ଭୁବନେଶ୍ୱରଃ ମହା ଜଳସଙ୍କଟର ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ଯାଉଛି କି ଓଡ଼ିଶା? ମହାନଦୀ ଜଳବିବାଦ ପ୍ରସଂଗରେ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ର ଚକ୍କର କାଟୁଛି ଓଡ଼ିଶା । ସେପଟେ ବିବାଦୀୟ ଅର୍ପା- ଭୈସାଝର ବ୍ୟାରେଜ୍ ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ଶେଷ କରି ପାଣି ବି ଅଟକାଇ ସାରିଛି ଛତିଶଗଡ଼ । ହେଲେ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ରୁ ଅନ୍ତରୀଣ ରହିତାଦେଶ ଆଣିବାରେ ସଫଳ ହୋଇପାରିନି ଓଡ଼ିଶା ।
ମହାନଦୀ ବିବାଦକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିବା ଅର୍ପା- ଭୈସାଝର ବ୍ୟାରେଜ୍ ସହ ମହାନଦୀ ବେସିନ୍ରେ ନିର୍ମାଣାଧୀନ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧ ଓ ବ୍ୟାରେଜ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ କାମକୁ ବନ୍ଦ ହୋଇନି । ସବୁଠୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି, ଅର୍ପା- ଭୈସାଝର ପ୍ରକଳ୍ପର ୬୦ ଭାଗ କାମ ସରିଛି ।
ପ୍ରକଳ୍ପ ନେଇ ଓଡ଼ିଶାର ଅନୁମତି ଲୋଡ଼ିଥିଲା ଛତିଶଗଡ଼ । ବିବାଦର ୪ ମାସ ପରେ ଅର୍ଥାତ ୨୦୧୬ ଅକ୍ଟୋବରରେ ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ସିଡବ୍ଲୁସି ବି ଅନୁମତି ଦେଇସାରିଥିଲା । ଫଳରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ମହାନଦୀ ବେସିନ୍ର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରମୁଖ ନଦୀ ଅର୍ପାର ସ୍ରୋତକୁ ବି ଓଡ଼ିଶା ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ଅଟକାଇବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛି ଛତିଶଗଡ଼ । ଚାଲିଛି ଛତିଶଗଡ଼ର ମନମାନି । ମହାନଦୀର ଉପରମୁଣ୍ଡରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ବନ୍ଧ ଓ ବ୍ୟାରେଜ୍ ନିର୍ମାଣକୁ, ଆପତ୍ତି ଉଠାଇଥିଲା ଓଡ଼ିଶା ।
ଶାସକ ବିଜେଡି ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ନେଇ ରାଜନୀତି କରୁଛି । ମହାନଦୀର ମୁଖ୍ୟ ସ୍ରୋତରେ ନିର୍ମାଣାଧୀନ ୭ଟି ବ୍ୟାରେଜ୍କୁ ନେଇ ଓଡ଼ିଶାରୁ ଦିଲ୍ଲୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜନୀତି ସରଗରମ ହୋଇଗଲା । ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ସାରା ଓଡ଼ିଶାରେ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଜୋରଦାର କରିଥିଲା ବିଜେଡି। ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଆବେଦନ ପରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ ବି ଗଠନ ହେଲା । ଆଉ ମାତ୍ର ୫ ଦିନରେ ଏହାର ଗଠନକୁ ୩ ବର୍ଷ ପୂରିବାକୁ ଯାଉଛି ।
ଏହାରି ଭିତରେ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ ୧୯ ଥର ଶୁଣାଣି କରିସାରିଛନ୍ତି । କିନ୍ତୁ, ସମାଧାନର କୌଣସି ବାଟ ବାହାରିପାରିନି। ୨୦୧୬ରେ ଅର୍ପା- ଭୈସାଝର ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ବିଜେଡିର ତଥ୍ୟ ଅନୁସନ୍ଧାନକାରୀ ଦଳ ଗସ୍ତ କରିଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଏହା ପରଠୁ ଦେଖାଦର୍ଶନ ମିଳିଲାନି । ଫଳରେ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ରେ ମାମଲା ବିଚାରାଧୀନ ଥିବା ସତ୍ତ୍ବେ ଛତିଶଗଡ଼ ବେଫିକର ଭାବେ ପ୍ରକଳ୍ପ କାମ ସାରିଦେଇଛି । ସେପଟେ ଚଳିତବର୍ଷ ହୀରାକୁଦ ବନ୍ଧ ଗତ ୨୦୧୬ ମସିହାଠୁ ବି ଅଧିକ ଜଳ ସଙ୍କଟ ଦେଖିପାରେ ।
ମହାନଦୀରେ ଓଡ଼ିଶା ପଟରୁ ପ୍ରଥମ ବ୍ୟାରେଜ୍ କଲମାରୁ ଟୋପାଏ ବି ପାଣି ଆସୁନି । ଏହାର ଉପରେ ଥିବା ବେସିନ୍ର ସ୍ରୋତ ବି ଅଟକାଇ ସାରିଲାଣି ଛତିଶଗଡ଼ । ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ଏବର୍ଷ ହୀରାକୁଦରେ ଗତବର୍ଷ ଠାରୁ ୪ ଫୁଟ୍ ପାଣି କମିଗଲାଣି ।
ଗତବର୍ଷ ରାଜ୍ୟସଭାରେ କେନ୍ଦ୍ର ଜଳସଂପଦ ମନ୍ତ୍ରୀ ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ , ମହାନଦୀ ବେସିନ୍ରେ ୧୬ ହଜାର ୧୫ଟି ପ୍ରକଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇସାରିଛି । ଆଗକୁ ୨ ହଜାରରୁ ଅଧିକ ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ଯୋଜନା ରହିଛି । ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ରୁ ଅନ୍ତରୀଣ ରହିତାଦେଶ ଜାରି ନ ହେଲେ ଓଡିଶାକୁ ଭୟଙ୍କର ପରିସ୍ଥିତିର ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ ।
ପୂର୍ବରୁ କଲମା ସମେତ ୭ଟି ବ୍ୟାରେଜ୍ ସଂକ୍ରାନ୍ତରେ ହୀରାକୁଦ ବନ୍ଧ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଅଗୋଚର ରହିବାକୁ ନେଇ ହୋଇଥିଲା ବିବାଦ। ଏବେ ଅର୍ପା- ଭୈସାଝର ପ୍ରକଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମକୁ ନେଇ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ପାଖରେ ସୂଚନା ଅଛି ନା ନାହିଁ ଜଣାପଡ଼ିନାହିଁ ।
