ԷՍՏԻԿԱԿԱՆ ՍԽԱԼՆԵՐԻ ԹԵՈՐՏԻԿ ԵՎ ԻՐԱՎԱԿԱՆ ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՝ ԻՆՉՊԵՍ անվավերության պայման, Քաղաքացիական օրենսդրությունը, հանդիսանալով ՀՀ իրավական համակարգի հիմնական և անկախ ճյուղ, նախ և առաջ ուղղված է կայուն և դրամավարկային հարաբերությունների ապահովմանը:   Գործնականում քաղաքացիական իրավահարաբերությունները հիմնականում առաջանում են գործարքներից:  Գործարքները, լինելով իրավական հետևանքներ առաջացնելու գործողություններ, ունեն կամավոր բնույթ:  Բայց հարցը, թե ինչին պետք է առաջնահերթություն տրվի գործարքի վավերությունը որոշելու համար, լինի դա ներքին կամք, թե կամք, վիճելի է: Հատկանշական է, որ տեսության մեջ այս հարցի վերաբերյալ կա 3 հիմնական մոտեցում:  Կամքի տեսության հիմնադիր է համարվում Ֆ.Կ.Սավինը `իր« Modernամանակակից հռոմեական իրավական համակարգով »: 1 Կտակը համարելով պայմանագրի գործողության անհրաժեշտ պայման, հեղինակը գրում է. «Կտակի համապատասխանության բացակայության դեպքում չկա ազատ, իրական կամք, կա միայն կտակի պատրանք:   Արդյունքում առաջացած արատը ՝ որպես խոչընդոտ մտնելով իրավական դաշտ, ստեղծում է դրական արձագանքի անհրաժեշտություն »2: Բացարձակապես, նման կարծիքն ընդունելի չէ:  Կան դեպքեր, երբ կողմը օրենքով պարտավոր է գործարքի մեջ մտնել (օրինակ ՝ նախնական պայմանագիր), որի դեպքում կտակը պարտադիր չէ, որ համապատասխանի կտակին:  Առաջնահերթություն տալով ներքին կամքին `մենք նախ անտեսում ենք դրական կերպով ստացված գործարքի նշանակությունը:  Կամքի տեսությունը, ընդհանուր առմամբ, քաղաքացիական իրավահարաբերություններում գործարքների կիրառումը չափազանց խուսափողական է դարձնում. մասնավորապես. Երկրորդ տեսությունը նախընտրում է կամայականությունը:  Դրա ներկայացուցիչներն են Այերինգը, Գոդեմը, ankանկովսկայան:  Հիմնվելով «արտաքին փաստերին ապավինելու» սկզբունքի վրա ՝ կամքը, որպես իրավական նշանակություն չունեցող ֆենոմեն, անտեսվում է 3:   Ըստ այդ տեսության, գործողությունները և իրավական հետևանքները կապված են կամավորության հետ, ինչը կայունություն է հաղորդում քաղաքացիական իրավահարաբերություններին:   Բայց միևնույն ժամանակ անտեսելով ներքին կամքի կարողությունը, բացառվում է գործարքների վիճարկման հնարավորությունը, որոնք, օրինակ, կնքվել են սպառնալիքների ազդեցության տակ: Մենք ընդունում ենք երրորդ տեսությունը, որը, ըստ էության, միավորում է առաջին երկուսը:  Ըստ այդմ, գործարքի իրականության համար գերակա է կամքի և կամքի միասնությունը:  «Միայն այդպիսի գործողությունը համարվում է օրինական, ինչը կամավոր գործողություն է: Այնուամենայնիվ, կամքի առկայությունը բավարար չէ:« Միայն արտաքին բնութագրման ենթակա գործողություններն ունեն իրավական նշանակություն », - ասաց DI Meyer 4-ը:   Ընդգծելով և կամքը, և´ կամքը `այս տեսությունը հավատարիմ է միայն երկուսի միասնության գաղափարին` հակամարտության ծագման դեպքում, երբ չկա միանշանակ լուծում: Փաստորեն, ներքին կամքը չի կարող դիտվել որպես իրավական փաստ:  Համաձայն ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի, քաղաքացիների և իրավաբանական անձանց գործարքները 1 Տե՛ս Tomsinova A., Ponяtie “Willenserklärung” (կամավոր) Գերմանիայի քաղաքացիություն 1900, Vestn: моск.ун-та, сер. 11, Rightիշտ: 2012, № 5, էջ 49-63, հասանելի է http: // www. //tomsinov.com/IGPZS/WILLENSERKLARUNG.pdf, հասանելի է 08.03.2015 թ. 2 Տե՛ս Savigny FK, The Modern of Modern Roman Rights, Volume II, ed. Կանոնադրություն, Մոսկվա-Օդեսա 2012, էջ 266-267: 3 Տե՛ս գործարքի կատարման պայմանների խնդիրների ասպեկտները, հասանելի է http: // www. //www.jourclub.ru/31/1786/, հասանելի է 08.03.2015 թ. Տե՛ս Meger- ը հասանելի է http: // www. //civil.consultant.ru/elib/books/45/page_21.html#29: են  Պայմանագիր կնքելու համար անհրաժեշտ է երկու կողմերի (երկկողմ գործարք) կամ ավելի քան երեք կողմերի (բազմակողմ գործարք) համաձայնեցված կամքի արտահայտում:   Միակողմանի գործարք կնքելու համար անհրաժեշտ է մեկ կողմի կամքի արտահայտում:  447-րդ հոդվածով նախատեսված պայմանագրի պայմանները մեկնաբանելիս դատարանը պետք է ելնի դրանում պարունակվող բառերի և արտահայտությունների բառացի իմաստից:   Ելնելով այս ամենից ՝ մենք կարող ենք ապացուցել, որ մեր օրենսդրությունը նախապատվությունը տալիս է կամավորության տեսությանը ՝ առաջնորդվելով կամքի և կամքի ուժի համապատասխանության կանխավարկածով: Միևնույն ժամանակ, ամրագրելով կամքի ինքնավարության սկզբունքը, օրենսդիրը նախատեսում է, որ քաղաքացիական իրավական հարաբերությունների յուրաքանչյուր սուբյեկտ կարող է ազատորեն ձևավորել և արտահայտել իր կամքը:   Իսկ օրենսգրքի 306-313-րդ հոդվածները, ներկայացնելով գործարքի վավերության ժամկետները, վերաբերում են կամ այսպես կոչված «արատավոր» կտակին (օրինակ ՝ մինչև 14 տարեկան երեխայի կողմից կնքված գործարքի), կամ ոչ ներքին կամքի կամ հայտնության համապատասխանություն (կեղծ գործարք):   Փաստորեն, օրենքը բացարձակ թվով առաջնահերթություն չի տալիս մի տեսությանը ՝ անտեսելով մյուսը, բայց համատեղելով այդ երկուսը ՝ այն դառնում է երրորդի եզակի դրսեւորում:  Ելնելով դրանից ՝ եկեք համարենք կնքված գործարքների անվավերության վերաբերյալ ներկայիս իրավական կարգավորումը ՝ որպես կամքի չհամապատասխանություն կամ հրաժարում: Եկեք սկսենք այս հարցի ուսումնասիրությունը `պարզաբանելով էական սխալի հայեցակարգը: Համաձայն ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի `գործարքի բնույթի կամ դրա առարկայի նման հատկությունների վերաբերյալ թյուր կարծիքը, որը էապես նվազեցնում է այն ըստ նպատակին օգտագործելու հնարավորությունները:  Փաստորեն, այս դեպքում կողմերի ներքին կամքը չի համապատասխանում կամքին, այն կարող է առաջանալ հայեցողության պակասի, կողմերից մեկի ինքնավստահության, երրորդ կողմի գործողությունների արդյունքում, անկախ հանգամանքներից: կողմերը:  Միևնույն ժամանակ, սխալը գործարքի կողմի կողմից դիտավորյալ, ուղղված գործողության արդյունք չէ: Այն դեպքում, երբ կողմի թյուրըմբռնումը գործարքի վերաբերյալ առաջանում է մյուս կողմի անհրաժեշտ զգոնության բացակայության պատճառով, այսինքն `անփութության արդյունքում, օրենքի առջև խնդիր է առաջանում` կողմի կողմից առաջարկված գործարքի օգտագործումն արգելելու մասին, սխալ է առաջացրել:   Ավելին, օրենքն արդյունավետ է, երբ այն օգտագործում է «զգոն» կուսակցության կամքը, այն չի կիրառվելու զգոնության բացակայության պայմաններում:   ԱՄՆ-ում Լուիզիանա նահանգի իրավական պրակտիկան հանգեցրեց այն փաստի, որ իրավական իմաստով սխալը գոյություն ունի 2 պայմանների առկայության դեպքում. 1) սխալն այնպիսին է, որ եթե իմանար ճշմարտությունը, խաբված կողմը չէր մտնի գործարքը, օբյեկտիվությունը մյուս կողմի համար:   Միևնույն ժամանակ, սխալի առկայության գիտակցումը անհրաժեշտ պայման չէ 2: Առաջին կետը մեկնաբանում է այն պայմանը, որում սխալը նշանակալի կլինի:  Այս մոտեցումն ունի մեծ գործնական նշանակություն: դա գրեթե ամբողջությամբ սահմանազատում է զառանցանքը էական մոլորությունից ՝ այդպիսով նվազագույնի հասցնելով դատարանի հայեցողությունը գործը որոշելու հարցում:  Մեր օրենսդրության կարգավորումը դրանում հստակ չէ: Այն նյութական խեղաթյուրման առկայությունը կապում է գործարքի բնույթի կամ դրա առարկայի բնութագրերի հետ, որոնք էապես նվազեցնում են նախատեսվածը օգտագործելու նրա կարողությունը:  Կարծում ենք, որ էական սխալի առկայության փաստը նախ պետք է կապել պայմանների հետ, որոնց բացակայության դեպքում կողմը (կողմերը) չէին գնա այդ գործարքի:  Այս տեսակետը հիմնավորելու համար քննարկենք Ռուսաստանի իրավագիտության մի դեպք:   Վճռաբեկ դատարանի արբիտրաժային տրիբունալը առևտրի պայմանագիրն անվավեր է ճանաչել այն հիմքով, որ գնորդը գործել է զառանցանքի ազդեցության տակ, մասնավորապես հավատալով, որ ներմուծող ընկերությունն ունի համապատասխան լիցենզիա 3:   Հատկանշական է, որ այս որոշումն ընդունվել է մինչ օրենսդրական փոփոխությունը, երբ գործում էր նույն կարգավորումը, որը նախատեսված էր մեր գործող օրենսդրությամբ: 1 Տե՛ս Լուիզիանայի Քաղաքացիական օրենսգիրք, Գլուխ 4, Բաժին 1: 2 Տե՛ս Redmann D., «Միակողմանի» սխալի դերը պայմանագրերի վերադարձման, շինարարության և վնասների գնահատման գործընթացում:  Համեստ առաջարկ ՝ http: //digitalcommons.law.lsu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=5471&context=lalrev, հասանելի է 08.03.2015 թ. 3 Առկա է http: //iv.garant.ru/SESSION/PDA/linkProxy?subjectId=70561464&linkType=65537, հասանելի է 08.03.2015 թ. Ռուսաստանի Դաշնության Քաղաքացիական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի վերջին փոփոխությունը վերջին փոփոխության մեջ նշում է, որ կողմը, հիմնավոր և օբյեկտիվ գնահատելով իրավիճակը, գործարքի մեջ չէր մտնի, եթե իմանար իրական իրավիճակը:   Վերջին դրույթը լիովին ընդունելի չէ:   Փաստորեն, ներկա իրավիճակը լայն հասկացություն է և չի կարող և վերաբերել իրական գործարքին:   Միևնույն ժամանակ, այն կետերը, որոնց հետ կապված կարող է զառանցանք առաջանալ, թվարկվում են առանձին:  Կարծում ենք, որ օրենքի վրա նման բեռը ավելորդ է: դա, ըստ էության, մեկնաբանում է նորմը, չնայած միևնույն ժամանակ այն ունի դրական իմաստ: նպաստում է հոդվածի միատեսակ կիրառմանը:   Հաշվի առեք այս մեկ պարամետրը:   Համաձայն ԱՄՆ Կալիֆորնիա նահանգի Քաղաքացիական օրենսգրքի. «Փաստացի սխալը սխալ է, որը, որը չի բխում անօրինական կողմի վրա դրված պարտականության չարաշահումից, ենթադրում է. 1) գոյություն ունեցող կամ փաստի անտեղյակություն կամ մոռացում: գոյություն է ունեցել, ինչը գործարքի համար էական է. 2) հավատք առ այն, որ գործարքի համար էական նյութ գոյություն ունի (ունեցել է), բայց իրականում այն ​​գոյություն չունի (գոյություն չի ունեցել):   Հոդվածն անմիջապես շեշտում է կուսակցության բարեխղճության պարտադիր պայմանը, ինչը անհրաժեշտ հանգամանք է մոլորությունը խաբեությունից բաժանելու համար:  Այս հոդվածի կիրառման արդյունավետությունն այն է, որ այն կետերը, որոնց վրա գործնականում կարող է գործել սխալը, նշված չեն առանձին: Ընդհանուր ակնարկ տալով ՝ այն ներառում է բոլոր հնարավոր տարբերակները:  Կարծում ենք, որ նման կարգավորումը ամենաօպտիմալ տարբերակն է: Մեր օրենսդրությունը սխալի առաջացումը վերագրում է միայն գործարքի բնույթին և առարկայի բնութագրերին, որոնք, իր անսպառ լինելու պատճառով, կարող են համարվել բաց օրենսդրական կարգավորման համար:   Վճռաբեկ դատարանը 2009 թ. Կայացրել է էական սխալի վերաբերյալ նախադեպային որոշումը, որում ասվում է. «Ությունը Գործարքի բնույթի, մասնավորապես գործարքի բնույթի, դրա հետևանքների, կողմերի հարաբերությունների բովանդակության մասին թյուր կարծիքը էական է: ,  Գործարքի առարկայի բնութագրերի վերաբերյալ թյուր կարծիքը նշանակում է, որ կողմերը կամ նրանցից մեկը նկատի են ունեցել ոչ թե այն առարկան, որին առնչվում է գործարքը, այլ մեկ այլ օբյեկտ, որը տարբերվում է իր բնութագրերով »: 2.  Այս որոշմամբ կարգավորումը դարձել է ավելի կոնկրետ, բայց, կարծում ենք, թերի:  Այս կերպ դրանից իրավիճակ կստեղծվի, երբ մոլորությունը վերաբերում է կուսակցությանը կամ դրա առանձնահատկություններին:   Նման դեպք տեղի է ունեցել Ռուսաստանի Դաշնության դատական ​​պրակտիկայում:  Անհատ ձեռնարկատերը դիմել էր դատարան `գործարքն անվավեր ճանաչելու հիմքով, որ գործարքն ավարտելիս նկատի ուներ ոչ թե իրավաբանական անձը, որի հետ այն իրականում կնքվել է, այլ իրավաբանական անձը` նույն անունով, բայց այլ պետական ​​գրանցման համարով:  Հայցը բավարարվեց, իսկ Արբիտրաժային տրիբունալը բավարարեց, որ հոդվածը սպառիչ կերպով չի թվարկում այն ​​հանգամանքները, որոնց հետ կապված կարող է լինել էական սխալ 3:  Ընդհանուր առմամբ, շատ երկրների օրենսդրություններում, ի թիվս այլ հանգամանքների, նախատեսվում է նաև կուսակցության բնութագրերի վերաբերյալ թյուրիմացությունների հնարավորություն: Ամփոփելով դիտարկումները ՝ նշենք, որ ամենաարդյունավետ կարգավորումը կլինի հետևյալը. Գործարքը համարվում է, որ կատարվել է էական խեղաթյուրման արդյունքում, եթե սխալ թույլ տված կողմը, իմանալով և ողջամտորեն տեղյակ լինելով գործարքի պայմանների իրական բովանդակության մասին, չի գործարքի գործարքի մեջ: Հնարավոր է ճիշտ տարբերակել զառանցանքն ու խաբեությունը:   Գործնականում անվավերության այս երկու պայմանների տարբերակումը խնդրահարույց է, ուստի այս կամ այն ​​խնդրի պատճառով հնարավոր է հասնել միանշանակ լուծման:   Կարծում ենք, որ մեղքի դրսեւորումը բաժանման հիմքի վրա դնելով `հնարավոր կլինի որոշակի հստակություն մտցնել այս ոլորտ: Ինչպես նշվեց վերևում, ԱՄՆ Լուիզիանա նահանգը յուրօրինակ մոտեցում է ցուցաբերել խեղաթյուրման վերաբերյալ:   Այժմ անդրադառնանք երկրորդ կետին, որն առավել հակասական է:   Նշելով, որ սխալի գիտակցումը անհրաժեշտ չէ, ստացվում է, որ իրացման դեպքում կա մոլորություն, մինչդեռ այդ դեպքում մենք արդեն գործ ունենք կուսակցության անազնվության հետ:   Վճռաբեկ դատարանը խարդախության վերաբերյալ նախադեպային որոշմամբ անդրադարձել է կողմի անազնվությանը: «Խաբեությունը մարդուն դիտավորյալ մոլորության մեջ գցելն է ՝ նրա հետ գործարք կնքելու համար:   Կեղծ գործարքների մեջ մեկ կողմի անազնվությունն անվերապահորեն 4 է »: 1 Տե՛ս Կալիֆոռնիայի քաղաքացիական օրենսգիրք, հոդված 1577: 2 Տե՛ս ECD / 0724/02/08/2009, «Գորգ urուրունյանն ընդդեմ Դավիթ Քիթափսյանի, Վարազդատ Եղոյան»: 3 Տե՛ս A40-154129 / 13 02.06.2014 թ. Գործ, Մոսկվա: 4 Տե՛ս CAS / 1671/02/09 հուլիսի 01, 2011 թ. Ռուսաստանում կիրառվեց տեսակետը (նախկին օրենսդրական կանոնադրության համաձայն), որն ընդգծում է անփութության, այլ ոչ թե պարզապես մեղքի ձիու անհրաժեշտությունը ՝ մանրամասնելով, որ դիտավորության դեպքում մենք կապվելու ենք խաբեության հետ 1:  Այդ կերպ բարին ավելի է ամրապնդվում, նա չգիտեր, բայց գուցե պարտք էր:   Հարկ է նշել, որ մեղքի նման բաժանումը բնորոշ է քրեական իրավունքին, մինչդեռ քաղաքացիական իրավունքը նախատեսում է երկու ձև ՝ դիտավորություն և անփութություն, երկու ենթատեսակով ՝ մեղմ և կոշտ:   Հետևաբար, խնդիրը լուծելու համար ցանկալի է օգտագործել անփութության ձին, ինչպես արել է Էստոնիան, օրինակ, որի քաղաքացիական օրենսգիրքը սահմանում է, որ այն անձը, ում հայցով անվավեր է ճանաչվել գործարքը, կարող է պահանջել իրական փոխհատուցում: ,   Մյուս կողմը չի փոխհատուցում պատճառված վնասը, եթե նա չգիտեր և Նա պարտավոր չէր իմանալ սխալի ՝ խաբեության մասին 3: Մեր օրենսդրության ներկա կարգավորումը շեշտում է մեղքի առկայության անհրաժեշտությունը `իրական փոխհատուցման հարցը կարգավորելու համար:  Հոդվածի այդ մասում ավելի նպատակահարմար ենք համարում նշել, որ այն կողմը, որի հայցը անվավեր է ճանաչվել գործարքի համար, պարտավոր է փոխհատուցել մյուս կողմի պահանջով իրեն պատճառված իրական վնասը, եթե այդ սխալը տեղի չի ունեցել դրա արդյունքում: մյուս կողմի անփութությունը:  Civilեկավարվելով քաղաքացիական օրենսդրության մեջ մեղքի կանխավարկածով ՝ կողմը պետք է ապացուցի իր մեղքի բացակայությունը:  Առաջարկվող կարգավորումը նախ ընդգծում է յուրաքանչյուր կողմ գործարքի կնքման ժամանակ պատշաճ ջանասիրություն ցուցաբերելու անհրաժեշտությունը, այն կարևորում է ոչ միայն մեղավորությունը, այլև անփույթ ձի ունենալու մեղքը (բացառությամբ ենթատեսակների): Հետաքրքիր է, որ Գերմանիայի քաղաքացիական օրենսգիրքը վերաբերում է միայն տուժող կողմի բարեխղճությանը: «Փոխհատուցելու պարտավորություն չկա, եթե տուժող կողմը իմանար անվավերության հիմքերի մասին կամ անփութություն ցուցաբերեր (նա պետք է որ իմանար)» Փոխհատուցման հնարավոր չարաշահումը կանխելուց բացի, այս կանոնակարգը նաև տալիս է սխալի յուրօրինակ սահմանում ՝ օգտագործելով այն որպես զոհի բարեխղճություն: Փաստորեն, կարելի է եզրակացնել, որ զառանցանքի հիմքերից մեկը անփութությունն է, որը կարող է բացահայտել ինչպես տուժող կողմը, այնպես էլ պատասխանատու կողմը, իսկ օրենքը պաշտպանում է այն կողմի շահերը, որոնք գործարքի կնքման հարցում ցուցաբերել են անհրաժեշտ զգուշություն և խոհեմություն: Այսպիսով, մենք տեսանք, թե որքան կարևոր է սխալը ճշգրիտ կերպով սահմանել և կիրառել որպես գործարքի անվավերության պայման:   Հռոմեական օրենսդրությունից բխող `այն արտացոլվում է շատ երկրների օրենսդրություններում, և նորմայի սահմանումը բոլոր երկրներում տարբեր է:   Գործարքի կողմի սուբյեկտիվ ընկալման արդյունքում հնարավոր է դառնում պարզել վավերության որոշման գործընթացը: Լուիզա Մելիքսեթյան Հայեցակարգի ՝ որպես անվավերության պայման, տեսական և իրավական իրագործման առանձնահատկությունները Հիմնաբառեր. Գործարք, կամք, կամքի ուժ, էական զառանցանք, խաբեություն, խաբեություն: ։

Էական նշանակության մոլորության ազդեցության տակ կնքված գործարքը, լինելով կամքի և կամահայտնության անհամապատասխանությամբ կնքված գործարք, մոլորության ազդեցության տակ հայտնված անձի հայցով  կարող է ճանաչվել անվավեր։
  Պրակտիկայի տեսանկյունից կարևոր է պարզել այն չափանիշները, որոնք հնարավորություն կտան հստակ տարանջատել մոլորությունը անվավերության մեկ այլ պայմանից` խաբեությունից, ապա  նաև  առհասարակ  մոլորությունն  էական  մոլորությունից։
   Այդ  հարցերի  պարզաբանումը  հնարավոր  է  դառնում`  հիմնվելով  արտասահմանյան  երկրների  համապատասխան  իրավական  կարգավորումների  ու  դատական  պրակտիկայի վրա և համադրելով դրանք ներպետական կարգավորման հետ։
