    Առաջին  կուրսեցու  հարմարման  գլխավոր  կողմերից  մեկը  նոր  միջավայրում մշտական ու ամուր սոցիալական կապերի հաստատումն է, նոր փոքրխմբերի ձևավորումը և  ներգրավումը ֆորմալ ու ոչ ֆորմալ  խմբերի մեջ։
     Նորմիջավայրում  դերային  բաշխումը  նոր  ձևով  է  իրականացվում,  և  հարաբերությունների նոր համակարգում ուսանողը ստիպված է ինքնուրույն ամրապնդելիր  դիրքերը։
   Ինչպես  Կ.  Մարքսն  է  իրավամբ  նշել,  անձնավորության  զարգացումը պայմանավորված է բոլոր այն անհատների զարգացմամբ, ում հետ նագտնվում է ուղղակի կամ անուղղակի հաղորդակցման մեջ։
  Այդ գործընթացում է իրականանում  համոզմունքների,  գաղափարների,  դիրքորոշումների,  հետաքրքրությունների,  գործունեության  փոխադարձ  փոխանակում,  զարգացում  ևդրսևորվում է «սուբյեկտ-սուբյեկտ» հարաբերությունների համակարգը /6, էջ 7/։
 Գաղտնիք չէ, որ ուսանողը ձևավորվում է ուսանողական կոլեկտիվում,իսկ կոլեկտիվի բարենպաստ հոգեբանական մթնոլորտը և միմյանց միջև փոխըմբռնման բարձր մակարդակը նպաստում է ընկերության, վստահության, փոխօգնության,  անձնային  դրական  որակների  ձևավորման,  ուսումնական  դժվարությունները հաղթահարելու և ուսման մեջ հաջողություններ արձանագրելու։
 Ուսանողական կոլեկտիվն ունի իր առանձնահատկությունները և տարբերվում է մյուսներից.ա) գործունեության հիմնական տեսակով /ուսում/,բ) տարիքային, կրթական միատեսակ կազմով,գ) անդամների կազմի կայունությամբ, դ) ուսումնական գործունեության պլանավորվածությամբ ու հաջորդականությամբ,ե) նպատակի ընդհանրությամբ, այն է՝ մասնագիտություն ստանալ։
 Հոդվածի նպատակն է՝ բացահայտել  1-ին  կուրսեցիների հաղորդակցմանպրոցեսում  միմյանց  ըմբռնելու  յուրահատկությունները,  հարմարման  դժվարությունները։
 Խնդիրն  է՝  ուսումնասիրել  առաջին  կուրսեցիների  հաղորդակցմանոլորտը, միմյանց փոխըմբռնման գործընթացը, հարմարման դժվարություններիհաղթահարումը։
 Միմյանց  ըմբռնելու  գործընթացը  հանդես  է  գալիս  որպես  հաղորդակցման  պարտադիր  պայման  և  կարող  է  կոչվել  հաղորդակցման  պերցեպտիվ/ըմբռնման/ կողմ։
   Իսկ ի՞նչ է դա նշանակում. մարդու կողմից մեկ այլ մարդունըմբռնելը անվանում ենք սոցիալական պերցեպցիա։
  Այդ հասկացությունը առաջին անգամ կիրառել է Ջ.Բրուները 1947թ., երբ մշակում էր ըմբռնման նկատմամբ«Նոր հայացք», { New Look}. Հետագայում սոց. խմբերը սոցիալական պերցեպցիաէին  անվանում  «սոցիալական  օբյեկտների»  ըմբռնման  գործընթացները,  որիտակ  հասկանում  էին  այլ  մարդիկ,  սոցիալական  խմբեր  և  սոցիալական  հանրույթներ {2, էջ138 }։
 Սոցիալական ըմբռնումը կարևոր է դիմացինին ճանաչելու և հասկանալու համար, և այդ ընթացքում անձը որքան ամբողջական է բացահայտում դիմացինին,  այնքան  ամբողջական  են  դառնում  իր  մասին  ունեցած  պատկերացումները։
 Առաջին  կուրսեցիները  աստիճանաբար  սկսում  են  ակտիվ  գրավվելուսանողական  խմբի  միջանձնային  հարաբերությունների  կառուցվածքի  մեջ,սկսում  են  ճանաչել  միմյանց  անհատական  անձնային  որակները,  որը  տեղի  էունենում  և՛  հաղորդակցման  ընթացքում,  և՛  ուսումնաճանաչողական  գործունեության  ընթացքում։
   Նրանք  դառնում  են  ավելի  հանգիստ  և  կշռադատված։
 Միմյանց ճանաչելու,կարողությունները գնահատելու, համապատասխան վարքդրսևորելու գործում առաջնային դեր են խաղում անմիջական հաղորդակցումնու շփումը այլ մարդկանց հետ {2,  էջ 128}։
 Հաղորդակցման միջոցներն ու բովանդակությունը  պայմանավորում ենայդ  հարաբերությունների  մեջ  ընդգրկված  մարդկանց  սոցիալական  գործառույթները,  նրանց  դիրքը  հասարակական  հարաբերությունների,  տվյալ  դեպքում՝ ուսանողական հարաբերությունների համակարգում։
 Հաղորդակցումը, ինչպես նշել է Կ. Ստանիսլավսկին, «հանդիպակաց հոսանք է»։
 Նրա յուրաքանչյուր փուլ հանդես է գալիս որպես կապակցված գործողություն,որում  մասնակիցների  գործողությունները  միավորված  են  մի  ամբողջությանմեջ, որը կրում է նոր որակներ։
 Առաջին կուրսեցին համագործակցելով, շփվելով խմբի անդամների հետ,հիմնվում է այս կամ այն  գործունեության ընթացքում ձեռք բերած փորձի վրա,իսկ քանի որ  տարբեր մարդկանց կենսափորձը տարբեր է, ուրիշներին ճանաչելու  և  հասկանալու  հնարավորությունները  նույնպես  տարբեր  են։
   Եվ  ըստտվյալների՝ առաջին կուրսեցիների մեջ շատ են նկատվում տագնապ, սոցիալական սթրես, հասակակիցների հետ հաղորդակցման որոշակի ճգնաժամ  {2, 135}։
  Սակայն դրանք նվազում են երկրորդ կուրսի սկզբում, քանի որ համակուրսեցիները աստիճանաբար սկսում են միմյանց ավելի լավ ճանաչել, արդենխմբում  հաստատված  և  ամրապնդված  են  միջանձնային  շփումները,  հաղորդակցման ոճերը, փոխըմբռնումն ու փոխհասկացումը։
 Միջանձնային  հարաբերությունները  ներառում  են  ուսանողների  փոխազդեցության 3 բաղադրամաս.1.  վարքային,2.  հուզական,3.  իմացական։
   Վարքայինը ներառում է գործունեություն և գործողությունների արդյունքները,գործունեության  ոճերը,  արարքները,  միմիկան,  ժեստերը,  շարժումները  ևվերջապես`խոսքը,  այսինքն՝  այն  ամենը,  ինչով  դրսևորվում  է  մարդու  անձը  ևկարող է դիտարկվել այլ մարդկանց կողմից։
 Հուզականը  ներառում  է  այն  ամենը,  ինչը  կապված  է  վիճակների  հետ.  ներանձնային  և  միջանձնային  կոնֆլիկտներով  պայմանավորված  հուզական  վիճակներ և այլն։
 Իմացականը ներառում է փոխազդեցության մեջ գտնվող մարդու հոգեկան բոլորգործընթացները, որոնք կապված են ինչպես շրջապատը, այնպես էլ  դիմացինին ճանաչելու հետ  /6, էջ 161/։
  Միջանձնային  փոխըմբռնման  սոցիալ-հոգեբանական  առանձնահատկությունների  իմացությունը,  համոզված  ենք,  որ  կօգնի  ուսանողներին  ավելիհեշտ  հարմարվելու,  ճիշտ  հարաբերություններ  կառուցելու,  նվազեցնելու  անխուսափելի կոնֆլիկտները և բարելավելու ուսումնական  գործընթացը։
  Այդ  ամենը  հիմնավորելու  համար  ՎՊՄԻ  ֆիզմաթ  ֆակուլտետի    ևֆիզկուլտ բաժնի 1-ին կուրսեցիների շրջանում 2010-12թթ. անց ենք կացրել հետազոտություններ,  հարցումներ,  քննարկումներ,  դիտումներ,  թեստեր,  բանավեճեր և պարզել, որ առաջին կուրսեցիների՝ միմյանց ըմբռնելու  մակարդակըցածր  է,  որ  նրանցում  հիմնականում  գերակշռում  են  համարժեք  ըմբռնմանըխանգարող հուզական կարծրատիպերը, որ հաղորդակցման ոլորտում առկա ենորոշակի ճգնաժամ ու սոցիալական սթրես, ինչպես նաև՝ անբավարարվածության  զգացում,  որը  կապվում  է  ուսանողի  սոցիալական  նոր  միջավայր  ներգրավվելու հետ։
 Նրանց առաջարկել ենք նշել այն խնդիրները, դժվարությունները, որոնքծագում  են  հատկապես  ուսումնական  տարվա  սկզբում  և  առաջին  տարվա  ընթացքում  միմյանց  չհասկանալու,  չճանաչելու,  մրցակցության,  հակադիր  նպատակների, մոտիվների կամ այլ պատճառներով։
 Ուսանողներին առաջարկել ենք նշել նաև այն ուղիները, որոնք հնարավորություն կտան շրջանցելու, մեղմելու կամ վերացնելու առկա խնդիրները։
 Վերը  նշվածները  պայմանավորում  են  հոդվածի  արդիականությունն  ուանհրաժեշտությունը։
 Նոր  պայմաններում  առաջին  կուրսեցիների  մեջ  առաջ  է  գալիս  ազատության  կեղծ  զգացում,  որը  պայմանավորված  է  աշխատանքի  ինքնուրույնկազմակերպման, սեփական ուժերը ճիշտ բաշխելու անհրաժեշտության հետ։
 Հայտնի է, որ յուրաքանչյուրին կարելի է համոզել նախաձեռնել ինչ-որ գործողություններ, եթե դրանք ուղղված են մեր հոգեբանական պահանջմունքների բավարարմանը։
  Գոյություն ունեն 14 հիմնական պահանջմունքներ, որոնցից  կարևորեն հատկապես երկուսը.1. անձնային ուժը,2. «էգո»-ի բավարարումը /հպարտության, սեփական կարևորության գիտակցումը/,հետաքրքրասիրությունը, հուզական անվտանգությունը, որևէ խմբին պատկանելը, սիրելը և սիրված լինելը, ճանաչումը, հասակակիցների կողմից խրախուսվելը, ստեղծագործելու հնարավորությունը, մասնավոր կյանքի ազատություննու  անձեռնամխելիությունը,  նյութական  ապահովվածությունը,  բարձր  ինքնագնահատականը, ինքնահարգանքը, հաջողությունը /3, էջ 174-175/։
 Առաջին  կուրսեցիների  փոխըմբռնման  գործընթացը  բարելավող  կարևոր  գործոններից են.•  փոխադարձ  վստահությունը,  քանի  որ  մարդիկ  միշտ  ձգտում  են  շփվել,սոցիալական կապեր հաստատել ազնիվ, վստահելի մարդկանց հետ,•  սեփական հուզական վիճակների երկակիությունն ու անորոշությունը հաղթահարելու կարողությունը։
  Դա հատկապես վերաբերում է ռիգիդ /ոչ ճկուն/ուսանողներին, •  առաջին կուրսեցիների խմբում սոցիալական ըմբռնման արդյունավետությունը  կապված  է  դիտորդ-սուբյեկտի՝  խմբի  ըմբռնման  անհատական  տիպից,այսինքն, թե ինչպես է խումբն ընկալվում անձի կողմից,•  ադապտացիայի խնդիրը,•  ինքնաճանաչում, միմյանց ճանաչումն ու հասկացումը։
  2-րդ կուրսի սկզբից վերը նշված խնդիրները աստիճանաբար սկսում եննվազել, համակուրսեցիների փոխհարաբերություններում բավարարվածությանաստիճանն սկսում է աճել։
  Այդ փուլում նրանք կարծում են, որ խմբի և միմյանցմասին ավելի շատ բան գիտեն, և հիմա դա իրենց ավելի է հետաքրքրում, քան 1ին կուրսում էր։
 Մենք  դիտարկեցինք  առաջին  կուրսեցիների  հաղորդակցման  առանձնահատկությունները և ընդհանրացնելով կարող ենք ասել, որ. ըմբռնումն  առաջանում  է  բնական  հաղորդակցման  և  միմյանց    հասկանալու,մարդկային  փոխազդեցության  պայմաններում։
   Այն  կախված  է  զուգընկերոջհույզերից, կարծիքներից, դիրքորոշումներից, համոզմունքներից և այլն։
 Ազդեցություն  գործելով  հաղորդակցվող  կողմի  վրա՝  մարդը  ձգտում  էվերափոխել իր մասին ունեցած պատկերացումներն անհրաժեշտ և նպաստավոր ուղղությամբ։
 Մարդու  կողմից  մեկ  այլ  մարդու  ըմբռնելը  հանդես  է  գալիս  որպեսհաղորդակցման  պարտադիր  պայման,  հետևաբար  սոցիալական  ըմբռնումըենթադրում է. ինքնաճանաչում, հաղորդակցման զուգընկերոջ ճանաչում, փոխըմբռնման  հիմքի  վրա  համատեղ  գործունեության  կազմակերպում,  հուզականհարաբերությունների  հաստատում  և  այլն։
   Հոդվածում  քննարկված  առաջինկուրսեցիների  սոցիալական  ըմբռնման,  հաղորդակցման  և  հարմարման  հոգեբանական  դժվարությունների  պատճառների  բացահայտումը  և  իմացությունըկօգնեն ուսանողներին ավելի  հեշտ և արագ ճանաչելու միմյանց,  հաղորդակցվելու  և  հարմարվելու,  որը  կնպաստի  ոչ  միայն  նրանց  ուսումնական  գործընթացի բարելավմանը, այլև անձի ձևավորմանը։
 Գ ր ա կ ա ն ո ւ թ յ ո ւ ն 1.  Андреева Г. М.  Социальная психология/М.։
   изд. МГУ, 1980. 414 с.   2.  Бодалев  А.  А.,  Восприятие  и  понимание  человека  человеком.  М.։
   изд.3.  Томсон П., Самоучитель общения/ СПб.։
  Питер, М. 2000. 242с. сред.  соц.  учеб.  заведений,  под  ред.  И.  В.  Дубровиной,  М.։
   Творческий5.  Проблема  общения  в  психологии,    под  ред.  Е.  Ф.  Ломова,  М.։

Հոդվածում  դիտարկվում  են  առաջին  կուրսեցիների  հաղորդակցման,  և  հարմարվողականության դժվարությունների պատճառները, որոնք կապված են  սոցիալական ընկալման և հաղորդակցման հոգեբանական խոչընդոտների հետ։
   Այդ պատճառների բացահայտումն օգնում է ուսանողներին ճանաչելու դրանք և  համագործակցելու միմյանց հետ այնպես, որ առավել հեշտ հարմարվեն շրջապատող միջավայրին, ինչը կնպաստի ուսումնական պրոցեսի բարելավմանը։
    Հոդվածում  դիտարկվում են այնպիսի խնդիրներ, ինչպիսիք են առաջին  կուրսեցիների  անհանգստությունը,  հաղորդակցման  մակարդակի  և  միմյանց  հետ համեմատվելու անբավարարվածությունը և այլն։
