Իշխանություն-ժողովուրդ, հասարակություն հարաբերությունները միշտ էլ կարեւոր են յուրաքանչյուր երկրի, պետության զարգացման համար։
   Եվ որքան այդ հարաբերությունները ամուր են, կայուն, այնքան երկիրը հաջողություններ եւ առաջընթաց կարող է ունենալ։
   Համաշխարհային պատմության ընթացքը դրա վկայությունն է, իսկ այդ փորձիուսումնասիրումը եւ դրանից դասեր քաղելը կարեւոր է ինչպես բոլոր, առավել եւս մեր օրերի համար, երբ աշխարհը անընդհատ հարափոփոխ վերափոխումների մեջ է ապրում, երբ հնից նորին է անցնում եւ ավելի կատարելագործվում։
   Նման դեպքում շահում են այն երկրները, որոնք այդ ամենը կատարում են անցնցում վերափոխումներով։
  Բայց նաեւ ցավոք միշտ չէ, որ այդ անցումը կատարվում է հանգիստ, խաղաղ պայմաններում։
   Դա կապված է, այլ հանգամանքներից զատ, նաեւ մարդկանց հասարակական գիտակցության փոփոխության հետ, որը նաեւ սերունդների փոփոխության հարց է։
   Ի դեպ ամեն մի սերունդ իր դերն ունի այդ փոփոխություններում, քանզի առանց նախորդի նախապատրաստման, նորը չի կարող առանց հիմքի, դատարկ տեղը իրականացնել այդ վերափոխումները։
   Եվ որքան սերունդների կապն ամուր է, առողջ, այնքան հնից նորին անցնելը, մեղմ ասած այնքան էլ դժվար չէ, որքան էլ որ դա ժամանակի խնդիր է եւ պահանջ։
  Պատմության տարբեր ժամանակներում դրանք իրականացվել են պատերազմների, հեղափոխությունների եւ այլ ցնցումների, ընդհարումների միջոցով՝ խլելով հարյուր հազարավոր մարդկային կյանքեր։
  Իշխանություն-ժողովուրդ-հասարակություն հարաբերությունների կարեւոր սկզբունքներից մեկն այն է, որ իշխանություններն ավելի պահպանողական են քան ժողովուրդը, քանզի իշխանությունները կորցնելու եւ ժողովրդին պատասխան տալու շատ բան ունեն։
   Նրանք հեղափոխական են մինչ իշխանության գալը, իսկ գալուց հետո նրանց գլխավոր հոգսը ամեն գնով իշխանությունը պահելն է, որի ընթացքում նրանք դիմում են տարբեր քայլերի, անգամ բռնությունների, ճնշումների, մարդկանց իրավունքները ոտնահարելու, հրապարակավ խոսելը 314ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ արգելելու, ձերբակալությունների եւ այլ միջոցների։
   Նման դեպքում իշխանությունները մի կողմ են դնում եւ հաճախ մոռանումժողովրդի աջակցությամբ իշխանության գալը եւ այդ ճանապարհին ժողովրդին տված իրենց խոստումները։
  Դժվար չէ ենթադրել, որ այդ մեթոդներով կառավարելը, մարդկանց ազատ արտահայտվելու հնարավորություններն ու իրավունքները ոտնահարելը էլ ավելի է մեծացնում իշխանություն-ժողովուրդ-հասարակություն անջրպետը եւ իշխանափոխության հարցը դարձնում օրակարգի հարց։
   Այստեղ խնդիրն այն է, թե ինչպես պետք է այն իրականացվի, որը մեծ չափով կախված է՝ նախ տվյալ երկրի ավանդույթներից եւ հետո նաեւ նրանից, թե հեղափոխությունը կամ երկրի վերափոխումները իրականացնողները որքանով են ճիշտ գնահատում երկրում ստեղծված վիճակը, մարդկանց տրամադրությունները, որը մեծ արվեստ է, հմտություն, քանզի ամեն մի սխալ, սայթաքում կարող է անցանկալի հետեւանքներ ունենալ։
   Պատմությունը դրա վկայությունն է։
   Բավական է հիշել, որ հարյուրամյակներ, հազարամյակներ շարունակ միշտ էլ պայքար է ծավալվել իշխանությունների եւ ժողովրդի միջեւ, որը միշտ էլ ընդվզել, ապստամբել է իշխանությունների դեմ եւ ձգտել փոխել իր վիճակը, ապրել արժանապատիվ կյանքով, պաշտպանել իր իրավունքները։
   Այդ երեւույթը միշտ էլ ուղեկցել է մարդկանց անկախ նրանից, թե ինչ համակարգով են նրանք ապրել եւ ստիպել իշխանություններին կատարել քայլեր, որոնք կոչված են մեղմելու իշխանություն-ժողովուրդ հարաբերություններում առկա մեծ ու փոքր հակասությունները, տարբերությունները։
  Կառավարությունները այդ նպատակով տարբեր ժամանակներում միշտ էլ մշակել են իշխանություն-ժողովուրդ հարաբերությունները կարգավորող տարբեր մեխանիզմներ, կյանքի, ապրելակերպի կանոններ, ընդունել այդ ամենը կարգավորող օրենքներ, ակտեր (հայ իրականության մեջ Դատաստանագրքեր, մեր օրերի Սահմանադրություններ) եւ այլն։
  Հին աշխարհում, առավել եւս Հռոմում այդ հարաբերությունները կարգավորվում էին «Հիմնադիր» իրավական փաստաթղթում, որը դիտվում էր որպես փոխհամաձայնություն միապետական իշխանության եւ հողատերերի ու առանձին քաղաքների միջեւ [1, էջ 19]։
  315ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ Հայ իրականության մեջ իշխանություն-հասարակություն-ժողովուրդ-եկեղեցի հարաբերությունները կարգավորվում, սահմանվում էին տարբեր կարգի ժողովներում՝ եկեղեցական, աշխարհիկ, ազգային, որոնցում ընդունվում էին պետության, երկրի, ժողովրդի համար կարեւոր նշանակություն ունեցող որոշումներ։
  Ներսես Մեծի նախագահությամբ 365թ. Աշտիշատի ժողովի հրավիրումը Հայաստանում դրեց պաշտոնական կանոններ սահմանող ավանդույթի հիմքը։
  Հետագա դարերի ընթացքում նույնպես հրավիրվեցին նմանատիպ ժողովներ, որոնք կարգ ու կանոն սահմանեցին։
  Ճիշտ է նկատում այդ հարցերը ուսումնասիրողներից Գագիկ Հարությունյանը՝ դիտարկելով այդ ամենը որպես իրավաստեղծ գործունեության տեսակներ, հարաբերությունների կարգավորում եւ վարքագծի կանոնների սահմանում [1, էջ 50, 51, 53]։
  Հետագա դարերում հայ ժողովուրդը նույնպես ընդունել է նման կարգի այլ որոշումներ։
   Բավական է հիշել Մխիթար Գոշի, Սմբատ Գունդստաբլի գրած Դատաստանագրքերը, Շահամիրյանների կազմած «Որոգայթ փառացը» (389 հոդված), որով նախատեսվում էր սահմանել Հայոց տան (օրենսդիր մարմնի) ընտրությունների կարգը (եռամյա ժամկետ), ընտրությունների ձեւը, այդ մարմնի իրավունքները եւ այլն [1, էջ 97-101]։
  Սահմանդրություն հիշեցնող վերոհիշյալ փաստաթղթերից յուրաքանչյուրը հետապնդում էր մեկ կարեւոր նպատակ՝ կարգավորել պետություն (իշխանություն)-ժողովուրդ-հասարակություն հարաբերությունները, այդ հարաբերություններում յուրաքանչյուրի իրավունքներն ու պարտականությունները։
   Սակայն հարկ է նշել, որ վերոհիշյալ խնդիրները առավել կարեւորություն ստացան, երբ մարդկությունը մուտք գործեց մի նոր դարաշրջան՝ կապիտալիստական հարաբերությունների դարաշրջան, որն ավելի կարեւոր եւ հրամայական դարձրեց սահմանել իշխանություն-ժողովուրդ հարաբերությունների նոր կարգ, նոր կանոններ։
   Այդ նպատակն էին հետապնդում 1787թ. ԱՄՆ-ի, 1791թ. Ֆրանսիայի, Լեհաստանի, 1866թ. Շվեդիայի, 1868թ. Լյուքսեմբուրգի, 1874թ. Շվեյցարիայի, 1901թ. Ավստրալիայի եւ բազմաթիվ այլ երկրների ընդունած Սահմանադրությունները [1, էջ 34-111]։
  Ներկայացնելով այդ ամենը, մենք ցանկացել ենք ցույց տալ, որ պատմության տարբեր ժամանակներում յուրաքանչյուր պետություն 316ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ ընդունելով նման կարգի փաստաթղթեր, օրենքներ, հետապնդել է մեկ նպատակ՝ ամրապնդել երկրի կայունությունը, ձեւավորել իշխանություն-ժողովուրդ հարաբերություններում փոխադարձ վստահություն, լեգիտիմ իշխանություն, իսկ իշխանությունը իրականացնել ազատ եւ արդար ընտրությունների միջոցով։
  Իսկ եթե չխորանանք պատմության տարբեր ժամանակների մեջ, ապա միայն XX դարի եւ XXI դարի մոտ երկու տասնամյակի ընթացքում մեր ժողովուրդը ապրել է մի քանի իշխանափոխություն, որով էլ արմատապես փոխվել են իշխանություն-ժողովուրդ-հասարակություն հարաբերությունները։
   Եվ եթե XX դարի սկզբի իշխանափոխությունները կապված են պատերազմի եւ դրա հետեւանքով տեղի ունեցած հեղափոխությունների ու երկու հայկական պետությունների ձեւավորման հետ, ապա XX դարի ավարտի եւ XXI դարի սկզբի փոփոխությունները կապված են այլ հանգամանքների եւ հայ ժողովրդի գիտակցության մեջ տեղի ունեցած նոր փոփոխությունների եւ նոր մտածողության հետ։
  Այդ փոփոխությունների գլխավոր պատճառը խորհրդային համակարգի ճգնաժամն էր, համաշխարհային զարգացման գործընթացից նրա ետ մնալն էր, իշխանություն-ժողովուրդ հարաբերությունների սրումն էր, Խորհրդային Միության կազմից տարբեր ժողովուրդների դուրս գալու միտումն էր, ազգային ինքնագիտակցության զարթոնքն էր, սեփական պետություն ունենալու ձգտումն էր, ազատ ինքնադրսեւորվելու հասարակական եւ համաժողովրդական պահանջն էր, իր ազգային ճակատագիրը ինքնուրույն տնօրինելու այդքան ցանկալի երազանքի իրականացումն էր եւ այլն։
  Այդ իմաստով դժվար է գերագնահատել այն մեծ ոգեւորությունը, որը համակել էր նաեւ մեր ժողովրդին, երբ երկրում՝ Խորհրդային Միությունում սկսվեց պատմությանը հայտնի գորբաչովյան «վերակառուցումը», ինչն այլ հետեւանքներից զատ վեր հանեց նաեւ խորհրդային կարգերի ավելի քան 70-ամյա պատմության արատները, ժողովուրդ-իշխանություն կուսակցություն հակասությունները, բայց նաեւ նպաստեց այդ ամենի մասին ի լուր աշխարհի բարձրաձայնելուն, Խորհրդային Միության կազմից դուրս գալուն եւ սեփական երկիրը, պետությունը կառուցելու պատրաստակամությանը։
   Եվ պետք է ասել, որ հենց այստեղ էլ կրկին դրսեւորվեցին ժողովուրդ-իշխանություն հա317ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ կասությունները, որոնցից յուրաքանչյուրն իր մոտեցումն ու դիրքորոշումն ուներ երկրում առաջացած խնդիրների լուծման գործում։
  Եթե մեր ժողովրդին կառավարող վերնախավը, կուսակցական ընտրանին այդ հարցում պաշտպանում էր Միության, հատկապես ԽՄԿԿ Կենտկոմի, նրա գլխավոր շտաբ՝ Քաղբյուրոյի վարած գիծը երկրում գործերին տալ նոր շունչ, նոր մտածողություն եւ բավարարվել միայն մակերեսային, այսպես կոչված կոսմետիկ վերափոխումներով, ապա ժողովուրդը, նրա բոլոր հատվածները եւ հատկապես Լեռնային Ղարաբաղի հայությունը ոտքի կանգնեց իր նկատմամբ խորհրդային իշխանությունների կատարած սխալն ուղղելու եւ մայր հայրենիքի հետ վերամիավորվելու համար։
  Այդ իրավիճակն իր հերթին դարձավ յուրօրինակ պայքար իշխանությունների եւ ժողովրդի միջեւ, որտեղ շատ պարզ երեւաց կողմերից յուրաքանչյուրի իրական դեմքը, դիրքորոշումը, որը եւս իշխանությունժողովուրդ հարաբերությունների ոլորտից է, որտեղ հայ ժողովուրդը ոտքի կանգնեց պաշտպանելու իր իրավունքները, վերականգնելու իր անկախությունը, իսկ Արցախն էլ միավորելու մայր հայրենիքի հետ։
  Եվ հենց այս հարցում է, որ ավելի մեծ չափով դրսեւորվեցին ժողովուրդ-իշխանություն հարաբերություններում երկու կողմերի հակասություններն ու տարբեր կարգի մոտեցումները։
  Խորհրդային Հայաստանի հատկապես կուսակցական ղեկավարությունը, նրա առաջին դեմքերը՝ Կարեն Դեմիրճյան, Սուրեն Հարությունյան, Վլադիմիր Մովսիսյան, Ստեփան Պողոսյան եւ ուրիշներ չկանգնեցին ժողովրդի կողքին եւ երեւի չէին էլ կարող, որքան էլ որ ներքուստ, հոգու խորքում միգուցե նաեւ ժողովրդի կողմն էին, ինչն էլ շատ արագորեն մեծ ճեղքում առաջացրեց ժողովրդի եւ իշխանությունների միջեւ։
   Այստեղ ժողովուրդն իր մտածողության մեջ շատ ազատ էր, անկաշկանդ եւ իր մեջ կուտակած ողջ էներգիան ուղղեց հայ ժողովրդի նկատմամբ խորհրդային իշխանությունների թույլ տված սխալները, անարդար որոշումներն ուղղելու եւ պատմական ճշմարտությունը վերականգնելու համար։
  Այդ սխալների շարքում առաջին հերթին Լեռնային Ղարաբաղի հարցն էր, որն անարդարացի կերպով տրվել էր Խորհրդային Ադրբեջանին։
   Եվ եթե Լեռնային Ղարաբաղում Արցախի հարցի նկատմամբ իշխանություն-ժողովուրդ հարաբերություններում թերեւս բոլորը միան318ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ ման էին մտածում, ապա նույնը չէր Խորհրդային Հայաստանում։
   Այստեղ ժողովուրդ-իշխանություն հարցում պառակտումն ակնհայտ էր, որը նշանակում էր, որ եթե հանրապետության ղեկավարությունը կանգնած էր ԽՄԿԿ Կենտկոմի քաղբյուրոյի Լեռնային Ղարաբաղի մասին որոշումները անվերապահորեն կատարելու դիրքերում, ապա հայ ժողովուրդը, ամեն օր համաժողովրդական հանրահավաքներ կազմակերպող հայ հասարակությունը, նրա կազմակերպիչները, «Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամները կանգնած էին ժողովրդի կողքին եւ պայքարում էին Լեռնային Ղարաբաղի անկախության, մայր հայրենիքի հետ նրա միավորման համար։
  Նման հանգամանքն էլ հանրապետությունում ստեղծեց բավական լարված մթնոլորտ։
   Բայց ի պատիվ շարժումը կազմակերպող ուժերի, «Ղարաբաղ» կոմիտեի եւ նրա հետ միասին անկախության համար պայքարի մյուս մասնակիցների, Երեւանում եւ հանրապետության մյուս քաղաքներում ամենօրյա հանրահավաքները, երթերը անցնում էին բավական կազմակերպված, որն էլ առիթ չէր տալիս հանրապետության իշխանություններին դիմելու արտակարգ միջոցների։
   Այս հարցում Միութենական կառավարությունը շատ ավելի կոշտ, բռնի քաղաքականություն էր վարում, դիմում տարբեր քայլերի՝ պարեկային ժամ, արտակարգ վիճակ մինչեւ այլ կարգի սահմանափակումներն ու խիստ միջոցառումները։
  Բայց անկախ այդ ամենից հայ ժողովուրդը չկորցրեց իր հավատը եւ պայքարեց մինչեւ վերջ, մինչեւ Արցախի եւ Հայաստանի անկախությունըիրականություն դարձնելու։
   Այդ պայքարում իշխանության եկած նոր ուժերի եւ ժողովրդի միասնությունը դեռեւս ամուր էր։
   Վերջին հաշվով ժողովրդի պահանջով, ժողովրդի պայքարով ծնվեց հայոց Երրորդ Հանրապետությունը։
   Դա միասնական պայքարի արդյունք էր, որտեղ ժողովուրդ-իշխանություն հարաբերություններում կար ամուր կապ, փոխադարձ վստահություն եւ հավատ, որ ժողովրդի բռունցքված կամքով իշխանության եկած ուժերը կիրականացնեն հրապարակավ ժողովրդին տված իրենց խոստումները, որն էլ կնպաստի երկրի ավելի արագ զարգացմանը, նախկին արատներից ազատվելուն եւ այլն։
  Բայց ինչպես հաճախ է լինում, իշխանությունները միշտ չէ, որ հավատարիմ են մնում իրենց խոստումներին, որն էլ կրկին աստիճա319ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ նաբար նոր ճեղքում է առաջացնում իշխանություն-ժողովուրդ հարաբերություններում։
   Եվ եթե դա համաշխարհային պատմությանը ուղեկցող երեւույթներից, օրենքներից մեկն է, ապա «Ղարաբաղ» կոմիտեն բացառություն չէր, նա էլ վաղ թե ուշ պետք է հեռանար իշխանությունից՝ իր տեղը զիջելով նոր ուժերին։
   Սակայն այդ փոփոխությունները այնքան էլ չհանգեցրին ժողովուրդ-նոր իշխանություններ հարաբերություններում համերաշխ մթնոլորտի ստեղծմանը, մանավանդ որ նոր իշխանությունները՝ Ռոբերտ Քոչարյանի ղեկավարությամբ էլ ավելի խորացրին իշխանություն-ժողովուրդ հարաբերություններում անջրպետը, առավել եւս, երբ այդ ամենին գումարվեց 1999թ. հոկտեմբերի 27ի Ազգային ժողովում տեղի ունեցած ողբերգությունը, որին զոհ գնացին Հանրապետության ընտրանու մի շարք անդամներ՝ երկրի վարչապետը, Ազգային ժողովի նախագահը, նրա տեղակալները եւ մի շարք այլ պատգամավորներ։
   Այդ մինչ այսօր չբացահայտված ոճրագործությունը էլ ավելի խորացրեց ժողովուրդ-իշխանություն հարաբերություններում անջրպետը, որն էլ շարունակվեց ու կրեց շարունակական բնույթ ընդհուպ մինչեւ 2008թ. մարտի 1-ի նոր ողբերգությունը, որին այս անգամ զոհ գնացին 10 հոգի եւ հարյուրավոր վիրավորներ։
  Ցավոք այդ ողբերգությունը կրկին առ այսօր բացահայտված չէ, որը համընկնում է Ռոբերտ Քոչարյան-Սերժ Սարգսյան իշխանափոխության ժամանակաշրջանի հետ, որն էլ իր խորը եւ բացասական հետքը թողեց Սերժ Սարգսյանի հետագա շուրջ տասը տարիների կառավարման վրա, որի ժամանակ հանրապետությունում էլ ավելի սրվեցին ժողովուրդ-իշխանություն հարաբերությունները, իսկ դժգոհությունն ու անվստահությունը նոր իշխանությունների նկատմամբ կարծեք թե ուղեկցում էին նրա կառավարման բոլոր տարիներին։
  Գլխավոր պատճառը վերը թվարկված հարցերը անպատասխան թողնելն էր, որն էլ օր-օրի լցնում էր ժողովրդի համբերության բաժակը՝ կրկին դարձնելով անհրաժեշտություն երկրում, հանրապետությունում նոր իշխանափոխության, որը կոչված էր բացահայտելու այդ ամենը եւ վարելու ժողովրդի շահերից բխող քաղաքականություն։
  Այդպիսի հեղափոխություն տեղի ունեցավ 2018թ. ապրիլ-մայիս ամիսներին, որը կատարվեց բացառիկ արագությամբ եւ նույնքան բացառիկ հանգիստ պայմաններում, որի արարողը, իրականացնողը ժողովուրդն էր, որի տրամադրությունները շատ լավ էին հասկանում եւ 320ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ ըմբռնում հեղափոխությունը նախապատրաստողները եւ առավել եւս նրա նախաձեռնողն ու կազմակերպիչը, Ազգային Ժողովի պատգամավոր, Քաղաքացիական պայմանագիր(Ք.Պ) կուսակցության հիմնադիր, «Ելք» խմբակցության անդամ, «Իմ քայլը» նախաձեռնության հեղինակ Նիկոլ Փաշինյանը, ով էլ ժողովրդի կամքով, նրա պարտադրանքով 2018թ. մայիսի 8-ին Ազգային Ժողովում ընտրվեց Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ եւ սկսեց քայլերկատարել՝ իրականացնելու իշխանության գալու ճանապարհին ժողովրդին տված իր խոստումները, որը դեռեւս այնքան էլ շոշափելի եւ տեսանելի չէ։
   Ի դեպ, բավական է մի սխալ, տված խոստումներից նահանջ, ժողովուրդը, որն այսօր անհամեմատ փոխվել է եւ հավատում է իր ուժերին, նույն ուժով նորից կդնի իշխանափոխության հարցը եւ չի սպասի ու չի հավատա, որ իշխանությունները առանց ժողովրդի պահանջի իրեն կնվիրի ժողովրդի սպասելիք պահանջները։
   Իսկ դա նշանակում է, որ այսօր իշխանությունները ոչինչ չեն կարող անել, եթե ժողովուրդը չպաշտպանի նրանց ձեռնարկած քայլերը։
   Իսկ այն հարցին, թե այսօր մեր ժողովուրդը ինչու՞ է պաշտպանում երկրի իշխանություններին, կարծում ենք պարզ է, քանի որ հավատում է նրան։
   Դա շատ կարեւոր գործոն է եւ իշխանությունները այդ հանգամանքը շատ լավ են հասկանում, հակառակ դեպքում ամեն ինչ կարող է շատ արագ փոխվել ոչ հօգուտ իշխանությունների, քանի որ ժողովուրդը եւս փոխվել է եւ վաղուց նա երեկվա ժողովուրդը չէ։
   Նա եւս դասեր է քաղել անցյալից, դարձել ավելի պահանջկոտ եւ այլեւս չի սպասի, որ իշխանությունները իր իրավունքները որպես ողորմածություն նվիրեն իրեն։
   Կարծում ենք, որ դա արդեն անցյալի դասերից է, պատկերավոր ասած՝ պատմության դասերից, որոնց հետ պետք է հաշվի նստել, հակառակ դեպքում պատմությունը ինքը կստիպի քեզ դասեր քաղել, որի գինը բավական մեծ է։
  Մյուս խնդիրն այն է, թե որքան ժամանակ իշխանությունները պատրաստ կլինեն ունկնդրել ժողովրդին, անսալ նրա ձայնին եւ իշխանությունը հանձնել նոր ուժերին, եթե դա ժողովրդական պահանջ լինի։
   Ի դեպ, այդ հանգամանքը ժողովրդավարական երկրների գործունեության արդեն դարերով ամրագրված եւ դարեր շարունակ իրականացվող կարգ է, որը չի խախտում իշխանություն-ժողովուրդ հարաբերություններում միմյանց նկատմամբ վստահությունն ու հարգանքը 321ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ եւ իրականացվում է համաժողովրդական հանրաքվեի միջոցով, որն էլ ապահովում է հերթափոխ իշխանությունը մեկ ուժից անցնցում մյուսինանցնելը, չբացառելով, որ իշխանությունը կորցրած ուժերը, դասեր քաղելով անցյալից, կարող են, որն (ի դեպ հաճախ է լինում) նորից գալ իշխանության։
  Հակառակ պարագայում իշխանափոխությունը տվյալ երկրում դառնում է ցավագին մի գործընթաց, որը հանգեցնում է իշխանություն-ժողովուրդ հարաբերությունների սրմանը, դրանով էլ ավելի խորացնելով իշխանություն-ժողովուրդ հակասությունները, առավել եւս երբ իշխանությունները իրենց իշխանությունը պահելու համար դիմում են ժողովրդի, առանձին քաղաքական ուժերի նկատմամբ տարբեր ճնշումների, բռնությունների եւ նույնիսկ ձերբակալությունների։
   Նման պայմաններում ժողովուրդը գնում է այն ուժերի ետեւից, որոնք հավատ են ներշնչում է եւ բարձրաձայնում այդ անարդարությունների մասին եւ ժողովրդին կոչ անում պայքարել իշխանությունների դեմ՝ իրենց իրավունքները վերականգնելու համար։
   Նման հանգամանքը ստեղծում է իշխանություն-ժողովուրդ նոր տիպի հարաբերություններ։
   Այստեղ շահում են այն ուժերը, որոնք կանգնում են ժողովրդի կողքին եւ նրա հետ պայքարում ժողովրդի շահերը պաշտպանելու եւ իշխանափոխությունը իրականացնելու համար։
  Մյուս կարեւոր հանգամանքը, որը մեծ չափով ազդում է իշխանություն-ժողովուրդ հարաբերությունների վրա, դա երկրում իրականացվող տարբեր մասշտաբի, մակարդակի ընտրություններն են, դրանց անցկացման արդարացի կամ անարդարացի լինելն է, որը կարող է նպաստել իշխանությունների նկատմամբ վստահության կամ անվըստահության ձեւավորմանը։
   Ցավոք հանրապետության ավելի քան քառորդ դարյա պատմության ընթացքում տեղի ունեցած թե՛ նախագահական եւ թե՛ Ազգային Ժողովի ընտրությունները գրեթե միշտ էլ անցել են մեծ խախտումներով, որքան էլ որ դրանց հետեւել են միջազգային դիտորդները եւ հայտարարել, որ դրանք չեն համապատասխանում միջազգային չափանիշներին։
   Խնդիրն այն է, որ հանրապետությունում անցկացվող բոլոր կարգի ընտրություններում տեղ են գտել կաշառակերությունը, կեղծ ցուցակների առկայությունը, կրկնակի ընտրություններ անցկացնելը, այսպես կոչված «կարուսելներ» կազմակերպելը, մարդկանց անձնագրային տվյալները վերցնելը, թաղային հեղի322ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ նակությունների օգտագործումը, ձայները հաշվարկելու ժամանակ տարբեր կարգի խախտումները եւ այլ կարգի անօրինականություններ։
  Պատահական չէ, որ յուրաքանչյուր ընտրությունից հետո ընդդիմության կողմից միշտ էլ բարձրացվել է հանրապետության, առավել եւս, նախագահի լեգիտիմության հարցը, որը կամա թե ակամա ազդել է նրա կերպարի եւ առավել եւս միջազգային հեղինակության վրա։
   Բնական է, որ այդ հանգամանքը եւս իր հերթին մեծ չափով վնասել է իշխանություն-ժողովուրդ հարաբերություններին։
   Այդ հարաբերություններին մեծ չափով ազդել է նաեւ այն հանգամանքը, որ հանրապետության Սահմանադրական դատարանը ոչ մի անգամ այդ հարցում ժողովրդի օգտին որոշում չի ընդունել եւ անկախ տարբեր կարգի բողոքներից, միշտ էլ պաշտպանել է իշխանություններին, դրանով կորցնելով հարգանքը ինչպես Սահմանադրական դատարանի, այնպես էլ օրենքի, արդարադատության նկատմամբ։
   Դա եւս իշխանություն-ժողովուրդ փոխհարաբերությունների ոլորտից է, որտեղ իշխանությունները շատ բան ունեն անելու։
   Խոսքը վերաբերում է մեր օրերում հանրապետությունում ձեւավորված նոր իշխանություններին, որոնք հիմք են դնում իշխանություն-ժողովուրդ նոր տիպի հարաբերությունների ձեւավորմանը, որը որքան էլ երկար գործընթաց է, բայց սկիզբը խոստումնալից է։
   Իսկ խոստումնալից է այն պատճառով, որ հանրապետությունում իշխանության եկած նոր ուժերը առ այսօր դեռեւս հավատարիմ են իշխանության գալու ճանապարհին ժողովրդին տված իրենց խոստումներին, իրենց ամեն քայլը ստուգում են ժողովրդի հետ հանդիպումներում, որը հրապարակային դեմոկրատիայի ոլորտից է։
  Դա որքան էլ ոգեւորիչ է եւ իրենց կատարածը ժողովրդի հետ ստուգելու ձեւ է, այնուամենայնիվ պետք է զուգակցվի ներկայացուցչական դեմոկրատիայի հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս երկրի առջեւ ծառացած խնդիրները քննարկել եւ որոշումներ ընդունել համապատասխան օրենսդրական մարմիններում՝ իրար համադրելով տարբեր կարծիքներ, տեսակետներ, քանզի2018 թ. դեկտեմբերին ձեւավորված նոր Ազգային ժողովը գրեթե միակուսակցական է, որքան էլ որ կան իրենց ընդդիմադիր կամ այլընտրանքային հայտարարած ուժեր՝ Բարգավաճ Հայաստան եւ Լուսավոր Հայաստան։
  Նաեւ չմոռանանք ընդգծել, որ իշխանություն-ժողովուրդ հարաբերություններում շատ է կարեւորվում եւ գնահատվում անհատը, նրա 323ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ գործունեությունը, հատկապես արդար, իր գործը սիրող եւ բարեխղճորեն կատարող մարդ-անհատը, ինչպես ասում են իր աշխատանքով օրվա հացը վաստակող մարդը, որն էլ մեր օրերի համաժողովրդական պայքարի գլխավոր դերակատարն է, որին չի կարելի կորցնել։
  Իսկ իշխանությունների գլխավոր հոգսերից մեկը՝ արդարության եւ օրենքի գերակայության հաստատումն է։
   Այս հարցում ժողովուրդը վճռական եւ հետեւողական է։
  Կասկած չկա, որ երկրի նոր իշխանությունները շատ լավ գիտակցում են դրա նշանակությունը, այն է՝ իրենց հաջողությունների կարեւոր պայմաններից մեկը ժողովուրդ-իշխանություն հարաբերություններում վստահությունը չկորցնելն է։
  Այդ իմաստով մենք համամիտ ենք սոցիոլոգ Գեւորգ Պողոսյանի հետ, որն իր «Հայ հասարակությունը 21-րդ դարի սկզբին» ծավալուն աշխատանքում խոսելով պետություն-հասարակություն համագործակցության, փոխհարաբերությունների, քաղաքացիական հասարակության ձեւավորման եւ այլ խնդիրների մասին, ճիշտ է նկատում, որ հայ հասարակության առջեւ ծառացած հիմնախնդիրների բանալին սոցիալական համագործակցությունն է, հասարակության զանազան շերտերի, առանձնապես իշխանության եւ ժողովրդի միջեւ համերաշխության ստեղծումն է [2, էջ 118]։
  Բայց նաեւ պետք է ընդունենք, որ եթե թե՛ իշխանությունները եւ թե՛ ժողովուրդը կորցնեն այդ ձեռքբերումը, ապա երկուստեք կհայտնվեն ոչ նախանձելի վիճակում, որից դուրս գալը շատ ավելի մեծ ջանքեր եւ ժամանակ կպահանջեն։
  Միաժամանակ իշխանությունները պետք է հասկանան, որ ժողովրդի ոգեւորությունը անսպառ չէ, եւ որ հասարակության բոլոր խավերը, շերտերը չեն, որ պաշտպանում են իշխանության բոլոր քայլերը, ուստի նրանք պետք է իրականացնեն այնպիսի միջոցառումներ, որոնք աստիճանաբար կփոխենմարդկանց վիճակը։
   Իսկ իշխանության, կառավարման համակարգը պետք է այնպես գործի, որ չճնշի հասարակությունում գոյություն ունեցող հայացքների, դիրքորոշումների ու պահանջարկի բազմազանությունը, որն էլ կնպաստի, որ հասարակության մեջ համաձայնությունն ու սոցիալական համերաշխությունը, - ինչպես գրում է Տիգրան Թորոսյանը,- դառնան գերակշռող արժեքներ [3, էջ 118]։
  324ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ Մնում է լինել լավատես եւ հավատալ, որ հանրապետությունում իշխանության եկած նոր ուժերը հավատարիմ կմնան իրենց սկզբունքներին եւ խոստումներին եւ ամեն ինչ կանեն իշխանություն-ժողովուրդ կապը էլ ավելի ամրապնդելու համար, որն էլ կդառնա կարեւոր գործոն անցյալից դասեր քաղելու եւ նորանոր հաջողությունների հասնելու համար։

Հոդվածը նվիրված է մարդկային հասարակության պատմության, նրա զարգացման կարեւորագույն հարցերից մեկին՝ իշխանություն-ժողովուրդ հարաբերությունների վերլուծությանը։
  Այն հնարավորություն է տալիս հստակ պատկերացում ունենալ այս կամ այն պետության, ժողովրդի իրավիճակի, կենսագործունեության, վարքի, երկրում գործող օրենքների, դրանց կիրառման եւ այլ գործառույթների մասին։
  Ընդ որում, իշխանություն-ժողովուրդ հարաբերությունները պատմության տարբեր ժամանակներում տարբեր դրսեւորումներ են ունեցել. իշխանությունների կողմից ժողովրդի նկատմամբ բռնություններից, ճնշումներից, մարդու իրավունքների ոտնահարումից մինչեւ այլ կարգի չարաշահումներ եւ այլն։
  Հոդվածում ցույց է տրված, որ իշխանություն-ժողովուրդ հարաբերություններում ժողովուրդը միշտ էլ պայքարել է իր իրավունքները պաշտպանելու համար եւ ստիպել իշխանություններին փոխել կառավարման համակարգը, վարել ժողովրդի շահերից բխող քաղաքականություն եւ ի վերջո՝ կառուցել ժողովրդավարական երկիր։
  Հոդվածում նաեւ կարեւորվել է այն գաղափարը, որ ընդհանրապես առաջընթաց եւ զարգացում են ունենում այն երկրները, որոնք ստեղծում են իշխանություն-ժողովուրդ հարաբերություններում փոխըմբռնման, փոխհամաձայնության, փոխլրացման եւ ներդաշնակության մթնոլորտ, որի դեպքում իշխանության թեւերից յուրաքանչյուրը գործում է սահմանադրորեն որոշված կանոններով եւ իր մասնակցությունը բերում երկրի կառավարմանը։
  Հոդվածում կարեւոր տեղ է տրված հանրապետությունում թավշյա հեղափոխությամբ ստեղծված նոր գործընթացների վերլուծությանը, նրա ձեռքբերումներին եւ բացթողումներին։
