ՎԵՐԳԻԼԻՈՍԸ ՝ ՈՐՊԵՍ ԴԱՆՏԱՅԻ ԻՆՔՆԱԱՆՄԱՆ ՓԱՍՏ «ՍՈՒՐԲ ԿՈՄԵԴԻԱ» Դանթե Ալիգիերիի «Աստվածային կատակերգությունը», ինչպես համաշխարհային գրականության բոլոր հին հուշարձանները, անվերապահ երկրպագուներ է ունեցել դարերի ընթացքում:  Ոմանք գովերգում էին «Կատակերգությունը» փիլիսոփայական և աստվածաբանական բովանդակության համար, ոմանք ՝ ազգային ազատագրության անկախության դրդապատճառների համար (Ուգո Ֆակլո, iaակոմո Լեոպարդի, Մացցին և այլն), շատերը գովում էին նրա բարձր բանաստեղծական արվեստը, ոմանք էլ նրան «Դանթե» անվանում: պարզապես բանաստեղծ: 1  Բազմաթիվ ուսումնասիրություններ են արվել գիտական ​​աշխատանքների վերաբերյալ, բայց Դանթեի «Կատակերգությունը» շարունակում է մնալ գրականագետների ուշադրության կենտրոնում:   Այս լայնամասշտաբ «աստվածային բանաստեղծության» մեջ անձնական ու համընդհանուր ողբերգության թեման, ցավոք, հիմնականն է:  Այս երկու թեմաները, իհարկե, առանձին չեն հայտնվում, նրանք ունեն ուժեղ խառնուրդ `լուսավորության խնդիր: Դանթեն ուներ իր խորհրդականը, ուսուցիչը և ուղեկիցը Դժոխքում և Քավության մեջ:   Եվ այսպես, նա դառնում է ողջ մարդկության ուղեկիցը, բռնում է նրա ձեռքը, ցույց տալիս դաժան բովանդակություն ու մռայլ ապուշներ:  Եվ այս ոչ անձնազոհ Դանթեն ուզում էր մարդկությանը տալ հզոր զենք ՝ իմաստություն, որով կարող էր պայքարել ամենահզոր թշնամու ՝ ինքնամեղացնող «Ես» -ի դեմ:  Նա նույնիսկ այդ զենքը չուներ մինչ մութ անտառում հայտնվելը:  Այստեղ բանաստեղծությունը բացվում է մեր առաջ: Իր կյանքի կեսին Դանթեն հայտնվում է մի մութ անտառում, որտեղ երեւում է Լուսեն լեռը, բայց հասնելն այդքան էլ հեշտ չէր: Դուք պետք է հաղթահարեք երեք գազաններին (ընձառյուծ, առյուծ, էգ գայլ), որոնք այլաբանորեն ներկայացնում են մարդկային երեք մեղքերը: Օգնությունը չի ուշանում: Նա հանդիպում է Վիրջիլիային, Դանթեի խոսքերով, «բոլոր բանաստեղծների փառքն ու գեղեցկությունը»:  Հռոմեացի հայտնի բանաստեղծ Վիրգիլոսը այստեղ ներկայացված է որպես խելքի, ինչպես նաեւ կայսերական իշխանության խորհրդանիշ:   Մտքի պարտականությունն է մարդկանց առաջնորդել դեպի երկրային երջանկություն:   Վիրգիլիան փրկում է Դանթեին «մութ անտառից» և դրախտով և Հոգեգալստյան միջոցով նրան տանում է դեպի Դժոխք:   Վիրգիլիան երգում էր կայսրությունը իր Aeneid- ում ՝ նկարագրելով Էնեասի այցը հետմահու, և «Պաստորը» –ում, ըստ միջնադարյան մեկնաբանության, մարգարեանում է Մեսիայի գալուստը:   Այնուամենայնիվ, սա Վիրգիլիոսի գերակայության վերջը չէ: Հեթանոս Վիրջիլիային դեր է տրված Դանթեի բանաստեղծության մեջ, որը սովորաբար խաղում էր միջնադարյան «տեսողության ժանրի» հրեշտակը:  Այս համարձակ քայլը բացատրվում է նրանով, որ Վիրջիլոսը Քրիստոսից առաջ Քրիստոս էր համարվում միջնադարում:  Դանտեն ավելի բարձր էր գովում Վիրգիլիային, քան միջնադարի բոլոր գեղարվեստական ​​գրականությունները:  Վիրգիլին իր համար փիլիսոփա էր, սիրված բանաստեղծ, բայց ամենակարևորը ՝ նա լուսավորիչ էր, մեծ լուսավորիչ, որի միջոցով Դանթեն ստանում է իր բոլոր հարցերի պատասխանները, իսկ մենք ՝ մերը:  Ահա, Դանթեական Դժոխքը բացվում է մեր առջև: Այն պարունակում է առաջինը ՝ Լիմբոսում, որտեղ մնում են այն հոգիները, ովքեր կամ չեն մեղք գործել, բայց չեն փրկվել, որովհետև նրանք կա՛մ մահացել են մկրտվելուց առաջ, կա՛մ ապրել քրիստոնեությունից առաջ, ներառյալ ինքը ՝ Վիրգիլոսը: Մենք նրա մեջ տեսնում ենք կարեկից մարդ, որի ցավն առաջացնում են ներսում գտնվող բոլոր մարդկանց տառապանքները: 2 Դանթե Ալիգիերի, Աստվածային կատակերգություն, Երեւան, 1983, էջ 6-7:  Ներքեւի մարդկանց տանջանքները վիշտ են տարածել դեմքիս: Նա պատասխանեց. «Քեզ վախից թվում է»: Ահա թե ինչպես է Մեծ Ուսուցիչը ուղեկցում Դանթեին, պարունակում, պատմում, բացատրում, «կապ հաստատում« Դանթեի »և այնտեղ տառապողների միջև:   Մեծ վարպետը Դանթե Պաշտպանն էր: Հինգերորդում, որտեղ զայրույթը տանջվում էր, ճահճում նրանք հանդիպեցին մի մռայլ մարդու, ասպետ Ֆիլիպո Դեյլի Ադիմարին, հարուստ, ամբարտավան, զայրացած մարդուն, որին անվանում էին Արգենտի, ինչը նշանակում է «արծաթ», որովհետև նա ձին էր փաթաթում: արծաթով:   Վերջինս, զայրացած Դանթեից իրեն անիծյալ տականք անվանելու համար, ցանկանում է վնասել նրան, բայց դարձյալ ուշ չէ, որ Վիրգիլին օգնի իր «որդուն»: Այդ ժամին նա զայրացած ձեռքը մեկնեց դեպի ինձ: Բայց իմ առաջնորդը հրեց նրան ՝ ասելով. «Արագ ազատվեք դրանից, մոլորվեք մյուս շների հետ» 2:  Այստեղ մենք տեսնում ենք, որ Վիրգիլի մեծ սերը Դանթեի հանդեպ, վերջինս գրկում է նրան, համբուրում և ասում. «Angայրացած հոգի, թող քեզ հղիացողը օրհնվի հավիտյան»:  Ինչպես արդեն նկատեցինք, Վիրջիլը պարզապես ուղեկից չէր, նա պարզապես ներկայացուցիչ չէր: Նա զայրացած էր ու զզված, երբեմն նրանց ցավը զգում էր մեղավորների հետ և մերթ ժպտում արդարության երեսին:  Այստեղ կարող ենք ասել, որ եթե Դժոխքը (նա Կավարանն է և Դրախտը) համարենք լճացած վայր, որտեղ չկա շարժ, փոփոխություն, և շարժվողը միայն Դանթեն է, ապա Վիրգիլոսը ոչնչով չի զիջում Դանթեին:   Տասնչորսերորդ երգ 3-ում, որտեղ հայհոյողները պառկած էին կրակի տարափի ու բոցերի տակ, Դանթեն և Վիրջիլը հանդիպում են Կապանին ՝ Թեբայի դեմ կռված յոթ պաշարված թագավորներից մեկին:  Այստեղ մենք տեսնում ենք կրքոտ «զայրացած Վիրջիլին. Սա նոր էր նույնիսկ Դանթեի համար:  Իմ տերն այնուհետև բաց կրքով խոսեց, ինչպես ես երբեք չէի լսել նրանից: «Ո Kվ Կապան, դու միշտ արժանի ես պատժվելու քո մեծամտության համար: Այդ պատիժը ճիշտ է քեզ համար և հարմար է քո չար վարքի և բարքի համար»: 4  Դանթեի մտավոր ուղեկիցը միշտ չէ, որ արտահայտում է իր մտահոգություններն ու կարծիքները:  Հատկապես ուշագրավ է Երեսուներորդ Երգը, որում տեսնում ենք հետևյալը. Իններորդը պարունակում է մի պատիժ, որը պատժում է նրանց, ովքեր դավաճանում կամ դավաճանում են վստահության որոշակի պատճառաբանությամբ:  Ուգոլինոն Դոնորատիկոյի կոմսն էր:  Կամ նա hibիբելինների տոհմից էր, բայց 1275 թ.-ին նա համաձայնվեց իր փեսայի ՝ ovanովաննի Վիսկոնտիի հետ, որպեսզի գեուլֆներին դառնա իր հայրենի Պիզայի տիրակալը:  Նա աքսորվեց դավադրության համար, բայց հաջորդ տարի վերադարձավ Պիզա և, ի վերջո, դարձավ Պիզայի Հանրապետության քաղաքապետ:  1288 1918-ի ամռանը hibիբելինյան կուսակցության արքեպիսկոպոս Ռոջեր Դեյլի Ուբալդինին և Գուալանդը ապստամբություն սկսեց ընդդեմ Սիսմոնդ տոհմի:  Ուգոլինոն իր երկու որդիների և երկու թոռների հետ միասին ձերբակալվեց և նետվեց բերդը:  Եվ մի քանի ամիս բանտարկությունից հետո, հինգն էլ սովից մահացան 1289 թվականին: Փետրվարի 5-ին: Եվ ահա, Ուգոլինոն պատմում է Դանթեին և Վիրջիլիոյին իր սարսափելի պատմությունը, որը ցնցելու է նույնիսկ ամենաանտարբեր սիրտը:  Բարձրացնելով բերանը (ոչ գլուխը) ՝ նա պատմում է, թե ինչպես Ռոջերը դավաճանեց իրեն և փակվեց ամրոցում:  Ամրոցի նեղ միջանցքով նա տեսավ շատ արբանյակների ծնունդ և մահվան դեպքեր մինչև այն օրը, երբ երազում էր, որ Ռոջերին հետապնդեն գայլը և իր շները իր շների հետ, այդ գայլերն ու ձագերը մարդու վերածված որդիներ դառնան):  Առավոտյան, այն ժամին, երբ բանտապահը սովորաբար սնունդ է բերում, նա հանկարծ լսում է, որ ամրոցի դուռը մեխում են:  Անցնում է մեկ օր ու մի գիշեր, Ուգոլինոն տխուր կրծում է ձեռքերը, երեխաները, կարծելով, որ հայրը սովից է տառապում, առաջարկում են գոհ լինել իրենց մարմնից:   Չորրորդ օրը երեխաները մեկը մյուսի հետեւից սկսում են մահանալ:  Նա երկու օր դառնորեն լաց է լինում, մթության մեջ շոշափում է նրանց դիակները, այնուհետև քաղցը հաղթահարում է իր խոր վիշտը: 1 Դանթե Ալիգիերի, էջ 21: 2 Նույն տեղում, Պ. 3 Նույն տեղում, էջ. 67-72 թթ. 4 Նույն տեղում, էջ 69: 5 Նույն տեղում, էջ 527:  Իհարկե, նման բան տեղի ունեցավ, թե ոչ, հարցը խնդրի մի կողմն է:   Մեզ ավելի շատ հետաքրքրում է Դանթեի կարծիքը այս սարսափելի դեպքի և Վիրջիլի վերաբերմունքի վերաբերյալ:   Արդյո՞ք Դանտեն ավելին գիտեր այս պատմության մասին, քան հայտնում է: Հավանաբար ոչ. Խորխե Լուիս Բորխեսը իր «Ինը ակնարկ Դանթեի մասին» աշխատության մեջ ստուգաբանական ու հետաքրքիր լուծում է տալիս այս ամենին: Իրական կյանքում մարդը, հայտնվելով բազմազան տարբերակների շարքում, ընտրում է մեկը, իսկ մյուսներին մոռանում:   Բայց արվեստի երկիմաստ աշխարհում, որը «հուսալի» ու «կասկածելի» է թվում, ամեն ինչ այլ է:  Սովի ամրոցում Ուգոլինոն «ուտում է իր երեխաներին» ու չի ուտում:   Այս տանջալից անորոշությունն է, այս անվստահությունն է, որ ստեղծում է այդ տարօրինակ երգը:  Դանթեն Ուգոլինոյին տեսավ նախամահուանական երկու հնարավոր խոշտանգումների մեջ, սերունդներն այսպես են տեսնում նրան 1:  Սա Դանթեն է: Ինչ վերաբերում է Վիրգիլիային:  Վիրգիլի լռությունը տարօրինակ է: Նա, ով ներկայացնում է, խոսում, հիանում կամ նվաստացնում, այս երգի մեջ ընդհանրապես չի երեւում:   Այստեղ է, որ մենք գտնում ենք Վիրգիլիոսի կերպարը: Ո՞վ էր Վիրգիլոսը, պարզապես հին աշխարհի մեծ բանաստեղծներից մեկը, որը ներկայացվում է որպես Դանթեի իմաստուն ուղեկից: ոչ   Մենք տեսնում ենք Դժոխքը (նա Կավարանն է և դրախտը) Դանթեի աչքերով, իսկ Դանթեն ՝ ինչպես ներկայացնում է Վիրգիլոսը, այսինքն ՝ տրամաբանորեն մենք դա տեսնում ենք որպես Վիրգիլիա:  Վիրգիլիան լուռ է, քանի որ Դանթեի ներքին ձայնը լուռ է, կամ կարելի է ասել, որ այս երկուսը նույնն են:   Վիրգիլին ասում է այն, ինչ Դանթեն արդեն գիտեր, նա տանում է Դանթեի լույսը ինքնաճանաչման և ինքնամաքրման միջոցով:   Վիրջիլը պարզապես ուղեկից չէր, նա Դանթեի խիղճն էր, Դանթեի ներքին ձայնը, նա ինքը ՝ Դանթեն էր, իր ճանապարհը դուրս գալով իր մութ դժողքից: Աստղիկ Օհանյան ՎԵՐԳԻԼԻՈՍ - ՈՐՊԵՍ ԴԱՆՏԱՅԻ ԻՆՔՆԱ RԱՆԱՉՈՒՄ «ԿԵՏԱՅԻՆ ԿՈՄԵԴԻԱ» ՊՈԵՄՍԻ ՖԱԿՏՈՐ Հիմնաբառեր. Դանթե, Վիրգիլիա, լուսավորություն, ինքնաճանաչում, դժոխք: ։

Հոդվածի թեման ուշ միջնադարյան հանճարեղ գրող Դանթե Ալիգերիի «Աստվածային կատակերգությունն» է  և  նրանում  կարևորագույն  կերպարներից  մեկը՝  Վերգիլիոսը։
   Վերգիլիոսը  եղել  է  Դանթեի  ուղեկիցը  Դժոխքում  և  Քավարանում  և  բացահայտվել  է  բազմակողմանի։
   Հեթանոս  Վերգիլիոսը  Դանթեի  պոեմում  ստանում  է  դեր,  որը  միջնադարյան  «տեսիլքի  ժանրում»  սովորաբար  ստանձնում  էր  հրեշտակը։
   Դանթեն  Վերգիլիոսին  գնահատել  է  ավելի բարձր, քան միջնադարի ամբողջ գեղարվեստական գրականությունը։
  Վերգիլիոսը նրա համար փիլիսոփա  էր  և  սիրելի  պոետ,  բայց  ամենից  առաջ`  նա  լուսավորիչ  էր,  մեծ  լուսավորիչ,  ում  շնորհիվ  և  միջոցով  Դանթեն  ստանում է իր բոլոր հարցերի պատասխանները, իսկ մենք՝ մեր։
