Մասնակի բայերից և մասնիկներից կազմված կոմպոզիցիաների ժամանակային տարբերություններն արտահայտվում են թեք վանկերի և ժամանակի մասնիկներով, իսկ եղանակային տարբերություններն ՝ արտահայտություններով, որոնք հայկական բարբառներում հանդիպում են դիրքային տարբերակներով: Ներկայիս մասնակիցը մասնակցում է ներկա և անցյալ անկատար (արևմտյան խմբակցություն) տարածքային տարբերակներին տարածքային տարբերակներում, ինչպես նաև սահմանի, հիպոթետիկ ապագայի և անցյալի անցյալ մասնիկի կազմի մեջ:  Այն գործածվում է Ակն, Արդվին-Թբիլիսի բարբառներում, Չմշկածագ բարբառով:  Ձայնավոր բայերի մեջ հնչյունական անցում է կատարվում, այնպես որ ես մնում եմ «Ես մնում եմ, ես մնում եմ», դու մնում ես, դու մնում ես, մենք մնում ենք, դու մնում ես, մնում ես, մնում ես, մնում, հետանում lag (HBAN, Chmshkatsag, 28) 1 , 2 մասնիկի փոփոխականներն առաջանում են ձայնի ձայնային և բաղաձայն հնչյունափոխության, սկզբնական ձայնի ձայնի անկման կամ վերջավոր ձայնավորի անկման արդյունքում:   Այսպիսով, Փոքր Ասիայի բարբառի 3 Կոստանդնուպոլսի (Օրդու, Տրապիզոն) բարբառում և Համշենի բարբառում, Համշենի բարբառով, gu փոփոխականը ձեւավորվում է 4 կ արտասանմամբ. Krim gu gu "Ես գրում եմ , Ես գրում եմ », kiris gu, kirik, kru Trabzon, 99), իսկ արևմտյան խմբակցության Վանիմ բարբառով, արևելյան խմբակցության Խոյ-Մարաղա բարբառով, Արարատյան բարբառներով, Karabakhարաբաղ-Շամախի միջբառախոսությամբ , և կա մի տարբերակ, որն առաջանում է հնչյունական փոփոխությամբ, նա խոսեց «Ես խոսեցի, ես խոսեցի, ես խոսեցի, ես խոսեցի, ես խոսեցի»: , դուք խոսում եք, նրանք խոսում են (HBAN, Moks, Khalent, 288):   Հնչյունական բայերի հետ զուգակցվելիս տեղի է ունենում հնչյունական փոփոխություն (ը), որի արդյունքում օգտագործվում է k- ն: 1 Հոդվածում օգտագործվում են Հայկական բարբառի ատլաս ծրագրի կողմից հավաքված նյութերը, որոնք պահվում են Հր. Աճառյան լեզվի ինստիտուտում վում ներկայացված են ABA (հայերեն բարբառի ատլասի նյութեր) հապավմամբ: 2 Հ. Աճառյանը բարբառներում նշում է ku վերջածանցի 14 փոփոխված ձևերը բոլոր գտնում է, որ բոլորն էլ ծագել են ku- ի սկզբից (տե՛ս Հ. Աճառյան, Հայոց լեզվի ամբողջական քերականություն, հատոր 4, գիրք B, Երևան, 1961, էջ 75) ) 3 Մենք օգտագործում ենք Գ. ՝ ժամանակավոր ձիերի տարածական նկարագիրը տալու համար: Ahահուկյան բարբառային միավորների բազմաբնույթ վիճակագրական դասակարգից, հետևաբար, դրանց տարածքային նկարագիրը ներկայացված է ըստ բազմաբնույթ դասակարգման (տե՛ս Գ. Ahահուկյան, Հայ բարբառագիտության ներածություն, Երևան, 1972, էջ 132-136): 4 Եղանակի Gu մասնիկը, ըստ Հ. Աճառյանի, գործում է Տրապիզոնի և Համշենի բարբառներով (տե՛ս Հ. Աճառյան, նշվ. Քաղ., Էջ 78): առանց վերջնական հնչյունի, նա կասեր ես կասեի, ես կասեի », նա կասեր, նա կասեր, մենք կասենք, դուք կասեք, նրանք կասեն (HBAN, Van, Aghbak, 322): Շապին-Քարահիսարի, Եվդոկիայի, Կ.Պոլսի միջբառախոսություններում, որոնք բնութագրվում են համր հնչյունական համակարգերով, Մարզվան-Ամասիայի, aրիմի Նորք Նախիջևանի, Խարբերդ-Երզնկա, Ակնի, Արաբկիր, Սեբաստիա, Համշեն, Եդեսբիա, Տիգրանակ, Մալաթյան, Մալաթական բարբառներում ձայնավորների, բաղաձայն բայերի դեպք, դա նաև ձայնավորի (u>) փոփոխության հետևանք է, այսպիսով, gigirem «Ես գրում եմ, ես կգրեմ», giggres, giggre, giggrenk, giggreq, giggren.   Ձայնի սկզբնաղբյուրները վերոհիշյալ հնչյունական փոփոխություններին ավելացնում են վերջին հնչյունի ածանցը ՝ Գաբրիմ «Ապրում եմ, կապրեմ», Գաբրիս, Գաբրի, Գաբրինկ, Գաբրիկ, Գաբրին (HBA, Sebastia, 81): Անտիոքի կամ Հեռավոր հյուսիս-արևմտյան բարբառով անցյալ դերբայը (ki սիրիմ «Ես սիրում եմ, ես կսիրեմ», ki siris, ki sir, ki sirink, ki sirik, ki sirin 2) Գ. Jահուկյանի կարծիքով, այն առաջացել է հնչյունական անցումը koy- ից oy> 3:  Նշենք, որ oy- ի ձայնային փոփոխությունը հատուկ չէ նշված տարածքին, ուստի կարելի է ենթադրել, որ gi- ն առաջացել է c- ի հնչյունները համատեղելով: Ձայնի վրա ձայնավորի ավելացումը կարող է լինել բայերի բաղադրություն ձայնավորի հետ:  Որպես վերը նշված վարկածը հաստատող ապացույց, կարող ենք նշել Գորիսի բարբառը, որտեղ կիթառի տարբերակը կազմված է այն բայերից, որի ձայնավորի մեջ կա ձայնավոր ՝ ki kirem «krem», ki kires, ki kire, ki kirnek, քի կիրեկ, կի կիրեն:  Մյուս նշանը կցվում է այլ բառերի, այնպես որ ես մնում եմ, ես մնում եմ, ես մնում եմ, ես մնում եմ, մենք մնում ենք, դու մնում ես, նրանք մնում են (HBAN, Goris, Kornidzor, 105): Մեկ այլ բարբառային տարածքում (Կեսարիա, Կիլիկիա, Գամիրք) օգտագործվում է նախածանցի մասնիկը, այնպես որ կա մի բառ «Ես խոսում եմ, ես կխոսեմ», կա բառ, կա բառ, կա բառ, կա բառ , կա մի բառ 4:  Կիլիկիայի բարբառների խմբում և կա շվեդական բարբառ, որը ենթակա է բաղաձայն և միաժամանակյա հնչյունական փոփոխությունների, այն գործում է 1-ին բարբառով: Աճառյանը մասնիկը նշում է Մուշի բարբառով (տե՛ս Հ. Աճառյան, նշվ. Քաղ., Էջ 76): 2 Տե՛ս Հ. Աճառյան, Արհեստական ​​բարբառի քննություն, Երևան, 1953, էջ 164-165: 3 Տե՛ս Գ. Ahահուկյան, նշվ. Աշխ., Էջ 104: 4 Ն. Մկրտչյան, Անատոլիայի և բանահյուսության նոր հայտնաբերված հայկական բարբառները, Երևան, 2006, էջ: 84 հնչյունական տարբերակներով, ինչպիսիք են go siim «Ես սիրում եմ, ես կսիրեմ», gosiyis, go siye, go siiyink, go siyek, go siin (HBAN, Zeytun, 110): Արևմտյան տարածքի բարբառներում շարունակական ներկա և անցյալ ժամանակի իմաստներն արտահայտվում են կոր, was, դար, ունի // գույն, հայերեն, հայկական ժամանակի մասնիկներ:  Կոր, Ա. Ըստ Այթյանի, նա ծագումով թուրք է:  Նա դա համարում է յոր ձ-ից առաջացած ՝ պատճառաբանելով, որ հայերենում e- ով և այլն բառերի բացակայության պատճառով տաջիկական y- ն դարձել է k1:  Հ.Աճառյանը հրաժարվում է Ա. Այթյանի կողմից նշված y> k հնչյունական անցումից, քանի որ թուրքերենից փոխառված բառերում կան բազմաթիվ յո, յու և այլ հնչյուններ, և հետևյալ տարբերակը առաջ է գալիս քաշումկորի ծագման հետ: «Ռոտոստոյի բարբառում կան որոշ ձվեր ՝ կոր սովորույթով»:  Համշենի բարբառում կա նաև գույն:  Վերջինս, բնականաբար, կազմված է մասնիկների գումարից:  Եթե ​​դա այդպես է, մենք կարող ենք ենթադրել, որ դա կոր մասնիկ է և օրեցօր մասնիկների գումարի:  Արդեն Կարնոյի բարբառով կցված է հետևյալ մասնիկը, որը միանալով շղթայով ՝ տալիս է ծուռ ձու »2: Պոլսի և Պարտիզակի բարբառով Rodosto միջբառի մեջ գործում է փոփոխական օրը, որն առաջացել է c մասնիկի սկզբնական c- ի անկման պատճառով, հետևաբար. G «gartam day», ես կարդում եմ », g gartas day, g garta day…: (HBAN, «Պարտիզակ», 284): Համշենի բարբառով Մալայի, efեֆանոսի բարբառներում շարունակական ժամանակների իմաստը արտահայտվում է գունային ժամացույցների // գործառույթով. «Բերում եմ» գույն, բերիսի գույն, բերեգունի կամ գուդիմ «ես ուտում եմ», գուդիս ունի, գուդե ունի.  Այն ունի մասնիկ, բայի եզակի 3-րդ անձի ձայնավոր արտահայտությունը 3 է, իսկ ձվի գույնը զուգորդված բաղաձայն բայերի հետ, ըստ Հ. Ըստ Աճառյանի, ընդհանուր ներկա g- ն ունի մասնիկների համադրություն, berim g + ունի> berimguni4. Հայկական մասնիկի դիրքային տարբերակները գործում են արևմտյան խմբակցության բարբառներում:  Հայերեն (հայկական) ձին օգտագործվում է Aslan 1 Տե՛ս A. Aydinyan, the Exam Grammar of the World or Modern Armenian Language, Vienna, 1965, p. 76 2 Հ. Աճառյան, Հայոց լեզվի ամբողջական քերականություն, հ. 4, գիրք Բ, էջ 108: 3 Տե՛ս A. Gharibyan, Armenian Dialectology, Yerevan, 1953, p. 184 թ. 4 Տե՛ս Հ. Աճառյան, ծանոթագրություն, էջ 108: Բեյի քում բարբառով Նիկոմեդիայի բարբառով, այսպիսով, ես «կարդում» եմ գարթամերեն, Գարտաս ՝ հայերեն, Գարտա ՝ հայերեն, Գարտան ՝ հայերեն, Գարտախա ՝ հայերեն, Գարտան ՝ հայերեն, Գուդեյ ՝ հայերեն, Գուդեյիր ՝ հայերեն Հ (HBAN, 30 Nicom): A. Ըստ ribարիբյանի, դա առաջացել է հա 1 բառերի կապակցությունից: Քեսաբ-Շվեդիայի Արամոյի բարբառի, Պոլսի Քեսաբի բարբառի Ադափազարի բարբառներում հայերենի նախածանցի վերջավորության անկումից առաջացած հայկական փոփոխականը գործում է ձայնավոր բայերի դեպքում, ուստի ես ուտել հայերեն «ուտել», ուտել հայերեն, ուտել հայերեն, ուտել հայերեն, ուտել հայերեն, ուտել Նիկոմեդիա, Ադապազար, 306), իսկ բաղաձայն բայերը զուգորդվում են հա-ի դիրքային տարբերակի հետ, ինչը հայերեն> հա հնչյունական անցման արդյունք է: , ուրեմն, հա գարթում «Ես կարդում եմ», հա գարթուս, հա գարթու, հա գարթունք, հա գարթուկ, հա գարթուն, Քեսաբ, 1): 2 փոփոխականը առաջացել է ժամացույցի սկզբնական ձայնի նվազման պատճառով:   Վերջինս օգտագործվում է Եդեսիայի և Մալաթիայի բարբառներում. Ես համբուրում եմ «համբուրում եմ», համբուրվում եմ, համբուրվում եմ, համբուրվում եմ, համբուրվում եմ, համբուրվում եմ, համբուրվում եմ, համբուրվում եմ, արտասվում եմ, արտասվում եմ, արտասվում եմ, ես լաց, լաց, լաց, լաց, լաց, լաց, լաց, լաց, լաց, լաց, լաց, լացում, լաց, լաց: Գոյություն ունի A> - ի մի տարբերակ, որն առաջացել է Արաբկիրի բարբառի հնչյունական փոփոխության և S'erek- ի բարբառում, այսպիսով, «գրում եմ», գրում եմ, գրում եմ, գրում եմ, գրում եմ, գրում եմ (HBAN, Շերեկ, 82):  Հ.Աճառյանը կարծում է, որ այն, ինչ գոյություն ունի Արաբկիրի բարբառում, ծագում է եղանակից: 3 Տարածքային տարբերակներում ապագա ժամանակի (սահմանային և պարտադիր) իմաստների արտահայտման համար օգտագործվում է և պետք է գործածել բայը:  Երեւանի Արարատյան խմբակցության (Երեւան, Լոռի, Շամշադին-Դիլիջան), Արդվին-Թբիլիսիի բարբառներում, ղարաբաղա-Շամախի բարբառի բարբառներում `Շաղախ, Հավարիկ, Հադրութ, ղազախ-կիրովաբադ բարբառներում արտասանվում են դերանունները: , 1 Տե՛ս A. Gharibyan, note work, էջ 185: 2 Տե՛ս Ա. Ribարիբյան, ծանոթագրություն, էջ 186: 3 Տե՛ս Հ. Աճառյան, նշվ. Աշխ., Էջ 107: Ըստ Ա. Աճառյանի, petim բայը պահպանվում է Թիֆլիսի բարբառում (ես պետք է սիրեմ «պետք է սիրեմ», պետք է սիրեմ, պետք է սիրեմ առում), իսկ ղարաբաղյան բարբառում ունի իմ ընտանի կենդանու ձի (ես պետք է սիրեմ «Ես պետք է սիրեմ», ես պետք է սիրեմ, ես պետք է սիրեմ) 1:   Այնուամենայնիվ, ըստ ABA ծրագրի հավաքած նյութերի, Karabakhարաբաղի բարբառներում, ինչպես Թիֆլիսի բարբառում, pitim բայը օգտագործվում է բաղաձայնով, ուստի «կիրիլ պիտեմ» կգրեմ », կիրիլ պիտեր, kiril must, kiril piten, kiril pit, Karabakhարաբաղ, Թալիշ, 107): Տարածքային տարբերակներում pitim բայը ենթակա է բաղաձայն, հնչյունական հաջորդականությունների, հնչյունների և վանկերի անկման:   Ձայնի (i>) փոփոխությամբ ստեղծված ձայնավոր տարբերակը գործում է Yer խոս an- ի բարբառում, այնպես որ ես պետք է աշխատեմ, պետք է աշխատեմ, պետք է աշխատեմ, ես պետք է աշխատեմ… 2: Համաձայնի փոփոխությունը (p> b) պայմանավորված է Հադրութի բարբառում օգտագործված բիդիմով (aghal bidim «Ես կթողնեմ», aghal bidis, aghal bidi, aghalbidik, aghal bidik, aghal bidin) 3, ինչպես նաև Meghri բարբառ arkametil, mil Այսպիսով, matil birim «Ես կբերեմ», matil biris, matil biri, matil birik, matil birik, matil birin (HBAN, Meghri, Karchjan, 21): Գորիսի, Կաքավաբերդի բարբառներում petima փոփոխականն օգտագործվում է օժանդակ բայի հետ օժանդակ բայի հետ զուգակցելուց հետո:  Նկատելի է, որ նշված կառուցվածքը, հակառակ բայերի հետ, ձեռք է բերել նշանի արժեք. , ՀԲ Մի շարք փոփոխություններ (ձայնի փոփոխություն, համեմատություն) պայմանավորված են Նախիջևանի Ազնաբերդ բնակավայրի բարբառում օգտագործված վերոհիշյալ մասնիկի բիդիմայի տարբերակով. Բիդիմա մնա «պետք է մնա», բիդիմա մանաս, բիդիմա մանանա, բիդիմա մաննակ, բիդամ, բիդամ 1 Տե՛ս Հ. Աճառյան, նշվ. Աշխ., Էջ 134: 2 Ա. Գրիգորյան, Հայ բարբառագիտության դասընթաց, Երեւան, 1957, էջ: 220 3 Ա. Պողոսյան, Հադրութի բարբառը, Երեւան, 1965, էջ: 181 թ. 4 Տե՛ս Ե. Աղայան, Մեղրու բարբառը, Երևան, 1954, էջ: 198 թ. Մուշի, Վանի, Կարինի, Սեբաստիայի, Ասլանբեկի, Կեսարիայի, Crimeրիմի բարբառներում `Նոր Նախիջևան, Պոլիս, Համշեն, Karabakhարաբաղ (Հադրութ Շաղախ-Քեյվան, Քարադաղ, Ձմար) վերջավոր բայի անկման պատճառած փոփոխականը պետք է օգտագործված լինի:  Մասնիկի հնչյունափոխությամբ առաջացած տառի տարբերակը պետք է օգտագործվի Երևանի բարբառում, օրինակ ՝ մնալ «Ես պետք է մնամ», մնա, մնա… (HBAN, Երևան, 23) և Մեղրիի ( Կուրիս, Ագարակ, Գուդաբերդ), Կաքաբ առկա Պետական ​​փոփոխությունը Շամախի (Սաղյան) բարբառներում հնչյունական փոփոխության հետևանք է, ուստի ես պետք է խմեմ, ես պետք է խմեմ, ես պետք է խմեմ, ես պետք է խմեմ: Նախաձայնի հնչյունով պայմանավորված ձայնավոր փոփոխականը պետք է առկա լինի Սեբաստիայի, Ասլանբեկի, aրիմի-Նոր Նախիջևանի, Պոլսի բարբառներում, Karabakhարաբաղի բարբառներում (Հադրութ, Շաղախ-Քեյվան, Քարադաղ, Ձմար): բիդի խումցինիկ, բիդի խումցինք, բիդի խումցին 1:  Համշենի բարբառում գործածվում է բիդի մասն, որի ծագումը եզակի 1-ին դեմքի մեջ դառնում է մ ՝ դիմային թեքության համաչափությամբ, այսպիսով, քիրի մինի «Ես կգրեմ», քիրիս բիդի, քիրա բիդի, քիրիկ բիդի , kirik bidi, kirin bidi, 99):  Վերոհիշյալ փոփոխությունը չի գործում պարտադիր անցյալի դեպքում. Ես «կգրեի» հայտ, հայտ, գին, գին, գին, գին, գին (HBAN, Տրապիզոն, 99): Նշված ժամանակաշրջանների եզակի 1-ին դեմքում, ըստ Հ. Ըստ Աճառյանի, գործում է berim idi- ի կառուցվածքը: Վերջինիս առաջացումը նա բացատրում է հետևյալով. «Մասնիկի նախաբանը ՝ aparni b, միանալով առաջին անձի վերջավորության m- ին, դարձել է m…, այնուհետև միանալով երկու m- ին, դարձել է մեկ…, հետագայում ազդվելով d- ի կողմից դարձավ n (eshtom ini) 2 "2: Խարբերդ-Երզնկայի, Մարաշ-eyեյթունի, Բեյլանի, Եվդոկիայի, Մալաթիայի բարբառներում օգտագործվում է pid (bid) ձին, որը կազմված է մասնիկի կամային (bidi) վերջնական հնչյունով, ուստի pid udim «ուտել», pid udem, pid udnes, pid, udz): 1 Տե՛ս Ա. Սարգսյան, Շաղախի ենթալբառը Հադրութի ենթալբառի միջավայրում, Ստեփանակերտ, 2009, էջ. 67 2 Հ. Աճառյան, նշվ. Աշխ., Էջ 141: Շապին-Քարահիսարի բարբառում, pid> հնչյունի փոփոխությամբ, Համշեն Օրդուի բարբառում օգտագործվում է pi փոփոխականը ՝ pi girem «Ես կգրեմ», pi gires, pi gir:   Ձայնավոր բայերի հետ զուգակցված ՝ այն գործում է առանց վերջավորության. Պուդեմ «Ես կուտեմ», պուդեներ, պուդե, պուդենկ, պուդեկ, պուդեն (HBAN, Shapin-Karahisar, 3): Լեհահայոց բարբառով, Օրտուի բարբառով, Հաջինի և eyեյթունի բարբառներում օգտագործվում է երկբաշխիչ բ-ն, որը կազմված է հնչյունային անցումից ՝ օգտագործվում է պի (բի) (բի մնոմ «Ես կմնամ», բի մնոս, bi mno, bi mnonk, bi mnav, bn mnvay, bi mnvr- ը ձայնավորի վերջին ձայնավորն է. basem «Ես կասեմ», բաս, բաս, բաս, բաս, բաս (HBAN, Hajj, 93):  Արարատյան բարբառի բարբառներում (Լոռի, Շամշադին-Դիլիջան), hazազախ-Կիրովաբադ բարբառով տարբերակը աշխատում է իմ նախնական վանկի անկման դեմ ՝ t> d բաղաձայնով, այնպես որ նստել «նստել» -ի դեմ, նստել, նստել, նստել, նստել նայեք, նստեք 1:   Նշված կազմով պարտադիր ժամանակաշրջանները Ա. Ghaարիբյանը նշում է Շամշադինի, hazազախի, Դիլիջանի ելույթներում, որոնցում կազմված բայի դեմ ածականը համարում է § հնչյուն ¦ § հնչյուն ¦ օժանդակ § –ից պարտադիր ածականի մնացորդ: verb2 բայ: Մեկ այլ բարբառային տարածքում ՝ Ակնիի, Վանի (Շատախ, Մոկս, Օզմ) բարբառներում, Խարբերդի, Ադապազարի, Վանի (Աղբակի Բժգներդ, ԽոշաբիZզենիս, Կրեր) բարբառներում օգտագործվում է ti (t), որը երկրորդ վանկն է: մասնիկի:  Այն կցվում է բաղաձայն դերբայներին (ասա «Ես կսիրեմ», «Ես սիրում եմ քեզ», «Ես սիրում եմ քեզ», «Ես քեզ սիրում եմ», «Ես սիրում եմ քեզ», «Ես սիրում եմ քեզ», «Ես սիրում եմ քեզ» ) Ձայնի բայերի դեպքում միայն «Ես ուզում եմ», «Ես ուզում եմ», «Ես ուզում եմ, ես ուզում եմ», «մենք» սկզբնատառերը տուզին 3: Նիկոմեդիայի բարբառներում, հայկական խմբակցության Պոլսի Խարբերդ-Խարբերդ-Խարբերդ բարբառում, Ակնի, Արաբկիրի բարբառներում, Բասենի բարբառում di (d) մասնիկի di (d) փոփոխականն է օգտագործվում էր սերը, խուլերի ձայնը այս տարածքում: սեր, սեր, չսիրել, սեր, սեր (HBAN, Խարբերդ, 6): 1 Բ Մեժունց, Շամշադին-Դիլիջանի խոսքը, Երեւան, 1989, էջ. 82 2 Տե՛ս Ա. Ribարիբյան, ծանոթագրություն, էջ 208: 3 Մ. Մուրադյան, Շատախի բարբառը, Երեւան, 1962, էջ: 19 Տիգրանակերտի բարբառում գործածվում է մի նախադրյալ 1, ինչպես օրինակ ՝ «Ես պետք է վաճառեմ» ձախին, ձախին, ձախին, ձախին, ձախին, ձախին:  Ա.Հանեյանը առաջ է քաշում հետևյալ տարբերակը `եղանակի նշանի ծագմամբ: Նախ, dd բայը կազմվեց must- ից, որի արդյունքում ձայնավորի սկզբնական բայերը դժվարանում էին արտասանել:  Այս խնդիրը հաղթահարելու համար d- ը փոխվեց n- ի (bd> bn):  Հետո տեղի ունեցավ վերջին քայլը, b- ի n- ի մասնակի ընդունումը, որով b- ն իր ձայնը փոխեց m- ի `արտադրելով 2 մասնիկ:  Հավանաբար, մասնիկն անցել է զարգացման նույն ուղին, ինչ Տրապիզոնի բարբառում օգտագործված մանրանկարչական մասնիկը, որից հետո այն վերջապես ձու է ստացել ձայնավորի հնչյունական փոփոխության պատճառով: Մի շարք բարբառային միավորներում ունայնության իմաստն արտահայտող մասնիկներ ՝ երկու տարբեր բաղադրիչներ համատեղելով 3:  Այսպիսով, Վան օզմ ոկ Մոկսիի, Սասուն Հազոյի վանի բարբառի բարբառներում կիպա (կիպա քիրիմ «Ես կգրեմ», կիպա քիրիս, կիպա կրի) «գմդի» (գմդի քիրմ «Ես կգրեմ», գիմդի քիրմիս, գիմդիս են  Artealibar- ի Սուչավայի բարբառում օգտագործված bidor ածականը (bidor մռայլ «Ես կգրեմ», bidor gris, bidor gire…) պետք է կազմի բաղադրիչների համադրություն: Քեսաբ-շվեդերեն բարբառում օգտագործվում է բարերի մասը:   Ըստ Ա. Ghaարիբյանի, նախ բերոր բայը առաջացել է բիդորի ձիից, ապա հնչյուն-բ-ի փոփոխությամբ ՝ մեր նշանը 4, այսպիսով, բերկիրիմ «Ես կգրեմ», բեր քիրիս, բեր քիր, բեր քիրիմ, բեր kir, berBir, BerB S0):  Քեսաբի բարբառում բայերի զուգահեռ գործածություն կա, այնպես որ, մնալ // մնալ, «մնալ», մնալ // մնալ, մնալ // մնալ to (HBAN, Kessab, 1): Թվում է, որ եթե այլ տեղերում օգտագործվում են Արևելյան խմբակցության (Արարատյան (Երևան, Լոռի, Շամշադին-Դիլիջան), Արդվին Թբիլիսիի բարբառներ, -արաբաղ-Շամախի (Շաղախ, Հավարիկ, Հադրութ) բարբառային մասում, ապա այդ մասնիկի ծագումն անհայտ է (Հ. Աճառյան, նշվ. Cit., Էջ 145): 2 Ա.Հանեյան, Տիգրանակերտի բարբառը, Երեւան, 1978, էջ: 146: 3 Տե՛ս A. Gharibyan, նշվ. Cit., Էջ 214: 4 Տե՛ս Ա. Ribարիբյանը, նույն տեղում: բարբառային խումբ, ղազախ-կիրովաբադական բարբառ) օգտագործում է pitim բայը, որը, պահպանելով բանավոր իմաստը, խոնարհվում է ոչ վերբալ մասում, ինչպես արևելյան մասի մյուս մասում, այն կորցրել է իր բառային իմաստը, ձեռք է բերում անցյալ դերբայի արժեքը, և արտահայտվում է գործողության իմաստը: , Բարբառային նյութի համեմատական ​​ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ հայոց լեզվի տարածաշրջանային տարբերակներում ժամանակ-ժամանակները գործում են դիրքային շատ տարբերակներում, որոնք հնչյունական փոփոխությունների արդյունք են, տարբեր համադրության սկզբում կամ վերջում բաղադրիչները  Հաճախ վերը նշված փոփոխությունները միաժամանակ գործում են: Գրականություն 1. Աղայան Ե., Մեղրու բարբառը, Երեւան, ԽՍՀՄ ԳԱ հրատ., 1954, 407 էջ: 2. Աճառյան Հ., Լիակատար քերականություն ՝ 562 լեզուներով հայոց լեզվի համեմատությամբ, Երևան, ԽՍՀՄ ԳԱ հրատ., 1961, գիրք Բ, 543 էջ, 3. Աճառյան Հ., Արհեստական ​​բարբառի քննություն, Երևան, ԽՍՀՄ ակադեմիա Գիտությունների մամուլ, 1953,289 էջ: 4. Aydnian A. Քննության քերականությունը աշխարհում կամ ժամանակակից հայերենում, Վիեննա, տպ. Մխիթարյան, 1866, 502 էջ: 5. Գրիգորյան Ա., Հայ բարբառագիտության դասընթաց, Երեւան, ԵՊՀ, 1957, 543 էջ: 6. Հանեյան Ա., Տիգրանակերտի բարբառը, Երեւան, ԽՍՀՄ ԳԱ հրատարակչություն, 1978, 230 էջ: 7. Ghaարիբյան Ա., Հայ բարբառագիտություն, Երեւան, ԽՍՀՄ ղեկավար: Հեռ. մանկ.ինստ. խմբ., 1953, 457 էջ: 8. Մեժունց Բ., Շամշադին-Դիլիջանի ելույթը, Երեւան, ԵՊՀ հրատ., 1989,224 էջ: 9. Մկրտչյան Ն., Անատոլիայի և բանահյուսության նոր հայտնաբերված հայկական բարբառները, Երևան, Ա. Հ., 2006, 600 էջ: 10. Մուրադյան Մ., Շատախի բարբառը, Երեւան, Երեւանի համալսարան: խմբ., 1962,227 էջ: 11. Պողոսյան Ա., Հադրութի բարբառը, Երեւան, ԽՍՀՄ ԳԱ հրատ., 1965, 370 էջ: 12. ahահուկյան Գ., Հայ բարբառագիտության ներածություն, Երեւան, Գահրատ, ԽՍՀՄ, 1972, 346 էջ: 13. Սարգսյան Ա., Շագախի ենթալբառը Հադրութի ենթալբառի միջավայրում, Ստեփանակերտ, ArSU հրատարակչություն, 2009, 103 էջ: 14. Փաշայան Ա., Շվեդական բարբառը, Երեւան, ԽՍՀՄ ԳԱ հրատ., 1964, 391 էջ: Տեղեկատվություն հեղինակի մասին Գ. Գայանե Գ. Գորգյանի - բ.գ.թ., դոցենտ, Երջանի Վ. Բրյուսովի անվան լեզվահասարակագիտական ​​համալսարան, հայագիտության ամբիոնի վարիչ, էլ. ։

Դիմավոր բայով և մասնիկներով բաղադրված կազմությունների ժամանակային տարբերություններն արտահայտվում են դիմաթվանիշ թեքույթների և  ժամանականիշ  մասնիկների,  իսկ  եղանակային  տարբերությունները`  եղանականիշների  միջոցով,  որոնք  հայերենի  բարբառներում  հանդես  են  գալիս  դիրքային տարբերակներով։
   Աշխատանքում բարբառային 500 միավորների զուգադրական քննությունից պարզ է դառնում, որ տարածքային տարբերակներում եղանականիշ և ժամանականիշ  մասնիկները  գործառում  են  դիրքային  բազմաթիվ  տարբերակներով, որոնք հնչյունական փոփոխությունների, սկզբնամասի կամ վերջնամասի  անկման  կամ  էլ  տարբեր  բաղադրիչների  համադրման  հետևանք  են։
   Հաճախ  վերոնշյալ փոփոխությունները գործում են միաժամանակ։
