বিহংগম দৃষ্টিত শ্ৰমিক দিৱস ( বিজয় বেজবৰুৱা) - সাহিত্য ডট অৰ্গ\nবিহংগম দৃষ্টিত শ্ৰমিক দিৱস ( বিজয় বেজবৰুৱা)\nবিহংগম দৃষ্টিত শ্ৰমিক দিৱস\nবিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত শ্ৰমিকসকল মালিক পক্ষৰ দ্বাৰা নানাধৰণে বঞ্চিত হৈ অহাটো কোনো নতুন কথা নহয়। দিনটো হাড়ভঙা পৰিশ্ৰম কৰি কেৱল মালিক পক্ষৰ জেপ গধুৰ কৰাৰ পিছতো তেওঁলোকে ভোকৰ এমুঠি ভাতৰ বাবেই হাহাকাৰ কৰিব লগা হয়। কিন্তু শ্ৰমিকসকলক এইদৰে যে সদায় পদদলিত কৰি ৰাখিব পৰা নাযায়, তাৰ নজিৰ বিশ্বৰ বুৰঞ্জীত দুৰ্লভ নহয়।\n১৮৯০ চনৰ ১ মে'ৰ দিনটোৰ পৰা প্ৰতি বছৰে মে' মাহৰ সেই পহিলা তাৰিখটো 'শ্ৰমিক দিৱস' বা 'মে' দিৱস' হিচাপে সমগ্ৰ বিশ্বতে পালন কৰা হয়। শ্ৰমজীৱী শ্ৰমিকসকলৰ ওপৰত মালিক পক্ষৰ শোষণ-বঞ্চনাৰ বিৰুদ্ধে শ্ৰমিকসকলে লোৱা এক দৃঢ় পদক্ষেপ বা সংগ্ৰামৰ প্ৰতিক এই মে' দিৱস।\nসমাজত ধনী আৰু দুখীয়া দুটা শ্ৰেণী থকাটো স্বাভাৱিক। এটাক এৰি আনটোৰ কথা ভাবিব নোৱাৰি। গতিকে বৃহৎ উদ্যোগপতি বা ধনাঢ্যসকলৰ ওচৰত সমাজৰ এচাম লোকে কায়িক বা মানসিক পৰিশ্ৰম কৰি জীৱন নিৰ্বাহৰ বাট উলিয়ায় লয়। এইক্ষেত্ৰত বিশেষভাৱে উল্লেখ কৰিব পাৰি ইউৰোপৰ কথা। তাতেই সম্ভৱতঃ পোনতে উদ্যোগ বিল্পৱৰ সূচনা হয়। তাৰ লগে লগে তাত শ্ৰমিকৰো প্ৰয়োজন হৈ পৰে। উদ্যোগত বিভিন্ন ধৰণৰ কাম কৰি পেট প্ৰৱৰ্তোৱাটো একো ডাঙৰ কথা নহয়, কিন্তু নিজৰ কষ্টৰ অনুপাতে মালিক পক্ষই তেওঁলোক প্ৰাপ্যৰ বঞ্চিত কৰাটোহে আচল কথা। উদ্যোগৰ পৰা মালিকপক্ষই যিমান পৰিমাণৰ লাভ কৰে, তাৰ তুলনাত শ্ৰমিকসকলৰ শ্ৰম ফুটুকাৰ ফেনত পৰিণত হয়, এমুঠি ভাতৰ কাৰণইে তেওঁলোকে হাহাকাৰ কৰিব লগা হয়। কিন্তু এনেকৈ কিমান দিন? প্ৰতিটো কথাৰেই একোটা সীমা থকাৰ দৰে শ্ৰমিকসকলৰ ধৈৰ্যৰো শেষ সীমা থাকে। তেওঁলোকে প্ৰাপ্যৰ পৰা বঞ্চিত হৈ এটা সময়ত মালিক পক্ষৰ ওপৰত খৰ্গহস্ত হৈ পৰে। আৰম্ভ হয় বিদ্ৰোহ, আন্দোলন, ধৰ্মঘট।\nশ্ৰমিকসকলৰ মূল সমস্যা আছিল তেওঁলোকে কিমান সময় কাম কৰিব। মালিকপক্ষৰ মতে ১৯-২০ ঘণ্টা পৰ্যন্ত শ্ৰমিকসকলে কাম কৰা উচিত। এনেদৰে বছৰ বছৰ ধৰি মালিকসকলে শ্ৰমিকসকলক খটুৱাই আহিছিল যদিও এটা সময়ত তেওঁলোকৰ ধৈৰ্যচ্যুতি ঘটিল। এয়া আছিল ১৯ শতিকাৰ কথা। সেই মুহূৰ্তলৈকে শ্ৰমিকসকলৰ সাধাৰণতে কোনো ঐক্যবদ্ধ সংগঠন নাছিল। তেওঁলোকে তেওঁলোকৰ শোষণৰ প্ৰতিবাদ জনাবৰ বাবে শ্ৰমিকসকলৰ মাজত একতাৰ প্ৰয়োজন অনুভৱ কৰি শ্ৰমিক সংগঠন সৃষ্টিত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিলে। কিন্তু মালিকপক্ষই শ্ৰমিকক ঐক্যবদ্ধ হোৱাত বাধা আৰোপ কৰিবলৈ ধৰিলে। কোনো শ্ৰমিকে মালিকপক্ষৰ স্বাৰ্থত আঘাত পৰা কাম কৰাৰ কথা গম পালেই অথবা কোনো সংগঠন সংগঠিত কৰা আঁচনিৰ কথা গম পালেই তেওঁক কামৰ পৰা চাটাই কৰা হৈছিল। এইবোৰৰ বাবেই পোনতে শ্ৰমিকসকলে এনেধৰণৰ কামত আগভাগ ল'বলৈ ভয় কৰিছিল যদিও সময়ৰ লগে লগে তেওঁলোক অতিষ্ঠ হৈ বিভিন্ন প্ৰান্তত নানা শ্ৰমিক সংস্থা গঢ়ি তোলে মালিক পক্ষৰ প্ৰবল হেঁচাৰ বিপৰীতেও।\nবিশ্বৰ প্ৰথমটো শ্ৰমিক সংগঠন 'Mechanic's Union Of Philladelphiya'-ই শ্ৰমিকসকলৰ কৰ্ম-সময়ৰ ওপৰত বিশেষভাৱে গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল। যি শ্ৰমিকসকলে দিনটোৰ ঊনৈশ-বিশ ঘণ্টা সময় কাম কৰিব লগা হৈছিল, সংগঠনটোৱে তাৰ পৰিমাণ কমাই ১০ ঘণ্টা কৰিব লাগে বুলি দাবী উত্থাপন কৰিলে। এইক্ষেত্ৰত ফিলাডেলফিয়াৰ ঘৰ সজা শ্ৰমিকসকলে বিশেষভাৱে আগভাগ লৈছিল। সেয়া ১৮২৭ চনৰ কথা। তাৰ কেইবছৰমানৰ পিছত নিউয়ৰ্কতো শ্ৰমিকসকলে আন্দোলন তীব্ৰ কৰি তোলে। তেওঁলোকেও কাম কৰাৰ সময় ১০ ঘণ্টালৈ হ্ৰাস কৰিব লাগে বুলি প্ৰতিবাদ তথা দাবী উত্থাপন কৰিছিল। এইক্ষেত্ৰত বিশেষ ভূমিকা লৈছিল নিউয়ৰ্কৰ বেকাৰীত কাম কৰা শ্ৰমিকসকলে। কিন্তু তাৰ মাজতে বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ উদ্যোগখণ্ডত নিয়োজিত শ্ৰমিকসকলে আন্দোলন আৰম্ভ কৰিলে যে তেওঁলোকৰ কৰ্ম-সময় হোৱা উচিত ৮ ঘণ্টা। ইয়াকে লৈ অষ্ট্ৰেলিয়াত শ্ৰমিক আন্দোলন দৃঢ় হৈ পৰে। বহু ঘাত-প্ৰতিঘাতৰ মাজেৰে তেওঁলোকে ১৮৫৬ চনত নিজৰ দাবীক লৈ কৰা আন্দোলন সফল হয়। অৰ্থাৎ শ্ৰমিকসকলৰ কৰ্ম-সময় নিৰ্ধাৰণ কৰা হয় আঠ ঘণ্টা।\n১৮৬১-৬২ চনত হোৱা আমেৰিকাৰ গৃহযুদ্ধই শ্ৰমিকৰ মাজত বিশেষ প্ৰভাৱ পেলায়। ইয়াৰ ফলত শ্ৰমিক আন্দোলনে নতুন গতি লাভ কৰে। ১৮৬৬ চনত ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাতো শ্ৰমিকসকলে একগোট হৈ প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে।\nমে' দিৱসত ভিন্নজনৰ অৱদান :\nবিশ্বৰ বিভিন্ন বুদ্ধিজীৱী-সাহিত্যিকৰ ৰচনাতো শ্ৰমিকৰ এই সমস্যাবোৰে নানাধৰণেৰে ঠাই পাইছে। কাৰ্ল মাৰ্ক্সৰ 'কেপিটেল' নামৰ গ্ৰন্থত শ্ৰমিক আন্দোলনৰ সুন্দৰ প্ৰতিচ্চবি আছে। তাত এটা অধ্যায়ত অকল শ্ৰমিকৰ কাম কৰা সময়ৰ কথাই উল্লেখ আছে। গ্ৰন্থখনৰ এঠাইত উল্লেখ আছে 'In the united states of America, any sort of independent labour movement was paralysed so long as slavery disfiguredapart of the republic. Labour withawhile skin cannot imancipate itself where labour withablack skin is branded. But out of the death of slaveryanew vigorous life sprang. The first fruit of the civil war was an agitation for the 8 hour day,amovement which ran with express speed from the Atlantic to the Pacificm from New England to California.'\nমে' দিৱস সম্পৰ্কে এংগেল্ছৰ ভূমিকাও কম নাছিল। শ্ৰমিকসকলৰ প্ৰাপ্য অধিকাৰৰ সপক্ষে মাত মাতি অহা লোকসকলৰ ভিতৰত এংগেল্ছৰ নাম পোনতে ল'ব লাগিব। সেই সময়ত আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত গঢ়ি উঠা বিভিন্ন শ্ৰমিক আন্দোলন তথা সংগঠনসমূহৰ সঠিক পৰ্যালোচনা কৰিছিল এংগেল্ছে। ১৮৯০ চনৰ পহিলা মে'ত কমিউনিষ্ট পাৰ্টীৰ ইস্তাহাৰত তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল 'ইউৰোপ আৰু আমেৰিকাৰ শ্ৰমিকসকলে তেওঁলোকৰ শক্তি-সামৰ্থৰ বিচাৰ-বিশ্লেষণ কৰিছে। এটা সৈন্য বাহিনীৰ দৰে একেখন পতাকাৰ তলতে তেওঁলোকে একগোট হৈ, এটা নিৰ্দিষ্ট লক্ষ্যৰে সংগ্ৰাম কৰাৰ সংকল্প লৈছে। সেই সংকল্পটো হৈছে শ্ৰমিকৰ কৰ্ম-সময় দিনৌ আঠ ঘণ্টা আইনগতভাৱে স্বীকাৰ কৰা।'\nশ্ৰমিক আন্দোলনৰ ক্ষেত্ৰত লেনিনক কোনো কাৰণতে বাদ দিব পৰা নাযায়। তেওঁৰ উদ্যোগতে ৰাছিয়াত শ্ৰমিক আন্দোলনে এক নতুন প্ৰাণ পাই উঠিছিল। বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত শ্ৰমিকসকলে নিজৰ প্ৰাপ্য অধিকাৰ বিচাৰি আন্দোলন কৰাৰ সময়ত লেলিনৰ এক বিশেষ ভূমিকা আছে। তেওঁৰ নেতৃত্বত ৰাছিয়াত যি শ্ৰমিক বিপ্লৱে মূৰ দাঙি উঠিছিল, সেই বিপ্লৱৰ দাবী মানি ল'বলৈ বাধ্য হৈছিল পুঁজিপতি গোষ্ঠীয়ে। বিশ্বৰ শ্ৰমিক আন্দোলনৰ বুৰঞ্জীত লেলিনৰ বিপ্লৱেই প্ৰথম বিপ্লৱ যিয়ে পৃথিৱীৰ ভিতৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৰাছিয়াত শ্ৰমিক শ্ৰেণীয়ে বিপ্লৱৰ মাজেৰে শাসন ক্ষমতা হস্তগত কৰিবলৈ সক্ষম হয়। লেলিনে ১৮৯৬ চনত এক শ্ৰমিক সন্থাৰ ইস্তাহাৰত উল্লেখ কৰিছিল 'In France, England, Germany and other countries where workers have already been united in powerful unions and have own for themselves many rights, they organised on April 19 [considered May 1 by Russian calender]ageneral holyday labor. Leaving the stifling factories they march with unfrles banners, to the strains of music, along the main streets of the cities, demonstrating to the to the bosses their continuously growing power.'\nভাৰতত মে' দিৱস :\nইউৰোপ-আমেৰিকাত শ্ৰমিক শ্ৰেণী একত্ৰিত হৈ প্ৰাপ্য অধিকাৰৰ বাবে আন্দোলন কৰি থকাৰ আগতেই ভাৰতত শ্ৰমিক বিপ্লৱৰ সূচনা হয়। সৈনিকসকলে পৰাধীন ভাৰতৰ শাসনকৰ্তা ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে খৰ্গহস্ত হৈ পৰে বিশেষকৈ তেওঁলোকৰ কৰ্ম-ঘণ্টাৰ বাবে। তেনে সময়ত সৈনিকসকলৰ ওপৰত নানা নিৰ্যাতনো চলোৱা হৈছিল শাসক পক্ষৰ তৰফৰ পৰা। ভিন্ন ঠাইত সংঘবদ্ধ শ্ৰমিকৰ ওপৰত গুলীচালনাও হৈ গৈছে। পেৰিছত মে' দিৱস ঘোষণা হয় ১৮৮৯ চনত। সেই সময়ত ভাৰততো শ্ৰমিক আন্দোলনে গা কৰি উঠে। ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত ব্ৰিটিছৰ দ্বাৰা স্থাপিত কয়লা আদিকে ধৰি বিভিন্ন উদ্যোগ খণ্ডত শ্ৰমিকসকলে তেজক পানী কৰি দিনটোৰ ওঠৰ ঘণ্টা পৰ্যন্ত শ্ৰম কৰিব লগা হৈছিল। দেশৰ ভিন্ন প্ৰান্তৰ উপৰি ১৮২৭ চনত পাল্কী কঢ়িওৱা আন্দোলন, ১৮৬০ চনত হাওৰাৰ ৰে'লকৰ্মীৰ আন্দোলন, ১৮৭৭ চনৰ নাগপুৰৰ এস্পেচ উদ্যোগৰ কৰ্মীৰ দ্বাৰা সংঘটিত আন্দোলন বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। ১৮৯০ চনত বোম্বেতো সূতাকলৰ শ্ৰমিকসকলৰ মাজত আন্দোলন সংঘটিত হয়। তেওঁলোকৰ দাবী মালিক পক্ষই অৱশ্যে মানি লয় কিন্তু সেই দাবীবোৰৰ কাৰণে কোনো আইনৰ ব্যৱস্থা নকৰে কৰ্তৃপক্ষই, যাৰ বাবে সেই আন্দোলনক পূৰামাত্ৰাই সফল বুলি ক'ব পৰা নাযায়।\nভাৰত বৰ্ষত প্ৰথম ট্ৰেড ইউনিয়ন গঠন কৰা হয় ১৯২০ চনত। তাৰ নেতৃত্বত আছিল প্ৰখ্যাত লালা লাজপৎ ৰায়। সংগঠনটোৰ নাম আছিল 'অল ইণ্ডিয়া ট্ৰেড ইউনিয়ন কংগ্ৰেছ'। নানা বিপ্লৱ-আন্দোলনৰ মাজেদি ভাৰতবৰ্ষত প্ৰথম মে' দিৱস পালন কৰা হয় ১৯২৩ চনৰ ১ মে'ৰ দিনা। ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত, বিশেষকৈ লাহোৰত মীৰ আব্দুল মজিদ, বংগত মুজাফ্ফৰ আহমেদ আৰু কাজী নজৰুল ইছলাম, পঞ্জাৱত চি আৰ দাস আদিয়ে শ্ৰমিক আন্দোলনৰ সপক্ষে বিশেষ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছিল।\nভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত সংগঠিত শ্ৰমিক সংঘবোৰৰ ওপৰত কৰ্তৃপক্ষই নানাধৰণৰ বলপ্ৰয়োগ, অত্যাচাৰ আদি কৰিছিল। ১৯৩৫ চনত ভাৰত বৰ্ষৰ তেৰটা শ্ৰমিক সংগঠনক নিষিদ্ধ ঘোষণা কৰা হৈছিল। কিন্তু এনে পুঁজিবাদী চিন্তাচৰ্চায়ো শ্ৰমিকসকলক স্তব্ধ কৰিব পৰা নাছিল। তেওঁলোকে গোপনে হ'লেও বিভিন্ন প্ৰান্তত উক্ত চনৰ পহিলা মে'ৰ দিনটো শ্ৰমিক দিৱস হিচাপে পালন কৰিছিল।\n← দুঘণ্টাৰ পৃথিৱী (-নন্দিতা খাখলাৰী)\n"অনুৰাগ" (-মৌচুমী বৰি) →\nঅসমৰ শিক্ষা ব্যৱস্থাত বৃত্তিমুলক শিক্ষা বিষয়ৰ গুৰুত্ব আৰু কিছুমান সম্ভাৱনা (ৰুণ শৰ্মা)\nমহাপুৰুষ শঙ্কৰ দেৱৰ উত্তৰ কালৰ শ্ৰেষ্ঠ অসমীয়া আজান ফকীৰৰ বিষয়ে (নিতুল বৰা)\nআমি অসমীয়া (প্ৰাণজ্যোতি নাথ)
