ԱՍՏՂԵՐԻ ԿԱՌՈՒՑՄԱՆ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՄԵԴԻԱՅՈՒՄ(ՀԵՆՐԻԽ ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ ՕՐԻՆԱԿՈՎ) «Աստղերին» որոշելու բազմաթիվ սահմանումներ կան, որոնցից մեկն էլ պատկանում  է  տեսաբան  Քրիստին  Գլեդհիլին,  ով,  խոսելով  ֆիլմերի  աստղերի  մասին,նշում է. «Դերասանները դառնում են աստղեր, երբ նրանց ոչ էկրանային կենսաոճնու անհատականությունն իրենց կարևորությամբ հավասար են կամ գերազանցում եննրանց դերասանական կարողությանը» [1]։
 Աստղի կերպարը ստեղծվում է ոչ միայն ֆիլմում կամ հեռուստատեսային շոուում,այլև  մնացած  բոլոր  նյութերի  միջոցով,  որոնցում  նրանք  հանդես  են  գալիս,  այն  է՝հյուրընկալություններ, հրապարակումներ, բամբասանքային սյունակներ և այլն։
 Մեդիա ասղտերին պետք է մեծապես ընկալել որպես ապրանքներ, որոնք «արտադրում  են»  մեդիա  ընկերությունները  լսարանի  սպառման  և  շահույթ  ստանալունպատակով [2]։
 Աստղերը և հայտնիներն իրենցից որպես կապիտալ են ներկայացնում. նրանքկա՛մ համարվում են ստուդիաների, ձայնագրման ընկերությունների, գործակալությունների  կամ  անհատների  «սեփականություն»,  կա՛մ  էլ  պարզապես  վճարվում  եննրանց կողմից։
  Աստղերի կարգավիճակը կապված է նաև շուկայի կազմակերպման ևնրանց  տնտեսական  գործառույթի  հետ  այն  առումով,  որ  նրանք  ապահովում  ենմեդիա տեքստերի գնումը, տոմսերի ձեռք բերումը և այլն։
  Այսպիսով՝ կարելի է պնդել,որ աստղերը կենսական նշանակություն ունեն մեդիա դաշտի համար և համարվումեն դրանց արտադրանքը։
  Այսինքն՝ ինչպես բոլոր մեդիա արտադրանքները, այդպեսէլ աստղերի կերպարները կառուցվում են։
 Աստղերի կերպարը կառուցվում է հիմնական և երկրորդային մի շարք տարրերով։
  Երկրորդային տարրերը (օրինակ՝ պաստառները, կրծքանշանները, հագուստը,համացանցային  էջերը)  ստեղծված  են  առաջխաղացման  ծրագրի  գործընթացներիժամանակ և ձայնագրման ստուդիաների, PR (հանրային կապերի) վարչություններիկամ  երկրպագուների  ակումբների  կանխամտածված  տեքստային  կառուցվածքներեն։
  Այն, ինչ բնական է թվում, ոչ կանխամտածված, նույնպես կառուցված է։
  Յուրաքանչյուր կերպարի կառուցման հիմնական տարրերը հիմնական տեքստերն են՝ ֆիլմերը, տեսանյութերը, երգերը, հեռուստատեսային հաղորդումները և այլն։
  Քանի որաստղերի կերպարը տարածվում է նման լայն դաշտում, այն բնութագրվում է բազմիմաստությամբ։
   Հիմնական  տեքստերը,  որոնք  սահմանում  են  աստղին,  կարող  ենսահմանափակել կամ ավելացնել իմաստների բազմազանությունը՝ խարսխելու կամպարտադրելու «նախընտրելի» ընթերցումները։
 Աստղերը սպառողների համար նաև ինքնանույնացման կարևոր կերպարներ են։
 Աստղի հետ նույնանալու համար լսարանը պետք է շփման եզրեր գտնի։
  Մի կողմիցաստղը պետք է որոշ ձևով «տիպական» լինի, այսինքն՝ ներկայացնի մարդկայինի վերաբերյալ այնպիսի գաղափարներ, որոնք ունի լսարանը։
  Այս իմաստով նրանք պետքէ հավասարակշռեն սովորական և արտասովոր տարրերը։
  Մյուս կողմից, եթե աստղըչափազանց սովորական է, նա այլևս բավարար չափով կարևոր չէ աստղ լինելու համար։
 Աստղերի ի հայտ գալը կարևոր գործոն էր նաև սպորտի առևտրայնացման համար [3]։
  Ակնհայտ է, որ այսօր ֆուտբոլային խաղեր հետևողների զգալի մասը երկըրպագում է որևէ աստղի և ամբողջ խաղը դիտում՝ հետևելով նրա գործունեությանը։
 Ակնհայտ  է  նաև  այն,  որ  ֆուտբոլային  գործակալները,  շատ  լավ  հասկանալով  այսփաստը, արհետսականորեն (այսինքն՝ ոչ ֆուտբոլիստի խաղային որակների ու հըմտությունների հաշվին) ստեղծում են նոր աստղեր՝ չկորցնելու ահռելի լսարանը, որիցկախված՝ նաև շահույթը։
 Հարկ  է  նշել,  որ  սպորտի  առևտրայնացման  ընթացքում  ֆուտբոլում  ի  հայտ  էեկել  նաև  արտասահմանյան  «աստղերի»  ինստիտուտը,  երբ  ակումբային  թիմերումհանդես են գալիս այլ երկրների ներկայացուցիչներ։
  Այս երևույթն առաջացել է ֆուտբոլի գլոբալացման, սահմանների ընդլայնման համար, որի նպատակն, իհարկե, ավելի շատ եկամուտ ապահովելն է, ինչը փաստում է ֆուտբոլի տրանսֆերային շուկայումշրջանառվող գումարների ահռելի չափը [4]։
 Ֆուտբոլիստ Հենրիխ Մխիթարյանը, ով հանդես է գալիս Հայաստանի ազգայինհավաքականում  (հավաքականի  ավագն  է)  և անգլիական «Մանչեսթեր  Յունայթեդ»ակումբում, ֆուտբոլային իր կարիերան սկսել է 1995 թ.-ից։
  Մխիթարյանն, իր գործունեության  ընթացքում  հանդես  գալով  «Փյունիկ»,  «Մետալուրգ  Դոնեցկ»,  «ՇախտյորԴոնեցկ» և «Բորուսիա Դորտմունդ» ակումբներում, 2015 թ.-ին հուլիսի 6-ին ռեկորդային 42 մլն եվրո տրանսֆերով տեղափոխվել է «Մանչեսթեր Յունայթեդ» ակումբ՝ դառնալով հետխորհրդային տարածշրջանի երկրների ամենաթանկ ֆուտբոլիստը։
  Ֆուտբոլասեր հանրության համար գաղտնիք չէ, որ Մխիթարյանի տրանսֆերով զբաղվել էֆուտբոլային գործակալ Մինո (Կարմինե) Ռայոլան, ով մեկ ամսում տրանսֆերներիմիջոցով վաստակել է ավելի քան 30 մլն դոլար [5] (սա ևս մեկ անգամ ապացուցում էայն փաստը, որ աստղերը կապիտալ են)։
 Մխիթարյանի հայտնվելը «Անգլիական Պրեմիեր լիգայում»1 միանգամից փոխեցհայկական մեդիադաշտի բովանդակությունը։
  Եթե մինչ այդ անգլիական թիմերի խաղերը ցուցադրվում էին միայն մեկ հեռուստատեսությամբ, իսկ նորությունները երևումէին միայն մասնագիտացված պարբերականների էջերում, ապա այժմ գրեթե բոլոր1 Պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի բարձրագույն առաջնությունն անգլիական ակումբների համար։
 լրատվամիջոցներն անդրադառնում են «Անգլիայի Պրեմիեր լիգային» ու Մխիթարյանին,  իսկ  լսարանին  գրավում  այն  փաստարկմամբ,  թե  Մխիթարյանը  միջազգայինհանրությանը ներկայացնում է մեր երկիրը, մեր ավանդույթներն ու մեր մշակույթը՝մոռանալով, որ ֆուտբոլային դաշտում դրանք չեն երևում, իսկ մեր երկրի ֆուտբոլայինավանդույթների մասին տեղեկատվությունը հասանելի է բոլորին։
 2 Մխիթարյանի կերպարի կառուցման հիմնական տարրերից է նրան որպես պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ ցուցադրելը, որն արվում է նրա թիմի խաղերի ցուցադրությանկազմակերպմամբ (նույնիսկ այն դեպքում, երբ նա չի խաղում), խաղային դրվագների,մարզումների ժամանակ արված լուսանկարների, հանդիպումների ժամանակ կարևորպահերի (highlights), այն է՝ գոլային հարվածների ու փոխանցումների, ինչպես նաևմարզչի  ու  խաղընկերների  կարծիքների  (խաղային  որակների  մասին)  առանձնացմամբ ու տարածմամբ տարածմամբ։
 Ավելի բազմազան են նրա կերպարի կառուցման երկրորդային տարրերը։
  Ցանկանալով ստեղծել օրինակելի որդու կերպար՝ Մխիթարյանն իր հարցազրույցներումշատ հաճախ է նշում այն փաստը, թե իր հայրը՝ Համլետ Մխիթարյանը, «Արարատ»ֆուտբոլային ակումբի հարձակվողներից էր, և որ ինքը ցանկացել է դառնալ ֆուտբոլիստ՝ հետևելով հոր օրինակին։
  Եվ այդ նպատակին հասնելու համար ոչ մի ջանքու եռանդ չի խնայել։
  Իր հարցազրույցներից մեկում Մխիթարյանը նշել է. «Չեք պատկերացնում՝ ոնց կուզեի, որպեսզի նա տեսներ խաղս։
  Եթե հայրս կողքիս լիներ, շատբաներ ավելի հեշտ լուծումներ կստանային, էլ չեմ ասում պրոֆեսիոնալ խորհուրդներիմասին։
  Սակայն ստացվեց այնպես, որ նա շատ վաղ լքեց մեզ։
  Գիտակցված ոչինչ չեմվերցրել  նրանից,  քանի  որ  երբ  նա  մահացավ,  ես  8  տարեկան  էի։
   Սակայն  բոլորնրանք, ովքեր տեսել են հորս, ասում են, որ խաղադաշտում մենք վազում ենք և հարվածներ կատարում նույն կերպ։
  Այնպես որ, շատ բաներ, ինչ ես հիմա ունեմ, հորիցսեմ ժառանգել» [6]։
 Բացի օրինակելի որդու կերպար ստեղծելուց՝ Մխիթարյանի կերպարի կառուցման երկրորդային տարրերից է նաև նրան որպես համամարդկային արժեքների կրող,համաշխարհային հարցերով հետաքրքրվող և մարդկային խնդիրներով մտահոգվողկերպար ներկայացնելը։
  Սոցիալական կայքերում գրանցած պաշտոնական էջերում(որոնք  նույնպես  ստեղծված  են  ամրապնդելու  կերպարի  կառուցումը)  հաճախ  տեղադրվում  են  պատերազմների  ու  ցեղասպանությունների  դեմ  արտահայտող  գրառումներ, նրա կատարած բարեգործական ակցիաների և այդ նպատակով մասնակցած  միջոցառումների  լուսանկարներ,  իսկ  երբ  Մխիթարյանը  դարձավ  ՀՀ-ումՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի ազգային դեսպանը, նրա էջերում կարելի է գտնել գրառումներ, որոնք ավելի ընդհանուր են, ավելի համամարդկային (օրինակ՝ «բոլոր երեխաները պետք է անհոգ մանկություն ունենան», «բոլոր երեխաներին առողջությունթող լինի» և այլն)։
 2 Հայաստանի ազգային հավաքականը ՖԻՖԱ-ի դասակարգմամբ գտնվում է 123-րդ տեղում։
  Այսինքն՝ մի կողմից կառուցվում է պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստի կերպար, ով իրուժերով հասել է «Անգլիայի Պրեմիեր լիգա», քրտնաջան աշխատում է, ջանք ու եռանդչի խնայում՝ հասնելու նոր բարձունքների, ունի բազմաթիվ երկրպագուներ, իսկ մյուսկողմից էլ կառուցվում է «սովորական» մարդու կերպար, ով ցանկանում է նմանվելհայրիկին, հուզվում է մարդկային խնդիրներից և օգնում կարիքավորներին։
 Հետաքրքրական է նաև կերպարի կառուցման այն տարրը, որ երկրպագուները,ոչինչ չիմանալով Մխիթարյանի մարդկային իրական հատկանիշների մասին, նրաններկայացնում  են  իբրև  «խելացի»,  «համեստ»,  «աշխատասեր»,  «հայ  ազգի  պարծանք»  և  նման  այլ  բնութագրիչներով  ու  հպարտությամբ  կրում  Ազգային  հավաքականի կամ «Մանչեստր Յունայթեդ» ակումբի նշաններով վերնաշապիկներ, որի վրագրված  է  ֆուտբոլիստի  ազգանունը,  ու  պակերված  է  նրա  խաղային  համարը  (ինչընույնպես ստեղծված է կերպարի կառուցման համար)։
  Այսպես, օրինակ, իսպանական«Ռեալ  Մադրիդ»  ակումբի  հայ  երկրպագուներն  իրենց  պաշտոնական  կայքում  [7]քննարկելով «Ռեալ Մադրիդ» և «Մանչեսթր Յունայթեդ» հավանական հանդիպումը՝բաժանվել էին 2 խմբի. մի մասը պնդում էր, թե պետք է հավատարիմ մնալ ակումբին,իսկ մյուս մասը հավաստիացնում էր, թե պետք է բացառություն անել և երկրպագելմրցակից  ակումբին,  այլապես  դա  դավաճանություն  կդիտվեր  հայրենիքի  և  ազգինկատմամբ։
 Աստղերի  մեկ  այլ  ընդհանուր  կոդը  ապրանքների  գովազդումն  է։
   Բազմաթիվպրոֆեսիոնալ մարզիկներ շատ ավելի մեծ գումար են ստեղծել ապրանքի գովազդից,քան կանեին՝ զբաղվելով իրենց սպորտով։
  Ինչո՞ւ են աստեղերի գովազդները սպառողական ապրանքների շուկայի համար այդքան կարևոր։
  Այս հարցի պատասխանըկարող է լինել այն, որ գիտակացաբար կամ ենթագիտակցորեն սպառողները ցանկանում են որքան հնարավոր է նմանակել հայտնիներին։
 Այսպես օրինակ՝ Հենրիխ Մխիթարյանը, գովազդելով «Նոյ» ջուրը, նշում է. «Նոյնինձ ուժ է տալիս» [8], կամ էլ ինչպես շեշտվում է «Գեյթրեյդի» (Gatorade) գովազդում,որը ցուցադրում է Մայքլ Ջորդանը, գովազդվող ապրանքը խմելը սպառողին թույլ էտալիս «լինել Մայքի պես» [9]։
  Այսինքն՝ նույնիսկ եթե սպառողները մարզիկներ չեն ևերբեք չեն լինի կինոաստղ կամ հայտնի, նրանք դեռ կարող ենք սպառել նույն ապրանքները, որոնք աստղը պնդում է սպառել։
 Ամփոփելով կարելի է ասել, որ աստղերը կառուցված կերպարներ են, որոնց գոյությունը միայն շահույթ ստանալու նպատակ ունի, և որ պետք չէ նույնացնել աստղինև աստղի կերպարը մարմնավորող անհատին։
 ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ[1]  Gledhill,  C.,  Stardom։
   Industry  of  Desire,  Routledge,  London,  1991,  366  p.  URL։
 https։
 //is.muni.cz/el/1421/jaro2017/FAVBKalt1/um/68312072/Christine_Gledhill__editor_[2] Long, P. and Wall, T., Media Studies։
  Texts, Production, Context, Routledge, London,[3] Whannel, G., Media Sports Stars։
  Masculinities and Moralities, Routledge, London,[4] Brown, A., Fanatics։
  Power, Identity and Fandom in Football, London, 2002, 312 p.[5] Մինո Ռայոլա, Վիքիպեդիա ազատ հանրագիտարան,https։
 //hy.wikipedia.org/wiki/%D5%84%D5%AB%D5%B6%D5%B8_%D5%8C%D5%A1%D5 EVOSweZ8491kIZ7l5dPUP4 (Accessed։
  05.07.2017)։
 [6] Մխիթարյան. Ամբողջ կյանքս նվիրել եմ ֆուտբոլին և հասել զարմանալի ձեռքբերումների, 21 դեկտեմբերի, 2016, 19։
 48, URL։
  http։
 //www.armsport.am/hy/news/2016/12/21/mkhitaryan/761847 (Accessed։
  15.07.2017)։
 [7] Առավել մանրամասն տե´ս URL։
  http։
 //realmadrid.am/։
 [8] Հենրիխ Մխիթարյան - Նոյն ինձ ուժ է տալիս, 4 ապրիլի, 2012, URL։
 https։
 //www.youtube.com/watch?v=j3R9V_Z-83c,13.06.2017)։
 URL։
  https։
 //www.youtube.com/watch?v=b0AGiq9j_Ak, duration։
  1։
 00 (Accessed։
  13.07.2017).(Accessed։
 0։
 15Միսակյան ՔնարԱՍՏՂԵՐԻ ԿԱՌՈՒՑՄԱՆ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՄԵԴԻԱՅՈՒՄ(ՀԵՆՐԻԽ ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ ՕՐԻՆԱԿՈՎ)Բանալի բառեր՝ աստղ, մեդիաարտադրանք, աստղի կառուցում, շահույթ,նույնականացում, Հենրիխ Մխիթարյան, սպորտ, ֆուտբոլ, սպորտիառևտրայնացում։

Աստղերը կենսական նշանակություն ունեն մեդիա դաշտի համար և համարվում  են դրանց արտադրանքը։
  Այսինքն՝ ինչպես բոլոր մեդիա արտադրանքները, այդպես  էլ աստղերի կերպարները կառուցվում են հիմնական և երկրորդային մի շարք տարրերով։
  Ասղտերը սպառողների համար նաև նույնականացման կարևոր կերպարներ  են։
  Նրանց հետ նույնանալու համար լսարանը պետք է շփման եզրեր գտնի. մի կողմից  աստղը  պետք  է  որոշ  ձևով  «տիպական»  լինի,  այսինքն՝  ներկայացնի  մարդկայինի  վերաբերյալ  այնպիսի  գաղափարներ,  որոնք  ունի  լսարանը  (այս  իմաստով  նրանք  պետք է հավասարակշռեն սովորական և արտասովոր տարրերը), մյուս կողմից, եթե  աստղը  չափազանց  սովորական  է,  նա  այլևս  բավարար  չափով  կարևոր  չէ  աստղ  լինելու համար։
