ԹԵԿՐԱՏԱԿԱՆ ԵՎ ԿՐՈՆԱԿԱՆ ՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՀԱՄԵՄԱՏԱԿԱՆ ԲՆՈՒԹԱԳԻՐՆԵՐ Քաղաքական-իրավական գրականության մեջ «աստվածապետությունը» հասկացվում է որպես պետություն և այլն: 1.  Սովորաբար կրոնի օրոք գերագույն իշխանությունը պատկանում է իշխող կրոնական կազմակերպության առաջնորդին, որը երկրում հայտնի է որպես «կենդանի Աստված» կամ «աստծու փոխարինող», «քահանայապետ» և այլն:   Հոգեւորականները զբաղվում են պետական ​​գործունեությամբ:   Օրենքի համաձայն, պետության ղեկավարը (եկեղեցու առաջնորդը) նա է, ով կատարում է «Աստծո կամքը»:  Հին կամ ստրկության դարաշրջանի կրոնի օրինակներ են Եգիպտոսը, Բաբելոնը, հրեական թագավորությունը, միջնադարում, արաբական խալիֆայությունը, Հռոմի պապի իշխանությունը:   Ընդունված է, որ Վատիկանը և Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը համարվում են ժամանակակից շրջանի կրոններ 2: Կրոնական երկրներում մարդկանց աշխարհայացքը սովորաբար ավելի սահմանափակ է, քանի որ նրանք ամեն ինչին նայում են կրոնական տեսանկյունից:   Մարդիկ դարեր շարունակ ապրել են շերտավորված համայնքներում, որոնց ղեկավարում են կառավարիչները:   Որքան աղքատ է երկիրը և փակ, այնքան բարձր է մտահոգության մակարդակը (նկատի ունենք կրոնը):   Այս ամենը հանգեցրեց աստվածապետական ​​պետությունների առաջացմանը:  Եգիպտոսում աղքատները չէին էլ կարող մտածել հետմահու կյանքի մասին, քանի որ եթե նրանց նվեր չստանային և համապատասխան ծիսական իրեր, ապա չէին կարող: Երկու դեպքում էլ պետական ​​իշխանության կազմակերպումը ղեկավարում է դրա ղեկավարը `առաջնորդը:  Այնուամենայնիվ, գրականության մեջ կա հիմնավորված տեսակետ, որ ժամանակակից հասարակության աստվածապետական ​​հակումները բացահայտելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել պետական ​​իշխանության և սոցիալական ինստիտուտների հարաբերությունների ամբողջ բարդությունը, և ոչ միայն բարձրագույն իշխանության կառուցվածքը: , անցնել մահացածների աշխարհը:   Մի մոռացեք, որ մումիֆիկացիան էլ էժան հաճույք չէր:   Նման քաղաքակրթական խտրականություն եղել է նաև այլ քաղաքակրթություններում:   Համաշխարհային կրոնների գալուստով պատկերը փոխվում է: Հասարակական-քաղաքական կառուցվածքի աստվածապետական ​​մոդելը ենթադրում է բարձրագույն աստվածության ճանաչում, որը պետական ​​կառավարման լիազորությունները փոխանցում է հատուկ անձանց (ինքնիշխան ղեկավար):   Արդյունքում, աստվածապետության բնութագրական առանձնահատկությունները ներառում են գերագույն իշխանի կերպարի աստվածացումը, հավատացյալների տիեզերական, անսահման պետության գաղափարը, որը հրահրում է այլ պետությունների ներքին գործերին միջամտության լուծը, ահաբեկչական գործողությունները:  Թեոկրատիայի առանձնահատկություններից են կրոնի գերակայությունը պետության նկատմամբ հասարակության նկատմամբ, կրոնի գերակայությունը քաղաքականության նկատմամբ, քաղաքական կառավարումը և հասարակության և անհատի նկատմամբ իշխանության օտարումը: Սոցիալական կարգավորման համակարգում հասարակական կյանքի հիմնական ասպեկտների կարգավորումն իրականացվում է ոչ թե օրենքով, այլ կրոնական նորմերով, որոնք ապահովված են թեոկրատական ​​պետության պարտադրանքով, որը բացառում է մարդու ազատության և իրավունքների իդեալները:  Իրականում, կրոնական նորմերն այս դեպքում նույնն են ՝ «ճիշտը»: Աստվածապետականորեն կազմակերպված հասարակության մեջ գոյություն չունի ոչ թե պետական ​​կրոն, այլ կրոնական պետություն, այսինքն ՝ պետությունը համայնքային մասշտաբով կրոնական կազմակերպություն է ՝ օժտված պետական ​​իշխանության բոլոր հատկանիշներով:  Արդյունքում, ղեկավարությունը ձեռք է բերում միատարրի հատկություններ: Պայմանականորեն, աստվածապետությունը կարելի է բաժանել երկու տեսակի ՝ ուղղակի և պատվիրակված:  Ուղղակի աստվածապետության օրինակ է դատավորների ժամանակաշրջանի հին Իսրայելը (Սավուղ թագավորի իշխանությունից առաջ), քահանայապետների, քահանայապետերի իշխանությունը մ.թ.ա. 5-1 դդ.  Ուղղակի աստվածապետությունը Հին Եգիպտոսն էր (փարավոնները մարմնավորում էին երկնային և երկրային տերությունները), Հին Չինաստանը և Japanապոնիան:   Չինաստանում կայսրերին անվանում էին երկնքի որդիներ և քահանայապետներ: Պատվիրակված աստվածապետության մեջ անձին իշխանություն է տրվում որոշակի խնդիրներ լուծելու համար:  Օրինակ ՝ Աստծո կողմից հաստատված մի կայսրություն թագավորության օծման միջոցով: Արատտա նահանգը հանդիսանում էր աստվածապետական ​​միապետություն ՝ որպես առաջին պետական ​​կազմավորում Հայկական լեռնաշխարհում:   Այն գոյություն է ունեցել մ.թ.ա. 28-27-րդ դարերում:  Արատտան թեոկրատական ​​միապետություն էր, այսինքն ՝ աշխարհիկ իշխանությունը կենտրոնացած էր մեկ անձի ՝ թագավորի ձեռքում:   Արատտայի արքան նաև երկրի քահանայապետն էր:   Թագավորը բոլոր հարցերը քննարկեց ժողովի երեցների հետ:   Արատտայում կրոնը բազմազանությունն էր, գլխավոր աստվածը Հայկն էր ՝ Հայայի որդին:   Բոլոր պաշտոնյաները, այդ թվում ՝ զինվորականները, դասվում էին որպես հոգևորականներ 3:   Հայկական լեռնաշխարհի ցեղային միություններում և պրեֆեկտուրաներում գործում էր սովորական իրավական համակարգ, որի ընդհանուր հայտարարը հայկական լեռնաշխարհի ցեղերի սովորույթներն էին:  Աշխարհաքաղաքական, տնտեսական, էթնիկական կառուցվածքի առանձնահատկություններից ելնելով ՝ հայկական լեռնաշխարհում սովորական իրավական իրավական համակարգը գոյություն է ունեցել երկար ժամանակ: Արատտան Հայկական լեռնաշխարհի առաջին պետական ​​կազմակերպությունն է, որի սոցիալ-նորմատիվ կարգավորման համակարգը աստվածապետական ​​սովորույթ էր, իսկ նորմատիվային ձևը ՝ սրբացված սովորույթներ 4: Modernամանակակից աշխարհում գրեթե չկա աստվածապետական ​​պետություններ:   Ընդունված է համարել Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը որպես այդպիսին:   1979 թվականին Իրանում Իսլամական հեղափոխության արդյունքում ստեղծվեց կառավարման համակարգ, որում իսլամական հոգևորականությունը նշանակալի դեր խաղաց:  Իրանի պետական ​​կրոնը իսլամի շիական ուղղությունն է 5:  Իրանում երկրի փաստացի ղեկավարը համարվում է ժամանակավոր առաջնորդը, որին անվանում են «Ռահբար Մոազամ»:   Նա ¢ ¢ ԻԻՀ զինված ուժերի հրամանատար է · »· ·. Իրանի Իսլամական Հանրապետության Սահմանադրության 19-րդ հոդվածը հայտարարում է, որ «իրանցիները, անկախ իրենց ազգությունից, ցեղից, էթնիկ պատկանելությունից, հավասար են օրենքի առջև. Մաշկի գույնը, ծագումը կամ լեզուն, նման այլ հատկությունները չեն կարող համարվել արտոնություն»: Եվ Սահմանադրության 20-րդ հոդվածը հայտարարում է, որ բոլոր մարդիկ, անկախ սեռից, իրավունք ունեն օգտվել հավասար քաղաքական, տնտեսական, հասարակական, հումանիտար և մշակութային իրավունքներից և լիազորություններից, իհարկե իսլամական սկզբունքների սահմաններում: «  Այսպիսով, կրոնը ճանաչվում է որպես ազգի միավորող հատկություն ՝ անտեսելով հավատացյալների բազմազանությունն ըստ ազգային առանձնահատկության: 3 Տե՛ս https: //sergeyboyakhchyan.wordpress.com/2015/12/05/:  Սերգեյ Բոյախչյան, Առատտա: 4 Տե՛ս Vagharshyan A., Aratta. Սրբադասված սովորությունների երկիր, zinազինյան Գ., Վաղարշյան Ա., Հայ իրավունքի պատմության հիմնախնդիրներ:  Հին ժամանակներից մինչ օրս:  Երեւան, 2014, էջ 20: Այսօր Իրանը աշխարհում ամենամեծ թվով շիա հետևորդներ ունեցող երկիրն է: Շիա մահմեդականները կազմում են բնակչության մոտ 89% -ը:   Ադրբեջանի և Բահրեյնի բնակչության մեծ մասը շիաներ են: 1979 թ.-ին Իսլամական Սահմանադրությունն ընդունվեց իր նախորդին հետևելով: Սահմանադրության համաձայն, այն ճանաչում էր երկրի ոչ մահմեդական ազգային փոքրամասնությունները որպես կրոնական փոքրամասնություններ:   Սահմանադրության 13-րդ հոդվածում ասվում է. «Oroրադաշտական, հրեա-քրիստոնյա իրանցիները պաշտոնապես ճանաչվում են կրոնական փոքրամասնություններ, որոնք օրենքի սահմաններում ազատ են կատարելու իրենց կրոնական ծեսերը, ինչպես նաև դավանելու նոտարական դավանանք և կրոնական գործեր»:   Սահմանադրության 14-րդ հոդվածը հրահանգում է Իրանի մահմեդական բնակչությանը. Theուրանի հրամանով Իրանի Իսլամական Հանրապետության կառավարությունը. «Մուսուլմանները պարտական ​​են մուսուլմաններին ոչ մուսուլմանների հետ վարվել բարի, արդար և արդար կերպով, միաժամանակ հարգելով նրանց մարդու իրավունքները »:  Նույն հոդվածում պարզաբանվում է, որ այս «սկզբունքը վերաբերում է այն մարդկանց, ովքեր դավադրություն չեն անում իսլամի, Իսլամական Հանրապետության դեմ» 7: Իրանի Իսլամական Հանրապետության Սահմանադրության 26-րդ հոդվածը սահմանում է, որ «կուսակցությունների, միությունների, քաղաքական և արհմիությունների, ինչպես նաև պաշտոնապես ճանաչված իսլամական փոքրամասնությունների գործունեությունն ազատ է, պայմանով, որ դրանք չեն խախտում անկախության, ազատության, ազգային սկզբունքները: միասնությունը, իսլամական նորմերը և Իսլամական Հանրապետության հիմքերը »: , Ոչ մեկին չպետք է արգելել մասնակցել դրանց, ինչպես որևէ մեկին չպետք է ստիպել մասնակցել դրանց: »8 Կրոնական (հոգևորական) պետությունները միջանկյալ դիրք են գրավում աշխարհիկ «աստվածապետական ​​պետությունների» շարքում:   Այս պետությունները կառուցվածքով չեն համընկնում կրոնական հաստատությունների հետ, բայց դրանցում կան իրավական նախադրյալներ պետության և կրոնական կազմակերպության (կազմակերպությունների) և իրական պրակտիկայի փոխադարձ ազդեցության համար:  Այս երկրներն ակնհայտորեն նախընտրում են մեկ կրոն (հազվադեպ ՝ մի քանի):   Հիմնական կրոնի և կրոնական հաստատությունների ներկայացուցիչները ազդում են պետության քաղաքական գործընթացների վրա:  Այլ կերպ ասած, հոգեւոր պետության ինստիտուտներն ունեն նշանակալից կազմակերպչական գործառույթ: 6 Տե՛ս Իրանի Իսլամական Հանրապետության Սահմանադրությունը (Հիմնական օրենք), (Գ. Բադալյանի ոչ պաշտոնական թարգմանությունը, Թեհրան, 2005, էջ 39-40): 7 Տե՛ս նույն տեղում, էջ 42: 8 Տե՛ս Իրանի Իսլամական Հանրապետության Սահմանադրությունը (Հիմնական օրենք), ոչ պաշտոնական թարգմանություն Գ. Բադալյան, Թեհրան, 2005 թ., Հոդված 26: Թաիլանդի անկախությունը եկեղեցուց:   Այստեղ, որպես կանոն, հռչակվում է խղճի ազատություն, բայց պետությունը սատարում է այս կամայական կրոնական դավանանքը, դրա տարածումը իր տարածքում:  Կրոնական կազմակերպություններին թույլատրվում է մասնակցել կամ ազդել քաղաքական իշխանության իրականացման վրա, այսինքն `կրոնական հաստատությունները` առանց ուղղակիորեն մասնակցելու պարտադիր որոշումների ընդունմանը, անուղղակիորեն ազդել պետության քաղաքական գործընթացների վրա և կատարել պետության կողմից իրեն վստահված մի շարք հասարակական գործառույթներ 9 , Հոգևոր պետությունն այն պետությունն է, որում պետական ​​և իրավական ինստիտուտների ձևավորումը, պետական ​​մարմինների, պաշտոնատար անձանց, պետական ​​կրթական համակարգը և պետական ​​կյանքի այլ ոլորտները կրոնի ազդեցության տակ են:  Հոգևորական պետությունում դավանանքներից մեկը սովորաբար օրինականորեն ճանաչվում է որպես պետական ​​(պաշտոնական, գերակշռող, ազգային), կամ պետական ​​մարմինը դե ֆակտո արտոնյալ դիրք է ստեղծում նման դավանանքի համար:   Հոգևորականության առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ այնտեղ կրոնական կազմակերպությունները, քահանաները մասնակցում են պետական ​​մարմինների գործունեությանը, ղեկավար պաշտոններ կարող են զբաղեցնել միայն որոշակի դավանանքի մարդիկ: Modernամանակակից աշխարհում հոգևորական պետություններ կարելի է համարել Քուվեյթ, ԱՄԷ, Հորդանան, այլ մահմեդական երկրներ, ինչպիսիք են Իսրայելը, Լատինական Ամերիկայի որոշ երկրներ:  Որոշ երկրներում, որտեղ չկա պաշտոնական կրոն (եկեղեցի), շատ պետական ​​իրադարձություններ ուղեկցվում են կրոնական ծեսերով, պետական ​​իշխանությունը եկեղեցու համար ստեղծում է արտոնյալ դիրք, տրամադրում է բարոյական և նյութական աջակցություն, իսկ եկեղեցին մասնակցում է քաղաքական կյանքին:   Սա նշանակում է, որ կան բավարար հիմքեր `պնդելու այդ երկրներում պետական ​​հոգևորականության և հասարակական կյանքի վրա:  Իրոք, ժամանակակից սահմանադրություններից շատերը, գործող օրենսդրությունը և քաղաքական պրակտիկան պարունակում են պետական ​​հոգևորականության տարրեր:   Ավելին, նույնիսկ այն պետություններում, որոնց սահմանադրություններում քիչ թե շատ հետևողականորեն հռչակվում են աշխարհիկ պետության սկզբունքները, կան իրավական նորմեր կամ գործնական երևույթներ, որոնք վկայում են այս կամ այն ​​կրոնի և համապատասխան կրոնի մասին:   pois- ի ընտրական հաշվեկշիռը (Alebastrova IA) http: //xn----7sbbaj7auwnffhk.xn--p1ai/article/23326 կազմակերպության հատուկ դերի մասին:  Այսպիսով, չնայած Իտալիայի գործող Սահմանադրությունում աշխարհիկ պետության գաղափարը օրինակելի է համարում որոշ սահմանադրագետների կողմից, կան դրույթներ, որոնք շեշտում են Կաթոլիկ եկեղեցու կարգավիճակը:   «Պետությունը ՝ Կաթոլիկ եկեղեցին, իրենց ոլորտներում անկախ և ինքնիշխան են:  «Նրանց հարաբերությունները կարգավորվում են Լատերան դաշնագրերով», - ասվում է Սահմանադրության 7-րդ հոդվածում: Հոգևորականության տարրերը պետությունն արտահայտում է կրոնական կազմակերպությանը գաղափարական, նյութական, մշակութային, քաղաքական, իրավական, վարչական նախապատվություններ տալով:  Նշված նախապատվությունների ծավալների և համադրությունների միջև տարբերությունը որոշում է որոշակի պետությունների հոգևորացման աստիճանը 10: Հոգևոր պետությունը միջանկյալ տարբերակ է աշխարհիկ «աստվածապետական ​​պետությունների» միջև:  Պետական ​​իշխանությունը միաձուլվում է եկեղեցու հետ:  Նման նահանգներում մի կրոնը մյուսին վերաբերվում է որպես պետության կարգավիճակի ՝ պետությունից հարկային արտոնություններ և սուբսիդիաներ ստանալով:   Հոգևորական պետություններ կարելի է համարել. Մեծ Բրիտանիա, Դանիա, Նորվեգիա, Շվեդիա, Իսրայել, գրեթե երեսուն իսլամական պետություններ:   1984-ին Իտալիայում կառավարությունը և Վատիկանը ստորագրեցին համաձայնագիր, որով վերացվում է կաթոլիկ կրոնի `որպես միակ պետական ​​կրոնի կարգավիճակը:  Այնուամենայնիվ, կաթոլիկության դիրքերը այդ նահանգում դեռ շատ ամուր են: Մանուել Սարգսյան ԹԵԿՐԱՏԱԿԱՆ ԵՎ ԿՐՈՆԱԿԱՆ ՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՀԱՄԵՄԱՏԱԿԱՆ ԲՆՈՒԹԱԳԻՐՆԵՐ Հիմնաբառեր. Աստվածապետություն, կրոնական գերակայություն, կրոնական պետություն, դաշնագիր Ամփոփում: ։

Սույն հոդվածում ներկայացվում են թեոկրատական և կրոնականացված պետությունները, դրանց հասկացությունը, դրսևորումները, տարբերությունները։
  Ներկայացվում է նաև  ժամանակակից աշխարհում շատ քիչ իրական թեոկրատական պետություն մնացած Իրանի  10 Տե՛ս Процессы секуляризации и клерикализации в современном мире։
  поиски конституционного баланса (Алебастрова И.А.) http։
 //potapovm.com/tema-4-tipologiya-gosudarstva  Իսլամական  Հանրապետությունը,  որտեղ  1979  թ.  Իրանի  իսլամական  հեղափոխության  արդյունքում հիմնադրվեց աստվածապետական (թեոկրատական) պետություն։
