শাক-পাচলিৰ খেতি :  -  Vikaspedia\nপুলি প্ৰস্তুতি -\nমাটি প্ৰস্তুতি -\nজৈৱিক আৰু ৰাসায়নিক সাৰ প্ৰয়োগ -\nপুষ্টিৰ গুণাগুণ -\nউন্নত জাত -\nআনুষংগিক বিসংগতি -\nহাইব্ৰীড বিলাহী খেতিত সাৰ প্ৰয়োগ -\nকবিজাতীয় পাচলিৰ পোক-পৰুৱা নিয়ন্ত্ৰণ -\nজিকাৰ আনুষংগিক বিসংগতি -\nতিনিটা পদ্ধতিয়ে পটলৰ বংশ বিস্তাৰ কৰিব পৰা যায় -\nলেচেৰা মাহ -\nশাক-পাচলি প্ৰকৃতিৰ এক অনবদ্য উপহাৰ। ই এবিধ উৎকৃষ্ট উদ্ভিদজাত পুষ্টিকৰ খাদ্য। মানৱ শৰীৰ সুস্থ-সবল, যৌৱনদীপ্ত আৰু ৰোগমুক্ত কৰিব ৰাখিবলৈ আৱশ্যকীয় পৰিপোষকসমূহৰ সৰ্বোত্তম, সহজলভ্য উৎস হ'ল শাক-পাচলি।\nউল্লেখযোগ্য যে সতেজ শাক-পাচলিসমূহ খাদ্যপ্ৰাণ, খনিজ পদাৰ্থ, চেলুল'জ বা আঁহজাতীয় পদাৰ্থ, শৰ্কৰা, ফেটি এচিড, এন্টিঅক্সিডেন্ট আদিৰে পৰিপূৰ্ণ। নিয়মিত শাক-পাচলি ভোজন কৰিলে কৰ্কট ৰোগ, হৃদৰোগ, মধুমেহ, ৰেটিনাৰ অৱক্ষয় আদি দুৰাৰোগ্য ৰোগ প্ৰতিৰোধী শক্তি বৃদ্ধি কৰে বুলি গৱেষকসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে।\nশাক-পাচলি সুৰক্ষিত স্বাস্থ্যৰ সহায়ক হোৱাৰ উপৰি আৰ্থিক অৱদানো অতুলনীয়। অন্যান্য শস্যৰ তুলনাত প্ৰতি একক্ মাটিত শাক-পাচলিৰ উৎপাদন অধিক হোৱা হেতুকে উপাৰ্জনো বেছি। নিম্নোক্ত তালিকাৰ পৰা এই কথা সহজেই অনুমেয়।\nশাক-পাচলি আৰু আন খাদ্যশস্য প্ৰতি একক মাটিত তুলনামূলক উৎপাদনৰ নিদৰ্শন।\nউৎপাদন দক্ষতাৰ উপৰি শাক-পাচলিৰ কৃষিকাল হ্ৰস্বকালীন হোৱা হেতুকে শস্যক্ৰমত সুন্দৰভাৱে খাপ খায় আৰু অন্তৰ্ৱতী শস্য হিচাপেও উপাদেয়। ইয়াৰোপৰি শাক-পাচলি সহজভাৱেই হওক কিম্বা পৰিসফূটিত খাদ্যদ্ৰব্য হিচাপেই হওক, ৰপ্তানিযোগ্য সামগ্ৰী। সেয়েহে বৰ্তমান কালত সমগ্ৰ বিশ্বৰ লগতে ভাৰতবৰ্ষতো শাক-পাচলি শাৰীৰিক স্বাস্থ্য, উপাৰ্জন তথা আত্মসংস্থাপনৰ নিৰ্ণায়ক পথ হিচাপে চিহ্নিত হৈছে। ভাৰতবৰ্ষত শাক-পাচলিৰ খেতিয়ে আশানুৰূপ গুৰুত্ব লাভ কৰাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, প্ৰাক স্বাধীনতা কালৰ ১৫ নিযুত টন উৎদানৰ বিপৰীতে বৰ্তমান(২০০৬-০৭) বছৰি ১১১.৮০ নিযুত টন শাক-পাচলি উৎপাদন কৰি বিশ্বৰ ভিতৰতে দ্বিতীয় স্থান লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।\nঅসমৰ মাটি আৰু জলবায়ু অনুকুল হোৱা হেতুকে শাক-পাচলিৰ খেতিয়ে ৰাজ্যখনত দ্ৰুতভাৱে প্ৰসাৰ লাভ কৰিছে। ৰাজ্যখনৰ ভৈয়াম তথা পাহাৰীয়া এলেকাত শাক-পাচলিৰ খেতিয়ে দ্ৰুতগতিত বাণিজ্যিক ৰূপ লৈছে। ঘৰুৱা বাৰীৰ পৰা আৰম্ভ কৰি চৰ-চাপৰিৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চলত শাক-পাচলিৰ খেতিয়ে বাণিজ্যিক ৰূপত আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে। অগণন যুৱক-যুৱতী স্বাৱলম্বী হোৱাৰ প্ৰয়াসেৰে শাক-পাচলিৰ খেতিত ব্ৰতী হৈছে। আধুনিক কৃষি প্ৰযুক্তিৰ প্ৰয়োগে ৰাজ্যখনৰ নিৰ্দিষ্ট এলেকাত শাক-পাচলিৰ খেতিত এক স্বকীয় মাত্ৰা প্ৰদান কৰিছে। ক্ৰমাগতভাৱে প্ৰসাৰ লাভ কৰি বৰ্তমান আমাৰ ৰাজ্যখনে ২ লাখ ৩৬ হেজাৰ হেক্টৰ মাটিকালিৰ পৰা ৩৮ লাখ ৮৭ হেজাৰ টন শাক-পাচলি উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।\nআমাৰ ৰাজ্যখনত বছৰটোৰ বাৰমাহে শাক-পাচলি খেতি কৰিব পৰাকৈ প্ৰযুক্তিগত সমল যথেষ্ট আছে। খেতিয়কসকলক উন্নত মানৰ বীজ তথা অন্যান্য পণ্য সামগ্ৰীৰ নিয়মীয়া উপলব্ধতাৰ লগত বিপণন ব্যৱস্থা সুনিশ্চিত কৰিব পাৰিলে ৰাজ্যখনে শাক-পাচলি উৎপাদনৰ ক্ষেত্ৰত এক অভিলেখ গঢ়াৰ সম্ভাৱনা আছে। আন শস্যৰ তুলনাত শাক-পাচলি খেতিৰ পৰা যথেষ্ট আয় কৰিব পাৰি। কেইবিধমান শাক-পাচলিৰ খেতিৰ ব্যয়-লাভৰ অনুপাত তলত দিয়া হ'ল।\n১ : ৩.২\n১ : ১.৬\n১ : ৪.৭\n১ : ১.৮\n১ : ৫.৫\n১ : ৩.৩\n১ : ২.৩\n১ : ৩.৬\n১ : ২.৭\n১ : ৬.৮\n১ : ১.৫\n১ : ২.০\n১ : ২.৯\n১ : ৩.০\n১ : ৪.০\n১ : ১.৪\n১ : ২.৬\n১ : ৮.৭\n১ : ৩.৯\n১ : ৩.১\nউক্ত পটভূমিৰ পৰিপ্ৰেক্ষিততে কেইবিধমান মুখ্য শাক-পাচলিৰ প্ৰযুক্তিগত দিশসমূহ ইয়াত পৰ্যালোচনা কৰা হ'ল।\nবন্ধাকবি হৈছে ভাৰতবৰ্ষৰ এক অন্যতম পাচলি। খনিজ লৱণ আৰু খাদ্যপ্ৰাণ ক, খ, B1, B2 আৰু C সমৃদ্ধ বন্ধাকবি পাচলি হিচাপে খোৱাৰ উপৰি চালাদ আৰু আচাৰ তৈয়াৰ কৰোঁতেও বহুলভাৱে ব্যৱহৃত হয়। প্ৰতি ১০০ গ্ৰাম বন্ধাকবিত থকা বিভিন্ন পৌষ্টিক দ্ৰব্যৰ পৰিমান নিম্নোক্ত ধৰণৰ-\n৭০ আই ইউ\nআগতীয়াঃ গলডেন একৰ, প্ৰাইড অৱ ইণ্ডিয়া\nশেহতীয়াঃ ড্ৰামহেড, ইক্লিপছ ড্ৰামহেড\nহাইব্ৰিডঃ গ্ৰীণ এক্সপ্ৰেছ, ৰেয়াৰ বল\nসকলোধৰণৰ মাটিতে বন্ধাকবি খেতি কৰিব পাৰি যদিও আগতীয়া খেতিৰ বাবে বালিঅঁহীয়া আৰু শেহতীয়া খেতিৰ বাবে পলসুৱা, পানী ওলাই যাব পৰা কিন্তু জীপ থকা, ৫.৫ৰ পৰা ৬.৫ অম্লতাবিশিষ্ট মাটিয়েই উপযুক্ত।\nসকলোবোৰ কবি, বিলাহী, বেঙেনা, জলকীয়াৰ বাবে পুলি প্ৰস্তুতি কাৰ্য একে। তাৰ বাবে পুলিবাৰী প্ৰস্তুতি আৰু পুলি প্ৰস্তুতি শিতান চাওক।\nমাটিডৰা ৪-৫ বাৰ হাল বাই মৈয়াই মিহি কৰি গোবৰ বা পচনসাৰ মিহলি কৰি ল'ব লাগে। আম্লিক মাটিত মাটি পৰীক্ষাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি তিনি বছৰৰ মূৰে মূৰে চূণ প্ৰয়োগ কৰি ল'ব পাৰিলে ভাল। চূণ সাধাৰণতে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ এমাহ পূৰ্বে প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।\nআগতীয়া খেতিৰ বাবে বিঘাই প্ৰতি ১০৭ গ্ৰাম। শেহতীয়া খেতিৰ বাবে বিঘাই প্ৰতি ৬০ গ্ৰাম। বীজ সিঁচোতে প্ৰতি বৰ্গমিটাৰ পুলিবাৰীত ১০ গ্ৰাম হিচাপে বীজ ছটিয়াব লাগে।\nছেপ্টেম্বৰৰ প্ৰথম সপ্তাহৰ পৰা নৱেম্বৰ মাহৰ শেষৰ সপ্তাহলৈকে।\nআগতীয়া খেতিৰ বাবে শাৰীৰ পৰা শাৰীৰ দূৰত্ব ৬০ চে.মি.(২ ফুট), পুলিৰ পৰা দূৰত্ব ৩০ চে.মি.(১ ফুট)। শেহতীয়া খেতিৰ বাবে শাৰীৰ দূৰত্ব ৬০ চে.মি.(২ ফুট), পুলিৰ পৰা পুলিৰ দূৰত্ব ৬০ চে.মি.(২ ফুট)।\nবন্ধাকবিৰ খেতিত এবিঘা মাটিৰ বাবে অনুমোদিত সাৰৰ পৰিমাণ হৈছে পচা গোবৰ বা পচনসাৰ ১ টন, ইউৰিয়া ৩৫ কেজি, একক ছুপাৰ ফছফেট ৫০ কেজি আৰু মিউৰিয়েট অৱ পটাছ ১৩ কেজি আৰু সুৱগা ১ কেজি। এই সাৰৰ আধাভাগ ইউৰিয়া বাদ দি সমুদায় সাৰ শেষৰবাৰ মাটি চহ কৰাৰ আগতে হাল বাই মৈয়াই ল'ব লাগে। বাকীভাগ ইউৰিয়া সাৰ পথাৰত পুলি ৰোৱাৰ এমাহৰ পাছত পুলিৰ গুৰি বা দুটি শাৰীৰ মাজত পাতলীয়া লোৰ কৰি গোবৰৰ লগত মিহলাই প্ৰয়োগ কৰি মাটিৰে ঢাকি দিব লাগে।\nৰোৱাৰ পাছৰে পৰা পুলিটো ঠন ধৰি উঠালৈকে পাতলীয়া জলসিঞ্চন কৰি পাছলৈ প্ৰয়োজন অনুসৰি প্ৰয়োগ কৰিব লাগে। জলসিঞ্চন সমভাৱে কৰিলে কবিবোৰত ফাট নেমেলে।\nপুলি ৰোৱাৰ ২০ দিন আৰু ৪০ দিন পাছত এবাৰকৈ নিৰণি কৰি খেতিডৰা অপতৃণমুক্ত কৰি ৰাখিব পাৰি।\nভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰধান পাচলিবোৰৰ ভিতৰত ফুলকবিও অন্যতম। ফুলকবিৰ খেতি খৰালি কৰা হয় আৰু তৰকাৰী, চুৰুহা বা আচাৰ তৈয়াৰ কৰিবলৈ ব্যৱহৃত হয়। সিজোৱা ফুলকবিত যথেষ্ট পৰিমাণৰ খাদ্যপ্ৰাণ B আৰু প্ৰ'টিন অটুট থাকে।\nখোৱাৰ উপযোগী প্ৰতি ১০০ গ্ৰাম ফুলকবিত থকা পুষ্টিগত গুণাগুণ এনেধৰণৰ-\n৯০ আই ইউ\nআগতীয়াঃ আৰ্লি কুঁৱৰী, পুচা কেটকী, পুচা দিপালী\nমধ্যমীয়া সময়ৰঃ ইম্প্ৰ'ভড জাপানীজ, পুচা ছিনথেটিক, পুচা স্ন'বল, ,মেইন ক্ৰপপাটনা\nশেহতীয়াঃ স্ন'বল-১৬, পুচা স্ন'বল, কে-১, হিচাৰ-১\nহাইব্ৰীডঃ স্বাতী, হিমানি\nপানী জমা নোহোৱা বালিঅঁহীয়া মাটি আগতীয়া ফুলকবিৰ বাবে পলসুৱা মাটি মধ্যকালীন তথা শেহতীয়া খেতিৰ বাবে উপযুক্ত। এই খেতিৰ বাবে উপযুক্ত pH হৈছে ৬-৭।\n'পুলিবাৰীত পুলিৰ প্ৰস্তুতি' চাওক।\nমাৰিডৰা ৪-৫ বাৰ হাল বাই মৈয়াই মিহি কৰি গোবৰ বা পচনসাৰ মিহলি কৰি ল'ব লাগে। আম্লিক মাটিত মাটি পৰীক্ষাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি তিনি বছৰৰ মূৰে মূৰে চূণ আয়োগ কৰি ল'ব পাৰিলে ভাল। চূণ প্ৰয়োগ কৰিলে ৰোৱাৰ এমাহ পূৰ্বে প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।\nআগতীয়া খেতিৰ বাবে বিঘাই প্ৰতি ৮০ গ্ৰাম। মধ্যমীয়া সময়ৰ খেতিৰ বাবে বিঘাই প্ৰতি ৫৩ গ্ৰাম। শেহতীয়া খেতিৰ বাবে বিঘাই প্ৰতি ৮০ গ্ৰাম।\nআগতীয়াঃ মধ্য জুলাইৰ পৰা মধ্য আগষ্ট, অক্টোবৰত পূৰঠ হয়।\nমধ্যমীয়া সময়ঃ ছেপ্টেম্বৰৰ প্ৰথম সপ্তাহৰ পৰা অক্টোবৰৰ শেষৰ সপ্তাহ(ডিচেম্বৰ-জানুৱাৰীত পূৰঠ হয়)।\nশেহতীয়াঃ নৱেম্বৰৰ প্ৰথম সপ্তাহ পৰ্যন্ত, ফেব্ৰুৱাৰী-মাৰ্চত পূৰঠ হয়।\nউত্তৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ সমভূমি মণ্ডলৰ বাবে-\nআগতীয়াঃ আগষ্ট মাহৰ শেষৰ সপ্তাহ,\nমধ্যমীয়া সময়ঃ নৱেম্বৰ মাহৰ প্ৰথম সপ্তাহ,\nশেহতীয়াঃ নৱেম্বৰৰ শেষৰ সপ্তাহ।\nআগতীয়াঃ দুটা শাৰীৰ মাজত্ আৰু দুটা পুলিৰ মাজত ১ ১/২ ফুট(৪৫ চে.মি.),\nমধ্যমীয়া সময়ঃ দুটা শাৰীৰ মাজত আৰু দুটা পুলিৰ মাজত ২ ফুট(৬০ চে.মি.),\nশেহতীয়াঃ দুটা শাৰীৰ মাজত আৰু দুটা পুলিৰ মাজত ১ ১/২ ফুট(৪৫ চে.মি.)।\nবন্ধাকবি খেতিৰ বাবে বিঘাই প্ৰতি ১.৩ কুইন্টল পচা গোবৰ, ২৩ কেজি ইউৰিয়া, ৫০ কেজি একক ছুপাৰ ফছফেট, ১৩ কেজি মিউৰিয়েট অৱ পটাছ আৰু ১ কেজি সুৱগা প্ৰয়োগ কৰিব লাগে। ইয়াৰ আধাভাগ ইউৰিয়া আৰু বাকী সকলো সাৰ শেষৰবাৰ মাটি চহ কৰাৰ সময়ত প্ৰয়োগ কৰিব লাগে। বাকী আধাভাগ ইউৰিয়া পুলি ৰোৱাৰ এমাহৰ পাছত পুলিৰ গুৰিত প্ৰয়োগ কৰিব লাগে। ৰোৱাৰ সময়ত সুৱগা প্ৰয়োগ নকৰিলে ০.২ ৰ পৰা ০.৩ শতাংশ সুৱগা(অৰ্থাৎ ২১০-৩২০ গ্ৰাম প্ৰতি বিঘাৰ বাবে ১০৬ লিটাৰ পানীত মিহলাই) ছটিয়াই দিব লাগে। মলিবডেনামৰ অভাৱৰ পৰা বাচিবলৈ(অণুসাৰৰ অভাৱত বিসংগতি শিতান চাওক) ৰাসায়নিক সাৰৰ লগত বিঘাই প্ৰতি ৪০ গ্ৰাম এমনিয়াম মলিবডেট প্ৰয়োগ কৰিব লাগে। বজাৰত সহজলভ্য অণুসাৰৰ মিশ্ৰণো প্ৰয়োগ কৰিব পৰা যায়।\nৰোৱাৰ পাছতেই পাতলীয়াকৈ এবাৰ আৰু প্ৰয়োজন সাপেক্ষে জলসিঞ্চন কৰিব লাগে।\nপুলি ৰোৱাৰ ২০ দিন আৰু ৪০ দিন পাছত এবাৰকৈ বন-বাত নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব লাগে।\nওলকবিও এক প্ৰয়োজনীয় আৰু পুষ্টিকৰ পাচলি। পুষ্টিৰ ফালৰ পৰা চাবলৈ হ'লে প্ৰতি ১০০ গ্ৰাম ওলকবিত ৯০.১ গ্ৰাঃ পানী, ২.১ গ্ৰাম প্ৰ'টিন, ০.১ গ্ৰাম মুঠ চৰ্বী, ৬.৭ গ্ৰাঃ শৰ্কৰা, ১.১ গ্ৰাম আঁহজাতীয় পদাৰ্থ থকাৰ উপৰি ৩৪ আই ইউ খাদ্যপ্ৰাণ A, ৩৩ মি.গ্ৰা. খাদ্যপ্ৰাণ C, ২৯২ মি.গ্ৰা. খাদ্যপ্ৰাণ K, ৪৫ মি.গ্ৰা. কেলচিয়াম, ৪৮ মি.গ্ৰা. মেগনেচিয়াম, ০.১৪ মি.গ্ৰা. আইৰণ, ৫০.০ মি.গ্ৰা. ফছফৰাছ আৰু ৫৭ মি.গ্ৰা. ক্লৰিণ থাকে।\nআগতীয়াঃ হোৱাইট ভিয়েনা\nশেহতীয়াঃ পাৰ্পল ভিয়েনা\nওলকবি খেতিৰ বাবে ৫.৫-৬.৫ pH বিশিষ্ট বালিঅঁহীয়া মাটিয়েই উপযুক্ত।\n'পুলিবাৰী আৰু পুলি প্ৰস্তুতি' শিতান চাওক।\nমূল পথাৰৰ মাটি প্ৰস্তুতিঃ\nমাটিডৰা ৪-৫ বাৰ হাই বাই মৈয়াই মিহি কৰি গোবৰ বা পচনসাৰ মিহলি কৰি ল'ব লাগে।\nএবিঘা মাটিত ওলকবিৰ খেতি কৰিবলৈ হ'লে ১৬৬ গ্ৰাম বীজৰ আৱশ্যক হয়। পুলিবাৰীৰ প্ৰতি বৰ্গমিটাৰত ১০ গ্ৰাম বীজ ছটিয়াব লাগে।\nছেপ্টেম্বৰ মাহৰ প্ৰথম সপ্তাহৰ পৰা নৱেম্বৰ মাহৰ শেষৰ সপ্তাহলৈকে ওলকবিৰ বীজ সিঁচিব পাৰি।\nশাৰীৰ পৰা শাৰীৰ মাজত ৩০ চে.মি. আৰু পুলিৰ পৰা পুলিৰ দূৰত্ব ২৫ চে.মি.।\nওলকবি শস্যত এবিঘা মাটিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় অনুমোদিত সাৰ হৈছে এক টন গোবৰ বা পচনসাৰ, ইউৰিয়া ২৩ কিলোগ্ৰাম, একক ছুপাৰ ফছফেট ৫০ কিলোগ্ৰাম আৰু মিউৰিয়েট অৱ পটাছ ১৩ কিলোগ্ৰাম। ইউৰিয়া সাৰৰ আধাভাগ আৰু বাকী সমুদায় সাৰ শেষৰবাৰ মাটি চহ কৰাৰ সময়ত প্ৰয়োগ কৰিব লাগে। বাকী থকা আধাভাগ ইউৰিয়া সাৰ পুলি ৰোৱাৰ ২০ দিনৰ পাছত গছৰ গুৰিত বা দুটা শাৰীৰ মাজত পাতলীয়া লোৰ কৰি গোবৰৰ লগত মিহলাই প্ৰয়োগ কৰিব লাগে। অসমৰ ক্ষেত্ৰত উপৰোক্ত সাৰৰ লগত ব'ৰাক্স ১ কেজি প্ৰতি বিঘা হিচাপত প্ৰয়োগ কৰা ভাল।\nকেতিয়াবা ওলকবি খেতিত কবিটো ফাটি যোৱা দেখা যায়। মাটিডৰাত বৰণ সাৰৰ অভাৱ হ'লে অথবা পটাছ সাৰৰ অভাৱ হ'লে এনে সমস্যাই দেখা দিয়ে। এনে সমস্যা দেখা দিলে ওপৰত উল্লেখ কৰাৰ দৰে ব'ৰাক্স সাৰ আৰু পটাছ সাৰ প্ৰয়োগ কৰিলে সমস্যাটোৰ পৰা উপশম পোৱা যায়। পানীৰ অভাৱৰ বাবেও কেতিয়াবা এনে সমস্যা দেখা দিয়ে। এবাৰ পানী দি দীৰ্ঘদিন পানী নিদিয়াকৈ থাকি আকৌ একেদিনাই সৰহকৈ পানী প্ৰয়োগ কৰিলে গছজোপাই পানীৰ সমতা ৰক্ষা কৰিব নোৱাৰে আৰু ফলস্বৰূপে কবিবোৰ ফাটি যায়। সেয়েহে কমকৈ হ'লেও ওলকবিত নিয়মীয়াকৈ জনসিঞ্চন কৰা উচিত।\nপ্ৰতি ১০০ গ্ৰাম বিলাহীত থকা পুষ্টিগত গুণাগুণ এনেধৰণৰ-\n১১০০ আই ইউ\nবেঙেনা এবিধ একবৰ্ষী আৰু ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰায় সকলো ঠাইতে খেতি কৰা এক জনপ্ৰিয় পাচলি। পুষ্টিৰ দিশৰ পৰা ই কোনোগুণে বিলাহীতকৈ কম নহয়। এইবিধ পাচলি বছৰটোৰ সকলো সময়তে বজাৰত উপলব্ধ। পুষ্টিৰ ফালৰ পৰা প্ৰতি ১০০ গ্ৰাম সতেজ বেঙেনাত থকা গুণাগুণ এনেধৰণৰ-\n১২৪ আই ইউ\nখাদ্যপ্ৰাণ এচিড C\nদীঘলীয়া জাতঃ ক্লাষ্টাৰ, বৰবেঙেনা, জে চি-১, কুচিয়া, পুচা ক্ৰান্তি, পুচা পাৰ্পল লং, পুচা পাৰ্পল।\nঘূৰণীয়াঃ পুচা পাৰ্পল ৰাউণ্ড, পুচা ভৈৰৱ, জে চি-২\nOblong: বি বি-৭, পন্ত সম্ৰাট\nহাইব্ৰীডঃ সুফল, ৰাউণ্ড-১৪, লং-১৩\nপানী জমা নোহোৱা, জৈৱিক পদাৰ্থৰে সমৃদ্ধ বালিঅঁহীয়া মাটি আগতীয়া খেতিৰ বাবে আৰু শেহতীয়া খেতিৰ বাবে পলসুৱা মাটি উপযুক্ত। মাটিডৰাৰ অম্লতাৰ পৰিমাণ ৫.৫ ৰ পৰা ৭.০ ৰ ভিতৰত হ'লে ভাল। মাটিডৰা ভালদৰে হাল বাই, মৈয়াই প্ৰচুৰ পৰিমাণে গোবৰ বা পচনসাৰ প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।\nবিঘাই প্ৰতি ৩ কিলোগ্ৰাম মালাথিয়ন পাউডাৰ প্ৰয়োগ কৰি ল'লে উঁই, ৰঙাপৰুৱা আদিৰ আক্ৰমণৰ পৰা ৰক্ষা পাব পাৰি। আম্লিক মাটিৰ ক্ষেত্ৰত অম্লতাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিঘাই প্ৰতি ৩ কুইন্টল কৃষিচূণ ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে। চূণ প্ৰয়োগ কৰিলে পুলি ৰোৱা কমপক্ষেও এমাহৰ আগত প্ৰয়োগ কৰি ভালদৰে মিহলি কৰি দিব লাগে।\nবিঘাই প্ৰতি বীজৰ পৰিমাণ হৈছে ৯৩-১০৬ গ্ৰাম।\nশীতকালীন শস্যৰ বাবে ছেপ্টেম্বৰ-অক্টোবৰ মাহত আৰু বসন্তকালীন শস্যৰ বাবে জানুৱাৰী-ফেব্ৰুৱাৰী মাহত বীজ সিঁচিব লাগে।\nশাৰীৰ মাজত দূৰত্ব ৭৫ চে.মি.(২ ১/২ ফুট) আৰু পুলিৰ মাজৰ দূৰত্ব ৬০ চে.মি.(২ ফুট) হোৱা উচিত।\nএবিঘা বেঙেনা খেতিৰ বাবে ১.৩ টন পচা গোবৰ, ১৫ কিলোগ্ৰাম ইউৰিয়া, ৪০ কিলোগ্ৰাম একক ছুপাৰ ফছফেট আৰু ১০ কিলোগ্ৰাম মিউৰিয়েট অৱ পটাছ সাৰৰ অনুমোদন আছে।\nইউৰিয়া সাৰৰ আধাভাগ আৰু বাকী সাৰৰ সমুদায় শেষৰবাৰ মাটি চহ কৰাৰ সময়ত প্ৰয়োগ কৰি বাকী আধাভাগ ইউৰিয়া পুলি ৰোৱাৰ এমাহৰ পাছত গছৰ গুৰিত অথবা দুটা শাৰীৰ মাজত পাতলীয়া লোৰ কৰি গোবৰৰ লগত মিহলি কৰি প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।\nএই পোকৰ পখিলটোৱে শস্যৰ পাতত কণী পাৰে। ইহঁতৰ পলুবিলাকে শস্যৰ পুলি অৱস্থাৰ পৰা শস্য চপোৱালৈকে শস্যৰ পাত খাই টকলা কৰে। কবিৰ পাতত কিছুমান বিন্ধা দেখা পোৱা যায়।\nখেতিডৰা নিয়মীয়াকৈ নিৰীক্ষণ কৰি গছৰ পাতত থকা কণী আৰু পলুবোৰ সংগ্ৰহ কৰি ধ্বংস কৰিব লাগে।\nএই পোকৰ পলুবোৰে কবিৰ পাতবিলাক খোৱাৰ ফলত আক্ৰান্ত পাতবোৰ দেখাত একোখন জালিকাৰ দৰে হয়।\nপুলি ৰোৱাৰ ১০-১২ দিনৰ পাছৰ পৰা নিমৰ পৰা তৈয়াৰী ঔষধ যেনে- এজাচেল ৫ মিলিলিটাৰ প্ৰতি লিটাৰ পানী হাৰত ১৫ দিনৰ অন্তৰে অন্তৰে স্প্ৰে' কৰি থাকিলে শস্যডৰা পোক-পৰুৱাৰ আক্ৰমণৰ পৰা ৰক্ষা কৰিব পাৰিব।\n৩)কবি বৰাৰ(ফুটা কৰা পোক):\nএই পোকৰ পলুবোৰে গছৰ বাঢ়ি অহা কুমলীয়া অংশ খাই অনিষ্ট কৰে। ইহঁতে কবিটোৰ প্ৰায় সম্পূৰ্ণ অংশ খাই অনিষ্ট কৰিব পাৰে।\n৪)ডাইমণ্ড বেক মথঃ\nএই পোকৰ পলুটোৱে পাতৰ সেউজীয়া অংশ খোৱাৰ ফলত আক্ৰান্ত খেতিডৰা দূৰৈৰ পৰা বগা হোৱা দেখা যায়। আক্ৰান্ত পাতত কিছুমান বিন্ধা দেখা যায়।\nএই পোকে পাতৰ ৰস চুহি খোৱাৰ ফলত আক্ৰান্ত গছজোপা মৰহি শুকাই যায়।\nজিকা এবিধ গোটেই বছৰজুৰি কৰিব পৰা জনপ্ৰিয় গ্ৰীষ্মকালীন পাচলি। দক্ষিণ আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰায় সকলো ৰাজ্যতেই ইয়াৰ খেতি সফলতাৰে কৰিব পৰা যায়।\nকুন্নুৰস্থিত পৰিপুষ্টি গৱেষণাগাৰত কৰা পৰীক্ষা অনুযায়ী জিকাৰ খোৱা উপযোগী অংশৰ প্ৰতি ১০০ গ্ৰামত থকা পুষ্টিগত গুণাগুণ এনেধৰণৰ-\n৫৬ আই ইউ\nওখ, পানী জমা নোহোৱা বালিঅঁহীয়া মাটি জিকা খেতিৰ বাবে উপযোগী। ধাননি পথাৰৰ বাম চানেকীয়া মাটিত ওখ ভেটি কৰিও এই খেতি কৰিব পাৰি।\nপুচা নাচদাৰ আৰু অন্যান্য স্থানীয় নিৰ্বাচিত জাতসমূহ।\nজিকা খেতি কৰিব বিচৰা মাটিডোখৰ ভালদৰে হাল-কোৰ মাৰি চহাই ২ মিটাৰ আঁতৰত শাৰী শাৰীকৈ একোটাকৈ ওখ ভেটি(৬০*৬০*৬০ চে.মি) কৰিব লাগে। গুটিবোৰ কাপোৰত বান্ধি এৰাতি তিয়াই পিছদিনা সেইবোৰ টুকি ১-২ দিনমানৰ বাবে গাপ দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে। বীজবোৰ কেপটান ঔষধ প্ৰতিকিলোগ্ৰাম বীজত ৫ গ্ৰাম হিচাপে শোধন কৰি ল'ব লাগে। ভেটিবোৰত ২-৩ টা গুটি সিঁচিব লাগে। বীজ অংকুৰিত হোৱাৰ পাছত স্বাস্থ্যৱান পুলিটো ৰাখি বাকীবোৰ উঠাই দিব লাগে।\nজানুৱাৰীৰ পৰা মে' মাহ।\nজিকা খেতিৰ বাবে কৰা ওখ ভেটিবোৰত ১০ কিলোগ্ৰামমান পচা গোবৰ বা পচনসাৰ, ৪০ গ্ৰাম ইউৰিয়া, ৪০ গ্ৰাম একক ছুপাৰ ফছফেট আৰু ৮০ গ্ৰাম মিউৰিয়েট অৱ পটাছ সাৰ প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।\nবীজ সিঁচাৰ এমাহৰ পাছত বন-বাত নিৰণি কৰি পুলিৰ গুৰিত মাটি চপাই দিব লাগে। লগতে জিকা গছডাল বগাবলৈ জেং পুতি দিব লাগে। বাৰিষাকালত গছৰ গুৰিত পানী জমা হ'বলৈ দিব নালাগে। গছৰ স্ত্ৰীফুলৰ সংখ্যা বঢ়াবলৈ ২-৪ পতীয়া পুলিবোৰত প্লেন'ফিক্স ঔষধৰ ১০০ পি.পি.এম. নাইবা ইথ্ৰেল ২৫ পি.পি.এম স্প্ৰে' কৰিলে সুফল পোৱা যায়।\nপোক-পৰুৱা আৰু বেমাৰ নিয়ন্ত্ৰণঃ\nপাত খোৱা বিছা আৰু ফল খোৱা বৰলজাতীয় পোকে সাধাৰণতে জিকাৰ বেছি অনিষ্ট কৰা দেখা যায়। এই পোকবিলাকৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে মালাথিয়ন ৫০ ই.চি. ঔষধ ২ মিলিলিটাৰ প্ৰতিলিটাৰ হিচাপত ১০ গ্ৰাম গুৰৰ লগত মিহলাই স্প্ৰে' কৰিব লাগে।\nজিকাৰ পাতৰ দুয়োফালে বগা বগা কপাহৰ দৰে হয় আৰু পাতবোৰ মৰি যায়। কেতিয়াবা পাতৰ মাজ অংশ মুগা বৰণৰ হৈ সেই অংশটো গেলি যায়। এনেধৰণৰ ৰোগৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে ১ গ্ৰাম বেভিষ্টিন প্ৰতিলিটাৰ হিচাপত স্প্ৰে' কৰিব লাগে।\nজিকা কেতিয়াবা খাবলৈ তিতা হয়। ই এই শস্যৰ এক আনুষংগিক বিসংগতি। এই তিতাগুণ নোহোৱাব কৰিবৰ বাবে জিকাৰ গুটিবোৰ ৮০ পি.পি.এম. শক্তিৰ চাকছিনিক এচিডৰ মিশ্ৰণত এৰাতি তিয়াই পিছদিনা টুকি গুটিবোৰ গজালি মেলাৰ পাছত সিঁচিব লাগে। পুলিবোৰ যেতিয়া ৪-৫ পতীয়া হয় আৰু প্ৰথম স্ত্ৰীফুল ফুলাৰ সময়ত একোবাৰকৈ সেই একে শক্তিৰ চাকছিনিক এচিড স্প্ৰে' কৰিলে জিকাৰ তিতা গুণ বহু পৰিমাণে লোপ পায়।\nতিয়ঁহ হৈছে ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰায় সকলো ঠাইতে খেতি কৰিব পৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ পাচলি। তিয়ঁহৰ কোমল ফলবোৰ সাধাৰনতে কেঁচাই খোৱা হয় অথবা চালাডত নিমখৰ সৈতে খোৱা হয়। সিজাই খোৱা পাচলি হিচাপেও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়।\nপ্ৰতি ১০০ গ্ৰাম খোৱাৰ উপযোগী তিয়ঁহৰ অংশৰ পুষ্টিগত গুণাগুণ এনেধৰণৰ-\nতিয়ঁহ খেতিৰ বাবে ওখ, ৰ'দ ঘাই, বালিচহীয়া মাটি উপযোগী।\nচাইনীজ গ্ৰীণ, পুচা সংযোগ, পইনছেটী, প্ৰিয়া, মালিনী আৰু মাটি তিয়ঁহ।\nনৱেম্বৰ-ডিচেম্বৰ আৰু মাৰ্চ-এপ্ৰিল।\nএই খেতিৰ বাবে সৰু সৰু ভেটি বা টিপ কৰি তাত ২-৩ টাকৈ গুটি সিঁচা হয় আৰু ভেটিবোৰ শাৰী শাৰীকৈ কৰা হয়।\nমাটি তিয়ঁহৰ ৰোপণৰ ব্যৱধান ১.৫ মিটাৰ*১.২ মিটাৰ।\nলতা তিয়ঁহৰ ৰোপণৰ ব্যৱধান ১.২ মিটাৰ*৭৫ মিটাৰ।\nতিয়ঁহৰ খেতিত অনুমোদিত সাৰৰ পৰিমাণ হৈছে প্ৰতি বিঘাত ইউৰিয়া ১৪ কিলোগ্ৰাম, একক ছুপাৰ ফছফেট ৩৭.৫ কিলোগ্ৰাম আৰু মিউৰিয়েট অৱ পটাছ ১৮ কিলোগ্ৰাম। অনুমোদিত সাৰৰ আধাভাগ ইউৰিয়া আৰু সমুদায় একক ছুপাৰ ফচফেট আৰু পটাছ সাৰ শেষৰবাৰ হাল বোৱাৰ সময়ত আৰু বাকী আধাভাগ ইউৰিয়া গুটি সিঁচাৰ এমাহৰ পাছত গুৰিত প্ৰয়োগ কৰিব লাগে। নাইবা প্ৰতিটো ভেটিত ১-২ পাচি গোবৰ-পচনসাৰ, ৫০ গ্ৰাম ইউৰিয়া, ৫০ গ্ৰাম একক ছুপাৰ ফছফেট আৰু ৮০ গ্ৰাম মিউৰিয়েট অৱ পটাছ সাৰ প্ৰয়োগ লাগে।\nতিয়ঁহৰ তলীত নিয়মীয়াকৈ বন-বাত নিয়ন্ত্ৰণৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে। গুটি সিঁচাৰ এমাহৰ পাছত পুলিৰ গুৰিত পাতলীয়াকৈ মাটি চপাব লাগে। গছবোৰ বগাবলৈ আৰম্ভ কৰিলে বাঁহৰ জেং দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে। ২-৪ পতীয়া পুলিবোৰত ১০০ পি.পি.এম. শক্তিৰ প্লেনফিক্স স্প্ৰে' কৰিলে গছত স্ত্ৰীফুলৰ সংখ্যা বাঢ়ে আৰু ফলৰ উৎপাদন বৃদ্ধি হয়।\nপোক-পৰুৱা আৰু ৰোগ নিয়ন্ত্ৰণঃ\nতিয়ঁহৰ খেতিত পুলি কটা পোক নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে মালাথিয়ন ৫% পাউডাৰ মাটিৰ লগত মিহলাই দিব লাগে। তিয়ঁহৰ ফল বিন্ধা কৰা পোক, মোৱা পোক, আদিৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে মালাথিয়ন ৫০ ই.চি. নামৰ ঔষধ ১ মি.লি. প্ৰতিলিটাৰ পানীত মিহলাই স্প্ৰে' কৰা আৱশ্যক।\nতিয়ঁহৰ পাতত বগা পাউডাৰৰ দৰে ভেঁকুৰ হৈ পাতখিলা লাহে লাহে মৰহি যায়। এই ৰোগৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে বেভিষ্টিন ঔষধ ১ গ্ৰাম প্ৰতিলিটাৰ পানীৰ হিচাপত মিহলাই পাতৰ দুয়োফালে স্প্ৰে কৰা উচিত।\nগ্ৰীষ্মকালীন পাচলিসমূহৰ ভিতৰত পটন অন্যতম। পটল অতিকৈ পুষ্টিকৰ, হজম কৰিব পৰা, কোষ্ঠকাঠিন্য ৰোধ কৰিব পৰা পাচলি আৰু হৃদপিণ্ড আৰু মস্তিষ্কৰ বাবে উপকাৰী। ৰক্তসঞ্চালনতন্ত্ৰৰ বাবেও পটল উপকাৰী।\nপটলৰ প্ৰতি ১০০ গ্ৰাম খোৱাৰ উপযোগী অংশত থকা পুষ্টি হৈছে এনেধৰণৰ-\nপটল খেতিৰ বাবে ওখ, পানী জমা নোহোৱা বালিচহীয়া পলসুৱা মাটি উপযোগী। নৈপৰীয়া পলসুৱা মাটিত এই খেতি ভাল হয়।\nঅধিক উৎপাদনক্ষম থলুৱা সঁচৰ পটল।\nপটলৰ পুং পুষ্প আৰু স্ত্ৰী পুষ্প বেলেগ গছত থাকে। সেয়েহে এই খেতিৰ বাবে ৰোপণ সামগ্ৰীসমূহ সংগ্ৰহ কৰাৰ আগতে পুং পুষ্প আৰু স্ত্ৰী পুষ্পৰ গছবোৰ বাছনি কৰি ল'ব লাগে। প্ৰতি ১০ জোপা স্ত্ৰী পুষ্প গছৰ মাজত এজোপাকৈ পুং পুষ্প গছ ৰোৱাৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে।\nপাতযুক্ত ডাল কলম পদ্ধতিঃ\nএই পদ্ধতিত অধিক উৎপাদনক্ষম স্বাস্থ্যৱান পটল গছৰ পৰা এটা পাতৰ সৈতে এটা গাঁঠি থকা দুই ইঞ্চি দৈৰ্ঘ্যৰ ডালৰ টুকুৰা ল'ব লাগে। এই ডালৰ টুকুৰাবোৰ ইণ্ডোফিল এম ৪৫ ঔষধৰ ২.৫ গ্ৰাম প্ৰতিলিটাৰ পানী হিচাপত এটা মিশ্ৰণ তৈয়াৰ কৰি ১০ মিনিটমানৰ বাবে ডুবাই থৈ শোষণ কৰি ল'ব লাগে। পৰিশোধিত ডালবোৰ পুলিবাৰীত পচাব লাগে। পচোৱাৰ এমাহৰ পাছত পোখা ওলোৱা ডালবোৰ ৰুবৰ বাবে উপযোগী হৈ উঠে।\nলতি কলম পদ্ধতিঃ\nজানুৱাৰী-ফেব্ৰুৱাৰী মাহত পুৰণি পটল গছৰ পৰা পূৰঠ ৩-৫ ফুত দৈৰ্ঘ্যৰ লতিবোৰ বাছনি কৰিব লাগে। এই লতিবোৰৰ দুয়োটা মূৰ মুকলিকৈ ৰাখি বাকী অংশ চহ কৰি থোৱা মাটিত সমানকৈ পুতি থোৱা হয়। এই পদ্ধতিৰে ব্যৱসায়িক ভিত্তিত পটলৰ খেতি কৰা হয়। এই পদ্ধতিত প্ৰতি বিঘা মাটিৰ বাবে ৩৫০ ডাল লতিৰ আৱশ্যক।\nএই খেতিৰ বাবে শেষৰবাৰ মাটি চহাবৰ সময়ত বিঘাই প্ৰতি ১ টন পচনসাৰ, শুকান গোবৰ, ২৩ কিলোগ্ৰাম ইউৰিয়া, ৪২ কিলোগ্ৰাম একক ছুপাৰ ফছফেট আৰু ১১ কিলোগ্ৰাম মিউৰিয়েট অৱ পটাছ সাৰ প্ৰয়োগ কৰিব লাগে। মুঢ়া শস্যত মাটি চপাওঁতে সাৰ প্ৰয়োগ কৰা হয়।\nপটলৰ খেতিত নিয়মিতভাৱে বন-বাত নিৰাব লাগে। বন-বাত চাফা কৰোঁতে বা কোৰ মাৰোঁতে যাতে পটলৰ লতি বা শিপা নষ্ট নহয়, তাৰ বাবে সাৱধান হ'ব লাগে। ফেব্ৰুৱাৰী-মাৰ্চ মাহত গছৰ গুৰিত মাটি চপাই মাটিত ধান খেৰ বা নৰা পাৰি দিলে গছজোপা বগাবলৈ সুবিধা হয়।\nপটলৰ কলি অৱস্থাত বৰল পোক, মোৱা পোক আদিয়ে আক্ৰমণ কৰি গছজোপা দুৰ্বল কৰি তোলে। এই পোকবিলাকৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে গছৰ পাতত মালাথিয়ন ৫০ ই.চি. ঔষধ ২ মিলিলিটাৰ লগত ১০ গ্ৰাম গুৰ প্ৰতিলিটাৰ পানীত মিহলাই স্প্ৰে' কৰিব লাগে।\nপটলৰ পাত, ঠাৰি বা ফলত ভেঁকুৰৰ দ্বাৰা বিস্তাৰিত এনথ্ৰেকন'জ নামৰ ৰোগ হ'লে সেই অংশবিলাক জহি যাবলৈ আৰম্ভ কৰে। এই ৰোগ প্ৰতিৰোধৰ বাবে ০.১ শতাংশ বৰ্ডো মিশ্ৰণ বা ০.১ শতাংশ বেভিষ্টিনৰ মিশ্ৰণ স্প্ৰে' কৰিব লাগে।\nভেণ্ডি এবিধ পুষ্টিকৰ গ্ৰীষ্মকালীন পাচলি শস্য আৰু ইয়াক বাৰিষা কালৰ শেষভাগলৈকে খেতি কৰিব পাৰি। ভেণ্ডি বিভিন্ন খাদ্যপ্ৰাণ, কেলচিয়াম, প্টাচিয়াম আৰু অন্যান্য খনিজ লৱণৰ এবিধ উৎকৃষ্ট উৎস। আনহাতে ভেণ্ডিত যথেষ্ট পৰিমাণে আয়'ডিন থাকে বাবে গৰল ৰোগৰ প্ৰতিষেধন পাচলি হিচপে ইয়াৰ যথেষ্ট গুৰুত্ব আছে। বিভিন্ন মূত্ৰজনিত ৰোগ, পেটৰ অসুখ ইত্যাদিৰ ক্ষেত্ৰতো ভেণ্ডিৰ ঔষধি গুণ ইতিমধ্যে প্ৰমাণিত হৈছে।\nআমাৰ ৰাজ্যত যদিও ভেণ্ডিক মূলতঃ এবিধ পাচলি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, তথাপি ইয়াৰ পূৰঠ গুটিসমূহ পানীয় তৈয়াৰ কৰাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। তদুপৰি কুঁহিয়াৰৰ ৰসত ভেণ্ডি গছৰ গা-গছ বা ফল আদি থেতেলি মিহলাই লৈ গুৰ তৈয়াৰ কৰিলে গুৰৰ ৰং যথেষ্ট চাফা হোৱা দেখা যায়। আনহাতে ভেণ্ডিৰ গা-গছসমূহত যথেষ্ট আঁহ থাকে বাবে ইয়াৰ পৰা উৎকৃষ্ট বিধৰ আঁহ আহৰণ কৰিব পাৰি।\nভেণ্ডি খেতিৰ বাবে ওখ, ৰ'দঘাই, পানী জমা নোহোৱা মাটিয়েই উপযুক্ত। মাটিডৰাত যথেষ্ট পৰিমাণে জৈৱিক সাৰ থকাটো বাঞ্ছনীয়।\nপুচা চাৱনী, প্ৰভানী ক্ৰান্তি, আৰ্কা অনামিকা, ৰে'ড ৱাণ্ডাৰ, পঞ্চশিৰা, বিজয়, বিশাল, বিৰ্চা।\nবৈঘাইপ্ৰতি ২৫০০-২৮০০ গ্ৰাম। বাৰিষা কালত কৰা খেতিৰ বাবে ১ কিলোগ্ৰাম। বীজবোৰ এদিন চেঁচা পানীত তিয়াই থৈ পাছত পানীৰ পৰা টুকি এদিন কাপোৰেৰে মেৰিয়াই গাপ দি থ'ব লাগে। বীজবোৰ সামান্য অংকুৰণ হ'লে মাটিত গুঁজি দি বা ১ চেন্টিমিটাৰ*১/২ চেন্টিমিটাৰ ব্যৱধানত(বাৰিষা কৰা খেতিত ১ ১/২ চেন্টিমিটাৰ*১/২ চেন্টিমিটাৰ ব্যৱধানত) শাৰী শাৰীকৈ ছটিয়াব লাগে।\nমটিডৰা শেষবাৰৰ বাবে চহোৱাৰ আগে আগে বিঘাইপ্ৰতি প্ৰায় ১০ কুইন্টল পচনসাৰ, ৬ কিলোগ্ৰাম ইউৰিয়া, ৪০ কিলোগ্ৰাম একক ছুপাৰ ফছফেট সাৰ আৰু ১০ কিলোগ্ৰাম মিউৰিয়েট অৱ পটাছ সাৰ প্ৰয়োগ কৰি ভালদৰে মাটিত মিহলি কৰি ল'ব লাগে। বীজ সিঁচাৰ ৩৫ দিনৰ পৰা ৪০ দিনৰ পাছত যেতিয়া পুলিবোৰ আধা ফুটমান ওখ হয়, বিঘাই প্ৰতি ৬ কিলোগ্ৰাম ইউৰিয়া শাৰীবোৰৰ মাজতে প্ৰয়োগ কৰি মাটিৰে পূৰাই দিব লাগে।\nভেণ্ডি গছৰ পুলিবোৰ লহপহকৈ বাঢ়ি অহাৰ সময়ত প্ৰয়োজন অনুসৰি বন-বাত নিৰাই দিব লাগে। অতি খৰাং বতৰত এবাৰমান জনসিঞ্চনৰ ব্যৱস্থা কৰি পাৰিলে খেতিডৰাৰ পৰা অধিক উৎপাদন আশা কৰিব পাৰি।\nএইবিধ শস্যৰ প্ৰধান অনিষ্টকাৰী কীট হ'ল পুলি কটা পোক আৰু গা-গছ তথা ফল বিন্ধা কৰা পোক। পুলি কটা পোকৰ আক্ৰমণৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবৰ বাবে বিঘাই প্ৰতি ২.৫ কিলোগ্ৰাম মালাথিয়ন ৫% পাউডাৰ ছটিয়াব লাগে। গা-গছ আৰু ফলবিন্ধা কৰা পোকৰ বাবে পুলিবোৰ ৬-৮ ইঞ্চি ডাঙৰ হোৱাৰ পাছত এসপ্তাহৰ ব্যৱধান্ত প্ৰতি ৩ লিটাৰ পানীত ৫ মিলিলিটাৰ(১ চামুচ) মালাথিয়ন ৫০ ই.চি. দৰব মিহলাই ছটিয়াব লাগে।\nপাত হালধীয়া পোক হৈছে এক ভাইৰাছ বা বীষাণুজনিত ৰোগ। এইবিধ ৰোগৰ বাহক হ'ল এবিধ সৰু পখিলাজাতীয় পোক। এই বাহকবিধ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবৰ বাবে ওপৰত উল্লেখ কৰা ধৰণে মালাথিয়ন ৫০ ই.চি. ঔষধৰ স্প্ৰে' কৰি সুফল লাভ কৰিব পাৰি।\nৰঙালাও এবিধ লাওজাতীয় গ্ৰীষ্মকালীন পাচলি। ৰঙালাও খাদ্যপ্ৰাণ A আৰু Cৰ সুলভ উৎস হিচাপে পৰিগণিত। তদুপৰি ৰঙালাওক শৰ্কৰাৰ ভঁৰাল বুলিব পাৰি। ইয়াৰ পূৰঠ ফলসমূহ অতি সহজে সংৰক্ষণ কৰিব পাৰি আৰু এনেদৰে সংৰক্ষিত ৰঙালাও গোটেই ৰাজ্যজুৰি বছৰজুৰি খাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।\nঅসমৰ বিভিন্ন ঠাইত ৰঙালাও গছৰ কুমলীয়া আগসমূহ পাচলি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। এই আগসমূহত যথেষ্ট পৰিমাণে খাদ্যআঁহ থাকে যিবোৰ কোষ্ঠকাঠিন্য নিৰাময়ৰ এক মহৌষধ।\nৰঙালাও খেতিৰ বাবে সাধাৰণতে বালিচহীয়া মাটিয়েই উপযোগী। মাটিডোখৰ ওখ, পানী জমা নোহোৱা হ'ব লাগে। যথেষ্ট পৰিমাণে জৈৱিক সাৰ থকা আতলীয়া মাটিতো এই খেতি কৰিব পাৰি।\nআৰ্কা সূৰ্যমুখী, আৰ্কা চন্দন আৰু স্থানীয় নিৰ্বাচিত জাত্য।\nএবিঘা ৰঙালাওৰ খেতিৰ বাবে ১ কিলোগ্ৰাম বীজৰ প্ৰয়োজন। বছৰৰ দুটা সময়ত গ্ৰীষ্মকালীন আৰু বসন্তকালীন শস্য হিচাপে ৰঙালাওৰ খেতি কৰিব পাৰি। গ্ৰীষ্মকালীন শস্যৰ বাবে জানুৱাৰীৰ পৰা এপ্ৰিল মাহত আৰু শীতকালীন শস্যৰ বাবে ছেপ্টেম্বৰ-অক্টোবৰ মাহত বীজ সিঁচা হয়।\nবীজবোৰ মূল পথাৰত শাৰী শাৰীকৈ কৰি লোৱা ঢাপত সিঁচিলে গ্ৰীষ্মকালত অধিক বৰষুণৰ বাবে গছৰ গুৰিত পানী জমা হোৱা সমস্যাৰ পৰা সহজে হাত সাৰিব পাৰি। গ্ৰীষ্মকালীন তথা বসন্তকালীন খেতিৰ বাবে এনে শাৰীবোৰ ২.৫-৩ মিটাৰ দূৰত্বত কৰি লোৱা আৱশ্যক। গ্ৰীষ্মকালীন খেতিত প্ৰতিটো শাৰীত ০.৯-১ মিটাৰ ব্যৱধানত আৰু বসন্তকালীন খেতিত ১ মিটাৰ ব্যৱধানত প্ৰতিটো শাৰীত ৰোপণ কৰা উচিত।\nমাটিডোখৰত শেষৰবাৰ হাল বোৱাৰ আগেয়ে বিঘাই প্ৰতি প্ৰায় ২০ কুইন্টল পচনসাৰ, ২০ কিলোগ্ৰাম ইউৰিয়া, ৭০ কিলোগ্ৰাম একক ছুপাৰ ফছফেট আৰু ১৫ কিলোগ্ৰাম মিউৰিয়েট অৱ পটাছ সাৰ প্ৰয়োগ কৰি ভালদৰে হাল বাই মাটিৰ লগত মিহলাই ল'ব লাগে। এনেদৰে সাৰ প্ৰয়োগ কৰাৰ এসপ্তাহৰ পাছতহে বীজ সিঁচিব লাগে।\nৰঙালাওৰ পুলিবোৰ লহপহকৈ বাঢ়ি অহাৰ সময়ত প্ৰয়োজন অনুসৰি বন-বাত নিৰাই দিয়া উচিত। খৰালি কালত ৰঙালাও গছ মাটিত বগাবলৈ সুবিধা কৰি দিব লাগে। ইয়াৰ বিপৰীতে গছবোৰৰৰ বাবে বাঁহ, জেং, গছৰ ডাল ইত্যাদিৰ ব্যৱস্থা কৰি দিয়া উচিত।\nৰঙালাওৰ একেজোপা গছতে বেলেগ বেলেগ অংশত পুং আৰু স্ত্ৰী পুষ্পৰ জন্ম হয়। স্ত্ৰী পুষ্পসমূহ পৰাগযোগৰ পাছত ফললৈ ৰূপান্তৰিত হয় বাবে অধিক স্ত্ৰী পুষ্প থকা গছৰ পৰা অধিক উৎপাদন আশা কৰিব পাৰি। ৰঙালাওৰ দুপতীয়া বা চাৰিপতীয়া পুলিসমূহত ১০০ পি.পি.এম. শক্তিৰ নেফথেলিক এচেটিক এচিড স্প্ৰে' কৰিলে পাছলৈ গছবোৰত অধিক স্ত্ৰী ফুলৰ সৃষ্টি হয়।\nৰঙালাওৰ প্ৰধান অনিষ্টকাৰী পোক হ'ল বৰল পোক। এইবিধ কীটে ৰঙালাওৰ কুমলীয়া ফলবোৰত আৰু কণী ফুটি ওলোৱা পলুবোৰে ফলবোৰ ভিতৰ ফালৰ পৰা খাই শেষত লাওবোৰ গেলাই পেলায়। খেতিডৰাত বৰল পোক দেখা দিয়া মাত্ৰকে মালাথিয়ন ৫০ ই.চি. নামৰ দৰব এই চাহ চামুচ আৰু ৫০ গ্ৰাম গুৰ প্ৰতি পাঁচ লিটাৰ পানীত ভালদৰে মিহলাই কুমলীয়া ফলবোৰত ছটিয়াব লাগে। একেদৰে দৰৱ স্প্ৰে' কৰাৰ পাছত কমপক্ষেও দুসপ্তাহলৈ ফলবোৰ ছিঙিব নালাগে। কেতিয়াবা আকৌ ৰঙালাওৰ পাতৰ দুয়োফালে বগা, কপাহৰ দৰে এবিধ ভেঁকুৰে আক্ৰমণ কৰা দেখা যায়। এনে হ'লে আক্ৰান্ত গছবোৰত বেভিষ্টিন ঔষধ প্ৰতিলিটাৰ পানীত ১ মিলিলিটাৰ হিচাপত স্প্ৰে' কৰি সুফল পাব পাৰি।\nগ্ৰীষ্মকালীন লতাজাতীয় পাচলিৰ ভিতৰত লেচেৰা মাহ অন্যতম। লেচেৰা মাহ যথেষ্ট পৰিমাণৰ প্ৰ'টিন আৰু শ্বেতসাৰৰ উৎস। এই লেচেৰা মাহৰ দীঘল কোমল চিৰাবোৰ সেউজীয়া পাচলি হিচাপে ৰান্ধি খোৱা হয়।\nলেচেৰা মাহৰ খেতিৰ বাবে ওখ, পানী জমা নোহোৱা পলসুৱা আৰু জৈৱিক পদাৰ্থৰে পুষ্ট মটিয়েই উপযুক্ত।\nএই খেতিৰ উন্নত সঁচবোৰ হৈছে পুচা বৰছাতি, আমেৰিকান গ্ৰীণ লং, হোৱাইট লং ইত্যাদি।\nএবিঘা লেচেৰা মাহৰ খেতিৰ বাবে ২.৫-৩.০ কিলোগ্ৰাম বীজৰ প্ৰয়োজন।\nদুই-তিনবাৰ চহ কৰা মাটিত দুফুট ব্যৱধানত আৰু ১ ১/২ ফুট বহল একোটা ওখ ভেটি তৈয়াৰ কৰিব লাগে। প্ৰতিটো ভেটিত একোটাকৈ বীজ সিঁচিত লাগে। বীজবোৰ সিঁচাৰ আগতে পানীত তিওৱাৰ প্ৰয়োজন নাই।\nফাগুন-চ'ত মাহৰ পৰা জেঠ মাহলৈকে লেচেৰা মাহৰ বীজ সিঁচিব লাগে যদিও আহাৰ-শাওণ মাহলৈকে এই বীজ সিঁচিব পাৰি।\nএবিঘা লেচেৰা মাহৰ খেতিৰ বাবে ১২ কুইন্টল পচনসাৰ, ৪ কিলোগ্ৰাম ইউৰিয়া, ২৫-৩০ কিলোগ্ৰাম একক ছুপাৰ ফছফেট আৰু ২-৩ কিলোগ্ৰাম মিউৰিয়েট অৱ পটাছ সাৰৰ প্ৰয়োজন। সাৰ প্ৰয়োগৰ এসপ্তাহৰ পাছতহে বীজ সিঁচিব লাগে।\nলেচেৰা মাহৰ খেতিডৰাত বন-বাত নিৰাই থকা উচিত। বীজ সিঁচাৰ ২০-২৫ দিনৰ পাছতে পুলিৰ গুৰিৰ পৰা বন-বাতবোৰ আঁতৰাই দিয়াৰ লগতে প্ৰতিজোপা গছৰ গুৰিত ৮-১০ ফুট দীঘল একোডাল কামী পুতি দিলে গছজোপাই বগাবলৈ সুবিধা পায়।\nলেচেৰা মাহৰ খেতিত মোৱা পোক আৰু বিছাই আক্ৰমণ কৰিলে প্ৰতিকাৰৰ বাবে মালাথিয়ন ৫০ ই.চি. দৰৱ ১ মিলিলিটাৰ ১ লিটাৰ হিচাপত মিহলাই স্প্ৰে' কৰিব লাগে।\nছেঁই ধৰা অৱস্থাত লেচেৰা মাহত এবিধ পলুজাতীয় পোকে ছেঁইবিলাক কুটি খাই নষ্ট কৰে। ইয়াৰ প্ৰতিকাৰৰ বাবে এণ্ডচালফান ঔষধ ১ মিলিলিটাৰ ১ লিটাৰ পানীত মিহলাই ছটিয়াব লাগে।\nলেচেৰা মাহৰ গছত ফুল ফুলাৰ আগতে গা-গছডাল ক'লা পৰি যোৱাৰ দৰে হ্য আৰু গছজোপা মৰিবলৈ ধৰে। এই ভেঁকুৰজাতীয় ৰোগ বীজৰ পৰা সংক্ৰমিত হয় আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে প্ৰতিকিলো বীজ তিনি গ্ৰাম কেপটান বা থিৰাম ঔষধেৰে শোষন কৰি ল'ব লাগে।\nগ্ৰীষ্মকালীন শাক-পাচলিৰ ভিতৰত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পাচলি হৈ তিতাকেৰেলা। এইবিধ পাচলিৰ কেঁচা ফলবোৰ ভাজি খোৱা হয় আৰু ই বহুতো ঔষধি গুণেৰে সমৃদ্ধ। তিতাকেৰেলাই পেটত হোৱা পেলু-কৃমি আৰু বাতবিষ নিৰাময়ৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।\nতিতাকেৰেলা খেতিৰ বাবে পানী জমা নোহোৱা পলসুৱা বালিয়া মাটিয়েই উপযুক্ত। ধানখেতি কৰা বাম চানেকীয়া মাটিতো আগতীয়া সঁচৰ তিতাকেৰেলা খেতি কৰিব পৰা যায়।\nতিতাকেৰেলা সাধাৰণতে দুটা ঋতুত কৰা হয়- বসন্ত আৰু গ্ৰীষ্ম। বসন্ত ঋতুত খেতি সঁচবোৰ হৈছে- আৰলিয়েষ্ট অৱ অল, লং গ্ৰীণ, এক্সট্ৰা লং আৰু পুচা ডো মৌচুমী। গ্ৰীষ্ম ঋতুত কৰা তিতাকেৰেলাৰ সঁচবোৰ হৈছে মনছুন মনাৰ্ক, লং গ্ৰীণ মনছুন আৰু কোইম্বাটোৰ লং।\nএবিঘা তিতাকেৰেলা খেতিৰ বাবে ৬০০-৮০০ গ্ৰাম বীজৰ আৱশ্যক হয়।\nমাটিত বগোৱা আগতীয়া তিতাকেৰেলা সঁচৰ বীজ ৫ ফুট আঁতৰে আঁতৰে শাৰী শাৰীকৈ আৰু প্ৰতিটো শাৰীত ২-৩ ফুট ব্যৱধানত সিঁচিব লাগে। বসন্তকালত আৰু বাৰিষা কালত কৰা খেতিৰ বাবে বীজ সিঁচিবলগীয়া দুটা শাৰীৰ মাজৰ দূৰত্ব ৫-৮ ফুট। প্ৰতিটো শাৰীত ২-৪ ফুট ব্যৱধানত বীজ সিঁচিব লাগে। বীজ সিঁচিবলগীয়া মাটিডোখৰ এবাৰ ভালকৈ হাল-কোৰ মাৰি নিৰ্দিষ্ট দূৰত্বত এফুট ওখকৈ দুফুট দীঘল আৰু দুফুট বহল সৰু সৰু ভেটি তৈয়াৰ কৰি ল'ব লাগে। বীজ সিঁচাৰ আগতে এৰাতি বীজবোৰ পানীত তিয়াই থৈ পিছদিনা পুৱা আপোৰত গাপ দি সিঁচিলে ভাল ফল পোৱা যায়।\nপ্ৰতিটো ভেটি তৈয়াৰ কৰা সময়ত ৫০ গ্ৰাম ইউৰিয়া, ৪০ গ্ৰাম একক ছুপাৰ কফছফেট আৰু ৮০ গ্ৰাম মিউৰিয়েট অৱ পটাছ সাৰ প্ৰচুৰ পৰিমাণৰ পচনসাৰৰ লগত প্ৰয়োগ কৰিব লাগে। ভেটি নকৰাকৈ খেতি কৰাৰ ক্ষেত্ৰত বিঘাই প্ৰতি ৬ কিলোগ্ৰাম ইউৰিয়া, ২৫ কিলোগ্ৰাম একক ছুপাৰ ফছফেট আৰু ৭ কিলোগ্ৰাম মিউৰিয়েট অৱ পটাছ সাৰ প্ৰয়োগ কৰিব লাগে। গছ ফুলিবলৈ ধৰিলে ৬ কিলোগ্ৰাম ইউৰিয়া সাৰ পচা গোবৰৰ লগত মিহলাই বিঘাই প্ৰতি প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।\nতিতাকেৰেলা খেতি কৰা মাটিডৰাৰ পৰা অলাগতিয়াল বন-বাতবোৰ আঁতৰাই ৰাখিব লাগে। বাৰিষা কালত কেৰেলাতলীত যাতে পানী জমা হ'ব নোৱাৰে তাৰ বাবে ভেটিবোৰৰ মাজে মাজে একোটা সৰু নলাৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে।\nভাতকেৰেলা গ্ৰীষ্মকালত অসমত পোৱা এক উল্লেখযোগ্য পাচলি। ভাতকেৰেলাৰ ফল গ্ৰীষ্মকালৰ পৰাই লাগিবলৈ আৰম্ভ কৰে যদিও বাৰিষাকাল অৰ্থাৎ শাওন-ভাদ মাহলৈকে ফল লাগি থাকে। ই এবিধ পুষ্টিকৰ আৰু উৎকৃষ্ট পাচলি। ৰোগীৰ বাবেও ইয়াক এবিধ ভাল পাচলি বুলি গণ্য কৰা হয়।\nনিৰ্বাচিত অধিক উৎপাদনক্ষম থলুৱা জাতবোৰেই ভাতকেৰেলা খেতিৰ বাবে উত্তম।\nপানী জমা নোহোৱা বালিয়া মাটি নিৰ্বাচন কৰিলে ভাতকেৰেলাৰ খেতি ভাল হয়। মাটিডৰাত যথেষ্ট পৰিমাণে জৈৱিক পদাৰ্থ থাকিলে ভাল।\nমাটিডৰা দ'কৈ কেইবাবাৰো হাল বা কোৰ মাৰি মৈয়াই সমান কৰি ল'ব লাগে। শেষৰবাৰ হাল মাৰোঁতে বিঘাই প্ৰতি ৩ কিলোগ্ৰাম মালাথিয়ন ৫% মাটিৰ লগত মিহলাই দিলে উঁই তথা গুৰিকটা পোকৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পাব পাৰি।\nভাতকেৰেলাৰ বংশ বিস্তাৰ অংগজ প্ৰজননৰ দ্বাৰা হয়। মাটিৰ তলত থকা গছৰ মঙহাল আলুকেই ভাতকেৰেলা খেতিৰ ৰোপণ সামগ্ৰী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সেয়েহে অধিক উৎপাদনক্ষম ভাতকেৰেলাৰ স্ত্ৰী পুষ্পী গছৰ মঙহাল আলুবোৰ গছৰ শস্যকাল শেষ খোৱাৰ সময়তে বাছনি কৰি থ'ব লাগে।\nভাতকেৰেলাৰ আলু পথাৰত দিয়াৰ উপযুক্ত সময় হ'ল ফেব্ৰুৱাৰী-মাৰ্চ মাহ অৰ্থাৎ ফাগুন-চ'ত মাহ।\nপথাৰত ১ মিটাৰ ব্যৱধানত ৩০ চেন্টিমিটাৰ দ'কৈ নলা বনাই ল'ব লাগে। প্ৰতিটো নলা পচনসাৰ বা গোবৰ সাৰ সৰহকৈ মাটিৰ লগত মিহলাই পূৰাব লাগে। নিৰ্বাচিত মঙহাল আলুবোৰ(৮০-১০০ গ্ৰাম ওজনৰ) ১ মিটাৰ ব্যৱধানত আগতে বনাই লোৱা নলাত ৮-১০ চেন্টিমিটাৰ গভীৰতাত ৰোপণ কৰিব লাগে।\nএবিঘা ভাতকেৰেলা খেতিৰ বাবে ৩ টনমান পচনসাৰ, ১৪.৫ কিলোগ্ৰাম ইউৰিয়া, ৩৩ কিলোগ্ৰাম একক ছুপাৰ আৰু ১১ কিলোগ্ৰাম মিউৰিয়েট অৱ পটাছ সাৰৰ প্ৰয়োজন হয়। আধাভাগ ইউৰিয়া নিলগাই ৰাখি বাকী গোটেইখিনি সাৰ গছ বগাব পৰা হওঁতেই নলাত প্ৰয়োগ কৰিব লাগে। ৰৈ যোৱা ইউৰিয়াখিনি প্ৰথম সাৰ প্ৰয়োগৰ এমাহৰ পাছত গোবৰৰ লগত মিহলাই গছৰ গুৰিয়ে গুৰিয়ে প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।\nমাটিৰ উপৰিভাগত পোখা ওলোৱাৰ ১৫ দিনৰ ভিতৰত বাঁহৰ জেং পুতি বা চাং পাতি ভাতকেৰেলাৰ গছবোৰ বগাবলৈ দিব লাগে। ইয়াৰ এমাহৰ পাছত গছৰ গুৰিৰ পৰা বন-বাতবোৰ আঁতৰাই দিব লাগে। প্ৰয়োজনসাপেক্ষে পানী যোগান ধৰিব লাগে। আগলতাবোৰ হাউলি অহা দেখিলে চাঙলৈ বা জেঙৰ মাজলৈ ঘূৰাই দিব লাগে।\nফলবিন্ধা, মোৱা, এপিলেকনা আদি পোকৰ আক্ৰমণ দেখিলে মালাথিয়ন ৫০ ই.চি. দৰব ২ মিলিলিটাৰ ১ লিটাৰ পানীত মিহলাই স্প্ৰে' কৰিলে সুফল পোৱা যায়। মাইট পোকৰ আক্ৰমণ হ'লে কেৰাথেন ১ গ্ৰাম ১ লিটাৰ পানীত মিহলাই স্প্ৰে' কৰিব লাগে।\nগছত ৰাসায়নিক ঔষধ প্ৰয়োগ কৰিলে ৭/৮ দিনলৈ গছৰ পৰা ফল ছিঙিব নালাগে। পৰাপক্ষত দৰব প্ৰয়োগ কৰাৰ আগতে ছিঙিবলগীয়া ফলবোৰ গছৰ পৰা ছিঙি আনিব লাগে।\nশীতকালত হোৱা বিভিন্ন পাচলিৰ ভিতৰত গাজৰ এবিধ অতি জনপ্ৰিয় আৰু গুণসম্পন্ন পাচলি। কেঁচাই চালাড বনাই খোৱাৰ উপৰি নানা ব্যঞ্জন ৰান্ধিও ইয়াক খাব পাৰি। গাজৰৰ ৰসত যথেষ্ট পৰিমাণৰ কেৰোটিন থাকে বাবে খাদ্যপ্ৰাণ 'ক'ৰ পুষ্টিহীনতাত ভোগা লোকক এই ৰস খাবলৈ দিয়া হয়। গাজৰৰ পৰা বনোৱা হালোৱা এবিধ অতি জনপ্ৰিয় খাদ্য।\nপ্ৰতি ১০০ গ্ৰাম গাজৰত থকা পুষ্টিগুণ এনেধৰণৰ-\n৪২ কিলো কেল'ৰি\n১১০০০ আই ইউ\nঅসমৰ মাটি আৰু জলবায়ুৰ বাবে অনুমোদিত জাতসমূহ হ'ল- নানটেজ, পুচা কেশৰ আৰু চানটেনয়।\nপানী জমা নোহোৱা জৈৱিক সাৰ থকা বালিয়া-পলসুৱা মাটি গাজৰ খেতিৰ বাবে উপযোগী। বিঘাই প্ৰতি ৩ কুইন্টল চূণ মিহলাই মাটিৰ অম্লতা গুণ কমাই ল'লে গাজৰ খেতিৰ পৰা ভাল ফল লাভ কৰিব পাৰি।\nমাটিডৰা ভালদৰে হাল বাই মৈয়াই মিহি কৰি গোবৰ বা পচনসাৰ মিহলি কৰি ল'ব লাগে।\nএবিঘা মাটিৰ বাবে ৭০০-৯০০ গ্ৰাম বীজৰ প্ৰয়োজন হয়।\nবীজ সিঁচাৰ সময় তথা বীজ শোধনঃ\nঅক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত গাজৰৰ বীজ সিঁচিব লাগে। সিঁচাৰ আগতে বীজখিনি ভালদৰে মোহাৰি পানীত প্ৰায় ২৪ ঘন্টা তিয়াই থ'ব লাগে। বীজখিনি পানীৰ পৰা টুকি ছাঁত শুকুৱাই প্ৰতি কিলোগ্ৰাম বীজ ৩ গ্ৰাম কেপটাফ ঔষধত মিহলাই লৈহে পথাৰত সিঁচিলে ভাল ফল পোৱা যায়।\nবীজ সিঁচা প্ৰণালীঃ\nগাজৰৰ বীজ ১.৫ চেন্টিমিটাৰ দ'কৈ বনাই লোৱা শাৰীত সিঁচিব লাগে। এটা শাৰীৰ পৰা আনটোলৈ ৩০ চেন্টিমিটাৰ ব্যৱধান ৰাখিব লাগে। গজালি ওলোৱাৰ ১০-১৫ দিন মানৰ পাছত প্ৰতিশাৰীতে ১০ চেন্টিমিটাৰ আঁতৰে আঁতৰে এটাকৈ পুলি ৰাখি বাকীবোৰ উঠাই পেলালে ভাল উৎপাদন পাব পাৰি।\nশেষৰবাৰ হাল বাওঁতে মাটিডৰাত যথেষ্ট পৰিমাণে গোবৰ বা পচনসাৰ(বিঘাই প্ৰতি ১ টন) মিহলোৱাৰ উপৰি বিঘাই প্ৰতি ৮.৫ কিলোগ্ৰাম ইউৰিয়া, ২৫ কিলোগ্ৰাম একক ছুপাৰ ফছফেট আৰু ২৭ কিলোগ্ৰাম মিউৰিয়েত অৱ পটাছ সাৰ মিহলাব লাগে। বীজ সিঁচাৰ এমাহৰ পাছত আকৌ বিঘাই প্ৰতি ৮.৫ কিলোগ্ৰাম ইউৰিয়া শাৰীবোৰৰ মাজত প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।\nপ্ৰয়োজন অনুসাৰে গাজৰৰ পথাৰত পানী যোগান ধৰিলেহে ভাল উৎপাদন আশা কৰিব পাৰি। বীজ সিঁচাৰ ২০ দিন আৰু ৪০ দিনৰ পাছত দুবাৰ অলাগতিয়াল বন-বাতবোৰ পথাৰৰ পৰা আঁতৰাই দিব লাগে।\nমালাথিয়ন ৫০ ই.চি. দৰবৰ ১০ মিলিলিটাৰ আৰু মেনকোজেৱ ৭৫ ডব্লিউ পি ২৫ গ্ৰাম ১০ লিটাৰ পানীত মিহলাই স্প্ৰে' কৰিলে গাজৰৰ গুৰি কটা পোক পাত পচা বেজাৰৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পাব পাৰি। শস্য কৃমিৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ বিঘাই প্ৰতি ৪০-৫০ কেজি খলিহৈ মাটিত প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।\nশীতকালৰ পাচলি হিচাপে মূলা অতি জনপ্ৰিয়। কুমলীয়া অৱস্থাত ইয়াৰ পাত ঢেৰুৱা শাক হিচাপে অতি বহুলভাৱে প্ৰচলিত। কুমলীয়া মূলা কেঁচাই চোবাই খাব পাৰি আৰু চালাডতো ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। ৰঙা, বগা, বেঙুনীয়া, গুলপীয়া আদি নানা ৰঙৰ মূলা পোৱা যায়। মূলাৰ পুষ্টিগত মানো যথেষ্ট উন্নত। মূল্যত(১০০ গ্ৰামত) থকা বিভিন্ন পুষ্টিমান তলত দিয়া হ'ল-\n১৫ কিলো কেল'ৰি\n০.৬৮ আই ইউ\nপানী জমা নোহোৱা বালিচহীয়া মাটি মূলা খেতিৰ বাবে উপযুক্ত।\nআগতীয়া জাতঃ কপুচা দেশী, পুচা চেতলী, পুচা হিমানী।\nপলমকৈ কৰা জাতঃ জাপানীজ হোৱাইট, জৌনপুৰী, ব'ম্বে ৰেড।\nমাটিডৰা ভালদৰে চহাই, মৈচ দি সমান কৰিব লাগে। মাটিডৰাত পৰ্যাপ্ত পৰিমাণে পচনসাৰ দিব পাৰিলে ভাল।\nবিঘাই প্ৰতি ৮০০ গ্ৰামৰ পৰা ১৫০০ গ্ৰাম বীজ লাগে।\nআগতীয়া জাতঃ আগষ্ট-ছেপ্টেম্বৰ।\nপলমকৈ কৰা জাতঃ অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ।\nবীজ শোধন কৰিবলৈ প্ৰতিকিলোগ্ৰাম বীজৰ বাবে কেপটান ৫০ ডব্লিউ পি ঔষধ ৩ গ্ৰাম ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে।\nবীজ দিয়াৰ ব্যৱধানঃ\nঢাপত বীজ সিঁচিলে ৪৫ চেন্টিমিটাৰ দূৰত্বত আৰু সমান মাটিত কৰিলে ২০ চেন্টিমিটাৰ দূৰত্বত শাৰী বনাই বীজ সিঁচিব লাগে। বীজ অংকুৰিত হোৱাৰ ১০-১৫ দিনৰ পাছত শাৰীয়ে প্ৰতি পুলিবোৰ ১০ চেন্টিমিটাৰ দূৰত্বত পাতলাই দিব লাগে।\nবিঘাই প্ৰতি ৩ টন পচনসাৰ ১৪.৫ কিলোগ্ৰাম ইউৰিয়া, ২৫ একক ছুপাৰ ফছফেট আৰু ২২ কিলোগ্ৰাম মিউৰিয়েট অৱ পটাছ সাৰ প্ৰয়োগ কৰিব লাগে। ইউৰিয়া সাৰৰ আধাভাগ আৰু বাকী গোটেইখিনি সাৰ শেষৰপৰা হাল বাওঁতে প্ৰয়োগ কৰি আন আধা ভাগ ইউৰিয়া বীজ সিঁচাৰ ৩০ দিনৰ পাছত পথাৰত প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।\nপ্ৰয়োজন অনুসৰি সপ্তাহত এবাৰকৈ পানী যোগানৰ ব্যৱস্থা কৰিলে ভাল উৎপাদন আশা কৰিব পাৰি। গজালি ওলোৱাৰ ২০ দিনৰ পাছত বন-বাত ভালদৰে আঁতৰাই দিব লাগে।\nমোৱা পোকৰ আক্ৰমণ দেখা দিলে মালাথিয়ন ৫০ ই.চি. ঔষধ ২ মিলিলিটাৰ এক লিটাৰ পানীত মিহলাই স্প্ৰে' কৰিব লাগে।\nঅসমীয়া জনজীৱনত শাকৰ বহুল ব্যৱহাৰ দেখা যায়। পালেং হ'ল লেবিধ উৎকৃষ্ট আৰু পুষ্টিকৰ শাক। ইয়াক কেঁচাই আৰু ৰান্ধি- এই দুধৰণে খোৱা হয়। পালেং শাকত যথেষ্ট পৰিমাণে 'এন্টি-অক্সিডেন্ট' থাকে বাবে ইয়াৰ সমাদৰ বৰ্তমান আগতকৈ বহু বৃদ্ধি পাইছে। কেঁচা পালেং শাকত(১০০ গ্ৰাম) থকা বিভিন্ন পুষ্টিমান তলত দিয়া হ'ল-\n২৩ কিলো কেল'ৰি\n৯৪০০ আই ইউ\nলুটেইন আৰু জিয়া\nপালেং শাকৰ বাবে ওখ ৰ'দঘাই সাৰুৱা বালিচহীয়া মাটিৰ প্ৰয়োজন।\nজ'বনাৰ গ্ৰীণ, অল গ্ৰীণ, এছ-২৩ আৰু পুচা জ্যোতি।\nমাটিডৰা ভালদৰে চহাই পৰ্যাপ্ত পৰিমাণৰ পচনসাৰ প্ৰয়োগ কৰিব পাৰিলে ভাল।\nবিঘাই প্ৰতি ২.৫-৩ কিলোগ্ৰাম বীজৰ প্ৰয়োজন হয়।\nছেপ্টেম্বৰ মাহৰ দ্বিতীয় সপ্তাহৰ পৰা ডিচেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত পালেং শাকৰ বীজ সিঁচিব পাৰি। পলিহাউছ বা সেউজগৃহৰ সুবিধা থাকিলে জুন-জুলাই মাহত পালেং শাকৰ বীজ সিঁচি আগতীয়া লফচল আৰু লগতে অধিক উপাৰ্জন পাব পাৰি।\nবীজ শোধন কৰিবলৈ প্ৰতি কিলোগ্ৰাম বীজৰ বাবে কেপটান ৫০ ডব্লিউ পি ঔষধ ৩ গ্ৰাম ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে।\nবীজবোৰ ২০ চেন্টিমিটাৰ দূৰত্বত শাৰী বনাই সিঁচিব লাগে। বীজখিনি অংকুৰিত হোৱাৰ ১০-১২ দিনৰ পাছত শাৰীয়ে প্ৰতি পুলিবোৰ ৫-৭ চেন্টিমিটাৰ দূৰত্বত পাতলাই দিব লাগে।\nবিঘাই প্ৰতি ৩ টন পচনসাৰ, ২৩ কিলোগ্ৰাম ইউৰিয়া লাৰু ৫০ কিলোগ্ৰাম একক ছুপাৰ ফছফেট সাৰৰ প্ৰয়োজন হয়। বীজ সিঁচাৰ আগতেই শেষৰবাৰ হাল বোৱাৰ সময়ত সমুদায় সাৰখিনি প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।\nবীজ সিঁচাৰ ঠিক পাছতেই পাতলীয়াকৈ পানী যোগান ধৰিলে সোনকালে গজালি ওলায়। পুলি গজি উঠাৰ পাছত প্ৰয়োজন অনুসৰি ১০-১২ দিনৰ ব্যৱধানত পানী যোগান ধৰিব লাগে। বীজ সিঁচাৰ ২০ দিন মানৰ পাছত এবাৰ বন-বাতবোৰ আঁতৰাই দিব লাগে।\nলেখকঃ ড° ৰণজিৎ শৰ্মা, ৰূপজ্যোতি বড়া, ভাস্কৰজ্যোতি শৰ্মা।
