আগ্নেয়গিৰি - অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া\nআগ্নেয়গিৰি বা জ্বালামুখী (ইংৰাজীঃ Volcano ) দেখাত পিৰামিডৰ দৰে শাংকব। আগ্নেয়গিৰিৰ মুখখনক জ্বালামুখ বোলা হয়। ইয়াৰ মুখৰপৰা ভূগৰ্ভৰ অন্তৰ্ভাগলৈ এডাল নলী থাকে। নলীডাল একেবাৰে মেগমা গহ্বৰ পায়গৈ। আগ্নেয়গিৰিৰ উদগীৰণৰ ফলত ধোঁৱা,ছাই,লাভা আদি এই নলীয়েদি ওলাই আহি ধৰাপৃষ্ঠ পায়হি। যিবোৰ পৰ্ব্বত বা পাহাৰৰ অন্তৰ্ভাগৰ পৰা উত্তপ্ত,ধোঁৱা,ছাই আৰু গলিত পদাৰ্থ ওলায় সেইবোৰ পৰ্ব্বতক আগ্নেয়গিৰি বোলে। ভূ-বিজ্ঞানীসকলৰ মতে ভূত্বকৰ কোনো ছিদ্ৰইদি ধোঁৱা,ছাই,গলিত পদাৰ্থ সজোৰে বাহিৰলৈ ওলাই আহে এইবোৰক আচলতে লাভা বোলে। ছিদ্ৰটোৰ চাৰিওফালে এই লাভাবোৰ জমা হৈ একোটা পাহৰৰ নিচিনা হয়। ছিদ্ৰটোৰে সৈতে এই পাহাৰটোক আগ্নেয়গিৰি বোলে। \nThe Ojos del Salado volcano in Argentina (6891 m).\nAsh plumes reachedaheight of 19 km during the climactic explosive eruption at Mount Pinatubo, Philippines in 1991.\n1 আগ্নেয়গিৰিৰ প্ৰকাৰ\n2 আগ্নেয়গিৰিৰ সংৰচনা\n3 আগ্নেয়গিৰি উৎপত্তিৰ কাৰণ\n4 আগ্নেয়গিৰিৰ বিতৰণ\nআগ্নেয়গিৰিৰ প্ৰকাৰসম্পাদনা কৰক\nউদগীৰণৰ ক্ৰিয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি আগ্নেয়গিৰিক প্ৰধানকৈ তিনিটা প্ৰধান ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি-\nজাগ্ৰত (Active)- যিবিলাক আগ্নেয়গিৰিৰ মুখেদি সদায় নিয়মিত ভাবে ধোঁৱা,ছাই,গলিত লাভা আদি ওলাই থাকে,সেইবোৰ আগ্নেয়গিৰিক জাগ্ৰত আগ্নেয়গিৰি বোলে। যেনে-ছিছিলৰ মাউণ্ট এটনা। জাগ্ৰত আগ্নেয়গিৰিক আকৌ দুভাগত ভাগ কৰিব পাৰি-সবিৰাম আৰু অবিৰাম আগ্নেয়গিৰি। যিবিলাক জাগ্ৰত আগ্নেয়গিৰিত অবিৰামভাৱে লাভা নিৰ্গত হৈ থাকে তাক অবিৰাম আগ্নেয়গিৰি আৰু যিবিলাকত এটা নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ অন্তৰালতহে ধোঁৱা,ছাই আদি ওলায় সেইবোৰক সবিৰাম আগ্নেয়গিৰি বোলা হয়। ইটালীৰ ষ্ট্ৰম্বলী আগ্নেয়গিৰি এনে ধৰণৰ।\nসুপ্ত (Dorment) - যিবিলাক আগ্নেয়গিৰিত আগতে উদগীৰণ হৈছিল,কিন্তু বৰ্তমানে সক্ৰিয় অৱস্থাত নাই ,কিন্তু আগলৈ উদগীৰণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে,সেইবোৰ আগ্নেয়গিৰিক সুপ্ত আগ্নেয়গিৰি বোলে। যেনে - জাপানৰ ফুজিয়ামা।\nলুপ্ত (Extinct)- যিবোৰ আগ্নেয়গিৰি আগতে জাগ্ৰত আছিল কিন্তু এতিয়া বা ভৱিষ্যতে তাত অগ্ন্যুৎপাত হোৱাৰ কোনো সম্ভাৱনা নাই,তেনেবোৰক লুপ্ত আগ্নেয়গিৰি বোলা হয়। যেনে - আফ্ৰিকাৰ কিলিমাঞ্জাৰো। কেতিয়াবা কেতিয়াবা লুপ্ত আৰু সুপ্ত আগ্নেয়গিৰিৰ মুখত পানী জমা হৈ একোটা হ্ৰদৰ সৃষ্টি হয়। এনে ধৰণৰ হ্ৰদক আগ্নেয়গিৰি হ্ৰদ বোলে।\nআগ্নেয়গিৰিৰ সংৰচনাসম্পাদনা কৰক\nআগ্নেয়গিৰি সাধাৰণতে শংকু আকৃতিৰ এটা পাহাৰৰ নিচিনা। ইয়াৰ মুখখন চুপি বা শঙ্কু এটাৰ দৰে। শঙ্কুটোৰ ওপৰভাগত এটা গোলাকাৰ গাঁত দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াকেই জ্বালামুখ (Crater) বোলে। যি নলীয়েদি লাভা নিৰ্গত হয় তাক নলী (Vent) বোলা হয়। কেতিয়াবা আগ্নেয়গিৰি উদগীৰণ হওঁতে গলিত লাভা,পদাৰ্থ,শিল,ভষ্ম আদি মুখ্য নলীয়েদি ওলাই নাহি কাষৰ অন্য কোনো বিদৰেদি ওলাই আহিবলৈ যত্ন কৰে। কাৰণ মুখ্য আগ্নেয়গিৰি নলীত আগেয়ে বিক্ষিপ্ত হোৱা পদাৰ্থবোৰ গোট মাৰি নলী বন্ধ কৰি থয়। এইদৰে কাষৰ বিদৰেদি যিবোৰ লাভা ওলাই আহে,সেইবোৰে জ্বালামুখৰ সৃষ্টি কৰে। এনেধৰণে হোৱা জ্বালামুখক গৌণ জ্বালামুখ (Secondary Crater) বোলে। কিছুমান আগ্নেয়গিৰিৰ উপৰিভাগত বৃহৎ আকাৰৰ গোলাকৃতিৰ অৱনমিত অঞ্চল দেখিবলৈ পোৱা যায়। এনেধৰণৰ জ্বালামুখক আগ্নেয়গিৰি কুণ্ড (Caldera) বোলে।\nআগ্নেয়গিৰি উৎপত্তিৰ কাৰণসম্পাদনা কৰক\nআগ্নেয়গিৰিৰ উৎপত্তিৰ কাৰণ এতিয়াও অনিশ্চিত অৱস্থাত আছে যদিও ভূমিকম্পৰ দৰে আগ্নেয়গিৰি সৃষ্টি হোৱাৰো মূল কাৰণ হ'ল -\nভূ-পৃষ্ঠৰ পৰা যিমানেই অভ্যন্তৰ ভাগলৈ গৈ থকা হয় সিমানেই উত্তাপৰ মাত্ৰা বাঢ়ি যায়। ফলত ভূগৰ্ভৰ উপাদানসমূহ গলিত অৱস্থাত আছে। কিন্তু পৃথিৱীৰ উপৰিভাগৰ শিলাস্তৰসমূহৰ প্ৰচণ্ডচাপত এই উপাদানবোৰ গলিত হ'লেও স্থিতিশীল অৱস্থাত আছে। কিবা কাৰণত এই চাপৰ পৰিমাণ কমি গ'লে পৃথিৱীৰ অভ্যন্তৰৰ পদাৰ্থবোৰৰ স্থিতিস্থাপক অৱস্থাৰ পৰিৱৰ্তন হ'ব পাৰে। ইয়াৰ ফলত এই পদাৰ্থবোৰ তৰল ঐ পৰে আৰু কোনো বিভংগ,বিদৰ বা কোনো দুৰ্বল স্তৰৰ মাজেৰে বাহিৰলৈ ওলাই আহি আগ্নেয়গিৰিৰ সৃষ্টি কৰে।\nআগ্নেয়গিৰিৰ উৎপত্তিৰ আন এটা কাৰণ হৈছে ভূগৰ্ভত থকা জলীয় ভাপ আৰু আন আন বাষ্পৰ প্ৰচণ্ড চাপ। পৃথিৱীৰ কোনো বিদৰৰ মাজেদি ভূগৰ্ভলৈ পানী সোমাই গ'লে ভূগৰ্ভৰ উত্তাপত সেই পানী ভাপলৈ পৰিণত হয় আৰু আয়তনত বাঢ়ে। এইদৰে আয়তন বঢ়াৰ ফলত অভ্যন্তৰ ভাগত প্ৰচণ্ড চাপৰ সৃষ্টি হয়। ফলত গলিত পদাৰ্থসমূহ জুলীয়া ভাপ আৰু আন বাষ্পৰ হেঁচাৰ ফলত ভূ-পৃষ্ঠলৈ ওলাই আহে।\nতেজষ্ক্ৰিয় উপাদান যেনে - ৰেডিয়াম,ইউৰেনিয়াম আদিৰ অবিৰাম তাপ বিকিৰণৰ ফলত ভূগৰ্ভৰ উত্তাপ বাঢ়ে আৰু ইয়াৰ বিভিন্ন উপাদানবোৰ তৰল হৈ আয়তনত বাঢ়ে। তাৰ ফলত কোনো সুৰুঙা বা বিদৰেদি এই উত্তপ্ত পদাৰ্থবোৰ ওলাই আহি আগ্নেয়গিৰিৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।\nভূগৰ্ভত কেতিয়াবা কিবা ৰাসায়নিক কাৰণত বাষ্পৰ সৃষ্টিহৈ সেই বাষ্প পৃথিৱীৰ উপৰি ভাগৰ দুৰ্বল অংশৰে ওলাই আহি আগ্নেয়গিৰিৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।\nআগ্নেয়গিৰিৰ বিতৰণসম্পাদনা কৰক\nপৃথিৱীৰ উপৰিভাগত আগ্নেয়গিৰিৰ বিতৰণ সমান নহয়। কিছুমান ঠাইত আগ্নেয়গিৰি একেবাৰে নাই। উদাহৰণস্বৰূপে অষ্ট্ৰেলিয়া। পৃথিৱীৰ ভিতৰত এচিয়া মহাদেশতেই আটাইতকৈ বেছি আগ্নেয়গিৰি আছে। প্ৰশান্ত মহাসাগৰৰ চাৰিওকাষে আগ্নেয়গিৰিৰ এটা বলয় আছে। এই বলয়ক আগ্নেয় বলয় বোলা হয়। আগ্নেয়গিৰিৰ অন্য এটা অঞ্চল হ'ল বেলুচিস্তানৰ পৰা পাৰ্ছিয়া,এচিয়া মাইনৰ,ভূমধ্য সাগৰৰ মাজেদি গৈ কেনেৰি আৰু এজোৰ্ছ দ্বীপপুঞ্জ অতিক্ৰম কৰি পশ্চিম ভাৰতীয় দ্বীপপুঞ্জৰ ফালে গৈছে। ওপৰোক্ত অঞ্চলসমূহৰ বাহিৰেও আগ্নেয়গিৰি উদগীৰণৰ আৰু দুটা অঞ্চল আছে। এটা অঞ্চলে পশ্চিম ভাৰতীয় দ্বীপপুঞ্জৰ পৰা দক্ষিণ আমেৰিকাৰ উত্তৰাংশ,মধ্য আমেৰিকা হৈ মেক্সিকোৰ দক্ষিণাংশ পৰ্য্যন্ত বিস্তৃত হৈ আছে। আনটো অঞ্চলে ছুমাত্ৰা,জাভা,নিউগিনি অতিক্ৰম কৰি ফিলিপাইনচ দ্বীপপুঞ্জ পৰ্যন্ত আগুৰি আছে। ইয়াৰ বাহিৰেও প্ৰশান্ত মহাসাগৰৰ মাজত দুই এটা আগ্নেয়গিৰি দেখিবলৈ পোৱা যায়। \n↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 উচ্চতৰ মাধ্যমিক ভূগোল বিজ্ঞান" দ্বিতীয় খণ্ড (দ্বিতীয় বাৰ্ষিকৰ বাবে),লেখকদ্বয় - ড° লোকেশ্বৰ নাথ আৰু ড° চাৰু চহৰীয়া নাথ। প্ৰকাশক - স্বস্ত্যয়ন বুক ষ্টল,খাৰুপেটীয়া (দৰং)।\nৱিকিমিডিয়া কমন্সত আগ্নেয়গিৰি সম্পৰ্কীয় মিডিয়া ফাইল আছে।\nVolcanoes বিষয়ে Curlie (DMOZ)-ত থকা তথ্য\n"https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=আগ্নেয়গিৰি&oldid=204211"ৰ পৰা অনা হৈছে\nশেষ সম্পাদনা কৰা হৈছে 12 September 2019 তাৰিখে 08:22 বজাত\nএই পৃষ্ঠাখন ১২ ছেপ্টেম্বৰ, ২০১৯ তাৰিখে ১৩ঃ৫২ বজাত অন্তিম সংশোধন কৰা হৈছিল।
