Հարափոփոխևաշխատաշուկայի  համահունչ  գոյակցումը  հեշտ  խնդիրներից  չէ։
   Եվվերջինիս լուծումը պահանջում է ուսուցման ինչպես դասական, այնպեսէլ ոչ ստանդարտ մեթոդների կիրառում։
  Այլ կերպ ասած` պահանջվում էդասավանդող-ուսանող,ձևաչափովփոխազդեցությունների  իրագործումը,  ինչը  կսովորեցնի  ուսանողներինսովորել,  «տեսնել  անտեսանելին»  և  որոնել  խնդրի  կարգավորման,լուծման ստեղծարար-նորարարական ուղիներ։
 ուսանող-ուսանողնոր«Շիրակի  Մ.  Նալբանդյանի  անվան  պետական  համալսարան»հիմնադրամի  (այսուհետ՝  համալսարան)  կազմակերպական  կառուցվածքի  ստորաբաժանումներից  է«Գրադարան-ուսումնագիտականխորհրդատվությունների,  նորարարությունների  և  տեղեկատվականտեխնոլոգիաների»    կենտրոնը  (այսուհետ՝  կենտրոն),  որը  համակարգում  է  Հայաստանի  Հանրապետության  բարձրագույն  ուսումնական  այլհաստատություններում  համանման  օրինակ  չունեցող  ակադեմիականխորհրդատվությունների անցկացումը։
 Ցանկացած  նախաձեռնության  ելակետը,  իհարկե,  «զարգացմանգաղափարն»  է,  որը  պատասխանում  է  «հանուն  ինչի՞»  ու  «ի՞նչ»հարցերին՝  համալսարանի  օբյեկտիվ  սոցիալական  պահանջներինհամապատասխան։
 Ակադեմիական  խորհրդատվությունների  մեկնարկը  հնարավոր  էրհամալսարանի գիտական խորհրդի 25.09.18 թ. N2/1 որոշմամբ ««ՇիրակիՄ.  Նալբանդյանի  անվան  պետական  հալսարան»  հիմնադրամում«Ակադեմիականկառավարմանաշխատակարգի» (այսուհետ՝ աշխատակարգ) հաստատվելուց հետո։
 խորհրդատվություններիէ՝ևմիտվածորըհամալսարանիուսանող(ներ)իուսանող(ներ)իաշխատաշուկայումՀոդվածի  ելակետային  հասակցություններից  է  ակադեմիականխորհրդատվությունը,ևակադեմիական  խորհրդատու(ներ)ի  պլանավորված  հաղորդակցման,ուսանող(ներ)ի  ուսումնական  ինքնուրույն  աշխատանքի  ուղղորդմանուսումնառությանձևերիցարդյունավետությանմրցունակությանբարձրացման  աջակցմանը`  համապատասխան  մասնագիտական  ուընդհանրական  գիտելիքների  փոխանցման,  կարողությունների  ուհմտությունների ձևավորման միջոցով [2, էջ 2]։
 էր,որ  ակադեմիականխորհրդատվությունների  ակտիվ  դերակատարների  դերում  մի  կողմից՝ակադեմիական խորհրդատուներն են, իսկ մյուս կողմից` ուսանողները`բակալավրի,  մագիստրոսի  կրթական  ծրագրերով  ուսումնառողները։
 Ընդ որում` ակադեմիական խորհրդատվությունները կարող են ոչ միայնխթանել  համալսարանի  ուսանողների  մարդկային  ռեսուրսներիզարգացումը,պրոֆեսորադասախոսական  համակազմի  ներկայացուցիչներին`  մասնագիտականու ընդհանրական գիտելիքների ձեռքբերման հարցում։
 Վերոգրյալսահմանումից  պարզայլևդրականորենշահադրդելՊետք է նշել, որ ակադեմիական խորհրդատվությունները կոնկրետխնդիրներիլուծման  միջոցով  միտված  են  նոր  կամ  որակապեսնորացված ապրանքի կամ ծառայության ստեղծմանը, ինչը կգնահատվիհամալսարանի ներքին շահակիցների կողմից։
 Ակադեմիական  խորհրդատվության  ձևերը  մատուցելիս  առաջնահերթ  արժևորվում  են  համալսարանի  մարդկային  ռեսուրսները,  ևմիայն  համապատասխան  մասնագետների  բացակայության  դեպքում  էառաջանումանհրաժեշտությունը։
 համապատասխանմասնագետներիներգրավմանԸստբովանդակայինուղղվածության`  առանձնացվելէակադեմիական խորհրդատվության չորս ձև`1)   գիտահետազոտական գրագիտության խորհրդատվություններ,2)  համակարգային(ընդհանրական)  կարողությունների  վրահիմնված  խորհրդատվություններ, 3)  հետազոտական խորհրդատվություններ, 4)  կրթական  ծրագրերի  մասնագիտական  առարկաների  առանձինթեմաների արտածրագրային խորհրդատվություններ [2, էջ 3]։
 Վերոգրյալ  տրամաբանության    համաձայն՝  հակիրճ  կներկայացվիակադեմիական խորհրդատվության յուրաքանչյուր ձևը։
 1)  Գիտահետազոտական  գրագիտության    խորհրդատվություններնուղղված  են  բակալավրի  և  մագիստրոսի  կրթական  ծրագրերովնախատեսվածաշխատանքներիհամապատասխանպատրաստմանբաժիններիաշխատանքների  կառուցվածքի  ընդհանրականմեթոդաբանականներկայացմանկանոններին [2, էջ 3]։
 ուսումնագիտականգործընթացումհարցերինևդրանցԳիտահետազոտականկուրսային  աշխատանքԱկադեմիական  խորհրդատվության  այս  ձևի  առկայությունըպայմանավորված  է    ուսանողների  համապատասխան  սոցիալականաշխատանքներպահանջմունքներով։
 (ավարտական  աշխատանք,և  այլն)իրականացնելիս  ուսանողների  մոտ  հաճախ  առաջ  են  գալիս  մի  շարքհարցեր։
   Մասնավորաբար,գրագիտությանխորհրդատվության  ընթացքում  ուսանողներն  ունեն  հնարավորությունգտնելու այնպիսի հարցերի պատասխաններ, ինչպիսիք են կատարվելիքհետազոտության  նշանակությունը,  փուլերը,  աշխատանքի  բովանդակությունն  ու  հիմնական  մասի  գլուխների  կառուցման  տրամաբանությունը,  գրականության  ընտրությունը,  օգտագործված  գրականության  ցանկի  կազմումն  ու  հղումների  կատարումը,  աշխատանքիներածության ու եզրակացության շարադրումը, աշխատանքի բանավորներկայացումն ու  մի շարք այլ հարցերի պատասխաններ։
 գիտահետազոտականՄիջինում  քառասունից  հիսուն  ուսանողի  գրանցման  դեպքումանկացվում  է  գիտահետազոտական  գրագիտության  խորհրդատըվությունը` չորս ակադեմիական ժամ տևողությամբ։
 Համալսարանի  յուրաքանչյուր  ֆակուլտետի  համար  ընտրվում  էմեկ կամ երկու գիտահետազոտական գրագիտության խորհրդատու։
 2) Բուհերում  ակադեմիական  խորհրդատվություններիդերիբարձրացման  և  վերջինիս՝  որպես  ուսուցման  գործընթացիըմբռնման  հետ  մեկտեղ,  որում  կարևորվում  են  ուսանողի  անձը,ինչպես նաև նրա ընդունակությունների ու հնարավորություններիարտահայտման  հնարավորությունները,  կենսական  պլաններիիրագործմանընտրությունը,առաջացել  են  զարգացնող  ակադեմիական  խորհրդատվությունները։
   Գիտնականներն  առանձնացրել  են  ակադեմիականխորհրդատվության  երեք  նպատակ՝  կարողության  զարգացում,ինքնուրույնության  զարգացում  ու  ուսանողի  նպատակասլացության զարգացում [3, էջ 67]։
 մասնագիտությանհամարուղղվածենհամակարգայինշրջանավարտներիՀամակարգային (ընդհանրական) կարողությունների վրա հիմնվածխորհրդատվություններնաշխատաշուկայումհամալսարանիմրցակցային  առավելությունըորոշողկարողություններիզարգացման  աջակցմանը,  որն  իրագործվումէ  համալսարանիբակալավրի  կրթական  ծրագրերի՝  սովորողներից  կազմված  թիմերինառաջադեմ  գիտական,  հետազոտական  տեղեկատվության,  փորձիփոխանցմանփոխներգործունմեթոդների կիրառման միջոցով [2, էջ 5]։
 ստեղծարար-նորարարական(ընդհանրական)ևՀայաստանյան  բարձրագույն  ուսումնական  հաստատություններիարդիական խնդիրներից է այն, որ շրջանավարտները աշխատաշուկայիպահանջներինընդհանրականկարողությունների  ձևավորման  արդյունքում  իրատեսական  է  նրանցմասնագիտական  աճի  ապահովումնու  աշխատաշուկայումմրցունակության բարձրացումը։
 բավարարում։
   ՄինչդեռչենԸնդհանրական  կարողությունները  (Generic  competences)  տարբերգործունեությունմասնագիտականծավալելու  համար  անհրաժեշտ  մասնագիտությանն  անմիջականորենչառնչվող  կարողություններն  են    (օր.՝  թիմում  աշխատելու,  որոշումներկայացնելու, նախագծեր մշակելու և կառավարելու և այլն) [1,  էջ 15]։
 ոլորտներում  արդյունավետԱշխատակարգումկարողությունների ու հմտությունների համակցությունն է, որն անհրաժեշտ էառաջադրված կոնկրետ խնդրի լուծման համար [2, էջ 2]։
 կարողությունըգիտելիքների,Բարձրագույնկարևորությունը։
 Ներկայումս  բոլորի  կողմից  ճանաչված  է  դասավանդման  ուուսուցման  միջոցով  ընդհանրական  կարողությունների  և  դրանցյուրացմանուսումնականհաստատությունները  կարիք  ունեն  ցուցադրելու,  որ  ավելի  մեծ  թվովգործունակ  շրջանավարտներ  են  պատրաստվում։
   Համապատասխանաբար,  համալսարանները  բաշխում  են  ռեսուրսները՝  շրջանավարտների  մոտ  նշված  կարողությունները  ձևավորելու  համար  [6]։
 Դիտարժան  է,  օրինակ,  ստեղծարար  մտածողության  կոմպետենցիան,որի  ձևավորմանն«Ինչպե՞ս  խթանել,  զարգացնելստեղծագործ  մտածողությունը»  վերտառությամբ  խորհրդատվությունդասախոսության իրականացումը։
 է  ուղղվածձևավորմանՄիջմասնագիտական թիմերի (յուրաքանչյուր թիմը կազմված հինգէ  այն  պարզանդամից)մասնագիտությանտրամաբանությունը,ներկայացուցիչների  փոխազդեցությունները  մեկ  տեղում  կարող  ենտեսական գիտելիքները վերածել առարկայական արդյունքի։
 ընկածհարակիցհիմքումորոչթիմերիազատությանՄիջմասնագիտականհամար  խորհրդատվությունդասախոսությունների  շարքի  իրագործմանը  հաջորդում  է  թիմերինհարաբերականզրույցներիկազմակերպման,  գաղափար-առաջարկների  ձևավորման  համար։
   Եվ,իհարկե,  գաղափար-առաջարկների  ձևավորմանը  պետք  է  հաջորդիդրանց  իրագործումը։
   Արդյունքում  ուսանողները  հասկանում  են,  որհավասարապես  կարևոր  է  ինչպես  գործընթացը,  այնպես  էլ  արդյունքը,սովորում են լինել նախաձեռնող և այլն։
  Այլ կերպ ասած` ուսանողներըազդեցության պասիվ օբյեկտից վերածվում են ակտիվ սուբյեկտի։
 տրամադրումը`խորհրդատվությունը։
 3) Ուսանողների  սոցիալական  փոխազդեցությունների  կառուցման,փոխօգնության  մշակույթի  ձևավորման  նպատակով  ստեղծվել  էհետազոտականՀետազոտականխորհրդատվություններն ուղղված են  բակալավրի և մագիստրոսիկրթական  ծրագրերով  ուսանողների  մասնագիտական  հարցերի,խնդիրների  կարգավորմանը,  լուծմանը։
   Այս  դեպքում  որպեսակադեմիական  խորհրդատուներ՝  բակալավրի,  մագիստրոսիև/կամծրագրերի  ավարտականկուրսերի գերազանց առաջադիմությամբ ուսանող-կամավորներնեն, ովքեր աշխատում են իրենցից ցածր կուրսի ուսանողների հետ[2, էջ 7]։
 հետազոտողիկրթականՍահմանումից  պարզ  էր,  որ  հետազոտական  խորհրդատվությունըկազմակերպված  կամավորական  գործունեություն  է։
   Նկատենք,  որկամավորականսոցիալական  ակտիվությանհեռանկարային  ձև  է,  և  բուհական  միջավայրը  կարող  է  խթանելկամավորական գործունեության մշակույթի ձևավորմանը, ինչի կարիքըկագործունեությանարդյունքում շահող կողմերից է կամավոր-ուսանողը։
 իրականությունում։
   ԿամավորականգործունեությունըհայՀայտնի  ամերիկացի  մանկավարժ  Ջ.  Բրուները  մատնանշում  է,  որ «յուրաքանչյուր  ուսանողի  համար  նպատակահարմարէ  տալհնարավորություն  կատարելու  ուսուցչի  դեր  իր  գործընկերներինկատմամբ,  քանի  որ  ուսանողների  մոտ  այլոց  սովորեցնելն  ումիաժամանակսովորելը  արդարացվածհոգեբանական  գործունեություն  է՝  երկու  կողմերի  ուսումնականգործունեությունը ակտիվացնող» [4, էջ 114]։
 հասակակիցներիցիրԿարևոր  է  նաև  այն,  որ  կամավորական  գործունեությունն  ակտիվացնում  է  երիտասարդների  ստեղծարար  նախաձեռնողականությունը[5, էջ 82]։
 Կարճ  ասած՝  ուսանողը  սովորեցնելով  սովորում  է,  ապահովումսեփական  մասնագիտական  ներուժի  զարգացումը։
   Ավելին,  նա  նաևկուտակում է սոցիալական կապիտալ՝ հիմնված վստահության վրա։
 4) Կենտրոնը  կազմակերպումառանձինառարկաներիէ  նաև  կրթականծրագրերիմասնագիտականթեմաներիարտածրագրային  խորհրդատվություններ,  որոնք  ուղղված  ենուսանողների  առանձինմասնագիտական  առարկաներիառանձինպահանջներիբավարարմանը  և  ուսանող(ներ)ին  հետաքրքրող  հարցերինհամապարփակ, ամբողջական պատասխանների տրամադրմանը[2,  էջ  7]։
   Խորհրդատվության  միայն  այս  ձևն  է  ենթադրումուսանողների կողմից վճարում։
 արտածրագրայինթեմաներիՈւսանողները  հաճախ  ունեն  մասնագիտական  հարցեր,  որոնցպատասխանները  չեն  ստանում  դասընթացների  շրջանակներում։
   Ըստայդմ՝ տրամաբանական է ցանկալի ակադեմիական խորհրդատուի մոտհետաքրքրող  հարցերի  պատասխանների  որոնման  հնարավորությանընձեռումը։
 Ակադեմիական  խորհրդատվություններիշարադրված  ձևերիընթացիկ վերջնական գնահատումը թույլ կտա հասկանալ ու բարելավելկազմակերպչական,  բովանդակային  խնդիրները`  ապահովելով  դրվածնպատակների նվաճումը։

Հոդվածը  նվիրված  բարձրագույն  ակադեմիական  ուսումնական  խորհրդատվությունների  հաստատությունում  ստեղծարար-նորարարական  ձևերի  ներկայացմանը,  որոնք  միտված  են  ուսանողների  և  բարձրացման  աջակցմանը,  աշխատաշուկայում  մրցունակության  ինչպես  սոցիալականմասնագիտական ներուժի զարգացման խթանմանը։
