ତିନି ହଜାର ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ଓଡ଼ିଶା ଇତିହାସ ଓ ସଂସ୍କୃତିକୁ ସାଉଁଟି ରଖି ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରି ଆସୁଛୁ ଓଡିଶା ରାଜ୍ୟ ସଂଗ୍ରହାଳୟ । ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ପ୍ରାକ୍-ଐତିହାସିକ ଯୁଗର (୩ ହଜାର ବର୍ଷରୁ ପୁରୁଣା) ପ୍ରସ୍ତର ସମେତ ଅନେକ ଉପକରଣ ସଂରକ୍ଷିତ ରହିଛି ।
ଏହି ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ଶଙ୍କରଜଙ୍ଗରୁ ମିଳିଛି । ନୂତନ ପ୍ରସ୍ତରଯୁଗୀୟ ସଭ୍ୟତାର ନିଦର୍ଶନ ମିଳିଥିବା ଶଙ୍କରଜଙ୍ଗରୁ ତମ୍ବା, କାଂସ୍ୟ ଉପକରଣ, ଅଳଙ୍କାର ସାଙ୍ଗକୁ ଅସ୍ଥି ଓ ଅସ୍ଥିର ଅଂଶ ମିଳିଛି ।
୬ ଦଶନ୍ଧିରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ସଂଗୃହୀତ ସ୍ଥାପତ୍ୟ, ମୁଦ୍ରା, ଶିଳାଲେଖ, ପ୍ରସ୍ତର ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର, କାଂସ୍ୟଯୁଗ ଉପକରଣ, ଜୀବତତ୍ତ୍ୱ ଓ ନୃତତ୍ୱ କଳା, ଖଣି ଓ ଭୂତାତ୍ତ୍ୱିକ ଗନ୍ତାଘର, ଲୋକକଳା ଓ ଆଦିବାସୀ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ଓ ହସ୍ତକଳା ସାମଗ୍ରୀ, ପଟ୍ଟଚିତ୍ର ଓ ତାଳପତ୍ର ପାଣ୍ଡୁଲିପି ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ସ୍ଥାନିତ ହୋଇଛି ।
ରାଜ୍ୟ ସଂଗ୍ରହାଳୟର ମୂଳଦୁଆ ପଡ଼ିଥିଲା ୧୯୩୨ରେ । ରେଭେନ୍ସା କଲେଜର ଦୁଇ ଜଣ ଐତିହାସିକ ପ୍ରଫେସର ନିର୍ମଳଚନ୍ଦ୍ର ବାନାର୍ଜୀ ଓ ପ୍ରଫେସର ଘନଶ୍ୟାମ ଦାସ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରୁ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ୱିକ ଅବଶେଷ ସଂଗ୍ରହ କରି କଲେଜରେ ସାଇତି ରଖୁଥିଲେ ।
ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏହି ଛୋଟ ସଂଗ୍ରହାଳୟଟି ଭୁବନେଶ୍ୱର ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଥିଲା । ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଭାବେ ଏହା କେବଳ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ୱିକ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିଲା । ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସ୍ଥାପତ୍ୟ, ଟେରାକୋଟା, ସଂଖ୍ୟାତତ୍ତ୍ୱ, ତମ୍ବାପାତ୍ର ଓ ଚାରୁକଳାର ନମୁନା ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲା ।
୧୯୪୭-୪୮ରେ ଭୁବନେଶ୍ୱର ପୁରୁଣା ବିଧାନସୌଧର ସର୍ଦ୍ଦାର ପଟେଲ ହଲକୁ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ହୋଇଥିଲା । ସେତେବେଳେ ଏହା ପ୍ରାଦେଶିକ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଭାବେ ନାମିତ ହୋଇଥିଲା । ଡିସେମ୍ବର ୨୯, ୧୯୫୭ରେ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡଃ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ ବର୍ତମାନ ସଂଗ୍ରହାଳୟ କୋଠାର ଭିତିପ୍ରସ୍ତର ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ।
କ୍ରମଶଃ ସଂଗ୍ରହାଳୟଟି ଇତିହାସ, କଳା, ସଂସ୍କୃତିର ବହୁମୁଖୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପାଲଟିଥିଲା । ଏବେ ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ସ୍ଥାପତ୍ୟ, ମନ୍ଦିରର କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ, ମୁଦ୍ରା, ତମ୍ବା ପାତ୍ର, ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର, ତାଳପତ୍ର ପାଣ୍ଡୁଲିପି, ପାରମ୍ପରିକ ଚିତ୍ରକଳା ଆଦି ଅନେକ ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହେଉଛି । ସଂଗ୍ରହାଳୟର ଗବେଷଣା ପାଠାଗାରରେ ଅନେକ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ୟ ପୁସ୍ତକ ରହିଛି ।
ରାଜ୍ୟ ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ, ଶିଳାଲେଖ, ମୁଦ୍ରା, ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର, ଖଣି ଓ ଭୂତତ୍ୱ, ଜୀବତତ୍ୱ, କଳା ଓ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ, ପଟ୍ଟଚିତ୍ର, କାଂସ୍ୟ ଉପକରଣ, ନୃତତ୍ୱ ଓ ତାଳପତ୍ର ପାଣ୍ଡୁଲିପି, ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହ, ହାତୀଦାନ୍ତ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଡାକ ଗ୍ୟାଲେରି ରହିଛି ।
ସଂଗ୍ରହାଳୟର ସମୃଦ୍ଧ ତାଳପତ୍ର ପାଣ୍ଡୁଲିପି ଗ୍ୟାଲେରିରେ ୨୭ଟି ବିଷୟରେ ୨୦ ହଜାରରୁ ଅଧିକ ପାଣ୍ଡୁଲିପି ସ୍ଥାନ ପାଇଛି ।
ସେହିପରି ପ୍ରତ୍ୱତତ୍ତ୍ୱ ବିଭାଗରେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ତୃତୀୟ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମଧ୍ୟଯୁଗ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ସମୟର ସ୍ଥାପତ୍ୟ ତିନିଟି ବିରାଟ ହଲରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହେଉଛି । ପାଟନା ସଂଗ୍ରହାଳୟରୁ ଅଣା ଯାଇଥିବା ଅଶୋକ ସ୍ତମ୍ଭକୁ ଏହି ବିଭାଗର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସଂଗ୍ରହ ଭାବେ ପରିଚିତ ।
ପାଟଳିପୁତ୍ରରୁ ଆସିଥିବା ଅଶୋକ ସ୍ତମ୍ଭ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ୱ ଗ୍ୟାଲେରିର ପ୍ରଥମ ହଲରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହେଉଛି । ଚୁନାର ବାଲିପଥରରେ ନିର୍ମିତ ଏହି ସ୍ତମ୍ଭ ନିଜ ସୁରମ୍ୟ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପରିଚିତ ।
ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ପ୍ରସାର ପାଇଁ ଅଶୋକଙ୍କ ନିଦେ୍ର୍ଦଶରେ ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ସୁରମ୍ୟ, ଉଚ୍ଚ, ସମାନୁପାତିକ ସ୍ତମ୍ଭ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା । ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକ ଏପରି ପ୍ରାୟ ଏକ ହଜାର ସ୍ତମ୍ଭ ନିର୍ମାଣ କରାଇଥିବା ଶୁଣାଯାଏ ।
ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରୁ ସ୍ତମ୍ଭର ଅବଶେଷ ମିଳିବା ଅଶୋକଙ୍କ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ବ୍ୟାପକତାକୁ ଦର୍ଶାଉଛି । ଏହି ସ୍ତମ୍ଭଗୁଡିକ ମୌର୍ଯ୍ୟ କଳା ଓ ସ୍ଥାପତ୍ୟର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଦର୍ଶନ ।
ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଅଶୋକଝର ନିକଟରୁ ଆବିଷ୍କୃତ ଅଶୋକ ସ୍ତମ୍ଭ ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ସଂରକ୍ଷିତ ହୋଇଛି । ଏଥିରେ ଶୀର୍ଷଫଳକ, ବୃତ ବଳୟ ରହିଛି । ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ଡଃ କେ.ସି ପାଣିଗ୍ରାହୀ ଏହାକୁ ଖନନ କରି ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ସଂଗ୍ରହାଳୟକୁ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।
ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ଥିବ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ତୃତୀୟ ଶତାବ୍ଦୀର ଜଉଗଡ (ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା)ର ମୌର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକଙ୍କ ପ୍ରତିଲିପି ଶିଳାଲେଖ ବିଭାଗରେ ରହିଛି । ଓଡିଶାରେ ଆବିଷ୍କୃତ ସର୍ବପୁରାତନ ଶିଳାଲେଖରୁ ଅଶୋକଙ୍କ ଶାସନ ସମ୍ପର୍କରେ ଜଣାପଡେ ।
ଅଶୋକ ପ୍ରସ୍ତର, ସ୍ତମ୍ଭ ଆଦିରେ ଶିଳାଲେଖ ଖୋଦିତ କରାଇଥିଲେ । ଅଶୋକଙ୍କ ଶିଳାଲେଖ ଧଉଳି (ଖୋର୍ଦ୍ଧା) ଓ ଜଉଗଡ଼ (ଗଞ୍ଜାମ)ରୁ ଆବିଷ୍କୃତ ହୋଇଛି । ମହାମାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦେବାନାଂ ପ୍ରିୟ ପ୍ରିୟଦର୍ଶୀ ଭାବେ ଅଶୋକଙ୍କ ରାଜକୀୟ ଆଦେଶ ସମ୍ବଳିତ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଶିଳାଲେଖ ମଧ୍ୟ ଆବିଷ୍କୃତ ହୋଇଛି ।
ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ସୂଚାରୁ ରୂପେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିବାକୁ ନିଦେ୍ର୍ଦଶ ଦେବା ସହ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତାନ ଭାବେ ବିବେଚନା କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଦିଆଯାଇଛି ।
ଇହଧାମ ଓ ପରଧାମରେ ରାଜା ସେମାନଙ୍କ ସୁଖ ଓ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବେ । ଏହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗଲାଭ କରିବେ ଓ ରାଜଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ ଆଦି ଶିଳାଲେଖରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି ।
ସଂଗ୍ରହାଳୟଟି ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ତୃତୀୟ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଆଧୁନିକ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଦ୍ରାର ଗନ୍ତାଘର ପାଲଟିଛି । ରୌପ୍ୟ ଖୋଦେଇ ମୁଦ୍ରାକୁ ଭାରତ ତଥା ଓଡିଶାର ସର୍ବପୁରାତନ ମୁଦ୍ରା ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଏହାର ଉଭୟ ପାଶ୍ୱର୍ରେ କିଛି ଚିହ୍ନ ଖୋଦେଇ ହୋଇଥାଏ ।
ଅସୁରଗଡ଼ (କଳାହାଣ୍ଡି) ସାଲେପୁର (କଟକ)ରୁ ମିଳିଥିବା ବିପୁଳ ରୌପ୍ୟ ମୁଦ୍ରା ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ଗଚ୍ଛିତ ରହିଛି । ଏହି ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି ।
ଯଥା ସ୍ଥାନୀୟ ଖୋଦେଇ ମୁଦ୍ରା ଓ ରାଜକୀୟ ମୁଦ୍ରା । ସ୍ଥାନୀୟ ମୁଦ୍ରାର ଗୋଟିଏ ପାଶ୍ୱର୍ରେ ଖୋଦେଇ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟ ପାଶ୍ୱର୍ଟି ଖାଲି ରହୁଥିଲା ।
ହେଲେ ରାଜକୀୟ ମୁଦ୍ରାର ଉଭୟ ପାଶ୍ୱର୍ରେ ଖୋଦେଇ ହେଉଥିଲା । ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରୁ ମିଳିଥିବା ମୁଦ୍ରା ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ସଂରକ୍ଷିତ ରହିଛି ।
ପ୍ରାଚୀନ ଓ ବିରଳ ସାମଗ୍ରୀଗୁଡିକର ସଂରକ୍ଷଣ ସଂଗ୍ରହାଳୟଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ ପାଲଟିଥାଏ । ତେବେ ଇତିହାସର ପ୍ରତିଟି ପୃଷ୍ଠାକୁ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖିବାର ପ୍ରୟାସରେ ଓଡିଶା ରାଜ୍ୟ ସଂଗ୍ରହାଳୟର ସଫଳତା ପ୍ରତିପାଦିତ ହୋଇଛି ।
ଲେଖକ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ରାଜସ୍ୱ ଓ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପ୍ରବନ୍ଧନ ବିଭାଗର ପ୍ରମୁଖ ସଚିବ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟରତ । ଆଲେଖ୍ୟରେ ଦିଆ ଯାଇଥିବା ମତାମତ ତାଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ।
This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.
ପଛୁଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚାଲୁଥିବା ଯୋଜନାର ଢାଞ୍ଚାଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଆବଶ୍ୟକତା (ଅଭିମତ)
ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶା ବିକାଶ ପରିଷଦ" ଗତ କିଛି ମାସ ହେବ ଅଧିକ କ୍ରିୟାଶୀଳ ହୋଇଥିବା ଖୁସିର ବିଷୟ, ମାତ୍ର ଏହାର ଢାଞ୍ଚାରେ ଅନେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ଆହୁରି କିଛି ପ୍ରଶାସନିକ ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି ।
ଉତ୍କଳୀୟ ପରମ୍ପରାରେ ପରିପୁଷ୍ଟ ନୃତ୍ୟ ଓ ସଂସ୍କୃତିର ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ପ୍ରଚାର ଓ ପ୍ରସାର ନିମନ୍ତେ ନିଷ୍ଠାପର ଉଦ୍ୟମର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି ।
କେବଳ ରାଜ୍ୟ ଭିତରେ ନୁହେଁ ରାଜ୍ୟ ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ପରିବ୍ୟାପ୍ତ ହେବା ଯାଞ୍ଚନୀୟ ।
କୋଭିଡ-୧୯ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ମୁକାବିଲାରେ ଦେଶର ଶୀର୍ଷ ଦୁଇଟି ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଥିବାରୁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଓଡ଼ିଶାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି ।
କୋଭିଡ-୧୯ ସଙ୍କଟକୁ ସଫଳ ଭାବେ ମୁକାବିଲା କରିଥିବା କେରଳ ଓ ଓଡ଼ିଶାକୁ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୈତିକ ଫୋରମ ପ୍ରଶଂସା କରିଛି ।
ଶବହେବାକୁ ଭାବିଥିଲେ, ଏବେ ଶବକୁ ସାଥୀ କରିଛନ୍ତି ସାଥୀ ଋତୁରାଣୀ (ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର)
ଏମିତି ଜଣେ ମହିଳା ହେଲେ ଋତୁରାଣୀ ସେନାପତି । ନିଜ ଘର ବାଲେଶ୍ୱର ହୋଇଥିଲେ ବି ରହୁଛନ୍ତି ପୁରୁଣା ଭୁବନେଶ୍ୱର ଅଞ୍ଚଳରେ ।
ଅନ୍ୟ ଝିଅମାନଙ୍କ ଭଳି ସେ ବି ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଥିଲେ । ବିବାହ କରିବେ, ସ୍ୱାମୀ, ପରିବାର, ପିଲାମାନଙ୍କ ସହ ସମୟ କାଟିବେ ।
କେହି କାହାକୁ ଦେଖା ନହୋଇପାରିଲେ କ'ଣ ହେଲା କିନ୍ତୁ ମେରି ଖ୍ରୀଷ୍ଟମାସ୍ କହିବାକୁ ଭୁଲି ନାହାନ୍ତି ।
ଖାସ୍ କରି ବଡ଼ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଆମ ଓଲିଉଡର ତାରକାମାନେ ପ୍ରଶଂସକଙ୍କୁ ମେରି ଖ୍ରୀଷ୍ଟମାସ୍ କହି ବଡ଼ଦିନର ଶୁଭେଚ୍ଛା ଓ ଶୁଭକାମନା ଜଣାଇଛନ୍ତି ।
କଠିନ ପରିସ୍ଥିତିମଧ୍ୟରେ ଏହି ଝିଅମାନଙ୍କର ଦୃଢ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଓ ନିରନ୍ତର ପ୍ରୟାସ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦାହରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ।
