  Հայաստանի բնակչության բարեկեցությունը մեծապես կախված է բուսական ռեսուրսների առկայությունից, որոնք երկրի համար ռազմավարական ռեսուրսներ են:   Այս տեսանկյունից `կենսաբազմազանությունը, ունենալով էկոհամակարգերի կայունությունն ապահովող բարձր հատկանիշներ, միևնույն ժամանակ նախապայման է երկրի տնտեսական զարգացման համար:   Էնդեմիկ վայրի բնությունը պայմանավորում է գյուղատնտեսական տարածքների զարգացումը, ինչպիսիք են բուսաբուծությունը, դեղագործությունը և թեթև սննդի արդյունաբերության որոշ ճյուղեր: Ապացուցված տարածքներում աճող վայրի բույսերի օգտակար հատկություններն ակնհայտորեն բարձր են, ինչի պատճառով դրանց հավաքումը տարեցտարի ավելանում է [1]: լեռնային, ծովային լանդշաֆտներում:  Շիրակի մարզում Կարկաչուն գետի հոսանքն ի վար Կարկաչուն գետի աճող բույսերի (խոտաբույսերի) բազմազանությունն ուսումնասիրելու, տարածքի բնակչության շրջանում վայրի խոտաբույսերի կարևորությունը պարզելու, ինչպես նաև բնակչության կողմից խոտաբույսերի հավաքածուն ուսումնասիրելու նպատակով: Գնահատում Առանձնահատկություններ. Գարնան սկզբից մինչև ուշ աշուն, ուսումնասիրվող տարածքից հավաքվել են վայրի աճող շատ խոտաբույսեր, որոնց բնակչությունը կրճատվում է, լայնանում, նվազում է, աճում է ՝ կախված Կարկաչուն գետի մոտ կամ հեռավորության վրա աճող պայմաններից (մանրամասն մեր քարտեզի մեր բացատրական մասում ) Հանրապետության տարածքում Ախուրյանի ամենանշանակալի վտակը Կարկաչու (Կագրանո) գետն է (վերին հոսանքներում կոչվում է նաև Մանթաշ մինչ Արթիկի ջրատար վտակը), որի միջին տարեկան հոսքը չափի համեմատ համեմատաբար փոքր է դրա ջրհավաք ավազանի մակերեսը (տարեկան չի գերազանցում 55 միլիոն մ 3):  Կարկաչուն սկիզբ է առնում Արագածի լեռնազանգվածի հյուսիս-արևմտյան լանջերից (ծովի մակարդակից 3150 մ բարձրության վրա): Ghaարիբջանյանի և Շիրակի մարզը Ախուրյան գետի մոտակայքում հոսում է Գետք գյուղերի սահմանի մոտ, գետաբերանից 115 կմ հեռավորության վրա:  Կարկաչուն գետի ստորին հոսանքի հողերը մարգագետնաքար, միջին քայքայված հողեր են:   Ձմռանը ցրտաշունչ եղանակ է:   Տարբեր բույսերի տեսակներ աճում են տարվա տարբեր ժամանակահատվածներում տարածքի հողերում. Տարբեր հայտնի հայկական բուժիչ բույսեր: Տարածքի բույսերը ամռանը բավականին շատ են, ինչը պայմանավորված է բազմաթիվ գործոններով, ինչպիսիք են օդի ջերմաստիճանը, «հարաբերական խոնավությունը, թույլ անձրևը, լանջը և այլն»: [2] աշնանը (հուլիս-սեպտեմբեր): Հավաքել և մենք ուսումնասիրել ենք վայրի խոտաբույսերի 9-10 տեսակ, որոնք հիմնականում հավաքվում են օգտագործված: Դրանք են ՝ ուրց սողացող - Thymus serpyllum L., եղինջը ՝ Urtica dioicaL: Plantago major L., Achillea millofolium L., Mentha longifolia (L.) Huds:  [11] Ուսումնասիրելով բնակչության կողմից հավաքված բույսերի տեսակները, որոնք կազմում են տարածքի բազմազանությունը, մենք հաշվի ենք առել այն փաստը, որ խոտաբույսերի որոշ տեսակներ մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում տարածաշրջանի բնակչության շրջանում, մեր կարծիքով, դրանք բավականին կարևոր են: , քանի որ բնակչությունը բույսեր է հավաքում վաղ աշնանից մինչև ուշ աշուն: Կարկաչուն գետի ստորին հոսանքներում բույսերի պոպուլյացիաների քարտեզը: Քարտեզը ցույց է տալիս բույսերի պոպուլյացիաների տարածական դասավորությունը:   Սողացող գետը (Thymus serpyllum L.) (քարտեզի վրա նշված է 2-րդը) ծաղկում է հունիսից հուլիս ամիսներին, հատկապես harարբջանյան և Գետք գյուղերի բաժանարար գծի կամրջի տակ:   Մոտենալով Ազատգյուղի տարածքին ՝ դրանք տարածվեցին փոքր, մասնատված բնակչության մեջ:  Նշված 3-րդ խոտը դառը օչեր է (Artemisa absinthium L.), որը ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին և տարածվում է Կարկաչուն գետի ստորին հոսանքներում գտնվող լանդշաֆտներում:   4-րդ խոտը բուսական դեղատուն է (Teraxacum officenale Welg.): Bloաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտուղները հասունանում են օգոստոս-օգոստոս ամիսներին:   Աշնանային ծաղիկը կրկին ծաղկում է:   Տարածքում այն ​​հանդիպում է աշնանը ՝ ավելի շատ գայլով:   Խատուտիկի բնակչությունը չափավոր խոնավ հողում:   5-րդը տարածված է եղերդանում (Cichoriumintybos L.): Այն աճում է գետի ափին ՝ հարակից ցորենի արտերից հեռու:   6-րդը սովորական կաղնին է (Onopordon acanthium L.), ծաղկում է հունիսից սեպտեմբեր, աճում է ամբողջ տարածքում ՝ ցրված բնակչությամբ:  7-րդը եզան լեզուն է (Plantago major L.):  Կարկաչունջետի տարածքում կան միջին չափի բույսերի տեսակներ, այն ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտուղները հասունանում են ամռանը:   Բույսն աճում է այս տարածքում ցրված ուղեղով:   8-րդը Achilleamillofolium L.- ն է, որը ծաղկում է հունիսից սեպտեմբեր, սերմերը հասունանում են սեպտեմբերին:   9-րդ անանուխ լոնգիֆոլիա - Mentha longifolia (L.) Huds. որը գետի մերձակայքում աճում է համեմատաբար խոնավ հողերում: Խոտաբույսերի նշանակությունը մեծ խոտաբույսերի հավաքման մեջ տարածքի բնակչության շրջանում:   Այդ նպատակով մենք կազմեցինք հարցաթերթիկներ ՝ տարածքի հետազոտությունները վերագրելով սոցիոլոգիական բնակչությանը և ուշադրություն հրավիրեցինք բուսական տեսակների հավաքման արդյունքում հավաքված տվյալների, դրանց ազդեցության և արդյունավետության գնահատման, կազմակերպման և վերլուծության համար մանր խոտաբույսերի հանդիպմանը: բնակչության շրջանում: 2 գյուղի (Ghaարիբջանյան-Գետք) 100 բնակիչ մեր կողմից հարցում է անցկացվել:  Հարցումների արդյունքում պարզվեց, որ գյուղացիների մեծ մասը հավաքում և օգտագործում է. 70% անանուխ, 12% - երիցուկ, եղինջ, քրքում, ավելցուկ, 15% - եզան լեզու, ճյուղ և 3% - նշում են այնպիսի խոտաբույսեր, որոնք հազվադեպ են: տարածքում (ժողովրդականորեն կոչվում է ghantapa ա maremkhot): Հարցաշարի որոշ արդյունքներ: Գծապատկեր 11. «Գյուղացիների 90% -ը, ովքեր հարց են տվել, թե ինչ են պատասխանում տարածքի խոտաբույսերը. Անանուխ, 2% - կորեկ, 4% - ը զուգված, 4% -ը ՝ եղինջ: Խոտաբույսեր վերագրելով տարածքի բնակչությանը `մենք ուշադրություն հրավիրեցինք մեկ այլ խնդրի վրա` խոտաբույսերի հավաքում և դրանց պատշաճ պաշտպանություն բնակչության կողմից: Տեղի բնակչության և դպրոցականների հետ հանդիպումներ կազմակերպելիս մենք համոզվեցինք, որ նրանք ծանոթ էին տեղական վայրի բույսերը որպես տարբեր հիվանդությունների իրենց ընտանիքի անդամներին օգտագործելու փորձին:   Նրանցից շատերը մեզ պատմեցին տարբեր բույսերի հրաշքների մասին հիվանդությունների օրինակների միջոցով, բայց նրանց մեծ մասը տեղյակ չէր բույսերի հավաքման և չորացման կանոնների ճիշտ կազմակերպման մասին: Տարածքի բնակչության և հարևան երկու գյուղերի դպրոցականների հետ հանդիպումներից մենք համոզվեցինք, որ բնակիչները հիմնականում արմատներից խոտաբույսեր են քաղում, քանի որ, ըստ նրանց, ավելի հեշտ է, հատկապես անանուխ հավաքելիս:                                                                      Գծապատկեր 2 եզրակացություններ և առաջարկություններ:   Կարկաչուն Գետիստորի հոսքում վայրի աճող վայրի բույսերը մեծ տնտեսական նշանակություն ունեն տարածքի բնակչության համար:   Սակայն անկանոն և ապօրինի հավաքույթների ենթարկվելով ՝ անտեսվում են աճի հնարավորություններն ու դրա անհրաժեշտությունը:     Քանի որ բույսերն անսպառ չեն մանկատանը, արժեքավոր վայրի խոտաբույսերը պետք է պահվեն առանձին հսկողության տակ:  Բնական ռեսուրսների պահպանման միջազգային միության «Կարմիր գրքում» նշվում է, որ մեր հանրապետության բույսերի նմուշների 15% -ը ոչնչացման վտանգի տակ է: Հաշվի առնելով բնակչության սոցիալական ծանր վիճակը `մենք գտնում ենք, որ Կարկաչուն գետի հոսանքն ի վեր գետի բույսերի դեմ հատուկ պաշտպանություն կազմակերպելով` տեղական ինքնակառավարման մարմինները կարող են պայմանագիր կնքել մեր հանրապետության դեղագործական ասեպտիկ գնումների կազմակերպությունների հետ `հավաքելով Վերամշակված բուժիչ հումքի ձեռքբերումը, խոտաբույսերի վերամշակումը կարևոր աղբյուրներից է, որը կապահովի երկրում դեղերի արտադրության աճող պահանջարկը: Կենսաակտիվ նյութերի սնուցում: Տարածքի բույսերը կարող են օգտագործվել թարմացնող «բուժիչ թեյեր» պատրաստելու համար, որոնք մեծ պահանջարկ ունեն Հայաստանում և արտերկրում, ուստի շահագրգիռ կազմակերպությունների համար տարածքի բույսերը կարող են տարածքում օգտակար բույսեր հավաքել, նույնիսկ փոքր արտադրության հումքով: , խելացի և բազմակողմանի ծառայություն `օգտագործելու համար Վայրի աճող խոտաբույսերի հավաքման չորացման կանոնները պատշաճ պահպանելու համար առաջարկում ենք, որ կառույցի ուղեցույցները, քարտերը (ինչպես ընդունված է շատ երկրներում) տեղեկատվություն տրամադրեն բույսերի պահպանման վերաբերյալ, հատկապես հավաքման շրջանում:   Այս գործընթացը կարող է կազմակերպվել Շիրակի մարզպետարանի միջոցով `ներգրավելով համապատասխան մասնագետներ, այդ թվում` Երևանի պետական ​​համալսարանի աշխարհագրության, կենսաբանության և քիմիայի ամբիոնի մասնագետներ, խնդրով մտահոգ ուսանողներ: ։

Հոդվածում  ներկայացված  են  Կարկաչուն  գետի  ստորին  հոսանքի  վայրի  աճող  դեղաբույսերի  տարածվածությունը,  բուսածածկույթի  բազմազանության  գնահատումն  ու  տարածքի  բնակչության  կողմից  դրանց  հավաքման  ծավալները։
   Գնահատելով  և  վերլուծելով  տարածքի  բուսատեսակների  օգտագործման  ծավալներն  ու  նշանակությունը  բնակչության  կողմից՝  կատարվել  են  բնական բուսածածկույթի պահպանման ուղղությամբ վերլուծություններ  և առաջարկություններ։
