ԲՋՋԱՅԻՆ ՀԵՌԱԽՈՍԸ ՈՐՊԵՍ ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ ԵՐԵՎՈՒՅԹԴժվար  է  պատկերացնել  մեր  կյանքն  առանց  բջջային  հեռախոսի։
   Եթե  նախկինում այն միայն ֆինանսական հնարավորությունների ցուցանիշ էր, ապա այժմ բջջային  հեռախոս  ունեն  գրեթե  բոլորը։
   Բջջային  հեռախոսի  մուտքը  մեր  կենցաղ  այնքանարմատական է, որ թվում է, թե այն միշտ է եղել։
  Իրականում բջջային հեռախոսն ունիշուրջ 60 տարվա պատմություն։
  Բջջային հեռախոսային կապի ստեղծման գաղափարը ծագել է AT&T Bell Labs ընկերությունում։
  1946 թ. ստեղծվել է առաջին ռադիոալիքային հեռախոսը, որը հեռախոսի և ռադիոյի հիբրիդ էր։
  Մեքենայի մեջ տեղադրվածռադիոհաղորդիչի միջոցով հնարավոր էր ազդանշան փոխանցել ավտոմատ հեռախոսային  համակարգին  (АТС)  և  կատարել  հեռախոսազանգ։
   Այդ  սարքերը  բավականծանր էին` 30-40 կգ, և անհնար էր պատկերացնել, որ դրանք նաև շարժական կլինեն։
 Մինչև  1960-ական  թթ.  սկիզբը  բազմաթիվ  ընկերություններ  հրաժարվում  էինբջջային կապի ստեղծման համար հետազոտություններ կատարել, քանի որ բոլորն էլհանգել էի այն մտքին, որ հնարավոր չէ ստեղծել փոքր չափերով բջջային հեռախոսային  սարք։
   Պատճառներից  մեկն  էլ  այն  էր,  որ  AT&T  Bell  Labs  ընկերությունը  1947  թ.Նյու-Յորքից  Բոստոն  երթևեկող  գործարարներին  և  վարորդներին  առաջարկեց  «ճանապարհային  ծառայություն»։
   Անհաջող  լինելու  և  հաճախորդների  սակավությանպատճառով 5 տարի անց այդ ծառայությունը փակվում է։
  Ռադիոհեռախոսների ցանցեր ստեղծվել էին ԱՄՆ մի շարք քաղաքներում, սակայն շատ դեպքերում կոմերցիոնհաջողության չէին հասել։
 Այդ տարիներին Mօtօrola ընկերությունը հայտնի էր իր շարժական ռադիոկայաններով և բջջային կապի մասին պատկերացում անգամ չուներ։
  1954 թ. այդ ընկերությունում  աշխատանքի  է  անցնում  Մարտին  Կուպերը։
   Նա  սովորական  աշխատակիցէր  և  զբաղվում  էր  շարժական  նոր  սարքերի  մշակմամբ։
   1967  թ.  նրա  ղեկավարածբաժինը Չիկագոյի ոստիկանության համար ստեղծեց առաջին շարժական ռացիաները։
  Mօtօrola ընկերությունում շուրջ 20 տարի աշխատելուց հետո Մ. Կուպերը հասկացավ,  որ  կարող  է  ստեղծել  համեմատաբար  փոքր  բջջային  հեռախոս։
   Այդ  նախագծիհամար նա ծախսել է 15 տարի և 100 մլն դոլար։
 Շուրջ մեկ տարի ընթանում էին առաջին կոմպակտ բջջային հեռախոսը  ստեղծելու  աշխատանքները,  և  միաժամանակ  ընկերությունը  փորձում  էր  համոզել  Հաղորդակցության դաշնային հանձնաժողովին (FCC), որ մասնավոր ընկերություններին անհրաժեշտ  են  լինելու  ազատ  հաճախականություններ՝  բջջային  կապը  ներդնելու  համար։
   Նոր  հաճախություն  տրամադրելու  առաջարկը  միանգամից  բախվեց  թերահավատության  ալիքի,  քանի  որ  AT&T  Bell  Labs  փորձագետները  պնդում  էին  կոմպակտհեռախոս  ստեղծելու  անհնարինությունը։
   Ի  վերջո,  Mօtօrola-ին  հնարավորությունտրվեց  ցուցադրելու  փոքր  բջջային  հեռախոս  ստեղծելու  հավանականությունը։
 Շտապ  սկսեցին  նախապատրաստվել  դաշտային  փորձարկումների,  որոնք  նշանակված էին 1973 թ. ապրիլի 3-ին։
  Այդ օրը Նյու-Յորքի  Alliance Capital Building 50 հարկանու  բարձունքին  տեղադրված  էր  առաջին  բազային  կայանը։
   Բջջային  հեռախոսիառաջին նախատիպը կարող էր սպասարկել մինչև 30 բաժանորդի՝ միացնելով նրանցերկրային  կապի  այլ  գծերին։
   Այն  կոչվում  էր  Motorola  Dyna-Tac՝  1,15  կգ  քաշով  և22.5x12.5x3.75 սմ չափի մի լսափող։
  Վահանակի վրա կար 12 կոճակ` 10 թվանշան և2  կոճակ`  զանգ  ուղարկելու  և  զանգն  ընդհատելու  համար,  ու  ոչ  մի  այլ  գործառույթ։
 Մարտկոցն ընդամենը 35 րոպե շփման հնարավորություն ուներ, բայց այն կրկին լիցքավորելու  համար  անհրաժեշտ  էր  10  ժամ։
   Հենց  այսպիսի  հեռախոսով  էլ  1973  թ.ապրիլի  3-ին  Մ.  Կուպերը  հավաքեց  Ջոյլ  Էնգելի`  Bell  Labs-ի  հետազոտություններիբաժնի  պետի  հեռաոսահամարը։
   Դա  Մ.  Կուպերի  և  Motorоla-ի  հաղթանակն  էր։
 Նրանք հաղորդակցության ոլորտում հեղափոխության հեղինակ դարձան։
  Bell Labs-իկողմից  գնահատված  լինելը  նախագիծն  իրականացնողների  համար  հաջողությանամենամեծ  երաշխիքն  էր։
   Տարիներ  անց  Bell  Labs-ի  ծրագրային  բաժնի  ղեկավարՌիչարդ Ֆրենկելը Dyna-Tac հեռախոսի մասին ասել է. «Դա իսկական հաղթանակ էր։
 Այդ ժամանակ մենք մեքենաների մեջ օգտագործում էինք 14 կգ հեռախոսներ։
  Դրանցհնարք` ողջ անհրաժեշտը տեղավորել 1 կգ-ի մեջ, բեկումնային առաջընթաց էր»1։
 Սակայն առաջին կոմերցիոն բջջային հեռախոսը հայտնվել է շուկայում 10 տարիանց` 1983 թ. մարտի 6-ին։
  Այն իր նախատիպից զգալիորեն թեթև էր` 800 գր, մարտկոցը՝ 8 ժամ աշխատելու հնարավորությամբ, և արժեր 3995 դոլար։
 Motorola-ն առաջինը սկսեց բջջային հեռախոսների զանգվածային թողարկումը ևերկար  ժամանակ  աշխարհում  անլար  կապի  նորաձևություն  թելադրողն  էր։
   Բջջայինհեռախոսի  հաջողությունը  շլացնող  էր։
   Հեռախոսային  ընկերությունները  չէին  կարողանում  բոլոր  ցանկացողներին  տրամադրել  բջջային  կապ,  քանի  որ  սահմանափակէին հաճախությունները, ԱՀՀ-ի ծանրաբեռնվածությունը, բջջային հեռախոսների քանակը և այլն։
  Օրինակ, Bell System ընկերությունը, որը բջջային հեռախոսի իր մոդելնստեղծեց Matarola-ից կես տարի անց` 1978 թ., Նյու-Յորքում ուներ 545 հաճախորդ ևդեռ 3700 հոգի էլ հեռախոս գնելու հերթագրվածներ։
  ԱՄՆ ողջ տարածքում Bell System-ի հեռախոսներ գնելու հերթի էր սպասում 20 հազար մարդ, բայց նրանց հայտնելէին, որ իրենց հերթին կարող են սպասել 5-10 տարի։
 1983 թ. աշխարհում հաշվվում էր 1 մլն, իսկ 1990 թ.՝ 11 մլն բաժանորդ։
  Բջջայինտենոլոգիաների  տարածումն  այդ  ծառայությունն  ավելի  մատչելի,  որակյալ  և  հասանելի դարձրեց։
  International Telecommunication Union-ի տվյալներով 1995 թ. աշխարհում  հաշվվել  է  90,  7  մլն  բջջային  հեռախոս  ունեցող,  հաջորդ  6  տարվա  ընթացքումնրանց թիվն աճել է ավելի քան 10 անգամ`  դառնալով 956, 4 մլն։
  2003 թ. այդ թիվըհասել է 1,174 մլրդ, իսկ 2010 թ.՝ 4 մլրդ2։
 Ըստ Ericsson ընկերության կատարած հետազոտության արդյունքների՝ 2011 թ.բջջային  հեռախոս  ունի  6  մլրդ  բաժանորդ`  մարդկության  70  %-ը։
   Սակայն  ընկերության  ներկայացուցիչը  հայտարարել  է,  որ  չնայած  բջջային  կապից  օգտվողների  ֆորմալ թիվը 6 մլրդ է, այնուամենայնիվ փաստացի բջջային կապից օգտվողների թիվը 4մլրդ է, քանի որ շատերը միաժամանակ մի քանի օպերատորների բաժանորդներ են։
 Ըստ ընկերության վիճակագրության՝ նախորդ տարիների ընթացքում բջջային հեռախոսակապ օգտագործողների թիվը միջինում աճել է 13 %-ով։
  180 հազար նոր բաժանորդների 35  %-ը  Հնդկաստանի և Չինաստանի բնակիչներ են։
  Օգտվողների 75 %-նօգտագործում  է  GSM  (Global  System  for  Mobile  Communications)  և  15  %-ը  3G/HSPA(High Speed Packet Access) համակարգերը։
  2011 թ. վաճառված հեռախոսների 30 %ը  սմարթֆոններ  են։
   Բջջային  ձայնային  կապից  օգտվողների  թիվը  շարունակում  էաճել մեծ արագությամբ, հատկապես՝ ասիական զարգացող երկրներում3։
 1 Տե՛ս http։
 //smtelserv.ru/info/poiav_mobil.php։
 2 Տե՛ս http։
 //newsland.com/news/detail/id/898675/։
 3 Նույն տեղում։
 Global mobile Suppliers Association (GSA) համաշխարհային ասոցիացիայի տվյալներով՝ 2013 թ. բջջային կապի բաժանորդների թիվը կազմում է 6,78 մլրդ` մեկ տարվա ընթացքում աճելով 6,25 %-ով։
  Երրորդ սերնդի (3G) բջջային կապից օգտվողներիթիվն  անցած  տարվա  ընթացքում  ավելացել  է  279  մլն-ով  և  դարձել  1,47  մլրդ,  իսկչորրորդ  սերնդի  (4G/LTE)  կապից  օգտվողների  թիվն  աճել  է  125  մլն-ով  և  կազմել200,1  մլն։
   GSA-ի  տվյալներով  աշխարհում  274  բջջային  օպերատորներ  101  երկրումշահագործման են թողարկել չորրորդ սերնդի բջջային կապ։
  Փորձագետները կանխատեսում  են,  որ  մինչև  2014  թ.  ավարտը  բազմաթիվ  երկրներում  ևս  կներմուծվի  LongTerm Evolution (LTE) ցանցը1։
 Երկիր  մոլորակի  բնակչությունն,  ըստ  պաշտոնական  տվյալների,  կազմում  է  7,2մլրդ մարդ։
  Փաստորեն, բջջային կապի բաժանորդների թիվը գրեթե հավասարվում էերկրի բնակչության թվին։
 Բջջային  հեռախոսի  տեսականու  բազմազանության  ծավալը  պատկերացնելուհամար  ներկայացնենք  բջջային  հեռախոսի  համաշխարհային  շուկան։
   Գոյությունունեն  բջջային  հեռախոսի  447  մակնիշներ,  դրանցից  յուրաքանչյուրն  իր  հերթին  թողարկում է հեռախոսի բազմաթիվ մոդելներ։
  Matarola ընկերությունը, օրինակ, թողարկել է բջջային հեռախոսի 18 սերիա, Nokia ընկերությունը՝ 17 սերիա, որոնցից միայնմեկում՝ 10-20 մոդել։
  Եթե փորձենք հաշվել աշխարհի բոլոր մակնիշների բոլոր մոդելները, գործ կունենանք հազարյակների հետ։
  Դժվար է նշել որևէ այլ տեխնոլոգիա, որնայսչափ բազմազան է և նույնքան էլ միօրինակ։
 Համաշխարհային  շուկա  բջջային  հեռախոս  հիմնական  ներմուծողներն  են  այս  6ընկերությունները`  Motorola,  Nokia,  Samsung,  Sony  Ericsson,  Siemens,  LG։
   Այժմ  այսցուցակը  որոշակի  փոփոխությունների  է  ենթարկվում`  կախված  շուկայական  մրցակցությունից։
 Ամբողջ աշխարհում աճում են թե՛ ֆիքսված և թե՛ բջջային կապի բաժանորդագրությունները  (բջջային  հեռախոսինը՝  ավելի  արագ)։
   Աճի  տեմպերը  երկրների  միջևտարբերվում  են`  կախված  տնտեսական  պայմաններից,  սակայն  և՛  աղքատ,  և՛հարուստ երկրներում այդ գործընթացը շարունակվում է։
 Անլար  հեռախոսի  ներթափանցման  ալիքը  տարբեր  երկրներում  տարբեր  պատճառներ  ունի,  օրինակ՝  ֆիքսված  կապի  ոչ  զարգացած  ենթակառուցվածք  ունեցողերկրներում  բջջայինը  փոխարինում  է  ֆիքսված  կապի  գծերին,  զարգացած  ենթակառուցվածք ունեցող երկրներում` բջջայինին անցումը տնտեսական գործոնով է պայմանավորված։
   NIC-ի  (network  interface  controller)  երկրների  համար,  ինչպիսին  է  Հարավային  Կորեան,  տեխնոլոգիական  սարքավորումների  և  ծրագրերի  ապահովումըորոշիչ դեր է խաղացել երկրի ֆինանսական կայունության գործում։
 Արևմտյան  սոցիոլոգների  վիճակագրությունները  վկայում  են,  որ  բջջային  հեռախոսի  ամենաբարձր  և  արագ  կլանում  ցուցաբերել  են  եվրոպական  երկրները,  որոնցհաջորդում  են  Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան  մի  քանի  երկրներ`  Հարավային  Կորեա,Ճապոնիա,  Հոնքոնգ,  Չինաստան  և  ԱՄՆ։
   Ի  դեպ,  ԱՄՆ-ն  բջջային  ինտերնետի  կլանման  առաջատարն  է։
   Ցուցանիշները  վկայում  են,  որ  աճի  բարձր  տեմպեր  ունեցողերկրներում  բնակչության  թվի  հետ  բջջային  տեխնոլոգիաներին  առնչվողների  թիվըկարող է ունենալ ցածր համամասնություն։
 Մ. Կաստելսը նշում է. «Մենք հայտնաբերել ենք անլար կապի ընդունման տեմպերի տարբերությունն ամբողջ աշխարհում բացատրող որոշ փաստեր՝ ներառյալ ՀՆԱ-ն,ֆիքսված  գծերի  առկա  ենթակառուցվածքները,  շուկայի  կառուցվածքը  և  պետականքաղաքականությունը։
  Անլար հեռախոսի և անլար հասանելիության մասին տվյալների ուսումնասիրությունը օգնում է եզրակացնել, որ բջջային տեխնոլոգիաների ներթա1 Տե՛ս http։
 //www.gsacom.com/news/gsa_402.php։
 փանցման տեմպերը չեն զարգանում աշխարհագրական և  տարածաշրջանային սահմաններին  համապատասխան։
   Ի  դեպ,  Հարավայի  Ամերիկան  միակ  տարածաշրջաննէ, որտեղ բջջայինի ներթափանցման տեմպերը համաչափ են բաշխված»1։
 Գլոբալ  արդիականացմանը  համընթաց  բջջային  հեռախոսը  դարձել  է  առօրյակյանքի անբաժանելի մասը։
  Որպես գլոբալ մեդիա` բջջային հեռախոսն անհաղթահարելի  ֆենոմեն  է,  որը  վկայում  է  տեղական  ուրվագծի  նշանակությունը  գլոբալ  ապրանքների  ու  տեխնոլոգիաների  ձևավորման  և  հարմարվելու  մեջ։
   1980-ական  թթ.գործարարի  սոցիալական  կարգավիճակի  և  դասի  երբեմնի  խորհրդանիշը`  բջջայինհեռախոսը, զարգացել է ընդհուպ մինչև տարբեր դերերի և գործառույթների, հաճախպարադոքսային,  անհատական,  սոցիալ-մշակութային,  անդրազգային  և  գլոբալ  մակարդակներում2։
   Բջջային  հեռախոսի  հարմարվողականությունն  ու  օգտագործումըխորհրդանշական  բնույթ  են  կրում։
   Դրանք  կարելի  է  ընկալել  որպես  օգտագործողիապրելաոճ, ինքնության արտահայտում և այլն։
 Ամերիկյան սոցիոլոգ Մ. Կաստելսը նշում է, որ բջջային սարքավորումների հաճախակի  օգտագործումն  ընկալվում  և  մեկնաբանվում  է  որպես  սպառողականությանֆունկցիա։
   Բջջային  հեռախոսն  օգտագործվում  է  բոլոր  տեսակի  նպատակների  համար`  մասնագիտական  գործունեությունը,  ընտանիքի  առօրյան,  կյանքը  կազմակերպելու,  շփման  ուղիներ  հաստատելու,  կոմերցիոն  գործարքների,  տեղեկատվությանհավաքման  և  տարածման,  երաժշտության  տարածման,  պատկերներ  ստեղծելու  ևտարածելու, հասարակական-քաղաքական մոբիլության համար։
  Մ. Կաստելսը  բջջային  հեռախոսը  համեմատում  է  մեքենայի  հետ`  ասելով,  որ  այն  ոչ  ավելին  է,  քան  ավտոմեքենան, և սպառման կախվածություն կամ կարգավիճակ ձեռք բերելու ձգտում է։
 Բջջային  հեռախոսի  համար  էլ,  ինչպես  ավտոմեքենայի  համար,  ձևավորումն  ու  կարգավորումները  կարևոր  են։
   Երիտասարդների  պարագայում  անհատական  ինքնության  նշանները  (գույն,  զանգի  ազդանշան,  ձևավորում),  ինչպես  նաև  սարքավորմաննորաձև  միտումները  տեխնոլոգիական  սարքավորման  օգտագործման  հարթություններից են։
 Որպես  առօրյա  կյանքի  մաս,  բջջային  հեռախոսն  օգտագործողին  տալիս  է  բազմաթիվ  տարամետ  իմաստներ  սոցիալական  համակարգման  փորձառության  մեջ։
   Որպես մշակութային արտեֆակտ, բջջային հեռախոսը հնարավորությունների «խնջույքիսեղան  է»,  սեփականատիրոջ  ճաշակի,  արժեքների,  ինքնության  համակարգի  ազդանշան, ինչպիսիք են դասը, սեռը և մշակութային ծագումը3։
 Ներկայացնենք  մեր  կատարած  ուսումնասիրությունը։
   Բջջային  հեռախոսի  սոցիալական նշանակությունը պարզելու համար անցկացրել ենք սոցհարցում ուսանողների շրջանում։
  Ընտրանքը կանգ առավ 17-21 տարեկան ուսանողների վրա, քանի որայս  տարիքում  տեղի  է  ունենում  անհատի  ակտիվ  սոցիալականացում`  կրելով  ռեֆերենտ խմբերի համեմատաբար ուժեղ ազդեցությունը։
  Մեր կազմած հարցաթերթիկներում ընդգրկել ենք 9 հարց։
  Հարցման նպատակն է պարզել բջջային հեռախոսի դերըուսանողի համար, հեռախոսի արտաքին նշանակությունը, գործառույթների, մակնիշիկարևորությունը,  օգտագործման  հաճախակիությունն  ու  նպատակը,  հեռախոսը  փոխելու հաճախությունը։
  Հարցմանը մասնակցել է 140 ուսանող` 29 տղա և 111 աղջիկ։
 Հարցվածների  կեսից  ավելին`  58  %-ը,  բջջային  հեռախոսը  համարում  է  հաղորդակցվելու միջոց, 36 %-ը՝ խիստ անհրաժեշտություն, սակայն հաճախ մասնակիցներըպնդում էին, որ այս երկու տարբերակները նույնն են, այսինքն` բջջայինը հաղորդակցվելու  միջոց  է,  առանց  որի  կյանքը  անհնար  է  պատկերացնել։
   Մենք  համաձայն  չենք1 Castells M., Mobile Communication and Society։
  A Global Perspective, MIT Press, 2006, p. 36. 2 Hjorth L., Mobile Media in the Asia-Pacific։
  Gender and the Art of being Mobile, New York։
  Routledge, 2009, p. 1.3 Նույն տեղում։
 այս  տեսակետին։
   Հաղորդակցության  միջոցները  բազմազան  են,  ուստի  հաղորդակցությունը,  շփումը  շարունակում  է  հասանելի  մնալ  նաև  առանց  բջջային  հեռախոսի։
 Միայն 3 %-ի համար է բջջային հեռախոսը զբաղմունք և իմիջի մաս։
  Սակայն բավական  է  ուշադրություն  դարձնել  հասարակական  տրանսպորտում  երիտասարդներին.ակնհայտ է, որ մեծ մասը զբաղված են բջջայինով խաղեր խաղալով կամ երաժշտություն  լսելով,  իսկ  բջջայինի  աքսեսուարների  համապատասխանությունը  հագուստինփաստում է, որ հեռախոսը մասնակիորեն լրացնում է անհատի կերպարը։
  Բացի այդ,նույն  հարցաթերթիկի  մեկ  այլ  հարցին`  «Ի՞նչ  գույնի  բջջային  հեռախոս  եք  նախընտրում»,  ընդամենը  23  %-ն  է  պատասխանել  «ինձ  համար  մեկ  է».  մեծամասնությունըհստակ նախասիրություններ ունի` 69 %-ը՝ սև, 31 %-ը՝ սպիտակ, 10 %-ը՝ այլ գույն։
 Ուսանողների  համար  բջջային  հեռախոսի  առավել  նախընտրելի  մակնիշներըNokia-ն և Samsung-ն են, iPhone-ը, այնուհետև հաճախ նշվել են ոչ թե մակնիշներ, այլօպերացիոն  համակարգ`  անդրոիդ։
   Հարցված  ուսանողների  86  %-ը  նախընտրում  էդասական մոդելները, 46 %-ը` սլայդերները, իսկ ծալվող կորպուսով բջջայիններն արդեն  նորաձև  չեն,  դրանք  օգտագործում  է  հարցվածների  2  %։
   Այս  հարցի  պատասխաններն ազատ կարող են տարածվել ողջ ուսանողության վրա, քանի որ անզեն աչքով  էլ  երևում  է  մեր  ուսումնասիրության  արդյունքների  համապատասխանությունըզանգվածային սպառմանը։
 Հաջորդ հարցը` «Ո՞ր ֆունկցիաներն են Ձեզ համար ավելի կարևոր», մեզ թույլ էտալիս  ենթադրություններ  անել  հեռախոսի  զարգացածության  մասին։
   Եթե  կազմապերպիչ  (հաշվիչ,  օրացույց,  ժամացույց  և  այլն)  գործառույթն  ունեն  բոլոր  բջջայինները,  ապա  ֆոտոխցիկ,  MP3-նվագարկիչ,  GPS-կողմնացույց  և  ինտերնետի  հնարավորություն  ունեն  ավելի  թանկ  և  զարգացած  մոդելները։
   Հարցման  մեր  արդյունքներնայսպիսին են` ինտերնետի  հնարավորություն գերադասում են 29 %-ը, MP3-նվագարկիչ` 25 %, ֆոտոխցիկ` 24 %, կազմակերպիչ և ռադիո` 8-ական %, խաղեր` 3 %, GPSկողմնացույց`  4  %։
   Վերջինի  քիչ  կիրառումը  պարզ  է  փոքր  բնակավայրում  ապրողիհամար։
 Բջջային  հեռախոսի  օգտագործման  հաճախությունը  1-5  սանդղակով  45  %-ըգնահատել է 5, 31 %-ը` 4, 19 %-ը` 3, 4 %-ը` 2, 1 %-ը` 1։
  Ընդ որում՝ հաջորդ հարցինպատասխանելիս մասնակիցների 67 %-ը նշել է, որ զանգեր է ստանում, 37 %-ը` զանգեր  կատարում։
   Այս  երկու  հարցերի  արդյունքները  կասկածի  տեղիք  են  տալիս.  եթեմեծամասնությունը զանգեր ստանում է, ապա դժվար է կանխատեսել դրանցից յուրաքանչյուրի  կարևորությունը,  ուստի  բջջային  հեռախոսի  կարևորությունը  ևս  կասկածելի է դառնում հաղորդակցման առումով։
  Գուցե այն կարևոր է ժամանցի համար։
 Տարեկան  մի  քանի  անգամ  հեռախոսը  փոխելու  հնարավորություն  ունի  հարցվածների 4 %-ը, ամեն տարի նոր հեռախոս ունենալու հնարավորություն ունի 14 %-ը,և  82  %-ը  հեռախոսը  ավելի  հազվադեպ  է  փոխում։
   Այս  ցուցանիշը,  կարծում  ենք,խոսում է ավելի շատ տնտեսական դրության մասին։
 Ընդհանուր  առմամբ  մեր  ուսումնասիրությունը  թույլ  է  տալիս  պատկերացումկազմել  ուսանողի  համար  բջջային  հեռախոսի  դերի  մասին։
   Բջջային  հեռախոսի  ուղերձները,  մեր  պատկերացմամբ,  հիմնականում  երկուսն  են`  «Ես  ձեզնից  մեկն  եմ»  և«Ես  տարբերվում  եմ  բոլորից»,  այսինքն`  բջջային  հեռախոսը,  ամենալայնատարածհաղորդակցական  տեխնոլոգիան  լինելով,  ցուցիչ  է  այն  օգտագործողների  սոցիալական  նույն  միջավայրից  լինելու,  նույն  դասին  պատկանելու  մասին։
   Սակայն  բջջայինհեռախոսի բազմազանությունը, դրա արտաքին ձևը, զարգացվածությունը և մի շարքայլ  հատկանիշներ  օգտագործողին  հնարավորություն  են  տալիս  դրսևորել  սեփականճաշակը, ինքնությունը և այլն, այսինքն` տարբերվել մյուսներից։
 Բջջային  հեռախոսի  սոցիալական  նշանակության,  սոցիալականացման  դերի  վերաբերյալ  ուսումնասիրությունները  դեռևս  քիչ  են,  առավել  ևս՝  մեր  տարածաշրջանիառանձնահատկությունների վերաբերյալ։
 Աստղիկ ԱվետիքյանԲՋՋԱՅԻՆ ՀԵՌԱԽՈՍԸ ՈՐՊԵՍ ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ ԵՐԵՎՈՒՅԹԲանալի բառեր` բջջային հեռախոս, անլար կապ, բաժանորդագրություն, սոցիալական ցուցիչ։

Բջջային  հեռախոսը,  որպես  գլոբալ  մեդիա,  անհաղթահարելի  ֆենոմեն  է։
   Բջջային  հեռախոսն  արմատականորեն  և  անդառնալիորեն  ներթափանցել  է  մեր  կյանք`  միաժամանակ  հեշտացնելով  կենցաղը  և  կախվածության  մեջ  գցելով։
  Այն  համաշխարհային  շուկայում  տեխնոլոգիական ամենասպառվող ապրանքն է, որոշ երկրների համար՝ նաև տնտեսական դիրքերը բարելավելու գործոն և այլն։
  Բջջային հեռախոսը, որպես գլոբալ մեդիա, անսպառ նյութ է հետազոտողների  համար։
   Այս  աշխատանքում  ներկայացնում  ենք  բջջային  հեռախոսի  սոցիալական  համատեքստը։
  Ներկայացվում են արևմտյան սոցիոլոգների տեսություններից մի քանիսը և մեր  կատարած ուսումնասիրության ամփոփ վերլուծությունը։
