ՈՐՈՇՈՒՄՆԵՐԻ ԵՎ ՄԻՈՆԵՐԻ ՄԱՍՆԱԿԻՆԵՐԻ ԳՈՐCEՈՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ , ձգտելով կատարելագործել այդ իրավունքի իրացման մեխանիզմները: Սույն աշխատանքում բարձրացված խնդիրները ուսումնասիրվել են `առաջնորդվելով հետևյալ խնդիրներով. 1) փաստացի դե յուրե պարզաբանում են մինչդատական ​​վարույթում դատական ​​պաշտպանության իրավունքի էությունը. Դատական ​​պաշտպանության իրավունքի `որպես քրեական դատավարության հիմնաքարի զարգացման հեռանկարները հետագա դատական ​​հսկողության շրջանակներում` հաշվի առնելով իրավական պրակտիկայում առկա խնդիրները. 3) վերլուծել նախնական անձի դատական ​​պաշտպանության իրավունքի բարեփոխումը դատավարական վարույթ Քրեական դատավարության նոր օրենսգրքի նախագծում `ներկայիս քրեական դատավարության օրենսգրքի լույսի ներքո` դեդուկտիվ և ինդուկտիվ տրամաբանության միջոցով: Այս խնդիրները լուծվել են այս աշխատանքում `կիրառելով իրավաբանա-մեկնաբանական մարտավարություն, որը բնորոշ է ինչպես պասիվ մեկնաբանության ռազմավարությանը (տեքստային մեկնաբանություն, օրենսդիրի կամքի բացահայտում), այնպես էլ մեկնաբանման ակտիվ ռազմավարությանը (արժեքի մեկնաբանություն, լրացնելով օրենսդրության բացերը և այլն): Աշխատանքի հիմնաքարերը հետևյալներն են. Ա) Գործող քրեական դատավարության օրենսգրքում (այսուհետ `ՔՊ)` քրեական գործ է հարուցվել փաստի առթիվ կամ անձի դեմ, բ) հնարավո՞ր է, որ քրեական գործ հարուցվի գործը խախտում է անձի իրավունքները գ) հնարավո՞ր է բողոքարկել քրեական դատավարության հանրային մասնակիցների որոշումը, դ) հնարավո՞ր է բողոքարկել հասարակության մասնակիցների որոշումը որպես մեղադրյալ ներգրավվածության մեջ կամ մեղադրել անձին, եթե անձը գտնում է, որ իրեն որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշումը պատշաճ կերպով չի հիմնավորվել `պահանջելով դատարանին վարույթի հանրային մասնակցին պարտավորեցնել բավարար պատճառաբանություն ներկայացնել: Նախաքննական վարույթի նկատմամբ դատական ​​վերահսկողության վերաբերյալ իրավական կարգավորումները տրված են ՀՀ գործող ՔԴԿ 39-րդ գլխում, 278-րդ հոդվածում, որի 2-րդ մասը սահմանում է. «Դատարանը սույն օրենսգրքով սահմանված դեպքերում` համաձայն ընթացակարգը, քննում է քննչական մարմինների, քննիչի, դատախազի, օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն իրականացնող մարմինների որոշումների օրինականության վերաբերյալ բողոքները: »: Քրեական օրենսգրքի 290-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ քննչական մարմնի աշխատողի, քննիչի, դատախազի, օպերատիվ-հետախուզական մարմինների որոշումների, գործողությունների և գործողությունների օրինականության և արդարացման դեմ բողոքարկումները կարող են ներկայացվել դատարան: կասկածյալի, մեղադրյալի, պաշտպանի կողմից: տուժողի, քրեական դատավարության մասնակիցների և այլ անձանց կողմից, որոնց իրավունքներն ու օրինական շահերը ոտնահարվել են այդ որոշումներով, գործողություններով, եթե նրանց բողոքները չեն բավարարվել դատախազի կողմից:  Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ քրեական գործը կասեցնելու, կարճելու կամ կարճելու, քրեական գործը կարճելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումները կարող են բողոքարկվել դատարան ՝ հանցագործությունների մասին հաղորդումներ ստանալու, քրեական գործ հարուցելու դեպքում, ինչպես նաև օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում: Մասնագիտական ​​գրականության մեջ երկար ժամանակ վեճ կար `քրեական գործի հարուցումը կարող է բողոքարկվել, թե ոչ:  Ելնելով այդ հանգամանքից `Վճռաբեկ դատարանը թիվ EKD / ​​0031/11/08 նախադեպային որոշմամբ արտահայտեց Վալերի Գրիգորյանի վերաբերյալ հետեւյալ իրավական դիրքորոշումը. «Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ քրեական գործ հարուցելու որոշման բացառումը դատական ​​վերահսկողության ոլորտից թերի է միայն այն հիմքով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի ոչ մի հոդված չի նախատեսում, որ այն կարող է բողոքարկվել դատարանում»:  Մենք համաձայն ենք նաև Վճռաբեկ դատարանի դիրքորոշման հետ, քանի որ ՔԴԿ 290 1 1 հոդվածը նշում է, որ անձի իրավունքներն ու օրինական շահերը ոտնահարող բոլոր որոշումները, գործողությունները կարող են ենթակա լինել դատական ​​վերանայման: Վերը նշված նախադեպային որոշման համաձայն `օգտագործելով պասիվ իրավական մեկնաբանության ռազմավարության օրենսդիրի կամքը (մոտեցումը)` Վճռաբեկ դատարանը հայտարարեց, որ իրավունքներն ու օրինական շահերը, ապա ամրագրված են դատական ​​պաշտպանության իրավունքի ուժով: ՀՀ Սահմանադրության 19-րդ հոդվածում դրանք ենթակա են դատական ​​կարգի բողոքարկման: Սակայն նույն հարցը քննարկելով ՝ քրեական գործը հարուցվել է փաստի առթիվ, թե անձի վրա, Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության դատարանում հարուցվել է քրեական գործ ՝ իբր կատարված հանցագործություն պարունակող արարք քրեական օրենսգրքով թույլատրված չէ: որ անձի համար դա քրեական հետապնդման մեջ իրավական որևէ հետևանք չի առաջացնում, ուստի քրեական գործ հարուցելու որոշումը չի խախտում քրեական վարույթում որևէ մեկի իրավունքներն ու շահերը, ուստի քրեական գործ հարուցելու մասին որոշումը դատական ​​կարգով բողոքարկման ենթակա: Ինչ վերաբերում է Սահմանադրության 19-րդ հոդվածին, Վճռաբեկ դատարանը նշեց, որ այս իրավունքը վերաբերում է քրեական գործի դատական ​​քննության փուլին. անձը կկարողանա օգտվել այդ իրավունքից, երբ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվի դատարան ՝ ըստ էության քննելու համար: Մենք գտնում ենք, որ քրեական գործ հարուցելու որոշումը հիմնարար նշանակություն ունի ամբողջ քրեական դատավարության համար, քանի որ այդ դատավարական փաստաթուղթն ամփոփում է նախապատրաստական ​​ընթացակարգի արդյունքները, տալիս է նախնական, բայց պաշտոնական գնահատականներ որոշ փաստերի:  Հետևաբար, մենք չենք կարող համաձայնվել Վճռաբեկ դատարանի վերը նշված երկու պարբերություններում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների հետ, հիմնվելով ստորև բերված հիմնավորված նկատառումների վրա: Վճռաբեկ դատարանը Գ. Միքայելյանին վերաբերող թիվ EADD / 0085/06/09, V. Գրիգորյանի վերաբերյալ թիվ EKD / ​​0031/11/08 որոշումները, Լ. EKD / ​​0136/11/11 որոշումները: Պողոսյանը նշեց, որ ՀՀ քրեական վարույթում հարուցվում է քրեական գործ այն փաստի առթիվ, որ անձի դեմ քրեական գործ հարուցելու ինստիտուտը նախատեսված չէ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով: որ քրեական գործ հարուցելու որոշման պահանջների մեջ չկա որևէ անձի հիշատակում:  Բայց արդյո՞ք դա արդարացնու՞մ է անձին զրկելու իրավունքները և օրինական շահերը խախտող քրեական գործ հարուցելու որոշման դեմ դատարան բողոքարկելու հնարավորությունից: Իսկ այն դեպքերում, երբ քրեական գործ հարուցելու որոշման մեջ նշվում է ենթադրյալ հանցագործություն կատարած կոնկրետ անձի անունը, վերջինս իրավունք ունի՞ նախաքննության կարգով բողոքարկել այդ որոշումը:  Այս հարցին Վճռաբեկ դատարանը պատասխանել է ԼRՀ Պողոսյանի վերաբերյալ թիվ EKD / ​​0136/11/11 որոշման մեջ, որում ասվում է, որ քրեական գործ հարուցելու որոշման մեջ `անձին որպես հանցագործ նշելու դեպքում, նա / նա ձեռք է բերում որոշակի դատական ​​երաշխիքներ օգտագործելու իրավունք: ներառյալ պաշտպանության իրավունքը: Քննարկվող հարցը քննարկելիս անհրաժեշտ է առաջնորդվել դատական ​​պրակտիկայի հիմքում ընկած հիմնական սկզբունքներով, որ դատական ​​համակարգը պետք է երաշխավորի ոչ թե պատրանքային և վերացական իրավունքներ մարդու իրական և կիրառելի իրավունքներ: Կարծում ենք, որ հարցի լուծման հետ կապված իրավունքի բացահայտման մեթոդի ընտրության համար օգտագործվող գործիքը պետք է լինի հատուկ սահմանադրական արժեքը (ակտիվ իրավական ներկայացուցչության ռազմավարության արժեքային մեկնաբանության հնարք):   Այսպիսով, համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 18-րդ հոդվածի, «Յուրաքանչյուր ոք ունի իր իրավունքների և դատական ​​ազատությունների պաշտպանության արդյունավետ պաշտպանության միջոցներ»:   Սահմանադրական դատարանը ՍԴ 673-ում որոշում կայացրեց, որ անհատի իրավունքներն ապահովելու և պաշտպանելու տեսանկյունից, Սահմանադրության 18-րդ հոդվածի նպատակն է երաշխավորել իրավունքների խախտումների վերաբերյալ մեղադրանքների դատական ​​քննության իրավունքը և վերացնել նման խախտումների հետեւանքները:   Այս իրավունքը սահմանափակման ենթակա չէ, և արդար դատաքննության իրավունքը ցանկացած ժողովրդավարական հասարակության հիմնական առանձնահատկություններից մեկն է:   Միևնույն ժամանակ, օրենքը չպետք է արգելափակի դատարանում բողոքարկելու անձանց սահմանադրական իրավունքը, այլ հստակեցնի այդ արարքների օրինականության նկատմամբ դատական ​​վերահսկողության չափանիշները (մեր դեպքում ՝ քրեական գործ հարուցելու որոշումը) ՝ ապահովելով լիարժեք հասանելիություն: անհատական ​​իրավունքների դատական ​​պաշտպանությանը:  Բացի այդ, ՍԴՈ -844 Սահմանադրական դատարանի որոշման համաձայն, «նախատեսում է, որ պետության պատասխանատվությունն է նախատեսել իրավական պաշտպանության արդյունավետ և համարժեք միջոցներ և ապահովել մատչելիությունը»: Միևնույն ժամանակ, անձի դատական ​​պաշտպանության իրավունքն ամրագրված է 1946 թ. Դեկտեմբերի 10-ի Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի 8-10-րդ հոդվածներում: 1950 թ. Դեկտեմբերի 16-ի Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների միջազգային դաշնագրի 16-րդ հոդված; Նոյեմբերի 4-ին Մարդու իրավունքների պաշտպանության և հիմնարար ազատությունների եվրոպական կոնվենցիայի 4 1 1-ին հոդվածում ասվում է, որ «Յուրաքանչյուր ոք, իր նկատմամբ հարուցված ցանկացած քրեական մեղադրանքով, ունի արդար դատաքննության իրավունք»: Եվ ՄԻԵԴ-ը, մեկնաբանելով «կենդանի» փաստաթղթում (ՄԻԵԴ) «քրեական մեղադրանք» վերոհիշյալ հասկացությունը, իր նախադեպային որոշումներում նշել է, որ այն պետք է հասկանալ ոչ թե բառացի (վավերագրական), այլ բովանդակային (գործնական) իմաստ (Deveren ընդդեմ Բելգիայի): Deweer ընդդեմ Բելգիայի վճիռը, 27 փետրվարի 1980 թ., Դիմում թիվ 6903/75 կետ 44):   Անձի կողմից «մեղադրանքի» առկայությունը կարող է վկայվել հանցագործության կասկածանքի առկայությունը ենթադրող միջոցառումների ձեռնարկմամբ, քանի որ դրանք էականորեն ազդում են կասկածյալի վիճակի վրա 1: Փաստորեն, եթե մենք նայենք Եվրոպական դատարանի կողմից տրված վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումների պրիզմայով քրեական գործ հարուցելու որոշմանը, ապա ստացվում է, որ դատական ​​գործընթացների նկատմամբ դատական ​​վերահսկողության սպեկտրը ներառում է քրեական գործ հարուցելու որոշումը: , քանի որ ըստ ՄԻԵԴ-ի, եթե անձը որոշում է կայացնում քրեական գործի վերաբերյալ «Նյութական» կողմին ծանոթանալուց հետո, եթե գտնի, որ իր նկատմամբ հանցագործության կասկած է հարուցվում կամ դա էապես ազդում է կասկածյալի վիճակի վրա (ծանրացման տեսանկյունից) ), ապա անձը պետք է իրավունք ունենա վիճարկել դատարանի որոշումը կամ դրա բովանդակությունը: Այժմ փորձենք վերոհիշյալ պարբերությունում շարադրված եզրակացությունը «իրականացնել» ներքին օրենսդրության մեջ ՝ պարզաբանելով, թե ինչ է դատական ​​հսկողությունը նախաքննական վարույթի նկատմամբ:   Ներսես Միսակյանի վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանի NARD 1/0003/11/08 որոշման համաձայն ՝ մինչդատական ​​վարույթի նկատմամբ դատական ​​հսկողությունը դատավարական օրենքով նախատեսված միջոցառումների համակարգ է, որն ուղղված է դատաիրավական համակարգի սահմանադրական գործառույթների կատարմանը -դատական ​​գործընթաց, որի նպատակն է կանխել խախտված իրավունքների և ազատությունների վերականգնումը: Այժմ դիտարկենք հետևյալ հարցը. Դատական ​​իշխանության սահմանադրական գործառույթը սահմանափակվա՞ծ է արդարադատության իրականացմամբ, որն ամրագրված է Սահմանադրության 91-րդ հոդվածում `դատական ​​վերանայման փուլում, թե՞ տարածվում է անձի դատական ​​պաշտպանության իրավունքի վրա մինչ դատավարությունը: Մենք գտնում ենք, որ դատական ​​իշխանության սահմանադրական գործառույթի իրականացումը փաստացիորեն զրոյացվում է, երբ դատական ​​համակարգն իր գործառույթների շրջանակներում չի ապահովում անձի դատական ​​պաշտպանության իրավունքը:  Արդյունքում, մենք ստանում ենք Վճռաբեկ դատարանի երկու հակասական իրավական դիրքորոշում, մասնավորապես Վալերի Գրիգորյանի վերը նշված դիրքը թիվ EKD / ​​0031/11/08 որոշմամբ (երբ սահմանը 19– 1 Տե՛ս Eclaine v. Germany, No. 81930 / 78's 73, ուբ ubinski v. Slovenia No. 19611/04 62 62, GK v. Poland no. 38816/97 98 98: Հոդվածում դիտարկվում էր Ներսիկ Միսակյանի վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանի թիվ ARD 1/0003/11/08 որոշմամբ արտահայտված նախաքննական վարույթի նկատմամբ դատական ​​վերահսկողության սահմանումը, որի շրջանակներում սահմանադրության 19-րդ հոդվածի քննությունը: ներկայացվեց   Վերջինի հաստատման համար մենք կներկայացնենք մինչդատական ​​վարույթի նկատմամբ դատական ​​վերահսկողության խնդիրները. 1) դատավարության մյուս մասնակիցների իրավունքների և ազատությունների և օրինական շահերի պաշտպանությունն ապահովելը. (3) ինչպես որ կա, Սահմանադրական դատարանի SDO-844 որոշման համաձայն `բողոքարկվող որոշումների և գործողությունների օրինականության ստուգման արդյունքում պարզել իրավունքների ազատության խախտման փաստը և կատարել համապատասխան որոշումը վերացնելու իրավունքների `ազատությունները` վարույթն իրականացնող մարմնի պարտավորությունը կամ բողոքը մերժելու մասին: Քրեական դատավարության հանրային մասնակիցների որոշումներն ու գործողությունները ենթակա են նախաքննության դատական ​​վերահսկողության, իսկ նշված սուբյեկտների որոշումների և գործողությունների օրինականությունն ու արդարացումը ենթակա են դատական ​​հսկողության (թիվ VB-22 որոշում / 08 վճռաբեկ դատարանի Ռ. Սուքիասյանի վերաբերյալ): Այսպիսով, եկեք եզրակացնենք բարձրացված հարցի վերաբերյալ: քրեական վարույթ հարուցելու մասին որոշումը, որը. ա) պաշտոնապես հայտարարում է պետական ​​մարմինների գործունեության մեկնարկի մասին, որոնք ուղղված են հանցագործության հեղինակների բացահայտմանը և բացահայտմանը, և դրա հանգամանքները. բ) հաստատում է անհատների իրավունքներն ու օրինական շահերը սահմանափակելու իրավական հիմքը. եթե դա, առաջին հերթին, ազդում է իրավունքների, օրինական շահերի վրա կամ որևէ կերպ վատթարանում է անձի վիճակը, ապա այն ենթակա է բողոքարկման դատարանում:  Քննարկվող հարցի վերաբերյալ տարբեր (նաև հակասական) իրավական դիրքորոշումներ արտահայտելուց հետո Վճռաբեկ դատարանը Լ suchՀ Պողոսյանի վերաբերյալ թիվ EKD / ​​0136/11/11 որոշմամբ կրկին այդպիսի եզրակացության է հանգել ՝ «այն դեպքում, քրեական գործ հարուցելը հաստատում է կոնկրետ անձ: Այն փաստը, որ անձը կատարել է քրեական հանցագործություն, այլ կերպ ասած, ուղղակիորեն բխում է քրեական գործ հարուցելու որոշման նկարագրական-պատճառահետեւանքային կամ եզրափակիչ ձևակերպումից, որ անձը կատարել է քրեական հանցագործություն, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ քրեական գործ հարուցելու որոշումը ենթակա է դատարանի: բողոքարկում «   Եվ որպեսզի քրեական գործ հարուցելու մասին որոշումը չվերածվի դատական ​​նիստի, «դատական ​​հսկողության միջոցով անձի նկատմամբ քրեական գործ հարուցելու մասին որոշման դեմ բողոքը քննելիս դատարանն իրավասու չէ անդրադառնալ այնպիսի հարցերի, որոնք հետագայում պետք է դատական ​​քննության առարկա դառնա:   Մասնավորապես, դատարանը չպետք է հետաքննություն անցկացնի, իրավական գնահատական ​​տա գործով ձեռք բերված ապացույցներին, դրանց ընդունելիությանը, համապատասխանությանը, գործի լուծման համար բավարարությանը, լուծի գործի քրեական որակավորման հետ կապված հարցերը: » Եթե ​​փորձենք բառացիորեն մեկնաբանել (ինչպես պահանջում է «Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 86-րդ հոդված - «Քրեական գործ հարուցելու մասին» ՀՀ օրենքի 86-րդ հոդված), ապա կարող ենք համաձայնվել Վճռաբեկ դատարանի այն տեսակետի հետ, որ քրեական գործը հարուցվում է փաստի, այլ ոչ թե անձի դեմ, բայց այս դեպքում առաջ է գալիս հաջորդ հարցը: և անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշումը, որը, համարձակորեն կարող ենք ասել, կայացվել է և՛ փաստի հիման վրա, և՛ անձամբ, կարո՞ղ է այն բողոքարկել դատարանում: Ինչպես գիտենք, ըստ գործող ՔԴԿ 201-րդ հոդվածի, անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշումը կարող է կայացվել դատախազի և քննիչի կողմից, իսկ անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու գործընթացն ամբողջությամբ գտնվում է դատախազի շրջանակներում: սահմանադրական վերահսկողություն: Վճռաբեկ դատարանը Հովհաննես Գինոյանի վերաբերյալ նախադեպային Լ NK / 0023/11/12 որոշմամբ արձանագրել է, որ վիճարկվող որոշման կամ գործողության դատախազական հսկողության արդյունքում կայացված որոշումը կարող է դառնալ նախնական դատական ​​հսկողության առարկա: դատավարություն:  Հակառակ մեկնաբանության դեպքում, եթե իրականացվում է դատախազի որոշման օրինականության դատական ​​ստուգում, դատարանը դուրս կգա մինչդատական ​​վարույթի դատական ​​վերահսկողության խնդիրներից ՝ առանց անձի իրավունքները պաշտպանելու, ինչպես նաև խախտված իրավունքները վերականգնելը, կխանգարի նախաքննությանը: Հաշվի առնենք նաև այն փաստը, որ անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշումը ազդում է անձի իրավունքների և օրինական շահերի վրա ՝ կախված վարույթի բնույթից և կիրառվող հարկադրանքի միջոցների տեսակից, վատթարանում է անձի վիճակը:   Մինչդեռ օրենսդրը կիրառելով օրենսդրության կամքի (մոտեցման) բացահայտման մեթոդը իրավական մեկնաբանության ռազմավարության հնարքներից `օրենսդիրը անձին հնարավորություն չի տալիս բողոքարկել այդ որոշումը` այն չհամարելով դատական ​​վերահսկողության առարկա: , Ըստ Վճռաբեկ դատարանի դիրքորոշման ՝ անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշումը պատկանում է որոշումների քանակին, որոնց օրինականությունը կարող է քննվել միայն գործի բովանդակային քննության ընթացքում, որն անհրաժեշտ է սկզբունքներին հավատարիմ մնալու համար: անաչառության և անմեղության կանխավարկածի մասին:   Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ դատաքննության ավելի ուշ փուլում ՝ որպես դատական ​​նիստի ընթացքում անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման դեմ բողոքարկումը չի կարող հանգեցնել անձի իրավունքների կամ օրինական շահերի անքակտելի սահմանափակման: ,  Հետևաբար, անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշումը չի կարող դատական ​​հսկողության առարկա լինել նախաքննական վարույթի նկատմամբ, ինչպես որ այդ որոշման դատախազական հսկողության արդյունքում ընդունված որոշումը չի կարող լինել հսկողության առարկա: Մենք այս հարցում համաձայն չենք Վճռաբեկ դատարանի հետ. մենք գտնում ենք, որ այն դեպքում, երբ դատավարության ավելի ուշ փուլում անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման դեմ բողոքարկումը, երբ գործը քննվում է դատարանում, կարող է հանգեցնել օրինական իրավունքների անհամաչափ սահմանափակման, որոշումը ենթակա է բողոքարկում ,  Օրինակ, անձի նկատմամբ կիրառվում է համաներման ակտ, բայց վարույթն իրականացնող մարմինը ներգրավում է մեղադրյալին, այս դեպքում ինչու չբողոքարկել անհատ մեղադրյալ ներգրավելու որոշումը, երբ այն այդ պահին արդեն ոտնահարում է անձի իրավունքները: ,  Եվրոպական կոնվենցիայի 6 1 1-ին հոդվածի նպատակների իրականացման մեջ մեղադրյալին ներգրավելու որոշման արդյունքում մեղադրյալին առաջադրված «մեղադրանքը» սահմանվում է որպես պաշտոնական ծանուցում լիազորված պետական ​​մարմնի կողմից անձին, որ այնտեղ հիմքեր կան պնդելու, որ նա հանցանք է գործել (ՄԻԵԴ) ընդդեմ Germa, 1982 թ. հուլիսի 15-ի վճիռ, 73-րդ կետ):  Բացի այդ, մեղադրանքը ներկայացվում է որպես քրեական դատավարության ինստիտուտ, որի միջոցով ապահովվում են հանրային քրեական հետապնդման համակարգի գործունեությունը:  Ի վերջո, մեղադրանքը հանցագործությունը որոշակի հանցագործության հանգամանքների և այն կատարած անձի հետ կապելու դատական ​​միջոց է. հետևաբար, մեղադրանքը կարող է համարվել որպես հանցագործության բնութագրերի դատավարական արտահայտություն, որից այն բխում է քրեական արդարադատության գործառույթից (Վճռաբեկ դատարան Գ. gաղարյան և այլք. 02/11 որոշում): Այս գործով քրեական գործ հարուցելու որոշումը բողոքարկելու անհրաժեշտության պատճառները նույն կերպ վերաբերում են նրան որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշումը բողոքարկող անձին (mutandis mutadis): Նշենք, որ Վճռաբեկ դատարանը Վարուժան Մանուկյանի վերաբերյալ թիվ EKD / ​​0060/11/10 որոշմամբ արտահայտել է դիրքորոշում, որ քրեական հետապնդման մարմինների բոլոր որոշումները և գործողությունները (անգործությունը) կարող են բողոքարկվել դատարան: , որոնք բողոքարկվում են դատաքննության ավելի ուշ փուլում: անհնարին է, կամ կհանգեցնի անձի և օրինական շահերի իրավունքների ոչ ադեկվատ սահմանափակմանը: Ելնելով վերոգրյալից ՝ մենք կարծում ենք, որ «ներգրավվել որպես մեղադրյալ» տերմինը չպետք է սուղ մեկնաբանվի և կապված լինի բացառապես ՔՊԿ-ում իրեն տրված բովանդակության հետ, հակառակ դեպքում ՀՀ Սահմանադրության մեջ ամրագրված դատական ​​պաշտպանության երաշխիքը պատրանք կլինի, չի ծառայելու այն նպատակներին, որոնց համար նախատեսված է: Ինչպես գիտենք, անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման առաջնային պահանջներից մեկը ՔԴՕ 201-րդ հոդվածի համաձայն այդ որոշման պատճառաբանությունն է:   Եվ եթե անձը գտնում է, որ իրեն որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշումը պատշաճ կերպով հիմնավորված չէ, կարո՞ղ է անձը դիմել դատարան ՝ պահանջելով որոշման հանրային մասնակցին պարտադրել բավարար պատճառաբանություն ՝ պատշաճ պատճառաբանություն ներկայացնելու համար: Հաշվի առնելով հետևյալ հարցը ՝ արդյո՞ք բավարար պատճառաբանություն կարող է դրվել մեղադրանքի վերաբերյալ բավարար տեղեկատվություն ստանալու իրավունքի հակառակ մասշտաբի վրա, մենք գտնում ենք, որ այո, քանի որ բավարար պատճառաբանությունը բավարար նախապայման է անձի կողմից առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ բավարար տեղեկատվություն ստանալու համար:   Այսպիսով, Եվրոպական դատարանը բազմիցս շեշտել է, որ այն հարցը, թե արդյոք կոնկրետ գործով մեղադրյալին բավարար տեղեկատվություն է տրամադրվել մեղադրանքի իրավական-փաստական ​​հիմքի մասին, միշտ պետք է դիտարկել հոդվածի համաձայն արդար դատաքննության իրավունքի համատեքստում: Եվրոպական կոնվենցիայի 6 1 1:   Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի դրույթները մեղադրյալին իրավունք են տալիս տեղեկանալու ոչ միայն այն նյութական փաստերի մասին, որոնք առաջացնում են մեղադրանքները, այլև այդ փաստերի մանրամասն իրավական բնութագրման մասին (Pelissier and Sassi v. France, 25-րդ դատավճիռ) Ապրիլ 1999, կետ 51): ,  Այժմ շեշտադրենք երկու գործոն. 1) մեղադրանքի բնույթի մասին տեղեկանալու իրավունքը և պաշտպանական պատրաստության իրավունքի լույսի ներքո երեւալը (Pelissier and Sassi v. France, 1999 թ. Ապրիլի 25-ի վճիռ, պարբերություն 54), (2) «Եվ մեղադրանքի օգտագործումը պայմանավորված է նրանով, որ դրա առկայությունը համապատասխան դատական ​​փաստաթղթերում հնարավորություն է տալիս հետապնդվողին արդյունավետորեն օգտվել իր պաշտպանության իրավունքից:   Ավելին, մեղադրական եզրակացության մեջ նշված որոշակի խնդիրներ (արարքի փաստացի նկարագրության հիմքում ընկած ապացույցների շրջանակը, դրանց գնահատումը և այլն) էական նշանակություն ունեն անձի պաշտպանության իրավունքի պատշաճ իրականացման համար: ”01/09 որոշման 19-րդ կետ):  Եվ պաշտպանության իրավունքը, որպես մեղադրյալին վերապահված դատավարական իրավունքների մի ամբողջություն, հնարավորություն է տալիս վերջինիս հանդես գալ որպես դատավարության անկախ սուբյեկտ, ամբողջությամբ կամ մասամբ հերքել այն պնդումը, որ ինքը կատարել է իրեն մեղադրվող հանցանքը, ինչպես նաև պաշտպանել իր իրավունքներն ու օրինական շահերը:  Ավելին, ինչպես գիտենք, վարույթն իրականացնող մարմինը պատասխանատու է պաշտպանության իրավունքի իրականացման իրական հնարավորությունն ապահովելու համար: Հաշվի առնելով վերը նշված բոլոր հանգամանքները, ինչպես նաև նշելով, որ անձին մեղադրյալ ներգրավելու որոշումը նախադրյալ է անձի ենթադրյալ հանցագործությունը պաշտպանելու համար, մենք գտնում ենք, որ երբ անձը գտնում է, որ մեղադրյալին ներգրավելու որոշումը բավարար հիմնավորված է Ո՛չ, նա իրավունք ունի դիմել դատախազին (ելնելով նախատեսված կառուցվածքից), իսկ ներկայացված հայցը չբավարարելու դեպքում ՝ դիմել դատարան: Փորձենք վերոհիշյալ իրավական կարգավորումները տեղափոխել ՔԴԿ նոր նախագծի շրջանակ ՝ հաշվի առնելով այնտեղ կատարված նորամուծությունները:  Այժմ պարզաբանենք հետևյալ հարցերը, որոնք են. Ա) արդյո՞ք քրեական գործ հարուցելու մասին որոշումը կարող է բողոքարկվել դատարանում, բ) քրեական գործը հարուցվել է փաստի առթիվ, թե անձի կողմից, բողոքարկել է անձի կողմից նրան որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշումը, ինչպես նաև այդ անձի դեմ դատավարության հասարակության մասնակիցների գործողությունները: Քրեական դատավարության շարժումը ՔԴԿ-ի նախագծում սկսվում է ենթադրյալ հանցագործության մասին պատշաճ հաղորդում ստանալու պահից:  Իրավական գործողությունների կատարման համար իրավական հիմքերով քրեական վարույթ հարուցելու մասին որոշումը:  Նախ պարզենք ՝ արդյո՞ք դա փաստի վրա է հարուցվել նաև քրեական գործ հարուցելու մասին որոշման օրինակով: Այսպիսով, ՍԴՊ նախագծի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն ՝ քրեական վարույթ հարուցելու մասին արձանագրությունը նշում է քրեական գործ հարուցող պաշտոնատար անձանց, քրեական վարույթ հարուցելու պատճառը, համապատասխան հանցագործության փաստացի նկարագրությունը, հոդվածի կամ դրա մի մասի մասին: քրեական օրենսգրքի հոդված: վարույթը, զեկույցին կից նյութերի ցանկը, եթե այդպիսիք կան:  Այսինքն ՝ անձին նշելու պահանջը կրկին բացակայում է:   Բացի այդ, ՔԴԿ նախագծի 174-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական գործ հարուցելու պատճառն ակնհայտ հանցագործության պատշաճ հաղորդումն է, որի էությունը պարզաբանված է նույն հոդվածի 2-րդ մասում, այսինքն ՝ համապատասխան զեկույցը համարվում է ակնհայտ հանցագործություն: եթե դա ապացուցում է նման արարքը: կամ) անգործություն, որը ողջամտորեն կարող է վերագրվել Հայաստանի քրեական Հանրապետությանը 1 Տե՛ս Deweer v. Belgi s m, 1980 թվականի փետրվարի 27-ի վճիռ, 56-րդ պարբերություն, «Ուրտիկո ընդդեմ Իտալիայի», 1980 թվականի մայիսի 13-ի վճիռ, 32-րդ պարբերություն, «Գոդդին ընդդեմ Իտալիայի» , 1984 թ.-ի ապրիլի 9-ի վճիռ, 28-րդ կետ, «Կոլոզա ընդդեմ Իտալիայի», 1985 թ. Օրենսգրքով նախատեսված քրեական արարքին համապատասխանության նախնական իրավական գնահատում: Ստացվում է, որ ոչ քրեական գործի հարուցումը, ոչ էլ պատճառը կամ որոշումը չեն պարունակում անձի վերաբերյալ գրություն:  Այլ կերպ ասած, հետագայում մենք ենթադրաբար կզբաղվենք բացառապես փաստի առթիվ հարուցված վարույթներով:  Միևնույն ժամանակ, մենք չենք կարող բացառել այն փաստը, որ գործնականում կարող են լինել դեպքեր, երբ դատավարության հանրային մասնակիցը, ելնելով ենթադրյալ հանցագործության մասին հաղորդման բովանդակությունից, քրեական գործ հարուցելու որոշման մեջ հղում է կատարելու ցանկացած անձի: վարույթ, եթե վերջինս պնդում է, որ արարքը խախտում է, եթե նա ունի իր իրավունքներն ու օրինական շահերը, ապա նա կօգտագործի դատական ​​պաշտպանության իրավունքը: ՔԴԿ նախագիծը, որը միավորում է առաջադեմ իրավական համակարգերի նորարարական լուծումները, առանց անձին հստակ հնարավորություն ընձեռելու բողոքարկելու քրեական գործ հարուցելու որոշումը, միևնույն ժամանակ չի բացառել նման հնարավորությունը:   Այսպիսով, ՔԴՕ-ի նախագծի 306 2 2 հոդվածի համաձայն ՝ «նախաքննական ակտերը ենթակա են դատական ​​կարգի բողոքարկման, որոնց բացարկը դատաքննության ընթացքում անհնար է կամ բողոքարկողին ակնհայտորեն կզրկի իր օրինական շահերը պաշտպանելու իրական հնարավորությունից: « Ելնելով վերոհիշյալ դրույթներից `օգտագործելով Ejusdem gereris մեթոդը պասիվ իրավական մեկնաբանության ռազմավարության տեքստային հնարքներից (բաց թվարկման անճանաչելի տարրի բովանդակությունը բացահայտելու համար անհրաժեշտ է ելնել որոշակի տարրի բովանդակությունից ), մենք գտնում ենք, որ վարույթ հարուցելու որոշումը կարող է բողոքարկվել: Այժմ անդրադառնանք մեկ այլ կարևոր հարցին, թե արդյո՞ք կարող է բողոքարկվել որպես մեղադրյալ անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու որոշումը, ինչպես նաև դատախազության հասարակության մասնակիցների գործողությունները: Նախևառաջ պետք է նշել, որ ՔԴԿ-ի նախագծի մակարդակում այլևս չի կարող քննարկվել այն հարցը, թե արդյոք անձը կարո՞ղ է դիմել դատարան, եթե գտնի, որ որոշումը պատշաճ կերպով չի հիմնավորված, քանի որ 191-րդ հոդվածը ՔԴԿ նախագիծը, ի տարբերություն ներկայիս ՔՊԿ2011-ի, չի պահանջում «հիմնավորում» անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման մեջ:  Նախագիծը նույնպես առաջընթացի է այս համատեքստում, մասնավորապես `հաստատելով պատշաճ ապացույցի նոր սկզբունք, նախագիծը պահանջում է, որ մեղադրանքի յուրաքանչյուր փաստական ​​հանգամանք հիմնավորվի այնքանով, որ բացառի ապացույցների վերաբերյալ որևէ ողջամիտ կասկած (հոդված 22 ի 2 ՔԴԿ):  Այսինքն ՝ նախագծի տվյալ դրույթի էությունից ելնելով ՝ վարույթի մասնավոր մասնակիցը չպետք է զգա անբավարար պատճառաբանություն ՝ կապված մեղադրանքի հետ: Անդրադառնալով սույն գործով բարձրացված վերջին խնդրին `անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման դեմ բողոքարկմանը, մենք գտնում ենք, որ այս հարցը լուծվել է ՔԴԿ-ի նախագծում` նույն կերպ, ինչ որ քրեական գործ հարուցելու որոշումը բողոքարկելու համար: այս գործը, այսինքն ՝ առանց հատուկ բողոքարկման նախատեսման: Միևնույն ժամանակ, նա չի բացառել նման բողոքարկման հնարավորությունը:   Եվ այս հարցը լուծելիս մենք պետք է ելնենք այն նույն հանգամանքներից, որոնք ներկայացվել են այս գործով անձին որպես մեղադրյալ ՔՊԿ ներգրավելու որոշումը բողոքարկելու որոշման բողոքարկման հնարավորության խնդրի լուծման ժամանակ: Նախագծի 306-րդ հոդվածի հիման վրա մենք գտնում ենք, որ այն դեպքում, երբ անձը գտնում է, որ մեղադրյալին դատավարության ավելի ուշ փուլում ներգրավելու մասին որոշման բողոքարկումը, երբ գործը քննվում է դատարանում, կարող է հանգեցնել նրա անհամաչափ սահմանափակման: / նրա իրավունքներն ու օրինական շահերը, ապա այդ որոշումը ենթակա է բողոքարկման: Այսպիսով, այս աշխատանքն ավարտելիս մենք կցանկանայինք շեշտել, որ իրավագիտության ոլորտում օրենսդիր մարմինը միշտ պետք է առաջնորդվի Եվրոպական դատարանի կողմից ընդունված գաղափարախոսությամբ, որ Եվրոպական կոնվենցիան արդյունավետ, ոչ գործադրելի, անիրատեսական ազդեցության երաշխիք է: ,   («Airi ընդդեմ Իռլանդիայի» վճռի 24-րդ պարբերություն, 1979 թ. Հոկտեմբերի 9, Artico ընդդեմ Իտալիայի, 1980 թ. Մայիսի 13, 33 33): Առնոլդ Վարդանյան ՎԱՐՈՒՅՏԻ ՈՐՈՇՈՒՄՆԵՐԻ ԵՎ գործողությունների (անգործության) ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ Վճռական որոշում ՍԱՀՄԱՆԱԴՐՈՒԹՅԱՆ 18-րդ, 19-րդ և ՄԻԵԴ-ի `ԼՈՒՅՍ NERKOBanali- ի 6-րդ հոդվածի հարուցման վերաբերյալ, քրեական գործը, ամբաստանյալը որոշում կայացրեց ներգրավել որոշումը` պատճառաբանված դատական ​​վերաքննիչ բողոք, նախադեպային դատարան: ։

Սույն  գիտական  աշխատանքում  ներկայացված  է  իրավական  վերլուծություն  մինչդատական  վարույթում  քրեական գործի հարուցման մասին որոշման, մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման դատական կարգով բողոքարկելու հանգամանքների վերաբերյալ, ինչպես նաև մինչդատական վարույթում մեղադրյալ ներգրավելու մասին  որոշման պատճառաբանվածության վիճարկմանը դատական կարգով։
