শংকৰদেৱৰ সমাজ-সংস্কাৰ আন্দোলন আৰু ইয়াৰ বিভিন্ন দিশঃ এক সংক্ষিপ্ত আলোকপাত - মৃদুল মৰাণ - সাহিত্য ডট অৰ্গ\nশংকৰদেৱ আছিল বহুমুখী প্ৰতিভাৰ অধিকাৰী। শংকৰদেৱক কেৱল ধৰ্ম প্ৰচাৰকৰূপে গণ্য কৰিলে তেওঁৰ প্ৰতিভাৰ প্ৰকৃত মূল্যায়ন কেতিয়াও সম্পূৰ্ণ নহয়। এখন ৰুগ্ন আৰু ভগ্ন সমাজত জ্ঞানৰ পোহৰ সিঁচিবলৈ তেওঁ অশেষ কষ্ট স্বীকাৰ কৰিছিল। অসমৰ সমাজ জীৱনলৈ শংকৰদেৱে আগবঢ়োৱা অৱদানৰ কোনো তুলনা নাই। তেওঁ ধৰ্মৰ নামত চলি থকা নানা অমানৱীয় আৰু অযুক্তিকৰ আচাৰ-আচৰণ নিৰ্মূল কৰিবলৈ যত্ন কৰিছিল। বলি-বিধান, জাতিভেদ প্ৰথা, অন্ধবিশ্বাস আদিৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। শংকৰদেৱৰ সপোনৰ সমাজখন আছিল এখন আদৰ্শ সমাজ। সেইখন সমাজত আছিল সমতা আৰু মানৱতা, গণতান্ত্ৰিক প্ৰমূল্যবোধ। অসমীয়া মানুহৰ খাদ্য, সাজ-পাৰ, আচৰণ, মানসিকতা আদিৰ সংশোধন কৰি তেওঁ অসমীয়া সমাজখন সুস্থ কৰিব বিচাৰিছিল। তেওঁ সমাজৰ প্ৰতিটো সৰু-বৰ দিশৰ প্ৰতি চকু দিছিল, কাৰণ সমাজৰ মাত্ৰ দুটামান দিশৰ সংশোধন কৰি কেতিয়াও এখন সুস্থ সমাজ আশা কৰিব নোৱাৰি। নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ সমান্তৰালভাৱে অসমীয়া সমাজখনৰ সংস্কাৰ সাধন কৰা শংকৰদেৱৰ এটা প্ৰধান উদ্দেশ্য আছিল।\nশংকৰদেৱৰ সমাজ-সংস্কাৰ আন্দোলনৰ পটভূমিঃ\nশংকৰদেৱৰ সময়ছোৱাত অসমৰ সমাজ ব্যৱস্থা ঘূণে ধৰা আছিল। "সামাজিক কুৰীতি, অনাচাৰ, ধৰ্মৰ নামত চলা ব্যভিচাৰ আৰু অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায়ৰ অন্ধ-বিশ্বাস আধাৰিত আচাৰ-আচৰণ, জীৱন ধাৰণৰ অস্বাস্থ্যকৰ ব্যৱস্থা, স্বাস্থ্যকৰ জীৱন যাপনৰ বিষয়ে অজ্ঞতা আদিয়ে নিশ্চয়কৈ শংকৰদেৱক ব্যথিত আৰু চিন্তিত কৰিছিল। " (কৰবী ডেকা হাজৰিকাঃ মাধৱদেৱঃ সাহিত্য, কলা আৰু দৰ্শন, পৃঃ ৮)\nশংকৰদেৱৰ সময়ছোৱাত অসমৰ ৰাজিনৈতিক ব্যৱস্থাও বহু পৰিমাণে অশান্ত আছিল। সঘনাই হৈ থকা যুদ্ধ-কাজিয়াই পৰিৱেশ অশান্ত কৰি ৰাখিছিল। শংকৰদেৱে জীৱনকালত ৰজাঘৰৰ পৰা বহু পৰিমাণে হাৰাশাস্তি ভোগ কৰিবলগীয়া হৈছিল। ৰাজনৈতিক অশান্তি দূৰ কৰি সামাজিক ঐক্য স্থাপনৰ বাবে তেওঁ যত্ন কৰিছিল।\nতান্ত্ৰিক বৌদ্ধ ধৰ্ম আৰু শাক্ত ধৰ্মই অসমত এক জটিল ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল। দেৱী উপাসনাৰ বাবে নৰবলিৰ দৰে ক্ৰিয়া-কাণ্ডও সংঘটিত হৈছিল। নানা ধৰ্মমত সৃষ্টি হোৱাৰ ফলত সমাজত এক বিভ্ৰান্তিকৰ অৱস্থাৰ উদ্ভৱ হৈছিল। প্ৰধানকৈ ব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মই সমাজ জীৱনত শ্ৰেণী-বৈষম্য বৃদ্ধি কৰিছিল। "ভোগী শ্ৰেণীটোৰ উৎপত্তি আছিল সমাজত অৰাজকতা সৃষ্টিৰ অন্যতম কাৰণ। ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইত চূড়ান্ত অৱনতি লাভ কৰা দেৱদাসী প্ৰথাই অসমৰ কোনো কোনো মন্দিৰত দেৱদাসী নটীৰ শ্ৰেণী এটা সৃষ্টি কৰিছিল আৰু এইদৰে সামাজিক, নৈতিক মূল্যবোধৰ অৱক্ষয়ো আৰম্ভ হৈছিল। " (কৰবী ডেকা হাজৰিকাঃ পূৰ্ব উক্ত গ্ৰন্থ, পৃঃ ২)\nশংকৰদেৱে কেৱল ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে সাহিত্য ৰচনা কৰা নাছিল। ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ লগতে সমাজ আৰু জাতি সংগঠনৰ বাবেও তেওঁ সাহিত্য ৰচনা কৰিছিল। ধৰ্মীয় অনুশাসনৰ জৰিয়তে শংকৰদেৱে সমাজ আৰু সামাজিক জীৱনৰ আসোঁৱাহ দূৰ কৰিবলৈ যত্ন কৰিছিল। শংকৰদেৱৰ ধৰ্মত ক্ৰিয়া-কাণ্ডৰ বাহুল্য নাই। নাই কোনো ধৰণৰ বাহ্যিক আড়ম্বৰ। শংকৰদেৱে অন্ধ-বিশ্বাসৰ পৰম্পৰাস্বৰূপ বলি- বিধান, যাগ-যজ্ঞ, মূৰ্তি পূজা আদিৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। এখন সমতা আৰু মানৱতাবোধৰ ভেটিত প্ৰতিষ্ঠিত সমাজ শংকৰদেৱৰ কাম্য আছিল। সেয়ে ক'ব পাৰি- "শংকৰদেৱৰ কৰ্ম মানৱাত্মাৰ মুক্তিৰ কৰ্ম।"(নিৰ্মলপ্ৰভা বৰদলৈঃ সংস্কৃতি আৰু শ্ৰীশ্ৰীশংকৰদেৱ(প্ৰবন্ধ),শংকৰদেৱঃ সমাজ আৰু সংস্কৃতি, সম্পা. প্ৰদীপজ্যোতি মহন্ত, পৃঃ ১১৬)\nএনে এখন অন্ধকাৰপূৰ্ণ সমাজত পোহৰ সিঁচিবলৈ শংকৰদেৱে অশেষ যত্ন কৰিছিল। এই ক্ষেত্ৰত তেওঁ ধৰ্মকেই সহায়কস্বৰূপে গ্ৰহণ কৰিছিল। ডিম্বেশ্বৰ নেওগে সেইবাবে কৈছিল -  "তেওঁৰ প্ৰচাৰিত ধৰ্মত কোনো আঁহ-ফলা নীতি নাই, সমাজৰ সকলো সম্প্ৰদায়কে মোৰ বুলি সাৱটি লোৱাই তেওঁৰ উদ্দেশ্য আছিল।"\nশংকৰদেৱৰ সপোনৰ সমাজখন সাম্য আৰু মানৱতাৰে পৰিপূৰ্ণ এখন আদৰ্শ সমাজ। শংকৰদেৱক সেয়ে এজন আধুনিক চিন্তাৰ অধিকাৰী মহান ব্যক্তি হিচাপে আখ্যা দিব পাৰি।\nশংকৰদেৱৰ সমাজ-সংস্কাৰ আন্দোলনৰ বিভিন্ন দিশঃ\nজাতিভেদ প্ৰথাৰ দূৰীকৰণঃ\nমহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে জীৱন আৰু সাহিত্য-কৰ্মৰ যোগেদি অসমৰ সমাজ-জীৱনত থকা জাতিভেদ প্ৰথা দূৰ কৰাৰ যত্ন কৰিছিল। সামাজিক বৰ্ণভেদ আৰু ব্যৱধান দূৰ কৰিবৰ বাবেই তেওঁ লিখিছিল-\nদাতাত চোৰত যেন দৃষ্টি একতুল।।"\n"ভক্তি আন্দোলনে সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষতে বৰ্ণভেদত কিছু শিথিলতা আনিলেও অসমৰ দৰে ব্ৰাহ্মণ আৰু চণ্ডালৰ পাৰ্থক্য নোহোৱাকৈ মানুহক ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকোৱা নাই। শংকৰদেৱৰ 'ভকতিত নাহি জাতি-অজাতি বিচাৰ' এটা ডাঙৰ সামাজিক আন্দোলনৰ আধাৰ।"(নগেন শইকীয়াঃ অসমীয়া মানুহৰ ইতিহাস, পৃঃ ২৫২)\nমহাপুৰুষজনাই অন্তৰেৰে জাতিভেদ প্ৰথাক আওহেলা কৰিছিল। সেয়েহে তেওঁ গাৰোৰ গোৱিন্দ,মিৰিৰ পৰমানন্দ, আহোমৰ নৰহৰি, ভোটৰ জয়ৰাম, যৱনৰ চান্দসাই আদিক সমভাৱে আঁকোৱালি লৈছিল।\nঅসমৰ সহজ-সৰল মানুহখিনিৰ ওপৰত ব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মই কঠোৰ হেঁচা দিছিল। ব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মই বৰ্ণভেদ প্ৰথাৰ জন্ম দি সমাজ কলুষিত কৰিছিল। পূজা-পাতল, যাগ-যজ্ঞত তেওঁলোকে আনক স্থান দিয়া নাছিল। সাধাৰণ মানুহখিনিয়ে ভগৱানক সেৱা কৰিবলৈ পোৱা নাছিল। কিয়নো ব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্ম আছিল যথেষ্ট আড়ম্বৰপূৰ্ণ আৰু খৰচী। শংকৰদেৱে নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ যোগেদি ব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মই সৃষ্টি কৰা অযুক্তিকৰ প্ৰাচীৰ ভাঙি দিয়ে। শংকৰী ধৰ্মত কোনো জাক-জমকতা নাই। কীৰ্তন আৰু শ্ৰৱণেই হ'ল ভক্তিৰ সঽজ মাৰ্গ।\nব্ৰাহ্মণসকলৰ আধিপত্য দূৰ কৰিবলৈ যাওঁতে শংকৰদেৱে অশেষ কষ্ট স্বীকাৰ কৰিবলগা হৈছিল। তেওঁৰ জীৱনলৈও অনেক ভাবুকি আহিছিল। বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰচাৰে ব্ৰাহ্মণসকলৰ স্বাৰ্থত আঘাত সনাৰ বাবে কোচ ৰজা নৰনাৰায়ণৰ আগত শংকৰে ৰাজ্য নষ্ট কৰিলে বুলি গোচৰ দিছিল। এই সময়ছোৱাত গুৰুজনাই আত্মগোপন কৰি থাকিবলগীয়া হৈছিল। সকলোবোৰ ভাবুকি আওকাণ কৰি মহাপুৰুষজনাই নিজৰ ধৰ্মমত প্ৰচাৰ কৰি গ'ল। এই দিশবোৰ চালি-জাৰি চাই আমি শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ নাম এজন সাহসী বিপ্লৱী হিচাপে ল'ব পাৰোঁ। এখন আদৰ্শ সমাজ গঢ়াৰ স্বাৰ্থত তেওঁ এক সংগ্ৰামী জীৱন অতিবাহিত কৰিছিল।\nঅহিংসাই পৰম ধৰ্ম আৰু এখন শান্তিপূৰ্ণ সমাজঃ\nশংকৰদেৱৰ ধৰ্মমতত হত্যা-হিংসাৰ কোনো স্থান নাই। ভগৱানক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ বলি-বিধানৰ কোনো প্ৰয়োজন নাই। শংকৰদেৱে উৰণ, বুৰণ, গজন, গমন- সকলো প্ৰাণীতে বিষ্ণু বা কৃষ্ণৰ স্থিতি অনুভৱ কৰাৰ শিক্ষা প্ৰদান কৰিছিল। সেয়ে তেওঁ কৈছিল- 'ঈশস্বৰূপে হৰি সৱঘটে বৈঠহ জৈছন গগন বিয়াপি' অথবা 'সৱাকো মানিবা তুমি বিষ্ণু বুদ্ধি কৰি'। তেওঁ অসমীয়া মানুহক শিকালে সকলোৰে মাজত একেই প্ৰাণ বিদ্যমান-\nশংকৰদেৱৰ ধৰ্মত কোনো বিভেদ নাই। তেওঁ সমাজৰ সকলো লোকৰে উন্নতি আৰু মংগল কামনা কৰিছিল। তেওঁৰ দ্বাৰা প্ৰচাৰিত একশৰণ নামধৰ্ম প্ৰকৃতাৰ্থতেই ধৰ্ম আছিল। "মহাপুৰুষ শংকৰদেৱে দুখীয়া, নিছলা আৰু সামাজিক বিহীনসকলক আগত ৰাখি ভক্তি ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিছিল। অধঃপতিত, অস্পৃশ্য, তথাকথিত উচ্চ সমাজৰ দ্বাৰা পৰিত্যক্ত পাপী-তাপীক ভক্তি ধৰ্মৰ দ্বাৰা উন্নত কৰাই আছিল শংকৰদেৱৰ ভক্তি ধৰ্মৰ মূল লক্ষ্য। " (দ্বিজেন্দ্ৰনাথ ভকতঃ মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ বিৰচিত কীৰ্তনঃ এক সমীক্ষাত্মক আলোচনা, পৃঃ ৫৫)\nগণতান্ত্ৰিক আন্দোলন আৰু সংঘাতঃ\nদাস্যভক্তিকেন্দ্ৰিক শংকৰদেৱৰ ধৰ্ম আছিল সম্পূৰ্ণৰূপে গণতান্ত্ৰিক। ভক্তিৰ সকলো দুৱাৰ সকলো জাতিৰ লোকৰ বাবেই মুকলি আছিল। চণ্ডাল, শূদ্ৰ শ্ৰেণীৰ লোকো গুৰু হ'ব পাৰে। সৰ্বসাধাৰণ লোকে ভগৱানৰ কাষ চাপিবলৈ ব্ৰাহ্মণ পুৰোহিতৰ সহায় ল'ব নালাগে। এনে নিয়ম হোৱাত ব্ৰাহ্মণৰ স্বাৰ্থত পোনপটীয়া আঘাত পৰিল। কোচ ৰাজ্যৰ দৰে আহোম ৰাজ্যতো মহাপুৰুষজনাই ধৰ্মমত প্ৰচাৰ কৰাত বাধা পাইছিল। "শ্ৰীধৰ ভট্টাচাৰ্য, কবিৰাজ মিশ্ৰ, বামনাচাৰ্য, ৰত্নাকৰ কন্দলি, ব্ৰহ্মানন্দ ভট্টাচাৰ্য আদি আচাৰ্য, কন্দলি, মিশ্ৰ, উপাধ্যায়, ভাৰতী উপাধিধাৰী পণ্ডিতসকলে শংকৰদেৱৰ গণতান্ত্ৰিক ধৰ্ম আন্দোলন ঢাকিবলৈ ওলাল।" (মহেশ্বৰ নেওগঃ শ্ৰীশ্ৰী শংকৰদেৱ, পৃঃ ৬৫) শংকৰদেৱে অতি ধৈৰ্য, সাহস আৰু নিজৰ সুগভীৰ শাস্ত্ৰজ্ঞানৰ দ্বাৰা এনেবোৰ সংঘাতৰ মুখামুখি হৈছিল আৰু সফলতা অৰ্জন কৰিছিল।\nসাম্য আৰু মানৱতাৰ ভিত্তিত সমাজ গঠনঃ\nশংকৰদেৱে যিখন সমাজত জন্ম গ্ৰহণ কৰিছিল তাত মানৱতাৰ স্থান অধিকাৰ কৰিছিল আসুৰিক শক্তিয়ে। মানুহক বন্দনা নকৰি পূজা কৰা হৈছিল দেৱ-দেৱীৰ। দেৱীৰ সন্তুষ্টিৰ বাবে পশুবলি দিয়া হৈছিল। আনকি নৰবলিৰ দৰে জঘন্য ক্ৰিয়া-কাণ্ডও সংঘটিত হৈছিল। বৌদ্ধ ধৰ্মৰ বজ্ৰযান নামৰ এক বিকৃত ৰূপেও সেই সময়ৰ সমাজত নানা ব্যভিচাৰৰ সৃষ্টি কৰিছিল। শংকৰদেৱে সমাজৰ এই আন্ধাৰবোৰ আঁতৰাই পোহৰ সিঁচিবলৈ বহুত ত্যাগ কৰিছিল। তেওঁ সামাজিক ৰূপান্তৰৰ আপোচহীন ৰূপকাৰ আৰু নিৰ্মাতা। শংকৰদেৱে কৈছিল- "কুকুৰ শৃগাল গৰ্দভৰো আত্মাৰাম জানিয়া সৱাকো পৰি কৰিবা প্ৰণাম। । " শংকৰদেৱৰ এই বাণী মহামানৱতাৰ, উদাৰতাৰ আৰু সহৃদয়তাৰ বাণী। শংকৰদেৱে সাম্য আৰু মানৱতাৰ ভিত্তিত এখন সুন্দৰ সমাজ গঢ়াৰ সপোন দেখিছিল। "ভক্তৰ সামগীতেৰে উত্তপ্ত এখন শোষণমুক্ত সমৃদ্ধ সমাজ। নিৰক্ষৰ, অশিক্ষিত, দৰিদ্ৰ হ'লেও গীত, নৃত্য, বাদ্য, নাট, অভিনয় কলাৰ অধিকাৰী এখন মানসিকভাৱে সমৃদ্ধ আৰু ঐশ্বৰ্যশালী সমাজ, জীৱনৰ নতুন মূল্য আৰু তাৎপৰ্য উপলব্ধি কৰিবলৈ উদ্যত আৰু প্ৰস্তুত এখন নতুন মানুহৰ সমাজ। কছাৰী-চুতীয়া, মৰাণ, আহোম, মিৰি, কেঁওট, কলিতা, ব্ৰাহ্মণ, দৈৱজ্ঞ, মুছলমান, বৌদ্ধ, পৰ্বতীয়া, ভৈয়ামীয়া, কৈৱৰ্ত, চণ্ডাল সকলোকে সামৰি লৈ এখন নতুন বিৰাট সমাজ।" (চৈয়দ আব্দুল মালিকঃ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আৰু সংহতি(প্ৰবন্ধ), শংকৰদেৱঃ সমাজ আৰু সংস্কৃতি, সম্পা. প্ৰদীপজ্যোতি মহন্ত, পৃঃ ৬৯)\nশংকৰদেৱে সত্ৰত বহুতো জনজাতীয় লোকক শৰণ দি নিজৰ বিশাল উদাৰতা আৰু মানৱতাবোধৰ পৰিচয় দিছিল। সমাজ সংগঠনৰ দিশত এই 'শৰণ' প্ৰক্ৰিয়া অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। "The process of 'Saran' is important to the both Satra and society. This is through this ceremony, 'Saran'; one can come to the fold of Satra or can becomeadisciple of Satra. Saran means shelter. By taking Saran underaGuru throughavery simple procedure anyone could enter into the fold of neo-vaishnavism. It thus facilitated the entry ofalarge number of trible people into the fold of Hindusim." (Anupal Saikia: Satra, Sanskriti and Assamese Society: Understanding Social Assimilation(Research article), প্ৰতিধ্বনি the Echo, A Journal of Humanities and Social Science, Volume- II, Issue- I, July, 2013, page: 109) শংকৰদেৱৰ এই শৰণ প্ৰক্ৰিয়াই জাতিভেদৰ\nসংকীৰ্ণতা দূৰ কৰি এক বৃহৎ অসমীয়া জাতি গঠনৰ চেষ্টা কৰিছিল।\nনামঘৰঃ সমাজ সংগঠনৰ এক আধাৰঃ\nঅসমৰ সামাজিক, ধাৰ্মিক আৰু সাংস্কৃতিক জীৱনলৈ নামঘৰৰ অৱদান অনন্য। নামঘৰ জাতীয় নাটশাল(National Theatre)। এই নামঘৰত সকলো সম্প্ৰদায়ৰ লোকে প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে। নামঘৰত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে নিমিত্তে একে কঠ-কুঁহিলাৰ আসন। উপযুক্ত সকলো বৰ্ণৰ লোকেই ভাওনাত ভাও ল'ব পাৰে। ভাওনাঘৰে এইদৰে অসমীয়া সমাজত সামাজিক সমতা সৃষ্টি কৰিছিল।\nনামঘৰৰ মাজেদি গণতান্ত্ৰিক চিন্তাধাৰা প্ৰকাশিত হৈছে। যেনে- সূত্ৰধাৰ, গায়ন-বায়ন আদিৰ নিৰ্বাচন পূৰ্বৰে পৰা গণতান্ত্ৰিকভাৱে চলি আহিছে। গাঁৱৰ ভিতৰত যিসকল লোক আনতকৈ পাৰ্গত তেওঁলোককেই এই বাব দিয়া হয়।\nভক্তি আন্দোলনে অসমীয়া মানুহৰ আহাৰ সাত্ত্বিক কৰি তোলে। বৈষ্ণৱ ধৰ্মত ৰাগিয়াল দ্ৰব্যৰ কোনো স্থান নাই। বৈষ্ণৱসকলে মাংস নাখাইছিল আৰু শৰীৰত উত্তেজনা সৃষ্টি কৰিব পৰা মাছো নাখাইছিল। মাহ-চাউল, বুট-কল, নাৰিকল, কুঁহিয়াৰ আদিৰে যি প্ৰসাদৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়, সেয়া স্বাস্থ্যসন্মত।\nভক্তি আন্দোলনে অসমীয়া মানুহৰ পৰিধেয় বস্ত্ৰলৈও সাত্ত্বিকতা আনিলে। বৈষ্ণৱসকলে সদায় বগা বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিছিল। এতিয়াও সেই নীতি অনেকে পালন কৰি আহিছে। ৰঙা বা গেৰুৱা কাপোৰ অসমীয়া সন্ত-মহন্তই পৰিধান নকৰে। অসমীয়া মহিলাৰ সাজ-পাৰতো ৰঙৰ প্ৰয়োগ সদায় মৃদু আৰু পৰিশীলিত।\nঅসমৰ জনজাতীয় সমাজখনত বা বহলভাৱে অসমীয়া গ্ৰামীণ সমাজখনত পৰম্পৰাগতভাৱে অনেক লোক-বিশ্বাস আৰু লোক-সংস্কাৰ চলি আহিছিল। আই ওলালে শীতলা পূজা কৰা, ভূত-প্ৰেতৰ ক্ষেত্ৰত বেজৰ দ্বাৰা জৰা-ফুকা কৰা, অপদেৱতাৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ কেঁচুৱাৰ ডিঙিত শামুকৰ খোলা ওলোমাই দিয়া আদিবোৰ অন্ধ-বিশ্বাসজনিত কাম। এইবোৰৰ ওপৰত বৈষ্ণৱ আন্দোলনে গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল। সেয়েহে শীতলা পূজা, অপেশ্বৰী সবাহ আদিত নাম-কীৰ্তন সোমাই পৰিল। নাম-কীৰ্তনৰ সংযোগে এই আচাৰবোৰলৈ এক সাত্বিকতা আনিলে।\nপৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা আৰু শংকৰদেৱঃ\nঅসমীয়া মানুহৰ ব্যৱহাৰিক সাধাৰণ জীৱনৰ ওপৰত শংকৰদেৱৰ ধৰ্মই গভীৰভাৱে প্ৰভাৱ পেলাইছিল। তেওঁ অনাখৰী অসমীয়া মানুহখিনিক পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা আৰু স্বাস্থ্য-শিক্ষাৰ স'তে পৰিচয় কৰাই দিছিল। "দৈনিক পুৱা ঘৰৰ বাহিৰে ভিতৰে সাৰি-মচি পৰিষ্কাৰ কৰা, আগদিনা ব্যৱহাৰ কৰা কাপোৰ নোধোৱাকৈ পিছদিনা ব্যৱহাৰ নকৰা, গা নোধোৱাকৈ কোনো খাদ্যবস্তু গ্ৰহণ নকৰা ইত্যাদি দৈনন্দিন জীৱনত অৱশ্যে পালনীয় নীতি-নিয়মবিলাকে অসমীয়া মানুহৰ জীৱন-যাপনৰ বিশিষ্টতাৰ পৰিচয় দিয়ে। ভাৰতবৰ্ষৰ আন কোনো ঠাইৰ লোক-জীৱন এনেভাৱে নিয়ন্ত্ৰিত হোৱা বুলি জনা নাযায়। " (নগেন শইকীয়াঃ পূৰ্ব উক্ত গ্ৰন্থ, পৃঃ ২৫২) মুঠৰ ওপৰত তেওঁ ব্যৱহাৰিক জীৱনত সদাচাৰ কৰিলে।\nশংকৰদেৱৰ সাহিত্যত সমাজ-সংস্কাৰৰ মনোভাৱঃ\nশংকৰদেৱৰ 'কীৰ্তন' পুথিৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য অৱদান হিচাপে বিবেচনা কৰিব পাৰি তাৰ সামাজিক অৱদানক। অনাখৰী সহজ-সৰল ৰাইজক শাস্ত্ৰজ্ঞান দিবৰ বাবে নাম-প্ৰসংগৰ উপযোগীকৈ 'কীৰ্তন'ৰ খণ্ডসমূহ ৰচনা কৰা হৈছিল। 'কীৰ্তনে' বিভিন্ন স্তৰৰ লোকৰ মাজত মিলা-প্ৰীতিৰ ভাব বৃদ্ধি কৰিছিল। জাতি-ভেদ আৰু উচ্চ-নীচৰ বাধা গুচাই সমতাৰ বাণী প্ৰচাৰ কৰিছিল। ব্ৰাহ্মণ-শূদ্ৰ আৰু অস্পৃশ্য জাতিয়েও একেলগে বহি নাম-প্ৰসংগ কৰাৰ ফলত ভ্ৰাতৃত্ববোধৰ ভাব বৃদ্ধি পাইছিল। 'কীৰ্তন'ৰ পাঠে আৰু নাম-প্ৰসংগই সামাজিক সদাচাৰ আৰু পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা দাবী কৰিছিল। ফলত 'কীৰ্তন' পুথিয়ে সমাজ-সংস্কাৰৰ ক্ষেত্ৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল।\nজাতি-ধৰ্ম নিৰ্বিশেষে সকলোৱেই ভগৱানক সেৱা কৰিব পাৰে। ভগৱানেও সকলোকে সমান দৃষ্টিৰে চায়। শংকৰদেৱে ধৰ্মীয় চিন্তাৰ ক্ষেত্ৰত সাম্যবাদৰ কৰিছিল। 'কীৰ্তন'ত তেওঁ লিখিছে-\nদাতাত চোৰত যেন দৃষ্টি একতুল।"\nনৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ এটা প্ৰধান বৈশিষ্ট্য্য হ'ল- জাতিভেদহীনতা। শংকৰদেৱৰ উচ্চ ধৰ্মীয় চিন্তাই উচ্চ কুলজাত আৰু শাস্ত্ৰজ্ঞ লোকেহে ধৰ্মৰ গুৰি ধৰিব পাৰে বুলি থকা প্ৰচলিত ধাৰণাটো দূৰ কৰে। 'কীৰ্তন'ত আছে-\nজানিয়া সৱাকো পৰি কৰিবা প্ৰণাম।"\nশংকৰদেৱৰ 'পত্নীপ্ৰসাদ' নাটত নাৰীৰ সমাজপীড়িত অসহায় অৱস্থা আৰু নাৰী-মুক্তিৰ চেতনা প্ৰকাশিত হৈছে। কৃষ্ণক সাক্ষাৎ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত বিপ্ৰপত্নীসকলক তেওঁলোকৰ স্বামীসকলে বাধা দিছে। সেই বাধা নেওচি কৃষ্ণক দৰ্শন কৰিবলৈ গৈ বিপ্ৰপত্নীসকলে সাহসৰ পৰিচয় দিছে। নাৰীৰ স্বাধীনতাত পুৰুষে হস্তক্ষেপ কৰাত তাৰ প্ৰতিবাদ নাৰীয়ে কৰিছে আৰু প্ৰয়োজন সাপেক্ষে মৃত্যুক আঁকোৱালি ল'বলৈয়ো কুণ্ঠাবোধ কৰা নাই। এগৰাকী ব্ৰাহ্মণীক তেওঁৰ স্বামীয়ে ঘৰৰ পৰা ওলাই যাব নোৱৰাকৈ অৱৰুদ্ধ কৰি থোৱাত তাই কৃষ্ণৰ চৰণ চিন্তা কৰিয়েই প্ৰাণ ত্যাগ কৰিছে। ইয়াৰ জৰিয়তে শংকৰদেৱে অসমীয়া সাহিত্যত আধুনিক নাৰী চৰিত্ৰ সৃষ্টিৰ সূচনা কৰিলে বুলি ক'ব পাৰি। আনহাতে, বিপ্ৰপত্নীসকলে পুনৰ ঘৰলৈ উভতি যাবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছে আৰু তেওঁৰ চৰণত দাসী হিচাপে হ'লেও থাকি যাবলৈ বিচাৰিছে। কাৰণ সেইখন সমাজত পুৰুষৰ আদেশ অমান্য কৰা বাবে তেওঁলোকক 'সোহি পতি পুত্ৰসৱে' আশ্ৰয় নিদিব। তেওঁলোকৰ এই সংশয় আৰু কাতৰতাৰ মাজেদি সমাজ-ব্যৱস্থাৰ নিৰ্মমতা প্ৰকাশিত হৈছে আৰু নাট্যকাৰৰ সমাজ-সচেতন মনোভাৱ প্ৰকাশিত হৈছে।\nআনহাতে, শংকৰদেৱে অসমীয়া নাৰীক ধৰ্মীয় কাম-কাজত অংশ লোৱাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিছিল। অসমীয়া মহিলাই গোসাঁইঘৰত নাম-কীৰ্তন কৰিব পাৰিছিল আৰু নামঘৰতো প্ৰৱেশৰ অধিকাৰ লাভ কৰিছিল।\nসামৰণি আৰু সিদ্ধান্তঃ\nএই আলোচনাৰ অন্তত আমি এইকেইটা সিদ্ধান্ত দিব পাৰোঁ-\n১. শংকৰদেৱে একেবাৰে তৃণমূল পৰ্যায়ৰ পৰা সমাজ সংশোধনৰ যত্ন কৰিছিল।\n২. শংকৰদেৱৰ সাহিত্যৰাজি যদিও ধৰ্মীয় সাহিত্য তাত সমাজ-সংস্কাৰৰ মনোভাৱ অতি প্ৰকট।\n৩. শংকৰদেৱৰ সমাজ-সংস্কাৰ আন্দোলনৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য দিশ হ'ল জাতিভেদ প্ৰথাৰ দূৰীকৰণ।\n৪. শংকৰদেৱে নাৰী স্বাধীনতাৰ প্ৰতিও বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিছিল।\n৫. সাম্য আৰু মানৱতাবোধ শংকৰদেৱৰ সমাজ-সংস্কাৰ আন্দোলনৰ লগত বিশেষভাবে জড়িত হৈ আছে।\n৬. ধৰ্মীয় মতবাদ প্ৰচাৰ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত আৰু সমাজৰ সংস্কাৰ সাধনৰ ক্ষেত্ৰত শংকৰদেৱে বহু বাধা পাইছিল, কিন্তু সকলোবোৰ বাধা অতিক্ৰম কৰি তেওঁ আন্দোলন চলাই গৈছিল। শংকৰদেৱক আমি এজন সাহসী সমাজ-বিপ্লৱী আখ্যা দিব পাৰোঁ।\n← শংকৰদেৱৰ কৰ্মৰাজিত আদৰ্শনীয় জীৱন চৰ্যাৰ শিক্ষন আৰু বৰ্তমান ইয়াৰ প্ৰাসংগিকতা - তুলিকা নাথ\nশংকৰদেৱৰ জন্মৰ সময়ৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক পৰিবেশ - ময়ুৰ বৰা →\nবৰ তথ্যসমৃদ্ধ প্ৰৱন্ধ। কেৱল বিদ্যাৰ্থীগণেই নহয় আনকি সৰ্বসাধাৰণ লোকসকলেও ইয়াৰ দ্বাৰা উপকৃত হ'ব।\nলেখনিটো পঢ়ি যথেষ্ট উপকৃত হলো। সুন্দৰ বিশ্লেষণ। এক মানদণ্ড বিশিষ্ট লেখনি।
