Նախաբան։
 Աշխատանքիարդյունավետությունըվերջինտասնամյակներում կենտրոնական տեղ է զբաղեցնում տեսաբանների ևհետազոտողների  կողմից,  քանի  որ  այսօր  արդեն  կազմակերպությանաշխատանքիառաջխաղացումըարդյունավետությունից։
 հոգեբանությանառաջնային  խնդիրներիցմեկը  աշխատողի  աշխատանքայինմոտիվացիան  է  և  աշխատանքի  կազմակերպումը,  որն  ազդեցությունունի կազմակերպության զարգացման և առաջխաղացման վրա։
 կախվածկառավարմանմշտապեսԱյժմէբարձրմոտիվացիանԱշխատակազմիկազմակերպությանհաջողության  կարևորագույն  պայմանն  է,  հենց  այդ  նպատակով  էլկազմակերպությանռեսուրսներիկառավարման  մասնագետների,  աշխատակազմի  հետ  աշխատանքիփորձագետների  և  խորհրդատուների  կողմից  մեծ  ուշադրության  ենարժանանում  այն  գործոնները,  որոնք  նպաստում  են  աշխատակցի՝առավելագույն  նվիրվածությամբ  աշխատելուն։
   Ուսումնասիրելով  ևղեկավարների,մարդկայինբացահայտելով աշխատանքի հիմքում ընկած մոտիվացիոն գործոնները՝կազմակերպության  ղեկավարը  կարող  է  նպաստել  աշխատանքիարդյունավետության բարձրացմանը։
 էէզարգացմանԱշխատանքիիրականացվելշրջանակներումՀՀ  տնտեսությանգործոնների  ուսումնասիրություն,ՀՀտեղեկատվական տեխնոլոգիաների (այսուհետ՝ ՏՏ) ոլորտում կիրառվողքանի  որ  այնմոտիվացիոնհանդիսանումգերակաուղղություններից  մեկը։
     Ոլորտի  զարգացումը  իր  հերթին  առաջ  էբերում  կազմակերպությունների  միջև  մրցակցության  աճ։
   ՄՌԿմասնագետի  հիմնական  խնդիրն  է  դարձել  որակյալ  մասնագետներիներգրավումը  և  նրանց  պահպանումը  կազմակերպությունում,  ինչիարդյունավետ  լուծման  համար  կազմակերպության  ղեկավարությունըմեծ  ուշադրություն  է  դարձնում  աշխատակիցների  մոտիվացիոնհամակարգին՝  ստեղծելով  տարատեսակ  ծրագրեր  և  խրախուսականփաթեթներ։
   Աշխատանքի  նպատակն  է  ուսումասիրել  խրախուսականփաթեթների  կառուցվածքը,  ինչպես  նաև  Հայաստանում  ՏՏ  ոլորտումղեկավարների  կողմից  կիրառվող  փաթեթներում  առկա  գործոնները։
 Աշխատաքիեն  Դանիլյուկի,Շերինգտոնի,  Միդլթոնի  և  Շապիրոյի  տեսական  և  գործնականաշխատանքները։
 շրջանակներումուսումասիրվելորպեսդրդողներքինև  արտաքինՀեղինակների  կողմից  տրվել  են  աշխատանքային  մոտիվացիայիբազմաթիվ սահմանումներ, որոնք ընդհանուր առմամբ նկարագրում ենմոտիվացիանուժերիհամադրություն,  որը  մարդու  գործունեությանը  տալիս  է  որոշակիուղղվածություն  և  սահմանում  նպատակ,  որը  բավարարում  էանհատական  և  կազմակերպական  հետաքրքրությունները։
   Արտաքինուժերի շարքում առանձնանում են պարտքի և պատասխանատվությանզգացումը,հավանությանարժանանալու, ճաաչում ձեռք բերելու դրդապատճառները։
  Իսկ ներքինուժեր  են  հանդիսանում    աճի  և  ինքնազարգացման,  գործունեությանընթացքիցբարեկեցությանդրդապատճառները։
 սոցիալականստանալու,կենսականկապերիհաճույքշփման,ևԱշխատանքի  արդյունավետությունը  առավելագույնին  է  հասնումներքին և արտաքին դրդապատճառների բավարարման դեպքում։
 Տարբերհեղինակներ  առաջարկելեն  աշխատակազմիմոտիվացիոն  գործիքների  և  մեթոդների  տարբեր  դասակարգումներ,սակայն ընդհանուր առմամբ բոլոր գործիքները կարելի է բաժանել երկուհիմնական խմբի՝ նյութական և ոչ նյութական։
  Նյութական մոտիվացիոնգործոնները  իրենց  հերթին  լինում  են  ֆինանսական  և  ոչ  ֆինանսական,իսկբարոյական,կազմակերպական և ազատ ժամանցի [2, 4]։
 մոտիվացիոնգործոնները՝նյութականոչկազմակերպությանԽրախուսական  փաթեթներըկողմիցառաջակվող  լրացուցիչ  խրախուսանքներ  են,  որոնք  նպատակ  ունենմոտիվացնելու  աշխատակցին։
   Դրանք  կազմվում  են  ոչ  ֆինանսական  ևոչվրա։
 Կազմակերպությունը նման փաթեթ ստեղծելիս պետք է հաշվի առնի միշարք գործոններ, մասնավորապես՝ խրախուսական փաթեթը պետք է․•  ընդունվի  աշխատակիցների  մեծամասնության  կողմից  որպեսմոտիվացիոնգործոններինյութականհիմանանհրաժեշտ և արդիական,•  նպաստի  աշխատակիցների  այն  խնդիրներիլուծմանը,  որոնքբացասական  ազդեցություն  են  ունենում  իրենց  աշխատանքի  որակիև արդյունավետության վրա,տրամադրելիրաշխատակիցներին  գնի  և  որակի  լավագույն  համադրությամբ,  որըառավել հարմարավետ կլինի, քան շուկայական առաջարկը,ծառայությունները•  կարողանաայդ•  կազմված  լինի  այնպես,  որ  աշխատակիցների  մոտ  չառաջանաանարդարության զգացում [3, էջ 249]։
 Խրախուսական  փաթեթները(benefit  package)  հիմնականումուղղվածեն  աշխատակիցների  տնտեսական  ապահովությունըբարձրացնելուն  և  աշխատակիցների  պահպանումը  ապահովելուն։
 Դրանցումտարատեսակփոխհատուցումներ  են,  որոնք  աշխատակիցներին  տրվում  են  որպեսօժանդակիչ իրենց հիմնական աշխատավարձին։
 Որոշ խրախուսանքներիրավական  տեսանկյունից  պարտադիր  են,  մինչդեռ  մյուսներիտրամադրումը կախված է կազմակերպությունից [36]։
 խրախուսանքներըներառվածԽրախուսական փաթեթների շարքում առավել հաճախ հանդիպումեն հետևյալ պարգևները․Կենսաթոշակային ծրագիրԿենսաթոշակայինգումարիէ  աշխատակցի  կենսաթոշակային  հաշվին։
   Որոշփոխանցումնդեպքերում  այն  իրականացվում  է  գործատուի  կողմից  և  համարվումխրախուսական փաթեթի բաղադրիչ։
 ծրագիրը  ամսական  որոշակիԱռողջական և պատահարների ապահովագրությունԱռողջական ապահովագրությունը որոշ երկրներում հանդիսանումէ  խրախուսական  փաթեթի  պարտադիր  բաղադրիչ,  իսկ  որոշերկրներում  գործատուն  է  որոշում  տրամադրել,  թե  ոչ։
   Առողջականապահովագրության  մաս  կարող  են  կազմել  նաև  ատամնաբուժականապահովագրությունը,տարեցի կամ երեխայի խնամքը։
  Որոշ  արևմտյանկազմակերպություններում  որպես  առողջական  ապահովագրությանբաղադրիչ հանդիպում է նաև հոգեբանական ծառայությունը։
 Առիթների մասնակցության վճարովի թույլտվությունՆման  առիթ  են  համարվում  ընտանիքում  նոր  անդամի  ծնունդը,բարեկամներից  մեկի  մահը,  որոնց  պարագայում  աշխատանքայինօրվանից տրամադրվում են վճարովի ազատ ժամեր [5]։
 Ճանաչման և ձեռքբերումների պարգևներԱշխատակցի  նվիրված  աշխատանքի  համար  հաճախ  նրանցխրախուսում են տարբեր պարգևներով՝ հաավաստագրից մինչ նվերներ։
 Սա  նպաստում  է  աշխատակցի՝  աշխատանքով  ոգևորվածության  ևկազմակերպության  հետբարձրացմանը։
   Որոշդեպքերում աշխատակիցը հնարավորություն է ունենում նվերների կամ[6]։
   Նմանպարգևների  ցանկից  ինքնուրույն  ընտրել  իր  նվերըպարգևներիգործուղումները,լրացուցիչհանգստյան օրերը, թատրոնի տոմսերը և այլն։
 կապվածությանշարքինեն  դասվումԽրախուսական  փաթեթների  մաս  են  կազմում  նաև  զեղչայինհամակարգերը,  որոնք  տրամադրվում  են  կազմակերպության  ևգործընկեր  կազմակերպությունների  կողմից,  որի  դեպքում  որոշակիծառայության  դիմաց  կազմակերպության  աշխատակիցը  վճարում  էավելի  քիչ,  քան  նախատեսված  է։
   Նման  ծառայությունները  հաճախգործում  են  մարզասրահների,  սպասարկման  կենտրոնների  հետհամագործակցության  շրջանակներում։
   Հանդիպում  են  նաև  այնպիսիպարգևներ,  ինչպես  ազատ  աշխատանքային  գրաֆիկը,  ծառայողականավտոմեքենան,  անաշխատունակության  ժամանակ  եկամտի  կայունհամալրումը,մասնագիտական վերապատրաստումները և այլն։
 Խրախուսական  փաթեթները  հիմնականում  հիմնված  են  երեքփիլիսոփայական մոտեցումների վրա․•  պատահարների և հիվանդության ռիսկի կիսում,•  կենսաթոշակի  կամ  վատ  ժամանակների  համար  պարտադիրխնայումներ,•  հատուկ ծառայությունների ծախսերի կիսում [5]։
 Այսպիսով,  խրախուսական  փաթեթները  թույլ  են  տալիսաշխատակցին  ունենալ  կայուն  եկամուտ՝  անկախ  հիվանդության  կամաշխատանքից  հեռու  գտնվելու  փաստից։
    Այս  ծրագրերը  աշխատակցիմոտ  առաջացնում  են  հոգատարության  զգացում,  նվիրվածությունկազմակերպությանը և աշխատանքին։
 Շուկայական  մրցակցությունը  հանգեցրել  է  նրան,  որ  մեր  օրերումաշխատակիցները  գործատուներից  ակնկալում  են  ավելին,  քանպարզապես  աշխատավարձը  և  ավանդական  դարձած  տարատեսակխրախուսանքները(առողջականկյանքիապահովագրությունը  և  այլն)։
   Նրանք  ցանկանում  են  ավելին,  ինչպես,օրինակ, երեխաների խնամքը, ճկուն աշխատաժամերը և այլն։
 ապահովագրությունը,Հետազոտական  աշխատանքի  նպատակն  է  ուսումնասիրել  ՀՀ  ՏՏաշխատաշուկայում  առկա  խրախուսական  փաթեթները,  նրանցումներառված գործոնները։
 2017  թվականի  դրությամբ  Հայաստանում  գործում  է  շուրջ  800  ՏՏկազմակերպություն,  որոնց  գերակշիռ  մասը  տեղակայված  է  Երևանում։
 Դրանց  կազմում  են  ինչպես  արդեն  իսկ  ակտիվ  գործող,  այնպես  էլնորաստեղծ կազմակերպություններ (start-up)։
  Հայաստանում ՏՏ ոլորտըբաղկացած  է  ինչպես  արտասահմանյան,  այնպես  էլ  տեղականընկերություններից, որոնք կազմում են ընդհանուր թվի մոտ 70%-ը [1]։
 շուկայում  առկաՀետազոտության  այս  փոլում,  որի  նպատակն  էր  ուսումնասիրելՀայաստանում  ՏՏ  ոլորտում  առկա  խրախուսական  փաթեթները  ևկիրառվող  հիմնական  մոտիվացիոն  գործիքները,  իրականացվել  էհայկականկազմակերպություններիխրախուսական  փաթեթների  հավաքագրում։
     Հաշվի  առնելով  շուկայիուսումնասիրման  արդյունքումբերված  արդյունքներիներկայացուցչականության խնդիրը՝ հետազոտության մեջ ներառված 30կազմակերպությունների շարքում ընդգրկվել են ինչպես ոլորտի խոշոր,այնպես էլ միջին և սկսնակ կազմակերպություններ։
 դուրսՏՏԱղյուսակ  1-ում  ներկայացված  են  30  կազմակերպություններիխրախուսական  փաթեթներում  ներառված  խրախուսանքները  ևկազմակերպություններիքանակը,էխրախուսանքի հետևյալ տեսակները։
 հանդիպումորոնցումԽրախուսանքների ներառվածության հաճախականությունը 30կազմակերությունների խրախուսական փաթեթներումՊարգևատրման տեսակՔանակԱղյուսակ 1. Առողջական ապահովագրությունԱնվճար սուրճ, թեյ, մրգեր և այլնԿարիերայի աճ, զարգացումԴասընթացներՎճարվող ազատ օրերՍպորտային փաթեթներՎճարվող «վատառողջ» օրերՍոցիալական միջոցառումներՄրցունակ աշխատավարձՀրաշալի միջավայրԲիզնես ուղևորություններՀանգստի սենյակի առկայությունԽաղասենյակԵրեխայի ծննդյան բոնուսԿատարողականի բոնուսԹիմային խաղերՕտար լեզվի դասընթացներԱմուսնության բոնուսՃկուն աշխատանքային ժամերԾննդյան կապակցությամբ բոնուսՈւղղորդման(referral) բոնուսՍպորտային թիմերի առկայությունԱշխատանք տնիցԱշխատավայրում մերսումներՀետաքրքիր նախագծերԽելացի թիմակիցներՆերքին գրադարան, ռեսուրսներՀոբելյանական բոնուսՈւրախ ժամեր աշխատավայրումՏարատեսակ զեղչերԸնտանիքի անդամների առողջականապահովագրությունՀամակարգիչ, նոթբուքՀագուստի ազատ ոճՄենթորությունԱնվճար նախաճաշ կամ լանչԿրթաթոշակային համակարգԲաժնետոմսի առկայությունԱշխատամեքենաՄեկ օր անվճար լանչԱնվճար ավտոկայանատեղի Աշխատավարձի հաճախակի վերանայումՄշակութային բազմազանությունՅոգա աշխատավայրումՀաքաթոններ, մրցույթներԱմանորյա բոնուսՆվերներ լավագույն աշխատակիցներինԻնտերնետ փաթեթներՆախագծի ավարտին երկու օր հանգիստԱնվճար գարեջուրԱվիատոմսերԱշխատաշուկայի  ուսումնասիրությունը  ցույց  է  տալիս,  որ  ՀՀաշխատաշուկայում(ընտրվածկազմակերպությունների  ավելի  քան  50%-ում)  հանդիպում  են  հետևյալմոտիվացիոն գործոնները.ՏՏ  ոլորտում  առավել  հաճախ•  առողջական ապահովագրություն,•  անվճար սուրճ, թեյ, մրգեր, քաղցրավենիք,•  կարիերայի աճ, զարգացում,•  դասընթացներ,•  վճարովի ազատ օրեր,•  սպորտային փաթեթներ,•  վճարվող «վատառողջ» օրեր։
 Իսկորոշկազմակերպություններ,ֆինանսականտեսանկյունից  ավելի  բարձր  դիրք  են  զբաղեցնում,  կարողանում  ենիրենց  աշխատակիցներինմատուցել  տարատեսակ  առիթներիկապակցությամբ բոնուսներ, նվերներ, գործուղումներ և ավիատոմսեր։
 որոնքԴուրսբերվածխրախուսանքներիտեսակներըուսումնասիրելով՝ կարող ենք տեսնել, որ դրանք նպաստում են մարդումի  շարք  ներքին  և  արտաքին  դրդապատճառների  բավարարմանը,մասնավորապես՝  կենսական  ապահովության,  ինքնազարգացման,սոցիալական շփման և այլն։
  Դրանք բավարարում են աշխատակիցներիոչ  միայն  նյութական  պահանջները,  այլև  նպաստում  են  հարմարավետաշխատանքային  պայմանների  ստեղծմանը  և  աշխատակցի  աճին  ևզարգացմանը,  թիմային  ոգու  և  սոցիալական  պահանջմունքներիբավարարմանը։
   Դրանց  շարքում  կազմակերպություններում  առավելհաճախ հանդիպում են հետևյալ խրախուսանքները.•  կարիերայի աճ և զարգացում,•  սոցիալական միջոցառումներ,•  հանգստի և խաղասենյակի առկայություն,•  հագուստի ազատ ոճ,•  ճկուն աշխատանքային ժամեր և այլն։
 Նախատեսվում  է  իրականացնել  հետազոտական  երկրորդ  փուլը,որ  նպատակ  կունենա  ուսումնասիրելու  ոլորտի  աշխատակիցներիվերաբերմունքըկողմից  առաջարկվող խրախուսական փաթեթներին։
 կազմակերպություններիԵզրահանգում։
   Հայաստանում  ՏՏ  ոլորտում  որակավորվածմասնագետների  պահանջարկիննրանցմոտիվացիայի  շուրջ  ուշադրությունը,  որի  արդյունքում  յուրաքանչյուրկազմակերպություն  մշակում  է  մոտիվացիոն  ռազմավարություն  ևխրախուսական  փաթեթ,էաշխատակիցների ներքին և արտաքին մոտիվացիայի վրա։
 որն  անուղղակիորեն  ազդումզուգընթաց  աճումէԱմփոփելով  տեսական  և  հետազոտական  վերլուծությունները՝կարող ենք եզրակացնել, որ աշխատակազմի մոտիվացիան բաղկացած էինչպես  նյութական՝  դրամական  և  որ  դրամական,  այնպես  էլ  ոչնյութական  գործոններից,  որ  դրամական  և  ոչ  նյութական  գործոններիհիման  վրա  ձևավորված  խրախուսական  փաթեթները  մեծ  դեր  ենզբաղեցնում այսօր ՀՀ-ում ՏՏ ոլորտի աշխատակիցների համար։
 Դրանցում  ներառված  են  աշխատակցի  ինչպես  ներքին,  այնպես  էլարտաքին մոտիվացիային ուղղված խրախուսանքներ։

Աշխատանքը  ուղղված է  խրախուսական  փաթեթների  ուսումնասիրմանը,  նրանում  առկա  բաղադրիչներով  բացահայտմանը,  ինչպես նաև ձևավորման սկզբունքներին։
  Աշխատանքում անդրադարձ է  կատարվում    ՀՀ-ում  ՏՏ  ոլորտի  աշխատակիցների  մոտիվացիայի  վրա  ազդող  գործոնների,  այդ  կազմակերպությունների  կողմից  կիրառվող  խրախուսական փաթեթների ուսւոմնասիրմանը։
