Առողջությունը  մարդու  կյանքի  անգնահատելի,  անփոխարինելի  հարըստությունն  է,  կյանքի  հիմք,  ուրախության  աղբյուր,  անձի  համակողմանիզարգացման  անհրաժեշտ  պայման։
   Հետևաբար,  յուրաքանչյուր  մարդ  մանուկհասակից և երիտասարդ տարիքում պետք է հոգ տանի իր առողջության, ֆիզիկական զարգացման մասին, տիրապետի որոշակի գիտելիքների և վարի առողջապրելակերպ։
  Ակնհայտ է, որ առողջությամբ է պայմանավորված մարդու լավզգացողությունը ողջ կյանքի ընթացքում։
 Համաշխարհային  արդի  զարգացումները,  շրջակա  միջավայրում  ևհասարակական հարաբերություններում կատարվող աննախադեպ փոփոխությունները  անմիջական ներգործություն  են  ունենում մարդու  առողջության ևսոցիալական համակեցության վրա` տարատեսակ խնդիրների թվում առաջինպլան մղելով կրթության դերի կարևորումն ու որակի բարելավումը։
 Լայն իմաստով «Առողջ ապրելակերպը» կյանքում մարդուն անհրաժեշտորոշակի հմտությունների տիրապետումն է։
  Համաշխարհային առողջապահական  կազմակերպության կողմից  առավելապես  շեշտադրվում  են` որոշումներկայացնելու  և  խնդիրներ  լուծելու,  քննադատաբար  և ստեղծագործաբար  մտածելու, հաղորդակցման և միջանձնային հարաբերությունների, ինքնաճանաչմանև  ապրումակցման,  զգացմունքներին  տիրապետելու  և  սթրեսներին  դիմակայելու հմտությունները [6] ։
 «Առողջ ապրելակերպի» կրթության հիմնական  նպատակն  է`  սովորողների  մեջ  ձևավորել  սեփական  և  այլոց  առողջությունը  որպես  կարևորագույնարժեք  գնահատելու  որակ  և  այն  պահպանելու  համար  գիտելիքների,  կարողությունների ու հմտությունների վրա հիմնված անվտանգ վարքագիծ։
 «Առողջ ապրելակերպի» ձևավորումը կարևորագույն առողջապահականկարողություն  է,  որի  ուղղությամբ  զգալի  և  բազմոլորտ  գործողություններ  ենանհրաժեշտ։
 Ուսումնառության  արդյունքում  սովորողների  մեջ  պետք  է  ձևավորվենհամապատասխան  վերաբերմունք,  առողջությունը  որպես  կարևորագույնարժեք  ընկալելու  պատրաստակամություն  և  այն  գնահատելու  ունակություն,հանրային համակեցության որակներ, առողջ, ապահով և անվտանգ վարքագիծ`առողջ կենսակերպ, ապրելաձև։
 Առողջ  ապրելակերպի  կրթության  խնդիրները  հանրակրթական  դպրոցում սահմանվում են հետևյալ հիմնական դրույթներով.ա) Զարգացնել սովորողների գիտական աշխարհայացքը՝ ուսուցանելովանհրաժեշտ  գիտելիքներ  և  կարողություններ  ներքոհիշյալ  հարցերի  վերաբերյալ`• առողջության  պահպանման  եղանակները,  մեթոդները  և  հիմնական  միջոցառումները, • վնասակար  սովորությունների,  սխալ  վարքագծի  պատճառով  առաջացող հիվանդությունների կանխարգելումը, • վնասակար  սովորույթների  նկատմամբ  բացասական  վերաբերմունքի  ձևավորումը, • առողջության  պահպանմանն  ուղղված պատասխանատու,  անվտանգ  վարքագծի ձևավորումը, • շրջակա միջավայրի որակի գնահատումը, • մարդու կյանքին և առողջությանը անմիջական վտանգ սպառնացող հիվանդությունների  (ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ,  սեռավարակներ),  թմրամիջոցներից  կախվածությունների կանխումը։
 բ)  Ձևավորել  առողջ  ապրելակերպի  հմտություններ,  ինչպես  նաև  զարգացնել սովորողների՝ տեղեկատվական աղբյուրներից օգտվելու, վերլուծելու ևհամադրելու կարողություն։
 գ)  Նպաստել  «Առողջ  ապրելակերպի» թեմաների  շրջանակներում  սովորողների  հետ  տարվող  արտադասարանական,  դաստիարակչական  աշխատանքների պլանավորմանը և կազմակերպմանը, առանձին միջդասարանային,համադպրոցական,  միջդպրոցական  միջոցառումների  (օլիմպիադաներ,  գիտելիքների ստուգատես-մրցույթներ և այլն) կազմակերպմանը և անցկացմանը։
 դ)  Ներգրավել  սովորողներին  ու  նրանց  ծնողներին  «Առողջ  ապրելակերպի» քարոզչության և ապահովման խնդիրների լուծմանը։
 «Առողջ  ապրելակերպը»  ներառում  է  տարիքային  առանձնահատկություններին  համապատասխան  ֆիզիկական  ակտիվությունը,  առողջ  սնունդը,անվտանգ միջավայրի ձևավորումը, վնասակար սովորույթներից հրաժարվելը։
 Միջազգային  առողջապահական  կազմակերպությունների  գնահատմամբ՝ առողջ ապրելակերպի ձևավորումը հիվանդությունների կանխարգելմանարդյունավետ և քիչ ծախսատար միջոցներից է։
  Ավելին, առողջ ապրելակերպիամրապնդմանն  ուղղված  միջոցառումները  հանրակրթական  դպրոցի,  ինչպեսնաև  ազգաբնակչության  առողջությանն  ուղղված  լավագույն  ներդրումն  են  և,որպես  արդյունք,  դրականորեն  են  անդրադառնում  երկրի  տնտեսական  բարեկեցության վրա։
 Պետք է հաշվի առնել, որ «Առողջ ապրելակերպը» թեև ներառված է չափորոշիչով  նախատեսված  «Ֆիզիկական  կրթություն»,  «Նախնական  զինվորական պատրաստություն» (ՆԶՊ) և անվտանգ կենսագործունեության բնագավառում,  սակայն  այն  ինքնուրույն  ոլորտ  է,  ներառում  է  յուրահատուկ  թեմաներ,որոնք  պետք  է  ուսումնասիրվեն միանգամայն  այլ  մեթոդներով  ու  եղանակներով։
  Այստեղից էլ խնդիր է առաջանում սովորողների գնահատման մեթոդներիընտրության և ուսուցիչների մասնագիտական զարգացման հարցում։
 Նախատեսվում է, որ ստուգարքային, հարցախույզների և գնահատմանոչ ավանդական եղանակների կիրառումը սովորողներին և ուսուցիչներին հնարավորություն կտա վստահության մթնոլորտ ձևավորելու և դասարանի միջավայրում ազատ արտահայտվելու։
 Միաժամանակ  հարկ  կլինի  իրականացնելու  ուսուցիչների  վերապատրաստում` սովորողների հետ դասընթացի յուրահատկություններին համապատասխան աշխատանք վարելու համար։
 Առաջարկվում է հանրակրթական հիմնական և ավագ դասարաններում«Առողջ  ապրելակերպի»  ուսուցումն  իրականացնել՝ հաշվի  առնելով  նախորդդասարաններում  սովորողների  ձեռք  բերած  գիտելիքների  ու  հմտություններիմակարդակը,  նրանց  տարիքային  և  սեռային  առանձնահատկությունները[1]։
 Դասընթացի  բովանդակությունը  աստիճանաբար  խորացնելով՝ թեմաներիհաջորդականությունը կազմել պարուրաձև զարգացման սկզբունքով։
 Թեմաները պետք է ընդգրկեն հետևյալ բովանդակային ուղղությունները`1. Ֆիզիկական առողջություն, 2. Հոգեկան առողջություն, 3. Սոցիալական առողջություն, 4. Առողջության վրա ազդող գործոններ ու միջավայր։
 Այս ուղղությունները ներառում են հետևյալ բովանդակային բաղադրիչները` • առողջության պահպանման վերաբերյալ արժեքային ընկալումների զարգացում, • անձնական հիգիենայի հմտություններ, • առողջ սնունդ և սննդակարգի պահպանում, • հիվանդություններ, համաճարակներ և դրանցից պաշտպանվելու ուղիները, կարողությունների ձևավորումը, • ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի կանխարգելում, • ալկոհոլի, ծխախոտի, թմրամիջոցների, հոգեմետ նյութերի օգտագործման և չարաշահման կանխարգելում, • վերարտադրողական առողջություն, սեռական վարքագիծ, • առողջ շրջակա միջավայրի կարևորում, • միջանձնային հարաբերությունների, հանրային համակեցության և սոցիալական  շփման  հմտությունների,  համագործակցային  և  հանդուրժողականության որակների ձևավորում, գաղափար հոգեկան առողջության մասին։
   Միաժամանակ, կրթության բովանդակության մեջ, սովորողների տարիքին համապատասխան, պետք է ներառվեն ու պարզաբանվեն միջազգայնորենընդունված և հաճախակի շրջանառվող մի շարք կարևոր հասկացություններ ուգաղափարներ, դրանց թվում` «առողջության գործոններ», «ամուսնական հարաբերություններ»,  «ընտանիքի  պլանավորում»,  «անվտանգ  վարքագիծ»,  «դիրքորոշում»,  «հակազդում»  «ժուժկալություն»,  «համախտանիշ»,  «պանդեմիա»,«վարակակիր»,  «խոցելի  խմբեր»,  «ապրումակցում»,  «տեղեկացվածություն»,«հոգեկան  և  ֆիզիկական  կախվածություն»,  «էյֆորիա»,  «վնասի  նվազեցում»  ևայլն։
 Բովանդակային վերոնշյալ ուղղությունների համակարգված ուսուցումըհնարավորություն  է  տալիս  սովորողներին  ձևավորելու  սեփական  և  այլոցառողջությունը  պահպանելու  վարքագիծ  և  այն՝  որպես  կարևորագույն  արժեք,գնահատելու որակ։
 «Առողջ ապրելակերպ» առարկայի նպատակային ուսուցումը կնպաստիսովորողների ֆիզիկական, մտավոր, բարոյական, հուզական զարգացմանը։
  Այնհնարավորություն կտա արժեքների համակարգում կարևորելու առողջությունը,ընտանիքը, առողջ ընտանեկան հարաբերությունները, կայունությունը, ինչպեսնաև  սեռերի  միջև  փոխհարաբերություններում  հարգանքը,  սերը  և  հոգածությունը։
 «Առողջ ապրելակերպի» ուսուցմամբ հնարավոր կլինի նպաստել հստակդիրքորոշումների  ձևավորմանը,  որոնք  իրենց  հերթին  կօգնեն  սովորողներինճիշտ, հաշվեկշռված որոշումներ կայացնելու։
 Այսպիսով, վերջնարդյունքում սովորողների մեջ պետք է ձևավորվեն համապատասխան  վերաբերմունք,  առողջությունը՝  որպես  կարևորագույն  արժեքընկալելու  պատրաստակամություն  և  այն  գնահատելու  ունակություն,  հանրային  համակեցության  որակներ,  առողջ,  ապահով  և  անվտանգ  վարքագիծ`առողջ կենսակերպ։
 Գ Ր Ա Կ Ա Ն Ո Ւ Թ Յ Ո Ւ Ն 1.  Առողջ  ապրելակերպի  դասավանդման  մեթոդական  հիմունքները  հանրակրթական դպրոցում։
  Ուսումնական ձեռնարկ՝ երկու մասով, I մաս։
  Երևան։
 2015։
  Էջ 31-40։
 2.  Մինասյան  Ս.Մ.,  Ադամյան  Ծ.Ի.  Առողջագիտություն։
   Երևան։
   ԵՊՀ  հրատ.։
 2008։
  376 էջ։
 3.  Арзуманов  С.Г.  Физическое  васпитание  в  школе  учащихся  10-11классов։
 4.  Вайнер Э. Н. Валеология. Учебник для вузов. Москва. Изд-во “Флинта։
  Наука”.5.  Дубровский В. И. Валеология։
  здоровый образ жизни։
  Учебник для вузов. Изд.7.  https։

Հոդվածն ուղղված է հանրակրթական դպրոցում սովորողների առողջության ու անվտանգության խնդիրների, հարաբերությունների բնութագրմանն ու  դրանց  կարգավորմանը։
   ‹‹Առողջ  ապրելակերպը››  պետք  է  դիտարկել  որպես  միասնական  կրթական և  առողջապահական խնդիր՝  սահմանելով աշակերտի  կենսագործունեության  ընթացքում  իր  և  այլոց  առողջության  նկատմամբ  դրսևորվող  վերաբերմունք,  որն  արտահայտվում  է  տարբեր  իրավիճակներում  պատասխանատու,  անվտանգ  վարքագծի  դրսևորմամբ  և  համարժեք  գործողություններով։
