Դատավորի անկողմնակալության և արտաքին տեսքի հետ կապված խնդիրները Դեռևս 2010 թ. Ապրիլի 23-ին ՀՀ դատավորների թիվ 01-Ն ընդհանուր ժողովը ընդունեց «Վարքական օրենսգրքի վարքագծի կանոն». «Արդարությունը ոչ միայն պետք է իրականացվի, այլ նաև տեսանելի, համոզիչ, ընկալվում է որպես արդարության հաստատում »:   Նման բովանդակության մեջ տրված եզակի ձևակերպումն, ըստ էության, արտացոլում է արդարադատության ՝ որպես սոցիալական երևույթի արտահայտման ստանդարտ համակարգը:   Մասնավորապես, մենք կարծում ենք, որ վերոհիշյալ ձևակերպմամբ ամփոփված գաղափարախոսության համաձայն, արդարադատության իրականացումը չպետք է ունենա ձևական բնույթ ՝ արտահայտվելով դատավարության կանոններին համապատասխան վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելով, բայց երբ դատավարությունը, որն ամփոփում է քրեական դատավարության բնականոն ընթացքը դատական ​​ակտով, ապահովվել է անկախ և անկողմնակալ դատավորի կողմից 1: Նման գաղափարախոսություն կա 2002 թ.-ին ընդունված Բանգալորի դատական ​​վարքի սկզբունքներում, որը, համաձայն 3.2 պարբերության, ասում է. «Դատական ​​վարքը պետք է վերահաստատի ժողովրդի հավատը ազնիվ (բարեխիղճ) դատական ​​համակարգի նկատմամբ, և արդարությունը ոչ միայն պետք է իրականացվի, բայց պետք է իրականացվի »2:   Նման դրույթները պարունակվում են դատավորների վարքագծին վերաբերող մի շարք այլ միջազգային իրավական փաստաթղթերում: 1 Տե՛ս նաև Հայաստանի Հանրապետության դատավորների վարքականոնների վերաբերյալ օրենսգրքի մեկնաբանությունները, հ. Խմբագիր Մանուկյան, «Ասողիկ» հրատարակչություն, Երեւան, 2012, էջ 5-7: 2 Տե՛ս Դատական ​​վարքի Բանգալորի սկզբունքները //www.unodc.org/pdf/crime/corruption/judicial_group/Bangalore_principles.pdf. Անդրադառնալով Հայաստանի Հանրապետության ներքին իրավական կարգավորումներին, հարկ է նշել, որ ներկայացված գաղափարախոսության համատեքստում դատավորի վարքագծի հատուկ դրսևորումները կարգավորվում են դատավորի վարքագծի նոր կանոններում, որոնք ուժի մեջ են 2016 թ. Ապրիլի 11-ից: բայց համակարգվածորեն այն ներառված չէ կանոնների մեջ, ինչպես նախորդ հրատարակությունում: հայտնաբերվել է Գործող ՔԴԿ-ում դատավորների վարքագծի դրույթների վերաբերյալ հարկ է նշել, որ 23 4 4 հոդվածը դեռ պահպանում է Ռուսաստանի Դաշնության Քրեական դատավարության խարտիայի 1864 թվականի ԽՍՀՄ դատավարությանը բնորոշ 613-րդ հոդվածի գաղափարախոսությունը, որ արդարությունն իրականացվում է (երբ դատավորը քրեական գործով անհրաժեշտ միջոցներ է ձեռնարկում) ճշմարտությունը պարզելու համար: Միևնույն ժամանակ, նման մոտեցումն ուղղակիորեն հակասում է ընթացիկ խմբագրության ՍԴՊ-ի դրույթներին, բուն քրեական դատավարությանը բնորոշ գործիքներին և դատավարության ռեժիմին:  Մասնավորապես, օրինակ, քրեական գործը լրացուցիչ նախաքննության ուղարկելը ՀՀ Սահմանադրական դատարանը անվավեր է ճանաչել 2007 թ. Հուլիսի 24-ի ՍԴՈ -710 որոշմամբ `հենց այն պատճառով, որ թերի նախաքննության պայմաններում, բայց դրա հնարավորության պատճառով ճշմարտությունը բացահայտելով ՝ դատավորը անկողմնակալ էր: իր դերի շրջանակներում իրականացնելով արդարադատության գործառույթին անհամատեղելի գործողություններ 3:  Մեկ այլ օրինակ է 2007 թ. Փետրվարի 21-ին ՀՀ ՍԴ-ում ՀՕ-93-Ն օրենքով ներառված արագացված դատավարության ընթացակարգի կիրառման ինստիտուտը, երբ ապացույցների բովանդակային քննություն չի իրականացվում, ուստի հարց չի առաջանում: «ճշմարտությունը» բացահայտելու մասին: Այլ կերպ ասած, պետք է նշել, որ ներկայիս ՔՊԿ-ում խորհրդային տարիներից մնացած ճշմարտությունը բացահայտելու նպատակով համապատասխան վարքագիծ ապահովելը չպետք է լինի չափանիշ `արդարությունը կատարված լինելու մասին որոշելու համար:  Չնայած այս ստանդարտ համակարգը միջազգային իրավական փաստաթղթերի մի մաս է, ներառյալ դատավորների դատական ​​խորհրդատվական խորհուրդը, մաս 3, օրինակ ՝ քրեական գործ վարույթ ընդունելու որոշում չկա, բայց քրեական գործի նյութերը ցույց են տալիս, որ կա հանցագործություն, հանցագործության կատարման հիմքով: այն անձի կողմից, ում դեմ առաջադրվել է մեղադրանքը, այնպես որ այդ բացթողումը լրացվելու է միայն գործն ուղարկելով հետագա քննության: Անաչառության, մասնավորապես էթիկայի, անհամատեղելի վարքի, անկողմնակալության մասին 3-րդ եզրակացության 50-րդ պարբերության համաձայն, դա պետք է արտահայտվի դատավորի անկախության ապահովմամբ, լինի անկողմնակալ և դրսևորվի վարք ՝ անձնական կյանքի էթիկայի կանոններին համապատասխան 4 , Այս հատկանիշներից երկրորդը օրենսդրորեն ամրագրվեց ՀՀ քրեական դատավարության նոր օրենսգրքի մակարդակում (այսուհետև `Նախագիծ)` 15-րդ հոդվածի հրապարակայնության սկզբունքի համաձայն `սահմանելով, որ« դատավորը պետք է անկողմնակալ լինի արդարադատություն իրականացնելիս կամ երաշխիքներ »:  Հարկ է նշել, որ նման իրավունքը լուրջ դատական ​​երաշխիք է, որի բացակայության դեպքում դատավորի ոչ դատական ​​վարքը կհանգեցնի գործունեության անօրինական ճանաչմանը, քանի որ դատավորի անաչառությունը, որպես ինքնավար երևույթ, պայմանավորված է դատավորի կողմից դատարանի դահլիճից դուրս: , ֆունկցիոնալ առումով դատավորի գործունեությանը միջամտելու բացակայություն: Պատմական հետազոտության արդյունքում պետք է փաստենք, որ անկողմնակալ լինելու հայեցակարգը ներդրվել է նախկին ԽՍՀՄ անդամ երկրներում, ներառյալ Հայաստանում, Եվրոպական կոնվենցիայի վավերացումից հետո վերջին երկու տասնամյակների ընթացքում:  Այսպիսով, ԽՍՀՄ-ը 1924, 1936, 1977 թվականներին: Սահմանադրություններ, 1961 Քրեական դատավարության օրենսգրքի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ որդեգրողների պահանջը պետք է լիներ անկախ և պետք է ենթարկվեին միայն օրենքին:   Նման մոտեցումը, մեր կարծիքով, պայմանավորված է նրանով, որ ԽՍՀՄ դատական ​​կանոնակարգերի պարագայում «անաչառությունը կասկածի տակ դնելու» հնարավորությունները բացառվում էին առնվազն հետևյալ երեք պատճառներով:  Նախ ՝ ԽՍՀՄ theողովրդական դատարանում, բացի դատավորից, գործին մասնակցում էին նաև ժողովրդի դատավորներ, որոնք հասարակության ներկայացուցիչներ էին ՝ բանվորներ, ծառաներ, գյուղացիներ և այլն: 6, ay 4 Տե՛ս թիվ կարծիքը: Եվրոպական դատավորների խորհրդատվական խորհրդի 3 (CCJE), 2002 թ. Նոյեմբերի 19-ին, Ստրասբուրգ; https: //dispatch.coe.int/?home=wcd.coe.int&p&id=1046405&Site=C: 5 Տե՛ս Արդարադատության մատչելիության հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում, հ. խմբ. Դ.Ավետիսյան, Երեւան, «Ասողիկ» հրատարակչություն, 2013, էջ 67: 6 Տե՛ս Հայաստանի Հանրապետության դատական ​​իշխանություն և իրավապահ մարմիններ, հ. խմբ. Գ Zinազինյան, ԵՊՀ հրատարակչություն, Երեւան, 2009, էջ 92: Այլ կերպ ասած, «անկողմնակալ դիտորդը» ուղղակիորեն վերահսկում էր դատավորի վարքը:   Երկրորդ, սովետական ​​տարիներին ապացույցների գնահատման ներքին համոզմունքը ուղղակիորեն կաշկանդված էր սոցիալիստական ​​իրավական գիտակցությամբ, այսինքն ՝ դա պայմանավորված էր մարքս – լենինյան դիալեկտիկական մեթոդով ՝ հիմնված ճշմարտության բացահայտման գաղափարախոսության վրա 7:   Երրորդ, սովետական ​​պետության հանցավոր քաղաքականությունը կրում էր քննիչ բնույթ 8, այսինքն ՝ հանրային շահը գերակշռում էր մասնավորից:  Ուստի խորհրդային դատավարությանը բնորոշ ձիու դեպքում դատավորի համակարգված անաչառության չափանիշի ամրագրումն անիմաստ էր: Մինչդեռ ինչպես հետխորհրդային երկրներում, այնպես էլ Հայաստանում Մշակվում և ընդունվում են նոր քրեական դատավարության օրենսգրքեր 9, որոնք հիմնված են Եվրոպական դատարանի վրա, որը ժամանակակից միջազգային իրավունքի կարևոր դրույթ է, ինչպիսին է դատավորի անաչառության մասին առանցքային դրույթը: Անդրադառնալով այս դրույթի վերաբերյալ Եվրոպական դատարանի դիրքորոշումներին, հարկ է նշել, որ դատարանը անաչառությունը սահմանում է որպես նախապաշարմունքի կամ նախատրամադրվածության պակաս ՝ տարանջատելով սուբյեկտիվ և օբյեկտիվ մոտեցումները:  Սուբյեկտիվ մոտեցման դեպքում դատավորի անաչառությունը որոշվում է այն բանի հիման վրա, թե արդյոք դատավորը որոշակի հետաքրքրություն է ունեցել գործի մեջ, և օբյեկտիվի դեպքում `արդյո՞ք դատավորի համար տրվել են անհրաժեշտ երաշխիքներ, ինչը կբացառի բոլոր ողջամիտ կասկածները 10:  Այլ կերպ ասած, օբյեկտիվ մոտեցման դեպքում դատավորի անաչառ լինելը կանխորոշվում է արտաքին գործոններով, որոնք ապահովում են ժողովրդավարական հասարակության կայացումը, առաջին հերթին `ամբաստանյալի վստահությունը դատարանի նկատմամբ:  Ավելին, նույնիսկ միջնադարում Հայաստանի Հանրապետության դատարանները գործի քննությունը վարում էին կոլեգիալ կերպով ՝ դատավորի երկու դատավորների կողմից (տե՛ս նույն տեղը, էջ 92): 7 Տե՛ս Вышинский А. ,., Теория судебных опкатательств в соскоском անում, изд. НКЮ СССР, М., 1941 г., էջ 106: 8 Տե՛ս Ս. Դիլբանդյան, ՀՀ քրեական դատավարության նախաքննության ընթացքում անձնական իրավունքների և իրավական շահերի պաշտպանության ապահովում, ԵՊՀ հրատարակչություն, Երևան, 2011, էջ: 48 9 Մասնավորապես, տե՛ս Վրաստանի Հանրապետություն 2009, Ուկրաինա 2012, Kazakhազախստան 2015 քրեական դատավարության ծածկագրեր: 10 Տե՛ս ՄԻԵԴ Կիպրիանուն ընդդեմ Կիպրոսի [GC]] վճիռ, § 118; Piersack ընդդեմ վճռի Բելգիայում, § 30; Grieves ընդդեմ Միացյալ Թագավորության [GC] վճիռ, § 69: Եվրոպական դատարանի անկողմնակալ որոշումների ընդհանուր ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ դատավորի վարքագծի անկողմնակալության բացակայությունը պետք է որոշվի յուրաքանչյուր գործի փաստական ​​հանգամանքները հաշվի առնելով դրանց համատեքստում, որտեղ (սուբյեկտիվ տեսանկյունից) ուշադրություն պետք է դարձնել դատավորի դատողությանը: բացահայտ վարք դատավորին պատասխանելիս ՝ դատավորի հետ նրանց հետ նախկին իրավական հարաբերությունների բնույթը գնահատելիս: Ավելին, ներկայացված իրավական դիրքորոշումները վերահաստատվել են Եվրոպական դատարանի կողմից 2016 թ. Հոկտեմբերի 27-ին կայացած «Նանուշյան և Վարդանյանն ընդդեմ Հայաստանի» գործով ՝ շեշտելով, որ դատավորը պետք է զգույշ լինի, որպեսզի խուսափի այնպես խոսելուց, որ մասնակիցների վրա տպավորություն թողնի: դատավարությունը (օրինական վախ առաջացնել): ) որ առաջիկա դատական ​​ակտը անբարենպաստ ազդեցություն կունենա ՝ դրանով կասկածի տակ դնելով դատավորի անաչառությունը:   Այդ հիմքի վրա Եվրոպական դատարանը գտավ Կոնվենցիայի 6 1 1-ին հոդվածի խախտում: Վերոնշյալ «անաչառության» չափանիշի բովանդակային ուսումնասիրության արդյունքում մենք պետք է փաստենք, որ այն նաև սերտ փոխգործակցության մեջ է «անկախության» չափանիշի հետ 11:  Վերջինը, մեր կարծիքով, արտահայտվում է հետեւյալ հայեցակարգում. Դատավորի անկախության բացակայությունը հանգեցնում է նրա (առնվազն օբյեկտիվորեն) անաչառության բացառմանը, բայց անկողմնակալության բացակայությունը չի բացառում դատավորի անկախությունը: Այս հայեցակարգի առկայությունը հաստատվում է նաև Եվրոպական դատական ​​խորհրդատվական խորհրդի 2001 թ. Նոյեմբերի 23-ի CCJE (2001) OP N ° 1 եզրակացության 11-րդ կետի այն դիրքորոշմամբ, որ անկախությունն անաչառության երաշխիք է 12: Հետևաբար, դատավորի անկողմնակալության չափանիշը (գոնե օբյեկտիվ առումով) պետք է դիտարկել անկախության չափանիշի ներքո, որը սովորաբար օրենսդիրն ապահովում է դրական իրավունքի միջոցով: 11 Դրա համար տե՛ս նաև ՄԻԵԴ-ի Ֆինդլեյն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության վճիռը, 73 ֆունտ: 12 Տե՛ս թիվ կարծիքը: Եվրոպական դատավորների (CCJE) Խորհրդակցական խորհրդի 1 (2001 թ.), Ստրասբուրգ, 23 նոյեմբերի 2001 թ., Https. //rm.coe.int/1680747830: համապատասխան կառույցների ներդրման արդյունքում:  Նպատակը `բացառել դատավորի գործունեությանը միջամտությունը ինստիտուցիոնալ տեսանկյունից` ա) արտաքին, դատական ​​համակարգից դուրս և բ) ներքին, դատական ​​համակարգի, ատյանների և «ինքնակառավարման մարմինների» շրջանակներում: Օրինակ, երբ մինչև 2008 թ. Դեկտեմբերի 2-ը մասնագիտացված դատարանների դատավորները ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախագահի հայեցողությամբ ուղարկվում էին մասնագիտացված դատարաններ, դատական ​​իշխանության ներքին անկախության բաղադրիչը հիմնավորված էր կասկածի տակ, որի պատճառով ՀՀ Սահմանադրական դատարանը Թիվ SDO-782 Համապատասխան դրույթը ճանաչվել է անվավեր `հակասող ՀՀ Սահմանադրությանը: Այնուամենայնիվ, հարկ է նշել, որ նման օրենսդրական կարգավորումները, որոնք հիմնավոր կերպով կասկածի տակ են դնում դատական ​​համակարգի ներքին անկախությունը, դեռ գործում են Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությունում: Այսպիսով, օրինակ, ՀՀ ՔԴԿ 51-րդ հոդվածը, որը թույլ է տալիս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախագահին իր հայեցողությամբ լուծել քրեական գործերով դատարանների միջև վեճը (իրավական պրակտիկայում ՝ միայն գրավոր, առանց որոշում կայացնելու) պարզաբանել պատճառները «դատավարությունը քրեական լինելու դեպքում. խախտում է դատական ​​ակտը անվերապահորեն բեկանելու հիմքը:  Կամ, երբ ՀՀ դատարանների նախագահների խորհուրդը, 2015 թվականի մայիսի 18-ի թիվ 25 որոշման 9-րդ կետի համաձայն, նախաքննության ընթացքում դատավորներին ներկայացված բոլոր բողոքների և միջնորդությունների ստորագրումը կատարվում է համապատասխան դատարանի նախագահի կողմից `իր հայեցողությամբ:  Եվրոպայի խորհրդի Վենետիկի հանձնաժողովի կողմից նման կանոնակարգը `համաձայն 2010 թ. Մարտի 16-ի CDLAD (2010) 004 զեկույցի 81-րդ պարբերության, ուղղակիորեն հակասում է դեպքերի ավտոմատ բաշխումն ապահովող սկզբունքին և հիմնավորվածորեն կասկածի տակ է առնում ներքին անկախությունը: դատական ​​համակարգը: Նմանատիպ մեծ թվով խնդիրներ կապված են դատավորի կարգապահական պատասխանատվության ինստիտուտի հետ:  Մի կողմ թողնելով Անվտանգության խորհրդի ինստիտուցիոնալ անկախության հարցերը, պետք է նշենք, որ անթույլատրելի է, որ դատավորը կարգապահական կարգապահության ենթարկվի: 13 Տե՛ս Դատական ​​համակարգի անկախության մասին զեկույց Մաս I:   Վենետիկի հանձնաժողովի կողմից կայացած 82-րդ լիագումար նիստում ընդունված դատավորների անկախությունը (Վենետիկ, 2010 թ. մարտի 12-13): քրեական հետապնդում հարուցել նյութական կամ դատավարական օրենքի ակնհայտ կոպիտ խախտման հիման վրա ՝ դրանով իսկ արհեստականորեն սահմանափակելով նրա մեկնաբանման ազատությունը, և հետագայում (ոչ միայն փաստաբանի, քննիչի կամ դատախազի, այլ միայն դատավորի դեմ) անհասկանալիորեն նոր հանգամանք:   Նույնիսկ Անվտանգության խորհրդի կողմից նշված հիմքի վրա տրված մեկնաբանության հիման վրա 14, որ մայրը վերածվում է վերադաս ատյանի, որը ստուգում է դատավորի կայացրած դատական ​​ակտի օրինականությունը: Նման մոտեցումն ուղղակիորեն հակասում է Կյանքի հանձնարարականների 25-րդ պարբերությանը, որն ընդունվել է 2325, 15-ին հունիսի 23-ին: Օրինակ, երբ քրեական օրենսդրությամբ արգելված արարքը ապաքրեականացվում է, և դատապարտյալը դատարան է դիմում նրան պատժից ազատելու խնդրանքով, կարո՞ղ է նրան անալոգի պատժից ազատելու որոշումը `ՀՀ օրենսդրության մեջ նորմայի բացակայության պայմաններում: հանգեցնել դատական ​​պատասխանատվության «Պատժից ազատման մասին» տասնյակ որոշումներ կարելի է գտնել իրավական պրակտիկայում) 16:  Նմանատիպ բազմաթիվ օրինակներ կան:  Ուստի վիճելի հիմքերով դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու մասին օրենսդրական կարգավորումը կասկածի տակ է դնում ամբողջ դատական ​​համակարգի արդյունավետությունը 17, երաշխավորում է դատավորի անկախությունը դատական ​​համակարգում: Ընդհանուր առմամբ, դատավորի անկախությունը և, մասնավորապես (գոնե օբյեկտիվ առումով) դատավորի անաչառությունը վտանգված է 14 Տե՛ս 2007 թ. Հոկտեմբերի 12-ի AK-7-A-18 որոշմամբ տրված մեկնաբանությունը, որը պարբերաբար ԱԽ որոշումներում նշված է որպես «նախադեպ»: ունի հետևյալ բովանդակությունը. «ՀՀ Սահմանադրության, օրենքների նորմերի էական խախտումներ, որոնք հանգեցրել են կամ կարող են հանգեցնել վերոնշյալ իրավական ակտերով երաշխավորված իրավունքների կոպիտ սահմանափակումին, դրանցից զրկում, դրանցից զրկում, համապարփակ և գործի հանգամանքների մանրակրկիտ ուսումնասիրություն, կամ դրանք կարող են ազդել գործի ճիշտ իրավական որոշման վրա »: 15 Տե՛ս ԵԱՀԿ / DՀՄԻԳ Կիևի առաջարկությունները Արևելյան Եվրոպայում դատական ​​անկախության վերաբերյալ, Հարավ 16: Սա վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրական դատարանի 2017 թ. Փետրվարի 14-ի թիվ SDO-1348 որոշմանը, թե արդյոք շատ անորոշ հարցեր մնում են իրավական պրակտիկայում: նույն հարցի վերաբերյալ: , 17 Տե՛ս Գ. Zinազինյան, Ա. Հովհաննիսյան Դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելը նյութական կամ դատավարական օրենքի նորմայի ակնհայտ կոպիտ խախտման, դրա իրավական հետևանքների հիման վրա, «Բանբեր Երջանի համալսարան. Իրավագիտություն», 2015 թ. 1 (16 ), էջ 13-25: http: //ysu.am/files/02G_Ghazinyan_A_Hovhannisyan.pdf. Վերոհիշյալ խնդիրները հանգեցնում են դատավորի սուբյեկտիվության անկողմնակալության արհեստական ​​սահմանափակմանը: Վերջինս, մեր կարծիքով, պայմանավորված է նրանով, որ դատավորի `իր անկողմնակալությունը ցույց տալու կարողությունը սահմանափակվում է դատավորի վարքը կանխորոշող իրավական ակտերի բացերով, անկախությունը երաշխավորող և այդ բացերից բխող հետևանքներով, որոնց լուծումը կախված չէ դատավորի կամքից:   Արդյունքում, նույնիսկ եթե դատավորը ֆիզիկապես (ֆորմալ առումով) անկողմնակալ է.   Կարծում ենք, որ խնդիրն իրականում ավելի խորքային բնույթ ունի, որի ամբողջական նկարագրումը այս շրջանակներում հնարավոր չէ:   Ուստի, եկեք անաչառության հարցերին նայենք առկա իրավական պրակտիկայի տեսանկյունից: Մասնավորապես, դատավորի անաչառության հետ կապված հետևյալ հիմնարար հարցը քննարկելի է. Կարո՞ղ է արդյոք դատավորը, որը մասնակցել է նախաքննական վարույթին (օրինակ ՝ կալանքի միջնորդությանը) հետագա բովանդակային քննության համար:   2007 թ.-ի նոյեմբերի 28-ին ՔԴՕ 90-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ներկայիս տարբերակը սահմանում էր, որ դատավորը, որը մասնակցել է նախաքննական վարույթին, առաջին ատյանի դատարանը կամ վերաքննիչ դատարանը չեն կարող մասնակցել հետագա գործի քննություն:   Փորձելով բացահայտել այս իրավական նորմի հիմքում ընկած իրավական հիմքը, պարզ է դառնում, որ նպատակը գործի բովանդակային քննության ընթացքում դատավորին կաշկանդելը չի ​​եղել նախաքննական վարույթի ընթացքում արտահայտած իր դիրքորոշմամբ:   Ավելին, Նախագծում նշված իրավական նորմի շարադրանքը նույն կերպ վերականգնվել է 66-րդ հոդվածի համաձայն: Եվրոպական դատարանի մոտեցումները բարձրացված խնդրի վերաբերյալ երկիմաստ են, և յուրաքանչյուր գործի եզրակացությունը, որպես կանոն, հիմնված է առկա փաստերի համադրության վրա 18, իսկ գիտական ​​ոլորտում քննարկվող կարգավորման գոյության հիմնավորումը, ըստ էության, պատճառաբանությունը, որը դատավորը ի վերջո համարում է նախաքննական վարույթում: ս Ilijkov v. Bulgharia § 97, Hauschildt v. Denmark, § 52 Այն հանգամանքը, թե արդյոք մեղադրյալը կատարում է իրեն մեղադրվող արարքը, անկախ նրանից, թե վերջինս ինչ ենք անվանում, ողջամիտ կասկածի կամ մեղքի գործողության մեջ, ինչը նրան ավելի է կաշկանդելու անկողմնակալության հարցում 19: Սակայն, մեր կարծիքով, նման պատճառաբանությունը չի կարող բավարար համարվել օրինագծի 66-րդ հոդվածում քննարկված օրենքի գերակայության վերականգնումը արդարացնելու համար, ինչը, մեր կարծիքով, հիմնականում ձևական բնույթ է կրում: Նախ, եթե ձևակերպման նպատակն է ապահովել, որ դատավորը կարողանա լիովին անկողմնակալ լինել ՝ առանց կաշկանդվելու նույն գործով նույն անձի վճռում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներով, դատավորի մասնակցությունը նախաքննական վարույթին ( օրինակ ՝ անձի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը) բացառում է նրա մասնակցությունը հետագա նախաքննությանը (օրինակ ՝ նույն անձին կալանքի տակ պահելու միջնորդության քննությանը) 20:   Չնայած բարձրացված հարցն իրականում կարևոր է, օրենքի նախագծի շրջանակներում ինչպես բացասական, այնպես էլ դրական պատասխաններ տալու դեպքում, կարծում ենք, որ նախագծում վերականգնված կանոնը փոխաբերական բնույթ կունենա: բովանդակության հետապնդած նպատակը, գոնե, օրինակ, արդյունավետ չի իրականացվի: Բացառել իրավիճակը, երբ նույն քրեական գործի առկայության դեպքում, բառացիորեն նույն միջնորդությունը (անուն-ազգանվան տարբերությամբ), բառացիորեն նույն միջնորդությանը կցված նույն նյութերը, դատավորը քննում է կալանքը որպես խափանման միջոց օգտագործելու միջնորդությունը, ինչպես գործնականում հաճախ է պատահում: Երկրորդ, քննարկվող իրավական հարցի պաշտոնական բնույթի մասին իրավիճակն է, որը հաճախ հանդիպում է իրավապահ պրակտիկայում: 19 Տե՛ս Գ. Zinազինյան, Ռ. Մելիքյան, անկախ և անկողմնակալ դատարան, որը ստեղծվել է օրենքի հիման վրա: Ստրասբուրգի դատարանի նախադեպային իրավունքը և Հայաստանի Հանրապետության իրավական համակարգը, «Պետության իրավունք», թիվ 1-2 (39-40), 2008 թ. 20 Ըստ գործող իրավական պրակտիկայի, կալանքի ժամկետը երկարացնելու միջնորդությունը սովորաբար լսում է նույն դատավորը, ով ի սկզբանե կալանքը որպես խափանման միջոց է օգտագործել մեղադրյալի նկատմամբ: երբ, օրինակ, դատական ​​նիստի նախապատրաստական ​​մասում պաշտպանը միջնորդություն է ներկայացնում դատարան ՝ խափանման միջոց ընտրված կալանքը վերացնելու կամ այն ​​այլ խափանման միջոցով փոխարինելու մասին: Նշված իրավիճակը «ծուղակ» է գործով դատավորի տրամադրվածությունը անաչառության տեսանկյունից ստուգելու համար, քանի որ ներկայացված միջնորդությունը քննության ընթացքում դատավորը (համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի և ՀՀ իրավական դիրքորոշումների Վճռաբեկ դատարանը) պետք է կայացնի եզրակացության հիմքում ընկած փաստական ​​տվյալները `կայացնելով համապատասխան որոշում: Նախադեպային իրավունքի վերանայումը ցույց է տալիս, որ դատավորները սովորաբար խուսափում են փաստերը գնահատելու հնարավորությունից, որպեսզի չվտանգեն դրանց անաչառությունը `ընթերցողին զրկելով վճռի պատճառաբանությունը« շղթաներով »21 միայն մեկ նախադասությամբ.« Մեկ նախադասության մեջ, դատարանը գտնում է. որ կա ողջամիտ կասկած »: Այնուամենայնիվ, մեր կարծիքով, նման մոտեցումը չի կարող ընդունելի համարվել, քանի որ այդ դեպքում սույն օբյեկտիվությունը վտանգում է այս դատավորի անաչառությունը այնքանով, որքանով, որ հաստատելով ողջամիտ կասկածի (կարևորության) առկայությունը, դատավորն ուղղակիորեն արտահայտում է իր դիրքորոշումը գոնե մեղադրանքի օրինականությունը: Ինչպես տեսնում ենք, նույնիսկ եթե դատավորների մասնակցությունը հետաքննության փուլերում սահմանափակ է, դատավորների անաչառության և դրան ձգտելու խոչընդոտները չեն հաղթահարվում, քանի որ, ինչպես արդեն նշեցինք, առաջարկվող լուծումը ձևական է, մինչդեռ անհրաժեշտ են բովանդակային լուծումներ: Այսպիսով, մենք գտնում ենք, որ վերոհիշյալ իրավիճակում դատավորի անաչառությունը չվտանգելու լավագույն լուծումը պետք է լինի այն մոտեցումը որդեգրելու համար, որ ողջամիտ կասկածի կանխավարկածը պետք է կիրառվի գործի դատաքննության պահից, քանի որ 21 Տես տե՛ս No. , Եվրոպական դատավորների խորհրդատվական խորհրդի (CCJE) 11 (2008 թ.), § 36 Հակառակը չի հաստատվել դատարանի օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:  Ինչ վերաբերում է ողջամիտ մտահոգությանը `արդյո՞ք այդ դեպքում անձը պետք է անորոշության մեջ մնա անորոշ դատաքննության ընթացքում, ապա, բնականաբար, ոչ, մենք գտնում ենք, որ ներկա իրավիճակում պետք է քննարկվի ամբաստանյալի` կալանքի տակ մնալու կամ կալանքից ազատ արձակելու հարցը: , լուծվել է բացառապես կալանքի տակ: գնահատելով նրա անհատականության գծերը ՝ այդպիսով որոշելով, թե հնարավոր է վատ վարքի ռիսկերը նվազեցվեն, եթե նա ազատ արձակվի:   Նման դեպքում, մենք կարծում ենք, որ դատավորի ապակառուցողական պրակտիկայի դեպքում ավելի պաշտպանված կլինի դատավորի անաչառ լինելու գաղափարի ապահովման հնարավորությունը: Ավելին, եթե Նախագծում վերականգնված նորմը նպատակ ունի պաշտպանել մինչդատական ​​վարույթն իրականացնող նույն դատավորի անաչառությունը, որը որոշում է կայացնում միայն նախաքննական վարույթում հիմնավոր կասկածի առկայության մասին, ապա մենք բացառում ենք, որ գործող իրավական պրակտիկան հայտնի է նույնիսկ այն իրավիճակներում, երբ դատավորը վտանգի տակ է: նույնիսկ այդ դատավարություններին տարբեր դատավորների մասնակցությամբ: Այսպես, օրինակ, պաշտպանները հաճախ իրենց պաշտպանական մարտավարությունը կառուցում են `հիմք ընդունելով ՀՀ ՔԴԿ 290-րդ հոդվածի համաձայն` բողոք ներկայացնելը `նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները« անթույլատրելի »դարձնելու համար, որոնց քննության ընթացքում դրանք հիմնավորված են: հնարավոր է մայր գործը դատարան ուղարկել հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ: Մեր կարծիքով, նման պրակտիկան չի կարող ընդունելի համարվել: Դա «ծայրաստիճան արատավոր» է հետևյալ երկու հանգամանքներից ելնելով. Նախ ՝ գործի հետագա քննության ընթացքում պաշտպանը չի զրկվում ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու միջնորդություն ներկայացնելու հնարավորությունից, երկրորդ, երբ դատավորը գնահատում է հատուկ ապացույցներ: արհեստականորեն սահմանափակում է քրեական գործի էությունը քննող դատավորի կողմից վիճարկված ապացույցների հետագա գնահատման հնարավորությունը `համաձայն իր ներքին դատվածության, ապա նա ողջամտորեն վտանգվելու է: 22 Նախաքննական վարույթի նկատմամբ դատական ​​վերահսկողության օբյեկտներին ներկայացված չափորոշիչների վերաբերյալ: ինչպես դատավորը գործը քննելու անաչառությունը, այնպես էլ իր անաչառությունը սահմանափակելու հնարավորությունը `այդ ապացույցների վերաբերյալ մեկ այլ դատավորի արտահայտած դիրքորոշմամբ: Այս պնդումը հիմնված է նաև ԵԽ Նախարարների կոմիտեի R (94) 12 հանձնարարականի վրա, որում ասվում է, որ «դատավորները պետք է ունենան անսահմանափակ անկախություն, որպեսզի վեճերը լուծեն իրենց խղճին և փաստերի մեկնաբանմանը համապատասխան»: Հետևաբար, մենք կարծում ենք, որ բարձրացված խնդրի հետ կապված բարձրացված պրակտիկան պետք է վերանայվի իրավապահների կողմից, քանի որ դատավորի անաչառությունը վտանգվում է ընդհանուր առմամբ դատավորի կողմից նման բողոքարկման խնդրի բարձրացման միջոցով (հարցը մշակվել է հայտնի Սոկուրենկոյի դոկտրինի կողմից 23): Այսպիսով, ամփոփելով սույն պարբերությունում քննարկված հարցերը, պետք է նշենք, որ օրենքի նախագիծը սահմանում է դատավորի `օրենքի մակարդակում անկողմնակալ լինելու պարտավորությունը (իրավական որոշակիության սկզբունքին համապատասխան), իհարկե, լուրջ դատական ​​երաշխիք է: այնուամենայնիվ, որ անհրաժեշտ են ինչպես ինստիտուցիոնալ, այնպես էլ գործառնական լուծումներ առկա խնդիրներին: Առնոլդ Վարդանյան Դատավորի անկողմնակալության և հայտնության հարցերը. Հիմնաբառեր. Դատարան, դատավոր, անկախություն, անկողմնակալություն, դատական ​​կարգի կանոններ, ապացույցների անթույլատրելիություն, կալանք: ։

Ներկայացված  հոդվածում  հեղինակը  քննարկում  է  դատավորի  անկողմնակալության  հետ կապված հիմնահարցերը օրենսդրի կողմից ամրագրված իրավական նորմերի և իրավակիրառ պրակտիկայում ձևավորված մոտեցումների տեսանկյունից։
