ԿԻՐԱՌՎԱ AC ՇԱՀԱԳՐԳՌՎԱ ԿԱCՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅԱՆ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ Արագացված դատաքննության ընթացակարգի (այսուհետ `արագացված դատաքննություն) կիրառման էությունն այն է, որ դատարանը չի վարում քրեական գործի առարկայական քննություն, եթե ամբաստանյալը համաձայն է մեղադրանքի հետ:  Արագացված դատաքննության նպատակն է նպաստել անչափահաս, միջին և ծանր հանցագործությունների գործերի հետապնդմանը `արդարադատության շուտափույթ և արդյունավետ իրականացումը ապահովելու համար:  Այս ընթացակարգը սահմանելիս հաշվի են առնվել կողմերի, առաջին հերթին ՝ ամբաստանյալի շահերը:  Վերջինս շահագրգռված է, որ դատարանն իր իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանությունն իրականացնի առանց անհիմն ձգձգումների ՝ կիրառելով տարբեր իրավական միջոցներ (մասնավորապես ՝ կալանքը որպես խափանման միջոց) 1: Արագացված դատաքննության առանձնահատկություններից մեկը կիրառման դեպքում պատիժ նշանակելու կարգն է:  Արագացված դատաքննության արդյունքում կատարված հանցագործության համար դատարանը նշանակում է առավելագույն պատժի երկու երրորդից պակաս պատիժ, իսկ եթե ավելի խիստ պատժի երկու երրորդը պակաս է հանցանքի համար ավելի փոքր պատժից, ապա ավելի փոքր պատիժը (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 6-րդ մաս (այսուհետ ՝ ՔԴԿ): ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված է պատժի նշանակման հատուկ ընթացակարգ, համաձայն որի `« Հանցագործությունների կրկնակի մեղադրանքով նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել համապատասխան հոդվածով նախատեսված առավելագույն պատժի կեսից: ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասը. 1 Տե՛ս mbամբարյան Ա., Քրեական դատավարության պարզեցման խնդիրներ, գիտագործնական ձեռնարկ, Երևան, 2011, էջ: 106: Հանցագործությունների վտանգավոր կրկնահանցագործության համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիաներով նախատեսված պատժի առավելագույն երկու երրորդից: Հանցագործությունների առանձնապես վտանգավոր կրկնահանցագործության համար պատիժը չի կարող պակաս լինել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիաներով նախատեսված առավելագույն պատժի երեք քառորդից: » Վերոնշյալ երկու նորմերի միջև առկա հակասությունը լուծվել է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից TD / 0071/01/13 քրեական գործով 31.05.2014 թ. «Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն `նույն մարմնի նոր ընդունված իրավական ակտը չպետք է հակասի նախկին իրավական ակտերին` հավասար իրավական ուժով:   Հավասար իրավական ուժով ընդունված իրավական ակտերի հակասությունների դեպքում կիրառվում են ավելի վաղ ուժի մեջ մտած իրավական ակտի նորմերը (...): Վճռաբեկ դատարանը հայտարարեց, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3 հոդվածն ուժի մեջ է, ինչպես փոփոխված է «ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» 2007 թվականի փետրվարի 21-ին ընդունված ՀՀ ՀՕ-93-Ն օրենքով, մինչդեռ ՀՀ քրեական օրենսգիրքը «2011 թ. Մայիսի 23-ին ընդունված« ՀՕ -143-Ն »օրենքում« Փոփոխություններ կատարելու մասին »ՀՀ քրեական օրենսգրքում կատարված փոփոխություններ է:  Այսինքն ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9.1-րդ մասը, որը նախատեսում է արագացված դատաքննություն, ուժի մեջ է մտել 67.1-րդ հոդվածից շուտ, որը սահմանում է հանցագործությունների կրկնության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները: Գնահատելով վերոհիշյալ եզրակացությունը «Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համատեքստում `Վճռաբեկ դատարանը հայտարարեց, որ« ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին »ավելի վաղ իրավական ակտը պետք է կյանքի կոչվեր 2007 թվականի փետրվարին: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածը, լրացված է 21-ին ընդունված ՀՀ HO-93-N օրենքով: « Արագացված դատաքննությունն օգտագործվում է ներկայիս իրավական շրջանակներում `դատական ​​պրակտիկայում մշակված հստակ իրավական պայմանների առկայության դեպքում:   Սրանցից որևէ մեկի բացակայության դեպքում արագացված դատավարության օգտագործումն անթույլատրելի է: Առաջին պայմանն այն է, որ ամբաստանյալը (մեղադրյալը) համաձայնի իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ և միջնորդի միջնորդել արագացված դատաքննություն անցկացնել:  Այս հաստատության հիմնական առանձնահատկությունն այն է, որ առաջնահերթությունը տրվի ոչ թե դատարանում գործի հանգամանքների համապարփակ և մանրակրկիտ ուսումնասիրմանը, այլ մեղադրյալի (մեղադրյալի) համաձայնությանը `իրեն առաջադրված մեղադրանքին:  Դատարանում գործ լուծելու նման կառուցվածքը հիմնված է այն դրույթի վրա, որ երբ կողմը մրցակցային դատավարությունում ընդունում է վիճելի փաստը, դրա քննությունը չի պահանջվում: Արագացված ընթացակարգը կիրառվում է միայն այն դեպքում, երբ մեղադրյալը կամ ամբաստանյալը համաձայն են մեղադրական եզրակացության մեջ պարունակվող ենթադրություններին `արարքի փաստական ​​հանգամանքների, մեղքի ձիու, դրդապատճառների, արարքի իրավական գնահատման, ինչպես նաև բնույթի և բնույթի մասին: պատճառված վնասի չափը:  Քրեական գործերով, երբ քաղաքացիական հայցի առարկայի մեջ ներառված գույքային վնասը համընկնում է մեղադրանքի շրջանակներում ընդգրկված գույքային վնասի հետ, ամբաստանյալի կողմից քաղաքացիական հայցի ամբողջական կամ մասնակի ընդունումը նշանակում է, որ նա ամբողջությամբ կամ մասամբ չի համաձայն եմ մեղադրանքի հետ:  Հետևաբար, նման դեպքերում դատարանը պետք է համարի ամբաստանյալի հայցի հետ չհամաձայնելը որպես ամբաստանյալի կամ մեղադրյալի լիակատար կամ մասնակի անհամաձայնություն մեղադրանքի հետ, և այդ հիմքով մերժի արագացված ընթացակարգ կիրառելու միջնորդությունը:   Այլ կերպ ասած, եթե արագացված դատաքննության ընթացքում դատարանը գտնի, որ ամբաստանյալը համաձայն չէ մեղադրական եզրակացության մեջ ենթադրվող վնասի բնույթի և չափի հետ, դատարանը պետք է որոշում կայացնի արագացված դատաքննություն չկիրառել և ընդհանուր դատավարություն անցկացնել 2: , Երկրորդ պայմանը `գիտակցել ամբաստանյալի կամ մեղադրյալի կողմից ներկայացված միջնորդության բնույթն ու հետևանքները:   Սա նշանակում է, որ ամբաստանյալը (մեղադրյալը) գիտակցում է արագացված դատաքննությանը դիմելու միջնորդության բնույթը: որոշումը. Դատավարության էությունը (քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների հետազոտումը չի իրականացվում ընդհանուր ընթացակարգին համապատասխան), հետևանքները, դատավճիռը կայացնելու կարգը սահմանափակում են դատավճռի բողոքարկման սահմանափակումները (նախատեսված հիմքը, որի հիման վրա բողոքարկված դատական ​​ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե դատական ​​սխալ է թույլ տրվել (այսինքն ՝ դատարանի եզրակացությունները գործի փաստական ​​հանգամանքների վերաբերյալ չեն համապատասխանում վերաքննիչ դատարանի կողմից ուսումնասիրված ապացույցներին): Երրորդ պայմանը միջնորդությունն ինքնակամ ներկայացնելն է ՝ պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, քրեական գործը դատարան ուղարկելու պահից մինչ դատաքննության սկիզբը:   Միջնորդության կամավոր ներկայացումը ենթադրում է, որ ամբաստանյալի կամքի արտահայտման պիտանիության մեջ կասկածելու ողջամիտ հիմքեր չկան:  Այս դեպքում գործում է կանխավարկածը, ըստ որի ՝ ամբաստանյալի կամքի արտահայտությունը համապատասխանում է նրա բունկին:  Այնուամենայնիվ, այս ենթադրությունը կարելի է հաղթահարել, եթե դատարանը գտնի, որ ամբաստանյալը (ամբաստանյալը) միջնորդությունը ներկայացրել է սպառնալիքների ազդեցության տակ:   Նման դեպքում դատարանը մերժում է միջնորդությունը, և դատաքննությունն ընթանում է ընդհանուր ձևով: Պաշտպանի հետ խորհրդակցելու նպատակն է ամբաստանյալին (մեղադրյալին) մանրամասն բացատրել արագացված դատաքննության էությունը, հետևանքները, դատավճիռ կայացնելու և այն բողոքարկելու կարգը:  Ավելին, նախքան խորհրդակցությունը, պաշտպանը պետք է ծանոթանա գործի նյութերին, համոզված լինի, որ իր պաշտպանյալին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված է, հաստատվի գործով հավաքված ապացույցներով: Հաջորդ պայմանը քրեական գործը կարճելու հիմքերի բացակայությունն է:   Անհրաժեշտ է նաև, որ անձի նկատմամբ կատարված հանցագործության համար պատիժը չգերազանցի ազատազրկման 10 տարին: Արագացված դատաքննության պայմաններից մեկը արագացված ընթացակարգի կիրառման դեմ մեղադրողի չառարկելը:  ՀՀ վճռաբեկ դատարանն այս հարցի վերաբերյալ արտահայտեց հետևյալ իրավական դիրքորոշումը: «Մեղադրողի կողմից արագացված ընթացակարգի առարկությունը բացառում է դատարանի կողմից դրա դիմումը, իսկ չառարկելը ենթադրում է մեղադրողի կողմից դրա« լուռ »համաձայնությունը այն կիրառելու վերաբերյալ:   (...) Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ արագացված դատաքննությանը առարկելու դեպքում համապատասխան փաստարկները պետք է ներկայացնի մեղադրողը, հակառակ դեպքում մեղադրողին նման իրավունքով օժտելը կարող է հանգեցնել կամայականության, խախտում է նախկինում բոլորի հավասարության սկզբունքը: դատարանը, Վերոհիշյալ նպատակները, որոնք անթույլատրելի են, չեն բխում այդ ինստիտուտի տրամաբանությունից:  (...) »: 3 CCP- ն չի սահմանում տուժող կողմի (ներառյալ տուժողի, տուժողի օրինական ներկայացուցչի, տուժողի իրավահաջորդի) ներգրավումը հարկադրելու կամ չկիրառելու հարցը լուծելու կարգը:   Այլ կերպ ասած, տուժող կողմի դիրքորոշումը հաշվի առնելու պահանջը չի ամրագրվում ՔՊԿ-ում `ոչ մեղադրողի համար արագացված դատաքննությանը առարկելու առարկություն տալու կամ չխնդրելու հարցը լուծելու հարցում, ոչ էլ արագացված դատավարություն անցնելու որոշում կայացնելու հարցում: դատարանի համար:  Վճռաբեկ դատարանն այս հարցի վերաբերյալ արտահայտեց հետևյալ իրավական դիրքորոշումը: Սահմանադրական «(...) [նրա] խախտված իրավունքները վերականգնելու համար» սահմանադրական ձևակերպումը վերաբերում է քրեական գործով տուժողին (նաև տուժողի իրավահաջորդին), քանի որ տուժող է համարվում այն ​​անձը, ում իրավունքները ոտնահարվում են հանցագործությամբ: ,   Ավելին, տուժողի օրինական շահերի, նրան պատճառված վնասի վերականգնման, նրան վնաս պատճառած արարքի հանգամանքների ամբողջական բացահայտման և քրեորեն պատժելի քրեական իրավունքի, հանցագործություն կատարած անձի դատապարտման շրջանակներում: հանցագործություն և արդար պատժի կիրառում:   Այդ շահերի ապահովման երաշխիքներից մեկը տուժողի `իր գործով դատաքննության իրավունքն է` «արդարադատության բոլոր պահանջներին համապատասխան»: 19. Տուժողի նկատմամբ «արդարության բոլոր պահանջները պահպանելով» նրա գործի քննությունը, inter alia, ենթադրում է, որ. Ա. Արագացված դատաքննությանը առարկել-չառարկելու որոշում կայացնելիս դատախազը (մեղադրողը) պետք է հաշվի առնի տուժողի ՝ որպես հետապնդման սուբյեկտի դիրքը (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդված, 21-րդ կետ), բ. Դատարանը չի կարող արագացված ընթացակարգ անցնել ՝ առանց պարզելու տուժողի դիրքորոշումն այդ հարցում, գ. Դատարանը կարող է մերժել ամբաստանյալի միջնորդությունը արագացված դատաքննություն կիրառելու մասին, եթե տուժողը առարկում է:   Այդ դեպքում դատարանը կայացնում է առանձին որոշում, որում 3 Տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 05.06.2015 թ. ԼԴ / 0019/01/14 քրեական գործը: որոշում արդարացնում է այն փաստը, որ արագացված դատական ​​քննության արդյունքում տուժողի օրինական շահերը վտանգվում են: 20. Դատախազի (մեղադրողի) և դատարանի համար, սույն որոշման նախորդ կետի հիման վրա, դատավարության արագացված ընթացակարգի դեմ առարկելու հարցը լուծելիս `համապատասխանաբար մերժելով ամբաստանյալի համապատասխան միջնորդությունը, տուժողի դիրքը պետք է լինի վճռական, հատկապես, երբ զոհը. ա. ողջամտորեն հիմնավորում է, որ իրեն պատճառված վնասը ամբողջությամբ չի հատուցվում, բ. հիմնավորված առարկություն գործի փաստական ​​հանգամանքների դեմ (…) »4: Վերոհիշյալ որոշումից բխում է, որ տուժող կողմի (այսուհետ `տուժող կողմ) դիրքորոշումը պարտադիր չէ ո'չ դատախազի, ո'չ դատարանի համար արագացված դատաքննությունը, և դատարանը կարող է մերժել միջնորդությունը, եթե տուժողը դեմ է դրան):  Նրանք այս հարցում ունեն հայեցողական լիազորություններ: Միևնույն ժամանակ, ընդհանուր կանոնից բացառություն է նախատեսվում: Տուժողի դիրքը որոշիչ է, երբ վերջինս ողջամտորեն հիմնավորում է, որ իրեն հասցված վնասը ամբողջությամբ չի հատուցվում կամ վիճարկում է գործի փաստական ​​հանգամանքների դեմ: Մենք գտնում ենք, որ տուժողի դիրքին վճռական նշանակություն տալը միայն վերը նշված երկու դեպքերում չի բխում վերջինիս `իր գործը« արդարադատության բոլոր պահանջներին համապատասխան »քննելու իրավունքից, քանի որ դա բխում է օրինական շահերից: զոհը ոչ միայն վերականգնել հանցագործության պատճառած վնասը: ճիշտ քրեական որակավորում, նրա նկատմամբ հանցագործություն կատարած անձի դատապարտում արդար պատժի կիրառմամբ 5:  Այսպիսով, նման սահմանափակում նախատեսելը խախտում է տուժողի `իր գործը քննելու« արդարադատության բոլոր պահանջներին համապատասխան »իրավունքը, ուստի այն պետք է վերացվի: Արագացված դատաքննություն կիրառելու կամ չկիրառելու հարցի լուծումը կանխորոշում է քրեական գործի արդյունքը:  Տուժողի պաշտոնը պարտադիր չկատարելը, երբ մեղադրյալի պաշտոնը նման բնույթ ունի, խախտում է կողմերի հավասարության սկզբունքը:  Համաձայն Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի, 4 Տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական գործ, ESHD / 0097/01/09, 26.03.2010 թ. որոշումը. 5 Տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական գործ 26.03.2010 թ. ESHD / 0097/01/09: որոշումը. Կողմերի հավասարությունը արդար դատաքննությունն ավելի լայն ընկալման բաղադրիչներից մեկն է: Այն պահանջում է, որ յուրաքանչյուր կողմ ունենա ողջամիտ հնարավորություն `ներկայացնելու իր գործը մի իրավիճակում, երբ կողմերից որևէ մեկը չունի հստակ առավելություն մյուս կողմի նկատմամբ 6: Տուժողի դիրքը պարտադրվում է Ռուսաստանի Դաշնության Քրեական դատավարության օրենսգրքով, համաձայն 314-րդ հոդվածի, որի 1-ին մասի, արագացված դատաքննություն կիրառելու համար, միայն մեղադրյալի միջնորդությունը բավարար չէ, այլ համաձայնությունը պահանջվում է պետական ​​կամ մասնավոր դատախազ:  Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն, եթե պետական ​​կամ մասնավոր դատախազը և (կամ) տուժողը դեմ է մեղադրյալի միջնորդությանը, քրեական գործը քննվում է ընդհանուր ձևով:   Այսպիսով, Ռուսաստանի Դաշնության քրեական դատավարության օրենսդրության համաձայն, տուժողի առարկությունը բավարար է միջնորդությունը մերժելու համար նույնիսկ այն դեպքերում, երբ տուժողը չի հիմնավորում իր առարկությունը: Ելնելով վերոհիշյալ փաստարկներից ՝ մենք գտնում ենք, որ անհրաժեշտ է արագացված դատաքննության համար որպես պարտադիր պայման սահմանել արագացված դատաքննության կիրառման դեմ տուժողի չառարկելը: Արագացված դատաքննության պայմանն այն է, որ մեղադրյալը կամ մեղադրյալը ենթադրյալ հանցագործություն կատարելու պահին տասնութ տարեկան է:   Այս պայմանը սահմանվել է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից 7: Հաջորդ հարցը, որը գործնականում ծագում է այս հաստատության դիմումի հետ կապված, այն է, թե արդյո՞ք դատարանն իրավունք ունի արագացված դատաքննության դեպքում ուսումնասիրել ապացույցները: Ըստ ՔԴԿ 375.3 հոդվածի 5-րդ մասի ՝ «Արագացված դատաքննություն անցկացնելիս դատարանը չի կատարում քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր հետազոտություն:  Այնուամենայնիվ, այն ուսումնասիրում է ամբաստանյալի անհատականությունը բնութագրող տվյալները, պատժաչափը մեղմացնող և խստացնող հանգամանքները: » Համաձայն ՀՀ ՔԴԿ 107-րդ հոդվածի: «Միայն ապացույցների հիման վրա է այն հաստատվում. 6 Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի Cress ընդդեմ Ֆրանսիայի գործը, 07.06.2001 թ. Որոշումը: 7 ՀՀ վճռաբեկ դատարանի TD / 0145/01/11 քրեական գործով 08.06.2012 թ. Որոշումը: 5) քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները:  (...) »Չնայած արագացված դատաքննության ընթացքում ապացույցների ընդհանուր քննություն չի իրականացվում, դա չի կարող մեկնաբանվել որպես ապացույցների հետազոտման արգելք:   Արագացված դատաքննության ընթացքում պետք է ուսումնասիրվեն ամբաստանյալին բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը, պատժի մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, որոնք կարող են հաստատվել միայն ապացույցների հիման վրա:  Այսպիսով, արագացված դատաքննության դեպքում ապացույցները հետազոտվում են բացառապես ամբաստանյալի ինքնությունը, պատասխանատվությունը և պատժի մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները գրանցելու համար:  Հարկ է նշել, որ ՔԴՕ 375.3 5 հոդվածը չի արգելում նոր ապացույցների ձեռքբերում, ուստի դատարանը կարող է կողմերի միջնորդությամբ կամ իր նախաձեռնությամբ ձեռք բերել նոր ապացույցներ վերը նշված հանգամանքները հաստատելու կամ հերքելու համար: Հաջորդ հարցը, որը ծագել է այս ինստիտուտի ներդրման օրվանից, դեռ վերջնական լուծում չունի `արդյո՞ք դատարանն իրավունք ունի արդարացված դատավճիռ կայացնել արագացված դատաքննության դեպքում: Նման իրավասություն ունենալու դատարանի տեսակետը հիմնավորված է հետևյալ փաստարկներով: Արդարադատություն իրականացնելիս դատավորը և Սահմանադրական դատարանի անդամները անկախ են, ենթարկվում են միայն Սահմանադրությանը և օրենքին (Սահմանադրության 97-րդ հոդվածի 1-ին մաս, 2005 թ. Փոփոխված): Արագացված դատաքննության ընթացքում դատարանը կայացնում է պատիժ, որը չի գերազանցում առավելագույն պատժի երկու երրորդը կատարված հանցագործության համար, իսկ եթե ավելի խիստ պատժի երկու երրորդը պակաս է հանցանքի համար նախատեսված մեղմ պատժաչափից, ապա ավելի շատ մեղմ պատիժ (ՔԴՕ 375.3 հոդված): Մաս 6): Ըստ վերոհիշյալ տեսակետի կողմնակիցների `ՔՊԿ-ի նշված նորմը չի պարտավորեցնում դատարանին կայացնել մեղադրական դատավճիռ:   Այնտեղ միայն նշվում է պատժի նշանակման կարգը ՝ մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս:   Այսինքն ՝ դատարանը պարտավոր չէ մեղադրական դատավճիռ կայացնել, վերջինս իրավունք ունի կայացնել արդարացման դատավճիռ:  Նրա գործի ջատագովներն աշխատում էին այս հայտարարության առցանց գրությունը հասանելի դարձնելու ուղղությամբ: Նրա գործի ջատագովներն աշխատում էին այս հայտարարության առցանց գրությունը հասանելի դարձնելու ուղղությամբ: Նման դեպքում, եթե դատարանը զրկված է արդարացման դատավճիռ կայացնելու հնարավորությունից, ապա պետք է կայացվի մեղադրական դատավճիռ, որը հակասում է քրեական դատավարության այն հարցերին, որոնք ներառում են անմեղ անձի դատապարտման անթույլատրելիություն (հոդված 2, մաս 2 , ՍԴԿ 2-րդ կետ): Կարծում ենք, որ օրենսգրքի նորմերի նման մեկնաբանությունը չի բխում դատավարության ինստիտուտի էությունից:   Այս հաստատությունում «գործարքը» տեղի է ունենում քրեական դատավարության երկու կողմերի ՝ «պաշտպանական կողմերի» միջև, որում մեղադրյալը համաձայն է մեղադրանքի հետ, որի դիմաց երաշխավորվում է ավելի բարենպաստ պատիժ, քանի որ ամբաստանյալը արդարացվում է ՀՀ ՔԴԿ 168-րդ հոդվածի 1-ին մաս: 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ​​ծախսերից:  Համաձայնելով արագացված դատաքննությանը ՝ ամբաստանյալը կամավոր հրաժարվում է նաև սահմանադրական մի շարք երաշխիքներից, մասնավորապես ՝ անմեղության կանխավարկածի սկզբունքից, հանրային լսումների այլ իրավունքներից: Մյուս կողմից, մեղադրողը հրաժարվում է իրականացնել մեղադրանքը ամբողջությամբ պաշտպանելու գործառույթը ՝ այդպիսով կարողանալով խնայել իր միջոցները, ինչպես նաև խրախուսել մեղադրյալին (ամբաստանյալին) համագործակցել քրեական հետապնդման մարմինների հետ 8:   Այսպիսով, մեղադրյալը հրաժարվում է իր սահմանադրական երաշխիքներից, իսկ մեղադրողը հրաժարվում է մեղադրանքը ամբողջությամբ պաշտպանելու գործառույթից ՝ համոզված լինելով, որ դատարանը չի կարող կայացնել արդարացման դատավճիռ:   Նման հանգամանքներում, դատավարության ընթացքում մրցակցության սկզբունքի համաձայն, ապացույցներն ամբողջությամբ ուսումնասիրելով, գնահատելով և արդարացնելով, արդարացման դատավճիռ կայացնելով `դատարանը խախտում է պետության, հասարակության օրինական շահերը, տուժողի իրավունքները (եթե վերջինս ներգրավված է քրեական դատավարության մեջ):   Նման անորոշությունների առկայությունը հակասում է իրավական որոշակիության սկզբունքին:   Ըստ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի ՝ «Օրենքի գերակայության հիմնարար ասպեկտներից մեկը իրավական որոշակիության սկզբունքն է, որը, inter alia, երաշխավորում է որոշակի կայունություն: 8 Տե՛ս Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրական դատարանի SDO-931 որոշումը: իրավական իրավիճակներում և խթանում է հասարակության վստահությունը դատարանների նկատմամբ:   Մյուս կողմից, հակասական դատական ​​որոշումները ստեղծում են իրավական անորոշության վիճակ, որը, հավանաբար, կխաթարի հասարակության վստահությունը դատական ​​համակարգի նկատմամբ, որը ակնհայտորեն օրենքի գերակայության ամենակարևոր բաղադրիչներից մեկն է: »9 Արագացված դատաքննության արդյունքում գործող իրավական դաշտում ակնհայտորեն նվազել է հանցագործության համար հանցագործության համար դատապարտվելու ռիսկը:   Վճռաբեկ դատարանը նախատեսում է քրեական գործի կարճման հիմքերի բացակայություն `որպես արագացված դատաքննության պայման 10:  Մենք համարում ենք, որ այս պայմանը վերաբերում է ինչպես արդարացնող, այնպես էլ չարդարացնող հիմքերին:  Քրեական գործը վարույթ ընդունելուց հետո դատավորը քննում է գործի նյութերը ՝ բացահայտելով նյութական վարույթը բացառող մի հանգամանք, որի կիրառումը հնարավոր չէ առանց դատաքննության, նշանակում է դատական ​​քննություն:  Նման իրավիճակում, եթե ամբաստանյալը միջնորդություն ներկայացնի արագացված դատաքննության, այլ պայմանները բավարարված են, դատարանը պարտավոր է մերժել միջնորդությունը `պատճառաբանելով, որ քրեական գործը բացառող որևէ հանգամանք չկա:  Դատաքննության ընթացքում արդարացում հաստատելուց հետո դատարանը պետք է կայացնի արդարացման դատավճիռ, իսկ չարդարացման դեպքում `քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին որոշում:  Այս հիմքով արագացված դատաքննությունը մերժելու մասին ամբաստանյալի (ամբաստանյալի) միջնորդության չարաշահումը բացասական հետևանքներ է ունենում ամբաստանյալների դատավճռի համար, մանավանդ, երբ կա հանցագործությունների կրկնություն:   Դատարանների կողմից սխալ վարքագիծը բացառելու ամենաարդյունավետ միջոցը հետևյալ ընթացակարգի հաստատումն է. Այն դեպքերում, երբ դատարանը մերժում է ամբաստանյալի միջնորդությունը արագացված դատաքննություն անցկացնել այն հիմքով, որ քրեական գործը դժվար թե հայտնվի, բայց այդ փաստը չի հաստատվել ընթացքում: դատաքննությունը, պատիժը նշանակվում է նույն կերպ, ինչպես արագացված դատաքննության դեպքում: 9 Տե՛ս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վճիռը ՝ Mecdet Sahin և Perihan Sahin ընդդեմ Թուրքիայի: 10 Տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի EKD 0209/01/10 քրեական գործով 24.02.2011 թ. որոշումը. Նման պատժաչափը պետք է կիրառվի միայն այն դեպքում, եթե բավարարվեն արագացված դատաքննության մնացած պայմանները:   Այն դեպքերում, երբ բացի վերը նշվածից, արագացված դատաքննության մեկ կամ մի քանի պայմաններ բացակայում են, պատժի այս ընթացակարգը չպետք է կիրառվի:   Նշված ընթացակարգը ոչ միայն պաշտպանում է ամբաստանյալի իրավունքները և օրինական շահերը, այլև բխում է քրեական գործը ողջամիտ ժամկետում քննելու պահանջից: Արագացված դատաքննության ընթացքում կարող են առաջանալ նաև քրեական դատավարությունը բացառող հանգամանքներ (օրինակ ՝ ընդունվել է համաներման ակտ կամ լրացել է քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետը):  Նման դեպքերում դատարանը պետք է որոշում կայացնի քրեական գործը կարճելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին:   Սա է պատճառը, որ ՔՊԿ-ին զուրկ է դատարանի `արագացված դատաքննության արդյունքում միայն մեղադրական դատավճիռ կայացնելու դատարանի պարտավորությունից: Վերոնշյալ փաստարկներից հետեւում է, որ արագացված դատաքննության արդյունքում բացառվում է արդարացման հնարավորությունը: Արման Բաբախանյան ՇՏԱՊ ՕԳՏԱԳՈՐՄԱՆ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ԽԱASԵՐ ։

Սույն հոդվածը նվիրված է դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու ինստիտուտին։
  Հոդվածում ուսումնասիրվել են այս ինստիտուտի նպատակները, ՀՀ քրեական  դատավարության  օրենսգրքով  և  Վճռաբեկ  դատարանի  որոշումներով  սահմանված  պայմանները, դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու արդյունքում պատիժ նշանակելու  կարգը,  վեր  են  հանվել  ներկայումս  առկա  որոշ  հիմնախնդիրներ։
   Հաշվի  առնելով  ՀՀ  Վճռաբեկ  դատարանի,  Մարդու  իրավունքների  եվրոպական  դատարանի  որոշումները,  ՌԴ քրեական դատավարության օրենսգրքի նորմերը՝ կատարվել են համապատասխան առաջարկություններ՝ քննարկվող ինստիտուտի կատարելագործման համար։
