ՊԱՐՏԱՊԱՆ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅԱՆ ԳՈՒՅՔԻ ՎՐԱ ԲՌՆԱԳԱՆՁՈՒՄ ՏԱՐԱԾԵԼՈՒԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՀՀ-ՈՒՄՆերկայացվող  աշխատանքի  շրջանակներում  ուսումնասիրվել  են  ինչպեսպարտապան  կազմակերպության  գույքի  վրա  բռնագանձում  տարածելու  հետկապված հիմնահարցերը կարգավորող օրենսդրական դաշտը, այնպես էլ այդհարցերով իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող խնդիրները։
  Հարկ է նշել,որ թեմայի ուսումնասիրությունը հանգեցնում է այն եզրակացության, որ պարտապան կազմակերպության գույքի վրա բռնագանձում տարածելու հետ կապված մի շարք հարցեր կարծես թե դուրս են մնացել արտասահմանյան և հայրենական գիտական ուսումնասիրությունների շրջանակից։
  Արդյունքում, առաջեն եկել թե՛ օրենսդրական և թե՛ գործնական մի շարք բացեր, որոնք լրացմանկարիք ունեն։
  Աշխատանքի շրջանակներում փորձել ենք անդրադառնալ դրանցից  մի  քանիսին  և  առաջարկել  վերջիններիս  արդյունավետ  լուծման  հնարավոր ուղիներ։
 Նախ և առաջ անհրաժեշտ է հասկանալ, թե ինչ է գույքի վրա բռնագանձում  տարածելը։
   Այսպես՝  «Դատական  ակտերի  հարկադիր  կատարման  մասին» ՀՀ օրենքի (այսուհետ՝ նաև ԴԱՀԿ մասին օրենք) 43 հոդվածի 1-ին մասիհամաձայն`  պարտապանի  դրամական  պարտավորություններով  նրա  գույքիվրա  բռնագանձում  տարածելը  ներառում  է  գույքի  վրա  արգելանք  դնելը,  այնառգրավելը  և  հարկադիր  իրացնելը  աճուրդի  կամ  ուղղակի  վաճառքի  միջոցով1։
  Պարտապանի գույքի արգելանքի առանցքային տարրն այն տնօրինելուարգելքն է։
 ՀՀ  քաղաքացիական  օրենսգիրքը  պատասխանատվության  տարբեր  ծավալներ  է  նախատեսում  ֆիզիկական  և  իրավաբանական  անձանց  համար։
 Պարտապանի  գույքի  վրա  բռնագանձում  տարածելու  կարգն  ու  պայմաններըտարբեր  են՝  կախված  պարտապանի  սուբյեկտային  հատկանիշներից,  և  այդառանձնահատկություններն  առաջին  հերթին  վերաբերում  են  պարտապանիգույքային պատասխանատվության սահմաններին։
 1 Տե՛ս «Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին» ՀՀ օրենք, 24.03.2011 թ.։
 ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 27-րդ հոդվածը2 գույքային պատասխանատվությամբ  ծանրաբեռնում  է  ֆիզիկական  անձանց  ամբողջ  գույքը՝  բացառությամբ այն գույքի, որի վրա, օրենքին համապատասխան, բռնագանձում չիտարածվում։
 Ընդհանուր կանոնի համաձայն՝ իրավաբանական անձն իր պարտավորությունների  համար  պատասխանատու  է  իրեն  պատկանող  ամբողջ  գույքով։
 Հիմնարկի  պարտավորության  համար  պատասխանատվություն  է  կրում  այնստեղծած  իրավաբանական  անձը։
   Օրենսդիրը  սահմանազատել  է  նաև  իրավաբանական անձի և նրա հիմնադիր-մասնակիցների պատասխանատվությունը։
  Իրավաբանական անձի հիմնադիր-մասնակիցը, որպես կանոն, նրա պարտավորությունների  համար  պատասխանատվություն  չի  կրում։
   Միևնույն  ժամանակ,  ՀՀ  քաղաքացիական  օրենսգրքով  և  իրավաբանական  անձի  կանոնադրությամբ նախատեսված դեպքերում հիմնադիր-մասնակիցը նույնպես կարող է պատասխանատվություն կրել։
  3Լիակատար ընկերակցության, ինչպես նաև վստահության վրա հիմնվածընկերակցության մասնակիցներն իրենց գույքով համապարտ սուբսիդար պատասխանատվություն են կրում ընկերակցության պարտավորությունների համար։
 Լրացուցիչ  պատասխանատվությամբ  ընկերության  մասնակիցները  ընկերության  պարտավորությունների  համար  համապարտ  սուբսիդար  պատասխանատվություն են կրում իրենց գույքով՝ ընկերության նկատմամբ բոլորի համար  միանման  որոշված  իրենց  ավանդների  արժեքի  բազմապատիկի  չափով,եթե այլ կարգ նախատեսված չէ կանոնադրությամբ։
 Մինչդեռ  սահմանափակ  պատասխանատվությամբ  ընկերության  և  բաժնետիրական  ընկերության  անդամները  նրանց  պարտավորություններով  պատասխանատվություն  չեն  կրում։
   Իսկ  ԴԱՀԿ  մասին  օրենքի  43-րդ  հոդվածըսահմանել  է,  որ  տնտեսական  ընկերության  կանոնադրական  կապիտալումպարտապանի  բաժնեմասի  վրա  բռնագանձում  տարածելը  թույլատրվում  է,բայց  միայն  այն  դեպքում,  երբ  պարտքերը մարելու  համար  նրա  այլ  գույքը  չիբավարարում։
 Հիմնական  ընկերությունը,  որը  դուստր  ընկերությանը  պարտադիր  ցուցումներ  տալու  իրավունք  ունի,  դուստր  ընկերության  հետ  համապարտ  պատասխանատվություն է կրում իր ցուցումների համաձայն կնքված գործարքների կատարման համար։
  Հիմնական ընկերության մեղքով դուստր ընկերության2 Տե՛ս Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգիրք, N ՀՕ-239 05.05, 1998թ.։
 3 Տե՛ս Պետրոսյան Ռ. Գ., ՀՀ քաղաքացիական դատավարություն, Եր., ԵՊՀ հրատ, 2012, էջ 575581։
 սնանկության  դեպքում  հիմնական  ընկերությունը  սուբսիդար  պատասխանատվություն է կրում նրա պարտքերի համար։
 Իրավաբանական  անձի  վերակազմակերպման  դեպքում  կատարողականթերթով բռնագանձումը տարածվում է այն կազմակերպության դրամական միջոցների և գույքի վրա, որին անցնում են վերակազմակերպված պարտապանկազմակերպության պարտականությունները՝ փոխանցման ակտին համապատասխան։
 Ֆիզիկական  և  իրավաբանական  անձանց  գույքի  նկատմամբ  բռնագանձում  տարածելու  տարբերություններն  առավել  վառ  դրսևորվում  են  այն  կանոններում, որոնցով սահմանված են պարտապանի գույքի վրա բռնագանձումտարածելու հերթականությունը՝ ըստ բռնագանձման ենթակա գույքի տեսակների։
  Բռնագանձման հերթականությունը սահմանող կանոններն առաջին հերթին ուղղված են պարտապանի շահերի պաշտպանությանը. հերթականությունը կառուցված է այնպես, որ բռնագանձումը հնարավորինս քիչ բացասականհետևանքներ առաջացնի պարտապան ֆիզիկական անձի կենցաղի պայմաններին և պարտապան իրավաբանական անձի գործունեությանը։
 ԴԱՀԿ  մասին  ՀՀ  օրենքի  43-րդ  հոդվածի  համաձայն՝  կատարողականթերթով բռնագանձումն առաջին հերթին տարածվում է պարտապանի դրամական  միջոցների  վրա։
   Եթե  պահանջատիրոջ  պահանջները  բավարարելու  համար  չկան  անհրաժեշտ  դրամական  միջոցներ,  ապա  բռնագանձումը  տարածվում է պարտապանին պատկանող այլ գույքի վրա՝ բացառությամբ այն գույքի,որի վրա օրենքով չի թույլատրվում բռնագանձում տարածել։
 Եթե պարտապանը իրավաբանական անձ է, ապա գույքի վրա բռնագանձումը տարածվում է հետևյալ հերթականությամբ. ա) արտադրության մեջ անմիջականորեն չներգրավված հիմնական միջոցներ,բ) պատրաստի արտադրանք, գ) անավարտ արտադրանք, այդ թվում` հումք, նյութեր, կիսաֆաբրիկատներ, դ) այլ գույք (այդ թվում` անշարժ գույք)։
 Իսկ  եթե  պարտապանը  ֆիզիկական  անձ  է,  ապա  բռնագանձումը  տարածվում  է  սկզբում  պարտապանի  շարժական,  այնուհետև՝  անշարժ  գույքիվրա։
 Ինչպես գիտենք, յուրաքանչյուր հաջորդ հերթի գույքի վրա բռնագանձումտարածվում է միայն նախորդ հերթի գույքի վրա բռնագանձումը տարածելուցհետո։
  Առանց նախորդ հերթում ընդգրկված գույքի վրա բռնագանձումը իրականացնելու հաջորդ հերթի գույքը կարող է բռնագանձվել, եթե ակնհայտ է, որնախորդ  հերթի  գույքի  արժեքը  անբավարար  է  պահանջների  բավարարմանհամար։
 Ներկայիս  գործող  իրավակարգավորումներով  ԴԱՀԿ  մասին  ՀՀ  օրենքովսահմանված չէ ֆիզիկական անձ պարտապանի՝ իր գույքի վրա բռնագանձումտարածելու հերթականութունը առաջարկելու իրավունք։
  Նախկինում այն նախատեսված  էր  նշված  օրենքով,  սակայն  հետագայում  այն  ուժը  կորցած  ճանաչվեց։
  Կարծում ենք, որ նմանատիպ կարգավորում անհրաժեշտ է սահմանելինչպես ֆիզիկական, այնպես էլ պարտապան իրավաբանական անձանց պարագայում։
  Վերջիններիս դրամական միջոցները անվերապահորեն ենթակա ենառաջնահերթ  բռնագանձման,  մինչդեռ  ազատ  շրջանառության  մեջ  գտնվողդրամական միջոցներն իրավաբանական անձի գործունեության համար խիստանհրաժեշտություն  են։
   Սակայն  բռնագանձման  հերթականությունն  օրենքովսահմանելու  դեպքում  առաջ  է  գալիս  խնդիր,  որը  պայմանականորեն  կարողենք կոչել բռնագանձման հերթականության «կարծրություն»։
  Մի հերթից մյուսին անցնելու մասին արդեն նշվեց. օրենքը հնարավորություն տալիս է կատարելու  նման  անցում  այն  դեպքում,  երբ  ակնհայտ  է,  որ  նախորդ  հերթի  գույքիարժեքը անբավարար է պահանջների բավարարման համար։
  Սակայն պրակտիկայում  կարող  են  առաջանալ  իրավիճակներ,  երբ  ինչպես  պարտապանի,այնպես  էլ  պահանջատիրոջ  համար  նախընտրելի  է  բռնագանձում  տարածելհաջորդ  հերթի  գույքի  վրա՝  անկախ  այն  հանգամանքից,  թե  նախորդ  հերթիգույքի  արժեքը  բավարար  է  պահանջի  բավարարման  համար,  թե  ոչ։
   Այնինչ,գործող  օրենսդրությունը  բռնագանձման  սահմանված  հերթականության  փոփոխության հնարավորություն չի տալիս։
 Նշված հարցի կապակցությամբ որոշ տեսաբաններ պնդում են, որ բռնագանձման հերթականությունը փոխելու իրավասությունը պետք է վերապահելդատարանին4։
  Կարծում ենք, որ այն դեպքերում, երբ կատարողական վարույթում նյութաիրավական շահ ունեցող սուբյեկտների՝ պահանջատիրոջ և պարտապանի  միջև  վեճ  չկա  բռնագանձման  հերթականությունը  փոխելու  հարցիվերաբերյալ,  ապա  տվյալ  հարցի  լուծմամբ  դատարանին  ծանրաբեռնելը  հիմնավորված չէ։
  Նույն կերպ՝ բռնագանձման հերթականությունը փոխելը ևս այնհարցերից է, որտեղ պետք է, դիսպոզիտիվության սկզբունքից ելնելով, առաջնություն  տալ  կողմերի  համատեղ  հայեցողությանը,  քանի  որ  որևէ  այլսուբյեկտ նյութաիրավական շահ չունի այդ հարցում։
  Չկա որևէ այլ, այդ թվում՝հանրային  շահ,  որի  պաշտպանության  նկատառումներով  կարելի  է  արգելել4 Տե՛ս Натахина Е. Г., Исполнение решений арбитражных судов об имущественных взысканиях ,дисс . … кандидата юрид. наук , М., 1999, էջ 117,150։
 կողմերի  համաձայնության  վրա  հիմնված  համատեղ  միջնորդությամբ  բռնագանձման հերթականությունը փոփոխելը։
  5Աշխատանքի շրջանակներում ուսումնասիրել ենք նաև արտասահմանյանփորձը։
   Այսպես,  օրինակ՝  ԱՄՆ  Փենսիլվանիա  նահանգի  օրնենսդրության  համաձայն՝  պարտապանը  իրավունք  ունի  շերիֆին,  որը  դատական  ակտը  հարկադիր  կատարող  պաշտոնատար  անձ  է,  ներկայացնել  իր  ունեցվածքի  այնցանկը, որի վրա նա չի ցանկանում, որ բռնագանձումը տարածվի։
  Եթե շերիֆըհաշվարկի  արդյունքում  նշում  է,  որ  մնացած  գույքի  վաճառքի  արդյունքումհնարավոր է ամբողջությամբ բռնագանձել պարտատիրոջ հասանելիքը, ապապարտապանի ներկայացրած գույքի վրա բռնագանձում չի տարածվի6։
 Վերլուծելով ինչպես ներպետական առկա իրավակարգավորումները, այնպես  էլ  արտասահմանյան  փորձը՝  առաջարկում  ենք  ԴԱՀԿ  մասին  ՀՀ  օրենքի43 հոդվածը լրացնել դրույթով, որը կնախատեսի պարտապանի և պահանջատիրոջ  համաձայնությամբ  բռնագանձման  հերթականությունը  փոխելու  հնարավորությունը։
  Այստեղ պետք է ընդգծել, սակայն, որ մեկից ավելի պահանջատերերի դեպքում նման համաձայնությունը կարող է խախտել այլ պահանջատերերի իրավունքները, ուստի այդ դեպքերում պետք է պահանջվի բոլոր պահանջատերերի համաձայնությունը։
 Համակարծիք  լինելով  Վ.  Կ.  Դալլաքյանի  տեսակետին՝  գտնում  ենք,  որնաև իրավունքի տնտեսական ազդեցության տեսանկյունից խիստ արդիականեն  պարտապանի  գույքի  վրա  բռնագանձում  տարածելիս  նրա  ձեռնարկատիրական  գործունեության  իրավական  պաշտպանության  հարցերը։
   Մասնավորապես,  իրավաբանական  անձանց  դրամական  և  շրջանառու  միջոցների  վրաբռնագանձում տարածելու գործող կանոնների կիրառումը պրակտիկայում հաճախ հարցականի տակ է դնում տնտեսվարող սուբյեկտի հետագա գործունեությունը նույնիսկ այն դեպքերում, երբ պարտապանն անվճարունակ չէ և ունիպարտավորության հարկադիր կատարման համար բավարար գույք։
 Կատարողական վարույթի բնագավառում հետազոտման համար կարևորխնդիրներից  է  այնպիսի  միջոցների  մշակումը,  որոնք  հնարավոր  նվազագույնխոչընդոտները  կառաջացնեն  պարտապան  տնտեսվարող  սուբյեկտների  գործունեության  համար`  միաժամանակ  չհակասելով  կատարողական  վարույթիառաջնային նպատակին` պահանջատիրոջ պահանջի բավարարմանը։
 Քննարկվող  աշխատանքի  շրջանակներում  անհրաժեշտ  է  անդրադառնալնաև  սնանկության  ինստիտուտին։
   Սնանկությունը  դատարանի  կողմից  հաս5 Տե՛ս Դալլաքյան Վ. Կ., Պարտապանի գույքի վրա բռնագանձում տարածելը՝ որպես դատականակտերի հարկադիր կատարման միջոց, Եր., ԵՊՀ հրատ., 2015, էջ 110-126։
 6  Տե՛ս  Pennsylvania  Legal  Aid  Network,  Inc.,  in  conjunction  with  Neighborhood  Legal  ServicesAssociation http։
 //www.palawhelp.org/about-us։
 տատված  պարտապանի  անկարողությունն  է՝  ամբողջությամբ  բավարարելուդրամական  պարտավորություններով  իր  պարտատերերի  պահանջները  կամկատարելու պարտադիր վճարումներով  իր  պարտականությունները՝  օրենքովնախատեսված ժամկետներում7։
  ՀՀ գործող օրենսդրությամբ որպես սնանկության  գործընթաց  սկսելու  պարտադիր  հատկանիշ  նախատեսվում  է  նվազագույն  աշխատավարձի  հազարապատիկը  գերազանցող  դրամական  պարտավորությունների  կատարման  60-օրյա  ժամկետով  կետանցը։
   Կարծում  ենք,  որնման  պարտականությունները  չկատարած  մանր  ձեռնարկատիրոջը  սնանկճանաչելը  հնարավոր  է  նպատակահարմար  լինի,  բայց  խոշոր  տնտեսականգործունեություն ծավալող ընկերության համար` ոչ։
  Վերջինս կարող է որոշակիհեռակա տնտեսական նպատակների հասնելու համար վարել այնպիսի քաղաքականություն,  որ  այդ  չափով  վճարումներ  չկատարելը  և  դրա  համար  պատասխանատվություն կրելը լինի ավելի ձեռնտու, քան պարտականությունները ժամանակին կատարելը։
  Բնականաբար, նման պարագայում սնանկությանվարույթ  հարուցելու  համար  դատարան  դիմելը  բացասաբար  կանդրադառնատվյալ իրավաբանական անձի հեղինակության վրա, ինչն էլ իր հերթին կարողէ հանգեցնել արտադրական խոշոր վնասների։
 Կարծում ենք, որ առանձնահատուկ պետք է սահմանվի նաև պարտապանի աշխատողների` պարտապանին սնանկ ճանաչելու համար դատարան դիմելու իրավունքը։
  Պետք է առավելություն տրվի նաև աշխատողների և կյանքինու առողջությանը պատճառած վնասի համար պարտապանից փոխհատուցումստացող  անձանց  պահանջներին`  դրանք  անգամ  օրենքով  սահմանված  ժամկետի  խախտմամբ  ներկայացնելու  դեպքում  ընդգրկելով  ոչ  թե  չապահովվածպահանջների  շարքում,  այլ  պահանջների  բավարման  օրենքով  սահմանվածայն հերթում, որոնց մեջ դրանք ընդհանրապես ընդգրկվում են8։
 Դատական ակտերի հարկադիր կատարման՝ քաղաքացիական դատավարությունում ունեցած դերի մասին անդրադարձել է նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր հայտնած դիրքորոշումներից մեկում, համաձայն որի՝ դատական ակտի հարկադիր կատարման կառուցակարգն ամբողջական է դարձնում դատավարությունը և ապահովում է շահագրգիռ անձի պահանջների բավարարումը։
 Այս առումով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը ՎԴ6/0076/05/12 գործով հիշատակել էՄարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի ամրագրած իրավական դիրքորոշումը,  որի  համաձայն՝  «Մարդու  իրավունքների  և  հիմնարար  ազատությունների  պաշտպանության  մասին»  եվրոպական  կոնվենցիայի  6-րդ  հոդվա7 Տե՛ս http։
 //iravaban.net/1685.html ©iravaban.net Արմինե Ավետիսյան։
 8 Տե՛ս http։
 //iravaban.net/1685.html ©iravaban.net Արմինե Ավետիսյան։
 ծի 1-ին մասով9 երաշխավորված արդար դատաքննության իրավունքը կդառնար երևակայական իրավունք, եթե պետության իրավական համակարգը թույլտար,  որ  վերջնական  և  պարտադիր  ուժ  ունեցող  դատական  որոշումներըմնային անկատար10։
  Ուստի, ցանկացած դատարանի կողմից կայացված որոշման կատարում պետք է դիտվի որպես «դատաքննության» բաղկացուցիչ մաս`6-րդ հոդվածի իմաստով»11։
 Թեմային  առնչվող  որոշակի  հարցերի  վերաբերյալ  պրակտիկայում  առկախնդիրների մասին պարզաբանումներ ստանալու համար հարցում ենք կատարել  ՀՀ  ԱՆ  ԴԱՀԿ  ծառայություն։
   Ի  պատասխան  մեր  գրության  պարզվեց,  որպրակտիկայում  առկա  են  որոշակի  խնդիրներ՝  կապված  ընկերության  մասնակցի պարտքերի համար պարտատերերի պահանջով նրա բաժնեմասի վրաբռնագանձում տարածելու հետ։
  Այսպես՝ «Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունների մասին» ՀՀ օրենքի 20-րդ հոդվածի12 համաձայն՝ ընկերության  մասնակցի  պարտքերի  համար  պարտատերերի  պահանջով  նրաբաժնեմասի  վրա  կարող  է  բռնագանձում  տարածվել  միայն  այդ  մասնակցիպարտքերը մարելու համար այլ գույքի անբավարարության դեպքում՝ դատարանի  վճռի  հիման  վրա։
   Բայց  բացակայում  է  օրենսդրական  կարգավորումնայն մասին, թե ով պետք է հայց ներկայացնի դատարան՝ բաժնեմասն առանձնացնելու և բռնագանձում տարածելու համար։
  Իրավակիրառ պրակտիկայումայս հարցի զարգացումը գնացել է այն ուղղությամբ, որ նման դեպքերում հարկադիր  կատարողը  վարույթն  ավարտում  է  և  պարտատիրոջը  առաջարկ  ներկայացնում ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 200-րդ հոդվածի համաձայն հայցներկայացնել  դատարան։
   Այստեղ  առաջ  է  գալիս  երկու  հիմնական  խնդիր։
 Նախ՝ վարույթը ավարտելով և պարտատիրոջը նման առաջարկ ներկայացնլովորոշ դեպքերում նույնիսկ մի քանի ամսով երկարում է հարկադիր կատարմանփուլը հատկապես բանկերի, վարկային և նմանատիպ այլ կազմակերպությունների  համար,  որոնք  գործունեության  ընթացքում  գույքի  բռնագանձման  պահանջով բազմաթիվ հայցեր են ներկայացնում դատարան, օրնսդրության գործող  կարգավորումները  լրացուցիչ    ֆինանսական,  ժամանակային  զգալի  միջոցներ և աշխատուժ են պահանջում։
  Երկրորդ խնդիրն առաջանում է այն ժամանակ, երբ առկա են մի քանի պարտատերեր, հարկադիր կատարողը նրանցբոլորին  առաջարկ  է  ներկայացնում  ՀՀ  քաղաքացիական  օրենսգրքի  200-րդ9 Տե՛ս «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մաս։
 10 Տե՛ս  ՎԴ6/0076/05/12 գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի2013 թվականի մայիսի 24-ի որոշումը։
 11  Տե՛ս  Հորնսբին  ընդդեմ  Հունաստանի,  թիվ  18357/91  գանգատով  ՄԻԵԴ  1997  թվականիմարտի 19-ի վճիռ, կետ 40։
 12 Տե՛ս «Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունների մասին» ՀՀ օրենք, ՀՕ-455Ն, 04.11.2002հոդվածը կիրառելու պահանջով հայց ներկայացնել դատարան, բայց պարտատերերի  միջև  տարաձայնություն  է  առաջանում՝  հայցը  դատարան  ներկայացնելու հետ կապված։
  Նման խնդիրներից խուսափելու համար առաջարկում ենքփոփոխել  «Սահմանափակ  պատասխանատվությամբ  ընկերությունների  մասին» ՀՀ օրենքի 20-րդ հոդվածը, «Դատական ակտերի հարկադիր կատարմանմասին» ՀՀ օրենքի 41-րդ հոդվածը և սահմանել, որ պարտապանի գույքը պահանջատիրոջ պարտավորությունները բավարարելու համար չբավականացնելու դեպքում կատարողական վարույթը ոչ թե ավարտվի, այլ հնարավորությունընձեռվի հարկադիր կատարողին իր նախաձեռնությամբ հայց ներկայացնելուդատարան՝ ընդհանուր համատեղ կամ ընդհանուր բաժնային սեփականությունում  պարտապանի  բաժնեմասը  առանձնացնելու  և  դրա  վրա  բռնագանձումտարածելու  համար։
   Իհարկե,  այստեղ  ևս  հնարավոր  է  հանդիպել  ընդդիմախոսների,  որոնք,  բնականաբար,  կպնդեն,  որ  ԴԱՀԿ  ծառայությունը  այլ  անձանց  շահերի  պաշտպանության  պահանջով  դատարան  դիմող  պետականմարմին չէ, և այդ դեպքում նա կիրականացնի պահանջատիրոջ տնօրինչականիրավունքները։
  Սակայն կարծում ենք, որ նման խնդիր առաջանալ չի կարող,քանի որ անձն իր խախտված իրավունքի պաշտպանության հայցով դիմում էդատարան,  ստանում  է  իր  սուբյեկտիվ  իրավունքի  պաշտպանությունը,  իսկհարկադիր  կատարման  ծառայությունը  միայն  հանդիսանում  է  դատարանիակտը կատարող մարմին։
  Ընդ որում, պահանջատերը, կատարողական թերթըհանձնելով ԴԱՀԿ ծառայություն, նախապես համաձայնություն է տալիս, որ հօգուտ իրեն բռնագանձվի և իրացվի պարտատիրոջ գույքը։
 Այսպիսով՝ համադրելով վերոգրյալը՝ կարծում ենք, որ օրենսդրական առկա կարգավորումները կիրառելիս հնարավոր խնդիրներից խուսափելու, կազմակերպության  քաղաքացիական  պարտավորության  համար  իր  գույքի  վրաբռնագանձում  տարածելիս  ինչպես  պարտատիրոջ,  այնպես  էլ  պարտապանիշահերն ապահովելու համար առաջարկում ենք սույն աշխատանքում քննարկված խնդիրների վերաբերյալ համապատասխան փոփոխություններ կատարել«Դատական  ակտերի  հարկադիր  կատարման  մասին»  ՀՀ  օրենքի  43-րդ  հոդվածում,  «Սնանկության  մասին»  ՀՀ  օրենքում,  «Սահմանափակ  պատասխանատվությամբ ընկերությունների մասին» ՀՀ օրենքի 20-րդ հոդվածում և «Դատական  ակտերի  հարկադիր  կատարման  մասին»  ՀՀ  օրենքի  41-րդ  հոդվածում։
 Սամվել ՋաբաղյանՊԱՐՏԱՊԱՆ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅԱՆ ԳՈՒՅՔԻ ՎՐԱ ԲՌՆԱԳԱՆՁՈՒՄ ՏԱՐԱԾԵԼՈՒ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՀՀ-ումԲանալի բառեր՝ իրավաբանական անձ, կազմակերպություն, բռնագանձում, ձեռնարկատիրական գործունեություն, բռնագանձման հերթականություն։

Սույն    հոդվածում  ուսումնասիրվել  են  պարտապան  կազմակերպության  գույքի  վրա  բռնագանձում տարածելու որոշ առանձնահատկություններ։
  Ներկայացնելով առկա իրավական  կարգավորումները՝  վեր  ենք  հանել  օրենքի  նորմերում  առկա  որոշ  բացթողումներ,  որոնց փորձել ենք առաջարկել լուծումներ՝ հիմնավորելով դրանց նպատակահարմարությունը։
  Կարծում ենք, որ վերոնշյալ իրավական խնդիրներին մեր կողմից առաջարկված լուծումները նաև կխթանեն և բարենպաստ իրավական հենարան կստեղծեն կազմակերպությունների  տնտեսական  գործունեության  իրականացման  համար՝  ուղղելով  ավելի  շատ  նյութական  միջոցներ  դեպի  տնտեսություն  և  ակտիվ  շրջանառություն  ապահովելով  դրանց  համար։
