ଦାରୁ, କାଠ ବା କାଷ୍ଠକୁ ବୁଝାଏ । ଗଛ କାଟିବା ଭୂମିରେ ଲୀନ କରିବା ପରେ ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁସାରେ ତାକୁ କଟାଯାଇ କାଠ ଗଣ୍ଡିମାନ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଏ । ଏହାକୁ ଦାରୁ କୁହାଯାଏ ।
ଯେଉଁ ବର୍ଷ ନବକଳେବର ହୁଏ, ସେହିବର୍ଷ ଚୈତ୍ରମାସ ଶୁକ୍ଳ ଦଶମୀଠାରୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ବଂଶଧର ଦଇତାପତି, ପତି ମହାପାତ୍ର ଅର୍ଥାତ୍ ବିଦ୍ୟାପତି ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସ୍ୱାଇଁ ମହାପାତ୍ର ୪ଜଣ ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ତିନିବାଡ଼ର ତିନିଜଣ, ଜଣେ ଲେଙ୍କା, ଜଣେ ଦେଉଳକରଣ, ମନ୍ଦିର ସିପାହୀ ଇତ୍ୟାଦି ବନଯାଗ ବିଧିରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଧୂପ ସରିଲା ପରେ ପତି ମହାପାତ୍ର ଶ୍ରୀଜୀଉଙ୍କଠାରୁ ଆଜ୍ଞାମାଳ ଗ୍ରହଣ କରି ଓ ଗଜପତି ମହାରାଜାଙ୍କ ଶ୍ରୀହସ୍ତ ଛୁଆଁ ଗୁଆ ନଡ଼ିଆ ବିଶ୍ୱାବସୁ ରାଜଗୁରୁଙ୍କଠାରୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଦାରୁ ଅନେ୍ୱଷଣରେ ଯାଆନ୍ତି ।[୧][୨] ଏହା ପୂର୍ବରୁ ପତି ମହାପାତ୍ର ଓ ଦଇତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଶାଢ଼ୀବନ୍ଧା କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କୋଇଲି ବୈକୁଣ୍ଠରେ ଯଜ୍ଞଶାଳା ନିର୍ମାଣ ମଣ୍ଡପ ଓ ଦାରୁଗୃହ ଇତ୍ୟାଦିର ଶୁଭ ଦେଇଥାନ୍ତି ।[୨] ଦାରୁ ଅନ୍ୱେଷଣକାରୀମାନେ ପଦଯାତ୍ରା ପୂର୍ବକ କାକଟପୁରରେ ପହଞ୍ଚି ପ୍ରଥମେ ଦେଉଳି ମଠରେ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି । ଲୋକମୁଖରେ ଶୁଣାଯାଏ ଯେ, କାକଟପୁରର ମଙ୍ଗଳା ପ୍ରଥମେ ଏହି ମଠରେ ପୂଜା ପାଉଥିଲେ । ପରେ ଏଠାରୁ ୨କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଥିବା ମନ୍ଦିରକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇ ସେଠାରେ ପୂଜା ପାଇଆସୁଛନ୍ତି । ତେଣୁ ଦାରୁ ଅନେ୍ୱଷଣକାରୀମାନେ ପ୍ରଥମେ ଦେଉଳି ମଠରେ ରହନ୍ତି ଏବଂ ତା'ପରଦିନ ପ୍ରାଚୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ ସାରି ମଙ୍ଗଳାଙ୍କୁ ମାଜଣା କରିବାକୁ ଯାଆନ୍ତି । ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ମହାପ୍ରସାଦ ମଙ୍ଗଳାକୁ ସମର୍ପିତ ହୋଇଥାଏ । ଜନଶ୍ରୁତି ଅନୁସାରେ ସେମାନେ ମଙ୍ଗଳାଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ସ୍ୱପ୍ନାଦେଶ ପାଇବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଧିଆ ପଡ଼ନ୍ତି । ସ୍ୱପ୍ନାଦେଶ ଅନୁସାରେ ଦାରୁ ଚୟନ ହୋଇଥାଏ ।
୧୨. ବୃକ୍ଷରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ୪ ଆୟୁଧ ଅର୍ଥାତ୍ ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ତତଃ ପକ୍ଷେ ୨ଟି ଆୟୁଧର ଚିହ୍ନ ବା ସଙ୍କେତ ଥିବ ।
୩. ବୃକ୍ଷର ଶାଖା ପତ୍ର ଇତ୍ୟାଦି ଚାନ୍ଦୁଆ ଭଳି ଉପରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଥିବ । ବଳଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଶେଷନାଗ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଇଥିବାରୁ ଗଛର ଉପରିଭାଗ ଛତ୍ରାକୃତି ଫଣା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବ ।
ଏହି ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ସାମଗ୍ରିକ ଭାବେ ନ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଧିକାଂଶ ଲକ୍ଷଣ ଯେଉଁ ବୃକ୍ଷରେ ମିଳୁଥିବ ସେହି ବୃକ୍ଷକୁ ଦଇତାପତିମାନେ ପରଂପରାକ୍ରମେ ମନୋନୀତ କରିଥାନ୍ତି । କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରଥମେ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କ ଦାରୁ ଠାବ ହେଲାପରେ ଶ୍ରୀବଳଭଦ୍ର, ଦେବୀ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ଦାରୁ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥାଏ । ପରିଶେଷରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଦାରୁବୃକ୍ଷ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥାଏ ।
ଦାରୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ଏକ ଚାରିଚକ ବିଶିଷ୍ଟ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଶଗଡ଼ି ତିଆରି ହୁଏ ଯାହାକୁ ଦାରୁ ଶଗଡ଼ି କୁହାଯାଏ । ପାଟ ଡୋରିରେ ଦାରୁକୁ ଦାରୁ ଶଗଡ଼ି ସହ ବନ୍ଧାହୁଏ ଏବଂ ଏହାକୁ କୌଣସି ପଶୁ ନ ଟାଣି ମଣିଷମାନେ ହିଁ ଟାଣିଥାନ୍ତି । ଉତ୍ତରପାଶ୍ୱର ଦ୍ୱାରରେ ଦାରୁଗୁଡ଼ିକ କୋଇଲି ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ନିଆଯାଏ । ସ୍ନାନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାରେ ଦାରୁ ପୂଜା ପାଆନ୍ତି । ସେହି ସ୍ନାନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଶ୍ରୀବିଗ୍ରହଙ୍କ ସ୍ନାନ ପରେ ଦାରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ ।
