ՀՀ ԲԱՆԿԱՅԻՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ ՏՈԿՈՍԱՅԻՆ ՄԱՐԺԱՅԻԲԱՂԱԴՐԻՉՆԵՐԻ ՏԱՐԱՆՋԱՏՈՒՄԸԶուտ  տոկոսային  եկամուտը  բանկերի  մեծամասնության  համար  եկամտիկարևորագույն  աղբյուրն  է։
   Տոկոսային  մարժան  ընդունված  է  հաշվարկել  որպես  զուտ  տոկոսային  եկամտի  և  շահութաբեր  ակտիվների  հարաբերություն,սակայն  հաճախ  վերցնում  են  ընդհանուր  ակտիվների  ծավալը։
   Տոկոսայինմարժան  ուսումնասիրելու  եղանակներից  է  վերջինիս  հաշվապահական  տարանջատումը բաղադրիչների1։
  Օգտագործելով  եկամուտների  և  ծախսերի  վերաբերյալ  բանկերի  հաշվետվությունները` կարելի է ստանալ հետևյալ բանաձևը՝NI = NII – (nIE –nII) – LLP – T, որտեղ՝NI – բանկի զուտ շահույթ,NII – զուտ տոկոսային եկամուտ,nIE – ոչ տոկոսային ծախս,nII – ոչ տոկոսային եկամուտ,LLP – վարկերի մասհանումներ,T – հարկեր։
 Փոքր-ինչ ձևափոխելով հավասարումը` ներկայացնենք այն որպես ընդհանուր ակտիվներից տոկոս՝որտեղ NIM=NII/TA։
 Վերը բերված բանաձևից կարող ենք ենթադրել, որ տոկոսային մարժայի,հետևաբար  նաև  զուտ  տոկոսային  եկամտի  վրա  ազդում  են  այլ  եկամուտներով  չծածկված  ոչ  տոկոսային  ծախսերը,  չաշխատող  վարկերի  համար  կատարվող  մասհանումները  (սա  կարելի  է  նույնացնել  վարկային  ռիսկի  հետ),հարկերի, ինչպես նաև բանկի զուտ շահույթի մեծությունները։
 Այս  ցուցանիշներից  առաջին  երկուսը  (ոչ  տոկոսային  ծախսեր  և  մասհանումներ) կարելի է օգտագործել նաև տոկոսային մարժայի էմպիրիկ գնահատման մեջ։
 Intermediation։
  Two Studies”r, 06/44, 1986, Industry and Finance. Series 18.Ստորև ներկայացնենք այս բաղադրիչները ՀՀ բանկային համակարգի համար 2003-2014 թթ.։
 Գծապատկեր 1. Տոկոսային մարժայի բաղադրիչները՝ % հաշվեկշռայինակտիվների նկատմամբՆերկայացնենք գծապատկերից բխող հիմնական դիտարկումները։
 •  Բանկերի  զուտ  շահույթի  հարաբերությունը  ընդհանուր  ակտիվներիննվազել է` 2014 թ. հասնելով 0.6%-ի։
 •  Զգալիորեն աճել է վարկերի պահուստներին կատարվող զուտ մասհանումների  ծավալը,  ինչը  հստակորեն  արտացոլում  է  վարկային  ռիսկիաճի  միտումը։
   Նշենք,  որ  վարկերից  ստացվող  եկամուտը  կազմում  էտոկոսային եկամտի ավելի քան 70%-ը։
 •  Գործառնական  ծախսերի  այն  հատվածը,  որը  չի  ծածկվել  ոչ  տոկոսային եկամուտներով, իր պիկին է հասել ճգնաժամի ժամանակ, իսկ ընդհանուր  առմամբ  կայուն  է  եղել։
   ՀՀ  զուտ  ոչ  տոկոսային  եկամուտըբոլոր  տարիներին  եղել  է  բացասական,  և  վերջինիս  նվազումը  արդենդրական միտում է։
  Միևնույն ժամանակ աշխատավարձի և աշխատողների համար կատարվող այլ վճարումները նվազել են։
 Հարկերի  մակարդակը  համեմատաբար  կայուն  է՝  նվազման  միտումով։
 2014 թ. կազմել է ընդամենը 0.3%։
 Տոկոսային  մարժայի  դետերմինանտների  ուսումնասիրությունը  կատարվել  է  ըստ  Հո  և  Սաունդերսի2  (1981)  առաջարկած  մոդելի։
   Տվյալ  մոդելում  ևմոդելի  հետագա  ձևափոխություններում  ենթադրվում  է,  որ  բանկերը  ռիսկիցխուսափող  են  և  հանդես  են  գալիս  որպես  անմիջական  միջնորդներ  դրամա2  Ho,  T.  and  Saunders,  A.,  “The  determinants  of  banks  interest  margins։
   theory  and  empiricalկան  միջոցների  նկատմամբ  առաջարկ  և  պահանաջարկ  ներկայացնողներիմիջև։
   Վարկերի  պահանջարկը  և  ավանդների  առաջարկը  ժամանակային  առումով ասիմետրիկ են, ուստի բանկը ստիպված է դիմել փողի շուկային վարկերի  պահանջարկի  ավելցուկի  կամ  անբավարար  ավանդների  առաջարկիդեպքում։
   Բանկը  պետք  է  նշանակի  վարկերի  և  ավանդների  այնպիսի  օպտիմալ  տոկոսադրույքներ,  որպեսզի  նվազագույնի  հասցնի  փողի  շուկայի  տոկոսադրույքների անորոշությունից եկող ռիսկերը։
  Այդ պատճառով բանկերը նշանակում են իրենց տոկոսադրույքները` որպես փողի շուկայի տոկոսադրույքների /r/ մարժիններ.a և b նշանակված համապատասխան մարժիններն են փողի շուկայի տոկոսադրույքի նկատմամբ։
  Հետևաբար, միավոր սփրեդը կլինի.Մոդելի տրամաբանությունը հետևյալն է։
  Ենթադրենք` նոր ավանդը բանկէ հասնում ավելի շուտ, քան վարկի նկատմամբ պահանջարկ է ներկայացվում։
 Այդ դեպքում, բանկը ժամանակավորապես  ստացված միջոցները r  տոկոսադրույքով  կներդնի  փողի  շուկայում  և  կորուստներ  կունենա,  եթե  փողի  շուկայիտոկոսադրույքները նվազեն։
  Նմանապես, երբ նոր վարկի պահանջարկը ավելիվաղ է բանկ հասնում, քան ավանդը, բանկը ստիպված է լինում միջոցներ փոխառնելու դրամական շուկայից և հանդիպում է ռիսկի տոկոսադրույքների աճի  դեպքում։
   Բացի  այդ՝  վարկերի  վերադարձը  անորոշ  է՝  կապված  վարկայինռիսկի հետ։
  Հետևաբար, բանկը այնպիսի մարժաներ կկիրառի վարկերի (b) ևավանդների  (a)  համար,  որպեսզի  փոխհատուցի  տոկոսադրույքի  և  վարկայինռիսկերը։
 Մոդելի կառուցումը։
  Օգտվելով բանկի սկզբնական և վերջնական հարստության ֆունկցիաներից և կատարելով Թեյլորի մոտարկում` դուրս է բերվումբանկի օգտակարության ֆունկցիան։
  Այնուհետև հաշվարկվում է ավանդներիու  վարկերի  ծավալի  փոփոխության  ազդեցությունը  բանկի  օգտակարությանվրա։
  Մոդելում ենթադրվում է, որ վարկերն ու ավանդները պատահական Փոիզոնի  պրոցես  են,  հետևաբար  վարկ  տալու  և  ավանդ  վերցնելու  հավանականությունը նվազող ֆունկցիա է բանկի կողմից կիրառվող մարժիններից.Հաշվի  առնելով  վերոգրյալը`  կազմվել  է  բանկի  օգտակարության  մաքսիմալացման խնդիրը և լուծվել` գրելով առաջին կարգի պայմաններն ըստ a-ի ևb-ի։
 Արդյունքում  ստացվել  է  օպտիմալ  տոկոսային  մարժայի  հետևյալ  հավասարումը.Հետևաբար, ըստ տեսական մոդելի, տոկոսային մարժայի բաղադրիչներն են.1.Շուկաների մրցակցային կառուցվածքը։
  Սա կախված է վարկերի պահանջարկի  և ավանդների  առաջարկի  առաձգականությունից  (β)։
   Եթե  վարկերի պահանջարկը  (ավանդների  առաջարկը)  քիչ առաձգական է,  β-ն փոքր  կլինի, և բանկը կկարողանա ավելի բարձր մարժա կիրառել։
  Հետևաբար, α/β հարաբերությունը բանկի մարժայում առկա մոնոպոլ շահույթների մոտարկումն է։
 Էմպիրիկ  մոդելներում  օգտագործվող  առաջին  ցուցանիշը  Հերֆինդալիինդեքսն  է,  երկրորդը՝  Լերների  ինդեքսը՝  գնի  և  սահմանային  ծախսերի  տարբերության հարաբերությունը գնին։
  Ցույց է տալիս սահմանային ծախսից ավելի բարձր գին սահմանելու բանկի ունակությունը։
 Հակասական  են  կարծիքները  շուկաների  կառուցվածքի  և  տոկոսայինմարժայի կապի մասին։
  Ոմանք նույնիսկ ժխտում են կապը տվյալ երկու փոփոխանների միջև։
 2.Միջին  գործառնական  ծախսեր։
   Այս  փոփոխականը  ցույց  է  տալիս,  որնույնիսկ  եթե  բանկը  բարձր  մարժա  թելադրելու  ուժ  չունի,  պետք  է  սահմանիայնպիսի մարժա, որ կարողանա ծածկել իր գործառնական ծախսերը։
  Փոփոխականի  գործակիցը  ցույց  է  տալիս,  թե  գործառնական  ծախսերի  որ  մասն  էփոխանցվում  հաճախորդներին  (ավանդատու  և  վարկառու)։
   Այն  բանկերը,  որոնք բարձր միավոր ծախսեր ունեն, ստիպված կլինեն նաև բարձր մարժա ունենալ,  որպեսզի  ծածկեն  իրենց  ծախսերը։
   Կանխատեսվում  է  դրական  կապտոկոսային  մարժայի  հետ  (Maudos  and  Fernandez  de  Guevara  2004;  Williams2007; Hess 2007)։
 Էմպիրիկ  մոդելներում  որոշվում  են  գործառնական  ծախսեր/ընդհանուրակտիվներ՝ գործակցով։
 3.Ռիսկի  հակվածությունը`  արտահայտված  բացարձակ  ռիսկի  հակվածության  գործակցով`  U”(E(W))/U’(E(W))։
   Ենթադրելով,  որ  բանկը  ռիսկից  խուսափող է, U”(E(W)<0, արտահայտությունը կլինի դրական։
  Հետևաբար, որքանբանկն ավելի շատ է ռիսկից խուսափում, այնքան ավելի մեծ մարժա է նշանակում։
  Որպես փոփոխական՝ այստեղ վերցված է կապիտալ/ակտիվներ գործակիցը։
   Տեսության  համաձայն`  մարժայի  և  այս  ցուցանիշի  միջև  դրական  կոռելյացիան բխում է այն հանգամանքից, որ, ի տարբերություն արտաքին ֆինանսավորման  բանկերը  պետք  է  առավել  մեծ  մարժաներ  սահմանեն  կապիտալիծախսատարությունը  ծածկելու  համար  (Saunders  and  Schumacher  2000  andBrook and Rojas 2000)։
  Սակայն գոյություն ունի թե՛ դրական, թե՛ բացասականկապ  մարժայի  մեծության  հետ  (ըստ  տարբեր  հեղինակների)։
   Բացասականկապ  գոյություն  ունի,  օրինակ  Հայաստանում  (Dabla-Norris  and  Floerkemeier2007), և Չեխիայի Հանրապետությունում (Horvath 2009), ինչը բացատրվում էնրանով,  որ  կապիտալազինվածության  բարձր  մակարդակ  ունեցող  բանկերըփոքր  մարժա  են  սահմանում՝  խուսափելու  համար  սնանկանալու  ռիսկից  ևպահպանելու համար կայունությունը։
 4.Փողի  շուկայի  տոկոսադրույքների  տատանողականությունը`  (σM)2։
 Որքան տոկոսադրույքները տատանողական են, այնքան անհրաժեշտ է բարձրմարժա՝ շուկայի անորոշությունը փոխհատուցելու համար։
   Տատանողականությունը  չափվում  է  օրական  տարբեր  տոկոսադրույքների  տարեկան  ստանդարտ շեղումների ցուցանիշներով։
 5.Վարկային ռիսկը` (σL)2։
  Որքան մեծ է վարկերի վերադարձի անորոշությունը կամ տատանողականությունը (դեֆոլտի ռիսկ), այնքան ավելի մեծ կլինի  բանկի  մարժան։
   Չաշխատող  վարկերի  վնասները  փոխհատուցելու  նպատակով բանկերը լրացուցիչ ծախսերի առաջ կկանգնեցնեն իրենց հաճախորդներին՝  բարձր  մարժայի  տեսքով։
   Ուստի  դրական  կապ  գոյություն  ունի  վարկային  ռիսկի  և  մարժայի  միջև  (Maudos  and  Fernandez  de  Guevara  2004;Angzabo 1997; Maudos and Solis 2009)։
 Եթե  կապը  բացասական  է  (Williams  1997;Hess  2007,  Chortareas  2010),ապա բանկը, հաշվի չառնելով վատորակ վարկերի աճը, լրացուցիչ ռիսկի է դիմում նոր` առավել ցածր տոկոսադրույքով վարկեր տրամադրելու համար՝ շուկայում մասնաբաժնի ավելացման նպատակով։
  Սա հատուկ է թույլ բանկերին։
 Մյուս  կողմից,  ավանդների  բարձր  տոկոսադրույքը  չաշխատող  վարկերի  ծավալի աճի արձագանքն է՝ լրացուցիչ միջոցների ներգրավման նպատակով։
 Էմպիրիկ  մոդելներում  վարկային  ռիսկը  կարող  է  արտահայտվել  չաշխատող վարկեր, մասհանումներ վարկերի և ԴՊ պահուստներին փոփոխականներով։
 6.Տոկոսադրույքի  ռիսկի  և  վարկային  ռիսկի  կովարիացիան`  σLM։
   Որպես բացատրող փոփոխական օգտագործվում է երկու ռիսկերի փոփոխականների արտադրյալը։
 7.Բանկի  գործարքների  միջին  մեծությունը  (L+D)  և  վարկերի  ընդհանուր  ծավալը  (L+2Lo)։
  Ավանդների  և վարկերի գծով  շուկայի  մասնաբաժինը։
  Ըստ մոդելի` միավոր մարժաները աճող ֆունկցիա են գործարքների միջինմեծությունից, ուստի վարկային և շուկայական ռիսկի տրված մակարդակներիհամար  գործառնությունների  ավելի  մեծ  ծավալը  կենթադրի  ավելի  մեծ  պոտենցիալ վնաս և բանկերին անհրաժեշտ կլինի ավելի մեծ մարժա։
  Բացի այդ՝որքան  մեծ  տեսակարար կշիռ  ունի  բանկը պրոդուկտների ընդհանուր ծավալում, այնքան ավելի շատ հնարավորություն ունի բարձր մարժաներ սահմանելու  (Ho  and  Saunders  1981;  Maudos  and  Solos  2009)։
   Էմպիրիկ  մոդելներումցուցանիշը ներկայացված է տրված վարկերի ծավալի լոգարիթմ փոփոխականով։
 ՀՀ դեպքը։
  ՀՀ համար կառուցվել է պանելային ռեգրեսիա, և ֆիքսված էֆեկտով  մոդելի  հիման  վրա  կատարվել  է  տոկոսային  մարժայի  գործոններիվերլուծություն  ՀՀ  համար։
   Տեսական  մոդելում  օգտագործված  փողի  շուկայիտոկոսադրույքների  տատանողականություն  և  տոկոսադրույքի  ռիսկի  և  վարկային ռիսկի կովարիացիա փոփոխականները չեն ներառվել ՀՀ մոդելում` հաշվի առնելով ՀՀ փողի շուկայի` կայացման փուլում գտնվելը և շուկայական առկա տոկոսադրույքների շարքերի օրգանական բնույթ չկրելը։
  Փոխարենը ՀՀ մոդելում  օգտագործվել  են  միջազգային  փորձից  վերցված  այլ  գործոններ,  մասնավորապես.Թաքնված  տոկոսադրույքի  վճարում։
   Բանկը  ավանդների  բարձր  տոկոսադրույք  սահմանելու  փոխարեն  տրամադրում  է  մի  շարք  անվճար  ծառայություններ։
   Արդյունքում  ստացվում  է  մեծ  տոկոսային  եկամտի  մարժա։
   Այս  երևույթը  դիտարկելու  համար  ներմուծվում  է  հետևյալ  փոփոխականը՝  գործառնական  ծախսեր-ոչ  տոկոսային  եկամուտներ/ընդհանուր  ակտիվներ։
   Սպասվում է դրական կապ։
 Պահուստների  այլընտրանքային  ծախսեր։
   Բանկային  պահուստներ  ունենալը  որոշակի միջոցների պահպանում  է, որոնց դիմաց  տոկոսագումարներչեն ստացվելու։
  Սա իր հերթին բանկի համար լրացուցիչ ծախս է, որը պետք էփոխհատուցվի՝ բարձրացնելով տոկոսային մարժան։
  Ուստի այս ցուցանիշի ևմարժայի  միջև  գոյություն  ունի  դրական  կապ։
   Որքան  մեծ  են  իրացվելի  ռեզերվները, այնքան ավելի բարձր է մարժան։
  Այս հարաբերությունը ներկայացվում է իրացվելի պահուստներ/ընդհանուր ակտիվներ փոփոխականով։
  Որպեսպահուստ՝ վերցվում են բանկի կանխիկ և ցպահանջ միջոցները։
 Կառավարման որակ։
  Լավ կառավարումը ենթադրում է բարձր շահութաբերությամբ  ակտիվների  համադրում  ցածր  ծախսատարությամբ  պարտավորությունների  հետ,  ուստի  կա  դրական  կապ  կառավարման  որակի  և  տոկոսային մարժայի միջև։
  Այս ցուցանիշը արտահայտվում է հետևյալ հարաբերությամբ՝  ծախս/եկամուտ։
   Դա  այն  գործառնական  ծախսն  է,  որն  անհրաժեշտ  էմիավոր եկամտի ստեղծման համար։
  Այս ցուցանիշի աճը ենթադրում է արդյունավետության կամ կառավարման որակի անկում։
  Ուստի բացասական նշանըայստեղ առավել սպասելի է։
 Փոփոխականների բնութագիրը և ըստ գնահատված մոդելի ՀՀ-ի համարստացված ազդեցությունները ամփոփված են աղյուսակ 1-ում։
 Աղյուսակ 1։
  Ըստ Հո և Սաունդերսի մոդելի՝ ՀՀ տոկոսային մարժայի գործոններիբնութագիրը և գնահատված ազդեցություններըԴրական ազդեցությունՇուկաների մրցակցային կառուցվածք(Լերների ինդեքս)Ռիսկի հակվածություն(կապիտալ/ընդհանուր ակտիվներ)Վարկային ռիսկ (վարկեր /ընդհանուրակտիվներ։
  Ենթադրվում է, որ որքան մեծէ վարկերի տոկոսային կշիռը, այնքան մեծէ նաև վարկային ռիսկը)Թաքնված տոկոսադրույքի վճարում((գործառնական ծախսեր-ոչ տոկոսայինեկամուտներ)/ընդհանուր ակտիվներ)Բացասական ազդեցությունՄիջին գործառնական ծախսեր(գործառնական ծախսեր/ընդհանուրակտիվներ)Վարկերի ընդհանուր ծավալը (վարկերիծավալի լոգարիթմ)Պահուստների այլընտրանքային ծախսեր(պահուստներ / ընդհանուր ակտիվներ։
 Որպես պահուստ՝ վերցվում են բանկիկանխիկ և ցպահանջ միջոցները)Կառավարման որակ (գործառնականծախսեր/ընդհանուր հասույթ)Անդրադառնանք փոփոխականներին առանձին-առանձին։
 Հետևյալ  փոփոխականները  ՀՀ-ի  համար  ունեն  նույն  ազդեցությունը,  ինչև ենթադրում էր տեսական մոդելը։
 Շուկաների  մրցակցային  կառուցվածքը՝  արտահայտված  Լերների  ինդեքսով,  ցույց  է  տալիս  բանկերի  մոնոպոլ  ուժը։
   Հետևաբար,  ինչպես  և  սպասելիէր, ինդեքսի և մարժայի միջև դիտված դրական կապը հիմնավորված է և արտացոլում է բանկի մարժայում առկա մոնոպոլ շահույթները։
  Որքան մեծ մոնոպոլ ուժ ունի բանկը, այնքան մեծ է նրա նշանակած մարժան։
 Ռիսկի  հակվածության  և  մարժայի  միջև  նույնպես  նկատվել  է  դրականկապ։
   Որքան  մեծ  է  բանկի  լևերիջը,  այնքան  բանկին  հավելյալ  միջոցներ  ենանհրաժեշտ  դրա  ծախսատարությունը  ծածկելու  համար,  ուստի  բանկերըստիպված են ավելացնել մարժան։
 Վարկային ռիսկի աճի հետ հայաստանյան բանկերը ևս ավելացնում են իրենց մարժաները` փոխհատուցելու համար վարկերի կորուստների հետ կապված ռիսկերը։
 Թաքնված  տոկոսադրույքները,  որոնք  ենթադրում  են  բանկերի  կողմիցհաճախորդներին  տրամադրվող  անվճար  ծառայություններ,  մի  կողմից  գործառնական  ծախս  են,  մյուս  կողմից  ավելացնում  են  բանկի  պոտենցիալ  պահանջարկը, հետևաբար նաև հետագա եկամուտները։
   Սակայն,  ներկա ժամանակահատվածում  հանդիսանալով  եկամուտ  չբերող  ծախս՝  այլ  հավասարպայմաններում ստիպում են բանկերին մեծացնել մարժան՝ հօգուտ իրենց և իվնաս հաճախորդների։
 Կառավարման որակ։
  Ցուցանիշի աճը ենթադրում է արդյունավետությանանկում.  գործառնական  ծախսերի  աճը  չի  ուղեկցվում  հասույթի  համապատասխան աճով։
  Հետևաբար՝ կնվազի նաև մարժան` հանգեցնելով բանկի շահույթի նվազման։
  ՀՀ-ի համար նույնպես դիտվել է բացասական նշան։
 Ներքոնշյալ  երեք  գործոնները  ՀՀ-ի  համար  ցուցաբերել  են  տեսական  մոդելից շեղվող արդյունքներ։
 Դիտվել է բացասական կոռելյացիա վարկերի ընդհանուր ծավալի և մարժայի  մեծության  միջև,  ինչը  վկայում  է  մասշտաբի  էֆեկտի  ճիշտ  օգտագործման  մասին.  մեծ  բանկերը  նվազեցնում  են  մարժան՝  մասշտաբի  էֆեկտի  արդյունքում (Fungacova and Poghosyan 2009; Maudos and Fernando de Guevara2004; Angbazo 1997)։
 Միջին  գործառնական  ծախսեր։
   Ըստ  տեսական  մոդելի՝  այն  բանկերը,  որոնք բարձր միավոր ծախսեր ունեն, ստիպված կլինեն նաև բարձր մարժա ունենալ, որպեսզի ծածկեն իրենց ծախսերը։
  Հետևաբար, փոփոխականի գործակիցը ցույց է տալիս, թե գործառնական ծախսերի որ մասն է փոխանցվում հաճախորդներին։
   Ստացված  բացասական  նշանը  վկայում  է  այն  մասին,  որ  ՀՀբանկերը նույնիսկ աճող գործառնական ծախսերի դեպքում ծախսերը չեն փոխանցում հաճախորդներին`  հաճախորդների իրենց  սեգմենտը  չկորցնելու համար։
 Պահուստների  այլընտրանքային  ծախսեր։
   Ըստ  տեսական  մոդելի`  բանկային պահուստներ ունենալը ենթադրում է որոշակի միջոցների պահպանում,որոնց  դիմաց  տոկոսագումարներ  չեն  ստացվելու։
   Սա  իր  հերթին  բանկի  համար  լրացուցիչ  ծախս  է,  որը  պետք  է  փոխհատուցվի՝  բարձրացնելով  տոկոսային մարժան։
  Ուստի այս ցուցանիշի և մարժայի միջև պետք է գոյություն ունենա  դրական  կապ։
   Մեր  կողմից  գնահատած  մոդելում,  սակայն,  ստացվել  էբացասական  կապ։
   Ինչը  ևս  մեկ  անգամ  վկայում  է  մեր  բանկերի  կողմից  կիրառվող զգուշավոր քաղաքականության մասին։
 Անահիտ ՔեճեճյանՀՀ ԲԱՆԿԱՅԻՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ ՏՈԿՈՍԱՅԻՆ ՄԱՐԺԱՅԻ ԲԱՂԱԴՐԻՉՆԵՐԻՏԱՐԱՆՋԱՏՈՒՄԸԲանալի բառեր` Տոկոսային մարժա, բաղադրիչներ, հաշվապահական տարանջատում,շուկայական տոկոսադրույքԱմփոփում։

Զուտ  տոկոսային  եկամուտը  բանկերի  մեծամասնության  համար  եկամտի  կարևորագույն  աղբյուրն  է։
   Տոկոսային  մարժան  ընդունված  է  հաշվարկել  որպես  զուտ  տոկոսային  եկամտի  և  ընդհանուր  ակտիվների  հարաբերություն։
   Աշխատանքում  տոկոսային  մարժան  ուսումնասիրվել  է`  օգտագործելով  տոկոսային  մարժայի`  հաշվապահորեն  բաղադրիչների  տարանջատումը։
   Ինչպես  նաև  տոկոսային  մարժայի  դետերմինանտների  ուսումնասիրությունը  կատարվել  է  ըստ  Հո  և  Սաունդերսի  (1981)  առաջարկած  մոդելի։
   Տեսական  մոդելի  հիման վրա կառուցվել է պանելային ռեգրեսիա։
