ԵՐԿՐՈՐԴ ԵՐՐՈՐԴ Ամուսնության ԽՆԴԻՐԸ Մարդու և հայի հարաբերությունները և տղամարդու միջև միությունը սրբագործվում է եկեղեցում, և այդ միությունը ստեղծվում է սուրբ պսակով, ամուսնությամբ:  Պսակը Հայ Առաքելական եկեղեցու յոթ խորհուրդներից մեկն է, որն իրականացվում է քահանայի օրհնությամբ և եկեղեցու օծմամբ:  Առանց թագի խորհրդի ամուսնությունը Հայ առաքելական եկեղեցու կողմից վավեր չի համարվում [1]:   Այս խորհրդի միջոցով երկու մարդ ՝ կին և տղամարդ, խորհրդավոր կերպով դառնում են մեկ մարմին աստվածային օրհնություն ստանալուց հետո:  Ամուսնության խորհուրդը դրախտում սկիզբ է առել ադամական մեղքից առաջ, երբ Աստված, ստեղծելով Ադամին և Եվային, հաստատեց ամուսնության միությունը և օրհնեց նրանց ՝ ասելով.  Եվ Հիսուս Քրիստոսը, մասնակցելով Կանայի աստվածային օրհնությանը նրա հարսանիքին (Հովհ. 2: 1-12), մեկ անգամ ևս ուղղակիորեն ապացուցեց դրա կարևորությունը քրիստոնյայի կյանքում: Ամուսնությունը ընտանիքի հետ կապված խնդիր է, որն այսօր ակտիվորեն քննարկվում և ուսումնասիրվում է տարբեր տեսանկյուններից, ոչ միայն եկեղեցական, այլ նաև փիլիսոփայական, հոգեբանական, սոցիոլոգիական և այլն:  Ամուսնությունը, որպես իրավական դաշինք, հայտնվեց քրիստոնեության առաջ: Այն ուներ հիերարխիկ կառուցվածք:  Իսկ քրիստոնեությունը, մերժելով և մերժելով հեթանոսական հասկացությունները, ծայրահեղությունները, կամայականությունները ամուսնության հարցում, կարգավորեց, սահմանեց քրիստոնեական ամուսնությունը ՝ պսակը:   Հայաստանում եկեղեցու օրհնությամբ 5-րդ դարի կեսերին ամուսնությունը դարձավ ամուսնության հայտնի կարգ:  Այս հետևանքը գալիս է Սահակ Ա-ից ՝ Պարթեւական (388-439) ժողովի Շահապիվան ժողովի կանոններից (444): Վերջինս վերահաստատեց թագը ՝ այն ճանաչելով որպես ամուսնության օրինական պարտավորություն ինչպես նախարարների, ազատ տղամարդկանց, այնպես էլ գյուղացիների համար:  Հայ Առաքելական եկեղեցին թագադրման խորհուրդը կատարում է համապատասխան ծիսական արարողությամբ, որն ամփոփված է «Մաշտոց» ժողովածուի մեջ (ծեսերի և աղոթքների գիրք, որը նախատեսված է հաղորդությունների և նմանատիպ գործողությունների կատարման համար) [3]:  Եկեղեցում կատարվող յուրաքանչյուր գործողություն (սկսած եկեղեցու մուտքից `ծիսակարգի կարգով) և ծիսական գործողությունն ունի խորհրդանշական նշանակություն [1]:  Հայոց եկեղեցում թագադրելու կարգը ունի մանրակրկիտ հաղորդության իր այլաբանական մեկնաբանությունը, որի մասին խոսել են ինչպես Ընդհանուր և Հայ Առաքելական եկեղեցու մեծ հայրերը (Հովհան Ոսկեբերան, Գրիգոր Թաթացի և այլն):   Ըստ մեկնաբանության ՝ «Ամուսնությունը սոսկ ֆիզիկական միություն չէ, որը գաղափարապես ներկայացնում է Քրիստոսի միությունը իր Եկեղեցու հետ:   Աստվածաշնչում եկեղեցին նման է հարսին և Քրիստոսին `փեսային:  Քանի որ Քրիստոսի եկեղեցին անբաժան է միմյանցից, այնպես էլ կինն ու տղամարդը ոչ թե երկու, այլ մեկ են և կազմում են առանձին մարմին ՝ կապված կյանքի համար: »[4]   Հայ եկեղեցական մի շարք ականավոր գործիչներ անդրադարձել են թագի հաղորդությանը ՝ սահմանելով կանոնական ծիսական նորմեր, որոնք մինչ օրս օգտագործվում են (Գրիգոր Լուսավորիչ, Ներսես Մեծ, Սահակ մաս և այլն):  Հարկ է նշել նաեւ, որ հայ եկեղեցում թագադրման ներկայիս խորհուրդը իր ձևով և կառուցվածքով տարբերվում է անցյալում կատարված թագադրման կարգից:   Հին ժամանակներում եկեղեցում կատարված ծեսերից շատերը այժմ չեն կատարվում, դրանք կատարվում են միայն թագի օրհնության օրը, այսինքն ՝ բոլոր արարողությունները խտացված են և նշվում են մեկ արարողությամբ, ինչպես, օրինակ, պարտավորության երդումը: կամ թագը վերցնելու կարգը [5] 1 և այլն:   Ամուսնության խորհրդի միջոցով Հայ եկեղեցին ընդգծում է ընտանիքի ամրության և կայունության կարևորությունը:  Սա է պատճառը, որ Հայ եկեղեցին ոչ միայն չի խրախուսում, այլ շատ դեպքերում արգելում է ամուսնալուծությունը:  Հարկ է նշել, որ հեթանոսական շրջանում ՀՀ օրենսդրությունը ոչ միայն չի կանխել կամավոր ամուսնալուծությունները, այլ նաև շատ հաճախ նպաստել է դրանց [2], բայց քրիստոնեության ազդեցության տակ կյանքի են կոչվել նոր բարոյական գաղափարներ, որոնք համապատասխանում են աշխարհիկ նորմերին: որը օրինական ճանապարհով փորձում էր սահմանափակել ամուսնությունը: [2]  Հայ եկեղեցին պսակն անբաժանելի է համարում, համաձայն Հիսուս Քրիստոսի ուղերձի: «Այն, ինչ Աստված միացրել է, թող մարդը չբաժանի» (Մատթ. 19: 6):  Սա է պատճառը, որ Հայ Առաքելական եկեղեցում չկա հատուկ ծես կամ կանոն, որով եկեղեցին արձակում է պսակը և այնուհետև կատարում երկրորդ ամուսնության կարգը:  Այնուամենայնիվ, IV-V դարերում հոգատար առաջնորդները, հաշվի առնելով կյանքի պահանջները, ընդլայնեցին ամուսնալուծության իրավական հիմքերը:  Հայ եկեղեցին, հատկապես 5-րդ դարում, ընդունեց մի շարք կանոնական նորմեր, համաձայն որոնց եկեղեցին թույլ էր տալիս զույգերին ամուսնալուծվել:  Նշված ժամանակահատվածում Հայ եկեղեցին թույլ տվեց զույգերի ամուսնալուծությունը հետևյալ դեպքերում. • ամուսիններից մեկի մահ, • երկար բացակայություն (7 տարի) [6], • դավաճանություն (դավաճանություն, մարմնավաճառություն), 1 Հին ժամանակներում , այս արարողությունները կատարվում էին առանձին, որի համար Հայ եկեղեցու սուրբ հայրերը հատուկ կարգ են սահմանել:  Որոշակի ֆիզիկական և հոգեկան հիվանդություններով տառապելու դեպքում (բորոտություն, անպարկեշտություն 2, խուլություն 3, դևերի տիրապետում) [7]:   Միայն նշված կետերի առկայության դեպքում պսակը համարվում է լուծարված, և եկեղեցին իրավունք ունի կատարել երկրորդ թագի կարգը:  Այս նորմերը հետագայում փոխվեցին `կախված պատմական ժամանակաշրջանից, երկրի հասարակական-քաղաքական իրավիճակից:   Շատ հաճախ հայոց կաթողիկոսը ընդլայնում կամ կրճատում էր այս պայմանները իրենց կանոնական բնորոշումներով: Այսպիսով, օրինակ, Ներսես V- ը (1843-1857) հրամայեց ամուսնությունը համարել անպտղության համար անհնարին: Կաթողիկոսը (1866-1882) թագը համարեց անլուծելի, իսկ Մկրտիչ Ա.Խրիմյանը (1892-1907) շատ դեպքերում թույլատրեց ամուսնությունը:  Նման դեպքերի մեծ մասը տեղի է ունեցել նրա կաթողիկոսության օրոք:  Լեռան մարդկանց քարոզելիս Հիսուս Քրիստոսը խոսեց ամուսնալուծության մասին ՝ նշելով դրա միայն մեկ պատճառ ՝ շնություն:  Երբ հրեաները առարկեցին Քրիստոսի դեմ ՝ ասելով, որ Մովսեսը պատվիրեց նրանց ամուսնալուծության դեպքում ամուսնալուծվել, Քրիստոս ասաց. 4-ին, մեկ այլ ժամանակ. «Յուրաքանչյուր մարդ, ով հեռացնում է իր կնոջը, բացառությամբ պոռնկության գործի, դրդում է նրան շնություն գործել»: Ով ամուսնալուծված կին է շնանում, շնություն է գործում: ով որ ամուսնանա նրա հետ, ով հեռացած է, շնանում է »(Մատթ. 5:32, 19: 9):   Բայց Հիսուս Քրիստոսը, այս հրամանագրով, ընդհանրապես չմերժեց ամուսնալուծության բացառիկ դեպքերը, այլ արգելեց այդ կարևոր հարցում մարդու անհատական ​​կամքի կամ քմահաճույքի արտահայտումը:  Նույնը հորդորեց Պողոս առաքյալը, որը փորձեց մեղմացնել ամուսնալուծության միակողմանի իրավունքը և դատապարտեց տղամարդկանց մարմնավաճառությունը (տե՛ս Ա Կորնթացիս 6:16, 5: 10-11): Այսպիսով, պարզ է դառնում, որ ինչպես Սուրբ Աստվածաշունչը, այնպես էլ Հայ առաքելական եկեղեցու իրավական սահմանումները, այնուամենայնիվ, թույլ են տալիս ամուսնալուծվել:  Երկրորդ և երրորդ ամուսնությունները կապված են ամուսնալուծության գաղափարի հետ:  Բանն այն է, որ երկրորդ ամուսնությունը թույլատրվեց միայն եկեղեցում ամուսնալուծվելուց հետո:   Երկրորդ թագի համար Պողոս Առաքյալն ասում է. «Ես այրիներին ասում եմ այրիներին, որ լավ կլինի, որ ինձ նման լինեն, եթե համբերություն չունեն, թող ամուսնանան, որովհետև ավելի լավ է 2 մարմին (հատկապես գլխի վրա) - հետք, թևաթափություն մարմնին, դրված-դրված, փխրուն: 3 Քոս, բորոտություն, բորոտություն, միզարձակություն: 4 Փաստն այն է, որ նախկինում հրեաներն այնքան խստապահանջ էին, որ կարող էին նույնիսկ սպանել կնոջը կամ վտանգել նրա կյանքը, այդ իսկ պատճառով մարգարեն պատվիրեց ամուսնալուծվել կանանց: ավելի շուտ ամուսնանալ, քան ամուսնանալ »(Ա Կորնթացիս 5.8-10):   Եվ հռոմեացիների նամակում գրված է. «Քանի որ կնոջ տղամարդը կենդանի է, նա կապված է օրենքով, բայց երբ տղամարդը մահանում է, նա ազատ է» (Հռոմ. 1։
5)։
   Այսպիսով, ըստ առաքյալի, երկրորդ ամուսնությունը թույլատրելի է միայն ամուսիններից մեկի մահվան դեպքում:  Հայ եկեղեցին նույնպես, հիմնվելով Սուրբ Գրքի կանոնական սահմանումների վրա, թույլ է տալիս երկրորդ պսակը:   Այնուամենայնիվ, ոչ եկեղեցին և ոչ էլ Աստվածաշունչը չեն խրախուսում նոր ամուսնությունը, բայց փոխարենը նպաստում են դավաճանությանը ՝ մարդկությանը պատուհասած և դեռ պահպանված մեղքերին:  Քրիստոնեական մարդաբանությունը բերում է հավատքի, որն ամրապնդվում է բազմաթիվ աստվածաբանական, փիլիսոփայական, բժշկական, հոգեբանական պնդումներով, որ մարդը ստեղծվել է մոնոգամիայի, մոնոգամիայի համար:  Աստված ոչ միայն մարդուն մտադրեց մոնոգամիայի համար, այլ նաև ստեղծեց նրան այնպես, որ մարդու անձի լավագույն զարգացման և կատարելության ուղին անցնի ամուսնության միջով:  Եկեղեցական իրավունքի տեսանկյունից մարդուն անվանում են մոնոգամիա (կամ, նույն կերպ, մենակություն)) մոնոգամիա:   Կանոնի օրենքը դատապարտեց երկամյա ապաշխարությունը անբարոյականության համար ՝ ճանաչելով երկրորդ ամուսնության իրավունքը ՝ դրան հակազդելու միջոց:  Բանն այն է, որ հայ եկեղեցու հայրերը պսակի օրհնության կարգը որոշելու հարցում մեծ նշանակություն են տվել հարսն ու փեսային կուսությանը:  Ավելին, պսակը օրհնելու կարգը պայմանավորված էր կուսությամբ:  Ընդունվեցին մի շարք կանոններ, որոնք համարում էին կուսության խախտումը մինչև պսակը օրհնելը պատժելի էր երկու սեռերի համար, և Շահապիվանի 444 Եկեղեցու կանոնների համաձայն, ամուսնության կարգը կողմը միջնորդում է:   Սահմանվեցին պսակի օրհնության երկու կատեգորիաներ: ա) կույս և բ) կրկնակի (ոչ կույս) պսակի օրհնություն:   Canon of Caesarea II- ը դատապարտում է մինչամուսնական սեքսը որպես դավաճանություն: Նույնը սահմանված է Լուսավորչի 5-րդ կանոնով: Այսպիսով, վերը նշված կանոններից պարզ է դառնում, որ մ.թ. չորրորդ դարում ոչ մեկի թագը չի օրհնվել ոչ մի այլ ծիսակարգով:  Այնուամենայնիվ, զգույշ դասը, ճիշտ գնահատելով երկրում ստեղծված իրավիճակը այս խնդրի շուրջ, արդեն 5-րդ դարում ընդունեց թագի օրհնության նոր կանոններ, որոնք ազդեցության տեսանկյունից տարբերվում էին նախորդ սահմանումներից:   Նոր կարգի համաձայն ՝ կույսի օրհնության ծեսը պետք է տարբերվեր ոչ կույսի օրհնությունից:  Անկախ նրանից, թե փեսան կույս էր, թե ոչ, նրա պսակը ենթակա էր օրհնության, բայց կույսը կույսի օրհնության ծեսով, և ոչ թե կույսը նրանց համար նախատեսված արարողությամբ:  Այս հեղափոխության հիմքը, հավանաբար, դրվել է Սահակ մաս Մեսրոպ Մաշտոցի կյանքի ընթացքում, բայց օրինականացումը տեղի է ունեցել Շահապիվանի ժողովում:  Նման տեսակետը հավաստի է թվում, քանի որ Շահապիվանի հանդիպումից առաջ ընդունված մյուս կանոններից ոչ մեկը նույնիսկ հեռավոր հղում չուներ կուսության հետ կապված երկու անկախ ծեսերին:  Չի բացառվում, որ նոր կարգի հիմքը առաջին անգամ դրվել է Հայ եկեղեցու «Մաշտոց» ծիսական գրքում:  Այսպիսով, Շահապիվանի C (3) կանոնի համաձայն, մարմնավաճառներին ապաշխարելու կարգը հաստատվել է առանց որևէ ժամանակահատվածի եկեղեցու ներսում կամ դրսում [7], ի տարբերություն Կեսարիայի, Գրիգոր Լուսավորչի և Նեոկեսարիայի վերը նշված կանոնների երեք տարի ապաշխարություն:   Գ կանոնը սահմանեց ազդեցության երկու նոր միջոց. Տուգանք կարգ ՝ երկրորդ ամուսնու թագը օրհնելու կարգ, որը էապես տարբերվում էր կույսի պսակի օրհնությունից: Նույնը սահմանվել է Կանոն (7) -ում `աղջիկ առեւանգելու և նրա հետ մարմնավաճառություն կատարելու համար:  Այնուամենայնիվ, հաշվի առնելով, որ առեւանգումը հանցագործություն էր, E (7) կանոնը տուգանքից բացի «կեղծ փեսացուի» համար սահմանեց երեք տարվա տուգանք:  Եվ, ի տարբերություն Կեսարիայի և Լուսավորչի կանոնների, երեք տարվա ապաշխարությունը հաստատվել է միայն կեղծ փեսացու մարմնավաճառի համար, երեք դեպքում երեք տարվա ապաշխարությունը չի գործել:  Երկրորդ թագի կարգը որոշող Շահապիվանի ժողովը բխում էր այն բանից, որ առաջին թագը պետք է պատշաճ կերպով դադարեցվեր:  Վերջինիս տակ երկրորդ թագը չէր կարող օրհնվել:  Նույն նպատակը հետապնդում էր «Մաշտոց» ծիսական գիրքը [10] ՝ Բարսեղ Կեսարիային վերագրվող «Այս պատճառով» կանոնի MLE (237) կանոնը, որում ասվում էր. «Քահանա, ծաղկեպսակ չդնես առանց քննության: «  Հետո, եթե նա քննի ու չխոստովանի, իսկ մյուսները չբացահայտեն իրենց չար գործերը, մարմինը կտա Տիրոջը, քանի որ քահանան անպարտելի է իրենց մեղքերի մեջ: »[6]  Հարկ է նշել, որ երկրորդ թագի օրհնությունն ուներ մի շարք տարբերակիչ հատկություններ. Ա) պսակվածը փեսայի պսակին կտեղադրվի խաչի փոխարեն, նրանք բավարարվեցին միայն խաչելությամբ (տե՛ս Շահապիվանի ժողովի Գանոն) , բ) ծիսակատարության օրը զգալիորեն զիջում էր խաչելությանը գ) «Մաշտոց» ծիսակատարություն), գ) քահանային արգելվում էր մասնակցել երկրորդ կնոջ հարսանիքին, «քանի որ դրանք հարսանիք չեն, այլ միայն հաց»: [6] (տե՛ս Neocaesarea E, Second Nicene, LT) կանոնները, դ) երկակիության համար Ապաշխարությունը նշանակվեց 3-4 տարի ժամկետով (Շահապիվանի հանդիպումից հետո ապաշխարությունը թողվեց առաջնորդի հայեցողությանը), ե) այրիները պսակված, բայց ուռենիներ: «Երկրորդ թագի վրա մի թագ մի դրեք, և ոչ թե հաջորդ բեմի վրա, այլ եկեղեցու պսակին:  Եվ ցույց տվեք, որ ամուսնացածները չունեն կանանց պսակ: և ոչ թե նույն տեղը »[11]:  Հետաքրքիր է, որ Շահապիվանի և Հովհաննես Օձնեցու կանոնների համաձայն (717-728) երկրորդ թագի կարգը պետք է կատարվեր եկեղեցում: Օձնեցի XVI- ի (16) կանոնը սահմանում էր. «Եվ տասներկուսը նույնպես առաջին հերթին պետք է հաստատեն իրենց միջնորդությունն ու գովաբանությունը և ընդունեն զույգի իրենց նշանը եկեղեցու և քահանայի օրհնությունից»:   Նրանց համար, ովքեր խախտել են այս կանոնի կանոնը, նա սահմանեց ազդեցության իրավական միջոց ՝ պատիժ:  Այս խնդիրը, սակայն, այլ կերպ լուծվեց Բարսեղ Կեսարիային վերագրվող «Հանուն…» կանոնում, համաձայն ՄԼ (238) կանոնի, «քահանան պետք է վերցնի քահանայի պսակը և տեղադրի այն եկեղեցու գլխին, մինչեւ որ նրանք զղջան »[6]: Հատկանշական է, որ արդեն 5-րդ դարում հարսանիքից առաջ սեռական հարաբերություն չունենալու համար հաստատվել էր խիստ կարգ. Հարսանիքից առաջ սեռական հարաբերություն ունեցողը պատժվում էր տուգանքով, ծեծով և ապաշխարությամբ:  Անտեսելով այս հանգամանքը, նման դատաքննիչը տուգանվեց նույն կանոնների համաձայն:  Այս դեպքում, երկրորդ թագի կարգը հաստատելով, Հայ եկեղեցին չի հրաժարվում նախամուսնական մաքրության համար պայքարելու գաղափարից, բայց փոխում է այդ նպատակին հասնելու ճանապարհը, որը բարոյական տեսանկյունից եզակի միջոց էր: ազդեցություն ՝ ի նպաստ կուսության:  Այսպիսով, համաձայն Շահապիվանի ժողովի Գ կանոնի, եթե հարսնացուներից մեկը կույս է, իսկ մյուսը ՝ ոչ, ապա նախ կատարվում է կույսի թագադրման կարգը, իսկ մյուսի համար ՝ երկրորդ թագադրումը: [6]   Հատկանշական է, որ Ներսես և Ներսափուհի IE (25) կանոնը սահմանում է հետևյալ մոտեցումը այս կապակցությամբ: «Կույսերը չպետք է ամուսնանան այրիների հետ, ոչ էլ այրիները պետք է ամուսնանան կույսերի հետ, քանի որ դա պարտադիր չէ»: Այսպիսով, օրենսգրքի և Մաշտոցի ծիսագրքում բերված տեղեկատվության հիման վրա մենք հանգում ենք այն եզրակացության, որ 4-րդ դարից ի վեր Հայ եկեղեցին ընդունել է երկրորդ ամուսնությունը որպես անբարոյականության դեմ պայքարի միջոց ՝ ստեղծելով հատուկ կարգ օրհնության կարգ: պսակ Բայց ավելի ուշ դարերում երկրորդ պսակը սկսեց օրհնվել առաջինի պես, և ապաշխարությունը դադարեց: Խնդիրն այլ է `երրորդ կամ նույնիսկ չորրորդ ամուսնությունների դեպքում:   Այս խնդիրն իր արտահայտությունն է գտել Հարանց հետխողացական կանոնի 14-րդ (14) -ում, 3-րդ Neocesesa- ում (3), E (7), T (9), Laodicea A (1), Բարսեղ Կեսարիայում (4), Սիոնի կաթողիկոսի տասներեքերորդ (13), վերագրված Բարսեղին «Սրա համար ...» ՄԼՏ (239) կանոններում:  Մասնավորապես, Բարսեղի Կեսարիայի Բ (4) կանոնը դատապարտում է երրորդ կամ ավելի ամուսնությունները ՝ նշելով, որ երկրորդ ամուսնության սահմանն անցնողը արժանի չէ ամուսին կոչվել:   Մեկ այլ կանոնի համաձայն ՝ Բարսեղնի տիպի ամուսնությունները համարվում են մարմնավաճառություն, ինչը եկեղեցու կողմից ընդունելի չէ:  Այս կանոնները, չնայած իրենց խստությանը, սակայն թագը չեն լուծում, այլ միայն ապաշխարում են հաստատում: Վերլուծելով վերը նշվածը ՝ գալիս ենք այն եզրակացության, որ երրորդ և չորրորդ հարսանիքները, այնուամենայնիվ, թույլատրվել են եկեղեցու կողմից, որովհետև այդ կանոնների հաստատմամբ, ամեն դեպքում, երրորդ և չորրորդ հարսանիքները չեն լուծարվել, ավելին ՝ կարգ սահմանելով ապաշխարություն, որից հետո այդպիսի զույգերն ընդունելի են եկեղեցում:  Երկրորդ հնարավոր փաստարկն այն է, որ Ներսես V- ն հրամայեց թույլատրել չորրորդ և հինգերորդ թագերը ՝ նախապես իմանալով փեսայի ծայրահեղ վիճակը և վատ վիճակը [8]:  Երրորդ հնարավոր փաստարկն այն է, որ Մաշտոցի ձեռագրում մենք գտնում ենք «Երրորդ թագադրման կանոնը» [12], որտեղ թագադրման բովանդակությունը նույնն է, միայն աղոթքի բնույթն է տարբեր: Հետաքրքիր է, որ բազմամուսնության դեպքեր կան Աստվածաշնչի Հին և Նոր Կտակարաններում (օրինակ ՝ Տոբիտի գրքում, Սառան, որը յոթ անգամ ամուսնացած էր կամ սամարացի կին, որը հինգ անգամ ամուսնացել էր):  Այս առումով հետաքրքիր է Հիսուս Քրիստոսի զրույցը սամարացի կնոջ հետ: Այս զրույցի ընթացքում Քրիստոսը բացահայտում է կնոջ գաղտնիքը:   Ավետարանական այս գրության մեջ հատկանշական է, որ Հիսուս Քրիստոսը ոչ միայն չի քննադատում այս երեւույթը, այլև չի ստիպում կնոջը խզել իր հարաբերությունները տղամարդու հետ:   Այսպիսով, Հայ եկեղեցին, առաջնորդվելով սիրո և ողորմության ճանապարհով, թույլ է տալիս երկրորդ ծաղկեպսակը, արգելում է երրորդ ծաղկեպսակները: Հետաքրքիր է, որ Ռուս Ուղղափառ եկեղեցին թույլ է տալիս երկրորդ ամուսնությունը, եթե ամուսիններից մեկը մահանա:  Ըստ ռուս քահանա Վ. Վ. Կրեկետովի, Ուղղափառ եկեղեցում ընդունված չէ նորից ամուսնանալ, և Ռուսաստանի Ուղղափառ օրենքի համաձայն, եկեղեցական օրինական ամուսնալուծությունից հետո երկրորդ ամուսնությունը թույլատրվում է միայն «անմեղ» կնոջը և նրանց ամուսնալուծվել են ՝ ապաշխարությունից հետո կարող են միայն ամուսնանալ: [13]   Բացառիկ դեպքերում, երբ թույլատրվում է երրորդ ամուսնությունը, պատժի ժամկետը ավելանում է:  Ուղղափառ եկեղեցին չի խրախուսում երկրորդ ամուսնությունները, բայց այն բավարարում է անհատի կարիքները `խուսափելու այն մեղքերից, որոնց նա հակված է մինչ օրս: Այսպիսով, Ուղղափառ եկեղեցին թույլ է տալիս ամուսնալուծություն և երկրորդ ամուսնություն (նույնիսկ երրորդ), և եթե ամուսիններից մեկը երկրորդ անգամ ամուսնանում է առաջին անգամ, ամուսնությունն արգելվում է, և երկուսի դեպքում էլ երկրորդ անգամ: , կա հատուկ A արարողություն, որում չկան պսակներ, ա sa, ըստ էության, չունի հանդիսավոր բնույթ:   Այստեղ հնարավոր է, թե ինչ հիմքերով է ամուսնալուծվել ամուսնալուծվածը:  Եթե ​​նա ամուսնալուծվում է նոր ամուսնության պատճառով, նրա մեղքը մեծանում է:   Նշենք, որ, ի տարբերություն Առաքելական ուղղափառ եկեղեցիների, Կաթոլիկ եկեղեցում երկրորդ ամուսնություն չկա:   Կանոնական տեսանկյունից ՝ եկեղեցական ամուսնալուծություն չկա, բայց կաթոլիկ հոգևորականները միջոց են գտնում շրջանցել առաքելական կանոնները, որպեսզի մարդիկ երկրորդ ամուսնության ընթացքում կարողանան եկեղեցու օրհնությունը ստանալ: Վերջին սոցիոլոգիական հարցումների համաձայն, մեր երկրում ամուսնալուծությունների թիվն աճել է, ինչը նպաստում է երկրորդ կամ երրորդ ամուսնությունների հաճախությանը:   Այնուամենայնիվ, դա երկրորդ և երրորդ ամուսնությունների շատ փոքր տոկոսն է, որոնք կատարվում են Հայ Առաքելական եկեղեցու ծիսակարգերի համաձայն:   Դրսից կատարված սոցիոլոգիական հարցումներից ելնելով ՝ մենք կարող ենք փաստել, որ հասարակությունը կողմ է երկրորդ կամ երրորդ թագին, չնայած այն բանին, որ Հայ Առաքելական եկեղեցին արգելում է երրորդ թագը, իսկ երկրորդը թույլ չի տալիս բոլոր դեպքերում:  Ավելացնենք, որ հարցվածների մեծ մասը տեղյակ չէր այս հարցում Հայ Առաքելական եկեղեցու կանոնական դիրքորոշման մասին:   Պատճառն այն է, որ հայ հասարակության մեջ երկրորդ կամ երրորդ ամուսնությունները կատարվում են եկեղեցու պատերից դուրս ՝ առանց աստվածային օրհնության: ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ [1] Մխիթարյան Ա., Reatաղկեպսակի կարգը ըստ «Մաշտոց» ծիսական հավաքածուների, Բանբեր մատենադարան, թիվ 19, Երեւան, «Նաիրի» հրատարակչություն, 2012, էջ 73, 78: [2] Հովհաննիսյան Ս. Հ., Ամուսնություն և ընտանեկան իրավունք վաղ չար Հայաստանում, Երեւան, 1976, էջ 153-154, 259, 260, 268: [3] Օրմանյան Մ., Itիսական բառարան, Երեւան, «Հայաստան» հրատարակչություն, 1992, էջ 99-100: [4] Փոլադեան Դ., Հայ Առաքելական եկեղեցու խորհուրդները, Պէյրութ, 1957, էջ. 87 [5] «Մաշտոց», Վենետիկ, 1831 (RMD): [6] Codex of the Armenian, հատոր Բ, ջանասիրաբար Վ. Հակոբյան, Երեւան, 1971, էջ 205-6, 166, 432-5, 487, 337-8, 166: [7] Codex of the Armenian, հատոր Ա, ջանասիրաբար Վ. Հակոբյան, Երեւան, 1964, էջ 104, 169-70, 245, 432-5, 439-40, 522-3: [8] Մելիք-Թանկյան Ն., Հայ եկեղեցական իրավունք, Էջմիածին, 2009, էջ 818-9,795: URL.   http: //www.pravmir.ru/povtornyie-braki-nikto-ne-obeshhal-chto-budet-legko/ (датаобращения):  20.05.2018) [10] Մաշտոցի մատենադարան, ձեռագիր 953, էջ 189 ա, [11] Թաթացի Գ., Ամառային հատոր, Երուսաղեմ, 1998, էջ 203: [12] Մաշտոցի մատենադարան, ձեռագիր 4577 (Մաշտոցի ձեռքը, տասնիններորդ դար), էջ 155 ա: Կրեչետով, http: //www.pravoslavie.ru/66120.html (տվյալների ամսաթիվը:  20.05.2018): [14] Երկրորդ ամուսնություն, URL:   http: //www.pravmir.ru/vopros-otvet/category/chelovek/brak-icemya/vtoroj-brak-brak-i-cemya-chelovek/ (տվյալների նկարագրություն)  Գրիգորյան. Երկրորդ և երրորդ ամուսնությունների խնդիրը Հիմնաբառեր. Երկրորդ և երրորդ ամուսնություն, Հայ եկեղեցի, Հայ Առաքելական եկեղեցու օրենսգիրք, ամուսնալուծություն, Աստվածաշունչ, ուղղափառ, կաթոլիկ, ծիսական, սոցիոլոգիական խնդիր: ։

Տվյալ հոդվածում քննարկվում է երկրորդ և երրորդ պսակի խնդիրը՝ ըստ Հայ  եկեղեցու  կանոնադրության,  ծեսի  և  քրիստոնեական  վարդապետության։
   Միակողմանի մոտեցումից խուսափելու նպատակով հոդվածում ներկայացրել ենք նաև այս  հարցի վերաբերյալ Ուղղափառ և Կաթոլիկ եկեղեցու դիրքորոշումը։
  Հոդվածի շրջանակներում, այդպիսով, փորձել ենք բացահայտել երկրորդ և երրորդ ամուսնությունների առաջացման պատճառները, թույլատրելի կամ անթույլատրելի բնույթը։
