ANOXYBACILLUS FLAVITHERMUS  K1-Ի ԱՄԻԼԱԶԱՅԻՆ ԱԿՏԻՎՈՒԹՅԱՆՋԵՐՄԱՍՏԻՃԱՆԱՅԻՆ ԵՎ PH ԿԱԽՄԱՆ ԵՎ ՍՊԻՏԱԿՈՒՑԻՋԵՐՄԱԿԱՅՈՒՆՈՒԹՅԱՆ ԵՎ PH ԿԱՅՈՒՆՈՒԹՅԱՆ ՏԻՐՈՒՅԹԻՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒՄԸԿենսաբանական  ակտիվ  նյութերի  և  ջերմակայուն  ֆերմենտների  (թերմոզիմների)  շտամ-արտադրիչ  թերմոֆիլ  մանրէների  կիրառումը  կենսատեխնոլոգիականարտադրություններում  հնարավորություն  է  տալիս  նշանակալիորեն  բարելավելու  ևարագացնելու  կենսասինթեզի  և  կենսակատալիզի  գործընթացները,  խնայելումանրէազերծման  համար  պահանջվող  էներգիան,  հնարավորինս  բացառելուկոնտամինացիան այլ մանրէներով, ինչպես նաև մշակելու կենսաբանական ակտիվնյութերի սինթեզի նոր և առավել կատարելագործված տեխնոլոգիական ուղիներ [1]։
 Կենսատեխնոլոգիական կիրառություն ունեցող կենսակատալիզատորների մեծմասը (85 %) պատկանում է հիդրոլազների դասին, իսկ ամիլոլիտիկ ֆերմենտները(մասնավորապես՝  α-ամիլազները,  գլյուկոամիլազները  և  գլյուկոզիզոմերազները)կազմում են արտադրվող բոլոր ֆերմենտների 30 %-ը։
  Օսլա հիդրոլիզող ջերմակայունֆերմենտներն  օգտագործվում  են  օսլայից  գլյուկոզ  ստանալու  արտադրականգործընթացում, որը կարևոր տեղ է զբաղեցնում սննդի, դեղագործական և քիմիականարդյունաբերություններում [2]։
 Ներկայում  աճում  է  արտադրական  պայմանների  նկատմամբ  ջերմակայունֆերմենտների  պահանջը։
   Արտադրական  նշանակություն  ունեցող  կենսակատալիզատոր  ընտրելիս  կարևոր  նախապայման  է  նաև  այն  բավարար  քանակությամբարտադրելու հնարավորությունը։
  Թերմոզիմների կիրառությունը սահմանափակվածէ մի շարք դժվարություններով՝ կապված թերմոֆիլ տեր բջիջների դժվար աճեցման ևդրանցում այդ գեների ցածր էքսպրեսիայի մակարդակի հետ [1]։
 Ներկայացվող  աշխատանքի  նպատակն  ԱԱՀ  Քարվաճառի  երկրաջերմայինաղբյուրից մեկուսացված թերմոֆիլ Anoxybacillus flavithermus K1 շտամի ամիլազայինֆերմենտի ակտիվության վրա ջերմաստիճանի և pH-ի ազդեցության (ջերմաստիճանային և  pH օպտիմում, ջերմակայունություն, pH կայունություն) ուսումնասիրություննէ։
 Նյութ և մեթոդ.  Ուսումնասիրության նյութ է ծառայել ԱԱՀ Քարվաճառի երկրաջերմային  աղբյուրից  մեկուսացված  Anoxybacillusflavithermus  K1  շտամը։
   A.flavithermus K1 շտամի աճման կորի ստացման և ամիլազային ակտիվության որոշմանհամար այն աճեցվել է հետևյալ բաղադրությամբ սննդամիջավայրում (%)՝ օսլա 1, NaCI0.5, MgSO4 0.05,  KNO3 0.5, pH-7․0։
 A. flavithermus K1 շտամի ամիլազային ակտիվությունը քանակապես որոշվել էդինիտրոսալիցիլաթթվային  մեթոդով՝  կուլտուրաները  օսլա  պարունակող  սննդամիջավայրում աճեցնելով [3]։
  Կուլտուրային հեղուկի 1 մլ-ով վարակվել է 50 մլ ստերիլհեղուկ  սննդամիջավայրը՝  ինկուբացվելով  24  ժամ  55°  C  ջերմաստիճանում  160պտույտ/րոպե  թափահարման  պայմաններում։
   Ինկուբացիայի  ավարտից  հետոստացված կուլտուրային հեղուկը կենտրոնախուսվել է 5000 պտույտ/րոպե արագությամբ, 4° C ջերմաստիճանում, 20 րոպե։
  Ստացված վերնստվածքը ծառայել է որպեսամիլազի աղբյուր։
 Ֆերմենտային սպիտակուցի ակտիվության օպտիմալ ջերմաստիճանի որոշմանհամար  ռեակցիոն  խառնուրդին  ավելացվել  է  սպիտակուցային  կոնցենտրատը  ևինկուբացվել  40-100°  C  ջերմաստիճանային  պայմաննելում  (10°  C  միջակայքով)  30րոպե, իսկ օպտիմալ pH-ի որոշման համար ռեակցիոն խառնուրդի pH-ը հաջորդաբարհասցվել  է  4-10,  որից  հետո  որոշվել  է  շաքարների  քանակությունը  վերոհիշյալմեթոդով։
   Ֆերմենտային  սպիտակուցի  ջերմակայունության  և  pH-ի  նկատմամբկայունության որոշման համար վերնստվածքը 15 րոպե պահվել է համապատասխանաբար 50, 60, 70, 80, 90, 100, 110 և 120° C և pH 2-ից 12  արժեքներում։
 Որպես  ֆերմենտի  ակտիվության  միավոր  է  ընտրվել  ֆերմենտի  այն  քանակությունը, որն առաջացնում է 1 մկրմոլ վերականգնված շաքարներ 1մլ-ում 1 րոպեումփորձի պայմաններում։
 Արդյունքներ և քննարկում. A. flavithermus K1 շտամը բնորոշվում է թերմոֆիլներին հատուկ արագ աճով։
  Թափահարման պայմաններում ինկուբացնելիս այն աճիստացիոնար փուլի է հասնում 7 ժամ հետո (Նկար 1)։
  Շտամն օպտիմալ աճում է 55° Cև pH-7.0 պայմաններում։
  Բջիջների գեներացիայի ժամանակը կազմել է 20 րոպե, իսկարագության հաստատունը՝ 3։
 Ինչպես երևում է Նկար 1-ում պատկերված կորից՝ A.Flavithermus K1 շտամի աճիսկզբնական փուլին բնորոշ է համեմատաբար երկար տևողություն։
  Դա պայմանավորված է օսլայի յուրացման նախապատրաստմամբ։
 Նկար  2-ում  պատկերված  գրաֆիկում  ցույց  է  տրվել  կուլտուրալ  հեղուկիամիլազային  ակտիվությունը  տարբեր  ջերմաստիճաններում։
   Ինչպես  երևում  էպատկերից՝  ամիլազային  առավելագույն  ակտիվությունը  գրանցվել  է  60°  C-ումինկուբացնելիս։
  Որոշվել է նաև ամիլազային սպիտակուցի ջերմակայունությունը 50120° C ջերմաստիճանային միջակայքում (Նկար 3)։
 Նկար 3․ A. flavithermus K1 շտամի կուլՆկար 2. A.flavithermus K1շտամիամիլազային ակտիվությունը տարբերջերմաստիճանային պայմաններում։
 Նկար 3. A.flavithermus K1 շտամիկուլտուրալ հեղուկի ջերմակայունությունը։
 Ցույց է տրվել, որ ամիլազային սպիտակուցն ակտիվությունը պահպանում է 5070° C, որը համընկնում է ֆերմենտի առավելագույն ակտիվության ջերմաստիճանին։
 80-100°  C  ջերմաստիճանային  միջակայքում  սպիտակուցը  կորցնում  է  իր  ակտիվության 80 %-ը, իսկ ավելի բարձր ջերմասիճաններում ընդհանրապես ակտիվությունչի գրանցում։
 Նկար 4. A. flavithermus K1 շտամիամիլազային ակտիվությունը տարբերpH-ի պայմաններում, 60 °C։
 Նկար 5. A. flavithermus K1 շտամիամիլազային սպիտակուցի pH-ինկատմամբ կայունությունը։
 Նկար  4-ում  ներկայացված  է  ֆերմենտային  սպիտակուցի  ակտիվությանկախումը  pH-ից։
   Ինչպես  երևում  է՝  առավելագույն  ակտիվություն  գրանցվել  է  pH  8արժեքում։
   Որոշվել  է  նաև  ֆերմենտային  սպիտակուցի  pH-ի  նկատմամբ  կայունությունը pH 2-12 միջակայքում (Նկար 5)։
  Ամիլազային սպիտակուցը պահպանում էիր ակտիվությունը pH 7․8 պայմաններում 15 րոպե ինկուբացնելիս, իսկ pH 3- և 9-11արժեքներում կորցնում է ակտիվության 60-80 %-ը։
 Աղյուսակ 1․ Կենսատեխնոլոգիայում կիրառություն ունեցող ամիլազների համեմատականբնութագրերըՄանրէԱմիլազի ակտիվությա ն օպտիմալ Ամիլազի ակտիվությանօպտիմալջերմաստիճանՀղումներայսաշխատանքումԻնչպես  երևում  է  աղյուսակի  տվյալներից,  մինչև  այժմ  հայտնի  թերմոֆիլբացիլների  ամիլազների  ակտիվության  pH  և  ջերմաստիճանային  տիրույթներըհամապատասխանաբար տատանվում են 5-8-ի և 70-100° C սահմաններում։
  Bacillusamyloliquefaciens  թերմոֆիլ  մանրէն,  որը  մեկուսացվել  է  Հնդկաստանի  երկրաջերմային աղբյուրներից, արտադրում է ամիլազ, որի ակտիվության pH օպտիմումը չեզոքարժեքում  է,  իսկ  ջերմաստիճանային  օպտիմումը  70°  C  է։
   A.  flavithermus  K1-իամիլազն այս արտադրական շտամի ամիլազի համեմատ ակտիվության օպտիմումդրսևորվում է հիմնային պայմաններում՝ pH 8։
  Թերմոֆիլ Geobacillus thermoleovoransից անջատված ամիլազը բնութագրվում է մինչ այժմ հայտնի ամենաբարձր հիմնայինpH-ի (pH 8) և բարձր ջերմաստիճանային օպտիմումով (100° C)։
  Թեև A. flavithermusK1-ի  ամիլազն  իր  ակտիվության  pH  օպտիմումով  չի  զիջում  վերջինիս,  սակայնբնութագրվում է ավելի ցածր ջերմաստիճանային ակտիվությամբ։
 ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆՊետրոսյան ԼուսինեANOXYBACILLUS FLAVITHERMUS  K1-Ի ԱՄԻԼԱԶԱՅԻՆ ԱԿՏԻՎՈՒԹՅԱՆՋԵՐՄԱՍՏԻՃԱՆԱՅԻՆ ԵՎ PH ԿԱԽՄԱՆ ԵՎ ՍՊԻՏԱԿՈՒՑԻՋԵՐՄԱԿԱՅՈՒՆՈՒԹՅԱՆ ԵՎ PH ԿԱՅՈՒՆՈՒԹՅԱՆ ՏԻՐՈՒՅԹԻՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒՄԸԲանալի բառեր՝ թերմոֆիլ բացիլներ, Anoxybacillus  flavithermus, ամիլազներ,ջերմակայունություն, pH կայունություն։

Anoxybacillus    flavithermus    K1  շտամը  օսլա  պարունակող  սննդամիջավայրում  օպտիմալ (55° C, pH 7), պարբերական աճեցման պայմաններում ստացիոնար փուլին  հասնում է կուլտիվացման 7-րդ ժամում, բջիջների գեներացման ժամանակը կազմում  է  20  րոպե,  իսկ  արագության  հաստատունը՝  3։
   Ամիլազային  առավելագույն  ակտիվությունը դրսևորվել է 60° C ջերմաստիճանում և pH 8 պայմաններում։
  Ցույց է տրվել,  որ ամիլազային սպիտակուցը 80-100° C  ջերմաստիճանային միջակայքում կորցնում  է իր ակտիվության 80 %-ը։
  Ամիլազային սպիտակուցը պահպանում է ակտիվությունը  pH 3-11 պայմաններում, ընդ որում, pH 3 և 4 արժեքներում կորցնելով ակտիվության  80 %-ը։
