Սոցիալական ձեռներեցությունը, լինելով սոցիալական նպատակի վրա հիմնված ձեռնարկատիրության տեսակ, այսօր սոցիալական շուկայական տնտեսության բաղկացուցիչ մասն է:  Ներկայումս կայուն զարգացման նկատմամբ ակադեմիական հետաքրքրությունը մեծանում է, որի արդյունքում կարևոր է սոցիալական ձեռներեցության ակտիվ զարգացումը `հաշվի առնելով, որ վերջինս կարևոր պայման է կայուն զարգացման և բարեկեցիկ պետության ամրապնդման համար:  Այնուամենայնիվ, Հայաստանում և մի շարք այլ երկրներում սոցիալական ձեռներեցության հասկացությունը խիստ աղավաղված է: Այս հասկացության հստակ տերմինաբանություն գոյություն չունի. «Սոցիալական ձեռներեցություն», «սոցիալական ձեռնարկատիրություն», «սոցիալական բիզնես» և այլ տերմիններ տերմինները հանդիպում են տարբեր գրականության մեջ, ինչը ընկալումների խառնաշփոթ է առաջացնում:   Այնուամենայնիվ, սոցիալական ձեռներեցության գործունեությունը հաճախ նույնացվում է բարեգործության տարրեր ունեցող ձեռնարկությունների կամ զուտ տնտեսապես խոցելի աշխատանքային խմբի հետ:   Ըստ այդմ, սոցիալական ձեռներեցությունը հիմնականում իրականացվում է քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների կողմից:   2016 Ընդունված օրենսդրական փոփոխությունների համաձայն, հասարակական կազմակերպությունները կարող են ուղղակիորեն զբաղվել բիզնես գործունեությամբ, բայց և այնպես ստիպված են գրանցել ձեռնարկատիրական գործունեության առանձին գրանցում, որը, ի տարբերություն հասարակական գործունեության, գտնվում է հարկային մարմինների ուշադրության կենտրոնում:  Սոցիալական ձեռներեցության սահմանման, սկզբունքների, չափանիշների, հնարավոր ռիսկերի գնահատման, սոցիալական ազդեցության չափման և օրենսդրության բացակայության բացակայության պայմաններում ուսումնասիրվել է սոցիալական ձեռնարկատիրության միջազգային փորձը, սույն հոդվածում շեշտադրվում է վերը նշված հարցերի հստակեցումը և առաջարկելը հնարավոր լուծումներ:  Սոցիալական ձեռներեցության հանդեպ հետաքրքրության աննախադեպ աճը աշխարհում սկսվել է 1990-ականներին ՝ քաղաքական, տնտեսական և բնապահպանական ռազմավարությունների էական փոփոխությունների պատճառով, որոնցում ձեռնարկատիրությունը սկսեց դիտվել որպես սոցիալական առաջընթացը խթանող գործիք:   Ձեռնարկատիրական հիմքերի և սոցիալական բաղադրիչի միաձուլումը տարիների ընթացքում հանգեցրել է սոցիալական ձեռնարկությունների զարգացմանը որպես կազմակերպություններ, որտեղ տնտեսական գործունեությունը հետապնդում է սոցիալական նպատակ և սոցիալական փոփոխություն մտցնելու միտում ունի:   Դարեր շարունակ սոցիալական խնդիրների լուծումը համարվում էր կառավարության միակ գործառույթը `կենտրոնացված կամ տեղական մակարդակում:   Ամանակի ընթացքում ստեղծվեցին հասարակական կազմակերպություններ, որոնք ձեռնամուխ եղան այն խնդիրների լուծմանը, որոնք պետությունն ի վիճակի չէր կարգավորել:  Վերջերս մասնավոր հատվածը սկսեց նպաստել սոցիալական, բնապահպանական և այլ հարցերի լուծմանը `սոցիալական պատասխանատվության և բարեգործության միջոցով:   Եվ այս միտման վերջին զարգացումը սոցիալական ձեռներեցության գաղափարի ձևավորումն է:   Այս տերմինի տարբեր սահմանումներ կան:   Harvard Innovation Lab- ը սոցիալական ձեռներեցությունը ներկայացնում է որպես սոցիալական փոփոխություն, որը կոտրում է կարծրատիպերը ՝ անկախ ներկայումս առկա ռեսուրսներից:   Եվրամիության համաձայն, սոցիալական ձեռնարկատերը սոցիալական տնտեսությունում գործող անձն է, որի հիմնական նպատակն է սոցիալական ազդեցություն ունենալ, և ոչ թե դրա հիմնադիրներին կամ բաժնետերերին շահույթ ապահովել:   Սոցիալական ձեռնարկությունը կազմակերպության այն տեսակն է, որի նպատակն է լուծել սոցիալական խնդիր `խնդրի մասշտաբներն ընդլայնելով և կայունություն ապահովելով` հաճախ նորարարական լուծումների միջոցով, լրացուցիչ եկամուտներ և նույնիսկ շահույթ ստանալու միջոցով:   [1, էջ 13-14] Սոցիալական ձեռներեցության գաղափարը էապես տարբերվում է ավանդական ձեռներեցության հիմունքներից, բայց գործնականում երկու հասկացությունների միջև կան մի շարք նմանություններ:   «Սոցիալական ձեռներեցություն» տերմինը աշխարհում տարածված դարձավ 1990-ականների սկզբին, երբ տարբեր կազմակերպություններ սկսեցին գործարար գործիքներ օգտագործել սոցիալական ոլորտում և միջավայրում փոփոխություններ կատարելու համար:  Չնայած սոցիալական ձեռներեցության սահմանումը կարող է տարբեր լինել `կախված դրա չափից, մշակույթից, սոցիալ-տնտեսական կարգավիճակից, այն սովորաբար ընկալվում է որպես կազմակերպություն, որը գործարարություն է վարում` ի շահ մարդու և շրջակա միջավայրի:  19-րդ դարի սկզբին ֆրանսիացի տնտեսագետ Jeanան-Բատիստ Սայը նկարագրում էր ձեռնարկատիրոջը, ով «տնտեսական ռեսուրսները ցածր արտադրողականության գոտուց տեղափոխում է ավելի արտադրողական և եկամտաբեր տարածք»:   [4, էջ 28-39] Նմանապես, ավանդական ձեռնարկատերը (օրինակ ՝ Հենրի Ֆորդը, Սթիվեն sոբսը) փոխում է ավանդական տնտեսական ռեսուրսների արտադրողականությունը, իսկ սոցիալական ձեռներեցը, ինչպես նշում է կառավարման տեսաբան Փիթեր Դրաքերը, փոխում է հասարակության արտադրողականությունը որպես ամբողջություն:   [3, դ. 496] Սոցիալական ձեռներեցները փոփոխությունների գործակալներ են, ովքեր օգտագործում են ձեռնարկատիրական գործիքներ `սոցիալական և բնապահպանական խնդիրներին համակարգային լուծումներ տալու համար` միաժամանակ ապահովելով դրանց շարունակականությունն ու կայունությունը:   Սոցիալական ձեռներեցության վերաբերյալ վերջին աշխատանքները կենտրոնանում են փոքր և միջին ձեռնարկությունների (ՓՄՁ) համապատասխանության և տնտեսական զարգացման ձեռնարկատիրության վրա:   [6, էջ 1] Հնագույն (և ամենալայն) սահմանումներից մեկը տրվել է Gre. Գրեգորի Դիսսի կողմից 1998 թ.-ին: Ըստ նրա սահմանման, սոցիալական ձեռներեցները փոփոխության գործակալներ են, ովքեր a սոցիալական արժեք ստեղծելու և պահպանելու առաքելություն ունեն (ոչ պարզապես մասնավոր արժեք);  փնտրել և գտնել այդ առաքելությանը ծառայելու նոր հնարավորություններ.  մասնակցել շարունակական նորարարություններին, հարմարվողականությանը և ուսուցմանը.  համարձակորեն գործել ՝ անտեսելով ռեսուրսների առկա սահմանափակումները. համար [7]:  Սոցիալական ձեռներեցությունը կազմակերպության տեսակ է, որի նպատակն է լուծել ցանկացած սոցիալական խնդիր `տվյալ խնդրի լուծման մասշտաբներն ընդլայնելու և կայունություն ապահովելու համար` ստեղծելով լրացուցիչ եկամուտ և նույնիսկ շահույթ `հաճախ տալով նորարարական լուծումներ:  Քանի որ սոցիալական ձեռներեցությունը, որպես այդպիսին, չի համարվում իրավական ձև, այն կարող է լինել շահույթ կամ շահույթ չհետապնդող և հանդես գալ որպես կոոպերատիվ, քաղաքացիական հասարակության կազմակերպություն, հիմնադրամ կամ բարեգործական կազմակերպություն:   [2, էջ. 4] Սամեր Աբու Սաիֆան իր աշխատանքում սահմանեց «Սոցիալական ձեռներեց» հասկացությունը որպես առաքելությանը միտված անհատ, որն օգտագործում է ձեռնարկատիրական վարքի որոշակի շարք `ամբողջովին ձեռնարկատիրական ձեռնարկության միջոցով որոշակի արտոնյալների համար որոշակի սոցիալական արժեք ստեղծելու համար: , որը ֆինանսապես անկախ է, ինքնաբավ և կայուն:  Այս սահմանումը միավորում է չորս գործոններ, որոնք առանձնացնում են սոցիալական ձեռներեցությունը ձեռնարկատիրության այլ ձևերից:  Սոցիալական ձեռներեցներ: 1. առաջնորդվում են առաքելությամբ:   Նրանք նվիրվածությամբ ծառայում են իրենց առաքելությանը `իրենց գործունեությամբ աջակցելու կարիքավորներին:  2. Նրանք ձեռնարկատիրական գործունեություն են ծավալում առանձնահատկությունների համակցության միջոցով, որոնք նրանց առանձնացնում են այլ տեսակի ձեռներեցներից (տե՛ս Աղյուսակ 1):  3. Գործել բիզնեսին միտված կազմակերպություններում ՝ հիմնված նորարարության և բացության ուժեղ մշակույթի վրա:  4. գործել ֆինանսական անկախ կազմակերպություններում, որոնք պլանավորում և իրականացնում են եկամուտների վրա հիմնված ռազմավարություն:   Նրանց նպատակն է ապահովել նախատեսված սոցիալական արժեքը `միաժամանակ մնալով ֆինանսական ինքնաբավ:   Նրանք հասնում են այս նպատակին `համատեղելով սոցիալական և շահույթ որոնող գործունեությունը` ինքնաբավության հասնելու, նվիրատվություններից և պետական ​​ֆինանսավորումից կախվածությունը նվազեցնելու և սոցիալական արժեքի առաջարկի ներուժը մեծացնելու համար:   [5, էջ 25] Աղյուսակ 1-ում ներկայացված են շահույթ հետապնդող ձեռնարկատերերի և սոցիալական ձեռներեցների տարբերակիչ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ընդհանուր առանձնահատկությունները:  89 ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ Աղյուսակ 1. Շահութաբեր ձեռնարկատերերի և սոցիալական ձեռներեցների տարբերակիչ և ընդհանուր բնութագրերը Շահութաբեր ձեռնարկատերերի եզակի բնութագրերը  Մեծ ձեռքբերում  Ռիսկի տակ առնել  Կազմակերպիչ  Ռազմավարական մտածող  Արժեք ստեղծող ձեռնարկատերերի եզակի հատկություններ ության Առաքելության ղեկավար ականջին Էմոցիոնալ մեղադրանքներ  Change's Agent- ի առաջնորդի կարծիքի առաջնորդի արժեքը Սոցիալապես գնահատված ոցի Սոցիալապես զգոն  Կառավարիչ  Հեռատեսության մեծ հաշվետվողականություն Մեծ սոցիալական ձեռնարկություն և հասարակական կազմակերպություն, և հիմնական տարբերությունները հետևյալն են. Շատ դեպքերում, ՀԿ-ները դիմում են արտաքին ֆինանսավորման (անդամավճարներ, նվիրատվություններ, հովանավորություններ, նպատակային դրամաշնորհներ և այլն) `իրենց գործունեությանն ու ծրագրերին աջակցելու համար:   Սոցիալական ձեռնարկությունները ստեղծում են եկամտի իրենց աղբյուրները:  , Շատ հասարակական կազմակերպություններ հաշվետու են իրենց սոցիալական ազդեցության համար:   Սոցիալական ձեռներեցության համար սոցիալական ազդեցությունը նաև իր 90 ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ գործունեության առաջնային նպատակներից մեկն է, բայց ֆինանսական շեմը նույնպես կարևոր գործոն է, քանի որ այն ապահովում է ձեռնարկության կայունությունը:   Այս սահմանն ավելի ցայտուն կերպով ներկայացված է Նկար 1-ում:   [5, էջ 26] Գծապատկեր 1. Ձեռնարկատիրության ոլորտը, որը ցույց է տալիս սոցիալական ձեռնարկատիրության սահմանները: Սոցիալական ձեռնարկությունը նույնպես տարբերվում է կորպորատիվ սոցիալական պատասխանատվությունից:   Կորպորատիվ սոցիալական պատասխանատվությունը բիզնեսի աշխարհում արագորեն տարածվող ևս մեկ երեւույթ է, և ինչպես սոցիալական ձեռներեցությունը, այն նաև առանձնանում է սոցիալական խնդիրներում ներգրավվելու իր ունակությամբ:   Այնուամենայնիվ, սոցիալական ձեռնարկությունները ստեղծվում են հատուկ սոցիալական խնդիրներ լուծելու համար, որոնց չեն կարող հավակնել նույնիսկ այն ընկերությունները, որոնք ունեն ամենախիստ կորպորատիվ սոցիալական պատասխանատվության քաղաքականություն:  ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ Կորպորատիվ սոցիալական պատասխանատվության և կորպորատիվ սոցիալական պատասխանատվության հիմնական տարբերությունները հետևյալն են. Ության Ընկերության սոցիալական պատասխանատվության քաղաքականությունը կենտրոնանում է իր հիմնական բիզնեսին վերաբերող հարցերի վրա:   Սա նշանակում է, որ ընկերությունը, առաջին հերթին, որոշում է իր գործունեության ոլորտը և բիզնեսի մոդելը, ապա միայն քննարկում իր կամ հասարակության մեջ իր ընտրության հետ կապված խնդիրները:  , Ընկերության առաջնային նպատակը, անկախ նրա կորպորատիվ սոցիալական պատասխանատվության քաղաքականության արդյունավետությունից, շահույթ ստանալն է:   Առանց շահութաբերության, բիզնեսը չի կարող կայուն լինել:  Հետևաբար, սովորական ընկերությունը կարող է որոշ ժամանակ շարունակել իր գործունեությունը առանց կորպորատիվ սոցիալական պատասխանատվության քաղաքականության, եթե իր շահութաբերությունն ապահովելու խնդիր ունի:   Այնուամենայնիվ, սոցիալական ձեռնարկության դեպքում, նրա կողմից տրամադրվող սոցիալական ազդեցությունը ընկերության գոյության հիմնական նպատակն է:   Իրական սոցիալական ձեռներեցությունը կարող է հակառակն անել: շարունակել իր գործունեությունը ՝ կարճ ժամանակահատվածում կրելով կորուստներ, եթե դա սոցիալական ազդեցություն ապահովելու խնդիր ունի:  Սոցիալական ձեռնարկություն ստեղծելիս առաջին հերթին անհրաժեշտ է ձեւակերպել դրա նպատակը:   Ավանդական բիզնեսի նպատակը պարզապես ապրանքի կամ ծառայության որոշակի անձնական կամ առևտրային կարիք ունենալն է:   Երբեմն այդ կարիքը կարող է նախապես գոյություն չունենալ: Մեզանից շատերը չգիտեին, որ մեզ սմարթֆոններ են պետք, նախքան դրանք առաջին անգամ շուկա դուրս կգան:   Այնուամենայնիվ, սոցիալական ձեռնարկությունը ստեղծվում է սոցիալական կարիքների հիման վրա, ինչը սովորաբար նշանակում է, որ խնդիրն արդեն հայտնաբերվել է:  Շատ երկրներում սոցիալական ձեռնարկությունը գոյություն չունի որպես կազմակերպության առանձին տեսակ, և «սոցիալական ձեռնարկություն» տերմինը շատ դեպքերում իրավաբանորեն սահմանված չէ:   Այնուամենայնիվ, դա չի խանգարում սոցիալական ձեռնարկության ստեղծմանը:   Որոշ երկրներում շահույթ չհետապնդող կամ շահույթ չհետապնդող կազմակերպություններին թույլատրվում է եկամուտներ ապահովել և դրանք նորից ներդնել:   Բացի այդ, սոցիալական ձեռներեցությունը կարող է ունենալ նաև սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության (ՍՊԸ) կամ այլ կարգավիճակ:  Անհրաժեշտ է նաև կազմակերպության նպատակն ու սոցիալական ձեռներեցության մոդելը համապատասխանեցնել տեղական օրենսդրությանը:  Օրինակ ՝ իր երկրում հաստատված փախստականներին աջակցելու համար սոցիալական ձեռնարկություն հիմնելու սոցիալական նախաձեռնությունը կարող է բախվել իրավական դժվարությունների, ինչպիսիք են որոշ երկրներում փախստականների և ապաստան հայցողների աշխատանքի իրավական սահմանափակումները:   Այս դեպքում անհրաժեշտ է փոխել սոցիալական ձեռներեցության մոդելը և հանդես գալ որպես բարեգործություն կամ առաջարկել օրենսդրական փոփոխություն:  Սոցիալական ձեռներեցության սկզբունքները Այս 7 սկզբունքները մշակվել են պրոֆեսոր Հանս Ռեյթսի և Մուհամեդ Յունուսի հետ համատեղ, որը նաև Բանգլադեշի Անկախ բանկի, Grameen Bank- ի և Նոբելյան դափնեկրի համահիմնադիրն է:   Յունուսը այս սկզբունքները ներկայացրեց 2009 թ.-ին Շվեյցարիայի Համաշխարհային տնտեսական ֆորումում ՝ նախանշելով սոցիալական ձեռնարկատիրության նպատակը և մոտեցումը:   Դրանք բնութագրում են ցանկացած կազմակերպության կամ անհատի գերակայության ոլորտները, որոնք նպատակաուղղված են ներգրավվելու ոլորտում, ինչպես նաև, թե ինչպես կարելի է կառավարել ֆինանսական միջոցները:  1. Սոցիալական ձեռներեցության առաջին սկզբունքը սահմանում է վերջինիս նպատակները `աղքատությունը հաղթահարելը, կրթության, սննդի, առողջության, շրջակա միջավայրի և այլ հարցերի լուծումը, որոնք թույլ են տալիս հասարակության խոցելի խմբերի համար օգտագործել ռեսուրսներ:   Նման ձեռնարկությունների միակ նպատակը շահույթը կամ բաժնետերերի հարստությունը առավելագույնի հասցնելը չէ:  2. Երկրորդ սկզբունքը ֆինանսատնտեսական կայունության ապահովումն է:   Յուրաքանչյուր սոցիալական ձեռնարկության չի թույլատրվում ներգրավել արտաքին միջոցներ, ինչպիսիք են հասարակական կազմակերպությունների դրամաշնորհները:  Նրանք, ովքեր զբաղվում են ձեռներեցությամբ, պետք է ներդրում կատարեն:  3. Երրորդ սկզբունքը ներդրումների վերադարձն է:   Սոցիալական ձեռներեց ներդրողները չեն կարող ավելի շատ գումար ստանալ իրենց բիզնեսից, քան իրենց ներդրումները:   Ներդրումից շահաբաժին չի տրվում:   Ներդրողները պետք է վերցնեն միայն իրենց ներդրածը:  4. Ներդրումներից ստացված գումարը պետք է վերադարձվի ձեռնարկատիրությունը խթանելու և բարելավելու համար:   Այստեղ ընդլայնումն ուղղված է ավելի շատ մարդկանց մատչելի դարձնելուն կամ ծառայությունների որակի բարելավմանը:  5. Սոցիալական ձեռնարկությունը պետք է պատասխանատու լինի շրջակա միջավայրի բարեկեցության համար:   Այն պետք է մեծ դեր ունենա ուղղակի կամ անուղղակիորեն շրջակա միջավայրի բարելավման գործում:   Անուղղակիորեն նպաստելը նշանակում է, որ կազմակերպության գործողությունները չեն վնասի շրջակա միջավայրին:  6. Աշխատուժը կստանա շուկայական աշխատավարձ ՝ ավելի լավ աշխատանքային պայմաններում: Շեշտը դրվում է աշխատավայրում արտոնություններ տրամադրելու, գործատուի հետ երկարաժամկետ կապեր հաստատելու և աշխատանքային հաճելի միջավայր ապահովելու վրա:  7. Քանի որ սոցիալական ձեռնարկատիրության խնդիրը առավելագույն շահույթ չհասնելն է, միայն նրանք, ովքեր մեծ ցանկություն ունեն նպաստել հասարակությանը և շրջակա միջավայրին, սոցիալական բիզնես կվարեն:   Սա նշանակում է, որ բիզնեսը գործելու է հաճելի և ոչ սթրեսային միջավայրում:   [11] ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ Սոցիալական ձեռներեցության սկզբունքները տարբեր աշխատանքներում ունեն տարբեր կատեգորիաներ, ստորև ներկայացված է Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության կողմից սահմանված մեկ այլ դասակարգում:   Այն կարող է նաև լինել օգտակար ձեռնարկություն սոցիալական ձեռնարկության էթիկայի ապահովման համար:  1) Հնարավորություններ տնտեսապես խոցելի արտադրողների համար: Շատ սոցիալական ձեռնարկություններ համագործակցում են տնտեսապես խոցելի խմբերի հետ և պետք է ձգտեն օգնել նրանց եկամտի և աղքատության շեմից անցնել տնտեսական կայունության և սեփականության իրավունքի, նույնիսկ եթե հետագայում նրանք դառնան անկախ ձեռնարկատերեր:  2) թափանցիկություն և հաշվետվողականություն: Սոցիալական ձեռներեցությունը պետք է լինի թափանցիկ կառավարման և առևտրային հարաբերությունների մեջ:   Այն հաշվետու է իր բոլոր շահագրգիռ կողմերի համար և պետք է հարգի ներկայացված առևտրային տեղեկատվության խոցելիությունը և պահպանի գաղտնիությունը:   Կազմակերպությունն իր որոշումների կայացման գործընթացներում ներգրավում է աշխատակիցներին, կազմակերպության անդամներին և արտադրողներին ներգրավելու համապատասխան, մասնակցային եղանակներ:   [10] 3) Արդար առևտրի պրակտիկա: Սոցիալական ձեռնարկությունը պետք է հաշվի առնի մարգինալացված փոքր արտադրողների սոցիալական, տնտեսական և բնապահպանական բարեկեցությունը ՝ փոխարենը մեծացնելով սեփական շահույթը նրանց հաշվին:  4) արդար գնի վճարում: Կազմակերպությունը դա սահմանում է որպես «արտադրողների կողմից սոցիալական ընդունելի և արդարացի վարձատրություն (տեղական համատեքստում) ՝ հաշվի առնելով կանանց և տղամարդկանց հավասար վարձատրության սկզբունքը»:  5) մանկական աշխատանքի և հարկադիր աշխատանքի բացառումը. Սոցիալական ձեռնարկությունները պետք է ծանոթ լինեն երեխայի իրավունքների վերաբերյալ միջազգային կոնվենցիաներին, ինչպես նաև տեղական աշխատանքային օրենսդրությանը:  ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ 6) Խտրականության վերացում, գենդերային հավասարության ապահովում, կանանց տնտեսական հզորացում և միավորման ազատության ապահովում: Սոցիալական ձեռնարկությունները պետք է վերացնեն խտրականությունը իրենց հավաքագրման, վերապատրաստման, առաջխաղացման կամ աշխատանքից ազատելու բոլոր գործողություններում:   Սոցիալական ձեռնարկությունները պետք է նաև ճանաչեն կանանց լիարժեք զբաղվածության իրավունքները և ապահովեն կանանց համար օրենքով նախատեսված աշխատանքային նպաստների ամբողջությամբ վճարումը, և հարգեն նրանց բոլոր աշխատողների արհմիություններ կազմելու, արհմիություններ մտնելու և կոլեկտիվ բանակցություններ վարելու իրավունքը:  7) աշխատանքային համապատասխան պայմանների ապահովում. Սոցիալական ձեռնարկությունները պետք է իրենց աշխատողների և (կամ) անդամների համար ապահովեն անվտանգ և առողջ աշխատանքային միջավայր:  8) կարողությունների զարգացում: Սոցիալական ձեռնարկությունները պետք է նպաստեն իրենց աշխատողների կամ անդամների հմտությունների և կարողությունների զարգացմանն ու ամրապնդմանը:  9) արդար առեւտրի խթանում: Սոցիալական ձեռնարկությունները պետք է իրենց հաճախորդներին տրամադրեն տեղեկատվություն կազմակերպության, առաջարկվող ապրանքների և նրանց կամ նրանց անդամների արտադրող կազմակերպությունների մասին:  Միշտ անհրաժեշտ է օգտագործել ազնիվ գովազդի և շուկայավարման մեթոդներ:  10) շրջակա միջավայրի պաշտպանություն. «Էկոլոգիապես մաքուր այլ տեխնոլոգիաների շարքում, սոցիալական ձեռնարկությունները պետք է առավելագույնս օգտագործեն իրենց մարզերում առկա հումքի կայուն աղբյուրները, հնարավորության դեպքում` տեղական արտադրողներից գնումներ կատարելով և օգտագործելով էներգախնայող կամ վերականգնվող, էներգախնայող տեխնոլոգիաներ `ջերմոցային գազերի արտանետումները նվազագույնի հասցնելու համար: «   [1 էջ 53-54] 96 ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ Սոցիալական ձեռներեցության 7 սկզբունքները հետևում են ամբողջ աշխարհի կազմակերպություններին:   Forbes 2019-ը թվարկում է աշխարհի ամենաազդեցիկ և նորարար սոցիալական ձեռնարկատիրական ընկերությունները, ինչպիսիք են ME- ն WE WE Ashoka- ին, Omidyar Network- ին, ԱՄՆ-ում NIKA Water Company- ին, Graeme Bank- ին, Goodwill- ին և այլոց:   [9] 1960-ականներին սոցիալական ձեռներեցության շուկայավարման 7 «Pi» - ի սկզբունքը, E. Jerome McCarthy- ն նախ առաջարկեց մի մոդել, որն ընդգրկում էր չորս գործոնները, որոնք սկսվում էին «Pi» տառով, որոնք վերանայվեցին 1980-ականներին ևս երեք նմանատիպով: գործոններ   Սոցիալական ձեռնարկությունների շուկայավարման մոտեցում ընտրելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել այդ գործոններից յուրաքանչյուրը և պատասխանել կազմակերպության համապատասխան հարցերին:  1. Ապրանք: Ի՞նչ ապրանք կամ ծառայություն է առաջարկում ձեր ընկերությունը:   Ինչպիսի՞ն է արտադրանքի / ծառայության որակը:   Դա հաճախորդի համար որևէ խնդիր լուծո՞ւմ է:  2. Գինը: Ո՞րն է հաճախորդին առաջարկվող ապրանքի կամ ծառայության արժեքը:  3. Աշխարհագրական տարածք (տեղ): Առաջարկվող ապրանքը կամ ծառայությունը մատչելի՞ է հաճախորդի կողմից նախընտրած ժամին և վայրում:  4. Խթանում: Ինչպե՞ս է գովազդվում և ներկայացվում ձեր արտադրանքը / ծառայությունը:  5. Մարդիկ: Ո՞վ է պատասխանատու սոցիալական ձեռնարկության վաճառքի, հաճախորդների սպասարկման, կապի և այլ գործառույթների համար:   Նրանք ունե՞ն անհրաժեշտ հմտություններ:  6. Գործընթաց: Սոցիալական ձեռնարկության ո՞ր այլ քայլերն են ազդում հաճախորդների բավարարվածության մակարդակի վրա:  7. Փաթեթավորում: Ինչպիսի՞ տեսք ունի առաջարկվող ապրանքը, ի՞նչ հաղորդագրություն է այն փոխանցում հաճախորդներին:  , ։

Սոցիալական ձեռներեցությունը գործունեություն է, որի նպատակն է դիմագրավել սոցիալական մարտահրավերներին եւ միաժամանակ ապահովել ապրանքներ կամ ծառայություններ։
  Այն նաեւ ավելացնում է մրցակցությունը եւ գործնական աշխարհում համագործակցության նոր հարթակ է ստեղծում՝ խթանելով նոր սոցիալական գիտակցությանը, որտեղ մարդիկ առաջնորդվում են ոչ միայն նյութական, այլ նաեւ մարդասիրական արժեքներով։
  Դասական բարեգործության մեթոդները այլեւս հնացած են, չեն տալիս երկարաժամկետ արդյունքներ, նույնիսկ որոշ պարագաներում խոչընդոտում են տնտեսական զարգացմանը, քանի որ սոցիալապես կարիքավոր խմբերի մոտ ստեղծվում է կախվածություն` տրամադրվող նյութական աջակցություններից։
  Երբ խոսքը գնում է տնտեսական զարգացման, աղքատության դեմ պայքարի եւ սոցիալական շուկայական տնտեսության զարգացման մասին, սոցիալական ձեռներեցության մոտեցումներն առաջարկում են առավել արդյունավետ, շարունակական եւ կայուն արդյունքներ, քան ավանդական ձեւաչափերն են։
