«ԻՍԼԱՄԱԿԱՆ ՊԵՏՈՒԹՅԱՆ» ՌԱITՔ-ՔԱITԱՔԱԿԱՆ ԳՈՐCTՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԴԻՆԱՄԻԿԱ ԵՎ ՏԱՐԱՔԱՅԻՆ ԸՆԴՈՒՆՈՒՄԸ (2014-2018) «ISHIP» - ի և «IP» - ի տարածքային ներգրավման դինամիկա:   Իր գործունեությունը սկսելով Մերձավոր Արևելքում ՝ որպես Ալ-Քաիդայի ճյուղերից մեկը, «Իսլամական պետությունը Իրաքում և Լեւանտում» (ISIL) 2012 թ. Դարձավ սիրիական հակամարտության հակամարտող կողմ:  Այդ պահից կառույցը կարողացավ արագորեն դառնալ ազդեցիկ ուժ Մերձավոր Արևելքում ՝ մեկը մյուսի հետեւից գրավելով տարածքներ Սիրիայում, իսկ 2013-ի վերջից մինչև 2014-ի սկիզբ ՝ Իրաքի հարավ:  2014 թ.-ի հունիսի 29-ին կառույցն իրեն հայտարարեց խալիֆայություն ՝ այն անվանելով Իսլամական պետություն (ԻՊ) 1 [1]:  Օգտվելով պետական ​​իշխանության թուլությունից, ազգամիջյան և ազգամիջյան բախումներից ՝ ԻՊ ղեկավարությանը հաջողվեց բազմապատկել աջակիցների շրջանակը և մեծացնել ազդեցության ոլորտները [2]:   2014 IP- ն ունեցել է առավելագույն տարածքային ծածկույթ:  Իսլամական ծայրահեղական խմբավորումը 2014 թ. 1945 թվականի հունվարին նա գրավեց Սիրիայի հյուսիսային Ռաքքա քաղաքը [3] ՝ այն դարձնելով ծայրահեղական խմբերի հենակետ Սիրիայում, ապա խալիֆայության փաստացի մայրաքաղաք, ինչպես նաև սիրիական Դաբիկ 3 քաղաք: [4], Հոմս և Քոբանի:  2014-ի հունիսի 9-ին Իրաքի հյուսիս-արևմուտքում մեծությամբ երկրորդ քաղաքը ՝ Մոսուլը, անցավ ԴԱԻՇ 4-ի վերահսկողության տակ:   Խմբավորում 1 2014 Հուլիսի 29-ին ՝ Ռամադան սուրբ ամսվա առաջին օրը, Իբրահիմ անունով հայտնի արմատական ​​իսլամիստական ​​խմբավորման առաջնորդ Աբու Բաքր ալ-Բաղդադին հայտարարեց «Իրաքում և Լեւանտում իսլամական պետության» դադարեցման մասին (ISIL): Իսլամական պետություն »(այսուհետ ՝ ԻՊ) խալիֆայության ստեղծման մասին հայտարարությամբ: 2 Ռաքքայի գրավումը ռազմավարական նշանակություն ուներ ԴԱԻՇ-ի համար, քանի որ կառույցը կարողացավ ազդեցություն ունենալ Եփրատ գետի հյուսիսարևելյան ափին: 3 Քաղաքը կառույցի համար ուներ խորհրդանշական նշանակություն:  ԻՊ-ը կարծում էր, որ Դաբիկ քաղաքը պետք է լիներ մահմեդականների և անհավատ քրիստոնյաների միջեւ հակամարտության վերջին վայրը, որտեղ մահմեդականները կհաղթեին վերջիններիս:   Այդ պատճառով ԻՊ-ն պարբերական թերթն անվանում էր «Դաբիկ»: 4 Իրաքում Մոսուլը դարձավ «Իսլամական պետության» հենակետ, և բացի իր ռազմավարական դիրքից, այն հայտնի էր նավթի և մարմարի հսկայական պաշարներով: Նա վերահսկողություն հաստատեց այնպիսի խոշոր քաղաքների վրա, ինչպիսիք են Ֆալուջան և Տիկրիտը:  Արդյունքում, 2014-ին 2013-ի հոկտեմբերի դրությամբ ծայրահեղական խմբավորումը վերահսկում էր 34000 կմ 2 տարածք Սիրիայի կենտրոնական մասից Բաղդադ: Սակայն հետագա տարիներին կառույցը սկսեց փուլ առ փուլ զիջել տարածքները: Մասնավորապես, 2015 թ. Մարտի 31-ի դրությամբ Իրաքի իշխանություններն ազատագրել էին Տիկրիտ քաղաքը 5:   2015 նոյեմբեր 2016 թ. 2016 թ. Փետրվարին իրաքյան ուժերը շիա զանգվածների և քրդերի հետ միասին կարողացան ազատագրել Իրաքի Անբար նահանգի կենտրոնը ՝ սուննիաբնակ Ռամադին, քրդաբնակ Սինջար շրջանը: 1945-ի հունիսին ազատագրվեց Իսլամական պետության հենակետերից մեկը ՝ Ֆալուջան:  2016-ը Մոսուլի ազատագրման գործողությունը սկսվեց 2017-ի հոկտեմբերի 17-ին և ավարտվեց 2017-ի փետրվարի 19-ին: [8]  Նվազել է նաև ահաբեկչական գործողությունների թիվը 7 [9]: 2015 թվականին Սիրիայում հակաահաբեկչական կոալիցիայի ավիահարվածների արդյունքում հունվարի 25-ին ազատագրվեց սահմանամերձ Կոբանե քաղաքը:  2016 թվականի օգոստոսի 16-ին, Սիրիայի ժողովրդավարական ուժերը, արաբ քուրդ զինյալների և ԱՄՆ օդուժի աջակցությամբ, ազատագրեցին Սիրիայի հյուսիսային Մանբիջ քաղաքը ԻՊ-ի դեմ երկամսյա պայքարի շրջանակներում:  2016 Հոկտեմբեր ամսվա կեսին սիրիական Դաբիկ քաղաքում տեղի ունեցավ Իրաքի և Լեւանտի իսլամական պետություն (ԻԼԻՊ) իսլամական պետության ամենամեծ ապստամբ հարձակումը, որտեղ ջիհադականները ակտիվացրեցին իրենց պայքարը ՝ այն ապոկալիպսիս դարձնելու համար:   2017 թվականի հոկտեմբեր ամսվա դրությամբ կազմակերպությունը կորցրել էր վերահսկողությունը իր հիմնական քաղաքային հենակետերի վրա ՝ վերահսկելով միայն Սիրիայի և Իրաքի փոքր անկլավը: 2013-ի հունվարի դրությամբ IP-Narden- ը վերահսկում էր իր տարածքի միայն 2% -ը: Իրադարձությունների նման ընթացքը թույլ տվեց մի շարք դերակատարների, ովքեր ներգրավված էին ԻՊ-ի դեմ պայքարում, ԱՄՆ-ի գլխավորած գլոբալ հակաահաբեկչական կոալիցիան, ինչպես նաև Իրաքի ներկայիս իշխանությունները `Ռուսաստանը, պաշտոնապես հայտարարել, որ ԻՊ-ի դեմ պատերազմն ավարտված է` պարտված իր վերջինը: Իր վերահսկողության տակ գտնվող տարածքի 98% -ը, իսկ Ռուսաստանը հայտարարեց Սիրիայից ռուսական զորքերի մասնակի դուրսբերման մասին: 5 Իրաքի իշխանությունները հայտարարեցին ավելի քան 10 ամիս Իսլամական պետության վերահսկողության տակ գտնվող Տիկրիտ քաղաքն ազատագրելու մասին, որտեղ մարտի 2-ին կառավարական ուժերը համատեղ ռազմական գործողություններ սկսեցին շիա զինյալների հետ: 6 Իրաքի դաշնային ուժերը, քրդերի հետ միասին, ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի աջակցությամբ ազատագրեցին Մոսուլի արեւելյան մասը, ապա ամբողջ քաղաքը: 7 2015 թվականը 2014-ի դրությամբ ԻՊ-ը շարունակում է ահաբեկչական գործողություններ իրականացնել Իրաքում, բայց ի տարբերություն 2014-ի, այն նվազել է 23% -ով (959 ահաբեկչություն է իրականացվել 2014-ին, իսկ 2015-ին ՝ մինչև 741): 2017 թ. Մայիսին ԱՄՆ-ի և Սիրիայի քուրդ զինյալների կողմից Մոսուլի և այնուհետև Ռաքքայի գրավումը համարվեց ԻՊ-ի դեմ պայքարում խոշոր հաղթանակ, քանի որ այս երկու քաղաքները Սիրիայի և Իրաքի ամենամեծ հենակետերն էին, իսկ Ռաքքան դե ֆակտո `« մայրաքաղաք »: խալիֆայության: ԻՊ-ի ռազմաքաղաքական-տնտեսական նվաճումներին նպաստող գործոններ:  Իսլամական պետությունը եզակի երեւույթ է, որը մեծ հաջողություններ է ունեցել, հսկայական ազդեցություն է ունեցել մուսուլմանական համայնքի շրջանում և այլն:   «Իսլամական պետություն» իսլամական ծայրահեղական կազմակերպության հաջողությունը պայմանավորված էր մի քանի իրողություններով: Առաջին. ԻՊ-ը Մերձավոր Արևելքում նոր սառը պատերազմի ուղղակի արդյունք էր, որն առաջացել էր Մերձավոր Արևելքի իշխանությունների անկարողությամբ վերահսկել իրենց երկրի սահմաններն ու տարածքը, բավարարել բնակչության կարիքները, վերջապես ձևավորել ընդհանուր քաղաքական ինքնություն, որը միավորելու է երկրի քաղաքական մտածողությունը: 13]:   Կենտրոնական իշխանության թուլացման բացակայության պայմաններում ՝ տարբեր դավանանքային, էթնիկական, ռասայական, տարածաշրջանային ուժերի խմբերի ակտիվացմամբ, կենտրոնական իշխանության բացերը լրացնելու գաղափարական դրդապատճառով, ռազմական գործողությունների փորձով, արմատական ​​իսլամական խմբավորումների նշանակալի ֆինանսական և ռազմական ռեսուրսները հայտարարեցին քաղաքական խալիֆայություն: Երկրորդ Իսլամական պետությունն ուներ բավարար ֆինանսական և տնտեսական հզորություն, ինչը թույլ էր տալիս կառույցին ինքնուրույն իրականացնել սոցիալ-տնտեսական գործունեություն:   Jiիհադիստների ֆինանսավորման հինգ հիմնական աղբյուր կա:   Առաջին աղբյուրը: Իսլամական ավանդական հարկերը, կանոնավոր նվիրատվությունները, բարեգործական նվիրատվությունները հավատացյալներին և այլն - atաքաթ 8 [14]: Երկրորդ աղբյուր: Դա ավանդական մահմեդական դրամական փոխանցումների համակարգ է, որը կոչվում է խավալյա:   Գրեթե անհնար է այդպիսի փոխանցումներ կատարել:   Երրորդ աղբյուր: ԻՊ-ն զգալի շահույթ էր ստանում պատերազմից 8 Ներսից պատկերը հետեւյալն էր. Դրամահավաքությունն իրականացվել է կարիքավորներին ապահովելու, ինչպես նաև իսլամի գաղափարները ամբողջ աշխարհում խթանելու համար:  Բայց դրսից պատկերն այլ էր: Մարդկանցից օրինականորեն հավաքված փողերն օգտագործվում էին անօրինական նպատակներով, այսինքն ՝ դրանք ոչ թե «կեղտոտ փողերի լվացում» էին, այլ «մաքուր աղտոտում»: 19-րդ դարի ընթացքում ստացված թալանից, ինչպես նաև իր հսկողության տակ գտնվող տարածքներում արժեքավոր պատմամշակութային հուշարձանների արժեքավոր հնությունների վաճառքից:  ԻՊ-ը բռնագրավել է տեղահանված անձանց կամ իսլամիստների դեմ պայքարող անհատների ունեցվածքը:  Չորրորդ աղբյուրը ապօրինի, ստվերային բիզնեսն էր ՝ թմրանյութերի, զարդերի, ոսկու ապօրինի ներմուծում-արտահանում:  Բացի այդ, հանցավոր բիզնեսը ներառում է պատանդ վերցնելու փրկագինը (20 միլիոն դոլար 2014 թ.):  Ֆինանսավորման այլ աղբյուրների շարքում `ջիհադականների ամենամեծ եկամտի աղբյուրը ածխաջրածնային ռեսուրսների վաճառքն էր (հինգերորդ աղբյուր):   ԻՊ-ն վերահսկում էր Սիրիայի էներգետիկ հարուստ որոշ տարածքներ, որտեղ այդ կառույցը վաճառում էր նավթի և գազի պաշարներ, մասնավորապես սիրիական Ալ-Թանաք և Ալ-Օմար հանքավայրերը [17], ինչպես նաև Իրաքի հյուսիս-արևմուտքում գտնվող նավթահանքերը:  Նավթի վաճառքն իրականացվում էր ինչպես Իրաքով անցնող սիրիական նավթատարերով, այնպես էլ ինքնաշեն խողովակաշարերով, բեռնատարներով, որոնց միջոցով նրանք հիմնականում համախմբում էին նավթը շուկայում ՝ նավթը վաճառելով սիրիական կողմին, ինչպես նաև քրդա-թուրքական կողմին:  IP- ի վերահսկողության տակ գտնվող ածուխ-ջրածնի պաշարների հիմնական սպառողը սիրիական կողմն էր ՝ պաշտոնական Դամասկոսը, որը մի կողմից քայքայված ենթակառուցվածքների և մյուս կողմից դրա նկատմամբ կիրառված պատժամիջոցների պատճառով էներգետիկ ռեսուրսների լուրջ պակաս էր ունենում:   Նավթի վաճառքի մյուս մասշտաբային ուղղությունը Թուրքիան էր:  Նշենք, որ այս ուղղությամբ վաճառքը տեղի է ունեցել երկու տարբերակով:   Մեկն ուղղակիորեն ԻՊ-ից դեպի թուրքական կողմ է, մյուսը `ԻՊ-ից դեպի քրդական կողմ-թուրքական կողմ:  Թուրքական կողմից ԻՊ-ի միջանկյալ վաճառքն իրականացվել է սիրիա-թուրքական սահմանի տակով անցնող ինքնագնաց պոլիվինիլքլորիդային (ՊՎՔ) տանկիստների միջոցով: Քրդական ուղղությամբ նավթը վաճառվում էր հիմնականում տանկիստներով, այնուհետև Թուրքիա էր արտահանվում թուրք-թուրքական նավթատարի Խուրմալա գմբեթ-Ֆիշխաբուրբանուկ հատվածով:  Նավթի վաճառքից IP- ի տարեկան շահույթը կազմել է 1-2 միլիարդ ԱՄՆ դոլար:   Շուկայում վաճառված էժան նավթի մեծ մասը օրինականացվել է ՝ միանալով թուրքական ենթակառուցվածքներից տեղափոխված նավթին և մուտք գործել շուկա ՝ գերշահույթներ ապահովելով ներգրավված կողմերին [19, 18]:  Հատկանշական է, որ 2014-ին սեպտեմբերին IP- ն շուկայում 1 բարելի յուղ վաճառեց 35-40 ԱՄՆ դոլարով, իսկ հոկտեմբերին ՝ 20 ԱՄՆ դոլարով:  Միջինը պարզվում է, որ ԻՊ-ն ամեն օր շուրջ 22,3 միլիոն դոլար շահույթ է ունեցել սիրիական տարածքներից վաճառված նավթից:  Մոտավորապես 1-1,5 միլիոն ԱՄՆ դոլար օրական մտնում էր ԻՊ գանձապետարան իրաքյան նավթի վաճառքից: այն փաստը, որ IP- ն նավթ էր ստանում էներգետիկ հարուստ տարածքներից և վաճառում այն ​​՝ հավասարապես բաշխելով շահույթը այլ քաղաքներում և բնակավայրերում ՝ համակարգելով նավթի գնագոյացումը: Երրորդը ՝ Իսլամական պետության դեմ պայքարող պետությունների հակասություններն էին:   Սիրիական հակամարտության ընթացքում ինչպես տարածաշրջանային, այնպես էլ համաշխարհային պետական ​​և ոչ պետական ​​դերակատարները փորձում էին օգտվել իրավիճակից ՝ օգտագործելով առկա այլ ռեսուրսներ ՝ ի շահ իրենց երկրի պետական ​​շահերի:   Տարածաշրջանային դերակատարների թվում էին Պարսից ծոցի երկու երկրները ՝ Սաուդյան Արաբիան, Կատարը և Թուրքիան, որը տարածաշրջանի նոր առաջատարն է:  Սաուդյան Արաբիան և Քաթարը, օգտվելով Սիրիայում տիրող անկայուն քաղաքական իրավիճակից, փորձեցին տապալել Սիրիայի ներկայիս ռեժիմը և փոխարենը իշխանության բերել իրենց գաղափարախոսության սուննի-մուսուլմաններին:  Այդ նպատակով նրանք սկսեցին ակտիվ ֆինանսական, գաղափարական և ռազմական աջակցություն ցուցաբերել սիրիական ընդդիմությանը 10, որում 2012 թ. Այդ ժամանակ այն ընդգրկված էր իսլամական ծայրահեղական արմատականների ՝ ԻՊ-ի հայտնի կառույցում:  Արդյունքում, ԻՊ-ը, լինելով սիրիական ընդդիմության ՝ Ասադի ռեժիմի դեմ պայքարող կողմ, միանգամից օգտագործեց սիրիական հակամարտության ողջ ընթացքում ընդդիմությանը տրված հնարավոր արտաքին աջակցությունը: Սիրիական ճգնաժամի ընթացքում թուրքական իշխանությունները սկսեցին ուղղակի աջակցություն ցուցաբերել սիրիական ընդդիմությանը:  Onlyիհադականների «թուրքական մայրուղով» էին անցնում ոչ միայն ԻՊ գրոհայինները, այլ նաև նրանց ուղարկված զինամթերքի և այլ անհրաժեշտ իրերի մի մասը:  Radicalայրահեղ արմատական ​​խմբին ցուցաբերվող աջակցությունը առաջին հերթին պայմանավորված էր Թուրքիայի իշխանությունների կողմից իրականացվող «բաց սահմանի քաղաքականությամբ»:   Խոսքը վերաբերում է պաշտոնական Անկարայի դիրքորոշմանը: Վերջինիս գիտությամբ ու թույլտվությամբ, և հաճախ թուրքական հատուկ ծառայությունների օգնությամբ, ահաբեկիչները անարգել մուտք են գործել Սիրիա Թուրքիայի տարածքով:  Timeամանակի ընթացքում Թուրքիան դարձավ Եվրոպայից, Ասիայից և ԱՄՆ-ից Սիրիա հասնելու զինյալների հիմնական ուղին:   «Կոսովոյից և Մակեդոնիայից, Բոսնիայից մինչև Բոսնիա ԻՊ-ին միացած հարյուրավոր մարդկանց համար Թուրքիան ԱՄՆ դաշնակցի թույլտվությամբ ծառայեց Պարսից ծոցի երկու երկրներին ՝ ձգտելով նավթատարներ կառուցել Սիրիայի տարածքով, և ԻՊ-ն պետք է լինի հիմնականը: գործիք ՝ սիրիական նավը վերահսկելու համար:   Սակայն Սիրիայի հաշվին հարստանալու փորձը ձախողվեց, և «զենքը», որը պետք է աշխատեր հակառակորդի դեմ, սկսեց աշխատել ի վնաս վերջինիս: որպես հիմնական տարանցիկ ուղի: «   Ահա թե ինչու ահաբեկչական կազմակերպությունը հաճախ նկարագրվում է որպես Թուրքիայի կողմից ստեղծված «Ֆրանկենշտեյնյան հրեշ» [20, 21]:   Սիրիայի ընդդիմությանը սատարելու Թուրքիայի որոշումը չորս հիմնական պատճառ ուներ:  Առաջինը պայմանավորված էր Անկարայի, այսպես կոչված, աշխարհաքաղաքական կողմնորոշմամբ:  Որպես Հյուսիսատլանտյան դաշինքի անդամ ՝ Թուրքիան չէր կարող չմիանալ «բռնի Ասադի արյունոտ ռեժիմը» ​​տապալելու արևմտյան ուժերի գործողություններին:   Բացի այդ, Թուրքիան գերակշռություն և ազդեցություն կստանար հետպատերազմյան Սիրիայում `Սիրիան կախվածության մեջ դնելով Թուրքիայից, ինչը թույլ կտար Անկարային մասնակիորեն բավարարել տարածաշրջանում առաջատար դիրքեր գրավելու իր ձգտումները:  Երկրորդ հանգամանքը Թուրքիայի գաղափարական մոտիկությունն էր սիրիական ընդդիմության հիմնական ուժերին:   Իսլամամետ Թուրքիայի իշխանությունները հետաքրքրված էին Դամասկոսում տեսնել սուննի իսլամական ուժերին, որոնցից Անկարան շատ ջերմ հարաբերություններ ուներ «Մահմեդական եղբայրների» հետ:  Երրորդ հնարավոր հանգամանքը քրդական գործոնն էր:  Թուրքիայի տարածքային ամբողջականությանը սպառնացող սպառնալիքը, որ կարող է առաջանալ անկախ քրդական պետություն հյուսիսային Սիրիայի քրդաբնակ շրջանում (քրդերեն առավել հայտնի է որպես Ռոջավա), ստիպեց պաշտոնական Անկարային զգալի դեր խաղալ սիրիական քաոսի մեջ:  Չորրորդ հանգամանքը Սիրիայի տարածքում բնակվող շուրջ 3 միլիոն թուրքմեններ էին, որոնց հաճախ անվանում են նա-թուրքոմաններ:   IPոկատներում ԻՊ-ը կռվել է Թուրքիայի 3000-ից 3000 քաղաքացիների միջեւ (ըստ որոշ թուրքական ընդդիմադիր ուժերի, այդ թիվը հասնում էր 5000-ի:    Թուրքիան աջակցում էր սիրիացի թուրքմենների հակակառավարական պայքարին, քանի որ այն նպատակ ուներ հակակշռել Սիրիայի հյուսիսում ինքնավարություն փնտրող սիրիական քրդական ուժերին: Ինչ վերաբերում է համաշխարհային խաղացողներին, ապա վերջիններս հետ չեն մնացել տարածաշրջանային խաղացողներից:   Միացյալ Նահանգները չհապաղեցին օգտվել Սիրիայի անկայուն իրավիճակից ՝ «օգտագործելով Իրաքի պակաս հաջող փորձը Սիրիայում» ՝ Մերձավոր Արևելքում իրենց դիրքերն ամրապնդելու համար:   Democracyողովրդավարության քողի տակ, իր քաղաքական նպատակներին հասնելու համար, վերջինս փորձեց վերացնել Սիրիայում հակաամերիկյան տրամադրությունները ՝ Ասադի ռեժիմը տապալելու գնով:  Իսկայդ իրականացնելու համար, խուսափելով ուղղակի ռազմական ներկայությունից, սիրիական հակամարտության սկզբնական փուլում Միացյալ Նահանգները սկսեցին ուղղակի, ուղղակի ֆինանսական, ռազմական և այլ օգնություն տրամադրել սիրիական ընդդիմությանը:   Այս հատկացումներն անմիջապես օգտագործվել են ՄՍ անդամների կողմից: Ոլորտի մի շարք քաղաքական վերլուծաբաններ, հնագետներ և այլ փորձագետներ կարծում են, որ ԻՊ-ն ավելի հին փաստ է, որը պայմանավորված է ԱՄՆ-ի Իրաք ներխուժմամբ ՝ առանձնացնելով Միջինքում Բուշի կողմից ահաբեկչական խմբավորման ստեղծմանը նպաստող չորս հիմնական գործողությունները: վարչակազմը Իրաք ներխուժումից հետո: Առաջին. Օտարերկրյա ռազմական օկուպացիան, որպես կանոն, արմատականացնում է տեղի բնակչությանը և ուժ է ծնում:  Նույնը տեղի ունեցավ Իրաքում:  Միացյալ Նահանգների կողմից իրականացվող համատարած քաոսը, կրակոցներն ու խոշտանգումները հանգեցրին նրան, որ հազարավոր իրաքցիներ ապաստան գտան իսլամական գաղափարական և հաջողակ խմբավորումների մեջ, այդ թվում ՝ Աբու Մուսաբ ալ-qարկաուիի գլխավորած խմբավորումը:  Երկրորդ, Միացյալ Նահանգները հետևողականորեն ոչնչացնում էին կենտրոնական կառավարման ողջ համակարգը, վերացնում գոյություն ունեցող քաղաքական կարգը, [24] և ԱՄՆ-ի կողմից հաստատված նոր կարգը, ինստիտուցիոնալացված ժողովրդավարական համակարգը, Սահմանադրությունը, ընտրական համակարգը և կուսակցական համակարգը, պարզապես նպաստում էին շիական կրոնական խմբի վերելքին: Իշխանության եկած նախկին սուննիները դարձան երկրի հիմնական ընդդիմությունը և Իրաքում ԱՄՆ-ի կողմից ղեկավարվող թշնամիները:  Երրորդը 2003 թ. Մայիսին Միացյալ Նահանգները ցրեցին իրաքյան բանակը:   Նախկին զինվորականներին այլ բան չէր մնում, քան միանալ ահաբեկչական խմբավորումներին:  Միացյալ Նահանգները մեկ գիշերվա ընթացքում վտարեց ավելի քան կես միլիոն ավելի լավ պատրաստված իրաքցի զինվորների:   Սադդամ Հուսեյնի տապալումից հետո Իրաքում կային նախկին ռեժիմի շուրջ 90,000 տարրեր, այդ թվում ՝ մոտ 26,000 իրաքյան հատուկ ջոկատայիններ, մոտ 30000 Fida– ի ապուշներ, շուրջ 30,000 նախկին ռեժիմի սպաներ, հետախուզական այլ գործակալներ և զինվորականներ:  ԴԱԻՇ-ի զինյալներից շատերը իրաքյան բանակի նախկին զինծառայողներ էին, սպաներ, որոնք ենթակա էին Հուսեյնին մինչև 2003 թվականը: ԱՄՆ-ի ներխուժումը Իրաք:  Չորրորդ. ԱՄՆ-ը միանգամից նպաստեց արմատական ​​իսլամական գաղափարների տարածմանը ՝ միավորելով իսլամիստներին ՝ միավորելով բոլորին (այստեղ խոսքը Բուկայի կենտրոնացման ուղու մասին է):   Իրաք ներխուժելուց հետո Միացյալ Նահանգները բանտարկեց Իրաքի հյուսիսում գտնվող Բուկա համակենտրոնացման ճամբարում գրավյալ տարածքներում գործող տարբեր անհնազանդ խմբերի անդամներին (հաճախ առանց մեղադրանքի):   Իսլամիստներն այստեղ ոչ միայն քարոզում էին արմատական ​​իսլամական գաղափարները, այլ նաև մշակում էին նրանց հետագա գործունեությունը:  Նրանց թվում էր «ԻՊ» խալիֆ Աբու Բաքր ալ-Բաղդադին:  Ինչ վերաբերում է Ռուսաստանի Դաշնությանը, Մերձավոր Արևելքի զարգացումների մեկ այլ ակտիվ դերակատարին, Ռուսաստանի արտաքին քաղաքական գերակայությունը Ասադի ռեժիմի պահպանումն էր, և միայն դրանից հետո Իսլամական պետության դեմ պայքարը:  11 Ռուսաստանը պաշտոնապես դիտորդ էր սիրիական հակամարտությունում:   Անդրադառնալով ԻՊ-ի շուրջ հակամարտության տարբեր մասնակիցների իրավիճակին ՝ հնչեցին քննադատություններ ինչպես Արևմուտք-Մերձավոր Արևելքի քաղաքականության, այնպես էլ ԻՊ-ի վերաբերյալ դատապարտող հայտարարությունների վերաբերյալ ՝ շեշտելով, որ Ռուսաստանի միջամտությունը հնարավոր է միայն օրինական սիրիացիների հետ համագործակցության համատեքստում: Իրաքի իշխանություններ:  2015 թ. Սեպտեմբերին, Սիրիայի նախագահ Բաշար ալ-Ասադի անմիջական խնդրանքով, Ռուսաստանի զինված ուժերը մտան Սիրիա ՝ հիմք դնելով Հմեյմիմում ՝ Տարտուսում գտնվող ռազմածովային կայան:   Ռուսաստանը միացավ ԻՊ-ի դեմ պայքարին, բայց վերջինս գործում էր ԱՄՆ-ի գլխավորած գլոբալ հակաահաբեկչական կոալիցիայից դուրս:   Ռուսաստանի օդուժը և հատուկ ջոկատայինները մեծ աշխատանք են կատարել ՝ օգնելով Սիրիայի կառավարական ուժերին գլխավորել ԻՊ հակակառավարական ուժերի դեմ պայքարը:  Ներկայումս Ռուսաստանի Դաշնության առաջնային խնդիրն է կանխել ռազմական փորձ ձեռք բերած անձանց հայրենիք վերադառնալը, որոնք հմուտ են ահաբեկչական գործողություններում և կանխել վերջիններիս կողմից ստացված փորձի կիրառումը հայրենիքում:  Վերջին նպաստող գործոնը ԻՊ-ի դեմ պայքարի սխալ ընտրությունն էր: Պայքարը ընթանում էր ԻՊ-ի դեմ ՝ որպես մեկ ահաբեկչական խմբավորում, մինչդեռ ԻՊ-ը չէր սահմանափակվում «Իսլամական պետության» կողմից նախանշված սահմաններով այն արդեն ցանցային էր:  Եթե ​​2001 թվականին գլոբալ հակաահաբեկչական պայքարի հիմնական խնդիրը ահաբեկչական կառույցների (Ալ-Քաիդա, Ուսամա բեն Լադեն) բացահայտումն ու վերացումն էր, ապա ԻՊ-ի դեպքում այդպիսի քաղաքականությունն անարդյունավետ էր, քանի որ ԻՊ-ում բոլորը առաջնորդը և կառույցը ցանցային էին: ,   Պետությունների, այսպես կոչված, «հետաձգման» քաղաքականությունը լուծեց երկու հնարավոր հիմնական խնդիր:  Առաջին. ԻՊ-ն մագնիսի նման ներգրավեց ահաբեկչական բոլոր հնարավոր տարրերը:   Հազարավոր քրեական տարրեր եկել են աշխարհի տարբեր մասերից ՝ ԱՄՆ-ից, ԵՄ երկրներից, նախկին ԽՍՀՄ երկրներից և այլն, միանալու IP11 շարքին: Ռուսաստանի կողմից Սիրիայում որդեգրված քաղաքականությունը հետևյալն էր. Վերահսկել և սահմանափակել և մտավոր ազդեցությունը, զսպել արմատական ​​իսլամական ծայրահեղական խմբավորումները, վերահսկել և կանխել նավթի գների կտրուկ անկումը, ընդլայնել Ռուսաստանի ազդեցությունը տարածաշրջանում: ձեր եղբայրը.   Միևնույն ժամանակ, հակառակ գործընթացն էր տեղի ունենում. Վերոհիշյալ նահանգներից իսլամական ծայրահեղական ահաբեկչական հավանական խմբավորումների թվի կտրուկ նվազում:  Այս համատեքստում պետությունների հիմնական խնդիրն էր արգելափակել ահաբեկիչների հնարավոր վերադարձի ուղիները:   Երկրորդ խնդիրը. Արմատական ​​իսլամական ահաբեկչության բոլոր հնարավոր տարրերը միավորել մեկ վայրում. ոչնչացնել այն որոշակի տարածքում, քանի որ միայն համակարգված պայքարը կտա սպասվող արդյունքը, քանի որ դա այլ է, երբ պայքարը շարունակվում է որոշակի վայրում ՝ որոշակի կառույցի դեմ. այլ է, երբ պայքարը ինքնաբուխ է: ահաբեկչական խմբավորումների դեմ: Հաշվի առնելով ԻՊ-ի զարգացման դինամիկան 2017 թվականին խալիֆայության հռչակումից հետո, կարելի է հստակորեն արձանագրել, որ ԻՊ-ի դեմ պայքարը բավականին արդյունավետ էր նյութական, տարածքային կորուստների տեսանկյունից, քանի որ այսօր ջիհադականները վերահսկողության տարածքներ գրեթե չունեն:  Սակայն իսլամական խալիֆայության պարտությունը միայն այդ տեսակի ԻՊ-ի պարտությունն էր, որը միաժամանակ դարձավ ԻՊ-ի մեկ այլ տեսակի սկիզբ:   Այլ կերպ ասած, եթե ԻՊ-ն անհետանա որպես տարածքների վերահսկող, ապա ԻՊ-ն կշարունակի գործել որպես գաղափարական ուժ, քանի որ այն վերածվել է ցանցի, որն ու դեռ նոր լսարաններ կգտնի գաղափարախոսների միջոցով: ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ URL ՝   https: //www.washingtonpost.com/world/defiant-message-from-islamic-state-leadera622dae742a2_story.html?utm_term=.2804fe30e834 (հասանելի է.  12.12.2017): Հասան Հ., Վայս Մ., ԴԱԻՇ:  Ահաբեկչության բանակի ներսում, Բլիկերի փողոց, Նյու Յորք, 2016, էջ. 7.2017, URL:  https: //www.pri.org/stories/2017-02-19/timeline-islamic-states-gains-andlosses-iraq-and-syria) (հասանելի է:  21.03.2018) .URL.  https: //www.independent.co.uk/news/world/middle-east/isis-syria-dabiq-islamicstate-daesh-apocalypse-propaganda-army-forces-attack-battle-a7362921.html (հասանելի է. URL.  https: //mgimo.ru/upload/iblock/e33/e33e2c2042f5315ff21cde7205e7175a.pdf( Հասանելի է:  12.12.2017): [6] Elias PL, Ահաբեկչություն 2.0.  El Nuevo Arma De Estado Islamico, 5º Doble Grado enRelaciones International Madridn y Traducción e Interpretación, Madrid, 2015, էջ: 22, URL: https: //repositorio.comillas.edu/xmlui/bitstream/handle/11531/397/TFG000356.pdf?seque nce = 1 (հասանելի է:  11.12.2017) .URL.  https: //edition.cnn.com/2014/08/08/world/isis-fast-facts/index.html (հասանելի է. URL.  https: //www.washingtonpost.com/graphics/2017/world/rise-and-fall-ofisis/?utm_term=.b81ffbff03d5 (հասանելի է.  02.12.2018): Կենտրոն, URL.   https: //www.state.gov/documents/organization/257738.pdf( Հասանելի է: [10] ԱՄՆ-ի կողմից աջակցվող մարտիկները վերցնում են Մանբիջ քաղաքը Isis- ից, The Guardian- ից, URL- ից: https: //www.theguardian.com/world/2016/aug/06/us-backed-syrian-fighters-take-town-town-ofmanbij-from-isis (հասանելի է  02.03.2018): [11] Չղթայ Ա., Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի քարտեզ:  Ո՞վ է վերահսկում Որտեղ, Ալ azeազիրա, 15 ապրիլի, 2018 թ., URL: https: //www.aljazeera.com/indepth/interactive/2015/05/syria-country-divided150529144229467.html (հասանելի է.  16.03.2017). ՈւՐԼ.  http: //www.bbc.com/news/world-middle-east-27838034 (հասանելի է.  06.03.2017) .URL.  http: //www.realinstitutoelcano.org/publicaciones/libros/Informe-Estado-IslamicoEspana.pdf (հասանելի է.  12.12.2017). UUK, 7 դեկտեմբերի, 2015 թ., URL:   http: //uk.businessinsider.com/isis-funding-zakat-marketcomparisons-taxes-2015-12 (հասանելի է.  09.02.2018): URL.  https: //www.pravda.ru/world/21-03-2016/1295775-igil-0/ (հասանելի է:  11.02.2018) .18, 2015, URL:   https: //www.washingtonpost.com/news/wonk/wp/2015/11/18/how-isismakes-its-money/?utm_term=.6312d3c1d860 (հասանելի է.  12.02.2018): քաղաքականություն, 24 հոկտեմբերի, 2017 թ., URL:   https: //www.centerforsecuritypolicy.org/2017/10/24/sdfcaptures-al-omar-oil-field-from-the-islamic-state/ (հասանելի է:  16.02.2018): [18] Քոչարյան Հ., «Իսլամական պետության» ածխաջրածնային կարողությունները, ԵՊՀ քաղաքակրթության եւ մշակութային ուսումնասիրությունների կենտրոն, վերլուծական տեղեկագիր N 7, Երեւան, 2015, էջ 211-2, URL:   https: //cccsysu.com/wpcontent/uploads/2015/04/H.-Kocharyans-article.pdf (հասանելի է.  19.03.2018): Եվ արգելված է Արևմուտքի կողմից, 25 հոկտեմբերի, 2014 թ., URL:   http: //www.businessinsider.com/r( Հասանելի է:  12.02.2018). ՈւՐԼ.   https: //www.gatestoneinstitute.org/4698/turkey-frankenstein- monster( Հասանելի է: 16.12.2018):  Այս մասին խոսում է ԳԱԱ հնագիտության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, ԵՊՀ քաղաքական ինստիտուտների գործընթացների ամբիոն, թուրքագետ Լ. Հովսեփյանը մեզ հետ հարցազրույցում: (2018 թ. Մարտի 6): [21] Գեղամյան Վ., Թուրքիայի դերը «Իսլամական պետություն» կազմակերպության ձևավորման գործում, Վերլուծական տեղեկագիր № 7, Երևան 2015, էջ 178, 176: URL.  http: //www.hurriyetdailynews.com/opinion/serkan-demirtas/more-than-1000-turksfighting-for-the-islamic-caliphate--69867 (հասանելի է  16.12.2017): [23] Ակսոյի Մ.Ա., սիրիացի թուրքմեն:  Պայքար գոյատևելու համար, Ալ azeազիրա, 16 օգոստոսի, 2017 թ., URL: https: //www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2017/08/syrian-turkmen-fightingsurvive-170806082405511.html (հասանելի է.  06.03.2018) .URL.  https: //www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf (հասանելի է.  14.03.2018): [25] Գրիգորյան Ս., Իսլամական պետություն:   Սկզբնաղբյուրներից մինչ խալիֆայության հռչակումը, Երեւան, ԵՊՀ, 2016, էջ. 73 26 հունիսի, 2017 թ., URL:   https: //www.20minutos.es/noticia/3072584/0/rusia-ataca-estadoislamico-siria/ (հասանելի է.  19.12.2017): [27] Հարցազրույց. ԵՊՀ հայ-քրդական հարաբերությունների բաժնի գիտաշխատող, ԵՊՀ միջազգային հարաբերությունների և դիվանագիտության ամբիոնի դասախոս, պատմական գիտությունների թեկնածու, արաբագետ Ս. Գրիգորյանի հետ: Ռոզա Կարապետյան «« ԻՍԼԱՄԱԿԱՆ ՊԵՏՈՒԹՅԱՆ »ՌԱARYՔ-ՔԱITԱՔԱԿԱՆ ԳՈՐCTՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ (ՏԱՐԱՔԱՅԻՆ ԸՆԴԼԱՅՆՈՒՄ) ԴԻՆԱՄԻԿԱ ԵՎ ՏԱՐԱՔԱՅԻՆ ԸՆԴՈՒՆՈՒՄԸ (2014-2018) ածխաջրածնային ռեսուրսներ: ։

Սույն  հոդվածում  մեր  հիմնական  նպատակն  է  ուսումնասիրել  իսլամական  ծայրահեղ արմատական կառույցի՝ 2014 թ. հունիսի 29-ին «Իսլամական պետություն»  ինքնահռչակված  խալիֆայության  ազդեցությունը  մերձավորարևելյան  տարածաշրջանային զարգացումներում, մասնավորապես՝ Սիրիայում և Իրաքում ծավալվող  քաղաքական  գործընթացներում։
   Մեր  հիմնական  խնդիրներն  են  հետազոտել  և  վերլուծել  2014-2018  թթ.  ընկած  ժամանակահատվածում  իսլամական  ծայրահեղ  արմատական  տիրույթում  գործող  խմբավորման  տարածքային  ընդգրկման  դինամիկան, միաժամանակ ուսումնասիրել և հետազոտել կառույցի ռազմաքաղաքական և  տնտեսական  ձեռքբերումներին  նպաստող  գործոններն  ու  պատճառները։
   Վերոհիշյալի ուսումնասիրության արդյունքում եզրահանգել ենք, որ կառույցն առանցքային  դերակատարում ունեցավ մերձավորարևելյան զարգացումներում և, ստանալով ցանցային  բնույթ,  շարունակում  է  սպառնալ  տարածաշրջանի  կայունությանը  և  հաստատված ստատուս քվոյին։
