বিজ্ঞান সম্বন্ধীয় - বিবিধা\nPosted byjyotsnasonowal March 7, 2020 Posted inUncategorized\nস্বৰ্গৰ অধিপতি দেৱৰাজ ইন্দ্ৰ । ইন্দ্ৰৰ বাহন বিখ্যাত হস্তী ঐৰাৱত। এই ঐৰাৱতৰ পিঠিত উঠিয়েই ইন্দ্ৰই সসাগৰা পৃথিৱী ভ্ৰমি ফুৰে । যিফালেই যায় গোটেই পথ পোহৰাই যায় । অহা যোৱা কৰি কৰি যি বাটৰ সৃষ্টি হ'ল , সেয়াই হাতীপটি । আইতা -ককাৰ মুখৰ এই হাতীপটিৰ কাহিনীয়ে শিশুসকলক বিস্মিত কৰি তোলাৰ লগতে আকাশৰ ৰহস্যৰ প্ৰতি কৌতূহলী কৰি তোলে । এনেকুৱা বহু সাধুকথাৰ কাহিনীয়ে আমাৰ শিশুসকলৰ লগতে ডাঙৰসকলকো বিশাল আকাশৰ প্ৰতি আগ্ৰহী কৰে ।\nকিন্তু এই মনোৰম কাহিনীৰ অন্তৰালত থকা হাতীপটিনো প্ৰকৃততে কি ? ই কিহেৰে গঠিত ? প্ৰকৃততে হাতীপটি হৈছে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ অসংখ্য তাৰকাৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত এখন তাৰকাৰাজ্য , য'ত আমাৰ সূৰ্য্যটোও এটা তৰা ।এই তাৰকাৰাজ্যত আন আন তৰাৰ লগত সূৰ্য্যটোৱেও ইয়াৰ গ্ৰহ- উপগ্ৰহসমূহৰ সৈতে বাস কৰে । তাৰকাৰাজ্যসমূহ হৈছে বিলিয়নসংখ্যক তৰা , গেছ আৰু ধূলিৰে ভৰা ডাৱৰৰ দ্বাৰা গঠিত । এই তাৰকাৰাজ্যসমূহৰ কেন্দ্ৰত এটা বৃহৎ কৃষ্ণ গহ্বৰ (Black Hole) থাকে , যাৰ চাৰিওফালে তৰা আৰু হাইড্ৰ'জেন গেছৰ ডাৱৰসমূহ ঘূৰি থাকে । একো একোখন তাৰকাৰাজ্যত অসংখ্য তৰা আৰু ইয়াৰ গ্ৰহ - উপগ্ৰহৰ লগতে আন আন নভোমণ্ডলীয় বস্তুসমূহ থূপখাই থাকে । মহাকাশৰ হাইড্ৰ'জেন গেছবোৰে নতুন নতুন তৰাৰ সৃষ্টি কৰি থাকে যেতিয়ালৈকে তাৰকাৰাজ্যখনৰ গেছবোৰ শেষ হৈ নাযায় । বৰ্তমানৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ উন্নতিয়ে এই কথা নিশ্চিত কৰিছে যে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডত অসংখ্য তাৰকাৰাজ্যসমূহৰ সকলোৰে একে সময়তে সৃষ্টি হোৱা নাছিল । কিছু তাৰকাৰাজ্য বয়সীয়া যিসমূহৰ তৰা গঠন কৰিবপৰা গেছবোৰ প্ৰায় নোহোৱা হৈ গৈছে ।\nআমাৰ হাতীপটি তাৰকাৰাজ্যখনৰ প্ৰায় এশ বিলিয়ন তৰা আৰু গেছেৰে ভৰপূৰ । এতিয়াও এই গেছসমূহৰ দ্বাৰা হাজাৰ হাজাৰ তৰাৰ সৃষ্টি হৈয়েই আছে । কাৰণ হাতীপটিৰ বয়স তুলনামূলকভাৱে আন তাৰকাৰাজ্যতকৈ কম । আগতে ভবা হৈছিল যে হাতীপটিৰ কেন্দ্ৰভাগত বহুসংখ্যক পুৰণি তৰা আছে । কিন্তু গৱেষকসকলে VISTA দূৰবীণৰ সহায়ত ২০১০ চনৰপৰা ২০১৪ চনলৈ সংগ্ৰহ কৰা তথ্য অনুসৰি প্ৰমাণ কৰিছে যে কেন্দ্ৰভাগত ডেকা বা কম বয়সীয়া তৰাসমূহৰহে অৱস্থান । এই তৰাসমূহৰ বয়স ১০০ নিযুত বছৰতকৈ কম ।\nআমেৰিকাৰ মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা (NASA)ৰ "হাবল" (Hubble) মহাকাশযানৰ সহায়ত জ্যোৰ্তিবিজ্ঞানী আৰু মহাকাশ গৱেষকসকলে বিভিন্ন আকৃতিৰ তাৰকাৰাজ্যৰ আৱিষ্কাৰ কৰিছে ।আৱিষ্কাৰ হোৱা তাৰকাৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত দুই তৃতীয়াংশই সৰ্পিলাকৃৃতিৰ (Spiral Galaxy), তাৰ ভিতৰত আমাৰ হাতীপটিও অন্যতম । কেন্দ্ৰৰ মহাকাৰ্ষনিক বলৰ প্ৰভাৱত তৰাসমূহ , অন্যান্য পদাৰ্থসমূহ নিজ নিজ কক্ষপথত বিচৰণ কৰি থাকে । অন্য কিছুমান তাৰকাৰাজ্য উপবৃত্তাকাৰ( Elliptical) আৰু আন কিছুমান অনিয়মিত(Irregular) আকৃতিৰ । যেনে - ঘূৰণীয়া(Ring), বা দীঘলীয়া(Tooth pick) , আকৃতিৰ তাৰকাৰাজ্য । নাছাৰ "হাবল" মহাকাশযানে এই তাৰকাৰাজ্যসমূহৰ গঠনৰ পাৰ্থক্য ধৰা পেলাইছে ।\n১৯৩৬ চনত জ্যোৰ্তিবিজ্ঞানী Edwine Hubble এ উপবৃত্তীয় তাৰকাৰাজ্য প্ৰথমে আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। এই তাৰকাৰাজ্য উপবৃত্তাকাৰ আৰু দেখাত সৰ্পিলাকৃৃতিৰ তাৰকাৰাজ্যৰপৰা পৃথক । ইয়াৰ তৰাসমূহৰ কক্ষপথসমূহ তুলনামূলক ভাৱে বেছি দীঘলীয়া । এই তাৰকাৰাজ্য প্ৰায় গোলাকাৰৰ পৰা ক্ৰমান্বয়ে চেপেটা আকাৰৰ আৰু প্ৰায় ১০ মিলিয়নৰপৰা ১০০ মিলিয়ন তৰা থাকে । এই তাৰকাৰাজ্যৰ তৰাসমূহ তুলনামূলক ভাৱে বেছি বয়সীয়া , কম ভৰৰ আৰু খুব কমেইহে নতুন তৰাৰ সৃষ্টি হয় ।\nঅনিয়মিত তাৰকাৰাজ্য হৈছে যিবোৰৰ কোনো নিয়মিত আকৃতি নাথাকে । যিদৰে সৰ্পিলাকৃতি আৰু উপবৃত্তীয় তাৰকাৰাজ্যসমূহৰ আছে। "হাবল" মহাকাশযানৰপৰা ধৰা পেলোৱা তথ্যসমূহৰ আধাৰত এই তাৰকাৰাজ্যসমূহক কোনো নিয়মিত তাৰকাৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব নোৱাৰি আৰু প্ৰায় অসংগঠিত ৰূপত দেখা যায় । কিছুমান অনিয়মিত তাৰকাৰাজ্য এসময়ত সৰ্পিলাকৃৃতি বা উপবৃত্তীয় তাৰকাৰাজ্যই আছিল কিন্তু অতি মহাকৰ্ষণিক বলৰ প্ৰভাৱত সংঘৰ্ষ হৈ গঠন সলনি হ'ল । এনেকুৱা কিছুমান তাৰকাৰাজ্য আছে যিবোৰৰ একেবাৰে কম বা কোনো দৃশ্যমান তৰা দেখা নাযায় । এনে তাৰকাৰাজ্যসমূহক কৃষ্ণকায় তাৰকাৰাজ্য (Dark Galaxy) বুলি কোৱা হয় । যি দুই এক তৰা কাৎচিত দেখা যায় সেইবোৰ কেৱল গেছৰে পৰিপূৰ্ণ । যদিও বিজ্ঞানীসকলে এই কৃষ্ণকায় তাৰকাৰাজ্যৰ সম্ভাৱনা গণ্য কৰিছে কিন্তু এতিয়ালৈকে নিশ্চিত উদাহৰণ দিব পৰা নাই । প্ৰকৃততে তাৰকাসদৃশ ধুম্ৰ গেছেৰে পৰিপূৰ্ণ এই গঠনবোৰক নিশ্চিতভাৱে তাৰকাৰাজ্য বুলিব নোৱাৰি । বৰ্তমানেও এই বিষয়ে গৱেষণা চলি আছে । ২০১৬ চনৰ ২৫ আগষ্টত আৱিষ্কাৰ হোৱা Dragon Fly 44 তাৰকাৰাজ্যখনক যিখনৰ ভৰ আমাৰ হাতীপটিৰ সমানেই , কিন্তু কোনো তৰা বা তৰাসদৃশ গঠন নাই , বিজ্ঞানীসকলে ইয়াক কৃষ্ণকায় তাৰকাৰাজ্যৰ উদাহৰণ বুলি ক'ব খোজে ।\nআনহাতে দেৱযানী নামৰ তাৰকাৰাজ্যখনক এণ্ড্ৰমেডা তাৰকাৰাজ্য বা NGC224 আদি নামেৰেও জনা যায় । ই এটা সৰ্পিলাকৃতিৰ তাৰকাৰাজ্য, পৃথিৱীৰ পৰা প্ৰায় ৭৮০ কি.মি. আলোকবৰ্ষ দূৰত্বত আৰু আমাৰ হাতীপটিৰ আটাইতকৈ ওচৰৰ তাৰকাৰাজ্য । ২০০৬ চনত Spitzer Space Telescope ৰ সহায়ত আৱিষ্কাৰ কৰিলে যে প্ৰায় এক বিলিয়ন তৰাৰে এই দেৱযানী তাৰকাৰাজ্য গঠিত । হাতীপটিতকৈ দুগুণ বেছি তৰাৰে পৰিপূৰ্ণ এই তাৰকাৰাজ্যৰ ভৰ সূৰ্য্যৰ ভৰৰ প্ৰায় 1.2×10^12গুণ ।\nএই বিশাল বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডত বাওনা তাৰকাৰাজ্য(Dwarf Galaxy) বুলিও তাৰকাৰাজ্য আছে । প্ৰায়১০০ মিলিয়ন তৰাৰপৰা ১০ বিলিয়ন তৰাৰে গঠিত ই এখন সৰু তাৰকাৰাজ্য আৰু তুলনামূলক ভাৱে হাতীপটিতকৈ আকৃতিত সৰু । এই তাৰকাৰাজ্যসমূহ অত্যন্ত ডাঙৰ তাৰকাৰাজ্যপৰা আন্তঃনাক্ষত্ৰিক সংঘৰ্ষৰ প্ৰভাৱত উফৰি আহি সৃষ্টি হোৱা বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে ।\n২০০৬ চনত আন্তঃজাৰ্তিক জ্যোৰ্তিবিজ্ঞান সংস্থাৰ জ্যোৰ্তিবিজ্ঞানীৰ এটা দলে হাতীপটিৰ কাষতেবিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডত থকা তাৰকাৰাজ্যসমূহৰ বৃহত্তম পুঞ্জবোৰৰ এটা আৱিষ্কাৰ কৰিছে । ইয়াক মহাকাশৰ আন তৰা আৰু ধূলিৰে আৱৰি থকাৰ বাবে আগেয়ে দেখা নগৈছিল । এই তাৰকাৰাজ্যৰ নাম ৰখা হৈছে "ভেলা ছুপাৰক্লাষ্টাৰ" ।\nবিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডখন ইমানেই বিশাল যে ইয়াৰ কোনো সীমা নাই । তাৰকাৰাজ্যসমূহৰ লগতে ধূমকেতু, উল্কা, ছুপাৰনভা , কৃষ্ণগহ্বৰ ইত্যাদি অসংখ্য বিস্ময়কৰ পদাৰ্থৰে ভৰপূৰ ব্ৰহ্মাণ্ডখন অলেখ ৰহস্যৰে ভৰা । ৰাতিৰ আকাশৰ যিমানেই মনোৰম সৌন্দৰ্য , অগণন তৰাৰে সৈতে সিমানেই বিস্ময়কৰ । প্ৰত্যেকদিনেই বিজ্ঞানীসকলে সত্য উদঘাটন কৰাৰ চেষ্টা কৰি আহিছে আৰু নিতৌ ন ন তথ্য আৱিষ্কাৰ হৈয়ে আছে । আশা কৰা হৈছে খুব সোনকালেই আমাৰ পৃথিৱীৰ দৰে এক গ্ৰহ আৱিষ্কাৰ হ'ব য'ত জীৱৰ উপস্থিতি থাকিব ।\nসোণোৱাল কছাৰী কৃষ্টি-সংস্কৃতি ৰক্ষাত যুৱ প্ৰজন্মৰ ভূমিকা\nতামোল-পাণ আৰু অসমীয়া লোক-সাহিত্যত ইয়াৰ প্ৰভাৱ\n4 thoughts on "বিজ্ঞান সম্বন্ধীয়"\nYour every article is speechless\nকবিতা কলিতা says:\nবহুত নজনা কথা জানিলো ভাল লাগিল।
