Նախաբան   Հատուկ կրթական կարիքներ ունեցող երեխաների (ԿԱՊ) խնդիրների ուսումնասիրությունը, դրանց լուծման հնարավորությունները, ժամանակակից պայմաններում լուծման տեխնոլոգիաները համարվում են կարևոր մանկավարժական հիմնախնդիրներ և մանկավարժական-գիտական ​​համայնքի ուսումնասիրության կենտրոնում են ՝ ընդհանուրի պատճառով կրթության ներառումը, ներառական հասարակության անհրաժեշտությունը:   Այս հիմնախնդիրներից մեկը Կենսաթոշակային խնդիրներ ունեցող երեխաների հաշմանդամության հաղթահարման հետ կապված հարցերն են, քանի որ հարմարվողականությունը կարող է լինել շատ այլ խնդիրների պատճառ, ինչպիսիք են մեկուսացումը, գործունեության սահմանափակումը, ոչ ադեկվատ տարածքը և այլն:     Այս խնդիրների լուծման գործում մեծ նշանակություն ունի ԿԱՊԿ երեխաների հետ սոցիալական մանկավարժական աշխատանքը: Հաշվի առնելով հարմարվողականությունը `որպես սոցիալական-մանկավարժական խնդիր, մեր նպատակն է ուսումնասիրել ԿԱՊԿ երեխաների պահպանման հնարավորությունները, սոցիալական մանկավարժի դերն այդ գործընթացում, նրա գործունեության առանձնահատկությունները: Հաղթահարելով նախ, եկեք նայենք «ախտահանման» տարբեր մեկնաբանություններին: և նրանց նպատակները Ն. Ալմազովը «հարմարեցումը» ընկալում է որպես նվաճումների արդյունքների մարդկային անբավարարություն, առաջարկվող գործունեության պայմաններին հարմարվելու անկարողություն:  Մարդու կարողությունները տարբեր իրավիճակներում տարբեր են, դրանք կարող են փոխվել ՝ կախված շրջակա միջավայրի հնարավորություններից:  Մարդկային կայունության ցածր մակարդակը բնութագրվում է այնպիսի երեւույթներով, ինչպիսիք են հարմարվողականությունը: AL Ryan և Ya. Լ.Կալոմինսկին «հարմարվողականությունը» համարում է մարդու մարդու սոցիալական միջավայրի փոխազդեցության խանգարում [8]:   Դա կարող է պայմանավորված լինել ինչպես շրջակա միջավայրի առանձնահատկություններով, այնպես էլ երեխայի անձնական զարգացման մակարդակով: Ինչպես տեսնում ենք, այս հեղինակները «հարմարեցումը» դիտում են շրջակա միջավայրում մարդու գործունեության խաթարման տեսանկյունից, հարմարվելու հնարավորությունների ցածր մակարդակի տեսանկյունից:   Անձի սոցիալ-հոգեբանական-հոգեֆիզիոլոգիական կարգավիճակի անհամատեղելիությունը կենսագործունեության համար անհրաժեշտ պահանջների հետ [6]: Եվ ըստ LV Human- ի ադապտացիայի «Այսպիսով, մենք կարող ենք նկարագրել որպես հարմարվողականության ցածր մակարդակ, որը խաթարում է անձ-միջավայր հարաբերությունների հավասարակշռությունը, վտանգում է մարդու բնականոն գործունեությունը: ԿԱՊ-ի հիմնական խնդիրները հիմնականում սոցիալական, բժշկական, հոգեբանական և մանկավարժական բնույթի են: Երեխայի աբորտի սոցիալական խնդիրները պայմանավորված են երեխայի, նրա ընտանիքի, ծնողների սոցիալական կարգավիճակով, հարմարվելու նրանց ցածր հնարավորություններով: Բժշկական բնույթի խնդիրները պայմանավորված են երեխայի առողջական վիճակի պաթոլոգիական շեղումներով, հոգեկան վնասվածքներով: Հոգեբանական խնամքի և ծնողների խնամքի պակասի պատճառով վաղ զրկանքների հետ պաշտոնական հարաբերությունների մեջ սիրո կամ կարեկցանքի բացակայությունը: Խնդիրներն առաջանում են մեծահասակների դեպքում `հիմնականում սոցիալական-մանկավարժական անտեսման, կրթական խնդիրների և կրթությունից դուրս մնալու փաստի հետևանքով: [9] բնական բնույթի խնդիրներ [3]:   Սա ԿԱՊԿ երեխաների առանձնահատկությունները, հետաքրքրությունները, ցանկություններն ու նկրտումները, նրանց գիտելիքները, ունակությունները, հմտությունները, սովորությունները պարզելու գործընթաց է, որոնք ձևավորվում են հաշմանդամության զարգացման, հաշմանդամության զարգացման, երեխայի զարգացման մեջ: Դասավանդման նպատակներն ու միջոցները լավագույնս հարմարեցված են սովորողների կարիքներին, պահանջներին և հնարավորություններին:   Միասնական մանկավարժը կարող էր դեր ունենալ այս աշխատանքներում:   Համոզված ենք, որ նման գործընթացների համար պայմաններ են ստեղծվում ՝ ԿԱՊԿ ունեցող երեխաների հաշմանդամությունը կանխելու և հաղթահարելու համար:   Ավելին, այդ նպատակով իրականացվող ցանկացած սոցիալական-մանկավարժական գործունեություն կարող է նպաստել ԿԱՊԿ երեխաների համար կենսական նշանակության բավարար մակարդակի ապահովմանը: Սոցիալ-մանկավարժական գործունեությունը դիտվում է որպես բազմակողմանի հասարակական նշանակություն ունեցող աջակցության համակարգ: Դա մանկավարժական գործունեություն է, որի նպատակն է լուծել առկա միջավայրում առկա սոցիալական և մանկավարժական խնդիրները [4]: Օժանդակ համալիր և սոցիալական մանկավարժը իր գործունեության ընթացքում կատարում է բազմաթիվ գործառույթներ:   Ուսումնասիրելով մասնագիտական ​​գրականությունը [1, 2, 6, 7, 8, 9] ՝ մենք առանձնացրել ենք հետևյալ կարևոր գործառույթները. ընտանեկան հարաբերությունների փոփոխում, ախտորոշիչ, կրթական, վերահսկողական-պաշտպանական, հոգեթերապևտական ​​և այլն: Մեր մասնագիտական ​​գրականության ուսումնասիրությունները, դիտարկումները և սոցիոլոգիական հարցումները հաստատում են այս կարևոր գործառույթները: Հետազոտության ընթացքում մենք եկել ենք այն եզրակացության, որ այդ գործառույթները երեխաների պահպանումը հաղթահարելու գործընթացում:   Առաջարկում է վերանայել այս բովանդակությունը երեխաների հաշմանդամությունը հաղթահարելու տեսանկյունից: Տրամադրվում է տեղեկատվական-վերլուծական գործառույթ, որը ուսումնասիրվում է տեղեկատվության հավաքագրում-վերլուծական գործառույթով, որը ենթադրում է տեղեկատվության հավաքում և քայքայման վերլուծություն, ուսումնասիրվում է տեղեկատվություն տարբեր սոցիալական-կրթական, առողջապահական, սպորտի, վերականգնողական հաստատությունների, զարգացման հաստատությունների մասին: Վերլուծվում է նրանց գործունեության հաղթահարման կարևորությունը:  Համակարգող-հաղորդակցման գործառույթ, տարբեր կրթական, բժշկական, առողջապահական, վերականգնողական, վերականգնողական հաստատությունների, սոցիալական ծառայությունների, տեղական ինքնակառավարման, տարածաշրջանային կառույցների, հասարակական կազմակերպությունների համագործակցություն, կապերի հաստատում, վնասված հարաբերությունների վերականգնում, վերականգնում - հաստատել իրենց համակարգում, ինչը կնպաստի խնդիրների հաղթահարմանը, ակտիվացնելով այդպիսի երեխաների ծնողների գործունեությունը: , Նախորոշման գործառույթ, որը հնարավորություն է տալիս հավաքագրված տեղեկատվության վերլուծության հիման վրա տարբեր հաստատությունների հետ շփումների միջոցով, իհարկե, հաշվի առնելով երեխայի անհատական ​​առանձնահատկությունները, զարգացման հնարավորությունները, տրամադրելով սոցիալ-մանկավարժական օգնություն: օգնությունը ուշացումները հաղթահարելու գործում:  Սոցիալ-կանխարգելիչ գործառույթ, որի իրականացման ընթացքում հնարավոր է տարբեր հաստատությունների միջև հումանիտար, առողջ, կրթական կապեր հաստատել, որոնք կարող են նպաստել վտանգավոր իրավիճակների առաջացմանը, ժամանակին զինաթափմանը կանխմանը:  Սոցիալ-կազմակերպչական գործառույթ, որն ուղղված է տարբեր խնդիրների լուծմանը, մանկավարժորեն կազմակերպված միջավայրի ստեղծմանը, տարբեր միջոցառումների, այդ թվում `հանգստի, այդ թվում` տարբեր սոցիալական հաստատությունների `երեխայի ԿԱEN-ով սոցիալականացման գործընթացում, որոնք կարևոր են պահպանումը հաղթահարելու համար: , Սոցիալ-վերականգնողական գործառույթ, որը ենթադրում է պայմանների ստեղծում, որոնք կարող են ապահովել վերականգնման գործընթացին վերաբերող ծառայությունների ամբողջ համակարգը: սոցիալական և Ընտանեկան հարաբերությունների ամրապնդման գործառույթ, որն ուղղված է ընտանիքում միջանձնային հարաբերությունների կարգավորմանը և առողջացմանը, երեխաների հաղթահարմանը, սոցիալական և մանկավարժական աջակցության կարիք ունեցող երեխաների, նրանց ընտանիքների վերահսկողության կազմակերպմանը, ինչը կարող է օգնել կանխել և հաղթահարել ամուսնալուծությունը: Մեկուսացումը փոխելը Փոփոխությունն ամենակարևոր գործառույթն է, որն իրականացվում է երեխաների իրավազրկումը հաղթահարելու համար: Երբ այդպիսի երեխաները հարմարվելու հետ կապված խնդիրներ կամ դժվարություններ ունեն, սոցիալական դաստիարակը կարող է էական փոփոխություններ մտցնել նրանց արժեքային համակարգում, վարքի և հարաբերությունների մեջ, ինչը նրանց թույլ է տալիս արագ վերագնահատել]: Վերոհիշյալ գործառույթների իրականացման արդյունավետությունը, անշուշտ, պայմանավորված է սոցիալական մանկավարժական-մասնագիտական ​​գիտելիքների մակարդակով, մասնագետի անձնական որակներով, ներկայացված պահանջներին համապատասխան գործողությունների իրականացումով: Այս հետազոտության շրջանակներում մենք իրականացրել ենք սոցիոլոգիական հարցում, որի նպատակն է պարզել սոցիալական մանկավարժի դերը, պարզաբանել սոցիալական մանկավարժի գործառույթները, տարբեր մասնագետների հետ նրա համագործակցության շրջանակը ԿԱEN երեխաների պահպանությունը հաղթահարելու գործում: Հարցումներն անցկացվել են Գյումրիի N 2, 7, 11, 23 դպրոցներում, հարցումին մասնակցել են 68 մանկավարժներ, ովքեր աշխատում են ԿԱՊԿ երեխաների հետ:   Հետևյալ հարցերը տրվեցին. 1. Ի՞նչ հատկություններ պետք է ունենա սոցիալական մանկավարժը: 2. Թվարկեք մանկավարժի և սոցիալական հիմնական գործառույթները: 3. Նշեք սոցիալական մանկավարժի գործառույթները, որոնք ուղղված են հաշմանդամություն ունեցող երեխաներին հաղթահարելուն: ena / տեղեկատվական-վերլուծական, բ / համակարգող-հաղորդակցական, գ / սոցիալական-վերականգնողական, դ / սոցիալական-կազմակերպական: 4. Ո՞ր մասնագետներն ավելի արդյունավետ կարող են օգնել ԿԱՊԿ ունեցող երեխաների հաշմանդամությունը հաղթահարելուն: Ա) ուսուցիչ, բ) սոցիալական մանկավարժ, գ) սոցիալական աշխատող, դ) հոգեբան, ե) լոգոպեդ: 5. Ո՞ւմ հետ է համագործակցում սոցիալական մանկավարժը ՝ ԿԱՊԿ երեխաների իրավունքները վերացնելու համար: Հարցվածների մեծամասնությունը առաջին հարցին պատասխանել է հետևյալ կերպ `մարդասեր, համակրելի, աջակցող, ընկերական, համագործակցող:   Սա վկայում է այն մասին, որ սոցիալական մանկավարժը պետք է իր գործունեության ընթացքում վերոհիշյալ երեխաներին հաղթահարելու ունակություն ունենա: Որակներ, որոնք կօգնեն երկրորդ հարցման մասնակիցներին հիմնականում թվարկել հետևյալ գործառույթները. Կրթական, վերականգնողական, տեղեկատվական, համակարգող, բուժական:   Այս հարցի պատասխանները վկայում են այն մասին, որ դպրոցներում սոցիալական մանկավարժները հիմնականում իրականացնում են վերոնշյալ գործառույթները, միայն հարցվածներն են պատկերացում դրանց մասին: Երրորդ հարցի պատասխաններում հարցվողները հիմնականում նշում էին տեղեկատվական-վերլուծական, համակարգող-հաղորդակցման գործառույթները (տե՛ս տող 1):  Սա ապացուցում է, որ մերկ կուսակցության առաջարկած գործառույթները չեն օգտագործվում ԿԱEN ունեցող երեխաների հաշմանդամությունը հաղթահարելու համար: լայն. Գծապատկեր 1. Չորրորդ հարցին տրվեցին հետևյալ պատասխանները. ա) ուսուցիչ -12 բ / սոցիալական մանկավարժ - 50 գ / սոցիալական աշխատող - 3d / հոգեբան - 3e / լոգոպեդ - 0 մանկավարժի դերը հարցվածների վերլուծության արդյունքներով պատասխանները (տե՛ս Նկար 2): Հարցվածների մեծ մասը սոցիալական, գծապատկեր 2. մանկավարժներ էին, հինգերորդ հարցի պատասխանողները առանձնացրեցին բավականին լայն շրջանակ:   Տվեցին հետևյալ պատասխանները. Ուսանողների, համայնքի, տնօրենի, համայնքի, քաղաքային, տարածաշրջանային, հասարակական, տարբեր միջազգային կազմակերպությունների հետ:   Տված պատասխանները ցույց են տալիս, որ սոցիալական մանկավարժը համագործակցության լայն հնարավորություններ ունի, հարցնել հարցվողներին այդ մասին: Եզրակացություն Այսպիսով, ծնողների ուսումնասիրությունները, համապարփակ մասնագիտական ​​գրականությունը և սոցիոլոգիական հարցումների արդյունքների վերլուծությունը ցույց են տվել, որ. • ԿԱՊԿ երեխաների սխալ հարմարումը կարող է հանգեցնել բազմաթիվ այլ խնդիրների, որոնք կարող են սահմանափակել հնարավորությունները: • Սոցիալական մանկավարժի կողմից իրականացվող գործառույթների արդյունավետությունը կախված է սոցիալական մանկավարժի մասնագիտական ​​և անձնական որակներից: • Սոցիալական մանկավարժի կողմից իրականացվող մի շարք գործառույթներ կարող են նաև ուղղված լինել ԿԱEN երեխաներին հաղթահարելուն: • Սոցիալական մանկավարժը մեծ դեր ունի ԿԱՊԿ երեխաների իրավունքից զրկելու հարցում:     Այս պարագայում հնարավոր են համագործակցություններ տարբեր մասնագետների հետ: ։

Հոդվածում  ուսումնասիրվում  է  սոցիալական  մանկավարժի  դերը  ԿԱՊԿՈւ  երեխաների  ապահարմարման  հաղթահարման  գործում։
   Քննարկվում  են  սոցիալական  մանկավարժի    կողմից  իրականացվող  գործառույթները,  համագործակցության  շրջանակը։
   Առաջարկվում  են  գործառույթներ,  է  իրականացնել ԿԱՊԿՈւ երեխաների ապահարմարման հաղթահարման  գործում։
