ՍՈIALԻԱԼԱԿԱՆ ԳՈՐԸՆԿԵՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ՄԻ PROՆՈՐԴ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԵՎ ԱՇԽԱՏԱՆՔԻ ՇՈՒԿԱՅԻ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄՈՒՄ Մարդու գործունեության յուրաքանչյուր ոլորտի կենսունակությունը կախված է դրա ժամանակին լինելուց:   Աշխատաշուկայի, կրթական համակարգի, առանձին դպրոցների և նրանց հարաբերությունների մասին խոսելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել այդ նամակագրությունը:  Հաճախ շրջանառվող մոտեցումը, որ Հայաստանի Հանրապետությունում կա մասնագիտական ​​կրթություն-բիզնես համագործակցության ցածր մակարդակ, որոշ չափով արդարացված է:  Գերակշռող կարծիքն այն է, որ Խորհրդային Միության ժամանակաշրջանում ձևավորվեց սոցիալական ապահովության կենտրոնացված «կառավարվող» համակարգ, որտեղ պետությունը միակ խոշոր գործատուն էր, որը սահմանում էր մասնագետների պահանջները:   ՀՀ անկախացումից հետո մեր երկրում տեղի ունեցան մի շարք գործընթացներ ՝ ներառյալ պետական ​​ձեռնարկությունների մասնավորեցումը և սեփականաշնորհումը:   Մասնագիտական ​​կրթությունը Հայաստանում, հիմնականում պետության աջակցության ներքո, մասնակիորեն կորցրեց կապը աշխատաշուկայի հետ ՝ հայտնվելով երկրորդ պլանում:   Մենք սա այլ կերպ ենք անվանում «պետական ​​հայրականություն»:   Սա մի իրավիճակ է, երբ պետությունը ճնշող դեր է խաղում սոցիալական-աշխատանքային հարաբերությունների մեջ, կամ սոցիալական-աշխատանքային հարաբերությունների տեսակը ամբողջությամբ ձևավորվում է պետական ​​կանոնակարգերով [1]:   Հայաստանում սոցիալ-տնտեսական զարգացման անցումային փուլը բացասաբար է անդրադարձել միջին և տարրական մասնագիտական ​​կրթության համակարգի վրա:   Հանրապետության տարբեր ոլորտներում անարդյունավետ գործունեությունը, կրթության պետական ​​ծախսերի կրճատումը հանգեցրել են տարրական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական ​​կրթության ծառայությունների որակի անկմանը, իսկ առաջնային (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական ​​կրթության որակը բարելավելու համար (այսուհետ ՝ այսուհետ որպես ՄԿՈՒ) ծրագրերը համարվում են աղքատության հաղթահարում:   Եթե ​​մենք փորձենք զուգահեռ անցկացնել 2008 թ. Կրթության և 2017-2018 թվականների ծախսերը կրթության ոլորտի բյուջետային փոխանցումների շրջանում առկա է ծախսերի առնվազն կրկնապատկման մասին (Նկար 1): Տարի 2008.2017 2018 Նախնական մասնագետ (արհեստագործական) և մասնագիտական ​​կրթություն Գումարը (հազարավոր դրամներով) Բարձրագույն կրթություն Գումարը (հազարներով) Նկար 1 ․ Կրթության բյուջեի ծախսեր Նախնական և միջին մասնագիտական ​​կրթության զարգացումը պետք է դիտարկել երկրի ընդհանուր զարգացման, ազգային և պետական ​​անվտանգության համատեքստում `հիմնված կայուն տնտեսական աճի, միջազգային և տարածաշրջանային համագործակցության, բարեկեցության, աղքատության և աշխատաշուկայի կառավարման կառավարման և կառավարում   Հայաստանում նախնական և միջին մասնագիտական ​​կրթության ոլորտային կարգավորումն ի սկզբանե կապված էր Ազգային ժողովի 1999 թ. Ապրիլի 14-ին ընդունված «Կրթության մասին» ՀՀ օրենքով:  Մասնավորապես, սույն օրենքի 22-րդ և 23-րդ հոդվածները սահմանում են տարրական և միջին մասնագիտական ​​կրթության նպատակը և ինստիտուցիոնալ կառույցները, որտեղ իրականացվում են համապատասխան կրթական ծրագրեր [3]:   Հաջորդ իրավական կարգավորումը վերաբերում է «Հայաստանի Հանրապետության առաջնային (արհեստագործական), միջին մասնագիտական ​​կրթության և ուսուցման ռազմավարության» ընդունմանը, որը հաստատվել է ՀՀ կառավարության 2004 թ. [4]:  Այնուհետև ՀՀ Ազգային ժողովը 2005 թ. 2006 թ. Հուլիսին ընդունվեց «Նախնական արհեստագործական և միջին մասնագիտական ​​կրթության մասին» ՀՀ օրենքը:   Այս օրենքը հիմնական կրթական ոլորտի օրենսդրական փաստաթուղթն է, որը, ի թիվս այլ հարաբերությունների, սահմանում է «սոցիալական գործընկեր» տերմինը, որը սահմանվում է որպես «միջին մասնագիտական ​​միջին կրթություն» համակարգ, որն աջակցում կամ համագործակցում է համակարգի կամ կազմակերպությունների ասոցիացիայի զարգացման գործում: ներառյալ `ցանկացած տեսակի ուսումնական հաստատություն» [5]:   Այնուամենայնիվ, սույն օրենքի շրջանակներում չի նախանշվել անցումը գործընկերային հարաբերությունների ձևավորմանը ՝ որպես մասնագիտական ​​կրթության ոլորտում զարգացման հեռանկար:   Հիմք ընդունելով «Հայաստանի Հանրապետության ազգային անվտանգությունը», մշակվել է «Աղքատության հաղթահարման ռազմավարական ծրագիր», «ՀՀ նախնական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական ​​կրթության և ուսուցման ռազմավարություն» սկզբունքները: Դեկտեմբերի 18-ի թիվ 51 արձանագրությունը հաստատեց «Հայաստանի Հանրապետությունում նախնական արհեստագործական և միջին մասնագիտական ​​կրթության զարգացման հայեցակարգը» [6]: միջոցառումների ծրագիրը և ժամանակացույցը »[7]: Հիմնական նպատակը ՄԿՈՒ համակարգի արդի եվրոպական ստանդարտների ներդաշնակեցումն էր Ոլորտի նյութատեխնիկական բազայի ապահովում, համակարգի օպտիմիզացմամբ տեղեկատվական բազայի ստեղծում, կրթական ստանդարտների մշակում, վերապատրաստման ֆոնդերի ստեղծում [8]:   Այս ամենին հաջորդեց ՀՀ կառավարությունը 2008 թ .: ՀՀ ռազմավարական զարգացման նոր փաստաթուղթը, որը հաստատվել է 2003 թ. Հոկտեմբերի 30-ին, «Կայուն զարգացման ծրագիրն» է, որը, ըստ էության, «Աղքատության Նվազեցման ռազմավարության փաստաթուղթ », որն իրականացվում է մեր երկրում 2003 թվականից: [8] Փաստաթուղթն ընդգծում է սոցիալական գործընկերության գաղափարախոսության հիման վրա հիմնված Աղքատության հաղթահարման ռազմավարական ծրագրի (ԱՀՌ) մասնակցային կառավարման համակարգի սկզբունքների կիրառումը:   Կայուն զարգացման ծրագրի (ԿDPDP) շրջանակներում սոցիալական գործընկերության նպատակն է ներդաշնակեցնել տարբեր պետական ​​հատվածների, պետական ​​հաստատությունների, սոցիալական խմբերի և շահագրգիռ կողմերի միջև շահերը `համակարգելու ծրագրի արդյունավետ իրականացման, մոնիտորինգի և գնահատման ջանքերը: և, անհրաժեշտության դեպքում, վերանայել [9]:  Համապատասխան նպատակներ են դրվում Կայուն զարգացման ծրագրի շրջանակներում `« Որակյալ կրթություն »խորագրի ներքո:   4.3 կետում նշվում է, որ մինչև 2030 թվականը անհրաժեշտ է հավասար պայմաններ ապահովել բոլորի համար մատչելի բարձրակարգ տեխնիկական, միջին մասնագիտական ​​և բարձրագույն կրթության համար: տղամարդիկ [[10]:   1994 թ.-ին Կահիրեում Բնակչության զարգացման գործողությունների ծրագրի միջազգային խորհրդաժողովի համատեքստում կրթությունը դիտվում է որպես կայուն զարգացման կարևոր գործոն, բայց դա նաև բարեկեցության բաղադրիչ է, բարեկեցության գործոն, որը կապված է ժողովրդագրական հետ: ինչպես նաև տնտեսական և սոցիալական գործոնները:   Ի լրումն այս ամենի, ՀՀ կառավարության 2014 թ. Մարտին ընդունված Հայաստանի հեռանկարային զարգացման ռազմավարական ծրագիրը (2014-2025թթ.) (2014-2025թթ.), Ընդհանուր առմամբ, շեշտում է, որ կրթությունը երկրի կայուն զարգացման հիմնական գործիքն է, որ բոլոր մակարդակներում կրթության որակի, արդյունավետության, համապատասխանության և մատչելիության բարձրացումը: Հիմնական նպատակը [12]:    ՀՀ կառավարություն 2009 թ. «Հայաստանի նախնական արհեստագործական և միջին մասնագիտական ​​կրթության ոլորտում սոցիալական գործընկերության հայեցակարգը» հաստատվել է 2006 թ. Մայիսի 7-ի թիվ 19 արձանագրային որոշմամբ: [13]  Այս հայեցակարգում ներկայացված էին տարրական, միջին մասնագիտական ​​կրթության ոլորտում սոցիալական գործընկերության հաստատման և զարգացման ռազմավարական խնդիրները և առաջարկվում էին լուծումներ `ելնելով բոլոր շահագրգիռ կողմերի շահերից:   Հայեցակարգը նախատեսում է «ՀՀ կառավարության այլ սոցիալական գործընկերների` գործատուների »արհմիությունների համագործակցություն, որի արդյունքում առաջնային մասնագիտական ​​կրթության համակարգի հեղինակություն, ուսումնական հաստատությունների շրջանավարտների մրցունակություն, շահերի պաշտպանություն, հաղթահարում երկրի աղքատությունն ու սոցիալ-տնտեսական զարգացումը:  Այն նպատակ ունի խթանել ՀՀ կառավարության, գործատուների, արհմիությունների, քաղաքացիական հասարակության համագործակցությունը և սոցիալական գործընկերության ինստիտուցիոնալացումը:  Սոցիալական գործընկերներին հավասարապես ներգրավելով ՄԿՈՒ բարեփոխումների մեջ `նախատեսվում է բարձրացնել համակարգի վստահելիությունն ու շրջանավարտների մրցունակությունը` պաշտպանելով նրանց շահերը աշխատաշուկայում:   Արդյունքում, նախատեսվում է նվազագույնի հասցնել երկրում աղքատությունը և բարելավել սոցիալ-տնտեսական իրավիճակը:   Սոցիալական գործընկերության ձևավորումը սովորական խնդիր է մասնագիտական ​​կրթության ոլորտում, որի իրականացման ընթացքում հնարավոր կլինի ստեղծել սոցիալական գործընկերության միջավայր:  Մասնագիտական ​​կրթությունն ու ուսուցումը պետք է զարգանան սոցիալական գործընկերության հիման վրա:   Սոցիալական գործընկերների որոշումների կայացումը աշխատաշուկայի պահանջները բավարարելու երաշխիք է, և նրանց լայնածավալ ներդրումները ՄԿՈՒ համակարգի տարբեր մակարդակներում կարող են ապահովել տնտեսության և մասնագիտական ​​կրթության համակարգի կայուն զարգացում:  Մասնագիտական ​​կրթության բոլոր բաղադրիչները պետք է ստեղծվեն համագործակցության եռաչափ հիմքի վրա, քանի որ աշխատանքի շուկայում սոցիալական գործընկերները պետք է ճանաչեն մասնագետների որակավորումն ու հմտությունները:   Տարբեր վիճակագրություններ ցույց են տալիս, որ ՄԿՈՒ շրջանավարտները լիովին չեն բավարարում աշխատաշուկայի աճող պահանջները, այնքան էլ մրցունակ չեն:  Ամեն տարի ավելի քան 8000 երիտասարդ է ավարտում ՄԿՈՒ հաստատությունները, բայց նրանց ստացած կրթությունը հաճախ համապատասխանում է գործատուների պահանջներին ՝ որակական չափանիշների տեսանկյունից:  Միևնույն ժամանակ, արագ աճող տնտեսության տարբեր ճյուղերում աճող պահանջարկի պայմաններում, ՄԿՈՒ շրջանավարտները չեն ստանում համապատասխան հմտություններ և գիտելիքներ աշխատաշուկայում զբաղվածությունն ապահովելու համար:   Այս համատեքստում ինչպե՞ս են ձեւավորվում գործընկերային հարաբերությունները:   Ընդհանրապես, սոցիալական գործընկերության ձևավորման գործընթաց սկսելու ժամանակ շատ հնարավոր է պատասխանել այն հարցին, թե որն է դրա նպատակը, ի՞նչ են ակնկալում նման համակարգ ստեղծելու նախաձեռնության մասնակիցները:  Այս առումով ինստիտուցիոնալ կառույցի գոյությունն անիմաստ է, եթե մեծ խնդիր չկա:   Սոցիալական գործընկերության դեպքում հիմնական խնդիրն է հասարակական կյանքը հնարավորինս կայուն և հավասարակշռված դարձնելը:  Կողմերը, որոնք դարձել են սոցիալական գործընկերներ, պետք է կարողանան լուծել, լուծել կամ նախադրյալներ ստեղծել հասարակական կյանքի սթրեսային կամ հակասական իրավիճակների կամ նման իրավիճակ ստեղծող իրավիճակների համար: [15]   Եթե ​​մենք ամփոփում ենք սոցիալական գործընկերության դերը, այն նպատակաուղղված է բոլոր մակարդակների աշխատանքային գործընթացների կարգավորմանը ՝ սկսած պոտենցիալ աշխատողների հարաբերությունների կարգավորումից մինչև զբաղվածություն, կրթություն և ռազմավարական նշանակության սոցիալ-տնտեսական խնդիրներ:   Այս դեպքում վարձու աշխատողը քաղաքացի է, որը աշխատանքային պայմանագիր ունի գործատուի, ձեռնարկության տնօրենի կամ անհատի հետ [1], իսկ հավանական աշխատողը շրջանավարտն է կամ ուսանողը, որը որոշակի հմտություններ ձեռք բերելով ՝ պետք է դառնա աշխատաշուկայի որոշակի հատված:   Պետությունը, հաշվի առնելով ՀՀ աշխատաշուկայի կազմը և կառուցվածքը, ՀՀ քաղաքացիների համար երաշխավորում է արհեստագործական միջին մասնագիտական ​​ուսումնարանների ընդունելություն պետական ​​բյուջեի, միջին մասնագիտական ​​միջին կրթության, արհեստագործական դասընթացներ և այլն, որոնք ֆինանսավորվում են սոցիալական գործընկերների կողմից:   Գործատուների հետ գործընկերության հաստատման կապակցությամբ արհեստագործական և միջին մասնագիտական ​​հաստատությունները մշակում և հաստատում են մասնագիտացումների և մասնագիտացումների ուսումնական ծրագրեր `համապատասխան պետական ​​կրթական ստանդարտների, ծրագրերի առարկայական ուսումնական պլանների, որոնք երաշխավորում են ուսանողների կրթական գործընթացը տարբեր փուլերում: Փաստորեն, սոցիալական գործընկերներին, այս դեպքում գործատուներին, հնարավորություն է տրվում անձամբ մասնակցել մասնագիտական ​​կրթական ծրագրերի մշակմանն ու մշակմանը:  Սա ի սկզբանե գործատուին հնարավորություն է տալիս վարձել մասնագետների ՝ իրենց կարիքները բավարարելու համար:   Այնուամենայնիվ, մի շարք արհեստագործական ուսումնական հաստատություններ ստեղծել են գործընկերային միջավայր, աշխատում են սոցիալական գործընկերների հետ կարճաժամկետ ծրագրերի, պրակտիկայի մասին և հանդես են գալիս մի շարք այլ ձեռնարկատիրական կրթության նախաձեռնություններով:   ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության կառուցվածքում արհեստավարժ կրթության մշակման ռազմավարության մշակման վարչությունը, որը հիմնված է ԵՄ և ՀՀ կառավարության միջև համագործակցության պատրաստակամության վրա ՝ ուղղված ՄԿՈՒ ոլորտը [16]:   Այս թեմայի ուսումնասիրության շրջանակներում նախնական-միջին մասնագիտական ​​հինգ ուսումնական հաստատություններում անցկացվել է հարցաշար:  Մասնավորապես, որպես պատասխանող ընտրվել է 100 ուսանող, յուրաքանչյուր հաստատությունից առնվազն 20 ուսանող, որոնց հետ անցկացվել է հարցում:   Հարցաշարը կատարվել է N 1, 4, 6, 9, 10 նախնական և միջին մասնագիտական ​​ուսումնական հաստատություններում:   Այս հարցաշարի նպատակն էր պարզել գործատուի հարաբերությունների բնույթը: Կա արդյոք փոխադարձ հետաքրքրություն քոլեջ / գործատու հարաբերությունների նկատմամբ: Քոլեջը շրջանավարտի համար տեղ հատկացնու՞մ է աշխատանքի շուկայում:   Հարցաշարի շրջանակներում պարզ է դառնում, որ ուսանողների մեծ մասն անցել է մասնագիտական ​​պրակտիկա, ավելին ՝ քոլեջները պրակտիկա են ապահովել քոլեջներում:  Ուսանողների 60% -ից ավելին նշել է, որ իրենց քոլեջում անցել են մասնագիտական ​​պրակտիկա, իսկ 40% -ը պատասխանել է, որ բացի պրակտիկայից, ունեցել է նաև արտադպրոցական պրակտիկա:   Հարցումների արդյունքում պարզ դարձավ, որ ուսանողների միայն 10% -ն է համատեղում ուսումը աշխատանքի հետ:  10% -ը նշել է այն փաստը, որ իրենք գնացել են իրենց աշխատանքի, ոչ թե քոլեջի / քոլեջի օգնությամբ:   Առնվազն 90% -ը դրականորեն արձագանքեց դասի կազմակերպման գործընթացում տեսական-գործնական ուսումնական պլանների առկայությանը:   Ինչ վերաբերում է դպրոց-գործատու հարաբերություններին, ապա միայն մեկ քոլեջում են ուսանողները այցելել գործատուներին, իսկ գործատուները ներկա են եղել դասախոսություններին:   Հարցին, թե քոլեջներում կա՞ն առաջնորդություն Կարիերայի կենտրոններ, ուսանողների առնվազն 95% -ը բացասական պատասխան տվեց: Այնուամենայնիվ, երեք քոլեջների ղեկավարությունը շեշտեց, որ կա մի աշխատող միաեղջյուրի համապատասխան պաշտոն ՝ համապատասխան աշխատողի հետ:  Մյուս երկու քոլեջներում բացասական պատասխան է գրանցվել այս հարցի վերաբերյալ:   Բացի վերոնշյալ հարցից, կարելի է ասել, որ ներկայումս կրթական հաստատություններում մասնագիտական, համակարգված կողմնորոշմանն ուղղված շարունակական կրթության պայմաններում գրեթե չկա հոգեբանական ուղղորդման աշխատանք:  Մասնագիտական ​​կողմնորոշման ուղղորդման հոգեբանական աշխատանքը հիմնված է անձի կարիքների և հնարավորությունների գնահատման վրա, ոչ միայն նրա մասնագիտական ​​կողմնորոշման վրա, այլ նաև հաշվի է առնում տվյալ մասնագիտության պահանջները աշխատաշուկայում և նրանց ներկայացված աշխատանքի ստանդարտները:  Այս առումով, կարիերայի ղեկավարների խնդիրը պետք է լինի ուսանողի մասնագիտական ​​ինքնորոշման որոշիչ ինքնորոշման հոգեբանական առաջնորդության մեջ ներգրավվելը [17]:   Այս առումով, մասնագիտական ​​կողմնորոշման համակարգի նպատակն է ապահովել մասնագիտական ​​կողմնորոշման մոդել `առաջադրանքների իրականացման համար, որի հիմնական հիմքը կլինի տարբեր տարիքային խմբերի մարդկանց կարիերայի արդյունավետ ընտրության, փոփոխության և կարիերայի զարգացման հնարավորությունների ապահովումը: ողջ կյանքի ընթացքում: բնութագրեր, ինչպիսիք են աշխատաշուկայի պահանջարկի փոփոխությունը:   Ուսանողների առնվազն 40% -ը պատրաստակամություն է հայտնել հետագայում ուսումը շարունակել բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում:  Եվ սա հրաշալի ազդանշան է համալսարան-ՄԿՈՒ ոլորտում համագործակցության նոր ուղիներ գտնելու համար: Ամփոփելով հետազոտության արդյունքները ՝ նշենք հետևյալ առանձնահատկությունները. • Բարձրագույն մակարդակի վրա է բարձր մակարդակի վրա անցկացվում քոլեջների տեսական-գործնական դասընթացների կազմակերպումը:  Բաց կետերից մեկը արտադպրոցական պրակտիկան է, որի ուղղությամբ թե գործատուները, թե քոլեջները պետք է քայլեր ձեռնարկեն: Անհասկանալի է ՝ կարո՞ղ ենք արդյոք կրթության ընթացքում աշխատանքի համադրությունը որպես թերություն համարել, քանի որ գործ ունենք 15-19 տարեկան երեխաների հետ: Հայաստանում միայն վերջին տասնամյակում է, որ աճում է այս տարիքի երեխաների աշխատելու միտում:  Ըստ Գծապատկեր 2-ի, 2017 թ. Այս անգամ աշխատողների թիվը նվազել էր: Empբաղված ՝ ըստ տարիքային խմբերի, 15-19 տարեկան Նկար 2 Հայաստանի Հանրապետությունում 15-19 տարեկան երեխաների զբաղվածություն Ակնհայտ է դառնում, որ վերջին տարիներին միջին և տարրական մասնագիտական ​​կրթական հաստատությունների շրջանավարտները օտարվել են աշխատաշուկայից: 2014-2017 թվականները վկայում են այս ամենի մասին: ցուցանիշներ, որտեղ զգալի անկում կա համանման կրթական ֆոն ունեցող անձանց շրջանում (Նկար 3): Yբաղված - հեղինակ ՝ կրթական մակարդակ - ամենաբարձրն,  Ասպիրանտ Yբաղված - հեղինակ ՝ կրթական մակարդակ - արհեստավարժ Yբաղված - հեղինակ ՝ կրթական մակարդակ - նախա-մասնագիտական (արհեստ) Նկար 3 Loymentբաղվածությունն ըստ կրթական մակարդակի Հայաստանի անկախացումից հետո աշխատանքային հարաբերությունների ձևավորումը հնարավոր խնդիր է:   Եթե ​​նախկինում հաճախորդը պետություն էր, ապա այժմ գործատուն ստանձնել է այդ դերը:  Գործատուն իր հերթին ձևավորել է նոր պահանջներ և հարաբերություններ:   Սա նշանակում է որակապես նոր հարաբերությունների ձևավորում, որի արդյունքում իրականացվել է սոցիալական գործընկերության հայեցակարգ տարրական, միջին մասնագիտական ​​կրթության ոլորտում:   Կառավարման խորհուրդները կազմավորվել են սոցիալական գործընկերության շրջանակներում նախնական արհեստագործական դպրոցներում և միջին մասնագիտական ​​կրթության քոլեջներում:  Յուրաքանչյուր կառավարման խորհրդի կազմը ներառում է գործատուների, արհմիությունների, ինքնակառավարման մարմինների, կրթության, գիտության նախարարության, ուսանողների և դասախոսական անձնակազմի ներկայացուցիչներ:  Գործատուների ներգրավումն ինքնանպատակ չէ. Այն երկու բեռ է բերում ՝ կրթություն և աշխատաշուկա:   Ի վերջո, երբ մենք ուսումնասիրում ենք քոլեջների, քոլեջների մասնագիտությունները, կան քոլեջներ, որտեղ դասավանդվող մասնագիտությունները չեն համապատասխանում աշխատաշուկայի պահանջներին, շրջանավարտների կարողություններն ու հմտությունները միշտ չէ, որ համապատասխանում են գործատուի պահանջներին և այսօրվա տեխնոլոգիական զարգացմանը: արտադրություն   Այսպիսով, ամփոփելով ՄԿՈՒ ոլորտում սոցիալական գործընկերության հիմքերը և հնարավոր զարգացման ուղեցույցները, ոլորտում առկա թերություններն ակնհայտ են:   Այնուամենայնիվ, հաշվի առնելով օրենսդրական կարգավորման նորությունը և այդ ուղղությամբ ձեռնարկվող քայլերը, մենք հեռանկարում կարող ենք ակնկալել նոր ձեռքբերումներ:  Այս առումով մենք խնդիր ունենք ընդլայնել համագործակցությունը հասարակական գործունեության բոլոր ոլորտներում ՝ ապահովելով քաղաքացիական համերաշխության ցանկալի միջավայր:  Սոցիալական գործընկերության դեպքում դա հասարակական կյանքը հնարավորինս կայուն դարձնելն է:  Նման դեպքում պետության և բիզնեսի առաջընթացի տնտեսական զարգացումը հնարավոր է միայն գործընթացի 3 մասնակիցների միջև կառուցողական և երկարաժամկետ համագործակցության շրջանակներում `կրթության և աշխատաշուկայի միջև հստակ մեխանիզմ ապահովելու համար: ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ [1] Համբարձումյան Ա.Հ., Աշխատանքային հարաբերությունների պետական ​​կարգավորում, Երեւան 2014, էջ 13, 8: [2] ՀՀ պետական ​​բյուջե. «Հայաստանի Հանրապետության 2008, 2017, 2018 թվականների պետական ​​բյուջեի մասին» ՀՀ օրենք, էջ 26, 30, 23, URL:  http: //www.minfin.am/ (Հղումը կատարվել է 25.06.2018): [3] «Կրթության մասին» ՀՀ օրենք, URL:  http: //www.arlis.am/DocumentView.aspx?docid=68299 (Հղումը կատարվել է 17.06.2018): [4] «ՀՀ տարրական (արհեստագործական) և միջին կրթության և դասավանդման ռազմավարություն», URL:   http: //mkuzak.am/wp-content/uploads/razmavarutyun.pdf (Հղումը ՝ 15.06.2018): [5] «Նախնական արհեստագործական և միջին մասնագիտական ​​կրթության մասին» ՀՀ օրենք, հոդված 3, URL:  http: //www.arlis.am/DocumentView.aspx?docid=90681 (Հղումը ՝ 15.06.2018): [6] «ՀՀ-ում նախնական և միջին մասնագիտական ​​կրթության զարգացման հայեցակարգը», URL:   http: //mkuzak.am/wp-content/uploads/hayecak.-1.pdf (Հղումը ՝ 01.07.2018): [7] «Մասնագիտական ​​կրթության բարեփոխումները 2009-2011թթ. իրադարձությունների ժամանակացույց և ժամանակացույց », URL:  http: //www.gov.am/files/meetings/2008/85.pdf (Հղումը ՝ 12.06.2018): [8] Մասնագիտական ​​կրթության գիտա-տեղեկատվական հանդես, թիվ 1-2 / 5, Երեւան, 2009, էջ 9, 6: [9] Կայուն զարգացման ծրագիրը հաստատելու մասին ՀՀ կառավարության որոշում, 38-րդ կետ, URL:   http: //www.irtek.am/views/act.aspx?aid=47046 (Հղումը ՝ 15.07.2018): [10] Կայուն զարգացման նպատակներ, URL:   http: //un.am/hy/p/s Կայուն զարգացման-նպատակը -4 (Հղումը ՝ 15.06.2018): [11] Բնակչության զարգացման միջազգային համաժողով, գործողությունների ծրագիր, էջ 108, URL:     http: //www.un.am/up/file/Cairo%20Delcaration_ARM_FINAL_10-11-09.pdf (Հղումը ՝ 13.06.2018): [12] Մասնագիտական ​​կրթության ամսագիր, 3-4, 2014, էջ. 76 [13] «Սոցիալական գործընկերության հայեցակարգը Հայաստանում նախնական մասնագիտական ​​և միջին մասնագիտական ​​կրթության ոլորտում», URL:  http: //www.irtek.am/views/act.aspx?aid=48414 (Հղումը կատարվել է 18.06.2018): [14] Համբարձումյան Ա.Գ., Սոցիալական գործընկերությունը ՝ որպես կրթության զարգացման նախապայման. Առաջադեմ երկրների օրինակներ, Երևան, 2011, էջ 6, 7: [15] «Մասնագիտական ​​կրթության գիտական» հանդես, Եռակողմ սոցիալական գործընկերություն, ՀԲԸՄ, 2010/1, էջ 13: [16] Մասնագիտական ​​կրթություն և ուսուցում տեղեկատվական, մեթոդաբանական, վերլուծական հանդես, Երևան, N 1-2, 2013, էջ 6: [17] Պապոյան Վ., Գալստյան Ա., Մուրադյան Ե., Սարգսյան Դ., Մասնագիտական ​​ինքնորոշման հոգեբանական ուղղությունը կրթական համակարգում, Երեւան, 2015, էջ. 29 [18] Կարիերայի ուղղորդման հիմնախնդիրները և զարգացման միտումները, Միջազգային գիտական ​​կոնֆերանսի նյութեր, Երևան, «angանգակ» հրատարակչություն, 2014 թ. 14 [19] loymentբաղվածությունն ըստ 15-19 տարիքային խմբի, URL:  http: //www.armstatbank.am/pxweb/hy/ArmStatBank/ArmStatBank__2%20Populatieu-13-2017.px/table/tableViewLayout2/?rxid=4b152d04-cbc7-427c-9148-eae8c5a3bbef. [20] primaryբաղվածություն առաջնային / արհեստագործական «միջին մասնագիտական» բարձրագույն կրթություն ունեցողների շրջանում, URL: http: //armstatbank.am/pxweb/hy/ArmStatBank/ArmStatBank__2%20 Բնակչություն% 20a (Հղումը կատարվել է 25.06.2018): Նիկողոսյան Քրիստինե ՍՈIALԻԱԼԱԿԱՆ ԳՈՐԸՆԿԵՐՈՒԹՅՈՒՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ՄԱՍՆԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ԱՇԽԱՏԱՆՔԻ ՇՈՒԿԱՅԻ ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ՀԵՏ Հիմնաբառեր. ։

Այսօր  սոցիալական գործընկերության դերը  դիտարկվում  է  ինչպես  սոցիալաշխատանքային  հարաբերություններում,  այնպես  էլ  մասնագիտական  կրթական  համակարգի  և աշխատաշուկայի խնդիրների հաղթահարման և կառավարման ոլորտում։
   Սոցիալական  գործընկերությունը  դիտարկվել  է  որպես  հարթակ`  ուսանող/  շրջանավարտ/պոտենցիալ  վարձու  աշխատողի  և  աշխատաշուկայի  հետ  հարաբերություններում՝  նպատակ  ունենալով  բացառել  հայաստանյան  այն  պրակտիկան,  երբ բարձրագույն կրթություն ունեցողների մի ստվար հատված  աշխատում  է  ոչ  իր  մասնագիտությամբ՝  կատարելով  մասնագիտական  որակավորումից  ավելի  ցածր  որակավորում  պահանջող  աշխատանք,  փաստորեն  զբաղեցնելով  ՄԿՈւ  շրջանավարտների տեղն աշխատաշուկայում։
