তোমাৰ চিঠিখন পাই বৰ আনন্দ পাইছোঁ। লগতে জানি সুখী হৈছোঁ যে তুমি তোমাৰ বিজ্ঞান গৱেষণাগাৰত এনে এখন স্থান লাভ কৰিছা।
যোগ্যতাৰ সহকৰ্মীৰ দৃষ্টিত সেইটো মাত্ৰ এটা প্ৰশ্নৰ সমাধান হ'লেও কোনো কথা নাই। তুমি সুখ আহৰণৰ এনেবোৰ উৎসৰ পৰা নিজকে আঁতৰাই ৰখাটো উচিত হোৱা নাই, যিহেতু কোনবোৰ কাম সমাধানযোগ্য সেই সম্পৰ্কে তোমাৰ ধাৰণা সঠিক নহয়।
মই কেৰিয়াৰৰ উচ্চ শিখৰত থকাৰ সময়তে তুমি মোক লগ পাইছিলা। তোমাৰ হয়তো এনে লাগিছিল যেন মই একেবাৰে ভগৱানৰ নিকটৱৰ্তী সমস্যাৰ লগত জড়িত হৈ আছোঁ। কিন্তু সেই সময়তে মোৰ আন এজন পি.এইচ.ডি. ছাত্ৰ আছিল (এলবাৰ্ট হিব্চ), যাৰ গৱেষণা-পত্ৰখনৰ আধাৰ আছিল বতাহৰ প্ৰভাৱত কেনেদৰে সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ উপৰিভাগত তৰংগ সৃষ্টি হয়, তাৰ কাৰণ নিৰ্ণয়। মই তেওঁক ছাত্ৰ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিলোঁ কিয়নো তেওঁ নিজে সমাধান কৰিব বিচৰা সমস্যা এটা লৈ মোৰ ওচৰলৈ আহিছিল। কিন্তু তোমাৰ ক্ষেত্ৰত মই এটা ভুল সিদ্ধান্ত ল'লোঁ, তোমাক নিজাববীয়াকৈ বিষয় এটা বাছি উলিওৱাৰ সুযোগ দিয়াৰ পৰিৱৰ্তে মই নিজেই তোমাক সমস্যা নিৰ্বাচন কৰি দিলোঁ। লগতে প্ৰকৃতাৰ্থত কোনবোৰ সমস্যা আমোদজনক, আনন্দদায়ক আৰু সঁচাই সমাধান কৰিবলগীয়া; সেই সম্পৰ্কে তোমাক ভুল ধাৰণাৰেই এৰি দিলোঁ। এই ভুলটোৰ কাৰণে মই বৰ দুখ পাইছোঁ, তুমি মোক ক্ষমা কৰি দিবা। এই চিঠিখনেৰেই মই পূৰ্বৰ ভুলটোৰ কিছু শুধৰণি কৰিব বিচাৰিছোঁ।
মই জীৱনত অসংখ্য সমস্যা সমাধানত হাত দিছোঁ, যিবোৰ হয়তো তুমি সাধাৰণ বা বৈশিষ্ট্যহীন বুলি ক'বা। কিন্তু সেইবোৰত হাত দি মই অপৰিসীম আনন্দ পাইছোঁ আৰু এতিয়া ভাবি ভাল লাগে যে ইয়াৰে কিছুসংখ্যকত আংশিকভাৱে সাফল্যও লাভ কৰিছিলোঁ। উদাহৰণস্বৰূপে, ঘৰ্ষণ বলেনো কেনেকৈ কাম কৰে সেইটো জানিবলৈ অত্যন্ত মিহি পৃষ্ঠৰ ওপৰত কৰা ঘৰ্ষণ গুণাংক সম্পৰ্কীয় পৰীক্ষাকেইটাৰ কথা উনুকিয়াব পাৰি (এইক্ষেত্ৰত বিফল হৈছোঁ)। অথবা স্ফটিকৰ বৈদ্যুতিক ধৰ্মবোৰ আন্তঃপাৰমাণৱিক বলৰ ওপৰত কেনেদৰে নিৰ্ভৰশীল, বিদ্যুৎলেপন দিয়া ধাতুৰ দণ্ডক কেনেদৰে প্লাষ্টিকৰ সৈতে লিপিট খুৱাব পাৰি (ৰেডিঅ'ৰ নবৰ দৰে), ইউৰেনিয়ামৰ পৰা কেনেদৰে নিউট্ৰনবোৰ বাহিৰ ওলাই আহে, কাঁচেৰে আবৃত ফিল্মত কেনেকৈ বিদ্যুৎচুম্বকীয় তৰংগৰ প্ৰতিফলন হয়, বিস্ফোৰণৰ সময়ত আকস্মিক তৰংগৰ উৎপত্তি, নিউট্ৰন গণকৰ (neutron counter) আৰ্হি, কিছুমান মৌলই কিয় L-কক্ষপথৰ পৰা ইলেকট্ৰন শোষণ কৰে কিন্তু K-কক্ষপথৰ পৰা নকৰে, কাগজ ভাঁজ কৰি কিদৰে এক বিশেষ ধৰণৰ শিশুৰ বাবে খেলনা সামগ্ৰী সাঁজিব পাৰি সেইসম্পৰ্কীয় সাধাৰণ তত্ত্ব (ইয়াক 'ফ্লেক্সাগন' বোলা হয়), পাতল নিউক্লিয়াছৰ শক্তিস্তৰ - ইত্যাদি বিভিন্ন বিষয়ত হাত দিছোঁ। ধুমুহাৰ গতি-প্ৰকৃতি সম্পৰ্কে চলোৱা গৱেষণাত সাফল্য নোহোৱাকৈ কেবাবছৰ পাৰ কৰিছোঁ। এইবোৰৰ লগতে কোৱান্টাম তত্ত্বৰ লগত জড়িত মহা মহা সমস্যাবোৰটো আছেই।
তুমি কৈছা যে তুমি এজন অখ্যাত ব্যক্তি। তোমাৰ পত্নী আৰু সন্তানৰ বাবে তোমাৰ বিশেষ মূল্য নাই বুলি ভাবিছা। তোমাৰ ঘনিষ্ঠতম সহযোগীসকলৰ দৃষ্টিত তুমি বেছিদিন সেইধৰণে থাকিব নালাগে যদিহে তেওঁলোক তোমাৰ কাৰ্য্যালয়লৈ আহিলে তুমি তেওঁলোকৰ সৰু সৰু প্ৰশ্নবোৰৰ সঠিক উত্তৰ দিব পাৰা। তুমি মোৰ দৃষ্টিত অখ্যাত বা গুৰুত্বহীন নহয়। নিজকে নিজে কেতিয়াও অখ্যাত বুলি নাভাবিবা। এনেদৰে ভবাটো অত্যন্ত দুখদায়ক কথা। এই পৃথিৱীত তোমাৰ প্ৰকৃত স্থানখন ভালদৰে চিনি লোৱা আৰু নিজকে সঠিকভাৱে মূল্যায়ন কৰা। এইক্ষেত্ৰত তোমাৰ ডেকাকালৰ অপঁইতা ধাৰণাবোৰ বাদ দিয়া আৰু তোমাৰ শিক্ষকবোৰৰ আদৰ্শ সম্পৰ্কে তোমাৰ ভ্ৰান্তিমূলক কাল্পনাখিনিও বাদ দিয়া।
