Ներածություն։
   Սիբիրախտը` որպես զոոանտրոպոնոզային հիվանդություն, միշտ եղել է ոչ միայն առողջապահության եւ անասնաբուժական բժշկագիտության ոլորտի աշխատողների ուշադրության կենտրոնում, այլ նաեւ, համարվելով սոցիալ-տնտեսական եւ ռազմավարական նշանակության ինֆեկցիոն հիվանդություն, հետաքրքրել է տարբեր զբաղմունքի տեր մարդկանց։
  Ներկայումս գործնական անասնաբուժության ոլորտում համաճարակաբանական եւ իմունաբանական բարձր արդյունավետությամբ օգտագործվում է սիբիրախտի հարուցիչի (Bacillus anthracis) թուլացված եւ պատիճազրկված մանրէներից պատրաստված թիվ 55 տարատեսակի վակցինան։
   Չնայած դրա բարձր արդյունավետությանը, այնուամենայնիվ, այն զերծ չէ թերություններից։
   Բացի այդ, վերջին տարիներին բնական պայմաններում նկատվել են իրենց հատկանիշներով տիպիկ շտամի հետ չհամընկնող սիբիրախտի հարուցիչի շտամներ, որոնք ունակ են հաղթահարելու սպեցիֆիկ իմունիտետը եւ վարակելու նույնիսկ պատվաստված մարդկանց եւ կենդանիներին, 102ինչպես նաեւ Bacillus anthracis-ի շտամներ, որոնք կայուն են ներկայումս կիրառվող հակաբիոտիկների նկատմամբ [1, 2 ]։
  Հաշվի առնելով այդ հանգամանքը, կարեւորվում է այն մոտեցումներից մեկը, որը կտանի մակրոօրգանիզմի կայունության բնական գործոնների խթանմանը։
  1996 թ. ակադեմիկոս Ա. Գալոյանի կողմից հիպոթալամուսի նեյրոսեկրետոր գրանուլներից անջատված պրոլինով հարուստ պոլիպեպտիդների հայտնաբերումը հիպոթալամիկ նեյրոպեպտիդների նոր շարք է, որոնք համարվում են օրգանիզմի իմունաիրավասու համակարգի ակտիվության կարգավորիչներ [3]։
  Ուղեղը ոչ միայն կարգավորում է իմուն համակարգի ֆունկցիաները, այլ նաեւ այդ համակարգի օրգաններից մեկն է [4]։
   Հիպոթալամուսի նեյրոսեկրետոր նեյրոններում ( N.Paraventricularis and N. Supraopticus) նոր ցիտոկինների (PRP- proline rich peptides) եւ մի շարք ինտերլեյկինների կենսասինթեզի տվյալները վկայում են, որ հիպոթալամուսի նեյրոսեկրետոր կորիզը հանդիսանում է կենտրոն ուղեղի նեյրոսեկրետոր իմուն համակարգի համար Հայտնի է նաեւ այդ պեպտիդի հակաբակտերիալ ազդեցությունը Bacillus anthracis-ի վրա [4,8-10]։
  Ինչպես տարբեր հակածինների, այնպես էլ մանրէական ծագման հակածնի ներարկման դեպքում մակրոօրգանիզմում կատարվում են իմունակենսաբանական պրոցեսներ, որոնք անդրադառնում են, առաջին հերթին, սպիտակուցների ֆրակցիոն կազմի վրա, հետեւաբար մեր ուսումնասիրության ժամանակ մեծ ուշադրություն ենք դարձրել սպիտակուցների, դրանց բաղադրամասերի դինամիկային եւ փոփոխության աստիճանին, քանի որ սպիտակուցներն օրգանիզմում իրականացնում են մի շարք ֆունկցիաներ. պահպանում են օսմոտիկ ճնշումը, արյան PH-ը, հանդիսանում հորմոնների, ազոտային միացությունների, ածխաջրերի կրողը եւ ունեն որոշակի նշանակություն օրգանիզմի տարբեր հյուսվածքների սնուցման ընթացքում, իմուն պրոցեսներում [11]։
  Արյան սպիտակուցներն էապես կապված են օրգանիզմի առանձնահատուկ անընկալունակությունը պայմանավորող հակամարմինների հետ, որը դրսեւորվում է 103օրգանիզմի իմունացման եւ վարակիչ հիվանդությունների ժամանակ։
   Այդ պատճառով աշխատանքի նպատակը իմունածնության ընթացքում սիբիրախտի թիվ 55 շտամով վարակված եւ գալարմին ներարկած սպիտակ մկների արյան շիճուկի ընդհանուր սպիտակուցի եւ սպիտակուցային ֆրակցիաների ուսումնասիրումն է [12]։
  Նյութը եւ մեթոդը։
   Հետազոտման համար վերցվել են 18-20-ական միջին զանգվածով ոչ գծային սպիտակ մկներ, որոնց գրամ մարմնի ենթամաշկային եղանակով ներարկվել է նախապես որոշված մինիմալ լետալ դոզայով (50 մլն սպոր) սիբիրախտի թիվ 55 շտամի վակցինան։
   Գալարմինը, որի առաջնային կառուցվածքն է Ala-Gly-Alaմկգ/մուկ բաժնեչափով, 10 օր եւ ներմկանային ներարկվել է 16 30 օր հետո սրտից վերցվել է արյուն` որոշելու իմունածնության ընթացքում օրգանիզմի իմուն կարգավիճակի այնպիսի ցուցանիշներ, ինչպիսիք են արյան շիճուկում ընդհանուր սպիտակուցը, սպիտակուցային ֆրակցիաները։
  Սպիտակուցային նյութի կազմի մեջ են մտնում ալբումինը եւ գլոբուլինը, որոնք տարբերվում են միմյանցից իրենց ֆիզիկաքիմիական եւ կենսաբանական առանձնահատկություններով։
   Արյան շիճուկի հակամարմինների եւ -գլոբուլինների ֆիզիկաքիմիական հատկություններն այնքան մոտ են միմյանց, որ դրանց մոլեկուլյար զանգվածներն ու իզոէլեկտրիկ կետերը համընկնում են [13]։
  Էլեկտրոֆորեզի մեթոդով սպիտակուցները տարանջատվել են հինգ ֆրակցիայի` ալբումինների եւ α 1-, α 2-, β- եւ -գլոբուլինների։
  Արդյունքներ եւ քննարկում։
   Առողջ, ինչպես նաեւ 50 մլն սպոր բաժնեչափով սիբիրախտի թիվ 55 շտամով վարակված սպիտակ մկների արյան շիճուկում ընդհանուր սպիտակուցի ու սպիտակուցային ֆրակցիաների հետազոտության արդյունքները ներարկումից տասն օր անց բերված են աղյուսակ 1-ում։
  104Աղյուսակ 1 Սպիտակ մկների արյան շիճուկում ընդհանուր սպիտակուցի եւ սպիտակուցային ֆրակցիաների կոնցենտրացիաները վակցինային մանրէների ներարկումից 10 օր անց Սպիտակուցային ֆրակցիաները Սպիտակուցային ֆրակցիաները Ալբումին սպիտակուց Գլոբուլիններ Գլոբուլիններ 30 օր անց (գ/լ) 10 օր անց (գ/լ) Ծանոթություն` նորմա - առողջ մկներ, ստուգիչ - սիբիրախտի թիվ 55 վակցինային շտամով վարակված մկներ։
  Ինչպես երեւում է, օգտագործված վակցինան օրգանիզմ ներարկելու արդյունքում դիտվում է արյան շիճուկի ընդհանուր սպիտակուցի եւ դրա բաղադրամասերի փոփոխություն։
   Նորմայի համեմատությամբ, վակցինացումից հետո բարձրացել է ընդհանուր սպիտակուցների քանակը 19.3 %-ով։
   Նկատելի է ալբումինների կոնցենտրացիայի զգալի նվազում 14.7%-ով։
   Գլոբուլինների քանակը զգալիորեն ավելացել է ոչ միայն ալբումինների նվազման, այլ նաեւ ընդհանուր սպիտակուցի կոնցենտրացիայի ավելացման հաշվին։
  105Սիբիրախտի թիվ 55 վակցինային շտամով վարակված եւ միաժամանակ գալարմին ստացած սպիտակ մկների արյան շիճուկի ընդհանուր սպիտակուցի եւ սպիտակուցային բաղադրամասերի կոնցենտրացիաների ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ, ի տարբերություն ստուգիչի, որտեղ 30 օր անց դիտվում նորմայի սպիտակուցային համեմատությամբ, բաղադրամասերի վերոնշյալ ցուցանիշների ավելացում է այստեղ ընդհանուր կոնցենտրացիաների սպիտակուցի նորմավորման եւ հակվածություն կա (աղ. 2)։
  Աղյուսակ 2 Սիբիրախտի թիվ 55 վակցինային շտամով վարակված եւ միաժամանակ գալարմին ստացած սպիտակ մկների արյան շիճուկի ընդհանուր սպիտակուցի եւ սպիտակուցային Ընդհանուր սպիտակուց Գլոբուլիններ Ինչ վերաբերում է Սպիտակուցային ֆրակցիաները 30 օր անց (գ/լ) Գլոբուլիններ Սպիտակուցային ֆրակցիաները 10 օր անց (գ/լ) ֆրակցիաների կոնցենտրացիաները -գլոբուլինների քանակի ավելացմանը, ապա այն իր արտացոլումն է գտնում հակամարմինների կոնցենտրացիայի աճման մեջ։
  106մգ/դլ Իմունագլոբուլին G –ի կոնցենտրացիան սպիտակ մկների արյան շիճուկում, մգ/դլ։
  A - 10 օր, B - 30 օր։
  1- նորմա (առողջ մկներ), 2 - ստուգիչ (սիբիրախտի թիվ 55 վակցինային շտամով վարակված մկներ), 3 - փորձնական (սիբիրախտով վարակված եւ գալարմին ստացած մկներ) ։
  Եզրակացություն։
   Սիբիրախտի թիվ 55 շտամով վարակված սպիտակ մկների արյան շիճուկում ալբումինների պարունակությունը իջնում է, իսկ ընդհանուր սպիտակուցի եւ գլոբուլինների կոնցենտրացիան` բարձրանում։
  Ի դեպ, իմունագլոբուլինների կոնցենտրացիայի բարձրացումը տեղի է ունենում ինչպես ալբումինների իջեցման, այնպես էլ գլոբուլինների բարձրացման հաշվին։
   30 օր հետո գալարմին ստացած մկների մոտ հակվածություն կա այդ ցուցանիշների նորմավորման։

Հաշվի առնելով -գլոբուլինների հատկությունները` որպես արյան շիճուկի հակամարմիններ, որոշվել են սիբիրախտով վարակված մկների մոտ սպիտակուցների քանակական փոփոխությունները գալարմինի ազդեցությամբ։
  Ցույց է տրվել, որ իմունագլոբուլինների շատացումը տեղի է ունենում ինչպես ալբումինների քանակի իջեցման, այնպես էլ ընդհանուր սպիտակուցի ավելացման հաշվին։
  Գալարմինի ազդեցությամբ վերոնշյալ սպիտակուցների մակարդակը 30-րդ օրը մոտենում է նորմային։
