Չնայած նրան, որ Հայաստանը ավելի քան երկու տարի հանդիսանում է Եվրասիական տնտեսական միության լիիրավ անդամ, որպես պաշտոնական իրավասու, Հայաստանը, ըստ տարբեր գիտական ​​և փորձագիտական ​​գնահատականների, Հայաստանը դեռ ընթանում է անդամակցության և ինտեգրման ճանապարհին ՝ ունենալով բազմաթիվ արտաքին նշանակություններ: հնարավոր վտանգները և այլ մարտահրավերներ:   Ըստ այդմ, ինչպես նշեց հայ տնտեսագետ, տնտեսագիտության դոկտոր Ա. Ըստ Թավադյանի, դրանք հիմնականում բխում են ներքին ճգնաժամից և անհամապատասխանություններից, մեծ մասամբ արտարժույթի չհամաձայնեցված քաղաքականության և սղաճի բավականին բարձր մակարդակի հետևանքով:   ԵՏՄ անդամ երկրներում, այդ թվում ՝ Հայաստանում, ի սկզբանե գերակշռում էին տնտեսության կառուցվածքային խնդիրները, որոնց գումարվում էին ինտեգրման խնդիրները, հատկապես հակառուսական պատժամիջոցները և նավթի գները:  Բավականին դիվերսիֆիկացված տնտեսությունը և ինովացիոն ոլորտի թերզարգացումը Ռուսաստանում և Kazakhազախստանում, որոնց ընդհանուր ՀՆԱ-ն կազմում է ԵՏՄ երկրների ՀՆԱ-ի 95% -ը, մեծապես կախված են ածխաջրածիններից:   Բյուջեի եկամուտների արտարժույթով նվազումը, գնողունակության մակարդակի իջեցումը, ռուբլու անկումը և Ռուսաստանում ներդրումների կրճատումը հանգեցրին այդ երկրից դեպի Հայաստան տրանսֆերտների նվազմանը, ինչը կենսական նշանակություն ունի հայի համար: տնտեսություն   Այս առումով Հայաստանի համար կարևոր է համարում վերանայել տնտեսական քաղաքականության առաջնահերթությունները, հստակեցնել նպատակները և համապատասխանեցնել տնտեսական կառավարման ենթակառուցվածքները, հատկապես ԵՏՄ երկրների հետ տնտեսական զարգացման նոր մոդելի մշակման և ներդրման և ակնկալվող արդյունքների կանխատեսման միջոցով:   Այդ տեսանկյունից հարկ է նշել, որ Միության ներսում կա 436 Եվրասիական տնտեսական քաղաքականություն, ստեղծվում է Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) հետ Հայաստանի համագործակցության աշխատանքային խումբ {2}:   Դա հատկապես կարևոր է այդ կազմակերպության շրջանակներում Հայաստանի Հանրապետության ստանձնած պարտականությունների և կանոնակարգերի տեսանկյունից:   Անդամագրվելով ԱՀԿ-ին ՝ Հայաստանը ստանձնել է պարտավորություններ ՝ բոլոր ապրանքների մաքսատուրքերի որոշակի սահմանները չգերազանցելու համար:   Փոխելով որոշ հայկական ապրանքների մաքսատուրքերը ՝ անդամակցելով ԵՏՄ-ին, դրանք գերազանցում են նշված սահմանները:   ԱՀԿ ընթացակարգերին և ընթացակարգերին համապատասխան, սակագնի փոփոխության վերաբերյալ երկկողմ բանակցությունները կանցկացվեն միայն ԱՀԿ այն անդամների և այն ապրանքների վերաբերյալ, որոնց համար այդ երկրները իրավունք կունենան բանակցել և կունենան համապատասխան ցանկություն:   Միևնույն ժամանակ, հարկ է նշել, որ ԵՏՄ-ն ներկայացված չէ ԱՀԿ-ում, մինչդեռ Հայաստանը ԱՀԿ-ի անդամ է:   Մյուս կողմից, ընթացիկ սակագնի դրույքաչափերի փոփոխությունները ԵՏՄ-ի գործն են, այլ ոչ թե ԵՏՄ-ի առանձին անդամների:   Հետևաբար, Հայաստանը ԱՀԿ գործընթացներում ներկայացված է որպես ԱՀԿ անդամ, և գործընթացում, ընդհանուր առմամբ, ցանկացած ձևաչափով, կարելի է ասել, ԵՏՄ-ն ներգրավված է նաև որպես խնդրի իրավասու մարմին:   Այս ընդհանուր տեսակետից ելնելով, ըստ էության, պետք է կարգավորվեն ԵՏՄ անդամ երկրների արտաքին տնտեսական կապերն ու զարգացման հեռանկարները, այդ թվում ՝ Հայաստանի համար:   Միևնույն ժամանակ, ԵՏՄ-Չինաստան համագործակցության հետագիծը բավականին հեռանկարային է և միևնույն ժամանակ բազմաբնույթ մարտահրավերներ:   Դեռևս 2015 թ. Փետրվարին ՝ Եվրասիական տնտեսական միության պաշտոնական գործարկումից ընդամենը մեկ ամիս անց, Չինաստանում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան Անդրեյ Դենիսովը հայտարարեց ազատ առևտրի գոտի ստեղծելու կողմերի մտադրության մասին:   Եվ Չինաստանը, և Ռուսաստանը Եվրասիական տարածաշրջանում ավելի խորը ինտեգրման ջատագովներ են, բայց երկուսն էլ իրենց գաղափարներն ունեն ինտեգրման վերաբերյալ:   Ռուսաստանի դեպքում, 437 ՔԱITԱՔԱԿԱՆ ինտեգրման գործընթացները ծավալվում են ԵԱՏՄ համատեքստում, մինչ Չինաստանը 2013 թվականից հետևում է Նախագահ Սի Jinզինպինի կողմից առաջ քաշված «Մետաքսի ճանապարհի» դոկտրինին:   Երկու դեպքում էլ նպատակը Եվրասիական տարածաշրջանի երկրներում տնտեսական փոխկախվածության և փոխկախվածության խորացումն է ՝ հօգուտ այդ երկրների տնտեսական և աշխարհաքաղաքական շահերի:   Այս համատեքստում, առնվազն մեկ տեսանկյունից, երկու ծրագրերի նպատակները համընկնում են, և ազատ առևտրի համաձայնագրի կնքումը դառնում է օպտիմալ սցենար:   Ուստի հետաքրքրական է դառնում այն ​​հարցը, թե տնտեսական ինչպիսի՞ հետեւանքներ կարող է ունենալ նման համաձայնագրի ստորագրումը Եվրասիական տնտեսական միության և, մասնավորապես, Հայաստանի համար:  ԵԱՏՄ-ն և Չինաստանը աշխարհագրորեն հարևան և փոխկապակցված երկու տարածաշրջաններ են, ուստի կողմերի միջև հաստատվել են պատմականորեն կայուն և սերտ առևտրային կապեր:  Ստորև ներկայացված գծապատկերը ցույց է տալիս դեպի Չինաստան արտահանման մասնաբաժինը ԵԱՏՄ անդամ երկրների ընդհանուր արտահանման մեջ (տե՛ս գծապատկեր 1):  Uleամանակացույց 1. ԵԱՏՄ երկրներ դեպի Չինաստան արտահանման բաժնետոմսերը Ինչպես երեւում է գծապատկերից, վերջին տարիներին ԵԱՏՄ անդամ երկրներից միայն Հայաստանն է Չինաստան արտահանման շարունակական աճ գրանցում:   Այս իրավիճակում, կարծես, ազատ առևտրի համաձայնագիրը կդառնա այն բանալին, որը կարող է մեծացնել Հայաստանից արտահանման ծավալը և լուծել մի շարք տնտեսական խնդիրներ:   Այնուամենայնիվ, թվերը կարող են նաև խաբուսիկ լինել, քանի որ դեպի Չինաստան արտահանման մասնաբաժնի աճ գրանցվել է ոչ թե արտահանման բացարձակ աճի, այլ դեպի այլ երկրներ արտահանման կտրուկ անկման պատճառով:  Բանն այն է, որ Ռուսաստանի տնտեսության անկման և ռուբլու արժեզրկման արդյունքում տեղի է ունեցել Հայաստանից Ռուսաստան արտահանման կտրուկ անկում, և այս պայմաններում Չինաստանի մասնաբաժինն աճել է, իսկ բացարձակ մեծությամբ ՝ արտահանումը: 2014-ին: 2015-ի 414 միլիոն դոլարից իջեցված `հասնելով 315 միլիոն դոլարի:   Միաժամանակ, խորանում է Հայաստանից Չինաստան արտահանման միատարրությունը:   2015 Արտահանման 99,36% -ն ապահովվել է հումքի, խարամի և մոխրի միջոցով:   Այս ոլորտը արդյունահանող արդյունաբերության նվազագույն ավելացված արժեքի ոլորտներից մեկն է, ուստի անիրատեսական է ակնկալել, որ այս ապրանքախմբի արտահանման աճը կհանգեցնի զգալի շահույթի և բյուջեի լրացուցիչ եկամուտների:   Ավելին, նման ապրանքների արտադրության աճը կարող է մտահոգիչ լինել շրջակա միջավայրին վնաս պատճառելու տեսանկյունից:   Միևնույն ժամանակ, այնպիսի ապրանքներ, ինչպիսիք են սննդամթերքը և գյուղատնտեսական հումքը (28,56%), օգտակար հանածոները (27,1%) և թանկարժեք քարերն ու մետաղները (20,4%), գերադասվում են մնալ Հայաստանի արտահանման ապրանքային կառուցվածքում:   Այս բոլոր ոլորտներում Չինաստանը համաշխարհային շուկայի ամենակարևոր մատակարարներից մեկն է, և եթե հաշվի առնենք ՀՀ-Չինաստան տրանսպորտային ենթակառուցվածքի թերզարգացումը, արդարացիորեն կարող ենք ասել, որ ԵՏՄ-Չինաստան ազատ առևտրի համաձայնագիրը դժվար թե օգնի ներքին արտադրողները այս տարածքներում մուտք գործելու չինական շուկա:  Միևնույն ժամանակ, վերջին տարիներին ԵՏՄ անդամ բոլոր երկրներում Չինաստանից ներմուծման մասնաբաժինն աճում է:   Էժան չինական ապրանքները կարող են հեշտությամբ դուրս մղել ազգային արտադրողներին ներքին շուկայից ՝ վնասելով ներքին արտադրությունը:   Հայաստանում Չինաստանից ներմուծման ծավալները նույնպես բավականին կայուն են և, ի տարբերություն արտահանման ապրանքների կառուցվածքի 439 ՔԱԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ, բավականին բազմազան են:   Ուստի հնարավոր է, որ ազատ առևտրի պայմանագիր կնքելու դեպքում չինական արտադրողները մի շարք ապրանքատեսակներով սկսեն տեղական արտադրողներին դուրս մղել հայկական շուկայից:   Այս պայմաններում հարց է առաջանում ՝ մաքսատուրքերի վերացումը նախատեսող ազատ առևտրի համաձայնագիրը բխո՞ւմ է Հայաստանի կամ ԵԱՏՄ շահերին:   Սխալ կլինի սպասել, որ ազատ առևտրի համաձայնագիրը կբարձրացնի Հայաստանից արտահանման ծավալը և կստեղծի նոր աշխատատեղեր:   Ընդհակառակը, ավելի հավանական է, որ էժանագին չինական ապրանքները, որոնք ներկայումս խիստ մրցունակ են համաշխարհային շուկայում, կկարողանան հեշտությամբ դուրս մղել ազգային արտադրողներին շուկայից և էլ ավելի բարձրացնել գործազրկության մակարդակը:   Անպատեհ չի լինի այս համատեքստում դիտարկել ԵՄ օրինակը:   Եվրամիությունը Չինաստանի խոշորագույն առևտրային գործընկերն է, իսկ Չինաստանը ՝ ԵՄ երկրորդ խոշորագույն առևտրային գործընկերը:   Չնայած այն հանգամանքին, որ ԵՄ-ն ունի համեմատաբար կայուն տնտեսություն և զգալի առևտրային առավելություններ արտաքին առևտրում, Եվրահանձնաժողովը շարունակում է հետաձգել Չինաստանի հետ ազատ առևտրի պայմանագրի կնքումը ՝ այդպիսով պաշտպանելով ընդհանուր շուկան էժան չինական ապրանքների ներհոսքից և բացասական տնտեսական հետեւանքներ:   Գոնե տնտեսական զարգացման ներկա մակարդակում սխալ չի լինի հետևել ԵՄ օրինակին:   Ե՛վ Հայաստանը, և՛ ԵԱՏՄ անդամ մյուս երկրները պետք է կենտրոնանան իրենց ազգային տնտեսությունների մրցունակության բարձրացման և իրենց ազգային արտադրողներին աջակցելու վրա, քանի որ միայն բարձր մրցակցային և կայուն ազգային տնտեսություն ունեցող երկրները կարող են օգուտ ստանալ խորացող ինտեգրման գործընթացից: 4}  Այսպիսով, ԵՏՄ-ին Հայաստանի անդամակցության դեպքում բարձրացվում են հետևյալ արտաքին խնդիրները և մարտահրավերները: , Ընդհանուր սահմանի բացակայությունը նշանակում է, որ Հայաստանի և ԵԱՏՄ անդամ երկրների միջև առևտուրն իրականացվում է երրորդ երկրի կամ երկրների միջոցով և ենթակա է մաքսազերծման, ինչը կարող է շատ բարդ իրավիճակներ ստեղծել 440 ՔԱԱՔԱԿԱՆ ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ, հատկապես բավականին լարված աշխարհաքաղաքական պայմաններում: գործընթացները  Մաքսային տուրքերը Հայաստանում և ԵՏՄ անդամ երկրներում ձևավորվում են տարբեր սկզբունքներով:   Չունենալով բնական ռեսուրսներ ՝ Հայաստանը իր արտաքին քաղաքականությունը ձևավորել է ներմուծման ռեսուրսների վրա ցածր մաքսատուրքեր կիրառելու սկզբունքի հիման վրա, իսկ բնական ռեսուրսներ ունեցող ԵԱՏՄ անդամ երկրները բարձր շուկաներ են սահմանել ներմուծվող ռեսուրսների վրա ՝ իրենց շուկաները պաշտպանելու համար:   Ինտեգրվելով ԵՏՄ-ին ՝ Հայաստանը նաև պարտավոր է բարձրացնել իր մաքսատուրքերը, ինչը չի բխում Հայաստանի ներկայիս առևտրատնտեսական շահերից:   Հետևաբար, հայկական կողմի համար ձեռնտու և ձեռնտու կլինի ոչ միայն այս օրենքը հրատապ դարձնել հայանպաստ, այլ նաև հասնել հօգուտ հայկական պետության որոշումների կայացման, ինչը հնարավոր է փոխադարձաբար: շահավետ քաղաքականություն:  Many Հայաստանի Հանրապետության առևտրատնտեսական դաշտը կարգավորող օրենսդրությունը երկար տարիներ ներդաշնակեցվել է ԵՄ օրենսդրությանը, բայց ոչ ԵԱՏՄ անդամ պետություններին:   Միանալով ԵՏՄ-ին `ՀՀ-ն պարտավորվում է կիրառել ԵՏՄ-ում գործող օրենքներ, որոնք շատ դեպքերում հիմնված են այլ սկզբունքների վրա, մասնավորապես` ՀՀ-ն չի կիրառել արտադրանքի ստանդարտացման պարտադիր մոտեցումներ, բայց կիրառել է տեխնիկական կարգավորման մոտեցումներ: ,   Նույնը կարելի է ասել սանիտարական և բուսասանիտարական պահանջների մասին, որոնք հիմնված են Հայաստանում և ԵՏՄ-ում տարբեր սկզբունքների վրա:  Տնտեսական Հայաստանում և ԵԱՏՄ-ում տնտեսական գործունեության թույլտվությունների համակարգերը զգալիորեն տարբերվում են:   Հայաստանը որդեգրել էր ազատական ​​քաղաքականություն, և ԵԱՏՄ անդամ երկրներում դեռ գործում է վերահսկողական մոտեցումը, մասնավորապես ՝ արտաքին տնտեսական գործունեությամբ զբաղվելը թույլտվության առարկա է ԵԱՏՄ երկրներում:  ՀՀ այլ երկրների հետ առևտրատնտեսական համաձայնագրերը կարող են ուժի մեջ մնալ միայն այն դեպքում, եթե ԵՏՄ անդամ երկրները նույնպես ունենան նման պայմանագրեր, ինչը նշանակում է, որ 441 POLITICS Հայաստանը ԵՏՄ-ին վերջնական ինտեգրվելուց հետո չի կարողանա ինքնուրույն իրականացնել առևտրատնտեսական բանակցություններ: ,   Այս բանակցությունները կարող են իրականացվել միայն ԵԱՏՄ դրոշի ներքո:  Ուստի նման դեպքերում օրենսդրական նման բացթողումների դեպքում նպատակահարմար է ցուցադրել սեփական նախաձեռնությունը և հասնել հայանպաստ որոշումների:  , Լինելով ԱՀԿ անդամ ՝ Հայաստանի Հանրապետությունը ներկայանում էր այդ կազմակերպությունում որպես առանձին ստորաբաժանում և մասնակցում էր այդ կազմակերպության որոշումների կայացմանը սեփական դրոշի ներքո:   Միանալով ԵՏՄ-ին ՝ Հայաստանը նախ պարտավորվում է վերանայել իր ստանձնած պարտավորությունները և այսուհետ ներկայացնել ԱՀԿ:  , Միանալով ԵՏՄ-ին ՝ Հայաստանը մեծ մասամբ զրկվեց արտաքին առևտրի և տնտեսական անկախ քաղաքականություն վարելու հնարավորությունից ՝ այդ իրավունքը փոխանցելով ԵԱՏՄ խորհրդին:  Ազատ տարածք ստեղծելը ԵԱՏՄ-Չինաստան համագործակցության շրջանակներում ունի և՛ իր դրական, և՛ բացասական կողմերը:   Այնուամենայնիվ, ելնելով ԵՄ-Չինաստան համագործակցության գործոնից, փորձը ցույց է տալիս, որ նպատակահարմար է երկարաձգել ԵՏՄ-Չինաստան շրջանակի համար ազատ գոտի ստեղծելու հեռանկարները:  , ։

Եվրասիական ինտեգրման առաջին իսկ օրվանից ի վեր Հայաստանի Հանրապետության առջեւ աշխարհաքաղաքական եւ աշխարհատնտեսական բազում մարտահրավերներ են գոյացել, որոնցից առավել կարեւորներից մեկը մինչ օրս շարունակում է մնալ հետեւյալ հարցը. որքանո՞վ են արդարացված ԵՏՀ-ում Հայաստանի Հանրապետության ինտեգրման գործընթացները եւ ինչպիսի՞ն են դրանց արդյունավետ գործունեության հեռանկարները։
  Սույն գիտական հոդվածում իրականացվում է բազմակողմանի տնտեսաքաղաքական վերլուծություն՝ կապված այդ կազմակերպությունում Հայաստանի Հանրապետության ինտեգրացիայի հետ։
  Այդ նպատակին հասնելու համար կիրառվում են ինչպես ինտեգրացիայի, այնպես էլ դեինտեգրացիայի գործընթացների համար նախատեսված անհրաժեշտ գործիքներն ու մոտեցումները։
