1960-ԻՆ ԼԻԲԱՆԱՆ-ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՄԱՄՈՒԼՈՒՄ ԱATIONԳԱՅԻՆ ԻՆՔՆՈՒԹՅԱՆ ԴՐՍԵՎՈՐՈՒՄՆԵՐԸ Ազգային սփյուռքի ամենօրյա խնդիրն է ազգային ինքնության պահպանումը: Մի կողմից, հայկական տեսակը պետք է պահպանվի այլ բարքերով ապրող օտար միջավայրում; մյուս կողմից, պետք է ընդունել սոցիալական մեկուսացումը. մյուս կողմից, պետք է մոռանալ ազգայինը, ընդունել նոր մշակույթ.  Իմ երրորդ տարբերակը կարող է լինել Ըստ ekեքիյանի, խաղը կանոնների համաձայն է [1]:  Ի վերջո, այլ էթնիկ համայնքների հետ շփումը ազգի մտածողության աղբյուրն է, որի միջոցով վերագնահատվում են մշակութային ավանդույթները, սովորույթներն ու գաղափարները [2]:  Տեղի են ունենում ինքնության տատանումներ ըստ Գ. Ըստ Պլտյանի, այն, ինչ իրեն հարազատ է, դառնում է օտար, միայն թե նորից մտերիմ դառնա [3]: Հարց է առաջանում. Անհրաժեշտ չէ՞ տարբերակել սփյուռքում ապրողների սփյուռքյան ինքնությունը `ընդհանրացված ազգային ինքնության փոխարեն:  Դա մի տեսակ հիբրիդ է, չի քարացած, փոխվում է, ընդլայնվում, իր մեջ ներառում է նոր արժեքներ, որոնք, սակայն, համահունչ են ինքնությանը և լրացնում են այն:   Ըստ Ս. Հոլի ՝ անցյալում և՛ համոզված լինելու, և՛ ապագայում մեկ ուրիշը դառնալու արդյունք է: Հայ տեսաբան Խ. Խոսելով «Սփյուռք» իրադարձության մասին ՝ Տոլոլյանն առանձնացնում է «բազմապատկերի» գաղափարը ՝ ապրել կամ կապվել շատ տեղերում, երբ Սփյուռքի ներկայացուցիչը գիտակցում է, որ կա մեկ կարևոր տեղ, որի հետ ինքը ոչ թե ֆիզիկապես, այլ հոգեպես կապված 5]: V. Ըստ Սահակյանի, ինքնությունը իրավիճակային է: որոշակի հանգամանքներում մեկը ի հայտ է գալիս, մեկ այլ միջավայրում ՝ մյուսը:  Բերենք մի օրինակ: Լիբանանի պետության կողմից իր քաղաքացիների համար կազմակերպված ցանկացած միջոցառում (լինի դա ընտրություն կամ հանդիպում), հայը մասնակցում է որպես լիբանանցի, քանի որ կայացված որոշումները կանդրադառնան նրա քաղաքացիական գործունեության վրա:  Եվ որպես հայ մասնակցում է Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված ոգեկոչման միջոցառումների կազմակերպմանը:  Այսպիսով, Սփյուռքում ապրելու պատկերի երկփեղկումը դառնում է անխուսափելի: Քննարկեք ինքնության հարցը Լիբանանի հայ համայնքի օրինակով և դրա արտացոլումը կուսակցական պարբերականներում 1960-ականներին: 1960-ականներին Լիբանանի հայ համայնքը համարվում էր Սփյուռքի կենտրոն, որն ուներ հստակ ինքնակազմակերպվող կառույցներ ՝ դպրոցից կուսակցական ակումբ, որը պատրաստում էր ապագա հոգևորականների, ուսուցիչների, բժիշկների և կուսակցական գործիչների այլ գաղութների համար:   Այնուամենայնիվ, նույնիսկ Լիբանանում դժվար է խոսել ընդհանուր ինքնության կամ լիբանանահայության ինքնության մասին:   Կուսակցական պատկանելության բաժանումը, քրիստոնեության ճյուղերի իրավահաջորդությունը, ՀՅԴ, Ռամկավար կամ Հնչակ թաղամասերի, մշակութային, կրթական և հասարակական հաստատությունների տարբերակումը ըստ քաղաքական կողմնորոշման հանգեցնում է այն ենթադրության, որ լիբանանահայերի դեպքում գործ ունենք: ոլորտային ինքնություններով: Առաջին շերտին ՝ էթնիկական ինքնությանը, կյանքի բոլոր ոլորտներում հաջորդում են տարբեր քաղաքական-գաղափարական կողմնորոշումներ, որոնք պայմանականորեն կարելի է անվանել «կուսակցական» ինքնություն:   Արաբական աշխարհում մեծացնելով առօրյան `պարզվում է, որ արաբահայ ինքնությունն անբաժան է լիբանանահայությունից: Հաշվի առեք շղթայի հաջորդ օղակը: Ազգությունը մի բան է Լիբանանում հայտնվածների համար, և մեկ այլ բան ԱՄՆ-ում հայտնվածների համար ՝ նրանց մեջ հաստատ առկա օտարերկրացու պատճառով, տեսնելով օտարերկրացու հետ ազգային հարաբերությունների տեսակը:   Բացի այդ, ԽՍՀՄ-ում ձեւավորվում էր Սովետական ​​հայերի ինքնությունը, որն աստիճանաբար տարածվում էր Սփյուռքում `հակակշռելով սփյուռքի ինքնությանը` ձգտելով պահպանել ազգային տեսակը `բնապահպանական արժեքների փոխանակմանը զուգահեռ:  Վերջինիս համար առանցքային էին լեզուն, մշակույթը, Հայդատը, ազգային տեսակը, և «յուրաքանչյուր հայի հայրենիքը Խորհրդային Հայաստանն է» գաղափարը ոչ միանշանակ ընկալվեց բոլորի կողմից: Լիբանանահայ ինքնության խմորումը չէր կարող չարտացոլվել տեղի հայկական մամուլում:   Սփյուռքահայերի, այս դեպքում ՝ Լիբանանում ապրող հայերի բազմաշերտ ինքնության արտահայտումը կարելի է տեսնել նաև թերթերի հրատարակություններում:  Իրար հետ անմիջական առնչությամբ նկատելի են մամուլի ուղղակի և անուղղակի ջանքերը `բազմաշերտ ինքնության ձևավորման գործում ինքնության հասկացությունների վրա ազդելու համար: Տարբերակումներից մեկը կատարվում է կուսակցական պատկանելության կամ գաղափարական կողմնորոշման հիման վրա, որն իր հերթին թելադրում է տարբերակումը `ըստ տվյալ կուսակցության կրթական, մշակութային, կրոնական, երիտասարդական, երիտասարդական և նույնիսկ մարզական կառույցների հաճախումների:   «Ազդակը» ներկայացնում է Լիբանանում հայ համայնքի կյանքը հիմնականում ՀՅԴ-ի, «artարթոնքը» `ՌԱԿ-ի, իսկ« Արարատը »` Հնչակյան կուսակցության դպրոցի, մարզական ակումբի, կանանց միության և նմանատիպ կառույցների նախաձեռնությունների միջոցով:   Ստացվում է, որ յուրաքանչյուր կուսակցության գաղափարախոսության հետևորդները տարբեր արժեքներով ձևավորված ինքնությունների կրողներ են: Կուսակցական թերթերը, կարծես, թելադրում են համապատասխան ապրելակերպ ՝ հրատարակությունների միջոցով հաղորդագրություն հաղորդելով ընթերցողին:   Արտացոլելով «համատեղ» ինքնության կրողների իրական կյանքը ՝ թերթերն այդպիսով ստեղծում են ինքնության մոդել: Մեկ այլ վարկածը բխում է Խորհրդային Հայաստանի ընկալման շուրջ տարաձայնություններից:   Հնչակյաններն ու Ռամկավարները իրենց պարբերականներում Խորհրդային Հայաստանը համարում էին հայրենիք, հայության կենտրոն, իսկ Լիբանանի ու Սփյուռքի հայերը ՝ այնտեղ տեղի ունեցող իրադարձությունների անմիջական հետևորդ:   «Արարատն» ու «artարթոնքը» նույնիսկ խոսում են սովետական ​​մարդու ինքնության մասին ՝ վերացնելով փորձելով ընթերցողի ինքնությունը նույն մակարդակի վրա դնել Հայաստանում ապրող սոցիալիզմի գաղափարախոսի կամ սոցիալիստական ​​հանրապետությունների քաղաքացու ինքնության հետ: տարածքային բաժանումը [7]:  Խորհրդային Հայաստանը ներկայացվում է որպես ճնշված ժողովուրդների խաղաղության հույսերի մարմնացում [8], որը կրկին բոլշևիկյան գաղափարախոսության արդյունք է:   Դաշնակցական «Ազդակը», չժխտելով հայրենիքի գոյությունը, այնուամենայնիվ կենտրոնում դրեց միավորված, ազատ, անկախ հայ ազգին, սփյուռքի հայերին և ռեժիմի կողմից չտարված հարազատներին: Թերթը սուր քննադատության է ենթարկում սփյուռքահայերին կոմունիստական ​​գաղափարախոսությամբ ՝ նշելով, որ նրանք նույնպես հրաժարվում են հայրենիքից, հողից, ազգից, պատմությունից: Նրանց համար նույնն է. Արցախը հայկական հող է, հետխորհրդային երկիր, քանի որ պատկանում է «սովետական ​​հայրենական ընտանիքին» [9]: «Ազդակը» չի կապում հայ ժողովրդի ներկան ու ապագան Խորհրդային Միության հետ; այն խստորեն քննադատում է նրանց, ովքեր ընդունում են մեկ կայսրության մաս դառնալու գաղափարը: [10] Անցյալի նկատմամբ վերաբերմունքի տարբերությունից `պատմությունը, ընկալումը, սփյուռքահայության ոլորտային ինքնության մեջ դրանց արտացոլմանը նրբերանգներ տալու խնդիրն է առաջանում պարբերականներում:  Օրինակ ՝ Հնչակ պարբերականում անտեսվեց Առաջին Հանրապետության դերը: «Հոկտեմբերը Միջագետքի պետություն էր» [7], «1918-ից 1920 թվականներին Հայաստանն անսահման էր ՝ աղետալի, համաճարակային, սովի, անզորության և ահաբեկչական բռնատիրության ողբերգական մակարդակներով:  Բայց նա չուներ տարրական «ազատություն» [»[11]:  Ռուսամետ դիրքորոշմանը համահունչ ՝ Սարդարապատի պատմական շրջադարձերն աղավաղվեցին ՝ հաղթանակի փառքը վերագրելով բոլշևիկյան բանակին, մյուս կողմից ՝ ինքնապաշտպանական մարտերի համբավը վերագրվեց ՀՅԴ-ին ՝ թաքցնելով ներողությունները այդ կուսակցության որոշակի գործիչների: Պարբերականները ցույց չէին տալիս առանձնացված անջատողականություն հայկական մշակույթ սերմանելու, հայկական կրթության և դաստիարակության հարցում:   Նրանք մի կողմից ներկայացնում էին ազգային արժեքներն ու մեծ հայերը, մյուս կողմից ՝ նպաստում այդ ժառանգության գիտակցության ձևավորմանը, ազգային հպարտությանը: Ընդհանրապես, երեք թերթերում էլ շրջանառվում է միավորված ազգի, հայրենիքի և հայկական ինքնության գաղափարը:  Պարզապես, թերթերից երկուսը տեսնում են այդ միավորված հայրենիքի իրացումը խորհրդային ռեժիմի հաստատման միջոցով, իսկ մյուսը `պայքարի միջոցով:  Արդյունքում, սփյուռքահայերի դիրքորոշումների և արժեքային կողմնորոշումների երկփեղկումը հանգեցնում է Խորհրդային Հայաստան-հայրենիքի տարանջատմանը: Շրջակա միջավայրի ազդեցությունը, միջնորդավորված հաղորդակցությունը այլ մշակույթի հետ, անխուսափելիորեն հետք են թողնում անհատի ինքնության վրա:   Սփյուռքի ինքնությունը ճկուն է, իրավիճակային, այն ցանկացած պահի կարող է դրսեւորվել այս կամ այն ​​կերպ: Քաղաքական կուսակցությունների և կրթական և մշակութային համապատասխան կառույցների կազմակերպված գործունեությունը մի կողմից նպաստեց հայերի դաստիարակությանը, ազգային արմատների պահպանմանը և, մյուս կողմից, համայնքում խմբերի ձևավորմանը տարբերություններ   Այս գաղափարական տարաձայնությունները վերածվեցին բանավեճերի կուսակցությունների պաշտոնական թերթերում, որոնք ակամայից ներգրավեցին ընթերցողներին:   Թերթի դիրքն ընդունելի էր յուրաքանչյուր հանդիսատեսի համար, ինչը, ի վերջո, հանգեցրեց ինքնության բազմաշերտ արտահայտման: ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ [1] Zekian PL, Հայ ինքնություն, «Ինքնության խնդիրներ» տարեգիրք, Երեւան, 2002, էջ 42: [2] Մարգարյան Մ., Ազգային միտք և ինքնակառավարում, «Ինքնության խնդիրներ» տարեգիրք, Երևան, 2002, էջ. 58 [3] Բելդիան Գ., Ինքնության փորձը Սփյուռքում, Ինքնության խնդիրների տարեգիրք, Երեւան, 2002, էջ: 104 [4] Սրահ Ս., Մշակութային ինքնություն և սփյուռք, ինքնություն:  Համայնք, մշակույթ և տարբերություն: [5] Տոլոլյան Խ., Մաս 1, URL:  https: //www.youtube.com/watch?v=xvZ74kGxA5w (դասախոսության ձայնագրություն, հղումը կատարվել է 16-05-2018): [6] Սահակյան Վ., «Սփյուռքի փոփոխություն. Հասկացություններ և մոտեցումներ» ամառային ծրագիր, Հայկական բարձրագույն կրթության նախաձեռնություն, ՀԱՀ, Երևան, 2017 թ. Հուլիսի 10-21: [7] Վանիկ, Հոկտեմբերյան հեղափոխության հիսնամյակի առթիվ, Անտոն Քոչինյան խոսք, «Արարատ», թիվ 8, 24.11.1967: [8] Վանիկ, Հին մարդկանց նոր վերելքը, «Արարատ», հուլիսի 8, թիվ 201, 1967: [9] Արմեն Ազատ, Հայաստանի եւ սփյուռքի հայերի հարաբերությունների մասին, «Ազդակ», թիվ 117, 22 հուլիսի 1963: [10] Փափազեան Բ., ՀՅԴ 75-ամեակի առթիւ »,« Ազդակ », թիւ 244, 18 Դեկտեմբեր 1965: [11] Անդրեասյան Ա., Հայ դատի նոր նշաձողը, «artարթոնք», թիվ 275, 25 օգոստոսի, 1967: [12] agաղեթի Գ., ՀՅԴ շեֆերից Հայաստանից գողացված փողերը և զեկույցը, «artարթոնք», թիվ 122, 20 փետրվարի 1968 թ., Աղան Տարոնեցի, «Պատասխանատուներ Տարոնի ցեղասպանության համար», «artարթոնք», ոչ: 151, 1968 թ. Մարտի 26-ին:   Թորգոմ Վեզիրյան, Որոշ փաստեր խմբի ղեկավար Սեպուհու ազգային գործունեությունից, «artարթոնք», թիվ 78, 27 դեկտեմբերի, 1968: Գայանե Ավագյան ԱATIONԳԱՅԻՆ ԻՆՔՆՈՒԹՅԱՆ ԴԵՍՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԼԻԲԱՆԱՆԱԿԱՆ-ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՄԱՄՈՒԼՈՒՄ 1960-ականներ Հիմնաբառեր. ։

Հոդվածում  ներկայացվում  է  ազգային  ինքնության  կողքին  սփյուռքյան  ինքնություն տարանջատելու անհրաժեշտությունը։
  1960-ական թվականներին Լիբանանում  տպագրվող  հայկական  պարբերականների  («Արարատ»,  «Զարթոնք»  ու  «Ազդակ») ուսումնասիրությունը վերհանում է սփյուռքյան ինքնության հատվածայնության  խնդիրը։
  Բացահայտվում են նաև մամուլի ջանքերը՝ երանգ հաղորդելու ինքնության  մասին  պատկերացումներին։
   Լիբանանի  հայ  համայնքի  գաղափարական  տարասևեռումները  կուսակցությունների  պաշտոնաթերթերում  1960-ականներին  վերածվում էին բանավեճերի՝ ինքնության բազմաշերտ դրսևորումների առիթ դառնալով։
