100 କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କୁ ନେଇ ଭାରତ ଏକ ଦ୍ରୁତ ଅଭିବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଅର୍ଥନୀତି ସହ ଆଗକୁ ବଢି ଚାଲିଛି । ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ଅକ୍ଷୟ ଏବଂ କ୍ଷୟଶୀଳ ସମ୍ବଳ ବ୍ୟବହାର କରି ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂରଣ ହେଉଛି । ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ବ୍ୟବହାରରେ ଆମ ଦେଶ ବିଶ୍ୱରେ ପଞ୍ଚମ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି । ଆମ ଦେଶରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରତିବର୍ଷ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି, କିନ୍ତୁ ଆମେ ଏହା ଅସ୍ୱୀକାର କରିପାରିବୁ ନାହିଁ ଯେ ଏହା ସହିତ ଜନସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି ।
ଦେଶରେ 53% ବିଦ୍ୟୁତ କୋଇଲାରୁ ଉତ୍ପାଦିତ ହୁଏ ଏବଂ ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ଯେ 2040 - 2050 ସୁଦ୍ଧା ଏହା ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଯିବ । ଭାରତର 72% ରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଗାଁ ରେ ରୁହନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ଗାଁ ଗୁଡିକର ଅଧା ବାସିନ୍ଦା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବିନା ଜୀବନ ବିତାଉଛନ୍ତି । ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତ ଏପରି ସ୍ଥିତିକୁ ଆସିଛି ଯେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହାର ନବୀକରଣ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ କରିବାକୁ ଆମକୁ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ପଡିବ। ଏହି ଚାହିଦାକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ସୌର ଶକ୍ତିର ବ୍ୟବହାର ହେଉଛି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପାୟ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମେ ଶକ୍ତିର ଚାହିଦା ଏବଂ ଯୋଗାଣ ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ସ୍ଥାପନ କରିପାରିବା ।
ସୌର ଶକ୍ତି କ'ଣ (What is solar energy)
ସାଧାରଣ ଭାଷାରେ, ସୌର ଶକ୍ତି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ ବୁଝାଏ । ଯେତେବେଳେ ଏକ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କିରଣ ସଂଗ୍ରହ କରି ବିଦ୍ୟୁତ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ତେବେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସୌର ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ କୁହାଯାଏ | ସୌର ଶକ୍ତି ଅର୍ଥ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣକୁ ବିଦ୍ୟୁତରେ ରୂପାନ୍ତର କରିବା, ଏହା ସିଧାସଳଖ PV [Photovoltaic ] କିମ୍ବା CSP [Concentrated Solar Power] ଲେନ୍ସ କିମ୍ବା ଦର୍ପଣ ଏବଂ ଟ୍ରାକିଂ ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ ପରୋକ୍ଷରେ CSP ରେ ସୌର ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ଏକ ଛୋଟ ବିମ୍ ଉପରେ ସଂଗୃହିତ ହୁଏ । ସୌର ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭାବରେ କାମ କରନ୍ତି । ସୋଲାର ପ୍ୟାନେଲ (solar panel), ସୌର ଶକ୍ତିକୁ ବିଦ୍ୟୁତ ଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ କରିଥାଏ ।
ଭାରତ ଏକ ଟ୍ରପିକାଲ୍ ଦେଶ, ଏହାର ଅନେକ ଲାଭ ମଧ୍ୟରୁ ଆମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ଆକାରରେ ମଧ୍ୟ ଗୋଟିଏ ଲାଭ ପାଇଥାଉ । ଏକ ଟ୍ରପିକାଲ୍ ଦେଶ ହୋଇ ଆମେ ବର୍ଷସାରା ସୌର ବିକିରଣ ଗ୍ରହଣ କରୁ, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରାୟ 3000 ଘଣ୍ଟା ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ଯାହା 5000 ଟ୍ରିଲିୟନ୍ କିଲୋୱାଟ୍ ବିଦ୍ୟୁତ ସହିତ ସମାନ । ଭାରତର ପ୍ରାୟ ପ୍ରତି କ୍ଷେତ୍ର ବର୍ଗ ମିଟର 4 - 7 kWh ସହିତ ସମାନ, ଯାହା ବର୍ଷକୁ 2300 - 3200 ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ଘଣ୍ଟା ସହିତ ସମାନ । ଯେହେତୁ ଭାରତର ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ରୁହନ୍ତି, ସେଠାରେ ସୌର ଶକ୍ତିର ଉପଯୋଗିତା ବହୁତ । ଏଥି ସହିତ ବିକାଶର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି ଏବଂ ଯଦି ସୌର ଶକ୍ତିର ବ୍ୟବହାର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ତେବେ ଘରୋଇ କାର୍ଯ୍ୟରେ କାଠର ବ୍ୟବହାରରେ ମଧ୍ୟ ହ୍ରାସ ଘଟିବ । ଯେଉଁଥିପାଇଁ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ହେବ ନାହିଁ ।
ଭାରତରେ ସୌର ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ବିସ୍ତୃତ କ୍ଷେତ୍ର ଉପଲବ୍ଧ କାରଣ ଭାରତର ଲ୍ୟାଣ୍ଡମାର୍କ ଏପରି ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପରିମାଣରେ ପହଞ୍ଚେ । ପ୍ରତିବର୍ଷ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣର ପରିମାଣ ବହୁତ । ପୃଥିବୀରେ ଅନେକ ଅଣ-ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଯେପରିକିଃ କୋଇଲା, ତେଲ, ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ ଏବଂ ଖଣି ଦ୍ବାରା ପ୍ରାପ୍ତ ଅନ୍ୟ ୟୁରାନିୟମ୍ ସାମଗ୍ରୀ, ବର୍ଷରେ ଦୁଇଗୁଣରୁ ଅଧିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ, ପ୍ରତିବର୍ଷ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ପୃଥିବୀରେ ପହଞ୍ଚେ ଏବଂ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ।
ସୌର ଶକ୍ତି ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା (Solar energy technology)
ସୌର ଶକ୍ତି ହେଉଛି ସୌର ବିକିରଣ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉତ୍ତାପ ବ୍ୟବହାର ଦ୍ୱାରା ବିକଶିତ ଏକ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି । ଏହାର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୂପ ଅଛି, ଯେପରିକି - ସୌର ଉତ୍ତାପ, ସୌର ବିକିରଣ ଏବଂ କୃତ୍ରିମ ଫଟୋଗ୍ରାଫ୍ ଇତ୍ୟାଦି ।
ଭାରତରେ ସୌର ଶକ୍ତି ଦ୍ବାରା ମିଳୁଥିବା ଲାଭ ( Solar energy benefits in india)
ସୌର ଶକ୍ତି ଏକ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଉତ୍ସ ଅଟେ ।
ସୌର ଶକ୍ତି ପରିବେଶ ପାଇଁ ଲାଭଦାୟକ । ଯେତେବେଳେ ଏହା ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ଏହା ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ କାର୍ବନ-ଡାଇ-ଅକ୍ସାଇଡ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ଷତିକାରକ ଗ୍ୟାସ୍ ମୁକ୍ତ କରେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷିତ ହୁଏ ନାହିଁ ।
ଅନେକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସୌର ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ଯେପରିକି - ଶୁଖାଇବା, ଖାଦ୍ୟ ରାନ୍ଧିବା ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆକାରରେ । କାରରେ, ବିମାନରେ, ବଡ ଡଙ୍ଗାରେ, ଉପଗ୍ରହରେ, କାଲକୁଲେଟରରେ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପକରଣରେ ସୌର ଶକ୍ତିର ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥାଏ ।
ଯେହେତୁ ସୌର ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଏକ ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତି ଉତ୍ସ ତେଣୁ, ଭାରତ ପରି ଦେଶରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ ମହଙ୍ଗା, ତେବେ ଏହି ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ ସେଠାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବିକଳ୍ପ ।
ଯେକୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ସୌର ଶକ୍ତି ଉପକରଣ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇପାରିବ । ଏହାକୁ ଘରେ ମଧ୍ୟ ସଂସ୍ଥାପିତ ହୋଇପାରେ, କାରଣ ଏହା ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତି ଉତ୍ସ ଅପେକ୍ଷା ଶସ୍ତା ଅଟେ ।
ଭାରତରେ ସୌର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ଅସୁବିଧା (Solar power disadvantages)
ରାତିରେ ଏଥିରୁସୋଲାର ପ୍ୟାନେଲ (solar panel) ରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ ।
ଆହୁରି ମଧ୍ୟ, ଦିନରେ ଯେତେବେଳେ ବର୍ଷା କିମ୍ବା ପାଗ ମେଘୁଆ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ କାର୍ଯ୍ୟ ଏହା ଦ୍ୱାରା ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ । ଏହି କାରଣରୁ ଆମେ ସୌର ଶକ୍ତି ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଭର କରିପାରିବୁ ନାହିଁ ।
କେବଳ ସେହି କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡିକ ସୌର ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇପାରିବ, ଯେଉଁଠାରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପରିମାଣର ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ଅଛି ।
ସୌର ଶକ୍ତି ର ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଆମକୁ ଇନଭର୍ଟର ଏବଂ ବ୍ୟାଟେରୀ ଆବଶ୍ୟକ | ଯଦିଓ ସୌର ଉପକରଣ ଶସ୍ତା, ଉପଯୋଗୀ ଇନଭର୍ଟର ଏବଂ ବ୍ୟାଟେରୀ ଏକତ୍ର ଏହାକୁ ମହଙ୍ଗା କରିଥାଏ ।
ସୌର ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ ଆକାରରେ ବଡ, ତେଣୁ ସେଗୁଡିକ ସ୍ଥାପନ କରିବା ପାଇଁ ବଡ ଜାଗାର ଆବଶ୍ୟକ ।
ଏହି ଉପାୟରେ ଉତ୍ପାଦିତ ଶକ୍ତିର ପରିମାଣ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ ତୁଳନାରେ ବହୁତ କମ୍, ଯାହା ଆମର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ।
ସୌର ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଯାହାର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଯତ୍ନ ନେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯେଉଁଥିପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ବୀମା ଇତ୍ୟାଦିରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ହେତୁ ଅତିରିକ୍ତ ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଥାଏ ।
ଭାରତରେ ସୌର ଶକ୍ତି (Solar Energy in india)
ଦେଶର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୌର ଶକ୍ତି ପ୍ରକଳ୍ପ ଭାରତର ଥର୍ ମରୁଭୂମିରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି, ଯାହା ଆନୁମାନିକ 700 - 2100 GW ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ।
ମାର୍ଚ୍ଚ 1, 2014 ରେ ଗୁଜୁରାଟର ତତ୍କାଳୀନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ନେମୁଚ ଜିଲ୍ଲାରେ ଦେଶର ବୃହତ୍ତମ ସୌର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ କେନ୍ଦ୍ରର ଉଦଘାଟନ କରିଥିଲେ ।
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର 'ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ ଜାତୀୟ ସୌର ଶକ୍ତି ପ୍ରକଳ୍ପ' [JNNSM] ଦ୍ୱାରା 2022 ସୁଦ୍ଧା 20,000 ମେଗାୱାଟ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ କରିବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ସ୍ଥିର କରିଛନ୍ତି ।
ସୌର ଉପକରଣ (Solar Equipments)
ସୋଲାର ପ୍ୟାନେଲ (solar panel)
ଏହିପରି ଆମ ଦେଶରେ ସୌର ଶକ୍ତି ଏକ ବିକଶିତ ରୂପ ନେଇଛି ଏବଂ ଆମେ ଏହାର ଲାଭରୁ ଉପକୃତ ହେଉଛୁ ।
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
