মানৱ জীৱনত ভিটামিন-ডিৰ প্ৰয়োজনীয়তা  -  বিকাশপেডিয়া\nমূল পৃষ্ঠা / স্বাস্থ্য / পৰিপুষ্টি / মানৱ জীৱনত ভিটামিন-ডিৰ প্ৰয়োজনীয়তা\nমানৱ জীৱনত ভিটামিন-ডিৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ বিষয়ে লিখা হৈছে ।\n"গ' গ' গ' গ' গ' আউটচাইড\nখোলো অপনী আঁখে ৱাইড\nচান (Sun) বোলে - লে লো ভিটামিন-ডি কী ৰাইড"\n.......এয়া আছিল ৰেপাৰ বাবা চাইগেলৰ গীত। গীতৰ প্ৰসংগ হ'ল আমাৰ দেশ ভাৰতবৰ্ষত বিশাল আকাৰ ৰূপ ধাৰণ কৰা জনতাৰ মাজত ব্যাপ্ত ভিটামিন-ডিৰ অভাৱৰ বিপৰীতে সজাগতাৰ সৃষ্টি কৰা। হয়, ইন্টাৰনেশ্বনেল অষ্টঅ'পৰচিচ ফাউণ্ডেচনে জনাইছে ভাৰতৰ ৮০ শতাংশ নগৰত বসবাস কৰা লোকৰ মাজত ভিটামিন-ডিৰ অভাৱ প্ৰমাণিত হৈছে। চিকিৎসকে মত পোষন কৰে গ্ৰামাঞ্চলটো সেই একেই ছবিয়েই দেখা যাব। আনহাতে ভিটামিন-ডিৰ এক সহজ উৎস হ'ল আমাৰ দেশত সহজে উপলব্ধ ৰ'দ। আনহাতে আন এক প্ৰকাশিত সমীক্ষামতে বিশ্বত এহেজাৰ নিযুত (অৰ্থাৎ দহ হাজাৰ কোটি বা এক বিলিয়ন) লোক ভিটামিন-ডি অভাৱত কম-বেচি পৰিমাণে আক্ৰান্ত। গতিকে আজিৰ আলোচনাৰ বিষয় বস্তু হ'ল - আমাৰ শৰীৰৰ বাবে ভিটামিন-ডি কিয় লাগতিয়াল(?)\nক'ত ক'ত ভিটামিন-ডি উপলব্ধ ?\nভিটামিন-ডি থকা খাদ্যসমূহ হ'ল -\nতেলী মাছ যেনে টুনা, চলমান, মেকেৰেল, চাৰডিন। কড লিভাৰ অইল, ডায়েৰী প্ৰডাক্ট, পনীৰ, কমলাৰ ৰস, চয়া মিল্ক, গো মাংসৰ লিভাৰ, কণী আৰু ঘেঁহু-মাহ জাতীয় শস্য। কিছুমান নিৰ্বাচিত প্ৰজাতিৰ মশৰুমত ভিটামিন-ডি থাকে।\nশৰীৰৰ কমেও ৪০ শতাংশ উন্মুক্ত অংশত সপ্তাহত ৩।৪দিন ২০ৰ পৰা ৩০মিনিটৰ ৰ'দেই ভিটামিন-ডিৰ অভাৱ পূৰণ কৰিবলৈ যথেষ্ট। বগা চামৰাৰ তুলনাত ক'লা চামৰাৰ লোকক তুলনামূলকভাবে অধিক সময়ৰ ৰ'দৰ প্ৰয়োজন। দিনৰ ১১বজাৰ পৰা ১বজালৈ আলট্ৰাভায়লেট ৰশ্মিৰ প্ৰভাৱ (290-320nm) ভিটামিন-ডিৰ সৃষ্টিৰ বাবে আটাইতকৈ উপযুক্ত বুলি জনা গৈছে। গাত চান স্ক্ৰীণ মলম ঘঁহি ৰ'দ ল'লে ভিটামিন-ডিৰ নিৰ্মাণ নহয় ।\nআমাৰ শৰীৰক নিতৌ কিমান পৰিমাণৰ ভিটামিন-ডিৰ প্ৰয়োজন ?\nনৱজাতকৰ পৰা এবছৰীয়া শিশুক দৈনিক প্ৰয়োজন ৪০০ ইন্টাৰনেশ্বনেল ইউনিট (১০ মাইক্ৰ গ্ৰাম)।\nএ বছৰৰ পৰা ৭০বছৰ বয়সৰ লোকক দৈনিক প্ৰয়োজন ৬০০ ইন্টাৰনেশ্বনেল ইউনিট (১৫ মাইক্ৰ গ্ৰাম)।\n৭০ বছৰৰ ওপৰৰ বয়সৰ লোকক দৈনিক প্ৰয়োজন ৮০০ ইন্টাৰনেশ্বনেল ইউনিট (২০মাইক্ৰ গ্ৰাম)।\nভিটামিন-ডি আমাক কিয় লাগে ?\nআমাৰ শৰীৰত কেলচিয়াম আৰু ফচফোৰাচৰ গতিবিধি নিয়ন্ত্ৰিত কৰি হাঁড়ৰ গাঁঠনি সঠিক কৰি ৰাখিবলৈ ভিটামিন-ডিৰ একান্ত প্ৰয়োজন। ভিটামিন-ডিৰ অভাৱত শিশুৰ ৰিকেট (Rickets) আৰু প্ৰাপ্তবয়স্কৰ অষ্টিঅ'মেলাচিয়া (Osteomalacia)ৰোগ হয়। কেলচিয়াম আৰু ভিটামিন-ডিয়ে হাড়ৰ ক্ষয় (Osteoporosis) ৰোধ কৰে।\nহাঁড়ৰ বিকাশৰ ওপৰিও ভিটামিন-ডি -\nস্নায়ুতন্ত্ৰ আৰু মাংসপেশীৰ শ্ৰীবৃদ্ধি,\nশৰীৰৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা বঢ়োৱা,\nইনফ্লেমেচন কমোৱা আদিৰ বাবে লাগতিয়াল বুলি প্ৰমাণিত হৈছে।\nভিটামিন-ডি আৰু কেলচিয়াম একেলগে গ্ৰহণ কৰিলে হাঁড়ৰ ঘনত্ব (Bone density) বৃদ্ধি হয়।\nভিটামিন-ডিয়ে কেনেকৈ ক্ৰিয়া কৰে?\nৰ'দ বা খাদ্যৰ যোগেদি আহৰণ কৰা ভিটামিন-ডি সক্ৰিয় ৰূপত নাথাকে। পোনতে লিভাৰত ৰাসায়নিক প্ৰক্ৰিয়া হৈ ই কেলচিডিঅ'ল (Calcidiol বা ২৫-হাইড্ৰক্সিভিটামিন-ডি)লৈ পৰিবৰ্তিত হয়। পুনৰ কিডনিত ক্ৰিয়া সংঘটিতহৈ সক্ৰিয় ৰূপ পায় কেলচিট্ৰায়ল (Calcitriol বা ১,২৫ ডাইহাইড্ৰক্সিভিটামিন-ডি) নামেৰে। উল্লেখযোগ্যযে ভিটামিন-ডি হ'ল পানীত অঘোলনশীল পদাৰ্থ। ই ফেটৰ মাধ্যমতহে ঘোল খায়।\nপাক প্ৰণালীত ভিটামিন-ডিয়ে কেলচিয়াম আৰু ফচফোৰাচ আহৰণত সহায় কৰে। তেজত থকা কেলচিডিঅ'লৰ পৰিমাণে আমাৰ শৰীৰত থকা ভিটামিন-ডিৰ অৱস্থিতিক বুজায়। তেজত ইয়াৰ অৰ্ধ-আয়ুস (Half life) ১৫ দিন হোৱাৰ বিপৰীতে কেলচিট্ৰায়লৰ অৰ্ধ-আয়ুস ১৫ঘন্টা। ৰ'দৰ পৰা আহৰণ কৰা ভিটামিন-ডি শৰীৰৰ চৰ্বি (Fatty tissue)ত জমা হয় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াৰ পৰাই মুকলি হয়।\nকি কি পৰিস্থিতিত ভিটামিন-ডিৰ অভাৱ হব পাৰে ?\n১) সূৰ্য্যৰ পোহৰ অৰ্থাৎ ৰ'দৰ পৰা যি কোনো কাৰণতে বঞ্চিত হোৱা-\nভৌগলিক অৱস্থান, ধৰ্মীয় বা সামাজিক কাৰণত সম্পূৰ্ণ শৰীৰ ঢকা বস্ত্ৰ পৰিধান কৰা, কৰ্তব্যৰ খাতিৰত বা আন অজুহাতত ঘৰৰ ভিতৰতে ২৪ঘন্টাই সোমাই থকা আদিৰ বাবে। কেনেডা, উত্তৰ আমেৰিকা আদি ঠাইত বসতি কৰা লোকসকলে প্ৰাকৃতিক কাৰণত উচিত পৰিমাণৰ ৰ'দৰ মুখ দেখা নাপায়।\n২) দৈনিক প্ৰয়োজনীয় পৰিমাণত ভিটামিন-ডিযুক্ত খাদ্য গ্ৰহণ নকৰা -\nসাধাৰণতে এনে হব পাৰে যিসকলে কঠোৰভাবে নিৰামিষ খাদ্য গ্ৰহণ কৰা হেতুকে কণী, মাছ, মাংস একোৱেই স্পৰ্শ নকৰে।\n৩)কিডনিৰ অক্ষমতাৰ হেতু যদি ভিটামিন-ডি সক্ৰিয় অৱস্থালৈ ৰূপান্তৰিত হব নোৱাৰে -\nবাৰ্ধক্যজনিত কাৰণত এনে হোৱাটো সম্ভৱপৰ।\n৪) স্বাস্থ্যজনিত কাৰণত পাক প্ৰণালীৰ পৰা পৰ্য্যাপ্ত পৰিমাণত খাদ্যৰ যোগেদি উপলব্ধ ভিটামিন-ডি আহৰণ (Absorb) কৰিব নোৱাৰিলে-\nক্ৰনছ ডিজিজ, চিলিয়াক ডিজিজ, চিষ্টিক ফাইব্ৰচিচ আদি ৰোগৰ ফলত এনে হোৱাটো সম্ভৱপৰ।\n৫) মেদবহুলতা- যিসকল লোকৰ বডি মাচ ইনডেক্স (BMI) ৩০ৰ ওপৰত-\nতেনেলোকৰ তেজত সাধাৰণতে ভিটামিন-ডি অপৰ্য্যাপ্ত পৰিমাণত থকা দেখা যায়। বিজ্ঞানীসকলে অনুসন্ধান কৰি পাইছে যে জেনেটিক কাৰণত শকত লোকসকলৰ ভিটামিন-ডিৰ অভাৱ হয়। আনহাতে ভিটামিন-ডিৰ অভাৱ হোৱা মাত্ৰকেই দেহ মেদবহুল নহয়।\n৬) ছালৰ ডাঠ ক'লা বৰণ মেলানিন পিগমেন্টৰ আধিক্যৰ বাবে হয়। এনে লোকৰ ভিটামিন-ডিৰ অভাৱ হোৱাৰ সম্ভাৱনা অধিক।\n৭) ৬৫ বছৰৰ ওপৰৰ বয়সিয়াল লোকৰ শৰীৰত থকা ৰিচেপ্তৰ কেন্দ্ৰসমূহৰ সক্ৰিয়তা কমি যোৱাৰ ফলত ৰ'দৰ পৰা ভিটামিন-ডি আহৰণ কৰাৰ ক্ষমতা হ্ৰাস পায়। তদুপৰি কিডনিৰ বিকাৰেও এনে লোকৰ ক্ষেত্ৰত ভিটামিন-ডিৰ অভাৱৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি কৰে।\nভিটামিন-ডিৰ অভাৱ চিনাক্তকৰণ কেনেকৈ কৰিব ?\nতেজত ২৫-হাইড্ৰক্সিভিটামিন-ডি বা কেলচিডিঅ'ল (Calcidiol)ৰ পৰিমাণ ২০ৰ পৰা ৫০নেনগ্ৰাম প্ৰতিমিলিলিটাৰ থকাটো বাঞ্চনীয়। ১২নেনগ্ৰাম প্ৰতি মিলিলিটাৰ বা তাৰ কম পৰিমাণে ভিটামিন-ডিৰ অভাৱক সূচায়।\nভিটামিন-ডিৰ অভাৱত কি কি লক্ষণ দেখা দিয়ে ?\nসাধাৰণতে হাঁড়ৰ বিষ আৰু মাংসপেশীৰ দূৰ্বলতা দেখা দিব পাৰে। ভিটামিন-ডিৰ অভাৱত ভোগা লোকৰ মাজত নিম্নলিখিত ৰোগৰ প্ৰাধান্য দেখা যায় -\nবয়সিয়াল লোকৰ মনোৰোগ,\nশিশুৰ হাপানি ৰোগ,\nনানাবিধ কৰ্কট ৰোগ।\nবিজ্ঞানীসকলে গবেষণা কৰি পাইছে যে ভিটামিন-ডিয়ে-\nমাল্টিপল স্কেৰ'চিচ আদি ৰোগৰ চিকিৎসা আৰু প্ৰতিৰোধত লাগতিয়াল ভূমিকা পালন কৰিব পাৰে।\nভিটামিন-ডি অভাৱৰ চিকিৎসা কিদৰে কৰা হয় ?\nসাধাৰণতে ভিটামিন-ডিৰ অভাৱৰ চিকিৎসাৰ ক্ষেত্ৰত দৈনিক ৪০০০ ইউনিটক নিৰাপদ বুলি চিকিৎসকসকলে গণ্য কৰে। পিছে তেজত প্ৰয়োজনীয় (Optimal level) ভিটামিন-ডিৰ পৰিমাণ বাহাল ৰাখিবলৈ সপ্তাহত ৫০,০০০ ইউনিট ৬ৰ পৰা ১২ সপ্তাহলৈ লোৱাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হয়। ভিটামিন-ডিৰ অভাৱৰ চিকিৎসাত ৬লাখ ইউনিটৰ বেজীও (Arachitol নামেৰে)উপলব্ধ।\nবিভিন্ন শাৰিৰীক অৱস্থাত ভিটামিন-ডি কিদৰে ব্যৱহৃত হয় চাওক -\nহাঁড়ৰ ক্ষয় (Osteoporosis) ৰোধ কৰিবলৈ - দৈনিক ১০০০ৰ পৰা ২০০০ ইউনিট ভিটামিন-ডি ৩৬ মাহলৈ দিয়া হয়। লগত দৈনিক ৫০০ৰ পৰা ১২০০ মিলিগ্ৰাম কেলচিয়াম দিয়া উচিত।\nষ্টেৰয়েড ব্যৱহাৰৰ বাবে হোৱা হাঁড়ৰ ক্ষতি ৰোধ কৰিবলৈ ২০০০ ইউনিট বা তাতোকৈ বেচি ভিটামিন-ডি ৬ৰ পৰা ৩৬ মাহলৈ দিব পাৰি। ইয়াৰ বাবে কেলচিট্ৰায়ল বা আলফা কেলচিডিঅ'ল ব্যৱহৃত হয়।\nকৰ্কট ৰোগ প্ৰতিৰোধ কৰিবলৈ - দৈনিক ১১০০ ইউনিট ভিটামিন-ডি (ক'লিকেলচিফেৰল ৰূপত) +দৈনিক ১৫০০ মিলিগ্ৰাম কেলচিয়াম ৭ বছৰ পৰ্য্যন্ত দিয়া হয়।\nহাৰ্ট ফেইলাৰৰ চিকিৎসাত- দৈনিক ৮০০ ইউনিট ভিটামিন-ডি(ক'লিকেলচিফেৰল ৰূপত)+দৈনিক ১০০০ মিলিগ্ৰাম কেলচিয়াম ৩ বছৰ পৰ্য্যন্ত দিয়া হয়।\nহাইপাৰ পেৰাথাইৰয়েড ৰোগত- দৈনিক ৮০০ ইউনিট ভিটামিন-ডি (ক'লিকেলচিফেৰল ৰূপত)দিয়া হয়।\nমাল্টিপল স্কেৰচিচ ৰোগত-দৈনিক ৪০০ ইউনিট ভিটামিন-ডি(ক'লিকেলচিফেৰল ৰূপত) সতৰ্কতামূলক ব্যৱস্থা হিচাবে দিয়া হয়।\nশ্বাসজনিত ৰোগ প্ৰতিৰোধ কৰিবলৈ- দৈনিক ৩০০ৰ পৰা ৪০০০ ইউনিট ভিটামিন-ডি (ক'লিকেলচিফেৰল ৰূপত) দিয়া হয়।\nবৃদ্ধকালৰ দন্তক্ষয় ৰোধ কৰিবলৈ-দৈনিক ৭০০ ইউনিট ভিটামিন-ডি(ক'লিকেলচিফেৰল ৰূপত)+দৈনিক ৫০০ মিলিগ্ৰাম কেলচিয়াম ৩ বছৰ পৰ্য্যন্ত দিয়া হয়।\nশিশুৰ শ্বাসপ্ৰণালীৰ বিভিন্ন ৰোগৰ সুৰক্ষা দিবলৈ দৈনিক ১০০০ ইউনিট ভিটামিন-ডি (ক'লিকেলচিফেৰল ৰূপত) গ্ৰহণ কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হয়।\nশেহতীয়াকৈ জটিল চৰ্মৰোগ চ'ৰিয়াচিচৰ চিকিৎসাত কৃত্ৰিমভাবে নিৰ্মাণ কৰা কেলচিপ'ট্ৰেইন (Calcipotriene) নামৰ ভিটামিন-ডিৰ ক্ৰিম (ষ্টেৰইড ক্ৰিমৰ সৈতে বা অকলে) উপকাৰী সিদ্ধ হোৱাটোৱে তেনে ৰোগীৰ বাবে আশাৰ বতৰা কঢ়িয়াই আনিছে।\nভিটামিন-ডি বেচি হলে কি কি পাৰ্শ্বক্ৰিয়া দেখা যায় ?\nভিটামিন-ডিৰ ড'জ বেচি হ'লে হব পৰা পাৰ্শ্বক্ৰিয়াসমূহ হ'ল -\nঅতিপাত পিয়াহ লগা,\nপ্ৰসাব বেচি হোৱা,\nমাংসপেীৰ দূৰ্বলতা অনুভৱ হোৱা,\nশৰীৰৰ ওজন হ্ৰাস হোৱা,\nকিডনিৰ পাথৰ হোৱা ইত্যাদি।\nভিটামিন-ডিৰ প্ৰয়োগত লবলগীয়া সতৰ্কতা আৰু আন ঔষধিৰ সৈতে ইয়াৰ বিৰূপ প্ৰতিক্ৰিয়া (Drug interaction):\nথায়েজাইড ডাইয়ুৰেটিক আদি দৰবৰ সৈতে ভিটামিন-ডিৰ ৰাসায়নিক ক্ৰিয়া (Drug interaction) সংঘটিত হয়।\nসেয়ে এনে ঔষধি সেৱন কৰি থকা লোকে ভিটামিন-ডি গ্ৰহণ কৰাৰ আগতে নিজৰ চিকিৎসকৰ লগত খৰচি মাৰি আলেচনা কৰাৰ প্ৰয়োজন।\nমোখনিত কেইটিমান লাগতিয়াল কথা -\nআমি গ্ৰহণ কৰা এটা ডাঙৰ কণীৰ কুহুমত থকা ভিটামিন-ডিৰ পৰিমাণ হ'ল ৪১ ইউনিট, এপিয়লা গাখীৰত থকা ভিটামিন-ডিৰ পৰিমাণ হ'ল ১১৫ ইউনিট, এগিলাচ কমলাৰ ৰসত থকা ভিটামিন-ডিৰ পৰিমাণ হ'ল ১৩৭ ইউনিট, ১০০ গ্ৰাম টুান মাছত থকা ভিটামিন-ডিৰ পৰিমাণ হ'ল ১৬০ ইউনিট, ১০০ গ্ৰাম চালমন মাছত থকা ভিটামিন-ডিৰ পৰিমাণ হ'ল ৪৫০ ইউনিট। এইবিলাকৰ বিপৰীতে এক ডাঙৰ চামুচ কড মাছৰ লিভাৰৰ তেলত ১৩৬০ ইউনিট ভিটামিন-ডি থাকে।\nআমাৰ প্ৰয়োজন হোৱা দৈনিক ৪০০ৰ পৰা ৮০০ ইউনিট ভিটামিন-ডি আমি গ্ৰহণ কৰা খাদ্যৰ পৰাই মূলতে আহৰণ কৰোঁ সেয়ে অভাৱত নপৰিবলৈ নিজৰ খাদ্য তালিকাৰ পৰা নিজে গ্ৰহণ কৰা মুঠ ভিটামিন-ডিৰ মূল্যায়ন কৰি লব পাৰে। ইয়াৰ বাবে নেটত নানান স্ৰোতে যোগান ধৰা তালিকাৰ সহায় লব পাৰে।\nবিষয়টোৰ গুৰুত্ব অনুভৱ কৰি বিশ্বৰ বিভিন্ন দেশৰ (আমাৰ দেশো ব্যতিক্ৰম নহয়) চৰকাৰে খাদ্যসমূহত ভিটামিন-ডি অতিৰিক্তভাবে সংযোগ কৰাৰ (Fortification with Vitamin D)আঁচনি লৈছে। তদুপৰি শিশুক ভিটামিন-ডি প্ৰতিষেধক টিকাৰ সৈতে খুৱাবলৈ লোৱা হৈছে।\nফোন নংঃ +৯৭৪৩৩৭৩৮৭২২\nশৰীৰত সূৰ্যৰ ৰশ্মিৰ প্ৰভাৱ :\nঅমিতাৰ গুণ :\nকণীৰ পুষ্টিকৰ গুণ :\nমিঠা আলু :\nঘৰুৱা শাক :\nনেমুৰ ঔষধি গুণ\nকল খাবলৈ অভ্যাস কৰক\nস্কুলীয়া ছাত্ৰ- ছাত্ৰীৰ পুষ্টিকৰণ\nপূৰৈ শাক :\nবনশাক খাওক :\nবগৰীৰো আছে গুণ :
