ষ্টেভিয়া : চেনিৰ এক প্ৰাকৃতিক বিকল্প - ডাঃ ভূপেন শইকীয়া - সাহিত্য ডট অৰ্গ\nষ্টেভিয়া : চেনিৰ এক প্ৰাকৃতিক বিকল্প - ডাঃ ভূপেন শইকীয়া\n২৩ মাৰ্চ ২০১৭ তাৰিখৰ WebMD আলোচনীত প্ৰকাশিত তথ্য মতে পুৰুষে দৈনিক ৯ চাহ চামুচ আৰু মহিলাসকলে ৬ চাহ চামুচ চেনি খোৱাটো নিৰাপদ। ইয়াত প্ৰাকৃতিকভাবে ফলমূল আৰু গাখীৰত উপলব্ধ চেনিৰ কথা ধৰা নাই। অধিক পৰিমাণৰ চেনিয়ে মানৱ দেহত কৰিব পৰা ক্ষতিসমূহ এনেধৰণৰ - ডায়েবেটিজ, হৃদৰোগ, মেদবহুলতা, শৰীৰৰ ইমিউনিটি হ্ৰাস কৰা, দন্তক্ষয়, অকাল-বাৰ্ধক্য, বৰ্ধিত ষ্ট্ৰেচ উৎপন্ন কৰা, দেহত ক্ৰমিয়ামৰ পৰিমাণ হ্ৰাস কৰা (ক্ৰমিয়ামে দেহত চুগাৰৰ পৰিমাণ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে), নন-এলকোহলিক লিভাৰ ডিজিজ, এলঝাইমাৰ ৰোগ, কেঞ্চাৰৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি কৰা, মুডৰ সঘন পৰিবৰ্তন, ক্লান্তিবোধ আদি।\nগতিকে চেনিৰ বিকল্পৰ কথা আহিল য'ত সেই অপকাৰিতাসমূহ নোহোৱাকৈ মিঠা স্বাদক মানুহে উপলব্ধি কৰিব পাৰে। ওলাল নানাবিধ Artificial Sweetener যেনে Saccharin, Aspartame, Sucralose আদি। কিন্তু কালক্ৰমত এই কৃত্ৰিম স্বাদ সমূহৰ অপকাৰিতাৰ বিষয়ে নানান ধ্যান-ধাৰণাৰ সৃষ্টি হব ধৰিলে। এইবিলাকৰ সম্ভাব্য পাৰ্শ্বক্ৰিয়াসমূহ হ'ল- ওকালি, ডায়েৰিয়া, মাইগ্ৰেইন, মূৰৰ বিষ, মূৰঘূৰণি, অৰুচি, এলাৰ্জি, একজিমা, লিভাৰৰ অসুখ, হাওঁফাওঁৰ অসুখ, হাইপো-থাইৰয়েডিজম, কিডনিৰ ক্ষতি, নাৰ্ভৰ ক্ষতিসাধন আৰু আটাইতকৈ বিপদজনক হ'ল কেঞ্চাৰৰ সম্ভাৱনা।\nইয়াৰ সমান্তৰালভাবে মই আজি এবিধ উদ্ভিদৰ বিষয়ে কিছু লাগতিয়াল কথা পাঠকক অৱগত কৰিবলৈ মনস্থ কৰিছো যি হয়তো আজিৰ দিনৰ সৈতে বেছি সময় উপযোগী আৰু স্বাস্থ্যসন্মত। হয়, মই আলোচনা কৰিব ওলাইছো ষ্টেভিয়াৰ বিষয়ে। বিশ্বজুৰি জনপ্ৰিয়তা লভা এই ষ্টেভিয়াৰ ব্যৱসায়িক ভিত্তিত উৎপাদন দেশৰ নানান ঠাই লগতে অসমতো কেইবাজনো যুৱ উদ্যমী লোকে বিগত কিছু বছৰৰ পৰা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। অসমৰ বাহিৰে আমাৰ দেশৰ পঞ্জাব, হাৰিয়ানা, উত্তৰ প্ৰদেশ, কেৰালা, ৰাজস্থান, দিল্লী, উত্তৰাঞ্চল, উৰিষ্যা, বিহাৰ, মহাৰাষ্ট্ৰ, মেঘালয়, অৰুণাচল প্ৰদেশ আদি ৰাজ্যত ষ্টেভিয়াৰ খেতি হয়। অসমত ষ্টেভিয়াৰ সৈতে মই জনা জড়িত ব্যক্তি আৰু প্ৰতিষ্ঠান কেইটামান হ'লঃ হেন্যিমেন চেৰিটেবল চ'ছাইটি, গুৱাহাটীৰ পংকজ কলিতা, নলবাৰীৰ সোণধন ডেকা। পংকজ কলিতাৰ ফাৰ্ম ৰাণী আৰু জাগীৰোডত আছে। বিগত ভালে কেইবছৰৰ পৰা ঐকান্তিকভাবে অসমত ষ্টেভিয়াৰ উৎপাদন আৰু প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰত জড়িত হৈ আছে সোণধন ডেকা। ডেকাই জনোৱা মতে অসমত যোৱা ৮ বছৰে প্ৰায় ৪০ জন খেতিয়ক কৰ্মৰত।\nষ্টেভিয়াৰ বিষয়ে বুৰঞ্জীয়ে কি কয়? -  ষ্টেভিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক উৎপত্তি স্থল দক্ষিণ আমেৰিকা, মধ্য আমেৰিকা আৰু মেক্সিকো আছিল বুলি জনা যায়। পাৰাগুৱে, ভেনেজুৱেলা, কলম্বিয়া, ব্ৰাজিল আদি দেশত ১৫০০বছৰ আগৰ পৰাই ষ্টেভিয়াৰ প্ৰচলন আছিল। স্পেইন দেশৰ ব'টানিৰ অধ্যাপক আৰু চিকিৎসক পেড্ৰো জেম এষ্টিভে (Pedro Jaime Esteve -১৫00-১৫৫৬) পোন প্ৰথমবাৰৰ বাবে ইয়াৰ ওপৰত গৱেষণা আৰম্ভ কৰে। ১৮৯৯ চনত ছুইচ উদ্ভিদ বিজ্ঞানী মোইচেচ চনটিয়াগো বটোৰ্ণিয়ে (Moises Santiago Bertoni) ইয়াৰ মিঠা স্বাদৰ কথা বিশ্বক অৱগত কৰে। ১৯৩১ চনত দুজন ফৰাচী ৰসায়ন বিজ্ঞানীয়ে ইয়াত থকা দুবিধ ষ্টেভিয়েল গ্লাইকোচাইড (ষ্টেভিয়'চাইড আৰু ৰিয়াউডিয়'চাইড) চিনাক্ত কৰে। ১৯৭০ চনত জাপানে চেনিৰ বিকল্প হিচাবে ষ্টেভিয়াৰ খেতি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ১৯৭১ চনৰ পৰা জাপানী খাদ্য পদাৰ্থ আৰু শীতল পানীয়ত ষ্টেভিয়াৰ ব্যৱহাৰ আৰম্ভ হয় আৰু আজি বিশ্বত আটাইতকৈ বেচিকৈ ষ্টেভিয়া প্ৰয়োগ কৰা দেশ হ'ল জাপান। ১৯৯০চনত আমেৰিকাৰ FDAৰ দ্বাৰা ষ্টেভিয়াক খাদ্য হিচাপে নিৰাপদ পদাৰ্থ বুলি স্বীকৃতি দিয়া হয়। ইয়াৰ পিছত অষ্ট্ৰেলিয়া, নিউজিলেণ্ড, চীন, ইউৰোপ, কানাডাকে ধৰি বিশ্বৰ আন আন দেশসমূহত ষ্টেভিয়াই স্বীকৃতি লভিবলৈ ধৰিলে। ভাৰতবৰ্ষত ২০১৫চনৰ নভেম্বৰৰ পৰা খাদ্যত ষ্টেভিয়াৰ প্ৰয়োগ আৰম্ভ হয়।\nষ্টেভিয়াৰ গছৰ বৰ্ণনা আৰু কৃষিৰ বিষয়ে জানিবলগীয়া- ষ্টেভিয়া হ'ল এবিধ চিৰস্থায়ী (Perennial) উদ্ভিদ যাক চেনিৰ বিকল্প হিচাপে অতি প্ৰাচীন কালৰ পৰা ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে। এই ব্যৱহাৰ উপৰিও ষ্টেভিয়া নানাবিধ ঔষধি গুণৰ বাবে বহুজন সমাদৃত। ষ্টেভিয়া নামৰ উৎপত্তি লেটিন শব্দৰ পৰা হৈছে। ষ্টেভিয়াৰ পুলি ৰোপণ কৰাৰ পৰা ৪। ৫মাহৰ ভিতৰত পূৰঠ হয় আৰু পাত সংগ্ৰহ কৰিব পৰা হয়। এবাৰ ৰোৱা পুলিৰ পৰা অন্ততঃ ৬বছৰলৈ পাত চিঙিব পাৰি। প্ৰথম বছৰত সেয়ে উৎপাদন ব্যয় বেচি হলেও পৰৱৰ্তী বছৰবোৰত খৰচ কম হয়। এজোপা গছৰ উচ্চতা ৪০ৰ পৰা ৮০ চেণ্টিমিটাৰ (সৰ্বোচ্চ এক মিটাৰ)পৰ্য্যন্ত হয়। এখিলা পাত হয় ৫চেণ্টিমিটাৰ দীঘল আৰু ২চেণ্টিমিটাৰ বহল। গছত ফুল ফুলিব ধৰিলে সেই ফুল চিঙি পেলোৱা হয়। কেঁচা পাত আৰু শুকোৱা পাত দুয়োবিধেই মিঠা স্বাদৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। ঘৰুৱাভাবে ষ্টেভিয়া টাবটো ৰুব পাৰি। এটা পৰিয়ালৰ বাবে এজোপা বা দুজোপা গছেই যথেষ্ট। ষ্টেভিয়াত Septoria নামক শেলুৱৈয়ে কৰা ৰোগ প্ৰতিৰোধ কৰিবলৈ নিমৰ পানী প্ৰয়োগ কৰা হয়। ৰোপণৰ বাবে মাৰ্চ-এপ্ৰিল হ'ল সৰ্বোত্তম সময়। মাটিৰ পি এইচ ৬ৰ পৰা ৭.৫ হলে ভাল। বতৰৰ তাপমান ৩০ৰ পৰা ৩২ডিগ্ৰী চেণ্টিগ্ৰেড হ'ল উত্তম। নিম্নতম ৫ডিগ্ৰী আৰু সৰ্বোচ্চ ৪৫ডিগ্ৰী তাপমান এই গছে সহ্য কৰিব নোৱাৰে।\nবংশাৱলী আৰু নামকৰণঃ ষ্টেভিয়াৰ বৈজ্ঞানিক নাম হ'ল Stevia rebaudiana। ই ক্ৰিচেনথিমাম (Chrysanthemum) বংশৰ, উপ বংশাৱলী হ'ল Asteraceae / Ragweed family। সূৰ্য্যমুখী হ'ল একেটা পৰিয়ালৰে উদ্ভিদ। কমেও ২৪০টা ষ্টেভিয়াৰ প্ৰজাতি চিনাক্ত কৰা হৈছে। অসমৰ তাৰে দুটা প্ৰজাতিৰ খেতি হয়। সেই দুটা হ'ল MDS-13 আৰু MDS - 14।\nঅসমত ষ্টেভিয়াৰ আন আন প্ৰচলিত নাম হ'ল- মিঠাপাত, মৌপাত, চেনিপাত আৰু মিঠা তুলসী। মালয়ালম ভাষাত মধুৰ তুলসী, তামিলত চেনি তুলসী, তেলেগুত মধু পাত্ৰি, মাৰাঠীত মধু পৰাণি, গুজৰাটীত মিষ্টি পট্টি, বাংলা আৰু ওৰিয়াত ষ্টেভিয়া নামেৰেই পৰিচিত। জাপানত ইয়াক Caa-He-e বুলে, যাৰ অৰ্থ হ'ল মিঠা উদ্ভিদ।\nকি কি লাগতিয়াল তত্ত্ব ষ্টেভিয়াত থাকে? ষ্টেভিয়া হ'ল বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ দ্বাৰা অনুমোদিত একমাত্ৰ প্ৰাকৃতিক চেনিৰ বিকল্প যাক শিশু, বৃদ্ধ, ৰোগী আৰু সকলো বয়সৰ পুৰুষ-মহিলাই বিশেষ একো পাৰ্শ্বক্ৰিয়া নোহোৱাকৈ গ্ৰহণ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ কেলৰিৰ পৰিমাণ ০, কাৰ্বোহাইড্ৰেট হ'ল ০, ক'লেষ্টেৰল হ'ল ০, গ্লাইচেমিক ইনডেস্ক ০। ইয়াত আছে এণ্টিঅক্সিডেণ্ট আৰু ফ্লেভনয়েড, ভিটামিন-এ, ভিটামিন-চি আৰু ৰাইব্লফ্লেবিন, খনিজ- আইৰণ, মেংগানিজ, কেলচিয়াম, ক্ৰমিয়াম, চ'ডিয়াম আৰু জিংক; টেনিন, কেফেইক এচিড, কেম্পৰোল আদি। ষ্টেভিয়াৰ সক্ৰিয় তত্ত্ব ষ্টেভিয়েল গ্লাইকোচাইড (Steviol glycoside) চেনিৰ তুলনাত ১৫০গুণ পৰ্য্যন্ত মিঠা। ২০০ডিগ্ৰী উত্তাপতো ইয়াৰ গুণমান বিনষ্ট নহয়, সেয়ে ষ্টেভিয়া চাহ, কফি, পায়স আদি বনাওতে উতলাই লব পাৰি। ষ্টেভিয়া ফাৰ্মাণ্টেচনো নহয়। থুলমুলকৈ ষ্টেভিয়া হ'ল এণ্টিবেক্টেৰিয়েল, এণ্টিফাংগেল, এণ্টিইষ্ট আৰু এণ্টিভাইৰেল গুণৰে সমৃদ্ধ।\nষ্টেভিয়াৰ উপকাৰিতাসমূহ ঃ -\n1. তেজৰ চুগাৰৰ পৰিমাণ হ্ৰাস কৰা।\n2. উচ্চ ৰক্তচাপ কমোৱা।\n3. শৰীৰৰ ওজন কমোৱা।\n4. বুকু জ্বলাপোৰা কমোৱা আৰু বদহজম দূৰ কৰা।\n5. মুখমণ্ডলৰ বয়সৰ ছাপ আতৰ কৰা।\n6. দাঁত আৰু দাঁতৰ আলু মজবুত কৰা।\n7. হাঁড় শক্তিশালী কৰা\n8. শালমন আৰোগ্য কৰা।\n9. উফিৰ চিকিৎসা।\n10. সোনকালে ঘাঁ শুকোৱাত সহায় কৰা।\n11. কৰ্কট ৰোগৰ সম্ভাৱনা হ্ৰাস কৰা।\nলবলগীয়া সতৰ্কতা ঃ - ষ্টেভিয়া ব্যৱহাৰ কৰা লোকসকলে অন্যান্য অসুখৰ চিকিৎসা লওঁতে নিজৰ চিকিৎসকৰ লগত আলোচনা কৰি সেইমতে দৰব গ্ৰহণ কৰা উচিত। কিয়নো কিছুমান দৰব (যেনে ৰক্তচাপ কমোৱা কেলচিয়াম চেনেল ব্লকাৰ, এণ্টিবেক্টেৰিয়েল, এণ্টিফাংগেল, এণ্টিভাইৰেল, এণ্টি কেঞ্চাৰ, ক'লেষ্টৰল হ্ৰাস কৰা দৰব, ফাৰ্টিলিটি এজেণ্ট)ৰ সৈতে Drug Interaction হব পাৰে।\nব্যৱসায়িক দৃষ্টিভংগীৰে ষ্টেভিয়া খেতিৰ পৰ্য্যালোচনা ঃ -\nবিশ্বৰ বজাৰত ষ্টেভিয়াই দিনক দিনে ইয়াৰ স্থান উন্নত কৰি যাব ধৰিছে। ষ্টেভিয়াৰ এটি পুলিৰ মূল্য ৫টকা ধৰিলেও প্ৰতি একৰ মাটিত ৫০হেজাৰ পুলি ৰোপণ কৰি বাৰ্ষিক ২ ৰ পৰা ৫লাখ টকা উপাৰ্জন কৰিব পাৰি। প্ৰতি কেজি শুকান ষ্টেভিয়াৰ পাতৰ মূল্য বজাৰ ভেদে ২০০ৰ পৰা ৫০০ টকাৰ ভিতৰত। আজিকালি মিঠাই, আইচক্ৰীম, শীতল পানীয়, বিস্কুট, বেকাৰীৰ কেক আৰু অন্যান্য খাদ্য পদাৰ্থত চেনি বা কৃত্ৰিম স্বাদৰ পৰিবৰ্তে এই প্ৰাকৃতিক সোৱাদযুক্ত কৰাৰ দিন বাঢ়ি আহিব ধৰিছে। (উপৰোক্ত কথাখিনিত তথ্যগত বিসংগতি থাকিলে অভিজ্ঞলোকে শুধৰাই দিয়ে যেন। )\nমোখনিত পাঠকসকলক এটা কথা জনাব খোজোঁ যে বজাৰৰ পৰা ষ্টেভিয়া সংগ্ৰহ কৰোতে পোনতেই শুকান পাতহে পচন্দ কৰিব। ষ্টেভিয়াৰ প্ৰচেচড পাউদাৰ বা টেবলেটত একেই গুণমান আশা নকৰিব। ■■\n← কৰ্প'ৰেট - অমিতাভ মহন্ত\nকথা কবিতা - কৃষ্ণা ফুকন →\nটেটু কি ? ইয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু সম্ভাব্য বিপদ সম্পৰ্কে জানিবলগীয়াঃ (ডা° ভূপেন শইকীয়া)
