Ներածություն  Շիրակի լեռնաշղթան տարածվում է Փամբակ-Շան-Սյունիք ակտիվ կոտրվածքների գոտու հյուսիսարևմտյան հատվածում:   Փամբակ-Սան-Սյունիք-Ախուրյան կոտրվածքները հատվում են լեռնաշղթայի տեղում `լեռնաշղթան բաժանելով արևմուտք-արևելք երեք հիմնական հատվածների` արևմտյան, կենտրոնական-արևելյան [1]:  Տեկտոնական հատակագծում իր դիրքի շնորհիվ Շիրակի լեռնաշղթայի տարածքն առանձնանում է իր գեոդինամիկ-բարձր սեյսմիկ ակտիվությամբ: Աշխատանքի շրջանակներում փորձեցինք վերլուծել լեռնաշղթայի երկրաբանական կառուցվածքը `առանձնացնելու դրա բլոկային կառուցվածքը:   Կառուցվածքային-երկրաբանական վերլուծության էությունն այս դեպքում այն ​​է, որ բլոկի կառուցվածքի տարանջատումը հիմնված է բացառապես լեռնաշղթայի լանջերի երկրաբանական վերլուծության վրա: Հետազոտության Մեթոդաբանություն.   Հայտնի է, որ կոտրվածքների տեկտոնիկան ամենաակտիվ ռելիեֆի գործոններից մեկն է, որն անընդհատ կապի մեջ է արտաքին գեոդինամիկական գործընթացների հետ: Երիտասարդ լեռնային շրջաններում, որտեղ դեռ ակտիվորեն ընթանում են լեռնային կազմավորման գործընթացները, ռելիեֆի առաջացման առաջնահերթությունը պատկանում է էնդոգեն երկրաբանական գործընթացներին:   Նշվածը վերաբերում է Շիրակի լեռնաշղթային, որը վերջին փուլում ձևավորված տիպիկ ծալովի ծալովի միավոր է:  Դրա եզակի դիրքը մեծապես ազդել է լեռնաշղթայի զարգացման երկրաբանական առանձնահատկությունների ձևավորման վրա:  Լեռնաշղթան սահմանակից է հարավային մասում գտնվող Շիրակի միջլեռնային գրաբեն-գոգավորությանը, արևմուտքում ՝ Ախուրյան գետի կիրճին հարակից, և սահմանակից է Պամբակի և Բազումի լեռնաշղթաներին, համապատասխանաբար, արևելքից հյուսիս-արևելք: [2]  Ասվածից պետք է եզրակացնել, որ լեռնաշղթայի հարավային և հյուսիս-արևելյան լանջերը զարգացել են միլիոնավոր տարիներ ՝ բոլորովին այլ երկրաբանական պայմաններում, ինչը, անկասկած, պետք է որ ազդեցություն ունենար լանջերի կտրուկության վրա: Հիմնվելով Շիրակի լեռնաշղթայի լանջերի ձևաբանության վերլուծության վրա (և ընդհանրապես), մենք օգտագործել ենք դրա նախադրյալը դրա բլոկային կառուցվածքի տարանջատման համար, այսինքն `երկրաբանական անցյալի ներկայիս տեկտոնական գործընթացները պետք է ունենան որոշակի արտահայտություն լեռնալանջերի ժամանակակից էկոլոգիայում:  Շիրակի լեռնաշղթայի պարագայում այս կարևոր նախապայմանը պայմանավորված են տեղանքի կլիմայական պայմաններով:  Ինչպես հայտնի է հին աշխարհագրական հետազոտություններից, վերջին տեկտոնական փուլից մինչև այժմ ուսումնասիրված տարածքում կլիմայի փոփոխությունը հակված է աստիճանական չորացման:   Դա հանգեցնում է լանջերի պրոցեսների ինտենսիվության նվազմանը, ինչը հիմնականում արտահայտվում է լանջերի հեղեղային լվացմամբ և քանդման գործընթացներով [3]:   Դրա վառ վկայությունը Շիրակի լեռնաշղթայի հարավային նախալեռներում տարածված հզոր պռոուլվիալ-դելյուվիալ սանտեխնիկան է: Սա բավարար հիմք է ծառայում Շիրակի լեռնաշղթայի երկրաբանական վերլուծությամբ դրա բլոկային կառուցվածքն առանձնացնելու փորձը հիմնավորելու համար: Հիմնական արդյունքները.   Հետազոտությունն իրականացնելու համար օգտագործվել են ուսումնասիրության տարածքի ՝ ASTER_GDEM- ի վերջին արբանյակային հետազոտությունների արդյունքում ձևավորված թվային ռելիեֆի մոդելները:   Շիրակի լեռնաշղթայի ռելիեֆի թվային մոդելը, որը պատկերված է GIS միջավայրում (ArcGIS 10), ներկայացված է Նկար 1-ում: Գծապատկեր 1. Շիրակի լեռնաշղթայի ռելիեֆի թվային մոդելը Կատարված հետազոտությունների տրամաբանությունը հիմնված է այն բանի վրա, որ ստացված ռելիեֆի ստացված թվային մոդելը պրոֆիլավորման է ենթարկվել, պրոֆիլները լեռնաշղթան հատում են լայնակի ուղղությամբ , անցնելով բացառապես ջրբաժաններով:   Ինչպես երեւում է Նկար 1-ից, ընդհանուր առմամբ կատարվել են 11 կառուցվածքային երկրաբանական հատվածներ, որոնց արդյունքները ներկայացված են Նկար 2-ում: Քանի որ լեռնաշղթայի բլոկային կառուցվածքի ջոկատը հիմնված է լանջերի ձևաբանական առանձնահատկությունների վրա, որոնց հիմնական և բնորոշ քանակական ցուցիչները լանջերի լանջերն են, Շիրակի լեռնաշղթայի լանջերի լանջերի թվային մոդելը կազմվել է ռելիեֆի մոդելի հիմքը:  Լանջերի ձևաբանական վերլուծության տվյալներն այս բաժիններով ներկայացված են ստորև բերված աղյուսակներում (Աղյուսակ 1, 2): Գծապատկեր 2. Շիրակի լեռնաշղթայի լանջերի կառուցվածքային-երկայնական խաչմերուկային հատումներ: լեռների հարավային կամ հյուսիսային լանջերին:  Միևնույն ժամանակ, նույն հատվածի ներսում, լեռնաշղթայի հյուսիս-հարավ-հարավ-լանջերին, բլոկների հաջորդական արտահայտությունը չի պահպանվել ամենուր:  Մասնավորապես, առաջին կարգի բլոկային միավորները, որոնց վերին հիպսոմետրիկ սահմանը անցնում է բացարձակ բարձունքներով մինչև 1750 մ, արտահայտվում են միայն լեռնաշղթայի հարավային լանջերին, այսինքն ՝ Շիրակի միջլեռնային գոգավորության աստիճանական անցման գոտում:  Բացի այդ, որոշ դեպքերում բլոկների սահմանները հստակորեն չեն արտահայտվում ռելիեֆով, որի արդյունքում մասնավորապես II և III կարգի բլոկները երբեմն հայտնվում են որպես մեկ բլոկի միավոր, ինչպես երեւում է 2-2 հատվածներից: , 3-3 և 6-6 աղյուսակ 1-ում:  Ինչ վերաբերում է III 'բլոկին, ապա, ինչպես երեւում է հատումներից, այն ամեն տեղ չի արտահայտվում:  III բլոկը հավանաբար հին հարթեցման մակերեսի առանձին մաս է, որը, ինչպես հայտնի է, վերջին փուլում, ենթարկվելով կոտրվածքների, բարձրացվել է տարբեր բարձունքների վրա: Անդրադառնալով լանջերի արժեքների ընդհանուր նմուշներին, որոնք հիմք են հանդիսացել բլոկների տարանջատման համար, պետք է ընդգծել, որ, ինչպես երեւում է վերևում նշված 1-ին և 2-րդ աղյուսակներից, բլոկների սահմանային տարածքներում, որոնք երկրաբանորեն մասնատված են: նկատվում են կազմավորումներ, թեք լանջեր: որը հաճախ գերազանցում է բլոկների ներսում գտնվող լանջերի միջին լանջերի արժեքներին: Եզրակացություն  Այսպիսով, ամփոփելով վերը նշվածը, եզրակացնում ենք, որ Շիրակի լեռնաշղթան երկրաբանական տեսանկյունից բավականին բարդ կառույց է, որը բաժանված է ոչ միայն հայտնի կոտրվածքներով, որոնք անցնում են նրա տարածքը միջօրեական ուղղությամբ, այլ նաև մի շարք արևելք-արևելք ձգվող կոտրվածքներ:  Վերջինիս առաջացումը պետք է կապված լինի տեկտոնական զարգացման տարբեր փուլերում լեռնաշղթայի վերելքի հետ:   Միևնույն ժամանակ, հարկ է նշել, որ խզվածքային տեկտոնիկան ավելի ինտենսիվ էր լեռնաշղթայի հարավային լանջերին, ինչը արտացոլվեց հարավային լանջերի հիմնականում աստիճանական ձևաբանության մեջ:   Լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջերի համեմատաբար թույլ խզվածքային տեկտոնիկան բացատրվում է ավելի խոնավ կլիմայական պայմաններով, քան հարավայինը, ինչը առավել կարևոր է բոլորովին այլ տեկտոնական պայմաններով, քանի որ Շիրակի լեռնաշղթան հարավից սահմանակից է Շիրակիգրաբազ Բ- ընկճվածություն Աղյուսակ 1 Շիրակի լեռնաշղթայի Արգելափակման միավորները hipsometrik մակարդակները (բացարձակ բարձրությունը, որը չափվում է մ) BlokKtrvatskKtrvatskKtrvatskKtrvatsk KtrvatskKtrvatskKtrvatskKtrvatskKtrvatskKtrvatsk կտրել HSHVHSHVHSHVHSHVHSHVHSHVHSHVHSHVHSHVHSHVHSHVAghyusak 2 Շիրակի լեռնաշղթայի նյութից շրջանակներում սարալանջերին միջին թեքությունը (մի քանի աստիճանով) Արգելափակել KtrvatskKtrvatsk կտրել կտրել կտրել կտրել կտրել կտրել կտրել KtrvatskKtrvatskHSHVHSHVHSHVHSHVHSHVHSHVHSHVHSHVHSHVHSHVHSHVG U OF ինչու TJ Ինչու N 4. https. ։

Հոդվածը նվիրված է Շիրակի լեռնաշղթայի՝ որպես տիպիկ ծալքաբեկորավոր  տեկտոնական  կառուցվածքի  կառուցվածքաերկրաձևաբանական  վերլուծությանը։
   Փորձել  ենք  կառուցվածքաերկրաձևաբանական  պրոֆիլավորման  մեթոդների  և  ժամանակակից  ԱՏՀ  տեխնոլոգիաների  կիրառմամբ  վերլուծության  ենթարկել  լեռնաշղթայի  ձևակառուցվածքային  առանձնահատկությունները և անջատել բլոկային կառուցվածքը։
