ՊԱՐՈՒՅՐ ՍԵՎԱԿԻ ՊՈԵԻԱՅՈՒՄ ՈՒԵ ԹԵՄԱ ԼՐԱՈՒԻՉ ԲԱՎԱՐԱՐ ԲԱՔԱՐՆԵՐ Գոյական գոյականները կարելի է բաժանել միատարր բաղադրիչներով բառերի երեք խմբի: Միատարր բաղադրիչներով արտահայտությունների խումբը ներառում է այդ արտահայտությունները, որոնց երկու բաղադրիչներն էլ արտահայտվում են գոյականով:  Լրացումը կարող է արտահայտվել ուղղակի, սեռական-ողբերգական, բացառիկ, գործնական և բայերով: Գոյական արտահայտություններ ուղղակի լրացումով Մ. Աբեղյանը բաժանվում է երեք խմբի:  Առաջին խումբը ներառում է այն կապերը, որոնցում ուղղակի վանկով լրացումը որակական է, երկրորդ խմբում `բացահայտող, երրորդ խմբում` չափի և քանակի առումով 1:   Առաջին խմբի կապերը լրացնող բաղադրիչն է Մ. Այն մանրամասն չի ներկայացվել Աբեղյանի կողմից:  Բայց կողմնորոշվելով բառակապակցության դասակարգման առանձնահատկությամբ, այսինքն ՝ որակական իմաստով, դժվար չէ եզրակացնել, որ Մ.Աբեղյանը նման հոլովներին բնորոշ է համարում օժտված լինել հատուկ իմաստով ՝ նշելով, որ այս հոլովներում գոյականը ծածկոցը կարող է փոխարինվել ածականով, ինչպիսիք են `ոսկե բաժակ-ոսկե բաժակ, ձմեռային ժամանակ-ձմեռ ժամանակ, հրեշտակ աղջիկ-հրեշտակ աղջիկ և այլն: Երկրորդ խմբի բնութագրիչն այն է, որ ուղղակի լրացումը որպես տեսակի անուն գալիս է սեռի անվան հետ (եղջերու, ծովատառեխ, գայլի գազան), գոյականի ուղղակի լրացումը գալիս է վերնագիր, պաշտոն, զբաղմունք արտահայտող բառերով (Տիգրան Քինգ , Երասխ գետ, Հարություն վրդ.), Կամ հակառակը ՝ տեսակ, վերնագիր, որոշում, պաշտոն, մարզում արտահայտող բառերը գալիս են հատուկ անունով (Տիգրան արքա, պարոն Սմբատ, Անիի ամրոց և այլն): Երրորդ խմբի կապերի առանձնահատկությունը պայմանավորված է նրանով, որ գերադասը չափը և քանակը նշող բառ է (երկու հեռավորություն, կաթիլ, ծաղիկների փունջ, մարդկանց խումբ և այլն): Չնայած Աբեղյանն այս խմբավորումը չի կատարել բառակապակցությունների քննության առթիվ, այնուամենայնիվ քերականական բառակապակցությունները ուսումնասիրելիս պետք է հաշվի առնել նշված խմբավորումը:   Աբեղյանի առանձին խմբերում դասակարգված նյութը բնութագրվում է ֆրեզոլոգիայի տեսանկյունից, չնայած վերջինս ֆրեզոլոգիան ուսումնասիրության առանձին առարկա չի դարձրել: Ուղղակի ածանցով բառակապակցություններ ուսումնասիրելիս պետք է հաշվի առնել բառերի միացությունների բաղադրիչներով արտահայտված առարկաների և հասկացությունների միջև հարաբերությունների բնույթը:   Այս առումով պետք է հաշվի առնել մեկ կարևոր հանգամանք:   Բառային արտահայտությունների բաղադրիչները կարող են փոխաբերական իմաստ ունենալ `ունենալով անհատական, բանավոր գործածություններ, որոնք կյանքի են կոչվել Պարույր Սիակի, ինչպես նաև թարգմանիչների գործերում:  Քննենք մի օրինակ: Եվ մտածեք, որ հենց այդ պահին, երբ թուրք սուլթանը նշում էր իր ծնունդը և չէր մահանում այդպիսի վեհաշուք առիթով, Հոբելյանական մահ IV (IV, 79) 1 Աբեղյան Մ., Հայոց լեզվի տեսություն, Երևան 1965, էջ 408 -409: Հոբելյանական մահվան կապի բաղադրիչները իմաստով հակասում են միմյանց, բայց բանաստեղծը համատեղեց երկու բառ անհամատեղելի իմաստներով մեկ կապի մեջ ՝ իրադարձությանը տալով նոր և յուրօրինակ սահմանում: Շատ ավելի հեշտ է պարզել բառերի բաղադրիչներով արտահայտված առարկաների հարաբերությունը, որոնք հայտնվում են բառացի իմաստով, և, հետևաբար, նման արտահայտությունների խմբավորումը շատ ավելի հեշտ է, քան փոխաբերական իմաստով արտահայտվողները:  Դիտարկենք օրինակներ. «Մի հատեք ասֆալտապատ ճանապարհը, նախընտրեք ճանապարհորդել» (I, 172), «Ես փառավորում եմ պարտեզի պտուղը, դաշտի փոշոտումը կրքով, Մեր սեղանին ազնիվ խմորիչով հունցված ցորենի հացը» ( I, 355):  Ասֆալտապատ ճանապարհ, ցորենի հաց և նման հարաբերություններում «ենթակա անդամը ուղղակիորեն արտահայտում է, թե ինչ նյութից է բաղկացած» 1:  Բայց մենք չենք կարող դասակարգել այնպիսի բառերը, ինչպիսիք են մարմարե կրծքավանդակը, պողպատե կտակը կամ այլ նմանատիպ արտահայտություններ «ինչ նյութի գոյության հարաբերությունն» արտահայտող արտահայտություններում `հասկանալի պատճառով, որ դրանցում նյութի, առարկայի իմաստը վնասազերծվում է, այդ օբյեկտի բնութագրական առանձնահատկությունն առաջնային է դարձել: մարմար, այսինքն ՝ հղկված մարմարի պես, սպիտակ կրծքամիս, պողպատե կտակ, այսինքն ՝ պողպատ կոտրելու կամք: Եվ առհասարակ գեղարվեստական ​​լեզվով, և Ս և ակի ստեղծագործություններում լայնորեն կիրառվում են որակական իմաստով ուղղակի լրացում ունեցող գոյական արտահայտությունները:  Եվ դա պատահական չէ, քանի որ այդ խմբում բառակապակցությունների լրացումն ավելի շատ օժտված է փոխաբերական գործելու կարողությամբ ՝ առավելապես օգտագործվելով որպես վերջածանց:  Եկեք քննարկենք օրինակներ: Եվ Գնդասարի ատամից արծաթե լուսինը բարձրանում է Մշուշի ծածկոցի տակ:  (III, 54) Եվ խեղդվող շոգից, արդեն անշնչացած, Մի պահ, անդունդից ամոթից զրկված, Անզգուշորեն բացում է զմրուխտե թփերի կոճակը… (IV, 49) Անձրևաջրերը ստիպում են ժպտալ IV (IV, 201) Ast, Մայր տաճարի հին պարիսպներում, Sacredly- ը երգում է մի թուրքական IV երգ (IV, 19) Եվ անտառի սեպերը երկաթից են, Գիշատիչ բուի քարե ատամները Չցանկանալով դեղը շփոթել դողի հետ ցորեն… (IV, 48) Այս արտահայտություններին բնորոշն այն է, որ գոյականի օբյեկտիվ իմաստը, որը լրացում է, դրսևորվելով որպես հատկություն, որոշ չափով չեզոքացվում է:  Բնականաբար, գերակշռող հատկությունը պետք է առկա լինի այն բառերում, որոնք օժտված են գոյականի և գոյականի և ածականով ածականով և որոշակի գործածության մեջ գործում են վճռականորեն: Բացահայտող իմաստով ուղղակի լրացում ունեցող գոյական արտահայտությունները բավականին գործնական են: Այս աշխատանքում:   Սրանք արտահայտություններ են, որոնք արտահայտում են տեսակի, դիրքի, անձի և սուբյեկտի և սեռի կապը, թե ով կամ ինչ են նրանք լինելու:  Ի տարբերություն արտահայտությունների նախորդ խմբի, դրանց բաղադրիչներով արտահայտված փոխհարաբերությունն ունի ավելի օբյեկտիվ բովանդակություն, այսինքն `այն վերաբերում է լրացման բովանդակությանը` անկախ խոսողի կամքից, ինչպիսիք են `« Նրա աները, կոշկակար , հանեց գոգնոցը, դրեց գլխարկ, շիշ օղիով, նրանք մտան Նրա տուն ՝ աչքի փայլով »(IV, 8),« Ահա նույնիսկ բրուտագործ Ավո:  Ուր նստի ու վեր կենա, նա մեռած է, բրուտագործ Ավոնը միշտ նույն բանը կասի… »(III, 51),« - Դու ճիշտ ես, ի վերջո, կնքահայր… Դարբին Գեղամը ներս մտավ, հետո դիմեց նախագահին »( III, 52), «Եվ այժմ այնտեղ ՝ Հին 1 Աբրահամյան Ս., Փառնասյան Ն., Օհանյան Հ., Բադիկյան Խ., Armenianամանակակից հայերեն լեզու, հ. 3, Երեւան, 1976, էջ 41: David Lamb- ի երկաթե ճանապարհորդությունից leftովասարի քարերի վրա թողած հետքերով, ինչպես մի փոքրիկ խաղալիք խրճիթում, Waterուր-ջուրը ժպտում է… »(IV, 201) և այլն: Հատուկ անունները (Տիգրան արքա, Արաքս գետ և այլն) հաճախ հանդիպում են արտահայտությունների մեջ `բացահայտելով ուղղակի լրացումը: Նույն իրողությունը նկատելի է ՊՍG-ի աշխատանքներում:   Թե՛ անձնական անունները, թե՛ աշխարհագրական անուններն այստեղ բավականին օգտակար են, ընդ որում ՝ առաջինի արտահայտիչ արժեքն ավելի մեծ է:  Դիտարկենք օրինակներ: Պարզապես տեսնում է ուսանողին հիմա: Քեռին Դանելը ստում է, Նրանից ազատվելու համար… (III, 90)… Որ մենք սովորական Ձմեռային տան կոլխոզ չունենք, Եվ նա մեր Սովետաշեն գյուղում պալատ է կառուցում:  (III, 103) Չափի և քանակի ուղղակի ավելացում բառակապակցություններում Հետևյալ բառերը հիմնականում հանդես են գալիս որպես ստորադաս անդամներ. Ա) բուռ, ծով, կաթիլ, կտոր / կտոր և այլն: Այս օգտագործման մեծ մասը ժողովրդական լեզվին բնորոշ արտահայտություններ են և լայնորեն օգտագործվում են բանաստեղծի ստեղծագործություններում:  Օրինակ ՝ հոգնակիի գաղափարի արտահայտման համար օգտագործվում են ծով գոյականները, իսկ քչերի արտահայտման համար ՝ bur, put, pshur, section գոյականները:   Նման գործածությունները բանաստեղծի անհատականության նկատելի դրսևորումներ են, ինչպիսիք են. «Հետո հերթը կանանցն էր. Տարեկանի կամ ձվածեղի ամանի հետ նրանք նստում էին theննդյան տոնի շուրջ ՝ մաղթելով Որդու բարգավաճումը… (IV, 8)», ես կարող եմ իմ մեջ մի հատիկ հատիկ ձեռք բերիր »(I, 2 01),« Ո՞վ է նայելու վրանին կամ ո՞վ: Ո՞վ կտա նրան մի կտոր ժպիտ, մի կտոր փաղաքշանք: »(IV, 12),« Հանքային ոգու մի կտոր է պետք, Կախարդական կտոր, Կախարդական կտոր, Բաց փակագիծ, Անհայտ լուծում… »(I, 319), ամառ և քաղցր աղբյուրի մի մաս (»(IV, 109),« Եթե դանակ խփեիք սրտին, միպուտի արյունը չէր հոսի »(IV, 18) և այլն:  Ինչպես նկատեցինք, ուղղակի լրացումը հաճախ ունենում է գերադասական բառ `արտահայտված emi բառով, և այս դեպքում նշանակալի արժեք ստացած գոյականը հիմնականում օժտված է ոճական արժեքով: Ուղիղ ածանցով գոյական արտահայտությունները հիմնականում երկար են, քանի որ լրացման դերում հիմնականում գոյականներ են, որոնք կարող են ինքնուրույն արտահայտել հստակ իմաստ, հարաբերությունների մեջ մտնել լրացման հետ:   Գոյություն ունեն գոյականներ, որոնք ուղղակի խոսքում հաճախ հայտնվում են որպես մակդիր, օրինակ ՝ լույս, կրակ, հրաշք, արծաթ, գոհար, մարմար, ծաղիկ, երազ 1: Պ. Երկնքի լեզվի մեջ ուշագրավը ոչ թե այդքան բանաստեղծական հոլովման օգտագործումն է, որը նոր իմաստով այնքան բանաստեղծական է համարվում, այլ սովորական բառերի անսպասելի զուգակցումներ, որոնց միջոցով «բառա- հարակից նորամուծությունները »ստեղծվում են:  Դիտարկենք օրինակներ. Theովային դաշտերում նույնպես բերք չկա, այն պահեստավորված է պահեստներում և այնտեղից դուրս է հորդում, լցնում է յուրաքանչյուր տնակ և տուն:  (III, 96) Բայց նրանք չէ, որ տանում են պարտեզ, Ոչ այս լողացող կանայք, Աղջիկներն այս կրակը, Ոչ էլ օտարականը III (III, 124) Նրանք ուզում են ծաղկի անունը անանուն կերպով, Հայտնի ծաղիկ ուզում են նորից լսել նրանց անունը IV (IV, 80) աղջիկների շուրթերից Դժվար չէ նկատել, որ տրված օրինակներում գոյական բոլոր լրացումները գործածվում են փոխաբերական իմաստով ՝ նպաստելով զգացմունքների, մտքերի վառ և ճշգրիտ արտացոլմանը:  Նման 1 Կոսյան Վ., Modernամանակակից հայերեն բառակապակցություններ, Երեւան, 1975, էջ 47: Գեղարվեստական ​​խոսքում կապերի տեսքը ոճաբանորեն արդարացված է, քանի որ այն թարմություն և ինքնատիպություն է հաղորդում բանաստեղծական խոսքին:  Վերոհիշյալ կիրառություններում բառերի արտահայտչականությունն արտահայտվում է բառակապակցությամբ, և նախադասության մեջ օգտագործված մյուս բառերը երկրորդական նշանակություն են ստանում:  Բատիդրանից ուղղակի վանկի ավելացումը նախադասության մեջ պարունակվող այլ բառերի հետ կապված է իր հնչյունական կազմով ՝ ապահովելով բառի պերճախոսությունը ՝ նպաստելով համարների հանգավորմանը: Ըստ ոճաբանության, հրդեհ, բոց, ծով բառերի օգտագործումը հնարավոր է, քանի որ բառի արտահայտիչությունն ապահովվում է բառի առնչությամբ նախադասության մյուս բառերի հետ:  Որոշ դեպքերում նույնիսկ միայն արտահայտությունը չի կարող այդքան արտահայտիչ լինել:  Նախադասության մյուս բառերի հետ իր իմաստային կապի շնորհիվ արտահայտվում է բառի արտահայտչականությունը. բառի բաղադրիչների, մասնավորապես համընկնումի ընտրությունը պայմանավորված է բառի հնչյունով: Բառի հաճախականությունը վերաբերում է բառերի բազմազանությանը:   Եվ-ի արվեստի մեջ ուղիղ հոլովման հետ բառակապակցությունների ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ հայ, մայր, ծով, կույս բառերը հիմնականում խաղում են ուղղակի հոլովման դեր: Լուսինե Հովհաննիսյան ՊԱՐՈՒՅՐ ՍԵՎԱԿԻ ԲԱՆԱՍՏԵՈՒԹՅԱՆ ԼՐԱՈՒԻՉՆԵՐԻ ՀԱՄԱ ​​NOՈUNՈՎԻ ԲԱERԻՆ ԽՈՐՀՐԴԱՈ KeyՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ Հիմնաբառեր. Sjak, բառակապակցություն, գոյական անուն, ուղիղ վանկ, լրացում, խոսքի մաս: ։

Ուղղական  հոլովով  լրացում  ունեցող  գոյականական  բառակապակցությունները  պատկանում  են  համասեռ  բաղադրիչներով  բառակապակցությունների  խմբին։
   Պ.  Սևակի  պոեզիայում  ուղղական  հոլովով  որպես  լրացում  գործածված  գոյականները  հանդես  են  գալիս  ինչպես  իրենց  ուղիղ  իմաստով,  այնպես  էլ  փոխաբերական  իմաստով` նպաստելով խոսքի արտահայտչականությանը։
