  Հայտնի է, որ ծնելիության մակարդակը և մահացությունը ժողովրդագրական գործընթացներ են, որոնք ապահովում են բնակչության սերնդափոխություն ՝ ձևավորելով բնակչության բնական շարժունակությունը:   Բնակչության վերարտադրության գործընթացներն իրենց ազդեցությունն են թողնում երկրի սոցիալ-տնտեսական վիճակի վրա: Այս ուսումնասիրության նպատակն է վերլուծել ՀՀ բնակչության բնական ռեսուրսների դինամիկան, բացահայտել Հայաստանի Հանրապետությունում գրանցված ամուսնալուծությունների թվի և «ծնելիության ընդհանուր մակարդակի» միջև կապը: Demանկացած ժողովրդագրական վերլուծություն սկսվում է երկրի բնակչության դինամիկայի ուսումնասիրությամբ:   Ինչպես գիտենք, նախահաշիվը ստացվում է ներկայիս մարդահամարի և բնական բնակչության ընթացիկ մարդահամարի հիման վրա: Հոդվածները ներկայացնում էին ՀՀ մշտական ​​բնակչության դինամիկան 2008-2017 թվականների դրությամբ: Գծապատկեր 1. ՀՀ բնակչության դինամիկան, հազար մարդ [3] Գծապատկեր 1-ում ներկայացված տվյալների վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ ՀՀ բնակչության թիվը տարեկան կտրվածքով նվազել է միջինը 11.6 հազար մարդով կամ 0.4% -ով: ուսումնառության ժամանակահատվածը: Նշենք, որ Հայաստանի Հանրապետության ընդհանուր բնակչության շուրջ 64% -ը քաղաքային բնակչությունն է, իսկ 36% -ը ՝ գյուղական բնակչությունը: Մահացությունը ժողովրդագրական գործընթացներ է, որոնք ապահովում են բնակչության սերնդափոխություն ՝ ձեւավորելով բնակչության բնական շարժունակությունը: Birthնելիության մակարդակը, «Բնակչության բնական բնակչությունը», ծնելիության մակարդակը, մահացությունը, բնակչության բնական շարժի մակարդակը, մանկական մահացությունը, ծնված կյանքի տևողությունը [5]: Բնակչության բնական շարժման բացարձակ ցուցանիշները լիովին չեն բնութագրում երեւույթների ինտենսիվությունը, քանի որ դրանք կախված են միայն բնակչության բացարձակ թվից:   Բնական շարժումը բնութագրող ցուցանիշները պետք է վերլուծվեն միայն հարաբերական մեծություններով: Աշխատությունը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետության բնակչությունը բնութագրող բնական շարժի ցուցանիշների դինամիկան 2008-2017 թվականներին: առումով: Գծապատկեր 2. Հայաստանի Հանրապետության բնակչության մեկ բնակչի հաշվով բնական շարժի դինամիկան [2, 3] Գծապատկեր 2-ում ներկայացված տվյալներից ակնհայտ է, որ Հայաստանում գրանցվել է ծնելիության բարձր մակարդակ 2014 թ. տվյալների վերլուծության արդյունքում կարելի է ասել, որ Հայաստանում ծնելիության մակարդակը 2017-ի ընդհանուր գործակիցը 2014-ի համեմատ նվազել է շուրջ 12.0% -ով:  Մահացության ընդհանուր մակարդակը 2017-ին 2008-ի համեմատ աճել է շուրջ 7,1% -ով, այնուհետև այն նվազել է 7-ով `10 000 բնակչի հաշվով: Հայտնի է, որ բնակչության բնական շարժը բնութագրվում է ամուսնություններով և ամուսնալուծություններով:   Ինչպես բոլորս գիտենք, ամուսնությունները հանգեցնում են ծնունդների թվի աճի:   Ի տարբերություն դրան, ամուսնալուծությունները նվազեցնում են ծնելիությունը և մեծացնում մահացությունը: Ուսումնասիրվել և աշխատանքում վերլուծվել է 2008-2017 թվականներին Հայաստանի Հանրապետությունում գրանցված ամուսնությունների և ամուսնալուծությունների թվի դինամիկան: Պարզվեց, որ գրանցված ամուսնությունների թիվը տարեկան միջին հաշվով նվազում է 1.8-ով, իսկ ամուսնալուծությունների թիվն ավելանում է հազարից մոտ 3-ով: Գրանցված ամուսնություններ և ամուսնալուծություններ ըստ մարզերի և Երևանի [[3]: Նկար 3. ՀՀ-ում 2017 թ. Հոդվածում Նկար 3. 2017 թ.-ին գրանցված ամուսնություններ Երջան մարզում `1000 բնակչի հաշվով ամենաբարձր ցուցանիշը Մայրաքաղաքին հաջորդում է Վայոց Ձորի մարզը ՝ 5.7 գործակցով: Գրանցված ամուսնությունների ամենացածր մակարդակը Շիրակի մարզում է ՝ 3.000 ամուսնություն 1000 բնակչի հաշվով: Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ Հայաստանում 2017-ին առաջին ամուսնացած կանանց միջին տարիքը տղամարդկանց համար կազմել է 26.6%, 29.9 տարեկան [3], ինչը 2008 թ.-ի համեմատ աճել է 2.1 տարով 1.5 տարով: Գծապատկեր 4-ում ներկայացված տվյալների հիման վրա կարելի է ասել, որ 2017-ին գրանցված ամուսնալուծությունների ամենաբարձր մակարդակը գրանցվել է մայրաքաղաքում, որին հաջորդում է Լոռու մարզը `1.4 գործակցով:   Ամուսնալուծությունների նույն մակարդակը գրանցվել է Կոտայքի, Շիրակի և Սյունիքի մարզերում: Գեղարքունիքի մարզում ամուսնալուծությունների ցածր մակարդակ `7 դեպք` 10 000 բնակչի հաշվով: Գծապատկեր 4. 2017-ին գրանցված ամուսնալուծությունները ՀՀ մարզեր ՀՀ Երջան քաղաքում `1000 բնակչի հաշվով Ինչպես հայտնի է, ամուսնալուծության ժողովրդագրական գործոններից մեկը ամուսնության տևողությունն է:   Ուստի աշխատանքը վերաբերում էր Հայաստանի Հանրապետությունում գրանցված ամուսնալուծությունների բաշխմանը ՝ ըստ ամուսնության տևողության: Հայաստանի Հանրապետությունում, 2017-ի տվյալների համաձայն, 1-4 տարվա ամուսնություն ունեցող ամուսնալուծությունները կազմել են ամուսնալուծությունների ընդհանուր թվի 25.9% -ը, իսկ ամուսնալուծությունները `մինչև 1 տարի` 6.3%:  Նշենք, որ 2017-ին 1-4 տարվա ամուսնություն ունեցող ամուսնալուծությունների թիվը գրեթե կրկնապատկվել է 2008-ի համեմատ, իսկ 15-19 տարվա ամուսնություն ունեցող ամուսնալուծությունները նվազել են 192-ով կամ մոտ 35% -ով: Գրանցված ամուսնալուծությունների բաշխման հիման վրա `ըստ ամուսնության տևողության, հաշվարկվել է ամուսնության մինչ ամուսնալուծության ամենատարածված տևողությունը: 2008-ի տվյալների համաձայն, ամուսնալուծություններից առաջ մեր երկրում ամուսնությունների նորաձեւ թիվը 21 տարի էր, իսկ 2017-ին `մոտ 3 տարի: Գծապատկեր 5. ՀՀ-ում գրանցված ամուսնալուծությունների բաշխում ըստ ամուսնության տևողության, տարի [3] Կառուցվել է հետընթացի բաշխմամբ ռեգրեսիայի մոդել `բացահայտելու համար ՀՀ-ում գրանցված ամուսնալուծությունների թվի և ծնելիության ընդհանուր մակարդակի կապը: Ուսումնասիրված առարկաների միջեւ փոխկախվածությունը ներկայացվել է փոխկապակցման դաշտի միջոցով: 2007-2015 թվականների առանձնահատկությունները. Հայաստանի Հանրապետությունում ամուսնալուծությունների թվի փոփոխությունը սկսում է ազդել պտղաբերության մակարդակի վրա երկու տարի անց, որին հաջորդում է որպես գործոն գրանցված ամուսնալուծությունների թիվը (xt-2), և արտադրողականությունը `2009-2017 թվականներին yt) Նկար 6-ի արդյունքներից կարելի է տեսնել, որ ուսումնասիրվող երեւույթների միջև կապը հակադարձ համեմատական ​​է ուժի միջին ուժգնությանը:   Հետընթացի մոդելի համաձայն `Հայաստանի Հանրապետությունում գրանցված ամուսնալուծությունների թվի մեկ հազար մարդու հաշվով ծնունդների քանակը կրճատվել է շուրջ երկու հազար մարդով: Հազար ծնունդների թիվը Գծապատկեր 6. Հայաստանի Հանրապետությունում գրանցված ծնունդների թվի և ամուսնալուծությունների թվի միջև եզրակացությունը:   Հոդվածում ներկայացված վերլուծության արդյունքում արվել են հետևյալ եզրակացությունները. 2014-ին գրանցվել է ՀՀ պտղաբերության մակարդակի բարձր մակարդակ, ՀՀ-ի ընդհանուր պտղաբերության մակարդակը 2017-ին 2014-ի համեմատությամբ կրճատվել է շուրջ 12.0% -ով:   Մահացության ընդհանուր մակարդակը 2017-ին 2008-ի համեմատ աճել է շուրջ 7.1% -ով, նույն ժամանակահատվածում հետ-փորլուծային աճի տեմպը նվազել է 7-ով `10,000 բնակչի հաշվով:   2008-ի տվյալների համաձայն `երկրում ամուսնալուծությունից առաջ 21 տարի էր, իսկ 2017-ին` մոտ 3 տարի: 2017-ին 1-4 տարվա ամուսնություն ունեցող ամուսնալուծությունների թիվը գրեթե կրկնապատկվել է 2008-ի համեմատ, իսկ 15 ​​տարվա ամուսնություն ունեցող ամուսնալուծությունների թիվը նվազել է 192-ով կամ մոտ 35% -ով: Նորաձեւ ՀՀ-ում գրանցված ամուսնալուծությունների թվի աճը հազար մարդու համար նվազեցրել է ծնունդների թիվը մոտ երկու հազար մարդու համար: ։

Հոդվածում  վերլուծվել  է  ՀՀ  բնակչության  բնական  շարժի  հիմնական  ցուցանիշների  դինամիկան,  ներկայացվել  է  2017թ-ին  ՀՀ-ում  գրանցված  ամուսնությունները  և  ամուսնալուծություններն  ըստ  մարզերի  և  Երևան  քաղաքի,  ինչպես  նաև  ուսումնասիրվել  է  գրանցված  ամուսնալուծությունների  բաշխումն  ըստ  ամուսնության  տևողության։
   ՀՀ-ում  գրանցված  ամուսնալուծությունների  քանակի  և  ծնելիության  ընդհանուր  գործակցի  միջև  եղած  փոխկախվածության  բացահայտման  նպատակով կառուցվել է լագային բաշխմամբ  ռեգրեսիոն մոդել։
