Ընտանեկան բռնությունը ժամանակակից հասարակության ամենահրատապ խնդիրներից մեկն է, քանի որ այն վերաբերում է ընտանեկան հարաբերություններին և իրականացվում է նրանց կողմից, ում զոհը վստահում է, սիրում և ումից օգնություն և աջակցություն է ակնկալում:   Ընտանեկան բռնությունը բնորոշ է բոլոր երկրներին ՝ առանց բացառության:  Պետությունները փորձում են ընտանեկան բռնության դեմ պայքարել տարբեր միջոցներով, այդ թվում ՝ քրեական օրենսդրությամբ:   Ընտանեկան բռնությունը որպես հանցագործություն վերաբերող հատուկ հոդվածներ ներառում են Վիետնամը, Հոնդուրասը, Դոմինիկյան Հանրապետությունը, Հնդկաստանը, Իսպանիան, Չինաստանի People'sողովրդական Հանրապետությունը, Կոլումբիան, Մեքսիկան, Պանաման, Պարագվայը, Սերբիան, Սալվադորը, Սան Մարինոն, Սլովակիան և Սլովակիան: Քրեական օրենսգրքում [1], [էջ 190]:  ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆ առարկաների վերաբերյալ: և օբյեկտի հատկությունները ՝ հատուկ պարամետրեր սահմանելով:   Օրինակ, Կոլումբիայի Քրեական օրենսգրքի 229-րդ հոդվածի համաձայն, ընտանեկան բռնության մասին հոդվածով նախատեսված պատիժը կիրառվում է, եթե հանցագործի գործողությունները հանգեցնում են այլ հոդվածներով նախատեսված ավելի խիստ պատժի:   Իսպանական քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասը, բացի ծանրացնող և մեղմացնող հանգամանքներից, նախատեսում է նաև խառն ազգակցական հանգամանքներ:   Այսպիսով, Իսպանիայի քրեական օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի համաձայն ՝ կախված արարքի ձևից, դրդապատճառներից և հետևանքներից ՝ ծանր պատասխանատվություն կարող է հանդիսանալ այն փաստը, որ զոհը եղել է հանցագործի ամուսինն է կամ եղել է այն անձը, որի հետ հանցագործը ունեցել է կայուն հուզական հարաբերություններ: կամ բարձրանացող և իջնող ազգական կամ հանցագործի կամ ամուսնու / ամուսնու կամ հանցագործի հետ ապրող անձի կենսաբանական կամ որդեգրված երեխաներ:  Ֆրանսիայի քրեական օրենսգրքի 222 1 1 հոդվածը նախատեսում է խոշտանգումների և այլ դաժան, անմարդկային կամ նվաստացուցիչ վերաբերմունքի կամ պատժի հանցագործություն, որը պատժվում է մինչև տասնհինգ տարի ազատազրկմամբ:   Գործողությունը պատժվում է ցմահ ազատազրկմամբ, եթե այն զուգորդվում է կամ սպանությունից կամ բռնաբարությունից բացի այլ հանցագործության հետ է կապված (հոդված 222 2 2):   Օրենսգրքի 222-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը համարվում է ծանրացուցիչ հանգամանքով, եթե, ի թիվս այլ ծանրացուցիչ հանգամանքների, զոհը արյան ազգական է, որդեգրող հայր, մայր, ամուսին կամ կին, վեր կամ վար ազգակից:   Նույն հոդվածի 7-րդ մասը նախատեսում է բռնությամբ անզգուշությամբ մահ պատճառելը, որի ծանրացուցիչ հանգամանքը արյան հարազատի, որդեգրող հոր կամ մոր, ամուսնու կամ կնոջ, վեր կամ վար հարազատի նկատմամբ արարքի կատարումն է:  Ի տարբերություն օտարերկրյա քրեական օրենսդրության, որը նախատեսում է ընտանեկան բռնության կամ ծանրացնող հանգամանքներ ընտանիքի անդամի կողմից մարդկության դեմ ուղղված հանցագործությունների մասին հոդվածներով, ՀՀ օրենսգիրքը չի սահմանում ընտանեկան բռնության առանձին հանցագործություն կամ չի համարում դա ծանրացուցիչ հանգամանք, բացառությամբ երեխաների նկատմամբ կատարված որոշ հանցագործությունների:   ՀՀ քրեական օրենսգրքի մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություններին վերաբերող բաժնի որոշ հոդվածներ բնութագրվում են որպես ընտանիքի անդամների կողմից միմյանց նկատմամբ բռնության առանձին դրսեւորումներ:   Դրանք են ՝ սպանություն (հոդված 104), սպանություն, որը կատարվել է ծայրահեղ հուզական աղետալի վիճակում (հոդված 105), մոր կողմից նորածին երեխայի սպանություն (հոդված 106), ինքնասպանություն (հոդված 110), ինքնասպանության մտադրություն (հոդված 111): Հոդված 10), դիտավորությամբ ծանր մարմնական վնասվածք հասցնելը (հոդված 112), դիտավորությամբ միջին ծանրության մարմնական վնասվածք հասցնելը (հոդված 113), դիտավորությամբ առողջությանը առողջությանը թեթեւ վնաս պատճառելը (հոդված 117), ծեծելը (հոդված 118), անօրինական ազատազրկումից ազատազրկումից (Հոդված 133), սպանության սպառնալիք, ծանր մարմնական վնասվածք հասցնելու կամ գույքը ոչնչացնելու համար (հոդված 137), բռնաբարություն (հոդված 138), սեռական բռնություն (հոդված 139), սեռական ակտերի հարկադրանք (հոդված 140) հոդված), սեռական հարաբերություն անձի հետ տասնվեց տարեկան չլրացած կամ տասնվեց տարեկան չլրացած անձի նկատմամբ սեռական գործողություններ (հոդված 141), անպարկեշտ արարքներ (հոդված 142) և այլն:  Անդրադառնալով ընտանեկան բռնության և քրեական բռնության փոխհարաբերություններին `հարկ է նշել, որ չնայած այն հանգամանքին, որ 13« ԻՐԱՎԱԿԱՆ ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ «քրեական բռնություն» տերմինը շրջանառության մեջ դնելու անհրաժեշտությունը վաղուց է առաջացել, ՀՀ քրեական օրենսդրությունը դեռ չի նախատեսում իրավական սահմանում:  ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի բազմաթիվ հոդվածներ նախատեսում են «բռնություն», «բռնի գործողություններ», «բռնություն վտանգավոր / կյանքին սպառնացող / ոչ վտանգավոր»:   Այնուամենայնիվ, բռնության հասկացությունը հստակեցված չէ ինչպես միջազգային իրավական փաստաթղթերում, այնպես էլ ՀՀ քրեական օրենսդրությունում:   Քրեական իրավունքի ոլորտում հստակեցված է «բռնություն» հասկացության բովանդակությունը:   Այնուամենայնիվ, նույնիսկ այս պայմաններում տարաձայնություններ կան տարբեր հեղինակների դիրքորոշումների միջև [2, p. 4]:  Մասնագիտական ​​գրականության մեջ կան բռնության տարատեսակ մեկնաբանություններ:  Օրինակ, Պ.Ն. Նազարովը նշել է, որ «քրեական իմաստով բռնությունը գործողություն է, որը կատարվել է կամավոր, հասարակության համար վտանգավոր, անօրինական, մեղավոր, ֆիզիկական կամ հոգեբանական ուժ, որը խախտում է հասարակական կապերը, որոնք պաշտպանված են հատուկ մասում սահմանված նորմերով: քրեական օրենսգիրքը և նրանց վնաս է հասցնում »: կամ դրանք սպառնալիքի տակ է դնում ՝ արտահայտվելով օրենքով սահմանված դրա ծավալի և ինտենսիվության սահմաններում »[3, p. 91]:  Ա.Ա.Պիոնտկովսկին գրում է, որ քրեական իրավունքի դոկտրինայում «անհատի վրա բռնի ազդեցությունը կայանում է նրա ցանկություններին հակառակ գործողություններ կատարելու ցանկացած հարկադրանքի մեջ» [4, էջ. 161]:   Եթե ​​մենք հիմնված ենք բռնության քրեական դոկտրինի վրա, ապա բռնությունը պետք է դիտարկվի անձի ոլորտում, քանի որ այն օգտագործվում է միայն անձի նկատմամբ այս կամ այն ​​հատուկ հանցագործություն կատարելու ժամանակ:  ՀՀ Բռնության սահմանումը տալով ՝ Բազարովն ընդգծում է դրա կանխամտածված բնույթը և դրա ուղղակի կամ անուղղակի օգտագործման հնարավորությունը: «Բռնությունը ֆիզիկական ուժի դիտավորյալ կիրառում է (մկանային ուժի կամ ցանկացած զենքի, այլ առարկաների կամ նյութերի, հոգեկան հիվանդների, անչափահասների կամ կենդանիների օգնությամբ) մեկ այլ անձի նկատմամբ և ուղղված է անձի ֆիզիկական անձեռնմխելիության խախտմանը, առողջությանը վնաս հասցնելուն կամ կյանք »[5, էջ 42-43]:  Չնայած բռնության տարբեր սահմանումները ներառում են քրեական բռնության տարբեր առանձնահատկություններ, դրանք բոլորն ունեն մեկ ընդհանուր բան ՝ ֆիզիկական կամ հոգեբանական ազդեցություն այլ անձի վրա:   Ավելին, անշունչ իրերի (մասնավորապես գույքի), կենդանիների, կազմակերպության ՝ որպես իրավաբանական անձի և, վերջապես, սեփական անձի նկատմամբ ուժի գործադրումը ներառված չէ բռնության հասկացության մեջ:  Այսինքն ՝ միայն անձը կարող է բռնության առարկա դառնալ:  Ըստ Դ.Հունանյանի, բռնություն հասկացության սահմանումը միանգամայն հնարավոր է, և դրա առկայությունը քրեական օրենսդրությունում և՛ գիտական, և՛ գործնական անհրաժեշտություն է, և նա տվել է քրեական բռնության հետևյալ սահմանումը. «Բռնությունը դա դիտավորյալ, կամքի կամքին հակառակ կամ ուրիշի կամքը հաշվի չառնելու գործողություն է, որը անօրինական կերպով զրկել է մեկին կյանքից, սահմանափակել ուրիշի ազատությունը կամ վնասել ուրիշի առողջությանը կամ պատճառել ֆիզիկական ցավ, ֆիզիկական կամ հոգեկան տառապանքներ և հանցագործություն կատարելու նպատակով »[2, էջ 177]:  ՀՀ քրեական օրենսգրքի նախագիծը 1-ին հոդվածի 1-ին մասի 9-րդ կետում ամրագրում է բռնության հետևյալ սահմանումը. «Բռնություն. Դիտավորյալ ֆիզիկական հարձակում այլ անձի վրա կամ նրան այդպիսով ֆիզիկական կամ հոգեկան վնաս հասցնել, որն արվում է նրա կամքին հակառակ կամ նրա կամքը անտեսելով »[6]:  Բոլոր սահմանումների ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ կան հանցագործության բռնության մի քանի տեսակներ ՝ կյանքին սպառնացող բռնություն, առհասարակ բռնություն, առողջության համար վտանգավոր բռնություն, կյանքին չսպառնացող բռնություն, կյանքին սպառնացող բռնություն, բռնություն և այլն:  Ելնելով վերոգրյալից ՝ առաջարկվում է «բռնությունը» սահմանել հետևյալ կերպ. «Բռնությունը դիտավորյալ ֆիզիկական / հոգեբանական ազդեցություն է այլ անձի անատոմիական ամբողջականության, ազատության կամ անձեռնմխելիության վրա, կամ դրանով իսկ հասցնելով նրան ֆիզիկական կամ հոգեկան վնաս իր դեմ կամ նրա կամքը »:   Այս սահմանումը բռնության մեջ ավելի ամբողջական է և գործնականում ավելի լայն կիրառում կտա:  Ընտանեկան բռնությունը, լինելով բռնության տեսակ, ունի ինչպես քրեական, այնպես էլ ոչ քրեական դրսեւորումներ:   Ընտանեկան բռնության որոշակի դրսևորումները քրեորեն պատժելի են, և որոշ դրսևորումներ չեն համարվում հանցագործություն կամ հանդիսանում են զանցանքներ կամ այլ հանցագործություններ ՝ հանրության համար վտանգավոր հետևանքների պակաս կարևորության պատճառով:  Հետևաբար, քրեական օրենսդրությամբ արգելված ընտանեկան բռնության դրսևորումները և քրեական բռնության հարաբերակցությունը պարզելու համար անհրաժեշտ է համեմատության մեջ բացահայտել դրանց առանձնահատկությունները:  Ելնելով քրեական բռնության վերը նշված սահմանումներից և առանձնահատկություններից, ինչպես նաև քրեական բռնության և ընտանեկան բռնության առանձնահատկությունները համեմատելուց, մենք կարող ենք վստահորեն հայտարարել, որ ընտանեկան բռնությունը բռնության տեսակ է, և քրեական օրենսդրությամբ արգելված դրա հրապարակավ վտանգավոր ձևերը տեսակ են: հանցավոր բռնություն:   Այսինքն ՝ հանցագործության և ընտանեկան բռնության հարաբերակցությունը ամբողջի և մասի հարաբերակցության մեջ է:  Ընտանեկան բռնությունը բնութագրվում է հանցավոր բռնությունը բնութագրող բոլոր հիմնական հատկանիշներով. Դիտավորյալ արարք, անօրինականություն, գործողություն ընդդեմ մեկի կամքի կամ հաշվի չառնելով ուրիշի կամքը, ուղղված անձի դեմ և այլն:   Ինչպես քրեական, այնպես էլ ընտանեկան բռնության օբյեկտը սոցիալական կապերն են ՝ ուղղված մարդու կյանքի, առողջության, ֆիզիկական ազատության և ֆիզիկական ցավերից, ֆիզիկական և հոգեկան տառապանքներից անձեռնմխելիությանը պաշտպանելուն:   Համենայն դեպս, հանցագործության առարկա հանդիսացող հասարակության հետ կապի առարկա հանդիսացող արժեքներն ու ապրանքներն են մարդու կյանքը, առողջությունը, ֆիզիկական ազատությունն ու անձեռնմխելիությունը, պաշտպանությունը ֆիզիկական ցավից, ֆիզիկական և հոգեկան տառապանքներից:  Հանցավոր բռնության և ընտանեկան բռնության անմիջական ազդեցության առարկա է համարվում այն ​​անձը, ով միևնույն ժամանակ հանդիսանում է հանցավոր բռնության օբյեկտ հանդիսացող հասարակական հարաբերությունների մասնակից և որոշակի արժեքի կամ բարիքի ուղղակի կրող:   Այսպիսով, մարդասպանություն գործելով ՝ անձը ազդում է մեկ այլ մարդու վրա, որը նույնպես մարմնավորում է կյանքի արժեքը:  Այսինքն ՝ հանցավոր բռնության և ընտանեկան բռնության արդյունքում միշտ վնասվում է այն օբյեկտի արժեքը, որի հետևանքով առաջացել է բռնության օբյեկտ հանդիսացող հասարակական կապը:  Քրեական բռնության առարկա կարող է համարվել առողջ ֆիզիկական անձ, ով քրեական բռնություն կատարելու պահին լրացել է քրեական օրենսդրությամբ սահմանված տարիքում:   Իհարկե, հանցավոր բռնության դեպքում կիրառվում են նաև հատուկ առարկայի և մեղսակցության գաղափարներ:   Ընտանեկան բռնության առարկան միշտ էլ առանձնահատուկ է, քանի որ քրեական օրենսդրությամբ արգելված արարքը կատարում է ընտանիքի անդամ հանդիսացող անձը:   Օրինակ ՝ սեռական բնույթի հանցագործություններում այդպիսի ձևակերպում որպես ծանրացուցիչ հանգամանք հետևյալն է. «Այն կատարվել է տասնութ տարին չլրացած անձի նկատմամբ ծնողի կամ մանկավարժի, կրթական կամ բժշկական կամ ուսումնական հաստատության աշխատողի կամ այլ անձի կողմից, ունի իր դաստիարակության կամ խնամքի պատասխանատվությունը »:   Այսինքն ՝ նույնիսկ խորթ երեխաները կամ ընտանիքի մյուս անդամները, ովքեր պատասխանատու են իրենց դաստիարակության կամ խնամքի համար, նույնպես այս հանցագործության հատուկ առարկան են:  ԻՐԱՎԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ Վերջապես, և՛ քրեական, և՛ ընտանեկան բռնությունը միջոցներից մեկն է, որով մարդու բազում հիմնական իրավունքներ, մասնավորապես ՝ կյանքի իրավունքը, կարող են ոտնահարվել և, ընդհանուր առմամբ, վնաս հասցնել մի շարք ապրանքների, ինչպիսիք են մարդու առողջությունն ու ազատությունը:   Հեռուն գնացող հետեւանքներն ավելին են:  Այսպիսով, վերոգրյալի հիման վրա կարող են արվել հետևյալ առաջարկությունները. Քրեական Արտասահմանյան երկրների, մասնավորապես ՝ Իսպանիայի, Կոլումբիայի, Ֆրանսիայի քրեական օրենսդրություններում ընտանեկան բռնությունը նախատեսվում է և՛ որպես ինքնուրույն հանցագործություն, և՛ որպես ծանր հանցագործություն ՝ բռնություն բռնելով ընտանիքի անդամների նկատմամբ: Հետապնդման առանձին դրսևորումները որակվում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի մարդկության դեմ ուղղված հանցագործությունների բաժնի որոշակի հոդվածներով:   Դրանք են ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ, 105-րդ, 106-րդ, 108-րդ, 110-րդ, 111-րդ, 112-րդ, 113-րդ, 114-րդ, 115-րդ, 116-րդ: 117-րդ, 118-րդ, 119-րդ, 123-րդ, 124-րդ, 131-րդ, 133-րդ, 135-րդ, 136-րդ, 137-րդ, 138-րդ, 139-րդ, 140-րդ `141, 142 և 142 հոդվածներ, ուստի անհրաժեշտ է լրացնել հոդվածները, որոնք նախատեսված են մարդկության դեմ հանցագործությունների բաժնում: ՀՀ քրեական օրենսգրքի `ծանրացուցիչ հանգամանքներ նախատեսող մասով` հետևյալ բովանդակությամբ. «ընտանիքի անդամի կողմից կատարված» `ընտանիքի անդամների շրջանակը հատուկ սահմանելով կամ հղում անելով.« Ընտանեկան բռնության կանխարգելման մասին »ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածում տրված սահմանմանը , Ընտանեկան բռնության զոհերի պաշտպանություն և ընտանեկան համերաշխության վերականգնում Քում ՀՀ քրեական օրենսգրքում «բռնությունը» պետք է սահմանվի հետևյալ կերպ.  , ։

Սույն հետազոտության շրջանակներում ուսումնասիրվել է ընտանեկան բռնությունը որպես բռնության տարատեսակ, ինչպես նաեւ ընտանեկան բռնության քրեաիրավական բնութագիրը։
  Ուսումնասիրվել է ընտանեկան բռնության վերաբերյալ օրենսդրության զարգացման օրինաչափությունները, համեմատաիրավական վերլուծության է ենթարկվել օտարերկրյա պետությունների համապատասխան օրենսդրությունը, դրա առանձնահատկությունները եւ դրա կիրառումը ապահովող երաշխիքները։
  Ներկայացվել է այս ինտիտուտին վերաբերող հիմնահարցեր եւ առաջարկվել դրանց գիտականորեն հիմնավորված լուծումներ եւ արդյունավետ մեխանիզմներ։
