পুৰণি গ্ৰন্থৰ সুবাস- অভিনিবেশ শৰ্মা - সাহিত্য ডট অৰ্গ\n"সখীৰ বিয়াত উত্তৰ গুৱাহাটীলৈ গৈছোঁ জোৰণৰ দিনাই। কাৰণ আমি দুয়ো নোওৱা-ধুওৱা সখী। নাৱৰ পাৰ-ঘাট আছিল বৰ্তমানৰ জাহাজ ঘাটৰ কাষতে। আমি আগবাঢ়িছোঁ নামঘৰৰ বাটেৰে খোজ কাঢ়ি। তেতিয়াৰ দিনত বৰ্তমান ফটিক কুটীৰৰ পাহাৰটোৰ কাষত কিছুমান সমাজৰ বেয়া মানুহে বাস কৰিছিল। সেইপিনে যোৱা আমাৰ মানা। ডাঙৰ মানুহে কয়, সেইপিনে সমাজৰ পাপী মানুহ বাস কৰে; সৰু ল'ৰা-ছোৱালী যাব নাপায়। সেইদিনা বুঢ়ী বায়ে আমাক সেইপিনে নিয়ে। বাধা পোৱা বাটে গৈ বেয়া ঘৰবোৰৰ পিনেই চকু গ'ল। দেখিলোঁ কেইজনীমান ধুনীয়া শাৰী পিন্ধা তিৰোতা বাহিৰত বহি আছে। এজনীক এটা মানুহে বাউসিত ধৰি ভিতৰলৈ টানি আনি লৈ গ'ল। এই দৃশ্যটো দেখি মোৰ মনটো আতঙ্কত কঁপি উঠিল। মনতে ভাবিছিলোঁ, কিয় আহিছিলোঁ এই পিনে। সদায় পাপৰ কথা শুনি পাপৰ ভয়ত কঁপি উঠিল। পাপীৰ ঘৰলৈ চাই পাপ দৃশ্য দেখিলোঁ, মোৰো গাত পাপ লাগিছে। এই কথা ভাবি ভাবি মনত শান্তি নাপাওঁ। যিমানেই সেই দৃশ্যৰ কথা পাহৰিবলৈ বিচাৰোঁ সিমানেই মনলৈ আহে। মনৰ অশান্তি লৈয়েই সখীৰ বিয়ালৈ গ'লোঁ। সখীক নোৱাই-ধোৱাই বিয়াৰ শেষত ঘৰলৈ উভতিলোঁ। কিন্তু মনৰ পৰা মোৰ সেই অশান্তি দূৰ নহ'ল। শেষত উপায় নাপাই আইতাক সকলো কথা কৈ সুধিলোঁ, 'আইতা! মোৰ পাপ লাগিছে নেকি? ' মোৰ মনৰ দেখোন সেই দৃশ্যটো নুগুচে। কি কৰোঁ? আইতাই ক'লে, 'কিয় পাপ লাগিব? নিজে পাপ নকৰিলে তোক কোনো পাপে চুব নোৱাৰে। ঈশ্বৰক প্ৰাৰ্থনা কৰিবি, ঈশ্বৰে যেন তোক সকলো পাপৰ পৰা আঁতৰাই ৰাখে। এয়া আছিল ১৯০৯ চনৰ কথা। "\n(গ্ৰন্থ - এৰি অহা দিনবোৰ\nৰচয়িত্ৰী - নলিনীবালা দেৱী)\nনলিনীবালা দেৱীয়ে উক্ত মন্তব্য আগবঢ়াইছিল গুৱাহাটীৰ প্ৰথমখন চৰকাৰী অনুমোদন পোৱা গণিকালয়ৰ (brothel) বিষয়ে। উজান বজাৰৰ অধুনা বিলুপ্ত Red Light Area বা নিষিদ্ধ এলেকাৰো এক ইতিহাস আছে। তাত বসবাস কৰা 'the underbelly of urban life and the outcastes of society' - বেশ্যাসকলৰ আশা-আকাংক্ষা, জিলিক-মিলিক সাজে ঢাকি ৰখা অবুজ বেদনাই দুই-এজন গল্পকাৰৰ বাহিৰে সৃজনী-প্ৰতিভাৰ গৰাকী আন লোকক আজিলৈকে আকৃষ্ট কৰিব পৰা নাই। গুৱাহাটীৰ ইতিহাস প্ৰণয়ন কৰিবলৈ হ'লে কিন্তু এই নিষিদ্ধ এলেকাৰ বিষয়ে উল্লেখ থকাটো বাঞ্ছনীয়। মই গল্পকাৰ নহয়, বুৰঞ্জীৰ ছাত্ৰ হিচাপে মোৰ ভাষা খহটা। সেয়েহে তেনে এক প্ৰচেষ্টা হাতত লোৱাৰ পৰা বিৰত থাকি নিষিদ্ধ এলেকাটোৰ ইতিহাসৰ বিষয়ে মাথোঁ আভাস দিয়াৰ যত্ন কৰিম।\nপ্ৰয়াত কুমুদেশ্বৰ হাজৰিকাই মোক কোৱা মতে এই বেশ্যা পট্টি স্থাপিত হৈছিল চৰকাৰী পৃষ্ঠপোষকতাত - দীৰ্ঘদিন নিজৰ পৰিয়ালৰ পৰা নিলগত থকা জাহাজৰ খালাচী সকলৰ বাবে। উনবিংশ শতিকাৰ শেহৰ ফালে স্থাপন হোৱা গণিকালয় সমূহলৈ আহিছিল অবিভক্ত বংগ প্ৰদেশৰ মৈমনসিং জিলাৰ পৰা অহা লোক। খালাচী সকলক বহুতে দস্যু প্ৰকৃতিৰ মানুহ বুলিয়েই গণ্য কৰিছিল। তেওঁলোকৰ কাণ্ড-কাৰখানাও আছিল ঠিক তেনেকুৱাই। পৰিয়ালৰ পৰা দূৰত থকাৰ গইনা লৈ তেওঁলোকে ৰাতিৰ সময়ত নিচাসক্ত অৱস্থাত লতাশিল-উজান বজাৰ এলেকাত অৰাজকতাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। তিৰোতাসকলৰ চিঞৰ-বাখৰ, কিৰিলি পৰাই উজান বজাৰৰ বাসিন্দাসকলক ব্যতিব্যস্ত কৰি তুলিছিল। ইয়াকে লৈ মিউনিচিপেলিটিৰ চেয়াৰমেন মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ওচৰত উজান বজাৰৰ সমীপত থকা বাসিন্দাসকলৰ নানা ওজৰ-আপত্তি। সকলোৱে একে সুৰতে ক'লে যে সেই ঠাইৰ পৰা গণিকালয় উঠাই দিব লাগে। কিন্তু সমাজৰ সকলো শ্ৰেণীৰ প্ৰতি সহৃদয় মাণিক বৰুৱাই প্ৰথমে প্ৰস্তাৱ প্ৰত্যাখ্যান কৰি কৈছিল - 'নহয়, এওঁলোক থাকক, কিছুমান লোকৰ বাবে এওঁলোক অপৰিহাৰ্য। আনহাতে এওঁলোকক আঁতৰাই দিলে সেই শ্ৰেণীৰ লোকে নিৰুপায় হৈ ভদ্ৰ ঘৰৰ নৈতিকতাতো আঘাত কৰিব পাৰে' ('মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা', ড° প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামী)। কিন্তু অধিক কোলাহল হোৱাত বৰুৱাই বিকল্প ব্যৱস্থা এটাৰ চিন্তা-চৰ্চা কৰিলে, আৰু কেইদিনমান পিছতেই সেই গণিকালয় পুলিচ ৰিজাৰ্ভ আৰু লাখটকীয়াৰ ৰে'ল লাইনৰ ৩নং গে'টৰ কাষলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হ'ল ('যুগ সন্ধিক্ষণৰ গুৱাহাটী', ড° ভূপেন্দ্ৰ ৰায়চৌধুৰী)।\nবুৰঞ্জী গৱেষক এজনৰ দায়িত্ব হ'ল নিৰপেক্ষ দৃষ্টিৰে অতীতৰ বিষয় এটা চালি-জাৰি চাই তাক উপস্থাপন কৰা - in all its complexities। ক'লা-বগা হিচাপে নহয়, উপস্থাপনৰ উদ্দেশ্য হ'ব লাগিব to bring out the infinite shades of gray. And, learn how to infer what drives and motivates human behavior. সেয়েহে হয়তো কোনোবাই কৈছিল - History is not something to be judged, but to be understood contextually. নলিনীবালা দেৱীৰ মন্তব্যটোও আমি ঠিক তেনেদৰেই বিশ্লেষণ কৰি চাব লাগিব, আৰু লগতে গণিকালয়ৰ তিৰোতাসকলক। অৱশ্যে এটা কথা মনত ৰাখিব লাগিব যে উজান বজাৰৰ তথাকথিত ভদ্ৰলোকে দুৰ্ব্যৱহাৰ কৰা সাধাৰণ লোকক 'সমাজৰ বেয়া মানুহ' এই তিৰোতাসকলেই আদৰ-সাদৰ কৰি ৰাখিছিল - তেওঁলোকৰ 'বেয়া ঘৰবোৰত'; হৈছিল দুখৰ সমভাগী। অনাথ বুলি 'ভদ্ৰ সমাজৰ' তুচ্ছ-তাচ্ছিল্যৰ ভুক্তভোগী হোৱা কেইটামান কণমানি ল'ৰাক 'পাপী মনৰ' বেশ্যাইহে আশ্ৰয় দিছিল। নিজেই এক অন্ধকাৰ ভৱিষ্যতৰ সন্মুখীন হ'লেও ল'ৰাকেইটাৰ ফুল- কুমলীয়া মনত তেওঁলোকে আশাৰ সঞ্চাৰ কৰিছিল। লক্ষ্ণৌৰ ফালৰ এগৰাকী ইছলামধৰ্মী তিৰোতাই মাক-দেউতাক নথকা অসমীয়া ব্ৰাহ্মণ ল'ৰা এটাক তুলি-তালি, ডাঙৰ-দীঘল কৰাৰ কথা উজান বজাৰৰ জনদিয়েক বয়োজ্যেষ্ঠ ব্যক্তিয়ে জানে। ল'ৰাজন পিছলৈ গুৱাহাটীৰ এজন নামজ্বলা ব্যক্তি হয়গৈ। কলিকতা, পাটনা, লক্ষ্ণৌ আদি ঠাইৰ পৰা অহা তিৰোতাসকলৰ প্ৰভাৱ উজান বজাৰৰ বাসিন্দাসকলৰ কথা-বতৰাটো পৰিছিল। নিজস্ব কথনশৈলী আৰু শব্দ সম্ভাৰেৰে পৰিপুষ্ট উজান বজাৰৰ ভাষা পৰৱৰ্তী সময়ত বেছ জনপ্ৰিয় হৈ পৰিলে। তচনচ, নিহিলাবি, কোলাত লোৱা, ৰুকণ-ৰুকণ, চাৰু-পাৰু-নিৰু, ইদিকে ব'ল ইত্যাদি তিৰোতা আৰু খালাচী সকলৰে দান।\nমোৰ মনত পৰিছিল মেৰি এলেন মাৰ্কে তোলা মুম্বাইৰ ফ'ক লেণ্ড ৰ'ড বেশ্যা পট্টিৰ পোহৰ ছবিকেইখনলৈ। তেখেতৰ দৃষ্টিভংগীয়ে মোক মোহাচ্ছন্ন কৰিছিল - she looked through the lens of absolute empathy and concern। সত্যজিত ৰায়ৰ ভাষাত ক'বলৈ গ'লে - She invests them (photographs) withapalpable humanism.\nলেখাটিৰ লগত সংলগ্ন আলোকচিত্ৰখন তুলিছিল প্ৰখ্যাত মাৰ্কিন সাংবাদিক, অগ্ৰণী মহিলা ফট'গ্ৰাফাৰ - মাৰ্গাৰেট বুৰ্ক হোৱাইটে; লাহোৰৰ এখন গণিকালয়, ১৯৪৬ চন।\nসৈনিক নবীন (প্ৰতিম প্ৰতাপ বৰুৱা)\nচিঠি (ধ্ৰুৱজ্যোতি শৰ্মা)\nমোৰ জীৱনৰ স্মৰণীয় ঘটনা (অঞ্জল বৰা)
