Հասարակական կյանքի սոցիալական կարգավորման գործընթացում մեծ դեր ունի կառավարում իրականացնող սուբյեկտների հեղինակությունը։
   Հեղինակությունն ընդհանուր իմաստով նշանակում է անձի կամ կազմակերպության համընդհանուր ներգործությունը հասարակական կյանքի տարբեր ոլորտների վրա՝ հիմնված գիտելիքների, բարոյական արժեքների, փորձի վրա, իսկ նեղ իմաստով՝ իշխանության իրականացման ձեւերից մեկն է [1, ст. 17]։
   Ուսումնական գործընթացի կառավարման արդյունավետությունը պայմանավորող գործոնների շարքում իր ուրույն տեղն ունի մանկավարժական հեղինակությունը, որի միջոցով հեղինակության սուբյեկտը կարողանում է ներգործել եւ՛ անձանց վարքագծի, եւ՛ ուսումնառության ընթացքի վրա։
  Մանկավարժական հեղինակությունը սոցիալական կարգավիճակի հետ չկապված, մանկավարժի ունակությունն է հարկադրանքի եւ 464ՄԱՆԿԱՎԱՐԺՈՒԹՅՈՒՆ փոխհատուցման միջոցով ներգործելու սովորողների մտքերի, զգացմունքների եւ վարքագծի վրա [2]։
  Դասավանդողը դասավանդման գործընթացում հանդես է գալիս որպես ինֆորմացիա փոխանցող եւ դասավանդման գործընթացի հաջողությունը պայմանավորված է ոչ միայն փոխանցվող ինֆորմացիայի պարզությամբ եւ արժեքավորությամբ, այլ նաեւ ինֆորմացիան փոխանցող անձով։
  Դասավանդման միջավայրում դասավանդողի նշանակության բարձրացմանը նպաստում են դասավանդողի անձնային եւ պրոֆեսիոնալ գործոնները, որոնց միջոցով էլ նա հիմնականում իրականացնում է իր ներգործությունը դասավանդման գործընթացի վրա։
  Այս գործընթացում տեղի է ունենում երկու կողմերի արժեհամակարգերի հանդիպում. սովորողը դասավանդողին անցկացնում է իր արժեքային կողմնորոշումների պրիզմայի միջով եւ իր համար ձեւավորում հեղինակավոր դասախոսին։
   Հեղինակավոր դասավանդողից սովորողն ակնկալում է իր համար նշանակալի վարքագիծ, այդ թվում եւ խոսքի եւ գործի համապատասխանություն։
   Միջանձնային հարաբերություններում հեղինակության ներգործության արդյունավետությունը բարձրանում է, եթե հեղինակություն վայելող դասավանդողն ընդունում է սովորողների համար նշանակալի, նպաստավոր եւ հիմնավորված որոշումներ։
  Դասավանդողի հեղինակության ձեւավորման համար հիմք են հանդիսանում համակրանքը, հարգանքը եւ վստահությունը։
  Համակրանքը (որն առաջացել է հունարեն sympatheia բառից, որը նշանակում է հակում, ձգտում, դրական տրամադրվածություն) կայուն, դրական վերաբերմունքն է ինչ-որ մեկի հանդեպ՝ արտահայտված սիրալիրությամբ, բարի կամեցողությամբ, հիացմունքով, շփվելու, ուշադրություն եւ օգնություն ցուցաբերելու հակվածությամբ։
   [3, ст. 297] Հարգանքը անհատի գործունեության կամ շրջապատողների կողմից նրա անձնային որակների վերաբերյալ առանց ձեւականության բարձր գնահատականն է, որը կախված չէ կարգավիճակից կամ վարկից։
  [4] Վստահությունը, որպես հոգեբանական հարաբերություն, իր մեջ ներառում է. 465ՄԱՆԿԱՎԱՐԺՈՒԹՅՈՒՆ 1. հետաքրքրությունը եւ հարգանքը օբյեկտի կամ գործընկերոջ նկատմամբ 2. այն պահանջմունքների վերաբերյալ պատկերացումը, որոնք կարող են բավարարվել վերջինիս հետ փոխներգործության ընթացքում 3. պահանջմունքների կանխավայելման զգացողությունը եւ գործընկերոջ դրական զգացմունքային գնահատականը 4. թուլությունը եւ բարի կամք դրսեւորելու առանց պայմանների պատրաստակամությունը 5. կատարելու որոշակի գործողություններ, որոնք կնպաստեն հաջող փոխներգործությանը [5, ст. 45]։
  Սովորողների մոտ կանխավ ձեւավորված վստահությունը նպաստում է, որպեսզի էլ ավելի ամրապնդվեն նրանցում արդեն իսկ առկա հարգանքն ու համակրանքը։
   Այս զգացողությունները նպաստում են փոխանցվող նյութի հեշտ հասանելիությանը եւ ներգործության ընթացքում համոզման ուժի ավելացմանը։
   Համակրանքի եւ հարգանքի զգացողությունները ծնում են գնահատողական դատողություններ եւ անվերապահ վստահություն դասավանդողի անձի եւ նրա գործողությունների նկատմամբ։
  Յուրաքանչյուր հեղինակավոր դասախոս սովորողների համար հանդես է գալիս որպես պահանջված ինֆորմացիայի աղբյուր։
   Հենվելով իր հեղինակության վրա՝ դասավանդողն արդյունավետ կերպով բավարարում է սովորողների իմացական պահանջմունքները։
   Պայմանավորված գիտատեխնիկական առաջընթացով, սոցիալական կյանքի զարգացմամբ եւ փոփոխություններով՝ ժամանակի հետ զուգընթաց փոխվում են նաեւ սովորողների իմացական պահանջմունքները եւ որոշակիորեն նվազում է վստահությունը դասավանդողի նկատմամբ։
   Սովորողը ինֆորմացիայի վստահելի աղբյուր է ընկալում ոչ թե դասախոսին, այլ՝ համացանցը։
   Համացանցից ստացված գիտելիքը սովորողն ընկալում է առանց ֆիլտրելու եւ ավելի արագ, քանի որ դասավանդողից տեղեկատվությունը ստանում է ուշացումով, բայց զտված (մաքուր) տեսքով, այսինքն՝ փոխանցվում է հավաստի ինֆորմացիա։
   Այս պայմաններում տեղեկատվության վերաբերյալ նախապատվությունները չեն համընկնում սովորողի եւ դասավանդողի մոտ։
   Բարձրանում է վստահությունը համացանցի նկատմամբ։
   Վերոթվարկյալ հանգա466ՄԱՆԿԱՎԱՐԺՈՒԹՅՈՒՆ մանքներով պայմանավորված՝ դասավանդողի կերպարի կարեւորման անհրաժեշտություն է առաջանում։
  Պայմանավորված տեխնոլոգիական առաջընթացով, ինֆորմացիայի աղբյուրների հասանելիությամբ եւ բազմազանությամբ՝ նվազում է վստահությունը դասավանդողի նկատմամբ։
   Հեղինակությունը մատուցվող նյութի ճշմարտացիության նկատմամբ վստահության աստիճանի բարձրացման միջոց է։
   Վստահության աստիճանը պայմանավորված է նաեւ նրանով, թե սովորողն ինչպիսի ինֆորմացիա է ակնկալում հեղինակություն ունեցող դասախոսից։
  Հեղինակությունն ունի իր տեւողությունը։
   Եթե հեղինակության ձեւավորման փուլերն անցած անձի հայացքները, արժեքները չեն համապատասխանում ժամանակի պահանջներին, ապա նրա հեղինակությունը կարող է ամբողջովին մարել։
   Հասարակության զարգացման պահանջներին համապատասխան արժեհամակարգի դեպքում, հեղինակությունը նպաստում է հին կողմնորոշումների տարածման արգելափակմանը եւ ձեւավորում է նոր կողմնորոշումներ։
  Մանկավարժական ներգործությունը հեղինակության միջոցով՝ ենթադրում է նաեւ իշխանության առկայություն։
   Օգտվելով իր հեղինակությունից՝ դասավանդողը կառավարում է ուսումնական գործընթացը, ակնհայտորեն չցուցադրելով իր իշխանությունը, սակայն հենվելով դրա վրա։
   Այդ ընթացքում սովորողներն առանց տատանվելու, վստահությամբ ներշնչված, կատարում են հեղինակության իշխանություն ունեցող դասավանդողի պահանջները։
   Պահանջկոտությունը նպաստում է դասավանդող-սովորող կապի ամրապնդմանը, փոխըմբռնման ձեւավորմանը, աշխատանքային հարաբերությունների ստեղծմանը։
   Այս շրջանակներում միջանձնային փոխներգործությունը տեղի է ունենում հուզական կապի հիման վրա, երբ սովորողներն իրենց սեփականությունն են դարձնում դասավանդողի հայացքները, կարծիքներն ու արժեքները։
   Հեղինակությունն իրականացվում է՝ պայմանավորված ներգործության ենթակա անձանց ընկալումներով՝ քանի որ նրանց ընկալման մակարդակով եւ արժեհամակարգով է պայմանավորված հեղինակավոր անձի հայացքների, կարծիքների եւ արժեքների գնահատումը։
  Հեղինակության միջոցով ներգործության ընթացքում մեծանում է ներգործության սուբյեկտների զգայական ընկալունակությունը, վստահու467ՄԱՆԿԱՎԱՐԺՈՒԹՅՈՒՆ թյունը ստացված տեղեկատվության վերաբերյալ, վերանում են փոխադարձ շփման արգելքները։
  Դասախոս-ուսանող փոխադարձ ներգործության արդյունավետությունը պայմանավորված է հեղինակության վրա հիմնված հարաբերությունների կառուցմամբ։
   Հեղինակության վրա հիմնված հարաբերությունների առկայությունը կապված է դասավանդողի տարատեսակ իրավասությունների հետ, որոնք նրան անհրաժեշտ են մասնագիտական խնդիրներ լուծելու համար։
  Այն բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում, որտեղ ուսուցման հետ մեկտեղ իրականացվում է նաեւ ծառայություն (կապված իշխանական լիազորությունների իրականացման հետ), հեղինակության ձեւավորման վրա ազդում է նաեւ զբաղեցրած պաշտոնը, կոչումը, աշխատելաոճը, ենթակայական հարաբերությունները եւ ծառայողական կարգապահությունը։
   Հարկ է նկատել, որ նման միջավայրում հեղինակությունը կապված է իշխանական լիազորությունների իրականացման հետ՝ ոչ թե «իշխանության հեղինակության» հիմքով, այլ՝ «հեղինակության իշխանության»։
   Այսինքն, իրական հեղինակությունը ներգործում է՝ զերծ մնալով բռնություններից, այն հիմնվում է միայն փոխըմբռնման վրա, ինչն էլ նվազեցնում է նմանատիպ հարաբերություններում միջանձնային բարդույթները։
   Ձեւավորելով առանց բարդույթների հարաբերություններ եւ օգտագործելով հեղինակության ուժը՝ դասավանդողը կարողանում է լսարանում իրականացնել արդյունավետ կառավարում։
   Օգտագործելով իր հեղինակությունը եւ չընդգծելով իր գերադասելիությունը՝ դասավանդողը ինքնաներկայացման միջոցով հասնում է ուսումնական գործընթացի մանկավարժական խնդիրների արդյունավետ լուծմանը։
  Ուսումնասիրությունների արդյունքում հանգեցինք այն եզրակացությանը, որ «հեղինակություն» եզրույթը ուսումնական գործընթացի վրա ազդում է հետեւյալ կերպ. 1. բարձրացնում է դասավանդողի նկատմամբ վստահության աստիճանը 2. ստեղծում է փոխանցվող նյութի հեշտ ընկալման զգացողություն 3. նպաստում է նոր կողմնորոշումների ձեւավորմանը եւ կանխում է հին կողմնորոշումների տարածումը 468ՄԱՆԿԱՎԱՐԺՈՒԹՅՈՒՆ 4. ամրապնդում է դասախոս-սովորող կապը եւ վերացնում շփման արգելքները 5. լսարանի կառավարումը դարձնում է ավելի արդյունավետ 6. հեղինակության միջոցով լուծվում են առավել բարդ մանկավարժական խնդիրներ։
  Հետեւաբար, ժամանակակից պայմաններում, հեղինակության ձեւավորմանը պետք է հասնել դասավանդման կուլտուրայի ստեղծագործ մակարդակին ձգտելով, խիստ արտահայտված անհատականություն դրսեւորելով եւ մանկավարժական վարպետության տեխնոլոգիական բոլոր հնարքներով ներգործություն իրականացնելով։

Հոդվածում քննարկվում է «դասավանդողի հեղինակության»՝ որպես ուսումնական գործընթացի արդյունավետության բարձրացման միջոցի դերը։
  Դասավանդողի հեղինակությունը մեծ ներգործություն ունի ուսումնական նյութը ներկայացնելիս, հեշտացնում է սովորողների կողմից ուսումնական նյութի ընկալումը, նպաստում է լսարանի արդյունավետ կառավարմանը, շտկում է միջանձնային հարաբերությունները, ուսումնական գործընթացում կարեւորում է դասավանդողի դերը եւ միջոց է հանդիսանում լուծելու մանկավարժական բարդ խնդիրները։
