ՔՐԵԱԿԱՆ ՔԱԱՔԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՆՈՐ ՆԱԽԱԳԻՈՎ ԳՐԱԴԱՐԱՆԻ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏԻ ՄԱՍԻՆ ՄԻ ՔՆՆԱՐԿՈՒՄՆԵՐ Նախազգուշական միջոցները քրեական դատավարության նպատակների իրականացումն ապահովող երաշխիքներից մեկն են: Նախնական կալանքի համակարգում ընդգրկված միջոցառումներից մեկը գրավն է, որը կապված չէ մեղադրյալին ազատությունից զրկելու հետ:  Ըստ ՔԴԿ-ի նախագծի 125-րդ հոդվածի 1-ին կետի ՝ «Գրավը իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված գումար է, որը փոխանցվում է Հայաստանի Հանրապետությանը ՝ բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության ձևով պահպանման նպատակով, որպեսզի ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը:  Անշարժ գույքը կարող է ընդունվել որպես գրավ, եթե գրավի դիմումի որոշման մեջ հատուկ նշվում է դրա հնարավորությունը »1:  Գործող օրենսգրքի համաձայն, գրավը կարող է կիրառվել միայն անչափահաս և միջին ծանրության հանցագործություններ կատարած անձանց նկատմամբ, մինչդեռ Եվրոպական դատարանն այս խնդրին անդրադարձել է «Կաբալերոն ընդդեմ Անգլիայի» վճռում:  Այս դեպքում Կոնվենցիայի 5 3 3 2 2 հոդվածը (ցանկացած ձերբակալված կամ կալանավորված անձ պետք է ներկայացվի դատավորի կամ օրենքով լիազորված այլ պաշտոնյայի առջև ողջամիտ ժամկետում դատական ​​իշխանություն իրականացնելու կամ մինչ դատավարության ազատումը):   Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատարան ներկայանալու երաշխիքով: Քրեական օրենսգրքի 25-րդ հոդվածը, որը ավտոմատ կերպով արգելում է գրավ կիրառել հանցագործության համար մեղադրվող (սպանություն, սպանության փորձ, մարդասպանություն, բռնաբարություն, բռնաբարության փորձ) մեղադրվող անձի նկատմամբ, ով նախկինում դատապարտվել է այդ հանցագործություններից որևէ մեկի համար: ,  Նման իրավիճակում մագիստրատուրական դատարանը իրավասություն չուներ օգտագործել գրավը ՝ անձին կալանքից ազատելու համար:   Այս որոշումը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վկայակոչեց նաև 13.07.2007 թ. VB-11507 գործով ընդունված որոշման մեջ, որով ՀՀ դատարաններին թույլատրվում էր քննարկել բոլոր դեպքերում գրավ կիրառելու հարցը:   Ի տարբերություն գործող օրենսգրքի, նախագծի հնարավոր ձեռքբերումներից է այդպիսի սահմանափակումի բացառումը, որը բխում է 125-րդ հոդվածի մեկնաբանությունից: Կարծում ենք, որ նախագիծը կարողացավ կարգավորել հարցը միջազգային նորմերին համապատասխան: Եկեք խոսենք հետևյալ ասպեկտների մասին: Նախ նշենք, որ նախագիծը ներառում է նախազգուշական միջոցներ, որոնք ներկայումս կիրառելի չեն:  Դրանցից մեկը գրավն է, որը, կարելի է ասել, կալանավորվածի տնային կալանքից հետո նախագծի խափանման միջոցների հիերարխիայում զբաղեցնում է երրորդ տեղը:   Ակնհայտ է, որ պատճառը ՔՊԿ-ի ակտիվ կառույցների անկատարությունն է:   ՀՀ դատական ​​դեպարտամենտի պաշտոնական կայքում ամրագրված տվյալների համաձայն ՝ 2014-ին դատարանը բավարարել է կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու 1091 միջնորդություն, իսկ գրավի դեպքում 220-ից բավարարվել է 42-ը:  Փաստորեն, ստացվում է, որ իրավասու մարմիններն ավելի շատ հակված են կալանք կիրառել, քան գրավը:  Ի տարբերություն դրա, եվրոպական որոշ երկրներում և Միացյալ Նահանգներում գրավը օգտագործվում է ավելի մեծ մասշտաբով, քան կարելի էր կարծել, և այն համարվում է կալանքի փոխարեն խափանման միջոց ընտրելու այլընտրանք:  Նախագծում նման հանգամանքը վերացվել էր, ի տարբերություն գործող ՔՊԿ-ի:   Նախագծի 115-րդ հոդվածի 3-րդ կետի համաձայն `« Խափանման միջոցը կալանավորումն է `այլընտրանքային խափանման միջոցներ»:   Դրանից բխում է, որ գրավը անկախ խափանման միջոց է, որը միանշանակ նպաստում է ինչպես այս միջոցի դերին, այնպես էլ դրա կիրառման սահմանափակումների վերացմանը: 1 Տե՛ս Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի նախագիծը, հասանելի է http: // www. //www.justice.am/storage/files/legal_acts/legal_acts_5771447415_QrDat-_VERJNAKAN.pdf2 Հասանելի է http: //www.gov.am/u_files/file/kron/EuoroConvent-Arm.pdf: քո եղբոր հետ:   Այժմ անդրադառնանք գրավի առավելություններին `այլ կանխարգելիչ միջոցառումների նկատմամբ:   Ինչպես արդեն նշեցինք, դա մարդուն չի զրկում ազատությունից:   Մյուս կողմից, պետությունը չի վատնում իր բյուջեի միջոցները կալանավորվածներին պահելու համար, մեղադրյալը չի ​​ենթարկվում նրա նկատմամբ ուղղակի հարկադրանքի միջոցների, շարունակում է իր աշխատանքային գործունեությունը, որի արդյունքում կարող է փոխհատուցել իր արարքով պատճառված վնասը:  Այնուամենայնիվ, որոշակի ռիսկերի պատճառով, նախագիծը նախատեսում է մեկ այլ կարևոր դրույթ. «Եթե մեղադրյալը թաքնվում էր վարույթն իրականացնող մարմնից կամ մեկնում էր այլ տեղ առանց թույլտվության, պարբերաբար չէր ներկայանում վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով կամ զգալիորեն խոչընդոտում էր վարույթ, վերահսկող դատախազի որոշում », ինչը հնարավոր երաշխիք է դատաքննությունը սահուն անցկացնելու համար: Գրավը պետության եկամուտը դարձնելու օտարերկրյա պետությունների փորձը արժանի է բավարար ուշադրության:  Մասնավորապես, Ֆրանսիական քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 145-րդ հոդվածի համաձայն, գրավը ապահովում է մեղադրյալի մասնակցությունը բոլոր դատական ​​գործընթացներին. դատավճռի կատարումը, քանի որ սահմանվում է, որ քաղաքացիական հայցվորի կողմից պատճառված վնասի, տուգանքի և այլ ծախսերի չափը 1:  Նման փորձ է կատարվել Էստոնիայի ՔՊԿ-ում, որտեղ նշվում է, որ գրավը դառնում է պետության սեփականությունը միայն այդ գումարից դատական ​​ծախսերը հաշվարկելուց հետո 2, իսկ Ուկրաինայի ՔՊԿ-ում հարցը լուծվում է հետևյալ կերպ. Գրավը կարող է լինել ամբողջությամբ ուղղված է վճռի կատարմանը և գույքային պահանջները, երբ գրավը վճարվել է մեկ այլ անձի կողմից, այն կարող է ուղղվել գույքային պահանջների կատարմանը միայն գրավատուի համաձայնությամբ 3:  Մեր կարծիքով, ավելի արդյունավետ կլիներ, եթե ամրագրվեր գրավի նվազագույն չափը սահմանող նորմերի հետ նաև հետևյալը. «Քաղաքացիական հայցով գույքային հայցերը, հնարավոր դատական ​​ծախսերը ծածկվում են գրավի չափով, եթե մեղադրյալը հանդիսանա Գրավատուն."  Draftիշտ է, նախագիծը ամրագրում է այնպիսի հաստատություն, ինչպիսին է գույքի բռնագրավումը, որը վերաբերում է գույքի հնարավոր բռնագրավմանը, հնարավոր գույքային հայցը `հնարավոր դատական ​​ծախսերը ծածկելու համար, բայց ավելի նպատակահարմար կլինի չիրականացնել անհարկի դատական ​​գործողություն (բռնագրավում գույք), եթե գրավն արդեն կիրառվել է: փոխհատուցել այդ պահանջները գումարից:  Նման լրացուցիչ երաշխիքների ստեղծումը կնպաստի «խափանման միջոցը պատշաճ կերպով կիրառելուն» և դատավարության սուբյեկտների իրավունքների և շահերի առավել արդյունավետ պաշտպանությանը: Ըստ ՔԴԿ-ի նախագծի ՝ մեղադրյալը կամ ցանկացած ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ կարող է հանդես գալ որպես գրավատան:  Այս առումով անհրաժեշտ է անդրադառնալ որոշ հարցերի: Նախ, հաշվի առեք այն դեպքերը, երբ մեկ այլ անձ գործում է որպես գրավատուն:  Այս դեպքում նախագծում նշվում է. «Եթե գրավը վճարում է մեկ այլ անձ, ապա նրան բացատրվում է մեղադրյալին առաջադրված մեղադրանքի էությունը, ինչպես նաև մեղադրյալի կողմից ոչ պատշաճ վարքի դեպքում հնարավոր հետևանքները» ՝ առանց հղման մեղադրյալի և գրավատուի հարաբերությունները:  Մեր կարծիքով, ըստ էության, պետք է համարել բաց, որ փորձենք լուծել հարցը հետևյալ ձևով. Սահմանել նորմեր, որոնք թույլ կտան գրավատանը վերահսկողություն իրականացնել մեղադրյալի նկատմամբ, որոնք կարող են արտահայտվել որոշակի խոչընդոտների տեսքով:   Կարծում ենք, որ քրեական արգելքների ընդհանուր քրեակատարողական համակարգը, քրեակատարողական-քրեական գործը կարող է հիմք հանդիսանալ նման արգելքների համար: Հնարավոր է նախատեսել հետևյալ արգելքները ՝ առանց գրավատանը տեղյակ պահելու, չփոխել բնակության, աշխատանքի, ուսման տեղերը, որոշակի վայրեր չայցելել, աշխատել և այլն:   Վերջինս առավել բարենպաստ է մեղադրյալի կողմից նոր հանցագործությունների կամ իրավախախտումների կատարումը բացառելու համար:  Այնուամենայնիվ, այդպիսի արգելքները չպետք է սահմանափակի կամ զրկեն անձին անձնական կյանքի անձնական իրավունքներից կամ նվաստացնեն կամ ոտնահարեն նրա պատիվն ու արժանապատվությունը: Նախագծում ներկայացված նորմերի վերլուծությունից հետեւում է, որ մեղադրյալը իրավասու մարմնի թույլտվությամբ կարող է մեկնել այլ տեղ:  Կարծում ենք, որ պետք է որոշված ​​լիներ, թե երբ և քանի ժամ 1 Տե՛ս Վարքական օրենսգիրք-Վարչական օրենսգիրք Ֆրանսիայի 1958 թ., VI Каминской, с изм հրամանով: եւ ավելին. 1 հունվարի 1966, Մոսկվա, 1967, էջ 80: 2 Տե՛ս Էստոնիայի Հանրապետության ընթացակարգի օրենսգիրք 12.02.2003 թ.-ից htpp: //estonia.newscity.info/docs/sistemsw/dok_iegblz/index.htm, հասանելի է 25.04.2013 թ. 3 Տե՛ս Ուկրաինայի Վարքական օրենսգիրքը, 2011 թվականի փետրվարի 15-ի դրությամբ, հասանելի է http: // www. //www.legislationline.org/: (խմբ. 19.06.2008-ից), այն մատչելի է, մեղադրյալը կարող է մեկնել այլ վայր: դա էլ ավելի կհստակեցներ այդ հարաբերությունների կարգավորումը: Իրավաբանական գրականության մեջ կա կարծիք, որ երբ գրավատուն այլ անձ է, նա պետք է պարտավոր լինի տեղեկացնել իրավապահ մարմիններին և դատարանին մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի մասին, ինչը գրավատիրոջը թույլ կտա գիտակցել իր բնույթն ու նշանակությունը: խափանման միջոց 1-ի առումով: Մեր կարծիքով, նման հանգամանքը կարող է արտացոլվել նախագծում `հաշվի առնելով հետևյալ նախապայմանները. Նախ` գրավատուն, խափանման միջոց նշանակելու պահից մինչև դրա վերացումը կամ փոփոխումը, պետք է տեղյակ լինի դրա իրավական հիմքի և բնույթի մասին: դրա վրա դրված պարտավորությունները. երկրորդ, այն պետք է ճշգրիտ տեղեկատվություն տրամադրի դատապարտյալի վարքագծի վերաբերյալ:   Այս պարագայում մենք կարծում ենք, որ այն պետք է կարգավորվի օրենքի մակարդակով `սկսած այն պահից, երբ գրավատունը պետք է այդպիսի տեղեկատվություն տրամադրի: Ուսումնասիրելով որպես գրավատներ գործող անձանց շրջանակը `հարց է առաջանում` գրավատուն հնարավորություն ունի՞ հրաժարվել իր պարտավորությունները կատարելուց:  Այս իրավունքի իրացման համար միասնական մոտեցում չկա:   Մասնավորապես, որոշ հեղինակներ պնդում են, որ «գրավից հրաժարվելու, այն վերադարձնելու մասին գրավառուի դիմումը, որը ներկայացվել է արձանագրությունը կազմելուց և ստորագրելուց հետո, չի կարող հիմք հանդիսանալ խափանման միջոց չկիրառելու համար» 2:   Կարծում ենք, որ նման մոտեցումն անընդունելի է, քանի որ այն սահմանափակում է Սահմանադրության 31-րդ հոդվածում ամրագրված սեփականության իրավունքը, որը նաև պետության պաշտպանության խնդիր է, ուստի արդար կլինի համաձայնել հեղինակների երկրորդ խմբի հետ, այսինքն ` , գրավատուին պետք է նման հնարավորություն տրվի: , վերադարձնելով արդեն վճարված գրավի գումարը 3:   Նման իրավունքի վերապահումը մեղադրյալի նկատմամբ կարող է ավելի կարևոր համարվել:   Նախագծի 296-րդ հոդվածի համաձայն `« Ձերբակալված ամբաստանյալը, նրա պաշտպանը »և նրա օրինական ներկայացուցիչն իրավունք ունեն դատարան ներկայացնել միջնորդություն կալանքը վերացնելու կամ այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու մասին` ժամկետը լրանալուց յոթ օրվա փոխարեն: կալանքի ժամկետը:  Միջնորդության պատճենն ուղարկվում է մինչդատական ​​վարույթն իրականացնող քննիչին, վերահսկող դատախազին: »  Այլ կերպ ասած, նախագիծը մեղադրյալին հնարավորություն է տվել փոխել կալանքը կամ վերացնել այն, կարծում ենք, որ նման դեպքում հարցը պետք է լուծվի, ինչպես վերը նշված գործով `միջնորդություն ներկայացնելով:   Այնուամենայնիվ, այս դեպքում այն ​​կարող է ներկայացվել ոչ միայն դատարանին, այլև քննիչին, դատախազին, քանի որ նրանք նաև իրավունք ունեն որպես խափանման միջոց գրավ կիրառել:   Նման հնարավորություն ընձեռվել է ԱՊՀ որոշ երկրների ԿՊԿ-ների կողմից:   Ուզբեկական ՔՊԿ-ն ամրագրում է գրավատուի իրավունքը հրաժարվել իր պարտավորություններից, եթե գրավադրումը պետական ​​եկամուտ բերելու հիմքեր չկան 4:   Խնդիրը կարգավորվել է նաև ուկրաինական ՔՊԿ-ում, բայց որոշ ընթացակարգային տարբերություններով:   Մասնավորապես, այստեղ նույնպես գրավատունը կարող է հրաժարվել իր ստանձնած պարտավորություններից այնքան ժամանակ, քանի դեռ չեն հայտնաբերվել գրավը պետությանը վերադարձնելու հիմքերը, բայց ընթացակարգի առանձնահատկությունն այն է, որ գրավատունը պարտավոր է ապահովել մեղադրյալի ներկայությունը դատարանում կամ հետաքննող մարմիններում ՝ փոխելու համար: խափանման միջոցը: Գրավը վերադարձվում է միայն նոր խափանման միջոց կիրառելուց հետո 5: Ներկայացնելով վերոնշյալ երկրների օրենսդրական կարգավորումները այս խնդրի վերաբերյալ, կարծում ենք, որ անհրաժեշտ է գալ այն եզրակացության, որ անհրաժեշտ է HKHDO նախագծում ներդնել նման համակարգ `առաջարկելով հետևյալ կարգավորումը. Նախ, ներկայումս ընդամենը երկու նախագծում գրավի փոխհատուցման դեպքեր, այսինքն `երբ նախագծի 125 5 5-րդ հոդվածում նշված հանգամանքները չեն ապացուցվել, կամ գրավը հետ է վերցվել կամ փոխվել է որպես խափանման միջոց. 1 Տե՛ս Բուրյակով Ա.Դ., Գրավ, թե որքանով է խորհրդային օրենսդիր մարմինը միջամտել սովետական ​​հակամարտության գործընթացին, Իրկուտսկ, 1969, էջ 281-282: 2 Տե՛ս Balanduk OV, Իրականացման ընթացքում գրավադրման պարտավորությունների կատարում էջ: 106 УПК РФ, 2014.3 Տե՛ս նույն տեղում: 4 Տե՛ս Ուզբեկստանի Հանրապետության վարքականոնների օրենսգիրքը (տե՛ս Օրենք Ռուզ ՝ 1994 թ. Սեպտեմբերի 22-ի № 2013-XII, փոփոխություններ ՝ համաձայն Ռուզի օրենքի, 2012 թ. Սեպտեմբերի 18-ի № 3RU-335), http: //www.fmc.uz/legisl.php?id=k_ ug_pr_28, հասանելի է 10.02.2013 թ .: 5 Հասանելի է http: // www. //www.legislationline.org/ru/documents/section/criminal-codes. չափը փոխելու կամ վերացնելու նորմերը:   Կարծում ենք, որ հետագա գործընթացը պետք է կարգավորվի հետևյալ ընթացակարգով. Եթե կան մեկից ավելի գրավատներ, նրանցից մեկը կամ խումբը հրաժարվել է իրենց պարտավորություններից, գրավը կարող է կրճատվել միայն այն դեպքում, եթե բավարար լինի, որ ամբաստանյալը պատշաճ կերպով իրեն պահի: ապահովել խափանման միջոցի այլ նպատակները: , բայց գրավի անբավարար քանակի դեպքում այն ​​կարող է մարվել այլ գրավատուների հաշվին կամ փոխվել այլ խափանման միջոցով: Գրավատից հրաժարվելու գրավատուի իրավունքը պետք է տարբերակել գրավի առարկան փոխելու իրավունքից:  Վերջինս նշանակում է գրավի փոխարինում մեկ այլ համարժեք գույքով:  ՔԴԿ նախագիծը չի նախատեսում նման իրավիճակ, բայց դա անուղղակիորեն բխում է 125-րդ հոդվածից:   Այսպիսով, գրավը որոշակի դրամական միավոր է, որը փոխանցվում է պահառությանը դրամի, արժեթղթերի կամ այլ արժեթղթերի տեսքով ՝ որպես համապատասխան բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության ավանդ:   Այս հոդվածի տրամաբանությամբ ենթադրվում է, որ այդ արժեքները փոխանցվում են ոչ թե բռնի վերցմամբ, այլ գրավատու սուբյեկտների կամքով:  Այստեղից պարզ է դառնում, որ գրավի առարկայի փոփոխման հարցը պետք է լուծվի նման եղանակով:  Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում այն ​​մեխանիզմը, որով պետք է կարգավորվի գրավի առարկայի փոփոխման կարգը:   Կարծում ենք, որ այս դեպքում, նախ և առաջ, պետք է գնահատել, թե գրավատուի պարտավորությունները պատշաճ կատարվե՞լ են, ապա միայն հնարավորության դեպքում լուծել գրավի առարկան փոխելու հարցը:  Արդար կլինի այս հարաբերությունները կարգավորել հետևյալ կերպ. Վերապահել իրավունքը մինչդատական ​​վարույթում գրավադրված գույքը փոխել քննիչ-դատախազի, իսկ գործի վարույթում `դատարան, քանի որ մի կողմից, այդ մարմինները դիմում են մյուս կողմից ՝ խափանման միջոցը, անմիջական կապ ունենալով գործի բոլոր հանգամանքների հետ և արդյունավետորեն լուծելու այնպիսի խնդիր, որը, իհարկե, բխում է գրավատան շահերից:   Այնուամենայնիվ, եկեք մեկ վերապահում կատարենք. Քննիչը կարող է նման որոշում կայացնել միայն դատախազի համաձայնությամբ, ավելին ՝ գրավի թեման փոխելու միջնորդության իրավունքը պետք է պատկանի ինչպես ֆիզիկական, այնպես էլ իրավաբանական անձանց, այդ թվում ՝ մեղադրյալին, եթե առարկան գրավը նրան է պատկանում:   Եվ այն դեպքում, երբ ֆիզիկական և իրավաբանական անձինք նման խնդիր են բարձրացնում, կարծում ենք, որ նրանք պետք է պարտավոր լինեն այդ մասին տեղեկացնել մեղադրյալին: Անհրաժեշտ է կատարել որոշ նկատառումներ `կապված գրավի առարկայի հետ:  Մասնավորապես, համաձայն ՀՀ ՍԴ-ի նախագծի, գրավի առարկա կարող է լինել հայկական դրամը, արժեթղթերը կամ այլ արժեքներ և անշարժ գույքը, եթե գրավի կիրառման մասին որոշման մեջ հատուկ նշվում է դրա հնարավորությունը:  Այս դեպքում որոշ խնդիրներ կարող են առաջանալ, եթե արժեթղթերն ընտրվեն որպես գրավ:  Քաղաքացիական օրենսգրքի համաձայն, ապահովությունը գույքային իրավունքները հավաստող փաստաթուղթ է, որը ենթակա է պարտադիր պայմանների պահպանման, որի իրականացումը կամ փոխանցումը հնարավոր է միայն այն ներկայացնելիս, սակայն «Արժեթղթերի շուկայի մասին» ՀՀ օրենքը սահմանում է դրանց տեսակները. բաժնետոմսեր, պարտատոմսեր, ավանդային մուտքեր:   Եկեք խոսենք բաժնետոմսերի մասին, որոնց միջոցով բաժնետերը իրավունք է ստանում մասնակցել բաժնետիրական ընկերության շահույթի բաժնետիրական ընկերության բաժնեմասի կառավարմանը և լուծարումից հետո մնացած գույքի բաժնեմասը ստանալու:  Որպես կանոն, դրանք ամրագրվում են էլեկտրոնային եղանակով. դրա նկատմամբ իրավունքը ստուգվում է էլեկտրոնային լրատվամիջոցների միջոցով: Քննարկելով վերը նշված արժեքները ՝ մենք պետք է անցնենք բուն խնդրին: Նախագիծը չի կարգավորում, թե ինչպես վարվել, երբ մասնաբաժինը գրավի առարկա է: այս պահին սնանկ է ճանաչվել այն կազմակերպությունը, որի անդամը պատկանում է:  Ասվածից կարելի է եզրակացնել, որ ժամանակի ընթացքում այդպիսի ապրանքները կարող են արժեզրկվել, որի արդյունքում մենք լուրջ խնդիրներ ունենք:  Այլ կերպ ասած, ընտրված խափանման միջոցը կորցնում է իր նշանակությունը ՝ առանց առաջարկվող արդյունքների բերելու:   Կարծում ենք, որ նման դեպքում կամ արժեթղթերը պետք է հանվեն գրավի շրջանակներում, ինչը հաստատ արդարացված չէ, քանի որ գրավի սահմանների անհիմն նեղացումը ենթադրվում է մի իրավիճակում, երբ անհատները, չունենալով համապատասխան միջոցներ, չեն կարող օգտվել այդպիսի իրավունքից, կամ պետք է տրամադրվի հատուկ: մարմիններ, որոնց որոշակի պարտավորություններ կսահմանվեն, պարբերաբար տեղեկացնել նշված արժեքների կայունության և սպասվող փոփոխությունների մասին: Կարծում ենք ՝ ավելի խելամիտ է հարցը նման եղանակով լուծելը: Բացատրելով գրավի առարկայի հետ կապված կարգավորումները `հարց է առաջանում` արդարացված է գրավի նվազագույն չափ սահմանելը, թե ոչ:   Համաձայն ՀՀ ՔՊՔ նախագծի, գրավը չի կարող լինել նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից ցածր (գրավի չափը որոշելիս հաշվի է առնվում մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի ծանրության աստիճանը և գույքի կարգավիճակը մեղադրյալի):  Սակայն տեսական գրականության մեջ կա նաև հետևյալ կարծիքը. Գրավի չափը պետք է կախված լինի հնարավոր պատժից, որը ենթադրաբար պետք է նշանակվի մեղադրյալին ՝ ելնելով տվյալ գործի հանգամանքներից 1:   Չնայած այս դիրքորոշման ենթադրյալ արդարացմանը, պետք է պնդել, որ այն հակասում է ՄԻԵԴ-ի դիրքորոշմանը, այսինքն ՝ խափանման միջոց, որը չի կարող կանխորոշել առաջադրվող մեղադրանքի բնույթը և քրեական պատիժ: Այսօր, մեր կարծիքով, գրավի նվազագույն չափը որոշելու հարցը մնում է չլուծված:   Այսպիսով, Հայաստանի ազգային վիճակագրական ծառայության պաշտոնական կայքում տեղադրված տեղեկատվության համաձայն, Հայաստանում զբաղվածության մակարդակը 53,2% է, իսկ աղքատության մակարդակը `32% 2, ինչը նշանակալի ցուցանիշ է փոքր բնակչություն ունեցող երկրի համար:  Ներկայացված թվերից ենթադրվում է, որ գրավադրման նվազագույն չափն անհասանելի է դարձել որոշ մարդկանց համար:   Այս դեպքում խնդիր է առաջանում: Մասնավորապես, նկատվում է զգալի անհավասարություն կալանքի `որպես նյութական ապահովության համար խափանման միջոց կիրառելու հարցում` ի տարբերություն նրանց, ում նյութական միջոցները խոչընդոտում են գրավի կիրառումը որպես խափանման միջոց:  Մենք կարծում ենք, որ ներկայիս իրավիճակը չի համապատասխանում Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին կոնվենցիայի 5-14-րդ հոդվածներին, որոնք ամրագրված են. «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձի անվտանգության իրավունք:   Կոնվենցիայով սահմանված իրավունքներից և ազատություններից օգտվելը պետք է լինի առանց խտրականության ՝ լինի դա սեռի, ռասայի, գույնի, լեզվի, դավանանքի, քաղաքական կամ այլ կարծիքի, ազգային կամ սոցիալական ծագման, ազգության, ունեցվածքի, ծննդյան կամ այլ կարգավիճակի հիման վրա: , Հաշվի առնելով վերը նշվածը ՝ կարծում ենք, որ արդարացված կլինի գրավի նվազագույն չափ չնշանակելը: Սա թույլ կտա խելամիտ գրավ սահմանել ֆինանսապես խոցելի անձի վրա, որը ոչ միայն կապահովի մեղադրյալի կողմից իր պարտավորությունների կատարումը, այլ նաև նշանակալի արժեք կունենա նրա համար, միևնույն ժամանակ ՝ ոչ արժեզրկվում է ֆինանսական ապահովագրության կողմից: Ինչպես արդեն նշեցինք, գրավի չափը որոշելիս իրավասու մարմինը հաշվի է առնում հանցանքի ծանրության աստիճանը:  ՔԴԿ նախագծի 117-րդ հոդվածում ասվում է. «Եթե խափանման միջոց կիրառելու ընթացքում դրա օրինականության պայմանները փոխվել կամ վերացել են, վարույթն իրականացնող մարմինը որոշում է կայացնում իր իրավասության շրջանակներում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին»:   Արդեն 116-րդ հոդվածում, որը սահմանում է խափանման միջոցի կիրառման օրինականության հիմքերը, արարքի վերաորակումը հիմք չէ խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու համար:   Փաստորեն, պարզվում է, որ նախագիծը պայմաններ չի նախատեսում նման դեպքերում գրավչությունը փոխելու համար:  Այս դեպքում, նույնիսկ եթե մենք փորձենք վերացնել խափանման միջոցը և կիրառել գրավը `արդեն իսկ վերաորակված ակտի խստությանը համապատասխան, 116-րդ հոդվածի հետ հակասություն կլինի, քանի որ դրանում հստակ նշված օրինականության ոչ մի պայման հոդվածը փոխվել կամ հեռացվել է:  Կարծում ենք, որ նման իրավիճակից միայն մեկ ելք կա. Նախագծի 125-րդ հոդվածում պետք է ամրագրվի հետևյալ դրույթը. «Գործի քննության ընթացքում կատարված արարքը վերաորակելու դեպքում գրավը որպես խափանման միջոց օգտագործած մարմինը իրավունք ունի փոխել դրա չափը»: Այսպիսով, հաշվի առնելով վերը նշվածը, մենք կարող ենք հավաստիացնել ձեզ, որ գրավը, որպես խափանման միջոց, ունի շատ նպատակներ. Անկասկած, օրենսդրական բարեփոխումները հետագայում արդիականացնելու են գրավի ինստիտուտը ՝ նպաստելով դրա արդյունավետությանը, քանի որ մեղադրյալին կալանավորելը արդարացված չէ, եթե փոխարենը կարող է ընտրվել այլընտրանք: խափանման միջոց, այդ թվում ՝ գրավ: 1 Տե՛ս Smirnov AV, Kalinovsky KB, Ռուսաստանի Դաշնության դատավարության օրենսգրքի վերաբերյալ գրառումները, գրառումը: AV Smirnova, SPS, 2012: 2 Աղքատության մակարդակ (ըստ 2009 թ. Մեթոդաբանության), հասանելի է http: // www. //www.armstat.am/am/?nid=126&id=15005: 3 Առկա է http: //www.gov.am/u_files/file/kron/EuoroConvent-Arm.pdf: Գարիկ Աբելյան ՈՐՈՇ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏԻ ՄԱՍԻՆ ՝ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐCԸՆԹԱԻ ՆԱԽԱԳԻ ։

Հոդվածում  քննարկվում  է  ՀՀ  քրեական  դատավարության  նոր  օրենսգրքի  նախագծով  նախատեսված  այնպիսի ինքնուրույն խափանման միջոց, ինչպիսին է գրավը, դրա առավելություններն ու թերությունները։
  Առաջարկվում է նախագծում նախատեսել գրավի առարկան փոփոխելու` գրավատուի իրավունքը և գրավատուի՝ իր իրավունքներից  հրաժարվելու  հնարավորությունը,  այլ  անձ  լինելու  դեպքում  մեղադրյալի  նկատմամբ  հսկողություն  սահմանելու,  նրա  ոչ  պատշաճ  վարքագիծ  դրսևորելու  մասին  իրավապահ  մարմիններին  հայտնելու  պարտականությունները։
  Ինչպես նաև գրավի նվազագույն չափ չսահմանելու և արարքի վերաորակումը որպես գրավի չափի  փոփոխման հիմք նախատեսելու հանգամանքները։
    Ներկայացված  առաջարկներն  ու  օրենսդրական  բարեփոխումներն  էլ  ավելի  կարդիականացնեն  գրավի  ինստիտուտը՝ նպաստելով դրա արդյունավետության բարձրացմանը։
