Անհատը ՝ որպես հիմնական իրավունքների և ազատությունների կրող:   Սահմանափակ իրավունքներ ստացողների, ինչպես նաև հիմնարար իրավունքներ և ազատություններ կրողների հիմնարար իրավունքների շրջանակը հստակեցնելու համար անհրաժեշտ է վերլուծությունը սկսել ՀՀ Սահմանադրության 3-րդ հոդվածի ձևակերպմամբ. և մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքների և ազատությունների պաշտպանություն: Կառավարության պարտականություններն են. «,« Հանրային իշխանությունը սահմանափակվում է մարդու հիմնական իրավունքներով և ազատություններով ու ազատություններով ՝ որպես ուղղակիորեն գործող իրավունք »կամ, ընդհանուր առմամբ, ՀՀ Սահմանադրության երկրորդ գլխի ձևակերպումից.« Մարդու և քաղաքացիական հիմնական իրավունքներ և ազատություններ »:  172 ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅՈՒՆ Այս հասկացությունները թույլ են տալիս փաստել, որ հիմնարար իրավունքների կրողը սկզբունքորեն մարդ է:   Այնուամենայնիվ, պետք է ընդգծել, որ հենց ձևակերպումներից ակնհայտ է, որ սահմանադրական մակարդակում ճանաչվում և երաշխավորվում են ոչ միայն մարդու իրավունքները, այլ նաև ՀՀ քաղաքացիների հիմնական իրավունքներն ու ազատությունները:  Պետությունները ոչ միայն հիմնարար իրավունքների մակարդակում, այլ նաև օրենքով սահմանված իրավունքների դեպքում դրանք սկզբունքորեն շնորհում են իրենց քաղաքացիներին, իսկ հիմնարար իրավունքները ՝ քաղաքացիության անհրաժեշտության բացակայության դեպքում, նաև օտարերկրացիներին և քաղաքացիություն չունեցող անձանց:   Այսպես կոչված քաղաքական իրավունքները նախատեսված են բացառապես քաղաքացիների համար, որոնց տերեր լինելու համար անհրաժեշտ է ունենալ Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն:   Այս մոտեցման սահմանադրական հիմքը նախ պետք է փնտրել ՀՀ Սահմանադրության 2-րդ հոդվածում, որտեղ հստակ ասվում է, որ «Հայաստանի Հանրապետությունում իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին, և ժողովուրդն իր իշխանությունն իրականացնում է ազատ ընտրությունների, հանրաքվեների միջոցով, ինչպես ինչպես նաև պետական ​​և տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ու պաշտոնատար անձինք `անհատների միջոցով»:   Հետևելով 1-ին հոդվածին, որը սահմանում է Սահմանադրության կողմից հաստատված պետականության առանձնահատկությունները, կազմակերպության և գործունեության հիմնական սկզբունքները, դա ապացուցում է շատ կարևոր մի սկզբունք: Պետական ​​իշխանության համակարգը, նրա ինքնիշխանությունը բխում են ժողովրդից, նրա ինքնիշխանությունից, ժողովուրդը հանրային համակարգում ունի հիմնադրի կարգավիճակ:   «Մարդ» հասկացությունը քաղաքական-իրավական լայն իմաստով ենթադրում է մեկ պետության մեջ համախմբված քաղաքացիներ:  Aողովրդավարության մեջ իշխանության իրականացումը հաստատվում, օրինականացվում և վերահսկվում է ժողովրդի, այսինքն ՝ պետության քաղաքացիների կողմից:  Demողովրդավարությունը ժողովրդի ինքնորոշման և ինքնակառավարման ձև է, որին բոլոր քաղաքացիները կարող են մասնակցել հավասար հիմունքներով [1, էջ 55-56]:  ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ Ստացվում է, որ, կախված սուբյեկտիվ հիմնարար իրավունքի տեսակից, ՀՀ Սահմանադրությունը որոշում է դրանց կրողների շրջանակը:   Դա վերաբերում է հիմնականում քաղաքական իրավունքներին, որի դեպքում պետությունը կարող է սահմանափակել իրենց տիրապետողների շրջանակը իր քաղաքացիներով, ինչպես Հայաստանում, կամ թույլատրել օտարերկրացիներին մասնակցել այս կամ այն ​​քաղաքական իրավունքի իրականացմանը (օրինակ ՝ մասնակցելու իրավունք ընտրություններ որոշակի երկրներում) [2, p. 124]:  Հատկանշական է, որ առանձին պետություններ արտասահմանցիներին թույլ են տալիս նաև օգտվել հիմնական քաղաքական իրավունքներից:   Մասնավորապես, համաձայն Եվրոպական միության մասին պայմանագրի 8 բ հոդվածի (ընդունվել է 1992 թ. Փետրվարի 7-ին). «Միության ցանկացած քաղաքացի, որը բնակվում է մի պետության մեջ, որի քաղաքացի ինքը չէ (այսինքն` օտարերկրացի `իր քաղաքացիության իմաստով) իրավունք ունի որպես այդ պետության քաղաքացի »: իրավունք ունի մասնակցելու ավագանու ընտրություններին (ընտրվելու և ընտրվելու): »[3, p. Այսպիսով, ԵՄ անդամ երկրները ակտիվ և պասիվ ընտրական իրավունք են տալիս անդամ պետությունների անդամներին, բայց ոչ իրենց երկրին:   Ավելին, Եվրամիության մասին պայմանագրի նշված դրույթներն ամրագրված են նաև անդամ պետությունների օրենսդրության մեջ:   Օրինակ ՝ Իսպանական «Այլմոլորակայինների իրավունքների և ազատությունների մասին» օրենքի 6-րդ հոդվածը նշում է, որ «Այլմոլորակայիններն իրավունք ունեն քվեարկելու համայնքային ընտրություններում ՝ իրենց օրենքներին և համաձայնագրերին համապատասխան»:  Չնայած այն հանգամանքին, որ իրավական գրականության մեջ և՛ ազգային, և՛ տեղական մակարդակներում ընտրական իրավունքը (ակտիվ և պասիվ) ընդունվում է որպես այսպես կոչված քաղաքական իրավունք, մենք կարծում ենք, որ կան երկու հիմնական մակարդակներում այդ իրավունքի իրականացման հիմնարար տարբերություններ:   Նախ և առաջ պետք է նշել, որ օտարերկրացիներին և քաղաքացիություն չունեցող անձանց ընտրական իրավունքի տրամադրումը տեղական 174 ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ մակարդակում պետք է դիտարկել որպես վերջիններիս համայնքում ինտեգրման կարևոր փուլ, ինչպես նաև կարևոր «փորձաշրջան ապագա քաղաքացիություն (տեղական մակարդակում ակտիվ կամքի իմաստով):   Այն փաստը, որ անհրաժեշտ է առանձնացնել օրենքի քաղաքական բնույթի հարցը համապետական ​​և տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրությունների դեպքում, պայմանավորված է նաև նրանով, որ տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրությունների և հանրաքվեների դեպքում, մեծ հաշվով, քաղաքական խնդիրները չեն լուծվում: ,   Այս իմաստով, համայնքների մակարդակով օտարերկրացիներին և քաղաքացիություն չունեցող անձանց ընտրական իրավունքի տրամադրման վերաբերյալ պետությունների քաղաքականությունը հիմնավորված է վերջիններիս լիարժեք իրականացման, ինչպես նաև ինտեգրման քաղաքականության տրամաբանությամբ:  Ինչ վերաբերում է համապետական ​​ընտրությունների ընթացքում օտարերկրացիներին և քաղաքացիություն չունեցող անձանց ընտրական իրավունք տալու խնդրին, առաջին հայացքից թվում է, որ դա կարող է լինել նրանց ինտեգրման կարևոր և վերջնական փուլը, բայց ավելի կարևոր և հիմնարար է այն հարցը, որ նման հնարավորությունը տալիս է այդ կարգավիճակը երկրում: քաղաքական կյանքի վրա ազդելու իրավունք, որը հղի է վտանգներով:   Իրավաբանական գրականության տեսակետներից մեկի համաձայն, նման իրավունքի տրամադրումը անհրաժեշտ է նաև այն տեսանկյունից, որ օտարերկրացիների և քաղաքացիություն չունեցող անձանց հետ կապված հարցերը կարող են ընդունվել օրենսդրական մակարդակով (հանրաքվեի միջոցով) [5, pp. 177-189]:   Առաջին հերթին պետք է նշել, որ օրենսդիր մարմնի մակարդակով ընդունված ակտերը կամ հանրաքվեն կարող են վերաբերվել ոչ միայն այդ նահանգում ներկայումս բնակվող օտարերկրացիներին կամ քաղաքացիություն չունեցող անձանց, այլ այդպիսի կարգավիճակ ունեցող բոլոր անձանց, ովքեր կստանան այդ կարգավիճակը: տարբեր ժամանակներում:   Այլ կերպ ասած, մենք կարծում ենք, որ այն դիտարկումները, որ անհրաժեշտ է օտարերկրացիներին և քաղաքացիություն չունեցող անձանց քվեարկելու և հանրաքվեների մասնակցելու իրավունք տալ ՝ փորձելով դա կապել ժողովրդի վրա անուղղակի և (կամ) ուղղակի ազդեցություն ունենալու հետ, որը պետք է լուծեն այդ մարդիկ: մարմիններ (գործընթաց):   Առանց այս աշխատանքի շրջանակներում խնդրի մանրամասնելը փորձելու, կարծում ենք, որ հարցը պետք է դիտարկել տարածաշրջանային քաղաքական տեսանկյունից 13:  Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը նախատեսում է հիմնական իրավունքներ ՝ կուսակցություններ կազմելու և միանալու իրավունք, ընտրելու իրավունք և հանրաքվեին մասնակցելու իրավունք (բացառությամբ տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրությունների և հանրաքվեների), հանրային ծառայության անցնելու իրավունք և այլն: , բացառապես ՀՀ քաղաքացիների համար:  Այն իրավունքները, որոնք Սահմանադրության ուժով միայն Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներին չեն պատկանում, բոլորինն են:  Այս իմաստով «բոլորը» ձեւակերպումն առավել տարածված է ՀՀ Սահմանադրության մեջ:   Որոշ դեպքերում մենք կարող ենք հանդիպել նաև «յուրաքանչյուր» եզրույթին, որպես կանոն, երբ խոսում ենք առանձին կարգավիճակ ունեցող անձանց հիմնական իրավունքների մասին:   Օրինակ ՝ ՀՀ Սահմանադրության 57-րդ հոդվածի 2-րդ մասը երաշխավորում է պաշտպանության իրավունքը ցանկացած աշխատողի անհիմն հեռացման դեպքում:   Կամ գործադուլի իրավունքը երաշխավորված է նույն կարգավիճակի յուրաքանչյուր անձի համար (հոդված Որոշ դեպքերում հիմնական իրավունքի բովանդակությունը կամ օրենսդրության դրույթները կարող են մատնանշել այդ հիմնական իրավունքի կրողին):   Նման իրավունքներից մեկը քաղաքական ապաստանի իրավունքն է:   Այս իրավունքը դարձավ հիմնական իրավունք 2015-ի սահմանադրական փոփոխությունների արդյունքում:   Մասնավորապես, համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 54-րդ հոդվածի, «Քաղաքական հետապնդումների ներկա փուլում ավելանում է նաև այն պետությունների թիվը, որտեղ տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններին մասնակցում են նաև օտարերկրացիներ և ոչ քաղաքացիներ:   Ի հակադրություն, կան երկրներ, որտեղ այս կարգավիճակ ունեցող մարդիկ իրավունք ունեն մասնակցելու համապետական ​​ընտրություններին, ինչը հիմնականում պայմանավորված է տարածաշրջանային և պատմական առանձնահատկություններով (Ավստրալիա, Մեծ Բրիտանիա, Նոր Zeելանդիա, Չիլի, Ուրուգվայ):  176 ՕՐԵՆՔ Յուրաքանչյուր ոք ունի Հայաստանի Հանրապետությունում քաղաքական ապաստան հայցելու իրավունք: »   Համաձայն «Քաղաքական ապաստանի մասին» ՀՀ օրենքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի `« Քաղաքական ապաստանը Հայաստանի Հանրապետությունում հատուկ կացարան է, որը տրամադրվում է օտարերկրյա քաղաքացուն կամ քաղաքացիություն չունեցող անձին (այսուհետ `օտարերկրյա քաղաքացի)` սույնով սահմանված կարգով: Օրենք, որն ուղղված է նման կարգավիճակին: պաշտպանել օտարերկրյա քաղաքացուն այն ՀՀ տարածքում ստացած քաղաքական հետապնդումներից, որին նա ենթարկվել է իր քաղաքացիության կամ մշտական ​​բնակության երկրում, և որին ենթակա կլիներ, եթե նա / նա ապաստան չի ստացել Հայաստանի Հանրապետությունում:   Օրենքի նորմայի բովանդակությունից ակնհայտ է, որ այս հիմնարար իրավունքի պաշտպանության առարկան երաշխավորում է օտարերկրացիների կամ քաղաքացիություն չունեցող անձանց հիմնական իրավունքը:  ՀՀ Սահմանադրության 2-րդ գլխի որոշակի նորմեր սահմանում են հատուկ ազգային փոքրամասնությունների իրավունքների պաշտպանության երաշխիքները:   Մասնավորապես, համաձայն 56 2 2-րդ հոդվածի, «Ազգային փոքրամասնություններին պատկանող անձինք իրավունք ունեն պահպանել և զարգացնել իրենց ավանդույթները, կրոնը, լեզուն և մշակույթը»:   Սակայն դա չի նշանակում, որ, օրինակ, հայ մշակույթը, լեզուն և էթնիկական ինքնությունը չեն երաշխավորվում Սահմանադրությամբ:   Դրա համար պաշտպանական մեխանիզմներն են նախ ՝ 56-րդ հոդվածի 1-ին մասը, «Յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի պահպանել իր ազգային և էթնիկական ինքնությունը», իսկ հետո 15-րդ հոդվածը, 2-րդ մասը, ըստ որի դրանք «հայոց լեզու և մշակութային ժառանգություն» են: պետության խնամքի և պաշտպանության ներքո: «  Separateնողների և երեխաների սահմանադրական իրավունքների հարցը նույնպես առանձին քննարկման առարկա է:   Ի տարբերություն նախորդ Սահմանադրությամբ ամրագրված ծնողների ՝ երեխաների դաստիարակության, կրթության, առողջության, լիարժեք և ներդաշնակ զարգացման մասին հոգ տանելու իրավունքի և պատասխանատվության, փոփոխված Սահմանադրությունն ամրագրեց նաև երեխաների 14 իրավունքների հարցը, որոնք նախկինում երաշխավորված էին օրենքով: ,  Այսպիսով, անկախ այն բանից ՝ հիմնական իրավունքները պատկանում են ՀՀ քաղաքացիներին, թե օտարերկրացիներին (քաղաքացիներին), մի բան պարզ է. Անձը հիմնարար իրավունքի կրող է:  Իրավաբանական անձը ՝ որպես հիմնական իրավունքներ և ազատություններ կրող:   Ինչպես տեսնում ենք ՀՀ Սահմանադրության 3-րդ հոդվածի, այսինքն ՝ «Մարդը, ... հիմնարար իրավունքներն ու ազատությունները» ձևակերպումից և 2-րդ գլխի բազմաթիվ հոդվածների ձևակերպումներից («բոլորը», «բոլորը», «յուրաքանչյուրը») քաղաքացի »և այլն, մարդիկ հիմնական իրավունքների կրողներ են:  Այնուամենայնիվ, ժամանակակից պետությունների սահմանադրություններում մենք կարող ենք գտնել այնպիսի ձևակերպումներ, որ «հիմնարար իրավունքներն ու ազատությունները տարածվում են նաև իրավաբանական անձանց վրա, այնքանով, որքանով այդ իրավունքներն ու ազատությունները իրենց էությամբ կիրառելի են»:  Մասնավորապես, ՀՀ Սահմանադրության 74-րդ հոդվածը, որն ունի նման բովանդակություն, թույլ է տալիս իրավաբանական անձանց համարել հիմնական իրավունքներ, պայմանով, որ այդ իրավունքներն ու ազատությունները կիրառելի են վերջիններիս նկատմամբ:  Բազմաթիվ պետություններ կան, որոնց Սահմանադրություններում չկա իրավական կարգավորումներ իրավաբանական անձանց հիմնարար իրավունքներն ու ազատությունները կրողի վերաբերյալ, որոնց պայմաններում բացառվում է նրանց կողմից պաշտպանության սահմանադրական հնարավորությունը:   Ռուսաստանի Դաշնությունը նման պետություններից մեկն է:   Ռուսաստանի Դաշնության գործող Սահմանադրությունը, ի տարբերություն իր նախորդի, քննարկվող հարցի վերաբերյալ չի նշում իրավաբանական անձինք 15:   Ավելին, համաձայն Հայաստանի Հանրապետության ընտանեկան օրենսգրքի 41-րդ հոդվածի 1-ին մասի ՝ «Անձը համարվում է տասնութ տարին չլրացած անձ»:  [178] ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ 1978-ի Խորհրդային Ռուսաստանի Սահմանադրության «Տնտեսական համակարգ» գլխում 178 ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ գործի ընդունումը հետևողականորեն հերքում էր նաև իրավաբանական անձանց հիմնարար իրավունքների պաշտպանության հնարավորությունը 16 [6]:   Խնդրին համարժեք մոտեցում կարելի է գտնել նաև վարդապետական ​​մակարդակում [7, էջ 202-203]:  Այս կապակցությամբ, NV Vitruk- ի դիրքորոշումը, որ Սահմանադրական դատարանն իր պրակտիկայում պաշտպանում է ոչ միայն անձի և քաղաքացու անհատական ​​իրավունքները, այլև մարդկանց կոլեկտիվների, քաղաքային միավորումների, գյուղական և քաղաքային միավորների հավաքական իրավունքները [8, p. Ինչպես նշվեց, Հայաստանում դրական իրողությունն այլ է:   Ինչպես ՀՀ գործող Սահմանադրության, այնպես էլ ՀՀ Սահմանադրության 2005 թ. Տեքստում (հոդված 42.1) իրավաբանական անձինք նաև սուբյեկտիվ հիմնարար իրավունքների կրողներ են:   Այնուամենայնիվ, խնդիրն այստեղ իրավաբանական անձանց իրենց սուբյեկտիվ հիմնարար իրավունքների կրող ճանաչելու մեջ չէ, այլ մասնավոր և պետական ​​իրավաբանական անձանց իրավագիտության և իրավագիտության միջև տարբերակելու անհրաժեշտության մեջ է [9], ինչը քննարկվել է այլ աշխատություններում [10]:  Ակնհայտ է, որ առկա սահմանադրական լուծումները երաշխավորում են իրավաբանական անձանց իրավական դիրքի պաշտպանությունը հիմնարար իրավունքների միջոցով:   Բայց այստեղ մի կարեւոր հարց է առաջանում. ինչու է անհրաժեշտ իրավաբանական անձանց հնարավորություն ընձեռել օգտվել իրենց հիմնական իրավունքներից:   Մի փոքր առաջ գնալով `անհրաժեշտ է նշել, որ իրավաբանական անձինք հիմնարար իրավունքների կրող համարելու սահմանադրական լուծումները, մեզ հետաքրքրող տեսանկյունից, պետք է դիտարկվեն մարդու և քաղաքացիական իրավունքների իրացման երաշխիքների ստեղծման համատեքստում: ազատությունները:  Եթե ​​հարցին նայենք իրավաբանական անձանց տեսանկյունից, ապա պարզվում է, որ (հարցի բացասական հիմնավորումը) հիմնական իրավունքները չտարածելով իրավաբանական անձանց ՝ մենք չենք կարող նրանց վրա սահմանել այնպիսի սահմանադրական պարտավորություններ, ինչպիսիք են հարկեր, տուրքեր վճարելը: , շրջակա միջավայրի պաշտպանությունը.   Նման պարտականությունները իրավաբանական անձանց սահմանադրական դիրքի բաղկացուցիչ մասն են:   Այս իմաստով, ՌԴ Սահմանադրական դատարանի գլխավոր խորհրդական Վ.Կուզնեցովի դիտարկումը, որ անհրաժեշտ է 2-րդ գլխի նորմերը կիրառել իրավաբանական անձանց նկատմամբ `նշելով, որ հակառակ դեպքում իրավաբանական անձինք ոչ միայն կզրկվեն իրենց հիմնական իրավունքներից, այլև չեն կարող համարվել սահմանադրական պարտավորությունների առարկա:   Խնդիրն առավել ակնհայտ է Ռուսաստանի դեպքում, երբ Սահմանադրությունը լռում է իրավաբանական անձանց հիմնական իրավունքների կրողը լինելու մասին:  Ինչպես նշեցինք, ՀՀ Սահմանադրության 74-րդ հոդվածը թույլ է տալիս իրավաբանական անձինք դիտարկել որպես սահմանադրական հարաբերությունների սուբյեկտ `հիմնական իրավունքների և ազատությունների կրողներ լինելու իմաստով (եթե դրանք կիրառելի են իրավաբանական անձանց նկատմամբ):   Չնայած այն հանգամանքին, որ վերոնշյալ նորմայի տարածական մեկնաբանության շրջանակներում սահմանադրական որոշակի պարտավորություններ տարածվում են նաև իրավաբանական անձանց վրա (ինչպես նաև այդպիսի պարտավորությունները կարող են նախատեսված լինել սովորական օրենքներով), մենք, այնուամենայնիվ, կարծում ենք, որ սահմանադրական նորմերի պաշտոնական սահմանման առումով, ճիշտ լինի, եթե 74-րդ հոդվածի 1-ին մասը շարադրել հետևյալով. «Հիմնական իրավունքները, ազատությունները և պարտականությունները տարածվում են նաև իրավաբանական անձանց վրա, այնքանով, որքանով այդ իրավունքները, ազատությունները և պարտականությունները նրանց բնույթով կիրառելի են»:  Հոլանդացի տեսաբան Ռ. Բերգամինը, իրավաբանական անձանց իրավական դիրքի պաշտպանության համատեքստում դիտարկելով հարցը, շեշտում է, որ «այն մարմինները, որոնք կոչված են քննարկել նման բողոքները, իրավաբանական անձանց վերաբերյալ վերը նշված սահմանադրական դրույթների բացակայության պայմաններում, պետք է որոշեն ինքնուրույն, այդպիսի բողոքների ընդունելիությունը [12, p. 106]:   Նշենք, որ իրավաբանական անձինք կարող են նաև վարչական բողոքներ ներկայացնել իրենց իրավունքների ոտնահարման վերաբերյալ:   Այս իմաստով, հաշվի առնելով այն փաստը, որ վերոհիշյալ սահմանադրական դրույթների բացակայության դեպքում, այս հարցի ընդունելիության հարցը կարող է լուծվել սահմանադրական արդարադատության սահմաններում (ՍԴ իրավական դիրքերում, հաշվի առնելով, որ Սահմանադրությունը ՍԴ-ի բացառիկ իրավասությունն է): Դրական լուծումների բացակայության դեպքում և առանց նախադեպի (ՍԴ իրավական դիրքորոշում), վարչական մարմինները հնարավորություն ունեն 181 իրավասություն լուծել նման բողոքների ընդունելիության հարցը իրենց որոշումների սահմաններում:   Հեղինակավոր տեսաբանի դիրքորոշումը կարող է արդիական համարվել միայն սահմանադրական բողոքի շրջանակներում իրավաբանական անձանց բողոքների ընդունելիության հարցը որոշելու հարցում, որոնք նախադեպի ուժով ապագայում պետք է կիրառելի լինեն այլ մարմինների համար:  Մեր կարծիքով, իրավական գրականության մեջ այն տեսակետը, որ այդպիսի իրավունքների տրամադրումը կարևոր է նաև ֆիզիկական անձանց (իրավաբանական անձի անդամների) իրավունքների պաշտպանության տեսանկյունից, համարվում է, որ իրավացիորեն համարվում են սուբյեկտիվ հիմնարար իրավունքներ: իրավաբանական անձինք [13]   Այսպիսով, հոլանդացի տեսաբան Ս. Դեն Դեկկերկեր Բիաստերֆելդի կարծիքով, ոչ միայն անհատները, այլև եկեղեցական և կրոնական համայնքները կրոնի ազատության իրավունք ունեն [14, էջ. 85]:   Սա նաև ՄԻԵԴ-ի դիրքորոշումն է [15]:   Իրավաբանական անձինք կարող են հայտնվել նաև մի իրավիճակում, երբ պետական ​​մարմինները, ինչպես ֆիզիկական անձանց դեպքում, փորձում են կամ ուղղակիորեն խառնվում են վերջիններիս շահերին: Այլ կերպ ասած, նման շահերի պաշտպանությունը հնարավոր չի լինի առանց իրավաբանական անձանց տրամադրված սահմանադրական երաշխիքների, ինչպիսիք են հիմնարար իրավունքները: Եվրոպական երկրների նախադեպային իրավունքը հետևյալ մոտեցումն ունի այս հարցում:   Գերմանիայի Սահմանադրական դատարանի իրավական դիրքորոշումն այն է, որ իրավաբանական անձինք կարող են հիմնարար իրավունքներ կրել միայն այն դեպքում, եթե վերջիններս, կախված իրենց կազմավորման և գործունեության բնույթից, իրենց թիկունքում գտնվող անձանց իրավունքների ազատ իրականացման ձևեր են:   Ֆրանսիայի Սահմանադրական դատարանի (Սահմանադրական խորհրդի) իրավական դիրքորոշումը, որը քննարկել է հարցը իրավաբանական անձանց հավասարության տեսանկյունից, այն է, որ իրավաբանական անձանց անհավասար վերաբերմունքը կարող է հանգեցնել նաև ֆիզիկական անձանց անհավասար վերաբերմունքի վերջին 182 ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ , որն անթույլատրելի է [18]]:  Մեծ հաշվով, անհրաժեշտ է հաշվի առնել ոչ միայն իրավաբանական անձանց (օրինակ, ինչպես վերը նշեցինք, կրոնական կազմակերպությունների անդամներ), այլ նաև այլ ֆիզիկական անձանց շահերը, որոնք որոշակի իրավիճակներում չեն կարող իրականացնել իրենց իրավունքները առանց երաշխավորված իրավաբանական անձանց սահմանադրական կարգավիճակը:   Այսպիսով, մարդը չի կարող օգտագործել տեղեկատվություն ստանալու իր իրավունքը, եթե, օրինակ, մամուլի ազատությունը չի երաշխավորվում:   Ընտրական գործընթացի թափանցիկությունը, ընտրողների իրավունքը `ծանոթանալու քաղաքական պայքարի մեջ ներգրավված անձանց ծրագրային նպատակներին, չեն կարող երաշխավորվել, եթե իրավաբանական անձանց (այս իմաստով` լրատվամիջոցներին) լուսաբանման ազատություն չտրվի: ընտրարշավը, կազմակերպել բանավեճեր և հեռարձակել դրանք:   Այս իմաստով վիժեցվելու է նաև ժողովրդավարական պետության գաղափարը:   ՄԻԵԴ-ը նաև իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել իրավաբանական անձանց նկատմամբ մամուլի հիմնարար իրավունքների և մամուլի ազատության վերաբերյալ:   Մասնավորապես, Groper Radio Foreign Affairs- ի և այլոք ընդդեմ Շվեյցարիայի գործով նշվում է, որ տեղեկատվություն և գաղափարներ տարածելու ազատությունը լրացնում է տեղեկատվություն և գաղափարներ ստանալու ազատությունը:   Ըստ Դատարանի, դա ճիշտ է ոչ միայն տպագիր մամուլի, այլ նաև ռադիոյի և հեռուստատեսության համար:   Վերջինիս վերաբերյալ Դատարանն ընդգծում է, որ պետությունը պարտավոր է չխոչընդոտել տեղեկատվության փոխանցման և ստացման գործընթացին (status negativus), քանի որ և ստացողը, և տվողն իրավունք ունեն ուղղակիորեն շփվելու իրենց կամքով:  Առանձնակի կարևոր է Դատարանի այն մոտեցումը, որ լիցենզավորման գործընթացի հետ կապված քննարկվող հիմնարար իրավունքին պետության միջամտությունը չի կարող կապված լինել այլ ձևերի հետ, քան տեխնիկական է:   Նմանատիպ իրավական դիրքորոշում ՄԻԵԴ-ը արտահայտեց նաև «Կասկադո Կոկան ընդդեմ Իսպանիայի» գործով [19, էջ 18,19, 34, 106]:  183 ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ Այսպիսով, իրավաբանական անձանց սահմանադրական դիրքը սուբյեկտիվ հիմնարար իրավունքների միջոցով պաշտպանելու անհրաժեշտությունը, այլ կերպ ասած ՝ իրավաբանական անձանց նրանց հիմնարար իրավունքները կրող ճանաչելու սահմանադրական որոշումը կարևոր է ոչ միայն նրանց սահմանադրական կարգավիճակը պարզելու համար (նրանց թիկունքում գտնվող անդամները ), այլ նաև իրավական, ժողովրդավարական պետության համար: , հիմնվելով օրենքի գերակայության իրացման, անհատների սուբյեկտիվ իրավունքների իրացման համար երաշխիքներ ստեղծելու տրամաբանության վրա:  , ։

Հոդվածում անդրադարձ է կատարվել սահմանադրական իրավունքի արդիական խնդիրներից մեկին՝ հիմնական իրավունքների եւ ազատությունների կրողների շրջանակի որոշակիացմանը։
  Համատեսական վերլուծության են ենթարկվել անձերի, քաղաքացիների եւ իրավաբանական անձանց հիմնական իրավունքների կրելու հետ կապված առանձնահատկությունները։
  Փորձ է արվել հիմնահարցը ներկայացնել այլ պետությունների դրական եւ նախադեպային իրավունքի լույսի ներքո։
  Հատուկ շեշտադրում է կատարվել նաեւ ՄԻԵԴ-ի հիմնահարցի հետ կապված իրավական դիրքորոշումների վրա։
