ՔԵՍԱԲՅԱՆ ԴԵՊՔԵՐԻ ԻՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՊԱՐԶԱԲԱՆՄԱՆՀՆԱՐԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ԶԼՄ-ՆԵՐԻ ՄԻՋՈՑՈՎ Քեսաբյան դեպքերի հիմքում կանգնած էր «արաբական գարունը»։
  Վերջինս ցույցերի  և  հանրահավաքների  հեղափոխական  ալիք  է,  սկիզբ  է  առել  արաբական  աշխարհում 2010 թ դեկտեմբերի 18-ին։
  Հավաքների և ցույցերի շարքը ամբողջ Մերձավոր  Արևելքում  և  Հյուսիսային  Աֆրիկայում  հայտնի  դարձավ  «արաբական  գարուն»,«արաբական գարուն և ձմեռ», «արաբական զարթոնք», «համաարաբական հեղափոխություն»,  «արաբական  ապստամբություններ»  անուններով,  չնայած,  որ  ցույցերիմասնակիցներից  ոչ  բոլորն  էին  արաբ։
   Այն  սկսվեց  Թունիսում  2011  թ.  դեկտեմբերի15-ի  իրադարձությամբ,  երբ  Մուհամեդ  Բուազիզի  անունով  մի  երիտասարդ  ինքնահրկիզվեց` ի նշան բողոքի՝ ընդդեմ ոստիկանական կոռուպցիայի և դաժան վերաբերմունքի։
   Տեղի  ունեցան  հեղափոխություններ  Թունիսում  և  Եգիպտոսում,  քաղաքացիական  պատերազմ  Լիբիայում,  որն  ավարտվեց  իշխանափոխությամբ։
   Արաբականերկրների ռեժիմները դոմինոյի քարերի նման սկսեցին ընկնել։
 2011 թ. հունվարի 26-ին Սիրիայում սկսվեցին բողոքի առաջին ցույցերը։
  Օր օրիվիճակը  ավելի  էր  սրվում  և  դառնում  ավելի  մասսայական։
   Շուտով  ցուցարարներիթիվը կտրուկ ավելացավ, և սկսվեց պայքար երկրում առկա ռեժիմի դեմ։
  Ցուցարարները  պահանջում  էին  ներկա  նախագահի  և  կառավարության  հրաժարականը։
   Պայքարն էլ ավելի սրվեց այն ժամանակ, երբ երկրի կառավարությունը որոշեց պայքարելցուցարարների  դեմ՝  կիրառելով  զրահատեխնիկա  և  ծանր  հրետանի։
   Եթե  քաղաքացիական  պատերազմի  սկզբում  ընդդիմությունում  բազմաթիվ  սիրիացի  սուննիներկային, որոնք իրոք հավատում էին իրենց պայքարին և ժողովրդավարությանը, ապաայսօրվա  դրությամբ  ապստամբների  զգալի  մասը  կազմում  են  միջազգային  ծայրահեղական  իսլամիստական  խմբավորումները,  որոնք  հաճախ  անգամ  արաբներից  էլչեն բաղկացած։
  Այժմ ընդդիմության շարքերում են գրեթե բոլոր ահաբեկչական կազմակերպությունների  մարտական  թևերը։
   Սիրիայի  նախագահ  Բաշար  Ասադը  Թուրքիայի  «Այդին  Լիք»  օրաթեթին  և  «Ուլոսալ»  լրատվական  հեռուստակայանին  տվածհարցազրույցում  նշել  է.  «Սիրիայի  պատերազմը  ներքին  պատերազմ  չէ,  այլև  հակասիրիական արտաքին պատերազմ է, որն առնչվում է տարածաշրջանային քարտեզին։
 Այդ  պատերազմը  կրոնական  հողի  վրա  չի  ընթանում,  այլ  տեղի  է  ունենում  արևմուտքի կողմնակից պետությունների և նրանց միջև, ովքեր դիմադրում են Արևմուտքին»1։
  Լոնդոնի հետազոտությունների կենտրոնի գիտաշխատող Ահարոն Վայ Զելինըհայտարարել  է,  որ  վերջին  ամիսներին  եվրոպական  տարբեր  երկրներից  Սիրիա  ենմեկնել ավելի քան 600 ահաբեկիչներ։
 «Առավոտ»  օրաթերթը,  վկայակոչելով  տարբեր  աղբյուրներ,  2014  թ.  մարտի  21ին  հաղորդեց,  որ  վաղ  առավոտյան  Ալ  Քաիդային  կից  իսլամական  ջիհադիստներըԹուրքիայից մտել են Սիրիա և հարձակվել քրիստոնեական Քեսաբ գյուղի վրա2։
 1 Տե՛ս www.armenian.irib.ir/rangarang/item/27882։
 2 Տե՛ս http։
 //www.aravot.am/2014/03/21/443050/։
 2014 թ. մարտի 30-ին ռուսական lifenews.ru լրատվական կայքը պատրաստում էմի ռեպորտաժ, որտեղ ներառված են դաժան սպանությունների կադրեր՝ դրանք վերնագրելով,  որ  Ալ  Քաիդա  և  Ալ  Նուսրա  խմբավորումների  ահաբեկիչները  քրիստոնյահայերին ստորացնում են և դաժանորեն սպանում։
  Իսկ հաղորդագրության մեջ նշվածէր,  որ  քեսաբահայերը  օգնություն  են  խնդրում  համայն  հայությունից,  միջազգայինհարթակներում  այդ  հարցը  բարձրացնելու  և  դատապարտելու  նպատակով։
   Ռուսական  կայքը  նաև  նշում  է,  որ  եթե  չգար  օգնություն  երկրի  ղեկավարության  կողմից,ապա  այնտեղ  բոլորը  սպանված  կլինեին։
   Ավելի  ուշ,  ուսումնասիրելով  հաղորդմանշրջանակներում  տեղ  գտած  դաժան  սպանության  կադրերը,  որոնք  անմիջականորենկապվում էին հայերի հետ, պարզ է դառնում, որ այդ հոլովակները վերցվել են Ալ Քաիդա  խմբավորման  Youtube-յան  էջից,  որը  վերբեռնվել  էր  մարտի  15-ից  առաջ,  և  ներկայացնում  էր  հատված  խմբավորման  հալեպյան  գործողություններից,  երբ  գերի  էինընկել սիրիական բանակի մի շարք զինվորներ, որոնք ընդհանրապես կապ չունեն Քեսաբի,  առավել  ևս՝  հայերի  հետ։
   Կարճ  ժամանակ  անց  ապատեղեկատվության  տարածման  գործին  միացան  նաև  այնպիսի  լուրջ  լրատվամիջոցներ,  ինչպիսիք  են  «Россия  24»,  «Россия  1»։
   Դրանից  հետո  լրատվամիջոցները  մեկը  մյուսի  ետևից  անդրադառնում էին Քեսաբին։
  Բազմաթիվ աստղեր անդրադարձան դրան և իրենց խոր ցավակցությունները  հայտնեցին  հայ  ժողովրդին։
   Ստեղծվեց  «SAVE  KESSAB»  նախաձեռնությունը,  որն  ունեցավ  հազարավոր  հետևորդներ,  այդ  թվում՝  անգամ  աշխարհահռչակ Շեռլին Սարգսյանը և Քիմ Քարդաշյանը։
  Շ. Սարգսյանը Twitter-ի իր միկրոբլոգում  գրել  էր  «Տեսե՛ք,  թե  ինչ  է  կատարվում  Քեսաբում,  Սիրիայում։
   Անմեղ  քրիստոնյաներին  և  հայերին  սպանում  են  թուրքերը։
   Փրկեք  Քեսաբը»։
   Ք.  ՔարդաշյանըTwitter-յան էջում գրել է. «Աղոթենք բոլորի համար։
  Եթե տեղյակ չեք Քեսաբի իրադարձությունների մասին, կարող եք google-ում որոնել։
  Շատ ցավալի է։
  Որպես հայ` ես մեծացել եմ՝ հայ ժողովրդի կոտորածների մասին դաժան պատմություններ լսելով։
  Եկեքթույլ չտանք, որ պատմությունը կրկնվի։
  #SaveKessab #ArmenianGenocide»1։
 Արաբագետ  Արաքս  Փաշայանը  Aravot.am-ին  տված  հարցազրույցում  նշում  է.«Մեզ համար ամենանուրբ կետը, ամենացավոտ հարցերից մեկը Քեսաբն էր, որը մինչև  վերջերս  հնարավոր  էր  լինում  զերծ  պահել  ընդդիմադիր  զինյալներից։
   Բայց  հիմագրեթե  ամբողջությամբ  բնակավայրը  դատարկված  է,  դրանից  ավել  էլ  ի՞նչ  մարտահրավեր  պետք  է  լինի։
   Թուրքիայի  գործողություններն  ուղղված  են  նաև  հայկականհամայնքը թուլացնելու ծրագրի իրագործմանը։
  Ինչ-որ իմաստով դա Թուրքիային հաջողվեց,  քանի  որ  մեծ  վնաս  հասցրեց  Սիրիայում  մեր  մայր  գաղութին`  Հալեպին։
   Այդառումով  Թուրքիան  շահած  դուրս  եկավ  սիրիական  գործընթացից`  թուլացնելով  Սիրիան`  որպես  հզոր  պետություն»։
   Նա  նաև  հավելեց.  «Մենք  շատ  բան  ենք  կորցնում.նախ ամբողջ հայության ճակատագիրն է մնում անորոշ, մենք կորցնում ենք պատմական Կիլիկյան Հայաստանի վերջին շրջանը։
  Քեսաբը հայաշատ բնակավայր էր, մի քանի  գյուղերից  կազմված  գյուղաքաղաք,  համապարփակ  հայություն  ունեցող  բնակավայր,  որտեղ  մարդիկ  զբաղվում  էին  գյուղատնտեսությամբ  և  այլ  գործերով։
   Այստեղանցկացվում  էին  սկաուտական  բանակումներ,  հայ  առաքելական  և  հայ  ավետարանական  եկեղեցիներն  էին  գործում,  այստեղ  հայերն  ապրում  էին  հայկական  ավանդույթներով»2։
 Մինչև սիրիական ճգնաժամի հասունացումը Քեսաբում բնակվում էր ավելի քան670  հայկական  ընտանիք։
   Նրանց  մեծամասնությունը  հարձակման  ժամանակ  տարհանվեց, և նրանց տները թալանվեցին։
  Փախչելով մոտ 350 ընտանիք պատսպարվեցհայկական եկեղեցում, որտեղ նրանք ամեն օր ստանում են ուտելիք և այլ օգնություն,1 Տե'ս սոցիալական կայքերի համապատասխան էջերը։
 2 Տե՛ս www.armenian.irib.ir/rangarang/item/27882։
 իսկ մնացած 320 ընտանիքները ցրվեցին տարբեր քաղաքներով։
  Բոլորը սպասում ենվիճակի կայունացմանը և կառավարական բանակի կողմից Քեսաբի ազատագրմանը,որպեսզի  վերականգնեն  իրենց  տնտեսությունները  և  վերադառնան  իրենց  առօրյակյանքին։
   Բայց  հայկական  համայնքի  և  Սիրիայի  թուլացումից  բացի  Թուքիան  ուներևս  մեկ  շատ  կարևոր  խնդիր։
   2012  թ.  Ռուսաստանը  Թուրքիայի  սահմանի  մոտ՝  Քեսաբում,  կառուցել  է  ռադիոլոկացիոն  կայան,  որը  ռազմավարական  նշանակությունունի։
   Կայանը  թույլ  է  տալիս  հետևել  Ադանայում  տեղադրված  ՆԱՏՕ-ի  բազային։
 Թուրքիայի  կողմից  Քեսաբ  ներխուժած  ավելի  քան  6000  վարձու  ահաբեկիչներինպատակն  էր  գրավել  ռադիոլոկացիոն  կայանը,  զրկել  Ռուսաստանին  տվյալ  տարածաշրջանում տեղեկատվական աղբյուրներ ունենալու հնարավորությունից։
  Իսկ հետոհերթական  անգամ  Հայոց  ցեղասպանության  հարցը  օգտագործվեց  շահերի  համար,մասնավորապես՝  Ռուսաստանը  սկսեց  ապատեղեկատվություն  տարածել,  իբրև  թեկատարվում  է  ցեղասպանություն  հայերի  նկատմամբ,  սակայն  Քեսաբի  բնակիչներըարդեն  իսկ  տեղափոխվել  էին  Լաթաքիա։
   Ռուսաստանի  նման  քայլն  ուղղված  էրԹուրքիայի դեմ, քանի որ ցեղասպանության հարցը Թուրքիայի համար շատ նուրբ է։
 Արամ ԱռաքելյանՔԵՍԱԲՅԱՆ ԴԵՊՔԵՐԻ ԻՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՊԱՐԶԱԲԱՆՄԱՆ ՀՆԱՐԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ԶԼՄ-ՆԵՐԻ ՄԻՋՈՑՈՎԲանալի բառեր՝ Քեսսաբ, Արաբական գարուն, Սիրիական պատերազմ, SAVE KESSAB։

2011  թ.  Թունիսում  տիրող  վարչակազմի  դեմ  ժողովրդական  հուզումներ  սկսվեցին։
   Այդ  պայքարը,  որ  անվանվեց  Արաբական  գարուն,  վարակիչ  եղավ  նաև  Արաբական  մյուս  պետությունների համար։
  Հեղափոխական ալիքը բավականին ահագնացավ Սիրիայում։
  Ծայրահեղական  խմբավորումների  համար  ռազմավարական  մեծ  նշանակություն  ուներ  Քեսաբը,  որտեղ  տեղակայված  է  Ռուսաստանի  կողմից  կառուցված  ռադիոլոկացիոն  կայան,  որը  թույլ է  տալիս  հետևել Թուրքիայում տեղակայված ՆԱՏՕ-ի ռազմաբազաներին։
