ՀԱՅԱՏՅԱՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ԱԴՐԲԵՋԱՆՈՒՄԻնձ ասա, թե ինչ տրամադրություններ ենգերակշռում երեխաների մտքում, և ես քեզկասեմ հաջորդ սերնդի բնավորության մասին։
 Է. ԲերկՀայկական  երկու  նորանկախ  պետությունների  և  ողջ  հայ  ժողովրդի  օրակարգային  խնդիրներից  մեկն  առաջին  իսկ  օրից  եղել  է  սեփական  ինքնության  արժևորումը, պահպանումն ու զարգացումը, որի դեմ ուղղված է ադրբեջանական քաղաքական  ողջ  մեքենան`  սկսած  ամենացածրաստիճան  պաշտոնյայից  մինչև  նախագահ։
 Ավելի  քան  երկու  տասնամյակ  առաջ  մեկնարկած  հակաքարոզչությունը  նոր  թափ  էստացել` պայմանավորված նորագույն տեխնոլոգիաների առաջընթացով։
  Բայց առավել  կարևոր  է,  որ  մենք  կենտրոնանանք  ոչ  թե  լոկ  դիպվածների,  այլ`  երևույթի  վրաամբողջովին։
   Ինչպես  գիտենք,  հայատյացության,  ագրեսիայի  սերմանման,  պատմական  ու  մշակութային  արժեքների  կեղծման  ու  յուրացման  և  մի  շարք  այլ  նենգ  նպատակների իրագործմանը միտված քաղաքականությունը նորույթ չէ. արմատները շատխորն են և գցված են վաղուց։
  Նման քաղաքականության մասին բազմիցս նշել և շարունակում  է  իր  «խոսքից  հետ  չկանգնել»  Ադրբեջանի  նախագահ  Իլհամ  Ալիևը,  նրանպատակը եղել և մնում է Ադրբեջանի «պատմական հողերի և տարածքների» վերականգնումը1, որին հասնելու համար Ադրբեջանի օգտագործած բազում  «կեղտոտ  մեթոդներից»  են  հայատյացության  սերմանումը  Ադրբեջանում  և  այլոց  պատմությունըյուրացնելու  միջոցով  սեփական  պատմության  ստեղծումը։
   Այս  քաղաքականությանանբաժան  մասն  է  նաև  հայատյացության  սերմանումը,  որի  առավել  քան  ցայտունդրսևորումներից մեկն էլ Ի. Ալիևի՝ վերջերս արած հայտարարությունն է, որում նշվումէ.  «Երիտասարդությունը,  երեխաները  պետք  է  ապրեն  մեր  պատմական  հողերի  վերադարձի գաղափարով` ներառյալ Հայաստանը»2։
 Ադրբեջանի վարած քաղաքականության նպատակային հիմքերն առավել դիպուկներկայացնում  է  Ա.  Սարգսյանը.  «Ադրբեջանում  նկատվող  բազմաբովանդակ  կեղծարարությունները  նպատակ  ունեն  խարխլել  արցախահայության  ինքնորոշման  պատմաիրավական ու քաղաքական հիմքերը, ձևավորել Արցախի հանդեպ պահանջատիրոջ  ինքնություն  ունեցող  ադրբեջանցի,  ինչպես  նաև  շիկացնել  հակահայկականության մթնոլորտը»3։
 Այլատյացության  սերմանման  առավել  տարածված  և  լայնամասշտաբ  հարթակներ  են  գրականությունը,  դպրոցական  դասագրքերը,  ԶԼՄ-ները  և  այլն։
   «Ինձ  ասա,1  Հատված  հունվարի  22-ին  Գյանջայումhttp։
 //www.ilur.am/news/view/23823.html։
 2 Տե՛ս նույն տեղում։
 3  Տե՛ս  Սարգսյան  Ա.,  Հայատյացությունը  Ադրբեջանում.  ռեսենտիմենտի  և  ավտորիտարիզմի  խաչմերուկում, Երևան, 2013, էջ 13։
 (Գանձակ)  Ալիևի  ելույթից։
   Առավել  մանրամասն  տե՛ս՝գրում  է  Բերկը,-  թե  ինչ  տրամադրություններ  են  գերակշռում  երեխաների  մտքում,  ևես  քեզ  կասեմ  հաջորդ  սերնդի  բնավորության  մասին»1։
   Այստեղից  էլ  պարզ  է  դառնում,  թե  իրականում  ինչ  նպատակ  են  հետապնդում  ատելություն  և  բռնություն  սերմանող  ադրբեջանական  դպրոցական  դասագրքերը։
   Միաժամանակ  պետք  է  ընդգծելադրբեջանական «խավիարային և նավթադոլարային քաղաքականության»  գործոնը,որի  շնորհիվ  եվրոպական  մի  շարք  բարձր  ամբիոններից  խեղաթյուրվում  են  առաջնագծում տեղի ունեցող իրադարձությունները, Ադրբեջանում և Հայաստանում տիրողիրավիճակին  տրվում  են,  մեղմ  ասած,  կողմնակալ  գնահատականներ։
   Բայց  պետք  էարձանագրել մի քանի փաստ ևս.•  Ադրբեջանական  ռեսուրսներն  անսահմանափակ  չեն,  և,  ի  վերջո,  սպառվելուեն  նավթադոլարները2,  որոնց  հաշվին  ստեղծվում  է  Ադրբեջանի  «գրասենյակային հիմքեր» ունեցող պատմությունը։
 •  Հայաստանը հակաքարոզչական ներկա պայքարում զիջում է Ադրբեջանին, ևմիանշանակ,  մեր  ռեսուրսներն  այս  ոլորտում,  չնայած  հարցի  օրակարգայինբնույթին, սահմանափակ են։
 •  Մենք առավելություն ունենք միայն այնքանով, որ փորձում ենք պաշտպանելմեր  սեփականը,  իսկ  Ադրբեջանը  փորձում  է  խմբագրել  պատմությունը  և  հետին տարեթվով պատմություն կերտել։
 Հետագա  շարադրանքում  իմաստային  կամ  ձևակերպման  թյուրիմացություններից խուսափելու համար հարկ է նշել, որ սխալ է օգտագործել «ադրբեջանցի» բառը,քանի որ նման ազգ պարզապես գոյություն չունի, այլ գոյություն ունի մի տարածք, որկոչվում  է  Ադրբեջան,  իսկ  այնտեղ  ապրողներին  կարող  ենք  անվանել  ադրբեջանաբնակներ։
   Այս  հարցի  առնչությամբ  պարզաբանումներ  է  կատարել  նաև  Ա.  Մանասյանը, ով գրում է. «20-րդ դարասկզբին Արաքսի հյուսիսում գտնվող ներկայիս Ադրբեջանի վերահսկողության տակ գտնվող տարածքը կամ դրա մի մասը ստացավ անկախություն։
   Կանխավ  որոշված  էր,  որ  այն  կոչվելու  է  «Արևելյան  և  Հարավային  Անդրկովկասյան  Հանրապետություն»,  սակայն  «Մուսավաթը»  կարողացավ  այս  որոշումըփոփոխել  և  երկիրը  վերանվանել  «Ադրբեջանի  Հանրապետություն»։
   Այս  որոշմամբտեղացի  ժողովուրդները,  որ  մինչ  այդ  կոչվում  էին  թյուրքեր  կամ  կովկասյան  թաթարներ  ընդհանուր  անուններով,  արդեն  30-ական  թվականներին  դարձան  ադրբեջանցիներ։
  Այսպես ծնվեց ադրբեջանցի «ազգը»»3։
 Մինչ Ադրբեջանի հայատյաց քաղաքականության սաստկացումը Ադրբեջանը նորանկախ  Արցախին  փորձեց  դեռ  չծնված  խեղդել  արյան  մեջ`  աշխատելով  զենքովսեփականացնել հայի պատմությունն ու պատմական տարածքը։
  Արդյունքը եղավ հայազգին  պարտադրված  պատերազմը։
   Երևույթը  հանգամանալից  պարզաբանում  է  Ա.Մանասյանը. «Զենքի ուժով նորանկախ հանրապետությանը փորձում էր ծնկի բերել,նրա  ազգաբնակչությանը  ոչնչացնել  միջազգային  իրավունքի  սկզբունքների  և  ԽՍՀՄօրենքների  խախտումով  հռչակված  Ադրբեջանական  Հանրապետությունը,  որը  Լեռնային  Ղարաբաղի  Հանրապետության  դեմ  սանձազերծած  պատերազմում  շարունակելով  Սումգայիթյան  ցեղասպանության  ռազմավարությունը`  վարում  էր  ապրելու  իրիրավունքը  պաշտպանող  ժողովրդի  բնաջնջման  քաղաքականություն։
   Արցախն  ընդունեց  մարտահրավերը  և,  ինչպես  ցույց  տվեցին  հետագա  իրադարձությունները,պատվով  դուրս  եկավ  փորձությունից»4։
   Հարկ  է  ընդգծել,  որ  ադրբեջանական  կողմի1 Տե՛ս «Աֆորիզմներ մանկության և երեխաների մասին». http։
 //www.qezhamar.com/?p=34937, 30.05.2013։
 2  Տե՛ս  Մանուկյան  Ս.,  Ադրբեջանի  պետական  բյուջեի  երեք  քառորդը  սնվում  է  նավթային  ոլորտից.http։
 //times.am/?l=am&p=4456, 05.02.2012։
 3 Տե՛ս Մանասյան Ա., Ղևոնդյան Ա., Լեռնային Ղարաբաղ. ինչպես է դա եղել…, Երևան, 2011, էջ 19։
 4 Տե՛ս նույն տեղում, էջ 5։
 այն  պնդումները,  թե  հայերը  հաղթանակ  ենք  տոնել  այլազգիների,  գրոհայինների  ուվարձկանների շնորհիվ, մեղմ ասած, անհեթեթ են, քանի որ ՀՀ և ԼՂԻՄ-ում այնպիսիծանր  սոցիալ-տնտեսական  վիճակ  էր  տիրում,  որ  չկային  կենսական  անհրաժեշտության առաջին պարագաների բավարարման միջոցներ, ուստի ակնհայտորեն անհնարէր վարձկանների օգտագործումը։
  Անտեսել չենք կարող չեչեն գրոհային Շամիլ Բասաևի  խոսքերը.  «Արցախում  (Ղարաբաղում)  կռվելը  նպատակահարմար  չէ,  ադրբեջանցիները չեն կարող, հայերին չես հաղթի։
  Մենք եկել էինք կռվելու Ղարաբաղում ոչ թետիտղոսների համար, այլ ջիհադի գաղափարի, բայց երբ հասանք և տեսանք իրավիճակը,  մենք  հասկացանք,  որ  ջիհադի  ոչ  մի  նշույլ  չկար։
   Ադրբեջանական  բանակումշատ քիչ էին բարձրաստիճան սպաները, ում կարելի էր վստահել։
  Հայերը պատերազմին ավելի լավ էին պատրաստված… Տվեք ինձ քսան հայ ֆիդայի, և ես կնվաճեմ ողջՌուսաստանը»1։
 Ինքնության կերտման կամ նրա բնույթի փոփոխման հարցում էական դեր են կատարում անուն-անվանումները, որի մասին Հ. Պետրոսյանը գրում է. «…անվանել նշանակում  է  ստեղծել»2։
   Վերոնշյալ  երկու  մեջբերումների  արդյունքում  կարող  ենք  նշել,որ, անվանվելով Ադրբեջան, իրենք «ստեղծեցին» Ադրբեջան ու ադրբեջանցի, սակայնդա առնվազն ծիծաղելի է։
  Այլ խոսքով ասած, րոպեների ընթացքում անվանելու միջոցով  ազգ,  այն  էլ՝  նրա  դարավոր  մշակույթ,  պատմություն  ու  ինքնություն  չեն  ստեղծում։
  Իսկ ինքնության ճգնաժամը հաղթահարելու համար սկսեցին օգտագործել հնարավոր  և  անհնարին  բոլոր  միջոցները։
   «Ադրբեջանցու»  ինքնության  ճգնաժամի  հաղթահարման  ճանապարհին  նրանց  վարած  քաղաքականության  մեջ  կարող  ենքառանձնացնել երկու հիմնական մեթոդ.1.  Վեհանալ  նվաստացնելու  միջոցով։
   Այս  մեթոդն  ամենատարածվածն  է  մերօրյա Ադրբեջանում, քանզի նրանք, փորձելով ցույց տալ սեփական ազգի բարեպաշտությունը,  օրինակելիությունը,  մնացյալ  ազգերի  համեմատությամբորակապես գերադրական աստիճանին գտնվելը և հնարավոր բոլոր դրականհատկանիշները, որ կարելի է վերագրել իրենց, ցանկանում են մեծացնել հայերի  նկատմամբ  իրենց  կարծիքով  ունեցած  «որակական  առավելությունը»`վատաբանելով, նվաստացնելով և խեղաթյուրելով հայի ինքնությունը։
 2.  Սինուսոիդային  քաղաքականություն  կամ  պրպտումներ  անցյալի  քառուղիներում։
   Այս  մեթոդի  օգնությամբ  նրանք  գտնում  են  պատմության  մեջ  որևէդրական  երևույթ,  որ  չունի  միանշանակորեն  հաստատագրված  տեր,  ապափորձում  են  յուրացնել  և  ներկայացնել  որպես  իրենցը,  անհաջողությանմատնվելու դեպքում էլ հոգ չէ, քանզի, մեծ հաշվով, ոչինչ չեն կորցնում։
 Հարկ  համարելով  ազգային  ինքնության  քննության  շրջանակում  կարևորել  էպոսը,  որպես  տվյալ  ժողովրդի  աշխարհընկալման  ու  արժեքային  համակարգի  լավագույն «հանրագիտարան», պետք է փաստել, որ, հիմնվելով թեկուզ միայն տրամաբանության վրա, ադրբեջանցի կոչվող ժողովուրդը պարզապես չունի էպոս, սակայն, չանտեսելով  նրանց  թուրքական  ցեղ  լինելու  հանգամանքը,  Թուրքիայի  հանդես  գալըորպես Ադրբեջանի «ավագ եղբայր», թուրքական երկու ժողովրդի ու պետության վերաբերյալ իրենց իսկ պնդումները և մի շարք այլ փաստեր` օղուզական էպոսի3 մոտեցումները  կարող  ենք  որոշ  մասով  վերագրել  նաև  ներկայիս  ադրբեջանաբնակների1  Տե՛ս  Թորոսյան  Դ.,  Շամիլ  Բասաևը  հայերի  և  Արցախի  մասին,  http։
 //azatatenchhayer.blogspot.com/2014/01/Shamil-Basaevy-hayeri-ev-Arcaxi-masin.html, 26.01.2014։
 2  Տե՛ս  Պետրոսյան  Հ.,  Հայ  ինքնության  ավանդական  խորհրդանշանները  և  դրանց  մերօրյա  դրսևորումները.  տապանակիր  լեռը  և  կորուսյալ  դրախտը,  «Հայկական  ինքնության  խնդիրները  21-րդ  դարում.գիտաժողովի նյութեր», Երևան, 2013, էջ 132։
 3 Մասնագիտական գրականության մեջ առավել հայտնի է որպես «Քորքութի գիրք»` «Դեդա Քորքուտ» կամ«Книга моего деда Коркута» անվանումներով։
 նախնիներին, որտեղ, ինչպես կտեսնենք, ինքնության կերտման հիմնարար սկզբունքներն են գլուխներ կտրելը, արյուն հեղելը, մարդ սպանելը և այլն։
  Այս մասին պրոֆեսոր Հ. Միրզոյանը գրում է. «Գաղտնիք չէ և այն, որ բոլոր էպոսներում տեղի են ունենում  և՛  մարդասպանություն,  և՛  արյան  հեղում,  բայց  այդ  ամենն  արվում  կամ  ցուցադրվում  է  ռազմի  դաշտում  հարկադիր  ուժերի  անմիջական  բախման  ընթացքում։
 Մյուս  բոլոր  էպոսների  նման  օղուզական  էպոսը  նույնպես  հարուստ  է  այդօրինակիրողություններով։
   Սակայն  մյուս  բոլոր  էպոսներից  տարբերվում  է  հատկապես  այնբանով,  որ  նրանում  մարդկանց  գլուխ  կտրելն  ու  արյուն  հեղելը  կատարվում  են  ոչմիայն  ռազմի  դաշտում  թշնամիների  հետ  բախման  ընթացքում,  այլև  սովորականկենցաղային պայմաններում, այսինքն` մարդկանց գլուխ կտրելն ու արյուն հոսեցնելըդիտվում են որպես տղա երեխայի հասունացման ու առնականացման չափանիշ, իսկհասուն  տղամարդու  համար`  քաջության,  պատվի  ու  արժանապատվության  պայման»1։
   Հ.  Միրզոյանի  այս  հոդվածի  հրապարակումից  հետո  Ադրբեջանում  բարձրացած աղմուկի վերաբերյալ տեղին է մեջբերել հայկական ժողովրդական ասացվածքը.«Գողն  առաջինն  է  գոռում`  բռնե՛ք  գողին»։
   Բոլորիս  են  հայտնի  հայկական  էպոսում`«Սասնա ծռեր»-ում, տղայի՝ տղամարդ դառնալու, մարդկային արժանապատվության,փառքի ու պատվի ձեռքբերման և պահպանման միջոցները, ինչպես նաև մարդ սպանելու  կամ  արյուն  թափելու  իրավիճակները,  պայմանները  և  պատճառները։
   Փայլունօրինակ  և  ադրբեջանական  իրականության  ու  էպոսի  հակադրություն  են  (դրականիմաստով)  Հայաստանի  կրթական  համակարգում  ուսուցանվող  թեմաները  և  դրանցբնույթը։
   Բնականաբար,  «Սասնա  ծռեր»  էպոսից  որոշ  հատվածներ  զետեղված  ենտարրական  և  միջին  դասարանների  գրականության  մեջ,  մասնավորապես՝  6-րդ  դասարանի «Գրականություն» առարկայի դասագրքում, որտեղ մեջբերված հատվածումասվում է.Ով քնած է, արթո՛ւն կացեք,Ով արթուն է, ձիե՛ր թամբեք,Ով թամբեր է, զենքե՛ր կապեք,Ով կապեր է, էլե՛ք, հեծե՛ք,Չ’ասեք՝ Դավիթ գող-գող էկավ, գող-գող գնաց2։
 Այստեղ հատկանշական է մի հանգամանք` վերը նշված «ով քնած է, արթո՛ւն կացեք»-ն առավել քան դիպուկ պատասխանն է քնած հայ սպա Գուրգեն Մարգարյանինկացնահարած  Ռամիլ  Սաֆարովի  արարքին3։
   Մեր  էպոսի  մի  շարք  այլ  հատվածներում էլ ի ցույց են դրվում հայերի արժեքային համակարգի ու ինքնության բազմաթիվկողմեր,  որոնցից  առավել  ընդգծված  են  մեծի  նկատմամբ  հարգանքն  ու  խաղաղբնակչությանը,  եթե,  իհարկե,  կարելի  է  նրանց  կոչել  խաղաղ,  չկոտորելու  միտումը։
 Լսելով Մելիքի բանակում գտնվող ծերունու հորդոր-խնդրանքը՝ Դավիթը չի սպանումհասարակ  գյուղացիներին,  ովքեր  զոռով  բերվել  էին  կռիվ,  այլ  շարունակում  է  կռիվըՄելիքի հետ4։
  Գյուղացիներին չկոտորելուն էլ հակադրվում են եռակողմ հրադադարիռեժիմի  համաձայնագրի՝  ադրբեջանական  կողմից  պարբերաբար  խախտումները,որոնց  արդյունքում  հակառակորդը  կրակ  է  բացում  սահմանամերձ  շրջանի  գյուղերիխաղաղ,  անզեն  ու  անպաշտպան  բնակիչների  վրա,  իսկ  դրա  վառ  վկայությունն  են1  Միրզոյան  Հ.,  Էպոսը  որպես  տվյալ  ժողովրդի  ինքնության  ուսումնասիրության  աղբյուր  (օղուզականէպոսի օրինակով), «Հայոց ինքնության հարցեր» գիտական հոդվածների ժողովածու, Երևան, 2012, էջ 28։
 2 Մնացականյան Լ., Ներսիսյան Վ., Գրականություն, դասագիրք հանրակրթական դպրոցի VI դասարանիհամար, Երևան, 2001, էջ 25։
 3 Տե՛ս Տեր-Սահակյան Կ., Բուդապեշտում Գուրգեն Մարգարյանի գազանային սպանությունից 10 տարի էանցել, http։
 //www.panarmenian.net/arm/details/176025/, 19.02.2014։
 4 Տե՛ս Մնացականյան Լ., Ներսիսյան Վ., էջ 25-26,31-32։
 հենց  վերջերս  տեղի  ունեցած  հարձակումները  ԼՂՀ  դիրքապահների  ուղղությամբ,որոնց  հաջորդած  օրերին  հակառակորդը  հրետակոծության  էր  ենթարկում  սահմանամերձ շրջանները1։
 Ինչպես  արդեն  նշել  ենք,  ադրբեջանական  կողմը  նենգափոխում  է  իրականությունը,  հետին  թվով  խմբագրում  սեփական  պատմությունն  ու  հայոց  էպոսը,  նենգափոխում  և  համատեքստից  դուրս  մեկնաբանում  աշխարհահռչակ  բանաստեղծ  Ալ.Պուշկինի հետևյալ խոսքերը. «Դու վախկոտ ես, դու ստրուկ ես, դու հայ ես» («Ты трус,ты раб, ты  армянин»)։
   Այս  միտքը շատ է շահարկվել  անգամ ԽՍՀՄ կործանման հետկապված  հանրահավաքներում,  պաստառների  վրա, գրքերում,  մամուլում  տեղեկատվական հնարավոր բոլոր միջոցներով։
  Մեջբերումը բազմիցս վերլուծվել և լուսաբանվել է, սակայն ադրբեջանական տարբեր աղբյուրներում ակնհայտ է թյուրըմբռնվածությունն ու կողմնակալությունը։
  Առավել պարզ ու կոնկրետ ներկայացնենք վիճակն ուհամատեքստը։
  Տազիտը չեչեն պատանի էր, ում դաստիարակությունը հայրը վստահելէր  մի  չերքեզի  (ըստ  պոեմի  սևագրերից  մեկի`  քրիստոնյայի)։
   «Դու  վախկոտ  ես,  դուստրուկ  ես,  դու  հայ  ես»  խոսքերով  էր  Տազիտից  հրաժարվել  ավազակաբարո  հայրը,երբ որդին, ըստ նրա, չեչենին անվայել երեք մեղք էր գործել։
  Տազիտը չէր սպանել ուկողոպտել  ճամփորդ  անպաշտպան  հային,  չէր  բռնել  ու  օղապարանը  վզին  հոր  մոտտարել իրենցից փախած ստրուկին և, ամենակարևորը` միայնակ, վիրավոր ու անզենոսոխից  եղբոր  արյան  վրեժը  չէր  առել։
   Այդ  պատճառով  կատաղած  հայրը  որդունվախկոտ էր համարել, որովհետև, ըստ նրա, միայն վախկոտը չի սպանի ու կողոպտիանպաշտպան  մարդուն,  ստրուկ,  քանզի  լոկ  ստրուկն  է  ունակ  գնահատել  իր  նմանիազատությունը, և, վերջապես` հայ, որովհետև միայն հայն իրեն թույլ չի տա վրեժ լուծել վիրավոր ու անզեն ոսոխից։
  Այսպիսով, Ալ. Պուշկինը ոչ թե վատաբանել ու նվաստացրել  է  հայերին,  այլ  ի  լուր  աշխարհի  բացահայտել  է  հայի  ինքնության  եզակիությունն ու դրական կողմերից մի քանիսը։
 Առավել քան ակնհայտ է դառնում հայերի նկատմամբ անբարյացակամ վերաբերմունքը  բոլոր  ոլորտներում,  ինչպես  նաև  նման  քաղաքականության  թիկունքում  պետական ապարատի կանգնած լինելու հանգամանքը։
  Ակնհայտ է, որ ապագա սերունդը  ՀՀ-ում  չի  դաստիարակվում  այլատյացության  գաղափարախոսությամբ  և  թշնամանքի  մթնոլորտում։
   Ասվածը  առավել  քան  հաստատվեց,  երբ  քնած  հայ  սպայինկացնահարած մարդասպանին Հունգարիայի ղեկավարությունն արտահանձնեց  Ադրբեջանին,  որի  պատճառով  էլ  Հայաստանում  սկսված  բողոքի  ակցիաների  ժամանակ,երբ այրում էին Հունգարիայի պետական դրոշը, ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը դիմեց ժողովրդին կոչով` չայրելու պետական դրոշը2։
 Ի  վերջո,  մեծ  հաշվով,  ներկայիս  սանձարձակությունը  կարելի  է  համարել  միայնորպես  սկիզբ,  քանզի  հակահայկական  լոբբինգը  գնալով  ավելի  մեծ  թափ  է  հավաքում։
  Ուստի պետք է օր առաջ պատրաստվել հակահարված տալու այս նենգ քաղաքականությանն  ու  այս  անգամ  վերջին  և  կործանարար  հարվածը3  հասցնել  լոկփաստաթղթերով, հիմնական մասն էլ՝ շինծու, պետությանը…1 Տե՛ս Ղազարյան Լ., ՀՐԱՏԱՊ. Չինարին ու Մովսեսը գնդակոծվում են.մարդիկ տան խորքերում են պահվում, http։
 //henaran.am/news_view.php?post_id=34981, 23.01.2014։
 2  Տե՛ս  «Սերժ  Սարգսյանը  հորդորում  է  չայրել  Հունգարիայի  դրոշը»,  http։
 //news.am/arm/news/119601.html,04.09.2012։
 3 Տե՛ս «Հարվածը կլինի կործանարար և վերջինը», http։
 //www.aravot.am/2010/11/16/344970/, 16.11.2010։
 Դավիթ ԹորոսյանՀԱՅԱՏՅԱՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ԱԴՐԲԵՋԱՆՈՒՄԲանալի բառեր` հայատյացություն, պատերազմ, ԼՂԻՄ, ՀՀ, Ադրբեջան։

Հոդվածը  ներկայացնում  է  Ադրբեջանում  հայատյացության  հիմնական  դրսևորումները,  դրա  պետական  հիմքերի  ցուցիչներից  որոշների  ուրվագծումը։
   Ներկայացվում  են  հայատյացության քարոզման մեթոդ-մեխանիզմները, ինչպես նաև ցույց է տրվում մերկապարանոց հայտարարությունների  չհիմնավորվածությունը։
   Մի  շարք  երևույթներ  ներկայացվում  են  նոր  մոտեցմամբ,  որոնց  տրվում  են  դիպուկ,  անկաշկանդ  և  չկաղապարված  գնահատականներ։
   Հոդվածում  ներկայացվում  են  հակահայկական  քարոզչության  դրսևորումները,  ինչպես  նաև`  անընդմեջ  կատարելագործվող  մեթոդներն  ու  ուղիները։
   Հոդվածը  կարող  է  օգտակար  լինել  հայադրբեջանական  հարաբերություններով,  հայատյացության  դրսևորումներով  և  առհասարակ  այլատյացության հարցերով հետաքրքրվողների համար։
