এই পৃথিৱীত ভূমিষ্ঠ হৈ বায়ু , পানী , মাটিৰ সংস্পৰ্শৰ সুবিধা দিয়া ব্যক্তি গৰাকীয়েই হল মা /আই /মাতৃ । মাৰ অবিহনে এই পৃথিৱী দেখাৰ যিদৰে সুভাগ্য নহল হয় , ঠিক সেইদৰেই মাতৃভাষা অবিহনে আনৰ লগত সংযোগ , যোগাযোগ স্থাপন কৰা সহজ নহল হয় । শৈশৱৰ সোণালী দিনবোৰ ৰঙ, ধেমালি , হাঁহি-ফুৰ্তিৰে পাৰ কৰা সময়ছোৱাত সমনীয়াৰ লগত কথা বতৰা পাতাৰ মাধ্যম হয় মাতৃভাষা । মাতৃৰ মিঠা মাতষাৰ প্ৰত্যেকজন ব্যক্তিৰ বাবেই প্ৰেৰণাৰ উৎস । তেনেস্থলত মাতৃভাষাক আঁতৰাই ইংৰাজী বা হিন্দী আদি ভাষাৰ মাধ্যমত প্ৰাথমিক পৰ্য্যায়ত শিকাবলৈ আৰম্ভ কৰোতে শিশুসকলৰ ওপৰত অত্যাধিক হেঁচা প্ৰয়োগ কৰা হয় । নতুন পৰিবেশ , নতুন ভাষা , নতুন ব্যক্তিৰ সংস্পৰ্শ এই সকলোৱে অজানিতে শিশুসকলৰ মনস্তাত্বিক জগতত হেঁচা দিয়ে ।
ঘৰ খনেই শিশুৰ আচল শিক্ষাৰ কঠীয়াতলী আৰু মাতৃ গৰাকীয়ে শ্ৰেষ্ঠ শিক্ষক-এনে ক্ষেত্ৰত কিয় আমি অভিভাৱক সকলে আমাৰ সন্তানক আনুষ্ঠানিক শিক্ষাৰ বাবে বিদ্যালয়লৈ পথাও?নিশ্চয় আমি ঘৰত দিব নোৱাৰা শিক্ষা বা সুসংগঠিত ৰূপত জীৱন শৈলী আহৰণ কৰিবলৈ শ্ৰদ্ধাৰ শিক্ষাগুৰু সকলৰ ওচৰত আমাৰ সন্তান সকলৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰো।যদিয়ো আমি ঘৰত পূৰ্ব শৈশৱ শিক্ষাৰ মাধ্যম কেনে হোৱা উচিত জানো, তথাপিও অঘোষিত প্ৰতিযোগিতাত নামি পৰি মাতৃগৰ্ভৰ পৰা ভূমিষ্ঠ হোৱাৰ লগে লগে কেঁচুৱাটিক বৰ্ণমালা বা সংখ্যাৰ জ্ঞান দিবলৈ উত্ৰাৱল হৈ পৰো।ব্যৱসায়িক ভিত্তিত গঢ় লৈ উঠা বিদ্যালয় সমূহেও অভিভাৱক ক সন্তুষ্ট কৰাৰ মানসিকতা ৰে শিশু সকলৰ আঙুলিৰ মাংসপেশী সৱল হোৱাৰ আগতেই আখৰ লিখিবলৈ, কলম ধৰিবলৈ দিয়ে,জাপে জাপে গৃহকৰ্ম দিয়ে আৰু শিশুসকলে শৈশৱৰ পখিলা খেদাৰ আনন্দ পাহৰি গধুৰ কিতাপৰ বোজাৰ বেগ পিঠিত লৈ বিদ্যালয় লৈ আহিবলৈ বাধ্য কৰে ।
এই অৱস্থাত শিশুজনৰ সৰ্বাংগীন বিকাশ সম্ভৱ নহয়।পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত শিশুজন পঠন,লিখনৰ প্ৰতি অনীহা,মুখস্থ বিদ্যাৰ প্ৰয়োগ ,পিঠিৰ বিষ আদি নানা অসুবিধাৰ সন্মুখীন হয়। পৰীক্ষাৰ ফলাফলেই যদি সৰ্বাংগীন বিকাশ হয় তেন্তে প্ৰাক প্ৰাথমিকতে অ আ শিকি অহা সকলো শিশুৱে অষ্টম মানতে ১০০শতাংশ নম্বৰৰে HSLC উত্তীৰ্ণ হব লাগিছিল। বয়স অনুপাতে কিমান শিকিব লাগে সেয়া সকলে নিৰ্ধাৰণ কৰি দিছে। NCERT যে শিকণৰ ফলাফল প্ৰথম মানৰ পৰা অষ্টম মানলৈ প্ৰস্তুত কৰিছে।তাৰেই আলমত আৰু curriculum বা পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত শিক্ষদান ৰ কথা কৈছে। বেচৰকাৰী বিদ্যালয়ৰ কিমান খনে এনে ধৰণে শিক্ষা দিয়ে সেয়া সন্দেহৰ আৱৰ্তত। অভিভাকৰ চকু মেলি চাবৰ হল। শিশু সকলৰ স্বাভাৱিক বিকাশত অন্তৰায় সৃষ্টি কৰা গড়াল সদৃশ শ্ৰেণীকোঠাত ঘণ্টা ঘণ্টা বহি থাকিবলৈ বাধ্য কৰাই শিশুসকলৰ অধিকাৰ খৰ্ব কৰা হোৱা নাইনে?প্ৰাক প্ৰাথমিক কালছোৱা শিশু এটিৰ বিকাশ আৰু বৃদ্ধিৰ বাবে আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ সময়। গৱেষণাই প্ৰমাণ কৰিছে যে এজন ব্যক্তিৰ মগজুৰ ৯০%বিকাশ সম্পন্ন হয় এই প্ৰাক প্ৰাথমিক কালছোৱাত ।সেয়ে আমাৰ বিদ্যালয় সমূহত সুসংগঠিত ৰূপত প্ৰাক্ প্ৰাথমিক শ্ৰেণীৰ পৰা দশম বা দ্বাদশ শ্ৰেণীলৈ শিক্ষাদান কৰিলে চৰকাৰী বিদ্যালয় সমূহতো ছাত্ৰ ছাত্ৰীৰ অভাৱ নঘটিব আৰু বিদ্যালয়খন সৰ্বাংগীন বিকাশৰ ক্ষেত্ৰ হৈ উঠিব ।তাতে এটা প্ৰশ্ন আহে_ বিদ্যালয়ত ছাত্র ছাত্ৰী ক ধৰি ৰাখিব পৰাকৈ শৈক্ষিক পৰিবেশ আছেনে?
শ্রেণী অনুসৰি শিক্ষকৰ অভাৱ,কোনো বিদ্যালয়ত বিজ্ঞান আৰু গণিত শিক্ষকৰ অভাৱ,শ্ৰেণী কোঠাৰ অভাৱ,খেল পথাৰৰ অভাৱ,খোৱাপানীৰ অভাৱ,প্ৰসাবগাৰৰ অভাৱ মুঠতে এশ এবুৰি অসুবিধাৰে আজি ভাৰাক্ৰান্ত চৰকাৰী শিক্ষা ব্যৱস্থা।
সংস্কৃতত এষাৰি কথা আছে- যত্ৰ আপায়ঃ সং ভবতি ,তত্ৰ উপায়ঃ অ পি অস্তি ;সেয়ে নিজৰ পঢ়ি অহা বিদ্যালয় খন জীয়াই ৰখাৰ স্বাৰ্থতে আমি অভিভাৱকে আমাৰ মাতৃভাষা মধ্যমৰ বিদ্যালয়ত লৰা ছোৱালীক নামভৰ্তি কৰিব লাগিব আৰু বিদ্যালয়ৰ পৰিকাঠামো শক্তিশালী কৰাত বলিষ্ঠ ভূমিকা লব লাগিব। শিক্ষক শিক্ষয়িত্ৰী সকলৰো দায়বদ্ধতা আছে আমাৰ বিদ্যালয় সমূহ জীয়াই ৰখাত।National Achievement Survey- ২০১৭ , গুণোৎসৱ- ২০১৭; গুণোৎসৱ-২০১৮ ৰ ফলাফলে দেখুৱাইছে যে দ্বিতীয়/ তৃতীয় শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ ছাত্ৰীয়ে এতিয়াও মাতৃভাষা ভালকৈ পঢ়িব নোৱাৰে,ইংৰাজী ভাষাও পঢ়িব নোৱাৰে।এনে পৰিস্থিতি অভিভাৱকৰ আমাৰ বিদ্যালয় সমূহলৈ মোহভংগ হোৱাটো স্বাভাৱিক। বয়স অনুপাতে আয়ত্ব কৰিবলগীয়া বিষয়বস্তু সম্পৰ্কে NCF 2005 আৰু NCERT য়ে প্ৰস্তুত কৰা প্ৰথম শ্ৰেণীৰ পৰা অষ্টম শ্রেণীলৈ শিকণ ফলাফল সম্পৰ্কে শিক্ষক শিক্ষয়িত্ৰী সকল সম্পূৰ্ণ ভাবে জ্ঞাত নহয়। আমাৰ বিদ্যালয় সমূহত সমলৰ অভাৱ নাই কিন্তু সদব্যৱহাৰৰ অভাৱ। পুথিভঁৰাল আছে কিন্তু ছাত্ৰ - ছাত্ৰীৰ পঠন অভ্যাসৰ অভাৱ। দৈনিক বাতৰি কাকত খন পঢ়িব দিলেও পঠন অভ্যাস গঢ় লৈ উঠিব কিন্তু সদিচ্ছাৰ অভাৱ । খুব কম সংখ্যক বিদ্যালয় ত হে এনে ব্যৱস্থা আছে।যদিয়ো বহু প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয় শিক্ষক শিক্ষায়িত্ৰী সকলক তথাপিয়ো তাৰ পূৰ্ণ প্ৰতিফলন পাঠদান বা শ্রেণী কক্ষত দেখা নাযায়।কোনো কোনো শিশুৱে পাঠ্যক্ৰম অনুসৰি সম্পূৰ্ণ কৈ আয়ত্ব কৰে আৰু কোনো শিশুৱে নিশিকেই। সেয়ে এতিয়াও স্কুল এৰা ছাত্র ছাত্ৰীৰ সংখ্যা তেনেই তাকৰ নহয়।শিক্ষা ব্যৱস্থা ত individual education plan( ব্যক্তিগত শিক্ষা আঁচনি )ৰ প্ৰৱৰ্তন আৰু ব্যৱহাৰেহে প্ৰতিজন শিকাৰুক সমানে শিকণ ফলাফল আয়ত্ত কৰাত সহায় কৰিব।আনন্দদায়ক শিক্ষাদান প্ৰক্ৰিয়া,মুক্তপৰিবেশ,লাগতিয়াল আচবাব তথা শ্ৰেণীকোঠা আৰু প্ৰকৃতাৰ্থত শিকাবলৈ আগ্ৰহী শিক্ষক সকলেহে শিক্ষা ব্যৱস্থাত পৰিবৰ্তন আনিব পাৰিব।
আমাৰ আই মাতৃ সকল সজাগ হলে নিশ্চয় আমাৰ শিশু সকলৰ উন্নতিৰ লগতে বিদ্যালয় সমূহতো নিয়মানুবৰ্তিতা দেখা যাব।
আমি সদায় পৰিষ্কাৰ পোছাক পৰিধান কৰাই সন্তানক সময় মতে বিদ্যালয়ত উপস্থিত হোৱাটো নিশ্চিত কৰিব লাগিব।বিদ্যালয়ত শিকোৱা নিয়ম সমূহ যেনে হাতধুই খোৱা,খাই উঠি হাতধুৱা, পুৱা- গধূলি কিতাপ পঢ়া আৰু সেই সময়ত নিজেও শিশু সকলৰ কাষত থাকি গুণগত সময় দিবলৈ চেষ্টা কৰা নিতান্তই প্ৰয়োজন ।আইৰ আখলত লাড়ু-পিঠা যেতিয়ালৈ থাকিব আমাৰ মাতৃভাষাৰ আদৰ তেতিয়ালৈ থাকিব। ডঃ ভূপেন হাজৰিকা দেৱৰ ভাষাৰেই কওঁ -মোৰ আইক ভালপাওঁ বুলিলে জানো আনৰ আইক বেয়া পোৱাটো বুজাব? মোৰ আই , মোৰ দেশ , মোৰ মাতৃভাষাক ভালপাওঁ আৰু আনৰ আইক সন্মান কৰো । আমাৰ মাতৃভাষাৰ আদৰ তেতিয়ালৈ থাকিব।
সেয়ে মাতৃভাষাক এলাগী কৰি আন ভাষাক প্ৰাধান্য দিয়াতকৈ মাতৃভাষাক হেঁপাহৰ মাত হিচাবে লৈ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত ৰাষ্ট্ৰীয় ,আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ভাষাসমূহ শিকি যাবলৈ আমি সকলোৱে চেষ্টা কৰিব লাগে ।
