প্ৰচ্ছদ নিৱন্ধ - অসমীয়াৰ সুখ-দুখ\nHome Unlabelled প্ৰচ্ছদ নিৱন্ধ\nxukhdukh.com February 21, 2014\nআন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মাতৃভাষা দিৱস-২০১৪\nঅসমৰ ভাষা আন্দোলন\nডঃ অঞ্জল বৰা\nজন্মৰ পিছৰে পৰা আমি দৈনন্দিন জীৱনত আইৰ মুখত যি মাত শুনোঁ, যি মাত শুনিলে আমাৰ মন বিমল সুখ-শান্তিৰে ভৰি পৰে সেই ভাষাই হৈছে মাতৃভাষা। মাতৃভাষা এটা জাতিৰ জীৱনী শক্তিৰ প্ৰতীক। এটা জাতিৰ কৃষ্টি-সংস্কৃতি, ইয়াৰ ঐতিহ্য-পৰম্পৰা সকলো সেই ভাষাৰ মাজতে নিহিত হৈ থাকে। সেয়ে এটা ভাষাৰ মৃত্যু মানে এটা জাতিৰ মৃত্যু। পৰিসংখ্যা অনুসৰি সমগ্ৰ বিশ্বত বৰ্তমানে প্ৰায় ৭০০০ ভাষা প্ৰচলিত হৈ আছে আৰু কেইটামান দশকৰ ভিতৰতে এই ভাষাসমূহৰ অৰ্দ্ধেক নোহোৱা হ'ব। আনহাতে এই ভাষাসমূহৰো ৯৬ শতাংশ ব্যৱহাৰ কৰিব মাত্ৰ ৪ শতাংশ লোকে। ভাষা এটা শেষ হৈ যোৱাৰ লগে লগে সেই ভাষা ব্যৱহাৰ কৰি থকা জাতিসমূহো ইতিহাসৰ কোনোবা পৃষ্ঠাত সোমাই পৰাৰ সম্ভাৱনাই দেখা দিছে। এনে পৰিপেক্ষিতত পৃথিৱীৰ প্ৰতিটো ভাষাক ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাবিজ্ঞানীসকল আগবাঢ়ি আহিছে, ভাষাৰ সংকট সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন আলোচনাই মুখ্য ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছে আৰু যুগে যুগে ভাষা ৰক্ষাৰ বাবে অনেক মাতৃভাষাপ্ৰেমী জনগণে নিজৰ প্ৰাণ আহুতি দি আহিছে।\nপ্ৰতিবছৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মাতৃভাষা দিৱসৰ লগত সংগতি ৰাখি একোটা বিশেষ বিষয়বস্তু নিৰ্বাচন কৰা হয়। এই বছৰৰ (২০১৪ বৰ্ষৰ) বিষয়বস্তু হ'ল "বিশ্ব নাগৰিকত্বৰ বাবে স্থানীয় ভাষাসমূহ : বিজ্ঞানৰ আলোকপাত (Local languages for global citizenship: spotlight on science)"। এই বিষয়ত ইউনেস্ক'ৰ Director-General Irina Bokova-য়ে উল্লেখ কৰিছে যে "Local languages constitute the majority of languages spoken across our world in the field of science. They are also the most endangered. Excluding languages means excluding those who speak them from their fundamental human right to scientific knowledge." দিৱসৰ লগত সংগতি ৰাখি সম্ভৱ হ'লে ৰাজহুৱা স্থানত মানুহৰ মাজত স্থানীয় আৰু মাতৃভাষাৰ কিতাপ-পত্ৰ, লেখা-মেলা আৰু কবিতা আদি পঢ়ুওৱাৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ কথাও উল্লেখ কৰিছে। মূলতঃ গোটেই বিশ্বতে মাতৃভাষাৰ কাৰণে সজাগতামূলক পৰিৱেশ গঢ়ি তোলাৰ বাবেই এনে ব্যৱস্থা হাতত লোৱা হৈছে।\nএই বছৰৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মাতৃভাষা দিৱসৰ বিষয়বস্তুটোৱে এটা নতুন বাৰ্তা বহন কৰিছে। এই কথা প্ৰায়ে দেখা পোৱা যায় যে বিজ্ঞানৰ জটিল কথাবিলাক মাতৃভাষাত আয়ত্ব কৰিব পৰাকৈ লিখি উলিওৱা নহয়। কিন্তু বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰখনতো মাতৃভাষা ব্যৱহাৰকাৰীসকলে সমানেই অৰিহণা আগবঢ়াব পৰাকৈ এটা পৰিৱেশ গঢ়ি তোলাৰ প্ৰয়োজন নথকা নহয়। ভাৰতবৰ্ষৰ শিক্ষা ব্যৱস্থাত ইংৰাজী ভাষাৰ আধিপত্যই বিজ্ঞানৰ দৰে জটিল বিষয়সমূহক সামৰি লোৱাত সাধাৰণ মানুহৰ বাবে বিজ্ঞানৰ ন ন চিন্তাচৰ্চা এতিয়াও সহজলভ্য হোৱা নাই। Irina Bokova-ৰ মতে গণিত, পদাৰ্থবিজ্ঞান, কাৰিকৰী আৰু অন্যান্য ক্ষেত্ৰৰ অতি আধুনিক বৈজ্ঞানিক জ্ঞানসমূহ প্ৰচাৰৰ বাবে স্থানীয় ভাষাসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সক্ষম। সেই ভাষাসমূহক (স্থানীয় ভাষা) স্বীকৃতি দিয়াৰ ফলত আমাৰ সামগ্ৰিক জ্ঞানক চহকী কৰিব পৰাকৈ সদায়ে উপেক্ষা কৰি অহা অনেক পৰম্পৰাগত বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ এখন নতুন সম্ভাৱনাৰ দুৱাৰ খুলি দিব পাৰে। সেয়ে সময়ৰ লগত মিলাই অসমীয়া ভাষাতো বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ আদি প্ৰচাৰ কৰাত সকলোৱে আগভাগ লোৱা উচিত। প্ৰান্তিক আদি আলোচনীত প্ৰকাশিত বিজ্ঞানৰ লেখাসমূহে এই অভাৱ কিছু পূৰণ কৰিলেও সেইয়াই পৰ্যাপ্ত নহয়। সাধাৰণ মানুহে সহজ-সৰল ভাষাত বুজি পোৱাকৈ বিজ্ঞানৰ ৰচনাবোৰ প্ৰকাশ কৰাৰ প্ৰয়োজন আছে। শেহতীয়াভাৱে 'গণিত চ'ৰা'ই কিছু পদক্ষেপ লৈছে বুলি জানিব পাৰিছোঁ।\nআন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মাতৃভাষা দিৱসৰ আঁৰৰ কথাঃ\nশ্বহীদ মিনাৰৰ ফটো\n১৯৪৮ চনৰ ২১ মাৰ্চৰ কথা। পাকিস্থানৰ গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল মহম্মদ আলী জিন্নাই ঘোষণা কৰিলে যে "পশ্চিম আৰু পূব পাকিস্থানৰ বাবে প্ৰশাসনীয় ভাষা হ'ব উৰ্দু ভাষা"। এই কথা প্ৰচাৰ হোৱাৰ লগে লগেই পূব পাকিস্থানৰ (এতিয়াৰ বাংলাদেশ) জনতাৰ মাজত এক প্ৰতিবাদৰ ঢৌ বাগৰি আহিল। পূৰ্বৰে পৰা চলি থকা বাংলা ভাষাক আঁতৰাই উৰ্দু ভাষাক জাপি দিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ ফলত ২১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৫২ চনত ঢাকাত গৰিষ্ঠ সংখ্যক ছাত্ৰই ধৰ্মঘট কৰি প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে। চৰকাৰে এই প্ৰতিবাদক বাধা দিবলৈ সান্ধ্য আইন জাৰী কৰে। কিন্তু শেষত ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৰিষ্ঠ সংখ্যক ছাত্ৰই ১৪৪ ধাৰা অমান্য কৰি ৰাজপথত প্ৰৱেশ কৰাত পাকিস্থান পুলিচে প্ৰতিবাদী ছাত্ৰসকলৰ ওপৰত নিৰ্বিচাৰে গুলীচালনা কৰে আৰু বহুসংখ্যক ছাত্ৰ এই ঘটনাত মৃত্যু হয়। ইয়াৰ প্ৰায় ৫০ বছৰৰ পিছত ১৯৯৯ চনত ইউনেস্ক'ই ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ ২১ তাৰিখটোক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মাতৃভাষা দিৱস হিচাপে ঘোষণা কৰে।\n১৯৫২ চনৰ ঠিক ৮ বছৰৰ পিছত ভাৰতবৰ্ষৰ পূব প্ৰান্তৰ অসম ৰাজ্যত একেই মাতৃভাষাক লৈয়ে এটা আন্দোলনে গা কৰি উঠিছিল। বাংলাদেশত হোৱা আন্দোলনতকৈ ই কোনো গুণে কম নাছিল। মাথো পাৰ্থক্য আছিল বাংলাদেশৰ আন্দোলন হৈছিল গোটেই দেশখনৰ ভাষাক লৈ আৰু অসমৰ আন্দোলন হৈছিল কেৱল অসমীয়া ভাষাক লৈ। উমি উমি জ্বলি উঠা এই আন্দোলনৰ পৰিণতি আছিল অতি ভয়ানক। শ-শ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী এই আন্দোলনত স্ব-ইচ্ছাৰেই জঁপিয়াই পৰিছিল। এই আন্দোলনতে ১৯৬০ চনৰ ৪ জুলাইৰ দিনা ৰঞ্জিত বৰপূজাৰী কটন কলেজৰ নিজ হোষ্টেলৰ ১১৩ নম্বৰ ৰুমৰ সন্মুখতে পুলিচৰ নিৰ্বিচাৰ গুলিত ঢলি পৰিছিল। ৰঞ্জিত বৰপূজাৰীয়েই আছিল অসম ভাষা আন্দোলনৰ প্ৰথম শ্বহীদ। ইয়াৰ পিছটো অনেক যুৱকে অসমীয়া ভাষাৰ বাবে নিজৰ প্ৰাণ আহুতি দিলে। এই আন্দোলনৰ সমান্তৰালভাৱে বৰাক উপত্যকাৰ শিলচৰটো বাংলা ভাষা ৰক্ষাৰ বাবে আন্দোলনৰ সৃষ্টি হয়। এই আন্দোলনটো অনেক বাংলা নৰ-নাৰীয়ে নিজৰ ভাষাৰ বাবে প্ৰাণ আহুতি দিলে। ফলত এদিন সংগ্ৰামৰ অন্ত পেলাই একেখন ৰাজ্যৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বৰাক উপত্যকাত দুটা পৃথক (অসমীয়া আৰু বাংলা) ভাষাই সমিল মিলৰ মাজেৰে যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিলে।\nএটা জাতিৰ ভাষা ৰক্ষাৰ বাবে অসমৰ দৰে এখন ৰাজ্যতে দুটা ভিন্ন ভাষিক সম্প্ৰদায়ে কিমান তেজৰ নৈ বোৱালে সেই তথ্য ইউনেস্ক'ৰ হাতত মজুত আছেনে নাই নাজানোঁ। (ইণ্টাৰনেটত বাংলা ভাষাৰ সংগ্ৰামৰ বিষয়ে যিমান তথ্য আছে তাৰ তুলনাত অসমীয়া ভাষাৰ সংগ্ৰামৰ কোনো তথ্য নাই)। একেদৰে পাকিস্থানৰ দমন নীতিৰ সমান্তৰালকৈ ভাষাৰ ওপৰত (বিশেষকৈ অসমৰ) ভাৰতবৰ্ষৰ দমন নীতিৰ কোনো তথ্য আজি ইণ্টাৰনেটত পাবলৈ নাই। ইংৰাজৰ সময়টো ৩৬ বছৰে (১৮৩৬-১৮৭৩) অসমীয়া ভাষাক অসমৰ স্কুল-আদালতৰ পৰা আঁতৰাই ৰখাৰ সেই ষড়যন্ত্ৰৰ বিৰুদ্ধে কোনো ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামীয়েই মাত মতা নাছিল। যিসময়ত ভাৰতৰ সমস্ত মানুহ বৃটিছৰ শাসন ওফৰাই ৰাজনৈতিক অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰাৰ সংগ্ৰামত নিমজ্জিত আছিল, তেনে এক সময়তে "ৰাজনীতিক 'ৰাজ্য'ৰ" বাহিৰ কৰি কেৱল অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ উন্নতিৰ বাবে কলিকতা প্ৰৱাসী এচাম ছাত্ৰ আগবাঢ়ি আহিছিল। মূলতঃ এই সময়েই আছিল অসমীয়া ভাষা উদ্ধাৰৰ প্ৰথম সংগ্ৰামৰ সময়। সেই প্ৰৱাসী ছাত্ৰসকলেই বুজি উঠিছিল অসমীয়া ভাষা প্ৰতিষ্ঠাৰ মূল মন্ত্ৰ। সেয়ে মাতৃভাষাৰ প্ৰতি থকা সেই প্ৰৱাসী ছাত্ৰসকলৰ গভীৰ শ্ৰদ্ধা, ৰঞ্জিত বৰপূজাৰীৰ লগতে অনেক অসমীয়া যুৱকৰ আত্মবলিদানে আমাক প্ৰতিদিন সোঁৱৰাই থাকিব "স্বদেশ আৰু স্বজাতিৰ উন্নতি আৰু মঙ্গলমন্দিৰৰ সিংহ দুৱাৰ হৈছে মাতৃভাষা"।\nআজি অসমৰ বাবে দুৰ্ভাগ্যৰ কথা যে, আপোন সন্তানৰ তেজেৰে মহীয়ান হৈ উঠা অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰতি সেই পুৰণি আৱেগ এতিয়া লাহে লাহে স্তিমিত হৈ আহিছে। ১৯৬০ চনত ভাষা আন্দোলনত অসমীয়া ভাষাক ৰাজ্যিক ভাষাৰ মৰ্যাদা লাভ,১৯৬৩ চনত ভাষা আইন গ্ৰহণ আৰু ১৯৭২ চনত মাধ্যম আন্দোলন মানি শিক্ষাৰ মাধ্যম অসমীয়া কৰাৰ পিছটো আজিলৈকে অসমত চৰকাৰী কাৰ্যলয় আদিত অসমীয়া ভাষা প্ৰয়োগ হোৱা দেখা নগ'ল। ইয়াৰ লগতে ৰাজহুৱা স্থানত বা অন্যান্য প্ৰচাৰ মাধ্যমত ভুলকৈ অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিলে ৰাজহুৱাভাৱে মাত মতা দুই-এজন ব্যক্তিৰ বাহিৰে কোনো দল-সংগঠন দেখা পোৱা নাযায়। (সম্প্ৰতি সময়ৰ লগত ফেৰ মাৰি ফে'চবুকত এনে এটা আন্দোলনে গঢ় লৈ উঠিছে)। অসমত অসমীয়া ভাষাৰ বাবে ১৯৬০ চনৰ পৰা ১৯৭২(অসমীয়া মাধ্যম আন্দোলন) চনলৈকে যিদৰে সংগ্ৰাম কৰিব লগা হৈছিল ভাৰতৰ আন কোনো ৰাজ্যতে হয়টো তেনে আন্দোলন গঢ় লৈ উঠা নাছিল। ইয়াৰ পিছটো ব্ৰিটিছে অসমৰ আদালত আৰু প্ৰশাসনিক ক্ষেত্ৰত ইংৰাজী ভাষা প্ৰয়োগ কৰা অচিলা লৈ আজিও অসম চৰকাৰে অসমীয়া ভাষাৰ সঠিক প্ৰয়োগৰ প্ৰতি গুৰুত্ব নিদিয়াটো সঁচাই এক পৰিতাপৰ কথা।\nভাষা বিষয়ক আন কেইটামান লেখাঃ\n(১) 'অসমীয়া ভাষাৰ ভৱিষ্যত' বিষয়ক ডঃ অঞ্জল বৰাৰ এটা লেখা - http://www.xahitya.org/2012/06/15/language-crisis/\n(২) 'ভাষাৰ বিলুপ্তি' বিষয়ক ডঃ পংকজ বৰাৰ এটা লেখা - http://pankajborah.blogspot.in/2012/04/blog-post_08.html\n(৩) ইউনেস্ক'ৰ Director-General Irina Bokova-য়ে ২০১৪ বৰ্ষৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মাতৃভাষা দিৱসৰ বিষয়ত দিয়া তেওঁৰ বাৰ্তা -http://www.un.org/en/events/motherlanguageday/2014/message.shtml\nBy xukhdukh.com on February 21, 2014\nচিন্তনঃ 'লেখক'ৰ জীৱিকাৰ প্ৰশ্ন বনাম 'সাহিত্য'ৰ কোটি টকীয়া বজাৰ :: কুমাৰ নৱজ্যোতি\n'লেখক'ৰ জীৱিকাৰ প্ৰশ্ন বনাম 'সাহিত্য'ৰ কোটি টকীয়া বজাৰ কুমাৰ নৱজ্যোতি এগৰাকী ব্যক্তিয়ে লিখিয়েই, কেৱল লিখিয়েই জীৱন নিৰ্বাহ কৰিব পাৰে...\nৰাজনীতি (বাওঁপন্থী বতৰা)\nমিচা ক'লে কি ডাল হব (ৰস ৰচনা)\nৰাজনীতি- (বাওঁপন্থী বতৰা)\nArchive May (14) March (16) February (31) January (5) December (1) November (3) October (3) September (4) August (11) July (39) June (16) May (32) April (2) March (36) February (4) January (5) December (10) November (18) October (15) August (20) July (52) June (68) May (11) April (2) March (3) February (36) January (62) December (25) November (21) October (20) September (24) August (29) July (15) May (2) April (2) March (23) February (28) January (30) December (18) November (2) September (10) May (1) April (17) March (23) February (14) January (19) December (16) November (16) September (26) March (2) February (13) January (4) December (18) November (87) October (17) September (65) August (94) July (70) June (91) May (28) April (31) March (78) February (85) January (33) December (71) November (46) October (21) September (45) August (94) July (84) June (59) May (61) April (11) March (78) February (84) January (89) December (80) November (66) October (37) September (112) August (109) July (126) June (126) May (60) April (15) March (11) February (18) January (4) December (24) November (26) October (25) September (30) August (31) July (11)
