মূলঃসৰু মানুহ,গল্পকাৰঃ বলাইচাঁদ মুখোপাধ্যায়,অনুবাদ-সঞ্জীৱ কুমাৰ বৰা - ফটাঢোল\nদুপৰীয়াৰ প্ৰখৰ ৰ'দজাককো আওকাণ কৰি স্বাভিমানী ৰাঘৱ সৰকাৰে খৰ খোজেৰে বাট লৈছিল। তেওঁৰ পৰিধানত খদ্দৰ, মূৰত ছাতি নাই। ভৰিত জোতা আছে, কিন্তু জোতাযোৰ এনে জৰাজীৰ্ণ যে ক্ষত পদযুগলক শৰ-শয্যাশায়ী ভীষ্মৰ লগত তুলনা কৰিলেও অত্যুক্তি কৰা নহয়। ৰাঘৱ সৰকাৰৰ তাত কোনো ভ্ৰূক্ষেপ নাই, তেওঁ দ্ৰুত খোজেৰে আগবাঢ়িছে। সুনিৰ্দ্দিষ্ট নীতি অনুসৰণকাৰী অনমনীয় চৰিত্ৰ ৰাঘৱ সৰকাৰৰ শিৰ সদায়েই উচ্চ। তেওঁ কেতিয়াও কাৰো অনুগ্ৰহ-প্ৰত্যাশী নহয়, কাৰো বোজা হৈ থাকিব নিবিচাৰে, যথাসাধ্য সকলোৰে উপকাৰ কৰে, কিন্তু পৰাপক্ষত আনৰ দ্বাৰা উপকৃত নোহোৱাকৈ থাকে। নিজৰ শিৰ সদায় উচ্চ কৰি ৰখাই তেওঁৰ জীৱনৰ ব্ৰত।\nটিলিং টিলিংকৈ টিলিঙা বজাই এজন ৰিক্সাৱালাই তেওঁৰ পিছ লৈছিল।\n-ৰিক্সা লাগিব বাবু? ৰিক্সা?\nৰাঘৱ সৰকাৰে পিছলৈ ঘূৰি চালে।\nঅস্থি-চৰ্মসাৰ ৰিক্সাৱালাজনে তেওঁলৈ আশাৰে চাই আছিল।\nযিসকল নিতান্তই অমানুহ, কেৱল সেইসকলহে মানুহৰ কান্ধত উঠি যায় - এয়াই ৰাঘৱ সৰকাৰৰ ধাৰণা। সেয়েহে অন্যায় কাৰ্য্য বুলি ভাবিয়েই তেওঁ জীৱনত কোনোদিনে পাল্কী বা ৰিক্সাত উঠা নাই। খদ্দৰৰ আস্তিনখনেৰে কপালৰ ঘামখিনি মচি তেওঁ কৈ উঠিল,\nকৈয়েই তেওঁ খৰ খোজেৰে আগবাঢ়িল।\nটিলিং টিলিংকৈ টিলিঙা বজাই ৰিক্সাৱালাজনেও তেওঁৰ পিছ ল'লে। দৰদী ৰাঘৱ সৰকাৰে ভাবিলে, এইটোৱেই বোধহয় বেচেৰাৰ অন্ন সংস্থাপনৰ একমাত্ৰ পথ। ধনীকবাদ, দৰিদ্ৰ-নাৰায়ণ, বলশেভিজ্ম, ডিভিশ্যন অৱ লেব'ৰ, গাঁওবাসীৰ দুৰ্দশা, ফেক্টৰী, জমিদাৰী আদি বহু কথাই ক্ষন্তেকতে তেওঁৰ মনত খেলা কৰি গ'ল।\nতেওঁ পুনৰ পিছলৈ ঘূৰি চালে।\nঅঃ। সঁচাকৈয়ে লোকজন শীৰ্ণকায় অনাহাৰী।\nতেওঁৰ হৃদয়ত দয়াৰ সঞ্চাৰ হ'ল।\nটিলিঙা বজাই ৰিক্সাৱালাই আকৌ এবাৰ সুধিলে,\n-ক'লৈ যাব আপুনি? উঠক বাবু, থৈ আহিমগৈ।\n- তই শিৱতলালৈকে কেই পইচা ল'বি?\n-ঠিক আছে, আহ।\nকৈয়েই ৰাঘৱ সৰকাৰে পুনৰ খোজ ল'লে।\n- আহক বাবু, উঠক।\n-তই আহি থাক।\nৰাঘৱ সৰকাৰে গতিবেগ বৃদ্ধি কৰিলে।\nৰিক্সাৱালাজন পিছে পিছে আগবাঢ়িল।\nমাজে মাজে কেৱল নিম্নলিখিত বাৰ্তালাপ শুনা গ'ল।\nশিৱতলা পোৱাৰ লগে লগে ৰাঘৱ সৰকাৰে পকেটৰপৰা ছয় পইচা উলিয়াই ক'লে,\n- আপুনিতো ৰিক্সাত উঠাই নাছিল।\n- মই ৰিক্সাত নুঠোঁ।\n-ৰিক্সাত উঠাটো পাপ।\n- অ! সেইকথা আগতেই ক'ব পাৰিলেহেঁতেন!\nৰিক্সাৱালাজনৰ চকুৱে মুখে এক অৱজ্ঞাৰ ভাব স্পষ্ট হৈ উঠিল। সি ঘাম মচি ঘূৰি যাবলৈ উদ্যত হ'ল।\n- পইচাটো লৈ যা।\n- মই কাৰোৰেপৰা ভিক্ষা নলওঁ।\nটিলিং টিলিংকৈ টিলিঙা বজাই ৰিক্সাৱালাজন পথৰ কেঁকুৰিত অদৃশ্য হৈ পৰিল।
