TOԲՈՍԱՇՐՈՒԹՅԱՆ ԱՐԳԱՄԱՆ ՏԵՍՉՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ Ընդլայնելով Հայաստանում ժամկետները, ազատ ժամանակակից աշխարհում տեղի ունեցող փոփոխությունները, մարդկանց շահերի առկայությունը, եկամուտները, տրանսպորտային «տեղեկատվական համակարգերի» բարելավումը,   Հայաստանի Հանրապետությունում տուրիզմը համարվում է տնտեսության գերակայություն ՝ մի շարք սոցիալ-տնտեսական խնդիրների համար հնարավորությունների ստեղծում, տնտեսական աճի ապահովում և զբոսաշրջության միջազգային շուկային ինտեգրում:   Հայաստանի Հանրապետության զբոսաշրջության ոլորտը կարգավորվում է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ, «Tourismբոսաշրջության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով, «Քաղաքացիական օրենսգիրք», «Աշխատանքային օրենսգիրք» և այլ իրավական ակտերով [1]:   Tourismբոսաշրջության ոլորտի պետական ​​կարգավորումն իրականացնում է ՀՀ կառավարության լիազորված ղեկավար մարմինը, որը կարող է զարգացնել զբոսաշրջության զարգացման հեռանկարների ուղղությունների վերաբերյալ առաջարկություններ ներկայացնել ՀՀ կառավարություն, ինչպես նաև իրականացնել տուրիստական ​​[տեղեկատվական, գովազդային և հրատարակչական] գործունեություն: Հայաստան այցելած զբոսաշրջիկները հիացմունքով էին խոսում երկրի բացառիկ պատմաճարտարապետական ​​և բնական հարստությունների մասին: Ամերիկացի հայտնի նկարիչ Ռոքուել Քենթը գրել է. «Եթե ինձ հարցնեին, թեմեր այն մոլորակի վրա, որտեղ կարելի է ավելի շատ հրաշքներ հանդիպել, ես նախ կտայի Հայաստան անունը:   Ակամայից այդ փոքրիկ անկյունում կարող ես հանդիպել այնպիսի հուշարձանների, այնպիսի մարդկանց, ովքեր կարող են դառնալ ամբողջ աշխարհի զարդն ու հպարտությունը:   Կեցցե՛ք դուք երեք անգամ, հայոց երկիր, տաղանդների օրրան, հրաշագործների օրրան: » Ըստ Հայաստանում Լիբանանի դեսպան ibիբրալ Բհուտո arաարի, «Հայաստանը զբոսաշրջության համար գրավիչ, եզակի երկիր է, հատկապես իր անվտանգությամբ և կայունությամբ» (Jibrail Butros Jaar 2005): Ըստ ավստրիական «Հայաստանը քաղաքակրթության բնօրրանն է, Հին աշխարհի առաջատար և զարգացած երկրներից մեկը» (Ֆրանց Վիկտոր Վերֆել 1933): Հումանիստ Ֆրանց Վերֆել, գրող, Աշխատությունը ուսումնասիրել է Հայաստանի Հանրապետության զբոսաշրջության ռեսուրսները, դրանց առանձնահատկություններն ու օգտագործման ուղղությունները, առաջարկել է անհրաժեշտ քայլեր, որոնք պետք է ձեռնարկվեն պետության կողմից զբոսաշրջության արդյունավետ կազմակերպման և հետագա զարգացման համար: ՀՀ մարզերում զբոսաշրջության տարբեր ուղղությունների զարգացման համար անհրաժեշտ նախադրյալներ կան `պայմանավորված բնական, պատմամշակութային, սոցիալ-տնտեսական ռեսուրսներով:   Հայաստանն ունի յուրահատուկ մշակույթ ՝ ճարտարապետություն, գրականություն, երաժշտություն, պար:  Գոյություն ունեն ավելի քան 24,000 պատմամշակութային հուշարձաններ, որոնք հնարավորություն են տալիս զարգացնել ճանաչողական տուրիզմը [1, 5]:   Հայաստանին բնորոշ լանդշաֆտային բազմազանություն:  Հաշվի առնելով այս փաստը ՝ մենք կարող ենք զարգացնել էկոտուրիզմը Հայաստանում ՝ արկածային տուրիզմ ըստ սեզոնի: Օրինակ ՝ ձմռանը Գեղամա լեռների ձյունապատ գագաթները նպաստում են ձմեռային հանգստի և դահուկների դահուկներին, իսկ ամռանը բարձր լեռնային բնապատկերը թույլ է տալիս արշավել, լեռնագնացություն, լեռնագնացություն և այլն:   Հայաստանում կա 3 պետական ​​արգելոց (Խոսրով, Շիկահող, Էրեբունի), 26 սրբավայրեր, 4 ազգային պարկեր ՝ Սան, Ար-իկ, Արփա, Դիլիջան:  Միևնույն ժամանակ, պետական ​​վերահսկողություն սահմանել բնական ռեսուրսների պահպանության նկատմամբ, իրականացնել բնական հուշարձանների հայտնաբերում և նոր հատուկ պահպանվող տարածքների ստեղծում [4]: Վայոց ձորի մարզի երկրաֆորֆոլոգիական պայմանները և կլիմայական պայմանների բազմազանությունը հնարավորություն են տալիս զարգացնել մարզական տուրիզմը:   Օրինակ ՝ ձմռանը կարող եք հիմնել սպորտային բազաներ, կարճաժամկետ հանգստի օբյեկտներ, և կազմակերպել դահուկներ, սահնակներ, ավիացիոն մրցումներ, իսկ ամռանը ՝ արշավներ, արշավներ անտառում, լեռնագնացություն դեպի Գանձակ, ինչպես նաև ջրային զբոսանավեր: ,   Իսկ ջրամբարների կառուցումը հնարավորություն կտա կազմակերպել «նավարկություն» և «ձկնորսություն»:   Քարանձավային զբոսաշրջության մշակույթը կարող է հաստատվել տարածաշրջանում: Օրինակ ՝ Մոզրովի քարանձավը Հայաստանի բնական հրաշալիքներից մեկն է ՝ տարբեր երկրաբանական կազմավորումներով, բայց երկրաբանական և կլիմայական ազդեցությունների պատճառով քարանձավի մուտքը դարձել է շատ վտանգավոր: Փոխանակ արգելափակելու վթարները, մուտքը փակելով, կարող են որոշ ներդրումներ կատարվել, վերականգնել քարանձավը և քարանձավ տանող ճանապարհը:   Ayերմուկը ՝ Վայոց Ձորի առողջարանային կենտրոններից մեկը, հայտնի է իր բարձրորակ հանքային ջրով, բայց Ամուլսարում հանքարդյունաբերության վերջին աշխատանքները կարող են հանգեցնել chemicalերմուկի ջրերի քիմիական աղտոտմանը:   Բացի այդ, լինելով զբոսաշրջության կարևոր նշանակություն, ermերմուկ քաղաքը կապը հաստատում է այլ մարզերի հետ միայն ճանապարհային ճանապարհով:  Միջազգային հեղինակությունը բարձրացնելու և բնակչության ակտիվ տեղաշարժն ապահովելու համար պետական ​​ներդրումների իրականացումը Zոդից Վարդենիսի լեռնաշղթայից մինչև ermերմուկ գերակայություն է `aերմուկ օդանավակայանը վերականգնելու համար երկաթգիծ ստեղծելը:   Քաղաքում զբոսաշրջության զարգացումը կարելի է ապահովել մի քանի ուղղություններով. Նախկին քաղաքը վերափոխվել է միջազգային չափանիշներին համապատասխանող առողջապահական-ձմեռային զբոսաշրջության կենտրոնի: Ստեղծել երիտասարդական ճամբարներ քաղաքում երիտասարդների համար: Կենտրոնը կարող է դառնալ ազգային և միջազգային մրցույթների կազմակերպման և անցկացման վայր, ինչը, իր հերթին, նպաստում է ոչ միայն արտագնա, այլև ներքին տուրիստական ​​հոսքերի աճին: Tat կենտրոնի զբոսաշրջային կենտրոնն իր կլիմայական պայմաններով, պատմամշակութային հարստությամբ և ավանդույթներով հեռանկարային դեր ունի Հայաստանում զբոսաշրջության զարգացման գործում:   Տաթում զբոսաշրջության զարգացման համար առաջնահերթ խնդիր է Թաթվանի համալիրի վերականգնումը, Թաթվանի համալիրում նոր դպրոցի ստեղծում, մասնավորապես ՝ Թաթ համալսարանի վերականգնում, որը համայնքին հնարավորություն կտա դառնալ գիտակրթական կենտրոն, որտեղ ինչպես ՀՀ քաղաքացիները, այնպես էլ օտարերկրացիները կարող են իրենց հետազոտությունները կատարել:   Գիտակրթական կենտրոնի վերականգնումը կնպաստի Տաթում զբոսաշրջության կրթական ուղղության ձևավորմանը և զարգացմանը:   Կենտրոնում բարձրորակ ինտերնետ կապ ապահովել և ստեղծել բանկային ծառայությունների համակարգ:   Ներկայումս Tat զբոսաշրջային կենտրոնը միացված է արտաքին աշխարհին ավտոմայրուղով, այդ պատճառով այն դառնում է առաջնահերթություն կենտրոնի զարգացման զբոսաշրջային գործունեության խթանման համար: Գորիսի օդանավակայանի վերականգնումը և Հալիձորի վրայով ճոպանուղու բարեկարգումը վանական համալիր մուտք գործելու համար կարող են նպաստել տրանսպորտային տուրիզմի շրջանում զբոսաշրջային դինամիկ շարժմանը:   Հաշվի առնելով Թաթում վերջերս զբոսաշրջիկների մեծ հոսքը, գիշերային հաստատությունների ստեղծումը կդառնա առաջնային, որը կունենա փորձառու աշխատակազմ, կապահովի բարձր մակարդակի ծառայություններ: Istsբոսաշրջիկներին հատկապես հետաքրքրում է երկրի էթնիկ մշակույթը, որը կարելի է ներկայացնել հյուրատների արտաքին «ներքին դիզայնի» միջոցով, ինչպես նաև միջոցառումներ կազմակերպել, որոնք կներկայացնեն հայ ժողովրդի կյանքը, ծեսերն ու տոները, պարը, երաժշտությունը: , արհեստներ, գորգագործություն, մանրանկարչություն: ատաղձագործություն, խոհանոց: Իր ժառանգությամբ, գույնով, պատմամշակութային Շիրակի մարզը, մասնավորապես ՝ Գյումրի քաղաքը, միշտ աչքի է ընկել իր հայտնի մարդկանցով, գեղեցիկ ու մաքուր բնությամբ, յուրահատուկ խոհանոցով:   Տարածաշրջանային հնարավորությունները զբոսաշրջության զարգացման հեռանկարները հսկայական են:   Մարզում զբոսաշրջության ամենատարածված ճյուղը ճանաչողական տուրիզմն է, սակայն կան նախադրյալներ էկոլոգիական, գյուղական, արկածային, սպորտային և խոհանոցային տուրիզմը զարգացնելու համար:   Buildingsբոսաշրջության տեսանկյունից հետաքրքրություն ներկայացնող շենքերի, թանգարանների (տուն-թանգարաններ), մշակութային կենտրոնների, արհեստանոցների, արհեստանոցների, արհեստանոցների, քաղաքների և մարզերի բաղադրիչների վերաբերյալ տեղեկատվության ճիշտ ներկայացումը կդառնա զբոսաշրջության տեսանկյունից ամենակարևոր բաղադրիչներից մեկը զբոսաշրջության զարգացում:   «Կումայրի» արգելոցի առկայությունը և դրա ամբողջական վերականգնումը կնպաստեն քաղաքային տուրիզմի զարգացմանը, իսկ ավանդական սննդի փառատոների կազմակերպումը խթան կհանդիսանա խոհանոցային-խոհանոցային արշավներ կազմակերպելու մեծ հնարավորությունների համար:   Կարելի է կազմակերպել էքսկուրսիաներ դեպի «Թռչկան» ջրվեժը, որը հյուսիսային Հայաստանի ամենագեղեցիկ բնական հրաշալիքներից է, Արփի լճի ուղղությամբ, էքսկուրսիաներ դեպի Ախուրյանի կիրճ-Ձոր-Անի քարանձավներ և այլ քարանձավային բնակավայրեր:   Մարզում զբոսաշրջության զարգացման համար անհրաժեշտ է տեղեկացնել զբոսաշրջիկներին, կազմել տուր փաթեթներ, օգտագործել գովազդի համար տարբեր գործիքներ `բջջային հավելվածներ, սոցիալական կայքեր, բուկլետներ և այլն: զարգացում.   Տարածաշրջանային տուրիզմ Հաշվի առնելով տարեցտարի Հայաստան ժամանող զբոսաշրջիկների թվի աճը, ենթակառուցվածքների բարելավումն ու վերականգնումը, ծառայությունների բարձր մակարդակն ապահովելու համար տեխնոլոգիական նորարարությունների օգտագործումը դառնում են գերակա խնդիր:   Տրանսպորտային երթուղիների մատչելիությունը բարձրացնելու համար զբոսաշրջային վայրերում հնարավոր է ունենալ օտարալեզու ուղեցույցներ: Վերոնշյալ խոչընդոտները հաղթահարելու, Հայաստանում զբոսաշրջության համաչափ զարգացում ապահովելու համար պետական ​​քաղաքականությունը կարող է ուղղված լինել Հայաստանի նպատակակետին: • Միջազգային ասպարեզում, Հայաստանը, որպես զբոսաշրջիկ գրավիչ այցելու, երկրի դրական զբոսաշրջությունը և զբոսաշրջության ոլորտը նպաստում են նրա արտաքին ներդրումներին: ազդեցություն ունի տնտեսության այլ ճյուղերի (արդյունաբերություն, քաղաքաշինություն, կրթություն) վրա: ներկայացում • Բացի ավանդական ուղղություններից (պատմական, մշակութային, առողջարանային) ՝ նպաստել զբոսաշրջության նոր ուղղությունների (էկոտուրիզմ, ագրոտուրիզմ, ծայրահեղ տուրիզմ, գործնական այցեր) զարգացմանը, ինչը Հայաստանը կդարձնի ավելի գրավիչ երկիր և՛ զբոսաշրջության, և՛ ներդրումների տեսանկյունից: • Տրանսպորտային համակարգ մուտքի ապահովում:   Մասնավորապես, անհրաժեշտ է ընդլայնել օդային ճանապարհային ցանցը, ոլորտում պայմանագրեր կնքել հայտնի ավիաընկերությունների հետ: • tourismբոսաշրջության ծառայություններ մատուցող ընկերությունների, զբոսավարների, ուղեկցորդների, տուրօպերատորների և գործակալների լիցենզավորում, ինչպես նաև սպառողների պաշտպանություն: • Արվեստի և մշակույթի կազմակերպությունների հետ սերտ համագործակցություն, քանի որ անհրաժեշտ է նրանց օգնել պահպանել և ընդլայնել արվեստը, երաժշտությունը, արհեստները, խոհանոցը: ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ [1] ՀՀ «Tourismբոսաշրջության զարգացման հայեցակարգ» 13.02.2008, URL: http: //mineconomy.am/media/2017/03/1454.pdf (Հղումը ՝ 02.05.2019): [2] Tourismբոսաշրջության և զբոսաշրջության մասին ՀՀ օրենք, Երևան 2003, URL:  https: //www.arlis.am/DocumentView.aspx?DocID=64659 (Հղումը ՝ 02.05.2019): [3] «Հատուկ պահպանվող տարածքների մասին» ՀՀ օրենք, Երեւան 2006, URL: https: //www.arlis.am/documentview.aspx?docID=29624 (Հղումը կատարվել է 05.04.2019): [4] ՀՀ օրենք «Շրջակա միջավայրի վերահսկողության մասին», Երեւան 1998, URL: https: //www.arlis.am/DocumentView.aspx?docID=73116 (Հղումը կատարվել է 05.04.2019): [5] «Պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների օգտագործման և պատմական միջավայրի պահպանության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենք, Երևան 1998, հասանելի է ՝ URL: https: //www.arlis.am/DocumentView.aspx?DocID=38019 (Հղումը ՝ 22.04.2019) [5] Շ. Հարությունյան, «Tourismբոսաշրջության արդյունաբերություն և աշխարհագրություն», Երևան, 2004, էջ. 130 Օֆելյա Գալստյան URԲՈՍԱՇՐՈՒԹՅԱՆ DEԱՐԳԱՄԱՆ ՀԵՌԱՆԿԱՐՆԵՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ Հիմնաբառեր. Տուրիզմի ռեսուրս, կայուն զարգացում, զբոսաշրջային ներուժ, կառավարում, պետական ​​քաղաքականություն: ։

Աշխատանքում  ներկայացված  է  Հայաստանի  զբոսաշրջության  արդի  վիճակը,  ուղենշված է անհրաժեշտ քայլերը` ոլորտի հետագա զարգացման համար։
   Աշխատանքի  նպատակն  է  վերլուծել  Հայաստանի  զբոսաշրջային  ռեսուրսների  արդի  վիճակը  և    պետական  քաղաքականության  դերն  ու  գործառույթները՝  ուղղված  զբոսաշրջոթյան  ոլորտի  հետագա  զարգացմանը։
   Արդյունքում  պարզվեց,  որ  ՀՀ-ում  առկա  զբոսաշրջային  ռեսուրսների  ռացիոնալ  օգտագործումն  ու  պետության  կողմից  իրականցվող  մարքետինգային  քաղաքականությունն`  ուղղված  Հայաստանի  գրավիչ  զբոսաշրջային դեստինացիայի ներկայացմանը, նպաստում են երկրի ճանաչելության  բարձրացմանը, միջազգային զբոսաշրջային  շուկայում  ամուր  դիրքերի գրավմանն ու  կայուն զբոսաշրջային հոսքերի ապահովմանը։
