অসমীয়া ভাষা আন্দোলন অসমত অসমীয়া ভাষাক চৰকাৰী ভাষা আৰু শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানৰ শিক্ষণৰ মাধ্যম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সময়ে সময়ে সংঘটিত হোৱা সামাজিক তথা ৰাজনৈতিক আন্দোলন। অসমীয়া ভাষাক চৰকাৰী ভাষা হিচাপে কাৰ্যালয় সমূহত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সংঘৰ্ষৰ সূচনা ১৯ শতিকাতে আৰম্ভ হৈছিল। ১৮২৬ চনৰ ইয়াণ্ডাবু সন্ধিৰ পিছত অসম ব্ৰিটিছ অধীনলৈ যোৱাৰ পিছত প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে বহুতো বঙালীভাষী লোক অসমলৈ আনিছিল। তেওঁলোকৰ প্ৰৰোচনাতে অসমৰ কাৰ্যালয় আৰু ন্যায়ালয় সমূহত বঙালী ভাষা চৰকাৰী ভাষা হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। কিন্তু অসমৰ ৰাইজ আৰু আমেৰিকান বাপিষ্ট মিছনেৰী সকলৰ প্ৰচেষ্টাত অসমত পুনৰায় অসমীয়া ভাষা প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল।
১৮৮৮ চনত কলিকতাত অধ্যয়নৰত কেইগৰাকীমান মুষ্টিমেয় অসমীয়া ছাত্ৰয়ে অসমীয়াৰে ভাষাৰ উন্নয়নৰ বাবে অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধনী সভা গঠন কৰে।[14] তেওঁলোকৰ প্ৰচেষ্টাৰ ফলশ্ৰুতিত জোনাকী আলোচনী প্ৰকাশিত হয় আৰু অসমীয়া সাহিত্যত 'জোনাকী যুগ'ৰ সূচনা হয়।
১৯০৩-০৫ চনত বংগ ভংগৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। ভাইছৰয় লৰ্ড কাৰ্জনৰ বংগক বিভাজিত কৰি পশ্চিমে হিন্দু অধ্যুষিত অঞ্চল আৰু পূবে মুছলমান অধ্যুষিত অঞ্চলত ভাগ কৰা সিদ্ধান্তৰ বাবে দুয়োপক্ষৰ পৰা তীব্ৰ বিৰোধিতাৰ সন্মুখীন হৈছিল। এই সিদ্ধান্ত মৰ্মে অসম প্ৰদেশক মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ থকা পূৰ্ব বংগৰ লগত সংযোগ কৰা বাবে অসমীয়া লোকসকলেও ইয়াৰ বিৰোধিতা কৰিছিল।[15] এই সিদ্ধান্ত ১৯১২ চনত উঠাই লোৱা হয় আৰু অসমক পূৰ্বৰ চীফ কমিছনাৰ প্ৰভিন্সৰ ঘূৰাই দিয়া হয়।
