অসমীয়া জাতীয়তাবাদৰ জন্ম আৰু বিকাশ - মুক্ত চিন্তা\nপ্ৰাগৈতিহাসিক কালৰেপৰা অসমলৈ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ সোঁত ব'বলৈ ধৰে। ভৌগোলিকভাৱে জনপ্ৰব্ৰজনৰ কেইবাটাও জনগোষ্ঠীৰ সতি-সন্ততি ইয়াত ৰৈ যায়। অতি প্ৰাচীন কালতে অষ্ট্ৰিক, দ্ৰাবিড় আৰু নিগ্ৰইডসকলৰ অনেক ঠাল-ঠেঙুলি অসমলৈ আহে। এওঁলোকৰ সৰহভাগেই পৰৱৰ্তী কালৰ প্ৰব্ৰজক মংগোলীয়সকলৰ মাজত জীণ যায়। খ্ৰীষ্টীয় যুগৰ আৰম্ভণিৰ ফালে অসমৰ মানুহ আছিল প্ৰধানকৈ মংগোলীয় মূলৰে, সমাজ-গাঁথনি আছিল জনজাতীয়। এই সময়তে পশ্চিমৰপৰা আৰ্যসকলৰ আগমন ঘটে। উন্নততৰ সংস্কৃতি,ভাষা,দৰ্শন আৰু উৎপাদন- পদ্ধতিৰ গৰাকী আৰ্যসকল হৈ পৰিছিল বহু ক্ষেত্ৰত জুমনিৰ্ভৰ জনজাতীয় সমাজত নতুন দিগন্তৰ বাৰ্তাবাহক। খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম সহস্ৰাব্দৰ শেষৰ পিনে জনজাতীয় সমাজখনত পৰিণত হ'ব ধৰা উন্নততৰ উৎপাদন-পদ্ধতি আৰু তাৰ বাবে সমাজ-গাঁথনিত প্ৰয়োজন হোৱা সালসলনি (বিশেষকৈ শ্ৰমবিভাজন আৰু শাসনৰ কেন্দ্ৰীকৰণ)ৰ ক্ষেত্ৰত এওঁলোকে আৰ্হি দেখুৱালে। স্বাভাৱিকতে জনজাতীয় সমাজৰ ভিতৰত গঢ়ি উঠিব ধৰা ক্ষুদ্ৰ সুবিধাভোগী শ্ৰেণীটোৱে আৰ্যসকলৰ প্ৰব্ৰজনক উৎসাহিত কৰিছিল। বহু জনজাতীয় ৰজা-গোষ্ঠীপতিয়ে আৰ্যসকলৰ ব্ৰাক্ষণ্য ধৰ্ম গ্ৰহণো কৰিলে।\nব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মই অসমৰ বিশেষ পৰিস্থিতিত যথেষ্ট এৰা-ধৰা কৰিলেও তাৰ জাতিভেদ প্ৰথা একেবাৰে ত্যাগ কৰা নাছিল। আনহাতে, ক্ৰমশঃ ভাঙোন ধৰা জনজাতীয় সমাজখনত (বিশেষকৈ আহোম যুগত) সামন্তবাদে খোপনি পোতা সত্ত্বেও খেল আৰু পাইক-প্ৰথাৰ মাজতে ইয়াৰ জনজাতীয় স্বাধীনতা বহু পৰিমাণে ৰক্ষা পৰিছিল। আহোম ৰজাসকলে ব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মক উৎসাহিত কৰিছিল তেওঁলোকৰ সামন্তবাদী শোষণ কটকটীয়া কৰাৰ স্বাৰ্থত। জনজাতীয় উপাদানবিশিষ্ট আহোম সামন্ততন্ত্ৰৰ স'তে বৰ্ণাশ্ৰমদুষ্ট এই ধৰ্ম খাপ খোৱা নাছিল। জনজাতীয় সমাজৰ ভাঙোনৰ ক্ৰান্তিকালত অন্য বিকল্পৰ প্ৰয়োজনে দেখা দিলে। শংকৰদেৱৰ প্ৰৱৰ্তিত বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ ভাবাদৰ্শই এই ক্ষেত্ৰত সহজ তথা গ্ৰহণযোগ্য বিকল্প দাঙি ধৰে।\nঅসমৰ সমাজখনক ঐক্যবদ্ধ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত সহজ-সৰল নামধৰ্মৰ যুগান্তকাৰী প্ৰগতিশীল ভূমিকাৰ কথা উল্লেখ কৰা বাহুল্য মাথোঁ। শংকৰদেৱৰ ধৰ্ম-আন্দোলন আৰু তৎপৰৱৰ্তী সত্ৰ সংগঠনে স্পষ্ট ৰূপত অসমীয়া জনগোষ্ঠীৰ আত্মপ্ৰকাশত অন্যতম ভূমিকা পালন কৰিছে। শংকৰদেৱে তেওঁৰ ধৰ্মক অনা-আৰ্য সমাজখনৰ বাবে গ্ৰহণযোগ্য হোৱাকৈ গঢ়ি তুলিছিল। স্পষ্টকৈ এই ধৰ্মৰ উৎস আৰু ভিত্তি হ'ল সামন্তবাদী আৰ্য সমাজ।এই ধৰ্মত জাতিভেদ প্ৰথা নাই। কিন্তু জাতিভেদ প্ৰথাক ইয়াত পোনপটীয়াকৈ আক্ৰমণো কৰা হোৱা নাই।\nঅসমত বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ নিজ নিজ ভাষা যুগ যুগ ধৰি চলি আহিছে। একক আৰু অবিমিশ্ৰ ভাষিক পৰিচয় এটা অসমত কেতিয়াও গঢ় লৈ উঠা নাই। প্ৰাচীন কালতে ঘাইকৈ পছিমৰ আৰ্যসকলে লৈ অহা প্ৰাকৃতমূলীয় ভাষা-ৰূপ এটাৰপৰাই অসমীয়া ভাষা বিকশি উঠিছিল। কালক্ৰমত এই ভাষাই অঞ্চলটোত সংযোগী ভাষাৰূপেও বিকাশ লাভ কৰে। ফলত ইয়াত বাস কৰা বিভিন্ন ভাষাৰ জনগোষ্ঠীবোৰ হৈ পৰিল দ্বিভাষিক। নিজা জনগোষ্ঠীয় ভাষাৰ উপৰিও তেওঁলোকৰ দ্বিতীয়টো ভাষা হ'ল অসমীয়া। কোনো ক্ষেত্ৰত আনকি এটা জনগোষ্ঠীয়ে নিজা ভাষা পাহৰি অসমীয়াকে মাতৃভাষা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছে। ভিনভাষী মানুহৰ মাজত এইদৰে অসমীয়া ভাষাই এক সেতুবন্ধনৰ ভূমিকা পালন কৰিছে।\nঔপনিবেশিক লুন্ঠনৰ স্বাৰ্থতেই ইংৰাজ শাসনে অসমত কিছু ইতিবাচক পৰিবৰ্তনৰো সূচনা কৰিলে। আহোম ডা-ডাঙৰীয়াসকলক বন্দী-বেটীৰ মুক্তি, ৰায়তোৱাৰী প্ৰথা আৰু ক্ৰমবৰ্ধমান হাৰত মুদ্ৰা-ৰাজহ ব্যৱস্থাৰ প্ৰৱৰ্তনে বজাৰ অৰ্থনীতি গঢ়ি উঠাত সহায় কৰিলে। চাহ খেতি আৰম্ভ হোৱাত সম্পদশালী স্থানীয় মানুহেও বিনিয়োগৰ নতুন পথৰ সন্ধান পালে। দুই-এটা ঠিকা-ঠুকলিজাতীয় কামতো (যেনে, চাহ বনুৱা আমদানি) কিছুৱে আত্মনিয়োগ কৰাৰ কথা জনা যায়। ইংৰাজ আহি অসমৰ বিধ্বস্তপ্ৰায় বাট-পথ মেৰামতি কৰিলে। পিছলৈ তেওঁলোকে ইয়াত ৰে'ল-ব্যৱস্থাৰো প্ৰৱৰ্তন কৰে। আনপিনে ইংৰাজে তেওঁলোকৰ প্ৰশাসনত নিযুক্ত আমোলা-কৰ্মচাৰীৰ ৰূপত অসমত এচাম নতুন চাকৰিয়াল মানুহৰ জন্ম দিয়ে। এনে চাকৰিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় ইংৰাজী ভাষা-শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিবলৈ স্থানীয় মানুহক উৎসাহিত কৰা হয়। ইংৰাজে লগত লৈ অহা পুঁজিবাদ আৰু বজাৰ-অৰ্থনীতিৰ দ্বিধাগ্ৰস্ত পদধ্বনিৰ এনে পৰিবেশতে ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ পিনে মধ্যবিত্ত পেটি বুৰ্জোৱা শ্ৰেণী এটা অসমত গঢ় লৈ উঠে। ব্ৰিটিছ ব্যৱসায়ৰ কনিষ্ঠ সহযোগী-যোগনিয়াৰ আৰু প্ৰধানকৈ ঔপনিবেশিক প্ৰশাসনৰ চাকৰিয়াল হিচাপেই তেওঁলোকৰ পৰিচয়। এই ন-শিক্ষিত মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীটোৱেই অসমীয়া জাতীয়তাবাদৰ গুৰি ধৰোঁতা।\nকোনো অৰ্থৱহ আৰু সুদূৰপ্ৰসাৰী ফলদায়ক আন্দোলনেই সঠিকভাৱে ক'বলৈ গ'লে স্বতঃস্ফূৰ্ত নহয়। তাৰ বাবে সংগঠন আৰু সংগঠকৰ আৱশ্যক। সংগঠকৰ শ্ৰেণীচৰিত্ৰই আন্দোলনটোৰো শ্ৰেণীচৰিত্ৰ নিৰ্দেশ কৰে। জাতীয়তাবাদী আন্দোলনৰ বেলিকাও এই কথাবোৰৰ ব্যতিক্ৰম নঘটে।\nমন কৰিবলগীয়া কথাটো হ'ল,অসমত মধ্যবিত্তৰ জন্ম সমাজৰ আভ্যন্তৰীণ শক্তিবোৰৰ নিজা আৰু স্বাধীন বিকাশৰ পৰিণতি নাছিল। পুঁজিবাদী বিকাশৰ বাবে তেনেই অপ্ৰস্তুত আৰু পিছপৰা ইয়াৰ সমাজখনক ঔপনিবেশিক শাসনেহে ইয়াৰ জন্ম দিয়ে। আহোম যুগৰ অভিজাত পৰিয়ালৰ সন্তানৰ বাবেই নতুন মধ্যবিত্তৰ প্ৰথম প্ৰজন্মকেইটাৰ চৰিত্ৰৰ কেতবোৰ বৈশিষ্ট্য চকুত পৰা।\nআহোম সম্ভ্ৰান্ত আৰু বৰ্ণহিন্দু সম্ভ্ৰান্ত আছিল পৰস্পৰৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী। আহোমৰ শাসনকালত বিশেষকৈ সাধাৰণ প্ৰশাসন আৰু সামৰিক দায়িত্বৰ ভাৰ পৰিছিল আহোম সম্ভ্ৰান্তসকলৰ ওপৰত। হিচাপ-নিকাচ আৰু দলিল সংৰক্ষণ-জাতীয় কাম-কাজত প্ৰধানকৈ বৰ্ণহিন্দুসকলেই নিয়োজিত আছিল। এতিয়া ইংৰাজ শাসনত দেখা গ'ল প্ৰশাসন আৰু সামৰিক বিষয়বোৰত ইংৰাজসকলেই সৰ্বেসৰ্বা হৈ পৰিছে। মাথোন হিচাপ-নিকাচ, দলিল সংৰক্ষণ আদি কামৰ বাবেহে নতুন শাসকে স্থানীয় মানুহৰ সহায় লৈছিল। স্বাভাৱিকভাৱেই এই কামৰ বাবে বৰ্ণহিন্দুসকলেই দায়িত্ব পায়। ফলত তেওঁলোকৰ হাতত নগদ ধন আৰু অস্থাৱৰ সম্পত্তি গোট খালে। আকৌ নামনি অসমত এই বৰ্ণহিন্দুৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী প্ৰায় নাছিলেই। এইদৰে চাকৰি-বাকৰি আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্যত সৰ্বপ্ৰথম প্ৰবেশৰ সুযোগ পোৱাসকল আছিল বৰ্ণহিন্দুৱেই। ফলত অসমীয়া মধ্যবিত্তৰ নেতৃত্ব স্বাভাৱিকতেই বৰ্ণহিন্দুৰ হাতত থাকি গ'ল।\nসামন্তবাদী ব্যৱস্থাৰ অৱশিষ্টাংশ থাকি যোৱা বৰ্ণাশ্ৰমদুষ্ট অসমৰ সমাজখনত অসমীয়া মধ্যবিত্তৰ প্ৰথম প্ৰজন্মকেইটা বৰ্ণব্যৱস্থাৰ উচ্চতম ঢাপত আছিল। সামন্তপ্ৰভুৰ মনোবৃত্তি এওঁলোকৰ সিৰাই সিৰাই। 'নিম্ন'শ্ৰেণী আৰু 'নিম্ন'বৰ্ণৰ প্ৰতি, শিক্ষা-দীক্ষা আৰু আৰ্থিক দিশত পিছপৰা খিলঞ্জীয়া জনজাতীয় ৰাইজ বা চাহ জনগোষ্ঠীৰ প্ৰতি তেওঁলোকৰ মনত মৰ্যাদাৰ অভাৱ আৰু কৰ্তৃত্বসুলভ মনোবৃত্তি থাকি গ'ল। এইবোৰ আজিও নাইকিয়া হৈছে বুলি ক'ব নোৱাৰি। এই মনোবৃত্তি সেই কালত ইমানেই তীব্ৰ আছিল যে যি ইংৰাজ শাসকৰ প্ৰতি তেওঁলোক ভক্তিত গদগদ, সিহঁতৰ বিষয়েও দুটা টান কথা উচ্চাৰণ কৰিবলৈ দ্বিধা কৰা নাছিল। যেতিয়া ইংৰাজ শাসকে সকলো 'নেটিভ'কে উচ্চ-নীচ ছেদ-ভেদ নোহোৱাকৈ একাকাৰ কৰিছিল, তেতিয়া বেজবৰুৱাই লিখিছিল, 'আমাৰ দেশৰ সামান্য মানুহৰ ল'ৰাই মুনচুপ সদৰামিন, চবডেপুটি আদি পদ লভিয়েই 'তৃণৱৎ মন্যতে জগৎ'আৰু তেওঁলোকৰ ভিতৰৰ কোনোৱে আগৰ দিনৰ ভাল মানুহৰ ঘৰৰ সতি-সন্ততি আৰু গুৰু-গোঁসাই মহন্তৰ চেলু পাই অপমান কৰি সন্তোষ লভাৰ কথাও বৰবৰুৱাৰ আগোচৰ নাই। তেন্তেনো বিলাতী চিভিলিয়ানসকলে আমাৰ ভাৰতবৰ্ষৰ সৰু-বৰ সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহক কথাই কথাই অপমান উপলংঘা কৰাত আশ্চৰ্য্য কি?'১ নেতৃত্বৰ এই চৰিত্ৰ অসমীয়া জাতীয়বাদত সুদূৰপ্ৰসাৰী হৈ ৰ'ল।\nপ্ৰথম অৱস্থাত অসমীয়া মধ্যবিত্ত জীৱিকাৰ বাবে ঔপনিবেশিক শাসনৰ মুখাপেক্ষী আছিল। ঔপনিবেশিকতাৰ আৰম্ভণিত ৰাজ্যখনত বজাৰৰ শক্তিবোৰৰ নিজা বিকাশ আছিল তেনেই সামান্য। 'পুঁজিৰ আদিম সঞ্চয়'ক'বলৈ গ'লে ঘটাই নাছিল। পূৰ্বৰ যিসকলৰ হাতত টকা-পইচা আছিল,তেওঁলোক টকা-পইচাৰ ফালৰপৰা প্ৰবল প্ৰতাপী ইংৰাজ বিত্তৱানৰ তুলনাত পানীকেচুঁৱা আছিল। অসমৰ ভিতৰত বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰৰূপে স্বীকৃত বৰপেটাৰ ক্ৰেডিট ছ'চাইটি-ধৰণৰ সংগঠন 'হাটীয়া পুঁজি'ৰ সম্পদৰ পৰিমাণ ১৯২৯-৩০ৰ হিচাপ মতে প্ৰায় ৮০ হাজাৰ টকা।২ তাৰ ত্ৰিছ বছৰৰ আগত গ্ৰেট ব্ৰিটেইনৰ মুঠ বৈদেশিক আৰু ঔপনিবেশিক বাণিজ্যৰ আয় আছিল প্ৰায় ৮০কোটি পাউণ্ড৩! ইংৰাজে অধিকাৰ কৰাৰ আগে আগেহে ক'বলৈ গ'লে ৰাজ্যখনত ব্যৱসায়-বাণিজ্য আৰম্ভ হৈছিল। মুদ্ৰাৰ প্ৰচলনো তেতিয়া তেনেই সীমিত। এনে অৱস্থাত নিজা ব্যৱসায়-উদ্যোগৰ চেষ্টা কৰাটো অসমীয়া মধ্যবিত্তৰ পক্ষে সম্ভৱপৰ নাছিল। সামন্তীয় চিন্তা-চেতনা প্ৰবল হৈ থকাৰ ফলত পুঁজিবাদী ব্যক্তিগত উদ্যমৰ প্ৰৱণতাও শক্তিশালী নহ'ল। লগতে উল্লেখ কৰা প্ৰয়োজন যে তেতিয়া ব্যৱসায় কৰাটোক বৰ ভাল চকুৰে চোৱা নহৈছিল। ধন মাটিৰ তলত পুতি থোৱাটোৱেই তেতিয়াৰ প্ৰচলিত অভ্যাস। এই অৱস্থাত ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ চেষ্টা কৰাসকলৰ ভূমিকা কাৰ্যতঃ ব্ৰিটিছ-পুঁজিৰ যোগনিয়াৰ হোৱাৰ অধিক কিবা আছিল বুলি ক'ব নোৱাৰি। নক'লেও হ'ব যে এনেকুৱা যোগনিয়াৰ-বৃত্তি ব্ৰিটিছ-পুঁজিৰ ওপৰত বাৰুকৈয়ে নিৰ্ভৰশীল। লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাই ব্যৱসায়ৰ স্বাৰ্থত চাহাবসকললৈ ফল-মূল, খ্ৰীষ্টমাছৰ কেকৰ 'ভেটি' নিজহাতে বান্ধি-কুন্ধি পঠিওৱাৰ তিক্ততাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। তদুপৰি ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ ক্ষেত্ৰত ইংৰাজ চৰকাৰৰ আচৰণো দেখা যায় বৈষম্যমূলক। চাহ বাগিচাৰ বাবে যি ক্ষেত্ৰত ইংৰাজ প্লেণ্টাৰে কাৰ্যতঃ খাজনাবিহীন মাটি পাইছিল, তেনে ক্ষেত্ৰত কিন্তু স্থানীয় প্লেণ্টাৰে আন খেতিয়কৰ সমানেই খাজনা দিবলগা হৈছিল। আনহাতে, স্থানীয় মানুহৰ স্বাধীন ব্যৱসায় ব্ৰিটিছ-পুঁজিৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী হৈ নুঠালৈকে সকলো ঠিকেই থাকে; প্ৰতিদ্বন্দ্বী হৈ উঠিলেই বিপদ! মণিৰাম দেৱানৰ ফাঁচী এইক্ষেত্ৰত এক নিষ্ঠুৰ সতৰ্কবাণী আছিল। এই বৈষম্যক প্ৰত্যাহ্বান জনাবৰ জোখাৰে স্থানীয় মধ্যবিত্তৰ পুঁজি আছিল তেনেই নিশকতীয়া। ফালত অসমীয়া মধ্যবিত্ত প্ৰধানকৈ চাকৰিকেন্দ্ৰিক হৈয়ে থাকিল।\nএই ব্ৰিটিছ-নিৰ্ভৰতাই অসমীয়া মধ্যবিত্তৰ প্ৰথমকেইটা চামক পৰম ইংৰাজ-ভক্ত কৰি তুলিলে। এই মানসিকতাৰ প্ৰতিনিধিস্থানীয় নিদৰ্শন পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱাৰ বক্তব্যত পোৱা যায়।৪ আনন্দৰাম ঢেকীয়াল ফুকনৰপৰা আৰম্ভ কৰি বেজবৰুৱা-গোহাঞিবৰুৱালৈকে সেই কালৰ বুদ্ধিজীৱীসকলৰ লেখনিৰপৰা এনেকুৱা উদাহৰণ পাব পাৰি।\nপিছলৈ যেতিয়া অসমীয়া মধ্যবিত্তই শ্ৰেণী হিচাপে নিজকে সংহত কৰিলে, তেতিয়া এই ঘটনাই অন্য ৰূপ ল'লে। চাকৰিকেন্দ্ৰিক প্ৰতিযোগিতাৰপৰা উদ্ভূত বিদ্বেষে আত্মপ্ৰকাশৰ পথ বিচাৰি পালে ভাষাৰ প্ৰশ্নক কেন্দ্ৰ কৰি। ৰাজভক্ত অসমীয়া বুদ্ধিজীৱীয়ে উক্ত অন্যায় ভাষানীতিৰ বাবে ইংৰাজক জগৰীয়া নকৰি বঙালী বাবুৰ 'ষড়য্ন্ত্ৰ'ৰ তত্ত্ব উদ্ভাৱন কৰিলে। একাংশ বঙালী বাবুৰ অযথা উচ্চমন্যতাই জ্বলা জুইত ঘিঁউ ঢালিলে। আজিও এই শত্ৰুতাৰ অৱসান হৈছে বুলি ক'ব নোৱাৰি। দেখাত ভাষাভিত্তিক যেন লাগিলেও দৰাচলতে ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগতে দেখা দিয়া চাকৰিৰ প্ৰশ্নটোহে যে এই সংঘাতৰ গুৰিত, সেই কথাৰ প্ৰমাণ হ'ল এনেকুৱা : প্ৰথম অৱস্থাত অসমীয়া মধ্যবিত্তৰ মাজত এই শত্ৰুতাই গা কৰি উঠা নাছিল। আনকি বহুতে তেতিয়া বঙলা ভাষা প্ৰৱৰ্তনৰেই বিৰোধিতা কৰা নাছিল। নামনি অসমৰ ১২২৬জন মানুহেতো (তাৰ ভিতৰত উকিল, মৌজাদাৰ, মণ্ডল ইত্যাদি ভালেকেইজন আছিল)৫ অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ বিৰোধিতাহে কৰিছিল। কলিকতাৰ আধুনিকতা আৰু বঙালী কাকত-আলোচনী আছিল অসমীয়া মধ্যবিত্তৰ বাবে আধুনিক শিক্ষাৰ নিকটতম উত্স। তেওঁলোকৰ মাজত দেখা যায় বঙালী-বিদ্বেষৰ সলনি বঙলা ভাষা-সাহিত্যপ্ৰীতিহে শক্তিশালী। চাকৰিকেন্দ্ৰিক প্ৰতিযোগিতা তীব্ৰ হৈ নুঠালৈ এই 'প্ৰীতি'ক বিদ্বেষৰ ধুমুহাই উঘালিব পৰা নাছিল। মন কৰিবলগীয়া কথাটো হ'ল, অসমীয়া ভাষা-প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰধান যোদ্ধাসকলে বঙলা ভাষা প্ৰৱৰ্তনৰ বাবে বঙালী 'বাবু'ক দোষ দিয়া নাছিল। তদুপৰি পিছৰ যুগৰ অসমীয়া মধ্যবিত্তৰো বিৰোধ অসমস্থ বঙালী 'বাবু'ৰ স'তেহে। কলিকতীয়া নব্য জমিদাৰ বঙালীৰ স'তে তেওঁলোকৰ শত্ৰুতা নাছিল।\nঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগৰপৰা সংহত হৈ উঠা অসমীয়া পেটি বুৰ্জোৱা মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীটোৱে প্ৰবলতৰ শত্ৰু ইংৰাজৰ বিৰুদ্ধে কোনো সংগ্ৰাম গঢ়ি তোলা নাছিল। কাৰণ এনে সংগ্ৰামৰ আৰ্থিক ভিত্তি অসমত তেতিয়াও অনুপস্থিত। সেয়ে জাতীয় চেতনাৰে উদ্বুদ্ধ অসমীয়া মধ্যবিত্তই ভাষা-সাহিত্য চৰ্চাকে আগস্থান দিয়ে। ঊনবিংশ-বিংশ শতিকাৰ সন্ধিক্ষণত উত্কৃষ্ট সাহিত্য ৰচিত হোৱা আৰু জাতীয় ভাষা-সাহিত্যৰ পৰিবেশ গঢ় লৈ উঠাৰ এয়ে কাৰণ। এইদৰে মধ্যবিত্তৰ মাজত যোগাযোগ আৰু আদান-প্ৰদান বৃদ্ধি পায়। এতিয়া বঙালী 'বাবু'ৰ ৰূপত এক প্ৰতিদ্বন্দ্বী পেটি বুৰ্জোৱা শত্ৰুৰো সন্ধান পোৱা গ'ল\nপ্ৰাচীন কালতে ভাৰতলৈ হোৱা আৰ্যসকলৰ প্ৰব্ৰজন আৰু আৰ্য-ভাষাই ভাৰতৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ মাজত সংহতিৰ এটা অন্তঃসলিলা ধাৰাৰ জন্ম দিছিল। অসমো এই প্ৰক্ৰিয়াৰ বাহিৰত নাছিল। 'মহা ভাৰতীয় জনগোষ্ঠী'ৰ এটা অস্তিত্ব তেতিয়াৰপৰাই থকা বুলি ক'ব পাৰি। ঔপনিবেশিকতা-বিৰোধী সংগ্ৰামৰ মাজেৰে এই 'ভাৰতীয়তা'বোধৰ ভিত্তিতেই ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ জন্ম হৈছিল। অসমীয়া মধ্যবিত্তই প্ৰথমে এই সংগ্ৰামৰপৰা নিজকে আঁতৰাই ৰাখিছিল তেওঁলোকৰ প্ৰবল ৰাজভক্তিৰ বাবে। লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাই "বন্দেমাতৰম" ধ্বনিক "বোন্দা-মাত ৰম্" বুলি ইতিকিং কৰিছিল। কিন্তু প্ৰথম মহাযুদ্ধৰ পিছত ক্ৰমবৰ্ধমান সংকট আৰু সমস্যাৰ মুখামুখি হৈ নিম্ন মধ্যবিত্তৰ মাজত ইংৰাজৰ সম্পৰ্কে মোহভংগ ঘটিবলৈ ধৰে। মধ্যবিত্তৰ নবীনচামে, বিশেষকৈ ছাত্ৰসকল পূৰ্বসূৰিসকলৰ দৰে মোহগ্ৰস্ত নহ'ল, কাৰণ ঔপনিবেশিক শাসনৰ সংকট ইতিমধ্যে তীব্ৰতৰ হৈছিলগৈ। এনে অৱস্থাত অসমত কংগ্ৰেছ নেতৃত্বাধীন ব্ৰিটিছ-বিৰোধী আন্দোলনে গা কৰি উঠে। অৱশ্যে ১৯৩০ চনমানলৈ মধ্যবিত্তৰ প্ৰাচীনচামৰ ভূমিকা দোদুল্যমান। স্বৰাজ আন্দোলন অসমত প্ৰায় নহ'লেই; ১৯২০-২২ৰ অসহযোগ আৰু ১৯৩০-৩২ৰ আইন অমান্য আন্দোলন অসমত কাৰ্যতঃ ছাত্ৰসকলৰেই আন্দোলন বুলি ক'ব পাৰি। কংগ্ৰেছী পথৰ বাহিৰে আন পথেৰেও অসমত ঔপনিবেশিক শাসন-বিৰোধী সৰ্বভাৰতীয় জাতীয় মুক্তি সংগ্ৰাম চলিবলৈ ধৰে ১৯৩০ৰ দশকৰপৰাই। এই আন্দোলনে অসমৰ মানুহক এক ভাৰতীয় জাতিৰ অংশ কৰি তোলে। স্বাধীনতা প্ৰাপ্তিৰ ক্ষণতো অসম স্বেচ্ছাই ভাৰতৰ স'তে চামিল হৈছিল।\nঅসমৰ বিস্তৃত অনাবাদী আৰু উৰ্বৰ চৰ অঞ্চলৰ মাটিত খেতি কৰিবলৈ ইংৰাজ প্ৰশাসনৰ প্ৰত্যক্ষ উদ্যোগত পূৰ্ববংগৰপৰা মুছলমান কৃষকৰ প্ৰব্ৰজন ঘটোৱা হয় ১৯-২০ শতিকাৰ সন্ধিক্ষণৰ আগে-পিছে। এইসকল কৃষকে অসমত মৰাপাটৰ উত্পাদন যথেষ্ট বৃদ্ধি কৰে। এইদৰে বাণিজ্যিক কৃষি প্ৰসাৰিত হোৱাত ধন সুদলৈ দিওঁতা অসমীয়া মহাজনৰ সন্মুখত আয়ৰ নতুন পথ মুকলি হয়। প্ৰব্ৰজিত কৃষকসকল ঔপনিবেশিক ন্যায়-ব্যৱস্থাৰে প্ৰশিক্ষিত উকীল-কেৰাণীৰো আয়ৰ উত্সত পৰিণত হ'লগৈ। অত্যধিক কৰৰ বাবে পূৰ্বতে মাটি এৰি দিয়া অসমীয়া কৃষকে এতিয়া মাটি বেচিবলৈ গ্ৰাহক বিচাৰি পালে। লগতে মাটিৰ দালালো উপকৃত হ'ল। এতিয়া নব্য জমিদাৰে লাগ বুলিলেই খেতি মাটিত কাম কৰিবলৈ মানুহ পোৱা হ'ল। সেয়ে, এনে অৱস্থাত পোনতে অসমীয়া মধ্যবিত্তই এই জনপ্ৰব্ৰজনৰ বিৰোধিতা কৰা নাছিল।\nবিংশ শতিকাৰ অসমীয়া জাতিৰ আন এক অভিজ্ঞতা :\nপুঁজিবাদৰ প্ৰসাৰৰ লগে লগে পিছপৰা জনজাতিসকলৰ মাজৰপৰাও এচাম মধ্যবিত্তৰ আবিৰ্ভাব ঘটিছে। চাকৰি-বাকৰি বা চৰকাৰী সা-সুবিধাৰ প্ৰশ্নত তেওঁলোকৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দ্বী হ'ল বৰ্ণহিন্দু অসমীয়া মধ্যবিত্ত। জনজাতীয় আত্মপ্ৰতিষ্ঠাৰ সংগ্ৰামে যে অসমীয়া বৰ্ণহিন্দু নেতৃত্বকেই শত্ৰুৰূপে বাছি লৈছে, আনকি কেতবোৰ ক্ষেত্ৰত অসমৰপৰা বিচ্ছিন্ন হোৱাৰ দাবীও উত্থাপিত হৈছে, সেই কথাৰ গুৰিতে হ'ল মধ্যবিত্তৰ মাজৰ এই প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা। তাৰ লগত যোগ হৈছে জনজাতি কৃষকৰ ওপৰত অসমীয়া মধ্যবিত্তৰদ্বাৰা হোৱা শোষণ আৰু আইনী বা বেআইনী উপায়েৰে জনজাতি ৰাইজৰ অধিকাৰত থকা মাটিও তেওঁলোকলৈকে হস্তান্তৰিত হোৱাৰ ঘটনাটো। জনজাতিসকলৰ প্ৰতি থকা অসমীয়া মধ্যবিত্তৰ অৱজ্ঞা আৰু প্ৰভুসুলভ আচৰণে সংঘাত তীব্ৰতৰ হোৱাত অৰিহণা যোগাইছে।\nঅসমীয়া ভাষাক অসমবাসী প্ৰায় সকলো মানুহেই স্বেচ্ছাই সংযোগী ভাষা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি থকাৰ পিছতো এই ভাষাক অসমীয়া মধ্যবিত্তৰদ্বাৰা বিশেষকৈ শিক্ষাৰ মাধ্যমৰূপে বলপূৰ্বক জাপি দিয়াৰ যি চেষ্টা, তাৰ গুৰিটো হ'ল এই কৰ্তৃত্ববাদী মনোভাব। অসমৰ বিভিন্ন জনজাতিৰ ভাষাৰ লিপিৰ প্ৰশ্নতো তেওঁলোকৰ অলাগতিয়াল হস্তক্ষেপে সমস্যাৰ জটিলতা বঢ়াইছে। ঔপনিবেশিক যুগতে 'সংৰক্ষিত এলেকা'নীতিৰদ্বাৰা ভৈয়াম আৰু পৰ্বতৰ মাজত কৃত্ৰিম পাৰ্থক্য সৃষ্টিৰ যি চেষ্টা আৰম্ভ হৈছিল,সি জনজাতীয় বিচ্ছিন্নতাত সাৰ-পানী যোগায়। ই ঔপনিবেশিক শাসনৰ ভেদনীতিৰ নিদৰ্শন। অসমৰ অসমীয়া আৰু আন জনজাতীয় ভাষা-সাহিত্যৰ বিকাশত মিছনেৰিসকলে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিলেও, জনজাতিসকলৰ মাজত খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ প্ৰচাৰৰ জৰিয়তে তেওঁলোকে বিশেষকৈ পৰ্বতীয়া জনজাতিসকলক অসমৰ জনজীৱনৰ ঘাইসুঁতিৰপৰা নিলগাই ৰখাতহে সহায় কৰিছিল। সেয়ে, এই কামত ইংৰাজ শাসনৰ পৃষ্ঠপোষকতাৰ অভাৱ নাছিল।\nস্বৰাজোত্তৰ কালত অসমীয়া মধ্যবিত্তৰ মাজতো ক্ষীণকৈ হ'লেও এক পুঁজিপতি শ্ৰেণী গঢ়ি উঠিছে। ব্ৰিটিছ পুঁজিৰ ৰূপত থকা উমৈহতীয়া শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে প্ৰত্যক্ষ সংগ্ৰাম শেষ হোৱাৰ পিছতো বহু দিনলৈ সৰ্বভাৰতীয় বৃহৎ পুঁজিৰ স'তে অসমীয়া ক্ষুদ্ৰ পুঁজিৰ বিৰোধে তীব্ৰ ৰূপ লোৱা নাছিল। কিন্তু সত্তৰৰ দশকৰ শেষৰ ফালে ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰযন্ত্ৰৰ সংকটে গুৰুতৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিলে। ১৯৭৫ চনৰ ২৬ জুন তাৰিখে ঘোষণা কৰা জৰুৰীকালীন অৱস্থা,১৯ মাহৰ অন্তত এই অৱস্থাৰ আৰু লগতে কংগ্ৰেছ দলৰ একচেটিয়া শাসনৰ অৱসান - এইবোৰে দেশৰ অস্থিৰ ৰাজনৈতিক বাতাবৰণকে প্ৰতিফলিত কৰিছিল। তেতিয়া অসমৰো নিম্নবিত্ত আৰু কৃষক ৰাইজৰ মাজত গভীৰ ক্ষোভেই কেৱল নহয়,সৃষ্টি হৈছিল গণতান্ত্ৰিক তথা বাঁওপন্থী ৰাজনৈতিক চেতনাৰো। অসমৰ কৃষক,ছাত্ৰ আৰু শ্ৰমিকৰ মাজত বাঁওপন্থী ৰাজনৈতিক সংগঠনৰ শক্তি বৃদ্ধি তথা এনেধৰ্মী আন্দোলনৰ তেতিয়া বিস্তাৰ আছিল অভূতপূৰ্ব। এই সময়তে অৰ্থাৎ ১৯৭৮ৰ শেষৰ ফালে অসমীয়া মধ্যবিত্তই এহাতে দিল্লী-বিৰোধী আৰু অনা-অসমীয়া-বিৰোধী আৰু আনহাতে কমিউনিষ্ট-বিৰোধী কাৰ্যসূচীৰ ছবছৰীয়া 'বিদেশী বিতাড়ন' (প্ৰথম অৱস্থাত বহিৰাগত বিতাড়ন) আন্দোলনৰ সৃষ্টি কৰে। এই আন্দোলনে যে কেৱল অসমত বাঁওপন্থাৰে কণকঠীয়া মাৰিব খুজিছিল এনে নহয়,আজি একবিংশ শতিকাৰ ঊষা-লগ্নত পৰিলক্ষিত হোৱা অসমীয়া জাতি আৰু অসমৰ মানুহৰ মাজৰ ঐক্য আৰু সংহতিৰ বিপৰ্যয়ৰ তাৎক্ষণিক কাৰণ হিচাপেও এই আন্দোলনৰ প্ৰত্যক্ষ ভূমিকা আজি সকলোৰে চকুত স্পষ্ট হৈ দেখা দিছে। অসমীয়া জাতীয়তাবাদত ভাৰতৰপৰা পৃথক হৈ যোৱা চিন্তাৰ বীজ এই আন্দোলনৰ মাজতে ৰোপিত হয়। সেয়ে অসমৰ ভূ-খণ্ডত জাতীয়তাবাদী চিন্তা আৰু আন্দোলনে সৃষ্টি কৰা জটিলতা বা সমস্যাৰ এটি সৰ্বগ্ৰাহ্য গণতান্ত্ৰিক সমাধানৰ সন্ধান জৰুৰী হৈ পৰিছে। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰদ্বাৰা অসম বা উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ প্ৰতি ঘটাই থকা দীৰ্ঘদিনীয়া বঞ্চনাৰ প্ৰতিষেধকৰূপে ভাৰতৰ কেন্দ্ৰ-ৰাজ্যৰ সম্পৰ্কৰ পুনৰ্বিন্যাস কৰা, অসমৰ সম্পদৰ ভিত্তিত শিল্প-উদ্যোগ গঢ়ি তোলা,বানপানী সমস্যাৰ স্থায়ী সমাধান আৰু ৰাজ্যখনৰ পৰিবহণ,যোগাযোগ,বিদ্যুৎ আদি পৰিকাঠামোৰ দ্ৰুত উন্নয়ন আদি দাবীৰ ভিত্তিত গঢ়ি তোলা গণ আন্দোলন এই দিশত এটা ইতিবাচক পদক্ষেপৰূপে বিবেচিত হ'ব পাৰে। লগতে জনজাতীয় আৰু জনগোষ্ঠীয় আকাংক্ষা,আন্দোলন,আৰু প্ৰৱণতাৰ গণতান্ত্ৰিক উপাদানবোৰৰ স্বীকৃতি দি সমমৰ্যদা আৰু সমঅধিকাৰৰ এক পৰিবেশ ৰচিত হ'লেহে অসমবাসীৰ থানবান হৈ যোৱা সংহতি পুনৰুদ্ধাৰ হ'ব বুলি আশা কৰিব পাৰি। তথাপি এটা কথা পাহৰিলে নচলে যে এই আটাইবোৰ কামৰ বাবে অসমীয়া বা জনজাতীয়,কোনোধৰণৰ জাতীয়তাবাদেই পৰ্যাপ্ত বা নিৰ্ভৰযোগ্য নহয়। অসমৰ বঞ্চিত আৰু নিপীড়িত শ্ৰেণীবোৰৰ শ্ৰেণীভিত্তিক আন্দোলনহে এই ক্ষেত্ৰত বিবেচনাৰ দাবীদাৰ।\n১) হীৰেন গোহাঁই, সাহিত্য আৰু চেতনা, ১৯৯১, পৃঃ ১০ ।\n২) অনিল ৰায়চৌধুৰী, নামনি অসমৰ মধ্যশ্ৰেণী, পৃঃ ১১৮।\n৩) লেনিন, সাম্ৰাজ্যবাদ : পুঁজিবাদৰ সৰ্বোচ্চ পৰ্যায়।\n৪) '. . . আহক, আমি ৰাজভক্ত অসমীয়া প্ৰজাই ঊৰ্ধবাহু হৈ উবুৰিয়াই আমাৰ ৰজা,ৰাণী আৰু ৰাজ-পৰিয়াললৈ আন্তৰিক প্ৰীতি-ভক্তি জনাওঁহঁক আৰু ঈশ্বৰৰ চৰণত সিবিলাকৰ জয়-যুগুতি কামনা কৰোঁহঁক।' -পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা ('আহোম এছচিয়েশ্যন 'ৰ সভাপতিৰ ভাষণ, বৰপেটা অধিবেশন,১৯১৯)।\n৫) অনিল ৰায়চৌধুৰী, পূৰ্বোক্ত, পৃঃ ৭১।\n(সম্পাদকীয় টোকা : প্ৰবন্ধটো প্ৰথম প্ৰকাশ হৈছিল অসমৰ এটা সময়ৰ এখন উচ্চ মানৰ ক্ষুদ্ৰ আলোচনী ত্ৰৈমাসিক কলংৰ ৬ষ্ঠ বৰ্ষ, ৪ৰ্থ সংখ্যাত, এপ্ৰিল-জুন, ২০০৩ চনত। প্ৰবন্ধটো আমাৰ অনলাইন আলোচনীত প্ৰকাশ কৰিবলৈ অনুমতি প্ৰদান কৰাৰ বাবে লিখক পৰাগ দাহাল আৰু আলোচনীখনৰ সম্পাদক ধ্ৰুৱজ্যোতি বৰালৈ আন্তৰিক ধন্যবাদ জ্ঞাপন কৰিলো। লেখাটোৰ ইউনিক'ড ৰূপান্তৰক ক্ৰমে হিৰো শৰণীয়া, গৌৰীশংকৰ ভূঞা আৰু গৌৰীশংকৰ দাস।)\nNo Comments : "অসমীয়া জাতীয়তাবাদৰ জন্ম আৰু বিকাশ"
