ԵՎԳԵՆԻԿԱՅԻ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՈՐՈՇ ՀԻՄՆԱԽՆԴԻՐՆԵՐ ՀՀ-ՈՒՄԵվգենիկայի առնչությամբ ոչ միայն չեն ձևավորվել դույզն-ինչ միասնական դիրքորոշումներ, այլև առկա են խիստ իրարամերժ տեսակետեր։
  Ըստ որոշ տեսաբանների, ավելի քան մեկ դար է, ինչ առաջ քաշված գաղափարները կամ  հայտնագործություններն այդքան ահռելի վնաս չեն պատճառել մարդկությանը, որքան Ֆրենսիս Գալտոնի՝ եվգենիկայի հիմնադրի գաղափարը, որի հիմքում ընկած է ողջ մարդկությանայն  մասի  գոյատևման  տեսությունը,  որի  ներկայացուցիչներն  իրենց  ֆիզիոլիգիահոգեբանական  կառուցվածքով  «արժանի  են»  ապրելու  և  վերարտադրվելու։
   Այսօրեվգենիկայի  հետևանքն  են  համարվում  այն  էթնիկ  «մաքրազերծումները»,  նորածինների սպանություննները, հղիության արհեստական ընդհատումները, որոնք նպատակ են հետապնդում ազատվելու անառողջ և հոգեֆիզիոլոգիական թերություններունեցող սերնդից և այլն [1]։
 Հարց է ծագում. վերջիվերջո, ո՞վ էր Գալտոնը, ի՞նչ նպատակ էր հետապնդումեվգենիկան, ի՞նչ օգուտ կամ վնաս կարող է այն հասցնել մարդկությանը, և արդյո՞քայն կիրառվում է ՀՀ օրենսդրության համաձայն։
  Գալտոնն,  ով  Չարլզ  Դարվինի  մորեղբոր  տղան  էր,  1883  թ.  հայտնաբերեցեվգենիկան, որը մեծ արձագանք և տարածում ստացավ։
  Այն ուսմունք է մարդկայինցեղի  (նրա  ժառանգական  հատկանիշների)  բարելավման  մասին։
   Եվգենիկայիխնդիրն է ակտիվորեն ազդել մարդու Էվոլյուցիայի վրա, կատարելագործել նրա բնույթը, նպաստել տաղանդի ժառանգմանը և հնարավորինս սահմանափակել ժառանգական հիվանդությունների փոխանցումը հետագա սերունդներին։
  Երեխայի ախտորոշումը  մինչև  նրա  ծնունդը,  մարդկային  գենոմի  լիակատար  վերծանումը,  փոխնակմայրությունը, էմբրիոնի հետ զանազան փորձարկումների իրականացումը, գենայինթերապիան, կլոնավորումը մարդուն առաջին անգամ տալիս են գենային գործիքներիայն  ամբողջությունը,  որը  տեղ  է  գտել  «եվգենիկա»  կոնցեպցիայի  մեջ։
   Եվգենիկանդիտարկվում  է  երկու  առումներով՝  դրական  և  բացասական։
   Դրական  եվգենիկանմարդու ժառանգականության բիոտեխնոլոգիական միջամտությունն է՝ նրա «ցեղատեսակի»  սելեկցիոն  փոփոխության,  լավասերման  նպատակով,  իսկ  բացասականըկոնկրետ  անձի  գենետիկայի  բժշկական  միջամտությունն  է՝  անբուժելի  հիվանդությունները  վերացնելու  նպատակով։
   Եվգենիկան  մշտապես  հանդես  էր  գալիս  իբրևդրական երևույթ, քանի որ այն հնարավորություն էր տալիս բարելավելու մարդկայինգենետիկական հատկանիշները և նոր ու առողջ սերունդ ստանալ, սակայն 3-րդ Ռայխի իշխանությունները եվգենիկան ընկալեցին որպես ցեղասպանություն իրագործելումիջոց, ինչն էլ նոր երանգ հաղորդեց եվգենիկային՝ աշխարհին այն ներկայացնելովիբրև բացասական և «մարդասպան գիտություն»։
  Եվգենիկայի վերաբերյալ քննարկումները բազմաթիվ են [2]։
 Եվգենիկային անդրադառնում է նաև ՀՀ Սահմանադրությունը, որի 25-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Բժշկության և կենսաբանության ոլորտներում մասնավորապես արգելվում են եվգենիկական փորձերը, մարդու օրգաններն ու հյուսվածքները շահույթի աղբյուր դարձնելը, մարդու վերարտադրողական կլոնավորումը»։
  Այսդրույթից բխում է, որ Հայաստանի Հանրապետությունը սահմանադրական մակարդակի  է  բարձրացնում  եվգենիկական  փորձերի  կատարման  հետ  կապված  խնդիրները։
  Սակայն դեռևս բացահայտված չէ, թե ինչ է եվգենիկական փորձը, հետևապես,այս  դեպքում  հստակ  չէ՝  կոնկրետ  ինչն  է  արգելվում,  քանի  որ  Եվգենիկան  ինքնինընդգրկուն գիտություն է՝ իր ենթաճյուղերով։
 Այնուամենայնիվ,  այս  աշխատության  մեջ  կներկայացնենք  հղիության  արհեստական ընդհատումը հոգեֆիզիոլոգիական արատներ ունեցող էմբրիոնների նկատմամբ, ինչպես նաև փոխնակ մայրության ինստիտուտը՝ փորձելով վերհանել այդ ինստիտուտների խնդիրներն ու իրավական բացերը։
  Այսպես, հղիության արհեստականընդհատումն  էմբրիոնի  հոգեֆիզիոլոգիական  արատի  առկայության  պատճառովքննարկման մեծ առիթ է ոչ միայն Հայաստանի Հանրապետոթյան, այլև ողջ աշխարհիբժիշկների,  հոգեբանների,  իրավագետների,  փիլիսոփաների  և  այլ  ոլորտի  մասնագետների համար, ովքեր այս կամ այն կերպ առնչվում են դրան։
 Ժամանակակից  իրավական  համակարգերը  (ազգային  և  միջազգային)  դեռևսչծնված երեխայի կարգավիճակի նկատմամբ դրսևորում են երկակի, հաճախ՝ հակասական  մոտեցումներ։
   Առաջին  մոտեցման  համաձայն  պետությունն  իր  քրեականօրենսդրության  մեջ  համապատասխան  դրույթներ  նախատեսելով,  առաջնայինխնդիր է համարում դեռևս չծնված երեխայի պաշտպանությունը բռնի գործողություններից, մարդկային սաղմի հետ կապված փորձերից, իսկ հասարակության մեջ գերակշռում են ակնհայտ հակաաբորտային տրամադրություններ։
  Մյուս մոտեցման համաձայն՝ պետությունը կնոջ «մայրանալու ազատությունը» գերակա է դիտում դեռևսչծնված երեխայի կյանքի իրավունքի նկատմամբ, որը, իհարկե, ոչ միշտ է բացարձակացվում։
  Եթե առաջին մոտեցումը դեռևս չծնված երեխային բնութագրում է այնպիսիհասկացություններով, ինչպիսիք են «մարդը» և «անձը», ապա երկրորդն ընդգծում էաբորտի սահմանադրական իրավունքը [3]։
 Եթե վերլուծենք մեր հայկական օրենսդրությունն, ապա ՀՀ ընտանեկան օրենսգրքի  41-րդ  հոդվածի  1-ին  կետի  համաձայն՝  երեխա  է  համարվում  տասնութ  տարինչլրացած  անձը։
   Գրեթե  նույն  իրավակարգավորումը  տեղ  է  գտել  նաև  «Երեխայիիրավունքների մասին» ՀՀ օրենքում, որի 1-ին հոդվածով երեխա է համարվում 18 տարին չլրացած յուրաքանչյուր ոք։
  Այսինքն՝ որևէ իրավական ակտ չի ամրագրում էմբրիոնների իրավական կարգավիճակը և/կամ չի նախատեսում, թե էմբրիոնը հանդես էգալիս որպես  երեխա։
  Սակայն ուշագրավ է այն իրավակարգավորումը, որով սահմանափակումներ են նախատեսված հղիության արհեստական ընդհատման համար։
 Այսպես, ՀՀ օրենսդրությամբ թույլատրվում է հղիության արհեստական ընդհատումըմինչև 10-12 շաբաթական վիճակում, բացառիկ դեպքերում՝ մինչև 22 շաբաթական,սակայն մերօրյա բժշկական տեխնոլոգիաները հնարավորություն են տալիս պարզելուպտղի հոգեֆիզիոլոգիական կառուցվածքի թերությունները միայն 22 շաբաթականիցավելի  ժամկետում։
   Այսինքն՝  այս  դեպքում  խախտվում  է  «մայրանալու  ազատությունը»,  այն  է՝  ֆիզիկական  կամ  հոգեկան  արատով  երեխա  լույս  աշխարհ  բերելուընտրության  ազատությունը։
   Այս  դեպքում  միայն  իրավական  տեսանկյունից  հարցըդիտարկելն այդքան էլ նպատակահարմար չէ, քանի որ գոյություն ունեն հարցի հոգեբանական,  փիլիսոփայական  և  բարոյական  ասպեկտներ։
   Եթե  հարցը  դիտարկենքհոգեբանական  տեսանկյունից,  ապա  հոգեկան  կամ  ֆիզիկական  արատներովերեխայի լույս աշխարհ բերելը հոգեբանական մեծ ճնշում է թե´ ծնողների, թե´ երեխաների համար, ինչն անթույլատրելի է։
  Ինչ վերաբերում է բարոյական կամ փիլիսոփայական  ասպեկտներին,  ապա  այստեղ  կարծիքները  բաժանվում  են  թեր  և  դեմկողմերի։
  Յուրաքանչյուրի համար էլ բերվում են ուժեղ և անհերքելի փաստարկներ,սակայն մենք կողմնակից ենք այն կարծիքին, ըստ որի՝ թե´ բարոյական, թե´ փիլիսոփայական տեսանկյունից արատավոր երեխային լույս աշխարհ բերելը բացասականազդեցություն  կարող  է  ունենալ  ծնողների  և  երեխաների  վրա  հենց  բարոյականտեսանկյունից. չէ՞ որ նրանք կհամարվեն հասարակության մեջ մեկուսացված էակներ։
  Որքան էլ հասարակությունը զարգանա, այնուամենայնիվ, սոցիալական հոգեբանության տեսանկյունից արատավոր երեխաները չեն դիտվի հասարակության լիիրավ անդամներ։
 Սակայն բժշկության մեջ հստակ նշված են սահմանները, թե որ պահից սկսած կարելի է սաղմնավորված էմբրիոնը կոչել երեխա։
  Հղիության 22-րդ շաբաթից սկսածէմբրիոնը  համարվում  է  երեխա։
   Սա  հաստատվում  է  նաև  եզրութաբանական  այնփոփոխությամբ, որն առկա է հղիության ընթացքում երեխային կորցնելիս։
  Այսինքն՝մինչև 22 շաբաթական ժամկետում հղիության ընթացքում երեխային կորցնելը կոչվում է վիժում, 22-35 շաբաթական ժամկետում՝ վաղաժամ ծննդաբերություն, իսկ 3537 շաբաթական ժամկետում՝ ժամկետային ծննդաբերություն։
  Այս իրողությունը նորանոր խնդիրներ է ստեղծում՝ հակասություններ առաջացնելով իրավական և բժշկական ոլորտների միջև [4]։
  Այնուամենայնիվ, վերոնշյալի համակցմամբ պետք է ստանանք ընդհանուր մեկ եզրահանգում։
 Մեր կարծիքով ծնողներին իրավունք վերապահելով՝ հղիության արհեստականընդհատումն էմբրիոնի/երեխայի հոգեֆիզիոլոգիական որևէ արատով պայմանավորված,  ոչ  մի  կերպ  չի  կարող  խախտել  երեխայի  իրավունքը,  քանի  որ  իրավականտեսանկյունից երեխա է համարվում մինչև 18 տարեկան  յուրաքանչյուր ոք, իսկ հոգեբանական, բարոյական և փիլիսոփայական ասպեկտներով մենք վերևում նշեցինք,թե ինչ խնդիրների առաջ կկանգնենք և ինչ խնդիրներ կլուծենք։
  Ինչ վերաբերում էբժշկական մոտեցմանը, ապա չենք կարող դրա կողքով անտարբեր անցնել, և քանիոր  այդ  հարցի  վերաբերյալ  հստակ  իրավակարգավորում  չկա,  ապա  անհրաժեշտություն է առաջանում դիմելու պրակտիկային։
  Հայաստանյան և միջազգային փորձըցույց է տալիս, որ եվգենիկական փորձերը (ավելի կոնկրետ՝ հղիության ընդհատումը22 շաբաթական և ավելի ժամկետում) արգելվում են զանգվածային տարածում գտածսեռով պայմանավորված աբորտների կատարման կանխարգելման նպատակով։
  Իսկմնացյալ  դեպքերում,  օրինակ՝  եթե  վտանգ  է  սպառնում  կնոջ  կամ  երեխայի  առողջությանը, ապա կնոջն իրավունք են վերապահում աբորտ կատարելու։
  Սա պրակտիկայում ձևավորված, սական իրավական ամրագրում չստացած միջազգային և իրավական փորձն է։
 Ինչ  վերաբերում  է  միջազգային-իրավական  փաստաթղթերին,  ապա  մի  շարքկոնվենցիաներ ամրագրում եմ նույն իրավակարգավորումը, ինչ նախատեսված է ՀՀներպետական  օրենսդրությամբ։
   Մարդու  իրավունքների  1948  թ.  համընդհանուրհռչակագրի, 1966 թ. Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագրի համապատասխան հոդվածներն ամրագրում են, որ «յուրաքանչյուրոք ունի կյանքի իրավունք...»։
  Այստեղ հարց է ծագում, թե արդյոք «յուրաքանչյուր ոք»ասվածը  վերաբերվում  է  նաև  արգանդում  սաղմնավորված  և  դեռևս  չձևավորվածերեխային։
  Դատելով Երեխայի իրավունքների մասին կոնվենցիայի 1-ին հոդվածից,այն՝ «Սույն Կոնվենցիայի նպատակների համար երեխա է համարվում 18 տարին չլրացած յուրաքանչյուր անձ...», կարող ենք ասել՝ ոչ, քանի որ սաղմնավորված ու դեռևսչծնված երեխան, իրավաբանական փաստաթղթերից ելնելով, երեխա չի համարվում։
 Նշենք  նաև,  որ  Մարդու  իրավունքների  եվրոպական  դատարանում  գործ  էքննվում այն մասին, որ Լատվիայի քաղաքացի Կրուզմանը բողոքել է Լատվիայի դեմ՝նշելով, թե նրա նկատմամբ չի կիրառվել նորածնային սքրինինգ, ինչի արդյունքումնա, չիմանալով, որ իր ապագա դուստրը Դաունի համախտանիշ ունի, ժամանակինչի  դիմել  հղիության  արհեստական  ընդհատման  ծառայություններին։
   Այդ  կապակցությամբ 2012 թ. հունիսի 28-ին Եվրոպական խորհուրդի պառլամենտական ժողովում տեղի ունեցավ կլոր սեղան-քննարկում, որի շրջանակներում քննարկվում էր հենց«Կրուզմանն ընդդեմ Լատվիայի» գործը։
  Քննարկումն ավարտվեց նրանով, որ մասնակիցները  դեմ  էին  Դաունի  սինդրոմով  երեխաներով  հղի  կանանց  հղիությանարհեստական ընդհատմանը, քանի որ խախտվում էր դեռ չծնված երեխայի կյանքիիրավունքը։
   Նրանց  համոզմամբ,  եթե  Եվրոպական  դատարանը  որոշում  ընդուներհօգուտ  Կրուզմանի,  ապա  դա  հղիության  արհեստական  ընդհատման  իրավունքկընձեռեր  յուրաքանչյուր  ծնողի,  ինչն  ահռելի  ազդեցություն  կունենար  Եվրոպայիխորհրդի  անդամ 47 պետությունների իրավական համակարգերի վրա և հնարավորություն կտար յուրաքանչյուր ծնողին նորածնային սքրինինգ անելով, պարզել երեխայի հիվանդությունները և ազատվել հիվանդ երեխաներից։
 Այսինքն՝ փորձը ցույց է տալիս, որ կան ծնողներ, ովքեր չեն ցանկանում ֆիզիկական կամ հոգեկան արատով երեխա ունենալ, հետևապես, հոգեֆիզիոլոգիական(այն էլ անբուժելի) արատով էմբրիոնով հղի կանանց պետք է իրավունք վերապահվիհղիության արհեստական ընդհատում կատարել՝ հաշվի առնելով բարոյական, փիլիսոփայական,  սոցիալական,  հոգեբանական  ասպեկտները։
   Սակայն  այս  դեպքումհարց է ծագում, թե ծնողներից ում խոսքն է գերակա, եթե նրանք չեն կարողանումընդհանուր հայտարարի գալ։
  Հարցը պետք  է դիտարկվի իրավական և բժշկականտեսանկյունից։
  Հղիության արհեստական ընդհատումը բարդ և առողջության համարռիսկային գործընթաց է։
  Ցանկացած պահի հնարավոր է կնոջ առողջության վատթարացում (օրինակ՝ հորմոնալ դիզբալանս, արյունահոսություն, արգանդի վզիկի պատռում և այլն), ինչը կարող է լինել աբորտի արդյունք։
 Քանի որ «Մարդու վերարտադրողական առողջության և վերարտադրողականիրավունքների մասին» ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածով երաշխավորվում է անվտանգ մայրությունն ու կնոջ առողջությունը կապված հղիության և հղիության ընդհատման հետ,ապա  մեր  խորին  համոզմամբ  հղիության  արհեստական  ընդհատման  համար  պահանջվում է լրիվ գործունակ և իրավիճակը սթափ գնահատող կնոջ համաձայնությունը։
 Եվ ի վերջո, ինչու՞ են արգելվում եվգենիկական փորձերը, այն էլ՝ սահմանադրությամբ։
   Այն  ուղղված  է  պետությունների  կողմից  համապատասխան  սելեկցիոնծրագրերի,  հարկադիր  ստերիլիզացման,  հարկադիր  հղիության,  էթնիկակականամուսնությունների, էթնիկ, զտման և այլ եղանակների ներդրման ու իրականացմանկանխարգելմանը։
  Այստեղ հաշվի պետք է առնել, որ Սահմանադրությունն, արգելելովեվգենիկական փորձերը, նկատի է ունեցել հենց հարկադիր կերպով վերոթվարկյալերևույթները, սակայն այս աշխատության մեջ խոսվում է ծնողին միմիայն այդ իրավունքը տալու մասին։
 Եվգենիկա է նաև փոխնակ մայրության դիմելը։
  Փոխնակ մայրությունը բուժական մեթոդ է, որի դեպքում ԱՄԲ (արտամարմնային բեղմնավորում) ցիկլի ժամանակստացված սաղմերը տեղադրվում են այն կնոջ արգանդում, ով գենետիկորեն կապված չէ այդ սաղմերի հետ։
 Փոխնակ մայրությունը նորամուծություն է թե´ բժշկության մեջ, թե´ իրավականհամակարգում։
  Այդ իսկ պատճառով կարգավորումները հստակեցված ու ճշգրտվածչեն,  չնայած  «Մարդու  վերարտադրողական  առողջության  և  վերարտադրողականիրավունքների մասին» ՀՀ օրենքի 15-19-րդ հոդվածներով անդրադարձ է կատարվումփոխնակ մայրության ինստիտուտին։
  Նշենք իրավական մի քանի բացեր, որոնք թույլչեն տալիս ամբողջականորեն և մանրամասն՝ առանց թերությունների իրագործելուհետևյալ  գործընթացը։
   Օրենսդրությամբ  նախատեսված  է  փոխնակ  մայրություննինչպես դրամական փոխհատուցմամբ, այնպես էլ առանց վարձատրության։
  Քանի որվերջինս չի գործում, իսկ փոխնակ մոր ծառայությունները բավականին թանկարժեքեն  և  օրինական,  հետևապես,  տարաբնույթ  խաբեությունների  պատճառ  կարող  ենդառնալ,  ընդ  որում՝  կարող  են  տուժել  և´  կենսաբանական  ծնողները,  և´  փոխնակմայրը։
 ՀՀ քրեական օրենսգրքի համաձայն՝ երեխան չի կարող լինել գործարքի առարկա։
  ՀՀ քրեական օրենսգրքի 168-րդ հոդվածով՝ պատասխանատվություն է նախատեսված խնամքը ստանձնելու նպատակով երեխայի առքը կամ ստանձնողի խնամքին  հանձնելու  նպատակով  երեխայի  վաճառքը։
   Այս  հանցագործության  սուբյեկտըհատուկ չէ, այլ 16 տարին լրացած յուրաքանչյուր մեղսունակ ֆիզիկական անձ, ով վաճառում է կամ գնում երեխային։
  Այսպիսով, կենսաբանական ծնողների և սուրոգատմոր  միջև  պայմանագիր  կնքելուց  պայմանագրի  առարկան  չի  կարող  չնշվել,  ինչըէական պայման է. հակառակ դեպքում՝ պայմանագիրը կհամարվի չկնքված։
  Իսկ այնդեպքում,  եթե  պայմանագրի  մեջ  որպես  առարկա  նշվի  երեխան,  ապա  այդ  պայմանագիրը  կհամարվի  անվավեր  և  հանցակազմի  առկայությամբ։
   Այստեղ  հարց  էծագում. իսկ երեխայի կենսաբանական ծնողները և փոխնակ մայրն ինչպե՞ս կարողեն կնքել պայմանագիր։
  Այս պարագայում մենք ականատես ենք դառնում մի կոլիզիայի,  որն  առաջանում  է  ՀՀ  քրեական  օրենսգրքի  168-րդ  հոդվածի  և  «Մարդուվերարտադրողական  առողջության  և  վերարտադրողական  իրավունքների  մասին»ՀՀ օրենքի միջև։
 Ամփոփելով ընտրված թեմայի առնչությամբ մեր դիտարկումները՝ առաջարկումենք հարցի լուծման հետևյալ տարբերակը. չհակառակվելով և լիովին համաձայնելովվերոնշյալ դրույթներին, որի համաձայն երեխան չի կարող լինել գործարքի առարկա՝նշենք,  որ  դրույթը  կարելի  է  համեմել  նաև  մի  բացառությամբ,  որը  կգործի  միայնփոխնակ մայրության ծառայությունների դիմելու ժամանակ։
  Այսինքն՝ երեխան կարողէ լինել պայմանագրի առարկա միայն այն դեպքում, երբ կենսաբանական ծնողներըդիմել են փոխնակ մայրության ծառայությանը և պայմանագիր կնքել փոխնակ մորհետ՝ օրենսգրքում նախատեսելով այդ դեպքը՝ որպես  բացառություն։
  Կարծում ենք՝մեր վերոնշյալ առաջարկները որոշակի փոփոխություններ կատարելու առիթ կդառնան և էլ ավելի կհստակեցնեն օրենսդրական կարգավորումները։
 ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՈՒՆEstablishment  of  Postgraduate  Training  Programs,  URL։
   www.medgen.asnet.am(Accessed։
  05.08.2017).Հակոբջանյան ՎիկտորյաԵՎԳԵՆԻԿԱՅԻ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՈՐՈՇ ՀԻՄՆԱԽՆԴԻՐՆԵՐ ՀՀ-ՈՒՄԲանալի բառեր՝ եվգենիկա, եվգենիկական փորձեր, Ֆրենսիս Գալտոն, երեխայիիրավունքներ, հղիության արհեստական ընդհատում, հոգեֆիզիոլոգիականթերություններ։

Սույն աշխատանքում ներկայացվում է տեսություն, որի հիմնական նպատակը  մարդկային գենետիկայի բարելավումն է։
  Այն տարածում է գտել դեռևս 19-րդ դարի  վերջերին՝ ստանալով եվգենիկա անունը։
  Եվգենիկայի հիմնական էությունը կայանում  էր  ողջ  մարդկության  այն  մասի  գոյատևման  մեջ,  որի  ներկայացուցիչներն  իրենց  ֆիզիոլիգիա-հոգեբանական  կառուցվածքով  «արժանի  են»  ապրելու  և  վերարտադրվելու։
   Եվգենիկայի  հետևանքն  են  այսօր  համարվում  էթնիկ  «մաքրազերծումները», հղիության արհեստական ընդհատումները, որոնք նպատակ են հետապնդում  ազատվելու անառողջ և հոգեֆիզիոլոգիական թերություններ ունեցող սերնդից, նորածինների սպանությունները և այլն։
   Հայաստանի Հանրապետությունում եվգենիկական փորձերը սահմանադրորեն  արգելված են։
  Սակայն անհասկանալի է, թե ինչ է օրենսդիրը հասկանում «եվգենիկա»  կամ «եվգենիկական փորձ» ասելով։
  Արդյո՞ք այդ անորոշությունն իրավական կոլիզիա  չի  առաջացնում՝  համադրելով  այլ  օրենքների  հետ,  և,  ի  վերջո,  ինչ  է  ասում  բժշկական պրակտիկան, ինչպես է իրավական տեսանկյունից իրականում կիրառվում  եվգենիկան հենց բժշկության մեջ։
     Այս բոլոր հարցերի պատասխաները փորձել ենք տալ սույն գիտական հոդվածի  շրջանակներում՝ իրավական տեսանկյունից վերլուծելով ներպետական և միջազգային օրենսդրությունները։
