ԿԱԴԱՍՏՐԱՅԻՆ ՔԱՐՏԵԶՆԵՐԻ ՈՒՂՂՄԱՆ ԵՎ ՆՈՐ ՔԱՐՏԵԶԱԳՐԱԿԱՆ ՇԵՐՏԻՍՏԵՂԾՄԱՆ ՀԻՄՆԱԽՆԴԻՐՆԵՐԸ ՀՀ-ՈՒՄՀայաստանի  Հանրապետության  տարածքում  կադաստրային  քարտեզագրմանաշխատանքները  հիմնականում  իրականացվել  են  1998-2004  թվականների  ընթացքում`  հանութագրման  ավանդական  տարբեր  եղանակներով  (մենզուլային,  տախեոմետրային և այլն)։
  Սկզբնական շրջանում կադաստրային քարտեզները ստեղծվում ևպահպանվում  էին  թղթային  տարբերակով,  որը  ժամանակի  ընթացքում  մաշվելովտալիս էր էական սխալներ և անճշտություններ։
 Համաձայն ՀՀ գործող օրենսդրության` կադաստրային քարտեզները համար-վումեն  գրանցման  համակարգի  հիմնական  փաստաթղթերից  մեկը,  որոնցումարտահայտվում  են  անշարժ  գույքի  միավորները։
   Քարտեզագրման  աշխատանքներըավանդական եղանակներից բացի կատարվել են նաև օգտագործելով ժամանա-կակիցգեոդեզիական  սարքավորումներ`  էլեկտրոնային  տախեոմետրեր,  արբանյա-կայինդիրքորոշման  կայաններ  (GPS),  որոնց  կիրառումը  թույլ  է  տալիս,  առանց  միջանկյալհաշվարկներ  կատարելու,  ստանալ  որոշվող  կետերի  կոորդինատները՝  բարձրճշտությամբ,  ինչպես  նաև  ժամանակակից  ծրագրային  ապահովման  միջոց-ներովհագեցված  ավտոմատացված  համակարգերում  ստանալ  տարբեր  մասշ-տաբներով  ևթեմատիկ շերտերով էլեկտրոնային կադաստրային քարտեզներ [3]։
 Կադաստրային  քարտեզները  և  հատակագծերը  տեղանքի  փոքրացված  ևընդհանրացված  արտապատկերումներն  են՝  համապատասխան  մասշտաբով  ևպայմանական նշաններով, որոնց վրա արտահայտվում են անշարժ գույքի բոլոր միավորները, դրանց տեղադրությունը, սահմանները, մակերեսները, տեսքերն ու տեսակները,  վերգետնյա  և  ստորգետնյա  մայրուղային  հաղորդակցուղիների  ցանցը  և  անշարժ  գույքի  վերաբերյալ  այլ  տվյալներ։
   Կադաստրային  քարտեզները  ծառայում  ենանշարժ  գույքի  միավորի  նկատմամբ  իրավունքների  պետական  գրանցման,  գնահատման,  հողի  հարկի  և  գույքահարկի  բազայի  ստեղծման,  ինչպես  նաև  բազմանըպատակ  կադաստրի  վարման  համար։
   Կադաստրայինքարտեզագրմանաշխատանքների համար ելակետային նյութեր են ծառայում անշարժ գույքի վերաբերյալ  գրաֆիկական  և  տեքստային  իրավական  փաստաթղթերը,  1։
 50-1։
 500,  1։
 1000,  1։
 2000,1։
 5000,  1։
 10000  և  1։
 25000  մասշտաբների  հանույթները,  հողաշինարարական  ևքաղաքաշինական  ծրագրային  փաստաթղթերը,  գլխավոր  հատակագծերը,  գեոդեզիական հիմքի կոորդինատների ժողովածուները [4]։
 Կադաստրային  քարտեզագրման  աշխատանքները  իրականացվում  են  երեքփուլերով՝o  նախապատրաստական աշխատանքներ,o  դաշտային աշխատանքներ,o  գրասենյակային աշխատանքներ։
 Անշարժ  գույքի  միավորների  վերաբերյալ  գրաֆիկական  տվյալների  մուտքագըրումը  և  թվայնացումը  իրականացվում  է  դաշտային  հանութագրման  տվյալներիհիման  վրա։
   էլեկտրոնային  քարտեզների  կազմման  համար  անհրաժեշտ  է  մուտքագրել  կադաստրային  քարտեզագրման  անհրաժեշտ  տվյալները  էլեկտրոնայինտախեոմետրի  կամ  արբանյակային  դիրքորոշման  (GPS)  ընդունիչների  հիշողությանքարտից  կամ  ներքին  հիշողությունից։
   Մուտքագրված  տվյալներով  և  կազմված  ուրվանկարներով  կատարվում  են  թվայնացման  աշխատանքներ։
   Կադաստրային  քարտեզները  (հատակագծերը)  կազմվում  են  բացառապես  էլեկտրոնային  եղանակով.բնակավայրերում՝ 1։
 50  - 1։
  500, 1։
 1000, 1։
  2000,  բնակավայրերից դուրս՝   1։
 2000, 1։
 5000, 1։
 10000, 1։
  25000 մասշտաբներով։
 Էլեկտրոնային  եղանակով  թվային  կադաստրային  քարտեզներ  կազմելուժամանակ  օգտագործվում  են  քարտեզագրական  ծրագրերի  համապատասխանծրագրային  փաթեթներ,  որոնց  թվային  տվյալները  պետք  է  լինեն  դիվիջի  Ավտոկադ(.dwg  (AutoCad))  կամ  դիջիէն  Մայքրոստեյշն  (.dgn  (Microstation))  կամ  շեյփ ԱրկԳիս  (.shape(ArcGis)) կամ մեփինֆո Մեփինֆո (.mapinfo (MapInfo)) ֆորմատներով [1]։
 Կադաստրային քարտեզների մուտքագրման և թվայնացման ընթացքում անհրաժեշտէ իրականացնել հետևյալ աշխատանքները՝1) նախապատրաստական աշխատանքներ, որոնց կատարման ժամանակ պետք էստուգվեն թվային քարտեզների կազմման համար հիմք ծառայող նյութերի որակը, 2)  մուտքագրման  աշխատանքներ,  որոնց  կատարման  ժամանակ  մուտքագրվումեն  դաշտային  հանութային  նյութերը`  էլեկտրոնային  տախեոմետրերի  ու  արբանյակային  դիրքորոշման  կայանների  միջոցով  ստացված  դաշտային  հանութայինտվյալները,3) մուտքագրված կետերի ստացում էկրանի վրա, 4) ռաստրային պատկերների մշակում, 5) ռաստրային պատկերների վեկտորացում,6) թեմատիկ շերտերի ստեղծում և վերականգնում,7) տոպոլոգիայի ստուգում և ճշտում, 8) ավելորդ տարրերի հեռացում, 9) բազային քարտեզի խմբագրում և ստուգում, 10) կադաստրային թվային քարտեզների բազմացումը՝ էլեկտրոնային կրիչների  ևթղթի վրա։
 Համատարած քարտեզագրման թվայնացման աշխատանքների ավարտից հետոէլեկտրոնային քարտեզի վրա պատկերվում են՝ [1]1) կոորդինատային ցանցը, 2) գեոդեզիական հիմքի կետերը, 3) համայնքի սահմանները, 4) կադաստրային թաղամասերի սահմանները,5) կադաստրային միավորների սահմանները, 6) շենքերը և շինությունները, 7) կադաստրային պայմանական ծածկագրերը (համարները), 8) անշարժ գույքի միավորների գծային չափերը և մակերեսները, 9) հաղորդակցուղիները։
 Կադաստրային  հատակագծերում  և  քարտեզներում  հայտնաբերված  անշարժգույքի միավորների հետ կապված սխալները դասակարգվում են`o  սխալներ,  որոնք  չեն  փոփոխում  գույքի  պատկանելությունը,  դրա  նկատմամբիրավունքների բնույթը, որակական և քանակական բնութագրերը (նորմատիվտեխնիկական փաստաթղթերով սահմանված թույլատրելի շեղումներ),o  սխալներ,  որոնք  առաջացնում  են  գույքի  պատկանելության,  դրա  նկատմամբիրավունքների  բնույթի,  որակական  և  քանակական  բնութագրերի  փոփոխություն։
 Կադաստրային  հատակագծերում  և  քարտեզներում  հայտնաբերված  սխալներիուղղումները կատարվում են հետևյալ սկզբունքով՝1.  Իրավունքների  պետական  գրանցման  վկայականներում  նշված  և  փաստացիօգտագործվող  սեփականաշնորհված  գյուղատնտեսական  նշանակությանհողամասերի  սահմանների  և  մակերեսների  տարբերությունների  ուղղմաննպատակով՝  համայնքների  ղեկավարները  կից  գրությամբ  համապատասխանտարածքային  ստորաբաժանում  կարող  են  ներկայացնել  իրենց  կողմիցհաստատված  փոփոխվող  հողամասերի  ճշգրտված  հատակագծերը,  սեփականատերերին  տրված  անշարժ  գույքի  սեփականության  (օգտագործման)  իրավունքի  գրանցման  վկայականները  և  սեփականատերերի  համաձայնությունները։
 2.  Համայնքներին  հողերի  փոխանցման  ժամանակ  առաջացած  սեփականությանսուբյեկտների  անճշտությունների  (քաղաքացիներին  սեփականության  իրավունքով  պատկանող  հողամասերը՝  որպես  համայնքային  սեփականությանհողամասեր  փոխանցման  կամ  համայնքային  սեփականության  իրավունքովպատկանող հողամասերը՝  որպես քաղաքացիների սեփականության հողամասեր  փոխանցման)  դեպքում,  համայնքների  ղեկավարները  կից  գրությամբտարածքային  ստորաբաժանում  կարող  են  ներկայացնել  իրենց  կողմիցհաստատված  փոփոխվող  հողամասերի  ճշգրտված  հատակագծերը,  սեփականատերերին  տրված  անշարժ  գույքի  սեփականության  (օգտագործման)  իրավունքի  գրանցման  վկայականները,  սեփականատերերի  համաձայնությունները,  իրավունքների  պետական  գրանցում  չստացած  հողամասերի  համարհամապատասխան  իրավական  հիմքերը  (հողի  սեփականության  իրավունքիպետական ակտ, ժամանակավոր վկայականներ, համայնքի ղեկավարի կող-միցհաստատված  հողային  բարեփոխումների  և  սեփականաշնորհման  հանձնաժողովի որոշումից քաղվածք)։
 3.  Համայնքներին՝  հողերի  փոխանցման  ժամանակ  առաջացած  հողատեսքերիանճշտությունների  ուղղման  համար,  համայնքների  ղեկավարները  կից  գրությամբ  տարածքային  ստորաբաժանում  կարող  են  ներկայացնել  ՀայաստանիՀանրապետության  կառավարության  2009  թվականի  սեպտեմբերի  17-ի«Հայաստանի  Հանրապետության  գյուղատնտեսական  նշանակության  հողերի,հողատեսքերի  փոփոխման  կարգը  հաստատելու  մասին»  N  1066-Ն  որոշմանպահանջներին համապատասխան կատարված փոփոխությունները։
 4.  Համայնքներին՝  հողերի  փոխանցման  ժամանակ  առաջացած  հողամասերինպատակային նշանակությունների հետ կապված անճշտությունների դեպքում,եթե  նախկինում  հողամասերի  նպատակային  նշանակության  փոփոխմանվերաբերյալ  առկա  են  համապատասխան  որոշումներ,  ապա  ուղղումըկատարվում  է  Հայաստանի  Հանրապետության  վարչապետի  2001  թվականիօգոստոսիօգտագործման  ժամանակավոր  սխեմաներիհամաձայնեցման  միջգերատեսչական  հանձնաժողով  ստեղծելու  մասին»  N  599որոշմամբ ստեղծված միջգերատեսչական հանձնաժողովի քննարկումից հետոստացված  դրական  եզրակացության  հիման  վրա[2]։
 Եթե  նախկինումհողամասերի  նպատակային  նշանակությունների  փոփոխման  վերաբերյալչկան  համապատասխան  որոշումներ,  ապա  հողամասերի  նպատակայիննշանակությունը փոխվում է՝ ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով։
 «Հողերի13-ի5.  Համայնքային  սեփականություն  հանդիսացող  և  որպես  «անհայտ»  քաղաքացիների սեփականություն փոխանցված հողամասերի հետ կապված անճշտությունների  ուղղման  համար,  եթե  դրանց  նկատմամբ  գոյություն  չունեն  որևէիրավունք հաստատող փաստաթղթեր, ապա համայնքների ղեկավարները կիցգրությամբ  տարածքային  ստորաբաժանում  կարող  են  ներկայացնել  նշվածհողամասերը  համայնքային  սեփականություն  ճանաչելու  վերաբերյալ  համայնքների ավագանիների որոշումները։
 Գեոդեզիական  աշխատանքների  ընթացքում՝  տարբեր  հանգամանքներովպայմանավորված, ցանկացած չափագրում ուղեկցվում է որոշակի սխալներով։
  Հաշվիառնելով  կադաստրային  քարտեզագրման  և  թվայնացման  ժամանակ  տարբեր  գործոնների  ազդեցության  հետևանքով  առաջացած  սխալները՝  տարբեր  մակերեսներ  ևերկրաչափական  պատկերներ  ունեցող  հողամասերի  չափագրման  դեպքում,  կախված  չափագրվող  հողամասի  սահմանակետերի  քանակից  (սահմանանիշերով  չամրացված  հողամասերի  դեպքում)  մակերեսի  թույլատրելի  սխալի  մեծությունըհաշվարկվում է հետևյալ սկզբունքով`1. Բնակավայրի տարածքում՝ա. մինչև 8 սահմանակետեր ունեցող հողամասերի չափագրման դեպքում`մինչև  1000  քառակուսի  մետր  մակերես  ունեցող  հողամասերի  չափագրման  դեպքումթույլատրելի  սխալի  առավելագույն  չափը  ընդունել  1.25  %  (12.5  քառ.  մետր),  իսկ  1000քառակուսի  մետր  մակերեսը  գերազանցող  հողամասերի  չափագրման  դեպքում՝  12.5քառակուսի  մետրին  ավելացնելով  1000  քառակուսի  մետր  մակերեսը  գերազանցողյուրաքանչյուր քառակուսի մետրի համար 0.3 %։
 Օրինակ`  2400  քառակուսի  մետր  հողամասի  մակերեսի  հաշվարկման  դեպքումկստացվի հետևյալ թույլատրելի սխալի չափը՝1000 մ2x 1.25 % = 12.5 մ2,2400 մ2 - 12.5 մ2 + 1400 մ2 x 0.3 % = 12.5 մ2 + 4.2 մ2 = 16.7 մ2։
 բ. 8 և ավելի սահմանակետեր ունեցող հողամասերի չափագրման դեպքում`մինչև  1000  քառակուսի  մետր  մակերես  ունեցող  հողամասերի  չափագրման  դեպքումթույլատրելի  սխալի  առավելագույնչափը  ընդունել  1.5  %  (15.0  քառ.  մետր),  իսկ  1000քառակուսի  մետր  մակերեսը  գերազանցող  հողամասերի  չափագրման  դեպքում,  15.0քառակուսի  մետրին  ավելացնելով  1000  քառակուսի  մետր  մակերեսը  գերազանցողյուրաքանչյուր քառակուսի մետրի համար 0.5 %։
 Օրինակ`  3200  քառակուսի  մետր  հողամասի  մակերեսի  հաշվարկման  դեպքումկստացվի հետևյալ թույլատրելի սխալի չափը՝1000 մ2 x 1.5 %=15.0 մ2,3200 մ2 - 15.0 մ2 + 2200 մ2 x 0.5% = 15.0 մ2 + 11.0 մ2 = 26.0 մ2 [2]։
 2. Բնակավայրից դուրս տարածքներում՝ա. մինչև 8 սահմանակետեր ունեցող հողամասերի չափագրման դեպքում`մինչև 10000 քառակուսի մետր մակերես ունեցող հողամասերի չափագրման դեպքումթույլատրելի  սխալի  առավելագույն  չափը  ընդունել  1.2  %  (120  քառ.  մետր),  իսկ  10000քառակուսի  մետր  մակերեսը  գերազանցող  հողամասերի  չափագրման  դեպքում՝  120քառակուսի  մետրին  ավելացնելով  10000  քառակուսի  մետր  մակերեսը  գերազանցողյուրաքանչյուր քառակուսի մետրի համար 0.25 %։
 Օրինակ`  24000  քառակուսի  մետր  հողամասի  մակերեսի  հաշվարկման  դեպքումկստացվի հետևյալ թույլատրելի սխալի չափը՝10 000 մ2 x 1.2 % = 120.0 մ2,24 000 մ2 - 120.0 մ2 + 14000 մ2 x 0.25 % = 120.0 մ2 + 35.0 մ2 = 155.0 մ2։
 բ. 8 և ավելի սահմանակետեր ունեցող հողամասերի չափագրման դեպքում`մինչև 10000 քառակուսի մետր մակերես ունեցող հողամասերի չափագրման դեպքումթույլատրելի  սխալի  առավելագույն  չափը  ընդունել  1.5  %  (150  քառ.  մետր),  իսկ  10000քառակուսի  մետր  մակերեսը  գերազանցող  հողամասերի  չափագրման  դեպքում՝  150քառակուսի  մետրին  ավելացնելով  10000  քառակուսի  մետր  մակերեսը  գերազանցողյուրաքանչյուր քառակուսի մետրի համար 0.4 %։
 Օրինակ`  36200  քառակուսի  մետր  հողամասի  մակերեսի  հաշվարկման  դեպքումկստացվի հետևյալ թույլատրելի սխալի չափը՝ [1]10 000 մ2 x 1.5 % = 150.0 մ2,36 200 մ2 - 150.0 մ2 + 26 200 մ2 x 0.4 % = 150.0 մ2 + 104.8 մ2 = 254.8 մ2 [2]։
 Կադաստրային  քարտեզներում  առկա  սխալների  հայտնաբերման  և  դրանց  վերացմանն ուղղված ուղիների մշակման համար իրականացվել է կադաստրային քարտեզագրական  տվյալների  և  աէրոնկարների  ուսումնասիրություն  և  վերլուծություն։
 Կադաստրային  քարտեզները  «Arc  GIS»  ծրագրային  փաթեթի  միջոցով  համադրվել  ենայդ տարածքների արբանյակային և աէրոնկարների հետ։
 Ստորև  ներկայացված  է  Շիրակի  մարզի  Ձիթհանքով  համայնքի  կադաստրայինքարտեզից հատված, որում հայտնաբերվել  են շատ անհամապատասխանություններկադաստրային քարտեզի և փաստացի հողօգտագործման սահմանների միջև (նկար 1)։
 Նկար 1. Կադաստրային քարտեզ և արբանյակային պատկերՀողակտորների  գծային  չափերի  և  տեղադիրքի  վերաբերյալ  առավել  հավաստիտվյալներ ստանալու համար տեղանքում իրականացվել է էլեկտրոնային տախեոմետրով  հանութագրում,  և  ստացված  տվյալները  GPS  ընդունիչի  միջոցով  կապակցվել  ենWGS-84  կոորդինատային  համակարգին,  որի  արդյունքում  կազմվել  է  հողամասերիսահմանների ուղղման հատակագծեր։
  Ստացված տվյալների հիման վրա մեր կողմիցճշտվել է հողակտորների տեղադիրքերը կադաստրային քարտեզում (նկար 2)։
 Նկար 2. Տեղանքում գեոդեզիական սարքավորումներով կատարված հանույթԱրդյունքում  պարզվելհողամասերըկադաստրային  քարտեզում  համադրվում  են  պետական  գրանցում  ստացած  այլգույքային միավոր-ների հետ։
 սահմաններովէ,որճշտվածՈւսումնասիրվող  տարածքի  մի  քանի  հողամասերում  կատարվել  է  արբանյակային  պատկերից  հողամասերի  սահմանների  թվայինացում  Arc  GIS  ծրագրային  փաթեթի միջոցով  (նկար 3)։
 Նկար 3. Արբանյակային պատկերից հողամասերի սահմանների թվայնացում Arc GISծրագրային փաթեթի միջոցովԱյնուհետև  հաշվարկվել  է  այդ  հողամասերի  մակերեսները  և  գծային  չափերը՝ըստ  թվայնացման  շերտի,  և  համեմատվել  է  տեղանքում  գեոդեզիական  սարքավորումներով կատարված հանութագրման տվյալներով ստացված մակերեսների և գծային չափերի հետ (աղյուսակ 1)։
 Աղյուսակ 1. Հողամասերի մակերեսները՝ ըստ փաստացի կատարված հանույթի և «Arc GIS» ծրագրային փաթեթի միջոցով կատարված արբանյակային պատկերի թվայնացմանՀողամասիհամարՄակերեսըՄակերեսըըստըստՄակերեսներիտարբերությու հանույթիթվայնացման(հա)(հա)ն(հա)Համեմատության  արդյունքում  պարզվել  է,  որ  հողամասերի  մակերեսները  ևգծային  չափերը՝  ըստ  թվայնացման  շերտի,  որոշակի  չափով  տարբերվում  ենտեղանքում  գեոդեզիական  սարքավորումներով  կատարված  հանույթով  ստացվածմակերեսներից  և  գծային  չափերից։
   Պատճառն  այն  է,  որ  թվայնացման  աշխատանքըկատարվել  է  ոչ  բարձր  տարածական  լուծաչափ  ունեցող    արբանյակային  պատկերիվրա  (50սմ)։
   Սա  նշանակում  է,  որ  ժամանակակից  անօդաչու  թռչող  սարքերովստացված  գերբարձր    տարածական  լուծաչափի  (օրինակ  1սմ)  պատկերներով  կատարված  թվայնացման  ճշտությունը  կբավարարի    կադաստրային  քարտեզագրմանհամար պահանջվող ճշտությանը, ինչը հնարավորություն է տալիս քարտեզագրականշերտը ստեղծել Arc GIS ծրագրային փաթեթով կատարված թվայնացման  միջոցով։
 ՀՀ  կադաստրային  քարտեզագրական  տվյալների  վերլուծության    արդյունքումգալիս  ենք  այն  եզրահանգմանը,  որ  Հանրապետության  տարածքում  առկա  էկադաստրային  քարտեզների  և  փաստացի  հողօգտագործման  սահմանների  բազմաթիվ անհամապատասխանություններ։
  Այս ուղղությամբ իրականացվող աշխատանքների հիմնական նպատակը քարտեզագրական տվյալների ուղղումը առավել դյուրինդարձնելն  է։
   Առաջարկվում  է  ստեղծել  նոր  փաստացի  հողօգտագործման  քարտեզագրական շերտ, որը կնպաստի քարտեզագրական տվյալների ուղղմանը, և կունենաշատ կարևոր նշանակություն։
  Քարտեզագրական շերտի ստեղծման աշխա-տանքներըչկառուցապատված  տարածքներում  առաջարկվում  է  իրականացնել  բացառապեսգրասենյակային  պայմաններում,  իսկ  այն  տարածքներում,  որտեղ  ստացվածաէրոլուսանկարներումերևում,կիրականացվեն  նաև  դաշտային  հանութագրման  աշխատանքներ՝  ժամանակակիցգեոդեզիական  սարքավորումների  կիրառմամբ։
   Ստացված  արդյունքները  կմուտքագըրվեն Arc GIS ծրագրային փաթեթ, որի միջոցով էլ կիրականացվի քարտեզագրում։
 Կադաստրային քարտեզների ուղղման ժամանակ որպես հիմք կարող է ծառայել նորքարտեզագրական շերտը, համայնքի ղեկավարի կամ համապատասխան լիա-զորվածանձի կողմից ներկայացված պարզաբանումը, ինչպես նաև՝ համադրումների դեպքումհամադրվող հողակտորների սեփականատերերի գրավոր համաձայնութ-յունը։
 հողամասերիչենհստակսահմաններն Երկրի պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինները, ներդրողներըև  հողօգտագործողները    նոր  քարտեզագրական  շերտում  արտացոլված  տվյալներիմիջոցով  կկարողանան  մշակել  սոցիալական  և  տնտեսական  կայուն  զարգացմանուղղիներ,  արդյունավետ  կազմակերպել  հողաշինարարական  աշխա-տանքները,վարել  հարկային  ճիշտ  քաղաքականություն  և  իրականացնել  պետականվերահսկողություն հողօգտագործմանն ուղղված բազմաթիվ խնդիրներում։
 ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ[1]  ՀՀ  կառավարությանն  առընթեր  անշարժ  գույքի  կադաստրի  պետական  կոմիտեինախագահի  2009  թվականի  փետրվարի  26-ի  N  51-Ն  հրամանը  կադաստրայինքարտեզագրման  աշխատանքներ  իրականացնելու  հրահանգը  հաստատելու  մասին,[2] URL։
  http։
 //www.arlis.am/ (Հղումը կատարվել է՝ 06.04.2019)։
 ՀՀ  կառավարությանն  առընթեր  անշարժ  գույքի  կադաստրի  պետական  կոմիտեինախագահի  2010  թվականի  հունիսի1-ի  N  186-Նհրամանը  կադաստրայինհատակագծերում  և  քարտեզներում  հայտնաբերված  սխալների  ուղղման  հրահանգըհաստատելու մասին, URL։
 http։
 //www.arlis.am/ (Հղումը կատարվել է՝ 06.04.2019)։
 [3]  ՀՀ  կառավարության  2010  թվականի  մարտի  25-ի  N  305-Ն  որոշում  ՀայաստանիՀանրապետության  պետականգույքիզարգացման  2010թվականի  համալիր  զարգացման  ծրագիրը  հաստատելու  մասին,URL։
  http։
 //www.arlis.am/  (Հղումը կատարվել է՝ 07.04.2019)։
 [4]  ՀՀ  անշարժ  գույքի  կադաստրի  պետական  կոմիտեի  պաշտոնական  կայք՝  URL։
 http։
 //www.cadastre.am/ (Հղումը կատարվել է՝ 07.04.2019)։
 բյուջեից  ֆինանսավորվող`  անշարժՆահապետյան ՎարդանԿԱԴԱՍՏՐԱՅԻՆ ՔԱՐՏԵԶՆԵՐԻ ՈՒՂՂՄԱՆ ԵՎ ՆՈՐ ՔԱՐՏԵԶԱԳՐԱԿԱՆ ՇԵՐՏԻՍՏԵՂԾՄԱՆ ՀԻՄՆԱԽՆԴԻՐՆԵՐԸ ՀՀ-ՈՒՄԲանալի բառեր՝ կադասրրային քարտեզ, փաստացի հողօգտագործման սահմաններ,արբանյակային պատկեր, աէրոլուսանկարներ, ժամանակակից գեոդեզիականսարքավորումներ, Arc GIS ծրագրային փաթեթ։

Աշխատանքի  հիմնական  նպատակը  կադաստրային  քարտեզներում  առկա  թերությունների  ուղղման  մեթոդների  մշակումն  է՝  նոր  քարտեզագրական  շերտի  ստեղծման միջոցով։
  ՀՀ կադաստրային քարտեզագրական տվյալների վերլուծութ-յան   արդյունքում  գալիս  ենք  այն  եզրահանգմանը,  որ  հանրապետության  տարածքում  առկա  է  կադաստրային  քարտեզների  և  փաստացի  հողօգտագործման  սահմանների  բազմաթիվ անհամապատասխանություններ։
  Այս ուղղությամբ իրականացվող աշխատանքների  հիմնական  նպատակը  քարտեզագրական  տվյալների  ուղղումը  առավել  դյուրին դարձնելն է։
  Խնդրի լուծման համար առաջարկվում է ստեղծել նոր փաստացի  հողօգտագործման  կադաստրային  քարտեզագրական  շերտ՝  «Arc  GIS»    ծրագրային  փաթեթի  և  ժամանակակից  անօդաչու  թռչող  սարքերի  միջոցով,  ստացված  բարձր  տարածական լուծաչափի աէրոլուսանկարներով, որոնք հնարավորություն են տալիս  ստանալ անհրաժեշտ և բավարար ճշտություն։
