Կրթականենենթադրումբարփոխումներըուսումնականգործունեության  վերակառուցման  արմատական  փոփոխություններինչպես  ուսուցման  գործընթացում    աշակերտների  գիտելիքների  որակիբարձրացման,  այնպեսէլ  դաստիարակչական  աշխատանքներիիրականացման  մեջ։
   Կապված  դրա  հետ՝  օրեցօր  ավելի  են  կարևորվումպետությանուղղվածպահանջները,  որոնք  վերաբերում  են  նրա  աշխատանքի  հիմնականարդյունքին՝  երեխայի  կրթության  ու  դաստիարակության  որակիբարձրացմանը։
 հասարակությանուսուցչինկողմիցևԻնչպես  գիտենք,  ՀՀ  Ազգային  ժողովի  կողմից  2014թ.  դեկտեմբերի  1-ի«Հանրակրթությանմասին»օրենքումկատարած  փոփոհաստատվեցհամընդհանուրխություններովներառականությանանցնելու  անհրաժեշտությունը,  որը  կիրառության  մեջ  դրվեց  այսուսումնական  տարվանից։
           Վերջինը  ենթադրում  է  բոլոր  երեխաներիկրթական  կարիքների  հավասար  գնահատում,  դպրոցի  ուսումնական,մշակութային,  համայնքային  միջոցառումներին  նրանց  ներգրավվածության  աստիճանիկրթությանհամընդհանուր բնույթի կրթական քաղաքականության իրականացմանըզուգընթաց՝  հանրակրթական  հաստատություններ  մուտք  գործեց  նորհաստիք՝ «ուսուցչի օգնական»։
 բարձրացում։
 ՆերառականևմանկավարժությանՀամընդհանուր  ներառականությունը  ընդունելով  որպես  դպրոցիժողովրդավարացման  հիմնական  պայման,  իսկ  ժողովրդավարությունը,ըստ  Պ.  Ի.  Պիդկասիսիտիի  դիտարկման,  «դպրոցի  արդիականացման,վերափոխման  նպատակը,  միջոցն  ու  երաշխիքն  է,  որը  պետք  է  ազդիդպրոցական  կյանքի  բոլոր  կողմերի  վրա»  [2,  էջ  119],  այնուամենայնիվպետք  է  նշենք,  որ  մերօրյա  դպրոցներում  ուսուցիչների  զգալի  մասըբախվում  է  ոչ  լրիվ  մշակված  համակարգի,  որտեղ  բացակայում  ենհոգեբանությանգծով  արհեստավարժխորհրդատուները։
  Տեղին է նշել նաև, որ մանկավարժական տեսությանև  պրակտիկայում  առկա  է  որոշակի  անհամապատասխանությունմանկավարժականզարգացմանանհրաժեշտությանորակավորմանբարձրացման համակարգի մշակման ռազմավարության միջև։
  Կապվածվերոհիշյալի  հետ՝  նկատենք,  որ  չնայած  մեր  կրթական  համակարգումայս ուսումնական տարվանից արդեն իսկ իրենց գործունեությունը սկսելեն մանկավարժի օգնականները, սակայն առկա է հակասություն ինչպեսնրանց մասնագիտական որակավորման և կատարելիք գործառույթներիմիջև,  այնպես  էլ  որոշակի  թվով  աշակերտների  հետ  աշխատանքներիիրականացման  պարտավորվածության  և  իրական  հնարավորությունների  միջև։
   Հարցը  այն  է,  որ  մինչև  150  աշակերտի  թվովհատկացվում  է  մեկ  մանկավարժի  օգնական,  և  որը,  ըստ  ՀՀկառավարության (26 ապրիլի 2018 թվականի N 525-Ն) որոշման, պետք էմիաժամանակ  իրականացնի  մի  շարք պաշտոնային  պարտականություններ, այդ թվում՝մասնագիտականևհանրույթներիգիտակցմանկադրերիա)օգնելուսուցիչներինդաստիարակությանգործընթացներում.պլանավորմանսովորողներիևուսուցմանուիրականացմանբ)  մասնակցել  ուսուցչիների  կողմից  դասերի  պլանավորմանաշխատանքներին.գ)   նպաստել սովորողների ինքնակառավարման ձևավորմանը.դ)  օժանդակել  ուսուցիչներին  բոլոր,  այդ  թվում՝  կրթությանառանձնահատուկ  պայմանների  կարիք  ունեցող  սովորողների  համարուսումնական նյութերի պատրաստման գործընթացում.ե)  ըստ  հաստատության  տնօրինության  և  ուսուցչի  կողմիցառաջադրված  նպատակի՝  դասարանում  իրականացնել  սովորողիուսումնառության  խնդիրների  ուղղությամբ  դիտարկումներ,  դրանցվերաբերյալ կատարել վերլուծություններ.ուսուցիչներինզ)  աջակցելհանրակրթության  պետականչափորոշիչով  և  առարկայական  չափորոշիչներով  ու  ծրագրերով,  իսկկրթության  առանձնահատուկ  պայմանների  կարիք  ունեցող  սովորողիհամար՝  ԱՈՒՊ-ով  սահմանված  գիտելիքների,  կարողությունների  ևհմտությունների  առնվազն  պարտադիր  նվազագույն  պահանջներիյուրացման գործընթացներին՝ կիրառելով դասավանդման արդյունավետմեթոդներ և տեխնոլոգիաներ.է)  սոցիալական  աջակցության  տարածքային  գործակալության(բաժնի)  հայտի  հիման  վրա,  սոցիալական  դեպքի  վարմանշրջանակներում  մասնակցել  համակարգող  և  խորհրդատվականմարմինների, ինչպես նաև աջակցության խմբի աշխատանքներին.ը) մասնակցելմասնակցությամբհամապատասխանդատավարականգործողություններին,  եթե  օրենքով  նախատեսված  է  մանկավարժիմասնակցության պահանջ։
 անչափահասքննչականսովորողիևայլՀՀ  կառավարության  որոշմամբ,  ուսուցչի  օգնականին  վերագրվողպարտականությունները թվարկելով, պետք է համաձայնվել այն մտքին,որ նման ծավալով աշխատանքների իրականացումը անիրատեսական էնույնիսկ նրանց կողմից աշխատանքային մեծ պատարաստակամությանև  մեծ  փորձառության  առկայության  դեպքում։
   Ինչպես  նաևհակասություն  է  առաջացնում  աշակերտների  և  ուսուցչի  օգնականներիթվային  հարաբերությունը  և  նման  թվով  աշակերտների  հետ  նշվածպարտականությունների  արդյունավետ  իրականացումը,  քանի  որ  միշարք  դասարաններում  առաջացող  տարաբնույթ  դժվարություններիհաղթահարումը հնարավոր չէ ապահովել ուսուցչի օգնականների փոքրթվակազմով։
  Հավելենք նաև, որ նման պարտականություններ կատարողմասնագետը  նախ  պետք  է  իր  որակավորումը  ստանա  բարձրագույնդպրոցում  և  հստակ  պատկերացում  ունենալով  իր  գործառույթներիմասին՝  կարողանա  կիրառել  դրանք  պրակտիկ  գործունեությանընթացքում։
   Մինչդեռ  մեր  կրթական  համակարգումնախքանմեթոդաբանության  լիարժեք    մշակումը,  միանգամից  այն  դրվում  էգործածության  մեջ  և  մի  շարք  տարիների  ձախողված  փորձից  հետոկատարվումհետևություն,  արձանագրվումթերությունները  և  բացասական  արդյունքները։
   Նույնը  տեղի  ունեցավնաև  12-ամյա  կրթության  պարագայում,  որը  ինչպես  ցույց  տվեցտարիների փորձը, իրեն չարդարացրեց։
 համապատասխանէձևով,  ապաՀամաձայնենք  այն  մտքին,  որ  կրթության  ոլորտում  ցանկացածբազմաթիվնորարարություն  մինչև  հիմնավորվելը  անցնումարգելքների  միջով,  որոնք  դրսևորվում  են  մասնագիտական  բարդիրավիճակներիհերթինպայմանավորում  են  ուսուցչին  օգնող  այնպիսի  տեխնոլոգիաներմշակելու  և  փորձարկելու  անհրաժեշտությունը,  որոնք  մի  կողմիցկնվազեցնեն  ռիսկային  գործոնները  մանկավարժական  խնդիրներիլուծման  ժամանակ,  մյուս  կողմից  կնպաստեն  մանկավարժականտարբեր  իրավիճակներում  ծագած  խնդիրների  ստեղծագործականլուծմանն ու ուսուցչի նորարարական գործունեությանը։
 վերջիններնիրենցօգնությունկրթականորոնքընդունակենուսանողները,համալսարանիԿապված  դրա  հետ՝  նշենք,  որ,  ուսուումնասիրելով  գիտականգրականությունը,  տեսնում  ենք,  որ  այսօր  արտերկրում  բարձրագույնդպրոցի  շրջանակներում  իրականացվում  է  այնպիսի  մասնագետներիպատրաստման  փորձ,ցուցաբերելուհաստատություններիխորհրդատվականաշխատակիցներին։
   Նովգորոդի  Յարոսլավլ  Իմաստունի  անվանպետականդպրոցինորարական գործընթացների հետ կապված մոդերատոր-խորհրդատուիլրացուցիչգիտամեթոդականուղղորդման  տարբեր  ձևերին,  սովորում  են  մանկավարժականխորհրդատվության,  անհատականսուպերվիզիայիիրականացման  մեթոդները,  եղանակները,  դրույթները  և  միջոցները     [5,  էջ  7]։
   Անգլիայում  մանկավարժական  աջակցության  գաղափարներըարտահայտվում  են  այնպիսի  հասկացություններով,  ինչպիսիք  են"tutoring"-խնամակալություն  "personal  and  social  education"-անձնային  և  սոցիալականկրթություն։
   [2,  էջ  15]։
   Հայաստանում  նույնպես  կարող  է  գործելխորհրդատու-մանկավարժների դպրոցը, որոնք, ստանալով բարձագույնcare"–պաստորային  հոգածություն  ևորակավորումը,և  խմբայինծանոթանումենյուրացնելովդպրոցում  համապատասխան  մասնագիտական  գիտելիքներ,  հանդեսկգան որպես մանկավարժի օգնականներ։
 Մեր  հոդվածի  շրջանակներում  մենք  կանդրադառնանք  նորուսումնամեթոդական  տեխնոլոգիայի՝  «Մանկավարժական  խորհրդատըվության» դիտարկմանը՝ որպես կրթական համակարգ մուտք գործածուսուցչի օգնականի գործառույթների իրականացման ուղեցույցի։
 «Մանկավարժական  խորհրդատվության»  վերաբերյալ  մասնագիտական  գրականության  մեջ  կան  մի  շարք  ձևակերպումներ։
   ՀամաձայնՀ.  Բուրկսի  և  Վ.  Ստեֆլերի՝  «խորհրդատվությունը  որակավորվածխորհրդատուի  մասնագիտական  վերաբերմունքն  է  խորհրդառուինկատմամբ»  [4,  էջ11]։
   Կրեսները  խորհրդատուներին  բնութագրում  էորպես  ազդեցության  աղբյուրներ  կամ  որոշակի  սոցիալականմեխանիզմներ,  որոնք  ձևավորում  են  խորհրդառուի  պահվածքը             [5,  էջ  62]։
   Այս  ձևակերպումներին  համապատասխան՝  ամբողջականմանկավարժական  խորհրդատվությունըոչ  թե  տվյալ  անձինխորհրդատուի  կողմից  որոշակի  խնդրի  վերաբերյալ  պատրաստիլուծման  հաղորդումն    է,  այլ  նրան  ուղղորդումը՝  ձևավորելու սեփականմոտեցումը տարբեր իրավիճակներում։
  Ներկայացնելով համառոտ ձևովմանկավարժական  խորհրդատվությունը՝  նշենք,  որ  այն  ունի  իրհարցերիլայն  շրջանակը,  որոնցից  մասնավորապես  կարելի  էառանձնացնել.1.  Երեխայի և ընտանիքի մանկավարժական խորհրդատվությունը, որնիրականացվելուհետ  տարվողանհատական  խրատադաստիարակչական  զրույցների,  խմբայինքննարկումների,  ծնողների  հետ  անցկացվող  անհատական  ևխմբային աշխատանքի ձևով։
 դեռահասներիէ«դժվար»2.  Մասնագիտական՝ դիդակտիկ խորհրդատվությունը, որի հիմնականնպատակն է ուսուցիչների մասնագիտական գործունեության ձևերի,մեթոդների,  տեխնոլոգիաների  մասին  տեսական  գիտելիքներիհարստացումը։
 3.  Մանկավարժական հանրույթի հետ իրականացվող խորհրդատվությունը,  որն  իրականացվելու  է  խմբային  բանավեճերի,  դեբատների,քննարկումների ձևով։
 Մանկավարժական  խորհրդատվությունըէխմբային  և  անհատական  ձևերով,  որոնց  ընթացքում  կիրառվում  են  միշարք  մոդելներ,  այդ  թվում՝  բուժող  (համագործակցային),  արգելքայինիրականացվում(բարիերային),մոդելները։
 հրահանգավորման,խթանող,բեմականացվածենմոտկարողդրսևորվելՆշենք նաև, որ մանկավարժական տարբեր իրավիճակները կարողեն  ձևավորել  խոհրդատվության  իրականացման  անհրաժեշտություն,հատկապես  համընդհանուր  ներառականության  պայմաններում,  երբառավելապեսև՛մանկավարժներիռեակցիաներիդժվարություններ։
   Խորհրդատվության  անցկացման  կարևորությունըպայմանավորված  է  նաև  սովորողների  (որոնց  մեջ  կարող  են  լինելառանց ծնողական խնամքի մնացած, հաշմանդամություն ունեցող, վատսոցիալական  պայմաններում  ապրող  երեխաներ)  շրջանում  նկատվողմանկական  ագրեսիայի՝  բուլլինգի  դրսևորումները,  որոնք  հանդես  ենգալիս  որպես  «Երեխայի  պրոբլեմ»  և  պահանջում  են  մանկավարժականաջակցություն։
 հարմարվողականությանսովորողների,և՛Հարկ  է  նկատել,  որ  խորհրդատվության  մշակույթը  զարգանում  էայն  դպրոցներում,  որտեղ  մանկավարժական  հանրույթը  գիտակցում  էայդ  խորհրդատվության  անհրաժեշտությունը  և  պատրաստ  է  տարբերդժվար  իրավիճակների  բաց  քննարկումների  իրականացմանը,  ինչպեսնաև  կարող  է  իր  վրա  վերցնել  թե՛  խորհրդատուի,  թե՛  խորհրդառուիդերը։
   Խորհրդատվական  մշակույթի  փիլիսոփայությունը  ենթադրում  էդպրոցի  և  կրթության  զարգացման  լայն  համատեքստ՝  մանկությանդժվարութհիմնախնդիրները,գործընթացները։
 յունները,Խորհրդատվությանմանկավարժիմասնագիտական վարքի ճշտգրիտ մոդելի ձևավորմանը։
 երեխայի  սոցիալականացմանդաստիարակությանընտանեկաննպաստումմշակույթըբարդէՆկատենք,  որ  արդեն  մանկավարժի  գործող  օգնականները    իրենցմասնագիտական  գործունեությունը  ավելի  լիարժեք  կիրականացնեն,եթե  անցնեն  որոշակի  ուսուցողական  դասընթացներ,  որոնց ընթացքումկծանոթանան  մանկավարժական  խորհրդատվության  տեխնոլոգիայիսկզբունքներին,գործառույթներին,իրականացման  ձևերին,  մեթոդներին,  որոնք  կդառնան  նրանց  համարգիտամեթոդական ուղղորդում։
 առանձնահատկություններին,Հաշվի  առնելով  այն  հանգամանքը,  որ,  ըստ  Պ.  Ի.  Պիդկասիստիի,հանրակրթության  բովանդակությունը,  մի  կողմից՝  արտացոլելովհասարակության կարիքները, ամենակարևոր պայմանն է սովորողներիկրթական  և  ճանաչողական  գործունեության  համար,  մյուս  կողմից՝հանդես  է  գալիս  որպես  այդ  գործունեության  կառուցման  գործիք          [3,  էջ  427],  որը  կարելի  է  իրականացնել՝  ապահովելով  կրթականգործընթացին  սովորողների  մասնակցությունը,  համագործակցությունըև  հավասարությունը,  ընդունելով,  որ  նշված  ցուցանիշները  պետք  էուղղորդողևիրականացման  բոլոր  գործընթացներում,  ապա  կարելի  է  ասել,  որդրանց  իրականացումը  դառնալու  է  մանկավարժների  և  նրանց  համարխորհրդատուների  դերում  հանդես  եկող  մանկավարժի  օգնականներիմասնագիտական գործունեության հիմնական առանցքը։

Հոդվածում ներկայացված է որպես  նոր  բաղադրատարրերը մանկավարժական  ուսումնական  տեխնոլոգիայի,  խորհրդատվության՝  կառուցողական  նաև  խորհրդատվության  իրականացման  ձևերը  և  մոդելները։
   Հոդվածի  նպատակն  մանկավարժական  խորհրդատվության  օգնականի  մասնագիտական  նշանակությունը՝  որպես  ուսուցչի  գործունեության  ներառականության  հետ  կապված  մանկավարժական  բարդ  իրավիճակների  հաղթահարմանը և կրթության որակի բարձրացմանը։
