সাহিত্য জগতৰ দুখন ঐতিহাসিক খৰিয়ালৰ ভিতৰুৱা কথা - জ্যোতিৰূপম দত্ত - ফটাঢোল\nHome /প্ৰবন্ধ/সাহিত্য জগতৰ দুখন ঐতিহাসিক খৰিয়ালৰ ভিতৰুৱা কথা - জ্যোতিৰূপম দত্ত\nকেইজনমান অসমীয়াৰ ব্যক্তিগত পৰ্য্যায়ৰ সাধাৰণ কথা এটাতে আৰম্ভ হোৱা কাজিয়া এখনে অসমীয়া সাহিত্যৰ জগতখনত তোলপাৰ লগালে। সমবয়সীয়া, সমভাৱাপন্ন এজাক তেজাল অসমীয়া ডেকাৰ সামান্য ধেমেলীয়া কথা এটাৰ পৰাই ভুল বুজাবুজি হৈ দুটা বেলেগ গোট গঠন হ'ল। আনকি সাহিত্য চৰ্চা কৰা বহুকেইজন লোকৰ মাজতো বিভাজন ঘটিল। পিছে অসমীয়া সাহিত্যৰ জগতখনলৈ এই ঘটনা প্ৰবাহেই আমুল পৰিবৰ্তন আনিলে। সাহিত্যৰ জগতখনৰ দুটা ফৈদৰ মাজত হোৱা থৈয়া-নথৈয়া ৰণখনে বহুতকে আমোদ যোগালে। এই ৰণত কোন পৰিল, কোন জিকিল, কাৰ লাভ হ'ল, কাৰ কি লোকচান হ'ল সেইবোৰৰ বিষয়ে খাটাংকৈ ক'ব নোৱাৰিলেও এটা কথাত পিছে সকলোৱে একমত যে এই ঘটনাপ্ৰবাহেই অসমীয়া সাহিত্যক এক নতুন দিশ প্ৰদান কৰিলে।\nঅসমীয়া সাহিত্য জগতৰ ঐতিহাসিক ঘটনালানি সংঘটিত হোৱা আজি এশ বছৰৰো অধিক হ'ল। এই ঘটনালানিৰ গুৰিলৈ যাবলৈ হলে ১৮৮৮ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ ঘুৰি যাব লাগিব। সেই সময়ত অনেক অসমীয়া ছাত্ৰই কলিকতা চহৰত শিক্ষাগ্ৰহণৰ উদ্দেশ্যি বাহৰ পাতি আছিল। ইতিমধ্যে বংগদেশত আৰম্ভ হোৱা বৌদ্ধিক চিন্তা-চৰ্চা, ভাষা-সাহিত্যৰ উচ্চস্তৰৰ চৰ্চা তথা সামাজিক জাগৰণে অসমীয়া ছাত্ৰসকলকো অসমীয়া ভাষা-সংস্কৃতিৰ উত্তৰণৰ বাবে উদ্বুদ্ধ কৰি তুলিলে। সেই সময়ত কলিকতাত থকা প্ৰায় পঞ্চাশজনমান অসমীয়া ছাত্ৰই একগোট হৈ 'অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা' নামৰ এটি অনুষ্ঠানৰ জন্ম দিয়ে।\nইয়াৰ আগতে ১৮৭২ চনত গঙ্গাগোবিন্দ ফুকনদেৱে কলিকতাত থকা অসমীয়া ছাত্ৰসকলক লৈ 'অসমীয়া ছাতৰৰ সাহিত্য সভা' নামৰ এটি সামাজিক অনুষ্ঠান গঢ়ি তুলিছিল। ১৮৮৫ চনলৈকে অসমৰ এগৰাকী সু-সন্তান দেৱীচৰণ বৰুৱাদেৱ অনুষ্ঠানটোৰ সম্পাদকৰ বাবত আছিল। এই অনুষ্ঠানৰ সদস্যসকলেই প্ৰতি শনি আৰু বুধবাৰে একোখনকৈ চাহ-মেল পাতি অসমৰ সমাজ-ব্যৱস্থা তথা অসমীয়া ভাষা বিষয়ক বিভিন্ন আলোচনা কৰিছিল। এনে চাহ-মেল এখনতেই 'অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা' নামৰ অনুষ্ঠানটোৰ জন্ম হৈছিল।\nসেই সময়ত হৰিবিলাস আগৰৱালাৰ পুত্ৰ চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাই (১৮৬৭-১৯৩৮) প্ৰেচিডেন্সি কলেজত এম.এ. দ্বিতীয় বাৰ্ষিকত পঢ়ি আছিল। সিদিনাৰ চাহমেলখনত হোৱা আলোচনামতেই চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাদেৱে 'জোনাকী'ৰ প্ৰকাশৰ খৰচ বহন কৰা তথা সম্পাদনাৰ দায়িত্বও দুটা চৰ্তসাপেক্ষে মুৰ পাতি ল'বলৈ মান্তি হ'ল। চৰ্তদুটা হ'ল - (১) 'অ ভা উ সা'ৰ সভ্য মাত্ৰেই 'জোনাকী'ৰ আলপৈচান ধৰিব লাগিব, আৰু (২) প্ৰত্যেকেই 'জোনাকী'লৈ একোটা প্ৰবন্ধ লিখিব লাগিব। কোনো সভ্যই সেই নিয়ম ভংগ কৰিলে সেই সভ্যজনক পোন্ধৰ টকা জৰিমনা বিহা হ'ব। সেই নিয়মৰে আঁত ধৰি এসময়ত নানা নতুন-পুৰণি লেখকৰ উচ্চমানৰ লেখাৰে সমৃদ্ধ হৈ 'জোনাকী'য়ে স্বমহিমাৰে উজ্জ্বল হৈ অসমীয়া সাহিত্যৰ পোহৰ বিলাবলৈ ধৰিলে। নতুন আংগিকৰ কবিতা, জাতীয় চেতনাবোধ জাগ্ৰত কৰিব পৰা প্ৰবন্ধ, সামাজিক ব্যংগ, দৰ্শন, শৰীৰ-তত্ব, জীৱনী, ভ্ৰমণ কাহিনী, গ্ৰন্থ-সমালোচনা, বুৰঞ্জী, সাঁথৰ, ৰম্য ৰচনা, চুটিগল্প, নাটক, উপন্যাস আদি অনেক লেখাৰ মেটমৰা সম্ভাৰ লৈ প্ৰকাশ হোৱা 'জোনাকী'ৰ পাততেই লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ অমৰ চৰিত্ৰ 'কৃপাবৰ বৰবৰুৱা'ৰো আবিৰ্ভাৱ ঘটে। অসমীয়া সাহিত্যক নতুন ৰূপেৰে জাতিষ্কাৰ কৰাত 'জোনাকী'ৰ অৱদান অপৰিসীম।\nএই সমালোচনা আৰু পাদটীকাটোৱে 'ডেকা-গাভৰু'ৰ লেখক আৰু আন কেইজনমানৰ মনত 'জোনাকী'ৰ প্ৰতি ক্ৰমে বিৰাগৰ ভাৱ আনিছিল। আনকি সমালোচনাটোৰ প্ৰতিক্ৰিয়া হিচাপে জোনাকীলৈ পঠিওৱা উত্তৰ প্ৰকাশ নকৰি সম্পাদকে এনেদৰেহে মন্তব্য কৰিছিল - "আমি আচৰিত মানিছো যে 'ডেকা গাভৰু লেখাৰু দল' নামে দল এটা হৈছে। বাস্তৱিক পক্ষে 'ডেকা-গাভৰু'ৰ নিচিনা এখন তুচ্ছ কিতাপৰ বিষয়ে 'জোনাকী'ত আমি ইমান ঠাই খৰচ কৰিব লগাত পৰিলোঁ, ই বৰ বেজাৰৰ কথা। .... শেহত কওঁ যে 'ডেকা-গাভৰু'ৰ বিষয়ে আৰু আমি কাৰো লেখা নছপাওঁ। এনেবিলাক ল'ৰালি কথাৰ বাহিৰে 'জোনাকী'ত ছপাবলগীয়া ভালেমান সাৰুৱা কথা আছে।"\nইয়াৰ কেইদিনমান পিছতেই বুধবৰীয়া চাহমেলৰ বৈঠকত আন এটি ঘটনা ঘটিছিল। অ.ভা.উ.সা. সভাৰ সদস্যসকলৰ শনিবৰীয়া চাহমেলখনত অসমীয়া ভাষাত কাব্য, প্ৰবন্ধ আদিৰ গুৰুগম্ভীৰ বিষয়ৰ চৰ্চা হৈছিল আৰু বুধবৰীয়া চাহমেলখনত সদস্যসকলে ইংৰাজী ভাষাত নানা ৰঙীয়াল কথাৰ মহলা মাৰিছিল। সেই বিশেষ বুধবৰীয়া চাহমেলখনত কিছুদিন আগতে কলিকতা-মেডিকেল কলেজৰ আগত পাণ বেচা পাণৱালী পোহাৰী এগৰাকীক কোনোবা দুৰ্বৃত্তই কৰা অসৎ আচৰণৰ প্ৰসংগ টানি আনি সিদিনাৰ চ'ৰাখনৰ সভাপতি 'আসাম-বন্ধু' কাকতৰ সম্পাদক ৰায়বাহাদুৰ গুণাভিৰাম বৰুৱাৰ সমুখত এটি ধেমেলীয়া গোচৰ তৰিলে। ইয়াৰ আগে পিছেও বুধবৰীয়া চাহমেলবোৰত ছাত্ৰসকলে বিভিন্ন বিষয়ত নিজেই গোচৰীয়া-পদকীয়াৰ ভাও লৈ আইনৰ বিভিন্ন যুক্তি, বাখ্যা আদিৰে বক্তৃতা দি ৰং-ৰহইচ কৰে। পিছে সিদিনা এই 'পাণৱালী'ৰ গোচৰৰ আলম লৈ কিছুসংখ্যক ছাত্ৰৰ মাজত ইতিকিং ভৰা কথাৰ আদান প্ৰদান হ'ল। এইধৰণৰ যুক্তি-তৰ্কৰ মাজতেই প্ৰতাপ চাটাৰ্জ্জী লেনৰ মেছত থকা ছাত্ৰসকলে অপমানবোধ কৰি উচাট্ মাৰি সভাৰ মাজতেই ওলাই গ'ল।\nইয়াৰ উপৰিও মাজে মাজে 'বিজুলী' আৰু 'জোনাকী'ৰ উখনা-উখনিয়েও পাঠকসকলক আমোদৰ খোৰাক যোগাইছিল।\nজোনাকী-বিজুলী বিবাদৰ প্ৰায় এযুগ পাছত অসমীয়া সাহিত্যৰ পথাৰখনত আন এখন আমোদজনক খৰিয়াল প্ৰত্যক্ষ কৰা গৈছিল। এই বিবাদখনত ৰসৰাজ লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা জড়িত হৈ পৰা বাবেই এই ঘটনাক লৈ সেই সময়ৰ অসমীয়া সাহিত্যৰ জগতখনত তোলপাৰ লাগিছিল। কালক্ৰমত 'জোনাকী' আৰু 'বিজুলী' বন্ধ হৈ যোৱাৰ পাছতো অসমীয়া ভাষাত সাহিত্য চৰ্চা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰা লেখকসকলে চূৰ্চুৰীয়াকৈ হলেও সাহিত্য চৰ্চা অব্যাহত ৰাখিছিল। পিছে এইচাম লেখকে এসময়ৰ 'জোনাকী' আৰু 'বিজুলী'ৰ দৰে অসমীয়া সাহিত্যৰ মঞ্চ এখনৰ অভাৱ বাৰুকৈয়ে অনুভৱ কৰিছিল।\nএনে সময়তে পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱাই এখন আলোচনী প্ৰকাশ কৰিবলৈ মন বান্ধে। ইতিমধ্যে পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱাই কলিকতাৰ পৰা প্ৰকাশ হোৱা কাকত 'বিজুলী'ৰ দ্বিতীয়জন সম্পাদকৰূপে কাৰ্য্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ইয়াৰ পাছত পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱাই অসমলৈ ঘুৰি আহে। ১৯০১ চনৰ পৰা তেজপুৰৰ পৰা প্ৰকাশ হোৱা 'আসাম বন্তি' (পাছলৈ 'অসম বন্তি' আৰু 'বন্তি) নামৰ ইংৰাজী-অসমীয়া কাকতখনৰ প্ৰথম সম্পাদক আছিল মথুৰা মোহন বৰুৱা। মথুৰা মোহন বৰুৱাৰ পাছত এই কাকতখনৰ অসমীয়া অংশৰ সম্পাদনাৰ দায়িত্ব পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱাদেৱেও পালন কৰিছিল। ১৯০৬ চনত গোহাঞি বৰুৱাদেৱক ইংৰাজ চৰকাৰে সাহিত্যিক পেঞ্চন আগবঢ়ায়। বৃটিছ পাৰ্লিয়ামেণ্টৰ পৰা সেই সময়ত মাহে একুৰি পাঁচটকাকৈ সাহিত্যিক পেঞ্চন পোৱা পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা হ'ল প্ৰথম অসমীয়া। ইয়াৰ পিছত চাকৰিৰ পৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰি তেখেতে একানপতীয়াকৈ সাহিত্য চৰ্চাত মনোনিৱেশ কৰে। তেখেতে এনেকৈয়ে কিছুদিন অতিবাহিত কৰাৰ পাছত সম্পুৰ্ণ নিজা উদ্যোগেৰে ১৯০৭ চনৰ এপ্ৰিল মাহত 'ঊষা' নামৰ আলোচনী এখন অসমৰ পাঠকলৈ আগবঢ়াই দিয়ে। কাৰ্য্যক্ষেত্ৰত 'জোনাকী' আৰু 'বিজুলী'ৰ অভাৱ 'ঊষা'ই পুৰণ কৰিবলৈ গাত ল'লে। 'ঊষা'ৰ প্ৰথম কিৰণ পায়েই ইমানদিনে স্থবিৰ হৈ ৰোৱা অসমীয়া সাহিত্যৰ জগতখনে পুনৰ গতি ল'লে। 'ঊষা'ৰ দুৱাৰ নবীন প্ৰবীণ সকলোৰে বাবে খোলা আছিল। লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা, হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী, বেণুধৰ ৰাজখোৱা, ৰজনীকান্ত বৰদলৈ, আনন্দচন্দ্ৰ আগৰৱালা (গুপ্ত), দেবানন্দ ভঁৰালী, শৰৎচন্দ্ৰ গোস্বামী, সত্যনাথ বৰা, দুৰ্গেশ্বৰ শৰ্মা আদিকে ধৰি সেই সময়ৰ প্ৰবীণ লেখকসকলৰ বাহিৰেও সম্পাদক গোহাঞি বৰুৱাই নিজা উদ্যমেৰে উৎসাহ-উদ্দীপনা যোগাই অসমীয়া সাহিত্যৰ জগতখনত এদল নতুন লেখক সৃষ্টি কৰিবলৈ সক্ষম হ'ল। এইসকল লেখকৰ প্ৰতিজনেই পৰৱৰ্তী সময়ত স্বনামধন্য তথা প্ৰতিষ্ঠিত লেখকত পৰিণত হোৱা পৰিলক্ষিত হৈছিল। সূৰ্যকুমাৰ ভূঞা, দণ্ডীনাথ কলিতা, পদ্মধৰ চলিহা, মহীচন্দ্ৰ বৰা, ৰত্নকান্ত বৰকাকতী, ইন্দ্ৰেশ্বৰ বৰঠাকুৰ, সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাৰ দৰে যশস্বী অসমীয়া সাহিত্যিকৰ জীৱনৰ ছাত্ৰাৱস্থাৰ সময়ত 'ঊষা'য়েই আছিল তেখেতসৱৰ সাহিত্য চৰ্চাৰ প্ৰথম সোপান। ইয়াৰ উপৰিও ৰাধানাথ ফুকন, অম্বিকানাথ বৰা, গৌৰীদত্ত মিশ্ৰ বিদ্যাভূষণ, শৰৎচন্দ্ৰ গোস্বামী, ৰমাকান্ত চৌধুৰী, নীলমণি ফুকন, হৰিনাৰায়ণ দত্তবৰুৱা আদিকে ধৰি বহুকেইজনক 'ঊষা'ই প্ৰতিষ্ঠিত কৰিছিল। প্ৰণিধানযোগ্য যে লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ ছদ্মনাম 'কৃপাবৰ বৰুৱা' চৰিত্ৰটোৱেও 'ঊষা'ৰ পাততেই পূৰ্ণতা পাইছিল আৰু বেজবৰুৱাৰ লেখাসমূহে সেই সময়ৰ অসমীয়া পাঠকসকলৰ মাজত বেচ জনপ্ৰিয়তা আৰ্জিবলৈ সক্ষম হৈছিল।\nপিছে এনে সময়তে এটা অনাকাংক্ষিত ঘটনাই 'ঊষা'ৰ পোহৰ মলিন কৰি অসমীয়া সাহিত্যৰ জগতখনত এটা নতুন সুৰৰ ঝংকাৰ তুলিবলৈ সক্ষম হৈছিল। এই বিশেষ ঘটনাটো ঘটিছিল এনেদৰে -\n"সেই প্ৰবন্ধ সেই নামৰ আগৰ ৰহস্যমূলক প্ৰবন্ধৰ অংশ বুলি ভাবিহে তাক ভ্ৰমবশতঃ ঊষাত ঠাই দিয়া হৈছিল। এই প্ৰবন্ধৰ মত আৰু কথাৰ লগত আমাৰ মত আৰু কথা একেবাৰে নিমিলে আৰু আমাৰ দৃঢ়বিশ্বাস হৈছে যে সেই প্ৰবন্ধই ৰাজভক্ত অসমীয়া প্ৰজাৰ মনত নিশ্চয় অত্যন্ত বিৰক্তি জন্মাইছে। ভ্ৰমবশতঃ প্ৰবন্ধটো ছপোৱাৰ আগেয়ে তাক ভালকৈ পৰীক্ষা কৰি চাবলৈ নহ'ল কাৰণে এতিয়া আমাৰ মনত সেইবাবে ঘোৰ অনুতাপ হৈছে। সেইবাবে আশাকৰো যেন আমাৰ ৰজা ৰাইজে অনুগ্ৰহ কৰি আমাৰ সেই ত্ৰুটি মাৰ্জনা কৰিব। ইয়াৰ লগতে আমি সকলোকে জনাও যে এতিয়াৰপৰা এনে বিধৰ প্ৰবন্ধই উষাত কেতিয়াও ঠাই নাপাব। লগতে আমি ইয়াকো জনাও যে ইয়াৰ দ্বাৰাই আমি 'কৃপাবৰ বৰুৱাৰ প্ৰত্যাগমন' (পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱাদেৱে যদিও নিজৰ লেখাত 'কৃপাবৰ বৰুৱাৰ প্ৰত্যাগমন' বুলি উদ্ধৃত কৰিছিল কিন্তু সেই লেখাটো 'কৃপাবৰ বৰুৱাৰ নতুন টোপোলা' শিতানতহে প্ৰকাশ হৈছিল। ন মাহ 'ঊষা'ৰ প্ৰকাশ বন্ধ হৈ থকা বাবে এয়া তেখেতৰ অনিচ্ছাকৃত ভুল বুলি গণ্য কৰিব পাৰি।) প্ৰবন্ধ 'উষাৰ পৰা উঠাই লৈছো আৰু গ্ৰাহক পাঠক সকলেও যেন সেই প্ৰবন্ধ বাদ দি 'ঊষা' পঢ়িব আৰু সেই প্ৰবন্ধৰ লগত ঊষাৰ সম্বন্ধ নাই বুলি জানিব।"\n" 'জোনাকী' 'বিজুলী'ৰ দিনত যেনেকৈ অভিনৱ যুগ এটাৰ সৃষ্টি হ'ল, 'ঊষা আৰু 'বাঁহী'ৰ দিনতো তেনেকৈ নতুন যুগৰ অধ্যায় এটি উদয় হল। দুয়ো গৰাকী দ্যুতি পুৰন্দৰে (বেজবৰুৱা আৰু গোহাঞি বৰুৱা) 'ঊষা'-'বাহী'ৰ পাতত যি ধনুৰ্বাণ জুৰিছিল তাত কুৰু পাণ্ডৱৰ যুদ্ধৰ দৰে আমাৰ সাহিত্যিক ধনুৰ্দ্ধৰ সকলেও দুফৈদ হৈ পক্ষাপক্ষ অৱলম্বন কৰিছিল।" (অৰ্ঘাৱলী, বেণুধৰ শৰ্মা, পৃষ্ঠা-৪৬)\nপিছে এই মতানৈক্যই অসমীয়া সাহিত্যৰ দুটা পক্ষৰ মাজত আকৌ এবাৰ বৌদ্ধিক বৈৰিতাৰ সৃষ্টি কৰিলে। ইয়াৰ লগে লগে 'বাঁহী'-'উষা'ৰ বিবাদ আৰম্ভ হ'ল। 'ঊষা'ৰ বিৰুদ্ধে 'বাঁহী'ৰ পাতত প্ৰকাশ হোৱা লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ তীব্ৰ আৰু বিদ্ৰূপাত্মক সমালোচনাই এই বিবাদক নতুন মোৰ দিলে। উদাহৰণস্বৰূপে বেজবৰুৱাই 'বাঁহী'ৰ পাতত পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱাদেৱৰ প্ৰহসনমূলক নাটক 'টেটোন তামুলী'খনক তীব্ৰ সমালোচনাৰে থকা-সৰকা কৰিছিল। দুয়ো ফৈদৰে এনেধৰণৰ বহু তীৰ্যক লেখাই 'বাঁহী' আৰু 'ঊষা'ৰ কন্দল বঢ়াই তুলিছিল। উল্লেখযোগ্য যে লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা আৰু পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱাদেৱৰ মতানৈক্যৰ সাঁচ ইমান দ-লৈকে বহিছিল যে ১৯২৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত গুৱাহাটীত বহা অসম সাহিত্য সভাৰ অধিবেশনৰ বিষয় বাছনি সভাৰ সময়তহে গোহাঞিবৰুৱাই প্ৰথমে বেজবৰুৱাৰ হাতত ধৰি হাত জোকাৰি অতীতৰ তিক্ত স্মৃতি জোকাৰি পেলাইছিল।\nপিছে পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা ডাঙৰীয়াই নিজে 'ঊষা'ৰ ৫ম বৰ্ষলৈকে সম্পাদনা কৰি আৰু আগবাঢ়িব নোৱাৰিলে। তাৰ পাছত সেই সময়ৰ 'সাহিত্যৰথী'ৰ ভতিজাক কৰ্মযোগী মাধৱ বেজবৰুৱাদেৱে এটি মহান দায়িত্ব লবলৈ আগবাঢ়ি আহিল। সাহিত্যৰথী বেজবৰুৱাৰ প্ৰয়াণৰ পাচত নিমাত হোৱা 'বাঁহী'ত ন-ৰূপত ফুঁ দি মাধৱ বেজবৰুৱা বেজবৰুৱাই ১৯৩৯ চনত 'বাঁহী'ৰ পুনৰ প্ৰকাশ আৰম্ভ কৰে। এইবাৰ মাধৱচন্দ্ৰ বেজবৰুৱাদেৱে নিজেই পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱাদেৱৰ ওচৰলৈ যায়। মাধৱচন্দ্ৰ বেজবৰুৱাক গোহাঞিবৰুৱাদেৱে খুব আদৰ সাদৰ কৰি আশীৰ্বাদেৰে বুৰাই পেলাই। এইবাৰ মাধৱচন্দ্ৰ বেজবৰুৱাই 'বাঁহী'ৰ লগতে 'ঊষা'কো একেলগে পুনৰ প্ৰকাশৰ কৰিবলৈ মন মেলে। গোহাঞিবৰুৱাদেৱৰ আশীষ ধন্য হৈ মাধৱচন্দ্ৰই 'বাঁহী'ৰে এটা অংশ 'ঊষা'ৰ নামকৰণ কৰি গোহাঞিবৰুৱাক প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে সন্মান দিছিল। ১৯৪১ চনৰ এপ্ৰিল মাহত 'বাঁহী'ৰ ২৭ তম বৰ্ষৰ 'ঊষাৰ নৱ-প্ৰকাশ' হিচাপে মেৰী হামিদা খাটুন আৰু ঊষাদেৱী বেজবৰুৱাক যুটীয়া সম্পাদক হিচাপে লৈ ষষ্ঠ বছৰ ৰঙালী বিহু সংখ্যা এটি প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ পাছত 'বাঁহী'ৰ অংশ হিচাপে 'ঊষা' ষষ্ঠ বছৰৰ ষষ্ঠ সংখ্যালৈকে প্ৰকাশ হৈছিল।\n১/ অসমৰ বাতৰি কাকত আলোচনীৰ ডেৰশ বছৰীয়া ইতিহাস, মুখ্য সম্পাদক - চন্দ্ৰপ্ৰসাদ শইকীয়া, পৃষ্ঠা ২১৮, উপেন্দ্ৰ বৰকটকীৰ প্ৰবন্ধ\n২/ অৰ্ঘ্যাৱলী, বেণুধৰ শৰ্মা, দ্বিতীয় সংস্কৰণ, ১৯৬৭, পৃষ্ঠা-৩২, পৃষ্ঠা-৪২\n৩/ 'বাঁহী' - একত্ৰ সংকলন, প্ৰকাশক- অসম সাহিত্য সভা\n৪/ 'ঊষা', ১৮২৮ - ১৮৬২ শক, একত্ৰ সংকলন, প্ৰকাশক- অসম প্ৰকাশন পৰিষদ\nজোনাকী আৰু বিজুলী, বাঁহী আৰু ঊষাৰ কন্দলৰ ইমান ভিতৰুৱা কথাবোৰ জানি বৰ ৰস পালোঁ।\nজ্যোতি দা ওপৰোৱাকৈ পঢ়ি থৈ দিছো।আৰামত পঢ়িম।সকলোবোৰ একেই আছে।\nনাজানিছিলো এইবোৰ কথা। বৰ ভাল লাগিল পঢ়ি।\nতথ্যপূৰ্ণ হোৱাৰ লগতে ভৱিষ্যতৰ পথ দেখুৱা প্ৰৱন্ধ।\nপঢ়িলো।বহু নজনা কথা জানিলো।এনেকুৱা এটা তথ্যসমৃদ্ধ লেখা সকলোৱে পঢ়া উচিত।ধন্যবাদ জ্যোতিদা।\nআৰম্ভণিটো পঢ়ি ভয়েই খাই গৈছিলো।\nনজনা কথা কিছুমান জানিলো, বহুত দিনৰ পিছত অলপ বেলেগ ষ্টাইলৰ প্ৰবন্ধ এটা পঢ়িলো। ভাল লাগিল দাদা\nঅসমীয়া সাহিত্যৰ ইতিহাসৰ বহু কথাই জানিলো। আকৌ এবাৰ পঢ়িম।\nবহুত নজনা কথা জানিলো,ধন্যবাদ দাদা।\nবহুকথাই নাজানিছিলোঁ। এনে এটা লেখা পঢ়িবলৈ সুযোগ দিয়াৰ বাবে ধন্যবাদ জ্যোতিদা\nধন্যবাদ দাদা। এনেধৰণৰ তথ্য সম্বলিত প্ৰবন্ধ পঢ়িবলৈ সুযোগ দিয়া বাবে।\nএনে তত্বগধুৰ কথা জানিবলৈ পায় ,নিজকে ধ ন্য মানিছোঁ, লিখক সঁচাকৈ ধন্যবাদৰ পাত্ৰ আগলৈ বহুত আশা কৰিছোঁ । জয় #ফটাঢোল\nঅসমীয়া সাহিত্যৰ বহুত নজনা কথা জানিলোঁ। ধন্যবাদ।\nএই বিষয়ত বহুত বছৰৰ আগতে পঢ়িছিলো। কথাবোৰ বিস্তাৰিতভাৱে জানিব পাৰি ভাল লাগিল। তথ্য পূৰ্ণ প্ৰৱন্ধ।
