Հսկայական տեխնոլոգիական առաջընթացի և աճող բնապահպանական խնդիրների այս դարում սերունդների արդարադատության մասին ավելի ու ավելի շատ է խոսվում:   Քննարկումներն ավելի են թեժանում, երբ բարձրաձայնվում է գալիք սերունդների համար պատասխանատվություն ստանձնելու հարցը:   Հասկանալի է, որ վերջինս ուղղված է մեկ նպատակի, այն է ՝ ստեղծել բարենպաստ պայմաններ ապագա սերունդների բարեկեցության համար:  Աշխատանքի նպատակն է բացահայտել այն հիմնաքարերը, որոնք խթան են հանդիսանում սերունդների առջև պատասխանատվության սոցիալ-փիլիսոփայական թեմայի քննարկման, ինչպես նաև տարբեր հայեցակարգային մոտեցումների վերլուծության համար: Խնդիրը ՝ որպես լուսնի լույսի ապագա: Սերունդների միջև հարաբերությունների մասին մտքերը բավականին ուշագրավ են մեր ներկա և ապագա սերունդների պատասխանատվության տեսանկյունից:   Բանն այն է, որ գալիք սերունդների առջև պատասխանատվության կամ որևէ պարտավորության հարցը աստիճանաբար առանձնացել է պատասխանատվության ընդհանուր քննարկումից ՝ դառնալով հանրային քննարկման առանձին թեմա ՝ շատ ավելի մեծ ուշադրության արժանանալով նախկինից: Ասել է թե ՝ գործողությունները տնտեսական և տեխնոլոգիական են: Անցյալ դարից սկսած ՝ մարդկությունն ավելի տեղեկացված է դարձել շրջակա միջավայրի անընդհատ աճող խնդիրների մասին, որոնք մասամբ առաջացել են զարգացման արդյունքում:   Ընդգծվում է, որ այս ապակառուցողական գործընթացն արագանում է, և ապագայում խնդիրներն էլ ավելի սրվելու են: Այս համատեքստում հիմնական մտահոգությունն այն է, թե արդյոք բացասական հետևանքներ առաջացնելու մեր ունակությունն ինչ-որ կերպ մեզ պարտադրում է փոխել մեր գործողությունները: Ավելորդ է ասել, որ, օրինակ, մեր ներկայիս որոշ գործողություններ կարող են վնասել մեզանից հարյուր տարի ապրող սերունդներին:   Հարց է առաջանում, թե արդյո՞ք դա բավարար հիմք է մեզ համար վերանայելու նման հարցերը, որոնք հանգեցնում են ապագա սերունդների առջև պատասխանատվության վիճահարույց հարցի, ինչպես նաև, թե այդ պատասխանատվությունն ինչպես կարող է ազդել ներկայիս մարդկանց գործողությունների վրա:   Մենք երբեք չենք հանդիպի ապագա սերունդներին, բայց նրանք գաղափար կձևավորեն մեր մասին ՝ դատելով իրենց թողած աշխարհից:   Թեմատիկ գիտնականների մեկ այլ խումբ, որը կոչվում է պատմաբաններ, պնդում է, որ կարիք չկա վերանայել կամ փոխել մեր գործողությունները, քանի որ մարդկության պատմության մեջ կան որոշ ընդհանուր միտումներ, որոնք ի վերջո օգուտ կտան հաջորդ սերնդին:  Այս լավատեսությունը, իհարկե, չպետք է գերագնահատել մյուս սերունդների ճանապարհով: Խոսելով պատասխանատվության մասին:   Կան չորս հիմնական փաստարկներ, որոնք կողմ են վերոնշյալ լավատեսությանը: -Տեխնոլոգիական առաջընթաց: Շատ մտածողների կարծիքով, սա ողջամիտ ենթադրություն է այն մասին, որ մարդիկ, լինելով բավականաչափ խելացի, տեխնոլոգիայի միջոցով կկարողանան լուծել բնապահպանական խնդիրների մեծ մասը: - Փոխարինում կամ փոխհատուցում. Ցանկացած բնական ռեսուրս կարող է փոխարինվել այլ բնական պաշարներով կամ տեխնածին ռեսուրսներով: - Բացակայությունը կփոխի շարժառիթները: Տնտեսական պնդումն ասում է, որ ռեսուրսների սակավությունը տնտեսապես պարարտ հող կդառնա նոր գործիքներ ստեղծելու կամ առկա իրավիճակը փոխելու համար, այսինքն ՝ վարքի մեկ ձևը կդառնա ավելի բարենպաստ, քան մյուս տեսակները: Ռեսուրսների միջսերնդային փոխանցում - Հարստության կուտակում: Անվիճելի փաստ է, որ նրանք կապիտալիստների սերունդներին ավելի հարուստ են դարձրել, քան նախորդները (ի դեպ, կուտակված ռեսուրսների շարքում նշվում է նաև մարդկային գիտելիքները):   Կուտակման շնորհիվ ապագա սերունդները կկարողանան հաղթահարել բնապահպանական ծախսերը, ինչպես նաև զգալի տեխնիկական ներդրումների անհրաժեշտությունը: Վերոնշյալ չորս փաստարկները ենթադրում են, որ ապագա սերունդները ավելի հարուստ և ավելի լավ վիճակում կլինեն, քան մենք, գոնե նրանք կլինեն նույն վիճակում, ինչ մենք ենք, բայց ոչ երբեք ավելի վատ:  [4] Այս փաստարկների առկայությունը չի նշանակում, որ չպետք է խոսենք ապագա սերունդների համար պատասխանատվության մասին:   Ավելին, մենք պետք է հաշվի առնենք այն հակափաստարկները, որոնք փորձում են ամրապնդել մեր հրամայականը ՝ պատասխանատու լինել ապագա սերունդների համար: Պատմության ընթացքում մարդկությունը միշտ մշակել է նոր գործիքներ, իսկ արդյունաբերության զարգացումը հնարավորություն է տվել ավելի արդյունավետ կերպով գործիքներ հնարել, արտադրել և օգտագործել:   Սա մարդկության ներկայիս վիճակի անքակտելի փաստ է: Այնուամենայնիվ, պատմական միտումները չեն կարող շարունակվել նաև ապագայում, ուստի կարող են լինել սահմանափակումներ, թե ինչ գործիքներ կարող են հորինվել և ինչ ազդեցություն կունենան դրանք: Տեխնոլոգիական արտադրանքը սահմանափակումներ ունի: այն չի կարող ընդմիշտ լուծել մարդկության խնդիրները:   Ապագայում հնարավոր են անդառնալի անկումներ և քայքայումներ: Այն օգտագործվել է մարդկության վրա գործող ուժերի ազդեցությունը նվազագույնի հասցնելու համար, բայց գործողությունների ամբողջ ուժը: Տեխնոլոգիական առաջընթացը կարող է վերահսկել այդ կանխատեսումը: Այստեղ հարցն այն է, թե գործնականում որքան հաճախ է դա պատահում:   Երբեմն անհրաժեշտ է փոխարինել բնական ռեսուրսը մի քանի բնական կամ տեխնածին ռեսուրսներով:  Ասել, թե ռեսուրսն ամբողջությամբ փոխարինվել է, ճիշտ չէ: Հարկ է նշել, որ մոտիվացիաները և միտումները փոխելու համար ժամանակ է պետք, և բացասական միտումները կարող են երկար շարունակվել, մինչև դրանք փոխելու քայլեր ձեռնարկվեն:   Արդյունքում, բացասական միտումը կարող է շրջելի լինել: Ինչ վերաբերում է հարստության կուտակմանը, անկասկած ճիշտ է, որ նախորդ սերունդների ներդրումներն ու խնայողությունները մեզանից շատերին ավելի անվտանգ են դարձրել:   Հարցն այն է, թե արդյո՞ք այս պատմական միտումը ավելի ապահով կդարձնի ապագա սերունդները:   Հնարավորության պատասխանը: Եթե ​​դա ավելին է, քան ապագա բնապահպանական ծախսերը, հին սերունդների կարողությունը, ապա նույնիսկ ավելորդ է խոսել ավելի լավ պայմաններում ապրող սերունդների մասին: Այս աշխատության մեջ ամերիկացի մտածող Հանս Jonոնասը իր Պատասխանատվության պատվիրանը գրքում մանրամասնորեն անդրադառնում է սերնդեսերունդ պատասխանատվությանը ՝ նշելով, որ ժամանակի ընթացքում ներկա և ապագա սերունդները պետք է ավելի ու ավելի հակված լինեն պատասխանատվություն ստանձնել ապագա սերունդների համար: Հեղինակը բացատրում է նման դիրքորոշումը պայմանավորող մի քանի գործոններով: Դրանցից մեկը ժամանակակից տեխնոլոգիաների մեծ ներուժն է `մարդկանց սպեկտրը ընդլայնելու համար` բնության ճակատագրի վրա ազդելու համար:   Այն, ինչ ժամանակին մնում էր ճակատագրին, այժմ մտնում է մարդկային վերահսկողության ոլորտ:   Մյուս գործոնը մարդկային է, մասնավորապես `կապված վտանգների և ռիսկերի վաղ հայտնաբերման հետ:   Ըստ Jonոնասի, վերոնշյալ միտումները անխուսափելիորեն հանգեցնում են պատասխանատվության ընդլայնմանը:   Ներկայիս գործողությունների հնարավոր հետևանքների մասին իրազեկվածությունը, ինչպես նաև բազմաթիվ գործողություններից զերծ մնալը մեզ ստիպում են ստանձնել անպատասխանատու պատասխանատվություն:  «Մենք պատասխանատու չենք մարդկության ապագայի համար, այլ մարդու գաղափարի համար (Idea ofMan), որն այնպիսին է, որ դրա ներկայությունն է պահանջում աշխարհում»:   Մեր պատասխանատվությունը մարդկության գաղափարի առաջ է, որը գոյաբանական գաղափար է, այն գաղափարի նկատմամբ, թե ինչ պետք է գոյություն ունենա, որը հրամայականորեն ստեղծվում է, որպեսզի մարդկությունը շարունակի գոյություն ունենալ: Ըստ Jonոնասի, ապագա սերունդների համար պատասխանատվության արդարացումը հրամայական է դառնում ապագա սերունդների գոյության համար, քանի որ դրանք պատասխանատվություն պահանջող ուռուցքաբանական գաղափարի մի մասն են:   Այնուամենայնիվ, մտածողը շեշտում է, որ կա պատասխանատվության սուբյեկտիվ բաղադրիչ: Մարդիկ իսկապես իրենց պատասխանատու են զգում և պատրաստ են գործելու:   Ապագա սերունդների հանդեպ Jonոնասի պատասխանատվության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն պետք է դարձնել այն փաստին, որ, ըստ նրա, մարդկությունը պետք է ինքն իրեն կրթի այնպես, որ հոգ տանի ապագա սերունդների մասին ՝ պատրաստ լինելով գործել ՝ ապահովելով նրանց գոյությունը: Նշենք, որ Jonոնասը պնդում է, որ ապագա սերունդների հանդեպ մեր պատասխանատվությունը ենթադրում է հետևյալ նորմատիվային պահանջը:  «Գործեք այնպես, որ ձեր գործողությունները համատեղելի լինեն ձեր կյանքի շարունակականության հետ»:   [3] Ըստ Jonոնասի, մենք պետք է պահպանենք ընտրության ազատությունը գալիք սերունդների համար: Սրա համար կարևոր է մարդու ազատության գաղափարը, որը նա կապում է մարդկային մտածողության և ապագա սերունդների առջև պատասխանատվության հետ:   Ըստ Jonոնասի, ազատությունը պատասխանատվության անհրաժեշտ պայման է: Այն թույլ է տալիս մարդկանց հոգ տանել միմյանց և այլ արարածների մասին:  «Ազատության ժամանակավոր կորուստը կարող է հանդուրժվել, բայց մշտական ​​կորուստը երբեք ընդունելի չէ», - ասաց Jonոնասը: Թրեմելը կարծես շարունակում է Jonոնասի միտքը. «Քանի որ գիտելիքն աճում է, ուժը մեծանում է, բայց միևնույն ժամանակ աճում է նաև պատասխանատվությունը»:   Տրեմելը, ըստ էության, նշանակում է այն փաստը, որ մարդկային գիտելիքները պայմանավորված են բնության կողմից մարդկային գիտելիքների աճով, որի արդյունքում պարտադիրորեն բարձրանում է պատասխանատվության մակարդակը: Անխուսափելիորեն, ինչպե՞ս կարող է հարց առաջանալ: Մարդկանց մակարդակում մենք որոշակի պատասխանատվություն ունենք ապագայի նկատմամբ կամ վերջիններիս ինքնությունը նույնիսկ որոշված ​​չէ:   Նման հարցն ամբողջովին արդարացված է:   Փաստարկներ ներկայացնելով `մարդու գործունեության առօրյա կյանքում նույնիսկ տարօրինակ թվային խնդրի օգտին:   Փիլիսոփայական համատեքստում, այնուամենայնիվ, հաճախ նշվում է, որ տարածության այս կամայական կետում գտնվելը մարդու ամենակարևոր բարոյական հատկությունը չէ, որը որոշելու է անհատի արժեքը, ուստի ժամանակի գործոնը չպետք է դիտարկվի որպես այդպիսին: կամ  Այսինքն ՝ անկախ այն բանից, թե անհատն ինչ ժամանակահատվածում է գտնվում, վերջինիս նկատմամբ պատասխանատվությունն անձեռնմխելի է:   Այս դեպքում ապագա տղամարդկանց ինքնության անորոշությունը պարզապես անհետաձգելի լինելու արդյունք է:  Վերոգրյալից կարելի է ենթադրել, որ վերջինիս ինքնությունը կորոշվի, երբ դիտարկվի հրատապության համապատասխան պայմաններում: պատասխանատվություն զգալ տարեսկզբին Ավստրալիայում բռնկված զանգվածային հրդեհների զոհերի կամ վերջին շրջանում Չինաստանում տարածված վիրուսի զոհերի համար, այսինքն ՝ մենք բարոյապես պատասխանատու ենք զգում, ինչ-որ տեղ ողբերգությունը թեթեւացնելու համար: մոլորակի մեկ այլ մասում բնակվող մարդկանց:   Նույն օրինակը վերաբերում է կարեկցանքի ապագա սերունդներին: Մենք կարող ենք պատասխանատվություն կրել հարցի համար ՝ անկախ ժամանակի և ինքնության անորոշության գործոններից:   Թրեմելը ճիշտ է նկատում, որ «մենք հաճախ մեզ պարտավոր ենք զգում չորոշել մարդկանց. Հնարավոր չէ ՝ նրանք ծնվել են, թե ոչ»:   Partridge- ը վերը նշվածը բացատրում է համեմատաբար ավելի պարզ ձևով:   «Եթե ականազերծող փոս եմ փորում, վերջում պետք է այն հողով լցնեմ, որպեսզի հետագայում ոչ ոք չտուժի»: [5]  Եվ դա, ըստ Փարթրիջի, ոչ մի կապ չունի այն բանի հետ, արդյոք արդեն ծնվել է մի մարդ, որը կարող է տառապել, եթե չի կատարում իր պարտավորությունները: Բարոյագիտության գաղափարը, սակայն, առարկություններ է առաջացնում ապագայի վերաբերյալ: Որոշ քննադատներ պնդում են, որ ապագա էթիկայի այս գաղափարը երկարաժամկետ հեռանկարում բերում է անանունության:   Պատասխանատվությունը դառնում է ծայրաստիճան անորոշ, եթե առանց դերային հարաբերությունների բարդությունը հաշվի առնելու, այն ուղղված է այն մարդկանց, ովքեր համարվում են վերացական, միատարր անհատներ, որոնց մենք նույնիսկ չգիտենք, որ չենք կարողանա, քանի որ նրանք կապրեն հեռավոր ապագայում: ,   Այլ քննադատներ սահմանափակվում են խնդրի լուծման պրագմատիկ տեսակետով ՝ կենտրոնանալով այն հարցի վրա, թե արդյո՞ք իրական բարոյահոգեբանական պայմաններում կարելի է ակնկալել, որ անհատը հավատարմություն ցուցաբերի ոչ միայն խոսքով, այլև գործով: Նշվածների թվում է ժամանակակից քաղաքական մտածողներից մեկը ՝ Ավներ դե Շալիտը, որը նաև հակված է կարծելու, որ ներկա սերունդները պարտավորություններ ունեն ապագա սերունդների նկատմամբ: Այս դատողությունն ամրապնդելու համար փիլիսոփան ներկայացնում է երկու փաստարկ, որոնցից առաջինը և ամենակարևորը կոմունիստական ​​շեշտադրումն է:   Ըստ դե Շալիտի, մենք ինքներս մեզ պարտական ​​ենք արդար լինել համայնքի բոլոր անդամների նկատմամբ `անկախ նրանց ներկայիս կարգավիճակից, քանի որ նրանք ունեն մի շարք բարոյական հատկանիշներ, որոնք մենք կրում ենք:  Սա, ի դեպ, այն դեպքն է, երբ պարտավորությունները բխում են միջհամայնքային հարաբերություններից:   Մտածողը ներկայացնում է իր երկրորդ փաստարկը, որը, ի տարբերություն առաջինի, կապված չէ տոտալիտար հարաբերությունների հետ:   «Ոչ անդամների նկատմամբ կա պարտավորություն, ինչը ենթադրում է, որ մենք պետք է զերծ մնանք այլ մարդկանց վնասելուց»:   «Այս պարտականությունը կոչվում է մարդասիրություն, այն վերաբերում է եվրիշների բարեկեցությանը» [1]:  Դե Շալիտը կարծում է, որ անբարոյական է անտեսել ուրիշների տառապանքները ՝ անկախ նրանց տարածական-ժամանակային կարգավիճակից:   Փաստորեն, դե Շալիտը մեր պարտավորությունները ներկայացնում է ապագա սերունդների առջև ՝ արդարության, մարդկության ամանի տեսքով, օգտագործելով դրանց պատշաճ հավասարակշռությունն ու բաշխումը: Բացի այդ, հարկ է նշել, որ Դե Շալիտը սերունդների համար տեսնում է միջազգային արդարության անհրաժեշտություն:     Այս կարիքը հիմնված է այն փաստի վրա, որ համայնքները նույնպես փոխկապակցված են: Եթե ​​մի համայնք քայլեր ձեռնարկի ՝ ապահովելու իր ապագա անդամների ռեսուրսներն ու բարեկեցությունը, ապա մյուս համայնքը կարող է ամեն ինչ անել այդ քայլերը խափանելու համար:   Տարբեր համայնքների միջև շահերի բախումներ են առաջանում, որոնք գրեթե նույն նպատակն ունեն ՝ սերունդների բարեկեցության ապահովումն է: Այդ պատճառով, ըստ մտածողի, միջազգային արդարությունն անհրաժեշտ է սերունդների միջև:   Ակնհայտ է, որ մեծ պահանջարկ կա որևէ միջազգային համագործակցության `կապված սերունդների հանդեպ պատասխանատվության հետ:  [4] Այնուամենայնիվ, սա հարցի մյուս կողմն է և ոչ այնքան համապատասխան մեր թեմային: Վերադառնալով մեր խնդրին ՝ մենք կարող ենք առանձնացնել լավատեսական «հոռետեսական պարադիգմները» գալիք սերունդների համար:   Լավատեսական պարադիգմը գալիք սերունդների համար պատասխանատվությունը նախ և առաջ համարում է պարտավորություն, գործընթաց, որն ապահովում է քիչ թե շատ հուսալի առաջընթաց, որն սկսվում է հիմա և կշարունակվի նաև ապագայում:   Համաձայն այս պարադիգմի, մեր պատասխանատվությունը ապագա սերունդների հանդեպ երաշխավորում է որոշակի առաջընթաց, որը կօգտագործվի ապագա սերունդների կողմից:   Այս պարադիգմը, որտեղ ապագա սերունդները, ընդհանուր առմամբ, կդիմեն լուսավորության փիլիսոփայական այլասերումներին, ընդհանրապես ՝ ազատական ​​քաղաքական փիլիսոփայությանը, ներառյալ Johnոն Ռոլզի արդարության տեսությունը (ներկայիս սերունդը վերջին դեպքում բնութագրում է դա որպես հաջորդ գլուխ):  Չնայած տարաձայնություններին, այս դպրոցների ներկայացուցիչները կիսում են այն տեսակետը, որ դա կհանգեցնի կատարելության (Condorcet) աճի, բարեկեցության (Rolls, neoclassicism) կամ աշխատանքային տառապանքների (Marx) նվազեցման ապագայի: Ի տարբերություն լավատեսական պարադիգմի ՝ հոռետեսը տեսնում է, որ ապագա սերունդները ավելի վատ վիճակում են, քան ներկայիս սերունդները:     «Այս պարագայում ապագա սերունդների համար պատասխանատվությունը կրում է պահպանողական բնույթ: Նախկինը պահպանելու հանձնարարականը` լինի դա տեխնոլոգիական, տնտեսական կամ մշակութային բնույթ »: [7]   Հոռետեսական պարադիգմը դառնում է 19-րդ դարի, ինչպես նաև 20-րդ դարում Եվգենիզմի առաջացման հիմքը, որի հիմնական մտահոգությունը ապագա սերունդների ոչ թե բարելավման, այլ բարելավման հույսն է: Մալթուսիզմի հիմնական մտահոգությունը, ինչպես գիտենք, բնակչության անսահմանափակ աճի խնդիրն է, իսկ Եվգենիկայում `գենետիկական ֆոնդի այլասերումումը: Ստատուս քվոն նախադեպ է տեխնոլոգիային, այդ թվում. Մենք իրականում ապրում ենք մի դարաշրջանում, երբ անկայուն առաջընթացի հետ մեկտեղ գործ ունենք մի շարք բացասական հետևանքների հետ. Կլիմայի խնդիրներ, ռեսուրսների սպառում և այլն:   Նման իրավիճակը մտքերի տեղիք է տալիս ապագա սերունդների բարեկեցության մասին:   Այս պարագայում մենք գործ ունենք սերնդեսերունդ հարաբերությունների հետ, որոնք հակասական կարծիքների և տեսությունների տեղիք են տալիս: Սերունդների արդարադատության համատեքստում շատ տեսաբաններ լավատեսորեն են նայում ապագա սերունդների պատասխանատվությանը ՝ ապավինելով տեխնոլոգիական առաջընթացին և մարդկային այլ առաջավոր կարողություններին, ուստի մենք հակված ենք պատասխանատվություն կրել ապագա սերունդների առջև:   Հակառակ դրան, մտածողների մեծ թվաքանակը կարծում է, որ մենք, այնուամենայնիվ, որոշակի պատասխանատվություն ունենք:   Այս համատեքստում քննարկվում է այն հարցը, որ ներկա սերունդների կարծիքով, նրանց չպետք է հարցնել, թե ապագա սերունդներն ինչ պայմաններում են ապրելու այդ սերունդների համեմատ:   Այնուամենայնիվ, կարելի է նկատել, որ ապագա սերունդների նկատմամբ վերաբերմունքը նորմատիվային բնույթ ունի: ։

Հոդվածում  քննարկվում  է  ներկայիս  սերունդների՝  ապագա  սերունդների  հանդեպ պատասխանատվություն ստանձնելու  հիմնախնդիրը,  որը  առավել  կարևոր  շեշտադրում  է  ստանում  միջսերնդային  արդարության  հղացքի  քննարկման  շրջանակներում։
   Աշխատանքում  անդրադարձ  է  կատարվում  այն  դրդապատճառներին,  որոնք  հարմար  հող  են  նախապատրաստում  ապագայի  մարդկանց  բարօրության  մասին  հոգալու  համար։
   Հոդվածում  ներկայացվում  են  նորագույն  շրջանի  որոշ  մտածողների  հայացքները,  ինչպես  նաև  ապագա  պատասխանատվության  լավատեսական ու հոռետեսական հարացույցների բնութագիրը։
