Օմբուդսմենի հայեցակարգի համապարփակ և վերասահմանումը դատական ​​կարգավիճակի բովանդակության բացահայտման միջոցով ունի տեսական և գործնական նշանակություն, քանի որ այն կանխորոշիչ դեր է խաղում պաշտպանի իրականացման հետ կապված քրեական դատավարությունում օմբուդսմենի գործունեության համար: ,  Իրավունքի տեսությունը նշում է, որ իրավական կարգավիճակը քաղաքացու բոլոր իրավունքների, ազատությունների և պարտականությունների ամբողջությունն է [1, p. 309]:   Անձի իրավական կարգավիճակի տեսակներից են ճյուղային իրավական կարգավիճակը, որը սահմանվում է օրենքի որոշակի ճյուղի (քաղաքացիական իրավունք, վարչական իրավունք և այլն) և հատուկ իրավական կարգավիճակի նորմերով [2, էջ 245, 3 , էջ 92]:  Որպես GG Skerebets, օմբուդսմենը օժտված է հատուկ և ոլորտային իրավական կարգավիճակներով:   Հատուկ կարգավիճակը որոշվում է «Փաստաբանության և փաստաբանության մասին» Ռուսաստանի Դաշնության Դաշնային օրենքով, իսկ ոլորտային կարգավիճակը որոշվում է Ռուսաստանի Դաշնության Քրեական դատավարության օրենսգրքով:   Այն չի կրկնօրինակում օմբուդսմենի ոլորտային կարգավիճակը, բայց լրացնում և հստակեցնում է դրա հատուկ կարգավիճակը:  Այսպիսով, քրեական գործերով «Փաստաբանության մասին» ՀՀ օրենքի 5-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետում ամրագրված փաստաբանի (պաշտպանի) կողմից պաշտպանության իրականացումը վկայում է վերջինիս հատուկ իրավական կարգավիճակի մասին, որը նշված է ՀՀ քրեական դատավարության 68-րդ հոդվածում: Ոլորտային իրավական կարգավիճակի 1-ին օրենսգիրքը, որն արտացոլված է մասում և քրեական դատավարության այլ կարգավորումներում:  Հետևաբար, Պաշտպանի դատավարական կարգավիճակի բովանդակությունը որոշելու համար 335 ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅՈՒՆԸ անհրաժեշտ է վկայակոչել «Փաստաբանության մասին» ՀՀ օրենքով և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված իրավական կարգավորումները:  Ինչ վերաբերում է օմբուդսմենի դատական ​​կարգավիճակի իրավական գրականության սահմանմանը, ապա հարկ է նշել, որ տեսականորեն օմբուդսմենի դատական ​​կարգավիճակը սահմանվում է տարբեր հիմքերով:   Դրանք են `ա) օրենքով նախատեսված իրավունքները, բ) իրավունքներն ու պարտականությունները, գ) իրավունքները, պարտականություններն ու պարտականությունները, դ) պաշտպանի հարաբերությունները քրեական դատավարության այլ մասնակիցների հետ` վերապահված իրավունքների հիման վրա: Պաշտպան [5, էջ. 28]:  Մենք համաձայն ենք Վ.Լ. Կուդրյավցևի այն մոտեցման հետ, որ օմբուդսմենի հարաբերությունները օմբուդսմենի հետ վերապահված իրավունքների հիման վրա հիմնված են այն փաստի վրա, որ պատասխանատվությունը իրավական պարտավորության ձև է, և օմբուդսմենի հարաբերությունները կարգավորվում են քրեական դատավարության այլ մասնակիցների հետ: էթիկական նորմերով և ոչ թե օրենքով, քրեական դատավարության օրենսդրությամբ:   Արդյունքում, Վ.Լ. Կուդրյավցևը նշում է, որ օմբուդսմենի դատական ​​կարգավիճակը պետք է որոշվի օմբուդսմենի իրավունքների և պարտականությունների միջոցով քրեական դատավարության օրենսդրությամբ:   Մասնավորապես, վերջինս նշեց, որ օմբուդսմենի դատավարական կարգավիճակը բերում է օմբուդսմենի հետևյալ բնորոշմանը. Օմբուդսմենը դատավարության անկախ մասնակից է, օժտված է քրեական դատավարության օրենսդրությամբ չարգելված բոլոր միջոցներով և մեթոդներով `քրեական դատավարության օրենսդրությամբ սահմանված որոշակի իրավունքներով և պարտականություններով: պաշտպանել մեղադրյալի իրավունքներն ու օրինական շահերը: , էջ 29, 39]:  336 ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅՈՒՆԸ Փաստի առթիվ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի և «Փաստաբանության մասին» ՀՀ օրենքի վերլուծության հիման վրա փաստաբանությունը նշում է, որ քրեական դատավարությունում փաստաբանի դատավարական կարգավիճակը պայմանավորված է հետևյալ հանգամանքներով. Փաստաբանի իր կարգավիճակը հաստատող փաստաբանների պալատ: 2. անձի իրավական կարգավիճակը, այսինքն, երբ նա ներկայացնում է կասկածյալի կամ մեղադրյալի օրինական շահերը քրեական դատավարության ընթացքում և նրանց տրամադրում է իրավական օգնություն, այլ կերպ ասած ՝ ստանձնում է նրանց պաշտպանությունը. 3. կասկածյալի կամ մեղադրյալի համաձայնությամբ, որը վերջինս հաստատում է ստորագրությամբ վավերացված փաստաթղթով, իսկ օրենսգրքով պաշտպանի պարտադիր մասնակցության դեպքում `առանց նշված համաձայնության, իրավասու մարմնի որոշմամբ: [6, էջ 184]:  Պաշտպանի դատավարական կարգավիճակը լիարժեք և համապարփակ սահմանելու, Պաշտպանի կարգավիճակի ընթացակարգային բնույթն ընդգծելու համար անհրաժեշտ ենք համարում հաշվի առնել Պաշտպանի քրեաիրավական կարգավիճակով նախատեսված իրավունքներն ու պարտականությունները և անհրաժեշտ իրավական պաշտպանությունը: ամբաստանյալի իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանության համար: սահմանված այլ հանգամանքների պրիզմայի ներքո:  Ըստ այդմ, մեր կարծիքով, օմբուդսմենի դատավարական կարգավիճակի բովանդակությունը կարելի է ներկայացնել ՝ այն բաժանելով տարրերի, ավելին ՝ ապացուցելու համար, որ օմբուդսմենը քրեական դատավարության սուբյեկտի (քրեական դատավարության մասնակից) դատական ​​կարգավիճակ է ձեռք բերել, անհրաժեշտ է ունենալ քրեական դատավարության օրենսդրությամբ սահմանված բոլոր տարրերը:   Համոզված ենք, որ օմբուդսմենի գործը նման միասնության պայմաններում դիտարկելը պայմանավորված է նրանով, որ օմբուդսմենի մասնաճյուղի իրավական կարգավիճակի տարրերը, իրավունքներն ու պարտականությունները չեն կարող իրացվել առանց այլ տարրերի առկայության և հակառակը, այսինքն `օմբուդսմենի դատավարական կարգավիճակի տարրերը փոխադարձ բացառող:  Պաշտպանի դատական ​​կարգավիճակի բովանդակության, ամբաստանյալի (կասկածյալի կամ մեղադրյալի) իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանության համար անհրաժեշտ քրեական դատավարության օրենսդրությամբ սահմանված տարրերը բացահայտելու համար անհրաժեշտ է հղում կատարել ՀՀ քրեական դատավարությանը: Օրենսգիրքը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի նոր նախագիծը (այսուհետ `նախագիծ) և« Փաստաբանության մասին »օրենքը: »ՀՀ օրենսդրությամբ ամրագրված իրավական կարգավորումների համալիր և համակարգված վերլուծություն:  Այսպիսով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի «Պաշտպան» վերնագրով 68 1 1 հոդվածը սահմանում է «փաստաբան» հասկացությունը, համաձայն որի `փաստաբանը այն փաստաբանն է, որը քրեական վարույթի ընթացքում ներկայացնում է կասկածյալի կամ մեղադրյալի օրինական շահերը և ցույց է տալիս դրանք Իրավաբանական օգնություն, անշուշտ, օրենքով չարգելված:   Նախագծի 6-րդ հոդվածի 25-րդ կետը սահմանում է փաստաբան հետևյալ հասկացությունը. Փաստաբան `փաստաբան, որը ստանձնում և իրականացնում է ձերբակալված անձի կամ մեղադրյալի պաշտպանությունը քրեական դատավարության ընթացքում:  «Փաստաբանության մասին» ՀՀ օրենքի 17-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն `փաստաբան է համարվում այն ​​անձը, որն ունի իրավագիտության բակալավրի կամ դիպլոմ ունեցող փաստաբանի որակավորում և ստացել է փաստաբանական գործունեության համապատասխան լիցենզիա:   Իրավաբանական օգնություն ցուցաբերելիս փաստաբանը մասնակցում է որպես ներկայացուցիչ կամ պաշտպան որպես քրեական դատավարություն և վարչական վարույթ:  Վերոնշյալ իրավական կարգավորումներից բխում են հետևյալ հանգամանքները. 338 ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅՈՒՆ  Փաստաբանը քրեական գործի ընթացքում մասնակցում է ամբաստանյալի պաշտպանությանը որպես պաշտպան և ոչ թե որպես ներկայացուցիչ. նշում է կասկածյալի կամ մեղադրյալի իրավական կարգավիճակը (իսկ ձևակերպման նախագծի դեպքում ՝ ձերբակալված անձը կամ մեղադրյալը).  իրավաբանական օգնություն է ցուցաբերվում կասկածյալին կամ մեղադրյալին, այլ կերպ ասած ՝ պաշտպանությունն իրականացվում է օրենքով չարգելված բոլոր միջոցներով:  ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 68-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն `անձը պաշտպանի կարգավիճակ է ձեռք բերում կասկածյալի կամ մեղադրյալի համաձայնությամբ` իր պաշտպանությունը ստանձնելու պահից:   Այս հոդվածը պայմանավորում էր փաստաբանի կարգավիճակի ձեռքբերումը կասկածյալի կամ մեղադրյալի համաձայնությամբ:  Նշենք, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը սահմանում է փաստաբանին հրավիրելու, նշանակելու, փոխարինելու և դատավարությանը նրա մասնակցության այլ հիմքերի իրավական կարգավորումները, ներառյալ այն փաստը, որ կասկածյալը կամ մեղադրյալը համաձայն են ձեռք բերել դատավարությունը: փաստաբանի կարգավիճակ: Նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության փաստաբանների պալատի կողմից `հետևյալ հարցմամբ` կասկածյալի կամ մեղադրյալի միջնորդությամբ, և այն դեպքում, երբ քրեական գործով փաստաբանի մասնակցությունը պարտադիր է, և կասկածյալը կամ մեղադրյալը փաստաբան չունի:  ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով նախատեսված Պաշտպանի կողմից իր կարգավիճակի հաստատման մասին իրավական կանոնակարգին համապատասխան `Պաշտպանն իր կարգավիճակն ապացուցելու համար անձը հաստատող փաստաթուղթ է ներկայացնում քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին: և Փաստաբանների պալատի կողմից տրված փաստաթուղթ, որը հաստատում է նրա փաստաբանի կարգավիճակը: հաստատել կասկածյալի կամ մեղադրյալի ստորագրությամբ վավերացված փաստաթուղթը կամ սույն օրենսգրքով փաստաբան նշանակելու մասին իրավասու մարմնի որոշմամբ:  Օմբուդսմենի դատավարական կարգավիճակը որոշելու վերաբերյալ վերոհիշյալ տեսական մոտեցումների և վերոհիշյալ տեսական մոտեցումների և իրավական կարգավորումների իրավական վերլուծության արդյունքում մենք առանձնացրել ենք օմբուդսմենի դատական ​​կարգավիճակը կազմող հետևյալ տարրերը. 1. Փաստաբանություն, 2 Փաստաբանի իրավունք ունեցող անձի դատավարական կարգավիճակը. գործառույթը, այսինքն ՝ պաշտպանությունն իր բաղադրիչ տարրերի տեսքով. 4.1. Պաշտպանի դատական ​​կարգավիճակ ձեռք բերելու մեթոդը, այսինքն ՝ պաշտպանության ենթադրությունը, 4.2. պաշտպանությունը ստանձնելու կամ պաշտպանի մասնակցության հիմքերը, այսինքն ՝ պաշտպան հրավիրելը և նշանակելը, 4.3. պաշտպանությունը ստանձնելու պայմանները, այսինքն `կասկածյալի կամ մեղադրյալի համաձայնությունը, վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջը` պաշտպան նշանակել, 4.4. պաշտպանության սահմանները, այսինքն `օրենքով չարգելված պաշտպանության միջոցներն ու մեթոդները, 4.5. պաշտպանության առարկան, այսինքն ՝ ամբաստանյալի իրավունքներն ու օրինական շահերը:  Հարկ է նշել, որ պաշտպանության տարրերը պաշտպանի դատական ​​կարգավիճակի համար ծառայում են որպես ենթատարրեր:  Ամփոփելով օմբուդսմենի դատավարական կարգավիճակի տեսական և օրենսդրական հիմքերը ՝ մենք առաջարկում ենք օմբուդսմենի դատական ​​կարգավիճակի հետևյալ տեսական սահմանումը. Օմբուդսմենի իրավական կարգավիճակը, որը կարգավորում է դրա միաժամանակյա գոյությունը, որոշում է փաստաբանի կարգավիճակի ձեռքբերումը որպես քրեական դատավարության սուբյեկտ ( քրեական դատավարության մասնակից):  , ։

Հոդվածում անդրադարձ է կատարվել պաշտպանի դատավարական կարգավիճակի բնորոշման հիմնախնդրին՝ այն ներկայացնելով սուբյեկտի իրավական կարգավիճակի համատեքստում, ներկայացվել են պաշտպանի դատավարական կարգավիճակի բնորոշման շուրջ դատավարագիտության մեջ առկա տարբեր մոտեցումները, ինչպես նաեւ վերլուծվել են խնդրո առարկայի վերաբերյալ օրենսդրական կարգավորումները, արվել է եզրահանգում պաշտպանի դատավարական կարգավիճակի հասկացության համալիր եւ համակարգային սահմանման անհրաժեշտության վերաբերյալ, տրվել է պաշտպանի դատավարական կարգավիճակի հասկացության տեսական սահմանումը։
