Գիտական ​​ղեկավար ՝ տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, դոց. Հ. Մնացականյան Ներկայումս Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական զարգացման առանցքային ուղղություններից մեկը փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացումն է, որը կխթանի շուկայում նոր ապրանքների ավելացումը և նոր աշխատատեղերի ստեղծումը:  Փոքր և միջին ձեռնարկությունները ավելի ճկուն են արձագանքելու շուկայում կառուցվածքային փոփոխություններին, կառավարման նորարարական համակարգերի և նոր տեխնոլոգիաների ներդրմանը:   Այսօր ՓՄՁ-ին ուղղված միջոցառումները գտնվում են ՀՀ կառավարության ուշադրության կենտրոնում, որով շարունակական քայլեր են ձեռնարկվում այս ոլորտի զարգացման ուղղությամբ:  Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվելու այն ձեռնարկություններին, որոնք գործում են դրանց օգտագործմամբ: Կառավարությունը կաջակցի ՓՄՁ-ների ֆինանսավորման հասանելիությանը: Բանկային համակարգի համար ՓՄՁ-ների ֆինանսավորումը թույլ է տալիս ոչ միայն եկամուտ ստանալ, այլև դիվերսիֆիկացնել վարկային ռիսկերը ՝ ապահովելով շահույթ:   2017-ի հունվարի 1-ից ՀՀ-ում գործող առևտրային բանկերի ընդհանուր կապիտալի նվազագույն չափը սահմանվել է 30 միլիարդ դրամ `նախկին 5 միլիարդ դրամի փոխարեն 1, ինչը հանգեցրել է բանկերի կողմից վարկային առաջարկի աճին, որն իր հերթին նպաստել է ցածր տոկոսադրույքները և վարկավորման ավելի լավ պայմանները:   Բանկերի անվճար ռեսուրսների տեղաբաշխման նպատակային ուղղություններից մեկը 1 www.cba.am - ՀՀ կենտրոնական բանկի նորագույն տեխնոլոգիաները, ինչպիսիք են արտադրության ավելացումը: ՓՄՁ ֆինանսավորումը ֆինանսավորման ներկայիս աղբյուրն է:   Workգալի աշխատանք է տարվում ՓՄՁ-ների պահանջները բավարարելու ուղղությամբ `մշակելով ճկուն, նորարարական վարկային գործիքներ: Ուսումնասիրելով Հայաստանում գործող առևտրային բանկերի ՓՄՁ ֆինանսավորման առաջարկները `ֆինանսական գործիքները կարելի է բաժանել երկու հիմնական խմբերի` ավանդական Նորարարություն:   Առաջին խումբը ներառում է վարկեր, վարկային գծեր և բիզնեսի գրավադրումներ, որոնք տրամադրվում են շրջանառության հիմնական ծախսերը ֆինանսավորելու համար:   Որպես վերը նշված վարկային գործիքների հիմնական ընդհանրություն կարելի է նշել լրացուցիչ գրավի անհրաժեշտությունը:  Այս դեպքերում վարկի գումարը հաշվարկվում է որպես գրավ առաջարկվող ապահովության արժեքի հիման վրա `հիմնված ընկերության ֆինանսական ցուցանիշների վրա, ինչպիսիք են` ընկերության շահույթի մակարդակը, սեփական կապիտալի չափը, մի շարք ֆինանսական ցուցանիշներ `կախված վարկատու բանկի քաղաքականությունից:   Ստորև բերված աղյուսակում ներկայացված են «Հայաստանում գործող առևտրային բանկերի կողմից առաջարկվող« ավանդական »վարկային գործիքների ուղեցույցները: Աղյուսակ 1 Ավանդական վարկային գործիքների ուղեցույցներ Համեմատաբար երկարաժամկետ վարկի լրացուցիչ Վարկի ստացման հետ կապված լրացուցիչ ծախսեր կամ համարժեք արտարժույթ Անվանական տոկոսադրույք ՀՀ դրամ ՝ 12-16% Այլ արժույթ ՝ 8-11% 15-18% Այլ արժույթ ՝ 10-13% դրամ ՝ 15-16% Այլ արժույթ ՝ 10-11% նախընտրելի է (ծախսերի հետ կապված գույքի գնահատում, նոտարական վավերացում, գրավի գրանցում): Դրանք առաջարկվում են գյուղատնտեսության և զբոսաշրջության զարգացման ծրագրերի շրջանակներում տրամադրված վարկերի համար:   Տվյալների վարկերը տրամադրվում են ՀՀ դրամով, 12% անվանական տոկոսադրույքով, մինչև 7 տարի մարման ժամկետով:  Այս ծրագրերի ֆինանսավորումը տրամադրում է գերմանահայկական հիմնադրամը 3: Կան նաև «ավանդական» վարկերի առաջարկներ `առանց հայաստանյան առևտրային բանկերից գրավի առարկայի, սակայն վերջիններիս առաջարկած առավելագույն գումարը չի գերազանցում 25-35 մլն ՀՀ դրամը կամ համարժեք արտարժույթը: Վարկային շուկայում կան նաև ֆինանսավորման նորարարական գործիքներ, որոնցից կարելի է առանձնացնել լիզինգ, ֆակտորինգ, պատվերի ֆինանսավորում, արտահանման ֆինանսավորում, նախաարտահանման ֆինանսավորում:  Լիզինգի «ֆակտորինգի» նորարարական բնութագրերը առավել բնորոշ են Հայաստանի Հանրապետությանը, քանի որ այդ գործիքները երկար ժամանակ օգտագործվել են զարգացած և զարգացող երկրներում:   Այնուամենայնիվ, այսօր արդյունաբերության ներկայացուցիչների համար նկատվում է նորարարական գործիքների օգտագործման աճ, ինչը պայմանավորված է նաև Հայաստանում գործող առևտրային բանկերի կողմից նմանատիպ գործիքների առաջարկի աճով:   Ստորև բերված է փոքր և միջին ձեռնարկությունների ֆինանսավորման նորարարական գործիքների համառոտ նկարագիրը ՝ տրամադրման հիմնական պայմանները: Լիզինգ կամ ֆինանսական լիզինգ:   Դա վարձակալության պայմանագրով նախատեսված որոշակի վճարման դիմաց դիմացկուն գույքի ձեռքբերումն է, որոշակի պայմաններում, որը վերջինս փոխանցվում է որոշակի ժամկետով `վարձակալի կողմից գույքին գնելու իրավունքով: Ֆինանսավորումն իրականացվում է հետևյալ պայմաններով.  Արժույթ ՝ ՀՀ դրամ, ԱՄՆ դոլար, եվրո, ռուբլի,  տարեկան անվանական տոկոսադրույք ՝ սկսած 7% -ից,  լիզինգի ժամկետը մինչև 60 ամիս,  կանխավճար ՝ սկսած գույքի արժեքի 20% -ից: Ֆինանսավորումը ՓՄՁ շուկայում ավելի բարենպաստ է 3 www.gaf.am - Գերմանահայկական հիմնադրամի պաշտոնական կայք 2. Ֆակտորինգ:   Դա բանկի կողմից մատուցվող ֆինանսական ծառայությունն է այն ընկերություններին, որոնք հետաձգված առաքումներ են տրամադրում իրենց գնորդներին, ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին շուկաներում:  Ֆակտորինգային գործարքում մատակարարող ընկերությունը բանկին է զիջում գնորդի կողմից ներկայացված դրամական պահանջը, որի դիմաց բանկից ֆինանսավորում է ստանում:  Ներքին ֆակտորինգային ծառայության կողմից առաջարկվող հիմնական պայմանները ՀՀ շուկայում ներկայացված են ստորև. Rency Արժույթ `ՀՀ դրամ,  Տարեկան անվանական տոկոսադրույք` 12-17%,  Ֆինանսավորման չափը `փողի պահանջարկի մինչև 90%, ամենավերջին Գործարքի առավելագույն ժամկետը 120 օր Ֆակտորինգի հիմնական գրավչությունը նրա անհրապույր բնույթն է:  Այս դեպքում ընկերությունների հիմնական ակտիվը դեբիտորական պարտքերն են, որոնք առաջանում են հետաձգված վճարումների արդյունքում: 3. Պատվերի ֆինանսավորում:  Այս գործիքը հնարավորություն է ընձեռում ՓՄՁ սուբյեկտներին համապատասխան ֆինանսավորում ստանալ պայմանագրի առկայության դեպքում պայմանագրով (մրցույթով) մատակարարվող ապրանքների կամ ծառայությունների մատակարարման համար:     ՀՀ կառավարության կողմից ՓՄՁ զարգացման ուղղություններից մեկը ՓՄՁ սուբյեկտների պետական ​​գնումներին մասնակցության դյուրացումն է:   Օգտագործելով այս գործիքը ՝ ՓՄՁ-ները նաև հնարավորություն ունեն լուծելու պետական ​​գնումների կամ այլ պատվերների համար անհրաժեշտ միջոցներ ներգրավելու խնդիրը մատչելի եղանակով:   ՀՀ առևտրային բանկերի կողմից առաջարկվող ֆինանսավորման պայմանները հետևյալն են.  Արժույթ ՝ ՀՀ դրամ, ԱՄՆ դոլար, եվրո,  տարեկան տոկոսադրույք ՝ սկսած 8 տոկոսից,  ֆինանսավորման չափը մինչև պայմանագրի գումարի 60 տոկոս, բայց ոչ ավելին 200,000,000 ՀՀ դրամից կամ համարժեք արտարժույթից, կետ Տերմինը ՝ ոչ ավելի, քան 12 ամիս: որը, ըստ սահմանման, 4. Արտահանման լրացուցիչ ֆինանսավորման բացակայություն Ֆինանսավորում Պատվերի ֆինանսավորման հիմնական առավելություններն են վարկավորման որոշման կարճաժամկետ որոշումը և վարկի տրամադրումը, գույքի մարման այլընտրանքային տարբերակների առկայությունը: Կամավոր ֆակտորինգ:   Այս դեպքում ֆինանսավորման հիմքում ընկած տեղաբաշխման պարտքը առաջանում է հետաձգված արտահանման արդյունքում:   2013 թվականի արտահանմանն ուղղված քաղաքականության շրջանակներում ՀՀ կառավարության «Հայաստանի արտահանման ապահովագրական գործակալություն» ՓԲԸ (EASA) 4, որի հիմնական նպատակը արտահանման խթանումն է: HAAG- ի ստեղծումը լայն հնարավորություն է ստեղծել հայաստանյան բանկերի համար `զարգացնելու ՓՄՁ ֆինանսավորման նորարարական գործիքներ:   EASA- ն արտահանող ընկերություններին թույլ տվեց հետաձգված վճարման պայմանով արտահանում կատարելուց հետո ապահովագրել արտասահմանյան գնորդի չվճարման ռիսկը որոշակի հանձնաժողովի համար (0,3-1,2%):   ՀՀ շուկայում այս գործիքի տրամադրման պայմանները հետևյալն են. Ֆինանսավորում ՝ հիմնված ֆինանսավորման վրա: Արժույթ ՝ ԱՄՆ դոլար, եվրո,  տարեկան տոկոսադրույք ՝ 6.5% -ից 16%, 16 ֆինանսավորում ՝ փողի պահանջարկի մինչև 85%,  ժամկետ ՝ մինչև 180 օր: 5 – ով. Նախաարտահանման համատեղ գործիքները նախաարտահանման ֆինանսավորումն են:   Այն արտահանող ընկերություններին հնարավորություն է տալիս արտահանման պայմանագրերի կատարման նպատակով Հայաստանի բանկերից անապահով վարկ ստանալ, որի մեծության չափով կարելի է հումք գնել, 4 www.eia.am - Հայաստանի արտահանման ապահովագրության գործակալության պաշտոնական կայք Մաքսազերծման, փաթեթավորման, փոխադրման և փոխադրման արժեքի առումով ՄԱԳԱՏԷ-ն իր հերթին ապահովագրում է վարկի մարումը: Չնայած նրանց արտահանման ֆինանսավորման արտադրանքը բավականին նորարարական է, ռիսկերը հնարավորինս նվազագույնի են հասցվում, իսկ հայկական բանկերը չեն շտապում այն ​​ներդնել:  Այս պահին 1-2 բանկ առաջարկում է նշված ապրանքը, և հիմնական պայմանները հետևյալն են.  Արժույթը ՝ ՀՀ դրամ, դրամ, ԱՄՆ դոլար, եվրո,  տարեկան տոկոսադրույք ՝ 16 դրամ, դոլար և եվրո ՝ սկսած 8 տոկոսից, 8 ֆինանսավորման չափը Արտահանման պայմանագրի գնի 75-85% -ը, կետի ժամկետը `մինչև 18 ամիս: Այսպիսով, կարելի է փաստել, որ շուկայում կան ինչպես ավանդական, այնպես էլ նորարարական գործիքներ ՓՄՁ-ների ֆինանսավորման համար, և գոյություն ունեցող գործիքակազմի արդյունավետ օգտագործումը հնարավորություն կտա ՓՄՁ-ներին զարգացնել և հասնել իրենց բիզնեսի նպատակներին:   Հայաստանում վարկային ավանդական գործիքներն առաջարկում են բոլոր առևտրային բանկերը, իսկ առևտրային բանկերի մի փոքր մասն ակտիվորեն ներգրավված է նորարարական գործիքներ առաջարկելու գործում:     ՓՄՁ-ների համար ՓՄՁ ֆինանսավորման նորարարական առաջարկների վերաբերյալ տեղեկացվածության ցածր մակարդակ:   ՓՄՁ ոլորտի զարգացումը ուղղակիորեն պայմանավորված է ֆինանսավորման նորարարական գործիքների կիրառման մակարդակով, ինչը հնարավոր է միայն ՓՄՁ-ների իրազեկության բարձրացման դեպքում:   Նման քայլը կբարձրացնի ՓՄՁ-ների կողմից ֆինանսավորման նորարարական գործիքների պահանջարկը, ինչը կստիպի Հայաստանում գործող ավելի շատ առևտրային բանկերի ներգրավվել նորարարական գործիքների մշակման մեջ: ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ ԿԱՐԳԱԻԱՅԻ ԱՐԳԱՄԱՆ ՆՈՐԱՐԱՐԱԿԱՆ ՄՇԱԿՄԱՆ Գործիքների կիրառում ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ ՓՄՁ-ՓՄՁ, ՎԱՐԿ, Ֆինանսական նորարարության հիմնաբառեր: ։

ՀՀ-ի  տնտեսության  առանցքային  է  ՓՄՁ  ուղղակիորեն  ուղղություններից  պայմանավորված  է  ֆինանսավորման  նորարարական  գործիքների  մակարդակով։
   կիրառման  ռեսուրսների  տեղաբաշխման թիրախային ուղղություններից մեկը հանդիսանում է  ՓՄՁ ֆինանսավորումը, և զգալի աշխատանքներ են իրականացվում  ՓՄՁ սուբյեկտների պահանջներին բավարարող ճկուն և նորարական  վարկային գործիքների մշակման ուղղությամբ։
  Այսօր ՀՀ առևտրային  բանկերի  կողմից  առաջարկվում  են  ինչպես  ֆինանսավորման  ավանդական,  այնպես  էլ  նորարական  գործիքներ։
   Վերջիններիս  ակտիվ կիրառումը կխթանի ՓՄՁ ոլորտի զարգացմանը։
