Երկու հասարակության հասարակության բարեկեցությունը բնութագրվում էր միայն կյանքի տնտեսական դինամիկան բնութագրող ցուցանիշներով. այն կողմնորոշված ​​էր միայն դեպի անհատական ​​կարիքներ:   Այս պարագայում անհրաժեշտություն առաջացավ կիրառել տարբեր ցուցանիշներով մարդու բարեկեցությունը չափելու նոր սանդղակ:   Այս հիմնական պահանջները բավարարելու համար սկսվեց օգտագործվել «կյանքի որակ» հասկացությունը, իսկ խնդրահարույց գիտական ​​ուսումնասիրությունները սկսեցին գործել 18-րդ դարից: Հայաստանի Հանրապետությունում կյանքի ցուցանիշների ուսումնասիրությանն անդրադարձել են մի շարք գիտական ​​հոդվածների և աշխատությունների, սակայն հղում չի արվել ՀՀ-ում կյանքի որակի գնահատմանը [1], [2] , [3]:  Մենք առաջարկում ենք Հայաստանի Հանրապետությունում կյանքի որակի գնահատման նոր մեթոդ, որն իր մեջ ներառում է կյանքի որակի վրա ազդող հնարավոր գործոններ: Սոցիալ-տնտեսական զարգացման տեսանկյունից առաջատարներն այն երկրներն են, որոնք ունեն կրթության, գիտության, առողջապահության և մշակույթի բարձր մակարդակ, և ոչ թե տնտեսական աճի բարձր տեմպեր:  Վերոհիշյալը արդարացնում է կյանքի բարձր որակի դերը, որը բացահայտում է այս աշխատանքի արդիականությունը պարզելու անհրաժեշտությունը `այն ներկայացնելով տվյալների վերլուծության միջոցով: Որպես ոլորտների հիմք ընտրվել է այստեղ կենսամակարդակը ՝ իր տարաբնույթ մեկնաբանություններով: Կենսամակարդակն արտացոլում է սպառման և արտադրության կառուցվածքի ծավալը, աշխատանքային պայմանները, ծառայությունների ոլորտի զարգացման մակարդակը, ոչ աշխատանքային և ազատ ժամանակի կառուցվածքը, անհատական ​​գույքի չափը:   Այս կատեգորիայի այսպիսի լայն սահմանումը նկարագրում է բնակչության սոցիալ-տնտեսական վիճակը: Դիտարկված սոցիալական մարդկանց կողմից ՝ կյանքի որակը բարեկեցությունը բնութագրող ցուցանիշների ամբողջություն է, որը բնութագրում է մարդկանց նյութական և հոգատար կարիքների բավարարման աստիճանը (սոցիալական, հոգեբանական, տնտեսական, քաղաքական և այլն) գործոնների բաղկացուցիչ համակարգը: Կյանքի որակը սովորաբար կապված է ֆինանսական անվտանգության, բնության հետ միասնության, ապագա սերունդների առջև պատասխանատվության և այլ ասպեկտների հետ: Որպես շարք, ներկայումս բնակչության կյանքի որակը գնահատելու համար չկա միանգամայն մոտեցում:  Փաստորեն, կյանքի որակի գնահատման խնդիրն առաջին հերթին կապված է կյանքի որակի սահմանման հետ, այսինքն `ինչը գնահատելու կոնկրետ փորձ է: Մինչև 20-րդ դարում մարդկային զարգացման հասկացությունների ի հայտ գալը, մեկ շնչի հաշվով իրական ՀՆԱ-ի ծավալը համարվում էր բնակչության կենսամակարդակը բնութագրող հիմնական ցուցանիշ: Այնուամենայնիվ, ժամանակի ընթացքում պարզ դարձավ, որ առանց լրացուցիչ ցուցանիշների, բարեկեցությունը կարող է ճշգրիտ նկարագրել և ներկայացնել սոցիալական միջավայրի արժեքները:   Developmentարգացումը և առաջընթացն այնքան էլ հեշտ չեն, քանի որ այդ հասկացությունները չեն պարունակում միայն օբյեկտիվ տարրեր:  Developmentարգացումը ուղղված է մարդկանց կյանքի որակի բարձրացմանը, այնուհետև զարգացման նպատակները և դրանց հասնելու ուղիները կտարբերվեն ըստ երկրի, մարզերի հնարավոր իրականացման: Անհատական ​​առաջընթացը, բարեկեցությունը կապված են այնպիսի ցուցանիշների հետ, ինչպիսիք են եկամուտը, տնտեսական վարկանիշը, գործազրկությունը, կրթությունը և մարդկային կապիտալը, ռեսուրսների առկայությունը և տեղաբաշխումը, անվտանգությունը, առողջությունը, հանցագործությունը, երջանկությունը, էկոհամակարգի արժեքները և այլն: Որպեսզի որոշվի ՝ կյանքի կամ զարգացման որակը կայուն է, վերը թվարկված գործոնները պետք է միավորվեն մեկ ընդհանուր ցուցանիշի ՝ հարաբերակցության մեջ: Կան կյանքի որակը բնութագրող բազմաթիվ ցուցանիշներ, որոնք տնտեսական համատեղում են շրջակա միջավայրի, տնտեսական և սոցիալական պայմանները:  Այս ցուցանիշի ընտրությունը կախված է նրանից, թե ինչի համար է այն օգտագործվում:   Դրա ներկայացման մեթոդի վերլուծական և տեղեկատվական կողմը որոշում է դրա կիրառելիության աստիճանը: Դրամական արտահայտություն դրամական արտահայտության, դինամիկայի, աստիճանի մեջ (գերազանց, լավ, վատ, շատ):   1975 Մ. Morris- ի ֆիզիկական որակի գնահատման քարտը (PQLI) մշակվել է գիտնականների խմբի կողմից [5], որը հաճախ օգտագործվում է մակրոտնտեսական մակարդակում ՝ մարդու առողջության կարիքների մակարդակը գնահատելու համար: [6] Ինդեքս. Խնդիր. գրագիտության մակարդակն է, մանկական մահացության մակարդակն է 1000 կենդանի ծնվածի հաշվով (166 նորածնի մահացություն) * 0.625, կյանքի տևողության գործակիցն է (մանկական մահացության մակարդակը -42) * 2.7: Timesամանակակից ժամանակներում Մարդկային զարգացման ինդեքսը (HDI) դարձել է սոցիալական առաջընթացի ավելի լավ չափանիշ, քան շատ այլ ցուցանիշներ: Այսօրվա արագ փոփոխվող աշխարհում մարդու կյանքի պայմանները, կենսակերպն ու վարքագիծը, ինչպես նաև մարդու զարգացման ընկալումը արագորեն փոխվել են:   Մարդկային զարգացման ինդեքսը չափում է երկրի զարգացման միջին առաջընթացը մարդկության զարգացման մեջ, հստակ ցույց է տալիս տարբեր երկրների զարգացման միտումները, թույլ է տալիս նրանց համեմատել միմյանց հետ, որոնք արտացոլված են երկրների մարդկային զարգացման հաշվետվություններում: Այն ներկայացնում է մարդկային զարգացման հետևյալ երեք հարթությունների կոմպոզիտային գնահատում: ապրել երկար կյանք (չափվում է կյանքի տևողությամբ), կրթվել (չափվում է մեծամտությամբ) և ունենալ արժանապատիվ կենսամակարդակ (չափվում է գնողունակության հավասարության մակարդակով, եկամտի մակարդակով): IDA- ն երեք առանձին ցուցանիշների ամփոփ գնահատական ​​է: Դրանք են կյանքի տևողության ինդեքսը, կրթության ինդեքսը, համախառն ազգային եկամտի (ՀՆԱ) ցուցանիշը:   Այն հաշվարկվում է հետևյալով. Գծապատկեր 1. Ըստ 2018 թ. Արդյունքների, աշխարհի 188 երկրների շարքում ամենաբարձր IDA ունեցող երկրները, այսինքն ՝ ամենաբարեկեցիկ և ոչ բարեկեցիկ երկրները [9]: Կյանքի միջին տևողությունը ամենացածրն է Սիեռա Լեոնեում ՝ 52,2 տարի, իսկ ամենաբարձրը Հոնկոնգում ՝ 84,1 տարի:   Կատարը մեկ շնչի հաշվով ամենաբարձր արդյունքն ունի ՝ 116 818 դոլար:   Կենտրոնաֆրիկյան Հանրապետությունն ունի ամենաաղքատ բնակչությունը: Այստեղ մեկ շնչի հաշվով տարեկան եկամուտը չի գերազանցում $ 663-ը: Մարդկային զարգացման ինդեքսով Հայաստանը 189 երկրների շարքում 83-րդն է, IDA- ն գնահատվում է 0.755 կետ, ինչը նախորդ տարվա համեմատ աճել է 0.006 կետով:   Հայաստանի հարեւանները ՝ Իրան, Վրաստան, Թուրքիա - Ադրբեջան, համապատասխանաբար, 60-րդ, 70-րդ, 64-րդ և 80-րդ տեղերում են, իսկ Ռուսաստանը ՝ 49-րդ: Կյանքի որակը ուսումնասիրելու համար գնահատումն իրականացվում է տարիների ընթացքում ՝ նպատակ ունենալով բացահայտել կյանքի որակի դինամիկան այս տարիների ընթացքում:   Տվյալների մեթոդաբանությունը ենթադրում է գնահատում ըստ 7 ոլորտների. , գիտություն, մշակույթ (պետական ​​նախադպրոցական հաստատություններում ընդունված երեխաների թիվը, հանրակրթական դպրոցներում ընդունվածների թիվը), 5. առողջություն (կյանքի տևողություն, հաշմանդամների քանակ), 6. սոցիալական ենթակառուցվածքների օբյեկտների հասանելիություն (բջջային բաժանորդների քանակ , ինտերնետ բաժանորդների քանակը), 7. միջավայր (մթնոլորտ արտանետվող վնասակար նյութերի քանակ): Այս ցուցանիշների քանակական գնահատումները, վերցված ՀՀ ԱՎSS կայքից, անհրաժեշտ են կյանքի որակի ինդեքսի կառուցման համար [11]: Հայաստանում բնակչության կյանքի որակը ճշգրիտ նկարագրելու համար այն պետք է գնահատվի ընդհանուր ցուցանիշների միջոցով, որոնք այն ստանալու համար անհրաժեշտ է կարգավորել առավել նշանակալի ազդեցություն ունեցող ցուցանիշները:   Մենք կյանքի որակի ինդեքսը հաշվարկում ենք հետևյալ ձևով. COH = 0,20 * EC + 0,20 * SOH + 0,15 * KGMH + 0,10 * ԱՀ + 0,15 * JOH + 0,10 * SEH + 0,10 * Որտեղ ՝ ԵՀ-ի եկամտի ինդեքս Մշակութային ոլորտների ինդեքս ԱԱՀ-առողջության ինդեքս Հ PD- ժողովրդագրական ոլորտի ինդեքս SE- սոցիալական ենթակառուցվածքի ոլորտի ինդեքս ԲՈՀ-բնապահպանական ոլորտի ինդեքս Դիտարկենք մեր կյանքի որակի դինամիկան 10 տարիների ընթացքում: Աղյուսակ 1. ԱՀԿ-ում Հայաստանի բնակչության կյանքի որակի ինդեքսը ԱՀԿ-ն է ՄԱԿ ՓԳՀ-ի 2009-2018թթ. Կյանքի որակը բարձրացել է բարձր տեմպերով ՝ 2011-ին գրանցելով առավելագույն աճ ՝ 7%, 2013-ին ՝ 9,5%, 2013-ին ՝ ընդամենը 2,4%, 2018-ին ՝ 4,2% աճ: 1 Հեղինակների կողմից կազմված է գնահատման մեթոդաբանության հիման վրա Գծապատկեր 2. Հայաստանի բնակչության կյանքի որակի դինամիկան 2009-2018թթ. Ընթացքում, (%) 22019 թ.-ի ներկայիս տվյալների համաձայն `կյանքի որակի տեսանկյունից, Հայաստանը զբաղեցնում է 153-րդ տեղը: , Վրաստանից առաջ (156): Ադրբեջանից (179-րդ), Իրանից (203-րդ) և Ռուսաստանից (171-րդ), իսկ Թուրքիան 130-րդ տեղում է:  Կյանքի որակի գործակիցները ներկայացված են Աղյուսակ 1-ում: Աղյուսակ 2. Երկրների դասակարգումն ըստ կյանքի որակի ինդեքսի [12] CountryTurkeyArmeniaGeorgiaRussiaAzerbaijan Կյանքի որակի ինդեքսը ՀՀ-ում `որպես երկրի զարգացման հասարակության բաղկացուցիչ մաս տնտեսական տնտեսական տնտեսական զարգացման 2 կազմված հեղինակների կողմից ռեգրեսիայի վերլուծության միջոցով գնահատել տնտեսական աճի և կյանքի որակի փոխգործակցությունը:   Հետընթացի վերլուծություններ ՝ ռեգրեսիաների բացակայությունը պարզելու համար [13]:   Մեր վերլուծության մեջ (Y), կյանքի որակը, կախված կամ ելքային փոփոխական է, իսկ X1- ը ՝ անկախ փոփոխական: Existenceառայության առկայությունը պարզելու համար մենք կկատարենք կյանքի որակի և տնտեսական աճի և զույգ ռեգրեսիայի վերլուծություն:   Ռեգրեսիայի վերլուծության համար անհրաժեշտ տվյալները ներկայացված են Աղյուսակ 3-ում: Կյանքի որակը և տնտեսական աճը և տնտեսական աճը Հայաստանում Աղյուսակ 3. Կյանքի որակի տնտեսական աճի (X1) գործակիցները 2009-2018 թվականների համար նրանց միջև փոխգործակցության գործակիցները:   Այս վերլուծության մեջ (Y) կյանքի որակը կախված կամ արտադրողական փոփոխական է, իսկ (X1) տնտեսական աճը ՝ անկախ փոփոխական: Աղյուսակ. Հետընթացի վերլուծության ամփոփ արդյունքներ 3 Ստորև վերին գործակիցներ Վերև Այս զույգ ռեգրեսիայի վերլուծության արդյունքները ցույց են տալիս, որ եթե տնտեսական աճը ավելանա մեկ կետով, կյանքի որակը կաճի 0,0513 կետով և կբարձրանա 5,362 կետով փոփոխությունների արդյունքում: այլ գործոններում:   Life 3 Հեղինակների կողմից կազմված որակի տատանման միայն 27% -ն է պայմանավորված տնտեսական աճի տատանումով, որին հաջորդում է 73% -ը `վերլուծության մեջ չընդգրկված գործոնների պատճառով:   Վերլուծության արդյունքները ցույց են տվել, որ տնտեսական աճը մեկ կետով ավելացնելու դեպքում կյանքի որակի փոփոխությունը, հավանաբար, կտատանվի միջակայքում (-0.3648; 0.4951): միջակայքում, հավանաբար, Եզրակացության մեջ:   Կյանքի որակի ինդեքսի նոր մեթոդաբանական գնահատումը հիմք է հանդիսանում Հայաստանի Հանրապետությունում դեռ գոյություն չունեցող վերլուծությունների իրականացման, այդ թվում `կյանքի որակի 7 ոլորտային ցուցանիշների ամփոփման: Ուսումնասիրությունների արդյունքների ուսումնասիրությունները, որոնք թույլ են տալիս գնահատել Հայաստանում կյանքի որակը, թույլ են տալիս եզրակացնել, որ տնտեսական աճն ուղղակիորեն ազդում է կյանքի որակի և ՀՀ որակի կայուն մեխանիզմների ապահովման վրա: ապահովել կայուն տնտեսական աճ: ։

Աշխատանքում  ներկայացվել  է  կյանքի  որակը  որպես  սոցիալտնտեսական  կատեգորիա,  առաջարկվել  է  Հայաստանի  տնտեսական  և  սոցիալական  վիճակը  առավելագույնս  արտահայտող  կյանքի  որակի  գնահատման նոր մոդել։
