Հոդվածի նպատակն է մեկնաբանել ազգային ինքնության և ազգային աշխարհաքաղաքական գաղափարների ձևավորման փոխազդեցությունները սոցիալական աշխարհագրության ժամանակակից մեթոդաբանության դիրքերից:  Ակնհայտ է, որ այս հասկացությունները, իրենց բարդությամբ և բազմաշերտությամբ, նախ մեզ ստիպում են առանձին մեկնաբանել հասկացությունների գիտական ​​ընկալման ժամանակակից ասպեկտները, որից հետո հնարավոր կլինի միայն հայտնաբերել վերջինների փոխազդեցությունները:   Ըստ այդմ, մենք կարող ենք ձևակերպել հոդվածում առանձնացված հետազոտական ​​հիմնախնդիրների տրամաբանական ենթակատեգորիան. Ճանաչել հայկական աշխարհաքաղաքականության ներուժը որոշող դերակատարների գործունեությունը, • ազգային ինքնության ձևավորման և աշխարհաքաղաքական գաղափարների փոխկապակցվածության որոշում `ելնելով անհրաժեշտությունից: հստակեցնել ազգային գերակայությունները: Խնդիրների լուծման համար որպես տեսակետ ընտրել ենք սոցիալական աշխարհագրությունը `տարածական, համակարգային, տարածական-ժամանակային հետազոտական ​​մոտեցումները:  Եվ դրանց հատուկ բարդությունը պարտավորեցնում է օգտագործել ինչպես վերլուծության, համադրման, տեսական ընդհանրացման, այնպես էլ աշխարհագրական, համեմատական-աշխարհագրական, հավասարակշռության, աշխարհագրական գիտական ​​նկարագրության մեթոդների սիմետրիկ մեթոդներ: Ազգային ինքնության խնդրի մեկնաբանությունը ժամանակակից տեսական հետազոտությունների առանցքային և բարդ խնդիրներից մեկն է:  Այնուամենայնիվ, ներքին գիտական ​​շրջանակներում խնդրի լուծման կայուն ավանդույթներ դեռ չեն հաստատվել:  Դա առաջին հերթին պայմանավորված է նրանով, որ խորհրդային կարգերից ժառանգած գիտական ​​դպրոցը ՝ օբյեկտիվ «սուբյեկտիվ գործոնների» ազդեցության տակ, զուրկ էր մեր էթնիկական ինքնության ուսումնասիրությունից:   Անկախությունից հետո փորձ է արվել լրացնել այդ բացը, բայց հիմնավոր գիտական ​​հիմքի բացակայության պատճառով, ազգային ինքնության վերաբերյալ հրապարակումները, բացառությամբ մի քանի բացառությունների, հաճախ առանձնանում էին ոչ պրոֆեսիոնալ, երբեմն պաթետիկ ձևակերպումներով:  Հատկանշական է, որ մեր երկրում ազգային ինքնության պաթետիկ գերագնահատումը զուգահեռ է ընթանում նույն ինքնության նույն խղճուկ թերագնահատման հետ:  Արդյունքում, թեմայի շուրջ առաջանում է բևեռացվող բանավեճ, որի ընթացքում անհնար է հասկանալ, թե որոնք են հայ ազգային ինքնության օբյեկտիվ բնութագրերը: [5] Հասարակական կյանքի կազմակերպման, գլոբալիզացիայի և անդրազգային գործընթացների ժամանակակից միտումները հավասարեցնում են (հավասարեցրել) անհատների և սոցիալական խմբերի արժեքային կողմնորոշումները:  Տեղի ունենալով աշխարհաքաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և մշակութային վերափոխումների ազդեցությունը ՝ ձեւավորվում են հասարակությունների նոր տեսակներ ՝ նոր ինքնություններ:  Որպես հետեւանք ՝ փոփոխություններ են տեղի ունենում հասարակությունների կոլեկտիվ ինքնագիտակցության ավանդական մոտեցումներում: Հենց այս հանգամանքով է, որ որոշ փորձագետներ արդարացնում են ինքնության դիսկուրսի ակտիվացումը `ընդունելով, որ ի պատասխան խմբային սահմանների վերանայման և վերամշակման շարունակական գործընթացներին, ակտիվանում են սեփական խմբի սահմանները պահպանելու ջանքերը, և ակտիվանում են էթնո-պաշտպանության մեխանիզմները: Modernամանակակից տեսական հետազոտություններում էթնիկական ինքնության հիմնական հարցը դրա էության բացահայտումն է, այսինքն `էթնիկ ինքնագիտակցության ընդունումը որպես սուբյեկտիվ ցանկություն կամ օբյեկտիվ պահանջ:   Ընդունելով դրանցից յուրաքանչյուրը որպես գիտական ​​պարադիգմ ՝ հետազոտությունը հանգեցնում է հակառակ արդյունքների:  Այս գիտական ​​երկընտրանքի հիմքը գալիս է ընդհանրապես «ազգ» հասկացության ժամանակակից սահմանման հակասական մոտեցումներից [3, էջ 46-48]: Ընդհանուր առմամբ, հարկ է նշել, որ ժամանակակից մասնագիտական ​​գրականության մեջ «ազգ» հասկացության երկու մոտեցում կա: Դրանցից մեկը, որը պայմանականորեն կոչվում է «ֆրանսիացի», հիմնված է ազգության կամավոր ընտրության վրա և ուղղված է «ազգի» էթնոմշակութային մեկնաբանության դեմ:  Ըստ այդ հայեցակարգի ՝ «ռասա» հասկացության օբյեկտիվությունը մերժվում է, ուստի ոչ մի պետություն կամ ազգ չի կարող էթնոմշակութային կամ ռասայական տեսանկյունից համարվել միատարր:   Նրանք բոլորը ձեւավորվել են տարբեր սոցիալական խմբերի անընդհատ խառնուրդի հիման վրա, որոնք ապրում են նույն տարածքում, փոխել են միմյանց: Հաջորդ հայեցակարգը, որը շրջանառվում է մասնագիտական ​​գրականության մեջ որպես «գերմանական» ուղղություն, հիմնված է կենսաբանական կամ մշակութային հայեցակարգի վրա, որտեղ առանցքայինը օբյեկտիվ սկզբունքն է:  Ըստ այդմ, ազգը դիտարկվում է որպես օբյեկտիվ հասարակություն, որը կազմված է նույն խմբին պատկանող անդամներից:  Եվ խումբը, կախված կոնկրետ իրավիճակից, կարելի է որակել որպես միասնական լեզվի, արյան, ցեղի հիման վրա:  Այնուամենայնիվ, խումբը որ կողմից էլ որ սահմանվի, նախապես որոշվում է մարդկանց պատկանելությունը այս կամ այն ​​ժողովրդին: Ընթացքում ժամանակը չի կարող մերժվել: Առաջինը սահմանվում է որպես ազգի քաղաքացիական, իսկ երկրորդը ՝ էթնիկական կամ մշակութային հասկացություններ:   Ավելին, առաջին հայեցակարգի հիմքը ժողովրդի տարածքային իրավունքն է, իսկ երկրորդը `արյան իրավունքը: Մեր նախորդ ուսումնասիրություններում, անդրադառնալով խնդրին, նշենք, որ սուբյեկտիվ ցանկությունը բխում է գենետիկորեն հիմնավորված օբյեկտիվ պահանջարկից:  Ուստի, մեր կարծիքով, ինքնության խնդրի հայտնաբերումը պայմանավորված է ոչ այնքան էթնիկական նկրտումները բավարարելու սուբյեկտիվ ցանկությամբ, որքան կոլեկտիվ և անհատական ​​մակարդակում սեփական ներուժի ճիշտ, լիարժեք իրացման օբյեկտիվ պահանջով:  Քանի որ նախշազարդերի լիարժեքության համար էթնիկ բավարարվածությունը ոչ թե ամբողջական, այլ կարևոր բաղադրիչ է: Այսպիսով, էթնիկ պատկանելությունը մնում է խմբային ինքնության ամենակարևոր ձևերից մեկը, որն ապահովում և սնուցում է սկիզբը, անհատի ՝ արմատավորված լինելու զգացումը, նրանց հետ կապված, հոգեբանական անվտանգության և կայունության զգացումը:  Այս իմաստով էթնոսը ներկայացվում է որպես անհատ ՝ որպես հոգեբանական համայնք, իսկ էթնիկական ինքնությունը հիմնարար հատկություններից է:  Մարդիկ, բնականաբար, անկախ իրենց «տեղակայությունից», փորձում են նույնանալ իրենց էթնիկական խմբի հետ; ընդհակառակը, դրական էթնիկական ինքնության կերտման դժվարությունները խնդիրներ են առաջացնում ինչպես միջանձնային մակարդակում, այնպես էլ ներխմբային միջխմբային հարաբերություններում: Նման պնդման հիմք է հանդիսանում այն ​​փաստը, որ գրեթե բոլոր ազգային միավորումները, նույնիսկ նրանք, որոնց համար առաջնային չէ ազգային պահպանումը, որոշակի մտահոգություն են հայտնում իրենց ազգային ինքնությանը սպառնացող անդրազգային գործընթացների վերաբերյալ: Համահայկական իրականության մեջ հիմնախնդրի վերաբերյալ հրատապ հետազոտության անհրաժեշտությունն առաջին հերթին արտացոլվում է նրանում, որ հայ ազգի մեծամասնությունն ապրում է հայրենիքից դուրս ՝ կազմելով ուժեղ հայկական սփյուռք:  Իսկ սփյուռքյան հասարակություն ունեցող ժողովուրդների համար ինքնապահպանման խնդիրն առավել քան սուր է, քանի որ ազգության հիմնական, տեսանելի-արտահայտիչ չափանիշներում (լեզու, կրոն, մշակույթ, հայրենիքի ընկալում) երկփեղկություն կա: Այլ կերպ ասած, նույն էթնիկ համայնքի նույնականացման օբյեկտիվ գործոններին զուգահեռ (տոհմաբանական ընդհանրություն, աշխարհայացքի գենետիկորեն փոխանցվող կոդեր և այլն) զուգահեռ, դրանց արդյունավետ իրականացմանը խոչընդոտներ են `ոչ համահունչ լեզվամտածողության, մշակութային արժեքների , հայրենիքի տարածական ընկալումը:  Ավելացնենք, որ անհատի ինքնակարգավորումը արտահայտվում է ոչ միայն էթնիկ, այլ նաև սոցիալական և քաղաքացիական ինքնությամբ:  Հետևաբար, արտերկրում հայ միջավայրից կտրված հայերի համար օտարերկրյա սոցիալական և քաղաքացիական ինքնությունն ազդում է էթնիկ ինքնագիտակցության վրա:  Սփյուռքահայերի համար ազգային «մենք» -ը միակը չի դառնում, քանի որ նրանք պետք է օբյեկտիվորեն նույնանան այլ «մեզ», այլ քաղաքացիական-սոցիալական, ոչ ազգային խմբերի հետ:  Ուստի ազգային ինքնության արտահայտման հիմնական չափորոշիչները ՝ լեզվամտածողությունը, հավատը, մշակույթը, հայրենիքի ընկալումը պետության, մնում են միայն հուզական ոլորտում, դառնում են վարքի ցանկալի, բայց ոչ պարտադիր կողմ:  Սա, իր հերթին, մեզ ստիպում է փնտրել ազգային ինքնության արտահայտման ավելի պարզ մեխանիզմներ, անհատական ​​լրիվության ազգային բաղադրիչի օբյեկտիվ պահանջի բավարարում, ինչը հայերի մոտ արտահայտվում է հակաթուրքականությամբ:  Ակնհայտ է, որ վերջիններիս ձեւավորման համար կան որոշակի օբյեկտիվ տարրեր:  Մասնավորապես, theեղասպանության գործոնը, հայերի սփռումը աշխարհով մեկ և միաժամանակ անկախ հայկական պետականության բացակայությունը կարելի է համարել հակաթուրքականության օբյեկտիվ նախապայմաններ `որպես ազգային ինքնության արտահայտման հիմնական միջոց:  Այն դարձավ Սփյուռքում հայապահպանության հիմնական չափանիշ:  Ավելին, հակաթուրքականությունն իր ազդեցությունն ունեցավ Խորհրդային Հայաստանում ազգային ինքնության, մտածելակերպի և ազգայնական տրամադրությունների արտահայտման վրա: Խնդիրն արմատապես պետք է փոխվեր նորանկախ Հայաստանի դեպքում:   Անկախ հայկական պետականության վերականգնումը պետք է դառնար ազգային ինքնության արտահայտման միակ առանցքը, որովհետև, ըստ իս, միայն պետականության դեպքում է հասարակությունը ձեռք բերում ազգի բնութագրական գծերը `որպես զարգացման բարձրագույն մակարդակ: մարդկային հասարակության   Պետության բացակայությունը, էթնիկական խմբին զրկելով սեփական ներուժն ամբողջությամբ իրացնելու հնարավորությունից, այն դարձնում է ավելի ցածր ենթամիություն ՝ ժողովուրդ, ազգ, բայց ոչ ազգ: Այսպիսով, հայկական ազգային «մենք» արտահայտության առաջին չափանիշը հայկական պետականության հետ իրական կապն է:  Այսինքն ՝ ազգային ինքնության համար հայրենիքի զգայական ընկալումը պետք է ունենա որոշակի աշխարհագրական (տարածական) արտահայտություն 1:   Ուստի յուրաքանչյուր անհատի հայ լինելու չափանիշն առաջին հերթին կարտահայտվի հայկական պետականության հետ իրական կապի չափով:  Ըստ այդմ, մենք կարող ենք ժառանգականությունը սահմանել որպես հայ լինելու օբյեկտիվ պայման, իսկ պետականության հետ կապը `որպես հայկականություն արտահայտելու սուբյեկտիվ նախապայման: Ազգային ինքնության այլ չափանիշներ ՝ լեզվամտածողություն, մշակույթ, հավատ, ավանդույթներ և այլն, քանի որ դրանք կենսունակ են միայն առաջնային չափանիշի ՝ ազգային պետականության դեպքում, ապա դրանք անհրաժեշտ են դառնում ազգային նույնականացման համար, բայց ոչ բավարար: 1 Հատուկ շեշտադրում, որ պետականություն նկատի ունենք միայն հայկական աշխարհագրական տարածքը: Դրա հիմքում ընկած է հայկական պետականությունը, քանի որ, ինչպես ցույց է տալիս պատմությունը, Սփյուռքի հզոր կենտրոններում կարող են ձևավորվել անկախության ձևեր և նույնիսկ պետականություն:   Այնուամենայնիվ, դրանք կարող են միայն ժամանակավոր ազդեցություն ապահովել ՝ անգամ խոչընդոտելով հայկական բնական պետականության ձևավորմանը: պայման  Վերջիններս անհատի, ամենամեծ սոցիալական խմբի, ազգի էթնիկության իրացման գործիքներն են և բխում են օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ նախադրյալներից: Հասարակական գիտակցության և վարքի մեջ արմատավորվող ազգային ինքնության չափանիշների այդպիսի ենթաբազմություն սահմանելը հնարավորություն կտա չեզոքացնել մեր իրականության մեջ այսօր (և պատմության ընթացքում) առկա վտանգավոր տրամադրությունները չեզոքացնելու համար:   Մասնավորապես, հայկական պետականությունից դուրս, նույնիսկ ազգային ինքնագիտակցության տեսանելի չափանիշների պահպանումով, հնարավոր է լիարժեք արտահայտել հայկական էությունը:  Այս եղանակով ենթագիտակցական մակարդակում հնարավոր կլինի կանխել արտագաղթը և խթանել արտագաղթը: Բացի այդ, հնարավոր կլինի ազգային ներուժի իրացումը ուղղել հայոց պետականության ամրապնդմանը, որն իր հերթին կբարձրացնի ազգային աշխարհաքաղաքական գաղափարների ձևավորումը և իրացումը որակական նորմայի: Նախորդ [3,190-320] հետազոտություններում, անդրադառնալով հայկական աշխարհաքաղաքականության բովանդակությանը, մենք նշել ենք, որ գտնում ենք, որ դա օգտակար գործիք է `հայտնաբերելու մեր երկրի հարմարվողականության հնարավորությունները` կապված աշխարհաքաղաքական գործընթացների հետ: Եթե ​​մենք ընթանում ենք ընդհանուր տրամաբանությամբ, ապա «նախկինում, հիմա» աշխարհաքաղաքականությունը հասարակության ընկալման մեջ դիտարկվում է որպես «տարածքը յուրացնելու գիտություն»:  Ակնհայտ է, որ նման ձևակերպումը վերաբերում է ոչ միայն նոր տարածքներ ունենալուն, այլ նաև սեփականներին:  Հետևաբար, համաշխարհային քաղաքական քարտեզի յուրաքանչյուր սուբյեկտ կամա թե ակամա կձևակերպի իր աշխարհաքաղաքական գաղափարների համակարգը, որը կարող է ամփոփել միայն սեփական տարածքը սեփականացնելու անհրաժեշտ միջոցները, իսկ խիստ պոտենցիալ սուբյեկտների դեպքում ՝ նաև աշխարհաքաղաքական հավակնությունների ձևավորումը: Ավելացնենք, որ համաշխարհային հասարակության զարգացման ներկայիս մակարդակն ապացուցում է, որ տարածքների տիրապետումն արտահայտվում է ոչ միայն ֆիզիկական բռնագրավմամբ, այլև գաղափարական, մշակութային, բարոյական, տնտեսական և այլ ընդլայնումներով:  Սա ենթադրում է, որ վերանայվում են ավանդական մոտեցումները աշխարհաքաղաքական հետազոտության օբյեկտի և հետազոտական ​​մեթոդների վերաբերյալ:  Այլ կերպ ասած, վերջիններս շատ ընդգրկուն են դարձել բովանդակային առումով, ներառյալ `հասարակական կյանքի կազմակերպման ժամանակակից միջոցները և դրանց վրա ազդելու հնարավոր լծակները [3, p. 201]: Այսպիսով, գործնական աշխարհաքաղաքական հետազոտությունը հնարավորություն կտա ոչ միայն հայտնաբերել մեր երկրի հարմարվողական ներուժը աշխարհաքաղաքական գործընթացներին, ինչը նույնպես շատ կարևոր է, այլ նաև գնահատել մեր երկրի (ներառյալ `հայ ազգի` որպես ամբողջություն) կարողությունը ազդել դրանց վրա: գործընթացները  Այս դեպքում անհրաժեշտ է ձևակերպել ազգային աշխարհաքաղաքական գաղափարների շրջանակ, որտեղ պետք է հստակ արտահայտվեն հայ աշխարհաքաղաքական դերակատարների գործունեության առաջնահերթությունները 1: Ըստ այդմ ՝ հայկական աշխարհաքաղաքականության դասական դերակատարների ՝ Սփյուռքի, եկեղեցու, բանակի գործունեությունը պետք է ուղղված լինի հայկական պետականության ամրապնդմանը:   Այլ կերպ ասած, Հայաստանի Հանրապետությունը պետք է հանդես գա ոչ թե որպես Հայաստանի աշխարհաքաղաքական դերակատարների շղթայի որպես առանձին օղակ, այլ որպես այդ օղակների գործունեության միակ ոլորտը:   Ազգային աշխարհաքաղաքական գաղափարները արդյունավետ զարգացնելու, իրացնելու և արտահայտելու համար անհրաժեշտ է ամրապնդել հայոց պետականությունը, որի իրացումը, համապատասխան վարքի դրսևորումը, պետք է համարվի ազգային ինքնության գերակա չափանիշ: Ամփոփելով հետազոտության արդյունքները ՝ մենք կարող ենք արձանագրել. • Համաշխարհայնացման ժամանակակից միտումները ազգային ինքնության խնդրի դիսկուրսը այսօր ավելի պահանջված են դարձնում գիտական ​​հետազոտություններում:   Դա պայմանավորված է ոչ միայն ազգային-սուբյեկտիվ սուբյեկտիվ ցանկությամբ, այլև անհատ-խմբով: 1 Աշխարհաքաղաքականության մեջ դերակատարների թվում կան բոլոր այն անհատները, խմբերը և կառույցները, որոնք «զարգացնում, արտահայտում և գործի են դնում աշխարհաքաղաքական ցանկություններն ու գաղափարները: «  Դերասանների վերաբերյալ մանրամասների համար տե՛ս [3, 7, 8] ներքին օբյեկտիվ (ժառանգական) պահանջների անհրաժեշտության մակարդակում: • Պետության հետ իրական կապը առաջնային է համարվում ազգային ինքնության չափանիշների սահմանազատման մեջ, քանի որ պետականության բացակայությունը, էթնիկական խմբին զրկելով սեփական ներուժն ամբողջությամբ իրականացնելու հնարավորությունից, այն դարձնում է ստորադաս ստորաբաժանում ավելի ցածր, քան « ազգ »: • Հայաստանի Հանրապետությունը, համահայկական ընդհանուր օրակարգ ձևավորելու բացառիկ իրավունքով, հասարակության գիտակցության համապատասխան մշակույթ ստեղծելու լծակներով, պետք է սահմանի ազգային ինքնության չափանիշների ստորադասությունը:  Ըստ այդմ `հայ լինելու օբյեկտիվ պայմանը ժառանգականությունն է, իսկ հայկականության արտահայտման սուբյեկտիվ նախապայմանը` կապը պետության հետ: • Ազգային ինքնության սուբյեկտիվ տիրույթում պետականության վերածնունդը մեծ ազդեցություն կունենա ազգային աշխարհաքաղաքականության արդյունավետ իրականացման վրա:  Վերջինս միակ նախապայմանն է ոչ միայն հարմարվելու ժամանակակից աշխարհաքաղաքական գործընթացներին, այլև ազդելու այդ գործընթացների զարգացման վրա: Բամբասանքների քաղաքականություն:   Եզրակացությունների անհատական ​​կիրառման անհրաժեշտությունը չճշտված `հիմք է հանդիսանում պետության նպատակային քաղաքականությունը:  տրամադրել գրականությունը 1. Ներսիսյան Ա.Հ. Հայ քաղաքակրթական ինքնատիպությունը որպես անկախության նախապայման բացահայտելու անհրաժեշտությունը // GSPI, Հանրապետական ​​գիտական ​​նստաշրջանի նյութեր, Գյումրի, «Վան Արյան» հրատարակչություն, 2011, էջ 538-539: որպես աշխարհաքաղաքական 2. Ներսիսյան ԱՀ հայոց պետականությունը ՝ որպես ազգային աշխարհաքաղաքական գաղափարների արտահայտման հիմնական դերակատար // GPMIG գիտական ​​տեղեկագիր, Բ պրակտիկա, Գյումրի, 2013, էջ 97-105: 3. Ներսիսյան ԱՀ Հայաստան աշխարհաքաղաքական մեծ տախտակում, Վանաձոր, «Սիմ տպարան» հրատարակչություն, 2013, 320 էջ: 4. Ներսիսյան Ա.Հ. Հայոց սփյուռքի աշխարհագրություն, Վանաձոր, «Սիմպագրատուն» հրատարակչություն, 2014, 207 էջ: 5. ԵՊՀ ռազմավարական հետազոտությունների կենտրոն, «Էթնիկական ինքնություն» հասկացությունը և դրա վերաբերյալ հայկական ընկալումները, 07.10.2015:  http: //www.armcsr.com 6. Manusyan S. Ինքնության պահպանման խնդիրները Սփյուռքում: սոցիալ-հոգեբանական տեսակետ:  «Նորվանք» հիմնադրամ, 10 հունիսի, 2010 թ. http: //www.noravank.am/arm/issues/detail.php?ELEMENT_ID=48438: Желтов В. В., Желтов М. Վ., Աշխարհաքաղաքականություն.  Պատմություն և տեսություն Մ.  Изд-во «Вузовский Տեղեկություններ հեղինակի մասին Ներսիսյան Արմեն Հովհաննեսի մասին - Երեւանի պետական ​​համալսարան, աշխարհագրություն դոցենտ, նրա դասավանդման մեթոդիկայի ամբիոն, աշխատ. գիտնականի թեկնածու, էլ. ։

Հոդվածում  քննարկվել  են  ազգային  ինքնության  և  աշխարհաքաղաքական պատկերացումների ձևավորմանն առնչվող խնդիրները։
  Վերջիններիս վերլուծության համար ընտրվել է հասարակական աշխարհագրության մեթոդաբանական տեսանկյունը։
    Ըստ այդմ, բացահայտվել են հայկական պետականության հետ ունեցած  ռեալ կապի մեծությունը՝ որպես ազգային ինքնության առաջնային չափանիշ ընդունելու օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ նախադրյալները։
  Քննարկվել են նաև ազգային  աշխարհաքաղաքականության  ակտորների  նպատակային  գործունեության  ուղղությունները,  որտեղ  առաջնային  դերը  նույնպես  վերապահվում  է  հայկական պետությանը։
  Եզրակացությունների գործնական իրացման համար հիմք  պետք  է  ծառայի  պետության  նպատակային  քաղաքականությունը՝  անհատական, հանրային գիտակցության անհրաժեշտ մակարդակ ու համապատասխան վարքագիծ ձևավորելով։
