Ներածություն։
   Հայաստանի  հյուսիսային  ծալքավոր  մարզըզբաղեցնում  է  ՀՀ  տարածքի  ողջ  հյուսիսային  և  հյուսիսարևելյանհատվածը՝  տարածվելով  Արագածի  և  Գեղամա  լեռնավահաններիցհյուսիս,  ինչպես  նաև  ընդգրկում  է  Սևանա  լճից  արևելք  ընկածտարածքները։
   Տեղանքի  ռելիեֆը  բնութագրվում  է  խիստ  մասնատվածլեռնաշղթաներով,  որոնք  միմյանցից  բաժանված  են  միջլեռնայինգոգավորություններով  և  խոր  գետահովիտներով։
   Տեղանքի  ռելիեֆիբարդ  ձևաբանությունը  պայմանավորված  է  նորագույն  տեկտոնականփուլում  ինտենսիվորեն  արտահայտված,  խիստ  դիֆֆերենցացվածխզվածքա-բլոկային  ուղղաձիգ  տեկտոնական  տեղաշարժերով,  որոնցգումարային մեծությունը առավելագույնը հասել է մոտ 3 կմ-ի [1]։
 ժամանակակիցենժամանակակիցինչը  միաժամանակշարժումներիզուգակցվումՈւսումնասիրվող  տարածքն  իր  երկրադինամիկ  ակտիվությամբաչքի  է  ընկնում  նաև  ներկայումս,  ինչը  ցայտուն  արտահայտվում  էերկրակեղևի  ժամանակակից  հորիզոնական  և  ուղղաձիգ  տեղաշարժերում  և  սեյսմիկ  ակտիվությամբ։
   Ներկայումս  այս  ուղղությամբկան  կատարված  բազմաթիվ  հետազոտություններ,  որոնք  նպատակաուղղված  են  եղել  երկրակեղևի  ժամանակակից  շարժումներիվերլուծությանը [2-5], սեյսմիկ ակտիվության վերլուծությանը և սեյսմիկվտանգին  [6-11]։
   Այնուամենայնիվ  տարածքի  տեկտոնական  ակտիվության  վերլուծությունը  նախկինում  կատարված  աշխատանքներումաչքի  է  ընկնում  ժամանակային  սահմանափակությամբ։
   Նախևառաջանհրաժեշտ է տարբերակել ժամանակակից և նորագույն տեկտոնականակտիվությունը։
   Վերջինիս  գնահատմանն  է  ուղղված  սույն  աշխատանքը։
   Ժամանակակից  տեկտոնական  ակտիվության  ուսումնասիրությունը  անշուշտ  խիստ  արդիական  է։
   Սակայն  ՀՀ  պայմաններում,չի  դիտվում  անհրաժեշտ  սարքային  մանրամասնությունորտեղուսումնասիրմանն(երկրակեղևիուղղված),է  խիստբարդտեկտոնական  կառուցվածքի  հետ,  ժամանակակիցշարժումներիուսումնասիրությունը դեռևս շատ հեռու է լիակատար հանդիսանալուց։
 Անկասկած  խիստ  կարևորգեոդեզիականչափումների  տվյալները,  մասնավորապես  կրկնակի  նիվելիրացման,որոնք  թույլ  են  տալիս  գնահատել  ժամանակակից  ուղղահայացտեղաշարժերի արագությունը, ինչպես նաև GPS տվյալները, որոնց դերըխիստ  կարևոր  է  ժամանակակից  հորիզոնական  տեղաշարժերիգնահատման  գործում։
   Սակայն  հետազոտվող  տարածքի  համար  այդաղբյուրներից  ստացված  տվյալները  ժամանակային  առումով  չունենբավարար  մանրամասնություն,  դրանց  շարքերը  ընդհատված  են(կրկնակիիսկ  GPS  տվյալներըտեղեկություններ  կարող  են  տրամադրել  միայն  վերջին  մեկ  կամառավելագույնը  երկու  տասնամյակների  մասին  [3,  4]։
   Սակայն,  ինչպեսնշվումուսւոմնասիրվող  տարածքումերկրակեղևի  սեղմման  և  ընդարձակման  ու  դրա  հետ  կապվածբարձրացման  և  իջեցման  տենդենցները  ժամանակի  ընթացքում  խիստփոփոխական  են,  և  հաջորդում  են  միմյանց  տասնամյակայինկտրվածքով։
   Ուստի  երկրակեղևիզարգացման  ուհատկապես  վերջին  ժամանակաշրջաններում  կրած  երկրաբանականդինամիկ  փոփոխությունների  և  դրանցում  առկա  համընդհանուրնիվելիրացման  տվյալները),է  աշխատանք[2]-ում,էվոլյուցիոնմասինգործիքայինժամանակակիցտենդենցներիուսումնասիրությունները  պատկերացում  տալ  ուղղակիորեն  չեն  կարող։
   Իտարբերություն  ժամանակակից  գործիքային  չափումների՝  տեկտոնաերկրաձևաբանական  մեթոդները  թույլ  են  տալիս  գաղափար  կազմել  ոչթե  երկրաբանական  ժամանակագրության  տեսանկյունից  ակնթարթկազմող  ժամանակահատվածում  տեղանքի  զարգացման,  նրա  դինամիկայի  վերաբերյալ,  այլ  հնարավորություն  է  ընձեռում  դուրս  բերելժամանակային  առավել  երկար  ինտերվալում  (երկրաբանական  վերջինժամանակաշրջաններում)  տարածքի  զարգացման  բնույթը,  համընդհանուր  տենդենցները,  երկրադինամիկ  ակտիվության  տարածականառանձնահատկությունները։
   Ուստի,  տեկտոնա-երկրաձևաբանականմեթոդներով  ստացված  արդյունքները  կարող  են  ընդհանրապեսչհամապատասխանել ժամանակակից գեոդեզիական տվյալներին։
 Մեծ  է  վերջիններիս  նշանակությունը  հատկապես  սեյսմաբանական  և  ուժեղ  երկրաշարժերի  առաջացման  տարածական  օրինաչափությունների  վերլուծության  և  ուժեղ  երկրաշարժերի  հնարավորօջախային  գոտիների  առանձնացման  գործում,  ինչպես  այդ  մասինժամանակին  հստակ  նշել  է  Ռ.  Ա.  Կլարենսը  իր  աշխատանքում  [12]։
 Հարկ  է  նշել,  որ  այս  ուղղությամբ  նախնական  մոտեցմամբ  արդեն  իսկկատարվել  են  որոշակի  աշխատանքներ  [11],  որոնք  այժմ  գտնվում  ենհետագա խորացման փուլում։
 Այս  ամենը  պայմանավորում  է  առաջադրած  խնդրի  գիտականնշանակությունը և հրատապությունը, որը կայանում է ուսումնասիրվողտարածքի  ձևակառուցվածքային  միավորների  տեկտոնական  ակտիվության  գնահատման  մեջ։
   Ձևակառուցվածքային  հիմնական  միավորները,  որոնք  իրենցից  ներկայացնում  են  հիմնական  լեռնագրականտարրերը, մասնատված են խզվածքա-բեկվածքային մարմիններով, ինչիհետևանքով  դրանց  համար  հատկանշական  է  բլոկային  կառուցվածքը։
 Տեկտոնական  ակտիվության  գնահատումը  իրականացվել  է  բլոկայինմիավորների  համար,  քանզի  միևնույն  ձևակառուցվածքային  միավորիտարբեր  հատվածներ,  գտնվելով  տարբեր  բլոկների  կազմում,  ունենտարբեր տեկտոնական ակտիվություն։
 Հետազոտության մեթոդիկան։
    Աշխատանքումտեկտոնաերկրաձևաբանականնպատակովլայնորեն  կիրառվել  են  ժամանակակից  ԱՏՀ  (GIS)  տեխնոլոգիաները,ինչպես  նաև  արբանյակային  հանույթներից  ստացված  ռելիեֆի  թվայինմոդելները՝  ASTER_GDEM  [13]։
   Վերջիններս  ունեն  բավական  բարձրցուցանիշներիհաշվարկմանլուծաչափ  և  հնարավորություն  են  ընձեռում  անցկացնել  խոշորամասշտաբ ու մանրամասն ուսումնասիրություններ։
 ցուցանիշներիԱյս  աշխատանքիՄիջազգային փորձում վերջին տարիներին, ինչպես արդեն նշվել է,տեկտոնա-երկրաձևաբանականօգտագործումըտարածքի տեկտոնական ակտիվության գնահատման նպատակով գտելէ  իր  լայն  կիրառությունը,  ինչը  հիմնավորում  է  կիրառվող  մեթոդականհենքի և դրանով ստացված արդյունքների հիմնավոր և հավաստի լինելը։
 շրջանակներում  կիրառվել  են  հետևյալտեկտոնա-երկրաձևաբանականհատակիլայնության  և  բարձրության  հարաբերակցության  գործակիցը՝  VF  (Valleyհարաբերականընդարձակության  գործակիցը՝  RDEt  (Relative  Slope  Extension  Index),լինեամենտների  ցանցի  խտության  ցուցանիշը՝  LD  (Lineament  Density),հիպսոմետրիկ  ինտեգրալը՝  HI  (Hypsometry  Integral),լեռնաշղթայիստորոտի  կորության  գործակիցը՝  Smf(Mountain  Front  Sinuosity)։
 Տեկտոնական  ակտիվության  ընդհանրացված  ցուցանիշի  ստացմանհամար կիրառվել է տեկտոնական ակտիվության ինդեքսը՝ IAT (Index ofActive Tectonics)։
 ցուցանիշները՝հովտիլեռնալանջիՀետազոտության  արդյունքների  վերլուծությունը։
   Հովտի  հատակիգործակիցըհարաբերակցությանևլայնությանհաշվարկվում է հետևյալ բանաձևով [14].բարձրությանորտեղ՝  VFW-ն  հովտի  հատակի  լանությունն  է,  Eld-ն՝  ձախակողմյանհովտալանջի  բացարձակ  բարձրությունը,  Erd  –ն՝  աջակողմյանհովտալանջի  բացարձակ  բարձրությունը,  Esc  –ն՝  հովտի  հատակիբացարձակ բարձրությունը։
 գործակցիհաշվարկմանԱյս  գործակցի  հաշվարկման  նպատակով,  ինչպես  նաև  հաջորդիվներկայացվելիք  RDEtնպատակովASTER_GDEM  տվյալների  հիման  վրա  ArcGIS  10.5  ծրագրայինմիջավայրում  առանձնացվել  է  ուսումնասիրվող  տարածքի  գետայինցանցը,  որից  հետո  իրականացվել  է  գետերի  կարգերի  որոշում՝  ըստՍտրահլերի հայտնի դասակարգման [15]։
  Գետային ցանցը տրոհվել է I,II  և  III  կարգի  գետահոսքերի,  ինչից  հետո  վերլուծությունը  տարվել  էյուրաքանչյուր  բլոկային  միավորի  համար  առանձին-առանձին։
   Որպեստեղանքի  բլոկային  կառուցվածք՝  ընդունվել  է  մեր  կողմից  նախկինումներկայացված սխեման [4]։
 լայնականկտրվածքներ։
   ԳործակցիԱյսպես,  VF    գործակցի  հաշվարկման  նպատակով  մեր  կողմիցհետազոտվող  տարածքի  սահմաններում  ուսումնասիրվել  են  թվով  103գետերիմիջին  արժեքըյուրաքանչյուր  բլոկային  միավորի  համար  մյուս  բոլոր  ցուցանիշներիհամապատասխան արժեքների հետ միասին ներկայացված է Աղյուսակ1-ում։
  Համաձայն [6]-ի, VF<1 արժեքները բնորոշ են առավելապես V-աձևհովիտներինեն  ակտիվ  խզվածքայինտեկտոնիկայով,  ընդհակառակը  VF>1 արժեքով  բնորոշվում  են  U-աձևհովիտները,  որոնք  մատնանշում  են  առավել  հանդարտ  տեկտոնականպայամաններ։
   Հետևաբար  որքան  բարձր  է  այս  գործակցի  արժեքը,այնքան  պասիվ  է  տեկտոնական  ակտիվությունը  և  հակառակը։
   Մերկողմից  ստացված  արժեքների  հիման  վրա  ըստ VF  գործակցի՝  բլոկներըբաժանվել  են  երեք  խմբերի՝  տեկտոնապես  ակտիվ  (VF<0.5),  միջինակտիվության (0.5<VF<1) և պասիվ (VF>1)։
 և  պայմանավորվածԼեռնալանջի  հարաբերական  ընդարձակության  գործակցի՝  RDEt[16, 17], հաշվարկային բանաձևը հետևյալն է.երկարությունը։
   Այսորտեղ  ΔH  –ը՝  գետի  տալվեգի  անկման  մեծությունն  է,  ΔL-ը՝  գետիակունքից  գետաբերանն  ընկած  ուղիղ  գծային  երկարությունը,  իսկ L-ը՝գետի  տալվեգիգործակցի  հաշվարկմաննպատակով  ընտրվել  են  միայն  I  կարգի  գետահոսքերը՝  որպես  առավելերիտասարդ  գոյացություններ,  որոնք  բնութագրում  են  տեղանքիտեկտոնական  զարգացումը  երկրաբանական  ոչ  վաղ  անցյալում։
 Քարտեզագրվել  է  ընդհանուր  թվով  I  կարգի  շուրջ  3852  գետահոսք,որոնցից  հաշվարկային  պրոցեսին  մասնակցելու  համար  ընտրվել  ենայնպիսիները,  որոնց  դեպքում  ստացվել  է  գետի  երկարության  և  նրաանկման  միջև  կորրելյացիոն  բարձր  արժեք  (տվյալ  դեպքում  0.83),  ինչընվազագույնի է հասցնում գետի երկարության մեծության վրա տեղանքիապարակազմության  ազդեցությունը  և  ընդհակառակը՝  առաջին  պլան  էդուրս  բերում  հենց  տեկտոնական  գործոնը։
   Կորրելյացիոն  կապըներկայացված է Նկար 1-ում։
 Նկար  1.  Հայաստանի  հյուսիսային  ծալքավոր  մարզիսահմաններումI  կարգի  գետահոսքերի  անկման  և  նրանցերկարության միջև կորրելյացիոն կապի գրաֆիկական պատկերըՀամաձայն[16,17],  որքան  բարձր  է  RDEt  արժեքը,  այնքանտարածքը  տեկտոնապես  ավելի  ակտիվ  է։
   Ինչպես  նախորդ  ցուցանիշիպարագայում  էր,  այս  դեպքում  ևս  բլոկները  բաժանվել  են  3  հիմնականդասերի՝  տեկտոնապես  ակտիվ,  միջին  ակտիվության  և  պասիվ՝կախված նրանց սահմաններում դիտվող RDEt միջին արժեքից։
 Մնացյալ  ցուցանիշների  հաշվարկը  չի  պահանջել  գետային  ցանցիվերլուծություն  և  հիմնված  է  հենց  ռելիեֆի  ու  նրա  քանակականպարամետրերի վերլուծության վրա։
 Հաջորդ  ցուցանիշի՝  լինեամենտների  ցանցի  խտության  հաշվարկիհամար  մեր  կողմից  կիրառվել  է  PCI  Geomatica  2016  ծրագիրը,  որըհնարավորություն  է  տալիս  ավտոմատացված  ձևով  տարանջատելուռելիեֆի գծային տարրերը։
  Այդ նպատակով կանխավ ArcGIS ծրագրայինմիջավայրում  իրականացվել  է  ուսումնասիրվող  տարածքի  ռելիեֆիստվերարկում։
 Լինեամենտների  տարանջատման  արդյունքումառանձնացվել  է  տարբեր  երկարության  ընդհանուր  թվով  շուրջ  6740լինեամենտ,  որոնց  գումարային  երկարության  և  բլոկի  մակերեսիհարաբերության  արդյունքում  ստացվել  էլինեամենտների  ցանցիխտության մեծությունը՝ LD-ն՝ [18].որտեղ ∑L –ը լիեամենտների գումարային երկարությունն է կիլոմետրով,իսկ  S  –ը՝  բլոկի  մակերեսը  քառ.կմ-ով։
   Բնականաբար  LD  –ի  բարձրարժեքները  կվկայեն  տեղանքի  բարձր  տեկտոնական  ակտիվությանմասին։
  Լինեամենտների ցանցի խտության, հիպսոմետրիկ ինտեգրալի ևլեռնաշղթայի  ստորոտի  կորության  արժեքներից  կախված,  ինչպեսնախորդ  ցուցանիշների  դեպքում  էր,  այս  դեպքում  ևս  պահպանվել  էբլոկների  ըստ  տեկտոնական  ակտիվության  դասակարգման  միևնույնմոտեցումը։
 Հիպսոմետրիկ  ինտեգրալը  և  լեռնաշղթայի  ստորոտի  կորությանցուցանիշը  տեղանքի  տեկտոնական  ակտիվության  բնութագրմանառավել  կիրառական  ցուցանիշներից  են,  որոնք  ներկայումս  գտնում  ենլայն  գործածություն[14,19]։
   Դրանց  հաշվարկային  բանաձևերըներկայացված են համապատասխանաբար բանաձև (4)-ում և (5)-ում.որտեղ Elevmean –ը բլոկի միջին բացարձակ բարձրության արժեքն է,Elevmax  –ը՝  բլոկի  առավելագույն  բացարձակ  բարձրությունը,  իսկ     Elevmin –ը՝ բլոկի նվազագույն բացարձակ բարձրությունը։
  Որքան բարձրէ  հիպսոմետրիկ  ինտեգրալի  արժեքը,  այնքան  տեկտոնապես  ավելիակտիվ է բլոկը։
   Լեռնաշղթայի  ստորոտի  կորության  ցուցանիշը  հաշվվում  էհետևյալ բանաձևով.որտեղ Lmf –ն  լեռնաշղթայի  ստորոտի  երկարությունն  է,  իսկ Ls –ը՝լեռնաշղթայի  ստորոտի  ուղիղ  գծային  երկարությունը։
   Համաձայն  [14],եթե  Smf  արժեքը  մոտ  է  1-ի  (այն  չի  կարող  փոքր  լինել  1-ից),  ապատեղանքը բնութագրվում է ինտենսիվ տեկտոնական բարձրացումներովև  ընդհակառակը,  որքան  արժեքը  մեծ  է  1-ից,  այնքան  տեկտոնականպրոցեսներն ավելի պասիվ են ընթանում։
 Վերջապես  ամփոփելու  համար  ողջ  վերը  ներկայացվածցուցանիշները՝  [20]-ի  կողմից  առաջարկվել  է  կիրառել  տեկտոնականակտիվության ինդեքսը՝ IAT, որն իրենից ներկայացնում է մի մեծություն,որը  չունի  չափման  միավոր  և  իրենից  ներկայացնում  է  կիրառվածցուցանիշների  միջին  թվաբանական  արժեքը։
   Այն  հաշվվում  է  հետևյալբանաձևով.կիրառվածբոլորորտեղ  S–ըքանակականմեծությունների  գումարն  է,  իսկ  N  –ը՝  կիրառված  ցուցանիշներիքանակը։
  Միևնույն ժամանակ համաձայն [12], բլոկների դասակարգումնըստ  այս  ցուցանիշի  ընդունված  է  կատարել  հետևյալ  միջակայքերիհամար՝  1.0<IAT<1.5 (խիստ  ակտիվ),  1.5<IAT<2.0  (ակտիվ),  2.0<IAT<2.5(միջին ակտիվության) և IAT>2.5 (պասիվ)։
 ցուցանիշներիՍտորև բերված Աղյուսակ 1-ում ներկայացված են կիրառված բոլորցուցանիշների  արժեքները՝  ըստ  հետազոտվող  տարածքի  բլոկայինմիավորների։
 Հաջորդիվ  ներկայացված  է  Հայաստանի  հյուսիսային  ծալքավորմարզի  բլոկների  տեկտոնական  ակտիվության  քարտեզը  ըստ  IATցուցանիշի  արժեքների՝  համադրած  Հ.  Հ.  Սարգսյանի  կողմից  կազմվածՀՀ  տարածքի  խզվածքային  տարրերի  հետ  [21]։
   Նկար  2-ից  երևում  է,  որքարտեզում տարանջատված լինեամենտները համապատասխանում ենհետազոտվողբեկվածքա-խզվածքայինմարմիններիմասնավորապես՝  Փամբակ-Սևան-Սյունիքի,Հանքավան-Զանգեզուրի,  Փամբակ-Ձկնագետի,  Սանահին-Միափորի  ևԳառնիի։
   Այս  ամենը  հավաստում  է  ընտրված  տեկտոնական  հիմքիճշտությունը։
 տարածքումհայտնիհետ,Նկար  2-ում  հանդես  եկող  որոշ  լինեամենտներ  հիշատակվածտեկտոնիկայի  քարտեզում  չեն  գտնում  իրենց  արտահայտումը։
   Այսհանգամանքըմասշտաբայինտարբերություններով,  քանզի  ռեգիոնալ  բնույթի  այլ  տեկտոնականքարտեզների[22]  հետ  համադրման  ընթացքում  տարանջատվածլինեամենտները հստակորեն արտահայտվում են։
 թերևս  պետքբացատրելէԱղյուսակ 1. Հայաստանի հյուսիսային ծալքավոր մարզի բլոկներիտեկտոնական ակտիվության ցուցանիշներըԲլոկիանվանումըԲլոկի դասը ըստ տեկտոնա-երկրաձևաբանականցուցանիշիՆկար  2.  Հայաստանի  հյուսիսային  ծալքավոր  գոտուբլոկների  տեկտոնական  ակտիվության  քարտեզը  ըստցուցանիշի (տեկտոնական հենքը [11] աշխատանքից).Բլոկներ։
  ESMB – Արևելյան Սևանի լեռնաշղթայի, SMBSS – Սևանիլեռնաշղթայի  բլոկի  հարավային  սեգմենտ,  ARB  –  Արեգունու  բլոկ,      SMBNS – Սևանի լեռնաշղթայի բլոկի հյուսիսային սեգմենտ,              GBSS1– Գուգարքի բլոկի հարավային առաջին սեգմենտ,                  GBSS2 –Գուգարքի բլոկի հարավային երկրորդ սեգմենտ,                  GBSS3 –Գուգարքի բլոկի հարավային երրորդ սեգմենտ,                       GBCS –Գուգարքի  բլոկի  կենտրոնական  սեգմենտ,  GBNS  –  Գուգարքի  բլոկիհյուսիսային սեգմենտ, MB – Միափորի բլոկ, HB – Հալաբի բլոկ, PBESՓամբակի բլոկի արևելյան սեգմենտ, TSB1 – Ծաղկունյաց բլոկի առաջինսեգմենտ,  TSB2  –  Ծաղկունյաց  բլոկի  երկրորդ  սեգմենտ,      TSB3  –Ծաղկունյաց բլոկի երրորդ սեգմենտ, LB – Լալվարի բլոկ,    BBES –Բազումի  բլոկի  արևելյան  սեգմենտ,  PBCS  –  Փամբակի  բլոկիկենտրոնական սեգմենտ, BBWS – Բազումի բլոկի արևմտյան սեգմենտ, TB– Տաշիրի բլոկ, JB – Ջավախքի բլոկ, PBWS – Փամբակի բլոկի արևմտյանսեգմենտ, ASHB – Աշոցքի բլոկ, ABWS – Ամասիայի բլոկի արևմտյանսեգմենտ, ABES – Ամասիայի բլոկի արևելյան սեգմենտ, SHB – Շիրակի բլոկցուցանիշի,  տեկտոնական  խիստՀետազոտության իրականացման արդյունքում պարզվել է, որ, ըստբարձր  ակտիվությամբառանձնանում  են՝  Սևանի  լեռնաշղթայի  բլոկի  հարավային,  Սևանիլեռնաշղթայի  բլոկի  հյուսիսային,  Գուգարքի  բլոկի  կենտրոնական,Փամբակի  բլոկի  կենտրոնական  և  Բազումի  բլոկի  արևմտյանսեգմենտները,  ինչպես  նաև  Արեգունու,  Հալաբի,  Միափորի  և  Լալվարիբլոկները։
 Բարձր  տեկտոնական  ակտիվություն  ունեն՝  Գուգարքի  բլոկիհյուսիսային,  Գուգարքի  բլոկի  հարավային  առաջին,  Գուգարքի  բլոկիհարավային  երրորդ,  Ծաղկունյաց  բլոկի  առաջին,  Ծաղկունյաց  բլոկիերրորդ,  Փամբակի  բլոկի  արևելյան  սեգմենտները  և  Ջավախքիհրաբխային բլոկը։
 Միջին տեկտոնական ակտիվությամբ առանձնանում են՝ Գուգարքիբլոկի հարավային երկրորդ, Ծաղկունյաց բլոկի երկրորդ, Բազումի բլոկիարևելյան,  Փամբակի  բլոկի  արևմտյան  և  Ամասիայի  բլոկի  արևելյանսեգմենտները։
 Ցածր  տեկտոնական  ակտիվություն  բնորոշ  է՝  Արևելյան  Սևանիլեռնաշղթայի,  Տաշիրի,  Աշոցքի  և  Շիրակի  բլոկներին,  ինչպես  նաևԱմասիայի բլոկի արևմտյան սեգմենտին։
 Տարբեր  տեկտոնական  ակտիվության  բլոկների  այսօրինակկոնֆիգուրացիայի  ստացումը  խիստ  կարևոր  է  տեղանքի  սեյսմիկակտիվությանուժեղերկրաշարժերի  հնարավոր  գոտիների  տարանջատման  համար,  ինչիմասին խոսվել է մեր նախորդ աշխատանքում [11]։
 մեկնաբանությանումասնավորապեսԵզրակացություն։
   Ամփոփելով  կատարված  հետազոտությունը՝պետք  է  նշել,  որ  դուրս  են  բերվել  Հյուսիսային  Հայաստանի  տարածքիերկրակեղևի  բլոկների  տեկտոնական  ակտիվության  համընդհանուրտենդենցները՝  սկսած  նորագույն  տեկտոնական  փուլից։
   Առանձնացվելեն  խիստ  բարձր,  բարձր,  միջին  և  ցածր  տեկտոնական  ակտիվությանբլոկներ,  որոնց  այդօրինակ  բնութագրումը  հիմնված  է  ուսումնասիրվողտարածաշրջանի համար ստացված միջին արժեքների համեմատությանհիման վրա։

Տեկտոնապես  ակտիվ  գոտիներում,  ինչպիսին  հանդիսանում  է  ՀՀ  տարածքը,  գիտական  մեծ  նշանակություն  ունեն  տեղանքի  հիմնական  կառուցվածքային  ակտիվության  գնահատմանն  ուղղված  աշխատանքները։
   Ժամանակակից  հետազոտություններում  այսօրինակ  խնդիրների  լուծման  նպատակով  լայնորեն  կիրառվում  են  տեկտոնա-երկրաձևաբանական  մեթոդները,  որոնք ամփոփ և հավաստի տեղեկություններ են տրամադրում տեղանքի  երկրաբանական  վերջին  ժամանակներում  կրած  զարգացումների  և  ժամանակակից տեկտոնական ակտիվության վերաբերյալ։
