Առաջին հայկական պարբերականները սկիզբ են առել եւ հրատարակվել ներկա ՀՀ տարածքից դուրս։
   1794-96թթ. Հնդկաստանի Մադրաս քաղաքում է հրատարակվել Հարություն Շմավոնյանի խմբագրությամբ հայերեն առաջին պարբերականը՝ «Ազդարարը»։
   Իսկ ՀՀ ներկայիս տարածքում Սիմեոն Երեւանցու տպարանի բացումից (1771թ.) մոտ մեկ դար անց եւ առաջին պարբերական «Ազդարարի» հրատարակումից 74 տարի անց Վաղարշապատում 1868թ. 57սկսեց լույս տեսնել «Արարատ» հանդեսը, որի 150-ամյակը լրացավ 2018-ին։
  Եվ միայն 1918թ.՝ «Արարատի» հրատարակության ԾԱ (51-րդ) տարում հայկական լեռնաշխարհում վերականգնվեց պետականությունը։
  Պետականություն չունեցող հայ ժողովուրդը աշխարհի առաջին քսանյակում էր պարբերական մամուլի ստեղծման ժամանակագրությամբ. այդ մասին հայ լրագրության պատմության գիտակ Գ. Լեւոնյանն իր ներկայացրած մամուլի ժամանակագրական ցանկում տարբեր պետությունների՝ Չինաստանի, Ռուսիայի, Տաճկաստանի շարքում հայկական պարբերական մամուլի երկիրը (պետությունը) «Հայոց մէջ» է նշում [1] ։
   Այս աշխատության մեջ Գ. Լեւոնյանը նշում է 172 անուն պարբերական, դրանք ներկայացնում է ժամանակագրական կարգով, հնարավորության դեպքում նաեւ՝ պարբերականի ճակատային պատկերով։
   Առաջաբանում նաեւ ներկայացնում է պարբերականների տպագրության երկրները եւ ցավով նշում, որ հայկական մեծ գաղութ ունեցող Իրանում հրատարակվող եւ ոչ մի անուն պարբերական չկա։
   Քանի որ պետական, ազգային մատենագիտությունների կազմումը կայացած պետությունների ինստիտուտներից է, եւ հետեւաբար նշված ժամանակում չէին կազմվում այդպիսի տեղեկատվական շտեմարաններ, ուստի հեղինակը չէր կարող իմանալ, որ հենց այդ նույն տարում Թեհրանում լույս է տեսնում Իրանի առաջին հայերեն «Շաւիղ» ամսագիրը (1894-1897թթ . ) [2] ։
  Հեղինակը 172 անունները դասակարգում է` ըստ տպագրավայրերի, հրատարակման պարբերականության, ուղղվածության (առարկաների), իսկ պարբերականները ներկայացնում է հիմնականում ըստ տասնամյակների, ինչը հնարավորություն է տալիս վիճակագրի հայացքով դիտարկել հայ մամուլի անունների թվական աճը տասնամյակ առ տասնամյակ։
   Առանձին կարեւորություն ունեն նաեւ պատրաստված մատենագիտական աղբյուրները, որոնք նա գիտնականի պատասխանատու բարեխղճությամբ է նկարագրում։
  Շուրջ 4 տասնամյակ անց՝ 1934թ., հայ պարբերական մամուլի 140-ամյակի առթիվ Սովետական Հայաստանի պետական գրապալատի հանձնարարությամբ Գարեգին Լեւոնյանը կազմում է հայ մամուլի «բովանդակ» (համահավաք) մատենագիտական ցանկը, թերեւս, առաջին համահավաքը հայ մամուլի պատմության մեջ։
   Նկարագրված անուններից միայն 1179 անունն է հեղինակը նկարագրել de visu, այսինքն՝ բնագրերը տեսնելով, մնացած 400-ից ավելի պարբերականների մասին տեղեկությունները քաղել է տարբեր տպագիր աղբյուրներից՝ քննադատելով դրանցում տեղ գտած թերություններն ու կազմողների անփութությունը։
   Այս հրատարակությունն առանձնանում է օգտակար մի շարք վիճակագրական տեղեկություններով, օրինակ՝ պարբերականների կյանքի տեւողության վիճակագրական պատկերը արդեն իսկ հետաքրքրություն է ներկայացնում։
   Այսպես, մեկ կամ մի քանի համար են հրատարակել 176 անուն, մեկ կամ մի երկու ամիս են լույս տեսել 205, մինչեւ մեկ տարի՝ 346, մինչեւ երկու տարի՝ 189 անուն պարբերականներ։
  Ամենաերկարակյաց պարբերականների ցանկը, որը գլխավորում է «Բազմավէպ»-ը, նույնպես կարեւոր է վիճակագրության առումով /Վենետիկի «Բազմավեպ»-ը ամենաերկարակյաց ժամանակակից հանդեսն է, իսկ Բոստոնի «Հայ58րենիք»-ը՝ լրագիրը/։
   Առանձին ցանկով ներկայացված են մամուլի քանակները ըստ պարբերականության՝ տարեգիր, եռամսյա, քառամսյա, շաբաթաթերթ եւ այլն։
  Հայ մամուլի պատմության ուսումնասիրությունը հայագիտության կարեւորագույն բաղկացուցիչներից է։
   Սկսած 1840-ական թթ. հայ մամուլի առաջին ժամանակագիրները մամուլի պատմության հետազոտության անդրանիկ քայլերն արեցին՝ հող նախապատրաստելով հետագա տասնամյակներին մատենագետների առավել խոր ու համակողմանի ուսումնասիրությունների եւ ցանկագրումների համար։
   Տեղեկատվական աղբյուրների սակավության, փոստային առաքումների եւ տրանսպորտային ենթակառուցվածքների անկատարության, միջհամայնքային կապերի թույլ կազմակերպվածության, հայ տպագիր ժառանգությունը ուսումնասիրող մատենագետների փոքրաթիվ լինելու եւ այլ պատճառներով մամուլի առաջին հետազոտողները կամ տեղեկատվություն չէին ունենում կամ ուշացած տեղեկատվություն էին ստանում նոր պարբերականի ծննդի մասին։
   Սա է հիմնական պատճառներից մեկը, որ հայ մամուլի առաջին տպագիր մատենագիտական ցանկերում կային բազմաթիվ բացթողումներ ու սխալ տվյալներ։
  Հայ մամուլի մատենագիտական ուսումնասիրությունները որակական, քանակական ու բովանդակային առումով լավագույն դրսեւորումներն ունեցան խորհրդային տարիներին։
   Չնայած կուսակցական-գաղափարախոսական կլիշեների որոշակի պարտադրանքին, այնուամենայնիվ ստեղծագործական ու գիտահետազոտական ազատության բավարար առկայությունը հնարավորություններ էր ընձեռել հիմնաքարային այն հրատարակությունների ստեղծման համար, որոնք առ այսօր էլ չեն կորցրել իրենց արդիականությունը։
  Խորհրդային Հայաստանում հայ գրքի եւ հայ մամուլի մատենագիտական ցանկերի ստեղծման աշխատանքները գտնվում էին պետության անմիջական հոգածության ներքո։
   Հանրային գրադարանի (ներկայիս Հայաստանի ազգային գրադարանի), պետական գրապալատի (կառույցը 2017թ. ձուլվել է Հայաստանի ազգային գրադարանին) եւ ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտի աշխատակիցների ջանքերով պատրաստվեցին եւ տպագրվեցին մեկ տասնյակից ավել արժեքավոր համահավաք մատենագիտական ցանկեր։
   Խորհրդային Հայաստանի մասնագիտացված եւ համալսարանական գրադարաններում եւս ակտիվորեն պատրաստվում էին մատենագիտական ցանկեր։
   Բոլոր այս հրատարակություններն առ այսօր էլ պահանջված են մատենագետների եւ հետազոտողների կողմից։
  Մեր օրերում տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ընձեռած հնարավորություններն ու սոցիալական ամենատարբեր հարթակներում տեղեկատվական հոսքերի առատությունը, համացանցային որոնող շարժիչների փնտրտուքի արդյունավետ ալգորիթմների առկայությունը նոր հորիզոններ են բացում ոչ միայն հրատարակությունների մասին արագ եւ լիարժեք տեղեկատվություն ստանալու առումով, այլեւ հնարավոր է դառնում ձեռք բերել այդ նյութերի բարձր որակի թվայնացված պատճենները։
   Էլեկտրոնային գրադարանային համակարգերի ներդրումը Հայաստանում եւ սփյուռքի հայագիտական 59կենտրոններում, տվյալների փոխանակման արագագործ եւ բարձրարտադրողական ցանցերի առկայությունը հնարավոր են դարձրել հայ մամուլի եւ հայ գրքի մատենագիտություններին նայելու նորովի եւ այդ ցանկերը ծառայեցնելու «գիտելիքահենք» հասարակության կայացմանը, ձեւավորելու էլեկտրոնային լրիվ տեքստային շտեմարաններ, հանրությանը եւ հետազոտողներին ներկայացնելու պարբերականների անունների մատենագիտական լիակատար գրառումները, դրանց մասին եղած մատենագիտական աղբյուրները, ուղղվածությունը եւ այլն։
  Գրադարանային հանրությունը՝ ի դեմս «Գրադարանային միությունների եւ հաստատությունների միջազգային դաշնության» եւ ԱՄՆ Կոնգրեսի գրադարանի, հիմք ընդունելով Ստանդարտացման Միջազգային Կազմակերպության մասնագիտական խմբերի կողմից գրադարանագիտության բնագավառի ստանդարտներում ներկայացված առաջարկները, ժամանակին համաքայլ ընթանալու համար փոփոխություններ կատարեց նաեւ նյութի նկարագրության միջազգային ստանդարտում, MARC21 ստանդարտում եւ այլն։
   Դիցուք, «Սեւեռված երկարությամբ տվյալների տարրեր» 008 խմբում «Պարբերականներ» նյութի խումբը վերանվանվեց որպես «Շարունակական հրատարակություններ»։
   Սա ստիպեց վերաիմաստավորելու մոտեցումները մամուլի մատենագիտական ցանկերի կազմման մեթոդաբանության մեջ։
   Այսպես, եթե 19-20-րդ դարերի ընթացքում տպագրված մատենագիտական ցանկերը դրանց հեղինակներն անվանել են հայ մամուլի, հայոց լրագրության կամ հայ պարբերական մամուլի հետազոտմանը ուղղված աշխատանքներ՝ դրանցում պարբերական հրատարակությունները բաժանելով երկու հիմնական խմբերի՝ լրագրեր եւ ամսագրեր, ապա 21-րդ դարի մատենագետն արդեն պարտավոր է բացի լրագրից եւ ամսագրից, մատենագիտական ցանկերում որպես առանձին խմբեր ներառել նաեւ տարեգրքերը, տեղեկագրերը, էլեկտրոնային ամսագրերը եւ էլեկտրոնային թերթերը։
   Իսկ մատենագիտական ցանկերը, համաձայն MARC21 ստանդարտի պահանջների, հարկ է անվանել «շարունակական հրատարակությունների մատենագիտություն»։
  Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների եւ ավտոմատացման համակարգերի զարգացման ներկա փուլը նոր լուծումներ է առաջադրում մատենագիտական ցանկեր կազմելու հարցում։
   Թղթային հրատարակություններն իրենց տեղը զիջում են մատենագիտական շտեմարաններին։
   Մատենագիտական ցանկերին բնորոշ ցուցիչներ կազմելու ծավալուն եւ բարդ աշխատանքը դառնում է ավտոմատացված, եւ խմբագիրների, հրատարակիչների, տպարանների, քաղաքների ու երկրների այբբենական ցանկերն ստեղծվում են համակարգչի միջոցով։
   Հեշտանում է սխալների վերահսկման եւ շտկման ողջ շղթան։
   Հնարավորություն է ստեղծվում հիմնական մատենագիտական գրառումից անցումներ կատարելու խմբագիրների, տպարանների, տպագրավայրերի ցանկերին։
  Ավելին, հնարավոր է դառնում հիմնական մատենագիտական գրառմանը կցելու պարբերականի ամբողջական լրակազմերը՝ դրանց թվային պատճենների տեսքով։
   Շատ արդյունավետ է նաեւ մատենագիտական գրառմանը հա60վելել տվյալ պարբերականի վերաբերյալ հրապարակված արժեքավոր մենագրությունները, գիտական հոդվածները։
  Էլեկտրոնային մատենագիտական ցանկերը, իրենց թղթային համարժեքների համեմատ, ունեն մի շարք առավելություններ. Հնարավոր է գրառումներում առկա սխալները եւ վրիպակները շտկել, ինչ-ինչ պատճառներով բաց թողնված պարբերականները ներառել շտեմարանում, մամուլի նոր վերնագրերի ի հայտ գալու պարագայում դրանք շատ հեշտ ավելացնել շտեմարանում։
   Այսինքն, նման շտեմարանը միշտ արդիական է։
  Հարկ է նշել, որ նման շտեմարանները նաեւ վիճակագրական տվյալների հավաքման եւ տրամադրման եզակի աղբյուրներ են։
  Տեխնոլոգիական տեսանկյունից էլեկտրոնային մատենագիտական ցանկերը համացանցի առկայության պարագայում հասանելի են աշխարհի ցանկացած կետից, օրվա բոլոր ժամերին, տարվա բոլոր օրերին։
   Թվային պատճեններում բացակա, պատռված կամ վնասված էջեր չեն լինում։
  Լրակազմերի թվային պատճենների առկայությունը լուծում է պարբերական մամուլի երկարաժամկետ պահպանության խնդիրը, քանի որ բնօրինակի փոխարեն հնարավոր է դառնում կազմակերպելու ընթերցողների սպասարկումը թվային պատճենների օգնությամբ, ինչպես նաեւ իրականացնելու մամուլի վնասված էջերի արտատպումը բարձր որակի թվային պատճենից։
  Հեռաուսուցման միջոցով համալսարանների հումանիտար հոսքերում դասընթացներ պատրաստելիս շտեմարանը կարող է ծառայել որպես կրթական պաշարների եզակի գրադարան [3] ։
  Ներկայացնենք Հայաստանի ազգային եւ ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարանների «Հայկական շարունակական հրատարակությունների համահավաք գրացուցակ» համատեղ նախագիծը [4] ։
   Այս նախագծի իրականացումը, ենթադրում ենք, նոր խոսք է մատենագիտական ցանկերի պատրաստման բնագավառում, իսկ օգտագործված ծրագրային լուծումները, շտեմարանի բովանդակության արտոնագրման մոդելը, մատենագիտական տվյալների փնտրման առաջարկվող ալգորիթմները, լինելով նորարարական, հիմք կծառայեն մեր կողմից ստացված լուծումները նմանատիպ նախագծերում հետագայում օգտագործելու համար։
   Շտեմարանը, որը 2019թ. ապրիլի 5-ի դրությամբ պարունակում է 6121 պարբերական հրատարկության վերաբերյալ մատենագիտական գրառումներ, ունի աճման միտում, քանի որ դեռ հայտնաբերվում են նորանոր անուններ [5] ։
   Շտեմարանը, շնորհիվ որոնման ալգորիթմներում Բուլյան հանրահաշվի ներդրված տարրերի, ի զորու է բավարարելու հետազոտողների տարաբնույթ հարցումները։
  Կարելի է հեշտությամբ ստանալ պատասխան, թե շարունակական հրատարակություններն ըստ տեսակների քանիսն են. 61Պարբերականի տեսակը Թերթ Ամսագիր Տեղեկագիր Տարեգիր Էլեկտրոնային թերթ Էլեկտրոնային ամսագիր Թղթայինից անցում կատարած էլեկտրոնային ամսագրի Ընդամենը՝ 6,121 վերնագիր։
  Վերնագրերի քանակը Հնարավոր է ստանալ շարունակական հրատարակությունների բաշխվածությունն՝ ըստ երկրների եւ քաղաքների։
  Այսպես, ներկայիս Թուրքիայի 45 քաղաքներում տպագրված շարունակական հրատարկությունների պատկերը ըստ նյութի տեսակների հետեւյալն է (տե՛ս Աղյուսակ 1-ը)։
  Աղյուսակ 1. Թուրքիայում տպագրված մամուլի պատկերը ըստ տեսակների հ.հ. Քաղաքներ Ադանա Ադապազար Ադրիանապոլիս Աղթամար Ամասիա (Թուրքիա) Անկարա Արդվին 8. 0 Արմաշ Բահչեջիք (Պարտիզակ) 10. Բիթլիս 11. Բուրսա 12. Գազիանթեպ (Այնթապ) 13. Դիարբեքիր (Տիգրանակերտ) 14. Դորթյոլ 15. Երզնկա 16. Էլյազիղ (Խարբերդ) 17. Էրզրում (Կարին) 18. Թոքատ (Եվդոկիա) 19. Իզմիթ (Նիկոմեդիա) 20. Իզմիր (Զմյուռնիա) 21. Իսկենդերուն 22. Կաղզվան 23. Կարս Թերթ Ամսագիր Տարեգիր Կեսարիա Կիրասոն Կոնիա Մալաթիա Մարաշ Մարզվան Մունճուսուն Մուշ Շապին Գարահիսար Շատախ Ուռհա Սաիմբեյլու (Հաճըն) Սամսուն Սիվրիհիսար Սիրակոնակ (Խոտորջուր) Սուգյորեն Սվաս (Սեբաստիա) Ստամբուլ Վան Տարսոն Տրապիզոն Օրոր Ըստ քաղաքների՝ 702 անուն Ըստ երկրի՝ 695 անուն Եթե ուսումնասիրենք աղյուսակը, ապա կտեսնենք, որ Թուրքիայում տպագրվել է 695 անուն պարբերական, որից թերթ՝ 296 անուն, ամսագիր՝ 393 անուն, տարեգիր՝ 6 անուն։
  Սակայն վիճակագրական պատկերը, ըստ քաղաքների, մի քիչ այլ է։
   Թուրքիայի 45 քաղաքներում տպագրվել է 702 անուն պարբերական (7-ով ավելի, քան «Ըստ երկրի» ստացած թիվն է), որից թերթ՝ 298 անուն (2-ով ավելի, քան «Ըստ երկրի» ստացած թիվն է), ամսագիր՝ 398 անուն (5-ով ավելի, քան «Ըստ երկրի» ստացած թիվն է) , եւ տարեգիր՝ 6 անուն։
   Բացատրենք նման տարբերության պատճառը։
   Թուրքիայում տպագրված 2 թերթ եւ 5 ամսագիր երկրի ներսում տեղափոխվել են մի քաղաքից մեկ այլ քաղաք։
   Մեկը «Մոծակ» երգիծական շաբաթաթերթն է, որը 1910թ. հրատարակվել է Տրապիզոնում, իսկ 1919թ. տեղափոխվել է Զմյուռնիա, մյուսը «Հայեկ» շաբաթաթերթն է, որը 1910 թ. սկսվել է տպագրվել Կեսարիայում, ապա տեղափոխվել է Կ. Պոլիս։
   Ամսագրերի պարագայում՝ մեկը Հակոբ Պարոնյանի խմբագրած «Խիկար» ամսագիրն է, որի 1884թ. հունվար-մայիս ամիսների համարները եւ 1886թ. օգոստոսից մինչեւ 1888թ. հոկտեմբեր համարները տպագրվել են Կ. Պոլսում, իսկ 1884թ. հունիսից մինչեւ 1885թ. մարտ համարները տպագրվել են Ադրիանա63պոլիսում [6] ։
   «Ծաղիկ։
   Հանդէս տասնօրեայ» եւ «Շտեմարան պիտանի գիտելեաց» ամսագրերը սկսելով տպագրվել Զմյուռնիայում, հետո երկուսն էլ տեղափոխվել են Կ. Պոլիս։
   Մկրտիչ վարդապետ Խրիմյանի (հետագայում Կաթողիկոս Ամենայն Հայոց) խմբագրությամբ Վանում 1855-1864թթ. սկսել է հրատարակվել «Արծոի Վասպուրական» ամսագիրը, որն այնուհետեւ տեղափոխվել է Կ.Պոլիս, եւ 1872-1874թթ. հրատարակվել է այնտեղ։
   «Բժիշկ» ամսաթերթը 1911-1912թթ. հրատարակվել է Տրապիզոնում, իսկ 1912-1914թթ.՝ Կ. Պոլսում։
  Վերը բերված օրինակներից պարզ է դառնում, որ նման վիճակագրական տվյալների մեխանիկական հավաքումը բավականին բարդ է ու աշխատատար, եւ միայն մամուլի մատենագիտական շտեմարանի առկայությունն է, որ թույլ է տալիս արագ եւ ճշգրիտ ստանալ մամուլի տեղաշարժի պատկերը ինչպես ընտրված երկրի ներսում, այնպես էլ երկրների միջեւ։
  Որպես հավելում վերը շարադրածին նշեք, որ մամուլի քանակների հանրագումարը ըստ քաղաքների, ի հաշիվ նույն վերնագրի տպագրավայրերով տեղաշարժերի, կարող է ավելի մեծ լինել, քան հանրագումարն է ըստ երկրների։
  Եթե նախորդ օրինակներում վիճակագրական տվյալների հավաքման աղբյուրը «աշխարհագրական անվանումների» շտեմարանն էր, ապա ստորեւ կներկայացնենք վիճակագրական տվյալների ստացման մեկ այլ աղբյուր՝ խորագրային կամ թեմատիկ փնտրումներ։
   Մամուլի յուրաքանչյուր մատենագիտական գրառում հավելվում է համապատասխան խորագրերով, որոնք էլ հենց հետազոտողներին տրամադրում են հետաքրքիր տվյալներ։
   Այսպես, հայատառ թուրքերեն մամուլը շտեմարանում ներկայացված է 106 վերնագրով, որից թերթ՝ 55 վերնագիր, ամսագիր՝ 49 վերնագիր, տարեգիր՝ 2 վերնագիր։
  Հայատառ թուրքերեն մամուլը ըստ երկրների եւ հրատարակության տեսակների ունի հետեւյալ պատկերը։
  Երկիր Թերթ Ամսագիր Տարեգիր ԱՄՆ 2 4 1 Բուլղարիա 2 2 0 Եգիպտոս 1 3 0 Թուրքիա 48 36 1 Լիբանան 0 2 0 Սիրիա 2 5 0 Ֆրանսիա 0 1 0 Ընդամենը 55 53 2 64Ամսագրերի պարագայում իրականում հրատարակվել է 49 վերնագիր, բայց, քանի որ կան ամսագրեր, որոնք երկրից երկիր են տեղափոխվել, այդ իսկ պատաճառով վերնագրերի քանակը դարձել է 4-ով ավելի, այն է՝ 53։
  Այդ 4 վերնագրերն են՝ «Մարանաթա։
   Րապպ կէլիյօր» (1925-1963թթ. տպագրվել է Լիբանանում /Բեյրութ/, ապա 1965-1988թթ.՝ Սիրիայում /Հալեպ/); «Րէհպէր» (1912-1915թթ. տպագրվել է Թուրքիայում /Կեսարիա/, ապա 1937-1938թթ.՝ ԱՄՆ-ում /Նյու Յորք/); «Այինէի լիթայիֆ» (1897-1903թթ. տպագրվել է Բուլղարիայում /Վառնա/, ապա 1903-1904թթ.՝ Եգիպտոսում /Ալեքսանդրիա/); «Րահնիւմա։
   Տինի, ախլագի, ֆէննի վէ սիյասի» (1911-1914 թթ.՝ Կ. Պոլիս, ապա 1924-1934թթ.՝ ԱՄՆ /Նյու Յորք/)։
  Կրկին նկատում ենք, որ պարբերականի՝ մեկ երկրից մեկ այլ երկիր տեղափոխվելու հանգամանքն ազդում է հրատարակությունների՝ ըստ երկրների վիճակագրական պատկերի վրա։
  «Հայատառ ասորերեն մամուլ» խորագրով փնտրման դեպքում ստանում ենք Բոստոնում տպագրված երկու ամսագիր՝ «Բաբելոն։
   Կիսամսեայ հանդէս ազգային։
   Պաշտօնաթերթ Ասորւոց հնգեակ ընկերութեան» եւ «Nineveh։
   A monthly publication devoted to the Assyrian progressive association»։
  Խորագրերի ամբողջական ցանկը ներակայացված է Հավելված 1-ում։
  Աշխարհում առկա հայ մամուլի խոշորագույն պահոցներն են Հայաստանի ազգային եւ Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության գրադարանները։
   Հետազոտողներին եւ մատենագետներին մշտապես հետաքրքրել է, թե մամուլի որ անվանումներն են առկա վերը նշված գրադարաններում։
   «Հայկական շարունակական հրատարակությունների համահավաք գրացուցակը» տալիս է նաեւ այդ հարցի պատասխանը։
   Կատարելով փնտրում «ՀԱԳ ներկա» արտահայտությամբ, կստանանք այն պարբերակաների ցուցակը, որոնց համարներից առնվազն մեկը առկա է Հայաստանի ազգային գրադարանում։
   «ՀԱԳ բացակա» փնտրումը կներկայացնի գրադարանում բացակա վերնագրերի ցուցակը։
  Այսպիսով՝ «Հայկական շարունակական հրատարակությունների համահավաք գրացուցակը» մի հարթակ է, որտեղ ներկայացվում են աշխարհում լույս տեսած եւ ընթացիկ պարբերականները։
   Շտեմարանը ձեւավորվել է՝ օգտագործելով բաց կոդային ծրագրաշարերը։
   Բնագրերի նկարագրությունը ուղեկցվում է տպագիր մատենագիտական ժողովածուների տրամադրած տեղեկատվության համադրությամբ։
   Բնագրերի բացակայության պարագայում լայնորեն օգտագործվել են դրանց օժանդակ ցանկերում առկա տեղեկատվությունը, դրանք համադրվել են այլ աղբյուրների հետ։
   Համահավաք մատենագիտությունների օժանդակ ցանկերում հաճախ հանդիպում են տարընթերցումներ, որոնք էլեկտրոնային գրացուցակում փորձել ենք բացառել։
   Որոշ տպագրավայր-քաղաքներ անվանափոխվել են, երբեմն նույնիսկ մի քանի անգամ եւ ցանկերում նույն քաղաքի փոփոխություններից յուրաքանչյուրը ընկալվել է առանձին տպագրավայր, օրինակ, Ռուսեն ու Ռուսչուկը, Պլովդիվն ու Ֆիլիպեն, Թոքատն ու Եվդոկիան եւ այլն։
   Էլեկտրոնային գրացուցակում դրանք խմբավորվել են ժամանակակից ընդունված մեկ մուտքի կետի տակ։
   Աշխարհագրական անունների գրառումներում մուտքի կետ է համարվում ժամանա65կակից ամենագործածական եւ ընդունված ձեւը, իսկ մյուս տարբերակները հավաքվում են դրա տակ։
   Նույնը՝ նաեւ անձնանունների դեպքում։
  Հեղինակները, շտեմարանի ձեւավորմանը մասնակից մատենագետները (թե՛ Հայաստանում եւ թե՛ սփյուռքում), լիահույս են, որ նման շտեմարանի առկայությունը նոր որակ եւ թափ կհաղորդի հայ մամուլի համահավաք մատենագիտական ցանկերի ստեղծման աշխատանքներին։

Հայ պարբերական մամուլի համահավաք մատենագիտական ցանկերը հարուստ տեղեկատվական շտեմարաններ են, որտեղ ներկայացված են սկզբնավորումից (1794թ.) ի վեր լույս տեսած պարբերական հրատարակությունները՝ մատենագիտական մանրամասն նկարագրությամբ, պահման վայրով, հաճախ պարբերականի պատկերով եւ, որ ամենակարեւորն է, տեղեկատվական-վիճակագրական բաղադրիչով։
  Համահավաք մատենագիտությունների օժանդակ ցանկերի հիման վրա հնարավոր է արտածել վիճակագրական տեղեկություններ պարբերական հրատարակությունների քանակների մասին՝ աշխարհի տարբեր երկրներում, քաղաքներում, որոշակի ժամանակաշրջաններում եւ այլ կտրվածքներով։
  Համահավաք ցանկերում տվյալներ կան նաեւ նույն պարբերականի՝ քաղաքից քաղաք, երկրից երկիր, աշխարհամասից աշխարհամաս տեղաշարժերի մասին՝ պայմանավորված պատմաքաղաքական, ժողովրդագրական եւ այլ պատճառներով։
  Ժամանակակից տեղեկատվական նորագույն տեխնոլոգիաների ծրագրային հնարավորությունները գերազանց պայմաններ են ստեղծում արագ, որակյալ, արժանահավատ ու բազմադաշտ տեղեկատվություն ստանալու պարբերական հրատարակությունների մասին։
