ՍՓՅՈՒՌՔԸ, ՈՐՊԵՍ ԷԹՆՈՍՈIԻՈԼՈԳԻԱՅԻ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹՅԱՆ ՆՊԱՏԱԿԸ Հայեցակարգային-իմաստային փոփոխություններ:   Հայեցակարգերը իմաստավորվում են այլ հասկացությունների հետ կապված, երբեմն նույնիսկ նուրբ տարբերություններով, այսինքն ՝ ոչ մի հասկացություն ինքնուրույն իմաստ չունի:   Այնուամենայնիվ, հարկ է նշել, որ հայեցակարգի իմաստները ժամանակի ընթացքում փոխվում են ՝ կախված այլ հարակից հասկացությունների առաջացումից կամ գիտական ​​շրջանակներից դուրս գալուց:  Այս իմաստով կարող է օգտագործվել հայեցակարգի վերաիմաստավորումը, ինչը ենթադրում է գիտական ​​կարգի ուշադրության կենտրոնացումը հայեցակարգի հին իմաստներից «նոր» հայեցակարգի նոր իմաստների տեղափոխում:  Ըստ այդմ, վերաիմաստավորման միջոցով հասկացությունների օգտագործման հաճախականությունը կարող է և՛ աճել, և՛ նվազել ՝ հանգեցնելով գաղափարի գիտական ​​դիսկուրսից հեռացմանը:   «Սփյուռք» հասկացության ներկայիս դիսկուրսը տեղի է ունենում նման եղանակով:   Այսօր սփյուռքագետները նշում են, որ «Սփյուռք» հասկացության իմաստային հիմքը լրիվ է, ինչը ենթադրում է ոչ միայն «Սփյուռք» հասկացության իմաստային հիմքի ավելացում, այլև փոփոխություն:   1960-ականների համեմատ, երբ «սփյուռք» հասկացությունը հասկացվում էր «անդրազգայինիզմ», «գլոբալիզացիա», «միգրացիա», «էթնիկ պատկանելություն», «աքսոր», «հետգաղութային» և «ազգ» տերմինների առնչությամբ, 1980-ականները «Պատկանելություն» և «քաղաքացիություն» հասկացությունները հայեցակարգի հայեցակարգային հիմքում են:   Սա նշանակում է, որ ժամանակի ընթացքում «Սփյուռք» հասկացությունը ծավալային առումով վերաբերում է ավելի մեծ թվով սոցիալական ձևերի, քան իր տոհմաբանական փուլում:   Մինչեւ 1960-ականները: Այլ հասկացություններով բնութագրվող սոցիալական ուժերը սկսեցին միավորվել մեկ այլ ընդհանուր հայեցակարգում `« Սփյուռք »:  Նման վերափոխումը հնարավոր դարձավ նախ և առաջ դիսկուրսիվ քաղաքականության շնորհիվ, ինչպիսին է ֆենոմենի գերխոսակցական բնույթը 1: «Սփյուռք» եզրույթի օգտագործման հաճախության փոփոխությունը պետք է դիտարկել ոչ միայն զուտ իմաստային վերլուծության, այլև աշխարհում տեղի ունեցող փոփոխությունների տեսանկյունից:  Հին մոտեցումները միգրացիոն, ուծացման, մեթոդական ազգայնական-տելեոլոգիական էին:  Նրանց հիմնաքարային դրույթները ներկայացված են ստորև: Ներն Միգրանտները խզում են կապերը իրենց հայրենիքի հետ. Միգրացիայի հետագծերը համընդհանուր ուղղվածություն ունեն.  Միգրացիան հաստատ բերում է ձուլման 2: 1 Տե՛ս Tölöyan K., Rethinking Diaspora (s).   «Պետությունից զուրկ իշխանությունը անդրազգային պահին», Վեսլեյան համալսարան, սփյուռք 5, № 1, 1996, էջ: 5 Նոր մոտեցումները չեն պարունակում նման դրույթներ:   Ներկայումս սփյուռքագիտությամբ զբաղվողները շրջանցում են հին ավանդույթները, փորձում են կառուցել իրենց տեսակետները ՝ համեմատած աշխարհում տեղի ունեցող զարգացումների հետ: Այս նոր զարգացումներն իրենց ազդեցությունն են թողնում մեր մտածողության, ընկալումների, ինչպես նաև սոցիալական կարգի և գիտական ​​դիսկուրսների վրա:   Նշենք, որ առաջանում են այնպիսի հարցեր, որոնք վերաբերում են նոր աշխարհակարգին, միգրացիոն քաղաքականությանը:   Կարո՞ղ ենք խոսել մեծ սահմանային անցումների մասին, միևնույն ժամանակ հաշվի առնելով, որ պետությունները ավելի շատ են կորցրել, քան կորցրել են ՝ մշակելով, մշակելով հատուկ քաղաքականություն քաղաքացիության, անձնագրերի, վիզաների, տեխնոլոգիաների, տվյալների բազաների, կենսաչափական սարքավորումների և այլնի համար: Մյուս կողմից, հարկ է նշել, որ միգրացիոն քաղաքականությունը փոփոխություններ է կրել:  Սա առաջին հերթին վերաբերում է այն փաստին, որ աղքատները, ովքեր աշխատանք են փնտրում աշխարհի զարգացած երկրներում կամ փախստականները, այժմ բախվում են շատ ավելի լուրջ խնդիրների, պետության կողմից սահմանված կանոնների համաձայն, քան նախկինում 1:  Ըստ այդմ, նրանք ներկայումս ավելի քիչ հնարավորություններ ունեն ավելի զարգացած կամ անվտանգ երկրներ տեղափոխվելու համար: Սփյուռքում իմաստային փոփոխությունները սկսվեցին հիմնականում այն ​​տեսակետից, որ այն դրական է դիտվում արևմտյան, քաղաքական և սոցիալական շրջանակներում:   Այդ իմաստով Ռ.Փանոսյանն առաջարկում է ուշադրություն դարձնել «սփյուռքին»:  Չնայած այն գոյություն չունի գրական հայերենում, այնուամենայնիվ շեշտը դնում է ոչ պետական ​​ինքնությանը պատկանելության վրա: «Սփյուռքից լինել նշանակում է ունենալ հետաքրքիր հետաքրքրության, ցանկալի ինքնություն` կապված մի քանի կենտրոնների մշակույթների հետ »2: Կարելի է ընդգծել, որ նոր մոտեցումներում հայրենիքի գաղափարը կենտրոնական տեղ չի զբաղեցնում Սփյուռքի հայեցակարգում, ուստի վերադարձի իրականություն չկա:  Բազմաթիվ ինքնություններ ընդգծվում են այս մոտեցումներում: Սփյուռք Բնութագրերը, տեսակները գործառույթներ   Սփյուռքի գիտնականների շրջանում սփյուռքի նշանակության նշանակալի չափանիշների շուրջ քննարկումները շարունակվում են մինչ օրս:   Այս քննարկումների կենտրոնում կան հարցեր, ինչպիսիք են. Ի՞նչն է ձևավորում Սփյուռքը, ինչպե՞ս պետք է դասակարգվի Սփյուռքը, ինչո՞վ է Սփյուռքը տարբերվում սոցիալական այլ ձևերից: Ահա որոշ սահմանումներ, որոնք թույլ են տալիս քննարկումներ անցկացնել Սփյուռքի ՝ որպես հայեցակարգի վերաբերյալ:  Գ Շեֆերի խոսքով ՝ «Սփյուռքը մի խումբ է, որն այժմ ապրում է իր հայրենիքից դուրս, բայց շարունակում է կապեր պահպանել իր հայրենակիցների հետ»:  Մեկ այլ մոտեցում է ներկայացնում Դ. Այն ատելությունը, որը Սփյուռքը սահմանում է որպես «իրավիճակ, պայման, երբ ցրված մարդիկ ապրում են մեկ այլ քաղաքական կազմակերպությունում, որը, չնայած ցրվածությանը, շարունակում է պահպանել միասնությունը» 4:   Այնուամենայնիվ, Սփյուռքի բնորոշումը պետք է ներառի հստակ չափանիշներ, որոնք սահմանում են հասկացության շրջանակը և տարբերությունը: 1 Տե՛ս Hirst P., Thompson G., Globalization in Question, Քեմբրիջ, 1999: 2 Փանոսյան Ռ., Հայրենիք-Սփյուռք հարաբերությունների տեսական հայեցակարգ: Հետազոտություններ, դիտողություններ, առաջարկություններ, «Սփյուռքի ուսումնասիրություններ. Տեսության և պատմության հիմնախնդիրները», Երևան, 2012, էջ 33: 3 Շեֆեր Գ., Սփյուռքի քաղաքականություն:  Արտասահմանում, Նյու Յորք, 2003, էջ. 1.4 Schnapper D., Ազգ-պետությունից դեպի անդրազգային աշխարհ:  Սփյուռքի իմաստի և օգտակարության մասին, որպես բջջային այլ «թափառող» տեսակների, ինչպիսիք են էթնիկ խմբերը, միգրանտները, քոչվորները և այլն:  Սահմանումը պետք է ընդգծի հայեցակարգի վերլուծական շրջանակը:  Ըստ Վ. Սաֆրանի Սփյուռքի բնորոշման հիմնական բնութագրիչներն են. Հայրենիքից ցրվելը ևս երկու երկրներ, որպես վերջնական վերադարձի վայր ՝ Հայրենիքը կամ կապերը պահպանող տարածք 1: Սրանք այն առանձնահատկություններն են, որոնք շեշտում են Սփյուռքի էթնոհամայնքային գիտակցությունը:  Գ Chaliand և Sh.-P. Rageu- ն հիմնականում հիմնված է Վ. Ffաֆրոնի առանձնացրած հատկությունների վրա, սակայն դրանք շեշտում են ցրման բռնի էությունը, հավաքական հիշողության մեջ նրա անբռնազբոսությունը, կողմնորոշումը դեպի հայրենի հավաքական ինքնություն 2 սերունդների համար:  Մինչդեռ Ռ. Քոհենի սահմանումը թույլ է տալիս մեզ հասկանալ սփյուռքի ցրման դրդապատճառները:   Այս առումով ցրումը կարող է լինել բռնի, տրավմատիկ կամ աշխատանքային, առևտրային նկրտումների արդյունք:   Ռ. Քոհենը նշում է, որ հիմնականում սփյուռքյան համայնքները բարդ հարաբերություններ ունեն իրենց հյուրընկալ հասարակություններում, բայց դա չի բացառում, որ հյուրընկալ հասարակությունից կախված, նրանք կարող են ունենալ այլ, բայց բավականին նորմալ կյանքի ձև 3:  Բաթլերի մոտեցման հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ Սփյուռքը պետք է ցրվի երկու կամավոր երկրներում, որպեսզի գոնե երկու սերունդ գոյություն ունենա: Սահմանումները կարևորում և առանձնացնում են սփյուռքի ուժեղ հատկությունները. Ցրվածություն,  կողմնորոշում դեպի հայրենիք, օտարում հյուրընկալող հասարակություններում, խմբային խմբի ինքնության իրազեկում հավաքական հիշողության, պատմության, առասպելների միջոցով Վերջին երեք բնութագրերը R. Դրանք խմբավորվել են Brubaker- ի կողմից «սահմանների պաշտպանություն» հասկացության ներքո, որն առաջին հերթին վերաբերում է քնի պահպանմանը 5:   Կարելի է նշել, որ Սաֆրոնը և Բաթլերը և Քոենը գտնում են, որ նկարագրողների ցանկացած ցուցակ ինքնին խնդրահարույց է, քանի որ չկա մի հասարակություն, որտեղ կարելի է ակնկալել, որ այդ բոլոր չափանիշները գոյություն ունենան: Կան նաև Սփյուռքի մշակութային-հետմոդեռնիստական ​​մոտեցումներ, որոնք ուղղված են մշակույթի, ինքնության, գիտակցության, սուբյեկտիվության ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև Սփյուռքի սահմանների վերացմանը:   Մշակութային հետազոտություններում, հետմոդեռնային մոտեցումներում հայրենիքի հետ սփյուռքի կապերի կարևորությունը կորչում է 6: 1 Safran W., Սփյուռքները ժամանակակից հասարակություններում.  Հայրենիքի և վերադարձի առասպելը, Սփյուռք 1, № 1, 1991, էջ: 83.2 Տե՛ս Chaliand G, Rageau J., The Penguin Atlas of Diasporas, New York, 1995: 3 Տե՛ս Cohen R., Global Diasporas.  Ներածություն, Լոնդոն, 1997, էջ 26, 180: 4 Տե՛ս Butler K., Defining Diaspora, Refining a Discourse, Diaspora 10, № 2, 2001, էջ 192-193: 5 Տե՛ս Brubaker R., p. 6 Տե՛ս Cohen R., էջ 128-129: Այս մոտեցումների տեսաբանները, որպես P. Verbs, Սփյուռքը դիտարկվում է որպես «անդրազգային սոցիալական տերություն», որը մարտահրավեր է նետում ազգային պետության և սահմանների հեգեմոնությանը:  Այս տեսաբանները քննարկում և ընդգծում են երկակի կամ մասնատված գիտակցությունը, բազմակի պատկանելությունները, բազմակի ինքնությունները:   Վերլուծելով Սփյուռքը, այս տեսաբանները սկսում են դիտարկել նույնականացման նոր ձևերի մշակումը 1: Սփյուռքը չի նշանակում ցրված մարդիկ, որոնց ինքնությունը պահպանվում է հայրենիքի հետ հարաբերություններ ունենալով, որտեղ նրանք ամեն գնով պետք է վերադառնան:   Սա «էթնիկության» միատարր, իմպերիալիստական, բայց հնացած ձու է:  Սփյուռքը պետք է սահմանվի `հիմնվելով անհամաչափության, բազմազանության, ինքնության գաղափարի, հիբրիդության մասին դատողությունների վրա, որոնք միշտ վերարտադրվում են փոխակերպումների և տարբերությունների միջոցով 2: Մշակութային-պոստմոդեռնիստական ​​մոտեցումները վերաբերում են հայրենիքի խնդիրներին:  «Սփյուռք» հասկացության քննարկումը հետմոդեռնային մոտեցումներում հիմնված է «ֆիքսված արմատների» քննադատության վրա ՝ տան առաջնահերթությունն առաջարկելով հայրենիքի նկատմամբ 3:   Պոստմոդեռնիստական ​​մոտեցման կողմնակիցների համար հայրենիքը ներկայացվում է որպես պետություն սերտ կապերի տեսակների էթնիկական կատեգորիաների հետ, որոնք անհնար է միավորվել սփյուռքին բնորոշ մշակույթի հետ:   Ավելին, Ս.Հոլլը կարծում է, որ նույնիսկ եթե համայնքները կապված են ֆիզիկապես գոյություն ունեցող պատմական հայրենիքի հետ, դա ճշգրիտ արտացոլում չէ և չի կարող լինել:  Հայրենիքը Սփյուռքում մտացածին է, երեւակայական աղբյուրը տարբեր հույզերի աղբյուր է 4: Մշակութային մ postmodernist մոտեցումների քննադատողները հիմնված են անձնական փորձի վրա:   Խ. Ըստ Տոլոլյանի մոտեցման ՝ Սփյուռքն առաջանում է հիմնականում անհատական ​​գիտակցության և սուբյեկտիվության վերլուծության արդյունքում:  Այդ առումով նա նշում է. «Սփյուռքը պարզապես պատահական իրողություն է հայրենիքի սահմաններից դուրս ապրող անհատների հանրագումարի արդյունքում, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի հիբրիդային սուբյեկտիվություն, որը զուրկ է հավաքական պրակտիկայից, որը կարևորեր նրանց տարբերությունները հայրենիքի հետ մնացած կապերից»: Ռ.Կոենը կողմ է հիբրիդային ինքնությունների հնարավորությանը, բայց նշում է, որ հիբրիդային ինքնությունները կենդանի, ցուցադրված փորձ են:  Հիմնվելով այն փաստի վրա, որ հիբրիդային ինքնությունները կամ մշակույթները նյութապես և կազմակերպականորեն արտահայտված են, սակայն անհրաժեշտություն կա ավելի խորը հասկանալու դերասանների փոխհարաբերությունները, կոլեկտիվ պրակտիկան և դրանց զարգացման գործընթացում դրանցով պայմանավորված գործընթացները: Սփյուռքի բնորոշումներից զատ, սփյուռքագետներն առաջարկում են սփյուռքի տիպաբանություններ `ըստ միգրացիայի պատճառների, նրանց դերերի, ինչպես նաև գոյության ժամանակաշրջանների:   Հավանաբար, Ռ. Ամենատարածվածն է Քոենի առաջարկած մոտեցումը, համաձայն որի Սփյուռքը 1 Տե՛ս Evans Braziel J., Mannur A., ​​Տեսականորեն Սփյուռք:  A Reader, Malden, 2003, էջ 5: 2 Տե՛ս Ս. Դահլիճ, Մշակութային ինքնություն և սփյուռք, ինքնության մեջ:   Համայնք, մշակույթի տարբերություն, Լոուրենս և Վիշարտ, 1990, էջ. 235 թ. 3 Տե՛ս Անանդ Դ., «Սփյուռքի» ժամանակակից ուսումնասիրություն:  Տիբեթական տարբերակը, Սփյուռք 12, № 2, 2000, էջ: 220 4 Տե՛ս Clifford J., Diasporas, Cultural Anthropology, Vol. 9, № 3, Հետագա շեղումներ:  Դեպի ապագա ազգագրություններ, 1994, էջ. 305 թ. 5 Տե՛ս Tölöyan Kh., P. 30: 6 Տե՛ս Cohen R., p. 150 Դրանք կարող են տարբերակվել որպես զոհ, աշխատանքային, առևտրային, կայսերական-մշակութային:   Այս մոտեցումը հիմնված է միգրացիայի պատճառների վրա:   Սփյուռքը (ինչպես հրեաները, հայերը, աֆրիկացիները, պաղեստինցիները) առաջացավ պատմական «սպիային իրադարձությունների» արդյունքում, երբ առաջնային միգրացիան տրավմատիկ էր պարտադրված:   Աշխատող սփյուռքները (ինչպիսիք են հնդիկները, ճապոնացիները, չինացիները) «հավաքագրվում» են միգրանտներից ՝ որպես աշխատանքային ռեսուրսներ:   Առևտրային սփյուռքը (ինչպես չինական և լիբանանյան) առևտրային ցանցերի ընդլայնման արդյունք է:   Կայսերական սփյուռքները ստեղծվել են ռազմական-գաղութային վերաբնակեցումների արդյունքում:  Ռ. Քոենը բացատրում է մշակութային սփյուռքը նոր ինքնությունների և սուբյեկտիվությունների կառուցման տեսանկյունից 1:   Նա, հիմնվելով Ս. Հիմնվելով Հոլիի «հիբրիդություն» հասկացության վրա, մշակութային սփյուռքները ներկայացվում են որպես «նոր, դինամիկ, խառը մշակութային ձևեր», որոնք տարբերվում են Javelin- ի երկու «գերիշխող» մշակույթներից:  Չնայած նա մշակութային սփյուռքը դասակարգման միավոր է դարձրել, դրանք, այնուամենայնիվ, դիտում է որպես «իրականություն կերտողներ»:   Նա կարևորում է սփյուռքի հետմոդեռնիստական ​​դիսկուրսում առկա հնարավոր բացերը, թե ով և ով ինչպես են հիմքում ընկած հիբրիդային մշակույթների զարգացման վրա ՝ հղում անելով գործակալների գործընթացներին, կոլեկտիվ պրակտիկային և գործընթացներին:  Պետք է հիշել, որ միգրացիան միաժամանակ կարող է ունենալ մի քանի պատճառ:   Հետևաբար, միգրացիայի հիման վրա դասակարգված սփյուռքները կարող են ունենալ կրկնակի և բազմակի ձվեր, որոնք ժամանակի ընթացքում կարող են փոխվել: Schaefer, Van Hir սը Ռայսը սփյուռքը դասակարգում է ըստ ժամանակի 3: Ըստ նրանց, այս նոր դասակարգումն ավելի ճշգրիտ է նկարագրում ժամանակակից Սփյուռքը:  Շեֆերը վերաբերում է դասական կամ պատմական, ժամանակակից, նորաստեղծ (սկզբնավոր) և թաքնված կամ քնած (քնած) սփյուռքներին:   Նա գտնում է, որ դասական կամ պատմական սփյուռքները ժամանակի հետ են վերադառնում միջնադար:   Սփյուռքները, որոնք առաջացել են 17-րդ դարում, կոչվում են ժամանակակից: սկսելով.   Նորաստեղծ (սկսնակ) սփյուռքները, որոնք դեռ ձևավորվում են, քնած վիճակում գտնվողներն են, որոնց անդամները ամբողջովին ձուլվում են ընդունող հասարակություններին և հետաքրքրություն չեն ցուցաբերում մոբիլիզացման կամ գործելու մեջ:   Այնուամենայնիվ, այստեղ հնարավոր է վերածնունդ, իբր ի պատասխան հայրենիքում կամ հարևան սփյուռքի համայնքում տեղի ունեցող փոփոխություններին (հիմնականում տրավմատիկ իրադարձություններ):  Շեֆերի դասակարգումը թույլ է տալիս պատմական հետազոտություն իրականացնել ՝ առանց կտրվելու առկա ձիերից: «Նոր» սփյուռքի վերաբերյալ իր ուսումնասիրություններում Վան Հիրը անդրադառնում է ոչ միայն սփյուռքի առաջացմանը, այլև սփյուռքի կազմալուծմանը կամ լուծարմանը:   Սփյուռքի կազմաքանդման կամ կազմալուծմանն անդրադառնալիս մենք համարում ենք արտագաղթի գործընթացները, որոնց արդյունքում Սփյուռքի մեծ զանգվածներ 1 Տե՛ս Cohen R., էջ 28-128: Առաջին հերթին դա ենթադրում է հայրենիքի և գոնե հյուրընկալ հասարակություններից մեկի մշակույթները: 3 Տե՛ս Sheffer G., Reis M., տեսական սփյուռք:  Հեռանկարներ «Դասական» և «”ամանակակից» սփյուռքի վերաբերյալ, միջազգային միգրացիա 42, № 2, 2004; վան Լսիր Ն., Նոր սփյուռքներ:  Massանգվածային Ելքը: Միգրանտների համայնքների ցրումը և վերախմբավորումը, Սիեթլ, 1998: Նրանք վերադառնում են իրենց հայրենիք կամ տեղափոխվում են այլ վայր 1:   Իր մոտեցումը Հիրը կառուցում է `հիմնվելով այն դատողության վրա, որ Սփյուռքը դինամիկ է, ոչ թե կանխորոշված:   Շեֆերի և Վան Հիրի մոտեցումները գնահատվում են սփյուռքի առաջացման գործում գործակալների կողմից հաշվի առնելով: Ռայսը դասակարգում է երեք հիմնական պատմական ուղիների հիման վրա, որոնք ազդեցություն են ունեցել սփյուռքի գործընթացների վրա:  Նա առանձնացնում է դասական ժամանակաշրջանը, որը հիմնականում կապված է հին սփյուռքի հետ, մի նոր ժամանակաշրջան, որն ընդգրկում է 1500-1945թթ. Theամանակահատվածը (սա վերաբերում է գաղութացման գործընթացի արդյունքում ձևավորված Սփյուռքին) վերջին ժամանակաշրջանն է ՝ ընդգրկելով Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից մինչև մեր օրերը 2: Սփյուռքի կողմից իրականացվող գործառույթները կարող են հիմք հանդիսանալ վերջիններիս դասակարգման համար:   Հակառակ գործընթաց գոյություն ունի. Սփյուռքի դասակարգումից մինչև դրանց գործառույթների քննարկումներ: Սակայն դա չի նշանակում, որ Սփյուռքի համար ընդհանուր գործառույթներ չկան: Սփյուռքի ամենակարևոր գործառույթը մի կողմից ենթադրում է էթնիկական մշակույթների պահպանում, զարգացում և ամրապնդում, իսկ մյուս կողմից `հայրենիքի հետ մշակութային կապերի մշտական ​​պահպանում:   Սփյուռքի շատ կազմակերպությունների համար այս գործառույթը սփյուռքյան կազմակերպությունների օրակարգի հիմքում է:  Հայկական սփյուռքի համար օգտագործվում է այս գործառույթը, որը հատկապես հետաքրքիր է դառնում ինքնության խնդիրներ քննարկելիս:  Չնայած առկա աշխարհաքաղաքական զարգացումներին, գլոբալիզացիայի գործընթացները, այնուամենայնիվ, Հայաստանի Հանրապետության կողմից իրականացվող սփյուռքի քաղաքականության «հայապահպանության» բաղադրիչը ենթադրում է ինքնության յուրահատուկ տեսակի պարտադրում էթնիկ խմբերի ներկայացուցիչներից դուրս հայրենիք   Այլ կերպ ասած, մշակութային կապերը պահպանելու և զարգացնելու համատեքստում քննվում են հայ լինելու և հայ մնալու հարցերը:   Այդ դեպքում անտեսվում են պետական ​​ինքնությունից տարբերվող ընտրովի, բանակցային ինքնություն ձեւավորելու հնարավորությունները, որոնք կարող են խնդրահարույց թվալ: Սփյուռքի հաջորդ գործառույթը կապված է էթնիկ խմբի սոցիալական իրավունքների պաշտպանության հետ:   Նախորդ դարերից Սփյուռքում ստեղծվել են տարբեր կազմակերպություններ, որոնք ուղղված են որոշակի սոցիալական գործառույթների իրականացմանը:   Այս կազմակերպություններից շատերն այժմ մեծ ուշադրություն են դարձնում զբաղվածության, քաղաքական մասնակցության և միգրացիայի խնդիրներին:   Սփյուռքի սոցիալական գործառույթները վերաբերում են ինչպես հյուրընկալ հասարակության մեջ սեփական էթնոմշակութային միջավայրի ձևավորմանը, այնպես էլ ընդունող հասարակության հետ բարիդրացիական հարաբերությունների հաստատմանը:  Այս գործառույթներն են, որ որոշում են վստահելի և ոչ հուսալի հարաբերությունների ձևավորումը, տարածումը և ամրապնդումը `էթնիկական խմբի« գերիշխող էթնոսի »կարծրատիպերը մակնշելով: Տնտեսությունը հատուկ տեղ է գրավում Սփյուռքի գործառույթների շարքում:   Պետք է նշել, որ այս գործառույթը կատարվում է ոչ թե 1 Տե՛ս van Hear N., էջ 49-50: 2 Տե՛ս Sheffer G., Reis M., p. 41 բոլոր սփյուռքները:  Սա երկկողմանի գործընթաց է: Նախևառաջ, դա վերաբերում է արտաքին էթնիկական տարածքներում ազգային տնտեսական տարբերակման արտահայտություններին, և երկրորդ, Սփյուռքի տնտեսական գործառույթը կապված է ընդունող հասարակություններում տնտեսության որոշակի հատված գրավելու, ինչպես նաև որոշակի ոլորտներում ներդրումներ կատարելու հետ: տնտեսությունը հայրենիքում:  Ստացվում է, որ Սփյուռքն իրականացնում է կապիտալի շրջանառության գործառույթ ինչպես հայրենիքում, այնպես էլ արտերկրում:  Տնտեսության որոշակի հատվածի զբաղեցումը ենթադրում է լինել կոլեկտիվ մակարդակի կոնկրետ տնտեսական գործունեության տնտեսական սուբյեկտ:   Այստեղ մենք կարող ենք վկայակոչել ազգային հատուկ ապրանքների կամ ծառայությունների արտադրանքի հետ կապված տնտեսական գործունեություն:   Հարկ է նշել, որ կան դեպքեր, երբ Սփյուռքի ներկայացուցիչները գործունեության որոշակի ոլորտներում զբաղեցնում են առաջատար, երբեմն էլ մենաշնորհային դիրք:   Նման արտոնյալ դիրքերում էին գտնվում նաև Արևելյան Եվրոպայի հայ համայնքները, որոնք զբաղվում էին կաշվե և մետաղական իրերի առևտրով: Կան սփյուռքներ, որոնք ունակ են քաղաքական գործառույթներ իրականացնել:   Վերջիններս հիմնականում լոբբիստական ​​գործունեություն են իրականացնում ՝ նպատակ ունենալով լրացուցիչ իրավունքներ և հնարավորություններ ձեռք բերել էթնիկ համայնքի անդամների համար:   Երկրորդ, Սփյուռքը կարող է ընդդիմություն լինել ինչպես հայրենիքի, այնպես էլ հյուրընկալող պետության տեսակետից ՝ հիմնելով համապատասխան ինստիտուտներ և կազմակերպություններ:   Երրորդ ՝ Սփյուռքը կարող է իր ազդեցությունն ունենալ միջազգային հարաբերությունների վրա:   Չնայած սփյուռքը չի կարող իրավաբանական անձ լինել այս հարաբերություններում, բանակցությունների և որոշումների կայացման գործընթացներում, այնուամենայնիվ, իր հաստատության ներկայացուցիչների հետ համատեղ գործունեության օրակարգը, որը, որպես ռեսուրս, կարող է նաև ազդեցություն ունենալ միջազգային հարաբերությունների վրա ՝ քաղաքականություն մշակելը: Այս իմաստով, հրեաների պատմությունը պատմության մեջ դեռ եզակի է նրանով, որ համաշխարհային բեմում կարելի է ասել, որ Իսրայելը որպես պետություն Եվրոպայում հրեական սփյուռքի Միացյալ Նահանգներում երկարաժամկետ նպատակային ջանքերի արդյունք է: Սփյուռքի ուսումնասիրությունները ներառում են նաև վերջինիս կործանարար գործառույթների վերլուծություններ:   Չնայած դրանք ուղղակիորեն կապված չեն Սփյուռքի գործունեության հետ, բայց սխալ կլինի հերքել էթնիկ հանցագործությունները:   Սփյուռքի կործանարար գործառույթների մոտեցումները փորձում են ցույց տալ վերը նկարագրվածի գոյությունը `երբեմն միակողմանի ներկայացնելով իրականությունը:  Սա ենթադրում է, որ նման վերլուծությունները ներկայացված են մեթոդաբանական ազգայնականության տեսանկյունից, քանի որ դրանք չեն համարում ազգային-ազատագրական պայքարի տեսությունների մոտեցումների տակ եղած ֆենոմենը:   Վերջին գաղափարները, վերլուծությունները և իրենց էթնիկական, ինքնության և քաղաքականության ճշգրտման հիմքը հիմք են հանդիսանում ընդունող հասարակությունների համար, որոնց ականատես ենք այսօր: Այսպիսով, ուսումնասիրելով սփյուռքագիտության ժամանակակից մոտեցումների իմաստային փոփոխությունները, դրանք պայմանավորող գործոնները հանգեցնում են այն եզրակացության, որ ժամանակի ընթացքում հետազոտական ​​օբյեկտի և՛ նրբանկատ, և՛ հայեցակարգային խորքային փոփոխություններ են տեղի ունեցել:   Այս փոփոխությունների վրա ազդել են տարբեր գիտական ​​ուղղություններով արտադրված և շրջանառվող գիտական ​​գիտելիքները, ինչպես նաև ֆենոմենի գերխոսակցական բնույթը, հատկապես ոչ գիտական ​​շրջանակներում:   Այս հոդվածում մենք փորձեցինք տեսականորեն վերլուծել Սփյուռքի `որպես էթնոսոցիոլոգիայի հետազոտական ​​օբյեկտի առանձնահատկությունները` օգտագործելով պատմական-համեմատական ​​մեթոդը:   Տեսական քննարկումները հիմնված են այն նախադրյալի վրա, որ Սփյուռքը բազմամակարդակ, բարդ իրողություն է, որը պետք է նկարագրել ՝ հասկանալու համար, փորձելու տարբերակել այն չափանիշները, որոնցով այն կտարբերվի սոցիալական այլ ձևերից, ընդգծելու հստակ վերլուծական շրջանակ   Մյուս կողմից, միջոցառման բազմամակարդակ բնույթը հասկանալու համար առանձնացվեցին և քննարկվեցին սփյուռքի տեսակները և գործառույթները: Հակոբ Մատջոսյան Սփյուռքը որպես էթնոսոցիոլոգիայի ուսումնասիրությունների առարկա Հիմնաբառեր. Սփյուռք, գաղթ, ցրվածություն, հայրենիք-կենտրոն, ընդունող երկիր, պատկանելություն, հիբրիդ ինքնություն, սփյուռք: ։

Հոդվածը  նվիրված  է  սփյուռքի`  որպես  սոցիոլոգիական  արդի  ուղղության  հետազոտության օբյեկտի վերլուծությանը։
  Այստեղ ներկայացված են  «սփյուռք» հասկացության իմաստաբանական  առանձնահատկությունները,  հարաբերակցությունն  այլ  հասկացությունների  հետ,  ինչպես  նաև  փոփոխությունները  ժամանակի  ընթացքում։
   Սփյուռքն  իրենից  ներկայացնում  է  բազմաշերտ և բազմամակարդակ երևույթ, ուստի հոդվածում տեղ են գտել նաև սփյուռքի հիմնական  բնութագրիչների,  չափանիշների,  տեսակների  և  գործառույթների  մասին  վերլուծություններ։
  Հոդվածում փորձ է արված վերլուծելու սփյուռքային (հիբրիդ) ինքնությունների ձևավորման գործընթացը որպես հետազոտության առարկա։
