Աբրահամյան ԱնահիտՄԱՆԿԱՎԱՐԺԻ ՆՈՐԱՐԱՐԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԱՆՐԱԿՐԹԱԿԱՆԴՊՐՈՑՈՒՄ «Հանրակրթական  դպրոցի  գործունեության  նպատակը  սովորողների  կողմիցհանրակրթության պետական չափորոշչի, առարկայական չափորոշիչների և ծրագրերի բովանդակության պարտադիր նվազագույնի յուրացումը, անհատի բազմակողմանի զարգացումը, նրա առողջության պահպանումը, ինչպես նաև ինքնակրթության ևլրացուցիչ  կրթության  պահանջմունքների  բավարարման  պայմանների  ստեղծումնապահովելն է» [1]։
  Հանրակրթության ոլորտում այս նպատակը լիարժեքորեն իրագործող  գլխավոր  սուբյեկտը  մշտապես  եղել  և  մնում  է  մանկավարժը։
  Մանկավարժըերեխայի  համար  նույնն  է,  ինչ  հողը  դալար  շիվի,  որքան  պարարտ  եղավ,  այնքանդալար շիվը հաստաբուն ծառ կդառնա և խոր արմատներ կգցի հողում։
  Մանկավարժըսերունդներին կապող օղակն է, հասարակական-պատմական փորձի կրողն ու փոխանցողը։
        Դարերի ընթացքում մանկավարժի մասնագիտության էությունը մնացել է նույնը,չնայած  նրա  գործունեության  իրականացման  բովանդակությունը,  աշխատանքայինպայմանները, մանկավարժին ներկայացվող որակական չափանիշները փոխվել են։
        Հանրակրթական  դպրոցում  մանկավարժի  նորարարական  գործունեությունըուսումնասիրելը ժամանակակից մանկավարժության կարևորագույն խնդիրներից է,քանի որ արդի դարաշրջանում,  երբ օրեցօր նոր սերունդների առօրյա գործունեության մեջ մեծանում  է համացանցի, համակարգիչների, սմարթ հեռախոսների դերը,երբ գիտելիքը պարզապես  դադարել է նպատակ լինելուց, մանկավարժի դերը փոխվում է։
  Հանրակրթական դպրոցի մանկավարժներին ժամանակաշրջանը ներկայացնում է նոր պահանջներ։
  Արդի դարաշրջանը մանկավարժից պահանջում է նպատակաուղղված  նորարարական  գործունեություն,  որը  կխթանի  սովորողների  ստեղծագործականությունը, զարկ կտա երևակայությանը, համեմված կլինի արդի տեխնոլոգիաներով և հիմնվելով սովորողի տարիքային և անհատական առանձնահատկությունների  վրա՝  միտված  կլինի  նրա  մեջ  տաղանդի  բացահայտմանը։
   Մանկավարժինորարարական գործունեությունը ոչ միայն նոր մանկավարժական փորձի ներմուծումէ,  այլև  ստեղծագործական  գործընթաց՝  պլանավորելու  և  իրականացնելու  մանկավարժական նորարարություններ՝ ուղղված կրթության որակի բարձրացմանը։
  Այն սոցիալ-մանկավարժական ֆենոմեն է, որը արտացոլում է մանկավարժի ստեղծագործական ունակությունը։
  Սա նշանակում է նոր նպատակներ, բովանդակություն, ուսուցման և դաստիարակության նոր մեթոդներ։
  Մ. Վ. Կլարինը, օրինակ, նորարորությանհասկացությունը մեկնաբանում է հետևյալ կերպ՝ «Նորարարությունը վերաբերում է ոչմիայն նորամուծությունների ստեղծմանը, այլև փոխանակման, գործունեության ոլորտում մտածողության ոճի, տեսակի փոփոխմանը, որը այդ նորամուծությունների հետէ կապված [2]։
 Հանրակրթական դպրոցում նորարարական գործունեության իրականացումը ոչմիայն ժամանակի պահանջը պետք է լինի, այլև մանկավարժի ձգտումը։
  Կրթությանոլորտում  կարևորագույն  փոփոխություններ  չեն  կարող  իրականանալ,  եթե  մանկավարժները  նպատակ  չդնեն  կատարելագործելու  իրենց  մասնագիտական  գործունեությունը։
  Այս առումով մանկավարժի գործունեությունը պետք է լինի ոչ միայն զարգացնող,  այլև  զարգացող։
   Մանկավարժը  պետք  է  ստեղծի  և  մշտապես  կա-տարելագործի իր մանկավարժական հմտությունները, վարժեցնի և, եթե պահանջվում է,մանկավարժական գործունեության համար ստեղծի նոր մեթոդներ։
  Այստեղ մեծ դերէ խաղում մանկավարժի ինքնակրթությունը, որը պետք է միշտ ուղեկցի մանկավարժին իր ողջ գորուծնեության ընթացքում։
  Մանկավարժի նորարարական գործունեությունը նախ և առաջ նպատակաուղղված է սեփական մանկավարժական գործունեության կատարելագործմանը, իսկ դրանից հետո՝ ամբողջ դպրոցի գործունեությանը։
  Այնժամանակը և ջանքերը, որոնք անհրաժեշտ են, որպեսզի կրթության նոր գաղափարները և նոր միջոցները կիրառվեն գործնականում, մեծամասամբ կախված են մանկավարժների պատրաստվածության մակարդակից, պատրաստակամության աստիճանից, կարողություններից և ներդրած ջանքերից։
  Մանկավարժի նորարարական գործունեությունը լիարժեք չէ, եթե այն կառուցվում է միայն աշխատանքի համար յուրացրած  մեթոդների  վերարտադրության  վրա։
   Այդպիսի  գործունեությունը  լիարժեք  չէ,քանի  որ  այն  չի  նպաստում  մանկավարժի  անհատականության  զարգացմանը։
   Եվ,ինչպես ասում է Զագվյազինսկին՝ մանկավարժի անհատականություն գոյություն չունիառանց ստեղծագործականության, նորարարական գործունեության [3]։
 Նորարարական  գործունեության  համար  հարկավոր  է  ստեղծագործականություն։
  Ստեղծագործականությունն այն գործունեությունն է, որն առաջ է բերում նոր, ոչթե նախկինում գոյություն ունեցող երևույթներ՝ հիմնված փորձի վերափոխման և գիտելիքների,  հմտությունների,  արտադրանքի  նոր  համադրությունների  ձևավորմանվրա։
  Ստեղծագործականությունը ունի տարբեր մակարդակներ։
  Մի մակարդակի համար բնորոշ է գոյություն ունեցող գիտելիքների օգտագործումը և դրանց կիրառումը,մեկ այլ մակարդակում ստեղծվում է միանգամայն նոր մոտեցում, որը փոխում է սովորական տեսակետը օբյեկտի կամ գիտելիքի դաշտի վերաբերյալ [4]։
  Լայն իմաստովստեղծագործականությունը մարդու գործնական կամ տեսական գործունեությունն է,որտեղ ստեղծվում են նոր արդյունքներ (նյութական ապրանքներ, գիտելիք, մեթոդներև այլն)։
  Այդ արդյունքները կարող են լինել նորույթ միայն այդ մարդու համար կամնորամուծություն՝  շատերի  համար։
   Մանկավարժի  ստեղծագործականությունըսկսվում  է  այն  ամենի  ներքնայնացումից,  որն  արդեն  իսկ  կուտակել  են  ուրիշները։
 Մանկավարժական  մտքի զարգացման դասականներին՝ Ա. Յա. Կոմենսկիին, Դ. Գ.Պեստալոցիին,  Դ.  Ուշինսկիին,  Մ.  Մոնտեսսորիին,  Ա.  Ս.  Մակարենկոյին,  Ս.  Տ.Շացկիին, Վ. Ա. Սուխոմլինսկիին, Վ. Ֆ. Շատալովին միավորում է այն կարևոր միտքը, որ  մանկավարժական գործին անհրաժեշտ է ստեղծագործական մոտեցում, նպատակաուղղվել՝  սովորողների  համար  մանակավարժական  գործունեությունը  որքանհնարավոր է բարենպաստ դարձնելու համար։
         Սեփական գործունեության մեջ ստեղծագործական մոտեցում կիրառելը մանկավարժի ամենակարևոր առանձնահատկությունն է և պայման՝ մասնագիտական զարգացման  համար։
   Ինչպես  նշում  է  Դավիդովը,  անհատականություն  և  ստեղծագործականություն հասկացություններն անբաժան են միմյանցից [5]։
  Այս տեսանկյունիցմանկավարժը,  ով  համարվում  է  մանկավարժական  գործունեության  սուբյեկտ,  սակայն դադարում է աշխատել սեփական անձի զարգացման վրա և չի մասնակցում նորարարական գործունեությանը, անհատականությունը մահանում է նրա մեջ։
  Մանկավարժը,  ով  գիտակցում  է  անհատականություն  լինելու  կարևոր  նշանակությունը,մշտապես ձգտում է ստեղծել ինչ-որ նոր, անկրկնելի, դեռևս ուրիշների կողմից չստացած նորույթ և դրանով իսկ   ընդգծում է իր անհատականությունը։
  Հենց այստեղից էլպարզ է դառնում, որ նորարարական գործունեությունը կարող է իրականացնել միայնվառ անհատականությունը, ով ունի վառ ստեղծագործական երևակայություն։
 Նորարար մանկավարժի համար դպրոցը նախ և առաջ հարթակ է անհրաժեշտգործնական նյութեր հավաքելու համար։
   Նորարարական ուսուցիչը հանդես է գալիսորպես հեղինակ և նոր ուսումնական ծրագրի փորձարկող։
  Այդ թվում նա նաև հետազոտող  է,  փորձարկվող  և  միաժամանակ  մանկավարժական  գործընթացում  նորտեխնոլոգիաների կիրառմանը նպաստող։
  Մանկավարժը իրականացնում է ընտրանքև գնահատական տալիս նոր գաղափարների ու մեթոդների օգտագործման հնարավորությանը, որոնք ներկայացվում են կոլեգաների կամ մանկավարժական գիտության կողմից։
 Ներկա ժամանակաշրջանում նորարարական մանկավարժական գործունեության անհրաժեշտությունը մեծ է և այն աչքի է ընկնում հասարակության, մշակույթի,կյանքում տեղի ունեցող իրավիճակների զարգացման պայմաններում։
  Մանկավարժըխնդիրը  պետք  է  ընկալի  տարբեր  տեսանկյունից՝  չփոփոխելով  խնդրի  սեփականընկալումը։
  Այդպիսի մանկավարժը կողմնորոշված է դեպի իրական ապագան, ոչ թեանցյալը։
  Նա հաղթահարում է կրթական գործընթացում ստեղծված խոչընդոտները,պլանավորում է ապագան, ինչպես նաև իր բոլոր գործողություններն ու ձեռքբերումները։
  Նրան հատուկ է արդարության զգացումը և նա գիտի կրթության և ուսուցմանբարձր  արժեքը։
   Նորարար  մանկավարժը  ստեղծագործող  անհատականություն  է  ևնորարարական գործընթացի մի մասնիկն է մանկավարժության մեջ։
  Նորարար մանկավարժի համար կարևոր է մանկավարժական առաջավոր փորձի մշտական ուսումնասիրությունը և կոլեգաների փորձի ընկալումը։
         Որպեսզի  մանկավարժը  պատրաստ  լինի  նորարարական  գործունեությանը,անհրաժեշտ է շարժառիթ, որն իմաստավորում է նրա գործունեությունը, դնում նորշարժառիթիբովանդակությունից՝նպատակներ։
   Կախվածնորարարականգործունեությունը կարող է ունենալ տարբեր ուղղություններ և նպատակներ։
  Նորարարական գործունեությունը, ինչպես յուրաքանչյուր գործունեություն, կարող է լինելտարբեր  աստիճանների,  մակարդակների  և  արդյունավետության։
   Այն  առանձնացվում է իր բովանդակությամբ և կառուցվածքով։
  Մեր կարծիքով՝ նորարարական գործունեություն ծավալելով մանկավարժները լուծում են չորս խնդիրներ՝սեփական անձի և սովորողների ստեղծագործականության զարգացում,սեփական գործունեության մեջ նորամուծությունների ստեղծում,մանկավարժական գիտափորձի իրականացում,սեփական փորձի  և գործունեության փոխանակում։
 Հենց այս խնդիրների ամբողջականությունից է կախված նորարարական գործունեության արդյունավետությունը, նպատակաուղղվածությունը։
          Մանկավարժներն  իրենց  նորարարական  գործունեության  ընթացքում  կարողեն որոշել տարբեր բովանդակային հարցեր։
  Ոմանք կարող են կենտրոնանալ միայնսեփական  գործունեության  կատարելագործման,  իսկ  մյուսները,  այս  ամենի  հետմեկտեղ,  ամբողջապես  կարող  են  ակտիվորեն  մասնակցել  դպրոցի  մանկավարժական գործընթացի զարգացմանը։
           Մանկավարժի նորարարական կարողությունը ենթադրում է հետևյալ բաղադրիչները՝նորը բացահայտելու ունակություն, նոր գաղափարներ և մոտեցումներ ստեղծելու կարողություն, ինչպես նաև ծրագրել  և մոդելավորել  դրանք փորձարարական  ձևերում,անհատականության  պատրաստակամությունը  նորամուծությանը,  որը  հիմնված  է  անձի  հանդուրժողականության,  մտածողության,  ճկունության  և  համադրելու կարողության հետ,զարգացած նորարարական մտածողության, նորարարական գործունեությանարժեքը հասկանալու կարողություն, համատարած ավանդական նորարարական պահանջները նորարարության հետ համադրելու կարողություն։
 պատրաստակամություն բարելավելու սեփական գործունեությունը [6]։
 Այս  բաղադրիչները  համարվում  են  կարևորագույն  ելակետ.  դրանք  հիմք  ենսեփական գործունեությունն ավելի լիարժեք, արդյունավետ իրականացնելու համար։
         Հայաստանի Հանրապետությունում  գործող Ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաներիձեռնարկությունների միության (ԻՏՁՄ) կողմից մշակված  «ՀՀ հանրակրթական համակարգում ինժեներական լաբորատորիաների ներդրման ծրագրի»  շրջանակներում նախաձեռնվել և  2014 թ.-ից իրականացվում է Հայաստանի կրթական համակարգումինժեներական լաբորատորիաների հիմնման ծրագիր, որի նպատակն է ուժեղացնելՀայաստանում տեխնիկական կրթության բազան, նպաստել դպրոցականների մասնագիտական կողմնորոշմանը, պատրաստել  տեխնիկական կրթությամբ մասնագիտական  աշխատուժ,  որը  կբավարարի  աճող  պահանջարկը,  ինչպես  նաև  հնարավարություն կտա մանկավարժներին իրակականացնել նորարարական գործունեություն։
  Ակնկալվում է, որ նմանատիպ կրթական համակարգը կհանգեցնի մտածելակերպային փոփոխության, կդաստիարակի նոր՝ ստեղծարար արժեքներ, որոնք սովորողների և մանկավարժների շրջանում կառողջացնեն սոցիալական արժեհամակարգը։
 ԻՏՁՄ-ի նախաձեռնությամբ ստեղծված ինժեներական լաբորատորիաները կրում են«Արմաթ»  անվանումը։
    «Արմաթ»  ինժեներական  լաբորատորիան  հարթակ  է,  որընպաստում է և´ սովորողների, և´ մանկավարժների զարգացմանը, ընդունակությունների  դրսևորմանը։
   «Արմաթ»  ինժեներական  լաբորատորիայում  դասավանդողներնանընդհատ վերապատրաստվում են՝ ժամանակակից պահանջներին բավարարելունպատակով։
  «Արմաթ» ինժեներական լաբորատորիաներում է, որ մենք հանդիպումենք մանկավարժի նորարարական գործունեությանը։
  Այստեղ մանկավարժը կոչվումէ խմբակավար։
  Նա միաժամանակ և´ ուսուցման գորժընթացի սուբյեկտ է, և´ օբյեկտ.այսինքն՝  նա  աշակերտներին  սովորեցնում  է  և  միաժամանակ  սովորում։
   Կարելի  էասել,  որ  ավելի  շատ  ուղղարդողի  դեր  է  կատարում,  ով  օգնում  է  ԻՏՁՄ-ի  կողմիցմշակված ուսումնական պլանները, տեսադասերը իրագործել և կատարել բոլոր առաջադրանքները,  որոնց  վերաբերյալ  հետագայում  հաշվետվություն  է  պատրաստում։
 Ուսուցման գործընթացը այստեղ հիմնված է համագործակցության հիման վրա։
 Սա  Հայաստանի  Հանրապետության`  տեխոլոգիական  ասպարեզում  մանկավարժների նորարարական լիարժեք գործունեության իրականացման առաջին լուրջ ևմեծ տեսլական ունեցող քայլերն են։
 Նորարական գործունեությանը պետք է լավ պատրաստվել։
  Մանկավարժը, ովլավ պատրաստված է նորարական գործունեությանը`Տիրապետում  է  մանկավարժական  նորարարության  ընդհանուր  սկզբունքներին,Արժևորում է  նորարարական գործունեության տեղը և դերը կրթական հաստատությունում, դրա կապը ուսումնադաստիարակչական գործունեության հետ, Կարողանում է հետազոտել այլ ուսուցիչ-նորարարների փորձը,Կարողանում  է  քննադատորեն    վերաբերել  ուսումնադաստիարակչականգործընթացը կազմակերկելու միջոցներին,Կարողանում է մշակել և հիմնավորել կրթական գործընթացի կատարելագործման նորարական առաջարկները,Կարողանում է մշակել նորամուծությունների նախագծեր,Կարողանում է  փորձնական աշխատանքի նպատակներ դնել և պլանավորելայն,Կարողանում է աշխատել ներգրավված նախագծերի աշխատանքային խմբերում և իրականացնել փորձեր,Կարողանում է վերլուծել և գնահատել դպրոցում իրականացվող  նորարարական գործունեությունը,Կարողանում է վերլուծել և գնահատել իրեն՝ որպես նորարական գործընթացիսուբյեկտ։
          Վ. Ա. Սլաստենինը և Լ. Ս. Պոդիմովան նորարարական գործունեության ձևավորումը բնորոշելիս առանձնացնում են 4 մակարդակ [6]՝Գծապատկեր 1. Նորարարական գործունեության ձևավորման մակարդակներըՄանկավարժի  նորարարական  գործունեության  ադապտացիայի  մակարդակը բնորոշվում է նորարարության նկատմամբ անկայունությամբ։
  Նորի նկատմամբ  անտարբեր  վերաբերմունքը,  գիտելիքների  և  պատրաստվածություն  համակարգը  ևնրանց օգտագործումը մանկավարժական  անհրաժեշտ  պայմաններում բացակայումեն։
  Տեխնոլոգիական պատրաստվածությունը  կապված է  սեփական փորձի  օգտագործմամբ։
   Մանկավարժի  մասնագիտական-մանկավարժական  գործունեութ-յունըկառուցվում  է    նախօրոք  մշակված  ծրագրով,  ալգորիթմով,  իսկ  ստեղծագործականակտիվությունը փորձնականորեն  չի հայտնվում։
  Մեր կարծիքով սա նորարարությաննախնական փուլն է և շատ կարևոր է ցանկացած մանկավարժի համար ադապտացիայի  մակարդակը  հաղթահարելը,  որը  հիմք  է  հետագա  գործունեության  համար։
 Ադապտացիայի մակարդակը հաղթահարելն էական է այնքանով, որ չհարմարվելուկամ հիասթափվելու դեպքում առաջխաղացում չի լինի։
   Վերարտադրության մակարդակը  տարբերվում է առավել կայուն վերաբերմունքով  նորարարական գործունեության նկատմամբ,   ստեղծվում է   ձգտում  նորարար մանկավարժների հետ կապ հաստատելու համար,  առանձնացվում է  մանկավարժական գործունեությունից բավարարվածության  ավելի  բարձր    մակարդակ։
   Ստեղծագործական  ակտիվություննառաջվա պես առաջանում է  վերարտադրության շրջանակում,  բայց  նոր լուծումների փնտրման  տարրերով։
   Ձևավորվում  է    դրական  ուղղվածություն  այլընտրանքային մոտեցումներ սովորելու, կիրառելու նկատմամբ սովորողների ուսուցումը և  դաստիարակությունը  լիարժեք  դարձնելու  համար,  կրկնօրինակումը  ուղեկցվում  է  փոքր  ինչփոփոխություններով։
   Ըստ  մեր  տեսակետի՝  այս  մակարդակում  մանկավարժները կարևորում են կատարելագործման անհրաժեշտությունը։
  Իհարկե, վերարտադրողական մակարդակից էվրիստիկ մակարդակին անցնելն այնքան էլ հեշտ չէ, քանի որայստեղ  պետք  է  ցանկություն,  ստեղծագործական  մոտեցում,  նպատակաուղղվածգործունեություն։
  Վերարտադրության մակարդակը կարելի է բնորոշել նաև պատրաստակամության  փուլ,  քանի  որ  մանկավարժը  ներքնայնացնելով  այն  ամենը,  ինչկուտակվել է մանկավարժական մտքի զարգացման ընթացքում, փորձում է կիրառելայդ ամենը՝ ավելացնելով ինքնուրույն տարրեր, մասնիկներ։
  Նորարարական գործընթացում էվրիստիկ մակարդակը բնորոշվում է ընդհանուր առմամբ  նպատակաուղղվածությամբ, կայունությամբ։
  Նկատելի  փոփոխություններ  իրականանում են տեխնոլոգիական բաղադրիչի կառուցվածքում։
 Մանկավարժական  տեխնոլոգիաներից  օգտվող  մանկավարժները  մշտապեսպատրաստ են բացահայտել նորը,  վերցնել նոր տեղեկատվություն այլ խմբերի  հետշփումից։
   Էվրիստիկ  մակարդակը  կարելի  է  բնորոշել  նաև  որպես  նախանորարարական փուլ, քանի որ այս մակարդակին է բնորոշ նոր գաղափարների առաջացումըև  դրանք  կիրառության  մեջ  դնելու  փորձերը։
   Էվրիստիկ  մակարդակում  կարևոր  էաշխատասիրությունը, մշտապես նորը ստեղծելու ձգտումը, հակառակ պարագայումկսկսվի ստեղծագործական լճացում։
  Ստեղծագործական մակարդակում  առանձնացվում է  նորարարական գործընթացի արդյունավետությունը, նպատակաուղղվածությունը,  նորի  նկատմամբ  ձգտումը,  հարգանքը։
     Այս  մակարդակում  մանկավարժինորարարական գործունեության մեջ  կարևոր տեղ են  զբաղեցնում ստեղծագործականությունը, մանկավարժական ինտուիցիան, ստեղծագործական երևակայությունը։
 Անձի կառուցվածքում ներդաշնակվում են  գիտական և մանկավարժական  հետաքըրքրությունները,  և բարձր  մակարդակի ստեղծագործական  ինքնուրույնությունըմանկավարժի հնարավորությունների  արդյունավետ  իրացման համար ստեղծում են պայմաններ։
   Մանկավարժները  նպատակաուղղված    են  նորի  որոնմանը։
   Նրանք հանդես են գալիս որպես  նոր հեղինակային դպրոցների ստեղծողներ (Մոնտեսսորի,Ռուդոլֆ Շտայներ) և մանկավարժական  նոր գաղափարների հեղինակներ (ՇարվաԱմոնաշվիլի)։
  Նրանք մշտապես  կիսվում են մանկավարժական փորձով, լավ տիրապետում են  կոլեկտիվ  բանավեճերի  հմտություններին,  կոնֆլիկտային իրավիճակների լուծմանը, մշտապես նպատակաուղղված են նորի ստեղծմանը և  գործնականկիրառմանը։
   Հենց  այստեղից  էլ  սկսվում  է  մանկավարժի  լիարժեք  նորարարականգործունեությունը։
 Այսպիսով,  ուսումնասիրելով  մանկավարժի  նորարարական  գործունեությունըհանրակրթական դպրոցում՝ հանգել ենք հետևյալ եզրակացություններին՝Դպրոցին և հասարակությանը պետք են ստեղծագործաբար մտածող մասնագետներ, որոնք ապահովում են ուսուցման արդյունավետությունը նոր մոտեցումների և նորարական գործունեության նկատմամբ։
 Ելնելով  ժամանակաշրջանի  պահանջներից՝  մանկավարժի  գործունեությունըպետք է լինի նորարարական, որպեսզի սովորողներին մղի ակտիվ ստեղծագործական գործունեության, նորի բացահայտման և ստեղծման։
 Նորարարական գործունեության պատրաստվածությունը ժամանակակից պայմաններում  կարևոր  որակ  է  յուրաքանչյուր  մասնագետ  մանկավարժի  համար,առանց  որի  հնարավոր  չէ  հասնել  մանկավարժական  վարպետության  բարձրմակարդակի։
 Նորարարական գործունեություն ասելով պետք է հասկանալ մանկավարժի որոշակի որակներ, որոնք ցույց են տալիս նրա նպատակաուղղվածությունը սեփական  մանկավարժական  գործունեությանը,  դպրոցի  ամբողջ  գործունեությանզարգացմանը, ինչպես նաև արծարծելու սովորողների կրթության արդի խնդիրները, գտնել և իրականացնել արդյունավետ միջոցներ դրանք լուծելու համար։
 Մանկավարժի նորարարական գործունեության բնույթը նախ և առաջ կախվածէ  պետության  կողմից  դպրոցին  տրվող  սոցիալական  պատվերից,  ստեղծածպայմաններից, կրթական կոնկրետ հաստատության պահանջներից։
 Յուրաքանչյուր մանկավարժ պետք է հասկանա, որ հանրակրթական դպրոցումսովորող յուրաքանչյուր աշակերտ բազում բարձունքների հասնելու համար մեծներուժ ունի և իր իրականացրած գործունեությունը պետք է հիմնվի աշակերտների մեջ նորի բացահայտմանը, նրանց մտածելակերպի զարգացմանը։
 Եզրափակելով մեր աշխատանքը ցանկանում ենք անել մի կարևոր դիտարկում՝նորարար մանկավարժն այն մանկավարժը չէ, ով սովորեցնում է աշակերտին նյութիբաղադրությունը,  կառուցվածքը։
   Նորարար  մանկավարժն  այն  մասնագետն  է,  ովաշակերտին տալիս է կյանքի այն լույսը, որով նա կստեղծի նոր գիտելիք, ուղիներ,որոնք կտանեն մարդկությունը լույսի ճանապարհով։
 ԳՐԱԿԱՆՈւԹՅՈւՆ[1] «Հայաստանի Հանրապետության պետական հանրակրթական ուսումնական հաստատություն»  պետական  ոչ  առևտրային  կազմակերպության  oրինակելի  կանոնադրություն, Ե-2002 թ.հուլիսի 25-ի N1392-Ն որոշում, հոդված 11, էջ 2։
 [4] Кановская М. Б., Педагогика։
  Конспект лекций, Москва, 2012, с. 102.[6]  Сластенин  В.А.,  Подымова  Л.  С.,  Педагогика։
   инновационная  деятельность,Աբրահամյան ԱնահիտՄԱՆԿԱՎԱՐԺԻ ՆՈՐԱՐԱՐԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԱՆՐԱԿՐԹԱԿԱՆԴՊՐՈՑՈՒՄԲանալի բառեր՝ հանրակրթություն, մանկավարժի նորարարականփորձ։

Հանրակրթական դպրոցն այն հիմնական ոլորտներից է, որտեղ տեղի է ունենում  սովորողի անձի ձևավորումը, զարգացումը։
  Եվ այստեղ մեծ դեր ունի մանկավարժը,  որը ոչ միայն պետք է տիրապետի մասնագիտական գիտելիքներին, կարողություններին, հմտություններին, ունենա համապատասխան փորձ, այլև պետք է լինի նորարար,  ում  մանկավարժական  գործունեությունը  պետք  է  կառուցվի  ժամանակակից  պահանջներին համընթաց, հիմնված լինի ժամանակակից տեխնոլոգիաների, մեթոդաբանության  վրա,  ինչպես  նաև  սովորողներին  ուղղորդի  հասարակության  մեջ  լիարժեք  գործունեություն ծավալելուն, հասարակության ակտիվ անդամ դառնալուն։
   Նորարար  մանկավարժի  գործունեությունը  պետք  է  նպատակաուղղված  լինի  սովորողների  ուսումնական,  մասնագիտական,  ակտիվ,  ինքնուրույն  ճանաչողական  գիտական գործունեությանը։
  Նա պետք է լինի սովորողի օգնականը, տեղեկատվության,  խորհրդատվության  աղբյուրը,  նպաստի    սովորողների  ուսումնական  մասնագիտական  գործունեության  արդյունավետության  բարձրացմանը,  արդյունքների  լավարկմանը։
   Հասարակության  մեջ  հանրակրթական  դպրոցի  դերի  բարձրացման  համար մանկավարժի նորարական գործունեությունը շատ անհրաժեշտ է և կարևոր։
