ՍԵՐՎԻՍԱՅԻՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՖՈՒՆԿՑԻՈՆԱԼԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸՍերվիսը ծառայությունների համակարգ է, որը հիմնված է պահանջի, նրաբավարարման  գործողությունների  և  կազմակերպման  ձևերի  վրա։
   Սերվիսային  գործունեությունը  սահմանենք  որպես  մարդկային  փոխհարաբերությունների  ոլորտ՝  ուղղված  հասարակական  որոշակի  խմբերի  պահանջներիբավարարմանը և անհատական բարիքների իրացմանը։
 Այս  փոխհարաբերությունների  մի  կողմը  տարատեսակ  պահանջմունքներունեցողներն են, ովքեր ցանկանում են ստանալ որոշակի բարիքներ, իսկ մյուսկողմում՝  որոշակի  ծառայություններ  մատուցողներն  են,  ովքեր  հնարավորություն են ունեն տիրապետելու այդպիսի բարիքներին1։
 Սերվիսի  ոլորտ,  ծառայությունների  ոլորտ  կամ  բնակչության  սպասարկման  ոլորտասելով  հասկանում  ենք  տնտեսության  որոշակի  ոլորտ,  ճյուղ։
   Այլկերպ  ասած՝  տնտեսության  այն  ոլորտն  է,  որն  իրականացնում  է  սերվիսայինգործունեություն։
   Այն  մասնակցում  է  տնտեսական  հարաբերություններին  ևենթարկվում  է  տվյալ  հասարակության  մեջ  գործող  ընդհանուր  տնտեսականօրենքներին։
 Ինչպես  արդեն  նշվեց,  սերվիսային  գործունեությունը  ծառայություններմատուցողների,  սպասարկողների  և  դրանցից  օգտվողների՝  սպասարկողներիմիջև փոխհարաբերությունն է։
  Սա գործունեության այնպիսի տեսակ է, որտեղոչ  միայն  ծառայության  զուտ  մատուցումն  է  կարևորվում,  այլև  դրա  հետադարձ կապը, այն է՝ հաճախորդների գոհունակությունը, բավարարվածությունըմատուցվող ծառայությունից։
  Դրան միայն կարելի է հասնել այն դեպքում, երբյուրաքանչյուր հաճախորդ դիտվի, ընկալվի որպես առանձին անհատականություն՝  իր  ցանկություններով,  պահանջմունքներով  (Պահանջմունքները  սահմանվում են որպես որևէ անհրաժեշտ բանին կատմամբ կարիք կամ անբավարարություն,  դրա  գիտակցում  և  որոշակի  գործողությունների  իրականացում՝ուղղված անհատի, սոցիալական խմբի, օրգանիզմի, ընդհանրապես հասարակության  բնականոն կենսագործունեությանը),  բնավորությամբ, խառնվածքով,ինչու չէ նաև գնողունակությամբ հանդերձ. չէ՞ որ ցանկացած հաճախորդ ցանկություններից, նախասիրություններից բացի պետք է գնողունակ լինի, տիրապետի բավարար գումարի ցանկացած ծառայությունը ստանալու համար։
 Շատ  հաճախ  սերվիսային  գործունեության  մեջ  մատուցվող  ծառայությունները լինում են տարբեր՝Նյութական։
  Նյութական են այն ծառայությունները, որոնք ունեն ապրանքային բնույթ և շոշափելի արդյունք։
  Սրան է վերաբերում հագուստի և կոշիկների  արտադրումը,  բնակարանների  կառուցումը,  դրանց  հատակագիծը,  ներքին և արտաքին դիզայնը, վերանորոգումը, ավտոմեքենաների սպասարկումը,կենցաղային տեխնիկան, հաշվետվությունը, ծրագիրը և այլն։
 Ոչ  նյութական  են  մարդկային  գործունեության  ծառայություններ,  որոնքչունեն նյութական պահպանելիություն։
  Այսինքն` այս կամ այն գործունեությունը  ծառայությունների  ոլորտին  դասելու  գլխավոր  չափանիշներն  են  անշոշափելիությունը, աներևույթությունը1։
 Այս  ծառայություններն  արտադրության  վարպետների  ծառայություններնեն,  որոնց  թվին  են  դասվում  մատակարարների,  իրավաբանների,  խորհրդատուների, բժիշկների, հոգեբանների և այլնի կողմից մատուցվող ծառայությունները։
  Այդպիսի ծառայությունների տրամադրման ժամանակ արտադրությունըև պահանջարկը համընկնում են ժամանակի մեջ։
 Սերվիսային  գործունեության  մեջ  արդյունքների  մեծ  մասն  ունեն  ապրանքների և ծառայությունների խառը բնույթ։
  Դա դիտարկվում է նյութականիև  ոչ  նյութականի  կապի  միջոցով,  այսինքն՝  արդյունքները,  որոնցում  գերակշռում է նյութական ասպեկտը (հաց, շաքար, կարագ և այլն), և արդյունքները,որոնցում  դոմինանտ  է  ոչ  նյութական  ասպեկտը  (կրթությունը,  պրոֆեսիոնալծառայությունը և այլն)։
  Մնացած առարկաները կարող են գտնվել նրանց միջև։
 Ծառայություններ  վաճառողները  կարող  են  օգտագործել  այդ  սխեման  ոչ  միայն իրենց արտադրանքի դասակարգման համար, այլ նաև այլ կազմակերպությունների  հետ  կապեր  հաստատելու  համար,  որոնց  հետ  կարող  են  բաժանելայդ բնութագրերը։
  Սրան են վերաբերում օրինակ՝ հանգստացողների ժամանցը  և  զվարճությունը  ապահովող  ձեռնարկությունները,  հյուրանոցները  և  այլհաստատություններ, որոնք մարդկանց, նրանց խմբերի հանգիստը կազմակերպելուց  բացի  տրամադրում  են  նաև  լրացուցիչ  նյութական  ծառայություններ(սնունդ, վարսահարդարի ծառայություններ և այլն)։
 Ծառայությունների  ամբողջական  գործառույթների  նպատակն  է  բնակչության անհատական պահանջմունքների սպառողական բավարարումը։
  Այդպիսի ծառայություններ են վարսահարդարումը, դիմահարդարումը և այլն։
 Ոչ նյութական ծառայությունների առանձնահատկություններն են՝Անշոշափելությունը, որն ունի ոչ նյութական բնույթ, այլ կերպ ասած՝ ծառայությունը հնարավոր չէ առաջարկել հաճախորդին շոշափելի ձևով նախքանծառայության  մատուցման  ավարտը։
   Չնայած  ծառայությունների  համար,  որպես կանոն, հարկավոր են նյութական ռեսուրսներ, սարքավորումներ։
 Անպահպանելիությունը  հնարավոր  չէ  պահել  հետագա  օգտագործմանհամար։
  Այն մատուցվում և սպառվում է միաժամանակ։
  Սպառողը դառնում էծառայության մատուցման անմիջական մասնակիցը։
 Անբաժանելիությունն  աղբյուրից  ծառայությունների  մեծ  մասի  արտադրությունն ու սպառումը անբաժանելի  են, կարող են սպառվել  միայն մատուցման պահին։
 Որակի  անկայունությունը  ծառայությունները  մեծապես  կախված  են  աշխատակցի որակավորումից, անհատականությունից և բնավորությունից։
 1Այս ամենից կարելի է եզրակացնել, որ նյութական է համարվում այն ծառայությունը,  որն  ուղղված  է  սպառողի,  սպասարկողի  կամ  հաճախորդի  նյութական-կենցաղային  պահանջմունքների  բավարարմանը,  իսկ,  հակառակդրան, սոցիալ-մշակութային ծառայությունների նպատակն է հոգևոր, ինտելեկտուալ  պահանջմունքների  բավարարումը,  սպառողի  նորմալ  կենսագործունեության  ապահովումը։
   Սրանք  ապահովում  են  առողջության  պահպանումն  ուվերականգնումը, անհատի  հոգևոր, ֆիզիկական  և  ինտելեկտուալ ուժերի  վերականգնումը և զարգացումը, մասնագիտական հմտության բարձրացումը։
  Այսինքն՝  սերվիսը  ծառայությունների  համակարգ  է,  որը  բավարարում  է  ոչ  նյութական պահանջները և բավարարում է նյութական պահանջների բարելավումը։
 Ծառայությունների ոլորտը կամ սերվիսը իրականացնում է երկու տեսակիգործառույթներ՝ տնտեսական և սոցիալ-մշակութային։
 Տնտեսական գործառույթների թվին են պատկանում.Նյութական  բարիքների  արտադրության  գործընթացի  սպասարկում՝տրանսպորտի  և  կապի,  իրավական  խորհրդատվություն,  սարքավորումներիտեխնիկական սպասարկման և այլ ծառայություններ,Աշխատուժի  և  տնտեսապես  ակտիվ  բնակչության  վերարտադրություն՝կրթական,  բժշկական, կադրերի  վերապատրաստման,  ռեկրեացիոն  և այլ ծառայությունների  մատուցման  միջոցով,  որոնք  ներգործում  են  աշխատողներիֆիզիկական և ինտելեկտուալ հատկանիշների վրա,Լրացուցիչ նյութական բարիքների ստեղծում։
  Սա տեղի է ունենում երկուեղանակով.  կամ  արտադրվում  են  երկարաժամկետ  օգտագործման  առարկաներ, կամ էլ վերականգնվում են դրանց նախկին սպառողական հատկությունները, որոնք ժամանակի ընթացքում կորել կամ վատթարացել են։
  Այս  գործառույթն իրականացնում են կենցաղային սպասարկման կազմակերպությունները։
 Սոցիալական գործառույթներին են պատկանում.Բնակչության  բազմազան  պահանջմունքների  բավարարումը՝  համապատասխան ծառայությունների մատուցման միջոցով,Տնային  տնտեսություններում  աշխատանքի  պայմանների  բարելավում  ևծախսերի կրճատում՝ բնակարանային-կոմունալ և կենցաղային սպասարկմանկազմակերպությունների գործունեության շնորհիվ,Բնակչության ազատ ժամանակի ռացիոնալ կազմակերպում և օգտագործում՝  կուլտուր-մշակութային  և  ժամանցային  ծառայությունների  միջոցով։
   Այլկերպ ասած, օպտիմալացվում է տնտեսապես ակտիվ բնակչության արտաաշխատանքային ժամանակի կառուցվածքը, բովանդակությունը։
 Պետության անվտանգության, նորմալ գործունեության ապահովում1։
 Զարգացած երկրներում ծառայությունների ոլորտում  է  զբաղված աշխատունակ բնակչության կեսից ավելին։
  Այդուհանդերձ, սպասարկման ոլորտը որոշակի  ենթակայության  մեջ  է  գտնվում  նյութական  արտադրության  նկատմամբ։
   Վերջինիս  զարգացման  մակարդակով  են պայմանավորված  սպասարկման ոլորտի զարգացման սահմաններն ու հնարավորությունները։
  Նյութականարտադրությունը  ստեղծում  է  նյութական  ռեսուրսներ,  որոնք  անհրաժեշտ  ենսպասարկման ճյուղերի գործունեության համար։
  Մյուս կողմից, սերվիսի ոլորտը  բավական  էական  ազդեցություն  է  ունենում  նյութական  արտադրությանզարգացման,  հասարակության  կյանքի  որակի  և  մակարդակի  վրա։
   Միևնույնժամանակ,  որքան  բարձր  է  բնակչության  կենսամակարդակը,  այնքան  ավելիզարգացած  է  տվյալ  երկիրը  և  հետևաբար  ավելի  զարգացած  է  սոցիալ-մշակութային  ոլորտը  (սերվիսի),  որը  կոչված  է  բավարարելու  հասարակությանաճող պահանջմունքները։
  Այս ոլորտի շնորհիվ անընդհատ ստեղծվում են նորաշխատատեղեր,  որի  շնորհիվ  փոխվում  է  բնակչության  զբաղվածության  կառուցվածքը։
  Ինչպես փորձը ցույց է տվել, այն երկրները, որոնք ունեն զարգացած սպասարկման ոլորտ՝ հարուստ պետություններ են։
  Սրանից կարելի է եզրակացնել, որ այս ոլորտի շնորհիվ հաղթահարվում է բնակչության աղքատության խնդիրը։
 Հետևաբար՝ կարելի է փաստել, որ սերվիսը հասարակական հարաբերություններում էական դեր է խաղում հետևյալ պատճառներով.1.  բարձրացնում  է  հասարակական,  մասնավորապես՝  նյութական  արտադրության  արդյունավետությունը,  ստեղծում  է  պայմաններ  աշխատանքային գործընթացի օպտիմալացման համար,2. կարևոր է տնտեսապես ակտիվ բնակչության զարգացման ձևավորմանհամար,  որին  նպաստում  են  կոնկրետ  գործողության  տեսակներ.Կրթություն,  կադրերի  վերապատրաստում,  բժշկություն։
   Նպաստում  էաշխատողների ֆիզիկական վիճակի բարելավմանը,3.  բարձրացնում է կյանքի որակն ու կենսամակարդակը, ձևավորում պահանջմունքների համակարգ և ընդունակ է դրանք բավարարել,4.  տնտեսապես  ոչ  ակտիվ  բնակչության  համար  և  նորմալ,  բնականոնկենսագործունեության  համար  ստեղծում  է  պայմաններ  (երեխաներ,ծերեր,  հաշմանդամներ)՝  ազդելով  ազատ  ժամանակի  վրա,  առողջության, ինտելեկտի վրա,5.  հավասարակշռության մեջ է պահում տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակչության եկամուտներն ու ծախսերը,6.  ձևավորում է նյութական առաջընթացի այնպիսի գործոններ, ինչպիսիքեն գիտելիքը, ՏՏ (տեղեկատվական տեխնոլոգիաներն) են,7.  պետության  և  հասարակության  ազգային  անվտանգության  ապահովման վրա ունի մեծ ազդեցություն1։
 Այսպիսով՝ կարող ենք նշել, որ սերվիսն իր ազդեցությունն է թողնում հասարակական կյանքի բոլոր ոլորտների (մշակութային, տնտեսական, սոցիալական և քաղաքական, հասարակական) կառուցվածքի վրա։
 Սերվիսային  տնտեսության  մեջ  կազմակերպությունները  ամենից  առաջձգտում  են  բարձրացնել  օգտակարության  ազդեցությունը  հաճախորդների  առանձնահատուկ պահանջմունքների ավելի ամբողջական բավարարման միջոցով։
   Օգտակարությունը  որոշվում  է  օգտագործման  բնույթով  և,  այսպես  կոչված,  սերվիսային  արտադրանքի  կատարելագործման  մակարդակով։
   Սերվիսային  արտադրանքը  իրենից  ներկայացնում  է  ինքնուրույն  ծառայություններկամ  համակարգեր,  որոնք  միավորում  են  նյութական  ապրանքները  և  համապատասխան  ծառայությունները։
   Իսկ,  եթե  ցանկանում  ենք  պահպանել  վերջիններիս մատուցման բարձր որակը, անհրաժեշտ է հաստատել ինտերակտիվև  անընդհատ  թարմացվող  հարաբերություններ  սպառողի  հետ,  ինչը  հնարավորություն է տալիս անընդհատ ուսումնասիրել, ծանոթանալ բնակչության աճող  պահանջմունքները,  առավելագույնի  հասցնել  պահանջմունքների  բավարարման  հնարավորությունները,  ծառայությունների  մատուցման  հիմնարարտեխնոլոգիաները2։
 Այսպիսով՝  կարելի  է  ասել,  որ  սերվիսային  գործունեությունում  հաջողության հասնելու համար անհրաժեշտ է նոր արժեհամակարգ, առանձնահատուկկարողություններ, կազմակերպչական հմտություններ։
   Այս ոլորտում ղեկավարումը պետք  է առանձնացվի  որոշումների  կայացման  արագությամբ, ճկունությամբ, ցանցային կազմակերպվածությամբ, անկեղծությամբ, ազատ շարժուձևով։
   Սպառողների  ուղղվածությունը  գտնվում  է  սերվիսային  գործունեությանկենտրոնում։
   Իսկ  վերջինս  էլ  պետք  է  ձգտի  ինչքան  հնարավոր  է  ավելի  լավհասկանալ, թե որոնք են նրա զարգացման միտումները։
  Մյուս կողմից, սերվիսային գործունեությունը կարող է ազդել սպառման վարքագծի և շուկայի վրա։
 Այստեղ մեծ դեր ունեն անշոշափելի հատկանիշները (հարմարավետություն, ուշադրություն, բարյացկամություն)՝ որպես վաճառքի ավարտի խթանիչներ։
 Այս ամենից հետևում է, որ սերվիսային գործունեության հիմնարար հաջողությունը  ապահովող  հիմնական  գործոնը  հաճախորդների  պահանջներիմաքսիմալ բավարման ունակությունն է։
 Այսպիսով, կարելի է փաստել, որ սերվիսի ոլորտը ներկա է և իր ազդեցությունն ունի հասարակական կյանքի և արտադրության բոլոր ոլորտներում։
 Ամփոփելով, կարելի է նշել, որ սերվիսի՝ որպես մարդկանց պահանջմունքների բավարարմանն ուղղված գործունեության հիմնական նպատակներն են.ա.  Սպառողներին  նյութական  և  ոչ  նյութական  բարիքներ  հասցնելը՝նրանց  պահանջներին  և  ճաշակներին  համապատասխան՝  ծառայություններիմատուցման միջոցով, բ. Նշյալ բարիքների սպառման գործընթացի կազմակերպում և սպասարկում,գ. Կենցաղի, հանգստի և ժամանցի օպտիմալ պայմանների ստեղծում,դ.  Նպաստել  ազատ  ժամանակի  ավելացմանն  ու  դրա  ռացիոնալ  օգտագործմանը։
 Իսկ դրան հասնելու համար անհրաժեշտ է բացահայտել ծառայություններից օգտվողների, սպասարկվողների անհատական ցանկությունները և առավելագույնս  բավարարել  դրանք,  բարձրացնել  ծառայությունների  մատուցմանորակը։
   Մատուցումն  էլ  իր  հերթին  պետք  է  աչքի  ընկնի  արագությամբ,  ճկունությամբ և կազմակերպվածությամբ։
 Մարիամ ՍահակյանՍԵՐՎԻՍԱՅԻՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՖՈՒՆԿՑԻՈՆԱԼ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸԲանալի բառեր՝ սերվիս, սերվիսային գործունեություն, նյութական և ոչ նյութական ծառական կյանքի զարգացումը սերվիսի միջոցով։
 Ամփոփում։

Աշխատանքը նվիրված է սերվիսին, սերվիսային գործունեությանը, նրա ֆունկցիոնալ  առանձնահատկություններին, այսինքն՝ գործառույթներին և սերվիսի՝ որպես ծառայության  ոլորտի, նշանակությանը։
  Այս թեման արդիական է, քանի որ նրանում ներկայացված է սերվիսի և սերվիսային գործունեության կարևորությունը, նրա ունեցած ազդեցությունը հասարակական կյանքի բոլոր ոլորտների վրա։
  Այս աշխատանքում մատնանշվում է նաև սերվիսի  օգտակարության ազդեցությունը հաճախորդների առանձնահատուկ պահանջմունքների ավելի  ամբողջական  բավարարման  ուղին,  ինչպես  նաև  այն,  թե  ինչ  ճանապարհով  պետք  է  զարգանա սերվիսային գործունեությունը, որպեսզի հասնի հաջողության։
