ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ԳՈՐԾԱՌՈՒԹԱՅԻՆԼԻԱԶՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՆ ԱՌՆՉՎՈՂ ՄԻ ՇԱՐՔ ԱՐԴԻ ՀԻՄՆԱԽՆԴԻՐՆԵՐԻրավաբանական  գրականության  մեջ  վերաքննիչ  դատարանի  գործառութայինլիազորություններն ավանդաբար դասակարգվում են կազմակերպական-կարգադրիչիև կանխարգելողի։
 Վերաքննիչ  դատարանի  կազմակերպական-կարգադրիչ  լիազորություններ  ասելով՝  պետք  է  հասկանալ  վերաքննիչ  դատարանի  իրավունքների  և  պարտականությունների  որոշակի  շրջանակ,  որոնք  կանխորոշում  են  վերաքննիչ  վարույթի  հարուցման,  վերաքննիչ  բողոքի  քննության  նախապատրաստման,  մասամբ  նաև`  բողոքիբուն  քննության  ընթացքը։
   Այս  լիազորությունների  իրականացմամբ  վերաքննիչ  դատարանը  պատասխան  ռեակցիա  է  տալիս  գործին  մասնակցող  անձանց`  իրավականհետևանքներ առաջացնող գործողություններին1։
 Վերաքննիչ  դատարանի  կանխարգելող  լիազորություններն  ուղղված  են  ոչ  իրավաչափ  իրականացված  բողոքարկման,  ինչպես  նաև  դատավարական  օրենսդրությամբ  ամրագրված  արգելքների  առկայության  պարագայում  դատական  ակտերի  վերաքննիչ  վերանայումը  բացառելուն  և  խափանում  են  վերաքննիչ  վարույթի  ծագումնու  հետագա  ընթացքը։
   Արգելակող  կարելի  է  համարել,  մասնավորապես՝  վերաքննիչբողոքը վերադարձնելու և վերաքննիչ բողոք բերած անձի կողմից բողոքը հետ վերցնելու հետևանքով վերաքննիչ վարույթը կարճելու լիազորությունները2։
 Իրավաբանական  գրականության  մեջ  վերաքննիչ  դատարանի  գործառութայինլիազորությունների  շարքում  առանձնացնում  են  նաև  պրոֆիլակտիկ  լիազորությունները, որոնք ուղղված են քաղաքացիական դատավարությունում հնարավոր նոր իրավախախտումները  կանխելուն  և  բացառելուն3։
   Վերաքննիչ  դատարանի  պրոֆիլակտիկ լիազորությունների թվին է դասվում մասնավոր որոշումների կայացումը։
  Հարկ էնշել,  որ  ՀՀ  քաղաքացիական  դատավարության  օրենսգիրքը4  վերաքննիչ  դատարանին պրոֆիլակտիկ լիազորություններով չի օժտել5։
 Մասնավոր որոշումները ռուսական գրականության մեջ անվանվում են նաև հատուկ  որոշումներ,  քանի  որ  դրանք  ուղղված  են  ոչ  թե  քաղաքացիական  գործի  լուծմանը, այլ հետապնդում են հատուկ` գործի քննության ընթացքում թույլ տրված իրա1  Տե´ս  Кузнецов  П.,  Возбуждение  кассационного  производства  по  гражданским  делам,  էջ  9,  Тимофеев Ю.,Полномочия суда второй инстанции в гражданском процессе։
  современные проблемы, Москва, 2008, էջ 82։
 2  Տե´ս  Հովհաննիսյան  Վ.,  Վերաքննության  կարգով  դատական  ակտերի  վերանայման  հիմնախնդիրներըքաղաքացիական դատավարությունում, Երևան, 2013, էջ 283-284։
 3 Տե´ս Пучинский В., Кассационное производство в советском гражданском процессе, Москва, 1973, էջ 25։
 4  Ընդունվել  է  17.06.1998  թ.,  ուժի  մեջ  է  մտել  01.01.1999  թ.։
   Տե´ս  ՀՀՊՏ  1998/20(53),  09.09.1998  թ.։
 Այսուհետ` ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգիրք կամ ՔԴՕ։
 5 Տե´ս Հովհաննիսյան Վ., էջ 295-296։
 վախախտումները  բացահայտելու  և  հետագայում  դրանց  կրկնությունը  կանխելունպատակ1։
 Մասնավոր  (հատուկ)  որոշումներն  իրավաբանական  գրականության  մեջ  բնութագրվում  են  որպես  դատարանի  կողմից  գործի  դատական  քննության  ընթացքումհայտնաբերված  օրենքի  առանձին  էական  խախտումներին  արձագանքելու  եղանակ։
 Այդ իրավախախտումները կարող են կատարված լինել ինչպես առանձին պաշտոնատար անձանց, այնպես էլ` քաղաքացիների և իրավաբանական անձանց կողմից2։
  Ընդորում,  պարտադիր  չէ,  որ  այդ  սուբյեկտները  հանդիսանան  գործին  մասնակցող  անձինք3։
  Դատարանը, հանդիսանալով պետական մարմին, չի կարող չարձագանքել գործի քննության ընթացքում իր կողմից հայտնաբերված խախտումներին և պաշտոնատար անձանց աշխատանքում թույլ տրված թերացումներին։
 Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը  ստուգելիս  վերադաս  դատարանը  կարող  է  հայտնաբերել  իրավունքինորմերի  խախտումներ,  որոնք  հանգեցրել  են  տվյալ  քաղաքացիաիրավական  վեճիառաջացմանը,  նյութական  կամ  դատավարական  նորմերի  այնպիսի  խախտումների,որոնք  չեն  ազդել  գործի  ելքի  վրա  և  դատական  ակտի  բեկանման  համար  հիմք  չենհանդիսանում։
   Այսպիսի  խախտումներին  դատարանը  պետք  է  արձագանքի  մասնավոր  որոշումների  կայացման  միջոցով4։
   Պետք  է  նշել,  որ  եթե  խոսքը  վերաբերում  էստորադաս  դատարանի  կողմից  թույլ  տրված  սխալներին,  ապա  դրանք  վերադասդատարանի  կողմից  կարող  են  մատնանշվել  ինչպես  գործը  լուծող  (բողոքի՝  ըստ  էության  քննության  արդյունքում  կայացված),  այնպես  էլ`  հատուկ  այդ  նպատակով  կայացված մասնավոր որոշման մեջ։
  Ստորադաս դատարանների թույլ տված սխալներըմատնանշվում են` դրանց կրկնությունը հետագայում բացառելու համար5։
 Այս  կապակցությամբ  Ի.  Զայցևը  նշում  է,  որ  մասնավոր  որոշումների  կայացումըմիայն  վերադաս  դատարաններին  պատկանող  բացառիկ  լիազորություն  է6։
   Իսկ  Ն.Ելիզարովը նշում է, որ մասնավոր որոշումները նպաստում են դատարանների աշխատանքում  առկա  սխալների  վերացմանը  և  դատարանների  կողմից  օրենքի  տառիխստիվ պահպանմանը7։
 Այսպիսով,  մասնավոր  որոշումները  բնորոշվում  են  որպես  գործի  քննության  ընթացքում պաշտոնատար  անձանց և առանձին  քաղաքացիների կողմից  թույլ  տրվածիրավախախտումների, ինչպես նաև հիմնարկների, ձեռնարկությունների, կազմակերպությունների  ու  դրանց  միավորումների  և  հասարակական  կազմակերպություններիգործունեության  մեջ  էական  բացթողումների  ու  թերությունների  բացահայտման  կապակցությամբ կայացվող ակտեր8։
  Ընդ որում, մասնավոր որոշումները կարող են վերաբերել թե´ գործին մասնակցող, թե´ գործին չմասնակցող սուբյեկտներին9։
 Ինչպես  իրավացիորեն  նշում  է  Վ.  Հովհաննիսյանը,  ՀՀ  դատավարական  օրենսդրությունը  կառուցված  է  մասնավոր  հարաբերություններին  պետության  միջամտու1  Տե´ս  Юдельсон  К.,  Основные  задачи  и  формы  деятельности  суда  первой  инстанции  в  советском  гражданском  процессе,  “Краткая  антология  уральской  процессуальной  мысли։
   55  лет  кафедре  гражданского  процесса Уральской государственной юридической академии”, под ред. В Еркова, Екатеринбург, 2004, էջ 63։
 2 Տե´ս “Гражданский процесс”, учебник, под. ред. В. Яркова, 8-е изд., Москва, 2012, էջ 387։
 3 Տե´ս  “Комментарий  к Гражданскому  процессуальному  кодексу  РФ”,  под  ред.  Г.  Жилина,  7-е  изд.,  Москва,2014, էջ 438։
 4 Տե´ս Тимофеев Ю., էջ 176։
 5 Տե´ս Հովհաննիսյան Վ., էջ 289-290, Пучинский В., էջ 25։
 вым) судом, Москва, 1977, էջ 9։
 8 Տե´ս “Комментарий к Гражданскому процессуальному кодексу РФ”, էջ 438։
 9 Տե´ս Հովհաննիսյան Վ., էջ 290-291։
 թյունը  սահմանափակելու,  ինչպես  նաև`  տնօրինչականության  սկզբունքների  հիմանվրա։
  ՀՀ դատարանները կարող են քաղաքացիական շրջանառության մասնակիցներիիրավունքների  պաշտպանությանը  և  իրավախախտումների  վերացմանը  ձեռնամուխլինել միայն շահագրգիռ անձանց դիմումով։
 ՀՀ  դատական  օրենսգրքի1  21-րդ  հոդվածի  1-ին  մասի  համաձայն`  քրեական  ևվարչական  գործերով  դատարանը  դատավճռի,  վճռի  կամ  որոշման  հետ  միաժամանակ  համապատասխան  հիմքերի  առկայության  դեպքում  պարտավոր  է  կայացնելլրացուցիչ  որոշում,  որով  պետական  կամ  տեղական  ինքնակառավարման  մարմնիհամապատասխան պաշտոնատար անձանց ուշադրությունն է հրավիրում դատականքննության  ժամանակ  ի  հայտ  եկած  այն  էական  խախտումների  վրա,  որոնք  թույլ  ենտրվել վարչական կամ քրեական գործով մինչդատական վարույթի ընթացքում։
 ՀՀ  օրենսդրությունը  վերաքննիչ  դատարանին  (ինչպես  նաև՝  ընդհանուր  իրավասության  դատարանին)  չի  վերապահել  քաղաքացիական  գործերով  մասնավոր  որոշումներ կայացնելու լիազորություն։
  Վ. Հովհաննիսյանը նման մոտեցումը համարում էճիշտ,  երբ  խոսքը  վերաբերում  է  առաջին  ատյանի  դատարանում  գործի  քննությանըչմասնակցած  անձանց  վերաբերյալ  որոշում  կայացնելուն։
   Միևնույն  ժամանակ,  Վ.Հովհաննիսյանը գտնում է, որ վերաքննիչ դատարանը պետք է արձագանքի առաջինատյանի  դատարանի  կողմից  թույլ  տրված,  սակայն  վճռի  բեկանման  համար  հիմքչհանդիսացող խախտումներին։
  Ընդ որում, դա պետք է արվի վճռի վերանայման արդյունքում կայացվող որոշման շրջանակներում։
  Այստեղ խոսքը գնում է ոչ թե առաջինատյանի դատարանի նկատմամբ սանկցիաներ կիրառելու կամ նրան ցուցումներ տալու, այլ` տեղի ունեցած խախտումներին արձագանքելու և դրանք արձանագրելու մասին։
   Խոսքը  վերաբերում  է  օրինակ  դատավորի  կողմից  գործի  քննության  անհարկիհետաձգմանը կամ վարույթի անհարկի կասեցմանը2։
 Համեմատության համար նշենք, որ ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի3128-րդ հոդվածով նախատեսված է լրացուցիչ որոշում կայացնելու ՀՀ վարչական դատարանի  իրավունքը։
   Եթե  գործի  քննության  ընթացքում  վարչական  դատարանըպարզում է, որ պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմինը թույլ է տվելֆիզիկական և իրավաբանական անձանց իրավունքների կոպիտ կամ պարբերականխախտումներ,  ինչպես  նաև  ՀՀ  Սահմանադրության  կամ  օրենքի  այլ  էական  խախտումներ,  ապա  վարչական  դատարանը  վճռի  հետ  միաժամանակ  կայացնում  է  լրացուցիչ որոշում, որով պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնի համապատասխան  պաշտոնատար  անձի,  իսկ  անհրաժեշտության  դեպքում`  վերջինիս  վերադասի ուշադրությունն է հրավիրում դատական քննության ժամանակ ի հայտ եկածայն էական խախտումների վրա, որոնք թույլ են տրվել վարչական գործով մինչդատական վարույթի ընթացքում։
 Նման  որոշում  կարող  է  կայացվել  նաև  լիցենզավորված  և  արտոնագրված  սուբյեկտների  նկատմամբ,  եթե  կոնկրետ  գործով  առկա  ապացույցները  տվել  են  վերջիններս։
 Լրացուցիչ  որոշումն  ուղարկվում  է  խախտում  թույլ  տված  պաշտոնատար  անձիվերադասին  (լիցենզավորող,  արտոնագրող  մարմնին),  իսկ  դա  չլինելու  դեպքում`խախտում  թույլ  տված  պաշտոնատար  անձին,  որը  պարտավոր  է  որոշումը  ստանալուց հետո` մեկամսյա ժամկետում, քննարկել այն։
 1  Ընդունվել  է  21.02.2007  թ.,  ուժի  մեջ  է  մտել  18.05.2007  թ.։
   Տե´ս  ՀՀՊՏ  2007/20(544)  հոդ.  489,18.04.2007 թ.։
  Այսուհետ` ՀՀ դատական օրենսգիրք կամ ԴՕ։
 2 Տե´ս Հովհաննիսյան Վ., էջ 291-292։
 3  Ընդունվել  է  05.12.2013  թ.,  ուժի  մեջ  է  մտել  07.01.2014  թ.։
   Տե´ս  ՀՀՊՏ  2013/73(1013).1  հոդ.  1186.1,28.12.2013 թ.։
  Այսուհետ` ՎԴՕ։
 ՎԴՕ-ի 147-րդ հոդվածով նախատեսված է ՀՀ վարչական վերաքննիչ դատարանի  կողմից  լրացուցիչ  որոշում  կայացնելու  իրավունքը։
   Ընդ  որում,  վարչականվերաքննիչ դատարանն օժտված է լրացուցիչ որոշում կայացնելու իրավունքով միայնխիստ  սահմանափակ  դեպքերում։
   ՎԴՕ-ի  144-րդ  հոդվածի  2-րդ  մասի  համաձայն`վերաքննիչ դատարանն ընդունում է դատավարության մասնակցի կողմից վարչականդատարան  չներկայացված  ապացույցները,  բացառությամբ  այն  դեպքի,  երբ  համարում է, որ դրանք գործի լուծման համար էական նշանակություն չունեն։
  Եթե դատավարության  մասնակիցը  չի  հիմնավորում,  որ  վարչական  դատարանում  գործի  քննության  ժամանակ  ապացույցը  չի  ներկայացրել  իր  կամքից  անկախ  հանգամանքներով,ապա  դատական  ծախսերը,  անկախ  գործի  ելքից,  ՎԴՕ-ի  60-րդ  հոդվածի  11-րդմասով  սահմանված  չափով  կրում  է  դատավարության  այդ  մասնակիցը։
   Իսկ  ՎԴՕ-ի147-րդ  հոդվածի  1-ին  մասը  սահմանում  է,  որ  այն  դեպքում,  երբ  վերը  նշված(ապացույցը  ժամանակին  չներկայացրած)  դատավարության  մասնակիցը  պետականկամ  տեղական  ինքնակառավարման  մարմինն  է  կամ  դրա  պաշտոնատար  անձը,վերաքննիչ  դատարանը  կայացնում  է  լրացուցիչ  որոշում`  ՎԴՕ-ի  128-րդ  հոդվածովսահմանված կարգով։
 Լրացուցիչ  որոշումների  կայացման  իրավունքի  կապակցությամբ  ՀՀ  քրեականդատավարության  օրենսգրքի1  3601-րդ  հոդվածը  սահմանում  է,  որ  դատարանը,  համապատասխան  հիմքերի  առկայության  դեպքում,  դատավճռի  կամ  որոշման  հետմիաժամանակ  պարտավոր  է  կայացնել  լրացուցիչ  որոշում,  որով  պետական  մարմնիհամապատասխան պաշտոնատար անձանց ուշադրությունն է հրավիրում դատականքննության  ժամանակ  ի  հայտ  եկած  այն  էական  խախտումների  վրա,  որոնք  թույլ  ենտրվել  քրեական  գործով  մինչդատական  վարույթի  ընթացքում։
   Լրացուցիչ  որոշումնուղարկվում  է  խախտում  թույլ  տված  պաշտոնատար  անձի  վերադասին,  իսկ  այդպիսինը չլինելու դեպքում` խախտում թույլ տված պաշտոնատար անձին։
  Լրացուցիչ որոշումն  ստացած  պաշտոնատար  անձը  պարտավոր  է  որոշումը  ստանալուց  հետո`  ոչուշ,  քան  մեկամսյա  ժամկետում,  քննարկել  այն  և  ձեռնարկել  համապատասխան  միջոցներ  առկա  խախտումները  վերացնելու  կամ  նմանատիպ  խախտումները  բացառելու ուղղությամբ։
 Վերոգրյալի  հիման  վրա  Վ.  Հովհաննիսյանն  առանձնացնում  է  մասնավոր  որոշման հետևյալ հատկանիշները.- այն կայացվում է որևէ դատական ակտի (դատավճռի, վճռի կամ որոշման) հետմիաժամանակ.  օրենքն  առանձին  մասնավոր  որոշում  կայացնելու  հնարավորությունչի նախատեսում,- համապատասխան հիմքերի առկայության դեպքում մասնավոր որոշման կայացումը դատարանի պարտականությունն է,- մասնավոր որոշում կարելի է կայացնել միայն մինչև գործի դատական քննությունը թույլ տրված խախտումների բացահայտման կապակցությամբ,- այն ուղղված է պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների պաշտոնատար  անձանց,  որտեղ  պետք  է  հիմնավորված  լինի  վերոնշյալ  անձանց  կողմիցթույլ տրված օրինախախտումների փաստը,- մասնավոր որոշումը պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններիև  պաշտոնատար  անձանց  համար  սանկցիաներ  և  պարտադիր  իրավական  հետևանքներ  չի  առաջացնում,  նրանք  կրում  են  միայն  մեկամսյա  ժամկետում  որոշումըքննարկելու պարտականություն,1  Ընդունվել  է  01.07.1998  թ.,  ուժի  մեջ  է  մտել  12.01.1999  թ.։
   Տե´ս  ՀՀՊՏ  1998/22(55),  21.09.1998  թ.։
 Այսուհետ` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրք կամ ՔրԴՕ։
 -  քննարկման  արդյունքում  արված  եզրահանգումների  կամ  խախտումների  կապակցությամբ  ձեռնարկված  միջոցառումների  մասին  դատարանին  հայտնելու  պարտականություն  օրենքով  պետական  և  տեղական  ինքնակառավարման  մարմիններիհամար նախատեսված չէ1։
 Քննարկելով ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանին մասնավոր (հատուկ)որոշումներ կայացնելու լիազորությամբ օժտելու նպատակահարմարությունը` գտնումենք,  որ  նման  լիազորության  տրամադրումը  չի  կարող  արդարացված  լինել`  հետևյալպատճառաբանությամբ.1)  ՔԴՕ-ի  2-րդ  հոդվածը  սահմանում  է,  որ  շահագրգիռ  անձն  իրավունք  ունիդիմել դատարան` իր իրավունքների, ազատությունների և օրինական շահերի պաշտպանության  նպատակով։
   Նույն  հոդվածը  սահմանում  է,  որ  այլ  անձանց  իրավունքների, ազատությունների ու օրինական շահերի պաշտպանության համար դատարանդիմելու  իրավունք  ունեն  միայն  օրենքով  նման  իրավասությամբ  օժտված  անձինք։
 ՔԴՕ-ի 3-րդ հոդվածը սահմանում է, որ դատարանը  քաղաքացիական գործը հարուցում է միայն հայցի կամ դիմումի հիման վրա։
 ՀՀ  վճռաբեկ  դատարանն  իր  բազմաթիվ  որոշումներում  անդրադարձել  է  ՔԴՕ-ի3-րդ և 131-րդ հոդվածներին և բազմիցս նշել է, որ դատարանը պարտավոր է քաղաքացիական  գործը հարուցել  միայն  համապատասխան  հայցի  կամ  դիմումի  առկայության  դեպքում,  և  հարուցված  գործը  քննել միմիայն այդ  գործով  ներկայացված  հայցապահանջների շրջանակում2։
 Վերը նշված կանոնները հանդիսանում են դիսպոզիտիվության (տնօրինչականության)  սկզբունքի  հիմնաքարերը,  իսկ  քաղաքացիական  դատավարությունն  առաջինհերթին  հիմնվում  է  հենց  դիսպոզիտիվության  սկզբունքի  վրա։
   Դեռևս  Ե.  Վասկովսկին,  բնութագրելով  դիսպոզիտիվության  սկզբունքը,  նշում  էր,  որ  «քաղաքացիականիրավունքների  բնորոշ  գիծը  կայանում  է  նրանում,  որ  դրանց  իրականացումը  լիովինկախված է այդ իրավունքների կրողներից»3։
 Դիսպոզիտիվության  սկզբունքը  ենթադրում  է,  որ  դատարանը  չպետք  է  զբաղվիհամապատասխան  հայց  կամ  դիմում  չներկայացրած  անձանց  իրավունքների  պաշտպանությամբ  (այդ  թվում  նաև`  մասնավոր  որոշում  ընդունելու  եղանակով),  քանի  որհակառակ դեպքում, դիսպոզիտիվության սկզբունքից բացի, կխախտվի նաև մասնավոր  գործերին  որևէ  մեկի  կամայական  միջամտության  անթույլատրելիության  սկզբունքը,  որն  ամրագրված  է  ՀՀ  քաղաքացիական  օրենսգրքի4  3-րդ  հոդվածի  1-ինմասում։
 Ավելին, պետք է հաշվի առնել, որ դատարանների խնդիրը ոչ  թե  իրավախախտների  դեմ  պայքարը,  օրինականության  պահպանումը  և  ընդհանուր  վերահսկողությունն  է,  այլ`  խախտված  իրավունքների,  ազատությունների  և  օրինական  շահերիպաշտպանությունը,  իսկ  ընդհանուր  վերահսկողական  լիազորություններով  դատարանները չպետք է օժտված լինեն։
 Նմանապես,  վերաքննիչ  դատարանի  խնդիրը  չէ  գործին  մասնակցող  կամ  չմասնակցող անձանց կողմից մինչև քաղաքացիական գործի քննության սկսվելը թույլ տր1 Տե´ս Հովհաննիսյան Վ., էջ 294։
 2  Տե´ս  թիվ  ՍԴ3/0010/02/12,  ԿԴ1/0809/02/10,  ԵԿԴ/3430/02/09,  ԱՎԴ/0470/02/10,  ԵԿԴ/1487/02/08,  31401  (ՎԴ),  ՇԴ1/0165/02/09,  ԿԴ3/0099/02/09,  ԵԱԴԴ/0638/02/08,  ԵՇԴ/0110/02/08,  ԵԱՆԴ/2534/02/08,ԼԴ/0423/02/08/370/, 3-1132(ՎԴ),  3-84(ՎԴ),  ԼԴ/0409/02/08, ԵՄԴ/0630/02/08 և ԵԱՔԴ/1939/02/08 քաղաքացիական գործերով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կայացրած որոշումները։
 3 Տե´ս Васьковский Е., Учебник гражданского процесса, Москва, 1917, էջ 124։
 4  Ընդունվել  է  05.05.1998  թ.,  ուժի  մեջ  է  մտել  01.01.1999  թ.։
   Տե´ս  ՀՀՊՏ  1998/17(50),  10.08.1998  թ.։
 Այսուհետ` ՀՀ քաղաքացիական օրենսգիրք կամ ՔՕ։
 ված  իրավախախտումների  բացահայտումը  և  վերհանումը  (եթե  դրանք  որևէ  կերպկապված չեն վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների հետ)։
 2)  Վերաքննիչ  դատարանը,  որպես  ընդհանուր  իրավասության  դատարանի  դատական  ակտերի  օրինականությունը  և  հիմնավորվածությունը  ստուգող  մարմին,իրավունք  ունի  անդրադառնալ  և  գնահատական  տալ  ստորադաս  դատարանի  կողմից  գործի  քննության  ընթացքում  թույլ  տրված  խախտումներին,  սակայն  միայն  վերաքննիչ բողոքի սահմաններում։
  Այդ գնահատականները պետք է շարադրված լինենբողոքի  քննության  արդյունքում  կայացված  որոշման  մեջ,  ուստի  առանձին  որոշման(մասնավոր որոշման) ընդունման անհրաժեշտությունն այս առումով բացակայում է։
 Հակառակ  դեպքում,  եթե  վերաքննիչ  դատարանը  անդրադառնա  և  գնահատական  տա  ընդհանուր  իրավասության  դատարանի  կողմից  թույլ  տրված  և  գործի  ելքիվրա  չազդող,  սակայն  վերաքննիչ  բողոքում  չմատնանշված  խախտումներին,  ապակստացվի, որ վերաքննիչ դատարանը դուրս է եկել բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների շրջանակից։
 Վերոգրյալի հիման վրա գտնում ենք, որ չնայած մասնավոր որոշումների դրականնշանակությանն  ու  ազդեցությանը,  այդուհանդերձ  դրանց  գոյությունը  քաղաքացիական դատավարությունում արդարացված չէ, հետևաբար նման որոշումներ ընդունելուլիազորության վերապահումը վերաքննիչ դատարանին նույնպես արդարացված չէ։
 Քննարկելով  վերաքննիչ  դատարանի  գործառութային  լիազորությունների  հետկապված արդի հիմնախնդիրները` չի կարելի չանդրադառնալ վերաքննիչ դատարանիկողմից իր կայացրած դատական ակտի պարզաբանման և/կամ դրանում տեղ գտածվրիպակների, գրասխալների և թվաբանական սխալների ուղղման հարցին։
 Թիվ ԼԴ/0376/02/09 քաղաքացիական գործով կայացված որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկդատարանն  անդրադարձել  է  վճռի  պարզաբանման  նշանակությանը  և  առանձնահատկություններին`  փաստելով,  որ  վճռի  պարզաբանումը  վճռի  եզրափակիչ  մասումթերությունների վերացման միջոցներից մեկն է, որն ուղղված է շտկելու վճռում առկաանհստակություններն  ու  երկիմաստությունները`  շարադրելով  այն  առավել  պարզ  ևհասկանալի։
 Վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև, որ օրենսդիրը վճռի պարզաբանման նպատակահարմարության հստակ չափորոշիչներ չի սահմանել, ուստի, հաշվի առնելով, որվճռի պարզաբանումը դատարանի իրավասությունն է, այլ ոչ թե պարտականությունը,բոլոր  դեպքերում  վճռի  պարզաբանման  անհրաժեշտության  հարցը  դատարանը  լուծում է ինքնուրույն։
 Վճռի  պարզաբանման  անհրաժեշտությունը  պետք  է  պայմանավորված  լինի  միայն վճռի եզրափակիչ մասում այնպիսի անհստակությունների առկայությամբ, որոնքկարող են երկակի մեկնաբանության տեղիք տալ կամ դժվարացնել վճռի կատարումը։
 Միևնույն ժամանակ վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ դատարանն իրավասուչէ  վճռի  պարզաբանման  արդյունքում  փոփոխել  վճռի  բովանդակությունը  կամ  լուծելայնպիսի հարցեր, որոնք չեն քննարկվել այդ դատական ակտով1։
 Թիվ  ԵԿԴ/3468/02/08  քաղաքացիական  գործով  կայացված  որոշմամբ  ՀՀ  վճռաբեկ  դատարանն  ուղղակիորեն  սահմանել  է,  որ  ՀՀ  վերաքննիչ  քաղաքացիական  դատարանը չունի իր կողմից կայացրած որոշումը պարզաբանելու լիազորություն2։
 Վճռաբեկ դատարանի տվյալ որոշման հիմքում դրված է ՀՀ Սահմանադրության35-րդ հոդվածը (պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ու պաշտոնատար անձինք իրավասու են կատարելու միայն այնպիսի գործողություններ, որոնց1 Տե´ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 28.11.2014 թ. որոշումը` թիվ ԼԴ/0376/02/09 քաղաքացիական գործով։
 2 Տե´ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 02.04.2010 թ. որոշումը` թիվ ԵԿԴ/3468/02/08 քաղաքացիական գործով։
 3 Տե´ս ՀՀՊՏ 2005.12.05/Հատուկ թողարկում, հոդ. 1426, այսուհետ` ՀՀ Սահմանադրություն։
 համար լիազորված են Սահմանադրությամբ կամ օրենքներով), ինչպես նաև այն հանգամանքը,  որ  ՔԴՕ-ն  վերաքննիչ  դատարանին  ուղղակիորեն  չի  վերապահել  նմանլիազորություն, իսկ դատավարական օրենսդրության անալոգիա կիրառվել չի կարող։
 Ասվածը  հավասարապես  վերաբերում  է  նաև  դատական  ակտում  տեղ  գտածվրիպակների,  գրասխալների  և  թվաբանական  սխալների  ուղղման  լիազորությանը,որից  վերաքննիչ  դատարանը  փաստորեն  նույնպես  զրկված  է  (նույն  պատճառաբանությամբ)։
 Ս. Մեղրյանն այս կապակցությամբ նշում է, որ օրենսդիրը թույլ է տալիս վերացնել միայն վճիռներում առկա թերությունները և թույլ չի տալիս ՔԴՕ-ի 142-րդ և 143րդ հոդվածները կիրառել այլ դատական ակտերի (այդ թվում նաև` վերաքննիչ դատարանի  որոշումների)  նկատմամբ։
   Մինչդեռ  կարող  է  օբյեկտիվ  անհրաժեշտություն  առաջանալ լրացնելու կամ պարզաբանելու ցանկացած դատական ակտ, ուղղելու դրանում տեղ գտած վրիպակները, գրասխալները և թվաբանական սխալները։
  Ընդ որում,դատական ակտում առկա թերությունների վերացման իրավունքը պետք է վերապահել տվյալ դատական ակտը կայացնող դատարանին։
  Ցանկացած դատարան պետք էունենա  իր  իսկ  կողմից  կայացված  դատական  ակտը  պարզաբանելու,  դրանում  տեղգտած  վրիպակները,  գրասխալները  և  թվաբանական  սխալներն  ուղղելու  հնարավորություն1։
 Հետագայում  նման  դիրքորոշում  է  հայտնել  նաև  Վ.  Հովհաննիսյանը,  նշելով,  որպետք է առաջնորդվել յուրաքանչյուր դատական ատյանին սեփական ակտերը  պարզաբանելու  լիազորություն  ընձեռելու  սկզբունքով2։
   Վերաքննիչ  դատարանի  որոշմանպարզաբանման  նկատմամբ  կարող  են  կիրառվել  վճռի  պարզաբանման  կանոնները`հաշվի  առնելով  դատական  ակտերի  վերաքննությանը  բնորոշ  առանձնահատկությունները3։
 Վճիռը  պարզաբանելու  նպատակը  դրա  կատարման  համար  անհրաժեշտ  պայմաններ ստեղծելն է4, իսկ վերաքննիչ դատարանի որոշման պարզաբանումը կարող էպայմանավորված  լինել  ինչպես  դրա  կատարման,  այնպես  էլ`  առաջին  ատյանի  դատարանում  գործի  նոր  քննության  համար  անհրաժեշտ  պայմանների  ստեղծման  անհրաժեշտությամբ։
   Վերաքննիչ  դատարանի  որոշումը  կարող  է  պարզաբանվել  մինչևառաջին  ատյանի  դատարանում  գործի  դատաքննությունը,  եթե  կայացվել  է  դատական ակտն ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու մասին որոշում, մասնակիորեն կարճվել է գործի վարույթը կամ առանց քննության է թողնվել հայցը, կամ մինչևդրա  կատարումը,  եթե  վերաքննիչ  դատարանը  բեկանել  է  դատական  ակտը  և  հաստատել  կողմերի  հաշտության  համաձայնությունը,  մասնակիորեն  բեկանել  և  փոփոխել է ստորադաս դատարանի դատական ակտը5։
  Դատական ակտը պարզաբանելուպահանջ  այն  կայացնող  դատարանին  կարող  է  ներկայացվել  կատարման  վաղեմության ընթացքում6։
 Վ.  Հովհաննիսյանն  առաջարկում  է  ՔԴՕ-ի  143-րդ  հոդվածում  «վճիռ»  բառը  փոխարինել  «դատական  ակտ»  բառերով,  ինչը  վերաքննիչ  դատարանին  կտա  իր  կայացրած  դատական  ակտը  պարզաբանելու  և  դրանում  տեղ  գտած  վրիպակները,գրասխալներն ու թվաբանական սխալներն ուղղելու լիազորություն7։
 1  Տե´ս  Մեղրյան  Ս.,  Առաջին  ատյանի  դատարանի  քաղաքացիական  գործերով  դատական  ակտերը,Երևան, 2010, էջ 182-183։
 2 Տե´ս Հովհաննիսյան Վ., էջ 313։
 3 Տե´ս նույն տեղում, էջ 315։
 4 Տե´ս Մեղրյան Ս., էջ 180-182։
 5 Տե´ս Հովհաննիսյան Վ., էջ 315։
 6 Տե´ս Մեղրյան Ս., էջ 181։
 7 Տե´ս Հովհաննիսյան Վ., էջ 319։
 Ի տարբերություն առաջին ատյանի դատարանի, ՔԴՕ-ն վերաքննիչ դատարանինչի օժտել նաև լրացուցիչ որոշում կայացնելու լիազորությամբ։
  Ս. Մեղրյանն առաջարկում  է  նախատեսել  վերադաս  դատական  ատյանների  որոշումները  լրացուցիչ  որոշմամբ լրացնելու հնարավորություն մասնավորապես այն դեպքերում, երբ՝ 1) վերաքննիչ կամ վճռաբեկ դատարանն ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանել է դատական ակտը և հաստատել է կողմերի հաշտության համաձայնությունը ևչի լուծել դատական ծախսերի հարցը. 2)  վերաքննիչ  կամ  վճռաբեկ  դատարանն  ամբողջությամբ  կամ  մասնակիորենբեկանել է դատական ակտը և կարճել է գործի վարույթն ամբողջությամբ կամ դրա միմասը կամ առանց քննության է թողել հայցը (դիմումը) ամբողջությամբ կամ մասամբև չի լուծել դատական ծախսերի հարցը. 3)  վերաքննիչ  կամ  վճռաբեկ  դատարանը  մասնակիորեն  բեկանել  է  դատականակտը և, առանց գործը նոր քննության ուղարկելու, փոփոխել է այն՝ որոշում չկայացնելով  հայտարարված  պահանջներից  որևէ  մեկով  կամ,  լուծելով  իրավունքի  մասինհարցը,  չնշելով  հատկացվող  գումարի  չափը,  բռնագանձման  ենթակա  գումարը  կամայն գործողությունները, որոնք պարտավոր է կատարել պարտապանը1։
 Նմանատիպ առաջարկությամբ է հանդես եկել նաև Վ. Հովհաննիսյանը2։
 Բավականին  հետաքրքրական  է  նաև  վերաքննիչ  դատարանի  կողմից  հայցի  ապահովման  միջոցների  կիրառման  հնարավորության  հարցը։
   Հայցի  ապահովման  միջոցները  քաղաքացիական  դատավարությունում  իրենցից  ներկայացնում  են  դատարանի  կողմից  օպերատիվ  կերպով  և  որոշակի  ժամկետով  կիրառվող  սահմանափակումներ3,  արգելքներ4  և  պարտականություններ5,  որոնք  կոչված  են  ստեղծել  համապատասխան երաշխիքներ` դատական ակտերի կատարումն ապահովելու համար6։
 Անդրադառնալով հայցի ապահովման ինստիտուտի դերին և նշանակությանը՝ ՀՀվճռաբեկ դատարանն իր որոշումներում ամրագրել է, որ.- հայցի ապահովման ինստիտուտի կարևորագույն նպատակն է` ապահովել որոշակի  երաշխիքներ  հարուցված  հայցով  ապագա  վճռի  կատարումն  ապահովելու  ևհայցվորի օրինական շահերը ցանկացած բացասական հետևանքներից պաշտպանելու համար7,- հայցի ապահովման միջոցի կիրառման անհրաժեշտությունն առաջանում է այնդեպքում,  երբ  նման  միջոց  չձեռնարկելը  կարող է անհնարին  դարձնել  կամ  դժվարացնել  դատական  ակտի  կատարումը կամ կարող է վատթարացնել  վեճի  առարկագույքի վիճակը8։
 ՔԴՕ-ի 97-րդ հոդվածը սահմանում է, որ հայցի ապահովումը թույլատրվում է դատավարության ցանկացած փուլում։
  «Դատավարության ցանկացած փուլում» արտահայտությունը  ենթադրում  է,  որ  այն  կիրառելի  է  նաև  դատական  ակտի  վերաքննության  ընթացքում։
   Սակայն  այս  նորմը  դատական  պրակտիկայում  խիստ  սահմանափակ մեկնաբանություն է ստացել. հայցի ապահովման միջոց կիրառելու վերաբերյալ1 Տե´ս Մեղրյան Ս., էջ 183-184։
 2 Տե´ս Հովհաննիսյան Վ., էջ 321։
 3 Տե´ս Рябченко Л., Обеспечить - полдела. Главное - исполнить, “ЭЖ-Юрист”, 2003, № 8, էջ 35։
 4 Տե´ս Пучкарев Е., Решение - не фикция, “ЭЖ-Юрист”, 2003, № 35, էջ 117-127։
 5  Տե´ս  Рожкова М.,  Об  определениях  арбитражных  судов  (их  обжалование,  вступление  в  законную  силу  иприобретаемых свойствах), “Вестник ВАС РФ”, 2006, № 3, էջ 22։
 6  Տե´ս  Треушников А., Обеспечительные  меры  в  арбитражном  процессе,  “Законодательство”,  2003,  № 8,      էջ 15։
 7  Տե´ս  ՀՀ  վճռաբեկ  դատարանի`  թիվ ԵՇԴ/0550/02/09  քաղաքացիական  գործով  30.07.2010  թ.  և  ՀՀվճռաբեկ դատարանի՝ թիվ ՎԴ/0677/05/08 վարչական գործով 30.04.2009 թ. որոշումները։
 8 Տե´ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 27.04.2012 թ. որոշումը՝ թիվ ԵՄԴ/1086/02/10 քաղաքացիական գործով։
 միջնորդությունը  գործնականում  կարող  է  ներկայացվել  միայն  ընդհանուր  իրավասության դատարանում` մինչև գործի դատաքննության ավարտը։
  Իսկ վերաքննիչ դատարանի  կողմից  հայցի  ապահովման  միջոցների  կիրառումը  ներկայումս  գործնականում  բացառված  է։
   Նման  միջնորդությունները  դատական  պրակտիկայում  մերժվումեն`  ՀՀ  վերաքննիչ  քաղաքացիական  դատարանի  մոտ  համապատասխան  լիազորության բացակայության հիմքով։
 Գտնում ենք, որ նման մոտեցումն արդարացված չէ, իսկ վերաքննիչ դատարանըպետք  է  օժտված  լինի  կայացվելիք  դատական  ակտի  արդյունավետ  կատարումըերաշխավորելու և ապահովելու լիազորությամբ։
  Ասվածը հիմնավորում ենք հետևյալով.1) Հնարավոր է, որ հայցի ապահովման միջոցներ կիրառելու հիմքերը (դատականակտի  կատարմանը  սպառնացող  հանգամանքները)  առաջացած  լինեն  դատականակտի վերաքննության ընթացքում։
  Հնարավոր է նաև, որ առաջին ատյանի դատարանում  գործի  քննության  ընթացքում  հայցվորն  ինչ-ինչ  պատճառներով  ներկայացրածչլինի  համապատասխան  միջնորդություն  և  ցանկանա  այն  ներկայացնել  միայն  վերաքննիչ դատարանում։
  Դատարանների կողմից իրականացվող արդարադատությունը  ինչ-որ  տեղ  կկրի  ձևական  բնույթ,  եթե  նման  միջնորդությունները  վերաքննիչ  դատարանի կողմից մերժվեն, իսկ դատական ակտն այդ պատճառով մնա անկատար։
 Օրինակ`  թիվ  ԵԱՔԴ/1043/02/10 քաղաքացիական  գործով  կայացված  վճռի  վերաքննության  ընթացքում  հայցվորը  վերաքննիչ  դատարանին  ներկայացրել  է  հայցիապահովման միջոց կիրառելու վերաբերյալ միջնորդություն։
  Այդ միջնորդությունը վերաքննիչ դատարանի 10.01.2014 թ. արձանագրային որոշմամբ մերժվել է` համապատասխան  լիազորությունների  բացակայության  հիմքով։
   Այնուհետև,  պատասխանողիկողմից օտարվել են իրեն պատկանող բոլոր անշարժ գույքերը, ինչը լրջորեն խոչընդոտել է դատական ակտի կատարմանը։
  2) ՔԴՕ-ն չի պարունակում որևէ արգելք` վերաքննիչ դատարանի կողմից հայցիապահովման միջոց կիրառելու կապակցությամբ։
  ՔԴՕ-ի 97-րդ հոդվածը սահմանումէ, որ հայցի ապահովումը թույլատրվում է դատավարության ցանկացած փուլում։
 Համեմատության  համար  նշենք,  որ  ՔԴՕ-ի  33-րդ  հոդվածի  1-ին  մասը  սահմանում  է,  որ  կողմերը  դատավարության  ցանկացած  փուլում  կարող  են  գործն  ավարտել հաշտության համաձայնությամբ։
  Իսկ ՔԴՕ-ի 36-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում  է,  որ  իրավահաջորդություն  հնարավոր  է  դատավարության  ցանկացած  փուլում։
   Ընդ  որում,  թե´  հաշտության  համաձայնության  կնքումը,  թե´  իրավահաջորդությունը  կարող  են  տեղի  ունենալ  ինչպես  առաջին  ատյանի,  այնպես  էլ`  վերաքննիչ  ևվճռաբեկ դատարաններում։
 Վերաքննիչ դատարանը զրկված է նաև դատական ակտի կատարման ապահովման միջոցներ կիրառելու լիազորությունից։
  ՔԴՕ-ի 141-րդ հոդվածը սահմանում է, որդատարանը, գործին մասնակցող անձանց դիմումով, վճռի կայացումից հետո կարող էմիջոցներ ձեռնարկել վճռի կատարումն ապահովելու համար, մինչդեռ վերաքննիչ դատարանը նման լիազորություն չունի։
  Գտնում ենք, որ նման մոտեցումն արդարացվածչէ։
   Ասվածը  հատկապես  վերաբերում  է  այն  դեպքերին,  երբ  վերաքննիչ  դատարանըբեկանել  և  փոփոխել  է  ընդհանուր  իրավասության  դատարանի  վճիռը`  իր  որոշմամբսահմանելով  կողմերի  միջև  առկա  նյութաիրավական  վեճի  բոլորովին  այլ  լուծում,քան սահմանված է դատարանի վճռով։
 Այս  հարցի  կապակցությամբ  պետք  է  նշել,  որ  «Հայաստանի  Հանրապետությանքաղաքացիական  դատավարության  օրենսգրքում  փոփոխություն  կատարելու  մասին»  օրենքի`  շրջանառության  մեջ  գտնվող  նախագծի  1-ին  հոդվածով  ամրագրվածՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի նոր խմբագրության1 267-րդ հոդվածը վերաքննիչ դատարանին հնարավորություն է տալիս դատարանի վճիռը բեկանելու  և  փոփոխելու  դեպքում  կիրառել  որոշման  կատարման  ապահովման  միջոցներ`հայցի ապահովման միջոցների կիրառման համար նախատեսված կարգով։
 Բավականին հետաքրքրական է նաև վերաքննիչ դատարանի կողմից բողոքարկված դատական ակտի գործողությունը կասեցնելու լիազորության հետ կապված հիմնախնդիրը։
 Օրինական ուժի մեջ մտնելու դեպքում դատարանի վճիռը ձեռք է բերում անհերքելիության,  բացառիկության,  պարտադիրության,  նախադատելիության  և  կատարելիության  հատկանիշներ2։
   Վճռի  կատարելիությունը  վճռով  նախատեսված  գործողությունների իրականացման անհրաժեշտությունն է, վճիռը կամավորապես չկատարվելու դեպքում, պարտավոր անձի կամքին հակառակ, նրա հարկադիր կատարման հնարավորությունը3։
   ՔԴՕ-ի  14-րդ  հոդվածի  համաձայն`  օրինական  ուժի  մեջ  մտած  դատական ակտը պարտադիր է բոլոր պետական մարմինների, տեղական ինքնակառավարման  մարմինների,  դրանց  պաշտոնատար  անձանց,  իրավաբանական  անձանց  ևքաղաքացիների համար ու ենթակա է կատարման ՀՀ ամբողջ տարածքում։
 Անվիճելի է, որ որպես կանոն վերաքննության կարգով բողոքարկվում են օրինական ուժի մեջ չմտած դատական ակտերը, սակայն ՔԴՕ-ն այս կանոնից սահմանում էմի շարք բացառություններ։
  Մասնավորապես, օրինական ուժի մեջ մտած դատականակտի դեմ վերաքննիչ բողոք կարող է բերվել.-  այն  դեպքում,  երբ  բողոք  բերած  անձը  բաց  է  թողել  վերաքննիչ  բողոք  բերելուհամար օրենքով սահմանված ժամկետը, ներկայացրել է համապատասխան ժամկետիբացթողումը հարգելի համարելու վերաբերյալ միջնորդություն, և այն բավարարվել էվերաքննիչ դատարանի կողմից (ՔԴՕ-ի 207-րդ հոդվածի 6-րդ մաս),-  այն  բացառիկ  դեպքերում,  երբ  ընդհանուր  իրավասության  դատարանը  թույլ  էտվել  նյութական  կամ  դատավարական  իրավունքի  այնպիսի  հիմնարար  խախտումներ, որոնց արդյունքում ընդունված դատական ակտը խաթարում է արդարադատության բուն էությունը (ՔԴՕ-ի 207-րդ հոդվածի 7-րդ մաս), -  գործին  մասնակից  չդարձված  անձի  կողմից,  ում  իրավունքների  և  պարտականությունների  վերաբերյալ  ընդհանուր  իրավասության  դատարանը  վճիռ  է  կայացրել(ՔԴՕ-ի 5-րդ մաս)։
 Վերը  նշված  դեպքերում  գործ  ունենք  օրինական  ուժի  մեջ  մտած  և  հարկադիրկատարման ենթակա դատական ակտի բողոքարկման հետ։
  Հետևաբար գտնում ենք,որ  լիովին  հիմնավորված  կլինի  վերաքննիչ  դատարանին  օրինական  ուժի  մեջ  մտած,սակայն  բողոքարկված  դատական  ակտի  գործողությունը  կասեցնելու  հայեցողականլիազորություն  վերապահելը`  այն  դեպքերում,  երբ  վերաքննիչ  դատարանը,  ՔԴՕ-ովսահմանված  հիմքերի  առկայության  դեպքում,  վարույթ  է  ընդունել  օրինական  ուժիմեջ մտած վճռի դեմ բերված վերաքննիչ բողոքը։
  Առավել ևս, պետք է նշել, որ ՔԴՕ-ի204.37-րդ  հոդվածի  3-րդ  մասը  վերաքննիչ  դատարանին  վերապահել  է  նման  հայեցողական  լիազորություն,  սակայն  միայն  նոր  երևան  եկած  կամ  նոր  հանգամանքներով դատական ակտի վերանայման վարույթ հարուցելու դեպքում։
 1 Տե´ս «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքում փոփոխությունկատարելու  մասին»  ՀՀ  օրենքի`  շրջանառության  մեջ  գտնվող  նախագիծը,  http։
 //moj.am/storage/files/legal_acts/legal_acts_5394019566_Qax_dat_26.11.2012.pdf (20.09.2014), այսուհետ` Նախագիծ։
 2  Տե´ս  Պետրոսյան  Ռ.,  Հայաստանի  քաղաքացիական  դատավարություն,  3-րդ  հրատ.,  Երևան,  2007,       էջ 474։
 3 Տե´ս նույն տեղում, էջ 477։
 Վահագն ԳրիգորյանՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ԳՈՐԾԱՌՈՒԹԱՅԻՆ ԼԻԱԶՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՆ ԱՌՆՉՎՈՂ ՄԻ ՇԱՐՔ ԱՐԴԻ ՀԻՄՆԱԽՆԴԻՐՆԵՐԲանալի բառեր՝ վերաքննիչ դատարանի գործառութային լիազորություններ, մասնավոր որոշում, դատական ակտի պարզաբանում, վրիպակների, գրասխալների և թվաբանական սխալների ուղղում, լրացուցիչ որոշում, հայցի ապահովում, դատական ակտի գործողության կասեցում։

Հոդվածը  նվիրված  է  ՀՀ  վերաքննիչ  քաղաքացիական  դատարանի  գործառութային  լիազորություններին  առնչվող  մի  շարք  հիմնախնդիրների։
   Հեղինակի  կողմից  քննարկվել  և  վերլուծվել  են  վերաքննիչ  դատարանի  կողմից  մասնավոր  որոշումների  կայացման,  որոշումների  պարզաբանման, դրանցում թույլ տրված վրիպակների, գրասխալների և թվաբանական սխալների ուղղման և լրացուցիչ որոշումների կայացման հետ կապված մի շարք հիմնախնդիրներ։
   Մասնավորապես, հեղինակի կողմից քննարկվել ու վերլուծվել են մասնավոր որոշումների  կայացման  կապակցությամբ  դատավարագետների  արտահայտած  տեսակետները,  և  հիմնավորվել է դրանց անհրաժեշտության բացակայությունը քաղաքացիական դատավարությունում։
   Միևնույն  ժամանակ  հեղինակի  կողմից  պաշտպանվել  է  դատավարագիտության  մեջ  տեղ  գտած  այն  տեսակետը,  որ  յուրաքանչյուր  դատական  ատյանի  (այդ  թվում`  վերաքննիչ  դատարանին)  անհրաժեշտ  է  վերապահել  իր  իսկ  կողմից  կայացված  դատական  ակտը  պարզաբանելու,  դրանում  տեղ գտած  վրիպակները,  գրասխալները և թվաբանական  սխալներն  ուղղելու  հնարավորություն։
    Հոդվածում  քննարկվել  են  նաև  վերաքննիչ  վարույթի  փուլում  հայցի  ապահովման  միջոցների  կիրառման  հնարավորության  և  վերաքննիչ  դատարանի  կողմից  օրինական  ուժի  մեջ  մտած դատական ակտի գործողության կասեցման հետ կապված հարցերը։
  Արդյունքում հեղինակն  առաջարկել  է  փոփոխություններ  մտցնել  ՀՀ  քաղաքացիական  դտավարության  օրենսգըրքում և վերաքննիչ դատարանին օժտել համապատասխան լիազորություններով։
