ԲԱՆԱԿԻ ԴԵՐԸ ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ ՔԱITԱՔԱԿԱՆ ԿՅԱՆՔՈՒՄ 1920-30 Թուրքական բանակը և ընդհանրապես բանակը մեծ դեր խաղացին երկրի Հանրապետության քաղաքական ուղեցույցի մշակման և իրականացման գործում Թուրքիայի Հանրապետության շուրջ մեկդարյա գոյության ընթացքում:  Վերջինս կարողացավ 4 անգամ 1 ռազմական հեղաշրջում կատարել, միջամտել երկրի քաղաքական կյանքին:  Այս գործընթացների սկիզբը մասամբ դրվեց հանրապետական ​​Թուրքիայի կազմավորման առաջին տարիներին, երբ բանակը հանդիսանում էր նոր ձևավորված քաղաքական իշխանության գլխավոր հենասյուներից մեկը: Սա հետագա ազդեցություն ունի երկրում ռազմական էլիտայի ձևավորման վրա, որը, մասնավորապես, հանրապետության առաջին տարիներին, փաստորեն, միացվել է քաղաքական իշխանությունների հետ:  Սակայն նշված ժամանակահատվածում հիմնական ընդդիմադիր հոսանքները սնվում էին բանակից:  Այդ է պատճառը, որ տարբեր տարիներին Թուրքիայի քաղաքական կյանքում զինվորականների դերը ավելի լավ հասկանալու, ռազմական միջամտությունների էությունը հասկանալու համար անհրաժեշտ է խորությամբ ուսումնասիրել թուրքական դարի առաջին տարիներին բանակի դերը: Հանրապետություն Առաջին համաշխարհային պատերազմում կրած պարտությունից հետո և 1918 թ. Մուդրոսի զինադադարից հետո դաշնակիցները զորք մտցրեցին Ստամբուլ ՝ սահմանափակելով օսմանյան զորքերի թիվը կայսրության մայրաքաղաքում, բայց բավարար ուշադրություն չդարձնելով կայսրության արևելյան մասում օսմանյան զորքերը զինաթափելուն և չեզոքացնելուն:  Այս քաղաքականությունը բերում է նրան, որ այդ շրջաններում մնացած թուրքական բանակի հրամանատարական կազմը, սուլթանական կառավարության կողմից Օսմանյան կառավարության տապալված կառավարման պայմաններում, 1 1 Speech 1960 և 1980 ․ ռազմական հեղաշրջումներ, ինչպիսիք են 1971 և 1997 Խոսքը ռազմական միջամտությունների մասին է: 11 / Թողարկում 04/1959 թվականի հուլիս, Հրապարակված է առցանց:  18 հուլիսի 2011, էջ. 522. նախաձեռնում է ազդել քաղաքական գործընթացների վրա:   Դա պայմանավորված էր այն փաստով, որ Օսմանյան կայսրությունում չկար հաստատված քաղաքական համակարգ, և զինվորականները մեծ ազդեցություն ունեին կայսրության քաղաքական ուղղությունը որոշելու և պետականությունը պահպանելու գործում: Արդեն 1919-ին Օսմանյան կայսրության արեւելյան մասում քեմալական ազգայնական շարժումը ղեկավարում էին օսմանյան բանակի մի շարք բարձրաստիճան սպաներ, այդ թվում ՝ շարժման ղեկավար Մուստաֆա Քեմալպաշան:  Անցումային շրջանում, ժողովրդավարական ավանդույթների բացակայության պայմաններում, հենց վերջինս առաջնորդեց վերոհիշյալ շարժումը, որի հիմնական նպատակներից մեկը, ինչպես ցույց տվեց գործողությունների հետագա ընթացքը, Թուրքիայի ազգայնական պետության ստեղծումն էր Օսմանյան կայսրությունը.  Նշվածը չէր կարող չազդել 1923 թվականին հիմնադրված Թուրքիայի Հանրապետության քաղաքական մեխանիզմների վրա:   Պետությունում, որը հիմնադրվել է բանակի անմիջական մասնակցությամբ, ընդհանուր առմամբ նույն զինվորականները հատկացվել են բանակին: Թուրքիայի Հանրապետության առաջին տարիներին երկրի քաղաքական կյանքում Armինված ուժերի դերն ու նշանակությունը ավելի լավ հասկանալու համար համառոտակի անդրադառնանք ՊՆ-ի առանձին ռազմական հրամանատարությունների պարտականություններն ու պարտականությունները սահմանող օրենքներին: և դրանց ազդեցության ոլորտները: Քեմալական շարժման տարիներին Թուրքիայի զինված ուժերի գլխավոր շտաբը կառավարության կազմում էր: Նա ստացել է իր ռազմական կրթությունը և 1905 թվականին ծառայել որպես Օսմանյան կայսրության 5-րդ բանակի շտաբ-մայոր (շտաբ Դամասկոսում):   1906-ին, մի քանի ընկերների հետ, Դամասկոսում հիմնեց «Հայրենիքի ազատություն» կոչվող կազմակերպությունը, որը դարձավ երիտթուրքերի «Միություն հանուն առաջընթացի» կուսակցության մասնաճյուղերից մեկը:   Ավելի ուշ նա ծառայել է կայսրության զինված ուժերի այլ ստորաբաժանումներում, այդ թվում ՝ 3-րդ բանակում ՝ ստանձնելով տարբեր ռազմական դիրքեր:   1916-ին ստացել է բրիգադի գեներալի կոչում (գեներալի առաջին ռազմական կոչում):  1919-ին, օսմանյան վերջին սուլթանի հրամանով, նա նշանակվեց 9-րդ բանակի տեսուչ, բայց Քեմալը սկսեց օգտագործել այդ պաշտոնը որպես ազգայնական պայքար սկսելու մեխանիզմ:   Նույն թվականի հուլիսին նրան վտարեցին օսմանյան բանակից և հեռակա դատապարտեցին մահվան:   Սակայն այդ ժամանակ օսմանյան ղեկավարությունը գրեթե ոչ մի ուժ չուներ, ինչը թույլ էր տալիս Քեմալին իր հրամանատարության ներքո հավաքել կայսրության տարածքում գտնվող ստորաբաժանումները, ներառյալ Արևմտյան Հայաստանը, հայտարարելու իր սեփական կառավարությունը ՝ դե ֆակտո անկախ Օսմանյան սուլթանից: Կրթության նախարարություն »(Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Vekâleti):   Նախարարությունից բացի կար նաև «Ազգային պաշտպանության նախարարություն» (Müdafa-i Milliye Vekâleti) 4, որը հետագայում վերանվանվեց Millî Savunma Bakanlığı, որն, ըստ էության, ուներ նույն նշանակությունը ՝ պարզապես փոխարինելով արաբական ծագման բառերը: Երկու նախարարություններն էլ գործում էին կառավարության կազմում, «ըստ էության, վերջիններիս միջեւ հիերարխիա չկար», այսինքն ՝ մեկը մյուսին ենթակա կառույց չէր:   Միայն 1924 թ. Մարտի 3-ի թիվ 429 օրենքի համաձայն `« Ընդհանուր ռազմական հրամանատարության նախարարությունը »վերացվեց և փոխարինվեց« Գլխավոր ռազմական շտաբ »-ով (Erkân-ı Harbiye-i UmumiyeReisliği), որն արդեն զուտ ռազմական էր: մարմին ՝ կառավարությունից դուրս: ,  Կառավարության կազմում մնաց միայն Պաշտպանության նախարարությունը:   Այնուամենայնիվ, կառավարությունից հեռանալուց առաջ, Թուրքիայի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի ղեկավարությունը, ներառյալ պետ smet փաշան, համարվում էր 1-ին զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ (1920 թ. Մայիսի 3-ից 19 նոյեմբերի 10-ը), Քեմալական կառավարություն և 1920 Նրանք Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի (այսուհետ ՝ TAMJ) պատգամավորներ էին, որը ստեղծվել էր ապրիլի 23-ին և Քեմալիկը հայտարարեց որպես Թուրքիայի բարձրագույն ղեկավար մարմին: Իր ռազմական պաշտոնից բացի, եթ smet Pasha- ն իրականում զբաղեցնում էր քեմալական կառավարության ղեկավարի և արտաքին գործերի նախարարի քաղաքացիական պաշտոնները:   1923-ին լինելով Թուրքիայի Հանրապետության Վարչապետ ՝ եթ smet Pasha- ն ստացել է բանակի գեներալի զինվորական կոչում 1926-ին, որը այդ ժամանակ մարշալից հետո թուրքական բանակի երկրորդ բարձրագույն զինվորական կոչումն էր:   Մուստաֆա Քեմալը հանրապետության հիմնադրումից մինչև 1944 թվականը ստացել է «Իսմարշալի» բարձրագույն ռազմական կոչում: Ֆզի Չաքմակը, ով ստանձնել է երկրի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետի պաշտոնը:   Իսմեթ փաշան հրաժարվեց զինվորական կոչումից միայն 1927 թվականին ՝ իր իսկ դիմումի համաձայն 7:   Նմանապես 4 Անկարայի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետի դասախոսություն, Յիսիլ 2005, հատոր 54 էջ 4, էջ:  375- 430, դոկտոր Հալիթթփս: //www.tbmm.gov.tr/tutanaklar/KANUNLAR_KARARLAR/kanuntbmmc002/kanuntbmmc002/kanuntbmmc00200429.pdf (Տեսանելի ՝ 11.05.2015) 6 Նա զրկվեց բոլոր լծակներից:  Ինքնահռչակ քեմալական կառավարությունը դեռևս չէր ճանաչվել որևէ միջազգային սուբյեկտի կողմից: Թուրքիայի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի 7 պետեր, Մուստաֆա եթ smet ոն n Ին nü, տես http: //www.tsk.tr/1_tsk_hakkinda/genelkurmay_baskanlari/ismet_inonu.html (առկա է ՝ Թուրքիայի խորհրդարանի և կառավարության անդամ F խորհրդ z Թուրքիայի Çakmak- ը նաև երկրի զինված ուժերի ղեկավարն էր:  Վերջինս միայն 1924 թ. Ընդունված սահմանադրությամբ սահմանված համապատասխան 8 արգելքներից հետո նա նախարարից TAMJ- ից դուրս եկավ toՈՒ ԳՇ պետ, որը, ինչպես նշեցինք, արդեն վերածվում էր զուտ ռազմական դիրքի: Հարկ է նշել, որ մինչ Թուրքիայի Հանրապետության հռչակումը, Սահմանադրության ընդունումը 1924 թ., Քեմալական կառավարության կողմից կազմված օրենքը, որպես ժամանակավոր սահմանադրություն, սահմանում էր, որ TAMJ- ն իրականացնում է edինված ուժերի գերագույն հրամանատարի պարտականությունները, բայց օգոստոսի 5-ին, 1921 թ. Հունաստանի գաղտնի ձայները: Մուստաֆա Քեմալին վստահվել է թուրքական բանակի գերագույն գլխավոր հրամանատարի պաշտոնը:   Օգտվելով այս օրենքից ՝ Մուստաֆա Քեմալը ամրապնդեց իր դիրքերը բանակում ՝ հետագայում օգտագործելով այն հակառակորդներին չեզոքացնելու և միանձնյա իշխանության հասնելու համար: Մի շարք փաստեր ցույց են տալիս, որ լուրջ քաղաքական որոշումներ կայացնելիս Քեմալը հաշվի է առել իրեն հավատարիմ հրամանատարական կազմի բանակը:  Հատկապես, երբ 1922 թ. Հունական զորքերի հաղթանակներից հետո 10 սուլթանությունը վերացվեց նույն տարվա նոյեմբերի 1-ին ընդունված թիվ 308 որոշմամբ, իսկ TAMJ- ն օժտվեց գերագույն իշխանությամբ: Քեմալը սկսեց խալիֆայությունը վերացնելու ուղիներ մշակել, ինչը պահանջում էր բանակի աջակցությունը:  Դրա ապացույցն այն փաստն է, որ մինչ 1924 թ. Խալիֆայությունը վերացնելու քայլ կատարելը: Փետրվարի 15-20-ը Քեմալը Իզմիրում (yrմյուռնիա) հանդիպում անցկացրեց վարչապետի հետ, Ազգային պաշտպանության նախարար Կազ զ մ ալ զալպ, պետ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի, մարշալ F և z Ç Çakmak- ի և զինված ուժերի հրամանատարների:   Հանդիպման ընթացքում նրանք քննարկել են խալիֆայության, շարիաթի նախարարության (այսինքն ՝ կրոնական հիմնադրամներ) օժտումները: Սահմանադրությունը, որն ուժի մեջ է մտել 2006 թվականի ապրիլի 20-ին, արգելում է նրան միաժամանակ լինել պատգամավոր և զբաղեցնել մեկ այլ պետական ​​պաշտոն:  Ավելի մանրամասն ՝ ստորև: 9 օգ. Դոց. Դոկտոր Ահմեթ Էմին ՅԱՄԱՆ, Նախագահության օրենք, տե՛ս http: //dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/45/803/10243.pdf (հասանելի է ՝ 14-04-2016): https: //www.tbmm.gov.tr/kultursanat/yayinlar/yayin001/001_00_008.pdf (հասանելի է 11.05.2015): Վերացման հարցը 11.  Ստանալով զինվորականների աջակցությունը ՝ Քեմալն իրեն ապահովագրեց ընդդիմության դժգոհությունից և հնարավոր բողոքի ալիքներից, որից հետո միայն 1924 թ.-ին: 1945 թ. Մարտի 3-ին TAMJ- ն ընդունեց խալիֆայությունը վերացնող օրենք, ըստ որի խալիֆը և նրա ամբողջ ընտանիքը արտաքսվեց երկրից 12:  Նույն օրը ընդունվեց օրենք ՝ Շարիաթի վաքըֆների նախարարությունը վերացնելու և դրա փոխարեն կրոնական գործերի նախագահություն ստեղծելու մասին 13, որը պետք է ենթարկվեր Թուրքիայի կառավարությանը 14: Այսպիսով, կարելի է ասել, որ մինչև 1924 թվականը Թուրքական բանակը մերձեցել էր երկրի քաղաքացիական հզորությանը ՝ դրանից բխող բոլոր լիազորություններով և պարտականություններով:   Նորաստեղծ Թուրքիայի Հանրապետության քաղաքական ղեկավարությունը բաղկացած էր զինվորականներից, որոնք բանակն օգտագործում էին իշխանությունը ձեռք բերելու և պահպանելու համար:  Այնուամենայնիվ, նույն առաջնորդները փորձեցին բացառել բանակում հակառակորդ հոսանքների առկայությունը, ինչպես նաև բանակի դերը երկրի քաղաքական կյանքում ՝ որպես կառավարության գաղափարներին հակառակվող անկախ գործոն: Քեմալական իշխանության տակ գտնվող զինվորականությունից բացի, 1924-ի նոյեմբերի 17-ին հիմնադրված «առաջադեմ հանրապետականի» (ԱՀԿ) առաջատար միջուկը Թուրքիայի հանրապետության առաջին, թերեւս ամենահզոր ընդդիմադիր կուսակցության առաջատար միջուկն էր:   Կուսակցության վեց համահիմնադիրներից չորսը քեմալական շարժման մեջ ներգրավված առաջին հինգ գեներալների թվում էին, այդ թվում ՝ Ալի Ֆուադ փաշան (ebեբեսո), Քազիմ Կարաբեկիր փաշան, Ռաուֆ Օրբայը և Ռեֆեթ Բելեն 16:   Վերջիններս Դայր Կանունն են: Kanun Numarası:  431. Քաբուլ Թարիհի.  03/03/1924, URL. http: //www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.3.431.pdf (հասանելի է 11.05.2015): 13 Մինչև 1961 թվականը այն կոչվում էր «Diyanet işleri reisliği» (Կրոնական գործերի վարչություն, իսկ 1961 թվականին ընդունված օրենքով այն վերանվանվեց «Diyanet Işleri Başkanliği» (Կրոնական գործերի նախագահություն): http: //www2.diyanet.gov.tr/BaskanlikMevzuati/1%20Kanunlar/01%20Diyanet%20%C4%B0%C5%9Fl C3% B6revleri% 20Hakk% C4% B1nda% 20Kanun-2011.pdf (հասանելի է 11.05.2015): 15 Կուսակցությունը հիմնադրվել է 1924 թվականի նոյեմբերի 17-ին օսմանյան «Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası» անունով, որը ժամանակակից թուրքերենով կոչվում է «İlerici Cumhuriyet Partisi»: 16 Կուսակցության հիմնադիրներից մեկը նաև օսմանյան քաղաքական գործիչն էր բանակ smail Ա Janab փ ծառայություն: Նրանք ունեին ամենաբարձր ռազմական կոչումը օսմանյան բանակում ՝ Մուստաֆա Քեմալ անունով հինգ գեներալներից վերջինը:  Նշված գործիչներից Ռաուֆ Օրբայը ներկայացնում է առաջին հստակ քննադատված Քեմալի գաղափարների և գործունեության քննադատությունը:   Վերջինս, 1923 թ. Հոկտեմբերի 29-ին, Թուրքիայի Հանրապետության հռչակման հաջորդ օրը `Ստամբուլի թերթին տված հարցազրույցում, խստորեն քննադատեց այս քայլը` համարելով այն հապճեպ և ժամանակավրեպ:  Միևնույն ժամանակ, բանակում հրամանատարական դիրքեր զբաղեցնելը և քաղաքացիական կառավարությունում ներգրավվելը այդ գործիչներին դարձնում էին քեմալական մենաշնորհային իշխանության լուրջ հակառակորդներ:   Ավելացնենք, որ տարբեր տվյալների համաձայն, TAMJ- ի պատգամավորների շուրջ 15% -ը բանակի ներկայացուցիչներ էին: Գիտակցելով իրադարձությունների նման ընթացքի վտանգը ՝ Քեմալը հիմք դրեց քաղաքացիական և ռազմական իշխանությունների տարանջատման գործընթացին:  Այդ նպատակով 1924 թ. 2006 թ. Ապրիլի 20-ին ընդունված Սահմանադրության 23-րդ հոդվածը սահմանում է, որ «միևնույն անձը չի կարող միաժամանակ լինել Խորհրդարանի անդամ և զբաղեցնել ցանկացած պետական ​​պաշտոն»:   «Նոր սահմանադրությամբ սահմանված արգելքից հետո շատ զինծառայողներ ստիպված էին ընտրություն կատարել քաղաքականությամբ զբաղվելու կամ բանակում շարունակելու միջեւ»:  Theինծառայողների մի մասը հրաժարվեց խորհրդարանից և շարունակեց իր ծառայությունը, բայց Քազիմ Կարաբեքիրը, Ալի Ֆուադը, Ռեֆեթ Բելեն, afաֆար Թեյարը և մի շարք այլ բարձրաստիճան զինվորականներ հրաժարվեցին պաշտոնաթող լինելուց, որից հետո Քեմալի պաշտոնանկությունը հեռացրեց զինվորականներին: Այս քայլով Քեմալին հաջողվեց չեզոքացնել ընդդիմադիր գեներալների հնարավորությունները ՝ զրկելով նրանց բանակում ունեցած ազդեցությունից ու նրանց անհամեմատ ավելի խոցելի դարձնելով: Արդյունավետորեն դադարեցնելով կապերը բանակի և ընդդիմադիր կուսակցության միջև ՝ քեմալական կառավարությունը անցավ ԱՀԿ վերջնական փակման գործընթացին:  Դրա առաջին պատճառը 1925-ին սկսված քրդական ապստամբությունն էր, երբ իշխանությունները մեղադրեցին հենց այդ ընդդիմադիր կուսակցությանը քրդական ապստամբության համար հիմք նախապատրաստելու և աջակցելու մեջ:   Այն ժամանակվա վարչապետ Ալի Ֆեթհի Օկյար Անայասան hukuku sitesi http: //www.anayasa.gen.tr/1924tek.htm (հասանելի է 15.04.2016): Նա հրաժարական տվեց, և նորից ստանձնեց Կառավարության ղեկը 19, որի ջանքերով ընդունվեց TAMJ- ը և ուժի մեջ մտավ «կարգի պահպանման» 20 օրենքը, որը լայն լիազորություններ է տալիս կառավարությանը 21:  Օրենքն ուժի մեջ մտնելուն պես հիմք դրվեց ընդդիմադիր ԱՀԿ փակման գործընթացին, որն իր տրամաբանական ավարտին հասավ նույն տարվա հունիսի 5-ին:  1926 թվականի հունիսի 14-ին Իզմիրում Քեմալի դեմ մահափորձը հանգեցրեց արդեն արգելված ԱՀԿ-ի ընդդիմության անդամների ձերբակալմանը և մահվան դատապարտեց:   Սակայն ձերբակալվածների թվում էին գեներալներ Կայազ Կարաբեկիր փաշան, Ալի Ֆուդ փաշան, ովքեր մեծ ներդրում ունեցան ազգայնական շարժման մեջ ազգայնական շարժման մեջ, ինչը դժգոհության մեծ ալիք առաջացրեց ակտիվ զինվորականների շրջանում:   Տեղի զինվորականների ճնշման ներքո Քեմալը ստիպված էր հատուկ հրամաններ տալ գեներալներին 22, բայց որոշ գործիչներ, այնուամենայնիվ, կատարվեցին:   Այս փաստը ցույց տվեց, որ իրականում բանակը միայն Քեմալի հրամանները կատարող մարմին չէր. անհրաժեշտության դեպքում դա կարող է ստիպել նրան հաշվի առնել: Արդեն 1930-ականներին Թուրքական բանակը ստացավ 23 երկրների արտաքին և ներքին քաղաքականությանը միջամտելու մեկ այլ մեխանիզմ ՝ Ազգային անվտանգության խորհուրդը (Milli Güvenlik Kurulu) 24, որը ստեղծվել է 1933 թվականի ապրիլի 24-ին Նախարարների խորհրդի 14443 բանաձևով: (Yüksek Müdafaa Meclisi):   Ըստ կանոնադրության, խորհրդի ղեկավարը երկրի վարչապետն էր, իսկ անդամները ՝ նախարարների խորհրդի անդամներ և զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ:   Ի սկզբանե Ազգային անվտանգության խորհրդի նպատակն էր միավորել երկրի քաղաքացիական-ռազմական ղեկավարությանը և քննարկել մի շարք հարցեր: 20 Takrir-i Sükûn Kanunu (օրենքի օսմանյան անվանումը, ժամանակակից թուրքերեն ՝ «Huzurun Sağlanması Yasası») ընդունվեց 1925 թվականի մարտի 4-ին և գործեց մինչև 1929 թվականի մարտի 4-ը: 21 Takrir-i Sükûn Kanunu, տե՛ս https: //www.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d02/c015/b069/tbmm 020150690132.pdf (հասանելի է 15-04-2016): 23 մինչև 1960 Ռազմական հեղաշրջումը հիմնականում խորհրդատվական բնույթ ուներ, զինվորականներն ակնհայտ փոքրամասնություն էին: URL ՝ http: //www.mgk.gov.tr/index.php/kurumsal/hakkimizda (հասանելի է 11.05.2015): Դա պատրաստելու համար էր:  Այնուամենայնիվ, հաշվի առնելով խորհրդի նախնական կազմը, բացառությամբ նրա գործունեության զուտ խորհրդատվական բնույթի, պարզ դարձավ, որ ռազմական ղեկավարությունը դեռևս լծակներ չէր ստացել երկրի քաղաքացիական վարչակազմին ներգրավելու համար: Խորհրդում էական փոփոխություններ են կատարվել 1960 թ. Մայիսի 27-ի հեղաշրջումից հետո, 1961 թ.-ին ընդունված նոր սահմանադրությամբ 25:   1982-ի նոյեմբերի 7-ին, նոր սահմանադրության 268-րդ հոդվածը, որն ընդունվեց ժողովրդի քվեարկությամբ և ընդունվեց ժողովրդի ղեկավարությամբ `ռազմական ղեկավարության կողմից, ընդունեց ակնհայտորեն ռազմականացված բնույթի 26 խորհուրդ: Այսպիսով, կարող ենք արձանագրել, որ Թուրքիայի Հանրապետության վաղ տարիներին, նոր ձևավորված քաղաքական համակարգի պայմաններում, բանակը իշխանության ձևավորման և պահպանման հիմնական լծակն էր:   Այնուամենայնիվ, զինվորականներն ամբողջությամբ Աթաթուրքի վերահսկողության տակ չէին, իսկ բանակում ձեւավորվել էին հիմնական ընդդիմադիր հոսանքները, որոնք դեմ էին Քեմալի իշխանությանը:  Սակայն հանրապետության հաստատումից հետո Քեմալը կարողացավ չեզոքացնել բանակում գործող հիմնական ընդդիմադիր ուժերը ՝ փորձելով զրկել զինվորականներին սեփական քաղաքական ուղղությամբ միջամտելու մեխանիզմներից:   Եվ եթե սկզբում Քեմալը հաշվի էր առնում զինվորականությունը, ապա արդեն 1920-ականների վերջին և 1930-ականներին ․ Սկզբնապես բանակը, ըստ էության, չէր զերծ մնում երկրի քաղաքական կյանքին խառնվելուց, այն վերահսկվում էր կառավարության կողմից, աջակցում էր Քեմալի վարած քաղաքականությանը: Տարոն Հովհաննիսյան ԲԱՆԱԿԻ ԴԵՐԸ ԹՈՒՐՔԻԱՅԻ ՔԱITԱՔԱԿԱՆ ԿՅԱՆՔՈՒՄ 1920-1930թթ. - Հիմնաբառեր. Թուրքիա, Թուրքիայի զինված ուժեր, Առաջադիմական հանրապետական ​​կուսակցություն, ռազմական հեղաշրջում, Մուստաֆա Քեմալ, Karabարաբաղեկիրի և նրա smetmak փ ։

Հոդվածում ուրվագծվում են Թուրքիայի Հանրապետության կազմավորման առաջին  տասնամյակում բանակ-քաղաքացիական իշխանություն հարաբերությունների հիմնական  առանձնահատկությունները։
   Նշված  ժամանակահատվածում  քաղաքական  իշխանությունն իրենց ձեռքում են կենտրոնացնում զինվորականները, սակայն բանակի շարքերում  են ձևավորվում նաև հիմնական ընդդիմադիր հոսանքները։
    Աշխատանքի  նպատակն  է  ցույց  տալ  վերոնշյալ  իրադարձությունների  արդյունքում  Թուրքիայի  քաղաքական  կյանքում  բանակի  դերը,  այն  պայմանավորող  հանգամանքները  և պատճառները։
  Հոդվածում պարզ է դառնում, որ եթե սկզբնական տարիներին բանակը  միաձուլված էր քաղաքացիական իշխանությանը, ապա հանրապետության հիմնադրումից  հետո Մ․ Քեմալին մեծ մասամբ հաջողվեց հասնել բանակ-քաղաքացիական իշխանություն  տարանջատմանը։
