ՈՒՍԱՆՈՆԵՐԻ ԳՆԱՀԱՏՄԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԵՐԸ ԲՈԼՈԳԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԵՐՈՒՄ (ԵՊՀ-Ի ՕՐԻՆԱԿ) 2005 թվականի մայիսի 20-ին Բերգենում եվրոպական կրթության նախարարների համաժողովը շրջադարձային պահ դարձավ Հայաստանի կրթական համակարգի համար:  Նույն խորհրդաժողովում Հայաստանի Հանրապետությունը պաշտոնապես միացավ Բոլոնիայի գործընթացին: Հերթական համաժողովը նվիրված էր գիտական ​​հետազոտությունների ոլորտին:   Հնարավորություն տալով դրա զարգացմանը, խթանելով գիտական ​​գործունեության զարգացումը համալսարաններում, բարձրացնելով կարողությունները `համակարգը փորձեց ամրապնդել կապը երկրների հետազոտական ​​կենտրոնների և կառույցների միջև` այդպիսով ինտեգրելով եվրոպական հետազոտական ​​տարածքը եվրոպական բարձրագույն տարածքում 1:   Այս կապակցությամբ առաջարկվեց կրթության եռաստիճան համակարգ, որն ապահովում էր բակալավրիատի և մագիստրատուրայի դոկտորի աստիճանի ավելացում:   Ավելին, երրորդ փուլի մասնակիցները համարվում էին ուսանողներ, որոնց ծանրաբեռնվածությունը պետք է լիներ 3-4 տարի:  Եվ այդ շրջանում տրված կրթությունը պետք է համապատասխաներ եվրոպական տարածքի որակավորմանը: Այսպիսով, միանալով Բոլոնիայի գործընթացին ՝ Հայաստանի Հանրապետության բարձրագույն կրթության համակարգը բախվեց ոչ միայն բարձրագույն մասնագիտական ​​կրթության համակարգին, այլև գիտական ​​հետազոտությունների ոլորտում կատարվելիք անհրաժեշտ փոփոխություններին:   Սակայն Բոլոնիայի համակարգին միանալը ոչ թե պարտավորություն էր Հայաստանի համար, այլ հեռատես ռազմավարական քաղաքականություն, որից մեծ սպասելիքներ էին ակնկալվում:  Այն նպատակ ուներ. • խորացնել և ընդլայնել Հայաստանի բուհերի ներքին և արտաքին համագործակցության մակարդակը և խթանել պրոֆեսորադասախոսական կազմի տեղաշարժը, 1 ՀՀ ԱԻՆ, ԵՎՐՈՊԱՅՈՒՄ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐՆԵՐԻ ԽՈՐՀՈՒՐԴ http: //edu.am/index.php?id=-1521&topMenu=17&menu1=-1&menu2=17&arch=0: • Բարելավել կրթության որակը ՝ հնարավորինս համապատասխանեցնելով միջազգային ստանդարտներին, որին խստորեն հետևում են կանոնավոր միջազգային աուդիտորական խմբերը: Համալսարանները ոչ միայն ձեռնամուխ կլինեն ուսանողների նախապատրաստման գործընթացին, այլև կվարեն ակտիվ քաղաքականություն `համալսարանում հետազոտական ​​կյանքը աշխուժացնելու համար` այդպիսով ներկայանալով աշխատանքի շուկայում ոչ միայն պատրաստված անձնակազմով, այլև շուկայի ներկայացնելով իրենց հետազոտության արդյունքները 2: , Ուսանողների գիտելիքների վերահսկման և գնահատման գործընթացները կարևոր նշանակություն ունեն ուսումնական գործընթացը կազմակերպելու համար:   Մեր օրերում, երբ համաշխարհայնացումը հասել է նույնիսկ կրթության ոլորտին, շատ համալսարաններ սկսել են վերանայել իրենց գնահատման համակարգերը: Նոր մեթոդներ առաջարկել:   Կրթական համակարգի գնահատման և բարեփոխումների հիմնական նպատակը մասնագետների կրթության և վերապատրաստման որակական արդյունավետության բարձրացումն է:   Քանի որ գնահատումը դասախոսի համար հետադարձ կապի մեխանիզմ է `ուսանողակենտրոն դասընթացի ընթացքում առաջացած բացերը հասկանալու և կենտրոնանալու վրա 3:   Գնահատումը համարվում է ուսումնական գործընթացի ամենակարևոր գործիքներից մեկը, չնայած տարբեր հետազոտությունների գնահատման համակարգը դեռ հեռու է իդեալական տեսակից:   Ոչ օբյեկտիվ գնահատման հետևանքներից մեկն այն է, երբ իրականում բարձր գնահատական ​​ստացած ուսանողն այլ առարկաներ դասավանդելիս սկսում է չափազանցնել իր ունեցած գիտելիքների մակարդակը:   Այս գործընթացը բացատրվում է սոցիալական համեմատության «պատճառահետեւանքային» տեսությունների շրջանակներում, ըստ որի `նման վարքը բնական է, բայց պարունակում է նաև վտանգներ անհատի ապագա կյանքի, նրա շրջապատի համար:   Բացի այդ, ոչ օբյեկտիվ գնահատումը մեծ վնաս է հասցնում համալսարանին, դասախոսի հեղինակությանը ՝ միևնույն ժամանակ արժեզրկելով համալսարանի տրամադրած դիպլոմը:  Գնահատման համակարգի իրավասու օգտագործումը համարվում է համալսարանի վարկանիշի բարձրացման հիմնական գործոններից մեկը, բացի այդ, այդպիսով համալսարանը պատրաստում է մասնագետների, որոնք նաև բարձրացնում են իրենց հեղինակությունը հասարակական շրջանակներում, որի վրա բուհի հեղինակության կառուցումը հիմնված է.  Եկեք վերցնենք Հարվարդի օրինակը:  Գործատուն բարձր է գնահատում այնտեղի դիպլոմը, քանի որ գիտակցում է, որ ոլորտի մասնագետները դասավանդում են այնտեղ ՝ տալով լավագույն գիտելիքներ և փորձ: 2 AUF խորհուրդ, Բոլոնիայի կրթական համակարգի ընդհանուր դրույթներ, 2015 թ. Մարտի 6, հասանելի է 05.04.2016 թ .: http: //civilngo.com/bolonyan-hamakargi-yndhanur/: Նայելով այնտեղի դիպլոմին `պարզ է դառնում, թե ուսանողն ինչ հմտություններ ու գիտելիքներ ունի:   Այսինքն, եթե առարկան գրված է «գերազանց», դա նշանակում է, որ առանց չափազանցության, ուսանողը լիովին տիրապետում է առարկային, ճիշտ այնպես, ինչպես պետք է հստակ տարբերակի, որ «բավարար» գնահատականը չի նշանակում անցողիկ գնահատական, քանի որ խղճահարության արդյունք , բայց հստակ արտահայտում է ուսանողի կարողություններն ու գիտելիքները տվյալ առարկայական ուղղություններում: Այսպիսով, կարելի է եզրակացնել, որ կարող ենք օբյեկտիվ համարել գիտելիքների գնահատումը, որն իրականում արտացոլում է ուսանողի գիտելիքների մակարդակը որոշակի թեմայի համատեքստում: Ուսանողի գիտելիքների օբյեկտիվ գնահատմանը խոչընդոտող դրույթներն են. • Անհասկանալի ձևակերպված թեստային հարցեր, որոնք դասախոսին թույլ են տալիս մեկնաբանել հարցը կամայականորեն. • Թեստի հարցում տրված միավորների անհասկանալի տարանջատում:   Այսինքն, եթե քննության հարցը գնահատվում է առավելագույնը 4 միավորով, ապա պետք է լինի հստակ սխեմա, թե ինչպես են ձեւավորվում այդ 4 միավորները:   Նման խնդիրներ առաջանում են հատկապես 9 - 9 սանդղակով դասընթացների ժամանակ, երբ գրավոր քննությանը ներկայացվում է 2 հարց `յուրաքանչյուրը 4,5-ական միավորով: Եվ գրեթե անհնար է դառնում օբյեկտիվության պահպանումը առավելագույն միավորներ տալու կամ չտալու գործընթացում. • դասախոսի ձգտումը համեմատել տարբեր ուսանողների աշխատանքները `տարբերակելով լավագույն և վատ աշխատանքները:  Դասախոսը պետք է գնահատումը կատարի նախապես սահմանված չափանիշների հիման վրա, ոչ թե շեղվի դրանցից ՝ պատճառաբանելով, որ «մյուսներն ավելի վատ են գրել»:   Գնահատման նման տոկոսադրույքը նվազեցնում է ուսանողների նկատմամբ պահանջները, ինչը վտանգում է համալսարանի հեղինակությունը, քանի որ իրականացվում է ոչ օբյեկտիվ գնահատում;  Հաճախումների վերաբերյալ շատ հարցերի կարելի է հանդիպել, հատկապես թեստային առաջադրանքներում, որտեղ ուսանողը հնարավորություն չունի այլ կերպ ներկայացնելու պատասխանը:   Սա կարող է հանգեցնել մի իրավիճակի, երբ ուսանողները փորձում են անգիր անել որոշ դրվագներ ՝ առանց նույնիսկ փորձելու ամբողջությամբ հասկանալ նյութի էությունը:  Եվ այդ դեպքում նրանք չեն կարող ապացուցել, որ կատարյալ աշխատանքը խոսում է ուսանողի կողմից նյութի լիարժեք յուրացման, • դասախոսի նախապաշարմունքների մասին:   Շատ դեպքերում ուսանողի ընկալումը, դասերին չհաճախելը, նրա արտաքին տեսքը, նույնիսկ սեռը `այլ գործոններ խանգարում են դասախոսին կատարել օբյեկտիվ գնահատական:   Մինչդեռ դասախոսներն ավելի բարյացակամ վերաբերվում են այն ուսանողներին, ովքեր ներկա են բոլոր դասարաններում, նստում են առաջին շարքում, դասընթացի ընթացքում նշում են անում և բազում հարցեր տալիս:  Ավելին, շատերը գուցե նույնիսկ դա չեն գիտակցում: Ինչպե՞ս կարելի է գնահատումը շարունակել ՝ պահպանելով օբյեկտիվությունը:  Շատերը տեսնում են այս խնդրի լուծումը ՝ օգտագործելով թեստեր:  Իրոք, թեստի պատասխանների գնահատումը վերացնում է սուբյեկտիվության գործոնը:   Այնուամենայնիվ, հարկ է նշել, որ թեստային հարցաթերթիկները դասախոսին թույլ չեն տալիս գնահատել, թե որքանով է ուսանողը տիրապետում առարկային:  Սուբյեկտիվ մանրամասները կամ մանրամասները գուցե ժամանակի ընթացքում մոռացվել են, բայց հիմնական իմաստը կարող է միշտ մնալ հիշողության մեջ: Ընդհակառակը, բանավոր քննությունները կարող են հանգեցնել կողմնակալ գնահատման:  Քանի որ այստեղ կրկին սուբյեկտիվ գործոնները կարող են ազդել դասախոսի վրա:   Բանավոր քննության ընթացքում ուսանողը կարող է նրբորեն շրջանցել այն թեմաները, որոնցում ինքը այնքան էլ լավ չի տիրապետում: Բացի այդ, դասախոսի համար բավականին դժվար է գնահատել նախապես սահմանված չափանիշների հիման վրա, մանավանդ, երբ նա հնարավորություն չունի այդ ամենը նորից լսելու:  Ինչպես խնդրահարույց գնահատման բողոքարկման դեպքում, երբ հստակությունը կորչում է: Բայց հակառակ տեսանկյունից ՝ դասախոսի ինքնակառավարման բարձր մակարդակ ցույց տալու դեպքում բանավոր քննությունը նույնպես կարող է աչքի ընկնել բարձր արդյունավետությամբ:   Այսինքն ՝ բանավոր քննության ընթացքում դասախոսը հնարավորություն ունի բացահայտելու ուսանողի գիտելիքները ՝ փորձելով բացահայտել նրա իրական տեղեկացվածության մակարդակը, ինչը ուսանողն ի վիճակի չէ ինքնուրույն կատարել: Միջին ոսկե տարբերակներից մեկը գրավոր և բանավոր քննությունների համադրությունն է:   Այս դեպքում, եթե գրավոր քննությունների ընթացքում ուսանողների անունները գաղտնի պահելը դառնում է լուծելի, այն դառնում է բավականին արդյունավետ միջոց:   Գնահատման համակարգի ընկալումների մակարդակը ժամանակակից կրթական համակարգի ամենալուրջ խնդիրներից մեկն է:   Այս թեմայի շրջանակներում մենք հետազոտություն ենք անցկացրել:  Մենք փորձեցինք պարզել ԵՊՀ ուսանողների և դասախոսների ընկալումները գնահատման համակարգի վերաբերյալ: Դասախոսների կողմից ուսանողների գնահատումը կատարվում է նախապես սահմանված սանդղակների հիման վրա (4-4-2-10; 9-9-2):  Բանախոսները լիովին տիրապետում են գնահատման նոր համակարգի մեխանիզմներին և ընթացակարգերին:  Բայց կարելի է նշել, որ ամեն ինչ այդքան էլ պարզ չէ, քանի որ այս պարագայում նա իր դերում ունի սուբյեկտիվության գործոն:  Շատ դեպքերում դասախոսները նախընտրում են ուսանողներին, ովքեր հատուկ խնամքով են վերաբերվում, և դասընթացը կազմակերպվում է հիմնականում նրանց շուրջ:   Կամ բավականին մեծ ուշադրություն է դարձվում այն ​​ուսանողներին, ովքեր ամբողջ կիսամյակի ընթացքում ակտիվ գործունեություն են ծավալել, մասնակցել են դասընթացների, պատասխանել սեմինարներին:   Եվ ահա այստեղ օգտագործվում է ոչ ֆորմալ գնահատումը, այսինքն ՝ շատ դասախոսներ ուսանողներին դնում են + սեմինարների պատասխանելու համար, որոնք հաշվի են առնվում ավարտական ​​քննության ժամանակ:   Կամ դրանք պարզապես համարվում են առավելություն, կամ որոշ դեպքերում դրանք նույնիսկ վերածվում են հատուկ կետերի (օրինակ ՝ 1 կամ 2 միավոր ստանալով +):  Ինչ վերաբերում է գնահատմանը, ապա կան մի շարք կարծրատիպեր, որոնցով հաճախ առաջնորդվում են դասախոսները:  Դրանցից ամենատարածվածը գրավոր քննությունն է ՝ ըստ ծավալների գնահատման:   Շատ դեպքերում դասախոսները ուսանողներին գնահատում են դասընթացում արդեն իսկ դասավանդված առարկայից ստացված արդյունքների հիման վրա, այսինքն ՝ նախորդ առարկայի ընթացքում լուծարում ստացած ուսանողը չի կարող այստեղ բարձր գնահատական ​​պահանջել, կամ շատ դեպքերում դասախոսները: ցանկանում են նայել այլ առարկաներից ստացված գնահատականներին:   Այսինքն ՝ ի՞նչ է պատահում: Դասախոսը, վստահ չլինելով իր կողմից նշանակված գնահատականի վերաբերյալ, փորձում է գնահատել ուսանողին միջին տվյալներով, այսինքն ՝ ելնելով այլ դասախոսների գնահատականներից, ինչը առաջացնում է իրավասության խնդիր: Բացի այդ, այստեղ հարցն ավելի էթիկական է, քան մի դասախոս տեսնելով թեստի գրքում մյուսի գնահատականը: Նմանատիպ տարբերություններ կարող եք տեսնել նույնիսկ freebies- ի դեպքում:   Որոշ ֆակուլտետներում ռոտացիոն համակարգը կարծես թե ավանդական է, քանի որ դասախոսները անվճար ուսանողներին վերաբերվում են որպես անձեռնմխելի աստիճանի:   Նույնիսկ գործնականում մենք հանդիպում ենք այնպիսի դասակարգումների, ըստ որոնց դասախոսն առանձնացնում է ուսման վարձերի խումբը:  Distամանակ առ ժամանակ այս տարբերակումները ստանում են աննորմալ արտահայտություններ, երբ ուսուցիչը բաժանում է խումբը ՝ դասընթացն անցկացնելով միայն աղջիկների կամ միայն տղաների հետ: Այսպիսով, կարելի է եզրակացնել, որ չկան օբյեկտիվ գնահատման չափանիշներ, գնահատման մեթոդներն անմիջականորեն կապված են ուսուցման մեթոդների հետ:   Ունեցել եք գնահատման մեթոդ յուրաքանչյուր դասավանդման մեթոդի համար, բայց մեր կրթական համակարգում դա դեռ անգիտակցական երևույթ է, որը ապացուցում է, որ դասավանդման մեթոդների արդիականացումը առասպել է, և սահմանված կրթական արդյունքները (որոնք ձեռք են բերվում ուսուցման մեթոդների միջոցով) պարզապես միջազգային հանրության երաշխավորված բառապաշար: մատնանշելու մեր ուսումնական ծրագրի հրատապությունը:   Այսպիսով, ուսանողների օբյեկտիվությունը բարձրացնելու համար անհրաժեշտ բարդ միջոցներից մեկը քննական հարցերի մանրակրկիտ պատրաստումն է, որի ընթացքում ուսանողը կկարողանա ցույց տալ տրամաբանությունը, վերլուծությունը և հիմնավորումը հարցի շուրջ, և ոչ միայն անգիր տեքստերը: Արամ Առաքելյան ՈՒՍԱՆՈՆԵՐԻ ԳՆԱՀԱՏՄԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ԲՈԼՈՆԻԱՅԻ ՀԱՄԱԿԱՐԳՈՒՄ (ԵՊՀ-Ի ՕՐԻՆԱԿ) ՆԱԽԱԳԵՐ Բանալի բառեր. Բոլոնիայի համակարգ, օբյեկտիվ գնահատում, կրեդիտների փոխանցման համակարգ, կրեդիտների փոխանցման համակարգ ։

Բոլոնյան  համակարգի  առանցքային  դրույթներից  մեկն  է  կրթական  վերջնարդյունքի  հիման վրա կառուցված առարկայական պլանների և դասընթացների մշակումը և ներդնումը ամբողջ ԵԲԿՏ-ով։
  Որակյալ կրթության տրամադրման գլխավոր նախադրյալներից մեկը   ուսանողների  օբյեկտիվ  գնահատում  իրականացնելն  է,  որը  մեծ  ազդեցություն  է  ունենում  բուհի  վարկանիշի  ձևավորման  և  իրական  մասնագետների  պատրաստման  գործում։
   Հոդվածում  հակիրճ  անդրադարձ  է  կատարվում  գնահատման  մեթոդաբանության  հայաստանյան  տարբերակներին՝  փորձելով  նկարագրել  գնահատման  համակարգի  առավելությունները, թերությունները և հնարավոր հետևանքները։
