ভ্ৰাম্যমানৰ ভু-ভা বিচাৰি (ভায়লিনা বৰা) - সাহিত্য ডট অৰ্গ\nভ্ৰাম্যমানৰ ভু-ভা বিচাৰি (ভায়লিনা বৰা)\nছাত্ৰ জীৱনৰ অন্তিম বছৰেকীয়া গৱেষণা পত্ৰখন লিখিম বুলি বিষয়বস্তু বিচাৰি হাবাথুৰি খাই ফুৰা দিনকেইটা, এপ্ৰিলৰ প্ৰথমভাগ। নানা পকিকল্পনা, বিহু নে বাৰেচহৰীয়া ভাওনা নে অংকীয়া নাট? তেনেকুৱাতে দেখিলো বাতৰিকাকতত আমাৰ ভ্ৰাম্যমানৰ বতৰা। বিশ্বাস কৰিবলৈ টান পাইছিলো, দিল্লীলৈ সঁচাই আহিবনে? বিষয়বস্তু ঠিৰাং কৰা হৈ গ'ল, মোৰ টাৰ্ম পেপাৰ হ'লে ভ্ৰাম্যমানৰ ওপৰতে হ'ব। পিচদিনাৰ পৰা সদাই 'ইন্দিৰা গান্ধী নেচনেল চেন্টাৰ ফৰৰ দ্য আৰ্টচ' লৈ তাঁতবাতি। এদিন ৰাতিপুৱাই গৈ পেণ্ডেল তৰাৰ পৰা নাটৰ চাই শেষ কৰিহে উভতিছো। প্ৰতিনিশাৰ দৰ্শনীলৈ মোৰ অনা অসমীয়া বন্ধু বান্ধৱীক লৈ গৈ উৎসাহেৰে প্ৰতিটো সংলাপ তৰ্জমা কৰি গৈছিলো। হেঁপাহেৰে পঢ়িছিলো 'টাইমছ অফ ইণ্ডিয়া'ত ৰতন লহকৰৰ সাক্ষাৎকাৰ। বিচাৰিলে এতিয়াও ওলাব সেইখন কাগজ পুৰণা ফাইলত। মোৰ গৱেষণা পত্ৰখন জমা দিয়া হ'ল। সেয়া আছিল ২০১০চনৰ কথা। কিন্তু মোৰ এম.ফিলৰ চূড়ান্ত বৰ্ষৰ সেইখন পেপাৰেই শেষৰখন হৈ নাথাকিল।ভ্ৰাম্যমানক বিষয়বস্তু হিচাপে লৈ মই গৱেষণা আৰম্ভ কৰিলো ২০১১চনৰ জুলাই মাহত। মোৰ গুৰুকে ধৰি বহুতেই কৈছিল যে বিষয়বস্তু বৰ বহল; নাট্যগোষ্ঠীৰ লগত থাকি ঘূৰিব লাগিব, ইংৰাজী সাহিত্যৰ মাজত আকৌ থিয়েটাৰ ক'ত সোমাব, তাকো অসমীয়া ভাষাত! সেই সকলো হতাশাজনক কথাক পাছলৈ ঠেলি মই আকোৰগোঁজ হৈ লাগি ধৰিলোঁ। পি৹এইচ৹ডি৹ কৰিম যেতিয়া ভ্ৰাম্যমানৰ ওপৰতেই কৰিম। ভাগ্যে জৱাহৰলাল নেহৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ইংৰাজী বিভাগটোত সাহিত্যৰ লগতে সংস্কৃতিও যোগ কৰা হৈছিল, গতিকে মোৰ বিষয়টো তাতে সোমাই পৰিল। সকলোৰে পৰা পৰামৰ্শ বিচাৰোতে প্ৰায়েই শুনি উৎসাহিত হৈছিল আৰু কৈছিল, এনে বিষয়ৰ ওপৰত কাম হোৱা নাই আৰু হ'ব লাগে। ভাবিছিলো কি কৰা যায়, ইমান ডাঙৰ বিষয় এটা সামৰো কি কৰি! কি কি প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰা যায় 'ছিন'পচিচ'ত! কি হ'ব নিধাৰ্য! ভয়ো লাগিছিল, হ'বনে বাৰু মোৰ দ্বাৰা সম্ভৱ ইমান ডাঙৰ প্ৰকল্প এটা? তেতিয়া লাহে লাহে বিভিন্ন অভিৱৰ্তন সমূহলৈ 'এবষ্ট্ৰাক্ট' পঠিয়াবলৈ ধৰিলোঁ। 'ইংলিছ এণ্ড ফ'ৰেইন লেংগুৱেজেজ ইউনিভাৰ্চিটি' আৰু 'হায়দৰাবাদ কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়'ত মোৰ গৱেষণা পত্ৰ পঢ়াৰ পিছত বিশেষজ্ঞসকলৰ পৰা দিহা পৰামৰ্শ লাভ কৰি অলপ সাহস বাঢ়িল। এখন পত্ৰ ছপা হৈও ওলাল। পাৰিম যেন লাগিল লাহে ধীৰে। দিনো বেছি নাই বাকী, সেয়ে মাঁৰবান্ধি ওলালো ক্ষেত্ৰ অধ্যয়নৰ বাবে অসমলৈ। আজিকালি সময়ৰ অভাৱ সকলোৰে, সহায় পামনে ছাগৈ মনোভাৱেৰে দিল্লী এৰিলোঁ। এইখিনিতে উনুকিয়াই থওঁ যে, কিতাপ বহুত বিচাৰিলোঁ। পানবজাৰত, মানুহৰ ঘৰত, পুঁথিভৰালত; কিন্তু কিতাপৰ সংখ্যা নিচেই নগণ্য। কিন্তু কোনো কোনোৱে কোৱামতে কেইখনমান সংগ্ৰহ কৰা হ'ল যদিও যথেষ্ঠ নহয় পি৹এইচ৹ডি৹ৰ সমলৰ বাবে। নাটকৰ ওপৰত বহুত কিতাপ অতুলচন্দ্ৰ হাজৰিকাৰ মঞ্চলেখা খন খুঁচৰি উলিয়াইছিলোঁ সাহিত্য একাডেমীৰ সকলোতকৈ কোণৰ,ঠেক,যেনেতেনে বেঁকাকৈ সোমাব পৰা শ্বেল্ফটোৰ পৰা।তেখেতে নিজে চহী কৰা কিতাপখন সেনেকি আছিলে, পাতবোৰ উঁৱলি যোৱা, কিন্তু সেইদিনালৈকে কিতাপখন কোনেও পঢ়িবলৈ উলিয়াই নিয়া নাছিলে। তেখেতে লিখাৰ সময়ত ভ্ৰাম্যমান আছিল এটা নতুন বিষয়, তথাপি তেখেতৰ বৰ্ণনাসমূহ ইমানো সংক্ষিপ্ত নাছিল যিমান নতুন নাট্য সাহিত্যৰ কিতাপবোৰত বৰ্তমান পোৱা যায়। প্ৰতিখন কিতাপেই সেই একে কথাকেই কয়। কেইপৃষ্ঠামানযোৰা কিছুমান তথ্য, কি, কোনে, ক'ত, কেনেকৈ? তাতকৈ বেছি আৰু একো পোৱা নাযায়। নাই ক'তো নাটকৰ আলোচনা। একো খতিয়ান নাই মঞ্চসত্বাৰ বিষয়ে। অভিনেতা সকলক কেনেকৈ নিৰ্বাচন কৰা হয়, নাটকৰ নিৰ্বাচন কেনেকৈ কৰে, এটা নাট্যবৰ্ষৰ নাটক চলি থাকোতেই আহিবলগীয়া বছৰটোৰো সকলোখিনি ঠিক হৈ থাকে, আহ্বায়ক কমিটীবোৰৰ গুৰুত্ব, এই বিষয়বোৰ কোনো এখন কিতাপতেই আলোচনা কৰা দৃষ্টিগোচৰ নহ'ল। হয়তো ময়েই অসফল হ'লো সঠিক কিতাপৰ নিৰ্বাচনত।\nকিন্তু মই সিদ্ধান্ত লৈ পেলালো যে মোৰ গৱেষণা পত্ৰত মই এইবোৰ প্ৰশ্নৰেই উত্তৰ বিচাৰিম।\nশৰৎকাল, বতাহত উৎসৱৰ গোন্ধ। অসহ্য গৰমৰ পৰা ৰক্ষা, দুৱৰিৰ নিয়সনা পৰশ, শেৱালিৰ দলিছা আৰু সেউজীয়া ধাননি, পুজাৰ বতৰ। এইকেইটা দিনত অসমত দুৰ্গা পুজাৰ পেণ্ডেলবোৰৰ লগতে মুৰ তুলি উঠে ভ্ৰাম্যমানৰ পেণ্ডেলবোৰে। যোৱাবছৰ এনেকুৱা সময়তেই মই ওলাইছিলোগৈ নলবাৰীত। নামনি অসমলৈ মোৰ প্ৰথম যাত্ৰা, অকলে। নৱোদয় বিদ্যালয়ৰ 'মিনি-মাইগ্ৰেচন'ক ধন্যবাদ যে চিনাকি বহুত সেই ঠাইতো। সংযোগক্ৰমে যাৰ ঘৰত উঠিছিলোগৈ তেখেত আছিল এসময়ৰ বৰদৈচিলা থিয়েটাৰৰ প্ৰযোজক। ভূপেন বৰদেউতাই কৈছিল, দেহাই নাটানিলেও মনে নামানে। কথাটো যে সঁচা মই সেইকেইদিনতেই উপলব্ধি কৰিলো। নলবাৰীত মানুহৰ মনে প্ৰাণে আছে ভ্ৰাম্যমান। এঘৰত এদিন এৰাতি থাকিয়েই বহুকেইখন কিতাপৰ তথ্যতকৈ বেছি কথা শিকিব পালোঁ। দিল্লীৰ পৰাই বহুকেইজন প্ৰযোজকৰ লগত কথা হ'বলৈ চেষ্টা কৰিছিলো যদিও সহাঁৰি পোৱা নাছিলো। ভাগ্যদেৱী থিয়েটাৰৰ সুবোধ মজুমদাৰৰ লগত কথা পাতিছিলো 'ফেচবুক'ৰ যোগেৰে। বহুকেইখন থিয়েটাৰৰ ৱেবচাইট বিচাৰি পাইছিলো যদিও বেছিভাগেই অচল। যিটো যুগত আমাৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে ডিজিটেল ইণ্ডিয়াৰ সপোন দেখুৱাইছে, সেই সময়ত এই অচল ৱেবচাইটবোৰ সঁচাই নিৰাশাজনক। যি কি নহওঁক, অচিনাকী ঠাই, অচিনাকী মানুহৰ মাজতো যিখিনি সহায় পালো, সেয়া সঁচাই পাহৰিব নোৱাৰা অভিজ্ঞতা। মোক কোৱা হৈছিলে যে, সুবোধ মজুমদাৰৰ ঘৰটো ৰাস্তাৰ কাষতে আৰু সন্মুখত আছে থিয়েটাৰ ভাগ্যদেৱীৰ বেনাৰ। চম্পক শৰ্ম্মাৰ দ্বৈত চৰিত্ৰৰ ছৱিৰ সন্মুখেদি সোমাই গ'লো। তেখেতে লৈ গ'ল শিবিৰলৈ। তেখেতৰ শিবিৰৰ কাৰ্য্যালয়ত কিতাপৰ আলমাৰী দেখি ভাৱ হ'ল, এটা প্ৰশ্নৰ উত্তৰ মই পালোৱেই। নাটকৰ কাৰণে অধ্যয়ণৰ সমল, নতুন বিষয়, প্ৰতিবছৰৰ নতুন নাটক। মোৰ গৱেষণা গ্ৰন্থৰ তিনিটা অধ্যায়েই নাটকৰ ওপৰত। মৌলিক নাটক, আন কিতাপৰ পৰা তৰ্জমা কৰা নাটক বা কিকাপৰ পৰা নাট্যৰূপ পোৱা নাটক আৰু চিনেমাৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত নাটকৰ আলোচনাই হৈছে মূল উদ্দেশ্য। কিন্তু বুজা গ'ল যে নাটক পোৱা নাযায়। প্ৰায় এশৰ ওচৰা ওচৰি এই নাট্যদলবোৰৰ বছৰি তিনিখনকৈ নাটকৰ সংৰক্ষণৰ কোনো ব্যৱস্থাই নাই। নাটকবোৰৰ চপাৰ খৰচ বহন কৰিব পৰা অৱস্থা নাই। প্ৰকাশকসকল আগবাঢ়ি নাহে। মানুহে নি ঘূৰাই নিদি বহুবাৰ নাটক হেৰুৱাই। এই নাট্যবোৰ সংৰক্ষণ কৰিব পৰা হ'লে অসমীয়া সাহিত্যৰ ভঁৰাল আৰু চহকী হৈ উঠিলহেতেঁন।কিন্তু নাটকবোৰ যিধৰণে বিনোদনধৰ্মী হৈ উঠিছে, তাত নাচগানৰ পয়োভৰৰ পৰা চপাবলৈ একো বাকীয়েই নৰয়। যিহেতু নাটক পোৱা নাযাব, গতিকে কেমেৰাৰে ৰেকৰ্ড কৰি পুণৰ সংলাপ লিখি লোৱাতকৈ একো গত্যন্তৰ নাথাকিল। বাট চাই ৰ'লো ৰাস মহোৎসৱলৈ। শুনিছিলোহে নলবাৰীৰ ৰাসৰ কথা, দেখিহে বুজিলো কিয় বিখ্যাত এই ৰাস! মোৰ উদ্দেশ্য ভ্ৰাম্যমান, ৰাস নহয়; কিন্তু হৰিমন্দিৰৰ সাহাৰ্য্যাৰ্থে তাৰ আহ্বায়ক কমিটীয়ে আমন্ত্ৰণ কৰিছিল এঘাৰখন থিয়েটাৰক। মোৰ কাক এৰো কাক ধৰো অৱস্থা! অধিক মাছত বগলী কণাৰ দৰেই লাগিছিল তাত থিয় হৈ। থিয়েটাৰখন অকল অভিনেতাৰেই নহয়। মই কথা পাতিছিলো খুঁটা পোতাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি কাপোৰ চিলোৱা, গান গোৱা, নৃত্য নাটিকাৰ কলা কুশলীলৈকে আৰু শিকিছিলো বহুত নতুন কথা, যিবোৰ কিতাপৰ পাতত নাই। সেইকেইদিন বহুকেইখন নাটক চোৱা হ'ল। এখনৰ প্ৰথম দৰ্শনী, ইখনৰ দ্বিতীয়। ভাগ্যদেৱীত চালো "মানুহে মানুহৰ বাবে", বৰদৈচিলাত "মাতাল ৰজা" আৰু ৰাজশ্ৰীৰ "গুণ্ডা"ক কেমেৰাত বন্দী কৰিবলৈ সক্ষম হ'লো। যদিও প্ৰতিখন নাটক উপভোগ কৰাৰ হেঁপাহ থাকি গ'ল।\nভ্ৰাম্যমান সলনি হৈছে। নাটকো সলনি হৈছে। কাৰম সময়ৰ লগে লগে দৰ্শকো সলনি হৈছে। দেখি ভাল লাগে যে প্ৰচাৰ মাধ্যমে ভ্ৰাম্যমানক প্ৰাধান্য দিছে আৰু ভ্ৰাম্যমান তাৰ দ্বাৰা উপকৃতও হৈছে। আমাৰ উদ্দেশ্য হ'ব লাগে ভ্ৰাম্যমানক আৰু বিখ্যাত কৰি তোলা। যাতে "যাত্ৰা"ৰ দৰেই বুলি অসমৰ বাহিৰত চিনাকী দিব লগা নহয়। গলগলীয়া মাতপ সেই "আহিব ধৰিছে আপোনাৰ নিচেই কাষলৈ এখনি মঞ্চসফল নাটক" ৰ ঘোষণা শুনি মোৰ দৰে তেওঁলোকো শিঁহৰিত হৈ উঠক।\n← -সমাপ্তি- ( দিগন্ত কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য )\nভ্ৰাম্যমান থিয়েটাৰ, 'থিয়েটাৰ ভাগ্যদেৱী'ৰ আঁৰৰ মানুহজন আৰু স্মৃতিৰ এখিলা পাত (প্ৰানজ্যোতি নাথ) →\nকঙালীৰ কঁকালত বিষাদৰ টঙালি (মনজিৎ)\nপোহৰৰ বৰ্ণময় ইতিহাস- ড° প্ৰণৱজ্যোতি চেতিয়া\nদেশ বনাম বিদেশঃ প্ৰতিবাদৰ বিকল্প ভাষা কেতিয়া শিকিব আমাৰ জাতিয়ে? (পংকজ বৰা)
