২০১২ চনত ভাৰত চৰকাৰে তেওঁক চলচ্চিত্ৰ জগতত জীৱনযোৰা সাধনাৰ বাবে দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটাৰে বিভূষিত কৰে। তেওঁ দুটা ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা আৰু সাতটা ফিল্মফেয়াৰ বঁটা অৰ্জন কৰিছে। ২০০৪ চনত ভাৰত চৰকাৰে সৌমিত্ৰ চেটাৰ্জীক পদ্মভূষণ বঁটাৰে বিভূষিত কৰিছে।
সৌমিত্ৰ চেটাৰ্জীৰ জন্ম ১৯৩৫ চনত পশ্চিমবংগৰ কলিকতা চহৰৰ মিৰ্জাপুৰ ষ্ট্ৰীটত হৈছিল। জীৱনৰ প্ৰথম দহটা বছৰ তেওঁ পশ্চিমবংগৰ নদিয়া জিলাৰ কৃষ্ণনগৰ অঞ্চলত কটাইছিল। এইখিনি সময়তে তেওঁ নাট্যকাৰ দ্বীজেন্দ্ৰলাল ৰায়ৰ সংস্পৰ্শলৈ আহে। এই কৃষ্ণনগৰ অঞ্চলত যথেষ্ট সৰু সৰু থিয়েটাৰ গ্ৰুপ আছিল আৰু তেওঁৰ ককাক আৰু দেউতাকো এই গ্ৰুপসমূহৰ লগত জড়িত আছিল। চেটাৰ্জীয়ে এই নাট্যগোষ্ঠীসমূহত অভিনয় কৰা আৰম্ভ কৰিছিল। দৰ্শকৰ পৰা পোৱা প্ৰশংসা আৰু উৎসাহে তেওঁক অভিনয়ৰ প্ৰতি অধিক আকৰ্ষিত কৰিবলৈ ধৰিলে।
অভিনয়ৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰাৰ লগতে চেটাৰ্জীয়ে অল্ ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ'টো ঘোষক হিচাপে কাম কৰে। এইখিনি সময়তে তেওঁ সত্যজিৎ ৰায়ৰ সংস্পৰ্শলৈ আহে। ৰায়ে সেইসময়ত "অপৰাজিত" (1956) ৰ বাবে এখন নতুন মুখৰ সন্ধানত আছিল যদিও বিশ বছৰীয়া চেটাৰ্জীক সেই চৰিত্ৰটোৰ কাৰণে যথেষ্ট ডাঙৰ যেন দেখিছিল। ৰায়ে চেটাৰ্জীৰ কথা মনত ৰাখিলে আৰু দুবছৰৰ পাছত "জ্যেষ্ঠ অপু" চৰিত্ৰৰ কাৰণে তেওঁক নিৰ্বাচিত কৰিলে। আনহাতে সেইখিনি সময়ত কাৰ্তিক চট্টোপাধ্যায়ৰ নীলচালে মহাপ্ৰভু (1957) নামৰ চলচ্চিত্ৰখনৰ কাৰণে চেটাৰ্জী নিৰ্বাচিত হোৱা নাছিল।
চেটাৰ্জীয়ে সত্যজিৎ ৰায়ৰ জলসাগৰ (১৯৫৮) চলচ্চিত্ৰৰ শ্বুটিং চাবলৈ গৈছিল। তেওঁক ইতিমধ্যে ৰায়ে তেওঁৰ পৰৱৰ্ত্তী ছবিৰ শীৰ্ষ চৰিত্ৰৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছে বুলি চেটাৰ্জী সেইসময়ত অজ্ঞ আছিল। যেতিয়া চেটাৰ্জীয়ে শ্বুটিংস্থলী এৰি যাব খুজিছিল সত্যজিত ৰায়ে তেওঁ মাতি অভিনেতা ছাবি বিশ্বাসৰ সৈতে চিনাকি কৰাই দিয়ে আৰু কয় যে, তেওঁ পৰৱৰ্ত্তী ছবি অপুৰ সংসাৰত চেটাৰ্জীয়ে অপুৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিব। অপু চৰিত্ৰৰ বাবে নিৰ্বাচিত হৈও চেটাৰ্জীৰ বিশ্বাস নাছিল যে তেওঁ সঁচাকৈয়ে অভিনয়ত কেৰিয়াৰ গঢ়িব পাৰিব। কাৰণ তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে তেওঁৰ কোনো ফটোজেনিক চেহেৰা নাই। তথাপিও তেওঁ যেতিয়া ১৯৫৮ চনৰ ৯ আগষ্টত চলচ্চিত্ৰখনৰ বাবে প্ৰথম শ্বটটো দিলে আৰু সকলো যেতিয়া ঠিকে ঠাকে থাকিল চেটাৰ্জী আত্মবিশ্বাসী হৈ উঠিল।
