ତାଙ୍କ ସହ ଶେଷ ସାକ୍ଷାତ ହୋଇଥିଲା ତାଙ୍କ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ବିହାର ଘରେ, ତାଙ୍କର ୯୨ତମ ଜନ୍ମଦିନ ଅବସରରେ। ସେଦିନଟି ଥିଲା ୨୪ ଡିସେମ୍ବର।
ତାଙ୍କ ନାମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥିବା ସେହି ପୁରସ୍କାରର ପ୍ରଥମ ପ୍ରାପକ ଥିଲେ ବୀଣାପାଣି ମହାନ୍ତିଙ୍କ 'ପାଟଦେଈ'ର ବଙ୍ଗଳା ଅନୁବାଦ କରି କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଅକାଦେମୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିବା ଭାରତୀ ନନ୍ଦୀ।
ତେଣୁ ସଭା ଶେଷ ହେବାପରେ ଭାରତୀ ନନ୍ଦୀ, ସାଫଲ୍ୟ ନନ୍ଦୀ, 'ଲେଖାଲେଖି'ର ଦିଲୀପବାବୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ମୁଁ ଯାଇଥିଲି ଯୁଗଳବାବୁଙ୍କୁ ଭେଟିବା ପାଇଁ, ତାଙ୍କ ଘରକୁ।
କିନ୍ତୁ ସବୁ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ବରେ ତଥାପି ବି ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ଲାଖିରହିଥିଲା ସେଇ ସବୁଦିନିଆ ସରଳ ଓ ଅନାବିଳ ହସ ଟିକକ।
ବିମଳ ମିତ୍ରଙ୍କ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉପନ୍ୟାସ 'ଆସାମୀ ହାଜିର' ର ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ ପାଇଁ ୧୯୯୭ରେ ଯୁଗଳବାବୁ ପାଇଥିଲେ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଅକାଦେମି ପୁରସ୍କାର।
ଗତବର୍ଷ 'କୋଲକାତା ବହିମେଳା' ଅବସରରେ ଗୋଟିଏ ବଙ୍ଗଳା ପତ୍ରିକା ତାଙ୍କ ଉପରେ ଗୋଟିଏ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା।
ତେଣୁ ସେଇ କ୍ଷତିର ପରିପୂରଣ ପାଇଁ ଯୁଗଳବାବୁ ଚାହିଁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମରେ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ପୁରସ୍କାରର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଦାନ ଉତ୍ସବରେ ମୁଁ ଅତିଥି ହୁଏ।
କିନ୍ତୁ ତାହାର ତୀରଗୁଡିକ ଏପରି ବିକ୍ଷତକାରୀ ଥିଲା ଯେ ତାହାକୁ ଛାପି ଅଧିକ ଶତ୍ରୁ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଅନେକ ସଂପାଦକ ଚାହି ନଥିଲେ।
ଜନ୍ମ- ୧୯୩୫ ମସିହା, ଫେବୃଆରୀ ମାସ ୧୮ ତାରିଖ। ଭଗବତୀ ଚରଣ ପାଣିଗ୍ରାହୀ, ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ରାଉତରାୟ, ଅନନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକ ଓ ମନମୋହନମିଶ୍ରଙ୍କ ସାମ୍ୟବାଦୀ ଚେତନାଧାରାର ଉତ୍ତର ସାଧକ ଭାବରେ ସେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
ପ୍ରଥମେ ଦୁଇଟି ଗଳ୍ପ ସଂକଳନ- 'ପରାସ୍ତ ସୈନିକ' ଓ 'ଚଳନ୍ତିକା' ଏବଂ ପରେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ କବିତା ସଂକଳନ- 'ପଥପ୍ରାନ୍ତର କବିତା'।
ତାଙ୍କର ସାରସ୍ବତ କୃତିତ୍ବ ଭିତରେ ରହିଛି ୩୪ରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ବ କବିତା ପୁସ୍ତକ ସହିତ ତିନି ଭାଗରେ ପ୍ରକାଶିତ ଆତ୍ମଜୀବନୀ ଏବଂ ସାହିତ୍ୟ, ସଂସ୍କୃତି ଓ ରାଜନୀତିସଂପର୍କିତ ଅନେକ ଗଦ୍ୟ ରଚନା।
'ରବି ସିଂ ଉବାଚ' ଓ 'ଫୁଙ୍ଗୁଳା ଫର୍ଦ୍ଦ' ନାମରେ ସେ ଲେଖିଥିବା ସ୍ତମ୍ଭଲେଖଗୁଡିକର ସଂକଳନ ସମେତ 'ବିବିଧ' ନାମରେ ତାଙ୍କର ଏକ ଚର୍ଚ୍ଚାଗ୍ରନ୍ଥ ମଧ୍ୟପ୍ରକାଶ ପାଇଛି।
ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ଧର୍ଷଣ' ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଏକ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ପୁସ୍ତକ ଏବଂ ମୋର ମନେହୁଏ, କେବଳ ରବି ସିଂ ହିଁ ସାହିତ୍ୟ ଆଲୋଚନା ବହିର ଏପରି ନାମଦେଇ ପାରନ୍ତି।
କିଛି ବର୍ଷ ତଳେ, 'ମୁକ୍ତ ଚିନ୍ତନ ମଞ୍ଚ'ର ଆହ୍ବାନ କ୍ରମେ 'ଲୋହିତ ଲେଖନୀ' ଶିରୋନାମରେ ଓଡିଆ ପ୍ରତିବାଦୀ ଗଳ୍ପର ଏକ ବୃହତ୍ ସଂକଳନ ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତକରିଥିଲି।
ସେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ 'ଅତିବଡ଼ି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ପୁରସ୍କାର' ପାଇବା ପରେ, 'ଚଂଦନ' ପତ୍ରିକାରେ ତାଙ୍କର ଏକ ସାକ୍ଷାତକାରମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଇଥିଲି।
'ସମାବେଶ' ଛାଡ଼ି 'ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର'ରେ ଯାଇ ଯୋଗଦେବା ପରେ, ମୂଳ ଦାୟିତ୍ବ ପ୍ରେସ୍ ପରିଚାଳନା ସହିତ କ୍ରମେ 'ସାହିତ୍ୟ' ପୃଷ୍ଠା ଓ 'ସାପ୍ତାହିକୀ' ଦାୟିତ୍ବ ବି ଆସି ମୋ ଉପରେ ପଡ଼ିଥିଲା।
ପ୍ରେସ୍ ର ଗ୍ରାଫିକ୍ କ୍ୟାମେରା ଅପରେଟର ଶରତ ସାହୁଙ୍କୁ ନେଇ ତୁରନ୍ତ ଯାଇ ପହଞ୍ଚିଥିଲି ତାଙ୍କ ପାଖେ ଓ ଲମ୍ବା କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିଥିଲି।
ପରେ ସଂଗ୍ରାମ ଜେନା 'ନିଶାନ୍ତ'ର ଏକ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ସଂଖ୍ୟାରେ ତାହାକୁ ସ୍ଥାନିତ କରିବା ସହିତ ତାଙ୍କ 'ସ୍ମୃତିସତ୍ତ୍ବା' ପୁସ୍ତକରେ ସଂକଳିତ ବି କରିଥିଲେ।
କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ପୁରୀ ବଳିଆପଣ୍ଡାସ୍ଥିତ ତାଙ୍କ ଅନୁଷ୍ଠାନର କବାଟ ଝରକା ବି କ୍ରମେ ଦୁର୍ବୃତ୍ତମାନେ ତାଡ଼ି ନେଲେ।
ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଥିଲା- ତାଙ୍କର କଣ୍ଠସ୍ୱର ଯେହେତୁ ଭାଙ୍ଗି ଭାଙ୍ଗି ଆସୁଛି, ତା'ର ଆଗରୁ ତାଙ୍କର ଗୀତସବୁକୁ ପରପିଢି ପାଇଁ ରେକର୍ଡ଼ କରି ସାଇତିଯିବାକୁ।
କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏତିକି ଅନ୍ତତଃ ଜାଣେ ଯେ ଓଡ଼ିଶା ମତେ କିଛି ଦେଉ କି ନଦେଉ- ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଯୋଉ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ ବି ଓଡ଼ିଶା ମତେ କୋଳେଇ ନେବ।
କିନ୍ତୁ ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ, 'ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥାଷ୍ଟକମ୍' ଏତେ ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ କଣ୍ଠରେ ଗାଇବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସେ 'ନୀଳମାଧବ' ପରି ନୂଆ ରାଗ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ସତ୍ତ୍ବେ, ଓଡ଼ିଶା ତାଙ୍କୁ ଦେଲା କ'ଣ ?
କିନ୍ତୁ ସବୁ ଆଶଙ୍କାକୁ ପ୍ରତିହତ କରି କଟକିଆ ପ୍ରମାଣ କରିଦେଲେ ଯେ ଭୁବନେଶ୍ବରିଆଙ୍କ ଠାରୁ ବି ସେମାନେ ବେଶି ମହୋତ୍ସବପ୍ରିୟ, ବେଶି ମିଠାପ୍ରିୟ।
କିନ୍ତୁ କଲିକତା ମାତ୍ର ଦେଢ଼ଶହ ବର୍ଷର ରସଗୋଲା ଇତିହାସକୁ ନେଇ ବାହାସ୍ଫୋଟ ମାରୁଥିବା ବେଳେ, ଆମ ପାଖରେ କଟକ ମିଠାର କୈାଣସି ଇତିହାସ ନାହିଁ।
କିନ୍ତୁ ଏବର୍ଷର ଏହି ରସଗୋଲା ମହୋତ୍ସବ ଅବସରରେ, କଟକର ସେଇ ବୁନିୟାଦ ମିଠା ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେତେ ଜଣଙ୍କୁ ଖୋଜା ଯାଇଥିଲା।
୧୫ ତାରିଖ, ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ସକାଳେ, ଗୋଟିଏ ଫେସବୁକ୍ ପୋଷ୍ଟରେ ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲି- ଆରଥରକୁ ଏ ମହୋତ୍ସବକୁ ପୁରୀକୁ ନିଆଯାଉ।
ସେଇଥିପାଇଁ, ବାରବାଟୀ ଦୁର୍ଗର ବିଜୟ ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ଏବର୍ଷର ଉତ୍ସବର ଆୟୋଜନ ସେହି ବିଜୟକୁ ଯେପରି ଅଧିକ ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଇଥିଲା।
ଆଜି ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କର ଉତ୍ତରାୟଣର ଉଷା। କାରଣ ଏହିଦିନରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଉତ୍ତରାୟଣ ଯାତ୍ରାର ଅୟମାରମ୍ଭ ହୁଏ।
ବ୍ୟାସଦେବକୃତ ସଂସ୍କୃତ 'ମହାଭାରତ' ଅନୁସାରେ, ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମ ଶରଶଯ୍ୟାରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଶୋଇରହିଥିଲେ କେବଳ ଏହି ଉତ୍ତରାୟଣକୁ ହିଁ ଅପେକ୍ଷା କରି।
ସୁଖର କଥା ଯେ ଏବର୍ଷକୁ ମିଶାଇ ତିନିବର୍ଷ ଧରି ଓଡ଼ିଶା ଟେଲିଭିଜନ ନେଟୱର୍କ ଏ ଦିନଟିକୁ ଓଡ଼ିଶାର ରସଗୋଲାର ଦିନ ଭାବରେ ପାଳନ କରି ଆସୁଛନ୍ତି।
ଏହା ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି ନୟାଗଡ଼ର ଛେନାପୋଡ଼, ନିମାପଡ଼ାର ଛେନାଝିଲି, କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ାର ରସାବଳି ଓ ଟାଙ୍ଗିର ଛେନା କାକରା ଇତ୍ୟାଦି।
ରସଗୋଲାର ଜିଆଇ ମାନ୍ୟତା ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ନଥିପତ୍ରରେ ଏହା ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଛି ଏବଂ ସେହି ନଥିପତ୍ର କାଳକାଳକୁ 'ଜିଆଇ ଜର୍ନାଲ'ରେ ସାଇତା ହୋଇ ରହିଛି।
ବାଲୁବଜାର, କଲେଜ ଛକ, ହାଇକୋର୍ଟ ଛକ ଆଦିରେ ସେତେବେଳେ ଥିବା କେତୋଟି ନାଆଁକରା ମିଠା ଦୋକାନ କଥା ଶତାବ୍ଦୀ-ନାଟ୍ୟକାର ଗୋପାଳ ଛୋଟରାୟ ତାଙ୍କ ଆତ୍ମଜୀବନୀ 'ପଥିକ'ରେ ଲେଖିଛନ୍ତି।
ବଙ୍ଗଳାର 'ସ୍ପଞ୍ଜ' ରସଗୋଲା ଓ ଓଡ଼ିଶାର 'ସଫ୍ଟ' ରସଗୋଲାର ତୁଳନା କରି ସେ କହିଛନ୍ତି- ବଙ୍ଗଳା ରସଗୋଲା ମଇଁଷି ଦୁଧରେ ତିଆରି, ତେଣୁ ଟାଣ ଓ ଖର୍ ଖର୍; ଓଡ଼ିଶା ରସଗୋଲା ଗାଈ ଦୁଧରେ ତିଆରି, ତେଣୁ ନରମ ଓ ପୁଚ୍ ପୁଚ୍।
ଏପରି ନରମ ରସଗୋଲା ତିଆରି କରି, ଦିନେ କଟକ ସହରର ତଥା ଓଡ଼ିଶାର ମିଠା ପରମ୍ପରା ଗଢିବାରେ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବଦାନ ଦେଇଥିଲେ କଟକର ପାରମ୍ପରିକ ମିଠା କାରିଗରମାନେ।
କଟକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବାରବାଟୀ ଷ୍ଟାଡିୟମ ର ନିର୍ମାଣ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ଯେଉଁ ବଙ୍ଗୀୟମାନେ ଏହାର ଅନ୍ୟତମ ନିର୍ମାତା ଭୈରବ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତିଙ୍କର ଅତିଥି ହୋଇ କଟକ ଆସୁଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଭୈରବବାବୁ କଟକର ଏହି ପାରମ୍ପରିକ ରସଗୋଲା ଖୁଆଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରୁଥିଲେ।
ଅନେକ ବଙ୍ଗୀୟ ମଧ୍ୟ ହାଇକୋର୍ଟ କାମରେ କଟକ ଆସି କଟକ ପାର୍କଛକର ଦେ'ଜ୍ ହୋଟେଲରେ ରହି ବେସରଦିଆ ରୋହିମାଛ ଝୋଳ ସହିତ କଟକର ରସଗୋଲା ଓ ଅନ୍ୟ ମିଠା ଖାଇ ତାହାର ପ୍ରଶଂସକ ପାଲଟି ଯାଉଥିଲେ।
ସୁଖର କଥା ଯେ ଆଜି କଟକରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିବା 'ରସଗୋଲା ମହୋତ୍ସବ'ରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେତେଜଣଙ୍କର ଦାୟାଦଙ୍କୁ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧିତ କରାଯାଉଛି। ଏହି ସ୍ବୀକୃତି ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥରେ କଟକର ମିଠା ପରମ୍ପରାର ସ୍ବୀକୃତି। ପୁରୀର ଗଳିରେ ଗଳିରେ ବି ରହିଛି ଏମିତି ଅଗଣିତ ଛୋଟବଡ଼ ମିଠା ଦୋକାନ।
ଭୁବନେଶ୍ୱର ଓ କଟକ ପରି, ଆର ଥରକୁ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିର ଏ ମିଠା ମହୋତ୍ସବ ପୁରୀରେ ଆୟୋଜିତ ହେଲେ ଓଡ଼ିଶାର ଏ ମିଠାର ବନ୍ଧନ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ ହେବ।
