦ରେ ପହଞ୍ଚିବ ବୋଲି ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଆକଳନ କରିଛନ୍ତି । ଅର୍ଥାତ ଜାତୀୟହାର ସହ ସମକକ୍ଷ ହେବାକୁ ଓଡିଶାକୁ ଆହୁରି ଅନେକ ବର୍ଷ ଲାଗିବ ।
ସେଥିଲାଗି ଦରିଦ୍ର ରାଜ୍ୟର ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଟଙ୍କାଏରେ ଚାଉଳ କିଲେ ଓ ପାଞ୍ଚଟଙ୍କାରେ ଭାତ, ଡାଲ୍ମା ଯୋଜନା କରାଯାଇଛି । ସାରା ରାଜ୍ୟକୁ ଭିକାରୀମାନଙ୍କ ଏକ ପ୍ରଦେଶ ଭାବରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଗଢ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ।
ରାଜ୍ୟବାସୀ ଭିକାରୀ ହୋଇ ରହିଲେ ସେମାନେ ହେଲିକପ୍ଟର ଦେଖିବାକୁ ଆସିବେ, ଆକାଶରୁ ଓହ୍ଲାଉଥିବା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ତାରକାମାନଙ୍କର ଶସ୍ତା ସଂଳାପ ଶୁଣିବେ ଓ ପାଞ୍ଚଟଙ୍କାରେ ଭାତ ଡାଲ୍ମା ଖାଇ ଯାବତ୍ଜୀବନ ବିଜେଡିକୁ ଭୋଟ୍ ଦେଇ ଚାଲୁଥିବେ ।
ଏହାବୋଧେ ଓଡିଶା ପାଇଁ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳର ଏକମାତ୍ର ସ୍ୱପ୍ନ । ଦିଲ୍ଲୀ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରଚାର ସମୟରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦି ଯେତେବେଳେ ହେଲିକପ୍ଟରର ବ୍ୟବହାର କଲେ ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଜାତୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରଚୁର ସମାଲୋଚନା କରାଯାଇଥିଲା ।
ତେବେ ଦିଲ୍ଲୀ ସହରର ଟ୍ରାଫିକ୍ ସମସ୍ୟା ଓ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାବଳୟ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଥିଲା ବୋଲି କୁହାଯାଇପାରେ । ତେବେ ଓଡିଶା ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ କଟକ କିମ୍ବା ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ସୁରକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଆତଙ୍କିତ ହେବାର କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ ।
ଅତିବେଶୀରେ ଯୁବକଂଗ୍ରେସ କର୍ମୀମାନେ କେଉଁଠି କେମିତି କଳା ପତାକା ଦେଖାଇପାରନ୍ତି ଅଥବା ଅଣ୍ଡା ଫୋପାଡି ପାରନ୍ତି । ଅଣ୍ଡା ଫୋପାଡିଲେ କାର୍ କାଚ ଭାଙ୍ଗିବ ନାହିଁ କି ସୁରକ୍ଷାକର୍ମୀମାନେ ଖୁବ୍ ଗୋଟାଏ ବଡ ଅସୁବିଧାରେ ପଡିବେ ନାହିଁ ।
ସାଧାରଣ ଅଣ୍ଡା ଓ କଳା ପତାକାକୁ ଡରି ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରରୁ କଟକ ଯଦି ଯାଆନ୍ତି ତାହା ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କେତେବଡ ଉପହାସ ତାହା ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ।
ବିଜେଡି ସମର୍ଥକ ଓ ନେତାମାନେ କହିବେ ଏତେବଡ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ସେ ହେଲିକପ୍ଟର ଚଢ଼ିଲେ ଅସୁବିଧା କଣ ? ଏହି ହେଲିକପ୍ଟର ପାଇଁ ସରକାର କେତେ ଖର୍ଚ୍ଚ କରନ୍ତି ତାହା ଜନସାଧାରଣ ଜାଣନ୍ତି କି ?
ଘଣ୍ଟା ପିଛା ଲକ୍ଷାଧିକ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହେଉଥିବା ହେଲିକପ୍ଟର ଭଡା ରାଜ୍ୟ ତହବିଲ୍ରୁ ଯାଇଥାଏ । ଯେଉଁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ତାରକାମାନେ ଉଡାଜାହାଜରେ ଉଡି ଭୋଟ୍ ପ୍ରଚାର କରୁଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆୟବ୍ୟୟର ହିସାବ ଲୋକେ ଜାଣିବା ଉଚିତ୍ ।
ଓଡିଆ ସିନେମାର ଅର୍ଥନୀତି ଯାହା ସେଥିରେ ଅନୁଭବ ମହାନ୍ତି ବା ଆକାଶ ଦାସନାୟକ ନିଜ ଆୟରୁ ସାଣ୍ଟ୍ରୋ କାର୍ରେ ତେଲ ପକାଇବା ଖର୍ଚ୍ଚ ଉଠିବ ନାହିଁ । ସେମାନେ ବିଜେଡି ପଇସାରେ ଆକାଶରେ ଉଡିବା ଆମ ପାଇଁ ବିଡମ୍ବନା ଛଡା ଆଉ କଣ ହୋଇପାରେ ।
ତେବେ ଏକଥା ଲେଖିଲା ବେଳେ ଆମେ ଆହୁରି ସଚେତନ ଯେ ସଦ୍ୟପ୍ରକାଶ ପାଇଥିବା ପୌର ନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳରେ ବିଜେଡି ୮୦ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ସ୍ଥାନରେ ବିଜୟୀ ହୋଇଛି ।
୮ଟି ଯାକ ପୌର ପରିଷଦ ବିଜେଡି ଦଖଲକୁ ଯାଇଛି । ତେଣୁ ଭୋଟ୍ ରାଜନୀତିରେ ବିଜେଡିକୁ ମାତ୍ ଦେଲା ଭଳି ଶକ୍ତି ଓଡିଶାରେ ନାହିଁ ବୋଲି କହିବାରେ ଅସୁବିଧା ନାହିଁ ।
ତେବେ ଏତେ ପରିମାଣର ଅର୍ଥ, କ୍ଷମତା ଓ ଅହଙ୍କାର ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲା ଭଳି ଶକ୍ତି ବିରୋଧୀଙ୍କ ପାଖରେ ଆସିବ କୁଆଡୁ ? କଂଗ୍ରେସ ଦଳ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ପରାସ୍ତ ହେଲା ପରେ ନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏକପ୍ରକାର ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇବସିଛି ।
ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ବିରୋଧୀ ପକ୍ଷରେ ରହି ସଂଘର୍ଷ କରିବାର ଅନୁଭବ କଂଗ୍ରେସ ପାଖରେ ନାହିଁ । ଓଡିଶାରେ ଗତ ୧୬ ବର୍ଷ ଧରି ସବୁ ନିର୍ବାଚନରେ ପରାଜୟ ବରଣ କରି କଂଗ୍ରେସ ଏକପ୍ରକାର ଦେବାଳିଆ ହୋଇ ସାରିଛି ।
ତେଣୁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ସମାଲୋଚନା କଲାବେଳେ ଏହି ଦଳର ସ୍ୱରରେ ଶକ୍ତି ନାହିଁ ବା ପ୍ରଭାବ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ । ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି କେନ୍ଦ୍ରରେ ସରକାର ଗଠନ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଓଡିଶାରେ ଏହି ଦଳ ବିଜେଡିର ବି ଟିମ୍ ଭାବରେ କାମ କରିବାକୁ ଏକପ୍ରକାର ଲାଳାୟିତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛି ।
ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ଓଡିଶା ଆସି ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ଯାଉଥିବାରୁ ଓଡିଶା ବିଜେପି ନେତାଙ୍କ ମୁହଁ ଶୁଖି ଯାଇଛି ।
କେନ୍ଦ୍ରରେ ମନ୍ତ୍ରୀ ଥିବା ଓଡିଶାର ଜଣେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମନ୍ତ୍ରୀ ନବୀନଙ୍କ ପ୍ରତି ଏତେ ଅଧିକ ଅନୁଗତ ଯେ ରାଜ୍ୟ ବିଜେପିର ନବୀନ ବିରୋଧୀ ସ୍ୱର ତାଙ୍କ ଆନୁଗତ୍ୟ ଆଗରେ ଫିକା ପଡିଯାଉଛି ।
ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ଓ ପୃଷ୍ଠଭୂମିରେ ବିଜେଡିର ଆକାଶଚାରୀ ଅହଙ୍କାର ଥମିବାର କୌଣସି ସମ୍ଭାବନା ନାହିଁ । ଦିନ ଆସିବ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ନବୀନ ନିବାସରୁ ସିଧାସଳଖ ହେଲିକପ୍ଟର ଚଢ଼ି ସଚ୍ଚିବାଳୟରେ ଓହ୍ଲାଇବେ ଓ ସେଇ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଫେରିଯିବେ ।
ଆମେ ଭକୁଆ ଓଡିଆମାନେ ହାଁ କରି ଆକାଶକୁ ଅନାଇଥିବା ଓ ଆଗାମୀ ନିର୍ବାଚନରେ ପୁଣି ଥରେ ତାଙ୍କୁ ଭୋଟ୍ ଦେଇ ନିଜକୁ ଭାଗ୍ୟବାନ ମନେ କରିବା ।
