ՕՏԱՐԵՐԿՐՅԱ ՈՒՂՂԱԿԻ ՆԵՐԴՐՈՒՄՆԵՐԻ ՆԵՐԳՐԱՎՄԱՆՀԻՄՆԱԽՆԴԻՐՆԵՐԸ ՀՀ-ՈՒՄԱՊՀ  բոլոր  երկրներում  պլանային-վարչահրամայական  տնտեսակարգից  ազատշուկայականին  անցումային  շրջանը  բնորոշվեց  սոցիալ-տնտեսական  խոր  ցնցումներով։
   Հայաստանում  այդ  անցումն  իրականացավ  առաձնակի  բարդություններով։
 1998  թ.՝  1990  թ.  համեմատ,  տեղի  է  ունեցել  արդյունաբերական  արտադրությաննկատելի  անկում։
   Այն  հատկապես  մեծ  էր  1992  թ.,  երբ  նախորդ  տարվա  համեմատարտադրության  ծավալները  կրճատվեցին  մոտ  երկու  անգամ։
   Դա  ուներ  իր  սուբյեկտիվ և օբյեկտիվ պատճառները, որոնցից հիմնականներն էին՝•  երկաթուղու շրջափակումը,•  ԽՍՀՄ  փլուզման  հետևանքով  ձեռնարկությունների  միջև  տնտեսական  կապերի խզումը (ՀԽՍՀ արդյունաբերական ձեռնարկությունների  մեծ մասը  թողարկում էր ոչ թե վերջնական, այլ միջանկյալ սպառման արտադրանք),•  խոր  էներգետիկ  ճգնաժամը,  որի  պատճառով  շատ  ձեռնարկություններմատնված էին հարկադիր կայուն պարապուրդի և այլն։
 Սկսած  1994  թ.  ՀՀ-ում  արձանագրվեց  արդյունաբերության  որոշակի  աշխուժացում։
   1994-1997  թթ.  նախորդ  տարվա  համեմատությամբ  արդյունաբերության  աճիտեմպերը  կազմեցին  համապատասխանաբար  105.3, 101.5,  101.4  և  101.0  %1։
   Սակայն 1998 թ.՝ 1997 թ. համեմատ, տեղի ունեցավ արդյունաբերական արտադրությանաճի տեմպերի նվազում 2.5 տոկոսային կետով, որի հիմնական պատճառներից գլխավորը  Ռուսաստանի  Դաշնությունում  1998  թ.  կեսերից  սկիզբ  առած  ֆինանսական(հատկապես՝  վճարային)  ճգնաժամն  էր,  և,  որպես  հետևանք,  ՀՀ  խոշոր  ձեռնարկությունների  մի  զգալի  մասի  համար  պատվերների  և  պահանջարկի  կրճատումը  կամլրիվ  բացակայությունը,  քանզի  այդ  ձեռնարկությունների  արտադրանքը  հիմնականում  ուղղված  էր  դեպի  ռուսական  շուկա։
   Այսպիսի  իրավիճակում  տնտեսությանարագ  զարգացման  համար  պահանջվում  էին  հսկայական  ներդրումներ,  սակայն  անցումային  տարիների  ներքին  խնայողությունների  չափազանց  ցածր  մակարդակը  ևտնտեսության ներքին հատվածում ձևավորված եկամուտների սակավությունը, բնականաբար, դժվարացնում էին տնտեսական աճի ներդրումային գործոնի ֆինանսավորումը  միայն  ներքին  ռեսուրսների  հաշվին,  և  այստեղ  առանցքային  դեր  են  ստացելարտաքին ռեսուրսները, այսինքն` օտարերկրյա ներդրումները։
  Վերջիններս մեծապեսպայմանավորում են կամայական տնտեսության զարգացման միտումները, աճի տեմպերը և միջազգային հանրության հետ ինտեգրման աստիճանը։
 Ներդրումների  խթանումը  ՀՀ  տնտեսական  քաղաքականության  առանցքայինմասն  է։
   Գլխավոր  նպատակը  օտարերկրյա  ներդրողների  համար  խթան  ապահովելնէ,  որը  կնպաստի  ներդրումների  ծավալների  մեծացմանը  և  զբաղվածության  բարձ1  Տնտեսական  բարեփոխումների  առանձնահատկություններն  ու  փուլերը  Հայաստանում  1991-1998  թթ.,ՀՀ Ազգային վիճակագրական ծառայություն, տե՛ս՝ www.armstat.am/am/?mid=82&id=85։
 րացմանը։
  Կարևորելով «Օտարերկրյա ներդրումների մասին օրենքի» դերը տնտեսական  զարգացման  գործընթացում  արտասահմանի  մասնակցությունը  ներգրավելումեջ`  Կառավարությունը  շեշտել  է  ՕՈՒՆ-ի  վճռորոշ  դերը  տնտեսական  աճն  արագացնելու  մեջ  և  ՕՈՒՆ-ի  օգուտների  արդյունավետ  օգտագործման  անհրաժեշտությունըՀՀ  տնտեսության  համար։
   Որպես  կանոն,  օտարերկյա  ներդրողները  շահագրգռվածեն  ներդրումներ  կատարել  այն  ճյուղերում,  որոնք  մրցակցային  են  և  արտահանմանմեծ պոտենցիալ ունեն1։
  ՀՀ տնտեսության գրավիչ ոլորտներ են համարվում ադամանդի  մշակման,  ինֆորմացիոն  տեխնոլոգիաների  և  էլեկտրոնային  կոմերցիայի,  սննդի,լեռնահանքային արդյունաբերությունը, զբոսաշրջությունը, հեռահաղորդակցությունը։
 Հայաստանը  մեծապես  կախման  մեջ  է  գտնվում  միջազգային  առևտրից,  և  մեծջանք է պահանջվում գրավելու օտարերկրյա ներդրողների ուշադրությունը։
  ՀՀ կառավարությունը  որդեգրել  է  «բաց  դռների»  քաղաքականությունը՝  նպատակ  ունենալովխրախուսել  օտարերկրյա  ներդրումները։
   Ըստ  «Օտարերկրյա  ներդրումների  մասին»օրենքի՝  օտարերկրյա  կապիտալը  կարող  է  անսահմանափակ  մասնակցություն  ունենալ հայկական ձեռնարկություններում և պաշտպանված է օրենքով։
 2012 թ. ընդունված «ՀՀ 2012-2025 թթ. հեռանկարային զարգացման ռազմավարական  ծրագրում»  նշվում  է,  որ  զբաղվածության  աճին  ուղղված  պետական  շրջանակային  քաղաքականության  հիմնական  գերակայություններից  մեկը  կշարունակիհանդիսանալ  գործարար  և  ներդրումային  միջավայրի  անընդհատ  բարելավումը,  որըտեղի կունենա ներդրումային գործընթացը դյուրին դարձնելու և անհարկի պետականմիջամտությունները  էականորեն  կրճատելու  ճանապարհով։
   Ներդրումային  միջավայրում  ռիսկային  բարձր  մակարդակը  օտարերկրյա  ներդրումների  նվազման  պատճառ է հանդիսանում։
 Հայաստանի հիմնական առավելությունը որակյալ աշխատուժի առկայությունն է,որի  օգտագործումը  ներդրողներին  հնարավորություն  կտա,  զարգացած  երկրներիհամեմատ  ցածր  աշխատավարձ  վճարելով,  ապահովել  ցածր  ինքնարժեք  և  գնայինմրցունակություն` հատկապես արտաքին շուկայում։
 Տնտեսության որևէ ոլորտում առաջընթացը կարող է «չեզոքացվել» մեկ այլ ոլորտում  առաջընթացի  բացակայությամբ։
   Հարկային,  մաքսային  անկայուն  քաղաքականությունը  կամ  վարչարարությունը  կարող  են  սահմանափակել  բիզնեսի  ձևավորմաննպաստավոր  պայմանները  և  բիզնես  սկսելու  ընթացակարգերի  պարզությամբ  պայմանավորված աճը։
  Ստեղծված անբարենպաստ միջավայրը կարող է հանգեցնել ապրանքային  երկակի  շուկաների  ստեղծման,  որտեղ  գերիշխող  դիրք  ունեցող  գործարարները կօգտվեն գույքային իրավունքի պաշտպանությունից, հարկային ու մաքսային  կողմնապահ  գործելաոճից,  իսկ  շուկա  մուտք  գործել  ցանկացողները  կարող  ենհայտնվել  ոչ  շահեկան  իրավիճակում։
   Ցանկացած  բիզնես,  գործընթաց  իր  մեջ  ներառում է մի շարք ընթացակարգերի պարտադիր իրականացում։
  Երբ գործարարը մշակում է բիզնես պլան և փորձում անցնել դրա իրականացմանը, առաջին արգելքները,որոնք  պետք  է  հաղթահարի,  բյուրոկրատական  և  իրավական  ընթացակարգերն  են։
 Տարբեր  երկրներում  նոր  բիզնեսների  մուտքի  կանոնակարգման  մեթոդներն  ունենորոշակի  առանձնահատկություններ`  կախված  տվյալ  երկրի  տնտեսական  և  իրավական  դաշտի  զարգացվածության  աստիճանից։
   Որոշ  տնտեսություններում  այս  գործընթացը  պարզ  և  մատչելի  է։
   Այլ  խոսքով`  ընթացակարգերն  այնքան  ծանրաբեռնողեն, որ գործարարները, խուսափելով ընթացակարգերի վարչարարական և ժամանակի  ծախսերից,  ստիպված  են  լինում  դիմել  այլ  մեթոդների`  բիզնեսը  վարել  ոչ  ֆորմալձևով։
   Բացի  այդ,  գործարարության  արդյունավետությունն  ավելի  շատ  կախված  էօրենսդրական և կառավարչական որոշումներից։
 Համաշխարհային  բանկի  «Գործարարությամբ  զբաղվելը»  (Doing  busniness)  դասակարգումը  գնահատում  է  այն  կարգավորումները,  որոնք  ուղղակիորեն  ազդում  ենգործարար միջավայրի զարգացման աստիճանի և տնտեսական աճի վրա` հնարավորություն տալով համեմատություններ իրականացնել հետազոտված 184 երկրների միջև։
   Հենց  այս  դասակարգման  չափանշներն  էլ  կարող  են  հիմք  հանդիսանալ  ՀՀ-ումօտարերկրյա  կապիտալի  մուտքի  խթանման  կամ  խոչընդոտման  համար։
   Փորձելովվերլուծել DB 2014 թ. ցուցանիշները՝ կարող ենք եզրահանգում կատարել, թե որքանով  է  գրավիչ  մեր  տնտեսությունը  օտարերկրյա  ներդրողների  համար,  և  ինչպիսիմիտում ունի ՀՀ տնտեսությունում ՕՈՒՆ-ի աճը։
  Համեմատական վերլուծությունը կատարենք նախորդ տարվա ցուցանիշների հետ։
   Տվյալ տնտեսությունը բնութագրող10ցուցանիշները,  բացառությամբ  3  ցուցանիշի`  ընկերության  հիմնադրում  (6-րդ  տեղ`  4կետով  բարձրացում),  հարկերի  վճարում  (103-րդ  տեղ`  9  կետով  բարձրացում),  պայմանագրերի կիրարկում (112-րդ տեղ` 5 կետով բարձրացում), մյուս ցուցանիշները անկում  են  գրանցել,  ինչը  դրականորեն  չի  կարող  անդրադառնալ  ՕՈՒՆ-ի  խթանմանվրա1։
   Օտարերկրյա  ներդրողների  համար  կարևոր  այնպիսի  ցուցանիշներ,  ինչպիսիքեն  ներդրողների  պաշտպանվածությունը,  շինարարության  համար  թույլտվությանստացումը, միջսահամանային առևտուրը, անկում են գրանցել։
  Փորձելով համեմատելհարևան  Վրաստանի  հետ՝  կարող  ենք  նշել,  որ  ՀՀ-ն  բիզնես  վարելու  դյուրինությանաստիճանով  և  ներդրողների  պաշտպանվածության  ցուցանիշով  զիջում  է  Վրաստանին` համապատասխանաբար 37-րդ և 8-րդ, 4-րդ և 2-րդ տեղեր։
 Ուսումնասիրելով  ՕՈՒՆ-ի  վերաբերյալ  2007-2012  թթ.  վիճակագրական  տվյալները`  կարող  ենք  ասել,  որ  ՕՈՒՆ-ի  ներհոսքը  նախաճգնաժամային  հատվածում  աճիմիտում  է  դրսևորել՝  գագաթնակետին  հասնելով  2008  թ.  (1  մլրդ  դոլար),  սակայն,պայմանավորված  ֆինանսատնտեսական  ճգնաժամով,  հետագա  տարիներին  մենքունեցանք ՕՈՒՆ-ի ծավալների զգալի անկում (2012 թ.՝ 567.4 մլն դոլար)2։
 ՀՀ-ում ներդրումների համար շահավետ ոլորտներն են հանդիսանում`•  բարձր տեխնոլոգիաների էլեկտրոնիկայի նախագծումը,•  հանքարդյունաբերությունը և մետալուրգիան,•  էլեկտրական էներգիայի համակարգերը,•  քիմիական արտադրությունը,•  թեթև արդյունաբերությունը,•  բանկային ծառայությունները,•  համակարգչային ծրագրային ապահովման մշակումը,•  սննդի արտադրությունը և փաթեթավորումը,•  զբոսաշրջությունը։
 Գծանկար  1-ը  ցույց  է  տալիս  ՕՈՒՆ-ի  դինամիկան  ՀՀ-ում  և  հարևան  Վրաստանում։
  Վրաստանը ՕՈՒՆ-ի ցուցանիշներով միշտ գերազանցել է ՀՀ-ին՝ բացառությամբ2009 թ.։
  ՀՀ-ում ՕՈՒՆ-ի պիկը հանդիսացել է 2008 թ., երբ գրանցվել է առավել քան 1մլրդ դոլար ներդրում, սակայն վրա հասած ֆինանսատնտեսական ճգնաժամը պատճառ հանդիսացավ այս ցուցանիշի էական անկման համար։
 Չնայած ներդրումների մեծ ծավալներին, ՀՀ-ում դեռևս ցածր է մնում ՕՈՒՆ/ՀՆԱցուցանիշը, որը ցույց է տալիս ՀՆԱ-ի մեջ ՕՈՒՆ-ի տեսակարար կշիռը (գծ. 2)։
 Օտարերկրյա ներդրումների համար ստեղծվել են հետևյալ պայմանները3.•  Սեփականության 100 % պաշտպանություն,•  Չկան ներդրումների իրականացման խոչընդոտներ,1 Տե՛ս www.doingbusiness.org։
 2 Տե՛ս ՀՀ ԱՎԾ պաշտոնական կայք՝ www.armstat.am։
 •  Չկան արտահանման սահմանափակումներ,•  Ապահովված է արտարժույթների համար ազատ փոխարկման ռեժիմ,•  Չկան  ներդրումների  իրականացման  տարածքային,  աշխարհագրական  սահմանափակումներ,•  Ներդրումային ծրագրերի համար 300 մլն դրամի սարքավորումների ներմուծման ԱԱՀ-ն հետաձգվում է 3 տարով։
 ՀայաստանՎրաստանԳծանկար 1. ՕՈՒՆ ծավալները (մլն դոլար) Հայաստանում և Վրաստանում 2007-2012 թթ.Գծանկար 2. ՕՈՒՆ/ՀՆԱ հարաբերակցությունը ՀՀ-ում և ՎՀ-ումՉնայած  օտարերկրյա  ներդրումների  համար  ստեղծված  պայմաններին,  ՀՀ-ումառկա են ներքին և արտաքին խնդիրներ, որոնք խոչընդոտում են ՀՀ-ում ՕՈՒՆ-ի ծավալների  մեծացմանը։
   Այդ  իսկ  պատճառով  վերլուծենք  ՀՀ  ներդրումային  միջավայրըև ՕՈՒՆ-ի ներգրավմանն ուղղված պետական քաղաքականությունն, փորձենք առաջադրել ներդրումային միջավայրի և քաղաքականության արդյունավետության բարելավման  ուղիներ,  որոնք  կընդլայնեն  ՀՀ  ներդրումների  ներգրավման  հնարավորությունները։
  Այժմ անդրադառնանք ՕՈՒՆ-ի ներգրավմանը խոչընդոտող խնդիրներին։
 ա) Քաղաքական և ռազմաքաղաքական կայունությունը։
  Քաղաքական և ռազմաքաղաքական  կայունությունը  գրեթե  բոլոր  հարցումներում  ու  վերլուծություններում  կարևորության  առումով  ներդրումային  միջավայրի  գործոնների  թվում  միշտառաջին  տեղում  է։
   Պոտենցիալ  ներդրողների  ներգրավման  տեսանկյունից  քաղաքական անկայունությունն առնվազն խրախուսող երևույթ չէ։
  Այս տեսանկյունից Հայաստանը գտնվում է բարձր ռիսկային երկրների խմբում։
  Հայաստանի պարագայում քաղաքական  ռիսկը  պայմանավորված  է  հիմնականում  արտաքին  քաղաքական  անկա2007200820092010201120126,38,68,55,26,25,711,512,26,16,997,625,76ՀՀ/ՕՈՒՆ/ՀՆԱ,%/Վրաստան/ՕՈՒՆ/ՀՆԱ,%/յունությամբ,  որը  դրսևորվում  է  Ադրբեջանի  և  Թուրքիայի  շրջափակմամբ,  Վրաստանում  և  Հյուսիսային  Կովկասում  գոյություն  ունեցող  ազգամիջյան  առճակատումներիհետևանքով տրանսպորտային հաղորդակցության միջոցների անգործությամբ։
 ՀՀ  ներդրումային  ռիսկը  մեծացնող  գործոն  է  կոռուպցիայի  մակարդակը։
   177երկրների շարքում ՀՀ-ն կոռուպցիայի մակարդակով գտնվում է 94-րդ տեղում1։
  Նմանցուցանիշը չի կարող խթանել ՕՈՒՆ-ի ծավալների հետագա մեծացմանը։
  Ստվերայինտնտեսությունը նույնպես բացասական ազդեցություն է թողնում երկրի ներդրումայինմիջավայրի գրավչության վրա։
 Ըստ  էության,  վերը  նշված  գործոնները  միմյանց  փոխկապակցված  են,  և  շատկարևոր է մշակել դրանց դեմ պայքարի միասնական ծրագիր։
 բ) Ներքին շուկայի ծավալը։
  ՀՀ ներքին փոքր շուկան` բնակչության փոքր թիվը,և 1 շնչին ընկնող ազգային եկամտի ցածր մակարդակը, խոչընդոտ են հանդիսանումիրացման շուկայական ուղղվածություն ունեցող ՕՈՒՆ-ի ներգրավման համար։
 գ)  Ռեսուրսների  առկայությունը։
   Հայաստանն  աչքի  չի  ընկնում  բնական  ռեսուրսների  հարստությամբ։
   Ներդրումների  իրականացման  մեծ  հնարավորություն  կապղնձի,  մոլիբդենի,  ոսկու  և  որոշ  հազվագյուտ  մետաղների  արդյունահանման  և  վերամշակման  բնագավառում։
   Սակայն  վառելիքային  հումքի  արդյունաբերական  պաշարների  բացակայությունը  տնտեսությունը  մեծ  կախման  մեջ  է  պահում  այդ  հումքիներմուծումից։
 դ) Ենթակառուցվածքային խնդիրներ։
  Հայաստանը, լինելով մի կողմից հումքային ռեսուրսներով աղքատ, մյուս կողմից` փոքր ներքին շուկա ունեցող երկիր, մեծ կախում  ունի  հումքի  ներմուծումից  և  ապրանքի  արտահանումից,  հետևաբար  բարձրտրանսպորտային ծախսերը, որոնց հիմքում ընկած են տարածաշրջանում ռազմաքաղաքական  ընդհարումների  պատճառով  հաղորդակցման  ուղիների  շրջափակումը  ևդեպի  բաց  ծով  ելքի  բացակայությունը,  ազդում  են  Հայաստանում  արտադրվող  ապրանքների՝ միջազգային շուկաներում մրցունակության վրա։
  Խնդիրներ են հարուցումնաև փոխադրումների իրականացման ժամկետները։
 Կարևոր  են  նաև  կենսաթոշակային  հիմնադրամների,  բրոքերային  կազմակերպությունների,  ներդրումային  հիմնադրամների,  լիզինգային,  խորհրդատվական  ևաուդիտորական  ընկերությունների  առկայությունը  և  արդյունավետ  գործունեությունը, քանի որ դրանք կարող են դառնալ երկարաժամկետ ներդրումներ կատարելուորոշումների հիմք։
 ե)  Իրավական  դաշտ։
   «Օտարերկրյա  ներդրումների  մասին»  ՀՀ  օրենքում  (ընդունվել է 1994 թ.) ամրագրված են հետևյալ դրույթները.1.  Խստորեն  սահմանափակվում  են  պետության  իրավասությունները  սեփականության ազգայնացման և բռնագրավման հարցում,2.  Թույլատրում է օտարերկրյա ներդրումներ կատարել տնտեսության գրեթե բոլոր ոլորտներում և կամայական ձևերով,3.  Ապահովում  է  հայկական  ու  միջազգային  դատերում  վեճերի  կարգավորմանհնարավորություն,4.  Թույլատրում է շահույթի ու սեփականության լրիվ հայրենադարձում,5.  Նախատեսում է մաքսային արտոնություններ,6.  Պաշտպանում է մտավոր սեփականությունը։
 Այդուհանդերձ,  իրավական  դաշտի  հիմնական  թերությունը  օրենսդրական  դաշտի  անկայունությունն  է,  ենթաօրենսդրական  ակտերի  և  օրենքների  հստակ  կիրառումն ապահովող անհրաժեշտ որոշումների ու իրավական այլ ակտերի պակասը։
 1 “Corruption Perceptions Index (2013)”, տե՛ս՝ http։
 //www.transparency.org։
 զ) Աշխատանքային ռեսուրսներ։
  ՀՀ աշխատանքային շուկային բնորոշ հատկանիշները`  աշխատուժի  արժեքը,  աշխատուժի  կրթվածության  և  մասնագիտականպատրաստվածության աստիճանը, օտարերկրյա ներդրողների համար ամենագրավիչգործոններն  են։
   Սակայն  ՀՀ  սոցիալ-տնտեսական  պայմանների  պատճառով  զգալիչափերի է հասել բնակչության, հատկապես՝ տնտեսապես ակտիվ ու որակյալ մասնագետների  արտագաղթը։
   Վերջինիս  նման  տեմպերի  պահպանման  դեպքում  կարող  էէապես  նվազել  աշխատանքային  ռեսուրսների  գծով  ներդրումային  միջավայրի  առավելությունը,  և  շատ  կարևոր  է  պետության  կողմից  համապատասխան  միջոցառումներ ձեռնարկելը։
 Չենք կարող չանդրադառնալ նաև կոռուպցիայի և մոնոպոլիզացիայի բարձր մակարդակին, որը հանդիսանում է ՕՈՒՆ-ի ներգրավմանը խոչընդոտող գլխավոր պատճառներից  մեկը։
   Մոնոպոլիզացման  բարձր  մակարդակը  հանգեցնում  է  մի  շարք  հետևանքների,  որոնք  խոչընդոտում  են  ՀՀ  տնտեսական  աճի  զարգացմանը։
   Դրանցիցկարող  ենք  նշել  ապրանքների  և  ծառայությունների  գների  աճը,  գնաճի  բարձր  մակարդակը,  կապիտալի  և  արժեթղթերի  շուկայի  թերզարգացածությունը,  փոքր  և  միջին բիզնեսի թույլ զարգացածությունը, արտաքին շուկայում ցածր մրցունակությունը։
 Ներքին  արտադրողները,  չունենալով  մրցակիցներ  ներքին  տնտեսությունում,  չենմիտվում արտադրատեխնիկական զարգացման, որն էլ հանգեցնում է արտաքին շուկայում նրանց մրցունակության անկման։
  Սա իր ազդեցությունն է թողնում միջազգային  ասպարեզում  ՀՀ  ընդհանուր  տնտեսության  մրցունակության  վրա։
   Եթե  այսգործընթացը  երկար  շարունակվի,  ապա  մեր  երկրի  արտադրանքի  նկատմամբ  հետաքրքրությունն արտաքին շուկայում աստիճանաբար կնվազի, և չի բացառվում, որժամանակի ընթացքում այն դուրս կմղվի։
  Այս ամենի արդյունքում երկիրը կկորցնի իրնկատմամբ օտարերկրյա ներդրողների հետաքրքրվածությունը։
  Այսպիսով, մոնոպոլիզացիայի բարձր մակարդակը, սեփականության խսիտ կենտրոնացվածությունը հանգեցնում են բիզնեսի ֆինանսավորման և ՕՈՒՆ-ի ծավալների կրճատման։
 ՀՀ-ում  օտարերկրյա կապիտալի ներհոսքի խթանման նախադրյալներ կարող ենհանդիսանալ՝1.  Հայաստանի ներդրումային վարկանիշի բարձրացումը,2.  Օրենսդրական միջավայրի բարելավումը,3.  Ներդրումային ենթակառուցվածքների ստեղծումը և կատարելագործումը։
 Կարծում ենք, որ ներդրումային քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման համար անհրաժեշտ է.•  առաձնացնել  ներդրողների  խմբերը  և  առավելագույնս  հաշվի  առնել  յուրաքանչյուր  խմբի  առաձնահատկություններն  ու  նրանց  նկատմամբ  խրախուսման միջոցները,•  առաջավոր տեխնոլոգիաների ներդրման խրախուսումը դարձնել ՕՈՒՆ-ի ներգրավման  քաղաքականության  մասը,  հատկապես՝  պետական  ձեռնարկությունների վաճառքի դեպքում,•  գործող ներդրողների համար բարձրակարգ հետներդրումային ծառայություններ  մատուցել,  քանի  որ  վերջիններիս  դրական  կարծիքը  ՀՀ  ներդրումայինմիջավայրի  նկատմամբ  նպաստում  է  ստացված  եկամուտների  վերներդրմանծավալների  աճին  ու  կարևոր  գործոն  է  պոտենցիալ  ներդրողների  ներգրավման համար,•  քաղաքական ռիսկերի հնարավոր բացասական ազդեցությունը նվազեցնելուհամար ձեռնարկել գործողություններ` ուղղված ներքին և միջպետական մակարդակով  օտարերկրյա  ներդրողների  շահերի  պաշտպանության  համարիրավական դաշտի ստեղծմանը,•  ներկայացնել  ՀՀ  ներդրումային  միջավայրի  մասին  ամբողջական  տեղեկատվություն  (անգլերենով  օրենքների,  շուկայական  և  այլ  նյութերի  վերլուծություն) գործող ու պոտենցիալ ներդրողներին,•  պետական  մակարդակով  առավել  արդյունավետորեն  պայքարել  մենաշնորհների զարգացման դեմ,•  քայլեր մշակել` երկրում կոռուպցիայի մակարդակի նվազեցման ուղղությամբ։
 Կարծում ենք, որ այս խնդիրների իրագործումը հնարավորություն կտա ոչ միայնմեծացնել  ներդրումների  ծավալը,  այլև  բարձրացնել  վերջիններիս  արդյունավետությունը, որը կարևոր նախապայման է մեր երկրի զարգացման համար։
 Նաիրի ՃաղարյանՕՏԱՐԵՐԿՐՅԱ ՈՒՂՂԱԿԻ ՆԵՐԴՐՈՒՄՆԵՐԻ ՆԵՐԳՐԱՎՄԱՆ ՀԻՄՆԱԽՆԴԻՐՆԵՐԸ ՀՀ-ՈՒՄԲանալի բառեր` ներդրում, օտարերկրյա ուղղակի ներդրումներ, ներդրումային քաղաքականություն։

Հաշվի  առնելով  օտարերկրյա  ուղղակի  ներդրումների  (ՕՈՒՆ)  դերը  տնտեսության  զարգացման գործում՝ հոդվածում ուսումնասիրվել են հիմնական խնդիրները, որոնք խոչընդոտում  են ՀՀ-ում օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների ներգրավմանը։
  Կատարվել են համեմատական  վերլուծություններ`  հիմնվելով  միջազգային  հայտնի  վարկանիշային  կազմակերպությունների  գնահատականների վրա։
  Առանձնացվել են այն հիմնական խնդիրները, որոնց լուծումը խթան  կհանդիսանա օտարերկրյա կապիտալի ներհոսքի համար։
  Նշվել են ՕՈՒՆ-ի ներգրավման նախադրյալները, ինչպես նաև ներդրումների համար շահավետ ոլորտները։
