ՀԱՄԱՅՆՔՆԵՐԻ ՆԵՐԿԱՅԱՎՈ ՕՐԵՆՍԴՐԱԿԱՆ ՆԿԱՐԱԳԻՐԸ ՈՒԵՆԵԼՈՒ ՈՒ WԻՆԵՐ Չնայած համայնքների վճարունակությունը միշտ չէ, որ կապված է չափի հետ, այնուամենայնիվ, ներդրողները սովորաբար նախընտրում են մեծ եկամուտ ունեցող խոշոր համայնքները:   Տեղական ինքնակառավարման ստորաբաժանումների երեք հիմնական խմբերը ընդունված է առանձնացնել ըստ փոխառու միջոցներ ներգրավելու ներուժի. Տեղական ինքնակառավարման ստորաբաժանումներ, որոնք արդեն մուտք են գործում կապիտալի շուկա `իրենց չափի, ֆինանսական, վարչական ռեսուրսների, քաղաքական իրավիճակի պատճառով:  Այս խմբում ընդգրկված են խոշոր համայնքներ ՝ ամուր տնտեսական և քաղաքական հիմքերով: Տեղական ինքնակառավարման մարմինները, որոնք դեռ մուտք չունեն կապիտալի շուկա, բայց հավաքում են բավարար եկամուտներ ՝ իրենց լիազորություններն իրականացնելու համար:  Այս խմբում ընդգրկված են համայնքներ, որոնք հնարավորություն ունեն ներդրումներ ներգրավել առանց կենտրոնական կառավարության միջամտության. և շատ փոքր համայնքներ կամ կառավարման ներուժ չունեցող համայնքներ, որոնք որոշակի աջակցությամբ կարող են մուտք գործել կապիտալի շուկա:  Այս խմբի համայնքները մերձեցնելու միջոցներից մեկը մի քանի համայնքների կարիքների և ռեսուրսների համախմբումն է: Տեղական ինքնակառավարման ստորաբաժանումները, որոնք չունեն բավարար ներուժ կամ համապատասխան ենթակառուցվածք, իրենց լիազորությունների սահմաններում ծառայություններ տրամադրելու համար անհրաժեշտ միջոցներ հայթայթելու համար:  Այս համայնքները սովորաբար մեծապես կախված են կենտրոնական կառավարությունից և չունեն մուտք դեպի կապիտալի շուկա: Խոշոր քաղաքների զարգացման արդյունավետության ապահովման փուլից, երբ տեղական ինքնակառավարման հիմնական խնդիրն է ապահովել առկա ենթակառուցվածքների արդյունավետ կառավարումը, նոր ֆինանսական գործիքների տրամադրման փուլին անցնելը պահանջում է օրենսդրական հիմքեր, որոնք կգրավեն փոխառու միջոցներ:  Քաղաքային համայնքների եկամուտների ներուժը և ծրագրի առաջնահերթությունները ապացուցում են, որ համայնքները գտնվում են ֆինանսական նոր գործիքներով ապահովման գործընթացում:  Տեղական ինքնակառավարման մարմինների լիազորությունների սահմանված շրջանակը նպաստում է նաև տեղական ինքնակառավարման մարմինների կողմից ֆինանսական միջոցների ներգրավման տարբեր եղանակների բացահայտմանը:   Համայնքային ենթակառուցվածքների զարգացման առաջնահերթություններից մեկը խոշոր ներդրումներ պահանջող ծրագրերն են, որոնք անհնար է իրականացնել միայն սեփական եկամուտների հաշվին, ինչը հանգեցնում է փոխառու միջոցների ներգրավման անհրաժեշտության:  Տարբեր շահագրգիռ կողմեր ​​տարբեր տեսակետներ ունեն փոխառու միջոցների հայթայթման վերաբերյալ:  Տեղական ինքնակառավարման մարմինները փորձում են հնարավորինս շատ ֆինանսական միջոցներ ներգրավել նախընտրական խոստումները կատարելու, ենթակառուցվածքների զարգացումն ապահովելու համար:  Մյուս կողմից, համայնքի բնակիչների համար, որքան էլ գրավիչ լինեն խոշոր ներդրումային ծրագրերը, նրանք գիտակցում են, որ ի վերջո իրենք կրելու են համայնքի պարտավորությունները տարբեր հարկերի, տուրքերի և այլ վճարների միջոցով:  Հարկ է նշել, որ երկարաժամկետ փոխառու միջոցների ներգրավումը փոխհատուցում է առկա ենթակառուցվածքի վրա կատարված ծախսերի ոչ միայն ընթացիկ հարկ վճարողի, այլ նաև ենթակառուցվածքների ապագա օգտագործողների համար:   Իհարկե, որքան ավելի գրավիչ է վարկառուն `ծրագրեր իրականացնելու հնարավորություններ ստեղծելու տեսանկյունից, այնքան դա ավելի ռիսկային է` պարտքերի կառավարման տեսանկյունից:  ՀՀ օրենսդրությունը հստակ սահմանում է, որ տեղական ինքնակառավարման մարմինները ինքնուրույն են տնօրինում համայնքի ռեսուրսները օրենքի շրջանակներում, սակայն անհրաժեշտ են որոշակի զսպման մեխանիզմներ `կանխելու համար ընտրված տեղական ինքնակառավարման մարմինների քաղաքական որոշումների տնտեսական նշանակության անտեսումը: -կառավարման մարմիններ:  Խնդիրն ապակենտրոնացման և ապակենտրոնացման համադրությունն է, որը կապահովի քաղաքի ենթակառուցվածքային զարգացումը `միաժամանակ ֆինանսական և տնտեսական ռիսկերը կառավարելի տիրույթում պահելով: Համաձայն ՀՀ գործող օրենսդրության `համայնքի սոցիալական ենթակառուցվածքների զարգացման գործում ներդրումներ կատարելու համար փոխառու միջոցներ ներգրավելու մի քանի սահմանափակումներ կան:  «ՀՀ բյուջետային համակարգի մասին» ՀՀ օրենքի 30-րդ հոդվածը սահմանում է. 1. Յուրաքանչյուր բյուջետային տարվա վարկի մարման ծրագրով նախատեսված գումարը, որը ներառում է մայր գումարը և տոկոսագումարները, չպետք է գերազանցի համայնքի բյուջեի ֆոնդի եկամտի 20% -ը: ; 2. Վարկի պայմանագիրը կարող է գրավ դրվել Հայաստանի Հանրապետության կառավարության երաշխիքներով և համայնքի բյուջեի եկամուտներով, 3. Տեղական ինքնակառավարման մարմինները կարող են կնքել վարկային պայմանագիր `համապատասխան պետական ​​լիազոր մարմնի համաձայնությամբ: 2] Չնայած համայնքների կողմից միջոցների փոխառության իրավական հիմքը ստեղծվել է տեղական ինքնակառավարման համակարգի ներդրման հետ միաժամանակ, այնուամենայնիվ, փոխառու միջոցներով ծրագրեր իրականացնելու մշակույթը Հայաստանի համայնքներում դեռ պակասում է:   Համաշխարհային բանկի և ուսումնասիրության ուսումնասիրությունը ուսումնասիրել է Համաշխարհային բանկի և ծախսերը ծախսած ծախսերը և ուսումնասիրելով ուսումնասիրել ,::։
  Կարծում ենք, որ դա պայմանավորված է նրանով, որ սահմանված սահմանափակումների և պահանջների իրականացումը անիրատեսական է:  Եկեք առանձին-առանձին դիտարկենք սահմանափակումները, նայենք այն երկրներին, որոնք միջոցներ փոխառելու փորձ ունեն: Տեղական ինքնակառավարման մարմիններից միջոցներ փոխառելու համար կառավարության հաստատում ստանալու մոտեցումները տարբերվում են ամբողջ աշխարհում:  Տ.Տեր-Մինասյանն առանձնացնում է երկրների 4 հիմնական մոտեցումները. Վստահություն շուկայի կարգապահությանը, Համագործակցություն կառավարման տարբեր համակարգերի զարգացման տարբեր մակարդակների միջև, Կանոնների վրա հիմնված վերահսկողություն, Վարչական վերահսկողություն [4]: Մոլդովայում, Բուլղարիայում և Թուրքիայում փոխառու միջոցներ ներգրավելու համար պետական ​​լիազոր մարմնից համաձայնություն չի պահանջվում:  Մոլդովայի ֆինանսական հարաբերությունները կարգավորող օրենսդրությունը նախատեսում է, որ տեղական ինքնակառավարման մարմինները կարող են իրենց հայեցողությամբ վարկեր ներգրավել և արժեթղթեր թողարկել:  Բուլղարիայում, չնայած պետական ​​լիազոր մարմնի կողմից համաձայնության անհրաժեշտության բացակայությանը, Ֆինանսների նախարարությունը տեղական պարտքերը գրանցում է հատուկ գրանցամատյանում ՝ այդպիսով վերահսկողություն իրականացնելով պարտքերի մարման գործընթացի վրա:  Բալկաններում տեղական ինքնակառավարման մարմինները պետք է ունենան պետական ​​լիազոր մարմնի համաձայնություն `վարկ ներգրավելու, արժեթղթեր թողարկելու և երաշխավորագրեր թողարկելու համար:   Բոսնիա և Հերցեգովինայի օրենսդրությունը սահմանում է, որ տեղական ինքնակառավարման մարմինները պետք է պետության համաձայնությունը ստանան, եթե պարտքերի սպասարկման տարեկան վճարը գերազանցի ընթացիկ եկամուտների 10% -ը:   Տարբեր երկրներում վերոհիշյալ հսկիչ ձիերին կարելի է գտնել տարբեր համադրություններով:  Կարծում ենք, որ տեղական ինքնակառավարման մարմինների դեպքում, որոնք մեծապես կախված են պետական ​​ֆինանսավորումից, փոխառու միջոցների կառավարումը, դրանք միայն շուկայի մեխանիզմների հիման վրա վերահսկելը և կարգավորելը կարող է շատ ռիսկային լինել:  Միևնույն ժամանակ, պետական ​​խիստ հսկողությունը, որը կպահանջեր տեղական ինքնակառավարման մարմինների հետ համաձայնություն կնքել վարկային պայմանագիր կնքելու, արժեթղթեր թողարկել, վարկեր վերցնել, գրանցվել և զեկուցել, կարող է էապես ձգձգել գործընթացը և սահմանափակել տեղական ինքնակառավարման մարմինների ազատությունը:  Այսպիսով, անհրաժեշտ է գտնել այն ոսկե միջինը, որը հնարավորություն կտա տեղական ինքնակառավարման մարմիններին լուծել իրենց խնդիրները `միևնույն ժամանակ խաթարելով կայուն տնտեսական հիմքերը: Տարբեր են վերահսկողության տարբեր ձևերի երկրների նախասիրությունները, այլ նաև տարբեր պետական ​​կառավարման մարմինների դիրքերը ՝ կախված դրանց կարգավորման ոլորտներից և գործառույթներից:   Ֆինանսական հաստատությունները, ինչպիսիք են կենտրոնական բանկը, ֆոնդային բորսան և արժեթղթերի շուկայի այլ ներկայացուցիչներ, կողմ են համայնքային պարտատոմսերի թողարկմանը և այլ փոխառու միջոցների ներգրավմանը, քանի որ դա կխթանի արժեթղթերի շուկայի զարգացումը, հնարավոր կլինի օգտագործել նոր գործիքներ դրամավարկային քաղաքականության մեջ:  Միևնույն ժամանակ, փոխառու միջոցների ներգրավման դիտարկումը խնդրահարույց է Կառավարության տեսակետից `համայնքների ֆինանսական հիմքերի ապահովման հիմնական դերակատարը, քանի որ համայնքում ներգրավված պարտավորությունների երաշխավորը, ի վերջո, Կառավարությունն է, հետևաբար համայնքի պարտքը պետության պարտքն է:  Ստացվում է, որ Կառավարությունը, անհրաժեշտության դեպքում ենթակառուցվածքների զարգացման համար, կնախընտրի ներգրավել փոխառու միջոցներ ՝ ապահովելով գործընթացի կազմակերպման և ակտիվների կառավարման բարձր վերահսկողություն:  Խնդրի էությունը կարող է փոխվել, երբ համայնքի պարտքի կազմը չի սահմանափակվում Կառավարության կողմից տրված երաշխիքներով: Այսպիսով, մենք կարծում ենք, որ համայնքների փոխառության հնարավորություններն ավելի իրատեսական դարձնելու ձևերից մեկը համայնքային փոխառության գործիքների ընդլայնումն է, ինչպիսիք են գրավադրված գույքի գրավը, ինչպես նաև միջազգային վարկանիշ ունեցող վարկային կազմակերպությունների երաշխիքները և համայնքների փոխառության ընթացակարգերը: սահմանման իրավունքի փոխանցումը, որը կարող է նախապես համաձայնեցվել պետական ​​լիազորված մարմնի հետ: Անդրադառնալով ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված ֆոնդերի եկամուտների 20% -ի սահմանափակմանը, կարծում ենք, որ դրանք նախեւառաջ պետք է մանրամասն ներկայացվեն `ցուցանիշը հաշվարկելու առումով:  Վերջին տարիներին համայնքային բյուջեներում ֆոնդային եկամուտների զգալի մասը կազմում էին ոչ ֆինանսական ակտիվների օտարումից ստացվող եկամուտները, որոնք երկարաժամկետ կտրվածքով նվազում էին, քանի որ ի վերջո համայնքային սեփականություն հանդիսացող հողերն ու անշարժ գույքն անսահմանափակ չեն:  Ուսումնասիրելով համայնքների ֆոնդի եկամուտների կազմը տարիների ընթացքում, մենք հանգում ենք այն եզրակացության, որ պաշտոնական կապիտալի սուբսիդիաները մեծ մասնակցություն ունեն դրանցում, որոնք նպատակային հատկացումներ են, կայուն չեն, ուստի նպատակահարմար չէ բյուջեի ձևավորման այս աղբյուրը համարել որպես համայնքի վարկային վարկանիշի գործոն: Միևնույն ժամանակ, միջազգային փորձը ապացուցում է, որ համայնքային բյուջեում վարչական և ֆոնդային մասերի տարանջատումը չի նպաստում բյուջեի արդյունավետությանը, հաճախ հանգեցնում է վարչական խնդիրների `խոչընդոտելով գործառնական կառավարմանը:   Հետևաբար, համայնքի վարկային ռիսկի գնահատման որոշման մեջ ելակետ դնելը հեռանկարային չէ և, ի վերջո, կարող է հանգեցնել համայնքի անվճարունակության:   Սահմանափակումների զարգացման առավել միջազգայնորեն ճանաչված և առավել կիրառելի ցուցանիշը համայնքում վերականգնվող եկամտի մասնաբաժինն է:   Այս ցուցանիշն օգտագործվում է ինչպես պարտքի շեմը սահմանելու, այնպես էլ վարկունակությունը գնահատելու համար:   Համաշխարհային բանկը ներկայացնում է վարկի պարտքի գնահատման հարաբերակցությունը վերականգնվող եկամտի հարաբերակցությունը: Պարտքի տարեկան սպասարկման գումարը յուրաքանչյուր բյուջեի տարում պարտքի մարման պլանով նախատեսված գումարն է `մայր գումարի և տոկոսների վճարման հանրագումարը:   Վերականգնվող եկամուտները կայուն պաշտոնական դրամաշնորհներ են, որոնք հաշվարկվում են համայնքի բյուջե սեփական եկամուտների «հստակ բանաձևից»:  ՀՀ օրենսդրության համաձայն, համայնքի վերականգնվող եկամուտը կլինի սեփական եկամտի և ֆինանսական հավասարեցման սուբսիդիաների գումար:  Theուցանիշը կարող է արժեքներ վերցնել 0-1 միջակայքում, և ռիսկի առավելագույն ընդունելի մակարդակը 0.15 է: Աղյուսակի օգնությամբ եկեք քննարկենք պարտքի սպասարկման գումարի և պարտքի ծավալի սահմանները: Երկրի պարտքի ծառայություն. Պարտքի սահմանափակում Լիտվա ՊոլանդիաԲրազիլիաԲոլիվիաԿոլումբիա 1 Համախառն եկամտի սահմանափակում Ոչ հաստատված բյուջեի եկամուտներին հատկացվող դրամաշնորհների ոչ ավելի, քան 30%: Տարբերության 15% -ը: Համախառն եկամտի 15% -ը: Եթե ​​պարտքը գերազանցում է եկամտի 55% -ը, ապա պարտքերի սպասարկման գումարը չպետք է գերազանցի 12% -ը: Պարտքի ծառայության չափը չի կարող գերազանցել զուտ եկամտի 11.5% -ը: Պարտքի սպասարկման գումարը չպետք է գերազանցի նախորդ տարվա ընթացիկ եկամտի 20% -ը: Հաստատված բյուջեի եկամուտների 60% -ը: Պարտք-զուտ եկամտի հարաբերակցությունը չպետք է գերազանցի 200% -ը: Պարտքի ընթացիկ արժեքը Ընթացիկ տարեկան եկամտի հարաբերակցությունը չպետք է գերազանցի 200-ը [7]: Ընթացիկ եկամտի պարտք 80% -ը գերազանցելու դեպքում: Մակեդոնիա ընթացիկ եկամտի 30% -ը Ընթացիկ եկամուտ Աղյուսակ 1. Պարտքի և տարեկան սպասարկման սահմանները տարբեր երկրներում չեն կարող գերազանցել 100% -ը: Կարծում ենք, որ տարեկան պարտքի սպասարկման 15 0,15 վերականգնվող եկամտի հարաբերակցության շեմը սահմանելը բավարար հիմք կստեղծի համայնքին `սկսելու խոշոր ենթակառուցվածքների զարգացման ծրագրեր` միաժամանակ ապահովելով համայնքի կյանքի բնականոն ընթացքը տարբեր ռիսկերի դեպքում: 1 Կոլումբիայում գործում է պարտքային լուսային համակարգ, որը կարգավորում է տեղական ինքնակառավարման մարմինների միջոցների փոխառությունը: ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ [2] «ՀՀ բյուջետային համակարգի մասին» ՀՀ օրենք, հոդված 30: [3] Երեւան քաղաք, հանրային ծախսերի և ֆինանսական հաշվետվողականության կատարման հետազոտություն, Համաշխարհային բանկ, 2013 թ. Հոկտեմբեր, էջ: 25 Ավետյան ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻOR ՎԱՐԿԱՎՈ LE ՕՐԵՆՍԴՐԱԿԱՆ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԻ Խ STԱՆՄԱՆ ՊԱՅՄԱՆԱԳՐԵՐ Հիմնաբառեր. Տեղական ինքնակառավարում, ենթակառուցվածքների ֆինանսավորում, համայնքի պարտք, օրենսդրական սահմանափակումներ: ։

ՏԻՄ  հիմնական  խնդիրն  առկա  ենթակառուցվածքների  արդյունավետ  կառավարման ապահովումն է, որի համար սովորաբար անհրաժեշտ են խոշոր ներդրումներ։
  Հայաստանի Հանրապետությունում գործող օրենսդրությամբ համայնքների կողմից փոխառու միջոցների ներգրավման մի շարք սահմանափակումներ կան, որոնց  վերանայումը  հնարավորություն  կտա  համայնքներին  կիրառել  ֆինանսական  նոր  գործիքակազմ։
