Առայությունների շուկան բաժանված է բազմաթիվ հատվածների, որոնք միմյանցից տարբերվում են ֆինանսական, սոցիալական, ժողովրդագրական, ազգային և այլ բնութագրերով:   Հաշվի առնելով թվարկված գործոնները `հնարավոր է դառնում հիմնավոր կանխատեսումներ կատարել ծառայությունների շուկայի պահանջարկի և դրանց զարգացման միտումների վերաբերյալ:  Կրթությունն ու առողջապահությունը եղել են ծառայությունների պետական ​​երկու ենթաճյուղերը, որոնք համեմատաբար կայուն են եղել Հայաստանի Հանրապետության անկախությունից ի վեր:   Այնուամենայնիվ, մեր տարածաշրջանում Հայաստանը հայտնվել է տարածաշրջանում ամենացածր կրթական ծախսեր ունեցող երկրների ցուցակում, և վերջին տարիներին պետական ​​բյուջեում կրթության ծախսերի աճ չի նկատվել (տե՛ս Աղյուսակ 1):  Նույն միտումը նկատվում է ՀՆԱ-ում կրթական ծառայությունների մասնաբաժնում (տե՛ս Գծապատկեր 1.), մինչդեռ արևմտյան Եվրոպայի զարգացած երկրներում կրթական ծառայությունների միջին մասնաբաժինը մոտ է ՀՆԱ-ի 5% -ին:  Աղյուսակ 1. Կրթության ծախսերի դինամիկան ՀՀ պետական ​​բյուջեում (միլիոն դրամ) 1 ցուցանիշներ Բյուջեի ծախսերը, ներառյալ կրթությունը Կրթության բնագավառի ծախսերի տեսակարար կշիռը (%) 2011 106085.0 2013 103094.5 2016 ՀՀ պետական ​​բյուջեի մասին օրենք, 2011, 2013, 2016:  210 ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ Գծապատկեր 1. Կրթության և կրթական ծառայությունների պետական ​​ֆինանսավորման տեսակարար կշիռը ՀՆԱ-ում 2 Ընդհանուր կրթությունը հիմնականում ֆինանսավորվում է Հայաստանում պետական ​​միջոցների հաշվին (տե՛ս Գծապատկեր 2), իսկ միջնակարգ, հատկապես բարձրագույն մասնագիտական ​​կրթությունը հիմնականում կազմակերպվում է մասնավոր ռեսուրսներ:   Այսպիսով, ՀՀ պետական ​​բուհերում պետության կողմից ֆինանսավորվող ուսանողների մասնաբաժինը կազմում է շուրջ 24%:  Գծապատկեր 2 ՀՀ 2016 թվականի պետական ​​բյուջեում հանրային միջոցների միջոցով կրթական ծառայություններ մատուցելու ծախսերի կառուցվածքը 3 ԱՎSS պաշտոնական կայք, //armstat.am ՀՀ 2016 թվականի պետական ​​բյուջեի մասին օրենք:  211 ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ երկրում կրթական ծառայությունները ունեն զարգացման տարբեր մակարդակներ ոչ միայն ըստ ոլորտների, այլ նաև ըստ առաքման վայրերի:  ՀՀ ծառայությունների շուկան ներկայում ունի հետևյալ հատուկ առանձնահատկությունները, որոնք ոլորտի բարելավման մի շարք առաջարկների տեղիք են տալիս: Նախ անհրաժեշտ է հավասարեցնել մարզերում և հանրապետության մայրաքաղաքում մատուցվող կրթական ծառայությունների ծավալը, քանի որ մատուցվող մասնագիտական ​​կրթական ծառայությունների շուրջ 78% -ը կենտրոնացած է Երևան քաղաքում, որտեղ բնակչության կեսից ավելին է: հանրապետությունը չի ապրում:  Երկրորդ, երկրում մատուցվող կրթական ծառայությունների կառուցվածքը պետք է բարեփոխվի `համաձայն ֆինանսավորման բնույթի:   Ներկայումս մասնավոր ուսման վարձի վրա հիմնված ծառայությունների տեսակները զարգանում են, մինչդեռ ժամանակն է լուրջ ուշադրություն դարձնել հանրային ռեսուրսներ և պետական ​​ֆինանսական վերահսկողություն պահանջող կրթական ծառայությունների ոլորտի ընդլայնմանը:  Եվ վերջապես, արագ զարգացման կարիք ունեն կրթական ծառայությունների այն ոլորտները, որոնք ավելի շուկայական են միջազգային շուկայում և անհրաժեշտ որակ ունենալու դեպքում, նույնիսկ կարող են արտահանվել հանրապետությունից:  Ներկայումս կրթական ծառայությունների արտահանմանը լուրջ ուշադրություն է դարձվում զարգացած երկրներում, որտեղ ուսանողների մեծ մասը օտարերկրացիներ են:   Այս գործընթացը հատկապես ակնհայտ է ԱՄՆ-ում, Գերմանիայում, սկանդինավյան երկրներում և Ֆրանսիայում (տե՛ս Աղյուսակ 2):   Եվ այժմ Չինաստանը ձգտում է դառնալ առաջատար ՝ լուրջ ներդրումներ կատարելով օտարերկրյա ուսանողների կրթության ոլորտում:  212 ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ Աղյուսակ 2 Արտերկրյա ուսանողների բաշխում Արտահանող երկրներում Արտահանող ծառայություններ 4 երկրներ Միացյալ Թագավորություն Ավստրալիա Ավստրալիա Ավստրալիա Գերմանիա Չինաստան Կանադա Oապոնիա Ռուսաստան Այլ երկրներ Արտերկրյա ուսանողների թվի ընդհանուր տոկոսը Տոկոս տոկոս (%) Հայաստանում գործընթացները դեռ պասիվ են և զգալի աճ գրանցվում են օտարերկրյա ուսանողների միտումները:   Ավելին, եթե նրանք գալիս են արտերկրից սովորելու, հիմնականում սփյուռքահայեր են Ռուսաստանի Դաշնությունից և Վրաստանից:   Նման իրավիճակը խորհելու տեղիք է տալիս, թե ինչու չկա արտասահմանցի ուսանողների աճի միտում այն ​​երկրում, որն առաջարկում է համեմատաբար ցածր ուսման վարձ:  Բազմաթիվ պատճառներ կան, բայց դրանցից ամենակարևորը կրթության որակի ապահովումն է:  Կրթության որակը ուղղակիորեն կախված է լիարժեք ֆինանսավորումից:   Նոր ֆինանսական պրակտիկայի մշակումը շուկայում հաջողակ լինելու կարևոր գործոններից է:   Պետական ​​միջոցների ճիշտ օգտագործումը և լրացուցիչ ֆինանսական միջոցների ներգրավումը մեծ խթան կհանդիսանան կրթական համակարգի տնտեսական խնդիրները կարգավորելու գործում:  Հաշվի առնելով խնդրի մեծ չափը ՝ այն դեռևս լիարժեք լուծված համարել չի կարելի:   Դա հատկապես նկատելի է մասնագիտական ​​կրթության բյուջեի քննարկումների ժամանակ:   Ուսանողների անվճար ձևը որոշելուց հետո հաշվարկվում է նրանց կրթությունը կազմակերպելու համար անհրաժեշտ գումարը:  Բարձրագույն կրթության որակի պահանջարկի փոփոխությունները պայմանավորված են մի շարք հիմնական գործողություններով:   Այս գործոններից կարելի է առանձնացնել հետևյալը. միջազգային չափանիշներով, 6. Բարձրագույն կրթության ոլորտում պետական ​​ծախսերի քաղաքականություն:  Կրթությունը կարող է դիտվել որպես հետաձգված ներդրում:   Պետական ​​ներդրումները ներառում են պետական ​​ծախսեր, ինչպիսիք են դպրոցական ծառայությունները և ուսման այլ վճարներ:   Նույնիսկ այդ ծախսերը ներառելուց հետո սոցիալական փոխհատուցումն ավելի բարձր է, բայց սոցիալական փոխհատուցման ի հայտ գալը տարիներ է տևում:  Ինչ վերաբերում է աշխատաշուկայում պահանջարկի բարձրացմամբ բարձրագույն կրթություն ստացողների թվի աճին, ապա առաջիկա 5 տարում չի կարելի աճ ակնկալել, հաշվի առնելով բարձրագույն կրթություն ունեցող մասնագետների զբաղվածության մակարդակը, 2016. կազմել է մոտ 28%:  Ապագայում, որպես 214 ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ ամենամեծ տներից մեկի պետության քաղաքականությունը նույնպես էական ազդեցություն կունենա աշխատաշուկայի պահանջարկի վրա:   Ներկայումս մտահոգիչ է, որ աշխատավարձի ցածր մակարդակ կա մի շարք մասնագիտություններում, մասնավորապես այն ոլորտներում, որտեղ պետությունը հիմնական գործատուն է:   Մյուս կողմից, աշխատաշուկայի հարաբերությունների աճն ապահովելու համար անհրաժեշտ է ձեռնարկել մի շարք միջոցառումներ: Բոլոր պետական ​​բուհերում օպտիմալացման գործընթացին զուգահեռ կարիերայի կենտրոնների զարգացում հմտություններ  Ինչ վերաբերում է ապագայում մասնագիտական ​​կրթական ծառայությունների աճին, ապա դա առաջին հերթին կապված կլինի հանրակրթության շրջանավարտների թվի պահպանման և ավագ դպրոցից հետո ուսումը շարունակողների թվի հարաբերական աճի հետ:   Նման սպասումները հիմնավորվում են ինչպես երկրի տնտեսության զարգացմամբ, այնպես էլ հանրակրթության պետական ​​ծախսերի կայունության շարունակական քաղաքականությամբ:  , ։

Համալսարանական կրթության համակարգի ներքին արդյունավետության աճն ապահովվելու է մի շարք միջոցառումներով. - պետական հատվածի արդյունավետության բարձրացում՝ պետական բուհերի խոշորացման եւ ներբուհական օպտիմալացման, մասնագիտությունների զուգահեռականության վերացման միջոցով։
  - միջոցառումներ, որոնք ուղղված են ուսանող (դասախոս եւ ուսանող) ոչ դասախոսական անձնակազմ հարաբերակցության աճին։
  - միջոցառումներ, որոնք ուղղված են բուհերի ֆինանսական կարգապահության ավելացմանը, ֆինանսական ռեսուրսների աղբյուրների եւ ծախսի թափանցիկության ապահովմանը։
