Անձի կյանքի ազատ կառավարումը համարվում է կյանքի իրավունքի բաղկացուցիչ:   Կյանքի իրավունքի սահմանափակումն այն պատճառով, որ մարդը ծանր հիվանդ է, կոչվում է Էվթանազիա 1:   «Էվթանազիա» տերմինն առաջին անգամ օգտագործվել է Ֆրենսիս Բեկոնը 16-րդ դարում ՝ «լավ մահ» նշանակելու համար:   Որոշ գիտնականներ գտնում են, որ. «Մահանալու իրավունքը նույն բնական իրավունքն է, ինչ կյանքի իրավունքը, և էվթանազիան պետք է համարվի մարդու մահվան իրավունքի իրացման ձև»: 210.]:   «Մահանալու իրավունքը օրենքով պաշտպանված անձի բացարձակ, բնական, անբաժանելի իրավունքն է ՝ իր կամքով դադարեցնել իր կյանքը:   Նա իրավունք ունի ինքնուրույն որոշել կյանքի սահմանափակման մեթոդները: [2] [էջ 16]:  Cancerիգմունդ Ֆրեյդը էվթանազիա է իրականացրել 1939 թվականի սեպտեմբերի 23-ին, Լոնդոնի իր բնակարանում, բժիշկ Շուրի օգնությամբ, որպեսզի չտուժի քաղցկեղի ցավից:   1989-1998 թվականներին ԱՄՆ-ում բժիշկ Jackեք Գևորգյանն իր «meritron» սարքի միջոցով (սարքը մահացու քանակությամբ թույն է ներարկում) օգնեց 130 մարդու վերջ տալ իրենց կյանքին:   Էվթանազիան այժմ օրինական է եվրոպական մի շարք երկրներում, մասնավորապես Բենելյուքսի երկրներում, Շվեյցարիայում, Ֆրանսիայում, Իտալիայում և Միացյալ Թագավորությունում, անբուժելի հիվանդ մարդիկ իրավունք ունեն հրաժարվել բուժումից:  Էֆթանազիայի երկու տեսակ կա ՝ պասիվ և ակտիվ:   Պասիվ է այն դեպքում, երբ մահացու հիվանդ հիվանդը կանխամտածված կանգնեցվում է կամ անջատվում է կյանքի ապահովման սարքը:   Ակտիվ է համարվում հիվանդին մահացու թմրանյութ ներարկելը կամ մահվան պատճառ հանդիսացող այլ գործողություններ, որի արդյունքում կա հանկարծակի և արագ մահ:  Կան նաև էվթանազիայի կամավոր և ակամա տեսակներ:   Կամավոր էվթանազիան իրականացվում է հիվանդի համաձայնությամբ կամ նախապես պայմանավորված իրավական համաձայնությամբ (տրամադրվում է անդառնալի կոմայի դեպքում):   «Ոչ էվթանազիա» բառը հունարեն է և նշանակում է լավ մահ, մարդուն կյանքից զրկելու պրակտիկա, երբ նա գտնվում է մահացու հիվանդության մեջ: 207 ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅՈՒՆԸ Կամավոր էվթանազիան կատարվում է անկախ հիվանդի կամքից, եթե նա անգիտակից վիճակում է և չի կարող արտահայտել իր կամքը:  2002 ՄԻԵԴ-ը իր դատավճիռներից մեկում պնդում է, որ հայցվորի պնդումն այն մասին, որ կյանքի իրավունքը ներառում է մահվան իրավունք, այն է, որ Կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածը նշում է, որ պետության կյանքը պաշտպանելու պարտավորությունը չի տարածվում սեփական կյանքը կառավարելու որոշումների վրա և որ 2-րդ հոդվածը չի կարող մեկնաբանել աղավաղումները այնպես, որ կտրվի տրամագծորեն հակառակ մահվան իրավունք:  Ուսումնասիրելով ԵԽ անդամ երկրների պրակտիկան ՝ Գեորգ Պուպպինկը 3 նկատեց, որ որոշ պետություններ չեն պահպանում էֆթանազիայի արգելքը և նույնիսկ թույլ են տալիս օգտագործել էվթանազիան:   Ըստ Պուպպինկի, շատ երկրներ ցանկանում են ՄԻԵԴ-ին ստիպել ճանաչել «մահվան իրավունքը» կամ «ինքնասպանության իրավունքը»:   Դեռ 2011-ին ՄԻԵԴ-ը թույլատրեց էֆթանազիան և ինքնասպանությունը 4 և պնդեց, որ դա բխում է անձի անձնական կյանքի իրավունքից, որը պաշտպանված է Կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածով:   Մասնավորապես, նա նշեց, որ մարդ կարող է ինքնուրույն որոշել, թե ինչպես և որ պահին կավարտվի իր կյանքը, եթե նա ի վիճակի է ինքնուրույն որոշում կայացնել 5:   Սակայն սա վերաբերում էր միայն այն դեպքին, երբ հիվանդը կարողացավ իր կարծիքն արտահայտել այդ հարցի վերաբերյալ:  Այնուհետև 2012 թ.-ին ՄԻԵԴ-ի դիրքերը փոխվել են. Հետևյալ երկու գործերը ՝ «Կոխն ընդդեմ Գերմանիայի» և «Գրոսն ընդդեմ Շվեյցարիայի» 6 դեպքերի ուսումնասիրությունը, ցույց են տվել, որ էվթանազիայի խնդիրն իրեն չի սպառել և վերանայման կարիք ունի:   Մասնավոր ՄԻԵԴ, Pretty ընդդեմ Միացյալ Թագավորության [Pretty v. Միացյալ Թագավորության] (թիվ 2346/02), 2002 թ. Ապրիլի 29-ին, Հայցվորը տառապում էր մահացու շարժիչային-նեյրոնային դեգեներատիվ հիվանդությունից, որը կաթվածահար արեց նրան պարանոցի տակ:   Նա ցանկանում էր, որ ամուսինը օգնի իրեն ինքնասպան լինել:  Իրավունքի և արդարադատության եվրոպական կենտրոնի տնօրեն Ստրասբուրգ Հասն ընդդեմ Շվեյցարիայի, 20 տարի տառապում է բևեռային հոգեկան հիվանդությամբ և երկու անգամ ինքնասպանության փորձ է կատարել:   Նա համարեց, որ իր հիվանդությունը երկար բուժման կարիք ունի և բացառեց արժանապատիվ կյանքը:  19.07.2012 Koch v. Germany, բողոք 497/09 և 14.03.2013 թ. Գրոսը ընդդեմ Շվեյցարիայի 208 ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ նման, Կոխն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության գործով, դատարանը մերժեց դիմումատուներին ինքնասպանության գործին աջակցելու թույլտվություն տալ 7, իսկ Գրոսն ընդդեմ Շվեյցարիայի դեպքում, ընդհակառակը, թույլ տվեց օգտագործել էվթանազիան նույնիսկ այն ժամանակ, երբ նա հիվանդ չէր:   Երկու դեպքերն էլ վերաբերում են այն դեպքին, երբ որբերը ցանկանում են պետության աջակցությունը նրանց կյանքից զրկելու հարցում:  2012 թվական: 1859 թվականի հունվարի 25-ին Եվրոպայի խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովը ընդունեց «Մարդու իրավունքների և արժանապատվության պաշտպանություն ՝ հաշվի առնելով հիվանդի ցանկությունները» վերնագրով 1859 բանաձեւը, որում ասվում էր, որ էվթանազիան հաշմանդամ մարդու կանխամտածված սպանություն է: պարապ 9:   Սա արդեն առաջընթաց էր, քանի որ մինչ այդ ԵԽԽՎ հանձնարարականները արգելում էին օգնել անբուժելի հիվանդին ինքնասպան լինել 10:  Արդեն 2013 թ.-ին ՄԻԵԴ-ը քննել էր մեկ այլ գործ 11, որը վերաբերում էր շվեյցարական օրենսդրության մեջ հստակ սկզբունքների բացակայությանը `պարզելու, թե հնարավոր է արդյոք էֆթանազիան և ինչ հանգամանքներում, երբ դիմումատուն մահացու հիվանդ չէր, բայց հոգնել էր կյանքից:  Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ ԵԽԽՎ-ի և Եվրոպայի խորհրդի 47 անդամ երկրների մեծ մասը ի սկզբանե դատապարտել են էվթանազիան, և միայն Բենելյուքսի երկրներն ու SchweCoch- ը կաթվածահար են եղել և բժիշկներից ամուսին են ուզում:  Նա մահացու դեղամիջոց ընդունեց և մերժվեց:   Մադամ Կոխն ու նրա ամուսինը խնդրի լուծում չեն ստացել և մեկնել են Շվեդիա ՝ Գերմանիա, որտեղ կազմակերպել են նրա ինքնասպանությունը:  Մադամ Գրոսը բնական ծերացման գործընթաց է ապրում, բայց դիմադրելու ուժ չունի:   Նա ուզում է, որ բժիշկները իրեն մահացու դեղ տան, և կարծում է, որ դա գալիս է իր արժանապատվության իրավունքից, և պետությունը պարտավոր է իրեն ապահովել ինքնասպանության բոլոր պայմաններով, և նա կյանքից հեռացավ և անվտանգ մահացավ:  25.01. 2012 թվական: ԵԽԽՎ 1859 հանձնարարական ԵԽԽՎ 1418 (1999 թ.) Հանձնարարականը մարդու իրավունքների պաշտպանության և մահացու հիվանդ «Գրոսն ընդդեմ Շվեյցարիայի» 209 ԴԱՏԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆԸ »ընդունեց և իրագործեց այն, բայց վերջերս շատ երկրներ հանդես եկան էվթանազիայի օգտին:  2002 թ. Ապրիլի 1-ին, Նիդեռլանդները աշխարհում առաջին անգամ ընդունեցին էվթանազիայի մասին օրենքը, որը ասում է, որ էվթանազիան կարող է օգտագործվել 12 տարեկանից բարձր հիվանդների վրա, միայն նրանց ցանկությամբ և միայն անբուժելի հիվանդությունների դեպքում, երբ ցավը անտանելի է ու անտանելի:   Հիվանդի նման ախտորոշումը պետք է հաստատեն առնվազն երկու բժիշկ:   2018 Նիդեռլանդներում Ավրելիա Բրաուվարսը մահացավ էֆթանազիայից: Նա մահացու հիվանդ չէր, հոգեկան հիվանդ, բայց մահացավ իր կամքով:  2002-ին Բելգիան աշխարհում երկրորդ երկիրն էր: 2007-ի սեպտեմբերին ընդունվեց մի օրենք [8], ըստ որի ՝ բժշկական միջամտությամբ մարդը կարող է զրկվել կյանքից միայն այն դեպքում, եթե տառապում է ֆիզիկական և հոգեբանական անտանելի ցավերից:   Հիվանդը պետք է չափահաս լինի, իսկ նրա կայացրած որոշումը պետք է լինի կամավոր, գրավոր և մտածված:  2009 թ. Մարտին Լյուքսեմբուրգում օրինականացվեց էֆթանազիան [10], ըստ որի ՝ անբուժելի հիվանդ հիվանդների վրա էվթանազիա իրականացնող բժիշկները չեն կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության կամ պատասխանատվության ենթարկվել դատարանում:  2014 Բելգիայի խորհրդարանը ընդունեց օրենք մանկական էվթանազիայի մասին, [4], որում ասվում էր, որ եթե երեխան տառապում է անբուժելի հիվանդությունից և ցավեր ունի, նրան կարող են էվթանալիզացնել:   Այս օրենքի ընդունմամբ Բելգիան դարձավ աշխարհում առաջին երկիրը, որը վերացրեց էֆթանազիայի տարիքային սահմանափակումը:  ԱՄՆ-ում էվթանազիայի կողմնակիցներից է Jackեք Գևորգյանը, որը մահացել է 1989 թ.-ին: Նա ստեղծեց հատուկ սարք `օգնելու նրանց, ովքեր չէին կարող ինքնուրույն ինքնասպան լինել, բայց ցանկանում էին ինքնասպան լինել:   Նա միջամտել է ավելի քան 130 մարդու կյանքին, ինչի համար 1991 թ. Նա գրել է նրան մահից առաջ: «Ես 29 տարեկան էի, և նա ինքնակամ որոշեց հեռանալ կյանքից: Я 210 ԻՐԱՎԱԿԱՆ ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆԸ զրկվեց բժիշկ աշխատելու իրավունքից, իսկ 2000-ին նա դատապարտվեց 25 տարվա ազատազրկման, 2007-ին [11] նա ազատ արձակվեց վատառողջության պատճառով, իսկ 2011 թվականին նա մահացավ [12]:   2001 ԱՄՆ գլխավոր դատախազը հրաման արձակեց, ըստ որի ՝ բոլոր բժիշկները, ովքեր օգնում են մարդկանց ինքնասպանություն գործել, կդատապարտվեն Քրեական օրենսգրքի համաձայն:   2006 թ. ԱՄՆ Գերագույն դատարանը այդ որոշումն ապօրինի ճանաչեց   Վերջին տարիներին ԱՄՆ-ում փորձեր են արվել օրինականացնել էֆթանազիան:   ԱՄՆ Գերագույն դատարանի որոշումից հետո Կալիֆոռնիա նահանգում պասիվ էվթանազիան լայնորեն կիրառվում է 1976 թվականից:   1977 Հանրաքվեով ընդունվեց օրենք մահացու մարդու իրավունքի մասին:   Էվթանազիան օրինականացվել է ԱՄՆ-ում 1998 թ.-ին: Օրեգոն, իսկ 2009 թ.` Վաշինգտոն նահանգներում:   Երկու դեպքում էլ որոշումներն ընդունվում էին հանրաքվեի միջոցով:  Շվեյցարիայում էվթանազիան արգելված է, բայց բժիշկները կարող են օգնել հիվանդներին, ովքեր կարող են անբուժելի հիվանդին տալ մահացու դեղ, որը հիվանդը պետք է ինքը ներարկի:   Հնարավոր է օգնել ոչ միայն Շվեյցարիայի քաղաքացիներին, այլ նաև նրանց, ովքեր շրջագայության են 13:   Այս երկրում էվթանազիայի մասին օրենքի բացակայության պատճառն այն է, որ յուրաքանչյուր ոք ունի կյանքի իրավունք, և յուրաքանչյուրը կարող է որոշել, թե ինչպես մահանալ, և պետությունը չի կարող միջամտել այս գործին:   Շվեյցարիայում կան էֆթանազիայի բազմաթիվ կազմակերպություններ, որոնք «օգնում են» մարդկանց, մասնավորապես Dignitas- ին և Exit- ին:   2011 Zյուրիխի կանտոնի բնակիչները կողմ են քվեարկել էֆթանազիայի օրինականացմանը:   Պասիվ էվթանազիան լայն տարածում է գտել Շվեյցարիայի շատ կանտոններում, որտեղ հիվանդին օգնելը չէ մեռնելը, այլ օգնել նրան ապրել, նրանք կարող են պահանջել անջատել կյանքի ապահովման սարքավորումները:  Ֆրանսիայում կա նաև օրենք, որը կանխում է հիվանդի մահը:   2014 թվականի Ֆրանսիայի Գերագույն դատարանի 211 իրավասության վարչական դատարանը թույլ տվեց բուժել էվթանազիան 2006 թ.-ին: Իսրայելում ընդունվեց օրենք, որը թույլ է տալիս անբուժելի հիվանդներին զերծ մնալ սարքավորումներ օգտագործելուց, այսինքն `պասիվ էվթանազիա, և ակտիվ էվթանազիան արգելվեց:   Հիվանդը կարող է հրաժարվել էլեկտրաշոկից, թթվածնային դիմակից, ցանկացած տիպի վերակենդանացումից, բայց կա՛մ նա կարող է դա ասել պարզունակ, եթե անհնար է ասել պարզապես, նա նախապես պետք է գրեր նման ցանկություն ունենալու մասին, կամ այդպիսի ցանկություն պետք է արտահայտվի նախկինում խնդրած հարազատները:  2010 Շվեդիայի առողջապահության նախարարությունը հայտարարեց, որ հիվանդը կարող է հրաժարվել վերակենդանացման սարքավորումներից:   Շվեդացի բժիշկները կարող էին անջատել սարքավորումները միայն հիվանդի կամքով, քանի որ ըստ շվեդական մեկնաբանության ՝ հետագա բժշկական օգնությունից հրաժարվելու իրավունքը հիվանդի իրավունքն է, և բժիշկները պետք է հաշվի առնեն հիվանդի ցանկությունները:  2010 թ. Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության վերաքննիչ դատարանը որոշեց, որ անբուժելի հիվանդների կյանքի ապահովման սարքավորումների անջատումը հանցագործություն չէ, եթե դա արվել է հիվանդի պահանջով:   Սա չի տարածվում ակտիվ էվթանազիայի վրա, որը Գերմանիայում դեռ հանցագործություն է և պատժում է առավելագույն պատժաչափը մինչև հինգ տարի ազատազրկում:  2011 թվականը Ռուսաստանում Ռուսաստանի քաղաքացիների առողջության պահպանման մասին Օրենքն արգելում է ինչպես ակտիվ, այնպես էլ պասիվ էվթանազիան:  Այժմ անդրադառնանք Հայաստանի Հանրապետությունում առկա մոտեցմանը:   Համաձայն «Բնակչության բժշկական օգնության եւ սպասարկման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի, մոտոցիկլետի վթարից հետո 40-ամյա Վենսան Լամբերը 7 տարի կոմայի մեջ էր:   Ֆրանսիայի Գերագույն վարչական դատարանը թույլ տվեց սարքավորումներն անջատել, որից հետո ՄԻԵԴ-ը ուժի մեջ թողեց ֆրանսիական դատարանի որոշումը:   «Նա բոլորովին չի վայելում կյանքը», - ասաց կինը, ով ցանկանում էր սարքավորումներն անջատված լինել:  212 ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ խախտվել է 06.10.15-ին ՀՕ-113-Ն-ի կողմից: «Հայաստանի Հանրապետությունում էվթանազիան արգելված է ՝ ցանկացած գործողությամբ և միջոցներով արագացնելով հիվանդի մահը:  Այն անձինք, ովքեր գիտակցաբար հիվանդին դրդում են էվթանազիայի կամ այն ​​կատարում են, պատասխանատվություն են կրում Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով: »  Մինչ այժմ ՀՀ քրեական օրենսգիրքը որևէ կերպ չի անդրադարձել էֆթանազիա եզրույթին, օրենսգրքի տրամաբանությունը ցույց է տալիս, որ այն դիտվել է որպես պարզ սպանություն:   Միայն 62 1 1 5 5 հոդվածի համաձայն ՝ հանցագործություն կատարելը կյանքի լուրջ հանգամանքների համակցության արդյունքում կամ կարեկցանքով համարվում է մեղմացուցիչ հանգամանք:   Այժմ e-draft.am կայքում տեղադրված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի նոր նախագիծ, համաձայն որի `մեղմացուցիչ հանգամանք է համարվում 71-րդ հոդվածը, որի 6-րդ մասը նույնպես հանցագործություն է կատարում` կարեկցանքի դրդապատճառով:   Այնուամենայնիվ, նախագծի 162-րդ հոդվածը սահմանում է, որ հանցագործությունը պետք է թույլատրվի սպանության համար ՝ տուժողի պահանջով, համաձայն որի. «Անձի սպանությունը ֆիզիկական տառապանքներից ազատելու նրա գիտակցաբար և կամավոր պահանջով պատժվում է ազատազրկմամբ ՝ առավելագույնը հինգ տարի »:   Ակնհայտ է, որ քրեական օրենսգիրքը դանդաղ քայլեր է ձեռնարկում էվթանազիան ապաքրեականացնելու ուղղությամբ:  Համաձայն «Բնակչության բժշկական օգնության եւ սպասարկման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի, որը 06.10.15 թ. Փոփոխվել է ՀՕ-113-Ն-ով: «Հայաստանի Հանրապետությունում էվթանազիան արգելված է ՝ ցանկացած գործողությամբ և միջոցներով արագացնելով հիվանդի մահը:  Այն անձինք, ովքեր գիտակցաբար հիվանդին դրդում են էվթանազիայի կամ այն ​​կատարում են, պատասխանատվություն են կրում Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով: »  Մարդու մահվան իրավունքը Հայաստանում օրենքով սահմանված չէ, բայց e-draft.am կայքում տեղադրված է «Առողջապահության մասին» ՀՀ օրենքի հայեցակարգը [20], որը նախատեսում է, որ հանրապետությունում էվթանազիան արգելված է:   Միևնույն ժամանակ, սահմանվում են չափանիշներ կամ ցուցանիշներ, որոնց դեպքում առողջության և ծառայությունների ոլորտում գործունեություն իրականացնող անձի միակողմանի որոշմամբ դադարեցվում են հիվանդի վերակենդանացման և կյանքի արհեստական ​​աջակցության միջոցառումները:   Այսինքն, ըստ էության, արգելվում է միայն ակտիվ էվթանազիան, և պասիվ էվթանազիան թույլատրվում է:  Մենք համաձայն չենք այս մոտեցումների հետ և հաշվի առնելով տարբեր երկրների, ինչպես նաև ՄԻԵԴ-ի նախադեպային իրավունքը, և այդ տարածքում Հայաստանի Հանրապետությունում պետք է թույլատրվի ակտիվ էվթանազիա ՝ հստակ սահմանելով չափանիշները, որպեսզի դա չհանգեցնի: հանցանք.  , ։

Ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս վերլուծել էվթանազիան որպես համալիր սոցիալ-իրավական ինստիտուտ, բացահայտել նրա հատկանիշները, ձեւերը եւ տեսակները։
  Կյանքի իրավունքը դա մարդու անձեռնմխելիության պաշտպանության եւ այն ազատ տնօրինելու իրավական նորմերով երաշխավորված իրավունք է։
  Վերջինս ունի բարդ կառուցվածք, որի հիմնական բաղադրիչներից մեկը պետք է համարվի ազատորեն տնօրինելու իրենց կյանքը։
  Հոդվածում հիմնավորվում է, որ Հայաստանում օրենքով սահմանված չէ մարդու մահանալու իրավունքը, սակայն e-draft.am կայքում դրված է «Առողջապահության մասին» ՀՀ օրենքի հայեցակարգ [5], որով սահմանված է, որ Հայաստանի Հանրապետությունում էֆթանազիան արգելվում է։
  Միեւնույն ժամանակ սահմանվում են այն չափանիշները կամ ցուցիչները, որոնց առաջացման պարագայում առողջապահության բնագավառում բժշկական օգնության եւ սպասարկման ոլորտում գործունեություն իրականացնողի կողմից միակողմանի որոշմամբ դադարեցվում են պացիենտի վերակենդանացման եւ արհեստական կենսապահովման միջոցառումները։
  Այսինքն` ըստ էության արգելվում է միայն ակտիվ էվթանազիան, իսկ պասիվ էվթանազիան թույլատրվում է։
  Մենք համամիտ չենք հայեցակարգի այս մոտեցման հետ եւ հաշվի առնելով ինչպես տարբեր պետությունների, այնպես էլ ՄԻԵԴ-ի նախադեպային պրակտիկան, այդ ոլորտում, Հայաստանի Հանրապետությունում պետք է թույլատրվի նաեւ ակտիվ էֆթանազիան, հստակ սահմանելով չափորոշիչները, որպեսզի այն չհանգեցնի հանցագործության։
