জালিয়ানৱালা বাগ গণহত্যা হৈছে ভাৰতৰ ইতিহাসৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এক দুৰ্ভাগ্যজনক ঘটনা, যিটো 1919 চনত সংঘটিত হৈছিল। এই গণহত্যাক বিশ্বজুৰি গৰিহণা দিয়া হৈছিল। আমাৰ দেশৰ স্বাধীনতাৰ বাবে চলি থকা আন্দোলনপ্ৰতিহত কৰিবলৈ এই গণহত্যা সংঘটিত কৰা হৈছিল। কিন্তু এই গণহত্যাৰ পিছত আমাৰ দেশৰ বিপ্লৱীসকলৰ মনোবল অধিক শক্তিশালী হৈ উঠিছিল। যি কি নহওক, হত্যাকাণ্ডটোৰ মুখ্য অভিযুক্ত কোন আছিল, আৰু ১৯১৯ চনত তেওঁক কি শাস্তি দিয়া হৈছিল, যাৰ ফলত জালিয়ানৱালা বাগত নিৰীহ লোকৰ মৃত্যু হৈছিল? এই সকলোবোৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ এই প্ৰবন্ধটোত আপোনাক দিয়া হৈছে।
১৯১৯ চনত আমাৰ দেশত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে বিভিন্ন ধৰণৰ আইন প্ৰণয়ন কৰিছিল আৰু আমাৰ দেশৰ প্ৰতিটো প্ৰীতিতে এই আইনসমূহৰ বিৰোধিতা কৰা হৈছিল। ১৯১৯ চনৰ ৬ ফেব্ৰুৱাৰীত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ইম্পেৰিয়েল বিধান পৰিষদত 'ৰোলেক্ট' নামৰ এখন বিধেয়ক উত্থাপন কৰে আৰু মাৰ্চ মাহত ইম্পেৰিয়েল লেজিচলেটিভ কাউন্সিলে বিধেয়কখন গৃহীত কৰে। যাৰ পিছত এই বিধেয়কখন এক কাৰ্যত পৰিণত হৈছিল।
আইন অনুসৰি, ভাৰতৰ ব্ৰিটিছ চৰকাৰে যিকোনো ব্যক্তিক দেশদ্ৰোহৰ সন্দেহত গ্ৰেপ্তাৰ কৰিব পাৰে আৰু মানুহজনক জুৰীৰ সন্মুখত উপস্থাপন নকৰাকৈ কাৰাগাৰত ৰাখিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও, আৰক্ষীয়ে কোনো তদন্ত অবিহনে যিকোনো ব্যক্তিক দুবছৰৰ বাবে আটক কৰিব পাৰিলেহেঁতেন। এই আইনে ব্ৰিটিছ চৰকাৰক ভাৰতত সংঘটিত ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপ দমন কৰিবলৈ শক্তি প্ৰদান কৰিছিল।
এই আইনৰ সহায়ত ভাৰত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ভাৰতীয় বিপ্লৱীসকলক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব বিচাৰিছিল আৰু আমাৰ দেশৰ স্বাধীনতাৰ বাবে চলি থকা আন্দোলনসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে আঁতৰ কৰিব বিচাৰিছিল। মহাত্মা গান্ধীকে ধৰি কেইবাজনো নেতাই এই আইনৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। গান্ধীজীয়ে সমগ্ৰ দেশতে একেখন আইনৰ বিৰুদ্ধে সত্যাগ্ৰহ আন্দোলন আৰম্ভ কৰিছিল।
১৯১৯ চনত আৰম্ভ কৰা সত্যাগ্ৰহ আন্দোলন সমগ্ৰ দেশতে ব্ৰিটিছ হাকুমাতৰ বিৰুদ্ধে সফলতাৰে চলি আছিল আৰু প্ৰতিজন ভাৰতীয়ই ইয়াত বৃহৎ পৰিমাণে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯১৯ চনৰ ৬ এপ্ৰিলত ভাৰতৰ অমৃতসৰত আন্দোলনৰ অধীনত এক ধৰ্মঘট অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু ৰোলেক্ট আইনৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। কিন্তু লাহে লাহে এই অহিংস আন্দোলনই এক হিংসাত্মক আন্দোলনৰ ৰূপ লৈছিল।
৯ এপ্ৰিলত চৰকাৰে পঞ্জাৱৰ দুজন নেতাক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে। এই নেতাসকলৰ নাম আছিল ড০ চৈফুদ্দিন কাচু আৰু ড০ সত্যপাল। গ্ৰেপ্তাৰ হোৱাৰ পিছত ব্ৰিটিছ আৰক্ষীয়ে দুয়োজন নেতাক অমৃতসৰৰ পৰা ধৰ্মশালালৈ স্থানান্তৰ কৰিছিল। য'ত তেওঁলোকক গৃহবন্দী কৰি ৰখা হৈছিল।
অমৃতসৰৰ দুয়োজন নেতা জনসাধাৰণৰ মাজত অতি জনপ্ৰিয় আছিল আৰু তেওঁলোকৰ নেতাক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাত বিচলিত হৈ তেওঁক মুক্তি দিবলৈ ১০ এপ্ৰিলত উপ সমিতিৰ মিলছ আৰৱিংক লগ কৰিব বিচাৰিছিল। কিন্তু উপ সমিতিয়ে মানুহবোৰক লগ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল। যাৰ পিছত এই ক্ষুব্ধ লোকসকলে ৰেল ষ্টেচন, তাঁৰ বিভাগকে ধৰি কেইবাটাও চৰকাৰী কাৰ্যালয়ত জুই লগাই দিয়ে। তাঁৰ বিভাগত সংঘটিত অগ্নিকাণ্ডৰ ফলত চৰকাৰী ব্যৱসায়ৰ যথেষ্ট ক্ষতি হৈছিল, কিয়নো সেই সময়ত বিষয়াসকলৰ মাজত যোগাযোগ উপলব্ধ আছিল। এই হিংসাৰ ফলত তিনিজন ব্ৰিটিছ লোকও নিহত হৈছিল। এই হত্যাকাণ্ডবোৰৰ দ্বাৰা চৰকাৰ যথেষ্ট খং উঠিছিল।
অমৃতসৰৰ অৱনতি হোৱা পৰিস্থিতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ, ভাৰত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে উপ সমিতি আৰ.C পৰা ৰাজ্যখনৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰিছিল। আৰৱিংয়ে ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল আৰইএইচ ডায়াৰক আৰু ডায়েৰে ১১ এপ্ৰিলত অমৃতসৰৰ পৰিস্থিতি সংশোধনকৰাৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। পঞ্জাৱ ৰাজ্যৰ পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি ৰাজ্যখনৰ বহুতো চহৰত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে সামৰিক আইন জাৰি কৰিছিল। এই আইনৰ অধীনত, নাগৰিকসকলৰ স্বাধীনতা নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু ৰাজহুৱা কাৰ্যকলাপ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল।
সামৰিক আইনৰ অধীনত, য'ত তিনিজনতকৈ অধিক লোকএকত্ৰিত হোৱা দেখা গৈছিল, তেওঁলোকক ধৰা পৰিছিল আৰু কাৰাগাৰত বন্দী কৰা হৈছিল। দৰাচলতে, এই আইনৰ জৰিয়তে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে বিপ্লৱীসকলৰ দ্বাৰা আয়োজিত সভাসমূহ নিষিদ্ধ কৰিব বিচাৰিছিল। যাতে বিপ্লৱীসকলে তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে একো কৰিব নোৱাৰে।
১২ এপ্ৰিলত চৰকাৰে অমৃতসৰৰ আন দুজন নেতা, যেনে চৌধুৰী বুগা মাল আৰু মহাশা ৰতন চান্দকো গ্ৰেপ্তাৰ কৰে। এই নেতাসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ পিছত, অমৃতসৰৰ জনসাধাৰণৰ মাজত ক্ষোভ আৰু বৃদ্ধি পাইছিল। যাৰ ফলত এই চহৰখনৰ পৰিস্থিতি অধিক অৱনতি হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছিল। পৰিস্থিতিটো নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ ব্ৰিটিছ আৰক্ষীয়ে চহৰখন কঠোৰ কৰি তুলিছিল।
১৯১৯ চনৰ ১৩ এপ্ৰিলত হাজাৰ হাজাৰ লোক একত্ৰিত হৈছিল, যেতিয়া ডায়েৰে তেওঁৰ বিষয়াসকলক গুলীচালনা কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল আৰু তাৰ পিছত এই আচৰিত গণহত্যা সংঘটিত হৈছিল।
১৩ এপ্ৰিলত অমৃতসৰৰ জালিয়ানৱালা বাগত বহু সংখ্যক লোক সমবেত হৈছিল। আজিৰ দিনটোত এই চহৰখনত কাৰফিউ জাৰি কৰা হৈছিল, কিন্তু এই দিনটো ক্ৰাচ্চৰ উৎসৱআছিল। যাৰ বাবে অমৃতসৰৰ হৰিমন্দিৰ চাহিবলৈ বহু সংখ্যক লোক আহিছিল, সোণালী মন্দিৰ। জালিয়ানৱালা বাগ সোণালী মন্দিৰৰ ওচৰত আছিল। ইমান বোৰ মানুহে বাগিচাখনত খোজ কাঢ়িবলৈ গৈছিল আৰু এনেদৰে ১৩ এপ্ৰিলত বাগিচাখনত প্ৰায় ২০,০০০ লোক উপস্থিত আছিল। যাৰ কিছুমানে তেওঁলোকৰ নেতাসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ বিষয়ত সভা অনুষ্ঠিত কৰিবলৈ শান্তিপূৰ্ণভাৱে একত্ৰিত হৈছিল। কিছুমান মানুহো তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ সৈতে ইয়ালৈ ভ্ৰমণ কৰিবলৈ আহিছিল।
আজিৰ দিনটোত প্ৰায় ১২ঃ৪০ বজাত.m ডায়েৰক জালিয়ানৱালা বাগত এখন সভাৰ বিষয়ে অৱগত কৰা হৈছিল। এই তথ্য পোৱাৰ পিছত, ডায়েৰে প্ৰায় 150 জন সৈনিকৰ সৈতে প্ৰায় 4 .m বজাত তেওঁৰ কাৰ্যালয় এৰিছিল। ডায়েৰে অনুভৱ কৰিছিল যে সভাখন দাঙ্গা বিয়পোৱাৰ লক্ষ্যৰে কৰা হৈছিল। সেয়েহে এই বাগিচাত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে তেওঁলোকৰ সৈনিকসকলক মানুহক সতৰ্ক নকৰাকৈ গুলী চালনা কৰিবলৈ আদেশ দিছিল। সৈন্যসকলে প্ৰায় ১০ মিনিটৰ বাবে গুলী চালনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। তাতেই মানুহে গুলীৰ পৰা বাচিবলৈ দৌৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। কিন্তু বাগিচাখনৰ মূল দুৱাৰখন সৈনিকসকলেও বন্ধ কৰি দিছিল আৰু বাগিচাখন সকলো ফালৰ পৰা ১০ ফুট পৰ্যন্ত দেৱালৰ পৰা বন্ধ কৰা হৈছিল। বহুতো মানুহে নিজৰ জীৱন বচাবলৈ এই বাগিচাখনত নিৰ্মিত এটা তৰফৰ পৰা জঁপিয়াই পৰিছিল। কিন্তু গুলীবোৰ ৰ'বলৈ যোৱা নাছিল আৰু মুহূৰ্ততে এই বাগিচাৰ মাটিৰ ৰং ৰঙা হৈ গৈছিল।
এই গণহত্যাত সৰু ল'ৰা-ছোৱালী আৰু মহিলাসহ ৩৭০ জনৰো অধিক লোক নিহত হৈছিল। এই গণহত্যাত এজন সাত সপ্তাহীয়া লৰা নিহত হৈছিল। তদুপৰি, বাগিচাখনৰ কুঁৱাটোৰ পৰা ১০০ ৰো অধিক মৃতদেহ উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। এই শৰীৰবোৰ বেছিভাগ শিশু আৰু মহিলাৰ আছিল। গুলীৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ মানুহে কুঁৱাটোত জঁপিয়াই পৰিছিল বুলি কোৱা হয়, কিন্তু তথাপিও তেওঁলোকৰ জীৱন ৰক্ষা কৰিব নোৱাৰিলে। কংগ্ৰেছ দলৰ মতে, দুৰ্ঘটনাটোত প্ৰায় ১,০০০ লোক নিহত আৰু ১,৫০০ ৰো অধিক লোক আহত হৈছিল। কিন্তু ব্ৰিটিছ চৰকাৰে মাত্ৰ ৩৭০ টা মৃত্যুনিশ্চিত কৰিছিল। যাতে তেওঁলোকৰ দেশৰ প্ৰতিচ্ছবি সমগ্ৰ বিশ্বতে অৱনতি নহয়।
দৰাচলতে, জালিয়ানৱালা বাগ গণহত্যাৰ মুখ্য কাৰণ আছিল ইংৰাজ চৰকাৰে কাৰফিউ জাৰি কৰা স্বত্বেও একেলগে এটা ঠাইত প্ৰায় ২০,০০০ লোকৰ সমাৱেশ। ভাৰতীয়সকল একত্ৰিত হৈছিল কাৰণ সেইদিনা বৈশাখীৰ উৎসৱ আছিল। আৰু মানুহে বৈশাখী উৎসৱ উদযাপন কৰিবলৈ সোণালী মন্দিৰলৈ গৈছিল আৰু ইয়াৰ কাষতে আছিল এই জালিয়ানৱালা বাগ য'ত মানুহে ভ্ৰমণকৰিবলৈ গৈছিল। তাত এখন শান্তিপূৰ্ণ সভাও অনুষ্ঠিত হৈছিল। কিন্তু ইংৰাজ চৰকাৰে অনুভৱ কৰিছিল যে চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে ষড়যন্ত্ৰ কৰা হৈছিল। যাৰ ফলত গণহত্যা সংঘটিত হৈছিল।
এই গণহত্যাক ভাৰতৰ প্ৰতিজন নেতাই গৰিহণা দিছিল আৰু এই ঘটনাৰ পিছত আমাৰ দেশক স্বাধীন কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা তীব্ৰতৰ হৈ পৰিছিল। কিন্তু কিছুমান ব্ৰিটিছ চৰকাৰী বিষয়াই ডায়েৰৰ দ্বাৰা সংঘটিত গণহত্যাক ন্যায়সঙ্গত কৰিছিল।
যেতিয়া ডায়েৰে নিৰীহ লোকক হত্যা কৰাৰ পিছত তেওঁৰ বিষয়াক এই বিষয়ে জনায়, লেফটেনেণ্ট গভৰ্ণৰ মাইকেল অ'ডৱায়াৰে এখন পত্ৰত কৈছিল যে ডায়েৰে গ্ৰহণ কৰা পদক্ষেপটো নিখুঁত আছিল আৰু আমি ইয়াক গ্ৰহণ কৰোঁ।
যেতিয়া ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰে জালিয়ানৱালা বাগ গণহত্যাৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল, তেতিয়া তেওঁ ঘটনাটোত শোক প্ৰকাশ কৰিছিল আৰু তেওঁৰ 'নাইটহুড' উপাধি ঘূৰাই দিয়াৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। টেগোৰে ভাৰতৰ সেই সময়ত থকা ভাইচৰয় লৰ্ড চেমচফৰ্ডলৈ চিথিং কৰি খিতাপ টো ঘূৰাই দিবলৈ কৈছিল। ১৯১৫ চনত ইউ.কে.-ৰ দ্বাৰা টেগোৰক উপাধি প্ৰদান কৰা হৈছিল।
১৯১৯ চনত জালিয়ানৱালা বাগৰ ওপৰত এখন সমিতি গঠন কৰা হৈছিল আৰু সমিতিখনৰ নেতৃত্ব দিছিল লৰ্ড উইলিয়াম হাণ্টাৰ। হাণ্টাৰ কমিটি নামৰ সমিতিখন জালিয়ানৱালা বাগকে ধৰি দেশৰ আন কেইবাটাও ঘটনাৰ তদন্তৰ বাবে গঠন কৰা হৈছিল। উইলিয়াম হাণ্টাৰৰ উপৰিও, সমিতিখনত আন সাতজন আছিল, যাৰ ভিতৰত কিছুমান ভাৰতীয়ও আছিল। সমিতিখনে জালিয়ানৱালা বাগ গণহত্যাৰ প্ৰতিটো দিশ পৰীক্ষা কৰিছিল আৰু জালিয়ানৱালা অংশত ডায়েৰে সেই সময়ত কি কৰিছিল সেয়া শুদ্ধ নে ভুল জানিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।
১৯১৯ চনৰ ১৯ নৱেম্বৰত সমিতিয়ে ডায়েৰক তেওঁৰ সন্মুখত হাজিৰ হ'বলৈ কয় আৰু তেওঁক গণহত্যাৰ বিষয়ে প্ৰশ্ন কৰে। সমিতিৰ সন্মুখত ডায়েৰৰ বিবৃতি অনুসৰি, ডায়েৰে জালিয়ানৱালা বাগত দিনৰ ১২ঃ৪০ বজাত.m এখন সভাৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল, কিন্তু সেই সময়ত তেওঁ সভাখন বন্ধ কৰিবলৈ কোনো পদক্ষেপ লোৱা নাছিল। ডায়েৰৰ মতে, আবেলি প্ৰায় ৪ .m, তেওঁ তেওঁৰ সৈনিকসকলৰ সৈতে বাগলৈ ৰাওনা হৈছিল আৰু তেওঁৰ মনত এইটো স্পষ্ট আছিল যে যদি তাত কোনো সভা অনুষ্ঠিত হয়, তেন্তে তেওঁ তাত গুলীবৰ্ষণ আৰম্ভ কৰিব।
ডায়েৰে সমিতিৰ সন্মুখত এইটোও স্বীকাৰ কৰিছিল যে তেওঁ বিচাৰিলে মানুহক গুলী নিদিয়াকৈ ছত্ৰভঙ্গ কৰিব পাৰিলেহেঁতেন। কিন্তু তেওঁলোকে নকৰিলে। কিয়নো তেওঁলোকে ভাবিছিল যে যদি তেওঁলোকে এনে কৰিছিল, কিছু সময়ৰ পিছত মানুহে তাত ঘূৰি আহি ডায়েৰৰ ওপৰত হাঁহিব। ডায়েৰে কৈছিল যে তেওঁ জানিছিল যে তেওঁলোক বিদ্ৰোহী, সেয়েহে তেওঁ নিজৰ কৰ্তব্য পালন কৰোঁতে গুলী চালনা কৰিছিল। ডায়েৰে তেওঁৰ ব্যাখ্যাত আৰু কৈছিল যে আঘাতপ্ৰাপ্ত সকলক সহায় কৰাটো তেওঁৰ কৰ্তব্য নহয়। চিকিৎসালয়সমূহ তাত খোলা আছিল আৰু আঘাতপ্ৰাপ্তসকলে তালৈ যাব পাৰে আৰু নিজকে চিকিৎসা কৰাব পাৰে।
১৯২০ চনৰ ৮ মাৰ্চ তাৰিখে সমিতিখনে ইয়াৰ প্ৰতিবেদন ৰাজহুৱা কৰে আৰু হাণ্টাৰ কমিটিৰ প্ৰতিবেদনত ডায়েৰৰ পদক্ষেপক ভুল কৈ দিয়া হয়। প্ৰতিবেদনখনে কৈছিল যে দীৰ্ঘদিন ধৰি মানুহৰ ওপৰত গুলী চালনা কৰাটো সম্পূৰ্ণভুল আছিল। ডায়েৰে সিদ্ধান্ত টো ল'লে, তেওঁৰ চিমবোৰ অতিক্ৰম কৰি। প্ৰতিবেদনখনত এইটোও কোৱা হৈছিল যে পঞ্জাৱত ব্ৰিটিছ শাসন ৰক্ষা কৰাৰ কোনো ষড়যন্ত্ৰ নাছিল। প্ৰতিবেদনটো ওলাই অহাৰ পিছত, ডায়েৰক দোষী সাব্যস্ত কৰা হয় আৰু ১৯২০ চনৰ ২৩ মাৰ্চত অৱসৰ গ্ৰহণ কৰা হয়।
সেই সময়ৰ যুদ্ধ সচিব উইনষ্টন চাৰ্চিলে এই গণহত্যাৰ সমালোচনা কৰিছিল আৰু ১৯২০ চনত হাউচ অৱ কমন্সত কৈছিল যে যিসকলক গুলীয়াই হত্যা কৰা হৈছিল তেওঁলোকৰ ওচৰত কোনো অস্ত্ৰ নাছিল, কেৱল লাঠি আছিল। যেতিয়া গুলীবোৰ নিক্ষেপ কৰা হৈছিল, তেওঁলোকে তেওঁলোকৰ জীৱন বচাবলৈ দৌৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। যেতিয়া এই লোকসকলে তেওঁলোকৰ জীৱন বচাবলৈ কনোলৈ গৈছিল আৰু লুকাই থাকিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, তাতো গুলী চালনা কৰা হৈছিল। তদুপৰি, যিসকলে মাটিত পৰি আছিল তেওঁলোককো বাকচ কৰি হত্যা কৰা হোৱা নাছিল। চাৰ্চিলৰ উপৰিও, প্ৰাক্তন ব্ৰিটিছ প্ৰধানমন্ত্ৰী এইচ.এইচ.এইচ. এস্কুইথেও এই গণহত্যাক ভুল বুলি অভিহিত কৰিছিল।
ডায়েৰে অৱসৰ লোৱাৰ পিছত তেওঁ লাডানত থাকিবলৈ আৰম্ভ কৰে। কিন্তু ১৯৪০ চনৰ ১৩ মাৰ্চ তাৰিখে তেওঁৰ জীৱনৰ অন্তিম দিন বুলি প্ৰমাণিত হয়। তেওঁৰ হত্যাৰ প্ৰতিশোধ স্বৰূপে, উধম সিঙে তেওঁক কেক্সটন হলত গুলীয়াই ছিল। সিং এজন ভাৰতীয় স্বাধীনতা কৰ্মী আছিল আৰু কোৱা হয় যে বাগিচাখনত উপস্থিত আছিল য'ত ডায়েৰে গুলীচালনা কৰিছিল আৰু সিঙো ১৩ এপ্ৰিলত এটা গুলীৰ দ্বাৰা আহত হৈছিল। সিঙে নিজৰ চকুৰে জালিয়ানৱালা বাগৰ ঘটনাটো দেখিছিল। ঘটনাটোৰ পিছৰে পৰা সিঙে ডায়েৰৰ বাবে প্ৰতিশোধৰ ৰণনীতিৰ ওপৰত কাম কৰি আহিছিল, আৰু ১৯৪০ চনত সিঙে তেওঁৰ ৰণনীতিত সফল হৈছিল আৰু জালিয়ানৱালা বাগত নিহত সকলৰ মৃত্যুৰ প্ৰতিশোধ লৈছিল।
উধম সিঙৰ এই পদক্ষেপক বহুবিদেশী বাতৰি কাকতৰ দ্বাৰা প্ৰশংসা কৰা হৈছিল আৰু আমাৰ দেশৰ বাতৰি কাকত 'অমৃতা বজাৰ পত্ৰিকা'ই কৈছিল যে আমাৰ দেশৰ সাধাৰণ লোক আৰু বিপ্লৱীসকলে উধম সিঙৰ কাৰ্যকলাপক লৈ গৌৰৱান্বিত। অৱশ্যে, উধম সিঙক ১৯৪০ চনত লণ্ডনত হত্যাৰ বাবে মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল। আদালতৰ সন্মুখত আত্মপক্ষ সমৰ্থন কৰাৰ সময়ত সিঙে কৈছিল যে তেওঁ ডায়াৰক হত্যা কৰিছিল কাৰণ তেওঁ ইয়াৰ যোগ্য আছিল। তেওঁলোকে আমাৰ দেশৰ জনসাধাৰণৰ অনুভূতিক চূৰ্ণ-বিচূৰ্ণ কৰিব বিচাৰিছিল, সেয়েহে মই তেওঁলোকক চূৰ্ণ-বিচূৰ্ণ কৰিছো। মই তেওঁক ২১ বছৰ ধৰি হত্যা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি আছিলো আৰু আজি মই মোৰ কাম কৰিছো। মই মৃত্যুক ভয় নকৰোঁ, মই মোৰ দেশৰ বাবে মৰি আছোঁ।
উধম সিঙৰ ত্যাগক আমাৰ দেশৰ প্ৰতিজন নাগৰিকৰ দ্বাৰা সন্মানিত কৰা হৈছিল আৰু জৱাহৰলাল নেহৰুজীয়ে সিঙক ১৯৫২ চনত শ্বহীদৰ মৰ্যাদা দিছিল।
ব্ৰিটিছ চৰকাৰে এই গণহত্যাৰ বাবে কেইবাবাৰো শোক প্ৰকাশ কৰিছে, কিন্তু কেতিয়াও এই গণহত্যাৰ বাবে ক্ষমা বিচৰা নাই। ১৯৯৭ চনত ব্ৰিটেইনৰ ৰাণী দ্বিতীয় এলিজাবেথেও ভাৰত ভ্ৰমণৰ সময়ত জালিয়ানৱালা বাগ ভ্ৰমণ কৰিছিল। জালিয়ানৱালা বাগ পোৱাৰ পিছত, তেওঁ জোতা খুলি ছিল আৰু বাগিচাত নিৰ্মিত স্মাৰকৰ ওচৰত কিছু সময় অতিবাহিত কৰিছিল আৰু 30 মিনিটৰ বাবে নীৰৱতা পালন কৰিছিল। বহুতো ভাৰতীয় নেতাই ৰাণী দ্বিতীয় এলিজাবেথকো ক্ষমা বিচাৰিবলৈ কৈছিল। আনহাতে, ভাৰতৰ তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী ইন্দ্ৰ কুমাৰ গুজৰালে ৰাণীৰ পক্ষ তৈয়াৰ কৰি কয় যে ঘটনাটোৰ সময়ত ৰাণীৰ জন্ম হোৱা নাছিল আৰু ক্ষমা বিচাৰিব নালাগে।
আনহাতে, ২০১৬ চনত ভাৰত ভ্ৰমণ কৰা ইংলেণ্ডৰ ৰাজকুমাৰ উইলিয়াম আৰু কেট মিডলটনে বিষয়টোৰ পৰা দূৰত্ব ৰাখিবলৈ জালিয়ানৱালা বাগলৈ নাযাবলৈ সিদ্ধান্ত লয়। এক বিবৃতিত, ২০১৭ চনত স্মাৰকটো পৰিদৰ্শন কৰা ব্ৰিটিছ মেয়ৰ চাদিক খানে কয় যে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে এই গণহত্যাৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰিব লাগিছিল।
এই উপলক্ষে ১৯৭৭ চনত এখন হিন্দী চলচ্চিত্ৰও নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু ছবিখনৰ নাম জালিয়ানৱালা বাগ ৰখা হৈছিল। ছবিখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল বিনোদ খান্না আৰু শাবানা আজমীয়ে। তদুপৰি, ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ ওপৰত আধাৰিত প্ৰায় প্ৰতিখন চলচ্চিত্ৰতে (যেনে ভগত সিঙৰ কিংবদন্তী, ৰং দে বাসন্তী) জালিয়ানৱালা বাগ গণহত্যা নিশ্চিতভাৱে দেখা যায়।
ইয়াৰ উপৰিও, অনুষ্ঠানটোত বহুতো কিতাপ লিখা হৈছে। ১৯৮১ চনত ওলাই অহা মিডনাইটছ চিল্ড্ৰেন উপন্যাসখনত ১৩ এপ্ৰিলৰ এই ঘটনাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। উপন্যাসখন চলমান ৰুশ্দীয়ে লিখিছিল। ২০১২ চনত, এই অনুষ্ঠানত এখন চলচ্চিত্ৰও নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, য'ত গণহত্যাৰ ছবি দেখুওৱা হৈছিল। তদুপৰি, ২০১৭ চনৰ ফিল্লৌৰীয়েও ঘটনাটো দেখুৱাইছিল আৰু আঙুলিয়াই দিছিল যে কেনেবাকৈ এই গণহত্যাই মৃতকৰ সৈতে জড়িত বহুতো আৰু পৰিয়ালৰ জীৱনত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।
২০১৯ চনত ঘটনাটো সংঘটিত হোৱাৰ ১০০ বছৰ হ'ল, আৰু কংগ্ৰেছ নেতা শশী থাৰুৰে ব্ৰিটিছ চৰকাৰক এটা পৰামৰ্শ দিছিল যে ২০১৯ ক্ষমা বিচাৰিবলৈ এটা ভাল সুযোগ আছিল।
জালিয়ানৱালা বাগত নিহত সকলৰ স্মৃতিত ইয়াত এটা স্মাৰক নিৰ্মাণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল। ১৯২০ চনত এটা ট্ৰাষ্ট স্থাপন কৰা হৈছিল আৰু এই ঠাইখন ক্ৰয় কৰা হৈছিল।
জালিয়ানৱালা বাগ এসময়ত ৰজা যশৱন্ত সিঙৰ এজন উকীলে দখল কৰিছিল। একে সময়তে, 1919 চনত, ঠাইখন প্ৰায় ত্ৰিশজন লোকে দখল কৰিছিল। ঠাইখন ১৯২৩ চনত এই লোকসকলৰ পৰা প্ৰায় ৫,৬৫,০০০ টকাত ক্ৰয় কৰা হৈছিল।
এই ঠাইত স্মাৰক নিৰ্মাণৰ দায়িত্ব আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ স্থপতিবিদ বেঞ্জামিন পোলকক দিয়া হৈছিল আৰু পোলকে স্মৃতিস্তম্ভটো ডিজাইন কৰিছিল। ১৯৬১ চনৰ ১৩ এপ্ৰিলত কেইবাজনো নেতাৰ উপস্থিতিত ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদে এই স্মাৰকউদ্বোধন কৰে।
স্মাৰকটো নিৰ্মাণ কৰিবলৈ প্ৰায় ৯ লাখ টকা খৰচ হৈছিল আৰু ইয়াক "জুইৰ শিখা" বুলি জনা যায়।
জালিয়ানৱালা বাগ আজিৰ সময়ত এটা পৰ্যটন স্থলী হৈ পৰিছে আৰু প্ৰতিদিনে হাজাৰ হাজাৰ লোকে এই স্থানলৈ যায়। ছাইটটোত এতিয়াও ১৯১৯ ৰ ঘটনাৰ সৈতে জড়িত বহুতো স্মৃতি আছে।
সেই স্থানৰ এখন দেৱালত এতিয়াও ডায়েৰৰ নিৰ্দেশত তেওঁৰ সৈন্যৰ দ্বাৰা নিক্ষেপ কৰা গুলীৰ চিহ্ন আছে। ইয়াৰ উপৰিও, সেই স্থানত এটা কুঁৱা আছে য'ত মহিলা আৰু শিশুৱে তেওঁলোকৰ জীৱনলৈ জঁপিয়াই পৰিছিল।
আজিও, এই গণহত্যাক পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ বেয়া গণহত্যাৰ ভিতৰত গণ্য কৰা হয়। এই বছৰ, ২০১৮ চনত, গণহত্যাৰ ৯৯ বছৰ হ'বলৈ গৈ আছে, কিন্তু গণহত্যাৰ বেদনা এতিয়াও ৯৯ বছৰ আগৰ দৰেই আছে। প্ৰতি বছৰে ১৩ এপ্ৰিলত গণহত্যাত প্ৰাণ হেৰুওৱা লোকসকলক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জ্ঞাপন কৰা হয়।
প্ৰশ্ন : জালিয়ানৱালা বাগ গণহত্যা কি?
উত্তৰঃ ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ পিছৰে পৰা বৈশাখীৰ দিনা জালিয়ানৱালা বাগত হাজাৰ হাজাৰ নিৰীহ লোক নিহত হৈছিল, যাক জালিয়ানৱালা বাগ গণহত্যা বুলি কোৱা হয়।
