ভূপেনদা আৰু এটি সংকল্প (- স্যামন্ত কুমাৰ গোস্বামী) - সাহিত্য ডট অৰ্গ\nএগৰাকীৰ মাত ভাগিছে....\nনলবাৰীৰ ফালৰ এগৰাকীয়ে কৈছে....\nইয়াৰ পিছৰ কেইশাৰীমান এনে ধৰণৰ-\n: সঁচাকৈ...ইমান দুখ লাগিছে...\n: বিশ্বাসেই হোৱা নাই... এইমাত্ৰ টি ভি ত দেখিলোঁ\n: অ'হ !!!\n: তেনে এই নাটক বহু উচ্চমানৰ হব লাগিব....\n: হয়... আমাৰ দায়িত্ব আৰু বাঢ়িল...\n: পাৰিব লাগিব আমি...বহুত দুখ লাগিছে !\nপাহাৰ-ভৈয়ামৰ মিলনৰ গীতৰ আঁৰতঃ ১৯২৬ চনৰ ৮ ছেপ্তেম্বৰত শদিয়াৰ এখন ভিতৰুৱা গাঁৱত নীলকান্ত হাজৰিকাৰ ঔৰসত শান্তিপ্রিয়া হাজৰিকাৰ গৰ্ভত জন্ম হোৱা সাতমাহ বয়সৰ শিশু ভূপেন এদিন হঠাৎ ঘৰৰপৰা নাইকিয়া হ'ল। আচলতে সাতমহীয়া ভূপেনক আদি যুৱতী কেইজনীমানে মৰমতে পাহাৰলৈ লৈ গৈছিল। সেই সময়চোৱাত হেনো তেওঁলোকে আত্মীয়ৰ স্তনপান পৰ্য্যন্ত কৰোৱাইছিল কাৰণ ভূপেন তেতিয়া তেনেই সৰু ! শিশুকালতে আদি মহিলাৰ স্তনপান কৰাৰ বাবেই তেতিয়াই হয়তো ভূপেন হাজৰিকাৰ মনত পাহাৰ-ভৈয়ামৰ মিলনৰ বীজ প্ৰষ্ফুটিত হৈছিল আৰু ৰচনা কৰি গৈছিল লিয়েন মাকাও, অ' মিচিং ডেকাটি, আমি সাতভনী আছিলোঁ আদিৰ দৰে গীত।\nশৈশৱত গীতৰ সভাত গোটোৱা অনুভুতিবোৰঃ ১৯৩০ চনতেই শিশু ভূপেনে মাক-দেউতাকে শিকোৱা এটি গীত কটন কলেজিয়েট হাইস্কুলৰ ছাত্রসভাত পৰিবেশন কৰি ৰাইজৰ বিপুল সমাদৰ লাভ কৰিছিল। গীতটি শুনি উৎফুল্লিত হে পৰা অনুষ্ঠানত উপস্থিত ৰসৰাজ লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাই মঞ্চলৈ উঠি গৈ সাৱটি ধৰিছিল ভূপেনক। ষষ্ঠ শ্ৰেণীত থাকোতেই জ্যোতি, বিষ্ণু, ফণী শৰ্মাৰ ত্ৰিবেণী সংগমত স্নান কৰি কলিকতালৈ গৈ জয়মতী কুঁৱৰী আৰু শোণিত কুঁৱৰী পালানাটৰ গীতৰ ৰেকৰ্ডিং কৰিছিল তেওঁ। ১৯৩৭ চনত মাত্ৰ এঘাৰ বছৰ বয়সত জীৱনৰ প্রথমটো গীত "কুসুম্বৰ পুত্র শ্রীশংকৰ গুৰুৱে ধৰিছিল নামৰে তনু" শীর্ষক গীতটো ৰচনা কৰি গীতিকাৰ হিচাবে আত্মপ্ৰকাশ কৰিলে ভূপেন হাজৰিকাই। সুৰকাৰ জীৱনো আৰম্ভ কৰিছিল পিতৃয়ে ৰচনা কৰা "অ' মইনা কেতিয়া আহিলি তই" গীতেৰে। ১৯৩৯ চনত তেওঁ জ্যোতিপ্রসাদ আগৰৱালাৰ দ্বিতীয়খন চলচিত্র ইন্দ্রমালতীৰ 'বিশ্ববিজয়ী নৱ জোৱান' গীতটোৰ দৃশ্যাংশত অভিনয় কৰি অভিনেতা হিচাপেও আত্মপ্ৰকাশ কৰে। শৈশৱৰ সেই অভিজ্ঞতাবোৰেই হয়তো প্ৰতিফলিত হৈছিল "মোৰ গীতৰ হেজাৰ শ্ৰোতা" গীতটিৰ "শৈশৱতে এখন দুখন গীতৰ সভাত গাই" বাক্যশাৰীত।\nযাযাবৰী, বিপ্লৱী ভূপেনদাঃ বৰলুইতৰ দুইপাৰে সিঁচৰিত হৈ থকা, জনজীৱনৰ কোঁহে-কোঁহে প্ৰৱাহিত হৈ থকা গীতৰ মেটমৰা বোজা বুকুত বান্ধি ১৯৪৯ চনত ভূপেন হাজৰিকা ঢাপলি মেলিছিল সাত সাগৰ তেৰ নদীৰ সিপাৰলৈ। জীৱন আৰু তাৰুণ্যৰ জয়গান গাই ধৰাৰ দিহিঙে দিপাঙে লৱৰি ফুৰোতে তেখেতে পালে পল ৰবচনৰ দৰে বিপ্লৱী শিল্পীৰ সান্নিধ্য। ভূপেন হাজৰিকাৰ বিপ্লৱী সত্তাই যেন নতুন প্ৰাণ পালে। সৃষ্টি হ'ল "বুঢ়া লুইত বোৱা কিয়", "আহ আহ ওলাই আহ সজাগ জনতা", "মুক্তিকামী লক্ষজনৰ মৌন প্ৰকাশ শুনিছানে নাই", "মানুহে মানুহৰ দৰে"ৰ দৰে বহু অগতানুগতিক, বৈপ্লৱিক গীত। তাৰোপৰি "মই এটি যাযাবৰ" আদি গীতৰ লগতে তেখেতৰ সমগ্র জীৱন পৰিক্রমাতেই দেখা যায় এক যাযাবৰী চৰিত্র।\nস্নেহৰ প্লাৱনঃ সেয়া আছিল ভূপেন হাজৰিকাৰ জীৱন-যৌৱন, প্ৰেম আৰু সৃষ্টিশীলতাৰ সময়। ১৯৫০ চনৰ বৰভূঁইকপত ভূপেন হাজৰিকাৰ জন্ম হোৱা গাঁৱখন লুইতৰ বুকুত লীন হৈছিল । আনহাতে ভূপেন হাজৰিকা লীন হৈছিল এগৰাকী যুৱতীৰ হৃদয়ত। সাত সাগৰ তেৰ নদীৰ পাৰত লগ পোৱা প্ৰিয়ম্বদা পেটেল হৈ পৰিল প্ৰিয়ম হাজৰিকা। ৰচনা হ'ল "তোমাৰ উশাহ কঁহুৱা কোমল", "কি যে তোমাৰ সংগ প্ৰিয়া", "স্নেহে আমাৰ শত শ্ৰাৱনৰ ধাৰাষাৰ বৃষ্টিৰ প্লাৱন আনে" আদিৰ দৰে যুগজয়ী গীত। পিছে সেয়া আছিল প্রাপ্তি আৰু বিষাদৰ দোমোজাকাল, এপিনে প্রিয়াৰ সৈতে মিলন আৰু আনপিনে জন্মভূমি শদিয়াৰ গাঁওখন লুইতত লীন যোৱাৰ বাতৰি।\nলুইতৰ আজন্ম প্ৰেমিক, অক্লান্ত উৰণীয়া মৌ ভূপেনদাঃ ১৯৫২ চনত ভূপেন হাজৰিকা কুইন এলিজাবেথ নামৰ জাহাজেৰে আটলাণ্টিক মহাসাগৰেৰে নিউয়র্কৰ পৰা ছাউডাম্পটনলৈ আহি থকা অৱস্থাত আটলাণ্টিক মহাসাগৰৰ অপৰূপ শোভাত মোহিত হৈ লিখা আৰম্ভ কৰা "সাগৰ সংগমত কতনা সাঁতুৰিলো তথাপিতো হোৱা নাই ক্লান্ত" শীৰ্ষক আধালিখা গীতটি উজানবজাৰৰ লুইতৰ পাৰত বহি সম্পূর্ণ কৰিছিল। লুইতক লৈ তেওঁৰ আছিল এক দুৰ্বাৰ আকৰ্ষণ। "বিস্তীর্ণ পাৰৰে অসংখ্য জনৰে", "লুইতৰ বলীয়া বান", "মহাবাহু ব্রহ্মপুত্র", 'ব্রহ্মপুত্রৰ দুয়ো পাৰ দলঙে লগ লগালে" আদিৰদৰে অনেক গীত লুইতক লৈয়েই ৰচনা কৰিছিল। তেখেতৰ দৃষ্টিত চাগে লুইততকৈ প্রাণৱন্ত নদী আৰু কোনোখনেই নাছিল। অসমীয়া জাতিৰ জীৱনৰেখা বুলি কোৱা লুইতখনক তেখেতে মিছিছিপিৰ সৈতে ৰিজাইছিল, ভল্গা আৰু টেমছৰ সৈতেও তুলনা কৰিছিল।\n"মদাৰৰে ফুল"ৰ আঁৰত : ড° হাজৰিকা গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৰাজনীতি বিজ্ঞান বিভাগৰ প্রবক্তা হিচাবে থকা সময়চোৱাত হাজৰিকাৰ ডক্টৰেট ডিগ্রীটো ভুৱা বুলি অপপ্রচাৰ চলোৱা হৈছিল। বেনাৰসত গীত গাবলৈ যোৱাৰ বাবে শ্রেণীৰ পাঠদানত অনুপস্থিত থকাৰ অভিযোগত বিশ্ববিদ্যালয় কর্তৃপক্ষই তেখেতৰ দৰমহা কাটিছিল, সেই সময়ৰ জাত্যাভিমানী উচ্চবৰ্ণৰ সকলে ভূপেনদা কৈৱৰ্ত, অস্পৃশ্য বুলি পৰ্য্যন্ত কৈছিল। তেখেতৰ গান হেনো এটা পাছিং ফেডৰ বাহিৰে আন একো নহয়, মানুহে এনে সমালোচনাও লিখিছিল ! যাৰ উত্তৰ তেওঁ দিছিল "মদাৰৰে ফুল হেনো পূজাতো নেলাগে", "সমালোচনাৰ অগনিৰে পুৰি" আদি গীতেৰে। এনে অপপ্রচাৰ আৰু সমালোচনাৰ বাবেই ভূপেন হাজৰিকাই গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চাকৰি বাদ দিছিল ১৯৫৫ চনত। যাত্ৰা কৰিছিল কলিকতালৈ। এই যাত্রা যেন আছিল তেওঁৰ যাযাবৰী জীৱনৰ স্মৰণীয় যাত্রা। কলিকতাত উপস্থিত হৈ ভূপেন হাজৰিকা মুখামুখি হৈছিল জীৱনৰ নির্মম বাস্তৱৰ সৈতে। দুবেলা দুসাজ ভাত আৰু শুবলৈ এখন বিছনাৰ বাবেও তেওঁ সেইসময়ত যথেষ্ট সংগ্রাম কৰিবলগীয়া হৈছিল।\nতোৰ সুৰ, তোৰ কণ্ঠ....\nতাৎক্ষাণিক কৰ্মকুশলতাঃ তাৎক্ষাণিকভাৱে এটি গীত ৰচনা কৰি সূৰ দিব পৰাটো আছিল ভূপেনদাৰ আন এক বৈশিষ্ট্য। শীতৰ এনিশা তেজপুৰত গীত গাবলৈ গৈ অনুষ্ঠানটো আৰম্ভ হোৱাৰ কেইঘন্টামান আগতে ৰচনা কৰিছিল "শীতৰে সেমেকা ৰাতি" গীতটি। পিছে অনুষ্ঠানলৈ যোৱাৰ আগতে শুনিবলৈ পালে এটি দুঃখবৰ - দীপালী বৰঠাকুৰৰ মটৰ নিউৰণ ৰোগত আক্ৰান্ত হোৱাৰ খবৰটো। তেওঁ হেনো আৰু কাহানিও গীত গাব নোৱাৰিব ! ভূপেনদাই ৰচনা কৰা গীতটিত সংযুক্ত হ'ল এটা শাৰী "কণ্ঠৰুদ্ধ কোনো সু গায়কৰ..." ।\nউচ্চাৰণঃ সাধাৰণতে অসমৰ গায়ক-গায়িকাই ভুল কৰা কেইটামান উচ্চাৰণ হ'ল মূৰ্ধণ্য বৰ্ণ, ৱ আৰু অনুনাসিক উচ্চাৰণবোৰ - যিবোৰ ভূপেনদাৰ পৰা শিকিবলগীয়া। তাৰোপৰি বহুতেই কৰাৰ দৰে ভূপেনদাই মোৰ, তোৰ আদিবোৰ 'মুৰ', 'তুৰ' বুলি উচ্চাৰণ কৰা নাছিল।\nভূপেনদাৰ মতে গীত, সমাজ আৰু জীৱন দৰ্শনঃ ১৯৮৭ চনৰ জুলাই সংখ্যাৰ 'প্রসাদ' আলোচনীৰ বর্ষপূতি বিশেষ সংখ্যাত 'নিজেৰ কথা' শিৰোনামাৰে প্রকাশিত সাক্ষাৎকাৰত ভূপেনদাই কৈছিল "গীতেই মোৰ অস্ত্র, গীতেই মোৰ জীৱিকা আৰু গীতেই মোৰ জীৱন। সমাজ পৰিবৰ্তন দুই ধৰণৰ গানৰ দ্বাৰা কৰিব পাৰি - গান (song) ৰ দ্বাৰা আৰু গান (Gun) ৰ দ্বাৰা। কিন্তু বন্দুকৰ দ্বাৰা হোৱা সমাজ পৰিৱর্তন স্থায়ী নহয়। মোক যদি কোনোবাই প্রগতিৰ কথা শিকাবলৈ আহে, ৰাজনীতিৰ কথা শিকাবলৈ আহে, মোৰ হাঁহি উঠে। চাক্ষুস অভিজ্ঞতাৰ ভিত্তিত ক'ব পাৰো যে পৃথিৱীৰ কোনো দেশে ৰাজনীতিৰ জৰিয়তে স্বর্গ গঢ়িব পৰা নাই। ৰাজনৈতিক ঢৌ আহে আৰু যায়। কিন্তু বুনিয়াদৰ ভেটি সংস্কৃতিৰ মাজতহে অন্তর্নিহিত হৈ থাকে। মই মানুহৰ বাবে গাই যাম। মোৰ জীৱন দর্শন লুকাই আছে 'সাগৰ সংগম' গানটিৰ মাজত। মোৰ মৃতদেহ যেতিয়া শ্মশানলৈ নিয়া হ'ব তেতিয়া যদি সাগৰ সংগম গানটি গোৱা হয়, তেন্তে মোৰ আত্মাই সর্বাংগীনভাৱে তৃপ্তি লাভ কৰিব।"\nকিছু ব্যক্তিগত অনুভৱঃ কোনোদিনে নাঙল-যুঁৱলি চুই নোপোৱা, খেতি পথাৰত নামি নোপোৱা, গুৱাহাটীৰ ৰাজপথত জাপি-নাঙল লৈ বহুৱালি কৰা, আন্দোলনকে মূলমন্ত্ৰ হিচাপে গ্ৰহণ কৰা আৰু বানপানীত অসমৰ কৃষকসকল ককবকাই থকাকো আওকান কৰি কেৱল নামৰ বাবেই দিল্লীলৈ দৌৰ মৰা তথাকথিত স্বয়ম্ভূ কৃষক নেতাজন নাইবা আন্দোলন-আবেগক মূলধন হিচাপে লোৱা, এটা আন্দোলনৰ নামত শ-শ নিৰীহ জনতাক হত্যা কৰা আৰু কোনোবাই দোষ আঙুলিয়াই দিয়াৰ বাবে এটা বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠান ভাগি চূৰমাৰ কৰিব বিচৰা বয়োবৃদ্ধ ছাত্ৰ নেতাসকল বা বিপ্লৱৰ নামত বৰ্বৰতাৰ চৰম সীমাও চেৰাই গৈ কণ-কণ শিশু হত্যা কৰাৰ পিছতো নূন্যতম ক্ষমা খুজিবলৈকো আহৰি নোপোৱা, দিনৰ দিনটো হাড়ভগা পৰিশ্ৰম কৰি সন্ধিয়া নিজৰ খেতিৰ পাচলি বজাৰলৈ বেচিবলৈ নিয়া অসমীয়া কৃষক এজনৰ পাচলিৰ টোপোলাৰ মাজত বোমা লুকুৱাই থ'বলৈ কুণ্ঠাবোধ নকৰা তথাকথিত বিপ্লৱীসকলৰ মানসিকতা, দেশপ্ৰেম আৰু কৰ্মস্পৃহা আৰু পঞ্চাশৰ দশকতেই কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা মাছ কমিউনিকেশ্বনত ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰি (উল্লেখ্য যে অসমত মাছ কমিউনিকেশ্বনত ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰা লোকৰ সংখ্যা আজিও আঙুলিৰ মূৰত লেখিব পৰা) অসমলৈ ঘূৰি আহিও মজিয়াত পীৰাত বহি পঁইতা ভাত লোণ-তেলেৰে খাবলৈ ইচ্ছা কৰা, দহখনকৈ চলচিত্ৰ পৰিচালনা, অসমৰ মাটিৰ গোন্ধ থকা অসংখ্য গীত ৰচনা, সাংবাদিকতা, সংগীত পৰিচালনা কৰাৰ পিছতো মানুহৰ ককৰ্থনা শুনিবলগীয়া হোৱা আৰু সেই ককৰ্থনাৰ প্ৰত্যুত্তৰত "মদাৰৰে ফুল হেনো কামে কাজে নেলাগে"ৰ দৰে আন এটি চিৰযুগমীয়া গীত ৰচনা কৰা ভূপেনদাৰ মানসিকতা, দেশপ্ৰেম আৰু কৰ্মস্পৃহাৰ মাজত আকাশ-পাতাল পাৰ্থক্য আছে। ভূপেনদাই আমাক শিকাই গ'ল কাম কৰিবলৈ - আৰু সেই কথা তেখেতে হাতে-কামে কৰি তাৰ দৃষ্টান্ত দেখুৱাই থৈ গ'ল।\nমই যেতিয়া এই জীৱনৰ মায়া এৰি গুচি যাম...\n• ১৯৮৭ চনৰ জুলাই সংখ্যাৰ 'প্রসাদ' আলোচনীৰ বর্ষপূতি বিশেষ সংখ্যাত 'নিজেৰ কথা' শিৰোনামাৰে প্রকাশিত ড0 ভূপেন হাজৰিকাৰ সাক্ষাৎকাৰ আৰু সেই সাক্ষাৎকাৰৰ ভিত্তিত "দা চানডে ইণ্ডিয়ান"ত প্ৰকাশিত দুলাল মিশ্ৰৰ "লুইতৰ পৰা মিচিচিপি, ভল্গালৈ যাযাবৰী ভূপেনদা" প্ৰৱন্ধটো আৰু "নিউজ লাইভ"ত প্ৰচাৰিত ভূপেনদাৰ এটা সাক্ষাৎকাৰৰ ছাঁ লৈ লিখা হৈছে।\n• যিহেতু মূল কথাখিনি ভূপেনদাৰ সাক্ষাৎকাৰ আছিল, গতিকে মূল ভাবাৰ্থটো যাতে সলনি হৈ নাযায়, তাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি কিছু কথা বিশেষ সালসলনি নকৰাকৈয়ে (নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰাৰ পৰা বিৰত থাকি) দিয়া হৈছে। বিশেষকৈ গীত আৰু জীৱন সম্পৰ্কে ভূপেনদাৰ মতামতখিনি ।
