Ե. Չարենցը (1897-1937) նորագույն շրջանի հայ գրականության սկզբնավորողն  է.  ընդարձակել  է  գեղարվեստական  մտածողության  հայեցադաշտը,կանխորոշել  գրականության  հետագա  զարգացման  ուղիները,  թարմացրելլեզուն, տաղաչափությունը,  հարստացրել գրական ժանրերը։
   1922թ.  նա հանդես եկավ «Երեքի դեկլարացիա» հոդվածով, ինչը գրական մանիֆեստ էր և ազդարարում էր նորարարության մուտքը հայ գրականություն և, մասնավորապես,պոեզիա։
   Հոդվածում  թեև  ժխտվում էր  անցյալի գրական  վաստակն  ու  փորձը,գրական ավանդը, անգամ մեծ գրողների գրական մեթոդն ու ժառանգությունը,բայց այն նպատակ ուներ թարմացնել և հունի մեջ դնել նոր խնդիրների առաջկանգնած  հայ  գրականությունը։
   Ավելի  ուշ  Չարենցը  հրաժարվեց  այս  գաղափարներից, եղավ գրողի «հոգեկան մեծ դարձը» [1, 344] և նա կարողացավ ստեղծել իր բարձրարժեք ստեղծագործությունները։
   Անգնահատելի է Ե. Չարենցի ոչմիայն տաղանդի մեծությունը, այլև ընդգծելի է նրա թողած ազդեցությունը հայգրականության վրա։
 Ֆեդերիկո Գարսիա  Լորկան  (1898-1936)  իր  ժամանակի  գրական  շրջանակի  առաջնորդն  էր  և  «27-ի  սերնդի»2  ամենավառ  ներկայացուցիչը։
   Լորկանմտերիմ  էր  ոչ  միայն  որոշ  բանաստեղծների,  այլ  նաև  սյուռեալիզմի  համաշխարհային  ներկայացուցիչներ Սալվադոր  Դալիի  և կինոռեժիսոր Լուիս  Բունյուելի հետ։
  Այսպիսով, Լորկան գտնվում էր իսպանական ավանգարդիզմի էպիկենտրոնում։
   Լորկան  20-րդ  դարի  իսպանական  գրականության  ամենավառգրողն  է,  իսպանական  դրամատուրգիայի  գագաթներից  մեկը։
   Նա  բազմաթիվդասախոսություններում («Դուենդեի տեսությունը և խաղը», «Դոն Լուիս Գոնգորայի  պոետական  կերպարը»և  այլն)  ներկայացնում  է  իր  գրողական  հավատամքն ու գեղագիտական հայացքները։
  Նա դեմ էր գասեթյան «արվեստի ապամարդկայնացման»-ը,  հանդես  էր  գալիս  որպես  նորարար  (հետաքրքրված  էրսյուռեալիզմով), բայց միաժամանակ Լորկայի քնարերգությանը բնորոշ են ազգային  մշակույթի  հատկանիշները  և  բանաստեղծության  հատուկ  երաժշտականությունը։
 Ինչպես  Ե.  Չարենցի  առաջին  բանաստեղծություններում  և հատկապես«Երեք երգ տխրադալուկ աղջկան» (1914թ.)  վեցէջանոց գրքույկում զգացվում էրՎ. Տերյանի ազդեցությունը, այդպես էլ Լորկայի՝ 1921թ. Լույս տեսած «Բանաստեղծությունների  գիրք»  վերնագրով  առաջին  ժողովածուում  զգացվում  էր  Ռ.Դարիոյի և Խիմենեսի ազդեցությունը։
  Ավելի ուշ երկուսն էլ հաղթահարում են գրողական  ազդեցությունները,  ունենում  որոնումների  շրջան,  հանդես  գալիսորպես նորարարներ, ինչը և նրանց դարձնում է  20-րդ դարի հայ և իսպանականգրականության  գագաթներ։
 Երեսնական  թվականները  երկու  գրողների  համար  դարձան  ստեղծագործական վերելքի տարիներ։
  Այս ընթացքում նրանք գրեցին ոչ միայն մեծաթիվբարձրարժեք  ստեղծագործություններ,  այլև  բանաստեղծությունների  ժողովա2 «27-ի սերնդի» գրողներից էին Խորխե Գիյենը, Պեդրո Սալինասը, Ռաֆայել Ալբերդին,Խերարդո Դիեգոն,Լուիս Սերնուդան, Էմիլիո Պրադոսը։
   Անվանումը կապված է 1927թ.Լուիս  դե  Գոնգորայի  մահվան  երեքհարյուրամյակին    նվիրված  մշակութային  միջոցառման հետ, որի մասնակիցներին էլ անվանեցին «27-ի սերնդի» ներկայացուցիչներ։
 ծուներ, որ նոր որակ էին բերում իրենց գեղարվեստական հատկանիշներով, գաղափարային և կոմպոզիցիոն լուծումներով։
  1929թ. Լորկան մեկնում է Ամերիկա,և ճանապարհորդական տպավորություններն արտացոլվում են  «ԲանաստեղծըՆյու Յորքում» ժողովածուում, իսկ 1933թ. Չարենցը  գրում է «Գիրք ճանապարհի»ժողովածուն։
  Հետաքրքիր օրինաչափությամբ այս ժողովածուները երկար տարիներ արգելվեցին և միայն գրողների մահից հետո հրատարակվեցին՝ առանցգրաքննության ենթարկվելու։
 20-րդ դարի իրադարձություններն իրենց ողբերգականությամբ չեն տարբերվում Իսպանիայում և Խորհրդային միությունում։
  1920-ական թվականներինիշխանության  է  գալիս  Ստալինը,  իսկ  30-ական  թվականների  Իսպանիայում՝գեներալ Ֆրանկոն. երկու բռնապետեր, որոնք պատճառ դարձան հազարավորխեղված ճակատագրերի։
  Երկու բանաստեղծներն էլ անչափ զգայուն էին և անմիջապես իրենց պոեզիայով անդրադառնում էին ժամանակի իրադարձություններին։
  Սա էր այն հիմնական պատճառը, որ 1936թ. նոյեմբերին Չարենցը մեղադրվում է որպես հակահեղափոխական, նացիոնալիստ, տրոցկիստ, ահաբեկիչ,ենթարկվում տնային կալանքի, ավելի ուշ՝  ձերբակալվում։
 1936թ.  օգոստոսին  ձերբակալվում  է  Գ.  Լորկան.  նրան  մեղադրում  էին«ռուսների լրտեսը լինելու, նրանց հետ ռադիոկապով առնչվելու և համասեռամոլ լինելու մեջ»[5, 476]։
  Նույնատիպ դաժանության զոհ դառնալով` երկու բանաստեղծները միաժամանակ դատապարտվում են մահվան և նրանց երկուսիգերեզմանների գտնվելու վայրը մնում է  անհայտ։
  1936թ. հունիսին՝ մահվան նախաշեմին Լորկան գրում էր.Եվ չեմ ուզում ողբ.պետք է նայելմահվան աչքերի մեջ…Լռությու՛ն,Լռությու՛ն ասացի։
 Կխեղդվենք սգո ծովում…Լսո՞ւմ եք ինձ…Լռությու՛ն,Լռությու՛ն ասացի,                                       Լռությու՛ն3։
       (Տողացի  թարգմ.  մերն  է-Ս.Կ.)¡Silencio! (Մեջբերման աղբյուրը՝ https։
 //www.lainsignia.org/2004/junio/cul_065.htm)։
 Լռության գերխիտ պատկերը տեսնում ենք Չարենցի վերջին շրջանի ստեղծագործություններում և հատկապես «Անվերնագիր» բանաստեղծությունում.Իմ մահվան օրը կիջնի լռություն,Ծանր կնստի քաղաքի վրա Իջել է շուրջը մի անհուր իրիկնաժամ, ՈՒ լռություն մի անստվեր, անդուռ, անդող, Ինչպես մորմոքը օրերի, ինչպես դաժան Մահվան թախիծը՝ իմ անլուր սիրտը բանտող։
 1936թ.  օգոստոսի  18-ին  Լորկան  գնդակահարվեց  Վիսնարից  Ալֆակարտանող ճանապարհին։
 Վարկածներից  մեկի  համաձայն  (ըստ  Սամսոն  Ստեփանյանի  վկայության,  որ  ենթադրաբար Չարենցի  գնդակահարողն  է)՝  1937թ.-ի  նոյեմբերի  27-իվաղ առավոտյան Չարենցը գնդակահարվել է Ֆանտան գյուղի մոտ։
 Լորկայի պոեզիայում գերակշռող է մահվան թեման, և սա պայմանավորված է նրան տանջող մահվան վախով։
  «Նրա (Գարսիա Լորկայի-Ս.Կ.) պոեզիայում պահպանվում է մահվան ժողովրդական-ճակատագրապաշտական սպասումը և ժամանակակից մարդու տխրությունը՝ առաջացած սեփական անկրկնելիության գիտակցումից և դրանից բխող ոչնչացման անխուսափելիությունից»[2,386]։
 Ողբերգականությունը  Լորկայի  ողջ  ստեղծագործության  չափումներիցմեկն է, նրա աշխարհազգացողության որակը։
  Ողբերգական աշխարհազգացողությունը բնութագրական է 20-րդ դարի շատ  բանաստեղծների համար, որոնքգիտակցելով իրենց հրաժարումը հավաքական ամբողջից  ձգտում էին  հաղթահարել այդ բացը [2, 411]։
  Լորկան հասկանում էր, որ ժամանակակից արվեստիդժվար, հիվանդագին զարգացումը կապված է արվեստագետի և արվեստի՝ հավաքական ամբողջի առանձնացումից [2, 418], ինչը կամա թե ակամա հանգեցնում է բանաստեղծի ու անհատի անձնական դրամային։
   «Ես ինձ զգում եմ շատհեռու  ներկայիս  պոետական  անկումից  և  երազում  եմ    առաջիկա  լուսաբացիմասին, երբ անցյալի անհասկանալի զգացումը կվերադառնա» [3, 102],-գրում էրնա ընկերոջը 1929թ.։
   Մահվան թեմային Չարենցն անդրադարձել է իր «Մահվան տեսիլներում»։
 «Կյանքի տրամաբանությունը նրան տիրականորեն մղում է դեպի մահվան թեման, և նա բազում թելերով կապվում է ողբերգական իրականության և նորագույն  բանաստեղծության  այն  հոսանքի  հետ,  որը  բերում  էր  մոխիրների  ևմահերի  ճանապարհի  պատմությունը»[1,  419],-գրում  է  գրականագետ  Հ.Թամրազյանը։
  Մեծ ողբերգության թեման ծավալվում է նրա ստեղծագործությանմեջ՝ ունենալով գրական և հատկապես կենսական ակունքներ [1, 420]։
 Մառ մորմոքում է մայրամուտը,Մահվան մոխիր է մովից մաղում,Մեռնում է մութը մթնշաղում,Մառ մորմոքում է մայրամուտը։
  Մտորումներս մահ են, մութ են,Մարխե մտքեր են միայն մխում,Եվ մորմոքում է մայրամուտը,Մահվան մրուր է մովից մաղում…Մահվան թեման ակնառու է ոչ միայն Չարենցի վերջին շրջանի գործերում,  ինչը  պայմանանվորված  էր  սեփական  մահվան  կանխագուշակմամբ  ևառաջիկա աղետի զգացողությամբ, այլև նախորդ շրջանի ստեղծագործություններում։
   Սեփական  ժողովրդի  ողբերգական  ճակատագիրը  և  հատկապես  ցեղասպանության, հայրենազրկումի փաստերը ավելի ընդգծեցին մեծ բանաստեղծի ու հայրենասերի  մտահոգությունները։
  Եթե առաջին շրջանի ստեղծագործություններում մտասևեռորեն պատկերված է իր ժողովրդին հետապնդող մահվանուրվականը,  ապա  կյանքի  վերջին  տարիներին  ավելանում  է  նաև  անձնականդրամայի ողբերգականության զգացողությունը։
 Հետաքրքիր նմանություն կարելի է տեսնել  նաև երկու պոետների մահիցհետո  նրանց  արվեստի  բարձր  գնահատման  և  արժևորման  հարցում։
   Անգամնույնատիպ  զուգահեռ  կարելի  է  տանել  նրանց  մահից  հետո  հայտնի  դարձածանտիպ բանաստեղծությունների միջև։
 Լորկայի «Մութ սիրո սոնետներ» վերնագրով բանաստեղծությունները ևՉարենցի  անտիպները,  որոնց  մի  մասը,  ի  դեպ, Չարենցը  սոնետ  է  անվանում, բովանդակային և գաղափարային առումով նման են, անգամ որոշ բանաստեղծությունների բնութագրական է պատկերային համակարգի նմանությունը։
 Անկասկած թեման բազմաշերտ է, սակայն ներկայացվող ծավալի դեպքում անհնար է հոդվածում համանման բանասիրական և կենսահոգեբանական փաստերի լիարժեք խորացումը, ինչը, սակայն, փորձելու ենք ներկայացնել մերհետագա ուսումնասիրություններում։
 Այսպիսով, վերոհիշյալ ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես 20-րդ դարի երկու տաղանդավոր գրողներ իրարից անկախ անցել են ստեղծագործական  նույնատիպ    ճանապարհ,  անդրադարձել  նմանատիպ  թեմաների,ստեղծել համանման գեղարվեստական պատկերային  համակարգ։
 Ե. Չարենց-Գ.Լորկա գրողական դիմագծի ուսումնասիրությունն ակներևէ դարձնում արվեստագետների մեծությունն ու տաղանդը. երկուսն էլ, կանգնածլինելով ազգային մշակույթի ու պոեզիայի ակունքներին մերձ, այնուամենայնիվ,կարողացան իրենց պոեզիայով ազգայինից գնալ դեպի համամարդկայինը, որիարդյունքում ազգային խնդիրների պատկերումը գեղարվեստական տեքստումձեռք բերեց համընդհանուր, համամարդկային նշանակություն։
 Егише Чаренц-Гарсия Лорка։
 Это  исследование  имеет  две  цели։
   на  примере  этих  писателей  показатьдожника в исторической эпохе, в результате чегօ ему пришлось переосмыслитьYeghishe Charents-Garsia Lorka։
 Գ ր ա կ ա ն ո ւ թ յ ո ւ ն 1.  Թամրազյան Հ. Եղիշե Չարենց։
  Երևան։
  «Արևիկ», 1987։
  477 էջ։
 2.  Тертерян И. А. Испытание историей։
  Очерки испанской литературы XX века.3.  Gallego Morell  A. «Federico García Lorca։
  Cartas, postales, poemas y dibujos».Madrid. Ed. Moneda y Credito. 1968. 175 pág.։
 https։
 //www.lainsignia.org/2004/junio/cul_065.htmvol. II.  Barcelona, Grijalbo. 1987. 611 pág.։

Հոդվածում վերլուծվում է 20-րդ դարի երկու հանճարեղ գրողների՝ Ե. Չարենցի և Ֆ. Գ. Լորկայի ստեղծագործությունների և ճակատագրերի ողբերգական   նմանությունը։
  Առաջին անգամ համեմատական վերլուծության են ենթարկվում  նրանց  կենսագրական  տվյալները,  թեմատիկ,  պատկերային  համակարգի  առանձին դրսևորումներ։
    Սույն ուսումնասիրությունը նպատակ ունի երկու գրողների օրինակով  ցույց տալ հասարակական-քաղաքական իրադարձությունների ազդեցությունը  անհատի  վրա  և  արվեստագետի  որոնումների  ուղին  ճգնաժամային  պատմաշրջանում,  որի  արդյունքում    նա  ստիպված  էր  վերաիմաստավորել  կոնցեպտուալ և գեղագիտական արժեքները։
