ԱՄԵՐԻԿԱ-ԻՐԱՆԱԿԱՆ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ԻՐԱՆԻ ՄԻUՈՒԿԱՅԻՆ PROՐԱԳՐԻ DEԱՐԳԱՄԱՆ ՀԱՄԱՏԵՔՍՏՈՒՄ (ԲՈՒՇԻ ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ERԱՄԱՆԱԿ)   Ներկայիս հակամարտություններից շատերը սկսվում են Մերձավոր Արևելքում, և այստեղ գտնվող պետությունների սահմանների վերաբաշխումը դեռ շարունակվում է:  Ընդհանուր առմամբ, Մերձավոր Արևելքը կարելի է համարել մեծ տարածաշրջան, որտեղ հատվում են ոչ միայն տարբեր էթնիկ և կրոնական համայնքների շահերը, այլև հիմնական աշխարհաքաղաքական ուժերի շահերը, որոնք հաճախ արտահայտվում են տարբեր բախումների արդյունքում: Վերջին տասնամյակների ընթացքում Մերձավոր Արևելքի շատ երկրներ տարբեր պատճառներով բախվել են իրենց ինքնիշխանությունը կորցնելու լուրջ վտանգի. Միացյալ Նահանգների կողմից:  Դրա դասական օրինակը Իրանի Իսլամական Հանրապետության միջուկային ծրագրի խնդիրն է, որի կարգավորման գործընթացում ներգրավված են տարբեր աշխարհաքաղաքական դերակատարներ. ԵՄ (ի դեմս Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի), ՄԱԿ-ը, Ռուսաստանի Դաշնությունը, Չինաստանը, և հատկապես Միացյալ Նահանգները: Իրանի միջուկային ծրագրի սկիզբը [1] կարելի է համարել Մոհամմադ Ռեզա Պահլավի շահի հայտարարությունը 1953 թվականին քաղաքացիական միջուկային ծրագրի գործարկման մասին, որն իրականացվել է ԱՄՆ նախագահ Դվայթ Դ. Այզենհաուերի «Ատոմը հանուն խաղաղության» նախաձեռնության շրջանակներում ( Դ. Էյզենհաուերի հայտնի ելույթը [2] ՄԱԿ 1953 թվականի դեկտեմբերի 8-ին Վեհաժողովը հայտարարեց վերոհիշյալ նախաձեռնության մեկնարկի մասին:  Այդ ժամանակ Իրանը համարվում էր Արևմուտքի, մասնավորապես Միացյալ Նահանգների առանցքային դաշնակիցը տարածաշրջանում:  Այնուամենայնիվ, արդեն 1979-ին, երբ իսլամական հեղափոխությունը տապալեց Մոհամմադ Ռեզա Պահլի շահերը Իրանում, Այաթոլլա Ալի Խոմեյնիի օրոք Իրանի տարածքում հաստատեց աստվածապետական ​​վարչակարգ, Իրանի միջուկային ծրագիրը լիովին դուրս էր եկել ԱՄՆ վերահսկողությունից (հեղափոխությունն ինքնին հակաամերիկյան էր, որի հետևանքը դա կլինի ԱՄՆ-ի և ԱՄՆ-ի միջև բոլոր տեսակի միջպետական ​​հարաբերությունների խզումը և ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև լարված հարաբերությունների հիմնական առարկան: Երկու երկրների հարաբերությունները հատկապես սրվեցին Georgeորջ Ուոքեր Բուշի նախագահության տարիներին (2001-2009):  Ամեն ինչ սկսվեց 2002 թվականից հետո: Ամերիկյան հասարակական կազմակերպություններից մեկը հրապարակեց լուսանկարներ, որոնք արվել են Իրանի տիեզերքից, որտեղ ուրանի հարստացման մի շարք օբյեկտներ հստակ տեսանելի էին: Պարզ դարձավ, որ Իրանը խախտել է 1974 թ.-ին ՄԱԿ-ի Ատոմային էներգիայի գործակալությունը (ՄԱԳԱՏԷ) `միջուկային ոլորտում իրականացրել է չհայտարարագրված մասշտաբային գործողություններ:  Այս փաստի պատճառով ԱՄՆ կառավարությունը սկսեց քաղաքական ճնշում գործադրել իրանական կողմի վրա ՝ պահանջելով բացահայտել նախկինում իրականացված միջուկային գործողությունները, հրաժարվել ուրանի հարստացման ծրագրից:  Unfortunatelyավոք, իրանական կողմը համաձայնեց կատարել առաջին պահանջը ՝ զուգահեռ հայտարարելով, որ չի հրաժարվի ուրանի հարստացման գործընթացից:  Նշենք, որ ամերիկյան հասարակությունը դեռ ծանր տպավորությունների տակ էր 9/11-ի ողբերգական ահաբեկչական հարձակումը, որը հաջողությամբ օգտագործվեց Միացյալ Նահանգների քաղաքական վերնախավի կողմից:   Առաջ քաշվեց այն համոզմունքը, որ Իրանի կողմից միջուկային ծրագրի մշակումն ուղղված է զանգվածային ոչնչացման զենքի ստեղծմանը, այսինքն ՝ այն սպառնում է ամերիկյան ժողովրդի անվտանգությանը:   Մինչդեռ իրանական կողմը շարունակում էր հակադարձել, որ իրենց միջուկային ծրագիրը հետապնդում է բացառապես խաղաղ նպատակներ: 2002 թ. «Չարի առանցքը» վերնագրով ելույթում ԱՄՆ նախագահ Georgeորջ Բուշը առանձնացրեց Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը, Իրաքի և Հյուսիսային Կորեայի հետ միասին (ԿPRԴՀ), որպես «չար երկրներ», վերջինիս վարած քաղաքականությունը որպես սպառնալիք ԱՄՆ քաղաքացու համար: անվտանգություն   ԱՄՆ նախագահը Իրանին մեղադրել է միջազգային ահաբեկչությանը սատարելու մեջ:  Պաշտոնական Վաշինգտոնի այս «նմանատիպ հայտարարությունները» հասցեագրված էին ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին լսարաններին ՝ որպես Իրանի վրա գործադրվող ճնշման արդարացում:  Ակնհայտ է, որ վերոնշյալ հայտարարություններով ԱՄՆ նախագահը նպատակ ուներ բարձրացնել միջազգային վարկանիշում ԱՄՆ վարկանիշը ՝ որպես ամենաարդյունավետ, որոշիչ երկիր միջազգային ահաբեկչության դեմ պայքարում:  Հատկապես ուշագրավ է Նախագահ Բուշի ուղերձը Իրանի ժողովրդին այն մասին, որ իրանցիներն իրավունք ունեն ընդվզել ռեժիմի դեմ, ապրել «ազատ և ժողովրդավարական» հասարակությունում, և որ ԱՄՆ պատրաստ է աջակցել նման դրսևորումների: Նույն թվականին հրապարակված ԱՄՆ «Ազգային անվտանգության ռազմավարության» (2002) [5] դրույթների բովանդակությունից հնարավոր է որոշել «Բուշիդոկտրինի» 4 հիմնական ուղղությունները: ա) ամերիկյան շահերից բխող ուժի կիրառում. բ) ընկալվող սպառնալիքների դեմ կանխարգելիչ գործողություններ ձեռնարկելու իրավունքը. գ) անհրաժեշտության դեպքում միակողմանի գործելու իրավունքը. դ) ժողովրդավարության հետապնդումն արտերկրում: 2003 թ. Մայիսի 4-ին Շվեյցարիայի կառավարությունը ուղարկեց այսպես կոչված «անսովոր» և «չստորագրված» հուշագիրը ԱՄՆ Պետդեպարտամենտ, որը բաղկացած էր ընդամենը մեկ էջից:  Հուշագրին կցված էր «ճանապարհային քարտեզ» ամերիկա-իրանական դիվանագիտական ​​հարաբերությունների համար (կազմեց շվեյցարացի դիվանագետ Թիմ Գուլդիմանը), որը բաղկացած էր «ԱՄՆ նպատակներ» և «Իրանական նպատակներ» բաժիններից:  Այս փաստաթուղթը, որը պարունակում էր բավականին հավակնոտ դրույթներ, այնուամենայնիվ, ամերիկյան կառավարության կողմից մնաց անպատասխան:   Հետագայում ամերիկյան տարբեր լրատվամիջոցներ, քաղաքական գործիչներ և վերլուծաբաններ հակասական գնահատականներ տվեցին «Roadանապարհային քարտեզին»:  Նրանցից ոմանք համոզված էին, որ Բուշի վարչակազմի կոշտ դիրքորոշումը «քարտեզի» չիրականացման հիմնական պատճառն էր, ոմանք էլ կարծում էին, որ դա միայն մեկ դիվանագետի կամքի արտահայտությունն է ՝ ամբողջովին կտրված իրականությունից: 2003 Այս ժամանակահատվածում, սակայն, որոշակի աշխուժացում նկատվեց, մի կողմից, Իրանի և, մյուս կողմից, Միացյալ Թագավորության, Գերմանիայի և Ֆրանսիայի միջև: Ոչ պաշտոնական բանակցությունների արդյունքը, որը սկսվել է 2004-ին: Դա Փարիզում ստորագրված համաձայնագիրն էր, որով իրանական կողմը պարտավորվում էր ներկայացնել խաղաղ միջուկային ծրագրի հստակ, երկարաժամկետ երաշխիքներ, իսկ այդ ընթացքում `ժամանակավորապես դադարեցնել ուրանի հարստացումը:  Պաշտոնական Թեհրանը հստակ ցույց տվեց դիվանագիտական ​​հարաբերություններ հաստատելու իր պատրաստակամությունը:   Բանակցությունների այս կողմը իրանական կողմը համարեց որպես ԱՄՆ-ի հետ դիվանագիտական ​​հարաբերությունների հաստատման հնարավոր կամուրջ:   Մյուս կողմից, Իրանի իշխանությունները ձգտում էին Վաշինգտոնից հստակ հավաստիացում ստանալ այն մասին, որ ամերիկամետ զորքերը չեն ներխուժելու Իրան (ինչը ժամանակին հավանական էր համարվում իրանական հասարակական-քաղաքական շրջանակներում 2003-ին ԱՄՆ-Բրիտանիայի Իրաք ներխուժման պատճառով) և հնարավոր պատժամիջոցներից խուսափելու համար: Սակայն բանակցությունների այս փուլն ի սկզբանե անհաջող էր, ինչը պայմանավորված էր մի շարք հանգամանքներով: ա) ԵՄ անդամ պետությունների տեսակետները բանակցային գործընթացի վերաբերյալ չեն համընկնում նրանց տարբեր տնտեսական և քաղաքական շահերի հետ. բ) USEU դիրքերը նշանավորվել են ակնհայտ տարբերություններով. Այս պահին Բուշի վարչակազմի Մերձավոր Արևելքի քաղաքականությունը հիմնականում հիմնված էր այն գաղափարի վրա, որ ԱՄՆ ռազմաքաղաքական-տնտեսական ներուժը թույլ է տալիս նրան տարածել իր ժողովրդավարական արժեքները համեմատաբար կարճ ժամանակահատվածում, ինչպես նաև պայքարել ռեժիմների դեմ (հատկապես Իրանի կառավարություն), որը, ըստ կառավարության: Դրանք ուղղակի սպառնալիք էին ներկայացնում ԱՄՆ ազգային անվտանգության համար:  Նախագահ Բուշչերը նույնպես խուսափեց քննադատել նախորդ ժողովրդավարական կառավարությունը ՝ նշելով, որ դեմոկրատների ծայրահեղ «ազատական» քաղաքականությունը փոխարինվեց նոր պահպանողականությամբ ՝ արտաքին քաղաքական արմատական ​​փոփոխություններով:  ԱՄՆ վարչակազմը ոչ մի կերպ չէր վստահում Իրանի իշխանություններին, չէր պատկերացնում իրանական կողմի հետ երկխոսությունը `պահանջելով դադարեցնել ռեժիմը տապալելու ranուրանը հարստացնելու ծրագիրը:  Այսպիսով, Նախագահ Բուշ կրտսերի առաջին պաշտոնավարման ընթացքում ԱՄՆ-Իրան հարաբերություններում էական փոփոխություն տեղի չունեցավ: 2005 թ. Մարտին ԱՄՆ պետքարտուղար Ք. Ռայսը հայտարարեց, որ Վաշինգտոնը չի արգելափակի Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությանը Իրանի անդամակցությունը, կվերացնի որոշ իրանական ապրանքների արգելքը, եթե պաշտոնական Թեհրանը հրաժարվի ուրանի հարստացման իր ծրագրից: Նշենք, որ արդեն 2005-2006թթ. Իրանական կողմի դիրքերը բավականին կոշտ դարձան:   Մի կողմից, իրանական հարցի քննարկմանը նպաստեց քննարկման տեղափոխումը ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդ, ինչը էապես փոխեց բանակցությունների բնույթը, մյուս կողմից `նորընտիր նախագահ Մահմուդ Ահմադինեժադի վերաբերմունքը և քաղաքական դիրքեր   Նախագահ Բուշի նամակը Նախագահ Բուշին `2006 թվականին հիմնախնդրի լուծման« նոր ուղիներ »որոնելու վերաբերյալ, որակվեց որպես« դիվանագիտական ​​խարդավանք »և բավարար ուշադրության չարժանացավ: ԱՄՆ կառավարությունը ջանք չի խնայել իր հասարակական-քաղաքական շրջանակներում տարածելու այն գաղափարը, որ Իրանը, մասնավորապես Նախագահ Ահմադինեժադը, ուղղակիորեն սպառնում է իրենց երկրի անվտանգությանը ՝ նպաստելով միջազգային ահաբեկչության տարածմանը, այդպիսով արդարացնելով իսլամական համակարգի վրա միակողմանի հնարավոր ճնշումը: Հանրապետություն   2006 թ. Հունվարին Իրանը վերսկսեց ուրանի հարստացման գործընթացը Նաթանզում:   Փաստորեն, 1980-ից հետո առաջին հարստացման գործընթացը: Նույն թվականի մայիսի 31-ին ԱՄՆ պետքարտուղար Ք. Ռայսը հայտարարեց, որ Միացյալ Նահանգները պատրաստ են վերսկսել երկխոսությունը Իրանի հետ, եթե վերջինս ԱՄՆ կառավարությունը պատրաստ լիներ բանակցել Իրանի հետ որոշակի պայմաններում:  Արդեն հունիսի 6-ին այսպես կոչված «5 + 1 խումբը» («վեցը» ստեղծվել է ԱՄՆ-ի, Չինաստանի, Ռուսաստանի, Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի և Գերմանիայի բարձրաստիճան պաշտոնյաների կողմից `Իրանի միջուկային խնդրի լուծման համար) իրանական կողմի հետ բանակցությունների նոր փաթեթ: , որը ներառում էր բավականին հավակնոտ նախադրյալներ, ավելի կոշտ պահանջներ, որոնք, բնականաբար, բախվեցին իրանական կողմի կոշտ դիմադրության: Իրանը մերժեց նաև իրականացնել 1696 բանաձեւը (որը համարվում է միջազգային իրավունքի խախտում Իրանի կողմից, քանի որ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի բանաձևերի կատարումը պարտադիր է անդամ բոլոր երկրների համար), ինչը հետագայում ԱՄՆ կառավարությանը ավելի լայն հնարավորություն տվեց մեծացնել Իրանի վրա միջազգային ճնշումը: Առանց խուսափելու ռազմական ուժ կիրառելու հնարավորությունից:  Իրավիճակը չի փոխվի ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի 1737 բանաձեւի ընդունումից հետո [7]:   Փաստորեն, 2006 թվականի դեկտեմբերը նշանավորեց Իրանի դեմ տնտեսական պատժամիջոցների առաջին փուլի սկիզբը: Հրապարակվեց Ազգային հետախուզության տնօրեն Մոհամեդ Էլ Բարադեյի զեկույցը [8], որում նշվում էր, որ Իրանը դեռ 2003 թվականին է: դադարեցրել է միջուկային զենքի ստեղծման գործընթացը:  Այս իրադարձությունը նոր հարցեր առաջացրեց ոչ միայն պաշտոնական Թեհրանի վաշինգտոնի, այլև երկու երկրների հասարակությունների և միջազգային հանրության շրջանակներում: Ակնհայտ է, որ եթե այս փաստը ավելի վաղ հրապարակված լիներ, ապա դա կարող էր. Ա) կասկածի տակ դնել ԱՄՆ վարչակազմի ավելի կոշտ դիրքորոշումը Իրանի դեմ ավելի մեծ պատժամիջոցների կիրառման հարցում (փոխնախագահ Դ. Չեյնին և նրա համախոհները նույնիսկ առաջարկում էին քննարկել ռազմական գործողություն Իրանի դեմ); բ) ցույց տալու, որ ինչպես ԱՄՆ-ը, այնպես էլ ԵՄ-ն Իրանին ներկայացված նախապայմանները չափազանցված են. գ) խորացնել հասարակության ճնշումը և քաղաքական ճգնաժամ առաջացնել:  Հատկանշական է, որ ԱՄՆ կառավարության մի շարք նախկին անդամներ, ինչպես նաև բազմաթիվ սենատորներ և կոնգրեսականներ համաձայն չէին նախագահի արտաքին քաղաքականության հետ, ինչը նշված էր ինչպես պաշտոնական, այնպես էլ ոչ պաշտոնական հայտարարություններում:  Ամերիկյան հասարակության վերաբերմունքը Նախագահ Բուշի գործունեության նկատմամբ միանշանակ չէր (ներգրավման ընթացքում կատարված սոցիալական հարցումների արդյունքները [9], որոնք արտացոլում են Նախագահի վարչակազմի աննախադեպ ցածր վարկանիշները):  Այնուամենայնիվ, դժվար թե վիճելի լինի, որ Էլ-Բարադեյի զեկույցը էապես փոխեց ամերիկյան արտաքին քաղաքական գիծը: Գրեթե երեսուն տարվա ընդմիջումից հետո երկու երկրների բարձրաստիճան պաշտոնյաների հանդիպումը ՝ Բաղդադում ուղիղ բանակցություններ (բանակցությունները վարում են Իրաքում ԱՄՆ դեսպան Ռայան Քրոկերը և իրանցի գործընկեր Հասան Քազեմի Քոմը), արդյունք չտվեց: Հաջորդ տարվա սկզբին ԱՄՆ իշխանությունները Իրանին մեղադրեցին Օրմուզի նեղուցում ռազմածովային սադրանքներ հրահրելու մեջ և դրա դեմ ակտիվ հակաքարոզչական գործողություններ սկսեցին լրատվական հարթակում: 2009 թ. Իրանի «վեցյակի» միջեւ բանակցությունները վերսկսվեցին: ԱՄՆ-Իրան հարաբերությունների լարված բնույթը, և մի շարք ոլորտներում, դրանց լիակատար բացակայությունը, ինչպես նաև միջուկային բանակցությունների անարդյունավետությունը, վկայում են ուսումնասիրվող հարցի խոր արմատների մասին:  Քննարկվող ժամանակահատվածում երկու երկրներին էլ բնութագրելու են տարածաշրջանում առկա տարբեր, հաճախ էապես հակադրվող աշխարհաքաղաքական շահերն ու ամբիցիաները, ինչպես նաև քաղաքական առաջնորդները, որոնք վարում են բավականին կոշտ արտաքին քաղաքականություն ի դեմս Նախագահներ Բ. Բուշի և Մ. Ահմադինեժադի:  Բուշի վարչակազմը ձգտում էր ամեն կերպ պահպանել իր ազդեցությունը Մերձավոր Արևելքում, իսկ միջուկային զենք ունենալու դեպքում Իրանը կարող էր լրջորեն խոչընդոտել այդ գործընթացին:   ԱՄՆ ազգային անվտանգության ռազմավարությունը (2006) [10] հստակ ասում էր, որ. 1. Գազի և նավթի մատակարարումների անվտանգության ապահովում, 2. Ահաբեկչական կազմակերպությունների սպառնալիքի վերացում, 3. massանգվածային ոչնչացման զենքի տարածումը կանխելը և 4. Իսրայելի ռազմական հատկություն ռազմական առավելություն Հավատարմությունը ԱՄՆ քաղաքականության կարևոր մասն է:   Ակնհայտ է, որ վերոհիշյալ դրույթները փոխկապակցված են:  Ստացվում է հետեւյալ շղթայական ռեակցիան. Իրանը անկախ է նավթի և գազի արտահանման հարցում, և նրա միջուկային ծրագիրը (ըստ Բուշի վարչակազմի) ուղղված է զանգվածային ոչնչացման զենքի արտադրությանը, ինչը ուղղակիորեն սպառնում է Իսրայելի գոյությանը: Ավելին, չի բացառվում, որ միջուկային զենքը կարող է ընկնել ահաբեկչական կազմակերպությունների ձեռքը, քանի որ Իրանը համարվում է նրանց հովանավորն ու ամենամեծ ֆինանսավորողը:   Իրանական կողմի առաջնահերթությունները տարբեր էին ՝ պահպանել երկրի տարածքային ամբողջականությունն ու ռեժիմը, ինչպես նաև չկորցնել ազդեցությունը Մերձավոր Արևելքում: Բուշի վարչակազմը կարծում էր, որ Իսրայելը Մերձավոր Արևելքում, եթե ոչ գլխավոր դաշնակիցը, առանցքային է, ուստի տրամաբանական էր, որ իսրայելա-իսրայելական հարաբերությունները դեռ շատ հեռու էին բարեկամական լինելուց:   Մեկից ավելի անգամ յուրաքանչյուր կողմ սպառնացել է ոչնչացնել մյուսին:   Իրանական կողմը հիմնականում հրաժարվել է ճանաչել Իսրայել պետությունը, Հոլոքոստը ՝ Shoah, իսկ Իսրայելը Իրանի միջուկային ծրագիրը համարել է տարածաշրջանային անվտանգության համար ամենավտանգավոր սպառնալիքը:  Նախագահ Ահմադինեժադի իշխանությունը, 2005-ից 2013 թվականները, կարելի է համարել Իրան-Իսրայել հակամարտության առավել ցայտուն փուլը, որում փոխադարձ մեղադրանքներն ու սպառնալիքները թույլ տվեցին տարբեր կանխատեսումներ անել, այդ թվում `անխուսափելի զինված հակամարտություն:   Մյուս կողմից, Նախագահ Մ.Ահմադինեժադը չբացառեց Ռուսաստանի Դաշնության հետ քաղաքական և տնտեսական համագործակցության ակտիվացումը ՝ այդպիսով փորձելով «վեցյակի» մակարդակի բանակցությունների ընթացքում ձեռք բերել ռուսական կողմի աջակցությունը: Նախագահ J.. Բուշի մոտեցումը միջուկային խնդրին կարող է բնութագրվել որպես «երկժամյա» ռազմավարություն: մի կողմից, հետաձգելով կոնկրետ գործողությունները, քանի դեռ պարզ չի դառնում Իրանի միջուկային ծրագրի ճանապարհային քարտեզը. Միջազգային հանրության հետ երկխոսություն սկսելու ռազմավարական քայլ: Այսպիսով, Նախագահ Բուշի կառավարման երկու ժամկետների ընթացքում ԱՄՆ-Իրան հարաբերությունները ոչ միայն էապես չփոխվեցին, այլև գրանցեցին բավականին մեծ հետընթաց:  Սրա պատճառները պետք է որոնել ոչ միայն ամերիկյան տնտեսական, քաղաքական կամ ռազմական ներուժի գաղափարախոսության մեջ, այլև Բուշի վարչակազմի քաղաքական համոզմունքների գաղափարախոսության մեջ:   Կառավարության արտաքին քաղաքականությանը բնորոշ «ամերիկյան բացառիկության» կարծրատիպը ենթադրում էր սպառնալիքների լեզվի կիրառում, վախի ազդեցություն, ինչը, իհարկե, չէր կարող տեղ թողնել արդյունավետ բանակցությունների և փոխզիջումների համար: Մեղմ ասած, միջազգային փորձի, տնտեսական պատժամիջոցների, «ամերիկյան բացառիկության» և «ամերիկյան բացառիկության» լեզվի միջոցով Իրանի փորձերը «ժողովրդավարություն պարտադրել» իր պետության քաղաքացիներին Իրանի ժողովրդին մեղմ ասած, անհաջող էին:   Երկու երկրների միջեւ դիվանագիտական ​​փակուղային իրավիճակը հնարավոր չէ հաղթահարել, այդ հասարակություններում վստահության մթնոլորտ ստեղծել և արդյունքում լուծել Իրանի միջուկային ծրագրի շուրջ ստեղծված ճգնաժամը հաղթահարելու հարցը: ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ [1] hanահանփուր Ֆ., Իրանի միջուկային ծրագրի ժամանակագրություն, 1957-2007, URL: https: //www.oxfordresearchgroup.org.uk/chirology-of-irans-nuclear-programme-19572007 (հասանելի է:  02.05.2018): [2] Էյզենհաուեր ԴD, Ատոմներ հանուն խաղաղության խոսքի, URL: https: //www.iaea.org/about/history/atoms-for-peace-speech (հասանելի է  01.05.2018) .URL.  https: //interaffairs.ru/jauthor/material/1603 (կիրառման ամսաթիվը  28.04.2018): [4] Նախագահ Բուշը:  Չարի խոսքի առանցք, URL:  https: //www.youtube.com/watch?v=btkJhAM7hZw&t=101s (հասանելի է:  08.05.2018): URL.  https: //www.state.gov/documents/organization/63562.pdf (հասանելի է.  12.05.2018): [6] Սիմփսոն Ք. ԱՄՆ միջուկային դիվանագիտություն Իրանի հետ:  Ահաբեկչության դեմ պատերազմից մինչ Օբամա [7] ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի 1737 բանաձեւ: URL.  http: //www.un.org/ga/search/view_doc.asp?symbol=S/RES/1737%282006%29( Հասանելի է:  11.05.2018): Դեկտեմբեր 2007, URL:   https: //www.iaea.org/newscenter/pressreleases/statement-iaeadirector-general-new-us-intelligence-estimate-iran (հասանելի է:  06.05.2018): Ակնարկ  Բուշը և Հասարակական կարծիքը, URL:  http: //www.people-press.org/2008/12/18/bushand-public-opinion/ (հասանելի է:  04.05.2018) .https. //www.state.gov/documents/organization/64884.pdf (հասանելի է.  09.05.2018): [11] Խալաֆյան. Իսրայել և Իրան: Բազմաշերտ հարաբերություններ, URL:  http: //theanalyticon.com/?p=9952 (Հղումը կատարվել է 14.05.2018): URL.  http: //iranprimer.usip.org/resource/george-w-bush-administration (հասանելի է. Թաջոսյան ՍուրենԱՄԵՐԻԿԱ-ԻՐԱՆԱԿԱՆ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ԻՐԱՆԻ ՄԻ NՈՒԿԱՅԻՆ GRՐԱԳՐԻ DEԱՐԳԱՄԱՆ ՀԱՄԱՏԵՔՍՏՈՒՄ (J. Bush Jr. ։

Հոդվածում  քննարկվում  է  Իրանի  միջուկային  ծրագրի  շուրջ  առաջացած  ճգնաժամի հաղթահարման հիմնախնդիրը, այդ համատեքստում` ամերիկա-իրանյան  հարաբերությունները  նախագահ  Ջորջ  Ուոքեր  Բուշի  պաշտոնավարման  երկու  ժամկետների ընթացքում։
  Համեմատվում են երկու կողմերի՝ ԱՄՆ-ի և ԻԻՀ-ի՝ մերձավորարևելյան տարածաշրջանում ունեցած շահերը և նպատակները, նրանց դիրքորոշումները հիմնահարցի լուծման կապակցությամբ։
  Մեկնաբանվում են այն պատճառները, որոնք խոչընդոտ դարձան ինչպես կողմերի միջև առաջացած լարվածությունը  թոթափելու, այնպես էլ նշանակալի առաջընթաց գրանցելու ճանապարհին։
