ՊԱՏԻԺԸ ԿՐԵԼՈՒՑ ՊԱՅՄԱՆԱԿԱՆ ՎԱՂԱԺԱՄԿԵՏ ԱԶԱՏԵԼԻՍ ՀԱՇՎԻԱՌՆՎՈՂ ՀԱՆԳԱՄԱՆՔՆԵՐԸԻրավաբանական  գրականության մեջ միասնական  մոտեցում  չկա  այն  հարցիվերաբերյալ, թե ինչ հանգամանքների վրա հիմնվելով դատարանը պետք է հանգիհետևության,  որ  դատապարտյալն  ուղղվելու  համար  նշանակված  պատժի  մնացածմասը կրելու կարիք չունի։
 Ս.  Սորոկինը  որպես  այդպիսի  հանգամանք  համարում  է  դատապարտյալիկողմից  ուղղիչ  հիմնարկում  հաստատված  ռեժիմը  պահպանելու  փաստը՝  որոշակիժամկետում  նրա  մոտ  կարգապահական  տույժերի  բացակայությունը  [1]։
   Օ.  Պիլիպենկոն  որպես  պատիժը  կրելուց  պայմանական  վաղաժամկետ  ազատելիս  հաշվիառնվող հանգամանքներ համարում է դատապարտյալի բարեխիղճ վերաբերմունքըաշխատանքին,  քրեակատարողական  հիմնարկի  կանոնակարգի  պահպանումը,դաստիարակչական  բնույթի  միջոցառումներին  հաճախելը,  ազգականների  հետշփման պահպանումը, կատարված հանցանքի առումով իր մեղքն ընդունելը, զղջալըև  այլն  [2]։
   Տ.  Մինյազևան  գտնում  է,  որ  դատապարտյալի  ուղղված  լինելը  վկայողչափանիշներից են պատիժը կրելու ընթացքում նրա օրինակելի վարքագիծը, բարյացակամ, հարգալից վերաբերմունքը այլ դատապարտյալների և ուղղիչ համակարգիաշխատակիցների հանդեպ [3]։
 Եվրոպայի  խորհրդի  նախարարների  կոմիտեի  պայմանական  ազատման(պատիժը  կրելուց  պայմանական  վաղաժամկետ  ազատման)  վերաբերյալ  2003թ.սեպտեմբերի  24-ին  ընդունված  թիվ  Rec(2003)22  առաջարկության  (այսուհետ՝Եվրոպայի  խորհրդի  նախարարների  կոմիտեի  առաջարկություն)  18-րդ  կետըսահմանում է, որ այն չափորոշիչները, որոնք պետք է բավարարեն ազատությունիցզրկված անձին պայմանական ազատում ստանալու համար, պետք է լինեն պարզ ևհստակ։
  Դրանք նաև պետք է լինեն իրատեսական՝ այն իմաստով, որ պետք է հաշվիառնեն  ազատությունից  զրկված  անձի  անձնային  առանձնահատկությունները,սոցիալական  և  տնտեսական  հանգամանքները,  ինչպես  նաև  սոցիալական  վերականգնման ծրագրերի հնարավորությունը։
 ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ դատարանը  հանգում  է  հետևության,  որ  ուղղվելու  համար  դատապարտյալը  նշանակվածպատժի  մնացած  մասը  կրելու  կարիք  չունի,  քանի  որ  պատժի  կրման  ընթացքումդրսևորել է պատշաճ վարքագիծ և դատապարտյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու  հավանականությունը  ցածր  է։
   Իսկ  այն  հանգամանքները,  որոնց  հիման  վրադատարանը որոշում է, որ դատապարտյալը պատժի կրման ընթացքում դրսևորել էպատշաճ վարքագիծ և նրա կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանականությունըցածր է, ամրագրված են նույն հոդվածի 1.1-ին և 1.2-րդ մասերում, համաձայն որոնց՝ «1.1. Դատապարտյալի պատշաճ վարքագիծը գնահատելիս հաշվի են առնվումհետևյալ հանգամանքները.1) պատժի կրման ընթացքում խրախուսանքի առկայությունը.2) պատժի կրման ընթացքում կարգապահական տույժի առկայությունը.3) պատժի կրման ընթացքում կրթական ծրագրերին, մարզական կամ մշակութային  միջոցառումներին  կամ  դատապարտյալների  ինքնագործ  միավորումներինմասնակցելը, եթե առկա է եղել նման հնարավորություն.4) պատժի կրման ընթացքում առնվազն երեք ամիս աշխատելը, եթե առկա էեղել աշխատելու հնարավորություն, կամ եթե չաշխատելը պայմանավորված չի եղելդատապարտյալի առողջական խնդիրներով.5) դատապարտյալի պատշաճ վարքագիծը գնահատող այլ հանգամանքներ։
 1.2. Դատապարտյալի կողմից նոր հանցագործություն կատարելու հավանականությունը գնահատելիս հաշվի են առնվում հետևյալ հանգամանքները.1)  դատապարտյալի  տարիքը,  դատապարտյալի  տարիքը  հանցագործությունկատարելու պահին.2) հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորությունը.3) ռեցիդիվի առկայությունը.4) իր կատարած հանցանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը.5) հանցագործությամբ պատճառած վնասը հատուցած կամ այլ կերպ հարթածլինելը կամ պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու վերաբերյալ գրավոր պարտավորություն ստանձնելը.6) նրա վերաբերմունքը քրեական ենթամշակույթի նկատմամբ.7)  որոշակի  հակումները,  հնարավոր  կախվածությունները,  նախասիրությունները.8)  մասնակցությունը  վերասոցիալականացման,  այդ  թվում`  անձնական  զարգացման միջոցառումներին.9) ընտանիքի կամ արտաքին աշխարհի հետ կապը կամ խնամքի տակ գտնվողանձանց առկայությունը.10) սոցիալական միջավայրը.11) առողջական, այդ թվում` հոգեկան առողջության վիճակը, հարկադիր բուժման մեջ գտնվելը և հարկադիր բուժման արդյունքը.12) դատապարտյալի կողմից նոր հանցագործություն կատարելու հավանականությունը գնահատող այլ հանգամանքներ»։
 Դրական առաջընթաց պետք է համարել ՀՀ քրեական օրենսգրքում պատիժըկրելուց  պայմանական  վաղաժամկետ  ազատելիս  հաշվի  առնվող  հանգամանքներիսահմանումը, միաժամանակ պետք է փաստել, որ վերոնշյալ հանգամանքների համակարգում առկա են որոշ թերություններ, որոնց վերացումը կնպաստի պատիժը կրելուցպայմանական վաղաժամկետ ազատման ինստիտուտի կատարելագործմանը։
 Մեր կարծիքով, թերություն առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 1.1ին  մասի  4-րդ  կետում։
   Նշված  կետի  համաձայն՝  դատապարտյալի  պատշաճվարքագիծը  գնահատելիս  հաշվի  է  առնվում  պատժի  կրման  ընթացքում  առնվազներեք ամիս աշխատելը, եթե առկա է եղել աշխատելու հնարավորություն, կամ եթեչաշխատելը պայմանավորված չի եղել դատապարտյալի առողջական խնդիրներով։
 Այսինքն, եթե դատապարտյալը աշխատել է երեք ամսից պակաս, ապա դա հաշվի չիառնվի որպես պատժի կրման ընթացքում նրա կողմից պատշաճ վարքագիծ դրսևորելը վկայող հանգամանք։
  Նման ժամկետի նախատեսումը մեր կարծիքով բացասական հետևանքներ է առաջացնում հատկապես կարճ ժամանակահատվածով ազատազրկման  կամ  կարգապահական  գումարտակում  պահելու  ձևով  պատիժ  կրողանձանց համար։
  Անձի՝ պատիժ կատարող հիմնարկ մուտք գործելուն հաջորդում էնրա՝ անազատության մեջ ապրելուն հարմարվելու գործընթացը, որի ժամանակ դատապարտյալների  մեծ  մասը,  պայմանավորված  իրենց  հոգեբանական  վիճակով,ցանկություն  չի  հայտնում  աշխատել։
   Երբ  անձի  հոգեբանական  վիճակը  կայունանալուց հետո նա սկսի աշխատել, հնարավոր են դեպքեր, երբ պատիժը կրելուց պայմանական վաղաժամկետ ազատման հարցը քննարկելու ժամանակ անձը դեռևս երեքամիս աշխատած չլինի, ինչի հետևանքով աշխատելու փաստը հաշվի չի առնվի նրավարքագիծը գնահատելիս։
  Սա կարող է հանգեցնել նման իրավիճակում հայտնվածայլ դատապարտյալների կողմից աշխատանքներ կատարելուց հրաժարվելուն։
 Հարց է առաջանում, թե որքան ժամանակ դատապարտյալը պետք է աշխատի,որպեսզի դա հաշվի առնվի իր վարքագիծը բնութագրելիս։
 Գտնում  ենք,  որ  նշված  հարցի  պատասխանը  կախված  է  դատապարտյալինկատմամբ  ազատազրկման  կամ  կարգապահական  գումարտակում  պահելու  ձևովնշանակված պատժի ժամկետներից։
  Օրինակ՝ ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունկատարելու  համար  վեց  ամիս  ժամկետով  ազատազրկման  դատապարտված  անձիկողմից պատիժը կրելուց պայմանական վաղաժամկետ ազատելու հարցը քննարկելուօրվա  դրությամբ  մեկ  կամ  երկու  ամիս  աշխատելը  պետք  է  հաշվի  առնվի  որպեսպատժի կրման ընթացքում դատապարտյալի կողմից պատշաճ վարքագիծ դրսևորելըվկայող  հանգամանք,  մինչդեռ  ծանր  հանցագործություն  կատարելու  համար  վեցտարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված անձի կողմից պատիժը կրելուցպայմանական վաղաժամկետ ազատման հարցը քննարկելու օրվա դրությամբ երեքամիս աշխատելը չպետք է հաշվի առնվի։
 Աշխատելու  նվազագույն  ժամկետը  օրենսդրորեն  սահմանելու  աննպատակահարմարության մասին է վկայում նաև այն,  որ օրենսդիրը նվազագույն ժամկետ չիսահմանել  մեկ  այլ,  իր  բնույթով  աշխատելուն  նման  հանգամանքի՝  պատժի  կրմանընթացքում կրթական ծրագրերին, մարզական կամ մշակութային միջոցառումներինկամ դատապարտյալների ինքնագործ միավորումներին մասնակցելու դեպքում։
 Ավելին՝ անհրաժեշտ է նշել, որ աշխատելու նվազագույն ժամկետ սահմանվածչէ նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի նախագծի 91-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետով։
 Այսպիսով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 1.1-ին մասի 4-րդ կետիցառաջարկում ենք  հանել «առնվազն երեք ամիս» բառակապակցությունը և սահմանել,որ  յուրաքանչյուր  դեպքում  աշխատելը  որպես  պատժի  կրման  ընթացքում  դատապարտյալի  կողմից  պատշաճ  վարքագիծ  դրսևորելը  վկայող  հանգամանք  հաշվիառնելու  հարցը  պետք  է  լուծել՝  հիմնվելով  ազատազրկման  կամ  կարգապահականգումարտակում պահելու ձևով նշանակված պատժի փաստացի կրած ժամկետի և դրաընթացքում աշխատելու տևողության վրա։
 Դատապարտյալի կողմից նոր հանցագործություն կատարելու հավանականությունը գնահատելիս հաշվի առնվող հանգամանքների շարքում նշվում է հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորությունը։
 ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով արձանագրել է, որարարքի  հանրային  վտանգավորության  բնույթը  հանցագործության  որակականկողմն  է,  այն  որոշվում  է  մեղքի  ձևի  և  տեսակի,  հանցագործության  նպատակի  ևշարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակականհարաբերության`  հանցանքի  կատարման  պահին  ունեցած  սոցիալական  նշանակության  վերաբերյալ  փաստական  տվյալների  ամբողջությամբ։
   Արարքի  հանրայինվտանգավորության  աստիճանի  որոշման  ժամանակ  դատարանը  պետք  է  բացահայտի  կատարված  հանցագործությամբ  պատճառված  վնասի  չափը,  հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստի-ճանը,  հանցակցության  դեպքում`  հանցավորի  կատարած  արարքը  և  հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
 Մեր կարծիքով խնդիրն այն է, որ իրավակիրառ պրակտիկայում արարքի հանրային վտանգավորությունը հաճախ նույնացվում է հանցագործության տեսակի հետ։
 Ստացվում է մի իրավիճակ, որի պայմաններում հանցագործության տեսակը միաժամանակ դառնում է պատիժը կրելուց պայմանական վաղաժամկետ ազատելու համարանհրաժեշտ պատժի փաստացի կրելու ենթակա նվազագույն ժամկետը որոշելու հիմքև պատիժը կրելուց պայմանական վաղաժամկետ ազատելիս հաշվի առնվող հանգամանք։
  Նման մոտեցումը, մեր կարծիքով, ընդունելի չէ, քանի որ այդ հանգամանքնօրենսդիրն արդեն իսկ հաշվի է առել՝ սահմանելով պատժի փաստացի կրելու ենթակա նվազագույն ժամկետ՝ կախված հանցագործության տեսակից։
 Այսպիսով՝ անհրաժեշտ ենք համարում նշել, որ դատապարտյալի կողմից նորհանցանք կատարելու հավանականությունը գնահատելիս պետք է հաշվի առնել ոչ թեհանցագործության տեսակը, այլ արարքի  հանրային վտանգավորության բնույթն ուաստիճանը, մասնավորապես՝ մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակըև  շարժառիթը,  ոտնձգության  ենթարկված  հասարակական  հարաբերության  արժեքավորությունը, կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության  կատարման  եղանակը,  հանցավոր  մտադրության  իրականացմանաստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
 Մեր կարծիքով, խնդրահարույց է նաև պատիժը կրելուց պայմանական վաղաժամկետ ազատելիս հաշվի առնվող հանգամանքներից դատապարտյալի կողմից իրկատարած  հանցանքի  նկատմամբ  ունեցած  վերաբերմունքի  մեկնաբանությունը։
 Իրավակիրառ  պրակտիկայում  հաճախ  որպես  վերոնշյալ  հանգամանք  հաշվի  էառնվում դատապարտյալի կողմից իրեն մեղավոր ճանաչելու կամ չճանաչելու փաստը։
   Մինչդեռ  մենք  գտնում  ենք,  որ  օրենսդիրը  այս  հանգամանքը  նախատեսելիս նկատի է ունեցել ոչ թե դատապարտյալի կողմից իրեն մեղավոր ճանաչելը, այլ իրկատարած արարքի համար զղջալը։
 Անհրաժեշտ է ավելացնել, որ անձի զղջալը կապված չէ իրեն մեղավոր ճանաչելուհետ։
  Անձը կարող է իրեն մեղավոր չճանաչել, գտնելով, որ ինքը արարքը կատարել էառանց  մեղքի,  կամ  իրեն  մեղավոր  ճանաչել  մասնակի`  գտնելով,  որ  իր  արարքինտրված քրեաիրավական գնահատականը սխալ է, բայց զղջալ իր կատարած արարքիհամար։
   Իրեն  մեղավոր  չճանաչելը  կամ  իրեն  մասնակի  մեղավոր  ճանաչելը  անձիիրավունքն է, և այդ իրավունքից օգտվելու դեպքում անձի համար չպետք է նախատեսել բացասական իրավական  հետևանքներ։
  Նույնաբովանդակ իրավական դիրքորոշում  արտահայտել է նաև ՌԴ Գերագույն դատարանը [4]։
 Վերոգրյալի  հիման  վրա  առաջարկում  ենք  ՀՀ  քրեական  օրենսգրքի  76-րդհոդվածի 1.2-րդ մասի 4-րդ կետում «իր կատարած հանցանքի նկատմամբ ունեցածվերաբերմունքը»  բառակապակցության  փոխարեն  սահմանել  «դատապարտյալիզղջալը իր կատարած արարքի համար»։
 Դատապարտյալի կողմից նոր հանցագործություն կատարելու հավանականությունը գնահատելիս հաշվի է առնվում նաև հանցագործությամբ պատճառած վնասըհատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու կամ պատճառած վնասը հատուցելու կամայլ  կերպ  հարթելու  վերաբերյալ  գրավոր  պարտավորություն  ստանձնելու  հանգամանքը։
 Այս հանգամանքի հետ կապված առաջին խնդիրն այն է, թե արդյոք վերոնշյալհանգամանքը ազդում է դատապարտյալի կողմից նոր հանցագործություն կատարելուհավանականության վրա։
  Ներկայիս կարգավորումներից բխում է, որ եթե անձը չիհատուցել կամ այլ կերպ չի հարթել հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամդրա  վերաբերյալ  գրավոր  պարտավորություն  չի  ստանձնել,  նրա  կողմից  նոր  հանցագործություն կատարելու հավանականությունը բարձր է։
  Ստացվում է, որ ուղղվելուհամար  ազատազրկման  կամ  կարգապահական  գումարտակում  պահելու  ձևովնշանակված պատժի մնացած մասը կրելու կարիք չունեցող անձը պատիժը կրելուցպայմանական վաղաժամկետ կարող է չազատվել, քանի որ չի կատարել իր քաղաքացիաիրավական պարտավորությունները։
  Այսինքն, հասարակության համար այլևսվտանգ  չներկայացնող  անձը  կշարունակի  ազատազրկման  կամ  կարգապահականգումարտակում  պահելու  ձևով  պատիժը  կրել,  որովհետև  հանցագործությամբտուժողին պատճառված վնասը չի հատուցել կամ այլ կերպ չի հարթել։
  Գտնում ենք,որ նման մոտեցումը ընդունելի չէ, և անձը պատիժը կրելուց պայմանական վաղաժամկետ պետք է ազատվի, եթե ուղղվելու համար պատժի մնացած մասը կրելու կարիքչունի՝ անկախ վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու հանգամանքից։
 Մյուս  խնդիրն  այն  է,  որ  հանցագործությամբ  պատճառած  վնասը  հատուցելուկամ  այլ  կերպ  հարթելու  վերաբերյալ  դատապարտյալի  կողմից  գրավոր  պարտավորություն  ստանձնելը  դիտվում  է  նրա  կողմից  նոր  հանցագործություն  կատարելուհավանականությունը  նվազեցնող  հանգամանք։
   Դատապարտյալի  կողմից  գրավորպարտավորություն ստանձնելը որպես նրա կողմից նոր հանցագործություն կատարելու հավանականությունը նվազեցնող հանգամանք դիտելը ընդունելի չէ այն պատճառաբանությամբ, որ դատարանը, անկախ դատապարտյալի կողմից նման պարտավորություն ստանձնելուց, պատիժը կրելուց պայմանական վաղաժամկետ ազատելիսնրա վրա դնում է տուժողին պատճառված իրական վնասը հատուցելու կամ այլ կերպհարթելու  պարտականություն,  եթե  դատապարտյալը  դա  դեռևս  չի  կատարել  [5]։
 Նման պայմաններում դատապարտյալի կողմից գրավոր պարտավորություն ստանձնելը պատիժը կրելուց պայմանական վաղաժամկետ ազատելիս վերջինիս համար չիառաջացնում  որևէ  լրացուցիչ  իրավական  հետևանք,  կրում  է  ձևական  բնույթ  և  չինպաստում դատապարտյալի կողմից նոր հանցագործություն կատարելու հավանականության վերաբերյալ դատարանի կողմից ճիշտ հետևության հանգելուն։
 Այսպիսով,  անհրաժեշտ  է  դատապարտյալի  կողմից  նոր  հանցագործությունկատարելու  հավանականությունը  գնահատելիս  հաշվի  առնվող  հանգամանքներիցանկից հանել վերոնշյալ հանգամանքը և այն դիտել միայն որպես պատիժը կրելուցպայմանական  վաղաժամկետ  ազատելու  դեպքում  անձի  վրա  դրվող  պարտականություն։
  Նման մոտեցումը հիմնավորվում է նաև Եվրոպայի խորհրդի նախարարներիկոմիտեի  առաջարկության  8-րդ  կետով,  համաձայն  որի՝  պայմանական  ազատվածանձանց  կողմից  ռեցիդիվի  վտանգը  նվազեցնելու  նպատակով  պետք  է  հնարավորլինի նրանց նկատմամբ կիրառել անհատականացված պայմաններ, այդ թվում նաև՝տուժողներին պատճառված վնասի փոխհատուցումը կամ հարթումը։
 Վերոգրյալ  փաստարկների  հիման  վրա  առաջարկում  ենք  ՀՀ  քրեականօրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 1.2-րդ մասի 5-րդ կետը ուժը կորցրած ճանաչել։
 Ուշագրավ է նաև այն, որ պատիժը կրելուց պայմանական վաղաժամկետ ազատելիս հաշվի առնվող հանգամանքների ցանկը ՀՀ քրեական օրենսգրքում սպառիչչէ։
  ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 1.1-ին և 1.2-րդ մասերում նախատեսվածէ, որ դատապարտյալի կողմից պատշաճ վարքագիծը և նրա կողմից նոր հանցագործություն  կատարելու  հավանականությունը  գնահատելիս  կարող  են  հաշվի  առնվելցանկում չնշված այլ հանգամանքներ։
 Գտնում ենք, որ նման մոտեցումը ընդունելի չէ, քանի որ հակասում է Եվրոպայիխորհրդի նախարարների կոմիտեի առաջարկության 18-րդ կետին, որով սահմանվումէ,  որ  այն  չափորոշիչները,  որոնք  պետք  է  բավարարեն  ազատությունից  զրկվածանձին պայմանական ազատելու համար, պետք է լինեն պարզ և հստակ։
  Բացի այդ,ՀՀ  Սահմանադրական  դատարանը,  անդրադառնալով  իրավական  որոշակիությանսկզբունքին,  արտահայտել  է  իրավական  դիրքորոշում  այն  մասին,  որ  իրավականպետության սկզբունքը, ի թիվս այլոց, պահանջում է նաև իրավական օրենքի առկայություն, որը պետք է լինի բավականաչափ մատչելի` իրավունքի սուբյեկտները պետքէ համապատասխան հանգամանքներում հնարավորություն ունենան կանխորոշելու,թե տվյալ դեպքում իրավական ինչ նորմեր են կիրառվում։
  Նորմը չի կարող համարվել«օրենք»,  եթե  այն  ձևակերպված  չէ  բավարար  ճշգրտությամբ,  որը  թույլ  կտաիրավաբանական  և  ֆիզիկական  անձանց  դրան  համապատասխանեցնել  իրենցվարքագիծը, նրանք պետք է հնարավորություն ունենան կանխատեսել այն հետևանքները,  որոնք  կարող  է  առաջացնել  տվյալ  գործողությունը  [6]։
   Նույնաբովանդակիրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Մարդու իրավունքների եվրոպականդատարանը [7]։
 Այսպիսով, խոսք չի կարող լինել պատիժը կրելուց պայմանական վաղաժամկետազատելիս հաշվի առնվող հանգամանքների հստակության մասին այն դեպքում, երբանկախ  հանձնաժողովներին,  դատարաններին  տրվում  է  հնարավորություն  հաշվիառնել  հանգամանքներ, որոնք նախատեսված չեն ՀՀ քրեական օրենսգրքով և հայտնի  չեն  դատապարտյալներին։
   Այլ  հանգամանքներ  հաշվի  առնելու  հնարավորությունը  հանգեցրել  է  նրան,  որ  պրակտիկայում  որպես  այլ  հանգամանք  իրավակիրառողը  շարադրում է իր հետևությունները և այլն։
 Եթե տեսության մեջ կամ իրավակիրառ պրակտիկայի ամփոփման արդյունքումհիմնավորվի, որ պատիժը կրելուց պայմանական վաղաժամկետ ազատելիս անհրաժեշտ  է  հաշվի  առնել  ՀՀ  քրեական  օրենսգրքով  չնախատեսված  հանգամանքներ,ապա դրանք պետք է հաշվի առնվեն պատիժը կրելուց պայմանական վաղաժամկետազատման  հարցը  քննարկելիս  միայն  ՀՀ  քրեական  օրենսգրքում  ամրագրվելուցհետո։
 ՀՀ  քրեական  օրենսգրքի  նախագծում  առկա  պատիժը  կրելուց  պայմանականվաղաժամկետ  ազատելիս  հաշվի  առնվող  գրեթե  բոլոր  հանգամանքները  ամրագրված  են  ՀՀ  քրեական  գործող  օրենսգրքում,  բացառությամբ  ՀՀ  քրեականօրենսգրքի նախագծի 91-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախատեսվածից, այնէ՝  հանգամանքների  մեջ  փոփոխությունները,  որոնք  նախկինում  նպաստել  ենհանցանքի կատարմանը։
  Այն կարևոր նշանակություն ունի անձի կողմից նոր հանցանքի կատարման հավանականությունը գնահատելիս։
  Եթե դեռևս պահպանվում ենայն  հանգամանքները,  որոնք  նպաստել  են  հանցանքի  կատարմանը,  ապա  անձնավելի շատ հակված է նոր հանցանք կատարելու, քան այն դեպքում, երբ հանցանքիկատարմանը  նպաստող  հանգամանքները  վերացել  են։
   Որպես  այդպիսի  հանգամանքի օրինակ կարելի է դիտել անձի նյութական դրությունը։
 Հետևաբար այս հանգամանքը պետք է նախատեսել նաև ՀՀ քրեական գործողօրենսգրքով`  որպես  դատապարտյալի  կողմից  նոր  հանցագործություն  կատարելուհավանականությունը գնահատելիս հաշվի առնվող հանգամանք։
 Վերոշարադրյալ  փաստարկների  հիման  վրա  հանգում  ենք  հետևության,  որպատիժը կրելուց պայմանական վաղաժամկետ ազատելիս հաշվի առնվող հանգամանքների համակարգում առկա են որոշ թերություններ, որոնց վերացումը կնպաստիպատիժը  կրելուց  պայմանական  վաղաժամկետ  ազատման  ինստիտուտի  կատարելագործմանը։
 ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ[5] ՀՀ քրեական օրենսգիրք, ՀՕ-528-Ն, ընդունվել է 2003 թ.-ի ապրիլի 18-ին, 76-րդհոդվածի 2-րդ մաս։
 [6] ՀՀ Սահմանադրական դատարանի ՍԴՈ-753 որոշում, 13.05.2008 թ.։
 [7]  Մարդու  իրավունքների  եվրոպական  դատարանի  The Sunday  Times  v. UnitedKingdom գործով վճռի 49-րդ կետ, գանգատ թիվ 6538/74, 26.04.1979 թ.։
 Բաբախանյան ԱրմանՊԱՏԻԺԸ ԿՐԵԼՈՒՑ ՊԱՅՄԱՆԱԿԱՆ ՎԱՂԱԺԱՄԿԵՏ ԱԶԱՏԵԼԻՍ ՀԱՇՎԻԱՌՆՎՈՂ ՀԱՆԳԱՄԱՆՔՆԵՐԸԲանալի բառեր՝ խրախուսանքի միջոցներ, կարգապահական տույժեր,դատապարտյալի աշխատանք, հանցագործության բնույթ և հանրայինվտանգավորություն, մեղավոր ճանաչել, զղջալ կատարած արարքի համար,հանցագործությամբ պատճառված վնասը հատուցել։

Սույն  հոդվածը  նվիրված  է  պատիժը  կրելուց  պայմանական  վաղաժամկետ  ազատելիս  հաշվի  առնվող  հանգամանքների  համակարգին։
   Հոդվածում  վերլուծության են ենթարկվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով, ՀՀ  քրեական  օրենսգրքի  նախագծով  սահմանված  պատիժը  կրելուց  պայմանական  վաղաժամկետ  ազատելիս  հաշվի  առնվող  հանգամանքների  համակարգը,  վեր  են  հանվել  դրանցում  առկա  օրենսդրական  թերությունները,  իրավակիրառ  պրակտիկայում առկա խնդիրները, և կատարվել են համապատասխան առաջարկություններ  քննարկվող հանգամանքների համակարգը կատարելագործելու համար։
