স্বামী নিগমানন্দ পৰমহংস (বঙালীঃ স্বামী নিগমানন্দ পৰমহংস, ওড়িয়াঃ ସ୍ବାମୀ ନିଗମାନଂଦ ପରମହଂସ, হিন্দীঃ स्वामी निगमानंद परमहंस ১৮ আগষ্ট, ১৮৮০[1]- ২৯ নবেম্বৰ , ১৯৩৫)[2]) নদীয়া জিলাৰ তেতিয়াৰ চাব-ডিভিজন কুতুবপুৰ নামৰ এখন সৰু গাঁৱত (কিন্তু বৰ্তমানে বাংলাদেশৰ মেহেৰপুৰ জিলাত) এক বাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰে। তেওঁ শ্ৰী শ্ৰী ঠাকুৰ নামেৰেও পৰিচিত। চৈতন্য মহাপ্ৰভুৱেও এই একেখন জিলাতে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।
এই ঘটনাই নলীনীকান্তক আৰু অন্তৰ্মুখী কৰি তুলে। নলীনীকান্তই সিদ্ধান্তত উপনীত হ'ল যে মৃত্যু হৈছে এজন ব্যক্তিৰ চূড়ান্ত পৰিণতি। তেওঁ বিশ্বাস কৰা আৰম্ভ কৰিলে যে মৃত্যুৰ পাছতো অৱশ্যেই জীৱন আছে।[1] নলীনীকান্তই জীৱন আৰু মৃত্যুৰ যাবতীয় ইন্দ্ৰিয়গোচৰ বস্তু আৰু বিষয় সম্পৰ্কে জানিবলৈ উদ্গ্ৰীব হৈ উঠিল। এইবোৰ কথাই সকলো সময়তে তেওঁক চিন্তিত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে। এই অনুসন্ধানে তেওঁক লৈ গ'ল চেন্না়ইৰ আধিয়াৰৰ ঈশ্বৰদৰ্শন সমাজলৈ (Theosophical Society at Adyar)।[30] তেওঁ ঈশ্বৰদৰ্শন আৰু ঐশ্বৰিক প্ৰেৰণা লাভৰ দৰ্শন শাখাৰ যাবতীয় প্ৰকল্পসমূহ নিৰীক্ষণ কৰিলে আৰু সেইবোৰৰ চৰ্চা আৰম্ভ কৰিলে আৰু এটা মাধ্যমৰ মাজেৰে সুধাংশুবালা দেৱীৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ সমৰ্থ হ'ল। কিন্তু নলীনীকান্তই তেওঁক শাৰীৰীকভাবে দেখা পোৱাত অসমৰ্থ হ'ল। এই অভিজ্ঞতাই তেওঁক মুঠেই সন্তুষ্ট কৰিব নোৱাৰিলে। তেওঁ সেই সমাজৰ সদস্যসকলৰ সৈতে আলোচনা কৰি জানিব পাৰিলে যে "জীৱন আৰু মৃত্যুৰ" বিষয়ে জ্ঞান থকাতো হিন্দু যোগীসকলৰ বাবে আৱশ্যকীয় আৰু সম্ভৱ। তেওঁ সময় নষ্ট নকৰি তেতিয়াই এজন প্ৰকৃত যোগী বা সাধুৰ সন্ধানত ওলাল যি তেখেতৰ মৃত সহধৰ্মিণীৰ সৈতে সাক্ষাত্ কৰাৰ ইচ্ছা পূৰণ কৰিব পাৰিব আৰু তেওঁক "জীৱন আৰু মৃত্যুৰ" বিষয়ে প্ৰকৃত দৰ্শনৰ শিক্ষা দিব পাৰিব।
১৯০৪ চনত (মাঘ ১৩১১ বঙ্গাব্দ) তেওঁ কাশীত (বৰ্তমানে বাৰাণসী, উত্তৰ প্ৰদেশ, ভাৰতত) থকা অৱস্থাত দেৱী অন্নপূৰ্ণাই সপোনত তেখেতৰ কাষলৈ আহে আৰু কয় যে,[37] তেখেতৰ জ্ঞান কেবল নিৰাকাৰ ঈশ্বৰতে সীমাবদ্ধ আৰু তেওঁ তাৰ উৰ্ধলৈ যাব নাই পৰা -গতিকে তেওঁ তেতিয়াও অসম্পূৰ্ণ আছিল। নিগমানন্দই তেখেতৰ টোপনিৰ পৰা সাৰ পায় উঠে আৰু দেৱী অন্নপূৰ্ণাৰ দ্বাৰা নিৰ্দেশিত তেখেতৰ বিষয় সম্পৰ্কত সচেতন হ'ল।[37] তেওঁ তেতিয়া এক মহান সিদ্ধযোগীনী গৌৰী দেৱীৰ কাষলৈ যায়। তেওঁ নিগমানন্দক এজন শিষ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰে আৰু তেওঁক ভক্তি আৰু প্ৰেমৰ শিক্ষা দিয়ে।[43] তেখেতৰ শিষ্যসকলৰ মতানুসৰি নিগমানন্দই ভব সাধনাত এই বহিৰ্জগতক ঈশ্বৰৰ ৰূপান্তৰ হিচাপে দেখা পায় আৰু ভব বা ভক্তি সিদ্ধি লাভৰ পাছত,[45] নিগমানন্দই নিজকে "সম্পূৰ্ণ এক" হিচাপে উপলব্ধি কৰে।
(২) মানুহৰ মাজত সঠিক ধৰণৰ শিক্ষাৰ বিস্তাৰ (আৰু চৰিত্ৰ গঠনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি আধ্যাত্মিক সাহিত্যৰ প্ৰকাশ),
উপৰোক্ত লক্ষ্যসমূহ অৰ্জনৰ নিমিত্তে তেওঁ সকলো পেছাৰে কেইবাহাজাৰ আগ্ৰহী নৰ-নাৰীক দীক্ষা দিয়ে আৰু সকলো ধৰণৰ উপদলীয় পক্ষপাতমুক্ত হৈ পূজা, প্ৰাৰ্থনা আৰু ধ্যানৰ মাধ্যমেৰে তেখেতৰ অন্যান্য আধ্যাত্মিক অনুশীলনৰ শিক্ষা সমূহ দিয়ে। তেওঁ তেখেতৰ শিষ্যসমূহক নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ মূৰে মূৰে তিনি বা ততোধিক জনৰ দল বা সঙ্ঘ মিলিত হৈ গুৰুৰ কাষত প্ৰাৰ্থনা আৰু পূজা, আধ্যাত্মিক অভিজ্ঞতাসমূহৰ বিনিময়, "জয়গুৰু" স্তব বা গুণানুকীৰ্তন,[43] আধ্যাত্মিক গ্ৰন্থসমূহৰ পাঠ আৰু তৎমধ্যস্থিত ধাৰণাসমূহৰ চিন্তাভাবনা আৰু আলোচনা, মঠ আৰু আশ্ৰমসমূহ ব্যবস্থাপনাৰ উপায় আৰু পন্থা উদ্ভাবন আৰু আধ্যাত্মিকভাবে উদ্দীপ্ত/অনুপ্ৰাণিত আদৰ্শগত গাহৰ্স্থ্য জীৱন যাপনৰ অঙ্গীকাৰ কৰাত উৎসাহিত কৰে। তেওঁ তেখেতৰ শিষ্যসকলক উপদেশ দিছিল যে, ঈশ্বৰ বা গুৰুৰ মহিমা "জয়গুৰু" এই আখৰকেইটাৰ মাধ্যমেৰে অনুভূত হয়। যিয়ে সকলোকে ঈশ্বৰৰ কাষ পোৱাবগৈ পাৰে এই নামৰ মাজেৰে যিহেতু ঈশ্বৰ হৈছে মহাবিশ্বৰ গুৰু বা প্ৰভু। যি কোনো সম্প্ৰদায়ৰ মানুহে তেওঁলোকৰ ধৰ্মীয় জীৱনৰ কোনো ক্ষতি নকৰাকৈ এই নাম গ্ৰহণ কৰিব পাৰে।
স্বামী নিগমানন্দই কেতিয়াও নিজ মুখে স্বীকাৰ কৰা নাছিল যে তেওঁ আছিল মূৰ্তিমান-ভগবান বা এজন অৱতাৰ যদিও তেওঁৰ অনেক শিষ্যই এই ধৰণৰ অলীক ধাৰণা পোষণ কৰিছিল।[1][57]তেওঁ নিবেদন কৰে যে অৱতাৰ হৈছে এটা ধৰ্ম, দেশ কিংবা আনকি সমগ্ৰ বিশ্বত আধ্যাত্মিক শৃঙ্খলা বহাল ৰখাৰ বাবে পৃথিৱীত ঈশ্বৰৰ অনন্য পুৰুষ। তেখেতৰ কৰ্তৃত্বৰ দ্বাৰা সদাচাৰ প্ৰতিষ্ঠিত হয় আৰু তেওঁ আসুৰিক শক্তিসমূহক সম্পূৰ্ণভাবে ধ্বংস কৰে। স্বামী নিগমানন্দই বিচাৰিছিল যে তেওঁক সৎগুৰু হিচাপে বিবেচনা কৰা হওক যি তেখেতৰ দীৰ্ঘ জন্ম আৰু মৃত্যুৰ পৰস্পৰৰ অনুসন্ধানৰ দ্বাৰা তেখেতৰ স্বৰূপ জ্ঞান (সত্য প্ৰকৃতি অৰ্থাৎ সৰ্বোচ্চ সৰ্বজনীন চেতনা) লাভ কৰিছে। ধৰ্মগ্ৰন্থত প্ৰমাণ আছে যে গৌতমে সত্য উপলব্ধিৰ গুণাৱলী অৰ্জনৰ পূৰ্বে আৰু মহান "বুদ্ধ"ত পৰিণত হোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ অনেকবাৰ জন্মগ্ৰহণ কৰিব লগা হৈছিল।[1] নিগমানন্দই আৰু নিৰ্দেশ দিয়ে যে, এজন অৱতাৰীয়ে স্বৰ্গীয় ক্ৰিয়াকৰ্মত অৰ্থাৎ লীলাত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে সকলো সময়তে অতিমানবীয় চেতনাৰ স্তৰত নাথাকে।
গুৰুসকল প্ৰকৃতপক্ষেই ব্যক্তিগত ঈশ্বৰ। স্বামী নিগমানন্দই ঘোষণা কৰে যে আধ্যাত্মিক জ্ঞান অৰ্জন আৰু মুক্তি অৰ্জন সম্ভব - হয় কঠোৰ প্ৰায়শ্চিত্তৰ মাধ্যমেৰে অথবা এজন ব্ৰহ্মচাৰী সৎগুৰুৰ কাষত আত্মসমৰ্পণৰ (তেখেতৰ আদেশ পালনৰ) মাধ্যমেৰে যিয়ে আমাৰ অধিকাংশই অনুশীলন কৰাব পাৰে। যদিও তেওঁলোকৰ ভাব হয় আৰু তেওঁলোকে আচৰণ কৰে সাধাৰণ মানুহৰ দৰে আৰু তেওঁলোকক প্ৰায়েই ভুল বুজে। ব্ৰহ্মচাৰী সৎগুৰুৰ দেহগত বা বস্তুগত উপভোগৰ প্ৰতি কোনো আসক্তি নাথাকে। ধৰ্ম-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে অন্য সকলোকে সহায় কৰিবলৈ আৰু তাৰ বাবে পৰিবেশৰ উন্নতিৰ বাবে তেখেতসকলে সদায় নিজকে নিয়োজিত কৰে। কিন্তু সৎগুৰু হিচাপে তেওঁলোকৰ ভূমিকা সবাতোকৈ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ যিহেতু তেওঁ প্ৰজন্মৰ পৰা প্ৰজমান্তৰলৈ হস্তান্তৰ কৰাৰ দৰে এক উত্তৰাধিকাৰ নিৰ্মাণ কৰিব পাৰে যাৰ বিষয়ে ভগবান শ্ৰীকৃষ্ণই শ্ৰীমদ্ভগবত গীতাত কৈছিল।
স্বামী নিগমানন্দৰ মতানুসৰি, শিষ্যক তেখেতৰ গুৰুৱে (অৱশ্যেই এজন সৎগুৰু) এজন সাধাৰণ মানুহ হিচাপে নহয় বৰং জগৎগুৰু (মহাবিশ্বৰ গুৰু, পুৰুষোত্তম) হিচাপে গ্ৰহণ কৰা উচিত (ভগবতগীতাত শ্ৰীকৃষ্ণৰ উক্তিৰ সৈতে মিল ৰাখি)।
স্বামী নিগমানন্দই তেখেতৰ শিষ্যসকলক উপদেশ দিছিল শাৰীৰিক মূৰ্তিক ধ্যান কৰিবলৈ যাতে তেখেতৰ সকলো প্ৰশংসনীয় গুণাৱলী আৰু বৈশিষ্ট্যসমূহ স্বয়ংক্ৰিয়ভাবে তেওঁলোকৰ মাজত স্থানান্তৰিত হয় আৰু তেওঁলোকৰ আত্মাক উপযোগী কৰে।[58]অধিকন্তু তেওঁ আশ্বস্ত কৰে যে, যিহেতু তেওঁ আত্মিক অনুশীলনৰ তিনি উপায়/প্ৰক্ৰিয়াত অন্বেষণকাৰীৰ পৰম আধ্যাত্মিক লক্ষ্য হিচাপে যুগপৎভাবে ব্ৰহ্ম, পৰমাত্মা আৰু ভগবানৰ প্ৰকৃতি অনুভৱ কৰিছে, তেখেতৰ প্ৰকৃত শিষ্যসকলেও একেইধাণে যুগপৎ সেই অভিজ্ঞতা লাভ কৰিব। তেওঁ কৈছিল,"সেইয়া আছিল তেখেতৰ শিষ্যসকলৰ কাষৰ পৰা পাব পৰা একমাত্ৰ প্ৰত্যাশা আৰু তেওঁ সেইয়া পূৰণ হোৱাৰ দিনটো দেখা পোৱাৰ অপেক্ষা কৰিবলৈ ভালপায়। "
যিহেতু আত্মোপলব্ধিৰ অদ্বৈতবাদী তত্ত্বৰ বাবে আবশ্যকীয় হৈছে ব্যক্তি-আত্মাক সৰ্বোচ্চ সৰ্বজনীন আত্মাৰ পৰ্যায়ত সম্প্ৰসাৰণ কৰা, স্বামী নিগমানন্দৰ মতানুসৰি এইটো যথাযথ বুদ্ধিগত অনুসন্ধান, বিশ্লেষণ আৰু গভীৰ ধ্যানৰ মাধ্যমেৰে আকুলভাবে কামনাকাৰী/উচ্চাকাঙ্খী সন্ন্যাসীসকলৰ মাজৰ পৰা কেবলমাত্ৰ যোগ্যতমসকলৰ দ্বাৰাই পুনঃপুনঃ অনুশীলন কৰা যাব পাৰে, যদিও এই ধৰণৰ সাধনাত প্ৰভুৰ প্ৰতি সেৱা সাফল্যৰ চাবিকাঠি। যি হওক, স্বামী নিগমানন্দই ইঙ্গিত কৰে যে কেবলমাত্ৰ সৰ্বোচ্চ/অখণ্ড ৰ অদ্বৈতবাদী উপলব্ধি অৰ্জনৰ পাছতেই সকলোফালে ভাগ্যবানসকলৰ দ্বাৰাই সঁচাসচিকৈ দেহাতীত ঐশ্বৰিক ভালপোৱা আৰু ভাবাবেশ/সমাধিঅনুভৱ কৰা সম্ভব যিদৰে শ্ৰীমদ্ভগবতগীতাত ভগবান শ্ৰীকৃষ্ণই ঘোষণা কৰিছিল।
ভক্তিৰ মাজেদিয়েই তেওঁমোক জানিব পাৰে, মোৰ স্বৰূপসমূহ কিধৰণৰ আৰু সত্যৰ মাজত মই কোন তাক জানিব পাৰে আৰু তৎক্ষণাৎ তেওঁ মোৰ মাজত প্ৰৱেশ কৰে (অষ্টাদশ-৫৫)। (অৰ্থাৎ তেওঁ এতিয়া ঈশ্বৰৰ সৈতে সস্নেহে একাত্ম যাৰ প্ৰকৃতি তেওঁ নাজানে আৰু যি তেওঁ নিজেই অৰ্জন কৰে আৰু সেই হেতু তেওঁ সৎগুৰুৰ ভূমিকাত অবতীৰ্ণ হোৱাৰ উপযুক্ত, যি প্ৰকৃতপক্ষেই স্বামী নিগমানন্দৰ জীৱনত ঘটিছিল। ) এই ধৰণৰ আধ্যাত্মিক অভিজ্ঞতাৰ পূৰ্ব অৰ্জন ব্যতিৰেকে ঈশ্বৰৰ বাবে আৰোপিত উপায় প্ৰেমভক্তি হতাশাজনক হব পাৰে! যি হওক যিসকলে পূৰ্ব জন্মত এই ধৰণৰ উপলব্ধি লাভ কৰিছে তেওঁলোকে এই জন্মত যথেষ্ট শীঘ্ৰে ঐশ্বৰিক ভালপোৱা অৰ্জনত সমৰ্থ হব পাৰে।
স্বামী নিগমানন্দই ঈঙ্গিত কৰে যে ঈশ্বৰৰ প্ৰতি চৰ্তহীন ভক্তি আৰু প্ৰেম চৰ্চাকাৰী আৰু প্ৰচাৰকাৰী গৌৰাঙ্গ মহাপ্ৰভুৰ প্ৰদৰ্শিত পথ আছিল অধিকতৰ সংকীৰ্ণ কাৰণ ইয়াত একমাত্ৰ ঈশ্বৰ হিচাপে শ্ৰীকৃষ্ণক নিৰ্দেশ কৰা হৈছে। সেই পথক প্ৰশস্তকৰণ কৰাৰ বাবে স্বামী নিগমানন্দক পৰামৰ্শ দিয়ে গুৰুৱে শ্ৰীকৃষ্ণৰ (বা অন্য যি কোনো দেৱ-দেৱী যাকে প্ৰাৰ্থনাকাৰীসকলে ভালপায়) এজন প্ৰতিমূৰ্তি হিচাপে গ্ৰহণ কৰিবলৈ যি ক্ষেত্ৰ পথপ্ৰদৰ্শক নিজেই তাৰ লক্ষ্যত পৰিণত হয়।
এইভাবে স্বামী নিগমানন্দই দুটি আপাতদৃষ্টিত পৰষ্পৰবিৰোধী ধৰ্মমতৰ সমন্বয়সাধন বিশ্বাসযোগ্যভাবে সূত্ৰবদ্ধ কৰে, এটা বেদান্ত দৰ্শনৰ অদ্বৈত শিক্ষালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাতা মহান শঙ্কৰাচাৰ্যৰ কাৰণে আৰু অন্যটি ভক্ত আৰু ঈশ্বৰৰ মাজত আপাত দ্বৈততাৰ তত্ত্বৰ আৰু অনুশীলনৰ প্ৰবক্তা গৌৰাঙ্গ মহাপ্ৰভুৰ কাৰণে। মুঠৰ ওপৰত স্বামী নিগমানন্দই দেখুৱায় যে ভক্তি আৰু প্ৰেমৰ পথত অভিকাঙ্খীয়ে তেওঁলোকৰ অহং যথেষ্ট পৰিমাণে দমন কৰিব লাগিব বা বশলৈ আনিব লাগিব আৰু অতঃপৰ তেওঁ উন্নীত হ'ব অদ্বৈত অভিকাঙ্খীৰ পৰ্যায়ত যাৰ অহঙে লক্ষ্যত গৈ পোৱাৰ পাছত ইয়াৰ বিশেষত্ব হেৰুৱায় পেলায়। পূৰ্ববৰ্তী ক্ষেত্ৰত স্বকীয় ঈশ্বৰ চেতনাৰ দ্বাৰা ভক্তৰ ব্যক্তিস্বভাব তুচ্ছত পৰিণত হয়, পৰাভূত হয়, য'ত পৰৱৰ্তী ক্ষেত্ৰত অভিকাঙ্খী নৈব্যক্তিক সৰ্বজনীন চেতনাৰ সমুদ্ৰত তেওঁৰ আত্ম-বোধ হেৰুৱায় পেলায়।
স্বামী নিগমানন্দ ভাৰতীয় আৰু বিদেশী উভয় ধৰণৰ বিৰাজমান বিভিন্ন আধ্যাত্মিক মতবাদ বা দৰ্শনৰ প্ৰতি অত্যন্ত সহনশীল আছিল আৰু বিবেচনা কৰিছিল যে সেইবোৰৰ প্ৰত্যেকটোৱেই এটা উদ্দেশ্যকে পূৰণ কৰে আৰু স্তৰীভূত আধ্যাত্মিক উপলব্ধিৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰকল্পৰ সৈতে খাপ খায়। তেওঁ দেখুৱায় যে যদিও অদ্বৈত বেদান্ত দৰ্শনৰ মতবাদে পৰম বাস্তবতাক ব্যক্তি-চেতনা আৰু সৰ্বজনীন চেতনাৰ অভেদৰ নিৰিখত বিবেচনা কৰে, এই বস্তুগত সৃষ্টিৰ গঠনক পদ্ধতিগতভাবে ব্যাখ্যা নকৰে যিটো, পক্ষান্তৰত, সাংখ্য দৰ্শনৰ দ্বাৰা ব্যাখ্যাপ্ৰাপ্ত হয়। কিন্তু পাছত উল্লিখিত পৰম বাস্তবতাক বিবেচনা নকৰে। একেইধৰণে খ্ৰীষ্টধৰ্ম য'ত ঈশ্বৰৰ সাধনাৰ উপায় হিচাপে সেৱা আৰু সমৰ্পণৰ ওপৰত জোৰ দিয়া হয়, পূৰ্ব মীমাংসাৰ ভাৰতীয় দৰ্শন তাত ব্যক্তিগত আৰু সমষ্টিগত সুখ লাভৰ বাবে বিভিন্ন ধৰ্মীয় আচাৰানুষ্ঠানৰ পৰামৰ্শ দিয়া হয়।
স্বামী নিগমানন্দৰ দৰ্শনকৃত আৰু ছবিৰ আকাৰে উপস্থাপনকৃত জ্ঞানচক্ৰ[61] ছক (আধ্যাত্মিক সৃষ্টিতত্ত্বেৰ গোলক/বলয়) দি তেওঁ ক্ষুদ্ৰ সৃষ্টি/ মানুহ (দেহ) আৰু মহাবিশ্বৰ মাজত খচিত/আন্তঃবোনা মানব চেতনাৰ বিভিন্ন স্তৰ চিহ্নিত কৰে আৰু বিভিন্ন আধ্যাত্মিক বিন্যাস/ক্ৰমৰ আৰু উপদলৰ অভিকাঙ্খীয়ে শেষ পৰ্যন্ত কোন স্তৰত উপনীত হ'ব পাৰে তাক নিৰ্দেশ কৰে। এই ছকত তেওঁ শ্ৰীকৃষ্ণ আৰু শ্ৰীৰাধাক নিৰ্গুণ ব্ৰহ্ম আৰু সগুণ ব্ৰহ্মৰ[62] মধ্যবৰ্তী ক্ৰান্তিকালত ৰাখে যিটোক তেওঁ কয় যে নিত্য বা ভবলোক।[63] (যোগমায়া এক ধৰণৰ দৈব শক্তি, যি পৃথিৱীত আবদ্ধ আত্মাসমূহক নীৰৱচ্ছিন্নভাবে আকৰ্ষণ কৰে আৰু সেইবিলাকক সত্যৰ পৰম সুখময় প্ৰকৃতি উপলব্ধি আৰু স্বৰ্গীয় ক্ৰীড়াত অংশগ্ৰহণ কৰাত সহায় কৰে। ) এই ধাৰণাক বিবেচনা কৰা হয় স্বামী নিগমানন্দৰ নিজৰ অন্তৰ্দৃষ্টি আৰু অতীন্দ্ৰিয় অভিজ্ঞতাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি আধ্যাত্মিক চিন্তাভাবনাৰ ক্ৰমবিকাশৰ দিশত তেখেতৰ এক অনন্য অবদান হিচাপে।
গুৰু যি কাৰোবাক মুক্ত হোৱাত সহায় কৰে তেওঁক আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, তীৰ্থ বা দেবত্বৰ গুৰুত্বৰ সৈতে সমান বিবেচনা কৰিব নোৱাৰি। যদি আমি তেখেতৰ কাষত গভীৰ ভক্তি আৰু প্ৰেম নিবেদন নকৰোঁ, তেতিয়াহ'লে অন্য আৰু কোনে আমাৰ পৰম সম্মান পোৱাৰ যোগ্য?
এজন সৎগুৰুৱে কেতিয়াও কাকো অভিশাপ নিদিয়ে। যদি তেওঁক ক্ৰোধান্বিত বুলিও ধৰি লোৱা যায়, তথাপি সেইয়া শিষ্যৰ মঙ্গলৰ বাবেহে। সৎগুৰু ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাৰ উপকাৰিতা অনন্য। এনেকি ঈশ্বৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল ব্যক্তিয়েও সমান উপকাৰিতা নাপায় কাৰণ ঈশ্বৰে কেতিয়াও নিৰ্দেশ দিবলৈ বাস্তৱত মূৰ্ত হৈ নুঠে। গুৰুৱে বাস্তৱত শিষ্যক চূড়ান্ত লক্ষ্যত উপনীত হ'বলৈ প্ৰয়োজনীয় নিৰ্দেশ দিয়ে।
এই দিশৰ পৰা চাবলৈ গ'লে গুৰু আৰু শিষ্য অবিচ্ছেদ্য। এজন সঁচা শিষ্যৰ ব্যক্তিত্ব বা চৰিত্ৰৰ অংশ নোহোৱাকৈ গুৰু থাকিব নোৱাৰে।
আধ্যাত্মিক মুক্তি লাভৰ দুটি পথ আছেঃ এটা হৈছে সন্ন্যাস যোগে দীক্ষাগ্ৰহণৰ আৰু কঠোৰতা পালনৰ মাধ্যমেৰে আৰু আনটো হ'ল - ব্ৰহ্ম উপলব্ধি লাভ কৰা সৎগুৰুৰ প্ৰতি সেৱা নিবেদনৰ মাধ্যমেৰে। পূৰ্বোক্ত প্ৰথম পথটো অত্যন্ত দুঃসাধ্য/কষ্টকৰ পথ - শিষ্যই এক অৰ্থত দেহ থকা অৱস্থাতেই মৃত্যুবৰণ কৰিব লগা হয়। অন্য ভাবে কবলৈ গ'লে তেওঁ তেওঁৰ দেহ চেতনা এৰি যাব লগা হয়। কিন্তু কোনোবাই যদি গুৰুক আন্তৰিকতাৰে সেৱা নিবেদনৰ মাধ্যমেৰে চৰ্তহীনভাবে তেওঁক ভালপায়, তেতিয়াহ'লে তেওঁৰ পক্ষে তুলনামূলকভাবে সহজে আধ্যাত্মিক মুক্তি লাভ কৰা সম্ভব।
গুৰুৰ অনুগ্ৰহ অবিহনে সাৰগৰ্ভ একোৱেই অৰ্জন কৰা সম্ভব নহয়। মই আহত কণ্ঠৰ চৰাইৰ দৰে দিকভ্ৰান্ত হৈ ইফালে সিফালে ঘূৰি ফুৰিছিলো কিন্তু ঈশ্বৰে মোক সহায় কৰিবলৈ অহা নাছিল। কিন্তু যিদিনা মই গুৰুৰ (যি মান্য ৰূপত ঈশ্বৰ) অনুগ্ৰহ কিংবা কৃপা লাভত সমৰ্থ হ'লো, সেইদিনাৰ পৰাই মই প্ৰকৃততে উন্নতি লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলো।
দীক্ষাদানৰ মাধ্যমেৰে শিষ্য অৰ্জন গুৰুৰ পেছা নহয়; এইটো তেখেতৰ হৃদয়ৰ অনুপ্ৰেৰণাহে। গুৰুৱে শিষ্যক দীক্ষা দিয়ে, যত্ন লয় আৰু তেওঁক পথ দেখুৱায় এই আশাত যে শিষ্যই আধ্যাত্মিকভাবে আলোকপ্ৰাপ্ত বা অজ্ঞতামুক্ত হ'ব।
মৃত্যুৰহস্যৰ বিষয়ে স্বামী নিগমানন্দৰ অন্তৰ্দৃষ্টি তেওঁলোকৰ বাবে সৎগুণ আৰু ন্যায়ৰ পথত খোজকঢ়া আৰু সামান্যতম ভয় নোহোৱাকৈ মৃত্যুৰ ৰুদ্ৰমূৰ্তিক সম্মুখীন হবলৈ এক পথনিৰ্দেশিকা হিচাপে পোৱা যাব।
নিগমানন্দ আশ্ৰম (কোচবিহাৰ) জিলাৰ (দিনহাটাৰ)[ নিগমনগৰ] ত অৱস্থিত। ঠাকুৰ নিগমানন্দ আশ্ৰম আৰু নামানুসাৰে পৰৱৰ্তী কালত সেই এলেকাৰ নাম হয় নিগমনগৰ। ঠাকুৰৰ নামত পৰৱৰ্তী কালত স্কুল কলেজৰো নাম ৰখা হয়। ২০১২ চনত ঠাকুৰ নিগমানন্দৰ পুনৰায় প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় মন্দিৰত।
স্বামী নিগমানন্দই শিৱসাগৰ জিলাৰ যোৰহাটত এটুকুৰা মাটি লয় আৰু ১৩১৯ বঙ্গাব্দৰ (১৯১২ চনত) বহাগ মাহৰ অক্ষয়া তৃতীয়াত তাত এখন আশ্ৰম প্ৰতিষ্ঠা কৰে।[76] এইখনক বোলা হৈছিল "শান্তি আশ্ৰম" বা সাৰস্বত মঠ, যিখন পৰৱৰ্তীকালত আসাম-বঙ্গীয় সাৰস্বত মঠ নামেৰে পৰিচালিত হৈ আহিছে।[77] মঠৰ উদ্দেশ্য/ব্ৰত আছিল সনাতন ধৰ্মৰ ব্যাপকভাবে প্ৰচাৰ, প্ৰকৃত শিক্ষা বিস্তাৰ আৰু সকলোকে ঈশ্বৰৰ প্ৰতিমূৰ্তি হিচাপে সেৱা কৰা।
স্বামী নিগমানন্দই মহান শঙ্কৰাচাৰ্যৰ আদেশত "সৰস্বতী"ৰ ঐতিহ্যত তেখেতৰ দহ জন ধৰ্মপ্ৰাণ শিষ্যক সন্ন্যাসত দীক্ষা দিয়ে, যিসকলৰ মাজত কনিষ্ঠতম আছিল "স্বামী নিৰ্বাণানন্দ সৰস্বতী" (এজন বিদ্বান, পণ্ডিত, দাৰ্শনিক আৰু লেখক যি পাছত অনিৰ্বাণ হিচাপে বিখ্যাত হয়) আৰু "স্বামী প্ৰজনানন্দ সৰস্বতী"। স্বামী প্ৰজনানন্দক সাৰস্বত মঠ আৰু আশ্ৰম প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ট্ৰাষ্টি আৰু মোহন্ত হিচাপে শপত পাঠ কৰায়[82] স্বামী নিগমানন্দই অৱসৰ লয় আৰু ১৯৩৫ চন পৰ্যন্ত পুৰীত নীলাচল কুটিৰত কেইবাবছৰো ধৰি বসবাস কৰে।
ভাৰতৰ যোৰহাটৰ (কোকিলামুখত) স্বামী নিগমানন্দৰ আশ্ৰম-স্থাপত্য প্ৰতিষ্ঠান আসাম বঙ্গীয় সাৰস্বত মঠ (Shanti Ashram, completed 100 years, on bank of river Brahamaputra)
১৩১৯ বঙ্গাব্দত (১৯১২ চনত) স্বামী নিগমানন্দৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত এই প্ৰতিষ্ঠান (শান্তি আশ্ৰম) বা "সাৰস্বত মঠে" ১৪১৮ বঙ্গাব্দৰ বহাগ মাহৰ অক্ষয়া তৃতীয়াত (২০১১ চনৰ ৬ মেত) ইয়াৰ জীৱনৰ এশ বছৰ সম্পূৰ্ণ কৰে। স্বামী নিগমানন্দৰ উক্তি নিম্নৰূপৰ আছিলঃ
স্বামী নিগমানন্দই তেখেতৰ কামাৰ পৰা অৱসৰ লয় আৰু ওড়িশাৰ পুৰীৰ নীলাচল কুটিৰত বসবাস কৰে। পুৰী চাৰি ধাম তীৰ্থযাত্ৰাৰ অংশ হিচাপে হিন্দুসকলৰ এখন পবিত্ৰ চহৰ যি ভগৱান জগন্নাথৰ চহৰ হিচাপেও পৰিচিত। স্বামী নিগমানন্দই বিশ্বাস কৰিছিল যে ভগৱান জগন্নাথ হৈছে "সত্যৰ প্ৰতীক" কাৰণ ওড়িশাৰ পুৰীৰ ভগৱান জগন্নাথৰ ধৰ্মানুষ্ঠানসমূহৰ মাজত সাংস্কৃতিক সত্যতা, একতা আৰু অখণ্ডতা মূৰ্ত/অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।[86][87] তেওঁ তেখেতৰ জীৱনৰ বাকী ১২ বছৰ পুৰীত অতিবাহিত কৰে।
বৰ্তমানে ভাৰতৰ কিছু ঠাইত স্বামী নিগমানন্দৰ অনুগামীসকলৰ দ্বাৰা যোগ, শিক্ষা আৰু দৰ্শনৰ কিছু প্ৰতিষ্ঠান পৰিচালিত হৈছে।
আধ্যাত্মিক পুস্তক আৰু সাময়িকী সমূহঃ সাৰস্বত গ্ৰন্থাৱলী আৰু আৰ্য দৰ্পণ আছিল সত্যানুৰাগীসকলৰ বাবে তেখেতৰ অৱদান।
কেৱল পাঠগত উৎসৰ ভিত্তিতেই নহয় বৰং তেখেতৰ প্ৰথম ফালৰ অভিজ্ঞতাৰ ভিত্তিত নিগমানন্দই লিখা বিখ্যাত গ্ৰন্থসমূহ হৈছে "ব্ৰহ্মচৰ্য সাধন", "যোগী গুৰু", "তান্ত্ৰিক গুৰু", "জ্ঞানীগুৰু" আৰু "প্ৰেমিক গুৰু" যিবোৰ সনাতন ধৰ্মত বিদ্যমান মৌলতত্ত্ব আৰু সাধনা বা আধ্যাত্মিক অনুশীলনৰ প্ৰায় সকলো বাস্তৱ পদ্ধতি সম্পৰ্কিত।[17][92][93][94] এৰ অব্যবহিত পৰেই তেখেতৰ পৰ পৰ লেখা "মায়েৰ কৃপা"[95], "বেদান্ত বিবেক" আৰু "তথ্যমালা" আধ্যাত্মিক জগতত তেখেতৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান।
যৌক্তিক ভিত্তি বিবৰ্জিত সংকীৰ্ণ ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ দ্বাৰা ভ্ৰান্ত পথত চলিত হোৱা প্ৰবণ জনগণৰ মাজতো-উপদলীয় আধ্যাত্মিক জ্ঞান বিতৰণৰ উদ্দেশ্যে তেওঁ আৰ্য দৰ্পণ[96] নামৰ এক মাহেকীয়া আলোচনীও প্ৰকাশ কৰে।
বিভিন্ন উপাসনা উপদলসমূহক শক্তিশালী, জীৱনত গুৰু থকাৰ প্ৰয়োজনীয়তা আলোচনা, আশ্ৰমত থকা সন্ন্যাসীসকলৰ কল্যাণ পৰ্যালোচনা, সামগ্ৰিকভাবে তেওঁলোকৰ আৰু আশ্ৰমৰ সমস্যাসমূহ সমাধানত সহায়, বিদ্যালয় বা সম্প্ৰদায়ৰ বাবে সমাজসেৱামূলক কাম আৰু পৰিশেষত সৰ্বজনীন আধ্যাত্মিক জীৱনৰ সমসাময়িক সমস্যাসমূহৰ ওপৰত আলোকিত বক্তাসকলৰ বক্তৃতা শ্ৰবণত আধ্যাত্মিক সভা আয়োজন কৰাৰ বাবে স্বামী নিগমানন্দই গৃহস্থ আৰু সন্ন্যাসী উভয় ধৰণৰ ভক্তৰ বাৰ্ষিকভাবে এক সন্মিলনত মিলিত হোৱাৰ আহ্বান কৰে যাক কোৱা হয় ভক্ত সম্মিলনী।[58]নিগমানন্দই কয় যে এই সকলো কাৰ্যক্ৰমৰ উদ্দেশ্য হ'ল শিষ্যসকলক আধ্যাত্মিকভাবে অগ্ৰসৰ হোৱাত সহায় কৰা যাতে তেওঁলোকে জীৱনত শান্তি আৰু সত্যৰ সুখ লাভ কৰিব পাৰে।[1] নিগমানন্দই পৃথিৱীৰ মঙ্গলাৰ্থে এই সম্মিলনী সম্পৰ্কে কিছু স্পষ্ট নীতি-নিয়ম ৰাখি গৈছে।
তেওঁ এই সম্মিলনীক দুটা অংশত বিভক্ত কৰেঃ এটা হৈছে সাৰ্বভৌম (দেশব্যাপী) ভক্ত সম্মিলনী আৰু আণ্টো হৈছে প্ৰাদেশিক (ৰাজ্যব্যাপী) ভক্ত সম্মিলনী।
১৯৩৪ চনতৰ সাৰ্বভৌম ভক্ত সম্মিলনীত স্বামী নিগমানন্দই প্ৰতিনিধি হিচাপে তেখেতৰ সকলো শিষ্যকেই আমন্ত্ৰণ জনায় আৰু পুৰীত পৰৱৰ্তী সাৰ্বভৌম ভক্ত সম্মিলনীৰ আহ্বান কৰে।
সম্মিলনীত ভক্তসকলৰ আগমণত উপচি পৰা স্বৰ্গসুখৰ অনন্ত প্ৰস্ৰবণৰ পৰা স্বৰ্গীয় সুখ উপভোগ কৰাত স্বামী নিগমানন্দই তেখেতৰ সন্তানসকলৰ (শিষ্যসকলৰ আৰু ভক্তসকলৰ) প্ৰত্যেককে তেখেতৰ উষ্ণ আৰু আন্তৰিক আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। সম্মিলনীত আনন্দেৰ প্লাবন উপচি পৰে আৰু অংশগ্ৰহণকাৰীসকল ইয়াৰ অংশীদাৰ হয়। বাৰ্ষিক সম্মিলনী তেখেতৰ হৃদয়ৰ খুব প্ৰিয় আছিল আৰু ভক্তসকলৰ সকলোৱেই ইয়াত শিষ্যসকলৰ সৈতে মিলিত হোৱাত তেখেতৰ আনন্দ উপলব্ধি কৰিছিল।
স্বামী নিগমানন্দই বাৰ্ষিক সম্মিলনীত মহিলা শিষ্যসকলৰ বাবে এটা ভিন্ন উপাসনা দিৱসৰ সূচনা কৰিছিল য'ত তেওঁলোকে নিজৰ মাজতেই অংশগ্ৰহণ আৰু তেওঁলোকৰ দৃষ্টিভঙ্গি বিনিময় কৰিব পাৰিছিল।
