ԱԴՐԲԵJԱՆԻԻ ՀԱԿԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀԱԿԱՆ ՔԱOLԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ԽՈALԱԼՈՒ ԽՆԴԻՐԸ ԻՆՏԵՐՆԵՏՈՒՄ 21-րդ դարը բաց է, հասարակությունը դարձել է տեղեկատվության սպառող, արագորեն կլանում է ցանկացած տեղեկատվություն, իսկ ժամանակակից աշխարհում տեղեկատվությունը դառնում է շահելու հիմնական զենքերից մեկը:  Այժմ հնարավոր է ոչ միայն ամբողջությամբ տիրապետել դրան, այլ նաև օգտագործել այն տարբեր հարթություններում:   Խնդիր, որը կարող է առաջին հայացքից աննշան տեղեկատվությունը վերածել վախեցնող իրականության:   Հոդվածում Խոջալուի խնդրի համատեքստում մենք կանդրադառնանք Ադրբեջանի հակահայկական տեղեկատվական քաղաքականության համակարգին:   Համեմատություն կկատարենք հայկական կողմի կողմից իրականացվող հակաքարոզչության հետ, կներկայացնենք երկու կողմերի խնդիրները, քարոզչության մեթոդները, բացթողումները և առավելությունները:   Ներկայումս հակամարտությունը գտնվում է «սառեցված» փուլում, սակայն փոխհրաձգությունը շարունակվում է ոչ միայն թշնամու հետ շփման գոտում, այլև վիրտուալ դաշտում ՝ վերածվելով քարոզչական լուրջ բախման:  Մի երեւույթ, որն օրեցօր նոր զարգացումներ է ստանում ՝ նոր մարտահրավերներ բերելով Հայաստանի Հանրապետության և Լեռնային Karabakhարաբաղի Հանրապետության ազգային անվտանգության համար: Խոջալուի խնդրի հրատապությունն այն է, որ Ադրբեջանը շարունակում է պետական ​​մակարդակով լայնամասշտաբ քարոզչություն իրականացնել Խոջալուի դեպքերի վերաբերյալ 1 ՝ դրանք աշխարհին ներկայացնելով որպես հայերի կողմից իրականացված ցեղասպանություն:  Հազարավոր բազմալեզու տպագիր գրքեր, կայքեր, հոդվածներ, հիմնադրամներ փորձում են հակահայկական մտածողություն սերմանել ոչ միայն ադրբեջանցիների, այլև աշխարհի, մասնավորապես ՝ Մինսկի հանձնաժողովի երկրների գիտակցության մեջ:   Ադրբեջանի արտաքին քաղաքական գերակայությունը եղել է Լեռնային Karabakhարաբաղում իր գերակայության հաստատումը, որի բաղադրիչներից մեկը Խոջալուի աղավաղված իրադարձությունների նկատմամբ լայնածավալ քարոզչությունն է:  Արդեն երկու տասնամյակ ադրբեջանական քարոզչությունը փորձում է համոզել համաշխարհային հանրությանը, որ հայերը Խոջալուում իրականացրել են ադրբեջանցիների ցեղասպանություն:   Ավելին, ամեն փետրվարի 28-ին Ադրբեջանն ու Թուրքիան նշում են «ադրբեջանական ցեղասպանության» օրը, մինչ Խոջալուի հարձակումը սկսվում էր փետրվարի 25-ին, ժամը 23: 00-ին: 00 վելն ավարտվեց փետրվարի 26-ին, առավոտյան 4-ին, 2-ին:   «Նպատակը մեկն է հավասարեցնել անցյալ դարի սկզբին Օսմանյան Թուրքիայում հայերի կոտորածները, իսկ հետագայում Սումգայիթում, Բաքվում, Կիրովաբադում և ադրբեջանական այլ բնակավայրերում հայ բնակչության նկատմամբ ադրբեջանցի հրոսակների կոտորածի, բռնության և տեղահանման հետ: «  Այլ կերպ ասած, պարզ է դառնում, որ գործ ունենք Հայաստանի դեմ ագրեսիվ ու ինտենսիվ քարոզչության հետ: 19-րդ դարի սկզբին Լ NKՀ համար օրակարգի առաջին հարցը հանրապետության գյուղերում տեղակայված ռազմաբազաների վրա ճնշումն էր, որոնք Խորհրդային Միության վերջին տարիներին դարձել էին ադրբեջանական:  Օրվա ընթացքում ռմբակոծվում էին շրջակա հայկական գյուղերն ու քաղաքները:   Խոջալուի բնակավայրը այդպիսի հենակետերից մեկն էր:   Խոջալուից ամիսներ շարունակ «Գրադ» և «Ալազան» տիպի հրթիռային կայանները օր ու գիշեր գնդակոծում էին մայրաքաղաք Ստեփանակերտը և հարակից բնակավայրերը:   1992-ին Խոջալուն ունեցավ նշանակալի ռազմական նշանակություն:   Խոջալուն, Շուշի-Աղդամ ճանապարհի հենց մեջտեղում, հարմար ռազմակայան էր ՝ մի կողմից Ասկերանը գրավելու, մյուս կողմից ՝ Ստեփանակերտը գրավելու համար:  Միևնույն ժամանակ, Բաքվի իշխանությունները համոզվեցին, որ Խոջալուն հարձակողական զենքի մեծ պաշար ունի:  ՕՄՕՆ-ի զորքերը տեղակայված էին Խոջալուում, բայց իրենց բնույթով նրանք անօրինական խմբեր էին:  Այդ ժամանակ հանցագործներին արագորեն ազատեցին ադրբեջանական բանտերից, կազմեցին ջոկատներ, զենք բաժանեցին, համազգեստ հագան և ուղարկեցին Karabakhարաբաղ:  Բաքուն մշակել է հետևյալ ռազմավարությունը. Ասկերանի ուղղությամբ պետք է կազմակերպվեին միաժամանակյա հարձակումներ Աղդամից և Խոջալուից, իսկ Ասկերանը գրավելուց հետո Ստեփանակերտի պաշարումը պետք է սկսվեր Շուշիից և Janան-Հասանից անդադար գնդակոծության տակ:   Այս սպառնալիքը չեզոքացնելու միակ միջոցը Խոջալուի գրավումն էր:   Ադրբեջանը Խոջալուում կենտրոնացնում էր զենք, զինամթերք, միևնույն ժամանակ լուրջ մարդկային ռեսուրսներ: 2 Մանասյան Ա., Ondոնդյան Ա., Լեռնային արաբաղ, ինչպես դա տեղի ունեցավ, Երեւան, 2010, էջ. 37 բազմաթիվ կեղծիքներով ու աղավաղումներով:   Ադրբեջանը կեղծիքները տարածում է բոլոր հնարավոր եղանակներով, նրանք նշում են հատուկ միջոցներ, տեղեկատվական աղբյուրներ, որոնք իբրև աղբյուր աղբյուր են տրամադրում համապատասխան տեղեկատվություն Խոջալուի դեպքերի վերաբերյալ:   Վերջին տարիներին հայաստանյան իրականության մեջ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների աճող պատկերը հանգեցրեց այն փաստի, որ գիտական-գիտական ​​տպագիր ուսումնասիրությունները թեմայի վերաբերյալ, տեսանյութերը կապվել են ինտերնետի հետ, ինչը լուրջ հակասություն էր ադրբեջանական կեղծիքներին:   Այնուամենայնիվ, դեռ շատ անելիքներ կան, հայկական կողմը պետք է օգտագործի բոլոր հնարավոր միջոցները, ռեսուրսները, որպեսզի կարողանա ճշմարիտ և հիմնավորված փաստերով հակադրվել կեղծիքին:   Փորձագետների կարծիքով, կեղծիքը չեզոքացնելու, իրական փաստերը միջազգային հանրությանը ներկայացնելու միակ միջոցը փաստերի ճշգրտությունն է, և այդ առումով կարող ենք վստահորեն ասել, որ մենք արդեն շահել ենք:   Եվ եթե Բաքուն Խոջալուի դեպքերը գնահատում է որպես ցեղասպանություն, ապա հիմնվելով այսքան տարիների ուսումնասիրությունների արդյունքների, փաստերի և տվյալների վրա, միանշանակ կարող ենք ասել, որ դա «ցեղասպանություն» էր: 1994-ին հայ-ադրբեջանական կողմերի միջև հրադադարի կնքումից ի վեր տեղեկատվական քաղաքականությունը, մնալով հակամարտության շփման տրամաբանության մեջ, մտել է հետպատերազմյան նոր ժամանակաշրջան: 1988 թվականը Լեռնային conflictարաբաղի հակամարտությունից ի վեր, ինչպես ադրբեջանական, այնպես էլ հայկական կողմերը տարատեսակ քարոզչություն և հակաքարոզչություն են իրականացնում:   Ադրբեջանա-թուրքական քարոզչությունն ակտիվորեն օգտագործում է ինտերնետային ռեսուրսները `իրենց շահերն առաջ տանելու, Հայաստանին ու հայերին վարկաբեկելու համար:  Հարևան երկրները զգալի մարդկային և ֆինանսական ռեսուրսներ են ծախսում իրենց քարոզչության վրա:  Խնդիր, որը դժվար մրցակցություն էր մի քանի տարի առաջ հաղթահարելու համար 2:  Անցած տարիներին երկու երկրների կողմից մղված «քարոզչական պատերազմների» արդյունքների նախնական ուսումնասիրությունը բերում է այն եզրակացության, որ ադրբեջանական կողմը այս ոլորտում ունի քիչ թե շատ մշակված մոտեցում, այնուամենայնիվ չի կարողանում լիարժեք ձևակերպել իր տեսակետները, չնայած քարոզչական աշխատանքի ինտենսիվությունը և պետական ​​հովանավորությունը: ,  Ակնհայտ է, որ տեղեկատվական մարտահրավերները և մեր հասարակության առջև ծառացած խնդիրները չեն սահմանափակվում միայն ադրբեջանական գործոնով:  Պետք է շեշտել, որ ինչպես Լ NKՀ զինված հակամարտությունում, այնպես էլ ներկայիս տեղեկատվական պատերազմում Ադրբեջանը պահպանել է ագրեսորի իր կարգավիճակը:  Չնայած տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացումը Ադրբեջանին հնարավորություն տվեց ընդլայնել տեղեկատվության տարածման ուղիները, թարմացնել տեղեկատվական «զինանոցը», մեծացնել ազդեցության լսարանը, այնուամենայնիվ, նրանց սպասելիքները դեռ արդարացված չեն: Ադրբեջանում տեղեկատվական գործողությունների ռազմավարական մեթոդների ակտիվ որոնումը սկսվել է հատկապես 1998-2002 թվականներին:  Մասնավորապես, Խոջալուի դեպքերի ընթացքում ադրբեջանցի և թուրք մեսխեթցի զոհերի թիվը կրկնապատկվեց, և շրջանառության մեջ դրվեց 613 թիվը 3:   Այնուհետև 1998 թ. Մարտին Հ. Ալին հրամանագիր ստորագրեց «Ադրբեջանցիների ցեղասպանության մասին»:   Այդ ընթացքում հայկական կողմը թերահավատորեն էր վերաբերվում ադրբեջանցիների ձեռնարկած քայլերին, թերագնահատեց թշնամուն այնքան ժամանակ, քանի դեռ իրավիճակը չէր հասել իր գագաթնակետին, մինչ զգացվեց իրական վտանգը:   Բացի այդ, հակահայկականություն սերմանող տեքստերը հստակ տեղ ունեն Ադրբեջանի դպրոցական դասագրքերում: Ալի հիմնադրամը կազմակերպում է շարադրությունների կամ կերպարվեստի կանոնավոր մրցույթներ ՝ «Խոջալուն երեխաների աչքերով» խորագրով, իսկ հաղթող երեխաները ստանում են խրախուսական մրցանակներ և մրցանակներ: Հաշվի առնելով այն փաստը, որ ըստ վիճակագրության, որոնման համակարգից օգտվողների մեծ մասը դադարեցնում է որոնումը հետազոտության առաջին էջի արդյունքներից 4, մենք վերահսկել ենք մի շարք որոնիչների (google.com, google.am, google.az, google): ru, bing.com, mail.ru, yandex.com, yahoo.com, youtube.com) առաջին էջի ներսում: Ստացվում է, որ հայկական կողմը լրջորեն զիջում է ադրբեջանական կողմին. Խոջալուի 1 դեպքը Ուլուբաբյան Բ., Արցախի պատմությունը սկզբից մինչև մեր օրերը, Երևան, 1994, էջ 350-352: 2 Մարտիրոսյան Ս., Հայաստանի Հանրապետության տեղեկատվական անվտանգության որոշ հարցեր, 21-րդ ԴԱՐ, 2 (16), 2007, http: //www.noravank.am/upload/pdf/248_am.pdf. 3 Ոչ պաշտոնական քարոզչական գործի ընթացքում զոհերի թիվը հասնում է հազարների: 4 Հովհաննիսյան Մ., Պատմություն և մշակույթ, Հայագիտական ​​հանդես, Ա., Երևան, 2011, էջ: 7 հարցի վերաբերյալ իրենց սեփական կարծիքը տրամադրելու տեսանկյունից, քանի որ հարցման արդյունքում հակառակորդ կողմի ներկայացրած նյութերն ավելի շատ են:  Google.com1- ում և google.am որոնողական համակարգում որոնելով ռուսական բառը Ходжалы, մենք ստանում ենք հետևյալ պատկերը: այսինքն ՝ 12 արդյունք, որից 9-ը հակահայկական բովանդակություն ունեն, որոնցից 3-ը ՝ հայկական:  Գրեթե նույն արդյունքն ենք ստանում google.ru2, yahoo.com3, yandex.ru4, mail.ru5, bing.com6, google.az7, youtube.com8 համակարգերում: Մոնիտորինգի արդյունքում առաջին 10-12 էջի արդյունքները առաջարկում են նույն կայքերը գրեթե բոլոր որոնիչներում:  Բոլոր որոնիչների առաջին կամ երկրորդ տեղում «Վիքիպեդիա» բաց հանրագիտարանի էջը (որը կարող է խմբագրել ցանկացած այցելու, որի հետ կապված ժամանակի ընթացքում փոխվում է այդ էջի բովանդակությունը), իրադարձությունների ռուսական տարբերակն էր Խոջալուում, որը հակահայկական բովանդակություն ունի: Xocali.net և sumgait.info կայքերն արդեն գտնվում են տարբեր վայրերում, որոնք ստեղծվել են հայերի կողմից ղարաբաղյան հակամարտությունը լուսաբանելու համար, որպեսզի ճշմարտությունը մատչելի լինի ինտերնետ օգտագործողների մեծամասնության համար ՝ խուսափելու համար ապակողմնորոշելուց: Բացի ռուսալեզու ադրբեջանամետ կայքերից, հակառակորդը մեծ ջանքեր է գործադրում անգլերեն գրականությունն ընդլայնելու ուղղությամբ:  Ադրբեջանական ՀԿ-ները, արտերկրում բնակվող ադրբեջանցիները և այլ թուրքախոս միգրանտներ `թուրքական համայնքների միությունների հետ միասին, համակարգված տեղեկատվական ցանց են ստեղծում ժողովրդական դիվանագիտության միջոցով Հայաստանի հայերի դեմ իրականացվող տեղեկատվական քաղաքականության վերաբերյալ:   Այս ցանցը ոչ միայն ապահովում է ցանկալի տեղեկատվական հոսքերը, այլ նաև կազմակերպում է «քաղաքացիական գործողություններ» ՝ այդպիսով փորձելով ազդել միջազգային կարծիքի ձևավորման վրա:  Այս ոլորտում Ադրբեջանը օգտագործում է և´ դիվանագիտական ​​ուղիները, իր համայնքային ռեսուրսները և երկրում նպատակային ՀԿ-ները:   Միջազգային քաղաքական ոլորտում իրականացվող գործողություններից մեկը տարբեր ձևերով օտարերկրյա դիվանագետների ներգրավումն է ադրբեջանամետ դիրքերում, ինչպես նաև աջակցել տարբեր երկրների քաղաքական ասպարեզներում հակահայկական գործունեության մեջ նշանավորների առաջխաղացմանը: Օտարալեզու ռեսուրսների ուսումնասիրության արդյունքում մենք կարող ենք հստակ փաստել, որ Թուրքիան չի համարվում չեզոք կողմ, բայց չի կարելի անտեսել այն փաստը, որ Թուրքիան ջանասիրաբար օգնում է իր եղբայրներին և ստանում համապատասխան աջակցություն ՝ թե ժխտման համար: Հայոց ցեղասպանություն և Karabakhարաբաղի, մասնավորապես Խոջալուի հետ կապված ցանկացած իրադարձություն հայերին վերագրելու համար 9: Ի տարբերություն Խոջալուի դեպքերի վերաբերյալ ռուսերենով ստացված արդյունքների, անգլերենի պարագայում հակառակ կողմի առավելությունն ակնհայտ է:  Եթե ​​ռուսերենի դեպքում 10-ից 2 կայք ենք հանդիպել հայկական ուղղությամբ, ապա անգլերենով որոնման դեպքում հայկական կողմից տրամադրված կայքեր կամ նյութեր գրեթե չկան: Կրկին նույն որոնիչներում, բայց այս անգամ Xocali, Xojaly անգլերեն բառերը որոնելիս մենք ստանում ենք հետևյալ արդյունքները. Google.com-Google.am10, Google.ru11, Google.az12, Yahoo.com13, Yandex.ru14, Bing.com15, Mail.ru16:  Այստեղ, լավագույն դեպքում, մենք կարող ենք հանդիպել հայկական բովանդակությամբ մեկ կամ երկու արդյունքի:   Կրկին առավելությունը ադրբեջանամետ կայքերի համար է: 1 Google.am, https: //www.google.am/search?hl=ru&q=ходжалы&ei=nfZjV_OGB8Wr6AT67KSoCw.2 Google.ru, https. //goo.gl/Cq7wHh.3 Yahoo.com, http: //yhoo.it/1Y2bfIu.4 Yandex.ru, https: //yandex.ru/yandsearch?lr=10262&text=ходжалы&redircnt=1466169243.1.5 Mail.ru, http: //go.mail.ru/search?mailru=1&q=ходжалы.6 Bing.com, http: //www.bing.com/search?q=ходжалы&go=&qs=n&form=QBLH&pq=ходжалы&sc=0-0&sp=-1&sk=.7 Google.az, https. //www.google.az/search?hl=ru&q=ходжалы&ei=hfhjV4XlM4S1sQHaiqyICQ.8 Youtube.com, http: //bit.ly/28ObD0r.9 Մելքոնյան Ա., Պատմության կեղծիքի թուրք-ադրբեջանական մեթոդաբանական հիմքը, Երեւան, 2011, էջ. 84 10 Google.am, https: //www.google.am/search?hl=ru&q=Khojaly&ei=X_ljV43CEeLJ6AShpYfwDA.11 Google.ru, https. //goo.gl/Gv4YpU: 12 Google.az, https: //goo.gl/lz7KGD.13 Yahoo.com, http: //yhoo.it/1PAsEiO.14 Yandex.ru, http: //bit.ly/1UVtpHo.15 Bing.com, http: //bit.ly/1QdQW7L.16 Mail.ru, http: //urla.ru/10000dod Ադրբեջանական քարոզչության ամենակարևոր բաղադրիչներից մեկը հայ ժողովրդի պատմության կեղծումն է, պատմական, նյութական և մշակութային արժեքների ոչնչացումը, նրանց նախապատմության կեղծումը, արհեստականորեն ոչ գիտական ​​հայացքների խթանումը , օտարերկրյա վարձկանների ներգրավումը:  Օրինակներ են գրանցվել, երբ հայկական պատմական հուշարձանների ինքնությունը կեղծվում է համակարգչային պարզ գրաֆիկական ծրագրերի միջոցով, և այդպիսով դրանք արդեն տեղադրվում են պետության կողմից հովանավորվող գրքերում 1: Քաղաքական հայտարարությունների, համաշխարհային ցանցը ողողած հրապարակումների, հազարավոր կեղծված գրականության, ադրբեջանական սփյուռքի կողմից կազմակերպված միջոցառումների և այլ միջոցների միջոցով Ադրբեջանը արդեն հասցրել է միակողմանի տեղեկատվություն ներկայացնել stagesարաբաղի խնդրի վերաբերյալ բազմաթիվ բեմերում:   Տեղեկատվական պատերազմում մեր հակառակորդի կողմից օգտագործված նոր մարտավարության էական առանձնահատկությունը դրա բովանդակության բացահայտ ֆաշիզմն է, որն արտացոլվում է պետության առաջին դեմքի կողմից օգտագործվող քարոզչական հնարքներում:   Շատերը զարմանում են, թե ինչու է Ադրբեջանի նախագահ Ի. Ալին անընդհատ կրկնում իր սովորական պատրանքները ՝ Karabakhարաբաղը «պատմական ադրբեջանական երկիր», իսկ ներկայիս Հայաստանի Հանրապետությունը հայտարարում է «Ադրբեջանի պատմական տարածքներում» պետություն:   Ի վերջո, ոչ Ի. Ալին, ոչ էլ նրան լսողները ապուշ չեն:   Բոլոր նրանք, ովքեր գիտեն տարածաշրջանի պատմությունը, գիտեն, որ 1918 թ. Խոսել մի պետության «պատմական տարածքների» մասին, որը նախկինում չի եղել աշխարհի քարտեզներում, առնվազն կեղծիք է:  Բայց արի ու տես, որ Ի. Ալին շարունակում է նույն երգն էլ ավելի մեծ համառությամբ ու համառությամբ երգել:  Այս ամենը հանրային կարծիքը ապակողմնորոշելու քարոզչական տեխնոլոգիան կրկնօրինակելու փորձ է, որը հայտնի է նացիստական ​​Գերմանիայի քարոզիչ Գեբելսի ժամանակներից:  Քանի որ միջազգային հանրությունը, տարբեր կազմակերպություններ, պատմությունից անտեղյակ օտարերկրացիներ ներկայումս գտնվում են մի իրավիճակում, երբ ամեն օր նրանց տրվում է միայն ադրբեջանական մեկնաբանությունը:  Հետևաբար, որքան էլ պատմականորեն հիմնավորված լինի Ադրբեջանի ղեկավարի պնդումները, այդպիսի հիմար համառությունը սկսում է ընկալվել որպես իր իրավունքների համար պայքարող երկրի վերաբերմունք ՝ իրավազրկված: Իհարկե, հայկական քարոզչությունը բավարար հնարավորություններ չունի պատասխանելու Ադրբեջանի կողմից արձակված յուրաքանչյուր հերյուրանքին, բայց մեր պետության վարկանիշը պետք է համարել ամենակարևոր կետը այս ամբողջ քարոզչական պայքարում:   Մենք չենք կարող այդքան գումար ծախսել տեղեկատվության ոլորտում, բայց կարող ենք հակառակորդին պատասխանել նրա «զենքով», այսինքն ՝ ինտերնետում տեղադրված յուրաքանչյուր կեղծիքի դեմ մեկնաբանությունների միջոցով:  Comparisonանկացած համեմատություն, նույնիսկ ամենա մակերեսայինը, կարող է բացահայտել ամբողջ ճշմարտությունը, քանի որ մեր հակառակորդը գործում է առանց կեղծիքի միջոցների խտրականության:  Խոջալուի իրադարձությունների հետ կապված հայկական քարոզչական արշավի խնդիրն այն է, որ մենք իրականությունն ու իրականությունը ներկայացնում ենք հիմնականում միայն մեր մայրենի լեզվով, մինչդեռ ապացուցելու բան չունենք, մենք պետք է քարոզչական հարձակումը տեղափոխենք արտաքին դաշտ, պետք է միջոցներ ստեղծենք: հասանելի է արտաքին ընթերցողին, որպեսզի նրանք կարծիք չլինեն ՝ հիմնված միայն ապատեղեկատվության վրա:   Միջազգային քարոզչություն իրականացնելու համար բավարար ռեսուրսներ ունենալը հնարավոր հանգամանք է, բայց այստեղ էլ կա հավանական խնդիր: Պարզապես շատ փող ունենալը դեռ գերակշռելու միջոց չէ, հատկապես սուտ տարածելով:   Շատ կարևոր է արդյունավետ աշխատանք կատարելը, մենք միշտ փորձել ենք որակն առաջին հերթին դնել, և միայն դրանից հետո ապահովել քանակի խնդիր:  Երբեմն մեր այս քայլը բերում է իր անդառնալի հետեւանքների:  Ինչպես ցույց է տալիս փորձը, մեր հարևանների դեպքում հակառակ տրամաբանությունն աշխատում է, դա որոշակիորեն տալիս է իր արդյունքը:  Հայկական կողմը, ունենալով հիմնավոր պատմական և իրավական ապացույցներ, համակարգված չի աշխատում հակաքարոզչության վրա:   Խնդիրն այն է, որ միջազգային հանրությունը չի ձգտում հասնել ճշմարտությանը, այն վերցնում է պատրաստի տեղեկատվություն, որը հիմնականում տրամադրում է ադրբեջանական կողմը ՝ մոռանալով պատմական ճշմարտության մասին:   Այսպիսով, Ադրբեջանում մի ամբողջ սերունդ դաստիարակվեց կեղծ տեսությամբ, որ նրանք Կովկասի ամենատարեց, խելացի և մշակույթով հարուստ մարդիկ են:   Եվ այսօր `կապված Հայաստանում տեղեկատվական հակաքարոզչության 1 Աթանեսյան Ա., Հայոց պատմության ժամանակակից ադրբեջանական կեղծիքների խնդրի հետ: Պատմություն շակ Մշակույթ. Կեղծիքի և հետապնդումների դեմ հանրապետական ​​խորհրդաժողովի սկզբունքները, Երևան, 2011, էջ: 9 հարց է առաջանում. Արդյո՞ք Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը բավականաչափ ջանքեր է գործադրում ՝ կասեցնելու Ադրբեջանի ագրեսիվ քարոզչությունը:  Դիվանագետներն ասում են, որ ինչ-որ բան արվում է, բայց ամեն ինչ չէ, որ բարձրաձայնվում է:   Ամենայն հավանականությամբ, դա իսկապես այդպես է, եթե հաշվի առնենք, որ ադրբեջանական քարոզչությունն ակնկալում էր միայն հակառակ արդյունքը:   Այս ամենը հասկանում են ադրբեջանաթուրք մտավորականները, որոնց համար իրենց շահերը առաջնային չեն ստեր տարածելու համար, ովքեր փորձում են իրենց ղեկավարման կացնային ոճին հակադրել համամարդկային արժեքներով: Ամենակարևոր հանգամանքներից մեկն այն է, որ հետևելով հայկական քարոզչությանը ՝ վստահորեն կարող ենք ասել, որ հայկական կողմը միշտ գործել է համընդհանուր դիրքից ՝ այդպիսով ադրբեջանական քարոզչությունը դնելով «խաղից դուրս» դիրքի:   Եվ այս ամենը ստիպել է Բաքվի իշխանություններին ավելի ու ավելի կորցնել համամասնության զգացումը ՝ ապացուցելու համար, որ արժեք չկա:  Moneyանկացած փող, որով կարելի է գնել պատմություն և հեղինակություն: Այսպիսով, եթե փորձենք ընդհանուր առմամբ վերլուծել իրադարձությունները, «ադրբեջանական կողմի զայրույթը» ստացած արդյունքները, կարելի է նշել մի փաստ, որ ադրբեջանական աղբյուրները համառորեն ուռճացնում են Խոջալուի դեպքերը, տարածում հակահայկական հիստերիա ՝ նպատակ ունենալով ներկայացնել կեղծված դեպքերը ՝ որպես բացարձակ ճշմարտություն, վարկաբեկում են հայ ժողովրդին:   Այսքան փաստերից հետո Խոջալուի դեպքերը, որոնք խաղաղ բնակիչների մահվան պատճառ դարձան, բացառապես Ադրբեջանում քաղաքական ինտրիգների և իշխանության համար մղվող պայքարի արդյունք են:  Իրական պատճառներն ավելի համոզիչ կերպով ներկայացված են ինչպես իրադարձությունների ադրբեջանցի մասնակիցների ականատեսների պատմություններում, այնպես էլ նրանց ցուցմունքներում, ովքեր տեղյակ էին իրենց ենթապաստառի մասին Բաքվում: Հետևաբար, ադրբեջանական քարոզչությանը այլ բան չի մնում, քան գումար վաստակել ամբողջ աշխարհում «հայկական վայրագությունների» մասին, սարսափելի տեսարաններ հեռարձակել, պղծված դիակներով լի դաշտ, որպեսզի իր ժողովրդի կողմից կատարված «ինքնասպանության» փաստը դառնա: մեղադրվում է հայերի վրա: Այսօր էլ Ադրբեջանի պաշտոնական քարոզչությունը շարունակում է շահարկել Խոջալուի թեման տարբեր անհամապատասխան միջազգային ֆորումներում և հանդիպումներում:   Եվ դա սպասելի է և հասկանալի:  Դա պարզ է, քանի որ Ադրբեջանը ստիպված է հարձակողական մարտավարության դիմել ՝ իր մեղքերից պաշտպանվելու համար:   Այսօր Ադրբեջանի ներկայիս կառավարությունը պարտավոր է հորինել, իրականի փոխարեն ներկայացնել ցանկալիը, որ շատ ցավալի է հավատալ նույն հերյուրանքին ... Ասել, թե մեկընդմիշտ հրաժարվել արդարությունից, որդեգրել բարոյական անկման ուղին ... պատերազմ, Լեռնային Karabakhարաբաղի հիմնախնդիր, Խոջալուի խնդիր, ապատեղեկատվություն, Խոջալու, Սումգայիթ, Բաքու, Կիրովաբադ, ինտերնետ որոնիչներ: ։

Հոդվածում  Խոջալուի  հիմնախնդրի  համատեքստում  ներկայացվում  է  Ադրբեջանի  և  Հայաստանի  կողմից  տեղեկատվական քարոզչության ոլորտում կիրառվող մեթոդաբանության առանձնահատկությունները։
  Ներկայացվում է Խոջալու քաղաքում 1992 թվականի փետրվարին տեղի ունեցած դեպքերի լուսաբանումը թե´ հայկական, և  թե´  ադրբեջանական  աղբյուրներում։
   Այնուհետև  անդրադարձ  է  կատարվում  մշտադիտարկման  արդյունքում  ի  հայտ  եկած  ադրբեջանական  և  հայկական  կողմի  համացանցային  ռեսուրսներին։
   Ներկայացվում  է  հայկական  կողմից տրվող համարժեք պատասխանները, մեթոդները, թե ինչպիսի քայլեր է ձեռնարկվում Ադրբեջանի հակահայկական  քաղաքականության  դեմ,  ինչքանով  է  հայկական  կողմը  պատրաստ  դիմագրավելու  տվյալ  կեղծիքներին, և ինչպիսի ռեսուրսների միջոցով է փորձում չեզոքացնել իր դեմ տարվող տեղեկատվական պատերազմը։
