ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଶିଶୁର ଓଜନ ଅତି କମ ରେ ୨,୫୦୦ ଗ୍ରାମ ରହିଥିବା ଦରକାର। ଏହାଠାରୁ କମ ହେଲେ ଶିଶୁ ର ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଯତ୍ନ ଦରକାର । ଯଦି ଶିଶୁ ର ଓଜନ ୨,୦୦୦ ଗ୍ରାମରୁ କମ ଅଛି ତେବେ ଏଥିପାଇଁ ଅଧିକ ଯତ୍ନ ଏବଂ ଡାକ୍ତରୀ ତତ୍ତ୍ବାବଧାନର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି ।
ଜନ୍ମ ହେବାର ଅଧଘଣ୍ଟା ପରେ ସ୍ତନପାନ କରାନ୍ତୁ । ମା' ମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମ କ୍ଷୀର ଈଷତ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ । ଏହାକୁ ଆମେ କକ୍ଷ କ୍ଷୀର (କୋଲୋଷ୍ଟ୍ରମ )ବୋଲି କହୁ । ଏହି କ୍ଷୀର ଛୁଆ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପକାରି ।
ଜନ୍ମର ୬ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମା'କ୍ଷୀର ବ୍ୟତୀତ ଶିଶୁକୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପାନୀୟ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ,କାରଣ ମା' କ୍ଷୀରରେ ଶତକଡା ୮୦ ଭାଗ ପାଣି ରହିଥାଏ ।
ଶିଶୁ ଯେତେଥର ଖାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛି ତାକୁ ସେତେଥର ମା' କ୍ଷୀର ଖାଇବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ ।୨୪ ଘଣ୍ଟା ଅତି କମ ରେ ୮ ଥର ମା'କ୍ଷୀର ଖୁଆନ୍ତୁ ।
ମା' କ୍ଷୀର ହେଉନାହିଁ ବୋଲି କହି ତାକୁ ହତାଶ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ । ବାରମ୍ବାର ଶିଶୁ ମା' ସ୍ତନ୍ୟ ଶୋଷିଲେ କ୍ଷୀର ସଂଚାର ହୋଇଥାଏ ।
କେବଳ ମା' କ୍ଷୀର ଦିଅନ୍ତୁ ।ଏହା ଛଡା ଆଉ କିଛି ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ ।ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ହେବା। ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ହେବ। ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ତାକୁ ମା'ର ପ୍ରଥମ କ୍ଷୀର (କଷକ୍ଷୀର)ଖାଇବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ ।
ମା' କ୍ଷୀର ସହ ଶିଶୁକୁ ସୁଷମ ଖାଦ୍ୟ ଯଥା - ଶାଗ ଓ ପାରିବା ସିଝା ,ଚୁଡାଗୁଣ୍ଡ, ସିଝାଫଳ,ସିଝା ଅଣ୍ଡା ଖାଇବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ ।
ପରିବା,ଅଣ୍ଡା ,ମାଂସ ,ଓ ମାଛ ଦିଅନ୍ତୁ । ଏହାଛଡା ଶକ୍ତି ଯୋଗାଇବା ଖାଦ୍ୟ ଯଥା - ଚାଉଳ,ଆଳୁ,ମଇଦା,ଗହମ ଓ କନ୍ଦମୂଳରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ ।
ଶିଶୁକୁ ପରିବାରର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତେ ଖାଉଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ ।କିନ୍ତୁ ଏହା ଯେପରି ରାଗ ବା ମସଲାଯୁକ୍ତ ହୋଇନଥିବ ସେଥିପ୍ରତି ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅନ୍ତୁ ।
ଶିଶୁର ଓଜନ ସାଧାରଣତଃ ୬ ମାସରେ ଜନ୍ମ ଓଜନର ୨ ଗୁଣ,୧ ବର୍ଷରେ ୩ ଗୁଣଓ ୨ୟ ବର୍ଷରେ ୪ ଗୁଣ ହୋଇଥାଏ । ସ୍ଥଳ ବିଶେଷରେ ଓଜନର ଅଳ୍ପ ଊଣା ଅଧିକ ଦେଖାଦେଇପାରେ ।
ଶିଶୁମୃତ୍ୟୁର ଅନେକ କାରଣ ମଧ୍ୟରେ ପୁଷ୍ଟିହୀନତା ଅନ୍ୟତମ। ପୁଷ୍ଟିହୀନତା ସାଧାରଣ ୩ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଦିଏ ।ଏଥିରେ ଯେ କେବଳ ଶିଶୁର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥାଏ ତାହା ନୁହେଁ,ଯେଉଁମାନେ ବଞ୍ଚିଯାନ୍ତି ସେମାନଙ୍କଠାରେ ମାନସିକ ନ୍ୟୁନତା ଓ ଶାରୀରିକ ଅକ୍ଷମତା ସବୁଦିନ ପାଇଁ ରହିଯାଏ । ଉତ୍ତମ ପୁଷ୍ଟି ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିଥାଏ ଏବଂ ଅଧିକ ସମୟ ସୁସ୍ଥ ଭାବରେ ବଞ୍ଚି ରହିବା ତଥା ଦୁର୍ବଳତାକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
ମରାସମସ - ଏହା ଶକ୍ତିଦାୟକ(ଶ୍ବେତସାର)ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ଅଭାବରୁ ହୋଇଥାଏ । ଏଥିରେ ଶରୀର କ୍ଷୀଣ ହେବା, ଚର୍ମ ଶିଥିଳ ଦେଖାଯିବା,ଆଖି ଭିତରକୁ ପଶିଯିବା,ଓଜନହ୍ରାସ ,ଚିଡିଚିଡା ସ୍ବଭାବ ଓ ଭୋକ ହେଉଥିବା ଦେଖାଯାଏ ।ଏପରି ରୋଗୀକୁ ଖୁଆଇବା ସହଜ ।ମୋଟାମୋଟି ଭାବେ କହିବାକୁ ଗଲେ ଶିଶୁଟି ଗୋଟିଏ ବୁଢାଲୋକ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ ।
କ୍ବାସିଅରକର - ଏହା ଶରୀର ଗଠନକାରୀ (ପୁଷ୍ଟିସାର)ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ଅଭାବରୁ ହୋଇଥାଏ । ଏଥିରେ ଶରୀର,ମୁହଁ,ଦେହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଙ୍ଗୁଳିଯିବା ଏବଂ ବାଳର ରଙ୍ଗ କହରା ଦେଖାଯିବା,ଚର୍ମରୁ କାତି ଭଳି ଚୋପା ଛାଡିବା ବା ଘା' ହେବା ,ଆଳସ୍ୟ ଭାବ ,ଖାଇବାରେ ଅନାଗ୍ରହ ଆଦି ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ । ଏହିପରି ରୋଗୀକୁ ଖୁଆଇବା କଷ୍ଟ ।
ଜନ୍ମ ବେଳେ -ଗରିବ ପରିବାରରେ ସାଧାରଣତଃ କମ ଓଜନର ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ହୋଇଥାଏ ।ତେଣୁ ଜନ୍ମର ପ୍ରଥମ ସପ୍ତାହ ଓ ପ୍ରଥମ ମାସ ଏଇଭଳି ଶିଶୁଙ୍କ ପାଇଁ ଅଧିକ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ।
୮ ରୁ୧୦ ମାସ ବେଳେ - କେତେକ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଏକ ବର୍ଷଯାଏ ଶିଶୁକୁ କେବଳ ମା'କ୍ଷୀର ଖୁଆନ୍ତି ।କିନ୍ତୁ ୬ ମାସ ପରେ ଶିଶୁକୁ ମା' କ୍ଷୀର ସହିତ ବାହାର ଖାଦ୍ୟ ନଦେଲେ ତା'ର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଠିକ ଭାବରେ ହୋଇ ନଥାଏ । 'ଳରେ ସେ ପୁଷ୍ଟିହୀନତାର ଶିକାର ହୋଇଥାଏ ।
୧୨ ରୁ ୧୪ ମାସ ମଧ୍ୟରେ -ଅତିରିକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଦେବାରେ ଅସୁବିଧା ହେଲେ ମା'କ୍ଷୀର ଦେବା ବନ୍ଦ କରିଦିଏ,ଯଦି ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ମା' ଆଉଥରେ ଗର୍ଭଧାରଣ କରେ ବା ଅନ୍ୟ ଏକ ଶିଶୁକୁ ଜନ୍ମ ଦିଏ ।
୬ ମାସ ବୟସରେ ଶିଶୁକୁ ମା' କ୍ଷୀର ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାହାର ଖାଦ୍ୟ ଯଥା -ସିଝା ପାରିବା,ଅଣ୍ଡା ,କ୍ଷୀର ,ପାଚିଲା କଦଳୀ ,ଡାଲି ଇତ୍ୟାଦି ଖୁଆଇବା ।
କେତେଗୁଡିଏ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗର ସମଷ୍ଟିକୁ ଭାଇରାଲହେପାଟାଇଟିସ କୁହାଯାଏ ଯାହା ଯକୃତକୁ ସଂକ୍ରମଣ କରିଥାଏ । ଏହା ଭୂତାଣୁ ଦ୍ବାରା ହୋଇଥାଏ । ଏହା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଯଥା ହେପାଟାଇଟିସ ଏ,ବି ,ସି ,ଡି,ଏଚ,ଇ ଏଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରେ ହେପାଟାଇଟିସ ଏ ଓ ଇ ର ମହାମାରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିବା କ୍ଷମତା ଅଛି ।ହେପାଟାଇଟିସ ଏ ଓ ଇ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି ।
ଦୂଷିତ ଜଳ ଓ ଖାଦ୍ୟ ରୋଗ କରାଯାଇଥାଏ । ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟରେ ଓ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ରୋଗରେ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ଏହି ରୋଗ ଖରାପ ପରିବେଶ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରକ୍ଷା ଅଭାବରୁ ହୋଇଥାଏ । ପାନୀୟଜଳ ଦୂଷିତ ହୋଇ ଏହି ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରେ ।
ବିକ୍ରୟ କରନ୍ତି,ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି । ଯଦିଓ ଏହି ରୋଗ ବର୍ଷର ସବୁସମୟରେ ଦେଖାଯାଏ,ଜୁଲାଇରୁ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ଏହି ରୋଗ ବେଶୀ ଦେଖାଯାଏ ।
ଉଭୟ ରୋଗର ଲକ୍ଷଣ ସମାନ ।ସଂକ୍ରାମକ ସମୟ ପରେ ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥାଏ । ଶରୀରର ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି ଯୋଗୁ ସମସ୍ତ ଦୂଷିତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣି ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ରୋଗ ହୋଇନଥାଏ ।
ଭୋକ ନ ହେବା ,ଅରୁଚି,ବାନ୍ତି ,ପରିସ୍ରା ହଳଦିଆ ଦେଖାଯିବା, ଜଣ୍ଡିସ ହୋଇ ଆଖି ହଳଦିଆ ଦେଖାଯିବା। ପିଲାମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା ଅଧିକ ବିପଦଜନକ ଅଟେ ।ଏହି ଲକ୍ଷଣଗୁଡିକ ୬-୮ ସପ୍ତାହ ଲାଗିରୁହେ। ହେପାଟାଇଟିସ ଇ ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାବରେ ଅଧିକ ବିପଦଜ୍ଜନକ ।
ଏହି ରୋଗରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ଆଜିଯାଏଁ ସେପରି ଫଳପ୍ରଦ ଟୀକା ବାହାରି ନାହିନ । ହେପାଟାଇଟିସ ବି ପାଇଁ ଏକ ଟୀକା ଉପଲବ୍ଧ ।ଏହି ଟୀକା ୩ ଟି ନେବାକୁ ପଡେ । ପ୍ରଥମଟି ନେବାରେ ୫ ମାସ ପରେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଓ ଶେଷ ଟୀକା ପ୍ରଥମଟିର ୧୮୦ ଦିନରେ ନିଆଯାଏ ।୩-୪ ବର୍ଷ ପରେ ବୁଷ୍ଟର ମାତ୍ରା ଦିଆଯାଏ ।
୨୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ୪ ଥରରୁ ଅଧିକ ଥର ତରଳ/ପଣିଆ ଝାଡା ହେଲେ ତାହାକୁ ତରଳ ଝାଡା ବା ଡାଇରିଆ କୁହାଯାଏ। ଦିନରେ ଥରେ କିନ୍ତୁ ଅଧିକ ପରିମାଣରେ ତରଳଝାଡା ଏବଂ ନାଳଝାଡା ତଥା ଝାଡା ସହିତ ରକ୍ତ ପଡିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଡାଇରିଆ କୁହାଯାଏ ।ତରଳଝାଡା ହେତୁ ଜଳ ଶୁଷ୍କତା ହୋଇଥାଏ । ଜଳଶୁଷ୍କତା ଯେକୌଣସି ବୟସ ର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ହୋଇପାରେ ।ତେବେ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଏହା ଖୁବ ଶୀଘ୍ର ଓ ସହଜରେ ହୋଇଥାଏ ।
ଡାଇରିଆ ବ୍ୟାପିବାର କାରଣଃ ଦୂଷିତ ଜଳ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ,ଅପରିଷ୍କାର ହାତ ଓ ପାତ୍ରରେ ଖାଦ୍ୟଗ୍ରହଣ ,ଅପରିଷ୍କାର ପାତ୍ରରେ ଖାଦ୍ୟପଦାର୍ଥ ରଖିବା,ଖାଲି ପାଦରେ ପଦାରେ ମଳତ୍ୟାଗ କରିବା ,ମାଛି ଆଦି କୀଟପତଙ୍ଗ ଦ୍ବାରା ରୋଗ ଜୀବାଣୁ ସଂକ୍ରମଣ ।
ଲକ୍ଷଣ : ଅଧିକ ଥର ତରଳ ଝାଡା ଯୋଗୁ ଶରୀରରୁ ଜଳ ଓ ଲବଣାଂଶର କ୍ଷୟ ଘଟିଥାଏ । ଶରୀରରେ ଅତିଶୟ ଜଳକ୍ଷୟକୁ ଜଳଶୁଷ୍କତା ବା ଡିହାଇଡ୍ରେସନ କୁହାଯାଏ ।ଏହି ଜଳଶୁଷ୍କତା ସାଧାରଣତଃ ମୃତ୍ୟୁ ର କାରଣ ହୋଇଥାଏ। ଏହା ମଧ୍ୟ ଶିଶୁମାନଙ୍କର ପୁଷ୍ଟିହୀନତାର କାରଣ ଅଟେ।
ପିଇବାକୁ ଦେବା ପୂର୍ବରୁ ତାକୁ ପାଣିରେ ମିଶାଇ ଦ୍ରବଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ ।ଗୋଟିଏ ପ୍ୟାକେଟ ଗୁଣ୍ଡକୁ 1 ଲିଟର ପାଣିରେ ମିଶାଇ ସେହି ଦ୍ରବଣକୁ ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁସାରେ ପିଇବାକୁ ଦିଆଯାଏ ।
ତରଳ ଝାଡା ଭୋଗୁଥିବା ଶିଶୁର ଖାଦ୍ୟ - ଶିଶୁକୁ ତରଳ ଝାଡା ହେଉଥିବା ସମୟରେ ତାକୁ ତା'ର ସ୍ବାଭାବିକ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାକୁ ଦେଲେ ତାହା ରୋଗ ଉପଶମ ହେବାର ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଖାଦ୍ୟ କଟକଣା କଲେ ପୁଷ୍ଟିହୀନତା ଦେଖାଦିଏ ।ତେଣୁ ତରଳଝାଡା ଭୋଗୁଥିବା ଶିଶୁ ଏବଂ ଝାଡା ଭଲ ହେବା ପରେ ତା'ର ଦୈନନ୍ଦିନ ଖାଦ୍ୟର ପ୍ରାୟ ଦେଢଗୁଣ। ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଦରକାର। ଏହାଦ୍ବାରା ଶିଶୁର ପରିପୁଷ୍ଟତାରେ ଉନ୍ନତି ଆସିଥାଏ ।
