ଡିସେମ୍ବରର ଶୀତୁଆ ସକାଳୁ ଚାଷୀ, ବିଶେଷତଃ ମହିଳା ଚାଷୀମାନେ ନାଚି ଗାଇ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ବାହାରି ଥିଲେ । ଗନ୍ତବ୍ୟ ଥିଲା ନୟାଗଡ ଜିଲ୍ଲାର ପାହାଡ ଜଙ୍ଗଲ ଘେରା ଛୋଟିଆ ଦୁର୍ଗମ ଗାଁ ଗମ୍ଭାରିଖୋଲ ।
୧୮ଟି ଗାଁର ମହିଳା ଚାଷୀ ନୟାଗଡ ଜିଲ୍ଲା ଗମ୍ଭାରୀଖୋଲରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଆୟୋଜିତ ଦେଶୀ ବିହନ ଉତ୍ସବରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିଲେ ।
ପ୍ରତି ମହିଳା ଚାଷୀ ଚାଷ ଓ କ୍ଷେତକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବା ଉଦେ୍ଦଶ୍ୟରେ ସୁନ୍ଦର ଛୋଟିଆ ମାଟି ପାତ୍ରରେ ଦେଶୀ ବିହନ ମୁଣ୍ଡେଇ ଆସିଥିଲେ ।
ଦେଶୀ ବିହନର ଗୁରୁତ୍ୱ, ଲାଭ ଓ ଜୈବ ବିବିଧତାର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଦେଶୀ ବିହନ ସଂରକ୍ଷଣର ଗୁରୁତ୍ୱ ଚାଷୀଙ୍କୁ ବୁଝାଇବା ଉତ୍ସବର ଉଦେ୍ଦଶ୍ୟ ଥିଲା ।
ଓଡିଶାରେ କୃଷି ଓ ଜୈବିକ କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ବେସରକାରୀ ସଂଗଠନ 'ନିର୍ମାଣ' ଏହି ଦେଶୀ ବିହନ ଉତ୍ସବ ଆୟୋଜନ କରିଥିଲା ।
୨୦୧୨ରେ ନିର୍ମାଣ ତରଫରୁ ଫସଲ ଅମଳ ପରେ କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲାର କୁଟିଆ କନ୍ଧଙ୍କୁ ନେଇ ବୁରଲାଙ୍ଗ ବିହନ ଉତ୍ସବ ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଦେଶୀ ବିହନ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଆଦିବାସୀ ଚାଷୀଙ୍କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଓ ଜୈବ ବିବିଧତାର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପାଇଁ ସ୍ଥାନୀୟ ବିହନ ତଥା ଚାଷ କୌଶଳ ଶିଖିବାକୁ ସୁଯୋଗ ଦେବା ଉତ୍ସବର ଉଦେ୍ଦଶ୍ୟ ଥିଲା ।
ଏହାସହିତ ଖାଦ୍ୟ ତଥା ପୋଷଣ ନିରାପତା ବଢାଇବା ପାଇଁ ବିହନ ସଂରକ୍ଷଣ, ଚାଷ କୌଶଳ ଓ ବିହନ ବିବିଧତାର ପୁନରୁଦ୍ଧାର କୌଶଳ ମଧ୍ୟ ଶିଖା ଯାଇଥିଲା ।
ବିହନ ସଂରକ୍ଷଣ କୌଶଳର ପ୍ରସାର ଓ ଦେଶୀ ବିହନ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ମହିଳାଙ୍କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା ପାଇଁ ନୟାଗଡ ଜିଲ୍ଲାରେ ଦେଶୀ ବିହନ ଉତ୍ସବ ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲା ।
ସାଇତା ଦେଶୀ ବିହନ ପ୍ରଦର୍ଶନ ପାଇଁ ବିହନ ଉତ୍ସବ ସୁଯୋଗ ଦେଇଛି ବୋଲି କହିଛନ୍ତି ନୟାଗଡ ଜିଲ୍ଲା ରଇସୋରା ଗାଁର ପ୍ରତିମା ଜାନି ।
କିଛି ବର୍ଷ ହେଲା ଚାଷୀମାନେ ସଙ୍କର ବିହନ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ହୋଇ ପଡିଛନ୍ତି । ଯାହାର ପ୍ରତିକୂଳ ପ୍ରଭାବ ଖାଦ୍ୟାଭ୍ୟାସ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଖାଦ୍ୟ ନିରାପତା, ରୋଜଗାର ଓ ଜଳବାୟୁ ଉପରେ ପଡୁଛି ବୋଲି କହିଛନ୍ତି ନିର୍ମାଣର କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ନିଦେ୍ର୍ଦଶକ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାନ୍ତି ।
ଦୁଇ କିମ୍ବା ତିନି ଏକର ଜମି ଥିବା ଚାଷୀ ବଜାରରୁ ସଙ୍କର ବିହନ କିଣୁଛନ୍ତି । କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ନାମମାତ୍ର ଚାଷୀ ସଙ୍କର ବିହନ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଥିବାରୁ ସେମାନେ ସାର ଓ କୀଟନାଶକ କିଣାରେ ଅଧିକ ଅର୍ଥ ବିନିଯୋଗ କରୁଛନ୍ତି ।
ହେଲେ ସଙ୍କର ବିହନ ବଜାରରେ ସହଜରେ ମିଳୁଥିବାରୁ ଓ ଦେଶୀ ଅପେକ୍ଷା ସଙ୍କର ବିହନରୁ ଭଲ ଅମଳ ହୁଏ ବୋଲି ଥିବା ଭ୍ରାନ୍ତ ଧାରଣା ଯୋଗୁଁ ଚାଷୀମାନେ ସଙ୍କର ବିହନ ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହେଉଛନ୍ତି ବୋଲି ପ୍ରତିମା ଜାନି କହିଛନ୍ତି ।
ପ୍ରତିମାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ନିଜ ତିନି ଏକର ଜମିରୁ ମାତ୍ର ୧ ଏକରରେ ଦେଶୀ ବିହନ ଚାଷ କରିବାକୁ ରାଜି ହୋଇଥିଲେ ବୋଲି କୁହନ୍ତି ପ୍ରତିମା ।
ଉତମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଓ କୃଷି ସଂଗଠନ (ଏଫଏଓ) ରାଜ୍ୟର ଜୈବ ବିବିଧତା ଉପରେ ଦେଇଥିବା ପ୍ରଥମ ରିପୋର୍ଟରୁ କୃଷିରେ ଜୈବ ବିବିଧତା ନଷ୍ଟ ଓ କୁପୋଷଣ ପାଇଁ ଚାଷରେ ମାତ୍ରାଧିକ ସାର ପ୍ରୟୋଗକୁ ଅନ୍ୟତମ କାରଣ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇଥିଲା ।
କୃଷିର ଦ୍ରୁତ ବ୍ୟବସାୟୀକରଣ ଯୋଗୁଁ ସ୍ଥାନୀୟ ଧାନ ବଦଳରେ ବ୍ୟାବସାୟିକ ଧାନ ଚାଷ ହେଉଛି । ଫଳରେ ପୋଷଣର ଜୈବ ବିବିଧତା ଲୋପ ପାଇ ଯାଉଛି ।
କେବଳ ସହର ବାସିନ୍ଦା ନୁହେଁ ଗ୍ରାମାଚଂଳର ଗରିବ ଲୋକେ ମଧ୍ୟ କୀଟନଶକ ଓ ରାସାୟନିକର ମାତ୍ରାଧିକ ବ୍ୟବହାର ଯୋଗୁଁ ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି ।
ବରଗଡ ଜିଲ୍ଲା (ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟକ କ୍ୟାନ୍ସର ପୀଡିତ ଥିବା ଜିଲ୍ଲା)ର ଚାଷୀଙ୍କୁ ଜୈବିକ କୃଷି ପାଇଁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରୁଥିବା ଅହିଂସା କ୍ଲବ ସମ୍ପାଦକ ଶିବ ପ୍ରସାଦ ସାହୁଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ସଙ୍କର ବିହନରେ ଅଧିକ କୀଟନାଶକ ବ୍ୟବହାର ଯୋଗୁଁ ମାଟିର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟହାନି ହେଉଛି ।
ବିହନ ଉତ୍ସବରେ ଭାଗ ନେଇଥିବା ଅଧିକାଂଶ ଚାଷୀ ଦେଶୀ ବିହନର ଗୁରୁତ୍ୱ ଜାଣିଥିଲେ ବି ସେଗୁଡିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ପଛ ଘୁଂଚା ଦେଉଛନ୍ତି । କାରଣ ସେମାନଙ୍କ ଧାରଣା ରହିଛି ଯେ, ଦେଶୀ ବିହନ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତନ ସହି ପାରିବ ନାହିଁ ।
ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ବିହନ ବାଛି ସେଗୁଡିକର ଉତ୍ପାଦନ ଅନୁଯାୟୀ ଜଳବାୟୁ ସହନଶୀଳତା ଓ କୀଟ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଅଲଗା କରାଯିବା ଉଚିତ ।
ଦେଶୀ ବିହନ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁଏହା ଚାଷୀଙ୍କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବ ବୋଲି ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତନ ବିଶେଷଜ୍ଞ ବିଦ୍ୟାଧର ମହାରଣା କରିଛନ୍ତି ।
ଉତ୍ସବରୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ବିହନ ଆଣିଥିବା ରାଇସୋନା ଗାଁର କାଂଚନ ବେହେରା କହିଛନ୍ତି ଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ବିହନ ମିଳିଲେ ସେ ନିଜର ୧ ଏକର ଜମିରେ ବୁଣିବେ ।
ଆମେ ୨ ଏକର ଜମିରେ ଜୈବିକ ଚାଷ କରୁଛୁ । ଯାହା ଉତ୍ପାଦନ ହେଉଛି ତାହା ପରିବାରର ଚାରି ସଦସ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ । ବଳକା ଧାନ ଆମେ ବଜାରରେ ବିକ୍ରି କରୁଛୁ ।
ସଙ୍କର ବିହନ ବ୍ୟବହାର କଲେ ଉତ୍ପାଦନ ବଢାଇବାକୁ ସାର ଓ କୀଟନାଶକ ପାଇଁ ଅଧିକ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ପଡିବ । ତେଣୁ ଆମେ ଆଗାମୀ ଋତୁର ଚାଷ ପାଇଁ ବିହନ ସାଇତି ରଖୁଛୁ ।
ଏହା ସେମାନଙ୍କୁ ଘରେ ଓ ସମ୍ପ୍ରଦାୟରେ ସଶକ୍ତ କରିଥିଲା । ଆଜିକାଲି ଏହି ମହିଳାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀମାନେ ସଙ୍କର ବିହନର ବ୍ୟବହାର ଆରମ୍ଭ କରିଥିବାରୁ ବିହନ ସଂରକ୍ଷଣ କୌଶଳ ହଜିଯିବାକୁ ବସିଲାଣି ।
ଚାଷୀମାନେ ସଙ୍କର ବିହନ ବୁଣିଲେ ସରକାର ସେମାନଙ୍କୁ ପାଣି, ବିଦୁ୍ୟତ, ଟ୍ରାକ୍ଟର, ସାର, କୀଟନାଶକ, ଜାଳେଣୀ ସବସିଡି ଦେଉଛନ୍ତି ।
ହେଲେ ଦେଶୀ ବିହନ ବୁଣିଲେ କୌଣସି ସବସିଡି ମିଳୁନାହିଁ ବୋଲି ମହାରଣା କହିଛନ୍ତି । ଚାଷୀଙ୍କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ସରକାର ସହାୟତା ଯୋଗାଇ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ ।
ଜୈବିକ କୃଷି ପଦ୍ଧତିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା ଦରକାର । ଯଦି ଚାଷୀମାନେ ଦେଶୀ ବିହନ ଚୟନ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ପଦ୍ଧତି ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ଉତ୍ପାଦନ ବଢିବ ।
ଝିଅ ଅମ୍ବିକାର ଓଜନ ଧୀରେ ଧୀରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଦେଖି ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା କରଡ଼ାପଙ୍ଗା ଗାଁରେ ରହୁଥିବା ଚମ୍ପା କାଡ୍ରାକା ବେଶ୍ ଖୁସି।
ଆଗରୁ ଅଙ୍ଗନବାଡ଼ି କେନ୍ଦ୍ରରେ ଲାଗିଥିବା ପୁଷ୍ଟିକର ତାଲିକାରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିବା ୟେଲୋ ଜୋନ୍ ବା ରେଡ୍ ଜୋନ୍ ସଂପର୍କରେ ତାଙ୍କର କିଛି ଧାରଣା ନଥିଲା।
ଶେଷ ଥର ସେ ଯେଉଁ ଗ୍ରାମ୍ୟ ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ପୁଷ୍ଟି ଦିବସ ସଭାରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଥିଲେ ଯେ, ଛୁଆ ରେଡ ଜୋନରେ ଅଛି ମାନେ ସେ ଅତ୍ୟଧିକ ଅପପୁଷ୍ଟିର ଶିକାର ହୋଇଛି ଓ ୟେଲୋ ଜୋନରେ ଅଛି ମାନେ ପିଲା ପ୍ରତି ଆଗକୁ ପୁଷ୍ଟିହୀନତା ଦେଖାଦେଇପାରେ।
ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ଗାଁକୁ ଯେଉଁ ଅଙ୍ଗନବାଡି ଦିଦି ଆସିଥିଲେ, ସେ ଚମ୍ପାଙ୍କୁ କହିଥିଲେ ଯେ, ତାଙ୍କ ଝିଅ ଅପପୁଷ୍ଟିର ଶିକାର ହୋଇଛି।
ଝରଣା ଓ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ପାର ହୋଇ ଅଙ୍ଗନବାଡ଼ି କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଯାଇ ଝିଅକୁ ଖେଚୁଡ଼ି ଖୁଆଇବା ସହଜ ନୁହେଁ ବୋଲି ଚମ୍ପା ଭଲଭାବେ ଜାଣିଥିଲେ।
ସ୍ବାମୀଙ୍କ ସହ ପ୍ରତିଦିନ ମୂଲ ଲାଗିବା ସହ ଜଙ୍ଗଲଜାତ ସାମଗ୍ରୀ ସଂଗ୍ରହ କରି ଚଳୁଥିବା ଚମ୍ପାଙ୍କ ପରିବାର ଲାଗି ଝିଅକୁ ପୁଷ୍ଟିକର ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଇବା ଏତେଟା ସମ୍ଭବପର ନଥିଲା।
"ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଆମ ପେଟ ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ପାଉନାହୁଁ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ମୋ ଝିଅ ଲାଗି ପ୍ରତିଦିନ କେମିତି ପୁଷ୍ଟିକର ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଡ଼ କରିପାରିବି," ବୋଲି କହନ୍ତି ଚମ୍ପା।
ଏହି ସମୟରେ ପଦପୁଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ବା ଗାଁ ଗାଁକୁ ଖାଦ୍ୟ ପହଞ୍ଚାଇବା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଚମ୍ପାଙ୍କ ଏହି ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଦେଇଥିଲା।
ଏବେ ଚମ୍ପାଙ୍କ ଭଳି ମାଆମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ରାନ୍ଧି ସେମାନଙ୍କ ଛଥୋଟ ଛୋଟ ପିଲାଙ୍କୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଗୋଷ୍ଠୀ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଖୁଆଇପାରୁଛନ୍ତି।
ଅଜିମ ପ୍ରେମଜୀ ଫିଲାନ୍ଥ୍ରଫିକ୍ ଇନିସିଏଟିଭସ (ଏପିପିଆଇ) ସହ ମିଶି ସୁପରିଚିତ ବେସରକାରୀ ସଙ୍ଗଠନ ଶିକ୍ଷାସନ୍ଧାନ ୨୦୧୮ ଡିସେମ୍ବରରୁ ପଦପୁଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଚଳାଇଆସିଛି।
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଏହି ସଙ୍ଗଠନ ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା ମୁନିଗୁଡ଼ା ବ୍ଲକର ପିଲାଙ୍କୁ ସ୍କୁଲ୍ ଓ ଅଙ୍ଗନବାଡି କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଆଣିବା ଲାଗି ଜନସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା।
"ଆମେ ଯେତେବେଳେ ମୁନିଗୁଡ଼ା ବ୍ଲକର କରଡ଼ାପଙ୍ଗା ଓ ତୁରୁକୁପା ସମେତ ଅନ୍ୟ କେତେକ ଦୁର୍ଗମ ଆଦିବାସୀ ପଡ଼ା ଗସ୍ତ କରିଥିଲୁ, ସେତେବେଳେ ଆମେ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରିଥିଲୁ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଯେ ଶିକ୍ଷା ଅପେକ୍ଷା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ହେଉଛି ପ୍ରଥମ ଆବଶ୍ୟକତା," ବୋଲି ପଦପୁଷ୍ଟିର ପ୍ରକଳ୍ପ ସଂଯୋଜକ ଅନନ୍ତ ସାମନ୍ତ କହନ୍ତି।
ଯେତେବେଳେ ଏହି ଟିମ୍ ପିଲାଙ୍କ ଦୈନିକ ଖାଦ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଲାଗି ସ୍ଥାନୀୟ ଅଙ୍ଗନବାଡି କେନ୍ଦ୍ର ସହ ଯୋଗାଯୋଗ କରିଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଦେଖିବାକୁ ପାଇଥିଲା ଯେ ଅଙ୍ଗନବାଡି କେନ୍ଦ୍ରରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ହେଲେ ଲୋକଙ୍କୁ ଦୁର୍ଗମ ପାହାଡ଼ିଆ ରାସ୍ତା ସାଙ୍ଗକୁ ଝରଣା ପାରି ହୋଇଯିବାକୁ ପଡୁଛି। କାରଣ ସେମାନଙ୍କ ପଡ଼ାଗୁଡ଼ିକ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ହିଁ ଅବସ୍ଥିତ।
ଏହି କାରଣରୁ ଅଙ୍ଗନବାଡି କର୍ମୀ ପ୍ରତିଦିନ ପାହାଡ଼ ଉପରକୁ ଯାଇ ପିଲାଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗନବାଡ଼ି କେନ୍ଦ୍ର ପଠାଇବା ଲାଗି ବାପାମାଆଙ୍କୁ ସଚେତନ କରିବା ସମ୍ଭବ ନଥିଲା।
ଦୁର୍ଗମ ଲାକାରେ ପାହାଡ଼ ସାରା ଆଦିବାସୀ ପଡ଼ା ରହିଥାଏ, ପୁଣି କେତେକ ଜାଗାରେ ଏଗୁଡ଼ିକ ଘଞ୍ଚ ଜଂଗଲ ଭିତରେ ଥିବାରୁ ପିଲାଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗନବାଡି କେନ୍ଦ୍ର ପଠାଇବା ବାପାମାଆଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ସମ୍ଭବ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଏହି କ୍ରମରେ ସରଧାପୁର ପଞ୍ଚାୟତ ଅନ୍ତର୍ଗତ ବଡ଼କାନ୍ଦୁଲପଡ଼ାରେ ଆଦିବାସୀ ପିଲାଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଇବା ନିହାତି ଦରକାର ବୋଲି ଏହି ଟମ୍ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରିଥିଲା।
ମୁନିଗୁଡ଼ାସ୍ଥିତ ସମନ୍ବିତ ଶିଶୁ ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ସହ ଶିକ୍ଷାସନ୍ଧାନ ଓ ଏପିପିଆଇ କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଏନେଇ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ।
ଆଦିବାସୀ ପଡ଼ାଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଲାଗି ସେମାନେ ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ସହଯୋଗ ମାଗିଲେ, ଯାହାଦ୍ବାରା ଆଦିବାସୀ ପିଲାଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଇବା ସମ୍ଭବପର ହୋଇପାରିବ।
"ଏହିସବୁନ ଆଦିବାସୀ ପଡ଼ା ଗାଁଗୁଡ଼ିକରେ ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀଗତ ରୋଷେଇ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଆମେ ମୁନିଗୁଡ଼ା ବ୍ଲକ ଶିଶୁ ବିକାଶ ପ୍ରକଳ୍ପ ଅଧିକାରୀ (ସିଡିପିଓ)ଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲୁ। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁସାରେ ମାଆବାପାମାନେ ଅଙ୍ଗନବାଡି କେନ୍ଦ୍ରରୁ ରାସନ୍ ଆଣି ନିଜେ ରୋଷେଇ କରି ସେମାନଙ୍କ ଛୋଟ ଛୋଟ ପିଲାଙ୍କୁ ଦେବେ। ଏଥିରେ ଗର୍ଭବତୀ ଓ ପ୍ରସୂତିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ କରାଯିବାକୁ ଆମେ କହିଲୁ," ବୋଲି କହନ୍ତି ଅନନ୍ତ ସାମନ୍ତ।
ଅଙ୍ଗନବାଡି କେନ୍ଦ୍ରରୁ ରାସନ୍ ଆଣି ପଡ଼ାର ଆଦିବାସୀ ମହିଳାମାନେ ଗାଁରେ ମିଳୁଥିବା ପରିବା ଯୋଗାଡ଼ କରି ରୋଷେଇ କଲେ ଓ ପିଲାଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଦେଲେ।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଟିମ୍ ସଦସ୍ୟମାନେ ଅଙ୍ଗନବାଡି କେନ୍ଦ୍ରରୁ ରାସନ୍ ଆଣିବାରେ ସହଯୋଗ କଲେ, କାରଣ ପଡ଼ାର ମହିଳାମାନେ ଏହା ଆଣିବାକୁ ଏକପ୍ରକାର ଅକ୍ଷମ ଥିଲେ।
"ଅଙ୍ଗନବାଡ଼ି କେବଳ ରାସନ୍ ଦେଉଛି। ହେଲେ ଆମେ ଜାଳେଣି କାଠ ସାଙ୍ଗକୁ ରୋଷେଇ ପାଇଁ ହାଣ୍ଡି, ଅନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ପରିବା ଯୋଗାଇଦେଉଛୁ," ବୋଲି ସ୍ଥାନୀୟ ଅମୂଲ୍ୟ କାଡ୍ରାକା କହନ୍ତି।
କରଡ଼ାପାଙ୍ଗର ଏହି ଅନୁଭୂତି ଟିମକୁ ଏହା ବୁଝିବାରେ ସମର୍ଥ କଲା ଯେ, ଅମ୍ବିକା ଭଳି ଏହି ଅଂଚଳରେ ଆହୁରି ଅନେକ ପିଲା ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଅପପୁଷ୍ଟିର ଶିକାର ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି।
ରାସ୍ତାଘାଟ ସମସ୍ୟା, ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟର ଅଭାବ, ତୈଳବୀଜଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ତଥା ଅଣ୍ଡା ନମିଳିବା ଏହି ପିଲାଙ୍କ ଅପପୁଷ୍ଟିର କାରଣ ବୋଲି ଟିମ୍ ବୁଝିଗଲା।
୨୦୧୬ର ଜାତୀୟ ପରିବାର ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ସର୍ଭେ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାରେ ୬ରୁ ୫୯ ମାସ ଭିତରେ ଥିବା ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ଛୁଆ ଆନାମିଆ ପୀଡ଼ିତ।
ସେହିପରି ୫୨ ପ୍ରତିଶତ ଗର୍ଭବତୀ ଆନାମିଆର ଶିକାର ହୋଇଛନ୍ତି। ପଦପୁଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅମ୍ବିକା କାଡ୍ରାକା ସମେତ ତାଭଳି ଅନେକ ପିଲାଙ୍କୁ ଅପପୁଷ୍ଟିରୁ ବଞ୍ଚିବାର ବାଟ ଦେଖାଇପାରିଛି।
"ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ଅନେକ ଗାଁ ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ ଥିବାବେଳେ ଆହୁରି ଅନେକ ଜଙ୍ଗଲିଆ ଗାଁକୁ ଯିବା ଲାଗି ସବୁଦିନିଆ ବାଟ ବି ନାହିଁ। ଫଳରେ ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ସରକାରୀ ଯୋଜନା ଅନ୍ତର୍ଗତ ପୁଷ୍ଟିକର ଖାଦ୍ୟ ପହଞ୍ଚିବା ଅସମ୍ଭବ ହୋଇପଡୁଛି। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ପଦପୁଷ୍ଟି ବର୍ଷକ ଭିତରେ ପିଲାଙ୍କ ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟରେ ସୁଧାର ଆଣିପାରିଛି," ବୋଲି କହନ୍ତି ଶିକ୍ଷାସନ୍ଧାନର ସଂପାଦକ ଅନୀଲ ପ୍ରଧାନ।
ପୁଷ୍ଟିକର ଖାଦ୍ୟ ସାଙ୍ଗକୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ମାଧ୍ୟମରେ ଛୁଆମାନଙ୍କୁ ବିଶୁଦ୍ଧ ପାନୀୟ ଜଳ ମଧ୍ୟ ଯୋଗାଇଦିଆଯାଉଛି। ସେମାନେ ପରିମଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନେଇ ମଧ୍ୟ ସଚେତନ ହେବାରେ ଲାଗିଛନ୍ତି।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପଦପୁଷ୍ଟି ପାଞ୍ଚଟି ଆଦିବାସୀ ପଡ଼ାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଏବେ ମୁନିଗୁଡ଼ା ବ୍ଲକର ୧୦ଟି ପଞ୍ଚାୟତର ଶହେଟି ପଡ଼ାରେ ବିସ୍ତାର ଲାଭ କରିସାରିଲାଣି।
"ମୁନିଗୁଡ଼ା ବ୍ଲକରେ ଏଭଳି ୧,୦୯୦ଟି ପଡ଼ା ରହିଛି, ଯେଉଁ ପଡ଼ାଗୁଡ଼ିକର ପିଲାଙ୍କୁ ପୁଷ୍ଟିକର ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଇବା ଜରୁରୀ," ବୋଲି କହନ୍ତି ଅନନ୍ତ। ପଦପୁଷ୍ଟି ଚାଲିଥିବାବେଳେ ଅଙ୍ଗନବାଡି କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ତିନି ବର୍ଷରୁ ଛଅ ବର୍ଷର ପିଲାଙ୍କୁ ସ୍କୁଲ୍ ଯିବା ଲାଗି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଛି।
(ରାକ୍ଷୀ ଘୋଷ ଭୁବନେଶ୍ବରର ଜଣେ ସାମ୍ବାଦିକା ଏବଂ ତାଙ୍କର ଏହି ରିପୋର୍ଟଟି ପୂର୍ବରୁ "ଭିଲେଜ୍ ସ୍କୋୟାର୍"ରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇ ସାରିଛି।)
ଭୁବନେଶ୍ବର, ଡିସେମ୍ବର ୨୬ (ଲୋକାଲ ୱାୟାର): ଏଇ ନିକଟରେ ବିବାହ କରିଥିବା କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା ମଦନପୁର ରାମପୁର ଅଞ୍ଚଳର ଆଲ୍ଲାଦିନ୍ ଯେତେବେଳେ ଷୋହଳ ବର୍ଷର ଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ ଅଜିତଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ପଡ଼ିଯାଇଥିଲେ।
ଆଲ୍ଲାଦିନ୍ ଓ ଅଜିତ ପରିବାରଲୋକଙ୍କ କଥା ମାନିଲେ, ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଛୋଟ ବୟସରେ ବାହାଘର ହେଲେ କଣ ସମସ୍ୟା ହୁଏ, ସେ ସଂପର୍କରେ ଜାଣିଗଲେ।
"ଘରଲୋକ କହିଥିଲେ ଆମକୁ ଅଠର ବର୍ଷ ହେଲେ ବାହାହେବାକୁ। ତାଛଡ଼ା କମ୍ ବୟସରେ ବାହାଘର ହେଲେ ଉଭଯ ମାଆ ଆଉ ତାର ଛୁଆଙ୍କର ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ଖରାପ ହୁଏ", ବୋଲି କହନ୍ତି ଆଲ୍ଲାଦିନ୍।
ଏପରିକି ଏହି ସଂପ୍ରଦାୟର ନେତାମାନେ ପୁଅ ବା ଝିଅଙ୍କର ଆଇନଗତ ବିବାହ ବୟସ ହେଲେ ଯାଇ ବାହାଘର କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି।
କିଛିବର୍ଷ ତଳେ କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା ମଦନପୁର ରାମପୁର ବ୍ଲକ୍ ଅନ୍ତର୍ଗତ ରାମପୁର, ନୁନପୁର, ମଦନପୁର, ଦମକଲାକୁଟ୍ଟା ଓ ବମକ ପଞ୍ଚାୟତରେ ରହୁଥିବା ଗଣ୍ଡ ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳର ଚିତ୍ର ଭିନ୍ନ ଥିଲା।
"ଝିଅଙ୍କୁ ମାଆବାପା ବୋଝ ମନେକରୁଥିଲେ ଓ ଶୀଘ୍ର ସେମାନଙ୍କ ବିବାହ ସାରିଦେଉଥିଲେ। ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଅସୁରକ୍ଷା ଓ କୁସଂସ୍କାର ଯୋଗୁଁ ବାଲ୍ୟ ବିବାହ ପ୍ରଥାମ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଚାଲୁରହିଥିଲା," ବୋଲି କହନ୍ତି ଗଣ୍ଡ ଆଦିବାସୀ ସମାଜର ସଂପାଦକ ମେନୁ ପାତ୍ର।
"ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ସବୁ ସଂପ୍ରଦାୟର ନିଜ ନିଜ ସମାଜ ରହିଛି ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କର ନୀତି ନିୟମ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ। ଏହାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସଂପ୍ରଦାୟର ଗାଁଲୋକ ମାନିବାକୁ ବାଧ୍ୟ। ଏହା ଲିଙ୍ଗଗତ ବୈଷମ୍ୟ ବଢ଼ାଉଥିବା ଆମେ ଦେଖିବାକୁ ପାଇଲୁ," ବୋଲି ଆରାଧନା କହିଛନ୍ତି।
ଏସବୁ ସମସ୍ୟା ସଂପର୍କରେ ଆଲୋଚନା ଲାଗି ଏହି ସଂପ୍ରଦାୟର ମହିଳା, ପୁରୁଷ, ଯୁବକ ଯୁବତୀଙ୍କ ସମେତ ଗଣ୍ଡ ଆଦିବାସୀ ସମାଜର ସଭାପତି ଉପେନ୍ଦ୍ର ପାତ୍ର ଏକ ମହାସଭାର ଆୟୋଜନ କରି ନାଓକୁ ଡାକିଥିଲେ।
"ସେହି ମହାସଭାରେ ଆମେ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଥିଲୁ ଯେ, ବାଲ୍ୟ ବିବାହ ଉଭୟ ପୁଅ ଓ ଝିଅର ଜୀବନ ଉପରେ କୁପ୍ରଭାବ ପକାଉଛି। ଏପରିକି ସେଠାରେ ଆମେ କିଛି ଯୁବକ ଯୁବତୀଙ୍କ ମତ ବି ନେଇଥିଲୁ। ଏପରିକି ଆମେ ଏନେଇ ରହିଥିବା ଆଇନକାନୁନ ବାବଦରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଅବଗତ କରିଥିଲୁ," ବୋଲି ଆରାଧନା କହିଛନ୍ତି।
ଆକ୍ସନ୍ ଇଣ୍ଡିଆର ସହଯୋଗରେ ନାଓର ହସ୍ତକ୍ଷେପ ପରେ ବର୍ଷକ ତଲେ ଗଣ୍ଡ ସମାଜ ବିଧିବଦ୍ଧ ଭାବେ ବାଲ୍ୟବିବାହ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇ ଝିଅଙ୍କୁ ସ୍କୁଲ ପଠାଉଛି।
ମେନୁ ପାତ୍ରଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଏବେ ସମସ୍ତଙ୍କର ମାନସିକତା ବଦଳିବା ସହ ଗଣ୍ଡ ସମାଜ ବାଲ୍ୟ ବିବାହ ବିରୋଧରେ ଏକ୍ ହୋଇଛି।
"ଆଗକୁ ବୈଠକକୁ ଯିବା ଲାଗି ଆମକୁ ଅନୁମତି ମିଳୁନଥିଲା। ଏବେ ଆମେ ବୈଠକରେ ସାମିଲ ହୋଇ ନିଷ୍ପତ୍ତି ବି ନେଉଛୁ। ଅନ୍ୟମାନେ ଆମକୁ ଶୁଣୁଛନ୍ତି ମଧ୍ୟ," ବୋଲି କହନ୍ତି ସ୍ଥାନୀୟ ମହିଳା ଶିବରାତ୍ରି ପାତ୍ର।
"ଘରୋଇ ହିଂସାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ଥିଲା ନିଶା। ଏହାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଆମେ ପୂରା ଅ଼୍ଚଳରେ ମଦ କାରବାର ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛୁ। ଯିଏ ମଦ ବିକିବେ, ତାଙ୍କୁ ୧୦ ହଜାର ଟଙ୍କା ଜରିମାନା ଦେବାକୁ ହେବ," ବୋଲି କହିଛନ୍ତି ମେନୁ ପାତ୍ର।
ଆଗରୁ ଯେତେବେଳେ ଘରୋଇ ହିଂସା ମାମଲା ଗଣ୍ଡ ସମାଜ ନିକଟକୁ ଆସୁଥିଲା, ସେତେବେଳେ ସମାଜର ନିଷ୍ପତ୍ତି ପ୍ରାୟତଃ ପୁରୁଷ ସପକ୍ଷରେ ଯାଉଥିଲା, ହେଲେ ଏବେ ମହିଳାମାନେ ବି ସେମାନଙ୍କ ପକ୍ଷ ରଖୁଛନ୍ତି ଓ ସେମାନେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ବି ଶୁଣାଉଛନ୍ତି।
ଦ୍ବାଦଶ ଶ୍ରେଣୀ ପାଠପଢ଼ା ପୂର୍ବରୁ ପୁଅ କିମ୍ବା ଝିଅ ବିବାହ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଗଣ୍ଡ ସମାଜ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ମଧ୍ୟ ନେଇଛି।
ପିଲାଙ୍କୁ ପାଠପଢ଼ ଯେତ୍ରରେ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ତଥା ସ୍ବାବଲମ୍ବୀ ହେବା ଲାଗି ପୁଅ ଓ ଝିଅମାନେ ବାଳିକା ଓ ବାଳକ ମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟ ଗଠନ କରିଛନ୍ତି।
"ଆମେ ଏହି ମଣ୍ଡଳରେ ଆମ ପାଠପଢ଼ା ସଂପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କରିବା ସାଙ୍ଗକୁ କ୍ୟାରିୟର୍ ବାବଦରେ ବି ଅନେକ କଥା ଆଦାନପ୍ରଦାନ କରିପାରୁଛୁ," ବୋଲି କହନ୍ତି ଦ୍ବାଦଶ ଶ୍ରେଣୀରେ ପଢୁଥିବା ଏକ ବାଳିକା ମଣ୍ଡଳର ମୁଖ୍ୟ ଯାଜ୍ଞସେନୀ ପାତ୍ର।
ଭୁବନେଶ୍ବର, ଡିସେମ୍ବର ୨୦ (ଲୋକାଲ ୱାୟାର): ନିକଟରେ କିଣା ହୋଇଥିବା ବାଇକ୍ ଯୋଗେ ବିଜୟ ନାୟକ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଶିବକୁ ମୟୂରଭଂଜ ଜିଲ୍ଲା ଚିକିଟାମାଟିରେ ଲୋଧା ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲାହୋଇଥିବା ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ନେଇ ଆସିଥିଲେ।
ହଷ୍ଟେଲରେ ରହିବା ଲାଗି ଶିବର ବୟସ କମ୍ ଥିଲେ ବି ବିଜୟ ଭାବିଥିଲେ ଛୋଟବେଳୁ ଆବାସିକ ସ୍କୁଲରେ ରହିଲେ ପୁଅ ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ସଠିକ୍ ଆଚାର ବ୍ୟବହାର ଶିଖିପାରିବ, ଯାହା ତାଙ୍କ ଗାଁରେ ସମ୍ଭବପର ନୁହେଁ।
ସେ ନିଜେ ଯେତେବେଲେ ସାନ ଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ଭଳି ଲୋଧା ଆଦିବାସୀ ସଂପ୍ରଦାୟର ପିଲାଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ, ବହିପତ୍ର ଓ ସ୍କୁଲ ପୋଷାକ ଦେବା ଭଳି ସରକାରୀ ଯୋଜନା ନଥିଲା, ତେଣୁ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଯୋଗେ ବିଜୟ ସ୍କୁଲ ଦ୍ବାର ମାଡ଼ିପାରିନଥିଲେ।
ବିଜୟ ଲୋଧା ଆଦିବାସୀ ସଂପ୍ରଦାୟର ଲୋକ, ବ୍ରିଟିଶ ଉପନିବେଶ ଶାସନ କାଳରେ ଏହି ସଂପ୍ରଦାୟର ଲୋକେ ଡକାୟତି କରି ଚଳୁଥିବା ଆକ୍ଷେପ କରାଯାଉଥିଲା।
ହେଲେ ଏବେ ସରକାରୀ ସହାୟତାରେ ଏହି ସଂପ୍ରଦାୟର ପିଲାମାନେ ପାଠ ପଢ଼ିଲେଣି, ଏପରିକି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଭଳି କ୍ରୀଡ଼ା କ୍ଷେତ୍ରରେ ବି ନାଁ କମାଇବା ସହ କେହି କେହି ଚାକିରି ବାକିରି ବି କଲେଣି।
ମୟୂରଭଂଜ ଜିଲ୍ଲା ଉଖଲଗାଡ଼ିଆ ପଞ୍ଚାୟତ ସନସାସଲ ଗାଁରେ ରହୁଥିବା ଲୋଧା ସଂପ୍ରଦାୟର ମୁଖିଆ କଳାଚନ୍ଦ (୭୯) କହନ୍ତି, ଷାଠିଏ ଦଶକରେ ସେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସଂପ୍ରଦାୟର କିଛି ଯୁବକ ମିଶି ଡକାୟତି କରୁଥିଲେ।
ପାଖ ଜଙ୍ଗଲେ ଲୁଚି ରହି ସେଠାରେ ସେମାନେ ଡକାୟତି କରି ଆଣିଥିବା ଟଙ୍କା ଓ ଅନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଭାଗବଣ୍ଟା କରୁଥିଲେ।
କିଛି ବର୍ଷ ପରେ ସେ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ଚୋରି ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ହେଲେ ସେମାନଙ୍କୁ କେଉଁଠି ହେଲେ କାମ ମିଳିଲାନାହିଁ, ପରିବାର ଚଳାଇବା ମୁସ୍କିଲ୍ ହୋଇପଡ଼ିଲା।
୨୦୧୬ରେ ତତ୍କାଳୀନ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାପାଳ ରାଜେଶ ପାଟିଲ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ଆଦିବାସୀ ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ଲୋଧା ଉନ୍ନୟନ ଏଜେନ୍ସି ସହ ମିଶି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ସ୍ବେଚ୍ଛାସେବୀ ସଙ୍ଗଠନ ଶିକ୍ଷାସନ୍ଧାନକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ।
"ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଲୋଧା ଜନଜାତି ସହ କାମ କରିବା ଆମ ପାଇଁ ଏତେ ସହଜ ନଥିଲା। କାରଣ ଆଗରୁ ଏମାନେ ଚୋରି ଡକାୟତି ଭଳି ପେସା ଆପଣେଇଥିବାରୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଆଢୁଆଳରେ ରହିବାକୁ ସବୁବେଳେ ପସନ୍ଦ କରୁଥିଲେ," ବୋଲି କହନ୍ତି ଶିକ୍ଷାସନ୍ଧାନର ଏକ ପ୍ରକଳ୍ପ ନବଦିଗନ୍ତର ମୁଖ୍ୟ ଅନିଲ ପ୍ରଧାନ।
ଅନିଲଙ୍କ କହିବା ହିସାବରେ, "ଆମେ ଆସି ଦେଖିଲୁ ଏମାନଙ୍କର ନିଜ ଉପରେ ବିଶ୍ବାସ ଓ ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ବି କମ୍। ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତେ ମଦ ପିଉଥିଲେ।
"ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ଶୂଳିଆପଦା ଓ ମୋରଡ଼ା ବ୍ଲକର ଆଠ ଖଣ୍ଡ ଗାଁରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଲୋଧା ସଂପ୍ରଦାୟର ପ୍ରାୟ ୩୫୦୦ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବା ବି ମୁସ୍କିଲ୍ ଥିଲ୍।
ତେବେ ଶିକ୍ଷା, କ୍ରୀଡ଼ା ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଜରିଆରେ କରି ଆମେ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନଧାରଣ ମାନ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ପ୍ରୟାସ କଲୁ।
ଯେତେବେଳେ ବରଖଣ୍ଡ ପଞ୍ଚାୟତ ଅନ୍ତର୍ଗତ ତିଆନସି ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଶିକ୍ଷାସନ୍ଧାନ ତାର କାମ ଆରମ୍ଭ କଲା, ସେତେବେଳେ ୧୮ ଜଣ ଲୋଧାପିଲା ଏଠାରେ ପଢୁଥିଲେ।
"ପିଲାମାନେ ସଫାସୁତୁରା ରହୁନଥିବାରୁ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଥମେ ଶିକ୍ଷକମାନେ କ୍ଲାସରୁମରେ ଧୂପକାଠି ଲଗାଇ ପାଠ ପଢ଼ାଉଥିଲେ, ଆଉ ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କର ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କୌଣସି ପ୍ରକାର ଆଗ୍ରହ ନଥିଲା" ନବଦିଗନ୍ତ ପ୍ରକଳ୍ପ ସହ ସଂପୃକ୍ତ ନାରାୟଣ ବେହେରା କହନ୍ତି।
ନାରାୟଣ କହନ୍ତି, "ସ୍କୁଲରେ ସୁସ୍ଥ ପରିବେଶ ତିଆରି କରିବାକୁ ଆମେ ସ୍କୁଲରେ ଭୋଜିଭାତ ଓ ନାଚଗୀତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସବୁ ଆୟୋଜନ କଲୁ।
ପିଲାଙ୍କୁ ସଫାସୁତୁରା ରଖିବା, ସେମାନଙ୍କ ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟର ଯତ୍ନ ନେବା ଓ ଶୃଙ୍ଖଳା ଶିଖେଇବା ଲାଗି ଏଠାରେ ଜଣେ ସହାୟିକା ଥିଲେ।
"ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଏହି ସ୍କୁଲରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲି, ସେତେବେଳେ ଏଠାରେ ପ୍ରଥମରୁ ପଞ୍ଚମ ଶ୍ରେଣୀ ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ବୟସର ୭୦ ଜଣ ପିଲା ଥିଲେ।
ଏପରିକି ସେମାନେ ଗାଧଉନଥିଲେ କି ଲୁଗାପଟା ସଫା କରୁନଥିଲେ। ହେଲେ ଏବେ ସବୁକିଛି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ବଦଳିଯାଇଛି," ବୋଲି କୁହନ୍ତି ସ୍କୁଲର ସହାୟିକା ଶାନ୍ତିଲତା।
ଏବେ ପିଲାମାନେ ସଫାସୁତୁରା, ସ୍କୁଲ ପରିବେଶ ବି ପରିସ୍କାର ପରିଚ୍ଛନ୍ନ ଆଉ ପିଲାଙ୍କ ଭିତରେ ପାଠପଢ଼ା ପ୍ରତି ବେଶ୍ ଆଗ୍ରହ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି।
ଏକଦା ଏହି ସ୍କୁଲରେ ପଢୁଥିବା ନେଦାମ ଗାଁର ରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତାଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଗାଁ ସ୍କୁଲ ଅପେକ୍ଷା ଏହି ଆବାସିକ ସ୍କୁଲର ପରିବେଶ ଓ ପାଠପଢ଼ା ବେଶ୍ ଭଲ।
ସେ ମାଟ୍ରିକରେ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀରେ ପାଶ୍ କରିବା ସହ ରାଜ୍ୟସ୍ତରୀୟ ଆଦିବାସୀ ପିଲାଙ୍କ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ସରଗିଫୁଲରେ ନିଜ ପ୍ରତିଭାର ପରିଚୟ ଦେଇ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରିଛନ୍ତି।
"ମୁଁ ଚାହେଁ, ମୋ ସଂପ୍ରଦାୟର ଆହୁରି ଅନେକ ଝିଅ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ପାଆନ୍ତୁ। ଏହା ମଧ୍ୟ ବାଲ୍ୟ ବିବାହ ପ୍ରଥାକୁ ରୋକିବାରେ ସହାୟକ ହେବ," ବୋଲି କୁହନ୍ତି ଗଙ୍ଗା।
ତାଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଶିକ୍ଷାର ଅଭାବ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଯୋଗୁଁ ତାଙ୍କ ସଂପ୍ରଦାୟରେ ବାଲ୍ୟ ବିବାହ ନିତିଦିନିଆ ଘଟଣା ପାଲଟିସାରିଥିଲା।
"ଅନ୍ୟ ସଂପ୍ରଦାୟର ଲୋକଙ୍କ ସହ ଲୋଧାମାନେ କିଭଳି ଭାବର ଆଦାନପ୍ରଦାନ କରିବେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସହ ମିଶିବେ, ଏହା ଆମର ପ୍ରଥମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା।
ଏଥିପାଇଁ ଆମେ ଏହି ସଂପ୍ରଦାୟର ପିଲାମାନେ କିପରି କ୍ରୀଡ଼ା ପ୍ରତି ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ଆକର୍ଷିତ ହେବେ, ସେହି ଉଦ୍ୟମ କଲୁ। ମୟୂରଭଞ୍ଜରେ ଫୁଟବଲର ପ୍ରଚାରପ୍ରସାର ବେଶି ଥିବାରୁ ଆମେ ଏହି କେଳପ୍ରତି ସେମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲୁ," ବୋଲି କହନ୍ତି ନବଦିଗନ୍ତର ପ୍ରକଳ୍ପ ସଂଯୋଜିକା ସ୍ବାଗତିକା ଭୂୟାଁ।
ଜଣେ କୋଚଙ୍କ ଦ୍ବାରା ନିୟମିତ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ପରେ ଲୋଧା ପିଲାମାନଙ୍କର ୧୨ଟି ଫୁଟବଲ୍ ଟିମ୍ ହୋଇସାରିଛି। ଚଳିତ ବର୍ଷ ଦୁଇଟି ବାଳିକା ଫୁଟବଲ୍ ଟିମ୍ ମଧ୍ୟ ଗଠିତ ହୋଇସାରିଛି।
ପିଲାଙ୍କ ଭିତରେ ଆତ୍ମସ୍ବାଭିମାନ, ସାହସ ଓ ନେତୃତ୍ବ ନେବାର ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି ଲାଗି କୁକୁଡ଼ା କପ୍ ଫୁଟବଲ୍ ଟୁର୍ଣ୍ଣାମେଣ୍ଟର ଆୟୋଜନ କରାଯାଉଛି, ଏଥିରେ ବିଜୟୀ ଦଳକୁ ପୁରସ୍କାରସ୍ବରୂପ କୁକୁଡ଼ା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଛି।
ଯେତେବେଳେ ଆମ ସଂପ୍ରଦାୟର ଲୋକେ ଆମକୁ ଖେଳ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଆମେ ଗର୍ବ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲୁ," ବୋଲି କହନ୍ତି ଜଣେ ଫୁଟବଲର୍ ବାସୁଦେବ ନାଏକ।
ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଆମେ ଅନେକ ଯୁବକଙ୍କୁ ନିଶା ନିବାରଣ କେନ୍ଦ୍ର ପଠାଇବା ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲୁ ଆଉ ଏବେ ଅନେକ ଯୁବକ ମଦ ଛାଡ଼ିସାରିଲେଣି," ବୋଲି କହିଛନ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସହଯୋଗୀ ଶିଶିର ସାମନ୍ତରାୟ।
ଜୀବନଧାରଣର ଅନ୍ୟ ସାଧନ ସାଙ୍ଗକୁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଯୋଗାଇଦିଆଯିବା ଫଳରେ ଲୋଧା ସଂପ୍ରଦାୟର ଯୁବକମାନେ ଏବେ ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟବସାୟରେ ହାତ ଦେଇ ବେଶ୍ ସୁସ୍ଥ ଜୀବନଯାପନ କରୁଛନ୍ତି।
ସେହିପରି ଯୁବତୀମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ନିଜକୁ ନିଯୋଜିତ କରି ନିଜ ନିଜ ଆତ୍ମବିଶ୍ବାସ ବଢ଼ାଇଚାଲିଛନ୍ତି।
"ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ କ୍ଷେତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କଲୁ, ସେତେବେଳେ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଲୁ ଯେ, ହାତରେ କାମଧନ୍ଦା ନଥିବାରୁ ଅନେକ ଲୋଧା ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟକୁ ଦାଦନ ଖଟି ଯାଉଛନ୍ତି ଆଉ କିଛି ଲୋକ ସବାଇଘାସ ଚାଷ କରୁଥିଲେ ବି ବଜାର ପାଉନାହାନ୍ତି।
ଏହାକୁ ନଜରରେ ରଖି ଆମେ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିକଳ୍ପ ଜୀବନଧାରଣର ସାଧନ ଦେବାର ଚେଷ୍ଟା କଲୁ," ବୋଲି କହିଛନ୍ତି ଅନିଲ ପ୍ରଧାନ।
ପୂର୍ବରୁ ଦାଦନ ଖଟିଯାଉଥିବା ଧାବଣି ଗାଁର ବାବୁଲି ମଲ୍ଲିକ ଚଳିତ ବର୍ଷ ନବଦିଗନ୍ତର ଆ୍ତିଖ ସହାୟତାରେ ଗାଁରେ ଏକ କିରାନା ଦୋକାନ କରି ଦୈନିକ ପାଞ୍ଚ ଶହ ଟଙ୍କା ରୋଜଗାର କରୁଛନ୍ତି।
ଏଥିପାଇଁ ମୋର ବେପାର ଆଗ ଅପେକ୍ଷା ବେଶ୍ ବଢ଼ିଛି ଆଉ ମୁଁ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ଟଙ୍କା ରଖି ନିକଟରେ ଗୋଟେ ବାଇକ୍ କିଣିଛି," ବୋଲି କହନ୍ତି ବାବୁଲି।
ଭୁବନେଶ୍ବର, ଡିସେମ୍ବର ୧୭ (ଲୋକାଲ ୱାୟାର): ଗାଁରେ କାମଧନ୍ଦା ନଥିବାରୁ ଓଡ଼ିଶାର ଅନ୍ୟତମ ଦାଦନପ୍ରବଣ ଜିଲ୍ଲା ନୂଆପଡ଼ାର କୋମନା ବ୍ଲକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଟିକରପଡ଼ା ଗାଁର ଚମରୁ ପହରିଆ (୬୦) ଅନ୍ୟକିଛି ଦାଦନ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ସହ ଗତ ଜୁଲାଇରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ନାଗପୁର ଯାଇଥିଲେ।
କିଛିଦିନ କାମ କରିବା ପରେ ଯେତେବେଳେ ଚମରୁ ପାଉଣା ପାଇଁ କହିଲେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ସେଠାକୁ ନେଇ ଯାଇଥିବା ଦୁଇ ଜଣ ଦଲାଲ ତାଙ୍କୁ ପାନୀୟରେ ନିଶାଦ୍ରବ୍ୟ ମିଶାଇ ପିଇବାକୁ ଦେଇଥିଲେ।
ଚମରୁ ଯେତେବେଳେ ଅଚେତ ହୋଇପଡ଼଼ିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଦଲାଲମାନେ ତାଙ୍କ ହାତର ତିନିଟି ଓ ଡାହାଣ ପାଦର ପାଞ୍ଚଟି ଆଙ୍ଗୁଠି କାଟିନେଇ ତାଙ୍କୁ ଗୁରୁତର ଅବସ୍ଥାରେ ନାଗପୁର ଷ୍ଟେସନରେ ଛାଡ଼ିଚାଲିଯାଇଥିଲେ।
ନୂଆପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ଦାଦନ ଶ୍ରମିକ ଓ ମଣିଷ ଚାଲାଣ ଉପରେ କାମ କରୁଥିବା ସ୍ଥାନୀୟ ସମାଜସେବୀ ଆଶିଷ କୁମାର ଜିତଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଗାଁରେ କିଛି କାମ ନଥିବାରୁ ଚମରୁ ଖୁବ୍ କଷ୍ଟରେ ଗାଁରେ ଏକୁଟିଆ ଜୀବନ ବିତାଉଛନ୍ତି।
ତେବେ ପହରିଆଙ୍କ ଭଳି ଶ୍ରମିକମାନେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ କାମଧନ୍ଦା ଅନ୍ବେଷଣରେ ଯାଉଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଏମାନଙ୍କୁ ଗୋତି ଶ୍ରମିକ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିବା ଅଭିଯୋଗକୁ କିନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ସ୍ବୀକାର କିବାକୁ ନାରାଜ।
ବାହାର ରାଜ୍ୟରେ ଚମରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଯାହା ଘଟିଲା, ସେହିଭଳି ଆହୁରି କିଛି ଘଟଣା ଘଟିବା ପରେ ଏବେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଶ୍ରମିକ ଦଲାଲମାନଙ୍କୁ ଗିରଫ କରିବା ସହ ଏମ୍.ଜି.ନରେଗା ଯୋଜନାରେ ଲୋକଙ୍କୁ କାମ ଯୋଗାଇଦେବା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି।
"ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଭଳି ସେ ନିଜ ପେଟପାଟଣା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ଯିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ। ତେବେ ଦଲାଲମାନେ ତାଙ୍କ ଏହି ଦୁସ୍ଥିତିର ଫାଇଦା ଉଠାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ଚମରୁଙ୍କୁ ଭଲ ପାରିଶ୍ରମିକ ସାଙ୍ଗକୁ ଖାଦ୍ୟ ବି ଯୋଗାଇଦେବେ ବୋଲି କହିଥିଲେ" ବୋଲି କହନ୍ତି ଜିତ୍।
ଚମରୁଙ୍କ ଭଳି ବଲାଙ୍ଗିର ଜିଲ୍ଲା ବେଲପଡ଼ା ବ୍ଲକ୍ ଗିଦମାଲର ବୃନ୍ଦାବନ ବରିହା ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଲିଆବନି ଚାରି ପୁଅଝିଅଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗରେ ଧରି ଗତବର୍ଷ ତେଲେଙ୍ଗାନାର ଏକ ଇଟାଭାଟିରେ କାମ କରିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଏହାର କିଛି ମାସ ପରେ ଇଟାଭାଟିର ଧୂଆଁ ଓ ଧୂଳି ଯୋଗୁଁ ବୃନ୍ଦାବନଙ୍କ ସାତ ମାସର ପୁଅ ଶ୍ବାସକ୍ରିୟାଜନିତ ସମସ୍ୟାରେ ପଡ଼ିଥିଲା।
ସ୍ବାମୀସ୍ତ୍ରୀ ଯେତେ ନେହୁରା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଛୁଆକୁ ଡାକ୍ତରଖାନା ନେବା ଲାଗି ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁମତି ମିଳନଥିଲା ଓ ସେହି ସମାନ ପରିବେଶରେ କାମ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରାଯାଇଥିଲା।
"ଯେତେବେଳେ ବୃନ୍ଦାବନଙ୍କ ପୁଅ ସେହି ଅସୁସ୍ଥତାବଶତଃ ପ୍ରାଣ ହରାଇଲା, ସେତେବେଳେ ବି ସେମାନଙ୍କୁ ଗାଁକୁ ଛଡ଼ାଗଲା ନାହିଁ ଓ ସ୍ବାମୀସ୍ତ୍ରୀ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ସେହି ଇଟାଭାଟି ପରିସରରେ ହିଁ ପୁଅର ମୃତେଦହକୁ ପୋତି ଦେଇଥିଲେ," ବୋଲି କହନ୍ତି ବଲାଙ୍ଗିର ଜିଲ୍ଲାର ଦାଦନ ସମସ୍ୟା ଉପରେ କାମ କରୁଥିବା ସୁରେନ୍ଦ୍ର ଛେତ୍ରିଆ।
"ବାହାର ରାଜ୍ୟର ଇଟାଭାଟିଗୁଡ଼ିକରେ କାମ କରିବାକୁ ଯାଉଥିବା ଅଧିକାଂଶ ଶ୍ରମିକଙ୍କୁ ସେଠାରେ ଗୋତି ଶ୍ରମିକ ଭାବେ କାମ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରାଯାଏ।
ତେଣୁ ସେମାନେ ସେସବୁ ସ୍ଥାନରୁ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଗୋତିଶ୍ରମିକ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ," ବୋଲି କହିଛନ୍ତି କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲାରେ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ପାଇଁ କାମ କରୁଥିବା ସାମାଜିକକର୍ମୀ ଦିଲ୍ଲୀପ ଦାସ।
ପହରିଆଙ୍କ ସମେତ ଆହୁରି ଅନେକଙ୍କୁ ଗୋତିଶ୍ରମିକ ଥଇଥାନ ଆଇନ ବଳରେ ଥଇଥାନ କରିବା ଲାଗି ୨୦୧୪ରୁ ଦିଲ୍ଲୀପ ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର କମିଶନରେ ୧୭୦ଟି ପିଟିସନ୍ ଦାଖଲ କରିସାରିଲେଣି।
ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଯେତେ ନିର୍ଯାତିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ପେଟ ପାଇଁ ପୁଣି ବାହାର ରାଜ୍ୟକୁ ଖଟିବାକୁ ବାହାରିଯାଉଛନ୍ତି" ବୋଲି କହନ୍ତି ଦିଲ୍ଲୀପ।
ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ, ଚମରୁଙ୍କ ନିର୍ଯାତନାର କାହାଣୀକୁ ନେଇ ବେଶ୍ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେବା ପରେ ତାଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା ଲାଗି ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ରେଡକ୍ରସ ପାଣ୍ଠିରୁ ୨୦ ହଜାର ଟଙ୍କା ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ବି ବର୍ତ୍ତମାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ତାହା ପାଇନାହାନ୍ତି।
ସୁରେନ୍ଦ୍ର ଛେତ୍ରିଆଙ୍କ ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ଦାଦନ ଉଦ୍ଧାର ଅଭିଯାନରେ ବୃନ୍ଦାବନଙ୍କ ପରିବାରକୁ ତେଲେଙ୍ଗାନା ଇଟାଭାଟିରୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ବି ଗୋତି ଶ୍ରମିକ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ପାଇପାରିନାହାନ୍ତି।
"ଏବେ ବୃନ୍ଦାବନ ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଗାଁରେ ମୂଲ ଲାଗି ଚଳୁଛନ୍ତି। ସାତ ମାସର ପୁଅକୁ ହରାଇବା ପରେ ସେମାନେ ଆଉ ଦାଦନ ଖଟିଯିବାକୁ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି" ବୋଲି ଛେତ୍ରିଆ କହିଛନ୍ତି।
ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ପ୍ରଭାବ ଓ କାମର ଅଭାବ ବଲାଙ୍ଗିର, କଳାହାଣ୍ଡି, ନୂଆପଡ଼ା ଓ ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଗରିବଙ୍କୁ ଭିଟାମାଟି ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟକୁ ଯିବା ପାଇଁ ବାଧ୍ୟ କରୁଛି।
ବିଭିନ୍ନ ମାନବାଧିକାର ସଂଗଠନଙ୍କ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ପ୍ରତିବର୍ଷ ପଶ୍ଚିମଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାୟ ୩ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ପଡ଼ୋଶୀ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ କାମଧନ୍ଦା ତଲାସରେ ଯାଉଛନ୍ତି ଆଉ ଏମାନେ ବିଶେଷକରି ଇଟାଭାଟିଗୁଡ଼ିକରେ ହିଁ କାମ କରନ୍ତି।
ଆଖପାଖ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଏସବୁ ଜିଲ୍ଲା ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ବୌଦ୍ଧ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁରର ଶତାଧିକ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଦାଦନ ଖଟିବାକୁ ବାହାରିଲେଣି।
ପ୍ରଥମ ଥର ଲାଗି ଗତ ଅକ୍ଟୋବରରେ ନୂଆପଡ଼ା ଓ ବଲାଙ୍ଗିର ଜିଲ୍ଲାରୁ ଓଡ଼ିଶା ପୁଲିସ ୪୧ ଜଣ ଶ୍ରମିକ ଦଲାଲ ଓ ଦାଦନ ସର୍ଦ୍ଦାରଙ୍କୁ ଗିରଫ କରିଛି।
ବେଆଇନ ଶ୍ରମିକ ଚାଲାଣ ରୋକିବା ଲାଗି ଏହା ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କର ଏକ ଅଭିଯାନ ବୋଲି ପୁଲିସ ସେତେବେଳେ ସାମ୍ବାଦିକ ସମ୍ମିଳନୀରେ କହିଥିଲା।
କିଛି ମାସ ତଳେ ବଲାଙ୍ଗିର ଜିଲ୍ଲାର ଦାଦନ ଶ୍ରମିକ କେନାଲୁ ମଲ୍ଲିକଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ପୁଲିସକୁ ଏହି ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲା।
"ପୁଲିସର ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ସ୍ବାଗତଯୋଗ୍ୟ। କାରଣ ଦଲାଲ ଓ ଶ୍ରମିକ ସର୍ଦ୍ଦାରମାନେ ଗିରଫ ହେଲେ ଏସବୁ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମନରେ ଡର ରହିବ ଓ ସେମାନେ ଲୋକଙ୍କୁ ଶୋଷଣ କରିବେ ନାହିଁ। ଦାଦନପ୍ରବଣ ସବୁ ଜିଲ୍ଲାରେ ପୁଲିସ ଏହି ଅଭିଯାନ ଚାଲୁକରିବା କଥା", ବୋଲି କହନ୍ତି ଦିଲ୍ଲୀପ।
ଦିଲ୍ଲୀପ ଦାସଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଲୋକଙ୍କୁ ନିଜ ଗାଁରେ କାମ ଦେବା ଲାଗି ସରକାର ନିଶ୍ଚିତ କରିପାରିଲେ ଲୋକେ ଆଉ ଦଲାଲଙ୍କ କଥାରେ ପଡ଼ିବେ ନାହିଁ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଲୋଭନୀୟ କଥାରେ ପଡ଼ି ବାହାର ରାଜ୍ୟରେ ନିର୍ଯାତିତ ହେବେ ନାହିଁ। ନିୟମିତ କାମଧନ୍ଦାର ଅଭାବ, ଅନିୟମିତ ମଜୁରୀ ପ୍ରଦାନ ଓ ଦୁର୍ନୀତି ଯୋଗୁଁ ଶ୍ରମିକମାନେ ଏମ୍.ଜି.ନରେଗାରେ କାମ କରିବାକୁ ମନ ବଳାଉନାହାନ୍ତି।
"ସରକାର ଏମ୍.ଜି. ନରେଗା ସ୍କିମରେ ଗାଁଗାଁରେ ଅଧିକ କାମ କରାଇ ଲୋକଙ୍କୁ ନିୟମିତ ଭାବେ ମଜୁରୀ ପ୍ରଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ ଏହାର ସମାଧାନ ହୋଇପାରିବ। ନଚେତ୍ ଲୋକେ ଗୋତି ଶ୍ରମିକ ଭାବେ ବାହାର ରାଜ୍ୟକୁ ଯିବା ପାଇଁ ବାଧ୍ୟ ହେବେ," ବୋଲି ଦିଲ୍ଲୀପ କହନ୍ତି।
ବଲାଙ୍ଗିର, କଳାହାଣ୍ଡି, ନୂଆପଡ଼ା ଓ ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାରେ ଦାଦନ ସମସ୍ୟା ରୋକିବାକୁ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଏକ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଯୋଜନା କରିଛନ୍ତି।
ଏସବୁ ଜିଲ୍ଲାର ୨୦ଟି ବ୍ଲକ୍ ଅନ୍ତର୍ଗତ ୪୭୭ଟି ପଞ୍ଚାୟତକୁ ଏମ୍.ଜି. ନରେଗାରେ ବାର୍ଷିକ ଦେଢ଼ ଶହ ଦିନ ବଦଳରେ ଦୁଇ ଶହ ଦିନ କାମ ଯୋଗାଇଦେବା ବ୍ୟବସ୍ଥା ହୋଇଛି।
ଏବେ ଏହି ଯୋଜନାରେ ଶ୍ରମିକଙ୍କୁ ଦୈନିକ ୧୮୮ ଟଙ୍କା ମଜୁରୀ ମିଳୁଥିବାବେଳେ ନୂଆ ଯୋଜନା ଅନୁସାରେ ସେମାନେ ଦୈନିକ ୨୮୬ ଟଙ୍କା ୩୦ ପଇସା ପାଇବା ବ୍ୟବସ୍ଥା ହୋଇଛି।
