Սեփականության ժողովը ՝ որպես անշարժ գույքի իրավունքի ձեռքբերման նախապայման:  Պատահական չէ, որ սեփականության իրավունքն ամրագրված է ՀՀ Սահմանադրության «Մարդու հիմնարար իրավունքներ և ազատություններ» գլխում, որը երաշխավորում է այդ իրավունքի ավելի բարձր մակարդակ, քանի որ, ինչպես ամրագրված է Սահմանադրության մեջ, այն ունի բարձրագույն իրավական ուժ, և դրա նորմերը կիրառվում են: ուղղակիորեն   ՀՀ Սահմանադրության 31-րդ հոդվածը սահմանում է. «Յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի իր հայեցողությամբ տիրապետել, օգտագործել, տնօրինել և կտակել իր ունեցվածքը:  «Ոչ ոք չի կարող զրկվել իր ունեցվածքից, բացառությամբ օրենքի և կարգի պահպանման դեպքերի»:  Ինչպես պարզ է դառնում վերը նշված սահմանադրական նորմից, այն ամրագրում է սեփականատիրոջը պատկանող լիազորությունները, որոնք պատկանում են նրան որպես սուբյեկտիվ սեփականության իրավունքի կրող ՝ այդպիսով ցույց տալով սեփականության իրավունքի բովանդակության շրջանակը:   ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 163-րդ հոդվածը (այսուհետ `քաղաքացիական օրենսգիրք) լրացնում է սահմանադրական նորմը` բացահայտելով սեփականատիրոջ լիազորությունների բովանդակությունը սահմանում է կիրառման սահմանները:   Մասնավորապես, տվյալ հոդվածի 1-2-րդ մասերում ամրագրված է. «1. Սեփականության իրավունքը օրենքով ճանաչված և պաշտպանված `այլ իրավական ակտերով սուբյեկտի` իր հայեցողությամբ իրեն պատկանող գույքի տիրապետման, օգտագործման, տնօրինման իրավունքն է:  Տիրապետման իրավունքը գույքն իրականում տիրելու իրավաբանորեն սահմանված հնարավորությունն է:  Օգտագործման իրավունքը օրինականորեն ապահովված հնարավորություն է գույքից ստանալու իր օգտակար բնական հատկությունները, ինչպես նաև դրանից օգուտ քաղելու համար:  Իրավ Իրացման իրավունքը գույքի ճակատագիրը որոշելու համար իրավաբանորեն ապահովված հնարավորություն է:  2. Սեփականատերն իրավունք ունի կատարել ցանկացած գործողություն, որը չի խախտում օրենքով և օրենքով պաշտպանված այլ անձանց շահերը, ներառյալ իր գույքը որպես սեփականություն այլ անձանց օտարելը, նրանց փոխանցել օգտագործման, տիրապետման և տնօրինման իրավունքները: այդ գույքի գույքը գրավ դնելու կամ տնօրինելու համար: ինչ-որ իմաստով « Ինչպես ցույց է տալիս ՀՀ Սահմանադրությունը և ՀՀ քաղաք: Օրենքի համակարգի վերլուծությունը, սեփականատիրոջ լիազորությունները հայեցողական են:   Սա նշանակում է, որ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությունը սեփականատիրոջը հնարավորություն է տվել ազատորեն ընտրել իր սեփական կամքով, ներքին համոզմամբ իր ունեցվածքի օգտագործման, տիրապետման և կառավարման եղանակները, որոնք չէին կարող կախված լինել այլ անձանց թույլտվությունից կամ կամքից:  Այս լիազորությունների իրականացման միակ հիմնական չափանիշը անձի հայեցողությունն է, որը կարող է սահմանափակվել միայն օրենքով, այսինքն `սեփականատերն ազատ է իր հայեցողությամբ իրականացնել իր լիազորությունները, բայց պայմանով, որ այն չի խախտում որևէ իրավական ակտ կամ այլ անձի օրինական շահ: Ինչպես սահմանված է Սահմանադրության 31-րդ հոդվածում, գույքը կարող է զրկվել միայն օրենքով նախատեսված դեպքերում:  Նման եզակի հիմք է տալիս Սիվիլը: Դրա 187-րդ հոդվածը սահմանում է. «Քաղաքացին կամ իրավաբանական անձը, որը անշարժ գույք չունի, բայց տաս տարի բարեխղճորեն, բացահայտորեն կամ շարունակաբար տիրապետում է այն որպես իր սեփականություն, ձեռք է բերում այդ գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունք (վաղեմության ժամկետ ) »:  Այս նորմը սահմանում է հատուկ «ընթացակարգ», երբ նախկին սեփականատերը, անկախ իր կամքից, կորցնում է սեփականության իր սուբյեկտիվ իրավունքը, և միևնույն ժամանակ այդ գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունքը ծագում է այն փաստացի տիրապետող անձից:  Այս նորմը ունի երկակի բնույթ, քանի որ վերջինս հանդես է գալիս որպես «օրինականացնող» և «օրինականացնող» նորմ:  Պետք չէ թերագնահատել վաղեմության ժամկետի ինստիտուտի նշանակությունը:   Ընդհանրապես, յուրաքանչյուր գույք պետք է լինի նորմալ քաղաքացիական շրջանառության մեջ: Այնուամենայնիվ, կան դեպքեր, երբ ինչ-ինչ պատճառներով գույքը շրջանառությունից դուրս է (օրինակ ՝ անտեր գույք):   Այս հաստատությունը կոչված է վերադարձնելու այդպիսի ունեցվածքը բնականոն քաղաքացիական շրջանառությանը:   Այնուամենայնիվ, ինչպես ակնհայտ է մեջբերված նորմերի դրույթից, վաղեմության ուժի մեջ մտնելու համար սեփականության իրավունքի ծագման համար անհրաժեշտ են մի շարք նախապայմաններ:   «Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 86-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ իրավական ակտը մեկնաբանվում է դրանում պարունակվող բառերի և արտահայտությունների բառացի իմաստով `հաշվի առնելով օրենքի պահանջները, բացի ակտի մեկնաբանությունից, չփոխել դրա իմաստը:   Legalեկավարվելով իրավական ակտերի մեկնաբանման վերոնշյալ ընթացակարգով `պարզ է դառնում, որ անհրաժեշտ են հետևյալ նախապայմանները. 1) անշարժ գույքի նկատմամբ գույքի վարումը պետք է իրականացվի, 2) անձը չպետք է լինի գույքի սեփականատեր, 3) տիրապետելը իրականացվի ավելի քան տաս տարի, 4) տիրապետումը պետք է իրականացվի շարունակաբար, 5) տիրապետելու հնարավորությունը պարտադիր հատկանիշ է. 6) տիրապետումը պետք է ակնհայտ լինի, 7) անձը պետք է գույքն ունենա որպես իր սեփականություն: Դրանից պարզ է դառնում, որ մեջբերված նախադրյալները պետք է միաժամանակ լինեն: Դրանցից գոնե մեկի բացակայությունը խոչընդոտ է սեփականության իրավունքի ծագման գործող նորմայի ուժի մեջ:   Անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել «ազնիվ տիրապետում» եզրույթին: Դրա համար առաջին հերթին պետք է բացահայտվի վարպետության էությունը, ապա այն պետք է հստակեցվի բարեխղճության տեսանկյունից: Կ. Սկլովսկին իր աշխատանքում տիրապետումը նկարագրում է որպես «փաստական ​​իրավիճակ, երբ մարդը ղեկավարում է գույքի ֆիզիկական նյութը» 1:   Հատկանշական է, որ կառավարությունն ինքը չի տիրապետում այդ գույքին, բացի տիրելու իրավունքից, բայց ենթադրում է, որ անձը ունի սեփականության իրավունք:  Տիրապետման իրավունքն ամրագրված էր հռոմեական օրենսդրությունում:  Հռոմեական աղբյուրների համաձայն, տիրապետումը համեմատաբար երկար, ամուր, ֆիզիկական և իրական ուժ է, որն ապահովված է իրերի վրա մարմնի և կենդանիների միասնությամբ այլ անձանց ազդեցությունից, այսինքն ՝ իրական իշխանությունը զուգորդվում է տիրելու մտադրությանը 2:   Դատը և կենդանին տիրապետման որակական հատկություններն են, այսինքն ՝ տիրապետման մեջ կամքը (animus), իսկ իրական ուժը (corpus) փոխկապակցված են:  Վերոնշյալից պարզ է դառնում, որ հռոմեական օրենսդրությունն արտացոլում է տիրապետման երկու տարրերը ՝ տիրապետման նյութական կողմը, իրական տիրապետման մարմինը (corpus ունեցավ) և տիրելու կամքը (animuspossidendi):  Modernամանակակից ընկալման համաձայն, դե ֆակտո իշխանությունը առկա է բոլոր դեպքերում, երբ անձի համար ապահովվում է իրի վրա երկարաժամկետ, անկաշկանդ ազդեցության հնարավորություն 3:   Որոշ տեսաբաններ այս կատեգորիան ավելի նեղ են մեկնաբանում ՝ հաշվի առնելով, որ տիրապետումը գոյություն ունի միայն ֆիզիկական ազդեցության առկայության դեպքում: անձի ներկայությամբ:   Տեսաբանների մեկ այլ խումբ դրան ավելի լայն մեկնաբանություն է տալիս: Իրերի նկատմամբ իրական հսկողությունն իրականացվում է այն միջոցների միջոցով, որոնք ուղղված են պահպանել հասարակության մեջ ընդունված բաները 4:  Այս դեպքում ֆիզիկական ազդեցությունն ու ներկայությունը անհրաժեշտ չեն:  Մեր կարծիքով, երկրորդ տեսակետն ավելի շատ համապատասխանում է ժամանակակից պրակտիկային: Տիրության հաջորդ հատկությունը տիրելու կամքն է:   Հատկանշական է, որ այս կատեգորիայի նկատմամբ ընդհանուր մոտեցում չկա:  Տեսության մեջ կա երկու տեսակետ. 1) կամքը տիրապետելու հատկություն է (տիրապետման սուբյեկտիվ տեսություն) 5.2) կամքը չի համարվում որպես տիրապետման հատկություն (տիրապետման օբյեկտիվ տեսություն): Ավելին, հարցը լուծելիս պետք է հաշվի առնել, որ իրը տիրապետելու ընթացքում կամքի դրսեւորումները տարբերվում են միմյանցից:   Տիրապետման ընթացքում դրսեւորված կամքի առանձնահատկությունը 1 Տե՛ս Sklovsky K., Ownership in civil law, 2nd ed., Moscow, 2000, pp. 205-366: 2 Տե՛ս Novitsky I., Roman Law, Moscow, 2002, էջ 93-94: 3 Տե՛ս Մովսիսյան Վ., ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքում տիրապետման ինստիտուտ, դիսերտացիա, Երեւան, 2010, էջ 14-30: 4 Տե՛ս Yering RJ, Կառավարությունները պաշտպանող հիմունքներ:  կառավարության ուսմունքների վերանայում, Մոսկվա, 1883, էջ 129-130: 5 Տե՛ս Պոկրովսկի Ի. Ի., Քաղաքացիական իրավունքների կանոնադրության հիմնական խնդիրները 2001 թ., Էջ 230-231: Կախված իրավիճակից `կարելի է առանձնացնել մի քանի դեպք, օրինակ, երբ անձը ինչ-որ բան ունի իր անունից, մեկ այլ դեպքում տիրապետումն իրականացվում է մեկ այլ անձի անունից:  Հատուկ կատեգորիա է համարվում այն ​​դեպքը, երբ անձը որպես սեփականատեր իրականացնում է իրի տիրապետում կամ կարծում է, որ ինքը այդ իրի սեփականատերն է:  Սեփականության սուբյեկտիվ տեսության հիմնադիր Կ. Ըստ Սկլովսկու ՝ տիրապետելու համար անհրաժեշտ է առարկայի նկատմամբ ունենալ այդպիսի փաստացի իշխանություն, որի դեպքում անձը այն տիրապետում է որպես սեփականատեր 1:   R. Iering- ը, որը օբյեկտիվ տեսության հիմնադիրն է, եզրակացնում է, որ իր նկատմամբ գործադրված իրական իշխանությունն արդեն իսկ բավարար է տիրելու իրավունքը հաստատելու համար:   Մենք համաձայն ենք օբյեկտիվ տեսության հետ, քանի որ, ինչպես ցույց է տալիս Սիվիլը: օրինակ `համակարգի վերլուծություն, տիրապետման դեպքերը կարգավորվել են, երբ անձը չի տիրապետում որպես սեփականատեր, բայց նա դա անում է օրինական կերպով, այսինքն` նրա տիրապետությունն ունի իրավական հիմք (վերնագիր), եթե օբյեկտիվ անհրաժեշտություն կա պաշտպանել օրինական շահերը այդպիսի տիրապետող և իրավունքներ:  Այս ուղղությամբ է առաջնորդվել Գերմանիան, որի Քաղաքացիական օրենսգրքի 854-րդ կետի 1-ին կետը սահմանում է, որ օբյեկտի տիրապետումը ձեռք է բերվում այդ օբյեկտի վրա դե ֆակտո իշխանություն հաստատելու միջոցով:   Այսպիսով, տեսական գրականության մեջ արտահայտված կարծիքներն ընդհանրացնելով, դրանք համեմատելով օրենսդրական համակարգի հետ, հնարավոր է ունենալ տակտի ընդհանուր սահմանում ՝ համապատասխան ժամանակակից գործնական ըմբռնումներին: Տիրապետելը սեփականատիրոջ տնտեսության մեջ իր իրական տնտեսական հզորության տակ գտնվող գույքի տիրապետումն է:  Տիրապետման իրավունքը տնտեսական իշխանությունների ՝ սեփական օրենսդրության հիման վրա գույք պահելու ունակությունն է:   Ավելին, իրական ֆիզիկական ազդեցությունը և ներկայությունը դրա պարտադիր հատկություններից չէ, օգտագործվում է միայն իրական ուժի հաստատումը: Տիրապետման էությունը հայտնաբերելուց հետո անհրաժեշտ է քննարկել «ազնիվ տիրապետման» կատեգորիան:  Ինչպե՞ս է պարզվում: Քրեական դատավարության օրենսգրքի 187-րդ հոդվածի բովանդակությունից տիրելը պետք է բարեխղճորեն լինի, որպեսզի անձը հնարավորություն ունենա դառնալու տիրապետող իրի սեփականատեր:   Խիղճը նշված է Քաղաքացիական օրենսգրքի 275-րդ հոդվածում: «Եթե ձեռք բերողը չգիտեր և չէր կարող իմանալ…»:  Առաջին հերթին սեփականատիրոջ բարեխղճությունը գնահատող կատեգորիա է, դա պետք է դիտարկել անձի սուբյեկտիվ ընկալման տեսանկյունից:   Իրականում կան դեպքեր, երբ առկա իրավիճակը համապատասխանում է իրավական հարաբերությունների բովանդակությանը, բայց նման դեպքում փաստացի իրավունք գոյություն չունի (հիմքում չկա վերնագիր):   Այս դեպքում բարեխիղճ տիրապետողը ողջամիտ կասկածներ ունի, որ իրական իրավիճակը լիովին համապատասխանում է իրավունքին 2:  Դրանից կարելի է ենթադրել, որ տիրապետողը ազնիվ է, ով հիմքեր ունի կարծելու, որ իր տիրապետությունն առաջացել է օրենքի հիման վրա, այսինքն ՝ նրա տիրապետումը հիմնված է կոչման վրա:  Մինչդեռ բարեխիղճ տիրապետողը ոչ միայն գիտի, որ իր տիրապետման հիմքում ոչ մի կոչում չկա, այլև հակառակը մտածելու անհրաժեշտ հիմքեր չունի 3:  Պետք է հիշել, որ այս հոդվածը այս կատեգորիան ընդգրկում է շատ ընդհանուր ձևով:   ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փորձեց այդ բացը լրացնել իր նախադեպային որոշումներով: «Բարեխիղճ տիրապետում» տերմինը բազմիցս քննարկվել է Վճռաբեկ դատարանի կողմից, մասնավորապես `դրա համարը EKD / ​​1221/02/08 2009 թ. Ապրիլի 17-ին և EACD / 1272/02/08 2009 թ., Ամրագրված հուլիսի 24-ի որոշումներում: «Սեփականության ամբողջականությունը գնահատվում է, երբ գույքը փոխանցվում է անձի իրական տիրապետմանը:   Առանց բռնության կիրառման գույքը պետք է փոխանցվի անձի իրական տիրապետմանը:  Սեփականատերը պետք է համոզված լինի, որ գույքը ձեռք է բերում իրավական հիմքերով:   Տիրապետումը պետք է հիմնված լինի այն փաստի վրա, որ անձը որպես գույք տիրապետելու է այդ ունեցվածքին »4: Այս կատեգորիայի հետ անքակտելիորեն կապված է Քաղաքացիականը: Քրեական դատավարության օրենսգրքի 187-րդ հոդվածում նշված «տիրապետում է որպես սեփական սեփականություն» տերմինը:   Դրանից կարելի է եզրակացնել, որ տիրապետումը ոչ միայն պետք է լինի բարեխղճորեն, այլև անձը պետք է տիրապետի անշարժ գույքին ՝ որպես գույքի:   Վճռաբեկ դատարանը, վկայակոչելով սրան, նշեց, որ վերոհիշյալ կատեգորիայի առկայությունը պահանջում է մի շարք նախապայմաններ, որոնք թույլ են տալիս ենթադրել, որ անձը գույքն ունեցել է որպես իր սեփականություն, մասնավորապես գույքի փաստացի սեփականատերը պետք է 1 Տե՛ս Սկլովսկի Կ., Էջ. 512-515թթ. 2 Տե՛ս Մովսիսյան Վ., Էջ 109-114: 3 Տե՛ս նույն տեղում, էջ 122: 4 Տե՛ս Թորոսյան Գ., Գործնական մեկնաբանություններ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի վերաբերյալ, Երեւան, 2014, էջ 232-248: Մասնակցել գույքի կառավարմանը, հոգ տանել դրա պահպանման մասին, ինչպես իր սեփական ունեցվածքի դեպքում:  Բացի այդ, անձը պետք է ունենա գույքը որպես իր սեփական երրորդ անձանց նկատմամբ:  Սեփական ունեցվածքի տիրապետումը ամենակարևոր հատկանիշներից մեկն է, առանց որի անհնար է կիրառել վաղեմության ժամկետը:   Այս կատեգորիայի մասին վկայակոչելու է ՀՀ Սահմանադրական դատարանը, որն իր 21.11.2006 թ. / SDO-667 գործով վերաբերում էր Քաղաքացիական օրենսգրքին: Քրեական օրենսգրքի 187-րդ հոդվածի համապատասխանությունը ՀՀ Սահմանադրությանը, որում ասվում է. «Ձեռքբերման վաղեմության ժամկետը սեփականության իրավունքի ձեռքբերման եղանակներից մեկն է: Հայցային վաղեմության հիման վրա անշարժ գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունք ձեռք բերելու համար պահանջվում է ունենալ այդ սեփականության բարեխիղճ, բաց, շարունակական, տեղական տիրապետում `որպես սեփական սեփականություն:  Այս նախապայմանները բացառում են ուրիշի գույքը որպես գույք ձեռք բերելու հնարավորությունը, որը տիրապետողն ունի և օգտագործում է, մասնավորապես, վարձակալության, խնամակալության կամ այլ պայմանագրի հիման վրա, չնայած բարեխղճորեն, բացահայտ, շարունակաբար և երկարաժամկետ, բայց իմանալով, որ դա ուրիշի սեփականությունն է: սեփականություն այն ոչ որպես մեր սեփականություն ունենալու համար: »   ՀՀ վճռաբեկ դատարանն առաջնորդվել է այս տրամաբանությամբ:  Այսօրվա գործնական զարգացումները ցույց են տալիս, որ դատարանները, գործի համապարփակ, օբյեկտիվ և լրիվ քննության ընթացքում, գտնելով, որ անձը հիմքեր չունի ենթադրելու, որ ինքը այդ գույքն իրեն է պատկանում, ամրագրում են բարեխիղճ տիրապետման բացակայությունը:   Այլ կերպ ասած, «տիրապետումը որպես սեփական սեփականություն» և «ազնիվ տիրապետում» համարվում են փոխկապակցված և լրացնող երեւույթներ:   Այս մասին վկայում են Վճռաբեկ դատարանի 2008 թ. Մարտի 27-ի 3-184 (ՎԴ), 3-433 (ՎԴ) 2008 թ. Հուլիսի 25-ին և 3-47-ին (ՎԴ) 2008 թ. Փետրվարի 29-ի որոշումները, որոնք հիմնադրել են տեսակետը որ երբ անձը չունի բավարար հիմքեր ենթադրելու, որ տիրապետման պահից ինքը այդ գույքն ունենալու է որպես իր, ապա այդպիսի դեպքերում պարտաճանաչ տիրապետման պակաս կա:  Այնուամենայնիվ, ինչպես բխում է օրենսդրական ձևակերպումներից, տեսական գրականության մեջ արտահայտված տեսակետներից, վերոհիշյալ երկու կատեգորիաները առանձին երևույթներ են:  Trueիշտ է, դրանք լրացնում են միմյանց, բայց դրանք պետք է առանձին դիտարկել, և եթե մեկը չկա, դա չի նշանակում, որ մյուսը գոյություն չունի:  Կարող են լինել դեպքեր, երբ անձը բարեխիղճ տիրապետող է (օրինակ, նա տիրապետում է պայմանագրի հիման վրա և այլն), բայց նա չունի բավարար հիմքեր ենթադրելու, որ ինքը այդ սեփականությունն ունի որպես իր սեփականություն:   Նման դեպքերում, անբարեխիղճ տիրապետման առկայությունը ամրագրելով, անձը հայտնվում է անբարենպաստ պայմաններում (օրինակ ՝ եկամուտը ավելի մեծ չափով փոխհատուցելու պարտավորություն կա և այլն):  Նման իրավիճակներում անհրաժեշտ է ամրագրել միայն սեփականության իրավունքի բացակայությունը `որպես տնօրինման պայման:  Բացի այդ, ինչպես նշվեց, բարեխիղճ տիրապետումը գնահատող և սուբյեկտիվ կատեգորիա է:   Ընդհանուր առմամբ, սուբյեկտիվ կատեգորիաները գործնականում շատ դժվար է ապացուցել: Նույնիսկ պարզ չէ, թե ով է կրում դա ապացուցելու բեռը:   Այս խնդիրը լուծելու համար առաջարկվում է օրենսդրորեն ամրագրել բարեխիղճ տիրապետման կանխավարկածը, այսինքն `անձը ի սկզբանե բարեխիղճ տիրապետող է, մինչև ապացուցվի հակառակը:  Այլ խնդիր է, որ Օրենքը չի սահմանում պարտաճանաչության «համառությունը», և գործնականում այն ​​հստակ չի մեկնաբանվում, երբ սկսվում և ավարտվում է բարեխիղճ տիրապետումը:  Կարող են լինել իրավիճակներ, երբ տիրապետումը ձեռքբերման պահին բարեխիղճ է, բայց տիրապետման ընթացքում այն ​​վերածվում է անբարեխիղճ տիրապետման:   Տեսաբանների հարցն այն է, թե արդյո՞ք պարտաճանաչությունը վարպետության սկզբում բավարար է, թե՞ այն պետք է ուղեկցվի վարպետության ողջ ընթացքում:  Դ.Մեյերը նշում է. «Եթե ուրիշի ունեցվածքի բարեխիղճ տիրոջը տեղեկացվում է սեփականատիրոջ կողմից իր դեմ հարուցված դատական ​​գործի մասին, ապա նա այդ պահից չի կորցնում բարեխղճությունը»:  Մեյերը համաձայն է Կ. Սկլովսկու հետ:  Տեսաբանների մյուս մասը կարծում է, որ ազնվությունը պետք է դրսևորվի տիրապետման ողջ ընթացքում 1:  Մենք համաձայն ենք առաջին մոտեցման հետ, քանի որ միայն հայց ներկայացնելը կամ հայց ներկայացնելը բավարար չէ պնդելու համար, որ տիրապետումն անազնիվ է:  Հնարավոր է, որ այս հայցն անհիմն է, կամ հայցվորը տվյալ սուբյեկտիվ իրավունքի `Գայլը կրողը չէ: Բացի այդ, անբարեխիղճ սեփականատիրոջ շահերը պաշտպանելու տեսական անհրաժեշտություն կա:  Բերենք երկու օրինակ: 1 Տե՛ս Բարսեղյան Թ., Ձեռքբերման հնություն, Բանբեր Երջանի համալսարան Իրավագիտություն, 143.3, 2014 (№ 2), էջ 32-34: 1) Անձը ի սկզբանե անբարեխիղճ տիրապետող է, գույքը ձեռք է բերել ապօրինի և տիրապետում է ավելի քան տաս տարի, իսկ օրինական սեփականատիրոջ մոտ լրանում է վաղեմության ժամկետը, որին հղում է կատարում պատասխանողը: 2) Անձը ի սկզբանե բարեխիղճ տիրապետող է, բայց տիրապետման ընթացքում հանգամանքներ են առաջացել, որոնց ուժով գույքն անազնիվ է դարձել, բայց օրինական սեփականատերը գույքը հետ չի պահանջում: Առաջին դեպքում ստեղծվում է գործի իրավիճակ, քանի որ սեփականատերը չի կարող հարկադրաբար պաշտպանել իր շահերը, և, ինչպես հայտնի է, սուբյեկտիվ իրավունքն առանց հարկադրանքի այս դեպքում դառնում է անվավեր:  Մյուս կողմից, տիրապետումն անազնիվ է, ինչը խոչընդոտ է սեփականության իրավունքի ծագման համար:   Երկրորդ իրավիճակում, չնայած տիրապետումը ի սկզբանե բարեխղճորեն էր, այն վերածվեց անազնվության, սեփականատերը չի պահանջում վերադարձնել գույքը ՝ կարծես դրանից հրաժարվելով:  Այս երկու օրինակներում ներկայացված գործի պատճառով գույքի հետագա ճակատագիրը մնում է անորոշ:  Նման իրավիճակները հիմք են տալիս պնդելու, որ անբարեխիղճ սեփականատերերի շահերը պաշտպանելու անհրաժեշտություն կա, ինչը վաղեմության ինստիտուտի էությունն է, քանի որ կոչված է գույքը վերադարձնել բնականոն քաղաքացիական շրջանառության, բացառությամբ այն բանի, որ այդ գույքի ճակատագիրը չպետք է անորոշ մնա:   Այս պարագայում գույքը շրջանառության մեջ դնելու միակ միջոցը վաղեմության ժամկետի հաստատումն է:  Այսպիսով, որպես եզրակացություն, կարելի է հանգել հետևյալ եզրակացությունների. 1) տիրապետման մեկնաբանությունը պետք է հիմնված լինի օբյեկտիվ տեսության վրա, ըստ որի `օբյեկտի վրա իրական ֆիզիկական ազդեցությունը անհրաժեշտ չէ:  Այդ իրագործմամբ հնարավոր է դե ֆակտո իշխանություն հաստատել, այդ բանի նկատմամբ ձեռնարկված միջոցները, որոնք բավարար են իրի պահպանման համար: 2) Բարեխիղճ տիրապետումը սուբյեկտիվ կատեգորիա է, որը գործնականում շատ դժվար է ապացուցել:  Ուստի առաջարկվում է սահմանել բարեխղճության տիրապետման կանխավարկածը, ըստ որի տիրապետումը կհամարվի բարեխիղճ, քանի դեռ հակառակն ապացուցված չէ: 3) բարեխիղճ տիրապետելը գույք ունենալու կատեգորիա է, որը սուբյեկտիվ, գնահատող կատեգորիա է:  Այս իրավիճակը գոյություն ունի այն դեպքում, երբ, ըստ անձի սուբյեկտիվ ընկալման, փաստացի իրավիճակը համընկնում է իրավական իրավիճակի հետ, մինչդեռ իրականում դա այդպես չէ:  Հետևաբար, պետք է ուշադրություն դարձնել ինքնասուբյեկտիվ ընկալմանը, և եթե կան բավարար հիմքեր ենթադրելու, որ նա այդ սեփականությունն ունի որպես սեփական, ապա այդ դեպքում դրա գոյությունը չպետք է կասկածի տակ դրվի, 4) «սեփականություն ունենալը» և «բարեխիղճ տիրապետում », որքան դրանք փոխկապակցված են, այնքան անկախ կատեգորիաներ են:  Անհրաժեշտ է դրանք գործնականում դիտարկել որպես առանձին երեւույթներ. մեկի գոյությունը անհարկի կախված չդարձնել մյուսի գոյությունից: դա կարող է զգալի վնաս հասցնել տիրոջ շահերին. 5) Անբարեխիղճ տիրապետողներին պաշտպանելը գործնական անհրաժեշտություն է:  Ձեռքբերման հնության ինստիտուտի էությունը գույքի բնականոն քաղաքացիական-իրավական շրջանառության ապահովումն է:   Բացի այդ, ոչ մի գույք չպետք է մնա անորոշ վիճակում: Սարգիս Իսոյան Սեփականության դիրքը որպես անշարժ գույքի սեփականության իրավունքի ձեռքբերման նախապայման Հիմնաբառեր. Սեփականություն, սեփականության իրավունք, ձեռքբերում: ։

Սույն աշխատությունում բացահայտված է տիրապետման էությունը, համադրվել են տարբեր տեսաբանների  մոտեցումները և փորձ է արվել հիմնավորելու, թե ինչպես պետք է զարգանա պրակտիկան տիրապետման փաստը  հաստատելու  դեպքում։
   Կատարված  հետազոտության  արդյունքում  բացահայտվել  է  «բարեխիղճ  տիրապետում»  հասկացության բովանդակությունը` մատնանշելով այն թերությունները, որոնք նկատվում են պրակտիկ զարգացման  ընթացքում։
   Բացի  այդ,  սույն  աշխատանքում  հիմնավորվում  է  անբարեխիղճ  տիրապետողի  շահերի  պաշտպանության անհրաժեշտությունը։
