অসম এখন বৈচিত্ৰ পূৰ্ণ সংস্কৃতিৰ মিলনভূমি। এই মনোমোহা ৰাজ্যখনৰ মানুহবোৰ বিশেষকৈ আৰ্য্য, মংগোলীয়,অষ্ট্ৰিক আৰু ব্ৰহ্ম দেশীয় থুলৰ লোক। সকলো জাতি- উপজাতি সন্মিলিত হৈ গঢ় দিছে বৃহত্তৰ অসমীয়া সংস্কৃতিৰ। অসমৰ খিলঞ্জীয়া লোকসকলক অসমীয়া বুলি কোৱা হয় লগতে অসমৰ ৰাজ্যিক ভাষাও হৈছে অসমীয়া। অসমত বসবাস কৰা জাতি-জনগোষ্ঠীসমূহ আৰু তেওঁলোক প্ৰত্যেকৰে সংস্কৃতি, কলা কৃষ্টি, সাজপাৰ তথা সমাজ ব্যৱস্থাৰ এক সুকীয়া পৰিচয় আছে।
অসমত, জাতিভেদ প্ৰথা, যদিওবা আছে, ই ভাৰতৰ আন ঠাইৰ দৰে চকুত লগা ধৰণৰ বা প্ৰমুখ নহয়। আন ধৰ্ম যেনে বৌদ্ধ, খৃষ্টীয়ান, হিন্দু, ইচলাম ইত্যাদি ধৰ্মও অসমত প্ৰচলিত।বছৰত তিনিবাৰকৈ বহু আনন্দ-উৎসাহেৰে জাতি-ধৰ্ম, বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে পালন কৰা বিহু হʼল অসমৰ ৰাজ্যিক উৎসৱ। অসমীয়াৰ বিশ্বাস, অনুভৱ, গৌৰৱ, পৰিচয় ইত্যাদিৰ বাবে ব্যৱহৃত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ বহুতো গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীকাত্মক উপাদান আছে। এই সৰ্ব স্বীকৃত প্ৰতীক সমূহ হʼল, অসমীয়া "গামোচা", "জাপি", "তামোল-পান", "শৰাই" আদি। অসমৰ মহিলাসকলে পৰিধান কৰা পাৰম্পৰিক সাজ-পোছাক হʼল "মেখেলা চাদৰ" আৰু অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক অভিন্ন অংগ হʼল "অসমীয়া গহনা"।
"গামুচা" হৈছে অসমীয়া লোকসকলৰ আটাইতকৈ সহজে চিনাক্ত যোগ্য সাংস্কৃতিক চিহ্নআৰু প্ৰায় সকলো সামাজিক-ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ। ইয়াক সাধাৰণতে অসমত সম্বৰ্ধনাৰ বাবে ব্যৱহৃত কাপোৰৰ এক সন্মানীয় টুকুৰা হিচাপে গণ্য কৰা হয়।
"তামুল পান" (এৰেকা বাদাম আৰু পানৰ পাত) বা গুয়াপানক ভক্তি, সন্মান আৰু বন্ধুত্বৰ প্ৰস্তাৱ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।
"তামুল পান" (এৰেকা বাদাম আৰু পানৰ পাত) বা গুয়াপানক ভক্তি, সন্মান আৰু বন্ধুত্বৰ প্ৰস্তাৱ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। অতিথিসকলক সন্মানৰ চিহ্ন হিচাপে "বোটা" পৰিৱেশন কৰা পৰম্পৰাগত বেল ধাতুত "তামুল পান" প্ৰদান কৰা হয়। "তামুল পান" চিবালে এক প্ৰকাৰৰ উচ্চ আৰু ভাল কাৰক অনুভৱ কৰে। "তামুল পান" হৈছে অসমীয়া লোকসকলৰ সকলো সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ অবিচ্ছেদ্য অংশ। এইটো এটা প্ৰাচীন পৰম্পৰা আৰু প্ৰাচীন কালৰ পৰা অনুসৰণ কৰা হৈছে।
"জাপি" হৈছে অসমৰ এটা পৰম্পৰাগত শিংগা টুপি যি টানকৈ বোনা বাঁহ আৰু/বা বেতৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয় আৰু এক প্ৰকাৰৰ ডাঙৰ তালপাত "টোকুপাত"। "জাপি" শব্দটো জাপৰ পৰা পোৱা গৈছে যাৰ অৰ্থ হৈছে এটা বাণ্ডল টোকৌ পাত।
"Xorai" অসমৰ পৰম্পৰাগত প্ৰতীক, এক নিৰ্মান কৰা বেল-ধাতুৰ সামগ্ৰী আৰু ইয়াক অসমৰ জনসাধাৰণে যথেষ্ট সন্মানৰ প্ৰবন্ধ হিচাপে গণ্য কৰে। ওপৰত আৱৰণ ৰসৈতে বা অবিহনে "Xorai"s" আছে। হাজো আৰু সৰ্থেবাৰী হৈছে অসমৰ পৰম্পৰাগত বেল-ধাতু আৰু পিতলৰ শিল্পৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ।
অতিথিসকলৰ বাবে স্বাগতম আৰু ধন্যবাদৰ চিহ্ন হিচাপে "তামুল পান" প্ৰদান কৰিবলৈ Xorai"s"ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াক এটা বেদী বা "নামঘৰ"ত প্ৰসাদ, খাদ্য আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী প্ৰভুৰ সন্মুখত আগবঢ়াবলৈ বাচন হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। "Xorai"s" আলংকাৰিক টুকুৰা হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু সম্বৰ্ধনাৰ সময়ত সন্মানৰ ব্যক্তি এজনক উপহাৰ হিচাপেও প্ৰদান কৰা হয়।
অসম হৈছে কেইবাটাও প্ৰকাৰৰ ৰেচমৰ ঘৰ, আটাইতকৈ বিশিষ্ট আৰু সন্মানীয় হৈছে "মুগা", কেৱল অসমৰ বাবে প্ৰাকৃতিক সোণালী ৰেচম। "মুগা"ৰ উপৰিও, আন দুটা প্ৰকাৰ আছে যাক "পাত", এটা ক্ৰীমি-উজ্জ্বল-ৰূপৰ ৰঙৰ ৰেচম আৰু "এৰি", শীতকালৰ বাবে গৰম কাপোৰ নিৰ্মাণৰ বাবে ব্যৱহৃত বিভিন্ন প্ৰকাৰ। পৰম্পৰাগত ৰেচম উদ্যোগৰ কেন্দ্ৰ চুৱেলকুচিৰ উপৰিও, ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ প্ৰায় প্ৰতিটো অংশত, গ্ৰাম্য পৰিয়ালবোৰে উৎকৃষ্ট বোনা ডিজাইনৰ সৈতে ৰেচম আৰু ৰেচম পোছাক উৎপাদন কৰে। তদুপৰি, অসমৰ বিভিন্ন ইথনো-সাংস্কৃতিক গোটে অনন্য বোনা ডিজাইন আৰু আশ্চৰ্যকৰ ৰঙৰ সংমিশ্ৰণৰ সৈতে বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ কপাহৰ পোছাক তৈয়াৰ কৰে।
পৰম্পৰাগত মেখেলা চাদৰ কপাহ, মুগা, পাত চিল্ক বা এৰি চিল্কৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। অৱশ্যে, এতিয়া এটা দিন"ৰ কিছুমান আধুনিক নিম্ন বাজেটৰ মেখেলা চাদৰও সংশ্লেষিত সামগ্ৰীৰ সৈতে কপাহ আৰু মুগা বা পাট চিল্কৰ বিভিন্ন মিশ্ৰণেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়।
মেখেলা চাদৰ হৈছে মহিলাসকলে পিন্ধা এটা থলুৱা পৰম্পৰাগত অসমীয়া পোছাক। কাপোৰৰ দুটা মুখ্য টুকুৰা আছে যিবোৰ শৰীৰৰ চাৰিওফালে মেৰোৱা হয়। কঁকালৰ পৰা তলৰ ফালে মেৰোৱা তলৰ অংশটোক মেখেলা বুলি কোৱা হয়। ই এটা অতি বহল চিলিণ্ডাৰৰ ৰূপত যাক কঁকালৰ চাৰিওফালে খাপ খোৱা আৰু সোমাবলৈ প্লিটত ভাঁজ কৰা হয়। চাদৰ, এটা দীঘল কাপোৰৰ টুকুৰা, এটা শেষ মেখেলাৰ ওপৰৰ অংশত সোমাই আছে আৰু বাকীবোৰ শৰীৰৰ বাকী অংশৰ চাৰিওফালে মেৰিয়াই ব্লাউজত পিন কৰা হৈছে। মেখেলা চাদৰখন অৱধাৰিতভাৱে এটা ব্লাউজেৰে পিন্ধা হয় যি শৰীৰৰ ওপৰৰ আধা অংশ আৱৰি থাকে আৰু স্ট্ৰিংৰ সৈতে এটা তলৰ স্কাৰ্ট প্ৰায়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এটা ৰিহা এতিয়াও অসমীয়া কইনাট্ৰোচ'ৰ অংশ হিচাপে আৰু অন্যান্য থলুৱা পৰম্পৰাগত অনুষ্ঠান যেনে বিহু আদিত পিন্ধা হয়।
অসমীয়া অলংকাৰ হৈছে অসমীয়া সংস্কৃতিৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। ইয়াক সাধাৰণতে "কেশ া ক্সোন" বা কেঁচা সোণ বুলি ক'লে সোণৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। অলংকাৰবোৰ চাবলৈ অতি সুন্দৰ আৰু অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক অতি সন্মানীয় অংশ। কিছুমান জনপ্ৰিয় পৰম্পৰাগত অসমীয়া অলংকাৰৰ ভিতৰত আছে সুন্দৰ লোকপাৰো, কেৰু, থুৰিয়া, জাংভাই, লং কেৰু, সোনা বা মাকোৰিৰ সৈতে কানের দুল; গোলপাটা, সতচৰি, যুন বিৰি, বেনা, গেজেৰা, ঢোলবিৰি, দুগদুগি, বিৰি মোনি, মুকুটা মোনি, প'লমোনি, চিলিখা মোনি আৰু মাগৰ্দনাকে ধৰি এক এৰে, আৰু সেনপাটা, হোৰিঞ্চাকুৱা, জেথিনেজিয়া, বখৰপাত আৰু অন্যান্যকে ধৰি বিবিধ আঙুঠি।
গহনাবোৰ সাধাৰণতে হাতেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়, আৰু ডিজাইনবোৰে বেছিভাগ অঞ্চলটোৰ উদ্ভিদ আৰু জীৱজন্তুৰ ধন চিত্ৰিত কৰে। অসমীয়া গহনাৰ পৰম্পৰাগত ডিজাইন সৰল কিন্তু জীৱন্ত ৰঙা ৰত্ন, ৰুবি বা মিনাই ৰে সজ্জিত। সোণৰ গহনাত ক'লা, ৰঙা আৰু সেউজীয়া ৰং অতি সুন্দৰ দেখা যায় আৰু এই ৰংবোৰে পূবৰ ৰাজ্যসমূহৰ জনজাতি আৰু সম্প্ৰদায়ৰ পৰম্পৰাগত পোছাকবোৰত আধিপত্য কৰে।
বিহু হৈছে অসমৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় লোক নৃত্য। যুৱ ল'ৰা আৰু ছোৱালীসকলে বিহু উৎসৱৰ সময়ত বিহু নৃত্য কৰে যি যিয়ে যুৱ আবেগ, প্ৰজনন আগ্ৰহ আৰু আনন্দক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। ইয়াক দ্ৰুত নৃত্যৰ পদক্ষেপ আৰু দ্ৰুত হাতৰ চলাচলৰ দ্বাৰা বিশেষত্ব কৰা হয়। নৃত্যশিল্পীসকলে পৰম্পৰাগত ৰঙীন অসমীয়া পোছাক পিন্ধে।
নৃত্যবোৰৰ সৈতে "ঢোল" (ঢোলক), পেপা, গোগনা, বাঁহী (বাঁহী) আদি বাদ্যযন্ত্ৰ আছে। যদিও বিহু নৃত্যৰ উৎপত্তি অজ্ঞাত, প্ৰথম আনুষ্ঠানিক অনুমোদন টো উল্লেখ কৰা হৈছে যেতিয়া আহোম ৰজা ৰুদ্ৰ সিংগাই ৰঙালী বিহু উপলক্ষে প্ৰায় ১৬৯৪ চনৰ প্ৰায় ৰংহাৰ পথাৰত প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ বিহু নৃত্যশিল্পীসকলক আমন্ত্ৰণ জনাইছিল।
সত্ৰীয় নৃত্য হৈছে অসমৰ ক্লাছিক নৃত্য ৰূপ যি সত্ৰীয়া সংস্কৃতিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে, অসমৰ ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক কাপোৰৰ আধাৰ। এইটো আঠটা প্ৰধান ধ্ৰুপদী ভাৰতীয় নৃত্য পৰম্পৰাৰ ভিতৰত এটা। আনহাতে শেহতীয়া অতীতত আন কিছুমান পৰম্পৰা পুনৰুজ্জীৱিত হৈছে, ১৫ শতিকাৰ অসমত মহান সাধু শ্ৰীমন্ত সংকাৰদেৱৰ বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰতিষ্ঠাতাৰ দ্বাৰা সৃষ্টিৰ পিছৰ পৰা সত্ৰিয় এক জীৱন্ত পৰম্পৰা হৈ আছে।
সত্ৰীয় নৰ্ত্যৰ মূল টো সাধাৰণতে পৌৰাণিক কাহিনী হৈ আছে। এইটো এক সুগম, তাৎক্ষণিক আৰু উপভোগ্য ধৰণে জনসাধাৰণৰ ওচৰত পৌৰাণিক শিক্ষা উপস্থাপন কৰাৰ এক শৈল্পিক উপায় আছিল।
বৰপেটাৰ সংকাৰী সংস্কৃতিৰ সম্প্ৰসাৰণ ভৰতাল নৃত্য অসমৰ সেই নিৰ্দিষ্ট জিলাৰ শাস্ত্ৰীয় নৃত্যৰ পৰা বিকশিত হৈছিল আৰু এজন প্ৰসিদ্ধ সত্ৰিয় শিল্পী নৰহৰি বুৰহা ভকতৰ দ্বাৰা বিকশিত হৈছিল।
ছয়ৰ পৰা দহজন নৃত্যশিল্পীয়ে এই নৃত্য পৰিৱেশন কৰে আৰু চাঁৱলি প্ৰদৰ্শন কৰি ভাল সংখ্যক আকৰ্ষণীয় গঠন প্ৰস্তুত কৰে। এই নৃত্যটো ডাঙৰ গোটবোৰত ও পৰিদৰ্শন কৰিব পাৰি। এইটো এটা অতি দ্ৰুত বিটত কৰা হয়। এই বিটটোক "৭হিয়া নম" বুলি কোৱা হয়। বৰপেটা আৰু গুৱাহাটীত আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালে উৎসৱৰ সময়ত নৃত্যটো দেখা যায়।
অসমত তেওঁলোকৰ বসতিৰ এশ বছৰতকৈও অধিক সময় ৰৈ যাওঁতে চাহ জনজাতিসকলে "চাহ বাগানাৰ জুমুৰ নাচ" নামৰ নৃত্যৰ এক সংশ্লেষণপ্ৰকাৰ বিকশিত কৰিছে। এইটো চাবলৈ এটা সুন্দৰ নৃত্য। যিকোনো চাহ বাগিচালৈ দৰ্শনাৰ্থী এজনে এই নৃত্যটো সহজে চাব পাৰে।
চাহ জনজাতিৰ "জুমুৰ নাচ" নামৰ নৃত্যৰ এক সংশ্লেষিত ৰূপ আছে, ছোৱালী আৰু ল'ৰাসকলে একেলগে প্ৰদৰ্শন কৰে, বা কেতিয়াবা ছোৱালীসকলে অকলে, ইজনে সিজনৰ কঁকাল টানকৈ ধৰি থাকোঁতে ফুটৱৰ্কৰ নিৰ্ভুলতাৰ সৈতে।
বোডো সম্প্ৰদায়ৰ গৰ্ব কৰিবলৈ বহুতো লোক নৃত্য আছে। তেওঁলোকৰ ভিতৰত সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ আৰু আটাইতকৈ আকৰ্ষণীয় হৈছে বাগুৰুম্বা নৃত্য। এইটো মুখ্যতঃ লেহেম পদক্ষেপ আৰু প্ৰসাৰিত হাতৰ সৈতে এটা গঠন নৃত্য। ৰঙীন পোছাক পিন্ধা ছোৱালীৰ প্ৰায় এক নম্বৰই বোডো পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰৰ অনুষঙ্গৰ সৈতে এই নৃত্য পৰিৱেশন কৰে।
অসমৰ এজন পৰ্যটকই কোকৰাজাৰ, বংগাইগাওঁ, নালবাৰী, দ্ৰং আৰু চনিতপুৰ জিলাৰ বোডো বসতিথকা অঞ্চলত এই নৃত্য দেখিব পাৰে। এইটো সাধাৰণতে বিসুবা সংক্ৰান্তিত বা এপ্ৰিলৰ মাজভাগত বডোৰ উৎসৱ বেইচাগুৰ সময়ত অনুশীলন কৰা হয়। বাগুৰুম্বা নৃত্যক "পখিলা নৃত্য" বুলিও কোৱা হয় কাৰণ অসমৰ বোডো জনজাতিৰ এই আকৰ্ষণীয় লোক নৃত্য চৰাই আৰু পখিলাৰ চলাচলৰ সৈতে সাদৃশ্য।
অসম, বহুতো জাতিগত গোট আৰু বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ ঘৰ হোৱা, লোকসংগীতত সমৃদ্ধ। পৰম্পৰাগত সঁজুলিৰ ভিতৰত আছে "পেপা", ম'হৰ শিংৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এটা সঁজুলি আৰু "ভলুকা বাহোৰ টোকা", বিভক্ত বাঁহেৰে নিৰ্মিত বাদ্যযন্ত্ৰ। "ঢোল" টো ও এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সঁজুলি যি টো বিহু নৃত্যত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
"ঢোল" হৈছে এটা দুফালীয়া বেৰেল ড্ৰাম যি টো বাওঁ, গৰু বা মোষৰ ছালেৰে আৱৰি আছে আৰু এফালে লাঠি আৰু আনফালে এটা হাতেৰে বজোৱা হয়। বিশ্বৰ প্ৰায় প্ৰতিটো সংস্কৃতিত "ঢোল" সঁজুলি পোৱা যায়, অৱশ্যে, অসমীয়া "ঢোল"বা "পাতিঢোল" ইয়াৰ সৰু আকাৰৰ দ্বাৰা পৃথক কৰা হয় আৰু তুলনামূলকভাৱে এটা উচ্চ শব্দ উৎপন্ন কৰে। এইবোৰ বিহু গীত, নৃত্যত ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আৰু আধুনিক সময়ৰ সংগীতৰ এটা অংশ হৈ পৰিছে।
"গোগোনা" হৈছে এক প্ৰকাৰৰ চোয়াল ৰং, এক কম্পনকৰা ৰীড সঁজুলি যাক মুখ্যতঃ মহিলা লোকসকলে অসমৰ পৰম্পৰাগত বিহু সংগীতত ব্যৱহাৰ কৰে। এইটো বাঁহ/শিংৰ টুকুৰাৰে তৈয়াৰ কৰা হয় যাৰ এটা প্ৰকাৰত বিভাজক থাকে।
জনপ্ৰিয় শিল্পীসকল যেনে- জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা, বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা, পাৰ্বতিপ্ৰসাদ বৰুৱা, ভূপেন হাজৰিকা, নিৰ্মলেন্দু চৌধুৰী আৰু উৎপলেন্দু চৌধুৰী, প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডে, লুইত কোঁৱৰ ৰুদ্ৰ বৰুৱা, পাৰ্বতিপ্ৰসাদ বৰুৱা, জয়ন্ত হাজৰিকা, খগেন মহন্ত আৰু বিউটি শৰ্মা বৰুৱা আদিয়ে অসমীয়া সংগীত জগতৰ ভেটি পাৰম্পৰিক লোকসংগীতৰ যোগেদি স্থাপন কৰিছিল। নতুন প্ৰজন্মৰ গায়কসকলৰ ভিতৰত জুবিন গাৰ্গ, অংগৰাগ মহন্ত, কল্পনা পাটোৱাৰী, জয় বৰুৱা, জিতুল সোণোৱাল আৰু মনোজ বৰা আদি পৰিচিত।
অসমীয়াত চাহ বা "চাহ" হৈছে অসমীয়া ৰন্ধনৰ এক অপৰিহাৰ্য অংশ। ইয়াক ক'লা চাহ, গাখীৰ চাহ, মচলা চাহ, সেউজীয়া চাহ, নেমু চাহ আদিৰ ৰূপত পৰিৱেশন কৰা হয়।
পৰম্পৰাগত অসমীয়াৰ পুৱাৰ খাদ্যত অন্তৰ্ভুক্ত আহাৰ হৈছে "জলপান" আৰু "পিঠা"। আন কিছুমান আহাৰ যেনে- বৰা চাউল (এবিধ এঠাজাতীয় ভাত), কোমল চাউল, সান্দহ, চিৰা, মুৰী, আখৈ, চুঙা চাউল ইত্যাদি যিবোৰ গৰম গাখীৰ, দৈ, গুৰ বা বতৰৰ পকা ফলৰ লগত খোৱা হয়।
পিঠা আৰু লাৰু বিশেষভাৱে তৈয়াৰ কৰা হয় বিহুৰ সময়ত আৰু ইয়াক চাউলৰ গুৰি, ৰোকা নাৰিকল, চেনি, গুৰ ইত্যাদিৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। কিছুমান পিঠাৰ ধৰণ হʼল- তিল পিঠা, ঘিলা পিঠা,সুতুলি পিঠা, চুঙা পিঠা, ভাপত দিয়া পিঠা, লখিমি পিঠা, তৰা পিঠা, টেকেলি পিঠা,দেশী পিঠা, মুঠিয়া পিঠা, খোলা চাপৰি পিঠা ইত্যাদি। লাৰুৰ ভিতৰত পৰে- নাৰিকলৰ পৰা বনোৱা মিঠা বল সদৃশ মিঠাই যাক "লস্কৰা" বোলে বা তিলৰ পৰা বনোৱা তিলৰ লাৰু।
অসমীয়া থালত অন্তৰ্ভুক্ত সিজোৱা ভাত, মচুৰ দালিৰ পৰ বনোৱা "দাইল" বিভিন্ন পাচলিৰে মিহলি যাক "লাবৰা" বোলে, বিভিন্ন ধৰণৰ পিটিকা বা আলু বেঙেনা, বিলাহী ইত্যাদিৰ পিটিকা, এবিধ শুকান ভাজি যাক সৰু আলু, লাউ, তিতা কেৰেলা, কলডিলৰ পৰা বনোৱা হয়, শাক পাতেৰে বনোৱা শাকৰ ভাজি যাক লাই শাক, ঢেঁকীয়া শাক, কচু শাকৰ পৰা বনোৱা হয়।
ইয়াৰ লগত থাকে বাঁহ গাজৰ পৰা বনোৱা আচাৰ বা খৰিচা, সৰিয়হৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা কাহুডি/ পানী-টেঙা আৰু খাৰলি, বুট বা কলা মাহৰ গুৰিৰে বনোৱা চাটনি, তিলৰ চাটনি, দালি বটা ইত্যাদি। অসমীয়া ভোজনৰ বৈশিষ্ট হʼল খুব কম মচলাৰ ব্যৱহাৰ, কম জুইত ৰন্ধা আৰু শক্তিশালী সোৱাদ যাৰ মূখ্য কাৰণ হʼল ইয়াত ব্যৱহাৰ হোৱা স্থানীয়ভাৱে উপলব্ধ আচহুৱা ফল আৰু পাচলি যি হয়তো সতেজ, শুকান বা পুৰা হ'ব পাৰে। মাছ খুব বহুল ভাৱে ব্যৱহৃত হয় যি তৰকাৰি, ভাজি বা জুইত পোৰা পিটিকা বা মাছ পুৰা হব পাৰে। মাংসৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত ছাগলী মাংস, মুৰ্গীৰ মাংস, হাঁহ, পাৰ আৰু কিছুমান সম্প্ৰদায়ৰ মাজত গাহৰিৰ মাংসৰ প্ৰচলনো আছে।
এসাঁজ পাৰম্পৰিক অসমীয়া খাদ্য আৰম্ভ হয় "খাৰৰে", মূখ্য উপাদানেৰে নামাংকিত এক ধৰণৰ খাদ্য আৰু শেষ হয় টেঙাৰে, এক ধৰণৰ টেঙা খাদ্য। এই খাদ্যসমূহ সাধাৰণতে কাঁহৰ বাচনত পৰিবেশন কৰা হয় যাক স্বাস্থ্যৰ কাৰণে ভাল আৰু প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা বঢ়ায় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। আটাইতকৈ বেছিকৈ প্ৰচলিত আহাৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছত খোৱা মিঠা খাদ্য (ডেজাৰ্ট) "পায়স"। জহকালীত পৈতা ভাত অসমৰ প্ৰিয় খাদ্য। এটা ৰাতি পানীত তিয়াই থৈ শুকান হোৱাৰ পাছত পিছদিনা মিঠা-তেল, পিঁয়াজ, জলকীয়া, আচাৰ আৰু পিটিকাৰে পৰিবেশন কৰা হয়।
আচলতে তামোলৰ টুকুৰাৰ লগত পান, খোৱা চুণ আৰু ধপাত পাতেৰে সংমিশ্রিত তামোল-পাণে সেৱনেৰেহে অসমীয়া আহাৰ সম্পূৰ্ণ হয় ।
