Բուհականկրթական  առաջին  աստիճանում,բակալավրիուսումնական  պլանի  համաձայն,  հետազոտական  են  համարվումկուրսային, ավարտական կամ դիպլոմային աշխատանքները, ռեֆերատանհատական  աշխատանքը  կամ  զեկույցը։
   Իսկ  մագիստրատուրայիաստիճանում  ավելանում  են  գիտահետազոտական  աշխատանքն  ուպրակտիկան,  որն  ավարտվում  է  ավարտական  թեզի  պաշտպանությամբ։
   Ուսումնառության  ընթացքում  այդպիսի  աշխատանքներիկատարման  համար  ուսանողին  անհրաժեշտ  են  որոշակի  տեսականգիտելիքներ  և  հետազոտության  կատարման,  ձևակերպման  ուներկայացման հմտություններ [1]։
 Այսաշխատանքովուսանողներիհետազոտական  աշխատանք  կատարելու  գրագիտության  պահանջներիուսուցման և գործնական հմտությունների զարգացման մեթոդիկայի մերփորձը։
 ներկայացնումենքԱռաջարկում ենք հաջորդական քայլերի շարք և դրանց ուսուցմանկնպաստիիրականացումըպատշաճորոնցմոտեցումներ,հետազոտական  աշխատանքի  կատարման  և  ձևակերպման  դրականարդյունքին։
 1.  Նոր բան սովորելու, աշխատելու ցանկություն։
 Առաջին  հայացքից  անսովոր  թվացող  այս  պահանջը  իրականումաշխատանքի  հաջողության  լավագույն  երաշխիքն  է։
   Քանզի  հայտնիճշմարտություն  է  և  մանկավարժության  մեջ  անընդհատ  ապացուցվող,որ  գրեթե  անհնար  է  ինչ-որ  բան  սովորեցնել  մեկին,  ով  դա  չիցանկանում։
   Ուստի  ղեկավարի  կարևոր  խնդիրն  է  հետաքրքրել,շահագրգռել  ուսանողին  հետազոտական  աշխատանք  կատարելուհամար։
 2.  Թեմայի ընտրություն։
 Թեմա  ընտրելիս  առաջարկում  ենք  կողմնորոշվել  ղեկավարի  կամհետազոտողի  նախասիրություններով,  տվյալ  կառույցի  գիտականուղղվածությամբ,  տվյալ  բնագավառի  զարգացման  հեռանկարներով,մարտահրավերներով, տվյալ բնագավառում դեռևս ուսումնասիրությանկարիք  ունեցող  հարցերով,  տվյալ  տարածքին  բնորոշ  խնդիրներով  կամայլ չափանիշներով ու սկզբունքներով։
 Թեմայիվերնագիրը  անպայման  պետքէմատնանշիհետազոտության կոնկրետ շրջանակը։
 հետոներկայացումիցՀետազոտական  աշխատանք  կատարելու  համար  անհրաժեշտգործնականպահանջների  տեսականհմտությունների  զարգացման  համար  կարելիէ  կազմակերպելուսուցման  հետևյալ  քայլերը։
   Նախապես  սովորողներին  հանձնարարելձևակերպել  դասավանդման մեթոդիկայից (կամ  այլ  բնագավառից)  որևէհետազոտական աշխատանքի թեմայի վերնագիր և ստորև ներկայացվող1-7  կետերին  վերաբերող  բոլոր  պահանջները՝  հաջորդ  դասինաշխատելու  համար։
   Այնուհետև,  ներկայացրած  բոլոր  քայլերը  պետք  էքննարկել  լսարանում՝  հաշվի  առնելով  ցուցված  պահանջները։
   Որպես խմբագրման  ընդհանուր  մոտեցում՝  առաջարկում  ենք  քննարկելհամապատասխան  կետի  ցուցումներից շեղումները՝  սկսելով  թեմայիվերնագրից։
 ձևակերպածտարբերակը,  կկազմակերպվի  քննարկում,  վերնագրի  խմբագրում՝հիմնավորումներով։
 ՅուրաքանչյուրըկներկայացնիիրՕրինակ՝ներկայացվել«Կենսաբանության  դասերի  կազմակերպումը  ժամանակակիցմեթոդներով» թեմայի վերնագիր։
 ենթադրենք՝քննարկմանէՀաշվի  առնելով  այն  հանգամանքը,  որ  հետանկախացմանպահանջներով«ժամանակակից  մեթոդներ»ուսուցմանվերնագրիտարիներիմանկավարժության  մեջ  գործածվողհասկացությունըհամագործակցայինխմբագրման անհրաժեշտությունը կարելի է հիմնավորել նրանով, որ՝ էմեթոդներին՝բարեփոխումների(ինտերակտիվ)հիմնականումկրթականվերաբերում1) «Կենսաբանության  դասեր»  հասկացությունը  մեծ  ծավալ  էընդգրկում, և դժվար է հիմնավորել այս կամ այն դասի կամ թեմայիընտրությունը։
   Դրա  համար  վերնագիրը  պետք  է  հստակմատնանշի հետազոտության շրջանակը։
 2) Ոչ  մի  մեթոդ  չունի  վաղեմության  ժամկետ,  և  այսօր  օգտագործվողինչպես  ավանդական,  այնպես  էլ  համագործակցային  մեթոդներըժամանակակից  են,  և  ավելին,  գրեթե  ոչ  մի  համագործակցայինմեթոդ  չի  ծնվել  այսօր,  բացի  համակարգչի  և  այլ  ժամանակակիցտեխնիկական  սարքերի  օգտագործումով  մեթոդներից։
   Այսօրընդամենը մեթոդներին տրվել են  անվանումներ, ինչը պարզապեսհեշտացնում է բոլորի կողմից դրանց ճանաչումն ու օգտագործումը,բայցչի  կարող  ժխտելավանդական  ուսուցման  մեջ  նույն  նպատակներով  կիրառությանհնարավորությունները։
 Արդյունքում,  վերնագիրը  կարելի  է  վերաձևակերպել,  օրինակ,կերպ՝  «Կենսաբանության  «X»  թեմայի  ուսուցումըչի  փոխում  էությունը,  հետևաբարհետևյալհամագործակցային մեթոդներով (կամ մեկ այլ սկզբունքով)»։
 3. Նպատակների ձևակերպում։
 Նպատակների  ձևակերպումը  պետքէ  համապատասխանիվերնագրին,  ուստի  առավել  հաջողված  կլինի  այն  վերնագիրը,  որըկպարունակի նպատակը հուշող որևէ դոմինանտ բառ։
 Նպատակները  պետք  է  հիմնավորեն,  թե  ինչո՞ւ  է  պետք  այդաշխատանքը կատարել, լինեն հետազոտողի հնարավորություններին ուպաշարներինհամապատասխան,  մատնանշենհետազոտության իրականացման քայլերի ուղղվածությունը, ակնկալվողվերջնարդյունքները։
 (ռեսուրսներին)Մեկից  ավելի  նպատակների  դեպքում  դրանք  պետք  է  լինենմյուսից,կառուցողական,շարունակեն, լրացնեն միմյանց և ամբողջացնեն նպատակը։
 օրգանապեսկապված,բխենմեկըՆպատակները ձևակերպելիս ցանկալի է ցույց տալ հետևյալ (կամ՝նմանատիպ) գործողությունները՝- խթանել,  սովորեցնել,  բարելավել,  աջակցել,  լրացնել,  ավելացնել,զարգացնել, որակը բարձրացնել, - ուժեղացնել,    միավորել,    համախմբել,  համակարգել,  կապակցել, կատարելագործել,                                                                                                - վավերացնել,  հավատարմագրել,  սահմանել  ռազմավարություն,զարգացմանհետագա  անելիքները,կանխատեսելնախանշելուղղություններ և այլն…[5]։
 Ենթադրենք՝  առաջարկվել  կամ  խմբագրվել  է  «Համագործակցայինդասը որպես արդյունավետ ուսուցման միջոց» վերնագրով թեման։
   Այդթեմայով  հետազոտական  աշխատանք  կատարելու  նպատակներըկարելի է ձևակերպել հետևյալ կերպ. 1.  Զարգացնել  ուսանողների  (կամ  այլ  թիրախային  խմբի՝դասախոսների,  ուսուցիչների  …)  համագործակցային  դասերպլանավորելու և կազմակերպելու հմտությունները։
 2.  Կատարելագործել  ուսանողի  կողմից  ուսուցմանհամագործակցային մեթոդների կիրառական հմտությունները։
 3. Բարձրացնել ուսուցման և ուսումնառության որակը և այլն։
 Մերժմաննմանատիպ  այլձևակերպումները,  որոնց  հանդիպել  ենք  տարբեր  սկզբնաղբյուրներում։
 Օրինակ՝են  արժանիհետևյալկամ1. Ուսումնասիրել համագործակցային մեթոդները։
 Մերժումը կարելի է հիմնավորել նրանով, որ ձևակերպածը  խնդիրէ,  ոչ  թե  նպատակ։
   Բացի  այդ,  զարգացման  ոչ  մի  ակնկալվողվերջնարդյունք չի մատնանշում։
  Կամ՝2. Մշակել «X» թեմայի ուսումնասիրության գործընթացը։
 Այս ձևակերպումը մերժելի է առաջին հերթին անտրամաբանականլինելու համար։
  Բացի այդ, դժվար է պատկերացնել ուսումնասիրությանաշխարհագրությունը.  որտե՞ղ,  ու՞մ  կողմից  կատարվող  ուսումնասիրությանը պետք է վերաբերի հետազոտությունը և այլն։
 4. Խնդիրների ձևակերպում։
 Ըստ  էության՝  խնդիրների  ձևակերպումը  «սցենար»  է, որտեղ  բոլոր«կադրերը»  պատճառահետևանքային  կապերով  կապված  են  միմյանց  ևունեն  նույն  ուղղվածությունը,  տանում  են  դեպի  նույն նպատակակետը։
 Խնդիրներն  այն  կոնկրետ,    չափելի,  հասանելի,  իրատեսական,ընդհանուր  նպատակին  համապատասխանող  և  որոշակիիրականացման  ժամկետ  ենթադրող  քայլերն  են,  որոնք  պետք  էհիմնավոր  պատասխանեն  այն  հարցերին,  թե  ի՞նչ  հաջորդականքայլերով և ինչպե՞ս է պետք իրականացնել աշխատանքը։
 Խնդիրները  ձևակերպելիս  նպատակահարմար  է  օգտագործելհետևյալ (կամ՝ նմանատիպ) բայերը՝ուսումնասիրել,- սահմանել,ստեղծել, մշակել,ծրագրել,նախապատրաստել,- կիրառել, անցկացնել, փորձարկել, կազմակերպել, ընդգրկել,                                                              - բացահայտել,  հաստատել,  վերլուծել,  գնահատել,  առաջարկել,ներկայացնել և այլն [5]։
 Նախորդ՝ 3-րդ կետի օրինակում բերված «Զարգացնել ուսանողների(կամ  այլ  թիրախային  խմբերի՝  դասախոսների,  ուսուցիչների  …)կազմակերպելուհամագործակցայինհմտությունները»համարտրամաբանական հաջորդականությամբ կապված խնդիրները կարելի էներկայացնել հետևյալ ձևակերպումներով՝դասեր  պլանավորելու1-ինիրագործմաննպատակիև1)  Ուսումնասիրել  համագործակցային  դասեր  պլանավորելումեթոդական սկզբունքները։
 2) Ուսումնասիրել սկզբնաղբյուրներից վերցրած համագործակցայինդասերի պլաններ։
 3) Ստեղծել որևէ թեմայի ուսուցման համագործակցային դասի պլան։
 4) Կազմակերպել  այդ  պլանով  դասեր՝  մանկավարժականպրակտիկայի  կամ  համապատասխան դասընթացի գործնականդասերի ժամանակ։
 5) Անցկացնել  քննարկումներ  դասի  մասնակից  աշակերտների,ուսանողների կամ դասալսողների հետ։
 6) Բացահայտել դասի պլանի հաջողված և չհաջողված կողմերը։
 7) Կատարելագործել դասի պլանը։
 8) Ձևակերպել եզրակացություններ և առաջարկություններ։
 5.Մեթոդաբանություն։
 Հետազոտությանէնպատակների  ու  խնդիրների  խառնուրդից։
   Դրա  ձևակերպումը  պետք  էբավարարի ինչի՞ միջոցով, ի՞նչ ստանալ սկզբունքին։
 մեթոդաբանությունըձևավորվում3-րդ կետի օրինակում բերված «Զարգացնել ուսանողների (կամ այլ թիրախայինհամագործակցայինկազմակերպելուհմտությունները» 1-ին նպատակի իրագործման մեթոդական մոտեցումըկարելի է ձևակերպել հետևյալ կերպ.ուսուցիչներիևդասեր  պլանավորելուդասախոսների,խմբի՝Համագործակցային  դասի պլաններ կազմելու,  դրանցով դասերկազմակերպելու, դասալսողների և մասնակիցների հետ քննարկումներիմիջոցով  կատարելագործել  դասի  պլանը  և  զարգացնելհամագործակցային դասեր կազմակերպելու հմտությունները։
 Մեր  պրակտիկայում  հաճախ  հանդիպում  ենք  նմանատիպձևակերպումների՝- կազմել դասի պլաններ,- կազմակերպել դասեր,- կատարել վերլուծություններ, - և այլն։
 չենԱյսպիսիարտահայտումկապը,համապատասխանությունը։
   Իրականում,  դրանք  միայն  միջոցներըբացահայտող,  խնդիրները  մատնանշող  ձևակերպումներ  են  և  չենուղղորդում դեպի նպատակի իրականացում։
 ձևակերպումներըվերջնարդյունքիմերժելիմիջոցիեն,ևքանիոր6.  Աշխատանքի բովանդակություն։
 Ի  տարբերություն  իրականության  մեջ  առավել  ընդունված  այնմոտեցման,  որ  բովանդակությունը  կարելի  է  ձևակերպել  աշխատանքիավարտից  հետո,  մենք  գտնում  ենք,  որ  աշխատանքի  հաջողիրականացման  համար  անհրաժեշտ  է  սկսելուց  առաջ  հստակպատկերացնելնախնականբովանդակությունը  ձևակերպել  սկզբում։
   Ինչը  նշանակում  է,  որաշխատանքի  ընթացքը  կարող  է  առաջադրել  բովանդակությանվերանայման և խմբագրման անհրաժեշտություն։
 հետևաբար,քայլերը,բոլորՁևակերպած  հետազոտական  աշխատանքի  բովանդակությունըպետք  է  ընդգրկի  գործատուի  կանոնակարգով  պահանջվող  բոլորկառուցվածքային  մասերի  անվանումները  և  աշխատանքի  մեջ  դրանցհամապատասխանող էջերը։
  Օրինակ.Ներածություն   (էջի մատնանշումով)……………………………… Այստեղ  կարող  են  ներկայացվել  թեմայի  մասին  ընդհանրականտեղեկություններ  կամ  գործատուի  կանոնակարգային  պահանջները։
 Օրինակ՝  թեմայի  ընտրության  կամ  արդիականության  հիմնավորումը,հետազոտությանխնդիրները,մեթոդաբանությունը կամ դրանցից մի քանիսը և այլն։
 իրականացմաննպատակները,Հիմնական մաս Տարբեր  գործատուներ  այս  մասը  կարող  են  տարբեր  կերպանվանել.  օրինակ՝  «Գրական  ակնարկ»  և  այլն։
   Այս  մասն  իր  մեջընդգրկում  է  գլուխները։
   Յուրաքանչյուր  գլուխ  և  դրա  ենթագլուխներըանպայման  պետքէտրամաբանորեն  կապակցված  լինեն  և  միասին  ամբողջացնեն  գլխինպատակները։
  Օրինակ.է  ունենան  վերնագրեր,  որոնք  պետքԳլուխ 1.   Համագործակցային ուսուցում Մինչև  ենթագլուխների  շարադրումը  գլուխ(ներ)ը  կարող  էներկայացնել  վերնագրի  էությունը  և  ենթագլուխները  միավորողտրամաբանությունըբացահայտող  որոշակի  տեղեկություն։
   Այդդեպքում առաջարկում ենք գլխի էջը մատնանշել,  մնացած  դեպքերումկարելի է էջակալել միայն ենթագլուխները։
 Ենթագլուխներըգլխինհամապատասխանող  հաջորդական  կրկնակի  ենթահամարներով,ներկայացվեն վերնագրերը և մատնանշվեն էջերը։
 համարակալվենպետքէ1.1. Համագործակցային ուսուցման առավելությունները………1.2. Համագործակցային ուսուցման պատմությունը…………….1.3. և այլնԳլուխ 2.  Համագործակցային դասի պլանավորում2.1. Համագործակցայինպլաններդասիկազմելուսկզբունքներ…………………………………………………………………2.2. Սկզբնաղբյուրներիցդասիպլանների նմուշներ…………………………………………...…………………համագործակցայինվերցված2.3. և այլնԱյս գլուխը կարող է լինել նաև առաջինի ենթագլուխներ։
 Գլուխ  3.  Սեփական  հետազոտություններ  (և  մեթոդիկա)  ևարդյունքների վերլուծությունԿախված թեմայից՝ այս գլուխը ևս կարող է ունենալ ենթագլուխներ։
 3.1. Որևէ թեմայի ուսուցման (նշել վերնագիրը) մեր կողմից ստեղծվածհամագործակցային դասի պլան…………………………………..……………    3.2.  Համագործակցային  դասի  (նշել  վերնագիրը)  կազմակերպմանառաջադրանքներ…………………………………………………………...…… 3.2 ենթագլխի շարադրանքում ցանկալի է նշել առաջադրանքները՝ըստ դասի պլանի քայլերի ու նպատակների։
 3.3. Դասի քննարկման վերլուծություն……………………….…………3.3. Ենթագլխի շարադրանքում կարելի է ներկայացնել քննարկմանմասնակիցների  բանավոր  կարծիքները  կամ  դասալսմանարձանագրությունները,  առաջարկությունները  և  ձևակերպելեզրակացություններ  դասի  պլանի  և  կազմակերպված  դասիառավելությունների ու թերությունների, հետագա շտկումների մասին։
 Եզրակացություններ և առաջարկություններԸստներկայացվածհետազոտողինկանոնակարգայինպահանջների՝  «Եզրակացություններ  և  առաջարկություններ»  բաժինըկարող է լինել միավորված կամ առանձին-առանձին։
 Եզրակացությունները  պետք  է  վերլուծական  դիտարկումներպարունակեն  աշխատանքի  արդյունքների  մասին։
   Իսկառաջարկությունները  պետք  է  մատնանշեն  նմանատիպաշխատանքների  բարելավման  կամ  սխալները  վերացնելուայլընտրանքային ուղիներ։
 Որպեսելնելովձևակերպել՝առաջարկումսկզբունքային  մոտեցում՝ենքեզրակացություններըևխնդիրներից։
   Եզրակացությունը պետք է տեղեկություն տա նպատակիկամ  խնդրի  (դրանցից  յուրաքանչյուրի)  իրականացման  արդյունքիմասին և պարունակի վերլուծական խոսք այդ արդյունքի հիմնավորմանմասին (ինչո՞ւ այդպես ստացվեց, համապատասխանո՞ւմ էր արդյոքարդյունքը  ակնկալիքին  կամ  ի՞նչը  ապահովեց  արդյունքիհամապատասխանությունը  ակնկալիքին,  ո՞րն  էր  անհամապատասխանության պատճառը և այլն)։
 նպատակներիցՈրևէնպատակիկամ  խնդրիչիրականացմանդեպքումեզրակացության  մեջ  պետք  է  նշվի  նման  արդյունքի  պատճառներիմասին(օրինակ՝  մեթոդի  անհամապատասխանության,  ժամանակիանիրատեսության,  հիմնական  նպատակի  կամ  խնդրի  հետ  ուղղակիկապ  չունենալու,  անկախ  հետազոտության  նպատակ  կամ  խնդիրլինելու  և  այլ  պատճառներ)  և  հնարավորության  դեպքում  առաջարկվիայլընտրանք [4]։
 վերլուծականգնահատականիցԵլնելով  արդյունքներիևեզրակացություններից՝ կարելի է ձևակերպել նաև առաջարկություններ։
 Օրինակ. 3-րդ կետի օրինակում բերված «Զարգացնել ուսանողների  թիրախային  խմբի՝  դասախոսների,  ուսուցիչների  …)(կամ  այլհամագործակցայինկազմակերպելուհմտությունները»  1-ին  նպատակի  վերաբերյալ  եզրակացություններըկարելի է ձևակերպել հետևյալ կերպ.դասեր  պլանավորելուև1.  Ուսանողների կողմից համագործակցային դասեր պլանավորելուև կազմակերպելու դժվարությունները պայմանավորված են բուհականհամապատասխան դասընթացների ծրագրերում  թեմային հատկացվածգործնական ժամերի պակասով կամ տեսական նյութի անբավարարմակարդակով, կամ այլ…։
 կետիհամապատասխանողեզրակացությանըԻսկ  այդառաջարկությունը կարող է ձևակերպվել հետևյալ կերպ.1.1  Վերանայել  ուսումնական  ծրագրերը,  ուսուցանվող  տեսականգիտելիքների  պահանջները  բարելավել,  համապատասխանեցնելչափորոշչային  պահանջներին,  ավելացնել  թեմայի  ուսումնասիրմանհամար նախատեսված գործնական դասերը, կամ այլ… ։
 2.  Ուսուցիչների կամ դասախոսների կողմից համագործակցայինդասեր  պլանավորելու  և  կազմակերպելու  հմտություններիանբավարարությունը  պայմանավորված  է  տեսական  անբավարարգիտելիքների  իմացության  կամ  պրակտիկայում  քիչ  կիրառելուհնարավորությամբ։
 Բերվածեզրակացությանըհամապատասխանող  առաջարկություն(ներ)ը կարող են ձևակերպվել հետևյալ կերպ.2.1.  Անհրաժեշտ  է  մշտադիտարկումների  միջոցով  բացահայտելուսուցիչների  խնդիրները  և  հաճախակի  դասալսումների,վարպետության  դասերի,  սեմինարների  կազմակերպման  միջոցովտրամադրել մեթոդական աջակցություն։
 2.2. Անհրաժեշտ  է  կազմակերպել  մանկավարժական  կադրերպատրաստողբուհերի  պրոֆեսորադասախոսական  կազմիշարունակական  թեմատիկ  վերապատրաստումներ՝  հանրակրթականբարեփոխումների  պահանջները  ուսուցանելու,  մանկավարժականմեթոդական հմտությունները կատարելագործելու նպատակով։
 Օգտագործված գրականության ցանկԳրականության  ցանկը  լրացվում  է  դարձյալ  ըստ  գործատուիկողմից հետազոտողին տրամադրված կանոնակարգի։
 Աշխատանքիկատարմանընթացիկ  փուլերում,որպեսօգտագործած սկզբնաղբյուրները հավաքագրելու ձև, առաջարկում ենք ՝ 1)  Յուրաքանչյուր  հղման  կողքին  փակագծում  նշել  տվյալսկզբնաղբյուրի  մասին  բոլոր  կանոնակարգային  պահանջները։
   Իսկաշխատանքի  ավարտուն  ձևակերպման  փուլում  դրանք  տեղափոխել«գրականության  ցանկ»  բաժին,  դասավորել  ըստ  կանոնակարգայինպահանջի։
 համապատասխանհերթական համարը տեղափոխել աշխատանքային էջերի հղման տեղ  ևարդեն ազատվել չպահանջված տեղեկությունից։
 Յուրաքանչյուրսկզբնաղբյուրի2)  Իսկ  համացանցի  տեղեկության  հավաստիության  համարսկզբնաղբյուրը հղելուց հետո նշել դրա հասանելիության ժամկետը։
 Օրինակ՝https։
 //arinj.schoolsite.am/ուսումնական/մեթոդականզեկուցումներ/ -հասանելի է 01.02.20197. Աշխատանքի հանրային ներկայացում (պրեզենտացիա)Հետազոտական  բնույթի  շատ  աշխատանքների  կատարումից  ուձևակերպումից  բացի  կարևոր  փուլ  է  աշխատանքի  հանրայիններկայացումը  (նախապաշտպանություն,  պաշտպանություն,  զեկուցումգիտաժողովին  և  այլն),  որը  պատկերացումներ  է  ձևավորում  ոչ  միայնկատարված  աշխատանքի,  այլև  հետազոտողի  տարբեր  որակների  ուցուցանիշների  մասին։
   Ներկայացման  պատրաստ  է  համարվումամբողջապես  ձևակերպված  աշխատանքը։
   Այն  պարտադիր  պետք  էունենա  Տիտղոսաթերթ,  որի  ձևակերպման  տեխնիկական  պահանջներըևս  տրամադրում  է  գործատուն՝  մնացած  բոլոր  կանոնակարգայինպահանջների հետ միասին։
 Ներկայացման  համար  հետազոտողը  կարող  է  պաստառներ,աղյուսակներ ու գրաֆիկներ ստեղծել կամ ներկայացնել սահկահանդես։
 Վերջինիս  ձևավորման  գեղագիտական  կողմը  թողնելով  անհատիճաշակին՝  կարելի  է  առաջարկել  հետազոտական  աշխատանքիներկայացման  սահկահանդեսի  ստեղծման  մի  քանի  ցանկալիպահանջներ։
  Օրինակ՝  1.  բոլոր  սահկասալիկները  ունենան  թեմայի  և  տվյալ  տեղեկությանըհամապատասխանող  վերնագրեր,  որ  նրանցում  տեղեկույթըհակիրճ,ներկայացվիսխեմատիկ,  առանց  պատմողականնախադասությունների։
 Հաջորդաբար ներկայացվեն՝2.  աշխատանքի  վերնագիրը,  կատարման  վայրը,  կամ  գործատուիանունը,  կատարողի  և  ղեկավարողի  անուն-ազգանունները,կատարման տարեթիվը, 3.  հետազոտության  նպատակները,  խնդիրներն  ու  մեթոդաբանությունը, 4.  աշխատանքի կառուցվածքը, 5.  կառուցվածքայինմասերըհակիրճներկայացնողևորոշպարզաբանումներ տվող ցուցադրումներ, 6.  սեփական  հետազոտության  արդյունքները  և  դրանց  գնահատմանվերլուծությունը, 7.  եզրակացություններն ու առաջարկությունները։
 Իսկ  աշխատանքի  վերջնական  գնահատման  հուսալիության  ևօբյեկտիվության  համար  առաջարկումնախօրոք  մշակելգնահատման  չափանիշներ  և  սանդղակային  պահանջներ,  ինչը  ևսցանկալի  է  հետազոտողին  տրամադրել  կանոնակարգային  մյուսպահանջների  հետ  միասին։
   Որպես  չափանիշներ՝  կարող  են  լինել,օրինակ՝ ենք  2-6-րդ  կետերի,  ինչպես  նաև  աշխատանքի  ձևակերպմանգրագիտությանտեխնիկական  պահանջներիապահովումով աշխատանքի և սահկահանդեսի ներկայացումը, լեզվականու  ազատ, անկաշկանդ զեկուցումը,   նյութին տիրապետելու աստիճանը,   ինքնուրույնության և վերլուծական ընդունակության աստիճանը, լսարանի  հետ  հաղորդակցվելու,  աշխատանքին  վերաբերողհարցերին տրվող պատասխանների որակը և այլն [2]։
 Որպես  մեր  աշխատանքի  ամփոփում՝լիահույս  ենք,  որմատնանշված ցուցումներով և անհրաժեշտ քանակությամբ գործնականդասեր  կազմակերպելուց  հետո  լսարանի  շահառուները  կձևավորենպատասխանատվությունկատարմանժամանակ  կանոնակարգային  պահանջները  հարգելու  նկատմամբ,կունենանգիտելիքներ,կարողություններ  ու  հմտություններ  և  ջանադրաբար  աշխատելու,փորձառության  ավելացման  արդյունքում  կունենան  հաջողություն  ուորակյալ վերջնական աշխատանք։
 ցանկացած  աշխատանքիբավարար  տեսականուգործնականԻսկբուհը  անպայմանորենկարձանագրիուսուցմանևուսումնառության որակի բարձրացում։
 В представленной методической работе предлагаются։

Ներկայացվող մեթոդական աշխատանքում առաջարկվում են՝  1.  հետազոտական  աշխատանքի  կատարման  համար  ուսանողին  ներկայացվող ընդհանրական պահանջներ,  2.  ըստ  այդ  պահանջների՝  հետազոտական  աշխատանքի  պլանավորման,  իրականացման  և  աշխատանքի  ձևակերպման  հմտությունների զարգացմանն օգնող ուսուցման մեթոդիկա։
