ԿՐՈՆԱԿԱՆ ԳԻՏԱԿՈՒԹՅԱՆ DEԱՐԳԱՈՒՄ Գիտակցությունը օբյեկտիվ իրականության արտացոլման բարձրագույն ձևն է `շրջակա միջավայրի նկատմամբ մարդու վերաբերմունքի նպատակային կարգավորման համար:   Դա մարդկության զարգացման ընթացքում ձեւավորված զգայական (զգայական), մտավոր, կամային-հուզական գործընթացների համակարգ է, որն ուղղված է մեզ շրջապատող աշխարհի ճանաչմանը և վերափոխմանը ՝ ըստ նրա կարիքների:  Դա հնարավորություն է տալիս մարդուն իմանալ ոչ միայն իրեն շրջապատող աշխարհը, այլև ինքն իրեն ՝ դառնալու գործունեության առարկա ՝ մարդ:  Գիտակցության միջոցով անհատը տարբերում է «ես» -ը «ոչ ես» -ից, շրջապատող աշխարհից `հնարավորություն տալով նրան ուսումնասիրել սեփական անձը և իր հոգևոր գործունեությունն ուղղել դեպի իրեն» [1]: Գիտակցության համապատասխան տեսակը կառուցողական է հոգատար կյանքի բոլոր շրջաններում ՝ շեշտը դնելով այդ շրջաններից յուրաքանչյուրի հարաբերական սահմանների վրա:   Կրոնական գիտակցությունը նկատվում է ոչ միայն կրոնի փիլիսոփայության, այլ նաև սոցիոլոգիայի, հոգեբանության, ֆենոմենոլոգիայի, կրոնի պատմության մեջ:   Կրոնի ՝ որպես հոգատար ինքնոլորտի ստեղծմանը նախորդել է դիցաբանական հավատալիքների «կազմավորման» գործընթացը:   Պատմականորեն աշխարհայացքի առաջին միջոցը դիցաբանական գիտակցությունն է: Դիցաբանությունը ստեղծում է առասպելների փոխկապակցվածություն, առասպելը իրականության զգույշ վերարտադրություն է հաղորդագրության կամ պատմության տեսքով, որի իրադարձությունները և հերոսները օբյեկտիվորեն ճանաչվում են որպես գոյություն:   Դիցաբանությունը ստեղծվել է ինքնաբերաբար ՝ համայնքային համակարգի պայմաններում, հավաքական ստեղծագործության արդյունքում ՝ աշխարհն ընկալելով հուզական կերպարների միջոցով:   Առասպելում աշխարհին մտավոր, հուզական-կամային վերաբերմունքը ներկայացված է միասին:   Դիցաբանության մեջ չկա «մարդկային տարբերություն արտաքին բնությունից» գիտակցություն, անհատական ​​գիտակցությունը չի տարանջատվում խմբային գիտակցությունից, պատկերը և առարկան, սուբյեկտիվն ու օբյեկտիվը չեն տարբերվում, գիտակցության մեջ արվածն ընդունվում է իրականում արվածի փոխարեն: Պարզունակ հասարակության անբաժանելի կոլեկտիվիզմը հիմնված է բնության վրա, բնության առանձնահատկությունները և կապերը ձեւավորվում են դերասանների նմանությամբ, դերերի հարաբերական ցեղային հասարակությունների և, ընդհակառակը, մարդկային-ցեղային հարաբերությունները հայտնվում են բնածին ձևերի տեսքով:  Դիցաբանության ձևավորման համար կարևոր էին ֆետիշիզմը, տոտեմիզմը, մոգությունն ու անիմիզմը:  Սկզբնական շրջանում դիցաբանությունը, ըստ էության, ձուլվում էր այդ գաղափարների մեջ, հայտնվում դրանց մեջ:   Հետագայում, հասարակության զարգացման ընթացքում, աստիճանաբար հայտնվեց դիցաբանական վերացականության ավելի բարձր մակարդակ, ձեւավորվեցին տարբեր ժողովուրդների մարդանման աստվածների ազգային առասպելներ: Նյութական անհավասարության մեծացմանն ու դասերի առաջացմանը զուգընթաց խորացավ հիմնական և երկրորդական աստվածների միջև եղած տարբերությունը, շեշտվեց նրանց թեմը:   Աստվածներն ու կիսաստվածները, մարմնավորելով բնության ցանկացած տարր, միևնույն ժամանակ ձեռք են բերել հասարակական-բարոյական նշանակություն ՝ խորհրդանշելով չարի, բարու, գեղեցկության, հերոսության, հասարակական կարգի ոչնչացումը: Երբ գիտակցության զարգացման դիցաբանական փուլն ավարտվում է, առասպելը դադարում է լինել իրականությունը բացատրելու միակ միջոցը:  Galicron- ը, փիլիսոփայությունը, օրենքը, արվեստը, բարոյականությունը, քաղաքականությունը և գիտությունը հայտնվում են բնագրի փոխարեն (ցրված, սինգրետիկ, դիցաբանական):   Առասպելական որոշ սյուժեներ սկսում են ժողովրդական էպոս-հեքիաթը, իսկ մյուսները ծառայում են որպես նյութ: Բայց այնպես որ առասպելը չի ​​վերանում:  Դիցաբանական գիտակցության մեխանիզմները վերարտադրվում են պատմության հետագա փուլերում, հատկապես ամենօրյա ռեժիմով:   Հետագայում, տոհմային համակարգի պայմաններում, նախկինում անդեմ հոգիներ են անվանվում, դրանք կցվում են գործունեության որոշակի տեսակների և կառավարման գործառույթներին:   Ձևավորվում է պոլիդեմոնիզմ, որի շրջանակներում աստիճանաբար ձևավորվում է հոգիների հիերարխիա, առանձնանում է իշխող հոգին ՝ նախաձեռնությունների հովանավորը ՝ ձեռք բերելով ցեղային աստծո հատկություններ: Նա դարձավ միջտոհմական պանթեոնի ղեկավար, որտեղ այլ ցեղերի աստվածները մտան ենթակաների իրավունքով:   Iversityնվում է բազմազանությունը ՝ կրոնական գաղափար մի քանի կամ շատ աստվածների գոյության մասին: Բազմակարծության ի հայտ գալը կապված է տրամաբանական ունակությունների զարգացման հետ, այսինքն ՝ երեւույթների ընդհանրացումների, վերլուծությունների, դասակարգման հետ:   Հասնելով միօրինակ գաղափարների մակարդակին ՝ գիտակցությունը հնարավորություն ունի ստեղծել հոգիների, համապատասխան աստվածների պատկերներ:   Երբ տեսակների և տոհմերի ընդհանուր գաղափարներ ստեղծելու կարողություն առաջացավ, ստեղծվեցին աստվածների պատկերներ, որոնք գործում էին բնության և հասարակության մի շարք ոլորտներում:  Բայց աստծո կերպարը, որի գործունեության ոլորտը տարածվում էր իրականության մի քանի ոլորտներում, ենթադրում էր այլ աստվածների գոյության ճանաչում, որոնց օգնությամբ բացատրվում էին իրականության այլ շրջաններ:  Աշխատանքի բաժանման չափի տարբերակմանը զուգահեռ զարգացել են հասարակությունը, ժողովրդավարական երկրները, բազմաստված կառույցներ: Ձևավորվում է գերակշռություն. Շատ աստվածների երկրպագություն մեկ առաջնորդության ներքո, գենոտեիզմ ՝ շատ աստվածների գոյության ընդունում, բայց մեկի պաշտամունք:  Որոշ ժողովուրդների համար գերակշռությունը գենոտեմիզմը վերածվում է միաստվածության ՝ միակ աստծո գոյության գաղափարի:   Աստվածների պատկերները, որոնք ղեկավարում էին բնության հասարակության մի քանի հատվածներ, բարձրանում էին, և վերջապես ձևավորվեց Աստծո պատկերը, որը վերահսկում է բոլոր բնական և սոցիալական երեւույթները:  Մտավորականի զարգացման ընթացքում աստվածների սահմանափակումը հանգեցրեց միակ աստծո հասկացությանը, որն իր հերթին արդյունք էր միաստվածային կրոնների առաջացման և զարգացման:  Դրանք են հուդայականությունը, քրիստոնեությունը, իսլամը, սիկհիզմը: Կրոնական գիտակցության առանձնահատկությունը փոխկապակցվածությունն է, փոխկապակցվածությունը: ենթակայություն   Բնութագրվում է հավատքով, զգայականությամբ, մտացածին կերպարներով, համարժեք իրականության բովանդակության զուգորդմամբ ոչ ադեկվատ, սիմվոլիզմ, այլաբանություն, ուժեղ հուզական հագեցվածություն, ակտիվություն կրոնի լեզվով Գերբնականին հավատալը համարվում է կրոնական գիտակցության նշան: Հավատացյալները կարծում են, որ այն չի ենթարկվում նյութական աշխարհի օրենքներին, որոնք անցնում են պատճառահետեւանքային կախվածության կատեգորիան:  Earlyարգացման սկզբնական փուլում գիտակցությունը դեռևս ի վիճակի չէր գաղափարներ կազմել, հետևաբար, տարբերակել բնականն ու գերբնականը:  Բնականի և գերբնականի բաժանումը ուսումնասիրվել է հուդա-քրիստոնեական ավանդույթներում, բայց քրիստոնեության մեջ այս երկփեղկումը բոլոր մտավորականների կողմից ընդունված չէ:  Սոցիալական ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ այն հաճախ տրված չէ շատ հավատացյալների առօրյա գիտակցությանը:   Երբեմն հավատքը նույնացվում է կրոնի հետ, բայց ոչ բոլոր հավատալիքները հավասար են կրոնին, քանի որ վերջինս ապրում է մարդկային հոգեբանության հատուկ երեւույթով:  Դա նյութական շահերի, գործընթացների, պահանջների, իրադարձությունների, գաղափարների և դրդապատճառների հիմքն է: Հավատը արժեքավոր վերաբերմունք է սեփական առարկայի նկատմամբ, դա հուզական պահերի միաձուլում է, բայց, իհարկե, հույզերը շատ մեծ դեր են խաղում փողի մեջ:  Հավատը միավորում է գիտակիցն ու անգիտակցականը, բանական և իռացիոնալ տարրերը, «պիկ» և «խոր» հոգեբանության տարրերը:   Այն սերտորեն կապված է տրամաբանության հետ:   Հավատքը հիմնավորելու տարբեր միջոցներ կարող են օգտագործվել, բայց այն ամբողջությամբ հիմնավորված չէ. այն գործնականում չի փորձարկվել:  Հավատքի առարկան շատ դեպքերում գտնում է, որ դա ընդհանրապես որևէ ապացույց կամ ապացույց չի պահանջում, քանի որ եթե հավատացյալը հայտնվում է հավանականության իրավիճակում, ապա մարդու գործողությունն ուղեկցվում է ռիսկով:   Այնուամենայնիվ, այն ի հայտ է գալիս որպես անհատների, խմբերի և զանգվածների ներգրավման պոտենցիալ գործոն ՝ խթանելով նրանց վճռականությունը:   Կրոնական համոզմունքների բովանդակության վերաբերյալ վարդապետությունները ձեւավորվում են կրոնական կառույցների շրջանակներում: Տարբեր կրոններում այս ուսմունքները ձեռք են բերում որոշակի առանձնահատկություններ: Կրոնական հավատը միավորում է հուզական-կամային տարրերը, բայց, որպես կանոն, գերակշռում են հույզերը:  Կրոնական հավատքի միջոցով ձեռք են բերվում մարդկության էմպիրիկ գոյության մեջ չիրացված անցումներ. Անվերջից անվերջ, իշխանությունից թուլություն, կյանքից մահ կյանքից հետո, ազատությունից ազատազրկում և այլն:  «Սկզբում դուք ապրում եք մի ժամանակաշրջանում, երբ հավատում եք ամեն ինչի առանց որևէ հիմքի, ապա կարճ ժամանակով ՝ ոչ ամեն ինչի, ապա ոչնչի չեք հավատում, իսկ հետո ձեռք եք բերում իրական, կատարյալ հավատ:  Եվ, համապատասխանաբար, դուք պատճառներ եք գտնում, թե ինչու եք հավատում: «[2] Կրոնի բովանդակությունը որոշում է կրոնական գիտակցության խորհրդանշական կողմը:   Նյութական առարկաները, գործողությունները, խոսակցական տեքստը, գիտակցության որոշ պատկերներ օժտված են խորհրդանիշի հատկություններով: Առարկաները և գործողությունները, որոնք գիտակցությունից դուրս են, այդ հատկությունները ձեռք են բերում միայն գիտակցության հետ համատեղ: Առարկաները, գործողությունները, բառերը, տեքստերը ստանում են կրոնական իմաստներ և իմաստներ:   Այս իմաստների և իմաստների կրողները համարժեք են խորհրդանշվածի փոխարինողները, ովքեր կազմում են ծիսակատարության մեջ ներառված կրոնական-խորհրդանշական համագործակցության միջավայրի համապատասխան գիտակցությունը:   Յուրաքանչյուր կրոնական համակարգ ունի խորհրդանիշների միահյուսում, ինչը այդ համակարգից դուրս չէ:  Կրոնական խորհրդանիշները շատ են, բայց ավելի տարածված են համապատասխան կրոնը ներկայացնող those Խաչը քրիստոնեության խորհրդանիշն է, չակրան `բուդդիզմի խորհրդանիշը, կիսալուսինը իսլամի խորհրդանիշն է և այլն: Կրոնական գիտակցությունը բնութագրվում է այլաբանությամբ:   Այլաբանությունը այլաբանություն է, արտահայտման պայմանական ձև, վերացական հասկացությունների պայմանական արտահայտություն պատկերագրական պատկերներում, որոնք նշանակում են բառացի իմաստից տարբերվող ինչ-որ բան:  Ամեն օր այլաբանությունը բացահայտվում է ինքնաբերաբար, և այլաբանական բացահայտումների հատուկ գործողությունները կմշակվեն կրոնական հասկացություններում:  Օրինակ ՝ քրիստոնեական աստվածաբանության մեջ այլաբանական դասավորությունը հատուկ է մեկնաբանությանը (հունարեն ՝ բացատրություն), որը մեկնաբանում է ավետարանական համապատասխան տեքստերը:  Բառային նշանակության հետ մեկտեղ տեքստերը մեկնաբանվում են այլ կերպ: Կրոնական գիտակցությունը գոյություն ունի, գործառույթները վում են վերարտադրվում էկրանի լեզվով:   Կրոնի լեզուն խորհրդանշական կառույց է, որի տարրերն ունեն կրոնական նշանակություն և իմաստ:  Այն ներառում է նաև բնական-արհեստական ​​լեզուների շերտեր:  Բնական լեզուների շերտերը ՝ տոհմական, ժողովրդական, ազգային, կրոնական արհեստական ​​լեզվի համար առաջնային են (խորհրդանիշներ, գործողություններ, պարեր, ժեստեր, կրոնական կերպարվեստ, քանդակագործություն Zine):  Կրոնի լեզուն, լինելով հաղորդակցության միջոց, արտահայտում է կրոնական գիտակցության բովանդակությունը:  Բնական լեզուն, կախված նյութականացման միջոցներից, կրոնում հայտնվում է ձայնի կամ գրության տեսքով:   Բառերը, արտահայտությունները և նախադասությունները հայտնվում են հնչյունական կամ գրավոր միավորներում:  Կրոնական իմաստների և իմաստների հետ բառերի համադրությունը ստեղծում է կրոնական բառապաշար:  Այս բառերը, ինչպես և բաղադրիչների անունները և նախադասություններ, կարելի է բաժանել groups1 երկու խմբի: երբ նրանք անվանում են առարկաներ, անձինք, գործողություններ, իրադարձություններ վերագրվող հատկանիշներով. պատկերակ, խաչ, քար, կարդինալ, ջիհադ և այլն: 2. Անվանված տրանսցենդենտ էակներ, կյանքի ոլորտներ, վերագրվող հատկություններ և կապեր. Սուրբ Հոգի, Դժոխք, Դրախտ, Քավություն, Ամենազոր, Ամենահաս, Հայտնություն, Բուդդա Դհարմայի մարմնում, Կարմա, Վերածնունդ և այլն Կրոնական գիտակցության լեզվաբանական արտահայտություններին բնորոշ որոշակի շարադասական (կառուցված են միմյանց հետ), որը, ըստ էության, իմաստային միավորների փոխկապակցում է:  Լեզվի շնորհիվ կրոնական գիտակցությունը գործնական է դառնում ինչպես անհատական, այնպես էլ խմբային և սոցիալական զանգվածների համար:  Կրոնական գաղափարներն ու չափանիշները սերնդեսերունդ փոխանցվում են լեզվի միջոցով:  Մշակված գրերի ի հայտ գալուց հետո ստեղծվեցին կրոնական տեքստեր ՝ վեդաներ, ուպանիշադներ, հին կտակարան, նոր կտակարան, Qur'anուրան:  Ձևավորվում են երկրպագության լեզուները ՝ սանսկրիտ, արաբերեն, ինչպես նաև պատարագային լեզուներ ՝ կաթոլիկ, եկեղեցական սլավոնական:   Պատմականորեն ձեւավորվել է աստվածաբանական հավատալիքների լեզուն, մշակվել են անեծքներ, շարականներ, աղոթքներ և երկրպագության ծեսեր: Հոգեբանները կարծում են, որ մարդու արտաքին ադապտացումը արտաքին միջավայրում ի սկզբանե կատարվում է մեխանիկական գործողությունների միջոցով, որոնք աստիճանաբար դառնում են ավելի գիտակցված և նպատակային:   Իրականացվում է գործողությունների զննում (պատկերացում), այսինքն ՝ կատարվելիք գործողությունների, մտավոր քննարկումների, ստուգումների գործընթացում դրանք վերածվում են մտավոր գործողությունների ՝ հնարավոր դարձնելով նպատակային, բովանդակալից գործողությունների իրականացումը:  Այս պահին է, որ արտահայտվում են կրոնական գիտակցության սաղմերը:   Գիտակցությունը հաճախ նույնացվում է հույզերի, մտքի և մտածողության հետ, որն արտահայտվում է էկոնիկ գաղափարների միջոցով:  Այս պարագայում հոգեկանը դիտարկվում է որպես օբյեկտիվ իրականության սուբյեկտիվ պատկեր: T. Sherrington- ը առաջիններից մեկն առաջ քաշեց նյարդային համակարգի ամբողջ կառուցվածքի գաղափարը և գործունեության գաղափարը `որպես անհատականացման մեխանիզմ «Կենտրոնական նյարդային համակարգը, չնայած կարելի է բաժանել առանձին մեխանիզմների, ներդաշնակ ամբողջություն է» [3]:   Ըստ նրա ՝ դրանք ուսումնասիրելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել ընկալիչ (ընկալման) օրգանները, որոնցում օրգանիզմը սկսում է ռեակցիաները:  Ուղեղը նյարդային համակարգի մի մաս է, տարածական ընկալման օրգանների համակարգ:  Այս ընկալիչները նպաստում են ուղեղի զարգացմանը: Բացի այդ, Թ. Շերինգթոնը ենթադրեց, որ վարքի վերահսկման շղթան ակտիվանում է ընդհանուր առմամբ տարածական ընկալիչների կողմից:  Ուստի հոգեբանական զարգացումը նույնպես պետք է դիտարկել ֆիզիոլոգիական զարգացման հետ կապի համատեքստում:  Կրոնական գիտակցությունը նույնպես ձեւավորվում է հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական զարգացմանը զուգահեռ: Փ Johnոնսոնը նշում է, որ «հավատը մարդու համար նույնքան անհրաժեշտ է, որքան սնունդը»; «բոլոր մարդիկ պետք է հավատան, անօգուտ է կարծել, որ մեզանից յուրաքանչյուրը կարող է երջանիկ լինել ՝ լինելով թերահավատ»:   Այս գաղափարը լրացնում է Յ. Բորնուկովը: «Հավատքը ենթադրում է վստահություն այն բանի նկատմամբ, ինչը տեսականորեն կարող է կասկածների տեղիք տալ, և քանի որ հավատի չափանիշը գործողության պատրաստակամությունն է, կարելի է ասել, որ հավատը ցանկացած նպատակի համար գործելու պատրաստակամություն է, որի հաջող ավարտը նախապես երաշխավորված չէ:  Հավատը սերմանվում է մարդու մեջ, երբ նա հետաքրքրվում է հավատի առարկայով, ինչը նրա մոտ ստեղծում է հուզական և գնահատման ակտիվ գործառույթ:  Եթե ​​որևէ գաղափար, վարկած, պատկեր նրա մոտ ակտիվ հետաքրքրություն չի առաջացնում, վստահության ֆենոմենը բացակայում է:  Այս բնույթով հավատը տարբերվում է գիտելիքից:  Գիտելիքն օբյեկտիվ է, մատչելի է մտքին:  Եվ նրանք հավատում են նրան, ինչը հարազատ է ոչ միայն մտքին, այլև սրտին, որը ակտիվ անձնական գործունեության տեղիք է տալիս: »[5]   Հոգեկան վիճակի ուսումնասիրությունները հատկապես օգտակար են կրոնական գիտակցությունը գնահատելու համար: Դաստիարակության գործընթացը չի կարող պատշաճ կերպով կազմակերպվել առանց գիտական ​​ուսումնասիրությունների:   Հոգևոր դաստիարակության կրոնական բաղադրիչի խնդիրն է մարդու մեջ սերմանել հավատքի բարձր մակարդակ, որը կնպաստի միջանձնային և սոցիալական հարաբերություններում բարոյական արժեքներին համապատասխան վարքի իմիտացիային և դրսևորմանը: Վ. Zենկովսկին կարծում է, որ «Աստծուն ճանաչելը» բնավ «հոգու գործ չէ»:  Ըստ նրա, դա առաջնային տեղեկատվությունն է և դրա անբաժանելի նվաճումը, որը կապված է հավատի ֆենոմենոլոգիայի հետ `հոգու բնույթի հետ [6]:   Եվ Ֆ.Շիլլերը նկատեց, որ «մենք իրական և առաջնային իրականությունը տեսնում ենք ոչ թե արտաքինից, այլ ապրում ենք այն ունենալով մեր մեջ, ինքնագիտակցության մեջ, բայց քանի որ մենք ունենք« ես »-ի սահմանափակ գիտակցում, մենք հասկանում ենք, որ դա արմատավորված է բացարձակապես անթափանց »: և առավել ընդգրկուն »[7]: ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ Աբրահամյան Կարինե Կրոնական գիտակցության զարգացում Հիմնաբառեր ՝ գիտակցություն, դիցաբանություն, բազմազանություն, հավատ, սիմվոլիկա, այլաբանություն, կրոնական «լեզու»: ։

Հոդվածում  ներկայացրել  ենք  մարդկության  կրոնական  գիտակցության  զարգացման ընթացքում ձևավորված զգայական, ինտելեկտուալ, կամային և հուզական  գործընթացների  համակարգը,  որոնք  ուղղված  են  մարդու  կողմից  տրանսցեդենտի  ճանաչմանը և վերափոխմանը՝ համաձայն իր պահանջների։
    Նպատակն  է  ցույց  տալ  հոգևոր  կյանքի  բոլոր  շրջաններում  կառուցողական  հանդես  եկող  գիտակցության  համապատասխան  տեսակը  և  կրոնական  գիտակցության  յուրահատկությունը՝  հավատի,  սիմվոլիզմի,  այլաբանության,  կրոնական  «լեզվի» միջոցով։
