ଯଦି ଆମେ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତର ଅର୍ଥନୀତି ଏବଂ ନୈତିକତା ବିଷୟରେ କହିବା, ତେବେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅନେକାଂଶରେ ଏହାର ପିତା କୁହାଯାଏ। କୌଟିଲ୍ୟାଙ୍କ ନୀତି ଆଧାରରେ ଅନେକ ରାଜା ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ଶାସନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏହି ନୀତି ଆଧାରରେ ଚାଣକ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରଗୁପ୍ତ ମର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ରାଟ ଭାବରେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ନୈତିକତା ଅନୁଯାୟୀ, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଚାଣକ୍ୟ କେବଳ ଜୀବନକୁ ସହଜ କରିବାର ଉପାୟ କହି ନାହାଁନ୍ତି,
ଏବଂ ନିଜ ମାଲିକର ଉଦାରତାର ଭୁଲ ଫାଇଦା ଉଠାଏ, ଏହିପରି ସେବକ ସହିତ ଅତି ସତର୍କ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହିପରି ସେବକ ଆପଣଙ୍କୁ ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ଅସୁବିଧାରେ ପକାଇପାରେ।ଦ୍ବିତୀୟରେ ଦୁଷ୍କର୍ମକାରୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଚାଣକ୍ୟ ନୀତିଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ପତ୍ନୀ ଯୋଗ୍ୟ ହେବା ଏବଂ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସଫଳତା ପାଇଁ ସହଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସକ୍ଷମ ଏବଂ ଦକ୍ଷ,
ସେ ପୃଥିବୀରେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ଅନ୍ୟ ପଟେ, ଯେତେବେଳେ ପତ୍ନୀ ପ୍ରତାରଣା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି, ନିଜର ଦାୟିତ୍ୱକୁ ଅଣଦେଖା କରନ୍ତି ଏବଂ ଭୁଲ୍ ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ସର୍ବଦା ଏପରି ପତ୍ନୀଙ୍କ ପ୍ରତି ସତର୍କ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଚାଣକ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଆଚରଣର ପତ୍ନୀ ମୃତ୍ୟୁ ସହିତ ସମାନ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୋଇଯାଏ। ତୃତୀୟରେ ମିଛ ବନ୍ଧୁ ଚାଣକ୍ୟ ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ, ବନ୍ଧୁତା କରିବା ସମୟରେ ବହୁତ ସତର୍କ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ପ୍ରକୃତ ବନ୍ଧୁ ହିଁ ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ଛିଡା ହୁଅନ୍ତି ଆବଶ୍ୟକ ସମୟରେ ଉପଯୁକ୍ତ ପରାମର୍ଶ ଦିଅନ୍ତୁ। ତୁମର ଦୁଖକୁ ଦୁଖ ଭାବରେ ବିବେଚନା କର ଏବଂ ଏହା ହେଉଛି ପ୍ରକୃତ ବନ୍ଧୁ ହେବାର ସଙ୍କେତ ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତି କେବେହେଲେ ଏପରି ବନ୍ଧୁ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯିଏ ଭୁଲ୍ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥାଏ ତୁମକୁ ମିଛ କହିଥାଏ ଏବଂ ନିଜର ସ୍ୱାର୍ଥ ଏବଂ ଆଗ୍ରହ ପାଇଁ ଗମ୍ଭୀର ରହିଥାଏ ଚାଣକ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏପରି ବନ୍ଧୁ ଭବିଷ୍ୟତରେ କେବଳ କ୍ଷତି ଘଟାଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ତେଣୁ ଏହିପରି ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ଦୂରରେ ରହିବା ପରାମର୍ଶଦାୟକ ଅଟେ।
