বানৰ সময়ত বা বানৰ পিছত মানুহৰ লগতে পশুকুলৰো বিষয়ে যত্ন লোৱাটো অতি জৰুৰী।কাৰণ বানৰ কবলত প্ৰতি বছৰে যথেষ্ট সংখ্যক পশুধনৰ মৃত্যু হোৱাৰ লগতে বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰোগত আক্ৰান্ত হোৱা দেখা যায়।তলত বানৰ সময়ত আৰু বানৰ পিছত পশুধনৰ প্ৰতি ল'বলগীয়া সতৰ্কমুলক ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰিলো।
বানবিধ্বস্ত অঞ্চলত ঘাঁহৰ অভাৱ হ'লে পশুধনসমুহক দলঘাঁহ,উলু,নল,তৰা,আম,কঁঠাল,ডিমৰু,আঁহত,শিমলু,কাঞ্চন,বাঁহগছৰ পাত,কলপাত আৰু ইয়াৰ গা-গছ সৰু সৰুকৈ কাটি খুৱাব পাৰে।
পশুধনসমুহে অনভ্যস্ত খাদ্য খোৱাৰ ফলত হ'ব পৰা ৰোগসমুহ যেনে-হাগনি,গ্ৰহণী,বদহজম,পেটফুলা,বিষক্ৰিয়া আৰু অন্যান্য সংক্ৰামক ৰোগৰ লক্ষণ দেখা পালে ত্ৎক্ষণাৎ ওচৰৰ পশু চিকিৎসকৰ লগত যোগাযোগ কৰি পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰক।
পশুধনৰ গোহালি,গৰাল আদি বীজাণুনাশক ঔষধেৰে পৰিষ্কাৰ কৰি বীজাণুমুক্ত কৰিহে পশুধনসমুহক গোহালি,গৰালত ৰাখিব।
পশুধনৰ বিভিন্ন সংক্ৰামক ৰোগ যেনে-চবকা,টেটুৰা,গলফুলা,জহৰবাত ,গাহৰি জ্বৰ (ছোৱাইন ভিভাৰ)আদি ৰোগৰ প্ৰতি সতৰ্ক হ'ব।এনে কোনো ৰোগৰ লক্ষণ দেখা পালে ত্ৎক্ষণাৎ ওচৰৰ পশু চিকিৎসকৰ লগত যোগাযোগ কৰি চিকিৎসা ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰক।
বানৰ সময়ত আৰু বানৰ পিছত পশুধনৰ যিকোনো ৰোগৰ লক্ষণ দেখা পালে ততালিকে উপযুক্ত পৰামৰ্শ আৰু চিকিৎসাৰ বাবে ওচৰৰ পশু চিকিৎসক আৰু ক্ষেত্ৰ সহায়কৰ লগত যোগাযোগ কৰক।
চবকা ৰোগঃ(Foot and mounth Disease)এবিধ বিষাণু (ভাইৰাছৰ)ৰ পৰা হোৱা পশুধনৰ সংক্ৰামক ৰোগ।ই অতি কম সময়ৰ ভিতৰত পশুধনৰ মাজত বিয়পিব পাৰে।
চবকা ৰোগৰ প্ৰধান লক্ষণসমুহ হ'ল-প্ৰথমে জ্বৰ হয়,মুখৰ পৰা লেলাউতি ওলায়।ইয়াৰ পাছত দাঁতৰ আলু,জিভা আৰু ঠেঙৰ দুই খুৰাৰ মাজত পানীজোলা ওলায়।পানী জোলাবোৰ ফাটি ঘা হয় আৰু খাব নোৱাৰা হয়।গাখীৰৰ কমে,খুৰাবোৰ বেয়া হৈ লেঙেৰা হয় আৰু কামৰ অনুপযুক্ত হৈ পৰে।
নিৰোগী পশুধনসমুহক প্ৰতিষেধক ছিটা দিয়াব লাগে।প্ৰথম ছিটা চাৰি মাহ আৰু দ্বিতীয় ছিটা আঠ মাহ বয়সত দিয়াব লাগে।তাৰ পিছত ছয় মাহৰ অন্তৰে অন্তৰে দিয়া উচিত।
ঘাবিলাক সম্পুৰ্ণ ভাল নোহোৱালৈকে পশুধনসমুহক জিৰণি দিব আৰু সহজে খাব পৰা কোমল ঘাঁহ-দানা দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰিব।
