ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ ԿԻՏՈՒԼ ԿԵՆՍԱԹՈՇԱԿԱՅԻՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ ԻՐԱՎԱԿԱՆ ԿԱՐԳԱՎՈՐՈՒՄԸ Հայաստանի Հանրապետությունը Սահմանադրությամբ հռչակվում է սոցիալական պետություն:  Վավերացնելով 1966 թ. Դեկտեմբերի 16-ին կայացած «Տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքների մասին» 1966 թ.-ի միջազգային դաշնագիրը - Հայաստանը ստանձնել է միջազգային պարտավորություն `ապահովելու անհատների սոցիալական անվտանգությունը:   Ելնելով վերոհիշյալ իրավական նորմերից `պետության պարտականությունն է դարձել որոշակի միջոցներ հատկացնել նրանց, ովքեր ի վիճակի չեն ինքնուրույն հոգալ իրենց կարիքները:   Այսպիսով, Սահմանադրության 37-րդ հոդվածը սահմանում է, որ «Յուրաքանչյուր ոք ունի օրենքով նախատեսված այլ դեպքերում ծերության, հաշմանդամության, կերակրողին կորցնելու, գործազրկության, սոցիալական ապահովության իրավունք»:  Պետության կողմից սոցիալական ապահովության իրականացման ամենատարածված ձևերից մեկը կենսաթոշակների վճարումն է: Մինչև 2014 թվականը 2012 թվականի հունվարի 1-ից ՀՀ-ում գործում էր միաստիճան կենսաթոշակային համակարգ, որը ենթադրում էր միայն բաշխիչ կենսաթոշակային բաղադրիչի բաշխում, ըստ որի `ընթացիկ կենսաթոշակները վճարվում էին պետական ​​բյուջեի ընդհանուր եկամուտներից: ,  Այս դեպքում վարձու աշխատողների, գործատուների և անհատ ձեռնարկատերերի կողմից կատարված սոցիալական ապահովագրության վճարներն ուղղվում էին պետական ​​բյուջե, այնուհետև օգտագործվում էին կենսաթոշակառուների կենսաթոշակները վճարելու համար 1:   Այնուամենայնիվ, ՀՀ կառավարությունը 2005 թ. Նա նշեց, որ ներկայիս կենսաթոշակային համակարգի պահպանումը կարող է հանգեցնել համակարգային ճգնաժամի և խոչընդոտել երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացմանը:   Հաշվի առնելով միջազգային պրակտիկան `կատարվեցին արմատական ​​բարեփոխումներ, որի արդյունքում բաշխիչ կենսաթոշակային համակարգից անցումը կատարվեց բազմամակարդակ, որի դեպքում, բաշխիչ կենսաթոշակից բացի, ստեղծվեց նաև կուտակային կենսաթոշակային նոր բաղադրիչ: ավելացրեց.  2011 ՀՀ Ազգային ժողովն ընդունեց «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքը 2:   Օրենքի հիմնական նպատակը ՀՀ-ում իրենց աշխատանքային գործունեության ընթացքում կուտակային կենսաթոշակային վճար կատարած անձանց համար կենսաթոշակային տարիքում պետական ​​կենսաթոշակից բացի կենսաթոշակային եկամուտ ստանալու հնարավորություն տալն էր `ապահովելով կենսաթոշակային վճարների և ստացված կենսաթոշակի չափը, ինչպես նաև կենսաթոշակառուին կենսաթոշակային վճարների վրա ազդելու հնարավորություն տալը: հնարավորություն ունենալով անձամբ ընտրել կուտակված միջոցները ղեկավարող անձին և նրանց կառավարման քաղաքականությունը 3:   Կուտակային կենսաթոշակային համակարգը կարող է ներկայացվել 2 ձվով. Պար 1 Տես http: //www.arlis.am/documentview.aspx?docID=64540, 2010: 2 Տե՛ս նույն տեղում: 3 Տե՛ս նույն տեղում: tadir և կամավոր:   Օրենքի համաձայն, 1974 թ.-ին պարտադիր կուտակային կենսաթոշակի ընթացքում 2012 թ. Հունվարի 1-ից հետո ծնված անձը իր աշխատանքային գործունեության ընթացքում խնայում է որոշակի գումար, որը կուտակված է իր անհատական ​​կենսաթոշակային հաշվին:   Պետությունը կարող է որոշակի լրացում կատարել հաշվին:   Արդյունքում, մասնագիտացված ներդրումային կազմակերպությունը, որն ունի անձի կուտակված եկամուտ, դրանք ներդնում է տարբեր ֆինանսական գործարքների մեջ:  Ստացված եկամուտը ներառված է կենսաթոշակային հաշիվներում:   Կենսաթոշակային տարիքի հասնելով ՝ անձը որպես կենսաթոշակ ստանում է իր խնայած եկամտի չափը, որը ավելացել է պետության կողմից և կառավարման արդյունքում:   Ինչ վերաբերում է կամավոր կուտակային բաղադրիչին, ապա ի տարբերություն պարտադիրի, որի մասնակից կարող են դառնալ միայն 1974 թ.-ին: Հունվարի 1-ից հետո ծնվածները, այս դեպքում, ցանկացած մարդ, ով ցանկանում է անդամակցել նման համակարգ, կարող է ներգրավվել առանց տարիքային սահմանափակումների:  ՀՀ Սահմանադրական դատարանն այս հարցում որոշակի լուծում է ստացել 2014 թ. Ապրիլի 2-ի 1-ի թիվ 1142 որոշմամբ, որը կանդրադառնա սույն հոդվածում:   Պետության կողմից կամավոր հատկացումներ չեն արվում: Սոցիալապես կայուն ծերության ապահովումը չափազանց կարևոր է յուրաքանչյուր մարդու համար:   Թվում է, որ «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքը շատ նպատակահարմար գործիք է այս խնդրի կարգավորման համար, բայց այն շահեց հասարակության անվստահությունը և բողոքների մեծ ալիք առաջացրեց: Նշենք, որ Հայաստանի Հանրապետության որդեգրած քաղաքականությունը պարտադիր կուտակային համակարգում գործում է միայն աշխարհի 5 երկրներում ՝ Չիլի, Kazakhազախստան, Սալվադոր, Մեքսիկա և Նիգերիա:   Միայն այս երկրներում է, որ աշխատողի կենսաթոշակային վճարները կուտակվում են մասնավոր ֆոնդերում:  Չիլին համարվում է այս համակարգի ներդրողը: 20-րդ դար Մինչև տարեվերջ Չիլիի պետական ​​կենսաթոշակային համակարգը ճգնաժամի մեջ էր, քանի որ կենսաթոշակները ավելի շատ էին վճարվում և շատ ավելի քիչ էին ստանում:   Բարեփոխումներն իրականացվել են կուտակային վճարների տեսքով, ինչը էլ ավելի հաջող է եղել, երբ համակարգը սեփականաշնորհվել է 2:   Կենսաթոշակային համակարգի նկատմամբ մեծ հետաքրքրություն առաջացավ, երբ ՄԱԿ-ը հաշվարկեց, որ 2000-2050թթ. 60 տարեկանից բարձր մարդկանց թիվը եռապատկվելու է:  Բազմիցս ասվել է, որ այս մոդելը լավագույնն է, բայց եկել է ժամանակը, երբ կուտակային վճարները պետք է փոխհատուցվեին Չիլիում ՝ խոստացված միջին աշխատավարձի 70-80% -ի փոխարեն, մասնակիցներն այժմ ստանում են 39% 4, ինչը որոշներին ստիպեց հրաժարվել կուտակային կենսաթոշակային համակարգից: պայմանները   Այս համակարգի կարիքը ակնհայտ է, բայց հարց է առաջանում `խնդիրը համակարգի մեջ է, թե դրա ոչ պատշաճ կարգավորման և կիրառման:  Պատճառներից մեկն այն է, որ այս համակարգը շատ ռիսկային է, մարդիկ պատրաստ չեն իրենց եկամուտները փոխանցել ցանկացած մասնավոր կազմակերպության:  Կուտակային կենսաթոշակային համակարգի ռիսկերից են ՝ 1 Տե՛ս www.concourt.am/armenian/decisions/common/2014/pdf/sdv-1142.pdf, 2014 թ. 2 Տե՛ս http: //www.noravank.am/arm/articles/detail.php?ELEMENT_ID=5015, 2009: 3 Տե՛ս Brooks S., Սոցիալական պաշտպանություն և տնտեսական ինտեգրում:   Կենսաթոշակային բարեփոխումների քաղաքականությունը կապիտալի շարժունակության դարաշրջանում, 2002, էջ. 491 թ. 4 Տե՛ս http: //zham.am/am/news/16933.html, 2013 թ. • Ֆինանսական շուկայի ռիսկ:   Շուկան չի կարող խուսափել ճգնաժամերից, և եթե ճգնաժամից հետո աշխատողը հասնի կենսաթոշակային տարիքի, վերջինիս կենսաթոշակը շատ ցածր կլինի: • Աշխատանքի շուկայի ռիսկը:   Եթե ​​աշխատողը երկար ժամանակ աշխատանք չունի, նա ավելի քիչ գումար կխնայի և կենսաթոշակային տարիքում կստանա արդեն իսկ ցածր կենսաթոշակ: • Պարտադիր կուտակային ֆոնդերի կառավարումը շատ ավելի ծախսատար է, քան պետականները, ուստի մասնավոր ֆոնդերի կառավարիչները բարձր գանձումներ կվճարեն իրենց ծառայությունների համար: • Ռիսկը պետության կողմից տրված 5% -ն է, ինչը կարող է հանգեցնել պետական ​​բյուջեի դեֆիցիտի աճին: ՀՀ սահմանադրական դատարանը 2014 թ. Ապրիլի 2-ի թիվ 1142 որոշումը կայացնելու նպատակով կատարված ուսումնասիրությունների արդյունքում եզրակացություն է արվել, որ այն երկրները, որտեղ նրանք կարողացել են ճիշտ համատեղել պետական ​​բաշխումը, պարտադիր կուտակային կամավոր կուտակային կենսաթոշակային համակարգեր, սոցիալական ապահովության հարցում դրական արդյունքներ են գրանցել 1:   Այս գիտական ​​աշխատանքի շրջանակներում, որոշ չափով ուսումնասիրելով այս երկրների փորձը, կփորձենք գտնել առավել նպատակահարմար մոդել, քանի որ հնարավոր է արդիականացնել սոցիալական ապահովության կենսաթոշակային համակարգը և ժամանակագրական պահանջները բավարարելու համար, բայց ավելի կարևոր է մոդելի ճիշտ ընտրություն և վերահսկողության հստակ սահմանում: «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն `կոչված է սահմանել պարտադիր« կամավոր կուտակային կենսաթոշակային բաղադրիչները, կուտակային բաղադրիչների կառավարման գործընթացը », դրա կառավարման մեջ ներգրավված պետական ​​մարմինների լիազորությունները, կենսաթոշակային ֆոնդի գործառույթները: մենեջերներ, կենսաթոշակային ֆոնդի պահառուներ, հաշվի գործավարներ: , ովքեր իրավունք ունեն մասնակցել կենսաթոշակային բաղադրիչին պարտադիր և կամավոր հիմունքներով, կուտակային կենսաթոշակային համակարգին վերաբերող մի շարք խնդիրներ:  Վերոհիշյալ օրենքի 6-րդ հոդվածի համաձայն, 2006 թ. Հունվարի 1-ից հետո ծնված 1974 աշխատողներ և պետական ​​ծառայողներ (բացառությամբ զինծառայողների, նրանց հավասարազոր անձանց, ինչպիսիք են ոստիկանության սպաները, ժամկետային զինծառայողները, Հայաստանի Հանրապետության ռազմական գործողությունների մասնակիցները), քրեակատարողական հիմնարկների աշխատողներ, դատական ​​ակտերի հարկադիր կատարման ծառայություն) հարկադիր կատարողներ), նոտարներ և անհատ ձեռնարկատերեր պարտադիր մասնակցում են պարտադիր կուտակային բաղադրիչին:   Նշենք, որ վարձու աշխատողները համարվում են պետական, քաղաքացիական և համայնքային ծառայողներ, ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ, ՀՀ կառավարության անդամներ:   Մասնակիցները պարտավոր են կուտակային վճարներ կատարել պայմանագրային եկամուտներից:   Խոսքը վերաբերում է նաև օտարերկրացիներին, քաղաքացիություն չունեցող անձանց, որոնք ՀՀ օրենսդրությանը համապատասխան հիմնական եկամուտ են ստանում:   Պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային համակարգը բաց է նաև մինչև 1974 թվականի հունվարի 1-ը ծնված և հանրային ծառայության մեջ գտնվող աշխատողներ 1 Տե՛ս www.concourt.am/armenian/decisions/common/2014/pdf/sdv-1142.pdf, 2014 տարի անձինք (բացառությամբ զինծառայողների և նրանց հավասարազոր անձանց), նոտարներ և անհատ ձեռնարկատերեր:   Վերջինիս մասնակցությունը կատարվում է կամավորության սկզբունքով:  Այնուամենայնիվ, հարկ է նշել, որ պարտադիր կուտակային բաղադրիչին կամավոր միանալու որոշումը պետք է վերջնական լինի, քանի որ համակարգին միանալով ՝ անձը այլևս հնարավորություն չի ունենա վերադառնալ նախորդ համակարգ ՝ անկախ այն բանից ՝ կփոխվեն, թե աշխատանքից կհեռացվեն , Սահմանադրական դատարանը այս նորմը ճանաչեց որպես սահմանադրական 1, իսկ նախագծողները այն ընտրեցին 1974 թ.-ին ՝ հաշվի առնելով պետության կողմից գումարները մասնակիցներին վերադարձնելու փաստացի հնարավորությունը: Մասնակից աշխատողների կուտակային վճարները կատարվում են հիմնական եկամտի 10% -ի չափով, որը ձևավորվում է հետևյալ կերպ. Եթե մասնակիցը ամսական ստանում է մինչև 500,000 դրամ հիմնական եկամուտ, ապա նա 5% կուտակային վճար է կատարում հիմնական եկամուտը ամեն ամիս, իսկ մնացած 5% -ը պետությունը վճարում է պետբյուջեից:  Եթե ​​մասնակցի հիմնական ամսական եկամուտը գերազանցում է 500 000 դրամը, ապա կուտակային վճարը կատարվում է հետևյալ կերպ. 25 000 դրամ վճարվում է պետական ​​բյուջեից, իսկ մնացած վճարումը 10% -ի համար կատարվում է մասնակցի կողմից:  Ինչ վերաբերում է անհատ ձեռնարկատիրոջը, ապա տարեկան մինչև 6,000,000 ՀՀ դրամ հիմնական եկամուտ ստանալու դեպքում 10% -ը կազմում է պետության կողմից պետական ​​բյուջեից ստացված յուրաքանչյուր 5% -ը:   Եթե ​​տարեկան եկամուտը գերազանցում է 6,000,000 դրամը, պետությունը վճարում է ընդամենը 300,000, իսկ մնացած մասը վճարում է մասնակիցը ՝ 10% -ը լրացնելու համար: Մի քանի գործատուների հետ համատեղ աշխատելու կամ քաղաքացիական պայմանագրերով մի քանի աղբյուրներից եկամուտ ստանալու դեպքում յուրաքանչյուր գործատու կամ եկամուտ վճարող պարտավոր է առանձին հաշվարկել վճարված եկամտի պարտադիր կուտակային վճարը և փոխանցել այն: Այնուամենայնիվ, մեկ մասնակցի համար պետական ​​բյուջեից ամսական վճարը չի կարող գերազանցել ամսական 25 000 դրամը, իսկ անհատ ձեռներեցների համար `տարեկան 300 000 դրամը 2: Մասնակիցներն իրենց գումարները կուտակում են կենսաթոշակային ֆոնդերում, որոնք ստեղծվել են կոլեկտիվ ներդրումային գործունեության համար, որի էությունը շատ ներդրողների միջոցներ ներգրավելն է, դրանք համատեղ ներդնելը տարբեր ակտիվներում և, այդպիսով, շահույթ ստանալ ներդրողների համար ՝ ըստ նրանց բաժանել  «Ներդրումների ֆոնդի մասին» ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի համաձայն `պարտադիր կենսաթոշակային ֆոնդը կարող է հանդես գալ միայն որպես բաց պայմանագրային ֆոնդ 3:   Վերջինս կառավարվում է կառավարչի կողմից `ֆոնդի կառավարման պայմանագրերի հիման վրա:  Պայմանագրային ֆոնդի ակտիվները, արժեթղթերը կամ այդ ակտիվներով ձեռք բերված գույքը և դրանց նկատմամբ իրավունքները գրանցվում են առանձին և գրանցվում են այդ ֆոնդի կառավարչի անունով, առանց վերջիններիս սեփականության իրավունքի վրա դրանց վրա:   Սեփականության իրավունքը շարունակում է պահպանել ներդրում կատարած անձը 4:   Ֆոնդերի կառավարման գործարքների հետ պայմանագրային ֆոնդի կառավարիչ 1 Տե՛ս www.concourt.am/armenian/decisions/common/2014/pdf/sdv-1142.pdf, 2014 թ. 2 Տե՛ս http: //www.arlis.am/documentview.aspx?docID=64546, 2010: 3 Տե՛ս http: //www.arlis.am/documentview.aspx?docID=64518, 2010: 4 Տե՛ս նույն տեղում: Ստանձնած պարտավորությունների կատարման կարգը և պայմանները կարգավորվում են ֆոնդի կառավարչի համար նախատեսված ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի դրույթներով 1:   Ներկայումս Amundi-ACBA Asset Management ՓԲԸ-ն և J-Quadrat Amega Asset Management LLC- ը գրանցված են որպես կենսաթոշակային կառավարիչներ Հայաստանում: Հիմնադիրներից առաջինը Amudi ընկերությունն է, որը ղեկավարում է ավելի քան 750 միլիարդ ակտիվներ: Այն ունի հսկայական փորձ 2, իսկ երկրորդը ՝ ավստրիական «J-Quadrat» ներդրումային ընկերության և գերմանական «Talanx Asset Management» ընկերության համատեղ ձեռնարկություն 3:  Այն փաստը, որ երկուսն էլ փորձառու կազմակերպություններ են, կարող է կարևոր դեր ունենալ մասնակիցների շրջանում վստահության ձևավորման գործում: Կենսաթոշակային ֆոնդի կառավարչի լիազորությունները կենսաթոշակային ոլորտում սահմանվում են «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքով: Վերոնշյալ օրենքի համաձայն, կառավարիչը պարտավոր է կատարել իր պարտավորությունները բարեխիղճ և ողջամիտ կերպով, պատշաճ մասնագիտական ​​մակարդակով ՝ ի շահ մասնակցի:   Օրենքով սահմանված պարտավորությունները չկատարելու դեպքում ՀՀ կենտրոնական բանկը կարող է կիրառել օրենքով նախատեսված ցանկացած պատժամիջոց:  «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքի 79-րդ հոդվածը թվարկում է հետևյալ պատժամիջոցները. Նախազգուշացում, տուգանք, որակավորման վկայականից զրկում, թույլտվության ուժը կորցրած ճանաչում:   Սակայն, մեր կարծիքով, պատժամիջոցների առկայությունը շատ կարևոր է ինչպես մենեջերների արդյունավետ կառավարման, այնպես էլ մասնակիցների վստահության փոխհատուցման մեջ, ուստի միայն վերը նշված պատժամիջոցների կիրառումն է անարդյունավետ, ավելի լուրջ խախտումներ կառավարչի կողմից: անհրաժեշտ են Այս դեպքում կիրառեք վարչական կամ քրեական պատժամիջոցներ: Մասնակիցը չի կարող ուղղակիորեն որոշել իր միջոցների ներդրման քաղաքականությունը:   Այնուամենայնիվ, քանի որ յուրաքանչյուր կենսաթոշակային ֆոնդ կղեկավարվի ֆոնդի կառավարչի կողմից հաստատված նախապես հրապարակված ներդրումային քաղաքականությամբ, յուրաքանչյուր մասնակից կարող է ընտրել նախընտրելի ներդրումային քաղաքականությունը այս կամ այն ​​կառավարչի, այս կամ այն ​​կենսաթոշակային ֆոնդի միջոցով:   Կենսաթոշակային ֆոնդերի թույլատրելի ներդրումներ ումներիրագրերը Ներդրումների սահմանափակումները կսահմանվեն Հայաստանի Հանրապետության կառավարության որոշմամբ: Մասնակիցների կենսաթոշակային հաշվում գրանցված կենսաթոշակային ֆոնդերի բաժնետոմսերը համարվում են մասնակցի սեփականություն:   Մասնակցի `պարտադիր կենսաթոշակային ֆոնդի բաժնետոմսերը տնօրինելու իրավունքը սահմանափակվում է մինչև մասնակիցը. • հասնում է կենսաթոշակային տարիքի, • ունի օրենքով սահմանված կարգով աշխատելու կարողության երրորդ աստիճանի սահմանափակում, ՀՀ քաղաքացիություն: 1 Տե՛ս http: //www.arlis.am/documentview.aspx?docid=29, 1998: 2 Տե՛ս http: //www.amundi-acba.am. 3 Տե՛ս https: //www.c-quadrat-ampega.am/index.php?option=com_content&view=article&id=55&Itemid=73: «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքով հստակ սահմանված թույլատրելի, անթույլատրելի ներդրումներ, որոնք կատարում է կառավարիչը, բայց 44-րդ հոդվածը լիազորել է Կառավարությանը սահմանել քանակական արժութային սահմանափակումներ:  ՀՀ սահմանադրական դատարանը 2014 թ. Ապրիլի 2-ի որոշմամբ նա անդրադարձել է այս խնդրին `հանգելով այն եզրակացության, որ հիմք ընդունելով ՀՀ Սահմանադրության 83.5-րդ հոդվածը, ըստ որի` անձանց իրավունքների իրականացման և պաշտպանության կարգը և պայմանները իսկ իրավաբանական անձինք սահմանվում են բացառապես ՀՀ օրենքներով, սա համարվում է օրենք իրագործող նորմ: Հետևաբար, այն պետք է սահմանվի ոչ թե Կառավարության որոշմամբ, այլ օրենքով:  Դատարանը հաշվի է առել նաև միջազգային փորձը, մասնավորապես ՝ Բուլղարիայի, Ռումինիայի, Լեհաստանի, որտեղ կենսաթոշակային ֆոնդի ակտիվները որպես երաշխիք սահմանելու շրջանակը սահմանվում է օրենքով:   Կառավարությունն այս խնդրին անդրադարձել էր 2012 թ. Դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ:  Մեր կարծիքով, խնդիրն այն չէ, թե ինչ պետք է սահմանի կառավարությունը, այլ այն, որ «Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի համաձայն, օրենքը կանոնակարգի նկատմամբ գերադասելի ուժ ունի ՝ Կառավարության որոշումը 2:   Բացի այդ, օրենքում նշված նորմայի ամրագրումը կապահովի կայունություն, կամրապնդի մասնակիցների վստահությունը համակարգի նկատմամբ: Ինչպես նշվեց, օրենքը բազմաթիվ քննարկումների առարկա դարձավ, ինչին, ի վերջո, արձագանքեց ՀՀ Սահմանադրական դատարանը:   Հատկապես քննարկվում է կուտակային կենսաթոշակի պարտադիր բաղադրիչի սահմանադրականության հարցը, որը Սահմանադրական դատարանը ճանաչեց ՀՀ Սահմանադրությանը հակասող 3:   Որոշումը հիմնավորվեց հետևյալ կերպ. Սահմանադրության 8-րդ հոդվածը սահմանում է, որ Հայաստանի Հանրապետությունում ճանաչվում և պաշտպանվում է սեփականության իրավունքը:  ՀՀ Սահմանադրության վերլուծությունը թույլ է տալիս եզրակացնել, որ սեփականության իրավունքի իրացումը հստակ կարգավորվում է. «Ավելի շատ ուշադրություն է դարձվում այդ իրավունքի սահմանափակմանը»: Սահմանադրության 43-րդ և 44-րդ հոդվածներից ոչ մեկը, որը նախատեսում է իրավունքների սահմանափակում, չի նշում սեփականության իրավունքի սահմանափակման մասին:   Որոշ դեպքերում, սակայն, այդ իրավունքը սահմանափակ է, բայց այդ հանգամանքներն ամրագրված են միայն Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 31-րդ հոդվածում ՝ այն չվերապահելով անգամ օրենսդիրի իրավասությանը: Իհարկե, եթե վերը նշված հիմքերից մեկը գոյություն չունի, այն չի կարող սահմանափակվել:   ՀՀ Սահմանադրության 45-րդ հոդվածի համաձայն ՝ «Բոլորը պարտավոր են վճարել հարկեր, տուրքեր, կատարել այլ պարտադիր վճարներ օրենքով սահմանված կարգով»:   ՀՀ Սահմանադրական դատարանի հարցի վերաբերյալ ընդունված որոշման մեջ նա նշեց, որ պարտադիր վճարները կրում են հասարակական-իրավական բնույթ. դրանք մուտքագրվում են պետության կամ համայնքի բյուջե 4:   Սա սեփականության իրավունքի սահմանափակում է, բայց պարտադիր կուտակային կենսաթոշակի կիրառման արդյունքում գույքային իրավունքների սահմանափակումը ներառված չէ Սահմանադրության 31-րդ հոդվածում, ինչպես նաև չի կարող կիրառվել որպես վճար `Սահմանադրության 45-րդ հոդվածի համաձայն, քանի որ այն վճարվում է մասնավոր կազմակերպության:   Գույքի պատճառով 1 Տե՛ս http: //www.arlis.am/DocumentView.aspx?docID=80783, 2012: 2 Տե՛ս http: //www.parlament.am/legislation.php?sel=show&ID=1280, 2002: 3 Տե՛ս www.concourt.am/armenian/decisions/common/2014/pdf/sdv-1142.pdf, 2014: 4 Տե՛ս http: //www.arlis.am/DocumentView.aspx?docid=43955, 2008: Իրավունքը չի կարող սահմանափակվել Սահմանադրությամբ չնախատեսված հիմքերով, ուստի կուտակային կենսաթոշակի պարտադիր բաղադրիչը ճանաչվում է հակասահմանադրական:  Ինչ վերաբերում է կամավոր բաղադրիչին, ապա դա հակասահմանադրական չէ, քանի որ այստեղ սեփականատերն իր հայեցողությամբ օգտագործում է իր գույքը:   ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 163-րդ հոդվածի համաձայն `տնօրինման իրավունքը գույքի ճակատագիրը որոշելու համար իրավաբանորեն ապահովված հնարավորություն է 1:  Աշխատողն իր հայեցողությամբ, որը նրա սեփականությունն է, որոշակի բաժնեմաս է տալիս կենսաթոշակային ֆոնդին, հասնում համապատասխան տարիքի հասնելուն, ստանում է ինչպես իր ներդրումը, այնպես էլ կառավարչի կառավարման արդյունքում ստացված եկամուտը: , Պարտադիր բաղադրիչը հակասահմանադրական ճանաչելով `ստացվում է, որ համակարգի նման կարգավորումը հակասում է ՀՀ իրավական համակարգին:   Սակայն այս աշխատանքի հենց սկզբից բարձրաձայնվեցին մի շարք խնդիրներ, որոնց կարգավորումը առաջնահերթություն է դարձել ցանկացած պետության համար:  Այդ պատճառով ստեղծված իրավիճակում անհրաժեշտ է մշակել մի համակարգ, որը դեռ կլրացնի չկարգավորված խնդիրները պետական ​​կենսաթոշակային համակարգով: Մեր կարծիքով, այդ վճարների կարգաբերումը պետք է լիներ հետևյալը. Նախ ՝ մենք առաջարկում ենք այն սահմանել որպես սոցիալական ապահովության պարտադիր կուտակային վճար ՝ վերջինիս տալով Սահմանադրության 45-րդ հոդվածի վճարումները:  Այլ կերպ ասած, վերջինս կփոխանցվի ոչ թե մասնավոր ֆոնդերի, այլ պետական ​​բյուջե, կձևավորվի նպատակային ֆոնդ, որը կառավարելու է կառավարությունը ՝ վճարումներ կատարելով հստակ սահմանված տարածքներում, որտեղից հնարավոր կլինի ստանալ կայուն եկամուտ:   Իր հերթին, Կառավարությունը պայմանագրային հարաբերությունների մեջ է մտնելու մասնագիտացված մենեջերների հետ, որոնք արդյունավետ ներդրումներ են կատարելու, բայց գումարները ֆոնդի մասնակիցները կստանան ոչ թե ներդրումների ղեկավարներից, այլ պետությունից:   Արդյունքում, սահմանված տարիքը լրանալուց հետո անձը կստանա Կառավարության կողմից կառավարման արդյունքում կուտակված գումարի գումարը: Այս համակարգը նման է Մալայզիայում Գործատուների Տրամադրման Հիմնադրամին, որտեղ ստեղծվում է համատեղ ֆոնդ, որը ղեկավարում է ինքը ՝ պետությունը 2:   Նման կանոնակարգ ունի նաև Սինգապուրը, որտեղ գործում է Կենտրոնական ապահովագրության հիմնադրամը: Այս դեպքում մասնակիցներից յուրաքանչյուրի վարձավճարը բաժանվում է 3 մասի. Դրանք ուղղված են այնպիսի խնդիրների լուծմանը, ինչպիսիք են ֆինանսական գործիքների մեջ ներդրումը, մասնակցի առողջական խնդիրների լուծումը, ինչպես նաև կրթության հետ կապված խնդիրների կարգավորումը: , բնակության վայրը 3.   Ուսումնասիրելով այդ երկրների կարգավորումը, համեմատելով այն իրավական համակարգի հետ, գտնում ենք, որ առավել նպատակահարմար է առավելությունները `կուտակումները ներկայացնել ոչ թե մասնավոր, այլ պետական ​​ոլորտ: Համաձայն «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքի ՝ ինչպես պարտադիր, այնպես էլ կամավոր կենսաթոշակների դեպքում, անձը չի կարող իր հաշվին այդ գումարը ստանալ մինչ կենսաթոշակային տարիքը լրանալը:   Մենք առաջարկում ենք բացառություն նախատեսել օրենսդրությունից:   Պետական ​​բյուջեում ֆոնդի յուրաքանչյուր մասնակից կունենա իր հաշիվը, որտեղ կսահմանվի վերջինիս կողմից կուտակված գումարը 1 Տե՛ս http: //www.arlis.am/DocumentView.aspx?DocID=80061, 1998: 2 Տե՛ս http: //my.jobsdb.com/MY/EN/V6HTML/JobSeeker/handbook/regulation-of-employment/EPF.htm, 2012: 3 Տե՛ս http: //finsecurity.by/?p=1094, 2012: մարի չափը:  Կսահմանվի նվազագույն գումար, որը չպետք է լինի հաշվից ցածր, բայց որոշակի իրավիճակներում, օրինակ ՝ ծանր հիվանդության դեպքում, անձը կկարողանա գումար ստանալ հաշիվից ՝ չխախտելով հաշվի նվազագույն չափը: Սինգապուրը իր կուտակային կենսաթոշակային համակարգում ներմուծել է մի առանձնահատկություն. Որքան մարդ աճում է, այնքան պակասում է նրա աշխատավարձի պահումները: Եթե ​​20 տարեկանում հանումը կատարվում է 20% -ով, ապա 50 տարեկանում այն ​​հասնում է 5% 1:  Մեր կարծիքով, սա շատ արդյունավետ կարգավորում է, քանի որ տարիքի հետ մասնակցի աշխատունակությունը նվազում է:  Դա կարող է սահմանվել հետևյալ կերպ. Եկամտի կամայական x% -ը կվճարվի մինչև 25 տարեկան հասակը, ինչը ցածր կլինի 25 տարեկանից բարձր մարդկանց համար, քանի որ այս տարիքի մասնակիցները նոր են մուտք գործում աշխատաշուկա և զբաղվում են ցածր մակարդակով: -վճարովի աշխատանք `փորձի բացակայության պատճառով:  Վճարը կավելանա 25-45 տարեկան հասակում, և արդեն դրանից հետո x% վճարը կրկին կկատարվի: Խնդիրն այն է, որ ֆոնդին գանձվող գումարը վճարվում է անվանական եկամտից:   Նշենք, որ 2013 թվականին շահութահարկը գանձվում էր աշխատողների եկամուտների վրա:   Վերջինս գանձվում է նախկինում գանձված եկամտահարկի և սոցիալական ապահովության վճարման փոխարեն:   Արդյունքում, Հայաստանի Հանրապետությունում ներդրված պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային համակարգի դեպքում եկամտահարկը հանվում է, իսկ հետո անվանական եկամտից կուտակային վճար:  Պարտադիր կուտակային կենսաթոշակները գանձվում են վարձու աշխատողի, նոտարի և անհատ ձեռնարկատիրոջ հիմնական եկամտից:  Հիմնական եկամուտը, համաձայն «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքի, աշխատավարձն է և դրան համարժեք այլ վճարներ, աշխատանքի կատարման համար քաղաքացիական գործունեությունից ստացված եկամուտը, որը, «Եկամտահարկի մասին» ՀՀ օրենքի համաձայն, ենթակա է հարկման 2: Ստացվում է, որ անձը, եկամուտ ստանալով, նախ վճարում է որոշակի եկամտահարկ, որը գանձվում է պետական ​​բյուջեից:   Քանի որ, ըստ ՀՀ Սահմանադրության, հարկերի հավաքագրումը հիմք է հանդիսանում անձի գույքային իրավունքները սահմանափակելու համար, մենք առաջարկում ենք կուտակային կենսաթոշակի պահում կատարել արդեն հարկվող եկամտից, քանի որ եկամտի հարկվող մասը այլևս վերջինիս սեփականությունը չէ, ուստի այն չի կարող օգտագործվել կենսաթոշակային վճարների հետ միասին: սկսած Վերջապես, այս կանոնակարգի առավելությունն այն կլինի, որ ՀՀ կառավարությունն այս ոլորտում ունենա հստակ սահմանված լիազորություններ, ի տարբերություն «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի, որտեղ վերջինիս լիազորությունները շատ մեծ են: անորոշ   Բացի այդ, ՀՀ Սահմանադրության 89-րդ հոդվածի համաձայն, ՀՀ կառավարությունը տնօրինում է միայն պետական ​​սեփականությունը 3, իսկ կուտակային համակարգի դեպքում այն ​​կուտակվում է մասնավոր ֆոնդերում, ինչը հանգեցնում է պետական ​​վերահսկողության բացակայության:   Batsidran- ից կապահովվի հասարակության վստահությունը, քանի որ մասնավոր ֆոնդերի դեպքում այն ​​զգալիորեն կրճատվում է: 1 Տե՛ս http: //mycpf.cpf.gov.sg/Members/Gen-Info/mbr-Gen-info.htm: 2 Տե՛ս http: //www.arlis.am/documentview.aspx?docID=64546, 2010: 3 Տե՛ս http: //www.arlis.am/DocumentView.aspx?docID=1, 1995 թ. Ելնելով վերոնշյալ հանգամանքներից `գալիս ենք այն եզրակացության, որ այս իրավական ակտի անհրաժեշտությունն այժմ շատ կարևոր է, բայց օրենսդիր մարմնի կողմից ընտրված մոդելը չի ​​համապատասխանում ՀՀ իրավական համակարգին, բացի այդ, մի շարք առաջնային լուծումների լուծումներ: խնդիրները թերի են: Մենք առաջարկեցինք որոշակի պայմաններ նոր մոդելի մշակման համար, որոնք հիմնված են ինչպես ներքին համակարգի, այնպես էլ մի շարք արտասահմանյան երկրների փորձի վրա, սակայն այդ պայմանների արդյունավետությունը պարզ կդառնա միայն ոլորտի ներդրման արդյունքում: իրավապահ. Անահիտ Սանթրոսյան ՀՀ-ում կուտակային կենսաթոշակային համակարգի ԻՐԱՎԱԿԱՆ ԿԱՐԳԱՎՈՐՈՒՄԸ Հիմնաբառեր. Կենսաթոշակային համակարգ, կուտակային կենսաթոշակային համակարգ, պարտադիր կամավոր կուտակային բաղադրիչներ, կենսաթոշակային ֆոնդ, կուտակային վճար: ։

Հոդվածում քննարկվում է կուտակային կենսաթոշակային համակարգի վերափոխման արդիականությունը  ՀՀ-ում։
   Վերլուծվել  են  այս  բնագավառում  ընդունված  օրենքի  բացթողումները, համապատասխանությունը ՀՀ իրավական համակարգին, ինչպես նաև անդրադարձ է կատարվել ՀՀ Սահմանադրական դատարանի դիրքորոշմանը։
  Ուսումնասիրվել է նաև արտասահմանյան  մի  քանի  երկրների  փորձը։
   Հոդվածի  նպատակն  է  նման  կարևոր  և  բարձր  ռիսկային  գործոն ունեցող համակարգի՝ բավարար երաշխիքներով և ՀՀ իրավական դաշտին համապատասխան առավել մշակված կարգավորումը։
