ՀՐԱՊԱՐԱԿԻ ԽԱԽՏՈՒՄՆԵՐԻ VERԱVERԿՈՒՄԸ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԹԵՐԹՈՒՄ 1994 թ. Մայիսի 12-ին ՀՀ Պաշտպանության նախարարը, ԼRՀ ՊԲ հրամանատարը և ԱՀ Պաշտպանության նախարարը ստորագրեցին զինադադարի պայմանագիր, որով կողմերը պայմանավորվեցին հետևյալը. «Ապահովել կրակի և ռազմական գործողությունների ամբողջական դադարեցումը 1994 թվականից ի վեր: Մայիսի 12, 00 ժամ 01 րոպե:  Մինչև 1994 թվականը: Հրադադարի մասին համապատասխան հրամանները կտան մայիսի 11-ին և կփոխանցվեն դրանց իրականացման համար պատասխանատու զորամասերի հրամանատարներին:   Մինչև մայիսի 12-ի ժամը 23: 00-ն, Կողմերը փոխանակում են հրադադարի մասին իրենց հրամանների տեքստերը `դրանց հնարավոր լրացման և հետագայում նմանատիպ գործիքների հիմնական դրույթների հետագա ներդաշնակեցման նպատակով: Հրադադարի ստորագրումից անցել է 20 տարի, և համաձայնագրի առաջին և ամենակարևոր կետը մնացել է չիրականացված: Այս աշխատանքով մենք ներկայացնում ենք, թե ինչպես է թշնամին ակտիվանում տարվա ընթացքում, հատկապես որոշակի շրջաններում, և ինչպես է այդ գործունեությունը լուսաբանվում հայկական լրատվական դաշտում: Ուսումնասիրելով մի քանի տարի շարունակ հրադադարի ռեժիմի խախտման վերաբերյալ պաշտոնական տվյալները (ՀՀ ForcesՈՒ և ԼRՀ ՊԲ), պատկերը հետևյալն է. 2010 2010-ին `7450 կրակոց,  2011-ին` 12619 կրակոց,  2012-ին `15232 կրակոց,  2013-ին: 12739 կրակոց 2. Ինչո՞վ է պայմանավորված մրցակցի ակտիվությունը:   Ըստ մեր դիտարկման արդյունքների ՝ տարվա ընթացքում հակառակորդը ինտենսիվորեն խախտում է հրադադարի ռեժիմը, հատկապես նշանակված օրերին, օրինակ ՝  հունվար կամ Արյունոտ հունվար (հասցե ՝ Քարա Յանվար, 1990 թվականի հունվարի 20-ի գիշերը: Խորհրդային բանակը ներխուժեց Բաքու: , սպանելով հարյուրավոր մարդկանց): ) Հունվարի 28-ին ՝ ՀՀ զինված ուժերի կազմավորման օրը, 25 փետրվարի 25-26-ը, Խոջալուի դեպքերը, որոնք ադրբեջանական կողմը փորձում է աշխարհին ներկայացնել որպես «ցեղասպանություն», 27 փետրվարի 27, Սումգայիթի ջարդեր , Մայիսի 9-ին և 12-ին, Շուշիի հրադադարի ռեժիմի ազատագրման հաստատման մասին համաձայնագիր, 2 սեպտեմբերի 2 և 21` Արցախի և ՀՀ անկախության օրեր, 1 Տե՛ս Լ NKՀ պաշտոնական կայք `http: //www.nkr.am/hy/ceasefire-agriage/147/: 2 Տե՛ս «Երկիր օրաթերթի» կայքի ինֆոգրաֆիկան ՝ http: //www.yerkir.am/hy/news/57632.htm:  Նոր տարի, գարնանային աշնանային զորակոչ-զորացրում կատարելու ժամանակահատվածը ՀՀ զինված ուժերում տարին երկու անգամ, շրջան գարնանային ինժեներական աշխատանքային ժամանակահատված, և ՀՀ արտաքին գործերի նախարարների հանդիպումներ ,  Հանրապետության Նախագահի այց Հայաստանի սահմանամերձ շրջաններ, Ադրբեջանի ներքին ներքին քաղաքականություն, մասնավորապես 2013 թ. կադրային փոփոխություններ պաշտպանության համակարգում 2014 թ. (պաշտպանության նախարար Zakաքիր Հասանովի նշանակում և այլ հետագա փոփոխություններ): Այժմ մենք ներկայացնում ենք, թե ինչպես են մեկնաբանվում այս իրադարձությունները հայկական մամուլում: 2014 թ. Հունվարի 19-ի լույս 19-ի գիշերը թշնամու դիվերսիոն խմբերի կողմից միաժամանակ փորձեր են կատարվել ներթափանցել Արցախի հայ-ադրբեջանական շփման գծի հյուսիս-արևելյան (raրաբերդ) և հարավ-արևելյան (Կորգան) ուղղություններում:  Մահացավ կրտսեր սերժանտ Արմեն Լոնի Հովհաննիսյանը:  Դրանից հետո սահմանի երկայնքով լարվածությունն ուժեղացավ, եւ որոշ «փորձագետներ» սկսեցին կանխատեսել լայնամասշտաբ ռազմական գործողությունների վերսկսումը:  Հունվարի 20-ին հայկական կողմը հայտարարեց, որ հունվարի 19-ի դիվերսիան անպատասխան չի մնա:   Հաջորդ օրը ադրբեջանական կայքերում, այդ թվում ՝ Ադրբեջանի ՊՆ պաշտոնական կայքում, հայտարարվեց, որ հայկական կողմը հարձակվել է: «Ադրբեջանի ՊՆ հայտարարությունը, թե իբր հարձակվել ենք, հերթական ապատեղեկատվությունն է:  Անցած գիշեր հակառակորդի ստորաբաժանումները տասն անգամ ավելի ինտենսիվ կրակ են արձակել ՝ խախտելով հրադադարի պահպանման ռեժիմը: Երեկ մենք խոստացանք համապատասխան ձիով պատասխանել հունվարի 19-ի դիվերսիան ՝ քաջատեղյակ լինելով այդ մասին, նրանք վախեցած գնդակահարեցին առաջնագծի ողջ երկայնքով:   «Մեր ստորաբաժանումների պատասխան կրակի արդյունքում հակառակորդը լռել է, մենք զոհեր չունենք», - ասաց ՀՀ ՊՆ մամուլի քարտուղար Արծրուն Հովհաննիսյանը: Հավելենք, որ ՊԲ օպերատիվ տվյալների համաձայն ՝ հունվարի 12-ից 18-ն ընկած ժամանակահատվածում հակառակորդը հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտել է 150 անգամ, որի ընթացքում տարբեր տրամաչափի հրաձգային զինատեսակներից հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակվել է ավելի քան 800 հրազեն: կրակոց 2 Համեմատելով այս թվերը միայն հունվարի 20-ին հրապարակված թվերի հետ, ստացվում է հետևյալ պատկերը. Մեկ շաբաթվա ընթացքում ավելի քան 800 կրակոց, մեկ օրվա ընթացքում ավելի քան 2000 կրակոց 3: Այսպիսով, հակառակորդը զգալիորեն ուժեղանում է «հունվար» -ի ընթացքում, խախտում է հրադադարի պահպանման ռեժիմը, որի արդյունքում, ցավոք, հայկական կողմն ունի մարտական ​​զոհ (ներ):   Ըստ այդմ ՝ հունվարի 19-ին ադրբեջանական դիվերսիոն գործողությունն իրականում կանգնած է հունվարի 20-ին ինտենսիվ կրակի առջեւ ՝ առաջնագծի ողջ երկայնքով, ընդ որում ՝ ադրբեջանական կողմը հարձակման է ենթարկվելու: 1 Տե՛ս «Ռազմինֆո» ռազմական նորությունների կայքի հրապարակումը ՝ http: //razm.info/29642: 2 Տե՛ս ՊԲ մամուլի ծառայության (այսուհետ ՝ ՊԲ պատգամավոր) հրապարակումը http: // www. //nkrmil.am/main/am/newsMore650.html: 3 Տե՛ս Պաշտպանության բանակի պատգամավորի հրապարակումը. Http: //nkrmil.am/main/am/newsMore653.html: գրիպի պայմաններում:   Այս հանգամանքը եւս մեկ անգամ ապացուցում է, որ Ադրբեջանում պաշտպանության նոր նախարարի նշանակումը չի ազդել ընդհանուր իրավիճակի վրա: Ադրբեջանը շարունակում է իր քաղաքականությունը Հայաստանի նկատմամբ, և արցախյան հիմնախնդրի խաղաղ կարգավորման կոչերը, որոնք հաճախ հնչում են Ադրբեջանի նախագահի և բարձրաստիճան պաշտոնյաների կողմից, քարոզչական հերթական քայլն է: Միայն մեկ օր անց, երբ իրավիճակը սահմանին դեռ բավականին լարված էր, հակառակորդը սկսեց ինտենսիվ կրակել հայ-ադրբեջանական սահմանի ՝ Տավուշի մարզի սահմանամերձ գյուղերի ուղղությամբ: Մի շարք հայկական լրատվական կայքեր, մասնավորապես news.am- ը, երեկոյան սկսում են լուրեր տարածել հետևյալ վերնագրով. «Ադրբեջանական կողմը կրակում է Այգեպար և Ներքին Կարմիրաղբյուր գյուղերում. Բնակիչներին տարհանելու համար»:   Բովանդակությունը հետեւյալն է. «Ադրբեջանական կողմը շուրջ 1 ժամ առաջխաղացում է բացել Տավուշի մարզի Այգեպար և Ներքին Կարմիրաղբյուր գյուղերի ուղղությամբ: Գյուղացիները տարհանվել են իրենց տներից, այժմ նրանք գտնվում են հատուկ ապաստարաններում:  Այս մասին NEWS.am -ին հայտնեցին Այգեպարի բնակիչները, ովքեր սարսափել են նման քանակի կրակոցներից: « Որոշ ընդհանուր գնահատական ​​տալով ՝ լրատվամիջոցը ապատեղեկատվություն է տարածում:  Հրադադարի ռեժիմի հաստատումից հետո հրադադարի ռեժիմի խախտումների դեպքում բնակչությունը երբեք չի տարհանվել ոչ մի հայկական գյուղից, չի տեղափոխվել որևէ «հատուկ ապաստան»:  Ի՞նչ է նշանակում «Այգեպարի բնակիչները հայտնում են այս մասին», երբ մի շարք այլ լրատվամիջոցներ կեսգիշերին ստիպված էին հերքել մեկ լրատվամիջոցի անպատասխանատու հայտարարությունը:   Հետաքրքիր է, որ լրատվամիջոցները, շատ լավ հասկանալով, որ վաղ թե ուշ փաստացի տեղեկատվությունը կբացահայտվի, մեկ ժամից փոխում են իր հոդվածի վերնագիրը ՝ ստիպելով «ադրբեջանական կողմը կրակել Այգեպար և Ներքին Կարմիրաղբյուր գյուղերի ուղղությամբ»:   Ավելին, կայքը խմբագրում է նյութի տեքստը ՝ հեռացնելով տեղեկատվություն պարունակող բաժինները: «Մոտ մեկ ժամ առաջ ադրբեջանական կողմը կրակ է բացել Տավուշի մարզի Այգեպար և Ներքին Կարմիրաղբյուր սահմանամերձ գյուղերի ուղղությամբ: Գյուղացիները տարհանվել են իրենց տներից և այժմ գտնվում են հատուկ ապաստարաններում:   Այս մասին NEWS.am -ին հայտնեցին Այգեպարի բնակիչները: «   Խմբագրված բաժնում այլ նախադասություն չկա. «Ով սարսափեց այսքան կրակոցներից»:  Միգուցե մեկ ժամվա ընթացքում նրանց ոչ ոք չի վախեցրել, այդ պատճառով կայքը որոշեց խմբագրել: Ստացվում է, որ որոշ հայկական լրատվական կայքեր ապատեղեկատվություն են տարածում հայ հասարակության մեջ ՝ ավելացնելով լարվածությունն ու վախը, որը սկսվել է հունվարի 19-ից:   Ադրբեջանական կողմը հանգիստ օգտագործում է այս փաստը և ներկայացնում, որ «հայերը լքում են իրենց տները, որ իրենց զինված ուժերը չեն կարողանում պաշտպանվել, որ Ադրբեջանը շատ հզոր է» և այլն: Հայտնի է, որ մարդիկ հակված են ավելի շատ հավատալ նախնական տեղեկատվությանը, քան ավելի ուշ տրված բացատրություններին:  Երբ ճշգրիտ տեղեկություններ են հաղորդվում այն ​​մասին, որ ոչ ոք չի տարհանվել, իրավիճակը վերահսկում են Հայաստանի զինված ուժերը, հասարակության մեծամասնությունը կարծում է, որ դա արվում է լարված մթնոլորտը թուլացնելու, ինչպես նաև ուշադրությունը շեղելու համար:  Այդ պատճառով աշխատանքի նման ոճը սպառնալիք է մեր ազգային անվտանգության համար, քանի որ 1 Տե՛ս http: //news.am/arm/news/190568.html: Եթե ​​ճգնաժամային իրավիճակում երաշխիք չլինի, որ կեղծ տեղեկությունները իրական վնաս չեն պատճառի, դա խուճապ կստեղծի ՝ առաջին հերթին հարվածելով սահմանին կանգնած զինվորին ՝ սահմանամերձ գյուղի բնակչին: Մեկ այլ օրինակ: Հունվարի 28-ին հակառակորդը կրկին խախտել է հրադադարի պահպանման ռեժիմը, որի պատճառով Կարեն Գալստյանը զոհվել է հակառակորդի դիպուկահարի գնդակից ՝ Արցախի հյուսիսային ուղղությամբ տեղակայված զորամասերից մեկի մարտական ​​դիրքում: Եկեք խոսենք մեկ կարևոր կետի մասին, թե ինչպես 2013-ին Jդրանից հետո ՝ հոկտեմբերի 22-ին, թշնամին որոշեց «նվեր մատուցել» Ադրբեջանի նորանշանակ պաշտպանության նախարարին:   Ադրբեջանի Նախագահ Իլհամ Ալիի հրամանագրով երկրի պաշտպանության նախարար Սաֆար Աբին փոխարինվեց irաքիր Ասկեր օղլու Հասանովով:  Միևնույն ժամանակ I. Ալիի հրամանագրով Z.Հասանովը ստացավ գեներալ-գնդապետի զինվորական կոչում 1:   Նույն օրը, հոկտեմբերի 22-ին, ժամը 13-ից 14-ն ընկած ժամանակահատվածում, ՀՀ Տավուշի մարզի Բերդ-Իջան ավտոճանապարհի Պառավաքար հատվածում զոհվել է ժամկետային զինծառայող Գարիկ Պողոսյանը ՝ կրակի վրա զինծառայողներ տեղափոխող ռազմական մեքենաների շարքը:  Consամկետային զինծառայողներ Արթուր Անդրանիկյանը, Արայիկ hamամհարյանը և Մարտին Պետրոսյանը ստացել են տարբեր հրազենային վնասվածքներ: ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը հայտարարեց, որ հակառակորդի հանցավոր քայլը անպատասխան չի մնա, ևս մեկ անգամ սադրանքի պատասխանատվությունը կմնա սանձազերծված: Ամփոփելով, ստորագրված զինադադարը ցանկացած պահի կարող է փոխարինվել ռազմական գործողություններով:  Դեպքերը չպետք է լուսաբանվեն, քանի որ հակառակ դեպքում այն ​​հակված է քնելու խաղաղության պատրանքը, ինչը պակաս վտանգավոր չէ հայ հասարակության համար, քան հոգեբանական ճնշումը:   Հայկական լրատվական դաշտում գործող «Ռազմինֆո» ռազմավերլուծական կայքը ունի վերլուծական նյութ, որտեղ հրադադարի ռեժիմի խախտումը համարվում է հոգեբանական գործողություն: «Հաճախակի կրակոցները մեր զինծառայողներին անընդհատ լարվածության վիճակում են պահում (գումարած հերթապահության ծանր ռեժիմը), ինչն իր հերթին մեծացնում է տարբեր միջադեպերի հավանականությունը, ինչը կարող է հանգեցնել ոչ մարտական ​​կորուստների»: Ադրբեջանական կողմը շատ լավ հասկանում է, որ հայկական լրատվամիջոցներում դիրքերում հրաձգության դեպքերի մասին մշտական ​​լուրերը հայ հանդիսատեսին հոգեբանական ճնշման տակ են պահում:  Նման հաղորդագրությունը դառնում է անհանգստության, սթրեսի և երբեմն նույնիսկ խուճապի աղբյուր ապագա զորակոչիկների ՝ երիտասարդ զորակոչիկների հարազատների համար:   Եվ բացի սահմանամերձ գյուղերում անընդհատ կրակոցներից, բնակիչները ցնցվում են մայրաքաղաքից եկող անհիմն դատողություններից և ապատեղեկատվությունից, կարծես լքում են գյուղերը կամ իրենց տները:  Պատերազմող երկրի համար լավ պատրաստված ու գրագետ մեդիա դաշտ ունենալը չի ​​զիջում պատերազմի տիրոջը, քանի որ իրական պատերազմում հաղթելու հավանական երաշխիքներից մեկը տեղեկատվական պատերազմում հաղթելն է: 1 Տե՛ս http: //razm.info/23478: 2 Տե՛ս http: //razm.info/23432: 3 Տե՛ս http: //razm.info/5475: Հասմիկ Մելիքսեթյան Ե՞րբ է ընդդիմախոսը գործում ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀՐԱՊԱՐԱԿԻ ԽԱԽՏՈՒՄԸ ՈՒVERԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ Հիմնաբառեր. Հայաստան, Ադրբեջան, հրադադարի ռեժիմի խախտում, հայ-ադրբեջանական սահման ։

Հոդվածում  ներկայացվում  է,  թե  զինադադարի  հաստատումից  20  տարի  անց  ինչպես  է  խախտվում հրադադարի ռեժիմը, հատկապես որ օրերին և ինչի հետ կապված է շփման գծում  ակտիվանում  հակառակորդը։
   Անդրադարձ  է  կատարվում  նաև  հրադադարի  ռեժիմի  խախտման  լուսաբանմանը,  թե  ինչպես  այն  կարող  է  հոգեբանական  ազդեցություն  ունենալ  հասարակության, մասնավորապես` սահմանամերձ գյուղերի բնակիչների վրա։
