ନିଖିଳ ବରଣ ସେନଗୁପ୍ତା (୧୩ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୪୩ - ୧୮ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୪) ଏକାଧାରରେ ହିନ୍ଦି, ବେଙ୍ଗଲୀ ଓ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଜଣେ କଳା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ, ଅଭିନେତା, ରଙ୍ଗ ଶିଳ୍ପୀ ଓ ପ୍ରୋଡକ୍ସନ୍ ଡିଜାଇନର୍ ଥିଲେ । ସନ ୧୯୭୫ରେ ସେ କଳା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ ପ୍ରଥମେ ଗପ ହେଲେ ବି ସତ (୧୯୭୫) ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ କାମ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଜନନୀ (୧୯୮୪), ସହରୀ ବାଘ (୧୯୮୫), ମାଆ ଓ ମମତା, ସୁନା ଚଢ଼େଇ (୧୯୮୭), ଜୁଗାନ୍ତର, ତାହାଦେର କଥା, ବାଗ ବାହାଦୂର (୧୯୮୯) ଓ ମିସ୍ଟର ଆଣ୍ଡ ମିସେସ୍ ଆୟାର ଇତ୍ୟାଦି ଚିଳଚିତ୍ରମାନଙ୍କରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ସ୍ୱୀକୃତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଳଳ୍ପ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
ଓଡ଼ିଶାର ସେତେବେଳକାର ସର୍ବବୃହତ ସହର ଓ ରାଜଧାନୀ କଟକରେ ତାଙ୍କର ଶୈଶବ କଟିଥିଲା । କଟକର ରାଣୀହାଟ ସ୍କୁଲରେ ପଢ଼ିସାରିବା ପରେ ରେଭେନ୍ସା କଲେଜରେ ସେ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର କଳା ଜଗତର ମୋହ ତାଙ୍କୁ କଲିକତାକୁ ଟାଣି ନେଲା ଯେଉଁଠି ସେ ସରକାରୀ ଆର୍ଟ ଓ କ୍ରାଫ୍ଟ କଲେଜରେ କଳା ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ ।
ସନ ୧୯୬୯ରେ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ ହେବାପରେ ସେ ଅନେକ ଗୁଡ଼ିଏ ବିଜ୍ଞାପନ ଫାର୍ମରେ ଓ କେତେକ ମାଗାଜିନରେ ଭିଜୁଆଲାଇଜର ଓ ଇଲସ୍ଟ୍ରେଟର ଭାବରେ କାମ କରିଥିଲେ । ଏହା ପରେ ସେ ଚିତ୍ରକର ହୋଇ ତାଙ୍କର କଳାକୃତି ଅନେକ ପ୍ରଦର୍ଶନୀରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ । ଏହା ପରେ ଥରେ ଫିଲ୍ମ ଜଗତରେ ପଶିଲା ପରେ ସେ ଆଉ ପଛକୁ ଫେରି ଚାହିଁ ନାହାନ୍ତି ।
ଓଡ଼ିଆ ସିନେମା ଜଗତର ସେ ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ଥିଲେ, ତିନି ଭାଷାର ୧୦୦ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ସିନେମାରେ ୩୫ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ତାଙ୍କର କାମ କରିବାର ସୌଭାଗ୍ୟ ଜୁଟିଥିଲା । ସେ ଓଡ଼ିଆ ସିନେମା ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ଲୋକ ଥିଲେ ଯିଏ ଅପର୍ଣ୍ଣ ସେନ, ବୁଦ୍ଧଦେବ ଦାସଗୁପ୍ତ, ମନମୋହନ ଦେସାଇ, ଅମୋଲ ପାଲେକର, ପ୍ରସାନ୍ତ ନନ୍ଦ, ବିପ୍ଲବ ରାଏଚୌଧୁରୀ, ନିତାଇ ପାଲିତ, ଗୋବିନ୍ଦ ତେଜ ଓ ରାଜୁ ମିଶ୍ର ଭଳି ବିଖ୍ୟାତ ଲୋକଙ୍କ ସଙ୍ଗେ କାମ କରିଥିଲେ ।
ହାକିମ ବାବୁ, ଜନନୀ ଓ ହିସାବ ନିକାଶ ସିନେମାମାନଙ୍କର କଳା ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ନିମନ୍ତେ ସେ ତିନୋଟି ରାଜ୍ୟ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ଓ ଓଡ଼ିଆର ପ୍ରଥମ ରଙ୍ଗୀନ ଫିଲ୍ମ 'ଗପ ହେଲେବି ସତ'ରେ କାମ କରିଥିଲେ ।[୩] ଗୁରୁ କେଳୁ ଚରଣ ମହାପାତ୍ର ପୁରସ୍କାରର ଜୁରୀ ତାଙ୍କୁ ୨୦୦୮ ମସିହାରେ ସିନେମା ଜଗତର 'ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଶ୍ରେଣୀ' ଭୁକ୍ତ କରି ପୁରସ୍କୃତ କରିଥିଲେ ।
