নৈৰ সমান যেনেকৈ কোনো ব'ব নোৱাৰে আইৰ সমানো কোনো হ'ব নোৱাৰে। ঠিক তেনেকৈ আইৰ মুখৰ ভাষা যাক আমি কও মাতৃ+ভাষা (মাৰ ভাষা) = মাতৃভাষা, তাতকৈও যে উৎকৃষ্ট শিক্ষাৰ মাধ্যম কিবা হ'ব পাৰে সেয়া কোনো শিক্ষাবিদ বা শিশুৰ ভাষিক বিকাশৰ বাবে কাম কৰি অহা গৱেষক বা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানেও ক'ব পৰা নাই। শিশু শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত , বিশেষকৈ 'ক' শ্ৰেণীৰ পৰা অষ্টম শ্ৰেণীলৈ মাতৃভাষাৰ গুৰুত্বও অপৰিসীম।
অলপতে প্ৰকাশ হোৱা শিক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় নীতিটো মাতৃভাষাক শিক্ষাৰ প্ৰথম আৰু প্ৰধান মাধ্যম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা নিৰ্দেশনা আছে, বিশেষকৈ শিক্ষাৰ প্ৰাথমিক স্তৰত। ৰাষ্ট্ৰীয় শিক্ষানীতিত কোৱা হৈছে যে সকলো বিদ্যালয়ে অতি কমেও পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ মাতৃভাষাক শিক্ষাৰ মাধ্যম হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব।
১৯৩৮ চনত ড° জাকিৰ হুছেইন কমিটিয়ে বিদ্যালয়ত শিক্ষাৰ মাধ্যম হিচাপে মাতৃভাষাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছে। আকৌ ১৯৬৮ চনত ড° ডি.এচ.কোঠাৰীয়েও শিক্ষাত মাতৃভাষাৰ ব্যৱহাৰৰ সপক্ষে মত পোষণ কৰিছে। তথাপিও ভাৰতৰ দৰে বহুভাষী দেশত এই লৈ মত বিৰোধ দেখা যায়। বিদেশী ভাষা শিক্ষা আৰু বিদেশী ভাষাত শিকোৱা দুটা পৃথক বিষয়বস্তু। দ্বিতীয় ভাষা এটা অধ্যয়ন কৰাতো হ'ল এটা ভাষাক অধ্যয়ন কৰা আৰু এটা ভাষাত অধ্যয়ন কৰাতো হ'ল শিকাৰুৱে যি মাধ্যমত নিৰ্দেশনা বোৰ বুজে। এনে নিৰ্দেশনা বুজোৱাৰ বাবে মাতৃভাষাতকৈ শ্ৰেষ্ঠ একো হ'ব নোৱাৰে। আনকি দ্বিতীয় ভাষা এটা বা বিদেশী ভাষা এটা আয়ত্ত কৰিবলৈও মাতৃ ভাষাৰ সহায় লোৱা হয়।
শিশুৰ বাবে তেওঁৰ চাৰিওফালৰ বিষয়বস্তু শিকা, কৌশল আয়ত্ব কৰা আদি মাতৃভাষাত আৰম্ভ হয়। শিশুৰ চিন্তা আৰু আবেগৰ বিকাশ সদায় মাতৃভাষাতেই হয়। যিকোনো বিষয় এটা সদায় প্ৰথম মাতৃভাষাত ভাবে বা চিন্তা কৰে আৰু শৈক্ষিক ভাবে পৈনত শিশুৱে তাক অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে ভাষান্তৰ কৰি অন্য ভাষাত কয় বা লিখে। সুস্থ আবেগিক বিকাশৰ বাবে মাতৃভাষা অনিবাৰ্য। কিয়নো ছাত্ৰ-ছাত্ৰী বা দেশৰ নাগৰিকৰ যদি মাতৃভাষাৰ প্ৰতি আবেগ নাথাকে তেন্তে নিজ জাতিৰ প্ৰতি, দেশৰ প্ৰতিও এনে ছাত্ৰ-ছাত্ৰী ভবিষ্যতে উদাসীন হয়। ব্যক্তিত্ব বিকাশ আৰু গঠনৰ ক্ষেত্ৰত মাতৃভাষাৰ গুৰুত্ব অপৰিসীম। শিশুৱে মাতৃগৰ্ভতে মাতৃভাষাৰ স্পন্দন অনুভৱ কৰে। শিশুৰ গঠনমূলক বিকাশ (Cognitive Formation) ৰ বাবেও মাতৃভাষাই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ই শিশুৰ সহিত্য-সংস্কৃতি,ধৰ্ম,আচাৰ,পৰাম্পৰা সকলো বিষয়ৰ লগত সম্বন্ধিত। এনেবোৰ চাৰিত্ৰিক গুণ কেৱল মাতৃভাষাৰ মাধ্যমত শিক্ষাদান কাৰ্যৰ জড়িয়তেহে ফলবতী হ'ব পাৰে।
সদৌশেষত মাননীয় উপৰাষ্ট্ৰপতি এম.ভেংকায়া নাইডুৱে Central Institute of Indian Languages (CIIL) ৰ সোণালী জয়ন্তী বৰ্ষত দিয়া ভাষণেৰে এই লিখনিৰ মুখনি মাৰিব খুজিছো। তেখেতে প্ৰত্যেক ৰাজ্যৰ মাতৃভাষাক শিক্ষাৰ মাধ্যম হিচাপে লোৱাৰ বাবে আহ্বান জনাইছিল। নাইডুৰ ভাষাত আমাৰ ভাষাক সুৰক্ষা দিয়াতো হ'ল জাতীয়তাবাদ। প্ৰকৃত জাতীয়তাবাদ হ'ল- নিজ মাতৃভাষাক সুৰক্ষা দিয়া,সংৰক্ষণ কৰা আৰু দেশৰ প্ৰতি প্ৰকৃত ভালপোৱাৰ নিদৰ্শন দিয়া আৰু এয়া কেবল নিজ মাতৃভাষাৰ অধ্যয়নৰ জৰিয়তেহে সম্ভৱ।
