Գիտ. ղեկավար՝ տ․գ․դ․, պրոֆ. Է. Օրդյան ներդրմանԷլեկտրոնայինհիմնական  նպատակն  է  բարձրացնել  կառավարության  կողմիցանդամներինմատուցվողհասարակությանըծառայությունների արդյունավետությունն ու որակը։
 է  հասարակության  մեջԷ-կառավարությունը  նպաստումժողովրդավարական տարրերի ամրապնդմանը։
 զուգահեռներդրմանըկառավարությանԷլեկտրոնայինանհրաժեշտ է գնահատել դրա զարգացման մակարդակը։
 Է-կառավարության  զարգացման  մակարդակը  գնահատելուհամար կարելի է օգտագործել երկու ցուցանիշ՝Էլեկտրոնային կառավարության զարգացման ինդեքս՝ԷԿԶԻ (E-Government index)Էլեկտրոնային  մասնակցության ինդեքս (E-ParticipationԷլեկտրոնայինինդեքսն(այսուհետև  ԷԿԶԻ)  արտացոլում  է  է-կառավարության  մուտքի,տեխնոլոգիական  ենթակառուցվածքի  և  կրթական  մակարդակիբնութագրերը։
  Այդ ինդեքսը հաշվարկվում է 3 ցուցանիշի միջոցով՝•  Առցանց  ծառայությունների  ինդեքս•  Հեռահաղորդակցման  ենթակառուցվածքի զարգացման•  Մարդկային  կապիտալի  ինդեքս  (Human  Capital  Index,ինդեքս (Telecommunication Infrastructure Indexs,TII)կառավարությանզարգացմանEGDI =(cid։
 2869) (cid։
 2871) (OSI +TII + HCI)ԸստՄԱԿ-իկողմիցհաշվարկվողէլեկտրոնայինկառավարության  զարգացվածության  ինդեքսի՝  2016  թվականիտվյալներով,  երկրներն  առանձնացվում  են  ըստ  է-կառավարությանզարգացվածության 4 մակարդակների1՝Շատ բարձր ԷԿԶԻ։
  29 երկիր ՄիջինԷԿԶԻ։
 67երկիր Բարձր ԷԿԶԻ։
 658երկիր Ցածր ԷԿԶԻ։
  32երկիր Գծապատկեր 1։
  Երկրների քանակն՝ ըստ ԷԿԶԻ մակարդակիՇատ բարձր մակարդակ, եթե ԷԿԶԻ-ը բարձր է 0.75-ից, բարձր՝0.50-ից 0.75-ի միջակայքում է, միջին՝ 0.25-ից 0.50-ի միջակայքում է,ցածր՝ 0.25-ից ցածր է։
 Էլեկտրոնային կառավարության առաջատար 5 երկրները, որոնքունեն  շատ  բարձր  ԷԿԶԻ՝  Միացյան  Թագավորություն,  Ավստրալիա,Կորեայի Հանրապետություն, Սինգապուր և Ֆինլանդիա։
 էլեկտրոնայինկառավարությանDevelopment Index - EGDI)՝ 2016  թվականին Հայաստանն  ընդգրկվելէ  բարձր  մակարդակում,  զբաղեցնելով  87-րդ  տեղը,  մինչդեռՎրաստանը զբաղեցնում է 61-րդ, իսկ Ադրբեջանը՝ 56-րդ տեղերը։
 Առցանց ծառայությունների ինդեքս (այսուհետև ԱԾԻ). այստեղանհրաժեշտէզարգացմանմակարդակները՝կայքերումներկայացված  են  կառավարման  մարմինների  գործունեության1 https։
 //publicadministration.un.org/egovkb/en-us/Reports/UN-E-Government-Survey-2016 է-կառավարության-  պետականհաշվարկվողինդեքսիմակարդակ(սկզբնական)ՄԱԿ-իկողմիցզարգացվածությանգնահատելԸստվերաբերյալ  տեղեկատվություն,  տեղեկատվություն  օրենսդրականակտերի վերբերյալ։
  Քաղաքացիները հասանելիություն ունեն ոչ միայնընթացիկ տեղեկատվությանն, այլ նաև արխիվային նյութերին։
 II մակարդակ (զարգացող) - պետական կայքերն ունեն առավելընդլայնված  հասանելիություն,  ինտերնետային  ծառայություններիսահմանափակ առկայություն։
 III  մակարդակ (գործնական) - պետական կայքերն ապահովումեն կառավարության և քաղաքացիների միջև երկկողմանի խորացվածլրացում,հասանելիություն։
   Օրինակ՝  հարցաթերթիկների  առցանցհարկայինլիցենզիայիթույլտվության  ստացում,  հանրային  ծառայությունների  դիմացվճարումների ընդունում և այլն։
 IV մակարդակ - պետական կայքերը փոխում են քաղաքացիներիհետ  փոխազդեցության  գործընթացն՝  անցնելով  ամբողջությամբէլեկտրոնային եղանակով ծառայությունների մատուցմանը։
 Ըստ  ՄԱԿ-ի  կողմից  հաշվարկվող  առցանց  ծառայություններիինդեքսի ՝2016 թվականի տվյալներով, երկրներն առանձնացվում ենըստ առցանց ծառայությունների ինդեքսի 4 մակարդակի2՝հաշվետվություններիներկայացում,Շատ բարձր ԱԾԻ։
 32 երկիր բարձր ԱԾԻ։
 56երկիր ՄիջինԱԾԻ։
 52երկիր Ցածր ԱԾԻ։
 53երկիր   թվականին  ՀայաստաննԳծապատկեր 2. Երկրների քանակն՝ ըստ ԱԾԻ  մակարդակի  ընդգրկվել  է  միջինմակարդակում,    ՌԴ-ն,  Ադրբեջանը  և  Վրաստանն  ընդգրկված    ենբարձր մակարդակում։
 2 https։
 //publicadministration.un.org/egovkb/en-us/Reports/UN-E-Government-Survey-2016կարևոր  և  առաջնայինՉնայած  մեր  երկրում    պետական  կայքերում  պաշտոնականտեղեկատվությունը ներկայացվում է արագ և արդյունավետ, սակայնպորտալներն  ամբողջությամբ  զարգացած  չեն  և  չեն  օգտագործումորոշենքաղաքացիներին  էլ-նամակներով  պատասխանելը,  քաղաքացիներինքննարկումներին  մասնակից  դարձնելը։
   Միաժամանակ,  Հայաստանըդեռևս  բավական  հետ  է  ԵՄ  երկրներից՝  մատուցվող  հանրայինէլեկտրոնային ծառայությունների առումով։
 որըհաշվարկվում է որպես հետևյալ ցուցանիշների միջին թվաբանական․ Հեռահաղորդակցմանենթակառուցվածքիգործիքներ,ինչպիսիքինդեքս,• Ինտերնետի օգտագործում• Հեռախոսակապեր• Բջջային կապ• Կապի լայնաշերտ ուղիներՀայաստանըզեկույցումնշվածընթացքումՀայաստանըՀեռահաղորդակցության  միջազգային  միությանորպեսթվականիէրհեռահաղորդակցության ոլորտում ամենադինամիկ զարգացող երկիր։
 բարելավել2008-2010թ․թ.էիրտեղեկատվական  և  հաղորդակցության  զարգացման  ինդեքսիցուցանիշները՝  (ICT  development  Index  (IDI))  86-րդ  հորիզոնականիցբարձրանալով 72-րդ հորիզոնական։
  Հետագա տարիներին գրանցվելեն հետևյալ արդյունքները․ 2011թ.-ին՝ 75-րդ հորիզոնական, 2012թ.ին  և  2013թ.-ինհամապատասխանաբար  73-րդ  և  74-րդհորիզոնականները։
  Ըստ ցանցային պատրաստվածության ցուցանիշի,որը  հաշվարկվում  է  2002թ․-ից սկսած  INSEAD  միջազգային  բիզնեսդպրոցի և Համաշխարհային տնտեսական ֆորումի կողմից (NetworkedReadiness Index-NRI), 2015թ.-ին Հայաստանը 143 երկրների շարքումզբաղեցրել  է  58-րդ  հորիզոնականը,  նախորդ՝  2014թ.-ի  65-րդհորիզոնականի փոխարեն3։
 Համաշխարհայինկապիտալիտնտեսական  ֆորումը(WEF)4  2016  թվականին  ներկայացրել  էառանձին  զեկույց՝    «Մարդկային  կապիտալի  ինդեքս»  վերնագրով։
 4 http։
 //www3.weforum.org/docs/HCR2016_Main_Report.pdfՄարդկայինինդեքս.որակըևՎարկանիշայինՀայաստանըհետազոտությանԶեկույցում ներկայացված են 130 երկրների մարդկային ռեսուրսներիբնութագրերը, տարիքային կազմը, կրթվածության աստիճանը և այլն։
 մեթոդաբանությունըերկրների  դասակարգման  չափորոշման  առումով  հիմնվում  է  0-100միավոր  սանդղակի  վրա,  որտեղ  բարձրագույն  միավորը  վկայում  էտվյալ  երկրի  մարդկային  կապիտալի  բարձր  ցուցանիշների  մասին։
 2016  թվականի  վարկանիշային  հետազոտությունումլավագույն արդյունքը  Ֆինլանդիայինն  է՝  85.86,  Ֆինլադիային  հաջորդում  ենՆորվեգիան  (84.64),  Շվեյցարիան  (84.61)  և  Ճապոնիան  (83.44)։
 Վարկանիշային  աղյուսակումմիավորովզբաղեցնում է 37-րդ տեղը։
 Էլեկտրոնային մասնակցության ինդեքսը գնահատում է առցանցդրանցծառայությունները,դրանցմատուցմանհաճախականությունը հետևյալ ուղղություններով՝• Էլեկտրոնային տեղեկացվածություն • Էլեկտրոնային խորհրդատվություն• Քաղաքացիներիմասնակցությունկայացման գործընթացին։
 ՀՀ-ում  հիմնական  բացթողումներիէ  նշելէլ-որոշումներիշարքում,  ընդհանուրէ-մասնակցության  անբավարարառմամբ,  անհրաժեշտմակարդակը։
  Այսօրինակ  մասնակցությունը ենթադրում է պետականորոշումներիքաղաքացուգործընթացումմասնակցությունը։
   Անհրաժեշտ  է  է-կառավարության  զարգացմանծրագրում ներառել է-մասնակցության այնպիսի գործիքներ, ինչպիսիքեն՝  բլոգները,  քննարկման  առցանց  ֆորումները,  սոցիալականցանցերը, հարցումներ և այլն։
 կողմիցառաջարկությունների  առցանց  ներմուծման  գործիք,  որոնք  հաշվիկառնվեն  որոշումների  ընդունման  գործընթացում՝  տեղյակ  պահելովտվյալ քաղաքացուն այդ մասին։
 Այսպիսով՝ է-կառավարության մոդելը հետապնդում է հետևյալ կարևորագույն նպատակները՝ ժամանակի խնայողություն, հնարավորկոռուպցիոնհայտերի,հաշվետվությունների արագ և հեշտ ներկայացում, ընթացակարգերիթափանցիկություն,  համապարփակ  տեղեկատվության  ստացում,քաղաքացիներիռիսկերիզսպում,գրանցումների,ընդունմանԱնհրաժեշտէստեղծելանհրաժեշտ  տվյալներիորոշումներիկայացմանը  քաղաքացիների  մասնակցություն,  որի  արդյունքումկառավարման  գործունեությունը  դառնում  է  առավել  վերահսկելիքաղաքացիների կողմից։
 հեշտացվածորոնում,ԷԼԵԿՏՐՈՆԱՅԻՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ԷՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆԹադևոսյան ԱնահիտՑՈՒՑԱՆԻՇՆԵՐԸինդեքս,մարդկայինկապիտալիԲանալի բառեր  -  էլեկտրոնային  կառավարություն,  էլեկտրոնայինկառավարության զարգացման ինդեքս, Էլեկտրոնային  մասնակցության ինդեքս ։

Արագ  զարգացող  աշխարհում  ժամանակի  հրամայական  է  ունենալ  պետական  կառավարման  ավտոմատացված  համակարգ,  այսինքն  էլեկտրոնային կառավարություն։
    Ժամանակակից ժողովրդավարության պայմաններում արդյունավետ էկառավարության  համակարգի  ձևավորումը  սկզբունքային  նշանակություն  է  ստանում  պետության,  հասարակության  և  անհատի  հարաբերությունների  կարգավորման համար։
    Հոդվածում ներկայացված են է-կառավարության ներդրման հիմնական  նպատակներն  և  առավելությունները։
   Դիտարկվել  են  է-կառավարության  զարգացման մակարդակի գնահատման հիմնական ցուցանիշները։
