ԲՈԳԴԱ ԳԵՄԲԱՐՍԿԻԻ ՆԱՄԱԿՆԵՐՈՒՄ ՆԵՐԿԱՅԱՎԱ ՀԱՅՈ ԵIDEԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ՀԱՐԸ Լեհ հասարակական հասարակական գործիչ, հրապարակախոս, գիտնական, գրող և թարգմանիչ Բոգդան (Ալեքսանդր) Էնթոնի Գեմբարսկի: Նա հոդվածներ է գրել Հայոց ցեղասպանության, հայ ժողովրդի ապագայի և Արևմտյան Հայաստանում հայերի իրավունքների վերականգնման անհրաժեշտության մասին («Նամակ թուրք ծանոթին», «Նամակ թուրք մտավորականներին», «Բաց նամակ քարտուղարին - Միավորված ազգերի կազմակերպության գեներալ, Նորին գերազանցություն պարոն Վ. Թան »,« Բաց նամակ Հնդկաստանի նախագահին, Նորին գերազանցություն պարոն Սարվապալի Ռադհաքրիշնանին »,« Նամակ իմ հայ ընթերցողներին »,« Երեք նամակ աշխարհի ընթերցողներին » , «Դուք տարածաշրջանի հայկական հրապարակի լուծումն ունեցաք» (նամակ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգեն Ա-ին, 1977):  Իր հոդվածներում նա դատապարտում է Հայոց ցեղասպանությունը, համընդհանուր բարոյական և իրավական չափանիշներով ապացուցում է, որ հայ ժողովրդի իրավունքները պետք է վերականգնվեն իրենց պատմական հայրենիքի որոշակի սահմաններում `տանելով Սև ծով:   Թուրքիայի կողմից զգալի խոչընդոտների հանդիպելով ՝ Գեմբարսկին, սակայն, կանգ չառավ և շարունակեց իր հայանպաստ գործունեությունը: Բ. Գեմբարսկին նամակագրություն է ունեցել Սփյուռքի հայ գրողների և մշակույթի գործիչների հետ:  Նա գրել է «Մորիտուր» վեպը (լատ. ՝ «Մահվան դատապարտյալներ»), որը նվիրված է Մեծ եղեռնին:   Նա թարգմանել և հրատարակել է հայ գրողների գործերը երկու հատորով: 1964 Բ. Գեմբարսկու «Նամակ իմ հին թուրք ծանոթին» հոդվածի հայերեն թարգմանության ձեռագիրը լայնորեն պահանջվեց Երևանի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում: Ավելի ուշ ՝ 1980-90թթ., Նրա հոդվածներն արդեն տպագրվել են հայկական մամուլում, իսկ 1989-1990թթ. հրատարակվել են Ա. Մադոյանի և Հ. Կարճիկյանի հոդվածների կողմից, որոնք նվիրված էին 1978 թ. Բ., որը մահացավ մարտին ՝ ի հիշատակ Գեմբարսկու: Հ. Կարճիկյանի ջանքերով 1990 թ. Երևանում լույս է տեսել «Նամակներ աշխարհին» ժողովածուն, որն ամփոփում է Գեմբարսկու մի շարք հոդվածներ `նվիրված Հայ դատի պաշտպանությանը: Պատմաբան, պրոֆ. Պ.Հովհաննիսյանը 2004-ին տպագրեց «Բանբեր Արմենիա արխիվներ» ամսագրի առաջին համարում, սփյուռքահայ գրող Վահե Վահյանի կողմից իրեն տրամադրված Բոգդան Գեմբարսկու մի քանի նամակների հայերեն թարգմանությունը: V. 1963 թ. Օգոստոսի 16-ին Վահյանին ուղղված իր նամակում Գեմբարսկին գրում է, որ մտադիր է փոփոխություններ կատարել իր հայտնի «Նամակը իմ հին թուրք ծանոթին» բաց նամակում `ավելացնելով նախաբան և վերջաբան, և որ հոդվածը պետք է լինի հրատարակվել է հինգ լեզուներով ՝ հայտնի գործիչների հաստատումից հետո: «Բաց նամակ թուրք մտավորականներին» 2-ի տակ փոխվել է վերնագրերը:   Այս նամակում Գեմբարսկին լիազորված է բրիտանացի, ֆրանսիացի, իտալացի և լեհ կաթոլիկ գրողների կողմից իրենց անունից բանակցություններ վարելու առանձին տերությունների ներկայացուցիչների հետ ՝ օգուտ քաղելու հայերի խաղաղ հայրենիք վերադառնալու արդար ցանկությունից 3: Նա ջանք էր գործադրում, որպեսզի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն toեղասպանության 50-րդ տարելիցի կապակցությամբ 1965 թվականը ճանաչի որպես հայկական տարի:   Այս առաջարկի փաստարկը պարունակվում էր «թուրք մտավորականներին» ուղղված բաց նամակում:  «Նամակ իմ հին թուրքական ծանոթությանը» հոդվածը առաջին անգամ լեհերեն լույս է տեսել Վարշավայում լույս տեսնող Kironki շաբաթաթերթի 1961 թ. նոյեմբերի 20-ի համարում:   Հայերեն առաջին անգամ տպագրվել է «Ավանգարդ» օրաթերթի 1989 թվականի դեկտեմբերի 13-ի համարում: 2 «Բաց նամակ թուրք մտավորականներին» «Նամակ իմ հին թուրք ծանոթին» հոդվածի նոր, ծավալուն տարբերակն է: 3 «Հայաստանի արխիվների տեղեկագիր», № 1, «Հեռավոր աստղի լույսը. Բոգդան Գեմբարսկի», Երևան, 2004, էջ: 121: Դրանից առաջ այն պետք է պաշտոնապես հաստատվեր մի քանի նահանգների կողմից:   Այս կերպ Գեմբարսկին համարում էր, որ չպետք է հույսը դնել սոցիալիստական-կապիտալիստական ​​երկրների վրա, քանի որ վերջիններս չէին ցանկանա դժգոհություն առաջացնել Թուրքիայում:   Նրա խոսքով ՝ այս գործողության մեջ անհրաժեշտ է ընդգրկել մի քանի չեզոք երկիր, որոնք քաղաքական կապեր չեն ունենա Թուրքիայի հետ:  Մասնավորապես, Գեմբարսկին հույսեր էր կապում Հնդկաստանի ՝ որպես մեծ, ազդեցիկ, բայց չեզոք երկրի հետ: Նշված նամակում Գեմբարսկին նկարագրում է Հայոց ցեղասպանության անպատիժ մնալու փաստը որպես «լուրջ խնդիր, որը հիսուն տարի շարունակ տանջել է ողջ քաղաքակրթական մարդկության խիղճը: Սակայն լինելով Աստծո և մարդկության բոլոր օրենքների դեմ ուղղված փաստ, դեռևս չի եղել ստացել է արդարացի լուծում »: 1961 Նոյեմբերի 20-ին Վարշավայի «Կորունք» շաբաթաթերթը հայ-ռուսերեն թարգմանությամբ տպագրեց Բ. Գեմբարսկու «Նամակ իմ հին թուրք ծանոթին» հոդվածը, որը շատ արագ տարածվեց հայ իրականության մեջ 2:   Կարդալով նամակը ՝ մենք հասկանում ենք, որ նամակի հասցեատերը հայտնի է դեռ ուսանողական տարիներից, նրանք լավ ընկերներ էին, հետաքրքրված էին միմյանց պատմությամբ և մշակութային արժեքներով:   Նրանք ծանոթացան 1936-ին, երբ սկսեցին խոսել թուրքերի կողմից հայերի կոտորածի մասին, որից հետո նամակից պարզվեց, որ թուրք ծանոթն արդեն խուսափում է նամակի հեղինակից: Թուրքն ամեն կերպ փորձում է շրջանցել: Իր նամակում Գեմբարսկին նշում է, որ իր թուրք ծանոթը հանցագործություն է համարում հրեաների դեմ կատարված ոճրագործությունը, մինչդեռ գերմանացիներն այս առումով թուրքերի «զգոն» էին: հայերին դեռ 1915 թ. «1915 resարդերի ընթացքում հայերի կողմից դիմադրության բոլոր կետերի վերացումը շարունակվեց հետագա հինգ տարիներին: Դրանք տեղակայված էին Կիլիկիայում, Անատոլիայում, Վանա լճի շրջակայքում, Սիրիայում, Ռուսաստանի Ադրբեջանում, Կարսի մարզում:  Ընդհանուր առմամբ երեք միլիոն հայեր կամ բնակչության 60 տոկոսը սպանվել են կոտորածի ժամանակ:   Այդ ժամանակ ջարդերից խուսափում էին միայն նրանք, ովքեր ձեր ուժերից դուրս էին:   Վերադառնալով այժմ ՝ հաշվի առնելով 1911-ի քաղաքական իրավիճակը և վերջին 50 տարվա ընթացքում դրանց բնական աճի տոկոսը, ներկայիս 1961-ին դրանք պետք է հասնեին 10 միլիոնի, բայց իրականում դրանք հազիվ չորս միլիոն են »: 3 Ըստ Գեմբարսկու ՝ մարդ սպանելով ՝ նրա չծնված սերունդները սպանվում են հարյուրամյակներ ու հազարավոր տարիներ, իսկ ջարդերի կազմակերպիչները նախ և առաջ այդ նպատակն էին հետապնդում: Գեմբարսկին գրում է թուրքերի կողմից հայերի կոտորածների մասին ՝ բարձրացնելով պատասխանատվության ու փոխհատուցման հարցը:  Նա շեշտում է, որ թուրքերը յուրացրել են հայկական հողերը «որպես ցեղասպանության հատուկ նվեր»:   Գեմբարսկին զարմանում է. «Ինչո՞ւ պետք է հայերի նահատակությունը պարգևատրվի, երբ լեհերի և հրեաների նույն ջարդը պաշտոնապես ճանաչվի որպես մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություն»: «Ես չեմ կարող հասկանալ, - գրել է Գեմբարսկին նամակում, - ձեր անտարբերությունն այն հանցագործության նկատմամբ, որը ծանրացել է ձեզ վրա 46 տարի շարունակ:  Ես չեմ հասկանում, թե ինչպես կարող է մի ժողովուրդ ապրել այս պայմաններում, սիրել իր հայրենիքը, ծիծաղել, ուրախանալ, հումանիստական ​​գրքեր կարդալ, այցելել արտասահման, հյուրընկալել օտարերկրացիներին: Կարծում եմ ՝ գերմանական հասարակությունը հենց այս տեսքը կունենար, եթե Հիտլերը հաղթեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում:   Բայց այդ ժամանակ ամբողջ աշխարհը կխելագարվեր:  Եվ դուք, չնայած ամեն ինչին, ապրում եք նորմալ աշխարհում: »6 Ուղղակի չեմ պատկերացնում որևէ հայկական «Էնն Ֆրենկի նոթատետր» տպագրվի ձեր լեզվով, չնայած որ այդ սարսափելի տարիներին դուք սպանել եք առնվազն մեկ միլիոն չափահաս աղջկա: Բոգդան Գեմբարսկի », Երեւան, 2004, էջ 121: Թարգմանությունը կատարել է Երեւանում բնակվող լեհուհի Մարիա Գրոչոլսկան: 3 Գեմբարսկի Բ., «ՆԱՄԱԿ ՀԻՆ ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ QԱՆԱՉՄԱՆԸ» («Նամակներ աշխարհին» ժողովածու, կազմեց, խմբագրեց, ծանոթագրեց ՝ Հ. Կարճիկյան), Երեւան, 1990, էջ: 4 Նույն տեղում, Պ. 5 Նույն տեղում: 6 Գեմբարսկի Բ., «ՆԱՄԱԿ ՀԻՆ ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ QԱՆԱՉՄԱՆԸ» («Նամակներ աշխարհին» ժողովածու, կազմեց, խմբագրեց, ծանոթագրեց Հ. Կարճիկյանը), Երեւան, 1990, էջ: և երիտասարդ կանայք, ովքեր այդ ժամանակ բավականաչափ կրթված էին Արևելքի համար:  Անգամ Ֆրանց Վերֆելի դասական գիրքը, որքան ես գիտեմ, ձեր արգելված գրականության ցուցակում է: »1 Գեմբարսկին նշում է, որ իր նամակն այլևս ուղղված չէ իր թուրք ծանոթին, քանի որ նա չարդարացրեց իր վրա դրված հույսերը, ուժ և համարձակություն չգտավ հայրենիքում իր ձայնը բարձրացնելու ՝ ի պաշտպանություն նահատակ ժողովրդի:  Այս նամակն ուղղված է նրանց, ովքեր թուրք ժողովրդի իսկական խիղճն են ՝ նրա գրականագետները, նկարիչները, ուսուցիչները, աշխարհահռչակ թուրք գիտնականները, մանկավարժներն ու երիտասարդության ընկերները: Գեմբարսկին, նպատակ ունենալով աշխարհին լսել հայկական հարցը, որը դեռ արդար լուծում չի գտել, բաց նամակով դիմում է ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարին `անկեղծորեն արտահայտելով իր մտքերը դարի ամենացավոտ խնդրի վերաբերյալ, որը մինչև հիմա տանջում է խղճի խղճին: ամբողջ մարդկությունը:   Նամակում նա նշում է իր թեզը Հայկական հարցի կարգավորման վերաբերյալ, որը պետք է տրամադրվի Թուրքիայի ներկայացուցչին, որպեսզի նա կարողանա այն ներկայացնել իր կառավարությանը, ապա տեղեկացնել, արդյոք Թուրքիայի կառավարությունը հակված է բովանդակային բանակցություններ վարել այս թեմայով: , Նամակի սկզբում Գեմբարսկին անհրաժեշտ է համարում շեշտել, որ ինքը հայ չէ, նրա նամակը չի թելադրում կառավարությունը:   Նրա նամակը նախ և առաջ ողջ մարդկության խղճի արտահայտությունն է, այն խիղճը, որը չի կարողանում գտնել խաղաղություն ՝ անտեսելով հայ ժողովրդի 60% կործանման և 90% պատմական հայրենիքի կորստի փաստերը 2:  Եվ եթե նա ոչ թե տելեհ, այլ թուրք լիներ, ապա չէր հապաղի հանձնել այս նամակը, քանի որ դա բնավ թշնամական գործողություն չէ թուրք ժողովրդի թուրքական կառավարության դեմ:   Ամբողջ հարցը, որ նա բարձրացնում է իր նամակում, թելադրված է Թուրքիայի պատիվը փրկելու ցանկությամբ, պատիվ, որը թուրքերը նրբանկատորեն ոտնահարեցին: Նա շեշտում է, որ միջազգային դատարանի որոշումները պարտադիր են ոչ միայն ներկայի և ապագայի համար, այլև անցյալի համար:   Նյուրնբերգի միջազգային դատարանի որոշումներում դատապարտված հիտլերյան ռեժիմի բոլոր հանցագործությունները տեղի են ունեցել դատարանի առաջին նիստից առաջ:   Սակայն հենց այդ որոշումների հիման վրա են պատժվել հանցագործության հիմնական կազմակերպիչները:  Նման հանցագործությունները չպետք է անպատիժ մնան հնության պատճառով 3:  Խոսելով հայ ժողովրդի փոխհատուցման խնդրի մասին ՝ հարկ է նշել, որ այս դեպքում արդեն ուշ է առանձին անձանց համար առանձին պատիժ նշանակելը:   Այժմ թուրքական պետությունը, ընդհանուր ժողովուրդը `թուրք ժողովուրդը, պետք է պատասխանատվություն ստանձնի իրենց հայրերի կողմից կատարված հանցագործության համար, եթե մեծ թվով հայերի և նրանց չծնված երեխաների ջարդերի համար որևէ փոխհատուցում գտնվի, դա կարող է լինել հայերի վերադարձը նրանց պապենական հողերը:  Ավելին, նրանց սահմանները պետք է որոշվեն փոխադարձ համաձայնությամբ: Թուրքերը իրավունք չունեն օգտագործելու հայկական հողերը, քանի որ նրանք դրանք խլեցին, ըստ էության, սպանության միջոցով, այսինքն ՝ մարդկության դեմ հանցագործություն կատարելով:  Այն փաստը, որ նրանք դեռ օգտագործում են այդ հողերը, հակասում է արդարության հիմնական սկզբունքներին: Որդին պարգև չէ՞ սպանության համար: Ըստ Գեմբարսկու, Հայկական հարցի միակ տրամաբանական լուծումը Արևմտյան Հայաստանի անկախությունն է. «Ինչպես Նյուրնբերգի դատարանի որոշումները, այնպես էլ ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 1960 թ. Բանաձևը. Դեկտեմբերի 14-ի (27-ի գաղութի ամբողջական վերացման լույսի ներքո): Նոյեմբերի 27, 1961) »4: Գեմբարսկին նշում է այլ փաստաթղթեր `ի նպաստ Հայաստանի ազատագրման:   Առաջին հերթին դա թուրքի խաղաղության պայմանագիրն է, որի տակ դրված են եվրոպական պետությունների մեծ մասի ստորագրությունները: Թուրքերի հավանական հակափաստարկներին, թե Խորհրդային Հայաստանն արդեն գոյություն ունի որպես հայկական պետություն, կարիք չկա ստեղծել հայկական երկրորդ պետություն, ինչպես նաև այն փաստը, որ հայ ներգաղթյալների թիվը այնքան մեծ չէ, որ 1-ին իրավունք ունենա: Նույն տեղում, էջ 18: 2 Տե՛ս Գեմբարսկի Բ., «ԲԱ L ՆԱՄԱԿ ՄԻԱՅԱԼ Ա NԳԵՐԻ ԳԼԽԱՎՈՐ ՔԱՐՏՈՒARYԱՐԻՆ, ՆՈՐ ՇՆՈՐՀԱՎՈՐ ՊԱՐՈՆ ՏԱՆԻՆ» («Նամակներ աշխարհին» ժողովածու, կազմ. Խմբ., Ծանոթ. Հ. Կարճիկյան), Երևան, 1990, էջ . 19-20 3 Նույն տեղում, Պ. 4 Նույն տեղում, էջ. 19-20-ը: Խոսելով ամբողջ ազգի անունից ՝ Գեմբարսկին նախապես արձագանքում է, որ ՀՍՍՀ – ն փոքր, ոչ արտադրողական լեռնային երկիր է (28,8 հազար կմ 2), որն ի վիճակի չէ տեղավորել ավելի շատ բնակիչների, քան ներկայում ունի (1,9 միլիոն, որից մոտ 1,5 միլիոն հայեր):  Ամբողջ աշխարհում չկա մի հայ, ով չցանկանա պատմական հայկական հողերի ազատագրում:   Այդ տեսանկյունից համայն հայության ձգտումը միավորված է: Գեմբարսկին առաջարկում է Հայկական հարցի լուծման իր տարբերակը, որը երկուստեք պետք է շահեկան լինի փոխզիջումների միջոցով:  Նա հայկական հարցի լուծումը տեսնում է հետեւյալ կերպ. Չնայած այն հանգամանքին, որ հայերը տուժող կողմ են, նրանք պարտավոր չեն վճարել Թուրքիայի կողմից ապօրինի յուրացված իրենց հողերը վերադարձնելու համար, իսկ փոխըմբռնման դեպքում հայերը պատրաստ են վճարել Թուրքիային այդ հողի կամ այլ անշարժ գույքի համար: Գեմբարսկին անվիճելի է համարում տարածքային ամբողջական անկախության հարցը: Արևմտյան Հայաստանը չպետք է քաղաքական կախվածություն ունենա ոչ Թուրքիայից, ոչ էլ Խորհրդային Միությունից: Փոխըմբռնման դեպքում հայերի տարածքային պահանջները կսահմանափակվեն նվազագույնի:   Նրանց պահանջած տարածքը հավասար է մոտ 50 հազար կմ 2:   Որպեսզի պետությունը կարողանա ապահովել անկախության համար անհրաժեշտ բոլոր հիմնական երաշխիքները, այն պետք է ունենա առնվազն խորհրդանշական ելք դեպի ծով, ինչպես նաև ունենա ընդհանուր սահման իր հետ բարեկամական պետության (Իրան) հետ, որը թույլ կտա այն իր տարածքի միջոցով ամբողջ աշխարհի հետ հաղորդակցվելու համար: Նամակի վերջում Գեմբարսկին գրում է, որ այս նամակով նա ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարին է հանձնում մարդկության համար ամենամեծ կարևորագույն հարցը, և խորապես հավատում է, որ դա շրջադարձային պահ կլինի հայության պատմության մեջ: մարդիկ 1 «Նամակ իմ հայ ընթերցողին» հոդվածում Բ. Գեմբարսկին դիմում է հայերին ՝ առաջարկելով Հայկական հարցի լուծման իր ծրագիրը, որի իրականացման համար նա ներկայացնում է հետևյալ քայլերը ՝ պատմական գոնե մի մասը ազատագրելու համար: հայերի հայրենիք, անհրաժեշտ է բաց նամակներ ուղարկել պետությունների ղեկավարներին և մասնավոր նամակներ աշխարհի բոլոր հայտնի մարդկանց: կցելով համապատասխան գրականություն:   Գեմբարսկին արդեն սկսել էր աշխատել այս ուղղությամբ ՝ իր երկու նամակները գրելով «ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարին» ու «Հնդկաստանի նախագահին»:  Նա հատկապես շեշտում է եվրոպական հեղինակավոր թերթերում դրանց տպագրության կարևորությունը: - Անհրաժեշտ է հիմնել հայ ժողովրդի ընկերների տեղական ընկերություններ ամբողջ աշխարհում, հիմնականում `Արևմտյան Եվրոպայի երկրներում և ԱՄՆ-ում:  Այդ նպատակով Գեմբարսկին գրել է «Երեք նամակ իր անհայտ ընթերցողներին», որոնք, ինչպես նախկինում նշված նամակները, գրվել են օտարալեզու մամուլի համար: Պետք է աշխատանք տարվի քաղաքական դաշնակիցներ ձեռք բերելու համար, բայց ավելի արդյունավետ կլինի աֆրիկյան երկրներում դաշնակիցներ փնտրելը, որոնք հատկապես զգայուն են գաղութային խնդիրների նկատմամբ:   Անհրաժեշտ է համագործակցության եզրեր գտնել արաբական երկրների տարածքում, Ասիայի, Լատինական Ամերիկայի և Հարավային Եվրոպայի որոշ երկրներում, այսինքն `այնտեղ, որտեղ հնարավորություն կար պաշտպանելու հայերի պահանջները: Շատ հնարավոր է համագործակցել տարբեր միջազգային կազմակերպությունների հետ, փորձել նրանց աջակցությունը ստանալ ՄԱԿ-ի և նրա մասնաճյուղերի խորհրդաժողովներում: Հայկական հարցը պետք է բարձրացվի միջազգային համաժողովներում, օգտագործվի ՄԱԿ-ի հռչակագիրը գաղութացումը վերացնելու մասին, և Նյուրնբերգի միջազգային դատարանի որոշումները պետք է կապվեն Հայոց ցեղասպանության հետ: Այս աշխատանքի արդյունքում Գեմբարսկին տեսավ երկու հնարավոր լուծում. Թուրքիայի կառավարությունը կհամաձայնի երկկողմ համաձայնագիր կնքել հայ միգրանտների հետ փոխզիջումների միջոցով: - Թուրքիայի կառավարությունը չի ցանկանում բանակցել:  Այս դեպքում, հասարակական կարծիքի համապատասխան նախապատրաստումից հետո, մի շարք երկրների աջակցություն ստանալուց հետո, անհրաժեշտ կլինի դիմել միջազգային դատարան, որտեղ պահանջ կներկայացվի. 1 Տե՛ս Գեմբարսկի Բ. ՏՆՈՒՄ », էջ 32 ծածկել հսկայական նյութական և բարոյական կորուստները, վերադարձնել թալանված հայկական հողերը: Գեմբարսկին առաջին տարբերակն ավելի ընդունելի համարեց ՝ վստահ լինելով, որ դատարան դիմելու անհրաժեշտություն չի լինի, և եթե հայերն իսկապես դրան ձգտեն, ապա իրենց պատմական հայրենիքը խաղաղ ճանապարհով ազատագրելու ծրագիրը բավականին իրագործելի կլինի: Բ.Գեմբարսկին լայնածավալ աշխատանք է իրականացրել ՄԱԿ-ում, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ում և տարբեր երկրների բարձրագույն պետական ​​մարմիններում հայկական հարցի բարձրացման ուղղությամբ: Սրանք աշխատանքներ են, որոնք պահանջում էին ոչ միայն ժամանակ, ջանք, եռանդ, սեր և նվիրվածություն, այլև զգալի ֆինանսական ռեսուրսներ: Ելույթ ունենալով 1960-1970թթ. ՝ Գեմբարսկին դատապարտեց 1915 թ. Հայոց ցեղասպանությունը, աշխարհի անտարբերությունը հայ ժողովրդի տխուր ճակատագրի նկատմամբ `ապացուցելու համար, որ հայերի իրավունքները պետք է վերականգնվեն իրենց հայրենի հողում:  Իր գործունեության միջոցով նա սկսեց իրականացնել Արևմտյան Հայաստանի ազատագրման ծրագրի իրականացումը ՝ հուսալով, որ կստեղծվի Արևմտյան Հայաստանի խաղաղ ազատագրման համար պայքարի կոմիտե, որը կշարունակի իր սկսած աշխատանքը: Բոգդան Գեմբարսկին, լինելով մեծ բարերար, հավատում էր արդարության հաղթանակին ՝ հուսալով, որ թուրքերը համաշխարհային ամոթը դեմքերից հեռացնելու համար կվերադարձնեն հայերի ապօրինի յուրացման պատմական հայրենիքը: Soովինար Յոլչյան ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԽՆԴԻՐԸ ԵՎ ՀԱՅՈ GԵIDEԱՍՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ԲՈԳԴԱՆ ԳԵՄԲԱՐՍԿԻԻ ՆԱՄԱԿՆԵՐՈՒՄ Հիմնաբառեր. Բոգդան Գեմբարսկի, Հայկական հարց, Հայոց ցեղասպանություն: ։

Լեհ  հրապարակախոս  Բոգդան  Գեմբարսկին  Հայկական  հարցով  սկսել  է  զբաղվել  20-րդ  դարի  երկրորդ  կեսից։
  Նա Հայկական հարցի արծարծման ուղղությամբ հսկայածավալ աշխատանքներ է իրականացրել ՄԱԿ-ում,  ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ում,  տարբեր  երկրների  պետական  բարձրագույն  մարմիններում՝  առաջարկելով  լուծման  իր  տարբերակը։
   Իր  հոդվածներում  Գեմբարսկին  դատապարտել  է  1915  թ.  Հայոց  ցեղասպանությունը,  աշխարհի  անտարբերությունը հայ ժողովրդի ողբերգության հանդեպ և փորձել է ապացուցել, որ հայերի իրավունքները պետք է վերականգնվեն իրենց հայրենի հողի վրա։
