ভিক্ষা বৃত্তি - পাৰ্থ জ্যোতি বৰুৱা - সাহিত্য ডট অৰ্গ\nসেই যে বাটে-ঘাটে, বজাৰে-হাটে লগ পোৱা অপৰিপাটি, বিৱৰ্ণমুখৰ মাকবোৰ...কান্ধত শুই থকা নিছলা-পিছলা, ৰুগ্ন এটি কেঁচুৱা আৰু হাতত ভিক্ষাৰ পাত্ৰ....আপোনাৰ কাষলৈ আহি কেঁচুৱাটোৰ বেমাৰ বুলি কৈ, কেঁচুৱাটোক বিস্কুট খুৱাম বুলি কৈ আপোনাৰ পৰা যে পাঁচটকা বা দহটকা বিচাৰে...দেখি দুখ লাগেনে? দিয়েনে কিবা এটা সিহঁতক? অথবা, ধূলিৰে পোত খাই আঠালতীয়া হৈ পৰা অবিন্যস্ত চুলি এমূৰৰ সৈতে সেই যে অকণমানি ছোৱালীজনী, যাৰ নিজৰেই খোজ থৰক-বৰক তথাপি এমা-ডিমা ভায়েক বা ভনীয়েকক কেঁকো-জেঁকোকৈ কোলাত তুলি আপোনালৈ হাত পাতে....দেখি দুখ লাগেনে আপোনাৰো? দিয়েনে কিবা এটা তাইকো? নিশ্চয় দুখ লাগে। কিবা এটা নিদিয়াকৈও নাথাকে আপুনি। জানো। মাকজনীৰ কথা বাদ দিলোঁ। অন্ততঃ কেঁচুৱাটোক দেখি আমাৰ হৃদয় দহে। মনৰ ভিতৰতে মুহূৰ্তৰ বাবে হ'লেও হাঁহাকাৰ কৰি উঠোঁ আমি। নিবিচাৰিলেও সেইসময়তেই আমি আমাৰ সন্তানক ছোৱালীজনীৰ সৈতে বা কেঁচুৱাটোৰ সৈতে এবাৰ ৰিজাই চাওঁ। কেঁচুৱা কেঁচুৱাই। শিশুবোৰো অবোধ। কি জানে সিহঁতে? কি দোষ সিহঁতৰ? বেচেৰাহঁতে কিমান যে কষ্ট পাই আছে! কিমানদিন বা খাবলৈ পোৱা নাই! মুখকেইখনলৈ চাওকচোন। ক্ষুধাই কিদৰে পিষ্ট কৰিছে সিহঁতক...ইত্যাদি ভাৱনাবোৰে বৰকৈ মনোকষ্ট দিয়ে আমাক।\nধৰক, ক'ৰবালৈ যাম বুলি বাছ বা ট্ৰেইনত বহিছোঁ। লগ পাই যাওঁ সাধুবাবাবোৰক। গাত গেৰুৱা বসন। ডিঙিত ৰুদ্ৰাক্ষৰ মালা। হাতত কমণ্ডলু, ত্ৰিশূল। মূৰত হাত থৈ মন্ত্ৰৰে আশীৰ্বাদ কৰিছে, প্ৰসাদ দিছে, চকুৰ ইংগিতেৰে হাতখন আগবঢ়াই দিবলৈ কৈ মণিবন্ধত আশীৰ্বাদপুষ্ট ৰঙাসূতা মেৰিয়াই দিছে। তেওঁৰ আশীৰ্বাদেৰে গদগদ হৈ আমি তেওঁক দিছোঁ দহটকা বা বিছটকা। অথবা কেতিয়াবা কেইগৰাকীমান মহিলা আহিছে ঘৰলৈ। মা মনসা পূজা পাতিছে তেওঁলোকে ক'ৰবাত। বৰঙনি বিচাৰিছে। তেওঁলোককো দিছোঁ দহটকা বা বিশটকা। দিবলৈ মন নেথাকিলেও দিছোঁ। আমনি পালেও দিছোঁ। কাৰণ, ভগৱানৰ কথা আছে। ক'ত কেনেকৈ কেতিয়া দোষ লাগে ক'বতো নোৱাৰি!\nযিয়েই যিভাৱে ব্যাখ্যা নকৰক কিয়, আচলতে এওঁলোক মগনীয়া। ভিক্ষা খুজি জীৱন নিৰ্বাহ কৰা ভিক্ষাৰী। হয়, জীৱনে এওঁলোকক আনৰ ওচৰত হাত পাতিবলৈ বাধ্য কৰাইছে। ট্ৰেইন এখনত উঠিলে আমি সহজেই অনুমান কৰিব পাৰোঁ, পৃথিৱীৰ এচাম অসহায় মানুহৰ বাবে কিদৰে জীৱনটো বিষময় হৈ পৰিছে। কণা, কুঁজা, অন্ধ, খোৰা, হাত-ভৰি নোহোৱা এই মানুহবোৰৰ জীৱন দেখি আমাৰ মুখৰ মাত হেৰায়। গতিকে সৌভাগ্যৱান হিচাপে তেওঁলোকক কিবা এটা দি সহায় কৰাটো আমাৰ দায়িত্বও। এয়া আমাৰ সৰল মনৰ সৰল অনুভৱ। এইখিনিলৈকে সকলো ঠিকেই আছিল। কিন্তু শেহতীয়াকৈ আমাৰ এই সৰল অনুভৱৰ সুবিধা লৈ এচামে গোটেই জাতিটোক, দেশখনকে যে নিঃশেষ কৰাত উঠিপৰি লাগিছে আৰু আমিও যে সিহঁতক বৰঙণি যোগাইছোঁ সেই খবৰ আমি ৰাখিছোঁনে নাই? গতিকে কিছু খবৰ লওঁ আহক। প্ৰতিটো খবৰেই ইটোতকৈ সিটো চৰা। তাজ্জৱ। আপুনি আচৰিত হৈ পৰিব।\nকথাহ'ল, গোটেই ভাৰতবৰ্ষতে বৰ্তমান সোতৰ লাখতকৈও অধিক ভিক্ষাৰী আছে। ভাৰতত ভিক্ষাৰীৰ সংখ্যা দেখিলে এনে লাগে যেন দেশখনক দৰিদ্ৰতাই উশাহ নোপোৱাকৈ হেঁচা মাৰি আছে। কিন্তু কথাটো ঠিক দেখাধৰণে সত্যও নহয়। দৰিদ্ৰতাৰ বাবে ভিক্ষা খোজা লোক ভাৰতত আপুনি মই দেখাতকৈ দৰাচলতে বহুত কম। সঁচা কথাটো হ'ল, ভিক্ষা খোজাটো ভাৰতত এতিয়া এটা বৃহৎ লাভজনক উদ্যোগলৈ পৰিণত হৈছে। ছদ্মবেশী ভিক্ষাৰীৰে দেশ ভৰি পৰিছে। ভাৰতৰ বেছিভাগ ভিক্ষাৰী বাংলাদেশৰ পৰা আহে। আপুনি জানি আচৰিত হ'ব যে, ভাৰতৰ মুঠ ভিক্ষাৰীৰ ৬৬ শতাংশই শাৰীৰিকভাৱে সম্পূৰ্ণ সুস্থ, আপুনি মই দেখা বা ভৱাৰ দৰে অক্ষম নহয়। দৰিদ্ৰও নহয়। ভাৰতৰ প্ৰায় ৭০ শতাংশ ভিক্ষাৰীৰ দৈনিক উপাৰ্জন সচৰাচৰ মধ্যবিত্ত পৰিয়াল একোটাৰ উপাৰ্জনতকৈ বহুত বেছি।\nভাৰতৰ আটাইতকৈ চহকী ভিক্ষাৰী হিচাপে খ্যাত ভাৰত জৈন এগৰাকী মিলিয়নাৰ। ভিক্ষা খুজি খুজিয়েই ৪৯ বছৰীয়া ভাৰত জৈন সম্প্ৰতি সত্তৰ লাখটকীয়া দুটাকৈ বৃহৎ এপাৰ্টমেণ্টৰ গৰাকী হৈ পৰিছে। তাকো মুম্বাই হেন মহানগৰীত। এইগৰাকী মিলিয়নাৰ ভিক্ষাৰীৰ মাহেকীয়া উপাৰ্জন প্ৰায় ৭৫ হেজাৰ টকা। মুম্বাইৰ চাৰ্নি পথত ভিক্ষা খোজা কৃষ্ণ কুমাৰ গাইট দেশৰ এজন অন্যতম চহকী ভিক্ষাৰী। মুম্বাইত তেওঁৰ ৫ লাখ টকীয়া এটা ফ্লেট থকাৰ উপৰিও অন্য কিছু ব্যৱসায় আছে। কৃষ্ণৰ মাহিলি উপাৰ্জন প্ৰায় ৬০ হেজাৰ টকা। দেশৰ অন্যতম চহকী মহিলা ভিক্ষাৰী হিচাপে পৰিচিত পাটনাৰ চাৰ্বাতিয়া দেৱী। পাটনাৰ অশোক চিনেমা হলৰ ওচৰত ভিক্ষা খোজা চাৰ্বাতিয়াই বছৰি ৩৬ হেজাৰ টকা ইঞ্চিওৰেন্স প্ৰিমিয়াম দিয়ে। উপাৰ্জিত ধনেৰে এওঁ দেশৰ সকলো ঠাই ফুৰিছে আৰু প্ৰায়বোৰ পৱিত্ৰস্থান ভ্ৰমণ কৰিছে। এয়া মাত্ৰ তিনিটা উদাহৰণহে। দেশত এনেকুৱা অনেক ভিক্ষাৰী আছে, যি হয়তো আপোনাতকৈও চহকী। আপোনাতকৈও অধিক সচ্ছল জীৱন-যাপন কৰে। আপুনি কল্পনাও কৰিব নোৱাৰে।\nভিক্ষাবৃত্তিত মহিলা আৰু শিশুৰ কদৰ বেছি। কাৰণ মহিলা আৰু শিশুৱে সহজে আপোনাক আবেগিক কৰি তুলিব পাৰে। আৰু সেয়েহে দেশত মহিলা আৰু শিশু ভিক্ষাৰীৰ হাৰ প্ৰতিদিনে দ্ৰুত হাৰত বৃদ্ধি পাবলৈ লৈছে। ভাৰতৰ মুঠ ভিক্ষাৰীৰ আধাতকৈও বেছি সংখ্যক মহিলা আৰু শিশু। পুৰুষ ভিক্ষাৰীবোৰে সেয়েহে কেইবাবাৰো বিয়া কৰাই সন্তান জন্ম দিয়াৰ কাৰখানা গঢ়ি তোলে। শিশু ভাড়ালৈয়ো পোৱা যায়। সেই যে মাকৰ কোলাত শুই থকা কেঁচুৱাটো, সি সেইজনী মাকৰ সন্তান নহ'বও পাৰে। আপুনি আচৰিত হ'ব, দুশটকাৰ ভাড়াত এনে কেঁচুৱা পোৱা যায়। ভাড়াতীয়া কেঁচুৱাই যাতে আমনি নকৰাকৈ শুই থাকে, দেখাত যাতে কেঁচুৱাটো বেমাৰী যেন লাগে, তাৰবাবে কেঁচুৱাটোক নিচাসক্ত কৰি শুৱাই থোৱা হয়। কেঁচুৱা ভাড়াত দিও একোহাল দম্পতীয়ে নিতৌ পাঁচশৰ পৰা হেজাৰ টকা উপাৰ্জন কৰিব পাৰে।\nএইবাৰ শুনক ভিক্ষাৰীৰ ছিণ্ডিকেটৰ কথা। হয়, দিল্লী, ক'লকাতা, হায়দৰাবাদ, বেঙ্গালুৰু, নয়ডা, গুৰগাঁও, মুম্বাইৰ দৰে মহানগৰবোৰত ভিক্ষাৰীৰ বৃহৎ বৃহৎ ছিণ্ডিকেট আছে। অসমৰ গুৱাহাটীতো ভিক্ষাৰীৰ ছিণ্ডিকেট উপলভ্য। এই ছিণ্ডিকেটবোৰে কোন ভিক্ষাৰীয়ে কোনটো পথত বা কোনটো অঞ্চলত ভিক্ষা খুজিব সেয়া নিৰ্ধাৰণ কৰি দিয়ে আৰু তাৰ বিনিময়ত একোটাহঁত ভিক্ষাৰীৰ পৰিয়ালে ছিণ্ডিকেটৰ মাফিয়া মালিকক নিতৌ দুশ-তিনিশ টকা কমিশ্যন হিচাপে আদায় দিব লাগে। জনসমাগম বেছি হোৱা অঞ্চলত উপাৰ্জন বেছি। তেনেবোৰ অঞ্চলৰ কমিশ্যনো বেছি। কমিশ্যনৰ বিনিময়ত ভিক্ষাৰীয়ে কিছু সুবিধা লাভ কৰে। যেনেঃ নিৰ্দিষ্ট ঠাইলৈ গাড়ীৰে অহা-যোৱাৰ কৰাৰ সুবিধা, পুলিচৰ ঝামেলাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱাৰ সুবিধা, বিনামূলীয়া মদ্যপানৰ সুবিধা, শাৰীৰিকভাৱে অক্ষমসকলে চালচলনৰ বাবে চকালগা বাহন লাভ কৰাৰ সুবিধা ইত্যাদি ইত্যাদি। ভিক্ষাৰীবোৰ যাতে অন্য মাফিয়াৰ ওচৰলৈ গুচি যাব নোৱাৰে, তাৰবাবে ছিণ্ডিকেটসমূহে ভিক্ষাৰীক ড্ৰাগছ আসক্তও কৰে। মাফিয়াবোৰে শিশু অপহৰণ কৰি শিশুবোৰক ভিক্ষাত নিয়োজিত কৰে। শিশুবোৰক মাৰ-পিট কৰি আতংকিত কৰি ৰাখে। দেখাত যাতে বেমাৰী যেন লাগে, হাড়ে-ছালে লগা যেন লাগে, পুষ্টিহীন আৰু অভাৱগ্ৰস্ত যেন লাগে, তাৰবাবে সিহঁতক পেট ভৰাই খাবলৈ দিয়া নহয়, তাৰ পৰিবৰ্তে নিচা খোৱাৰ অভ্যাস কৰোৱা হয়। এই ছিণ্ডিকেটবোৰে ভিক্ষাৰীক ভিক্ষা খোজাৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়ে। অভিনয় শিকোৱা হয়। সেয়ে ভিক্ষাৰীৰ আচৰণ প্ৰায়বোৰ ঠাইতেই একে হয়। ভাৰতবৰ্ষত মঠ-মন্দিৰ, ঐতিহাসিক পৰ্যটনথলী ইত্যাদি অধিক। কাজেই ইয়াত বিদেশী পৰ্যটকৰো অভাৱ নাই। ভাৰতৰ বেছিভাগ ভিক্ষাৰীৰে মূল লক্ষ্য হ'ল বিদেশী পৰ্যটকসকল। বিদেশী পৰ্যটকৰ সৈতে ভাৱ বিনিময় কৰিব পৰাকৈ ছিণ্ডিকেটসমূহে ভিক্ষাৰীক ইংৰাজী ভাষাও ক'বলৈ শিকায়।\nভাৰতৰ ভিতৰত মুম্বাইত সৰ্বাধিক ভিক্ষাৰী আছে। চাৰিলাখৰো অধিক। মুম্বাইৰ পাছতেই আছে দিল্লী(৬০ হেজাৰৰো অধিক), হায়দৰাবাদ আৰু বেংগালুৰু(৪০ হেজাৰৰো অধিক)। অন্যহাতে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভিতৰত অসমত ভিক্ষাৰীৰ সংখ্যা অধিক। অসমত প্ৰায় ২৫ হেজাৰ ভিক্ষাৰী থকাৰ বিপৰীতে কেৱল গুৱাহাটীতে প্ৰায় ৬-৭ হেজাৰ ভিক্ষাৰী আছে। এতিয়া কথা হ'ল- এখন দেশত ভিক্ষাৰীৰ সংখ্যা অধিক হোৱাটোৱে দেশখনত মানৱ সম্পদৰ অপচয় হোৱাটোকে বুজায়। আৰু মানৱ সম্পদৰ অপচয় হোৱা এখন দেশৰ অৰ্থনৈতিক শ্ৰীবৃদ্ধি কেৱল মন্থৰ হোৱাই নহয়, কেতিয়াবা স্তব্ধও হৈ পৰে। । কোটি কোটি টকাৰ ৰাজহ লোকচান হয়। ইফালে ভিক্ষাবৃত্তিৰ জৰিয়তে সহজে উপাৰ্জন কৰিব পৰা বাবে কিশোৰসকল ড্ৰাগছ আসক্ত হোৱাৰ উপৰি ধৰ্ষণ, হত্যা ইত্যাদিৰ দৰে ভয়ংকৰ অপৰাধ সংঘটিত কৰিবলৈয়ো কুণ্ঠাবোধ নকৰে। আৰু সমাজে ইয়াৰ কুফল ভোগ কৰিবলগীয়া হয়। সেয়ে সম্প্ৰতি ভিক্ষাবৃত্তি দেশৰ এটা গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা ৰূপে চিহ্নিত হৈছে। কেন্দ্ৰীয় সামাজিক ন্যায় মন্ত্ৰণালয়ে এই সমস্যা নাইকিয়া কৰিবৰ বাবে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন আঁচনি লৈছে যদিও ফলপ্ৰসূ হোৱাগৈ নাই। দেশত দিনক দিনে ভিক্ষাৰীৰ সংখ্যা কমাৰ সলনি বাঢ়িছেহে।\nএটা কথা ঠিক যে এই ভিক্ষাবৃত্তিক আমি বৰ্তাই ৰাখিছোঁ। ভিক্ষাৰীৰ আবেগসনা কথাত ভোল গৈ অথবা ভগবান বিতুষ্ট হোৱাৰ ভয়ত ভিক্ষাদান কৰি এচাম সহজে ধন ঘটা লোকক আমি নিতৌ অনুপ্ৰাণিত কৰি আহিছোঁ। চাবলৈ গ'লে এটকা বা দুটকা তেনেই সাধাৰণ কথা। কিন্তু ভিক্ষাৰীক এই এটকা বা দুটকা দি আমি যে সমাজ আৰু দেশৰ কিমান ক্ষতিসাধন কৰিছোঁ, কিমান যে মানৱ সম্পদৰ অপচয় কৰিছোঁ আমি হয়তো উপলব্ধিয়েই কৰিব পৰা নাই। আমি এয়াও উপলব্ধি কৰিব পৰা নাই যে আমাৰ ভিক্ষাদানৰ অভ্যাসে আমাৰ পিছৰ প্ৰজন্মক কিমান ভয়াবহ পৰিস্থিতিৰ সন্মুখীন কৰোৱাব। ভিক্ষাৰী এজনৰ প্ৰতি সঁচাই যদি আমাৰ সমমৰ্মিতা আছে, তেন্তে তেওঁক আমি ভিক্ষাদানৰ সলনি কৰ্ম কৰি সন্মান সহকাৰে জীৱন যাপন কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিব নোৱাৰো কিয়? অন্ধ বা শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম এজন মানুহে চলন্ত ট্ৰেইনৰ ডবা বগাই যদি ভিক্ষা খুজিব পাৰে, তেন্তে আপুনি নিশ্চিত হওক যে জীৱন-যাপনৰ জোখাৰে অন্য বহু কিবা কিবি কৰ্ম কৰিবলৈ তেওঁ সক্ষম। তাত কোনো সন্দেহ নাই। হাত-ভৰি নোহোৱাকৈয়ো সুন্দৰকৈ জীৱন উদযাপন কৰা বহুলোকৰ কাহিনী আমি শুনিছোঁ। Born Different নামৰ ফেইচবুক পে'জ এটাত এনে বহুলোকৰ কাহিনী প্ৰচাৰ কৰা হয়। চাবচোন! আপুনিও উৎসাহিত হ'ব। আৰু সেই উৎসাহেৰে আপুনি এটা সিদ্ধান্তত অন্ততঃ উপনীত হ'ব পাৰিব যে তীব্ৰ ইচ্ছাশক্তি থাকিলে যিকোনো মানুহেই জীৱনৰ সমস্ত প্ৰতিকূলতাক নেওচিও জীৱন যাপন কৰিব পাৰে। ভিক্ষাবৃত্তি জীৱনৰ বিকল্প নহয়, হ'ব নোৱাৰে।\nশাৰীৰিক অক্ষমতাৰ বাবে, নিৰক্ষৰতাৰ বাবে, দৰিদ্ৰতাৰ বাবে কোনো যদি জীৱনত দিকভ্ৰান্ত হৈ পৰিছে, অসহায় হৈ পৰিছে, তেওঁলোকক সহায় কৰিবলৈ ভাৰতবৰ্ষত কেইবাটাও স্বেচ্ছাসেৱী সংস্থা আছে। এই সংস্থাসমূহে এনে লোকক, বিশেষকৈ শিশুসকলক যথোপযুক্ত শিক্ষণ আৰু প্ৰশিক্ষণেৰে স্বনিৰ্ভৰশীল হৈ জীৱন যাপন কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰে। এই সংস্থাসমূহৰ ভিতৰত 'প্ৰেমদান' আৰু 'উম্মিদ' উল্লেখযোগ্য। ভিক্ষাবৃত্তি নাইকিয়া কৰাত এই সংস্থাসমূহে উল্লেখযোগ্য ভূমিকা গ্ৰহণ কৰি আহিছে। কিন্তু ভাৰতৰ ভিক্ষাৰীৰ সংখ্যাৰ তুলনাত এই সংস্থাসমূহ হয়তো পৰ্যাপ্ত হোৱা নাই। ভিক্ষাদানৰ সলনি আমি এই সংস্থাসমূহক সহায় কৰা উচিত।\nমুঠৰ ওপৰত ভিক্ষাবৃত্তি নিঃশেষ নকৰিলে জাতি আৰু দেশৰ ভৱিষ্যত অন্ধকাৰ। গতিকে ভিক্ষাদানৰ অভ্যাস পৰিত্যাগ কৰোঁ আহক। তাৰ সলনি আৰ্তজনক কৰ্ম কৰিবলৈ যিকোনো প্ৰকাৰে উৎসাহিত কৰোঁ, অনুপ্ৰাণিত কৰোঁ। এয়া আমি আমাৰ সন্তানকো এই শিক্ষাৰে শিক্ষিত কৰাৰ সময়। ভিক্ষা দি ভিক্ষাৰী এজনক আজীৱন ভিক্ষাৰী হৈ থকাৰ অভিশাপ কিয়নো দিওঁ? এয়াওতো কম অপৰাধ নহয়। এনে অপৰাধেৰে আমি অপৰাধী হ'ব নোৱাৰোঁ। নহওঁ।\n← হতাশাৰপৰা প্ৰত্যাশালৈ -পৰিস্মিতা বৰদলৈ\nকাৰ্পেটৰ সপোন- অভিজিত দত্ত →\nআশা নিৰাশাৰ মাজত দোদুল্যমান মানৱ সভ্যতা- ড° মদন তাপৰীয়াঃ
