Հոդվածի նպատակն է պարզել Արաբական Պետությունների Լիգայի կարեւորությունը միջարաբական հակասությունների խաղաղ կարգավորման գործընթացում։
   Ուսումնասիրության է առնված Լիգայի գործունեությունը հիմնականում նորագույն շրջանում՝ ամփոփ ներկայացնելով նաեւ Լիգայի գործունեության ուղջ ժամանակաշրջանը։
  «Արաբական Պետությունների Լիգայի ստեղծումը դարձավ արաբական միասնության շարժման կարեւորագույն իրադարձությունը» 1 ։
  Ի սկզբանե արաբական պետությունների ղեկավարները ձգտում էին ստեղծել մի թույլ կազմակերպություն, որը ցանկացած պահի հնարավոր կլիներ անտեսել։
   Սակայն պատմական հետագա զարգացումներն ի ցույց դրեցին հզոր միջազգային կազմակերպության առկայության անհրաժեշտությունը։
  Արաբական Լիգան նորագույն շրջանում թեւակոխեց փոփոխությունների մի նոր ժամանակաշրջան 2 ։
  Այն ստեղծվեց 1945թ.։
   Կազմակերպությանը անդամակցած վերջին երկիրը հանդիսացավ Կոմորոսը՝ 1993թ.։
   Լիգայի նստավայրն է Կահիրեն, իսկ ներկայիս Գլխավոր քարտուղարը՝ եգիպտացի Ահմեդ Աբուլ Ղեիթը, ինչն ինքնին փաստում է կազմակերպությունում Եգիպտոսի բարձր դերը՝ չնայած 1979-89թթ. Լիգայից հեռացված լինելու հանգամանքին։
  Հիմնադրման ժամանակաշրջանում Արաբական Լիգայի արտաքին քաղաքականության երեք հիմնական ուղղություններն էին հանդիսանում՝ պայքարը արաբական երկրների անկախության ու միասնության համար, ինչպես նաեւ Պաղեստինի հիմնախնդիրը 3 ։
  414ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ 1950թ. հունիսի 17-ին կազմակերպության շրջանակներում Սիրիան, Լիբանանը, Եգիպտոսը, Սաուդյան Արաբիան եւ Եմենը ստորագրեցին միասնական պաշտպանության պայմանագիր՝ Համատեղ Պաշտպանության ու Տնտեսական Համագործակցության Պայմանագիրը 4 ։
   Վերջինս միաձայնորեն չհաստատվեց Լիգայի անդամ բոլոր պետությունների կողմից (Իրաքն ու Անդրհորդանանը չմիացան դրան) 5 ։
  Արաբական Լիգան համագործակցության եզրեր գտավ արաբական երկրների միջեւ տարբեր բնագավառներում։
   Այսպես 1953թ. ստեղծվեց Արաբական Հեռահաղորդակցման Միությունը (Arab Telecomunication Union), 1954թ.՝ Արաբական Փոստային Միությունը, իսկ 1959թ.՝ Արաբական Զարգացման Բանկը, որը հետագայում անվանափոխվեց Արաբական Ֆինանսական Կազմակերպության։
  1964-65թթ. կոնֆերանսներում Արաբական Լիգայում նույնիսկ նախաձռնվեց արաբական միացյալ զինվորական հրամանատարության ստեղծումը։
   Հետագայում Արաբական Լիգան կարողացավ 1964թ. մայիսին ստեղծել Պաղեստինի Ազատագրության Կազմակերպությունը (Կահիրեյում անցկացվող Արաբական Լիգայի գագաթնաժողովին)։
   Այն կարողացավ նաեւ խաղաղ կարգավորման հասնել մի շարք միջարաբական հակամարտություններում՝ 1963թ. Ալժիրի ներխուժմանը Մարոկկո եւ 1961թ. Իրաք-Քուվեյթյան հակասություններում։
   Վերջինիս ժամանակ նույնիսկ Քուվեյթ ուղարկվեցին արաբական խաղաղապահ ուժեր 6 ։
  Երբ 1975թ. Լիբանանում սկսվեց երկրորդ քաղաքացիական պատերազմը՝ Արաբական Լիգան միայն իր անհանգստությունը հայտնեց գրանցված միջադեպերի կապակցությամբ։
   Լիբանանյան ճգնաժամը լուծելու համար Էր-Ռիյադում Լիգայի անդամ երկրների ղեկավարները պայմանավորվեցին եւ 1975թ. ապրիլ ամսին Կահիրեյում գումարեցին առաջին արտահերթ նստաշրջանը։
   Անդամ երկրների միջեւ հակասուԿարամանուկյան Շ. Լ., Արաբական Պետությունների Լիգայի դերը արաբական երկրների հակաիմպերիալիստական պայքարում, Երեւան, 1988, էջ 85 Farah Dakhlallah, նշվ. աշխ. pp. 393-412, 415ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ թյունները ակնհայտ եղան եւ, չնայած, հնարավոր եղավ ժամանակավորապես դադարեցնել ռազմական գործողությունները, Լիգան ճգնաժամին այդպես էլ որեւէ արմատական լուծում չտվեց 7 ։
   Այն կոչ արեց բոլոր կողմերին «խելամտություն ու զսպվածություն» ցուցաբերել միայն 1976թ. հունիսին, երբ իրավիճակը երկրում արդեն ծայրահեղ սրվել էր։
  Արաբական Պետությունների Լիգան խիստ սառը դիրքորոշում է ընդունել տարածաշրջանում առաջացած գրեթե բոլոր քաղաքացիական պատերազմների նկատմամբ, ինչը որոշ հեղինակների հիմք է տալիս ենթադրել, որ անդամ երկրների միջեւ ներքին համաձայնություն գոյություն ունի՝ ներքին գործերին չմիջամտելու շուրջ 8 ։
  Ողջ 80-ականներին Արաբական Լիգայի գագաթնաժողովները անցան անարդյունավետ՝ հակամարտող անդամների հակամարտությունների պատճառով 9 ։
   1980թ. նոյեմբերին Ամմանում տեղի ունեցավ արաբական երկրների ղեկավարների հանդիպում։
   Հանդիպման օրակարգային հարցն էր՝ Իրան-իրաքյան պատերազմում համաարաբական դիրքորոշման մշակումը։
   Սակայն երկրներն այդպես էլ ընդհանուր դիրքորոշում չորդեգրեցին։
   Միայն 1988թ. հունվարի 7-ին Ալժիրում կայացած արտահերթ գագաթնաժողովում արաբական բոլոր երկրները կարողացան հանդես գալ ի աջակցություն խաղաղության հաստատման եւ դատապարտեցին Իրանին՝ ռազմական գործողությունները շարունակելու համար 10 ։
  Իրան-իրաքյան պատերազմը ի ցույց դրեց հակասությունների խորացումն ու կենտրոնախույս ուժերի ակտիվացումը արաբական աշխարհում 80-ականների սկզբին։
   Այդ պատերազմը նաեւ դրդեց Սաուդյան Արաբիային` 1981թ. ստեղծել նոր խմբավորում՝ Պարսից Ծոցի Արաբական Երկրների Համագործակցության Խորհուրդը 11 ։
  1990-91թթ. Ծոցի պատերազմում եւս Արաբական Լիգայում միասնական դիրքորոշում չձեւավորվեց։
   1990թ. մայիսին ու օգոստոսին գուԿարամանուկյան Շ. Լ. նշվ. աշխ. էջ 165 Նույն տեղում. Farah Dakhlallah, նշվ. աշխ. pp. 393-412, Рыденко Л.Н., Соловьева З.А., նշվ. աշխ., с. 34 416ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ մարված Լիգայի գագաթնաժողովները չկարողացան լուծել Իրաքի ու Քուվեյթի միջեւ նավթային խնդիրը։
   Դա հանգեցրեց Ծոցի անվտանգության «միջազգայնացմանը»։
  Ծոցի 1990-91թթ. պատերազմում Արաբական Լիգան՝ 1. չկարողացավ լուծում տալ Իրաք-Քուվեյթ հակասություններին, ինչը հանգեցրեց իրաքյան ագրեսիայի, 2. չկարողացավ հասնել խաղաղության պայմանագրի կնքման կողմերի միջեւ նույնիսկ ագրեսիայից հետո, ինչը հանգեցրեց արտաքին միջամտության, 3. բաժանվեց պրոիրաքյան ու հակաիրաքյան ճամբարների։
  Հետագայում ՄԱԿ-ում Արաբական Լիգայի նախկին ներկայացուցիչ Քլովիս Մաքսուդը նշեց, որ Լիգան չուներ ինքնուրույն կանխարգելող քայլեր ձեռնարկելու լիազորություն, այդ իսկ պատճառով ստիպված էր գործել միայն գագաթնաժողովի միջոցով։
   Սակայն անդամ երկրների տարաձայնությունների արդյունքում Լիգան չկարողացավ լիարժեք միջամտություն ցուցաբերել նաեւ գագաթնաժողովի միջոցով 12 ։
  Արտաքին միջամտությունը Ծոցի անվտանգության հարցերին վտանգավոր նախադեպ հանդիսացավ ապագայի համար։
   Որոշ հեղինակներ բարձրացրեցին Արաբական Լիգայի գոյության արդյունավետության հարցը 13 ։
   Հետաքրքիր է այն հանգամանքը, որ, ի տարբերություն Պարսից Ծոցի Արաբական Պետությունների Համագործակցության Խորդհրդի, որի անդամները միաձայն դատապարտեցին Իրաքին, Արաբական Պետությունների Լիգայի 21 անդամներից 6-ը ուղղակիորեն աջակցեցին Իրաքին (Հորդանան, Մավրիտանիա, Սուդան, Եմեն, ՊԱԿ ու իհարկե Իրաք) 14 ։
  Սովետական միության փլուզումից եւ միաբեւեռ համակարգի հաստատումից հետո ընկած տասնամյակում Արաբական Լիգան տապալվեց իր նախաձեռնություններում եւ չկարողացավ որեւէ լուրջ միջամտություն ունենալ ստեղծված հակամարտություններում՝ մասնավորաFarah Dakhlallah, նշվ. աշխ. pp. 393-412, Рыденко Л.Н., Соловьева З.А., նշվ. աշխ., с. 92 2ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ պես 2000թ. Պաղեստինում բռնկված երկրորդ ինթիֆադային։
   90-ականներին միայն երկու գագաթնաժողով անցկացվեց Լիգայում՝ 1990թ. ու 1996թ. 15 ։
   Ինչպես նշում է Կատարի արտաքին գործերի նախարար շեյխ Համմադ բին Յասսեմը.՝ «Մեր հանդիպումները կրում էին արարողակարգային բնույթ եւ մենք չունեինք ընդգծված նպատակակետ» 16 ։
  Իրավիճակը փոխվեց 2002թ., երբ Լիգայի Գլխավոր քարտուղար նշանակվեց հայտնի եգիպտացի քաղաքական գործիչ Ամր Մուսան։
  Այնուհետեւ Բեյրութում անցկացված գագաթնաժողովում Սաուդյան կողմն առաջ քաշեց Արաբական խաղաղության նախաձեռնությունը։
  Այն առաջարկում էր Իսրայելի հետ հարաբերությունների հաստատում՝ 1967թ. սահմաններին վերադառնալու պայմանով 17 ։
  Այնուհետեւ Լիգայի գագաթնաժողովներ անցկացվեցին Շարմ ԷլՇեյխում 2003թ., Թունիսում՝ 2004թ., Ալժիրում՝ 2005թ., Խարտումում՝ 2006թ., Էլ-Ռիյադում՝ 2007թ., Դամասկոսում՝ 2008թ., Դոհայում՝ 2009թ. եւ այլն։
   Սկսեցին Արաբական Խաղաղության ու Անվտանգության Խորհուրդ (Արագ արձագանքման ուժեր եւ այլն) ստեղծելու փորձեր արվել` Աֆրիկյան Միության օրինակով։
  2003թ. պատերազմն ի ցույց դրեց Արաբական Լիգայում առկա խնդիրներն ու փոփոխությունների անհրաժեշտությունը։
   Ողջ իրաքյան ճգնաժամի ընթացքում Արաբական Լիգան հիմնականում փորձեց համոզել իրաքյան կողմին` համագործակցել ՄԱԿ-ի հետ ու ընդունել վերջինիս առաջ քաշած բանաձեւերը։
   Նախապատերազմական շրջանում Արաբական Լիգան արտահերթ հանդիպումներ կազմակերպեց, իսկ վերջինիս անդամ երկրների ներկայացուցիչները բազում այցելություններ կատարեցին Իրաք։
   Փորձեր կատարվեցին ընդհանուր դիրքորոշում որդեգրել ամերիկյան հնարավոր հարձակման դեպքում, եթե չհաջողվեր կանխել իրերի նմանատիպ զարգացումը։
   Սակայն տարակարծությունները Լիգայի շրջանակներում թույլ չտվեցին ընդհանուր հայտարարի գալ։
   Եգիպտական Հելուան համալսարանի քաղաքական Farah Dakhlallah, նշվ. աշխ., pp. 393-412, Նույն տեղում 418ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ գիտությունների դասախոս Սայեդ Էլիուան նշում է.՝ «Շատ արաբներ հիասթափված են, քանի որ Լիգայում ընդունված բանաձեւերն ու որոշումները այդպես էլ կյանքի չեն կոչվում» 18 ։
  Մինչեւ 2003թ. պատերազմի սկսվելը՝ Արաբական Լիգան վերջին քայլը ձեռնարկեց այն կանխարգելելու նպատակով։
   Եգիպտոսի, Սիրիայի, Բահրեյնի, Լիբանանի ու Թունիսի արտաքին գործերի նախարարներից ու Լիգայի Գլխավոր քարտուղար Ամր Մուսայից կազմված պատվիրակությունը պետք է ժամաներ Բաղդադ։
   Սակայն Իրաքի ղեկավարությունը սկզբում խնդրեց հետաձգել այցը, ապա նաեւ չեղարկեց այն։
   Արաբական Լիգան «խորն ափսոսանք» հայտնեց Իրաքի որոշման վերաբերյալ։
   Իրաքի ղեկավարության նմանատիպ պահվածքը ցույց տվեց, որ ճգնաժամի պայմաններում արաբական երկրները չեն դիտարկում Արաբական Լիգայի օգնությանը դիմելու տարբերակը։
  Պատերազմից հետո Արաբական Լիգան ոչ մի մարդասիրական օգնության նախագիծ չմշակեց Իրաքի տնտեսության վերականգնման վերաբերյալ։
   Արաբական Լիգայի անդամ ոչ մի պետություն նույնիսկ չհամարձակվեց խոսել Իրաքի ապագա ժողովրդավարական համակարգի մասին։
  2003թ. իրաքյան պատերազմից հետո առաջացած ճգնաժամի ընթացքում Արաբական Լիգան որոշակի սիմվոլիկ միջոցառումներ այնուամենայնիվ ձեռնարկեց։
   2006թ. Մոխթար Լամանին գործուղվեց Իրաք՝ որպես Իրաքում Արաբական Լիգայի մշտական ներկայացուցիչ։
   Սակայն արդեն 2007թ. սկզբին՝ Լամանին հրաժարվեց ստանձնած պաշտոնից 19 ։
  2003թ. ապրիլի 1-ին բրիտանական լրատվամիջոցներից մեկին տված հարցազրույցում Լիգայի Գլխավոր քարտուղար Ամր Մուսան հայտարարեց, թե Իրաքյան պատերազմը չէր լինի, եթե արաբական բոլոր պետությունները միասնական դիրքորոշում որդեգրեին այդ հարցում։
   Նա հայտարարեց, որ պատերազմը այնքան խորը հակասությունների տեղ տվեց արաբական աշխարհում, որ ինքն անձամբ սկսեց կասկածել Արաբական Լիգայի լուսավոր ապագայի վրա։
   Ամր Farah Dakhlallah, նշվ. աշխ., pp. 393-412, Marco Pinfari, նշվ. աշխ. 419ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ Մուսան նաեւ նշեց, թե արաբական երկրները ցանկանում էին պատերազմ, իսկ արաբ ժողովուրդը՝ ոչ 20 ։
  Agence France Presse-ի տեղեկություններով 2003թ. հունիսի 1516-ը Կահիրեյում անցկացվել է խորհրդաժողով, որի նպատակն է եղել սկիզբ դնել Արաբական Լիգայի բարեփոխմանը։
   Ստեղծված հանձնաժողովը վեցամսյա ուսումնասիրությունների արդյունքում պետք է Լիգայի բարեփոխման նախագիծ առաջարկեր՝ հիմնված հիմնականում Եգիպտոսից, Սիրիայից ու Սաուդյան Արաբիայից եկող առաջարկությունների վրա։
   Արաբական Լիգայի վերափոխման համար որպես օրինակ պետք է ծառայեր Եվրոպական Միությունը։
  2004թ. մարտին Ալժիրում արաբական երկրների ղեկավարների հանդիպմանը որոշվեց «ժամանակավոր միջարաբական խորհրդարան» ստեղծել։
   Կենտրոնակայանը լինելու էր Դամասկոսում։
   Դրա պատգամավորները (յուրաքանչյուր երկրից 4 ներկայացուցիչ) պետք է հող նախապատրաստեին համաարաբական ներկայացուցչական մարմին ստեղծելու համար՝ Եվրախորհրդարանի օրինակով։
   Նախագծի հեղինակները հույս էին տածում այդպիսով բարձրացնել Արաբական Պետությունների Լիգայի դերը միջազգային հարաբերություններում 21 ։
  2008թ. մարտին Դամասկոսում տեղի ունեցած արաբական խորհրդաժողովում, Լիգայի գլխավոր քարտուղար Ամր Մուսան հայտարարեց, որ միջարաբական հարաբերություններում «անընդունելի խառնաշփոթ է տիրում» 22 ։
  Արաբական Լիգան փորձել է ակտիվ գործունեություն ծավալել նաեւ մի շարք այլ միջարաբական հակամարտություններում։
   Այն փորձեց միջամտել ու կարգավորել իրավիճակը Եմենում սկսված քաղաքացիական պատերազմում՝ կառավարական ուժերի ու ապստամբած 420ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ զինյալ կրոնական Հութիս խմբավորման միջեւ։
   Լիգայի Գլխավոր քարտուղար Ամր Մուսան այցելեց Եմեն 2009թ. մարտին ու հանդիպեց նախագահ Ալի Աբդուլլահ Սալեհի հետ։
   Մուսան առաջարկեց Լիգայի օգնությունը Եմենում խաղաղության ու կայունության հաստատման հարցում։
   Սակայն Եմենի նախագահը մերժեց՝ պատճառաբանելով, որ չի ցանկանում միջազգայնացնել ստեղծված իրավիճակը։
   Հետագայում Եմենը այնուամենայնիվ ընդունեց միջազգային կազմակերպության միջնորդություն, սակայն ոչ թե Արաբական Լիգայի, այլ Ծոցի Համագործակցության Խորհրդի 23 ։
   Լիգան չէր կարող ինքնուրույն միջամտել հակամարտությանը՝ առանց հակամարտող կողմերի խնդրանքի։
   Իսկ հակամարտող կողմերը չէին վստահում Լիգային։
  Այնուհետեւ Լիգան 2009թ. նոյեմբերին փորձեց միջամտել Սուդանում Եգիպտոսի ու Ալժիրի ֆուտբոլի հավաքականների հանդիպումից հետո առաջացած լարված իրավիճակին։
   Իրավիճակի լարմանը նպաստեց երկու երկրների հավաքականների երկրպագուների միջեւ բախումը։
   Խարխլվել էին դիվանագիտական հարաբերությունները Եգիպտոսի ու Ալժիրի միջեւ։
   Լիգայի փորձերն անհաջողության մատնվեցին՝ երկու կողմերն էլ մերժեցին միջնորդության առաջարկը 24 ։
  Արաբական Լիգային չհաջողվեց ազդել նաեւ Արեւմտյան Սահարայում ստեղծված ճգնաժամային իրավիճակի վրա, քանի որ հակամարտող կողմերը որոշեցին դիմել միայն ՄԱԿ-ին 25 ։
  2006թ. Լիբանանյան ճգնաժամի պայմաններում Արաբական Լիգան պահանջեց վերացնել Լիբանանի օկուպացիան։
   Այն նաեւ պահանջեց միջազգային դատարանների միջոցով հետաքննել ու դատապարտել Լիբանանում իրականացված սպանությունների պատասխանատուներին՝ այդ թվում նաեւ նախկին վարչապետ Ռաֆիկ Հարիրիի սպանության մեղավորներին։
  Լիգան նաեւ մեծ ծավալի աշխատանք տարավ Սոմալիայում՝ քաղաքացիական պատերազմին վերջ դնելու ուղղությամբ։
   Լիգայի պաշտոնատար անձիք` խաղաղություն հաստատելու նպատակով, ԴարՆույն տեղում 421ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ ֆուրում նույնիսկ ստիպված եղան բանակցություններ վարել ծայրահեղականների հետ։
  Մավրիտանիայում 2008թ. ծավալված դեպքերի ժամանակ (ռազմական հեղաշրջում) Արաբական Լիգան առաջնային դերակատարում ստանձնեց խաղաղության հաստատման գործընթացում, քանի որ Աֆրիկյան Միության իրավունքները սահմանափակված էին ռազմական հեղաշրջման արդյունքում իշխանության եկած վարչակարգերի հետ բանակցություններ վարելիս։
   Այնուամենայնիվ երկու միջազգային կազմակերպությունները, սերտ համագործակցության արդյունքում, կարողացան որոշակի հաջողություն գրանցել 26 ։
  Չնայած իր վրա դրված մեծ պատասխանատվության՝ Արաբական Լիգան չկարողացավ արդարացնել իրեն։
   Այն մեծ ծավալի քննադատության սկսեց ենթարկվել այն բանից հետո, երբ 2003թ. դեկտեմբերին ստեղծված Աֆրիկյան Միության Խաղաղության ու Անվտանգության Խորհուրդը լիազորեց Աֆրիկյան Միությանը միջամտել անդամ երկրների հակամարտություններին, եթե դրանք սպառնում են պետությունների բնակչությանն ու կրում են խիստ հակամարդասիրական բնույթ։
   Արաբական Պետությունների Լիգան, ի հակադրություն դրա, հիմնականում հանդիսանում էր որոշում կայացնող մարմին եւ չուներ ազդող մեխանիզմներ 27 ։
  Արաբական Լիգան չկարողացավ նաեւ տնտեսապես միավորել անդամ երկրներին 28 ։
   Այնուամենայնիվ՝ նման փարձեր կատարվեցին։
  1965թ. ստեղծվեց Արաբական Միասնական Շուկան, որը բաց է Լիգայի անդամ բոլոր երկրների առջեւ։
   Վերջինս իր մեջ ներառում է մաքսային պարտավորություններից ազատում բնական պաշարների, գյուղատնտեսական արտադրանքի դեպքում, ինչպես նաեւ կապիտալի ու աշխատանքի ազատ տեղաշարժ անդամ երկրներում 29 ։
  Hesham Youssef, նշվ. աշխ. Նույն տեղում, p. 81 422ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ Ըստ որոշ հեղինակների՝ Արաբական Լիգան իրենից ներկայացնում է միջազգային կազմակերպության մի դժգույն կամ նույնիսկ տապալված օրինակ 30 ։
   Սակայն հակամարտությունների կարգավորման գործընթացում Արաբական Լիգայի առավելությունը կայանում է նրանում, որ այն չի ներկայացնում որեւէ առանձին խմբավորման շահերը։
  Այն ոչ թե պայքարում է ի շահ Համասի կամ Ֆաթհի, այլ՝ Պաղեստինի ժողովրդի։
   Այն չի պայքարում ի շահ սունի մահմեդականների եւ ընդդեմ շիա մահմեդականների։
   Արաբական Պետությունների Լիգան պայքարում է իր անդամ երկրների անհատական ու ընդհանուր հետաքրքրությունների համար։
  Երկար ճանապարհ անցնելով՝ Արաբական Լիգան ունեցել է թե հաղթանակներ եւ թե պարտություններ։
   Այն մինչեւ օրս փորձում է լուծել արաբական աշխարհը բաժանող հակասությունները եւ ըստ էության միակ միջազգային համաարաբական կառույցն է, որ դեռեւս շարունակում է գործել։
   Սակայն Արաբական Լիգան այդպես էլ չվերաճեց ավելի խորը համագործակցություն սերմանող կառույցի՝ ինչպես օրինակ ԵՄ 31 ։
   Արաբական երկրներում իշխող վարչակարգերը գործնականում վախենում էին արաբական միությունից, քանի որ այն կարող էր խիստ սահմանափակել իրենց իշխանությունը 32 ։
  Այնուամենայնիվ` Արաբական Լիգան, չնայած ոչ արդյունավետ գործելուն, արաբական միասնությանը տվել է միայն օգուտ։
   Ի տարբերություն ակնկալիքների՝ Լիգան իհարկե չկարողացավ դառնալ արաբական աշխարհը միավորող մի վերպետական կազմավորում։
   Սակայն, այն միանշանակ փորձում էր եւ դեռեւս փորձում է միավորել չաՌուբեն Կարապետյան, Սիրիայի տեղն ու դերը արաբ-իսրայելական հակամարտությունում /1946-2000թթ/, Կահիրե, 2008թ, 352 էջ, էջ 92 Hesham Youssef, Նշվ. աշխ. https։
  //ifsh.de/file423ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ փազանց տարբեր նպատակներ ու տեսակետեր ունեցող արաբական երկրները։
   Լիգայից միասնություն է ակնկալում արաբ ժողովուրդը, սակայն ոչ արաբական վարչակարգերը։

Արաբական Լիգան նորագույն շրջանում թեւակոխեց փոփոխությունների մի նոր ժամանակաշրջան։
  Սովետական միության փլուզումից եւ միաբեւեռ համակարգի հաստատումից հետո ընկած տասնամյակում Արաբական Լիգան տապալվեց իր նախաձեռնություններում եւ չկարողացավ որեւէ լուրջ միջամտություն ունենալ ստեղծված հակամարտություններում՝ մասնավորապես 2000թ. Պաղեստինում բռնկված երկրորդ ինթիֆադային։
  90-ականներին միայն երկու գագաթնաժողով անցկացվեց Լիգայում՝ 1990թ. ու 1996թ.։
  Այնուհետեւ Լիգայի գագաթնաժողովներ անցկացվեցին Շարմ Էլ-Շեյխում 2003թ., Թունիսում՝ 2004թ., Ալժիրում՝ 2005թ., Խարտումում՝ 2006թ., Էլ-Ռիյադում՝ 2007թ., Դամասկոսում՝ 2008թ., Դոհայում՝ 2009թ. եւ այլն։
  Չնայած իր վրա դրված մեծ պատասխանատվության՝ Արաբական Լիգան չկարողացավ արդարացնել իրեն։
  Այն, չնայած ոչ արդյունավետ գործելուն, արաբական միասնությանը տվել է միայն օգուտ։
  Ի տարբերություն ակնկալիքների՝ Լիգան իհարկե չկարողացավ դառնալ արաբական աշխարհը միավորող մի վերպետական կազմավորում։
  Սակայն, այն միանշանակ փորձում էր եւ դեռեւս փորձում է միավորել չափազանց տարբեր նպատակներ ու տեսակետեր ունեցող արաբական երկրները։
