ৰাজস্থানত কৃষক সভাৰ আন্দোলনে ৰূপ ল'লে বৃহৎ গণ আন্দোলনৰ ( মূলঃ নেহা মিশ্ৰ, অনুবাদঃ ভৱেশ নাথ) - বৌদ্ধিক বিচাৰ\nচ'ৰাঘৰ / সমকাল / ৰাজস্থানত কৃষক সভাৰ আন্দোলনে ৰূপ ল'লে বৃহৎ গণ আন্দোলনৰ ( মূলঃ নেহা মিশ্ৰ, অনুবাদঃ ভৱেশ নাথ)\nৰাজস্থানত কৃষক সভাৰ আন্দোলনে ৰূপ ল'লে বৃহৎ গণ আন্দোলনৰ ( মূলঃ নেহা মিশ্ৰ, অনুবাদঃ ভৱেশ নাথ)\nSeptember 14, 2017\tসমকাল মন্তব্য দিয়ক 377 দৰ্শন\nৰাজস্থানৰ চিকৰত সংঘটিত হৈ থকা জংগী কৃষক আন্দোলনে সমাজৰ সকলো অংশৰ জনসাধাৰণৰ পৰা সমৰ্থন পাবলৈ সক্ষম হৈছে। পূৰ্বৰে পৰা ৰাজস্থানৰ চিকৰ জিলা বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন গণ আন্দোলন সংঘটিত হোৱাৰ ঐতিহ্যৰে মহিমামণ্ডিত। কিন্তু শেহতীয়াভাবে যি হৈ গ'ল, সেয়া সচাকৈয়ে আশ্চৰ্যজনক। আন বিষয়বোৰৰ দৰেই যেতিয়া কোনো এক বিষয়ৰ ওপৰত প্ৰতিবাদ হয়, তেতিয়া সাধাৰণতে মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীটোৱে সেই প্ৰতিবাদৰ ওপৰত বিৰূপ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰে। কিন্তু এইবাৰৰ কৃষকসকলে তেওলোকৰ ১১ টা দাবীক লৈ যি কৃষক আন্দোলনৰ পাতনি মেলিলে ; সংবাদ মাধ্যমৰ পৰা আৰম্ভ কৰি সমাজৰ সকলো শ্ৰেণীৰ লোকৰ সমৰ্থন আদায় কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।\nকৃষকসকলৰ দাবী সমূহ এনেধৰণৰঃ\n১. কৃষি ঋণ সম্পূৰ্ণৰূপে ৰেহাই দিয়া।\n২. উৎপাদিত ফচলৰ উচিত মূল্য প্ৰদান কৰা। স্বামী নাথন আয়োগৰ পৰামৰ্শ কাৰ্যকৰী কৰা।\n৩. পশুধন বিক্ৰীৰ ক্ষেত্ৰত থকা নিষেধাজ্ঞা বাতিল কৰা। পশুধন বিক্ৰেতাসকলক সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষা প্ৰদান কৰা\n৪. ৬০ বছৰ বয়সৰ ওপৰৰ কৃষকসকলক প্ৰতি মাহে ৫০০০ টকাৰ পেঞ্চন দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰা।\n৫. কৰ্মহীনসকলক কাম দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰা।\n৬. কৃষকৰ কৃষি কৰ্মৰ বাবে বিজুলীৰ ব্যৱস্থা বিনামূলীয়া কৰা।\n৭. মহিলা, দলিত, সংখ্যালঘুসকলৰ ওপৰত হোৱা আক্ৰমণ বন্ধ কৰা। খাদ্য সুৰক্ষা আৰু MNREGA ব্যাপক ভাৱে কাৰ্যকৰী কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা। ইত্যাদি।\nকৃষকে কৃষকৰ হৈ আন্দোলন কৰাৰ বিপৰীতে এই আন্দোলনে এনে এক পৰ্যায় পাইছেগৈ যেন জনতাই কৃষকৰ স্বাৰ্থত আন্দোলন কৰিছে। বিস্তৃত বিৱৰণ এনেধৰণৰঃ\n১৬ জুন :\nনিখিল ভাৰত কৃষক সভাই চিকৰৰ 'কিসান উপজ মেণ্ডী' ভৱনত ৰাজস্থানৰ কৃষকসকলে সন্মুখীন হোৱা সমস্যাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ এখন সভা আহ্বান কৰে। সভাৰ আলোচনাৰ অন্তত প্ৰাক্তন চি পি আই (এম) বিধায়ক তথা জন নেতা অমৰা ৰামৰ আহ্বান মৰ্মে ১৭ জুলাইত এক " কৃষক কাৰফিউ" ৰ পৰিকল্পনা গ্ৰহণ কৰা হয়।\nকৃষক কাৰফিউ কাৰ্যসূচীৰ সফল ৰূপায়ণৰ বাবে সমগ্ৰ চিকৰ জিলাত সংগঠিত প্ৰচাৰ অভিযান আৰম্ভ কৰা হয়। কৃষক নেতা অমৰা ৰাম আৰু পেমা ৰামৰ নেতৃত্বত সমগ্র জিলাখনৰ প্ৰায় ১০০০ গাঁও আৰু ৩৪৩ খন পঞ্চায়তত কৃষক কাৰফিউ কাৰ্যসূচীৰ বাবে প্ৰচাৰ অভিযান তীব্রতৰ কৰা হয়।\nকিষাণ উপজ মেণ্ডীত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম সভাখনৰ এমাহৰ অন্তত সমগ্ৰ চিকৰ জিলাত ৰাতিপুৱা 8 বজাৰ পৰা আবেলিলৈ কৃষক কাৰফিউ কাৰ্যসূচীৰ সফল ৰূপায়ণ কৰা হয়। তেওঁলোকে জিলাখনৰ প্ৰায় ৪০ টা স্থান কাৰফিউ কাৰ্যসূচী ৰূপায়ণৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট কৰি লয়। তেওলোকে ইয়াক নামাকৰণ কৰিছিল " Kisan Chawki" হিচাপে। সাধাৰণতে কাৰফিউ প্ৰশাসনৰ দ্বাৰা আৰোপ কৰা হয় আৰু পুলিচ চকী সমূহৰ দ্বাৰা ইয়াক প্ৰয়োগ কৰা হয়। কিন্তু কৃষকসকলৰ এই কাৰফিউৰ উদ্দেশ্য আছিল চৰকাৰী বিষয়াসকলক তেওঁলোকৰ ভ্ৰমণত বাধা দিবলৈ " Chakka jam" কৰা। এই কাৰফিউ কাৰ্যসূচীৰ পিছত কৃষক নেতাদ্বয় অমৰা ৰাম আৰু প্ৰেমা ৰামে কৃষক সকলৰ লগত আলোচনা কৰি সমস্যা সমাধানৰ বাবে চৰকাৰক ১০ দিনৰ সময়সীমা নিৰ্দ্ধাৰণ কৰি দিয়ে। যদি চৰকাৰে আলোচনাৰ বাবে সন্মতি প্ৰদান নকৰে তেতিয়া আন্দোলনৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰু অধিক তীব্র কৰি তোলা হ'ব লগতে ২৭ জুলাইৰ ভিতৰত আন্দোলনৰ পৰৱৰ্তী কাৰ্যাৱলীৰ বিষয়ে সিদ্ধান্ত লোৱা হ'ব বুলি ঘোষণা কৰা হয়।\nকৃষক সভাৰ ৰাজ্যিক কমিটি পুনৰ কিষাণ উপজ মেণ্ডীত মিলিত হয়। লগে লগে ৯ আগষ্টত সমগ্ৰ ৰাজস্থানত কৃষকসকলে কৰ্ট মাচ এৰেষ্ট কাৰ্যসূচী স্থানীয় টেহছিলসমূহত ৰূপায়ণ কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে। এই সিদ্ধান্তৰ পিছত সমগ্র ৰাজ্যখনত প্ৰায় ১৩ দিন ধৰি কৰ্ট মাচ এৰেষ্ট কাৰ্যসূচীৰ প্ৰচাৰ অভিযান তীব্ৰ কৰি তোলা হয়।\nকৃষক সভাৰ সদস্য আৰু কৃষকসকলে সমগ্র ৰাজ্য খনত কৰ্ট মাচ এৰেষ্ট কাৰ্যসূচী ৰূপায়ণ কৰে। প্ৰায় ১০০০ ৰো অধিক কৃষক উক্ত কাৰ্যসূচীৰ বাবে গ্ৰেপ্তাৰ হয়। নেতাসকলে ভবিষ্যত পৰিকল্পনাৰ বাবে কৃষকসকলৰ লগত আলোচনা অব্যাহত ৰাখে।\nআন্দোলনৰ কাৰ্যসূচী অধিক তীব্রতৰ কৰাৰ স্বাৰ্থত কৃষক সভাই পুনৰ কিষাণ উপজ মেণ্ডীত মিলিত হয়। কৃষক সভাই ' মহাপাদভ' ( অৱস্থান) ৰ বাবে আহ্বান জনায়। জিলা সদৰ সমূহত ১ চোপ্টেম্বৰৰ পৰা এই কাৰ্যসূচী ৰূপায়ণৰ বাবে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰা হয়। সমগ্ৰ ৰাজ্য খনত প্ৰচাৰ কাৰ্য চলোৱা হয়।এই সময়লৈকে আন্দোলনৰ নেতৃত্ব বহন কৰি আছিল অমৰা ৰাম আৰু পেমা ৰাম নামৰ কৃষক নেতা দুগৰাকীয়ে। কিন্তু মহাপাদভ কাৰ্যসূচীৰ প্ৰচাৰ অভিযানৰ নেতৃত্ব লয় কৃষক সভাৰ গ্ৰাম্য গোটবোৰে। কৃষক সভাৰ সদস্যসকলে গাঁৱে গাঁৱে, ঘৰে ঘৰে প্ৰচাৰ অভিযান চলায়। আন্দোলনৰ কাৰ্যসূচী সফলভাৱে পৰিচালনাৰ বাবে গাঁৱৰ লোকসকলৰ পৰা ঘেহু আৰু আৰ্থিক বৰঙনি সংগ্ৰহ কৰে।\n১ ছেপ্টেম্বৰ :\nকৃষকসকলে খাদ্য আৰু অন্যান্য লাগতিয়াল সামগ্ৰীসমূহ লৈ ট্ৰেক্ট্ৰৰেৰে কিসান উপজ মেণ্ডি লৈ দলে দলে আহিবলৈ আৰম্ভ কৰে। থকা খোৱাৰ সকলোবোৰ বন্দৱস্ত কৃষকসকলে নিজে যোগাৰ কৰি ল'বলৈ আৰম্ভ কৰিলে। প্ৰায় ১৫ সহস্ৰাধিক কৃষকে তেওঁলোকৰ দাবী সম্বলিত পত্ৰ লৈ জিলা ৰাজহ কাৰ্যালয়লৈ এক প্ৰতিবাদী সমদল উলিয়ায়। জিলা ৰাজহ বিষয়াৰ জৰিয়তে বসুন্ধৰা ৰাজেলৈ স্মাৰক পত্ৰ প্ৰদান কৰা হয়। প্ৰতিবাদী সমদলৰ অন্তত কৃষকসকল পুনৰ কিষাণ উপজ মেণ্ডীলৈ ৰাওনা হয় , প্ৰচাৰ অভিযান পুনৰাই তীব্ৰ কৰি তোলা হয়। কৃষক নেতা অমৰা ৰামে সকলো দল সংগঠনক কৃষক আন্দোনলত চামিল হ'বলৈ আহ্বান জনায়।\nৰাতিপুৱা ১১.৩০ বজাৰ পৰা কিষাণ উপজ মেণ্ডীত এক জন সভা 'আম সভা' আৰম্ভ হয়। কৃষক নেতাসকলে কৃষকসকলৰ সন্মুখত বক্তব্য দাঙি ধৰে। সভাৰ কাৰ্যাৱলী প্ৰায় ৫ বজালৈ চলে। এই সময়খিনিৰ ভিতৰতে সুশৃংলভাৱে সৰু সৰু গোট সভাও অনুষ্ঠিত হয়, যাতে কৃষকসকলৰ পৰাও আন্দোলন সম্পৰ্কে তেওলোকৰ মতামত শুনিব পৰা যায়। খেতিয়কসকলেও প্ৰত্যক্ষভাৱে আন্দোলনৰ কাৰ্যসূচী সম্পৰ্কে নিজস্ব মতামত দাঙি ধৰে। কৃষকসকলে ৰাজহ বিষয়াৰ বাসভৱনলৈ ৰাতি ৯ বজাত এক প্ৰতিবাদী সমদল উলিয়ায়। তেওঁলোকৰ মূল শ্লোগান আছিল - প্ৰশাসন কি নীন্দ হাৰাম কৰনে কে লিয়ে। পুলিচ প্ৰশাসনে প্ৰতিবাদী সমদলৰ মাজেৰে এম্বুলেন্স আৰু অন্যান্য বাহন চলাই শান্তিপূৰ্ণ প্ৰতিবাদী সমদলটিক বিঘ্নিত কৰিব বিচাৰিছিল। কৃষক নেতা অমৰা ৰামৰ আহ্বানত প্ৰায় সহস্ৰাধিক কৃষকে এম্বুলেন্স আৰু অন্যান্য বাহনসমূহ পাৰ হৈ যাবলৈ ঠাই এৰি দিয়ে। প্ৰতিবাদ কাৰী সকলৰ ভাষ্য আছিল- তেওঁলোকে প্ৰশাসনকহে জাগ্ৰত কৰিব বিচাৰে। সাধাৰণ জনতাক সমস্যাত পেলোৱা তেওলোকৰ উদ্দেশ্য নহয়। প্ৰতিবাদী সমদলটিৰ শান্তিপূৰ্ণ ৰূপ দেখি পিছ দিনা চহৰৰ বাসিন্দা আৰু সংবাদ মাধ্যমে উক্ত প্ৰতিবাদী সমদলৰ সমৰ্থনতহে নিজৰ মত ব্যক্ত কৰে।\n৩ ছেপ্টেম্বৰ :\nআলোচনা আৰু সভাৰ কাৰ্যৱলীৰ পৰা কিছু আঁতৰি আহি কৃষকসকলৰ মনোৰঞ্জনৰ বাবে কিষাণ উপজ মেণ্ডি ভৱনত এক কবি সন্মিলন আয়োজন কৰা হয়।পৰৱৰ্তী দিনটোত কৃষকসকলে বসুন্ধৰা ৰাজেৰ এক শৱযাত্ৰা উলিওৱাৰ সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰা হয়। উক্ত নিশা প্ৰায় দুই ঘণ্টা ধৰি গাঁও অঞ্চলত গাঁৱৰ লোকসকলক উক্ত কাৰ্যসূচীত অংশগ্ৰহণ কৰোৱাৰ বাবে প্ৰচাৰ অভিযান চলোৱা হয়।\n৪ চেপ্টেম্বৰ :\nপ্ৰায় লক্ষাধিক কৃষকৰ লগতে দহ সহস্ৰাধিক মহিলাই পৰম্পৰাগত ৰঙা শাৰী পৰিধান কৰি বসুন্ধৰা ৰাজে বিজেপি চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে তথা বসুন্ধৰা ৰাজেৰ শৱ লৈ এক প্ৰতিবাদী সমদল উলিয়ায়। প্ৰতিবাদী সমদলটি ইমানেই বিশাল আছিল যে পূৰ্বতে এনে বিশাল সমদল ৰাজস্থানৰ জনতা আৰু সংবাদ মাধ্যমে কাহানিও দেখা নাছিল। প্ৰতিবাদী সমদলত ছাত্র, যুৱক, ব্যৱসায়ী, শ্ৰমিক সকলো অংশৰ জনতাই ভাগ লৈছিল। যাৰ পৰিণতিত কৃষক আন্দোলনটিয়ে এক বৃহৎ জন আন্দোলনলৰ ৰূপ লৈছিল।\n৫ ছেপ্টেম্বৰ :\nক্ৰমান্বয়ে অন্যান্য সংগঠন, ইউনিয়ন, গণ মাধ্যম সমূহে আৰ্থিক সহায় সহোযোগিতাৰে আন্দোলনলৈ সহমৰ্মিতা প্ৰদৰ্শন কৰিব ধৰিলে। Kiln brick makers নামৰ ইউনিয়নটোৱে প্ৰায় ৫০০ ট্ৰেক্ট্ৰৰ আৰু টেইলাৰ লৈ আন্দোলনত যোগদান কৰে।\nব্যৱসায়ী, ঠিকাদাৰসকলে কিষাণ উপজ মেণ্ডীত থাকিবলৈ লোৱা কৃষকসকলৰ বাবে খাদ্যৰ যোগান ধৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ( আৰম্ভণিৰ পৰা এতিয়ালৈ ব্যৱসায়ী সম্প্ৰদায়ৰ বিভিন্ন লোকে কৃষকসকলৰ খাদ্যৰ যোগান ধৰি আছে, ফিল্টাৰ পানী প্ৰদান কৰা ইউনিয়নে বিশুদ্ধ খোৱা পানীৰ যোগান অব্যাহত ৰাখিছে।) ব্যৱসায়ী সন্থাই কৃষকসকলৰ আন্দোলনৰ প্ৰতি সমৰ্থন জনাই পৰৱৰ্তী দিনটোত ব্যৱসায়িক লেন দেন বন্ধ কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰিছে। গাখীৰ যোগান ধৰা ইউনিয়নে গাখীৰ যোগান বন্ধ কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰিছে। ৰাতিলৈ কৃষকসকলে এক টৰ্চ লাইট প্ৰতিবাদী সমদল কৰে।\n৭ চেপ্টেম্বৰ :\nসৰ্বাত্মক বন্ধ পালিত হয়। কৃষক সভাৰ কোনো ধৰণৰ প্ৰচাৰ অবিহনে স্বতস্ফুৰ্তভাৱে গাঁও, নগৰ, চহৰৰ সকলো বাসিন্দাই বন্ধৰ প্ৰতি সমৰ্থন ব্যক্ত কৰে। চিচি বাছ সন্থাই আন্দোলনৰ প্ৰতি সহমৰ্মিতা স্বৰূপে প্ৰায় ১০০ খন বাছ চহৰৰ মাজেৰে সমদল কৰি নিয়ে। এম্বুলেন্স ইউনিয়ন, অটো ৰিক্সা ইউনিয়ন, টেম্পো ইউনিয়ন আদি প্ৰায় সকলোবোৰ ইউনিয়নে এই সমদলত অংশগ্ৰহণ কৰে।\n৮ চেপ্টেম্বৰ :\nকৃষক নেতা অমৰা ৰামে চৰকাৰক তেওঁলোকৰ দাবী সমূহ মানি লবলৈ দুদিনৰ সময়সীমা নিৰ্দ্ধাৰণ কৰি দিয়াৰ কথা আম সভাত ঘোষণা কৰে। যদি দুদিনৰ ভিতৰত এই চৰকাৰে কোনো ব্যৱস্থা নলয়, তেতিয়াহলে ১১ চেপ্টেম্বৰৰ ভিতৰত সকলোবোৰ পথ বন্ধ কৰি দিয়াৰ কথা ঘোষণা কৰে।\nচিকৰ জিলাৰ ডি জে ইউনিয়নে প্ৰায় ১০০ খন ডি জে ট্ৰাকেৰে চিকৰ চহৰৰ প্ৰায় সকলোবোৰ মূল পথেৰে সমদল কৰি কিসান মেণ্ডীত উপস্থিত হয়।\nপ্ৰায় ৫০ টাতকৈ অধিক সংগঠনে কৃষক আন্দোলনৰ প্ৰতি সমৰ্থন ব্যক্ত কৰে। অন্যান্য দলৰ স্থানীয় ৰাজনীতিবিদসকলেও আন্দোলনৰ ব্যাপকতাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি আম সভাত তেওলোকৰ সমৰ্থনৰ কথা ব্যক্ত কৰিবলৈ বাধ্য হয়। অৱশেষত প্ৰশাসনে খেতিয়কসকলক পৰৱৰ্তী দিনটোত আলোচনাৰ বাবে মাতিবলৈ বাধ্য হয়।\nনেতৃত্বৰ আহ্বানত মহিলা সকলে গোটেই জিলাখনৰ পথসমূহ অৱৰোধ কৰে। গাঁও আৰু চহৰ সংযোগী সকলোবোৰ পথ বন্ধ কৰি দিয়া হৈছিল। প্ৰায় সহস্ৰাধিক কৃষকে আলোচনাৰ বাবে কালেক্টটৰেল অফিচলৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱাৰ বাবে মেণ্ডী ত্যাগ কৰে। এই সুযোগতে প্ৰশাসনে মেণ্ডীৰ আশে পাশে পুলিচ বেৰিকেড গঢ়ি তোলে। চাৰিওফালে পুলিচৰ পয়োভৰ। ১৪৪ ধাৰা জাৰি কৰা হয়। ইণ্টাৰনেট সেৱা সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ কৰি দিয়া হয়। সেয়ে প্ৰশাসনে ভাবি লৈছিল যে কৃষক সকলক নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ বাবে তেওলোক সম্পূৰ্ণ সাজু। কিন্তু চিকৰৰ কৃষকসকলে কোনো কাৰণতে কোনো ধৰণৰ ব্যাঘাত জন্মাব বিচৰা নাছিল। সেয়ে কৃষকসকলে তেওলোকৰ অস্থায়ী বাসস্থান মেণ্ডীৰ ভিতৰৰ পৰা বাহিৰলৈ পুলিচৰ বেৰিকেড শেষ হোৱা ঠাইলৈ স্থানান্তৰিত কৰি ল'লে। বেৰিকেডৰ মুখামুখি হ'বলৈ যথেষ্ট সংখ্যক কৃষক আছিল যদিও শান্তি বিঘ্নিত হব পাৰে বুলি কৃষকসকল সেই কাৰ্যৰ পৰা বিৰত থাকিল। এয়াই আছিল আন্দোলনটোৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ যে আৰম্ভণিৰ পৰা শেষলৈ আন্দোলনটোৱে শান্তিপূৰ্ণ পৰিবেশ ধৰি ৰাখিবলৈ সক্ষম হৈছিল, যাৰ বাবে সমাজৰ সকলো শ্ৰেণীৰ লোকৰ সমৰ্থন পাবলৈ ই সক্ষম হৈছে।\nপৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত প্ৰশাসনে কোনোধৰণৰ আলোচনা নকৰাত কৃষকসকলে পুনৰাই অৱস্থান কাৰ্যসূচী লয় আৰু মহিলাসকলেও অৱৰোধ কাৰ্যসূচী চলাই নিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ১২ ছেপ্টেম্বৰৰ সন্ধিয়া ৫ বজাত কৃষকসকলক প্ৰশাসনে পুনৰাই আলোচনাৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনায়।\nবৰ্তমানেও মেণ্ডীৰ পৰিবেশ প্ৰতিবাদ, লক্ষ্য সাধন আৰু সাধাৰণ মানুহৰ উদযাপনেৰে ভৰপূৰ। কৃষকসকলে ৰাস্তাৰ দাঁতিত সাজি লোৱা জুপুৰি সদৃশ ঘৰত থাকিবলৈ লৈছে। শেষ নিশা প্ৰতিবাদী সংগীতৰ এক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰতিবাদী সংগীত, নৃত্য, কৃষক আন্দোলন এই সকলোবোৰ মহাপাদভৰ এৰাব নোৱাৰা অংগ হৈ পৰিছে। কৃষক সকল ভাগৰুৱা হোৱা নাই। কৃষকসকলে তেওলোকৰ শ্লোগান, গীত, লক্ষ্য আৰু ৰঙা পতাকাৰ সৈতে তেওলোকৰ প্ৰতিবাদী আন্দোলনৰ সফল পৰিসমাপ্তিৰ বাবে অপেক্ষাৰত।\nৰাজস্থানৰ সংবাদ মাধ্যমেও কৃষকসকলৰ এই আন্দোলনক ব্যাপক ভাৱে প্ৰচাৰ কৰিছে।\nবিশেষ সংযোগ :\n১. ১২ চেপ্টেম্বৰত কৃষকসকল বসুন্ধৰা ৰাজে বিজেপি চৰকাৰৰ সৈতে আলোচনাত মিলিত হয়। এই আলোচনা চাৰিটা পৰ্যায়ত ১৪ ছেপ্টেম্বৰৰ ৰাতি এক বজালৈ চলে। আলোচনাৰ অন্তত চৰকাৰে কৃষকসকৰ কেইবাটাও দাবী মানি ল'বলৈ বাধ্য হয়। কৃষকসকলৰ দাবীৰ বিপৰীতে চৰকাৰে তলত দিয়া দাবীসমূহ মানি ল'বলৈ সন্মতি প্ৰকাশ কৰে। ১.৫০ হাজাৰ টকালৈ কৃষি ঋণ ৰেহাই।\n২. ৰাজ্য চৰকাৰে এসপ্তাহৰ ভিতৰত নূন্যতম সমৰ্থন মূল্যত সকলো জিলা কেন্দ্ৰৰ পৰা কৃষকৰ উৎপাদিত কৃষি পণ্য ক্ৰয় কৰিব।\n৩. জলসিঞ্চনৰ বাবে ব্যৱহাৰিত বিদ্যুতৰ বৰ্দ্ধিত মাচুল প্ৰত্যাহাৰ।\n৪. পশুধন কিনা-বেচাৰ ক্ষেত্ৰত থকা নিষেধাজ্ঞা শিথিল। পশুধন ব্যৱসায়ীসকলক নিৰাপত্তা প্ৰদানৰ আশ্বাস।\n৫. ST, SC, OBC ছাত্ৰ বৃত্তি পুনৰাই প্ৰৱৰ্তন।\n৬. কৃষকৰ মাহিলি পেঞ্চন ২০০০ টকালৈ বৃদ্ধি। প্ৰায় এমাহ জোৰা অবিৰত ভাৱে চলাই নিয়া কৃষক সভাৰ আন্দোলনে অৱশেষত সফলতা পালে। কৃষক সকলৰ অক্লান্ত পৰিশ্ৰম, নেতৃত্বতৰ সঠিক পৰিকল্পনা কৰাৰ লগতে সমাজৰ সকলো অংশৰ জনসাধাৰণৰ আন্দোলনত অংশগ্রহণে কৃষক আন্দোলনটোক এক অনন্য মাত্ৰা প্ৰদান কৰিলে। সচা অৰ্থত এই আন্দোলনে এক বৃহৎ গণ আন্দোলনৰ পৰ্যায়লৈ গতি কৰিলে। ৰাজস্থানৰ কৃষক আন্দোলনৰ এই সফলতা ভাৰতৰ কৃষক আন্দোলনৰ ইতিহাসত সদায় প্ৰেৰণাৰ উৎস হৈ ৰ'ব।\nটেগকৃষক আন্দোলন ৰাজস্থান\nপূৰ্বৱৰ্তী লেখা এক ভিন্ন অগ্নিপৰীক্ষা ( লীনা শৰ্মা )\nপৰৱৰ্তী লেখা 'বৌদ্ধিক বিচাৰ'ৰ এবছৰ ( প্ৰাণজ্যোতি নাথ )
