ՈՐՊԵՍ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ ՈՐՊԵՍ ՆՈՐ ՐԱԳԻՐ ԱՆՕՐԻՆԱ հարստացման քրեական պատասխանատվությունը stateանկացած պետության համար պետության համար միշտ կարևոր է իրականացնել և իրականացնել հանրային ծառայության դեմ ուղղված հանցագործությունների դեմ պայքարի միջոցներ:  Ավելին, որքան զարգացած է պետությունը, այնքան խստացված են այդ միջոցները, ինչպես նաև չափանիշները, որոնց առկայության դեպքում արարքը որակվում է որպես հանցագործություն:   Բնականաբար, հանցագործները միջոցներ ունեն այդ պայքարում:  Ինչպես հայտնի է, 2017 թվականի հուլիսի 1-ից ուժի մեջ կմտնի ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին օրենքը, ըստ որի ՝ Քրեական օրենսգրքի 310.1 հոդվածը կներկայացնի քրեական պատասխանատվության ինստիտուտ ապօրինի հարստացում:   Այս հոդվածում կփորձենք վերոհիշյալ ինստիտուտը ներկայացնել որպես նորություն ՀՀ քրեական օրենսգրքում, դրա ընդունման նախադրյալները, հնարավոր բացերը, որոնք, մեր կարծիքով, խնդիրներ կառաջացնեն իրավապահ պրակտիկայում ապագա Ավստրալիա, Արգենտինա) ապօրինի հարստացումը քրեականացնելու փորձ: Ներկայացնենք Հայաստանի Հանրապետությունում ապօրինի հարստացումը քրեականացնելու հիմնական նախադրյալները:  Ինչպես նշված է ՀՀ արդարադատության նախարարության օրենսդրական նախաձեռնության հիմնավորման մեջ (այսուհետ `արդարացում), Հայաստանի Հանրապետությունը վավերացրեց Նյու Յորքում 2003 թվականին ընդունված Կոռուպցիայի դեմ կոնվենցիան (այսուհետ` Կոնվենցիա ) 2007-ին 1:  Կոնվենցիայի նպատակների համար, Կոնվենցիայի յուրաքանչյուր մասնակից պետություն պարտավոր է դիտարկել օրենսդրական այլ միջոցներ, որոնք անհրաժեշտ են ապօրինի հարստացման արարքը քրեական հանցագործություն ճանաչելու համար 2:  Ուստի բնական է, որ վաղ թե ուշ մեր պետությունը պետք է կատարեր իր միջազգային պարտավորությունները:   Այսպիսով, 2016-ի դեկտեմբերին Ազգային ժողովն ընդունեց օրենք, որն ուժի մեջ է մտել 2017-ի հուլիսի 1-ից `ՀՀ քրեական օրենսգրքի նոր` 310.1 հոդվածը («Ապօրինի հարստացում»), որը սահմանում է. «1. Ապօրինի հարստացում` աճ գույքի և (կամ) հաշվետու ժամանակահատվածում «Հանրային ծառայության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված հայտարարագիրը ներկայացնելու համար պատասխանատու անձի պատասխանատվությունը, որը զգալիորեն գերազանցում է իր օրինական եկամուտը, նրանց կողմից հիմնավորված չէ: ապօրինի հարստացման այլ քրեական հիմքեր Բացակայությունը պատժվում է ազատազրկմամբ `երեքից վեց տարի ժամկետով, որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով, առավելագույնը երեք տարի ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ: 2. Սույն հոդվածում հանցանքի կատարման պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հինգ հազարապատիկը գերազանցող գումարը (արժեքը) զգալի է համարվում: » Մեջբերված հոդվածի վերլուծությունից հետեւում է, որ հանցագործության օբյեկտը պետական ​​կամ կառավարման ապարատի որոշակի մասի կամ կառուցվածքի բնականոն գործունեությունն է:  Այլ կերպ ասած, հանցագործությունն ուղղված է հասարակության հետ կապերի դեմ, որոնք կոչված են ապահովելու բարձրաստիճան պետական ​​պաշտոնյաների `իրենց լիազորությունների սահմաններում գործելու բնականոն ընթացքը, ինչպես նաև նրանց արդյունավետ պետական ​​գործունեությունը:  Վերոհիշյալը այս հանցագործության հիմնական կամ ուղղակի օբյեկտն է, և որպես լրացուցիչ առարկա ՝ կախված հանցագործության հանգամանքներից, մարդու կամ սահմանադրական իրավունքներից և ազատություններից, պետության կամ քաղաքացու գույքային շահերից և այլն կարող է գործել:  Օբյեկտիվորեն, ապօրինի հարստացումը արտահայտվում է երկու ընտրությամբ. 1) Հանրային ծառայության Հայաս 1 Տե՛ս Հաշվետու ժամանակաշրջանում ապօրինի հարստացման օրենսդրական հիմնավորումը: 2 Տե՛ս Հակակոռուպցիոն կոնվենցիայի հոդված 1, Նյու Յորք, 2003 թ. Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով գույքային հայտարարագիր ներկայացնելու պարտք ունեցող անձի գույքի ավելացումը և (կամ) 2) իր օրինական եկամուտը զգալիորեն գերազանցող և դրանցով հիմնավորված հիմնավորված պարտավորությունների նվազում: Հոդվածի տրամադրությունից պարզ է դառնում, որ գույքի ավելացումը և պարտավորությունների նվազումը, ինչպես միասին, այնպես էլ առանձին, համարվում են հանցագործություն:   Միևնույն ժամանակ, դա քրեական հանցագործություն է, եթե այն չունի ապօրինի հարստացման վրա հիմնված մեկ այլ հանցագործության հատկանիշներ, որը սահմանված է 310.1 հոդվածի 1-ին մասով:  Օրենսդիր մարմինը, ապօրինի հարստացման համար այլ հանցագործությունների բացակայություն պահանջելով, ենթադրում է այն գործողությունների բացակայություն, որոնք ուղղված են նաև քաղաքացիական ծառայության դեմ, որով անձը կարող է կրճատել իր պարտավորությունները կամ ավելացնել իր ունեցվածքը:  Որպես օրինակներ կարելի է նշել բիզնեսում ապօրինի մասնակցություն (հոդված 310), կաշառք (հոդված 311) և այլն:   Վերոնշյալ պահանջի հիմնական նպատակը նույն արարքի համար կրկնակի դատապարտման դեպքերի բացառումն է, օրինակ, եթե անձը ապօրինի հարստացել է կաշառք վերցնելով, ապացուցվել է կաշառք ստանալու փաստը, նա չի կարող պատասխանատվություն կրել »: կաշառք ստանալը »կամ« ապօրինի հարստացում »:  Այս դեպքում բացառվում է քրեական պատասխանատվությունը ապօրինի հարստացման համար:   Եվ եթե առկա են ապօրինի հարստացման հատկանիշներ, և միևնույն ժամանակ դա հանցագործության հիմքն է, հանցագործության հատկությունները հնարավոր չի եղել բացահայտել, ապա ապօրինի հարստացման համար միայն անձը կարող է պատասխանատվություն կրել:  Բացի այդ, օրենսդիրը, սահմանելով այս բացառությունը, մտադիր է չառաջացնել հոդվածների կրկնօրինակումը, որը սահմանված է «Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքով, ակտը որակելու ավելի մանրամասն և հստակ կարգավորող հոդվածով:  Վերոհիշյալը բխում է նաև քրեական օրենսդրության ընդհանուր, հատուկ նորմերի մրցակցության գաղափարից, ըստ որի, եթե կատարված արարքի բնութագրերը համապատասխանում են հատուկ մասի երկու հոդվածներով նախատեսված հանցագործությունների բնութագրերին, ապա այն պետք է որակվել հոդվածով, որն առավել առանձնահատուկ է և կարգավորում է իրավահարաբերությունները:  Վերոնշյալը թույլ կտա նրան խուսափել գործնականում նշված հանցագործությունների հետ կապված հնարավոր խառնաշփոթության ռիսկից, ինչը, մեր կարծիքով, արդարացված է: Այսպիսով, հոդվածի դրույթում նախատեսված բացառությունը լուծում է ապօրինի հարստացման հանցագործությունը որակելու հիմնական խնդիրները `բացառելով այն այլ հանցանքի հետ համատեղ որակելու հնարավորությունը: Եթե ​​պետության ծառայության դեմ ուղղված մեկ այլ հանցագործության պատճառով անձի եկամուտը մեծացել է կամ նրա պարտավորությունները նվազել են, ապա այդ արարքը պետք է որակվի որպես հատուկ հանցագործություն (ձեռնարկությունում անօրինական մասնակցություն, կաշառք վերցնել և այլն): Ինչ վերաբերում է 310.1 հոդվածի 1-ին մասի տրամադրմամբ նախատեսված «էապես գերազանցում է իր օրինական եկամուտը» արտահայտությանը, ապա այն բացահայտվում է նույն հոդվածի 2-րդ մասում. «Այս հոդվածում գումարը գերազանցում է նվազագույն աշխատավարձի հինգ հազարապատիկը գերազանցող գումարը հանցագործության ժամանակը »(արժեք)»:  Հիմնավորման մեջ նշվում է, որ հինգ միլիոն դրամ նախատեսելը որպես արարքը քրեականացնելու համար շեմը պայմանավորված է պետական ​​պաշտոններ զբաղեցնող անձանց վարձատրության միջին վարկածի ընտրությամբ:  Հաշվարկը հիմնված է նախարարության ոլորտում ծրագրեր իրականացնող ՀՀ Նախագահի աշխատակազմի ղեկավարի աշխատակազմի ղեկավարի աշխատավարձի գործակիցների վրա: Ավելին, հաշվարկվել է տվյալ դիրքերի միջին թվաբանական աշխատավարձը `այն նախատեսելով 6 ամիս: 5 միլիոն դրամ շեմ նախատեսող օրենսդիրը, մեր կարծիքով, այնքան էլ արդարացված չէ:  Բանն այն է, որ բարձրաստիճան պաշտոնյան կարող է, մի քանի դրվագներում կատարված գործողությունների արդյունքում, օրինակ, ունենալ 4 միլիոն 999 հազար դրամի ապօրինի եկամուտ, ինչը չի համարվի հանցագործություն:   Կարծում ենք, որ օրենսդիրը պետք է որ սահմաներ բավականին ցածր շեմ (օրինակ ՝ 1 միլիոն դրամ) կամ հաշվի առնելով որոշակի պաշտոնյայի աշխատավարձը, այսինքն ՝ հանցագործության առարկան ՝ հայտարարագրված օրինական եկամուտները, պետք է շեղվեին դրանից, օրինակ ՝ 5% -ով:   Հիմնավորենք սա նրանով, որ բարձրաստիճան պաշտոնյայի համար, ով բիզնես չունի, 5 միլիոն դրամը բավականին բարձր շեմ է, իսկ պաշտոնյայի համար, որի տարեկան եկամուտը, օրինակ, 10 միլիոն դոլար է, 5 միլիոն դրամն ուղղակի անհեթեթ է: 3 Տե՛ս «Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենք, հոդված 1, 2: Հիմնավորման մեջ նշվում է, որ շեմի սահմանումը հիմնված է «de minimis non curat praetor» սկզբունքի վրա, այսինքն ՝ «չպետք է հետապնդվեն շատ փոքր անհամապատասխանություններ» 4:  Կարծում ենք, որ դրա հետ համաձայն չենք, քանի որ, ինչպես արդեն նշվեց, կախված պաշտոնյայի ֆինանսական վիճակից, նույնիսկ մեկ միլիոն դրամը չի կարող համարվել «շատ փոքր» հակասություն:   Վերը նշվածը առաջիկայում բավականին խնդրահարույց իրավիճակներ կառաջացնի, քանի որ «ցածր» եկամուտ ունեցող բարձրաստիճան պաշտոնյան ունենալու է 4,999,000 դրամ ապօրինի եկամուտ, մնալու է անպատիժ, իսկ բարձր եկամուտ ունեցողը ՝ անհամապատասխանություն: 5 միլիոն դրամից `քրեական պատասխանատվության կենթարկվի: Հաշվի առնելով վերոհիշյալը ՝ մենք առաջարկում ենք 310.1 հոդվածի 2-րդ մասում նշված «Հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հինգհազարապատիկի գերազանցող գումարը (արժեքը)» դրույթը շարադրել հետևյալով. Հաշվետու ժամանակահատվածում x% -ը գերազանցող հայտարարագիր ներկայացնելու պարտավոր անձի եկամուտը համարվում է զգալի »: Ինչ վերաբերում է ապօրինի հարստացումը քրեականացնելու միջազգային պրակտիկային (Ուկրաինա, Սլովակիա, Լիտվա, Ավստրալիա, Արգենտինա), ապա միացող երկրներում այն ​​հիմնականում անվանվում է որպես «էական» ՝ ակնհայտորեն դրա մեկնաբանությունը թողնելով իրավապահներին ՝ կախված պաշտոնյաների ֆինանսական վիճակից: դրանից բխող հանգամանքներից: Ապօրինի հարստացման առարկան առանձնահատուկ է, այսինքն `այն անձը, որը հաշվետու ժամանակահատվածում պարտավոր է հայտարարագիր ներկայացնել« Հանրային ծառայությունների մասին »օրենքով:  Համաձայն «Հանրային ծառայությունների մասին» օրենքի ՝ բարձրաստիճան պաշտոնյան և նրա հետ փոխկապակցված անձը (այսինքն ՝ նրա հետ ապրող ծնողը, չափահաս և չամուսնացած երեխան և ամուսինը) պարտավոր են հայտարարագիր ներկայացնել 5:  Նույն օրենքը տալիս է բարձրաստիճան «պաշտոնյա» հասկացությունը և նրանց ցուցակը 6:  Փաստորեն, օրենսդիր մարմինը պետական ​​կարեւորագույն գործառույթներ իրականացնող պաշտոնատար անձին պարտավորեցնում է ներկայացնել հայտարարագիր: 4 Տե՛ս «Անօրինական հարստացումը քրեականացնելու մասին» ՀՀ արդարադատության նախարարության օրենսդրական հիմնավորումը: 5 Տե՛ս «Հանրային ծառայությունների մասին» օրենքը, հոդված 32, մասեր 1 և 4: 6 Տե՛ս «Հանրային ծառայությունների մասին» օրենք, հոդված 5, մաս 1, կետ 15: (նախագահներ, նախարարներ, նրանց տեղակալներ, Ազգային ժողովի պատգամավորներ և այլն):   Մեր կարծիքով, նշված հանցագործության սուբյեկտիվ կառուցվածքն արդարացված է, քանի որ արդար չի լինի դիտարկել որպես ավելի ցածր պաշտոններ զբաղեցնող պետական ​​ծառայողներ `իրենց գործառույթների նվազեցված կարողության պատճառով: Մեր միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս (Օկրակինա, Սլովակիա, Լիտվա, Ավստրալիա, Արգենտինա), որ այլ պետական ​​ծառայողները հիմնականում նախատեսվում են ապօրինի հարստացման ենթակա լինել, իսկ Ավստրալիայում, օրինակ, նույնիսկ ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ:   Երկրներ կան, որտեղ ներգրավված են տեղական ինքնակառավարման մարմինների ղեկավարները, բայց Հայաստանի Հանրապետությունում հայտարարագիր են ներկայացնում միայն 50 հազարից ավելի բնակչություն ունեցող համայնքների ղեկավարները:   Ո՞րն է, ինչպես նշեցինք, մեր օրենսդրի կողմից քննարկվող հանցագործության առարկայի ընտրությունը: Հանցագործությունը սուբյեկտիվորեն բնութագրվում է մեղավորության կանխամտածված ձևով, ընդ որում ՝ դիտավորությունն այստեղ կարող է լինել միայն ուղղակի, այսինքն ՝ հանցագործը գիտակցում է, որ եկամտի աճը և (կամ) պատասխանատվության իջեցումն անօրինական է, ուստի դուք արդարացված չեք դրանով: օրինական եկամուտ:  Հանցագործության դրդապատճառները և նպատակը հանցագործության պարտադիր հատկանիշ չեն, ուստի դրանք չեն կարող ազդել արարքի որակավորման վրա: Այս աշխատանքի շրջանակներում անհրաժեշտ ենք համարում վկայակոչել Կոնվենցիայի մի շարք օտարերկրյա անդամ պետությունների ապօրինի հարստացման վերաբերյալ առկա քրեական իրավական կարգավորումները:   Ուկրաինայի Հանրապետության քրեական օրենսգիրքը նախատեսում է, որ զգալի քանակությամբ ակտիվների ձեռքբերում, որի համար իրավական հիմք չի ստեղծվել, ինչպես նաև հանրային ծառայողի կողմից այդպիսի գույքի այլ անձի փոխանցումը պատժվում է օրենքով 7:   Այսինքն ՝ ի տարբերություն ՀՀ քրեական օրենսգրքի, Ուկրաինայի օրենսդիր մարմինը որպես պարտավորությունների նվազեցում նախատեսում է ակտիվների փոխանցում այլ անձի:  Մեր կարծիքով, մեր օրենսդիրի ձևակերպումն այս առումով ավելի տեղին է, քանի որ պարտավորությունների կրճատումն ավելի լայն հասկացություն է, և ներառում է և ակտիվների փոխանցումը մեկ այլ անձի: 7 Տե՛ս Ուկրաինայի Հանրապետության քրեական օրենսգիրք, հոդված 368.2: Մոլդովայի քրեական օրենսգրքի համաձայն ՝ ապօրինի հարստացումը պաշտոնատար անձի կողմից գույքի տիրապետումն է անձամբ կամ երրորդ անձի կողմից, որի արժեքը էապես գերազանցում է նրա եկամուտները: Orորի վկայությունն ապացուցեց, որ այն օրինական ճանապարհով հնարավոր չէ ձեռք բերել 8:  Հիմնական տարբերությունը անմեղության կանխավարկածի ապացույցի բեռի բաշխման մեջ է Մոլդովայի Հանրապետության և Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածների միջև: Սլովակիայի Հանրապետությունում վերոհիշյալ հարցը կարգավորվում է քաղաքացիական իրավունքի ոլորտում 9:  Համապատասխան հոդվածի համաձայն ՝ գույքի ապօրինի ձեռքբերման կասկածանք ունենալու դեպքում հարկ է հաշվետվություն ներկայացնել ֆինանսական ոստիկանություն:  Պետական ​​մարմինները, ցանկացած շահագրգիռ ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ իրավունք ունեն զեկույց ներկայացնել:   Այլ կերպ ասած, ի տարբերություն ՀՀ քրեական օրենսգրքի, որտեղ ապօրինի հարստացման խնդրով պետք է զբաղվեն միայն իրավապահ մարմինները, Սլովակիան փորձել է հասարակության լայն շերտերին ներգրավել այս հանցագործության դեմ պայքարում:  Ինչ վերաբերում է Ավստրալիայի Քրեական օրենսգրքին, ապա այդ հոդվածի հասցեատերը ոչ միայն պաշտոնատար անձ է, այլև ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ 10: Պետք է նշել, որ ապօրինի հարստացման քրեականացումը միանշանակորեն ընդունված չէ Հայաստանի Հանրապետությունում, այն առաջացրել է մի շարք վեճեր:  Եկեք նայենք այն հիմնական մտահոգություններին, որոնք տարբեր մարդկանց կողմից հաճախ էին բարձրաձայնվում օրենքի քննարկման ժամանակ:   Դրանցից ամենատարածվածը, ցավոք, օրենքի հետադարձ ուժ չունենալու խնդիրն էր, այսինքն, ըստ շատերի, մինչ 2017-ի հուլիսի 1-ը ապօրինի հարուստները կմնան անպատիժ:  Փաստորեն, այս հարցի պատասխանն ավելի պարզ է, քան սպասվում էր:  Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի 1-ին մասը (փոփոխված 2015 թ.) Բառացիորեն ասում է, որ անձի վիճակը ծանրացնող իրավական ակտերը հետադարձ ուժ չունեն 11:  ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն `« արարքի հանցագործությունը սահմանող, պատիժը ծանրացնող կամ հանցագործություն կատարած անձի վիճակը այլ կերպ վատթարացնող օրենքը հետադարձ ուժ չունի »:   «Իրավական ակտեր 8 Տե՛ս Մոլդովայի Հանրապետության քրեական օրենսգիրք, հոդված 330.2: 9 Տե՛ս «Սեփականության ծագումը հաստատելու մասին» Սլովակիայի Հանրապետության օրենքի 3-րդ հոդվածը: 10 Տե՛ս Australian Crime Act: 11 Տե՛ս ՀՀ Սահմանադրություն (փոփոխված է 2015 թ.), Հոդված 72, կետ 1: «Նշված նորմը առավել մանրամասնորեն նկարագրելու մասին» ՀՀ օրենքը: Հետադարձ ուժ չի կարող տրվել իրավաբանական անձանց կամ ֆիզիկական անձանց իրավունքներն ու ազատությունները սահմանափակող կամ սահմանափակող իրավաբանական անձանց `դրանց իրականացման կամ պատասխանատվության խստացման կարգը կամ պատասխանատվությունը ծանրացնող պարտականությունների պարտադրում կամ պարտականությունների կատարման կարգը, ինչպես նաև դրանց իրավական կարգավիճակը սահմանելը կամ ամրագրելը: իրավական ակտեր »12:   Այսպիսով, «ապօրինի հարստացումը» համարվում է հանցագործություն սահմանող օրենք, ուստի դրան հնարավոր չէ հետադարձ ուժ տալ: Այս հանցագործության հետ կապված հաջորդ հնարավոր հարցը վերաբերում է հանցագործության ապացուցման բեռի բաշխմանը, որը անքակտելիորեն կապված է անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի հետ:  Ինչպես հայտնի է, 2015 թվականի սահմանադրական փոփոխություններով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը էապես փոխվել է:   Նախկին խոստովանության համաձայն, հանցագործության մեջ մեղադրվող անձը համարվում էր անմեղ, քանի դեռ նրա օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով մեղավորությունն ապացուցված չէր 13:  Մեղադրյալը պարտավոր չէր ապացուցել իր անմեղությունը:  Չբացահայտված կասկածները մեկնաբանվում էին հօգուտ մեղադրյալի:   Նոր Սահմանադրության համապատասխան դրույթն ասում է, որ հանցագործության մեջ մեղադրվող անձը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով մեղավորությունն ապացուցված չէ 14: Ստացվում է, որ տեսականորեն ապացույցի բեռը կարող է դրվել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 310.1 հոդվածով նախատեսված հանցագործության թեմայի վրա, ինչը չի հակասում անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին: Բացի վերը նշվածից, հավելենք, որ, մեր կարծիքով, տեղին կլինի նախատեսել ապօրինի հարստացման հանցանքի խթանման նորմ: Մասնավորապես, միջազգային իրավական փորձը ցույց է տալիս, որ այդ հանցագործությունների համար խրախուսանքի տրամադրումը նրանց դեմ պայքարը դարձնում է ավելի արդյունավետ:   Օրինակ, Լիտվայի Հանրապետությունում սահմանվում է, որ եթե անձը հայտնում է իրավապահ մարմիններին ապօրինի հարստացման մասին (վերջինից առաջ դուք ունեք 12 Տե՛ս Օրենքի 78 1 1 2 2 հոդվածը): 13 Տե՛ս ՀՀ 2005 թ. Սահմանադրություն, հոդված 21: 14 Տե՛ս ՀՀ 2015 թ. Սահմանադրությունը, հոդված 66, հանցագործության կատարում) և օժանդակում է հանցագործության բացահայտմանը, այնուհետև անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից: Հաշվի առնելով նման նորմայի արդյունավետությունը `մենք առաջարկում ենք 310.1 հոդվածի լրացում կատարել հետևյալ խմբագրությամբ.« Անձը ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հայտարարագիր ներկայացնելուց առաջ նա իրավապահ մարմիններին տեղեկացնում է նշանակալի ակտիվների ավելացումը կամ պարտավորությունների զգալի նվազումը, օգնում է հանցագործության բացահայտմանը »: Հակոբ Շահբանդարյան Ապօրինի հարստացման քրեական պատասխանատվությունը որպես նորություն Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքում Հիմնաբառեր. Հանրային ծառայության դեմ ուղղված հանցագործություններ, պայքարի կանխավարկած ։

Հոդվածը նվիրված է ապօրինի հարստացման համար քրեական պատասխանատվության  հիմնախնդիրներին։
   Մասնավորապես  2017  թվականի  հուլիսի  1-ից  ուժի  մեջ  կմտնի  ՀՀ քրեական օրենսգրքի 310.1-րդ հոդվածը, որը պատասխանատվություն է նախատեսում  ապօրինի հարստանալու համար։
  Հոդվածում փորձ է կատարվել բացահայտելու ապօրինի  հարստանալու  հանցակազմի  օբյեկտիվ  և  սուբյեկտիվ  հիմնական  հատկանիշները,  վեր  են  հանվել  օրենսդրական  ձևակերպման  որոշ  թերություններ,  որոնք  կարող  են  հետագայում  խնդիրներ  առաջացնել  իրավակիրառ  պրակտիկայում,  ուսումնասիրվել  է  ապօրինի  հարստացման  վերաբերյալ  արտասահմանյան  որոշ  երկրների  օրենսդրական  փորձը։
   Հետազոտության հիման վրա կատարվել են համապատասխան առաջարկություններ, որոնք կարող  են նպաստել քննարկվող հոդվածի կատարելագործմանը։
