Հետազոտության նպատակն է զբաղվածության մակարդակի վիճակագրական գնահատում կատարել 2018 թվականի Ազգային վիճակագրական կոմիտեի (ԱԱԽ) մեթոդաբանության համաձայն, որն իրականացվում է Աշխատանքի միջազգային կազմակերպության (ԱՄԿ) չափանիշներին համապատասխան, և պարզեք, որ 2018 թ. Ի՞նչ փոփոխություններ են տեղի ունեցել աշխատաշուկայում կատարված մեթոդաբանական փոփոխությունների արդյունքում:   Ուստի խնդիր է դրվում վերլուծել աշխատաշուկան բնութագրող ցուցանիշների ուսումնասիրությունը, ինչպիսիք են աշխատուժի պակասը 346 ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ, պատշաճ և արդյունավետ աշխատանք, զբաղվածության ցուցանիշներ և այլն:  Occբաղմունքների միջազգային դասակարգման համաձայն ՝ աշխատանքի երեք կատեգորիաներ կան ՝ վարձու աշխատողներ, ինքնազբաղված և աշխատող ընտանիքի անդամներ [1]:  Ինքնազբաղվածներն իրենց հերթին լրացուցիչ բաժանվում են հետևյալ կատեգորիաների. Գործատուներ, ինքնազբաղվածներ, արտադրական կոոպերատիվի անդամներ:  Տնտեսական աճի համատեքստում հնարավոր է սպասել աշխատողների արտահոսք գյուղատնտեսությունից դեպի արդյունաբերություն և ծառայություններ, և, համապատասխանաբար, վարձու աշխատողների մասնաբաժինը կբարձրանա, իսկ ինքնազբաղված և աշխատող ընտանիքի անդամների բաժինը, որոնցից շատերը նախկինում աշխատել են: գյուղատնտեսության ոլորտում, կնվազեր:  Ըստ 2018-ի ՝ օգտագործված մեթոդաբանության համաձայն, «տնտեսապես ակտիվ բնակչություն» տերմինը վերանվանվեց «աշխատուժ», իսկ «տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակչություն» տերմինը վերանվանվեց «աշխատուժից դուրս գտնվող բնակչություն»:  Աշխատանքային ռեսուրսները 15-75 տարեկան (զբաղված և գործազուրկ) և աշխատուժից դուրս գտնվող բնակչության (գործազուրկ և աշխատանք չփնտրող) բնակչության գումարն է:  Աշխատուժից դուրս ՝ բնակչության թվին են պատկանում այն ​​անձինք, ովքեր ուսումնառության ընթացքում չեն աշխատել և աշխատանք չեն փնտրել, չեն եղել աշխատող կամ գործազուրկ, մասնավորապես. Սովորում են աշակերտներն ու ուսանողները, որոնք կտրված են առկա կրթությունից և արտադրությունից: Ված Կենցաղային Ողները Նրանք, ովքեր հոգ են տանում երեխաների և հիվանդ հարազատների մասին:  Անձինք, ովքեր չեն աշխատում և չեն փնտրում աշխատանք տարբեր պատճառներով (կենսաթոշակառուներ (տարիքը, արտոնյալ պայմանները, հաշմանդամություն), գույքի օգտագործումից եկամուտ ստացողներ, ժամկետային զինծառայողներ և այլն) [2]:  347 ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ Սրանք Աշխատանքի վիճակագրության 19-րդ միջազգային համաժողովում ընդունված «Վիճակագրություն աշխատանքի, զբաղվածության և աշխատանքի չարաշահման մասին» բանաձևի հիմնական դրույթներն են:  Աշխատուժը ներառում է զբաղվածներին և գործազուրկներին, որոնք աշխատաշուկայում ապահովում են աշխատուժի մատակարարում ապրանքների և ծառայությունների արտադրության համար:  2018-ին օգտագործված մեթոդաբանության համաձայն `զբաղված մարդկանց ընդհանուր քանակը նրանք են, ովքեր զբաղվում են բացառապես իրենց կարիքների համար ապրանքների արտադրությամբ:   Արդյունքում, ինչպես ՀՀ աշխատուժի ընդհանուր թիվը, այնպես էլ զբաղվածների ընդհանուր թիվը նվազել է: Աղյուսակ 1. Աշխատանքի շուկայի հիմնական ցուցանիշները 2017-2018 թվականներին [3] 1 2017 2018 2017 2018 թվականները ըստ ըստ նոր ըստ նոր նախկին նախկին մեթոդիոդեմոդեմեթոդաբանուբանուբանուբանուբանուբյանուբ մարդ (տղամարդ) մարդ) տղամարդ) Աշխատանքային ռեսուրսներ 2029,3 2029, 3 2021,3 2021,3 Աշխատող 1016,2 906 1074,7 927,7 Բացառապես սեփական սպառման համար Ապրանքների արտադրություն 110,3 110,3 158,1 158,1 Աղյուսակը ցույց է տալիս, որ ըստ նոր մեթոդաբանության, զբաղվածների թիվը նվազել է, քանի որ զբաղվածներն այլևս ընդգրկված չեն սեփական սպառման համար ապրանքների արտադրության մեջ:   Ըստ ԱԱԽ-ի, 2018 թ. Ըստ նախորդ և նոր մեթոդաբանությունների, զբաղվածության մակարդակը իջեցվել է 5,4 տոկոսային կետով `50% -ից մինչև 44,6% [4, 79 էջ]:  Հարկ է նաև հաշվի առնել, որ «loymentբաղվածության մասին» ՀՀ օրենքի համաձայն `ուսանողներն ու զորակոչիկները համարվում են աշխատող, մինչդեռ ԱՄԿ մեթոդաբանության համաձայն` միայն պայմանագրային զինծառայողներն են համարվում աշխատող:  Ըստ ԱՄԿ-ի ՝ գործազրկության մակարդակը որոշվում է ըստ գործազուրկների մասնաբաժնի, որոնք ակտիվորեն աշխատուժ են փնտրում աշխատուժում:   Այս ցուցանիշը կարող է տարբեր լինել ըստ երկրների `տարբեր գործոնների պատճառով:  Թերի աշխատատեղեր Թերի աշխատատեղերն արտացոլում են դիտվող շաբաթվա ընթացքում աշխատուժի պոտենցիալ արտադրողականության թերօգտագործումը:   Այս ցուցանիշի միջազգային սահմանումն ընդունվել է 1982 թ.-ին 13-րդ ICLS- ի կողմից, փոփոխվել է 1988 թ.-ին: 16-րդ ICLS- ի կողմից, ապա պարզաբանվել է 2013 թ.-ին: 19-րդ ICLS- ի կողմից:   Այսպիսով, ԱՄԿ-ի սահմանման համաձայն, թերաշխատումը տեղի է ունենում այն ​​ժամանակ, երբ աշխատողը ցանկանում է և կարող է աշխատել տվյալ ժամանակահատվածում, բայց ոչ իր կամքով:   Worksամանակը, երբ նա աշխատում է, բավարար չէ աշխատանքի բնականոն տևողության համար:  Այս ցուցանիշը հատկապես կարևոր է զբաղվածության խնդրի ավելի ճշգրիտ նկարագրության, ինչպես նաև մակարդակը գնահատելու համար:   ԱՄԿ մեթոդաբանության համաձայն, գործազրկության մակարդակը հաշվարկվում է աշխատող մարդկանց ընդհանուր թվի մեջ `ըստ աշխատած ժամերի թվի տեսակարար կշռի:   Որոշ դեպքերում թերբեռնվածությունը դիտվում է որպես մասնակի գործազրկություն:  Աշխատուժի թերօգտագործման ինդեքսը ներառում է հետևյալ 3 ենթաինդակտորները. Գործազրկություն, թերբեռնվածություն և աշխատանքից դուրս աշխատող բնակչություն:   Այս ցուցանիշն արտացոլում է աշխատաշուկայում աշխատուժի առաջարկի և պահանջարկի անհամապատասխանությունը, այսինքն `մի դեպքում խոսքը աշխատանքային ռեսուրսների որակական անհամապատասխանության մասին է, իսկ մյուս դեպքում` քանակական:  349 ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ Աղյուսակ 2 2. Աշխատանքի չարաշահում (ԱՏ), 2017-18 I-III եռամսյակների միջին մակարդակ,% [5, 81 էջ] AT1: Գործազրկության մակարդակը,% AT2: Գործազրկություն ՝ կապված աշխատանքային ժամերի և գործազրկության մակարդակի հետ,% AT3: Գործազրկություն և համակցված աշխատուժի մակարդակ,% AT4: Աշխատանքի անբավարար համախառն տոկոսադրույքը,% Գործազրկության մակարդակը,% Երկարաժամկետ գործազրկության մակարդակը,% Հաշվարկ ըստ նախորդ մեթոդաբանության 2017 Հաշվարկ ըստ նախորդ մեթոդաբանության 17.7 Հաշվարկ ըստ նոր մեթոդաբանության Հաշվարկ ըստ նոր մեթոդաբանության Աղյուսակից:   Նոր մեթոդաբանության համաձայն, գործազրկությունը 2018-ին աճել է 6.4 տոկոսային կետով, ինչը ենթադրվում էր:   Աճել են նաև աշխատուժի պակասի այլ ցուցանիշներ:  Empբաղվածության ցուցանիշները ոչ միայն ժամանակակից հասարակության ամենակարևոր մակրոտնտեսական բնույթն են: Աղյուսակը կազմվել է հեղինակի կողմից 350 ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ, բայց նկարագրում է նաև երկրի սոցիալական վիճակը:   Ակնհայտ է հասարակության բարոյական արժեքների, աշխատողների որակի և նրանց զբաղվածության միջև կապը:   Ի վերջո, գործազրկությունը նույնպես մշակութային գործոն է:   [7, էջ. 30] Մենք առանձնացնում ենք զբաղվածության հետևյալ ձևերը ՝ լրիվ դրույքով, կես դրույքով, արդյունավետ աշխատանքով, ստվերային աշխատանքով, սեզոնային աշխատանքով, կես դրույքով աշխատանքով և այլն:  Լիարժեք զբաղվածության դեպքում մենք հասկանում ենք գործազրկության բնական մակարդակը, այսինքն ՝ շփման և կառուցվածքային գործազրկության առկայությունը:  Այսպիսով, լիարժեք զբաղվածությունն արտացոլում է բնակչության աշխատուժի և առկա աշխատատեղերի քանակական և որակական համապատասխանության աստիճանը:   Լիարժեք զբաղվածությունը կարող է գոյություն ունենալ առկա աշխատատեղերից որոշակի շեղումներով: երբ աշխատողների մասնագիտական ​​և որակավորման կառուցվածքը չի համապատասխանում նրանց կրթական մակարդակին ՝ ելնելով տնտեսության կարգավիճակից:   Լիարժեք զբաղվածության ապահովումը հնարավոր է միայն շուկայի և պետական ​​կարգավորման մեխանիզմների կիրառման արդյունքում:  Այդ պատճառով առաջանում է արդյունավետ զբաղվածության խնդիր:   Տնտեսագետների շրջանում այս հարցի վերաբերյալ կարծիքների լայն շրջանակ կա:   Շատ տնտեսագետներ նկատի ունեն բնակչության արդյունավետ զբաղվածությունը, որն ապահովում է արժանապատիվ եկամուտ, առողջություն, հասարակության յուրաքանչյուր անդամի կրթական և մասնագիտական ​​մակարդակի բարձրացում `հիմնված աշխատուժի արտադրողականության բարձրացման վրա:   Արդյունավետ զբաղվածության նման սահմանումը միանգամայն ընդունելի է: դա ենթադրում է մարդու բազմաբնույթ զարգացում:  ԱՄԿ-ի հիմնական նպատակն է ապահովել կանանց և տղամարդկանց արժանապատիվ և արդյունավետ աշխատանք `ազատության, հավասարության, սոցիալական երաշխիքների և մարդկային արժեքների հարգանքի պայմաններում:   Արժանապատիվ աշխատանքը պետք է կենտրոնական դեր ունենա տնտեսական և սոցիալական քաղաքականության մշակման գործում: 351 ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ.   Արժանապատիվ աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի աղքատության դեմ պայքարում: Դա տնտեսական և մարդկային զարգացման կայուն միջոց է:   ԱՄԿ-ն սահմանում է պատշաճ աշխատանքի սկզբունքները `խթանելով աշխատանքի պաշտպանությունն ու անվտանգությունը:  Աշխատանքի պաշտպանության և արտադրողականության հետ կապված խնդիրները ԱՄԿ-ի նպատակային ծրագրի մի մասն են, որը կոչվում է. «Աշխատանքի անվտանգության և առողջության ֆոկուս ծրագրում» և միջազգային քաղաքական գործիչները, հատկապես 2008 թ.-ի ֆինանսատնտեսական ճգնաժամից հետո, սկսեցին շտապ միջոցներ ձեռնարկել բարձր մակարդակի ստեղծման համար: որակյալ աշխատատեղեր, աշխատողների սոցիալական ապահովության և իրավունքների պաշտպանության հետ մեկտեղ, ինչը հանգեցրեց կայուն տնտեսական աճի և դա աղքատության հաղթահարման երաշխիքն է:  Այնուամենայնիվ, օգտագործելով նման լայն սահմանում, հնարավոր չէ չափել արդյունավետ զբաղվածությունը մեկ ցուցանիշով, բայց հնարավոր է չափել այն ցուցանիշների համակարգով:  Արդյունավետ զբաղվածության ցուցանիշներն են `աշխատունակ տարիքի բնակչության զբաղվածության մակարդակը, պետական ​​հատվածում աշխատունակ բնակչության զբաղվածության մակարդակը, աշխատանքային ռեսուրսների բաշխման համամասնություններն ըստ օգտակար աշխատանքի ոլորտների, աշխատողների ռացիոնալ բաշխման կառուցվածքն ըստ արդյունաբերություն և տնտեսություն, օպտիմալ մասնագիտական ​​կառուցվածքի նոր մակարդակ:  Employmentբաղվածության կառուցվածքը որոշ չափով արտացոլում է տնտեսության ընդհանուր կառուցվածքը և մեծապես փոխվում է ՝ կապված տնտեսության փոփոխությունների ազդեցության հետ:   Employmentբաղվածության կառուցվածքի և մակարդակի վերլուծության հրատապությունը պայմանավորված է սոցիալական կյանքի միասնության մեջ սոցիալական, տնտեսական, էթնիկ, ժողովրդագրական ասպեկտների արտացոլմամբ: 352 ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ.   Ուստի հասարակական կյանքի վերարտադրության գործընթացում կարևոր դեր է խաղում ոչ միայն զբաղվածության բովանդակության քանակական գնահատումը, այլև առավել որակական գնահատումը:  Հայաստանում զբաղվածության հետ կապված դժվարությունների հիմնական պատճառներն են. Անհրաժեշտ կրթական հաստատությունների շրջանավարտների որակավորման և կրթության մակարդակի անհամապատասխանություն աշխատաշուկայի պահանջարկին (հաշվի առնելով նորամուծությունները) բաց Արդյունավետության (համախառն) բացակայություն ապրանքների և արտադրության գործոնների պահանջարկ (Քեյնսյան տեսություն) հիմն. հիմնարկներում գիտական ​​և տեխնոլոգիական առաջընթացի խնդիրներ (մարքսիստական ​​տեսություն); , Շրջանավարտների զբաղվածության հստակ ռազմավարության բացակայություն:  Մեր կարծիքով, հետխորհրդային անցումային տնտեսության պայմաններում, մասնավորապես, Հայաստանի Հանրապետությունում, որտեղ շուկայական հարաբերությունները և շուկայի հիմնական մեխանիզմները գտնվում են նախնական մակարդակում, «սկանդինավյան սինթեզ» գաղափարի ներդրումն է համապատասխան  Այս գիտական ​​ուղղության գաղափարը պնդելն է, որ ժամանակակից տնտեսական տեսությունը հագեցած է զբաղվածությամբ և տնտեսական աճով, որպես տնտեսական լիբերալիզմի սկզբունքների վրա հիմնված շուկայի կառավարման մեխանիզմի տարրեր, ինչպես նաև Քեյնսյան հայեցակարգի տարրեր, որոնք մերժում են ազատ շուկայի բնույթը:  Պետք է նշել նաև, որ շուկայական տնտեսությունում զբաղվածությունը երբեք համընդհանուր չէ, դա հարաբերական հասկացություն է:   Մրցակցային միջավայրը, կապիտալի տեղաշարժը իր հետ բերում է «պահուստային» աշխատուժի քանակ, և այս առումով օբյեկտիվորեն առաջանում է գործազրկություն:   Գործազրկություն 353 ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆԸ տնտեսության այն վիճակն է, որտեղ աշխատունակ բնակչության մի մասը ցանկանում է աշխատել, բայց ավելանում է աշխատատեղերի բացակայության և աշխատուժի առաջարկի և աշխատաշուկայի պահանջարկի անհամապատասխանության պատճառով:  Դինամիկ տնտեսական զարգացման պայմաններում անհնար է մշակել զբաղվածության միասնական տեսություն, որը ներառում է աշխատաշուկայի զարգացման օրինաչափությունները, քանի որ «ժամանակի հետ ամեն ինչ փոխվում և թարմացվում է»:  Ամփոփելով, կարելի է եզրակացնել, որ շուկայական տնտեսության մեջ զբաղվածության խնդիրները և դրանց բաղադրիչները տեսական և գործնական առումով ձեռք են բերում նոր առանձնահատկություններ:   Այս խնդիրը հրատապ է շատ երկրների համար, և դրա լուծումը հիմք կստեղծի արտադրական տնտեսություն ստեղծելու համար, որը կարող է ապահովել հասարակության սոցիալ-տնտեսական առաջընթացը:  Այսպիսով, կարող ենք ասել, որ չնայած նոր մեթոդաբանության համաձայն `զբաղվածության մակարդակը նվազում է, բայց դա կարող է հիմք հանդիսանալ այս ոլորտում խորքային խնդիրները հայտնաբերելու, հնարավոր լուծումներ մշակելու և համապարփակ միջոցառումներ իրականացնելու համար:   Այսինքն ՝ 2013 թ. Աշխատանքի վիճակագրության 19-րդ միջազգային համաժողովում ընդունված «Աշխատանքի, զբաղվածության և աշխատանքի չարաշահման վիճակագրության մասին» բանաձևի նպատակն է զարգացնել աշխատանքային վիճակագրական գործունեությունը, ներառյալ աշխատուժը, բավարար տեղեկատվական բազա ստեղծելու միջոցով:   Այս համակարգի նպատակներին հասնելու համար այնպիսի միջոցառումներ, ինչպիսիք են աշխատաշուկայի և աշխատուժի պակասի մոնիտորինգը, աշխատատեղերի ստեղծման, մասնագիտական ​​ուսուցման և կրթության հետ կապված տնտեսական և սոցիալական քաղաքականության իրականացումը, ինչպես նաև պատշաճ զբաղվածության քաղաքականության իրականացումը, զբաղվածությունը, պետք է իրականացվի: մակարդակի աճի հիմքը:  , ։

Տնտեսության զարգացման անբաժանելի պայմանը հանդիսանում է բարձրորակ, մրցունակ աշխատուժի առկայությունը։
  Այդ իսկ պատճառով աշխատանքային ներուժի ձեւավորման հիմնահարցերը հրատապ են։
  Հետեւաբար, աշխատանքային ռեսուրսների եւ զբաղվածության ներկայիս արդյունքային իրավիճակի մասին միայն վիճակագրությունը կարող է տեղեկատվություն տալ։
  ՀՀ աշխատուժի վիճակագրության արդիականությունը եւ միջազգային համադրելիությունն ապահովելու նպատակով 2018թ.-ից վերանայվել է Աշխատուժի հետազոտության մեթոդաբանությունը, որը հիմնականում համապատասխանեցվել է Աշխատանքի միջազգային կազմակերպության սահմանումներին եւ դրույթներին՝ ընդունված 2013թ. Աշխատանքի վիճակագիրների միջազգային 19-րդ համաժողովում։
  Նոր մեթոդաբանության համաձայն, առաջին անգամ սահմանվում են աշխատանքային գործունեության վիճակագրական ստանդարտները, որոնք պետք է օգնեն երկրներին վերանայել եւ փոխկապակցել գոյություն ունեցող վիճակագրական տվյալները աշխատանքային վիճակագրության ոլորտում։
