মধ্যাকৰ্ষণ, চুম্বকত্ব আদি পৰিঘটনা বা কোনো ভৰযুক্ত বস্তুৰ ত্বৰণ ঘটাব পৰা যিকোনো কাৰকৰ দ্বাৰা বল উৎ্পত্তি হয়।
কোনো এটা বস্তুৰ গতি, দিশ বা জ্যামিতিক গঠন সাল সলনি কৰিব পৰা যিকোনো কাৰকক পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ ভাষাত বল বুলি কোৱা হয়। অন্য ভাষাত ভৰযুক্ত কোনো বস্তুৰ বেগ সলনি কৰিব পৰা (যেনে ত্বৰিত কৰা) বা কোনো নমনীয় বস্তুৰ বিকৃতি ঘটাব পৰা কাৰকক বল বুলি ক'ব পাৰি। বল হৈছে এটা ভেক্টৰ বা সদিশ ৰাশি, অৰ্থাৎ বলৰ মান আৰু দিশ দুয়োটা থাকে।
নিউটনৰ গতিৰ সূত্ৰমতে বল হৈছে ভৰবেগ(কোনো বস্তুৰ ভৰ আৰু বেগৰ গুণফল)ৰ পৰিবৰ্তনৰ হাৰ।[1] গাণিতিকভাৱে আমি এই সূত্ৰটো তলত দিয়া ধৰণে প্ৰকাশ কৰিব পাৰোঃ
বিংশ শতাব্দীৰ প্ৰথম ভাগত আইন্ষ্টাইনে তেওঁৰ বিখ্যাত আপেক্ষিকতাবাদৰ সূত্ৰৰ বিকাশ কৰে যাৰ দ্বাৰা শুদ্ধৰূপত ভৰবেগৰ বৃদ্ধিৰ লগে লগে পোহৰৰ বেগৰ প্ৰায় ওচৰা ওচৰি বেগত গতিশীল কোনো বস্তুৰ ওপৰত ক্ৰিয়াশীল বলৰ ধাৰণা কৰিব পৰা গ'ল আৰু মধ্যাকৰ্ষণ আৰু জড়তাৰ দ্বাৰা সৃষ্টি হোৱা বল সম্পৰ্কেও ধাৰণা কৰিব পৰা গ'ল।
