অসমৰ লোকসকলৰ মাজত ধৰ্ম সম্পৰ্কীয় বহুতো লোকবিশ্বাস আছে। সমাজত কৰ্মৰ বিভাজন,পাপ-পুণ্যৰ বিচাৰ, জীৱাত্মা-পৰমাত্মাৰ বিচাৰ, ইহলোক-পৰলোক সম্পৰ্কীয় বিচাৰ আদি বিশ্বাসৰ আধাৰতে লোকবিশ্বাস। হিন্দুধৰ্মীসকলৰ ভগৱান,ইছলামৰ আল্লা,বড়োৰ বাথৌ,মিচিঙৰ দঞিঃপল আদি দেৱতাৰ সৃষ্টিৰ মূল হৈছে এই ধৰ্মীয় লোকবিশ্বাস।
অসমত জীৱ-জন্তু সম্পৰ্কীয় বহুতো লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। পশুৰ ভিতৰত বান্দৰ পূজা বহু সম্প্ৰদায়ে কৰে। বান্দৰ বধ কৰা পাপ বুলি বহুতৰে বিশ্বাস। ক'লা মেকুৰীক ভূত-প্ৰেত বুলি ভবা হয়। মেকুৰীয়ে যাত্ৰাকালত বাট কাটিলে অমংগল বুলি ভবা হয়। তেনেদৰে যাত্ৰাকালত হাতী দেখা মংগলজনক বুলি ভবা হয়। শিয়ালক ধূৰ্ত বুলি ভবা হয়।
অসমৰ জনমানসত ফেঁচা,হুদু,কপৌ, কাউৰী,ম'ৰা আদি বহুতো চৰাই সম্পৰ্কীয় লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। ফেঁচাই নিউ নিউকৈ চিঞৰিলে কোনো লোকৰ মৃত্যু হয় বুলি বিশ্বাস আছে। তেনেদৰে কাউৰীয়ে ৰমলিয়ালে আলহী আহে বুলি আৰু কৰ্কশ মাতেৰে চিঞৰিলে কোনো দুসংবাদ পায় বুলি বিশ্বাস আছে। কুকুৰা যুঁজিলে আলহী আহে বুলি ভবা হয়। ম'ৰা চৰাইৰ পাখিৰ সৌন্দৰ্য আৰু কৃষ্ণই মূৰত পিন্ধা বাবে বহুতে ঘৰৰ মূধত ম'ৰা চৰাই সাজি লয়।
গছ-গছনিৰ ভিতৰত আঁহত,বেল,সিজু,বৰগছ,জৰীগছ আদিক লৈ বিভিন্ন লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত আছে। নিমগছ ঔষধি গুণ সম্পন্ন। বাঁহগছত ভূত থাকে বুলি বিশ্বাস আছে। শনিবাৰ,মংগলবাৰে, অমাৱস্যা তিথিত বাঁহ কাটিব নাপায় বুলি বিশ্বাস আছে। ৰঙা- বগা ৰঙৰ ফুল পূজাত লাগে বুলি বিশ্বাস আছে। মাঘ বিহুত সৰহকৈ ফল লাগিবলৈ ফল-মূলৰ গছত খেৰেৰে বন্ধা হয়।
আঁহত,বেল,সিজু,বৰগছ,জৰীগছ আদিত দেৱতা থকা বুলি ভবা হয়।
পুৰুষৰ বাওচকু আৰু বাও বাহু আনহাতে নাৰীৰ সোঁ চকু আৰু সোঁ বাহু লৰিলে বেয়া বুলি বিশ্বাস আছে। গাত তুলসীৰ চিহ্ন থাকিলে ভাল বুলি বিশ্বাস আছে।
শনিবাৰ,মংগলবাৰে শুভ কৰ্ম কৰিব নাপায় বুলি বিশ্বাস আছে। চন্দ্ৰগ্ৰহণ, সূৰ্যগ্ৰহণৰ সময়ত বাহিৰ ওলাব নাপায় বুলি বিশ্বাস আছে। লালুংসকলে আৰু মিচিংসকলে বুধবাৰটোক শুভ বুলি বিশ্বাস কৰে।
যাত্ৰাৰ সময়ত খালী কলহ দেখা, মাকৰ বাহিৰে অন্যলোকে পিছফালৰ পৰা মতা বেয়া অশুভ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। যাত্ৰাকালত মেকুৰীয়ে বাট কাটিলে অশুভ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।
মাঘত জল, পুহত কল খালে গাত বল হয় বুলি বিশ্বাস আছে। শনিবাৰ,মংগলবাৰে তিতা খাব নাপায়, অমাৱস্যা, পূৰ্ণিমা, একাদশী তিথিত মাছ-মাংস খাব নাপায় বুলি বিশ্বাস আছে।
এই শ্ৰেণী লোকবিশ্বাসত বিভিন্ন লোকবিশ্বাস যেনে, তন্ত্ৰ-মন্ত্ৰ সম্পৰ্কীয়, পৰলোক সম্পৰ্কীয়, গৃহনিৰ্মাণ সম্পৰ্কীয়,জলপূজা সম্পৰ্কীয় আদি লোকবিশ্বাসক ধৰিব পাৰি। ৰাতি সাপৰ নাম ল'ব নাপায়, 'দীঘল' বুলি ক'ব লাগে, ৰাতি হালধিক 'ৰং' বুলি ক'ব লাগে-এনেধৰণৰ বিভিন্ন ধৰণৰ লোকবিশ্বাস অসমৰ লোকসকলৰ মাজত দেখা যায়।
একক পৰাকৰণ বা চৰ্ত আৰু পৰিণতিৰ সংমিশ্ৰণত সৃষ্টি হয় সংকেত লোকবিশ্বাসৰ। এই জাতীয় লোকবিশ্বাসে ভবিষ্যদ্বাণীৰূপে প্ৰকাৰ্য্য সাধন কৰে। যিবোৰ সংকেত অন্ধবিশ্বাস মানৱৰ বিভিন্ন কাৰ্যাৱলীৰ পৰা জন্ম হৈছে--সেইবোৰ সম্পূৰ্ণ ভাৱে আকস্মিক নাইবা সমপাতনিক আৰু যিবোৰ মানৱীয় কাৰ্য্যাৱলীৰ পৰা জন্ম হোৱা নাই সেইবোৰৰ প্ৰধান নিৰ্দেশক হৈছে স্বৰ্গীয় বা দৈবিক জীৱ-জন্তু আৰু গছ-গছনি আদি। সংকেত লোকবিশ্বাসৰ এটা প্ৰধান বিশেষত্ব হৈছে- সংকেত বা চিহ্নবোৰ দেখাত অপৰিহাৰ্য যদিও প্ৰকাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰায় সেইবোৰৰ অনুবৰ্তী পৰিণাম পৰিহাৰ কৰিব পাৰি। উদাহৰণস্বৰূপে চন্দ্ৰ বলয়ে বৰষুণৰ ভৱিষ্যতবাণী কৰে বা ভূমিকম্পই অনতিপলমে বৰষুণ হোৱাৰ ইংগিত দিয়ে। ইয়াত চন্দ্ৰবলয় আৰু ভূমিকম্প চিহ্ন বা উপকাৰণ আৰু বৰষুণ হোৱাৰ ইংগিত প্ৰত্যেকটো চিহ্নৰ অনুবৰ্তী পৰিণাম। দ্বিতীয়তে, চন্দ্ৰ বলয় বা ভূমিকম্প কোনোৱে পৰিহাৰ কৰিব নোৱাৰে। পাকেটৰ মতে ভৱিষ্যতবাণী সম্পৰ্কীয় চিহ্নবোৰক আকস্মিক সম্পৰ্কযুক্ত লোকবিশ্বাস বুলিবও পাৰি। স্বৰূপাৰ্থত পাকেটৰ এই অনুমান গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি - এই কাৰণেই যে, চৰ্ত বা উপকাৰণৰ লগত পৰিণামৰ সম্পৰ্ক আকস্মিক হ'ব নোৱাৰে। যেনে চন্দ্ৰ বলয়ে দেখা দিয়া মানেই বৰষুণ দিয়া নহয়, বৰষুণ হ'ব বুলি ইংগিতহে কৰে। তেনেদৰে ভূমিকম্প হোৱা মানেই বৰষুণ দিয়া বুলি ক'ব নোৱাৰি, বৰষুণ হোৱাৰ আগজাননীহে দিয়ে। পূৰ্ববৰ্তীতা আৰু আকস্মিকতাৰ মাজত পাৰ্থক্য বিদ্যমান। কেৱল পূৰ্বিতাই আকস্মিকতা নহয়। চিহ্ন বা সংকেতেই প্ৰয়োজনীয় নিমিত্তকৰণ হ'ব নোৱাৰে; কাৰণ মাত্ৰ এটা পৰিণাম বিশিষ্ট একাধিক সংকেত লোকবিশ্বাসৰ প্ৰচলনো পৰিলক্ষিত নোহোৱাকৈ নাথাকে। বৰষুণ হোৱাটো যিহেতু অনিবাৰ্য চৰ্ত গতিকে বৰষুণ হ'বৰ বাবে কোনো ধৰণৰ সংকেত বা চিহ্নৰ প্ৰয়োজন নাই। চন্দ্ৰ বলয়ে দেখা নিদিলেও অথবা ভূমিকম্প নহ'লেও বৰষুণ হ'ব পাৰে। দিনত চন্দ্ৰ বলয় দেখা নাযায়, গতিকে দিনৰ প্ৰসংগত অন্য চিহ্নৰ অৱতাৰণা কৰা স্বাভাৱিক। দিনত গাতৰ পৰা কেঁচু ওলালেও বৰষুণ হয় আনকি পৰুৱা আদি গাতৰ পৰা ওলোৱা কাৰ্যইও বৰষুণৰ সংকেত দিয়ে। আন যিকিনহওক, সংকেত বা চিহ্নই স্থিৰ নিৰ্দেশকৰ ভূমিকা সম্পাদন কৰে।
মানৱ সভ্যতাৰ বুৰঞ্জীত যিদিনাই কৃষ্টিৰ কঠীয়া গজিছিল,সেইদিনাই মানুহে বৰষুণ বিচাৰিছিল। তথাপি মানুহে বিচৰামতে বৰষুণ নহৈছিল; কেতিয়াবা আকৌ নিবিচৰাকৈ বৰষুণ ধাৰাসাৰে দিছিল; সেইবাবে মানুহে পাছলৈ বৰষুণক অধিদৈৱিক শক্তি বুলি বিবেচনা কৰিছিল। বৈদিক আৰ্যসকলেই বৰষুণৰ অন্তৰালত ইন্দ্ৰৰ মহাত্ম্য অনুভৱ কৰিছিল আৰু সময়ত বৰষুণ বিচাৰি যজ্ঞত হোম দিছিল। পশুপালক বৈদিক আৰ্যসকলতকৈ শালি খেতি কৰা অষ্ট্ৰিকসকলৰ যথা সময়ত অধিক পৰিমাণে বৰষুণৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। [4]ব'হাগৰ বিহুত "বাতবৃষ্টি হৰদেৱ মহাদেৱ নমস্তুতে" বুলি অতিবৃষ্টি নিবাৰণ কৰিবলৈ নাহৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখি থৈছিল বুলিও যথা সময়ত বৰষুণো কামনা কৰিছিল। উত্তৰ ব্ৰহ্মৰ শ্যাণ ৰাজ্যত ব'হাগৰ বিহুৰ সময়ত হুচৰি গাঁৱতে খেতিৰ বতৰত নিয়মীয়া বৰষুণ দি অতিবৃষ্টি-অনাবৃষ্টি নিবাৰণ কৰিবলৈ উপৰি পুৰুষসকললৈ এতিয়াও প্ৰাৰ্থনা জনায়। এইদৰে কৃষি সভ্যতাৰ বুৰঞ্জী বৰষুণ সৰ্ম্পকে অনেক বিশ্বাস প্ৰতিষ্ঠিত হ'ল আৰু অনেক অনুষ্ঠানো অনুষ্ঠিত হ'ল।
অনাবৃষ্টিৰ বতৰত বৰষুণ বিচাৰি অসমীয়া মানুহে ভেকুলী বিয়া পাতে। চুকভেকুলীয়ে টোৰ টোৰালে বৰষুণ দিয়ে আৰু সেইদৰে বৰষুণ দিলে ভেকুলীয়ে টোৰ্টোৰায়। আদিম কৃষিজীৱী মানুহে ইন্দ্ৰ আৰু ভেকুলীৰ মাজত ওচৰ সমন্ধৰ উমান পাইছিল। ভেকুলীৰ বিয়ালৈ ইন্দ্ৰ আহে। "ভেকুলীৰ বিয়ালৈ আহে ইন্দ্ৰদেৱ, বতাহ বৰষুণত তিতি।"
ভেকুলীৰ হাতৰে খাৰু;
দেখুৱাই নিদিবা কেৱে,"
"আউল বাউল কৰি বহে বায়। ডাকে বোলে ভৈল বিনাশৰ ভয়॥"
অসমত অতিবৃষ্টি পৰিমাণ সৰহ হ'লেও বৰষুণ এৰিবলৈ তেনে অনুষ্ঠান পতাৰ উদাহৰণ নাই। সৰু লৰাই 'ৰ'দালি এ ৰ'দ,আলি কাটি জালি দিম,বৰপীৰা পাৰি দিম' বুলি নিবেদন কৰাৰ বাহিৰে অন্য তেনে কোনো গীত বা মন্ত্ৰ নাই। কিন্তু "হ্ৰী,হ্ৰী,হ্ৰী" এই তিন আক্ষৰীয়া মন্ত্ৰটো অষ্টোত্তৰশত বৃষ্টি হয় বুলি"কামৰত্ন তন্ত্ৰ"ত বিশ্বাস আছে। বৰষুণ বন্ধ কৰিবৰ কাৰণে ভাৰতৰ অন্য ঠাইত কিছুমান অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত কৰাৰ উদাহৰণ আছে। উত্তৰ প্ৰদেশৰ অতিবৃষ্টি হ'লে সাগৰ শোষক অগস্ত্য ঋষিৰ নাম কাপোৰত লিখি বৰষুণত থৈ দিয়ে বা মানুহৰ ঘৰৰ বেৰত নাম লিখি দিয়ে। পঞ্জাৱত এগৰাকী কুমাৰী ছোৱালীয়ে তেল ছটিয়াই,মিৰ্জাপুৰত একৈশজন এটা চকু কণা মানুহে একৈশটা গাঁথি দি বৰষুণ বান্ধে। বেলুচিস্তানত জুইত এমুঠি নিমখ ছটিয়াই। মধ্যপ্ৰদেশত আকৌ বৰষুণ বন্ধ কৰিবলৈ নঙঠা ল'ৰা এটাই ভেকুলী এটা জীয়াই জীয়াই পোতে। মহাৰাষ্ট্ৰত এখিলা পাতত ভাত আৰু দৈ মুকলি ঠাইত থৈ অতিবৃষ্টি নিবাৰণ প্ৰাৰ্থনা জনায়। এইদৰে ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰদেশৰ সৰু বৰু আনেক জাতি আৰু জনজাতিৰ মাজত অতিবৃষ্টি নিবাৰণৰ লোক-বিশ্বাস সম্ভূত অনুষ্ঠান দেখা যায়।
"পুহৰ বিষু যেই বাৰে।
সুখ দ্বিগুণ তিনিগুণ বান।
এইবাৰ গ'ল মাটি মান॥"
কৃষি সভ্যতাৰ পাতনিৰে পৰা বৰষুণৰ প্ৰয়োজনীয়তা বাঢ়িল, সেইহে বৰষুণে লোক-বিশ্বাসৰ সাৰুৱা পলসত অনেক কাহিনী, অনুষ্ঠান আৰু আশা-নিৰাশাৰ ধাৰণা সৃষ্টি কৰিব পাৰিছে। অসমীয়া জীৱনতো সেইহে বৰষুণে লোক-বিশ্বাসলৈ বৰঙণি দি লোক-বিশ্বাসৰ মেটমৰা ভঁৰাল চহকী কৰি তুলিছে।
কিছুমান প্ৰাকৃতিক ঘটনাৰ বাহিৰেও সচৰাচৰ ঘটা নিয়মৰ ব্যতিক্ৰম দেখা যায়। এনেকুৱা ব্যতিক্ৰম কিছুমানকো অদৃষ্টক আগলি বাতৰি বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু এইবোৰক অমঙ্গল বুলি ধৰা হয়। এনেকুৱা অঙ্গলৰ চিন কেইবা বিধৰো আছে। (১)প্ৰাকৃতিক (২) জীৱ- জন্তু সম্পৰ্কীয় (৩)চৰাই-চিৰিকতি সম্পৰ্কীয় (৪)গছ-গছনি সম্পৰ্কীয় (৫)সপোন ইত্যাদি।
ভূমিকম্প, গ্ৰহণ, উল্কা, ধূমকেতু,ৰামধনু,মেঘৰ গাজনি আদিকো অমঙ্গলৰ চিন বুলি ভাবে। শনি,দেও আৰু মঙ্গল বাৰে ভূমিকম্প হ'লে প্ৰজাৰ পীড়া, ৰজাৰ ৰাজ্যনাশ আৰু যুদ্ধ হয়। আহাৰ আৰু আহিন মাহত ভূমিকম্প হ'লে মাৰি-মৰক হয়। [6]অশ্বিনী, মৃগশিৰা,পুনৰ্বসু,স্বাতী, চিত্ৰা,হস্তা আৰু উত্তৰ ফাল্গুণী নক্ষত্ৰত ভূমিকম্প হ'লে পৃথিৱীত অনাবৃষ্টি,শস্যনাশ,জ্বৰ-কাহ আদি ৰোগ হয়। ভৰণী,কৃত্তিকা,পুষ্যা,মঘা,বিশাখা,পূৰ্বফাল্গুণী নক্ষত্ৰত ভূমিকম্প হ'লে অতিপাত খৰ,ৰোগ আৰু পাৰ্বত্য জাতিৰ কষ্ট হয়। গ্ৰহণ হৈ যোৱাৰ সাতদিনৰ ভিতৰত ভূমিকম্প হ'লেও ৰজাৰ মৃত্যু হয়।
চন্দ্ৰগ্ৰহণ আৰু সূৰ্যগ্ৰহণ লোকবিশ্বাস মতে ৰাহু কেতচুৰ গ্ৰাসৰ পৰিণতি। সৰ্বগ্ৰাস চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্যগ্ৰহণ দুৰ্ভিক্ষ,মহামাৰীৰ লক্ষণ। তদুপৰি গ্ৰহণৰ সময়ত ৰাহু অগ্নিবৰ্ণ হ'লে আকাল,অতিবৃষ্টি, অনাবৃষ্টি,কপিলা বৰ্ণ হ'লে দুৰ্ভিক্ষ আৰু লোহিতবৰ্ণ হ'লে পশু-পক্ষীৰ হানি,গৌৰবৰ্ণ হ'লে যুদ্ধ হয়। গ্ৰহণৰ সাতদিনৰ ভিতৰত ধুমুহা-বতাহ হ'লে প্ৰজাৰ কষ্ট, উল্কাপাত হ'লে ৰাজমন্ত্ৰীৰ মৃত্যু,মেঘে গজিলে গৰ্ভিৰ্ণীৰ গৰ্ভনাশ আদি অমঙ্গল হয়। ধূমকেতু বা নেজাল তৰা অনেক অঙ্গলৰ চিন। লুচাইবিলাকে ধূমকেতুক মৌতম অৰ্থাৎ দুৰ্ভিক্ষৰ চিন বুলি ভাবে।
কুকুৰ মানুহৰ অতি পুৰণি পোহনীয়া জীৱ। কুকুৰৰ কামবনৰ পৰা মানুহৰ মনত অনেক বিশ্বাস পুঞ্জীভূত হৈ পৰিছে। কুকুৰেও তাৰ কামৰ দ্বাৰা আগন্তুক অমঙ্গলৰ বতৰা দিয়ে। বেলিলৈ চাই কুকুৰে ভূকিলে দেশত মহামাৰী হয়। ঘৰৰ ভিতৰত ৰাও দি কুকুৰে গাঁত খানিলে মৃত্যু; চোতালত গাঁত খানিলে মৃত্যু আৰু অৰ্থহানি হয়। যাত্ৰাকালত কুকুৰে আগভেটি শুই দিলে কলঙ্ক হয়।
এইবোৰৰ উপৰিও মানুহৰ নিজা ব্যতিক্ৰমৰ পৰাও অমঙ্গলৰ আগজাননী পায়। আহাৰ কৰা পাছতেই যাৰ ভোগ লাগে,টোপনিত দাঁত চোবায়,আনৰ চকুৰ মণিত যি নিজৰ প্ৰতিমূৰ্তি নেদেখে, দিনৰ নক্ষত্ৰ আৰু ৰাতিৰ ৰামধেনু দেখে,মুখ ৰঙা হৈ জিভা ক'লা পৰে, যাৰ একে সময়তে বীৰ্য,মল-মূত্ৰ আৰু হাচিঁ আহে, হাতীপটি,ধ্ৰুৱতৰা শুক্ৰগহ,মঙহাল মানুহ হঠাৎ চেৰেলা হ'লে,কণ্ঠ,ওঠ,জিভা,তালু,শৰীৰ অনবৰত শুকাই থাকিলে মৃত্যু ওচৰ চাপি আহে। গাৰ অঙ্গ-প্ৰতঙ্গ স্পন্দৰ পৰাও মানুহে অমঙ্গল নিৰ্ণয় কৰে। চকু মধ্য ভাগ লৰিলে মৃত্যু, পিঠি লৰিলে অৰ্থ হানি আৰু বাওঁ নাক লৰিলে মৃত্যু সংবাদ প্ৰাপ্তি হয়।
↑ শৰ্মা,ড° নবীন চন্দ্ৰ, (২০১৮). অসমীয়া লোকসংস্কৃতিৰ আভাস. বাণী প্ৰকাশ. পৃষ্ঠা. ১১১.
↑ শৰ্মা , ড° নবীন চন্দ্ৰ (২০১৮). অসমীয়া লোকসংস্কৃতিৰ আভাস'. বাণী প্ৰকাশ. পৃষ্ঠা. ১১১. ISBN 81-7643-045-5.
↑ ড° নবীন চন্দ্ৰ শৰ্মা. অসমীয়া লোক সংস্কৃতিৰ আভাস. পৃষ্ঠা. ১০৭,১০৮,১০৯.
↑ লীলা গগৈ. পৃষ্ঠা. ২০০.
এই পৃষ্ঠাখন 28 মে' 2021 তাৰিখে ২১ঃ০৬ বজাত অন্তিম সংশোধন কৰা হৈছিল।
লেখাবোৰ ক্ৰিয়েটিভ কমন্স এট্ৰিব্যুশ্বন/শ্বেয়াৰ-এলাইক লাইচেঞ্চৰ অন্তৰ্গত; ইয়াৰ লগতে আনুষঙ্গিক নিয়মাৱলী যোগ হ'ব পাৰে। ব্যৱহাৰৰ চৰ্তবোৰ বিতংকৈ চাওক।
