ଅର୍ଥାତ୍ ମୁଁ ପଛକେ ଜୀବନରେ କୌଣସି ସୁଖ ସୌଭାଗ୍ୟ ଲାଭ ନ କରି ନର୍କଗାମୀ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଜଗତର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ । ସେମାନେ ସୁଖରେ ରହନ୍ତୁ । ମାନବ ସମାଜର କଲ୍ୟାଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏଭଳି ଅଭିଳାଷ ପୋଷଣ କରି ନିଜର ଜୀବନକୁ ଯେଉଁମାନେ ପରାର୍ଥରେ ଉତ୍ସର୍ଗ କରି ଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ହୁଅନ୍ତି ମହାପୁରୁଷ । ସେମାନଙ୍କର ଜୀବନଗାଥା ଇତିହାସରେ ସ୍ବର୍ଣ୍ଣାକ୍ଷରରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇ ରହେ । ସେମାନେ ମହାକାଳକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଶାଶ୍ୱତ ଗୌରବର ଅଧୁକାରୀ ହୁଅନ୍ତି । ଫ୍ରେସ ନାଇଟିଙ୍ଗଲ, ଦୀନବନ୍ଧୁ ଆଣ୍ଡୁଜ ଏବଂ ଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁ ପ୍ରଭୃତିଙ୍କ ଭଳି ଦୟାଳୁ, ତ୍ୟାଗୀ ଓ ମାନବତାବାଦୀ ସେବକ ପୁରୁଷ ସ୍ବଚିତ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି । ସେମାନେ ସେବା ଓ କରୁଣାର ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ଅବତାର ଅଟନ୍ତି । ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷଭାଗରେ ସେବାକୁ ଜୀବନର ପରମ ବ୍ରତ ଭାବରେ ବାଛି ନେଇ ଦୁଃଖୀ, ଦରିଦ୍ର, ଅନାଥ ଓ ଅବହେଳିତମାନଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଜୀବନକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଦେଇଥିବା ସେହିଭଳି ଜଣେ ମହୀୟସୀ ନାରୀ ହେଉଛନ୍ତି ମଦର ଟେରେସା । ଆଧୁନିକ ଭାରତରେ ସେ ଯଥାର୍ଥରେ ଥିଲେ ଜଣେ ମାତୃଭୂପିଣୀ କଲ୍ୟାଣମୟୀ ନାରୀ । ସେବା ଓ ତ୍ୟାଗର ଯେଉଁ ମହନୀୟତା ଆଦର୍ଶ ସେ ସୃଷ୍ଟି କରିଯାଇଛନ୍ତି, ତା'ର ପଟାନ୍ତର ନାହି ।
ମଦର ଟେରେସାଙ୍କ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଜୀବନୀ : ମଦର ଟେରେସା ୧୯୧୦ ଅଗଷ୍ଟ ୨୭ ତାରିଖ ଦିନ ଯୁଗୋସ୍ବାଭିଆରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପିତୃଦତ୍ତ ନାମ ଥିଲା ଏନେସ୍ ଗୋଝା ବୋଜାସି (Agnes Gonzha Bojaxhiu) ଭାରତକୁ ଆସିବା ପରେ ସେବାମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ପ୍ରଶଂସା ତଥା ଆଦର ନିମନ୍ତେ ସେ ମଦର ଟେରେସା ନାମରେ ପରିଚିତା ହୋଇଥିଲେ ।
ମଦର ଟେରେସା ସ୍ବଦେଶର ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବାବେଳୁ ସେବା ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହୀ । ହୋଇଉଠିଥିଲେ । ଦୁଃଖୀଜନର ଦୁଃଖ ଦେଖୁଲେ ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବ୍ୟଥା ଜାତ ହେଉଥିଲା । ମାତ୍ର ୧୯ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଯୌବନର ସମସ୍ତ ସ୍ବପ୍ନକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଇ ଜଣେ ମିଶନାରୀ ସେବିକାର ପଥକୁ ବାଛି ନେଇ ସେ କଲିକତା ଚାଲି ଆସିଥିଲେ । କଲିକତାରେ ସେ ପ୍ରଥମେ ଗୋଟିଏ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଭୂଗୋଳ ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ ଭାବରେ କର୍ମ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ମହାନଗରୀର ରାସ୍ତା ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ଶହ ଶହ ରୋଗୀ, ଦୁଃଖୀ, ଅନାହାରୀ ଓ ବିକଳାଙ୍ଗ ମାନଙ୍କ ଦୁର୍ଦଶା ଦେଖୁ ପ୍ରାଣରେ ତାଙ୍କର ଅସୀମ ଦୁଃଖ ଜାତ ହୋଇଥିଲା । ବିଶେଷକରି ବିଦ୍ୟାଳୟ ପାର୍ଶ୍ୱବର୍ତ୍ତୀ ମୋତିଝିଲ ନାମକ ବସ୍ତିର ଦରିଦ୍ର ବାସିନ୍ଦାମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ଦେଖୁ ପ୍ରଥମେ ସେଇଠାରୁ ହିଁ ସେବାକାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେ ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ ଚାକିରି ପରିତ୍ୟାଗ କରି ମୋତିଝିଲି ବସ୍ତିରେ ' ଅସହାୟମାନଙ୍କର ବିଦ୍ୟାଳୟ' ନାମରେ ଗୋଟିଏ ଦାତବ୍ୟ ସ୍କୁଲ ସ୍ଥାପନ କରିବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ରୋଗୀସେବାରେ ନିଜକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଦେଇଥିଲେ । ସେଇଠାରୁ ହିଁ ତାଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ସେବିକା ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।
ଦୁଇଟି ଦଶନ୍ଧି ଭାରତୀୟ ମୃତ୍ତିକାରେ ଜୀବନ ଅତିବାହିତ କରିବା ପରେ ସେ ଆଉ ସ୍ବଦେଶକ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛାକରି ନ ଥିଲେ । ଫଳରେ ଦେଶର ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ୧୯୪୮ ମସିହାରେ ସେ ଭାରତର ନାଗରିକତା ଗ୍ରହଣ କରି ଏଠାରେ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ବାସ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେ କଲିକତାରେ 'ମିଶନାରିଜ ଅଫ୍ ଚାରିଟି' (Missionaries of Charity) ନାମରେ ଗୋଟିଏ ସେବା ଅନୁଷ୍ଠାନ ଗଠନ କରିଥିଲେ । ସେଦିନର ସେଇ କ୍ଷୁଦ୍ର ଚାରାଟି ଏବେ ଏକ ବିରାଟ ମହୀରୁହରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ଏହାର ୧୫୦ ଟିରୁ ଊଦ୍ଧ ଶାଖା କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି । ମଦର ଟେରେସା ସାରା ଜୀବ ଅବିବାହିତା ରହି ଜଣେ ସନ୍ନ୍ୟାସିନୀ ଭଳି ଜୀବନ କଟାଇଥିଲେ । ଦୁଃଖୀ, ଦରିଦ୍ର, ଅନାଥ, ଅସହାୟ, ରୁଗଣ ଓ ବିକଳାଙ୍ଗ ମାନଙ୍କୁ ସେ ଏହିଠାରେ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଯନ୍ ନେଉଥିଲେ । ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଥିଲେ କରୁଣାର ଅବତାର ଏବଂ ଜଣେ ସ୍ନେହମୟୀ ମାତା । ସତେ ଅବା ସେ ସ୍ବର୍ଗୀୟ ବିଭୂତି ନେଇ ମାନବ ସେବା ନିମନ୍ତେ ଦୈବପ୍ରେରିତା ହୋଇଆସିଥିଲେ । 'Service to manking is service to God' - ଏହି ଉକ୍ତିଟି ତାଙ୍କର ଜୀବନରେ ଯଥାର୍ଥ ରୂପେ ପତିପାଦିତ ହୋଇଛି । ତାଙ୍କ ଆଦର୍ଶରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ ବହୁ ସେବିକା ଏବେ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତରଦାୟୀ ଭାବେ ଏଇ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି ।
ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ : ସେବା ଓ ତ୍ୟାଗ ପାଇଁ ମଦର ଟେରେସା ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ସୁପରିଚିତ । ଭାରତ ସରକାର ତାଙ୍କୁ 'ପଦ୍ମଶ୍ରୀ' ଉପାଧୁ ସହିତ ୧୯୮୦ ମସିହାରେ 'ଭାରତ ରନ୍' ସମ୍ମାନରେ ଭୂଷିତା କରିଛନ୍ତି । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ସେ 'ପୋପ୍ ଜନ ଶାନ୍ତି ପୁରସ୍କାର', 'ଜବାହାରଲାଲ ନେହେରୁ ପୁରସ୍କାର' ଓ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ପୃଥିବୀର ବିଖ୍ୟାତ 'ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର' ଲାଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ପୃଥିବୀର ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରୁ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଅନୁଷ୍ଠାନରୁ ବହୁ ମାନପତ୍ର ମିଳିଥିଲା; ମାତ୍ର ପ୍ରଶଂସା ବା ସ୍ତୁତିଗାନରେ ସେ ଥିଲେ ଅବିଚଳିତା । ସେ କହୁଥିଲେ, " ଏହି ସଂସାରରେ ଦୁଃଖୀ, ଦରିଦ୍ର, ରୋଗୀ ଓ ବିକଳାଙ୍ଗମାନଙ୍କର ସେବା କରିବା ପାଇଁ ସେ ଈଶ୍ବରଙ୍କ ଦ୍ବାରା ପ୍ରେରିତା ହୋଇଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଜୀବନରେ ଏହି ଉକ୍ତି ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ ପ୍ରତିପାଦିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଏହି ମହୀୟସୀ ମହିଳା ଥିଲେ ସେବା ଓ କରୁଣାର ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି, ଅନାଥ ଓ ଅସହାୟଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶାର ଆଲୋକ, ଆଉଁ ଓ ପୀଡ଼ିତଙ୍କ ପାଇଁ ଅପୂର୍ବ ସାନ୍ବନା । ୧୯୯୭ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସରୁ ସେ ଇହଲୋକରୁ ବିଦାୟ ନେଇଛନ୍ତି ।
ଶେଷକଥା : ମଦର ଟେରେସା ଜଣେ ବିଦେଶୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଭାରତୀୟ ମାଟି, ପାଣି ସହିତ ନିଜକୁ । ଓତଃପ୍ରୋତ ଭାବରେ ଜଡ଼ିତ କରିଦେଇଥିଲେ । ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରି ମଧ୍ୟ ସେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜାତି ଧର୍ମର ସଂକୀର୍ଣ୍ଣତାଠାରୁ ବହୁ ଉଦ୍ଧକୁ ଚାଲିଯାଇ ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟଭାଜନ ହୋଇଥିଲେ । ତାହାହିଁ ହେଉଛି ଜଣେ ଯଥାର୍ଥ ସେବିକାର ଆଦର୍ଶ । ସେବା, ତ୍ୟାଗ ଓ କରୁଣା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେ ଯେଉଁ ଆଦର୍ଶ ସୃଷ୍ଟି କରିଗଲେ, ତାହା ଯୁଗ ଯୁଗ ଧରି ଅମଳିନ ହୋଇ ରହିବ । ସେ ସମଗ୍ର ମାନବ ସମାଜର ମାତୃତୁଲ୍ଯା ଏବଂ ଜଣେ ବନ୍ଦନୀୟା ନାରୀ । ଏବେ ତାହାଙ୍କୁ ଜଣେ 'ସଛି' ବା 'ସେଣ୍ଟ' ରୂପେ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେବା ପାଇଁ ଖ୍ରୀଷ୍ଟୀୟ ଜଗତରେ ବିଚାର ଆଲୋଚନା ଚାଲିଛି ।
