Հարկման  արդյունավետության  գնահատականի  հարցը  մինչ  օրս  վերջնական պատասխան չունի։
  Հստակ չէ, թե հարկատուի եկամտի որ մասի գանձումն է արդյունավետ` մեկ քառորդը, մեկ երրորդը, թե կեսը։
  Այդ իսկ պատճառով  էլ  հարկման  արդյունավետության  վերաբերյալ  քննարկումները  շատ  հաճախ  կառուցվում  են  միջազգային  համեմատությունների  վրա`  հիմք  ընդունելով  մակրոտնտեսական  մակարդակում  պլանային  կամ  փաստացի  վճարվածհարկերի ընդհանուր գումարի և համախառն ներքին արդյունքի, իսկ միկրոմակարդակում`  պլանային  կամ  փաստացի  վճարված  հարկերի  ու  համախառնեկամտի տոկոսային հարաբերակցության ցուցանիշները։
 Մեր  կարծիքով,  այդ  ցուցանիշները  նշված  մոտեցմամբ  հաշվարկելուդեպքերում  հարկման  իրական  վիճակն  արտացոլել  չեն  կարող,  քանի  որ  հաշվարկին մասնակից չի դարձվում հարկային մուտքերի պահուստ հանդիսացողհարկային ապառքների ներուժը, որի հաշվառման և միջազգային համեմատությունների պարագայում պատկերը էապես կարող է փոխվել։
  Այդ առումով միջազգային  համեմատությունների  դաշտ  պետք  է  տեղափոխել  նաև  փաստացիգանձված  հարկերի  ու  հարկային  ողջ  պոտենցիալի  (փաստացի  գանձվածհարկեր/փաստացի գանձված հարկեր+հարկային ապառքներ) տոկոսային հարաբերակցության  ցուցանիշները,  որոնք  պատկերացում  են  տալիս  անբարեխիղճ  հարկատուների  վարքի,  «ստվերային  տնտեսության»,  կոռուպցիայի  չափերի,  հարկային  համակարգի  արդյունավետության  և  այլնի  մասին։
   Մինչդեռմիայն փաստացի գանձված հարկերի հաշվառմամբ որոշված ցուցանիշներն ենպատկերացում  տալիս  օրինապահ  հարկատուների  և  հարկային  վարչարարության արդյունավետության մասին։
 Հարկման  արդյունավետությունը  բնութագրող  և  այն  ընդհանրացնող  ումիջազգային  համեմատություններում  կիրառվող  ցուցանիշ  է  համարվում  նաևբնակչության  մեկ  շնչին  ընկնող  համախառն  ներքին  արդյունքի  ցուցանիշը։
 Որպես  կանոն՝  որքան  բարձր է  այս  ցուցանիշը,  այնքան  մեծ է  նաև  հարկայինեկամուտների  և  համախառն  ներքին  արդյունքի  տոկոսային  հարաբերակցության ցուցանիշը։
  Դա վկայությունն է նաև այն փաստի, որ հարկման արդյունավետության  մակարդակը  մեծապես  պայմանավորված  է  երկրի  զարգացածության ու հարկատուների վճարունակության աստիճանով։
 Հարկման  արդյունավետությունը  բնութագրող  և  այն  ընդհանրացնող  ումիջազգային համեմատություններում կիրառվող ցուցանիշներից է անուղղակիև  ուղղակի  հարկերի  տոկոսային  հարաբերակցության  ցուցանիշը,  որը  պատկերացում է տալիս հարկման արդարացիության սկզբունքի կիրառման մասին։
 Որքան  բարձր  լինի  անուղղակի  հարկերի  մասնաբաժինը,  այնքան  պակասուշադրություն դարձված կլինի հարկման արդարության սկզբունքի պահպանմանը,  քանի  որ  անուղղակի  հարկերը  ներառվում  են  ապրանքների  ու  ծառայությունների  գների  մեջ`  հարկային  բեռը  տեղափոխելով  սպառողների  վրա,որի գերակշիռ մասը ազգաբնակչությունն է։
 Հարկման  արդյունավետությունը  բնութագրող  և  այն  ընդհանրացնող  ուհամեմատություններում  կիրառվող  ու  ոչ  ավանդական  ցուցանիշ  են  համարվում «ոչ թափանցիկ հարկերը», այսինքն` հարկատուների կողմից տրվող կաշառքներն  ու  պետական  տարբեր  մարմինների  հետ  շփումներում  ժամանակիկորուստը,  որոնց  առկայությունը,  առավել  ևս  դրանց  աճը  նվազեցնում  ենհարկման արդյունավետության մակարդակը։
 Վերակառուցման  և  զարգացման  եվրոպական  բանկի  գնահատականների  համաձայն՝  անցումային  տնտեսությամբ  երկրներում  հարկատուներիեկամուտների  2.1-6.8  տոկոսը  (ինչը  կարելի  է  համարել  կաշառային  հարկի«դրույքաչափ» 1 )  տարբեր  երկրներում  օգտագործվում  է  զանազան  պաշտոնյաներին  կաշառելու  («կաշառային  հարկ»  վճարելու)  համար,  իսկ  այդ  հարկի1  Պետական  պաշտոնյաներին  տրվող  ապօրինի  վճարումների  տեսակարար  կշիռը  հարկատուների ընդհանուր եկամուտներում։
 վճարման  հաճախականությունը1 տատանվում  է  8-60%  միջակայքում2։
   Վերակառուցման  և  զարգացման  եվրոպական  բանկի  գնահատականներով  թե՛  կաշառային հարկի դրույքաչափը և թե՛ դրա վճարման հաճախականությունը հետազոտված բոլոր երկրներում առավել բարձր են փոքր և միջին ձեռնարկատիրական  կազմակերպություններում,  իսկ  խոշոր  տնտեսավարող  սուբյեկտներում այդ ցուցանիշները համեմատաբար փոքր են։
  Պակաս կարևոր չէ նաև այնժամանակը, որը տնտեսավարող սուբյեկտների ղեկավար անձինք կորցնում ենպետական պաշտոնյաների հետ տարբեր շփումներում։
  Անցումային տնտեսությամբ երկրների համար այդ ցուցանիշը, այսինքն` ժամանակային հարկի (որըբնութագրում է հարկատուի ղեկավար անձանց ընդհանուր աշխատաժամանակում  պետական  պաշտոնյաներին  հատկացվող  աշխատաժամանակի  տեսակարար կշիռը) գնահատականները ևս հաստատում են հարկման ոչ ավանդական  եղանակներին  պատշաճ  ուշադրություն  դարձնելու  անհրաժեշտությանմասին3։
 Հարկ  է  նշել,  որ  հարկման  արդյունավետությունը  բնութագրող  և  այնընդհանրացնող ու միջազգային համեմատություններում կիրառվող ցուցանիշների  հաշվարկումը  անհրաժեշտ  է,  բայց  բավարար  չէ  հարկման  արդյունավետության  մակարդակն  ըստ  էության  գնահատելու  համար,  քանի  որ  տարբերերկրներում  կիրառվող  հարկման  մեխանիզմները  միմյանցից  տարբերվում  եննույնիսկ ըստ հարկատեսակների` կապված տվյալ երկրում կիրառվող հարկային  արտոնությունների  տեսակների  և  դրանց  ընդգրկվածության  աստիճանի,հարկման  բազայի  որոշման  ու  հարկման  օբյեկտի  ընդգրկման  շրջանակների,հարկադրույքների  տարբերակման  ու  հարկի  մեծությունը  կանխորոշող  այլգործոնների  հետ։
   Այդ  առումով  անհրաժեշտ  է  կարևորել  ու  հաշվառել  առանձին  հարկատեսակների  հաշվարկման  առանձնահատկությունները,  որոնքնվազեցնում  կամ  մեծացնում  են  հարկման  արդյունավետությունն  ըստ  առանձին հարկատեսակների։
 Հարկման  արդյունավետության  բարձրացմանը  զուգընթաց՝  հարկայինեկամուտների  մասնաբաժինը  պետական  բյուջեի  եկամուտներում  կարող  էաճել։
   Դրան  կարող  է  նպաստել  նաև  տնտեսական  քաղաքականության  մեջհարկային  շրջանայնացման  հիմնարար  սկզբունքների  կիրառումը,  որը  թույլկտա  սահմանամերձ,  լեռնային  և  գործարարության  ծավալման  տեսանկյունիցպակաս հրապուրիչ բնակավայրերում կիրառել հարկերի նվազեցման որոշակիգործակիցներ։
 1 Պետական պաշտոնյաներին ապօրինի վճարումներ տվող հարկատուների տեսակարար կշիռըհարկատուների ընդհանուր թվում։
 Անկախ  պետականության  հռչակումից  հետո  Հայաստանում  ձևավորվեցին  շուկայական  հարաբերություններով  ենթադրվող  կազմակերպական,կառուցվածքային  և  օրենսդրաիրավական  բնույթի    որոշակի  նախադրյալներ,որոնք  պարտադիր  պայման  էին  վերափոխումների  գործընթացի  շարունակականության ապահովման համար։
  Համակարգային փոփոխություններ իրականացվեցին  նաև  հանրապետության  հարկաբյուջետային  համակարգում`  նպատակ հետապնդելով այդ ոլորտում արդյունավետ և գործուն մեխանիզմի ստեղծումը։
  Ու չնայած վերջին տարիներին հանրապետության հարկային ոլորտումիրականացված  բարեփոխումներն  էականորեն  նպաստեցին  հանրապետության  հարկաբյուջետային  համակարգի  կայացմանը,  այնուհանդերձ  ներկայումս այդ ոլորտում առկա են մի շարք հիմնախնդիրներ, որոնք նվազեցնում ենհարկային  համակարգի  արդյունավետությունը,  ինչը  պայմանավորված  է  միշարք  օբյեկտիվ  և  սուբյեկտիվ  գործոններով։
   Ներկայումս  հարկային  քաղաքականության  վրա  ազդող  օբյեկտիվ  գործոնների  շարքին  կարելի  է  դասելհետևյալները.• օրենսդրությամբ  սահմանված  ծավալով  եկամուտների  կենտրոնացման  գործում հարկային համակարգի ցածր հնարավորությունները, • հարկային բեռի ծավալը ՀՆԱ-ում,• հարկային բեռի բաշխումը հարկատուների առավել նեղ շրջանակի վրա, որիարդյունքում  մեծանում  է  վերջիններիս  վրա  հարկային  ճնշումը,  և  բարձրանում է հարկային բեռը,• հարկային  համակարգի  վերափոխումը՝  որպես  տնտեսական  աճին  խանգարող, ներդրումային ակտիվությունը նվազեցնող գործոն,• տնտեսության  իրական  հատվածի`  որպես  գլխավոր  հարկատուի  հնարավորությունների  նվազումը,  որը  տնտեսավարող  սուբյեկտների  վնասով  աշխատելու և շահութաբերության անկման հետևանք է,• տնտեսության  քրեականացումը,  որի  արդյունքում  մեծանում  է  հարկումիցխուսափողների բանակը, • ձեռնարկատիրական  ակտիվության  ուղղությամբ  հարկային  մեխանիզմիկարգավորիչ ու խթանիչ լծակների թուլացումը և այլն։
 Կան նաև հարկային քաղաքականության վրա ազդող սուբյեկտիվ գործոններ.• հարկային  քաղաքականության  մշակման  և  իրականացման  հարցում  տնտեսապես չհիմնավորված քայլերը, սխալներն ու բացթողումները,• ֆինանսատնտեսական  քաղաքականության  տարբեր  ուղղությունների  (մասնավորապես հարկաբյուջետային և դրամավարկային քաղաքականությունների) միջև չհամաձայնեցված քայլերի առկայությունը,• արդյունավետ  հարկաբյուջետային  քաղաքականության  համար  օրենսդրության  գնահատման  և  փորձաքննության  մեխանիզմների  և  պրակտիկայի  բացակայությունը,• հարկաբյուջետային  քաղաքականության  արդյունքների  կանխատեսման  համակարգի բացակայությունը,• հարկաբյուջետային  քաղաքականության  կախվածությունը  միջազգային  ֆինանսական կազմակերպություններից,• լոբբիստական գործունեությունից հարկային քաղաքականության ապահովագրման մեխանիզմների բացակայությունը,• օրենսդրական դաշտի անկայունությունը և անկատարությունը,• հարկային  վարչարարության  ցածր  աստիճանը,  հարկային  մարմիններումընդգրկված աշխատակիցների ոչ բավարար մասնագիտական մակարդակը։
 Ակնհայտորեն,  վերը  թվարկված  գործոնների  ազդեցությունը  խիստ  բացասաբար է անդրադառնում երկրի տնտեսության և ֆինանսական համակարգի վրա` հանգեցնելով պետական բյուջեի եկամտային մասի կրճատմանը, պետության կողմից գործառույթների իրականացման ֆինանսական ապահովվածության  աստիճանի  նվազմանը։
   Այդ  առումով,  երկրում  ֆինանսական  կայունացմանն ուղղված միջացառումները չեն կարող լինել արդյունավետ, քանի դեռորակական  տեղաշարժեր  չեն  արձանագրվում  հարկերի  հավաքելիության  ևբյուջեի կատարման գործում։
  Ներկայումս  հանրապետության  հարկային  համակարգում  առավելսրությամբ  է  դրսևորվում  հարկերի  չվճարման  խնդիրը,  որն,  ըստ  էության,կարող  է  պայմանավորված  լինել  տնտեսության  իրական  հատվածում  ընդհանուր  ֆինանսական  ճգնաժամով,  արտադրության  ստագնացիայով  և  եկամուտների չհայտարարագրմամբ։
 Հարկերի  հավաքելիությունը  ամբողջ  պետական  իշխանության  գործունեության գնահատման կարևորագույն չափանիշն է, հարկային համակարգի ևհարկային  ծառայությունների  աշխատանքի  արդյունավետության  կամ  անարդյունավետության  ուղղակի  ցուցանիշը։
   Միևնույն  ժամանակ,  միջազգային  ֆինանսական  մի  շարք  կազմակերպությունների  կողմից  այն  դիտարկվում  է  որպես երկրի վարկունակության գնահատման կարևորագույն միջոց։
  Ընդհանրապես,  հարկերի  հավաքելիության  վրա  ազդող  գործոններըխմբավորվում  են  ըստ  տնտեսության  ճգնաժամային  իրավիճակի,  կառավարման  ու  կարգավորման  գործունեության  և  հարկատուների  վարքագծի  մոտիվների։
   Հարկերի  հավաքելիության  վրա  իր  առարկայական  ազդեցությունն  էթողնում  նաև  շրջանառության  մեջ  գտնվող  կանխիկ  փողի  մեծ  բաժինը,  ինչնինքնըստինքյան  դժվարացնում  է  տնտեսական  գործընթացների  ֆինանսականվերահսկողությունը  և  յուրօրինակ  պատճառ  հանդիսանում  ստվերային  գործունեության  ընդլայնման  համար։
   Այդ  առումով,  պետք  է  նշել,  որ  պետությանֆինանսական  կարիքների ապահովման համար  խիստ վտանգավոր  երևույթ է հարկատուների  կողմից  եկամուտների  թաքցման  պրակտիկան։
   Հարկայինիրավահարաբերություններում  տեղի  ունեցող  խախտումները  խիստ  մեծվտանգ են ներկայացնում ոչ միայն հարկային, այլ նաև ամբողջ երկրի սոցիալտնտեսական  և  քաղաքական  համակարգի  համար։
   Որպես  կանոն՝  եկամուտների  չհայտարարագրման  և  այդ  ոլորտի  թույլ  վերահսկողության  առումովհատկապես  առանձնանում  են  առևտրի  և  փոքր  բիզնեսի  ոլորտները։
   Ընդորում,  հենց  այդ  ոլորտներում  է  առավել  մեծ  կանխիկ  դրամաշրջանառությանծավալը։
   Իրավիճակն ավելի է  բարդացնում այն  հանգամանքը, որ  ներկայումսհանրապետությունում  հստակ  հաշվարկներ  չեն  իրականացվում,  օրինակ,առևտրի  ոլորտի  շահութաբերության  միջին  մակարդակի  որոշման  ուղղությամբ, ինչը թույլ կտար որոշակի պատկերացումներ կազմել այդ ոլորտի հարկային  ներուժի  վերաբերյալ։
   Այդ  առումով,  պետք  է  նշել,  որ  հրատապ  հիմնախնդիր  է  դառնում  այն  ոլորտների  նկատմամբ  հարկային  վարչարարությանուժեղացումը,  որտեղ  առավել  լայն  հնարավորություններ  կան  ստվերայինգործունեության համար։
 Հարկային համակարգի գործունեության ցածր արդյունավետության էական պատճառ է նաև հարկային մարմիններում ընդգրկված աշխատակիցներիորակավորման  մակարդակի,  աշխատանքի  կազմակերպման,  սոցիալականբնույթի  խնդիրների  հետ  կապված  հարցերը։
   Հանրապետությունում  այդ  նպատակի համար ստեղծված նյութական խրախուսման միջոցները, կարելի է ասել,բնավ  չեն  ծառայում  այդ  նպատակին։
   Այդ  առումով,  խիստ  կարևոր  է  համակարգում  ընդգրկվածների  նկատմամբ  որակական  նոր  պահանջների  սահմանումը` համապատասխան երաշխիքների տրամադրմամբ։
  Գաղտնիք  չէ,  որ  յուրաքանչյուր  երկրում  վարվող  տնտեսական  քաղաքականության  վերջնական  նպատակը  պետք  է  հանդիսանա  տնտեսականկայուն աճի ապահովումը։
  Ուստի, այդ առումով, ռազմավարական խնդրի լուծման համար երկրում պետք է ձևավորվի շուկայական տնտեսության պահանջներին համապատասխանող հարկային համակարգ։
  Անշուշտ, նոր հարաբերությունների ձևավորման սկզբնական փուլում պետական բյուջեի համար որպեսեկամուտների հիմնական աղբյուր ծառայում են անուղղակի հարկերը, որը, մերկարծիքով,  օբյեկտիվ  է,  քանի  որ  դրանք  ֆինանսական  միջոցների  սղությանպայմաններում առավել հաջողությամբ են կարողանում կատարել բյուջեի համալրման դերը։
  Փաստորեն, այդ փուլում հարկային բեռի ծանրությունը հիմնականում ընկնում է բնակչության առավել քիչ ապահովված խավերի վրա։
   Սակայն  պետք  է  նշել,  որ  այդ  իրավիճակի  երկարատև  շարունակումը  կարող  էխիստ վտանգավոր  դառնալ  երկրի համար,  առավել  ևս այն պարագայում,  երբդրանք չեն կարողանում անգամ ամբողջությամբ ապահովել պետության առավել կարևոր գործառույթների ֆինանսական ապահովվածության խնդրի լուծումը։
   Արդյունավետ  շուկայական  տնտեսություն  ունեցող  երկրներում  բյուջեիեկամտային  մասը  հիմնականում  ձևավորվում  է  իրավաբանական  և  ֆիզիկական  անձանցից  գանձվող  ուղղակի  հարկերի,  այսինքն՝  աշխատանքի  և  ձեռնարկատիրության հարկման  հաշվին1։
  Հանրապետության  հարկային  համակարգում  բարձր  հարկերը  հանդեսեն  գալիս  որպես  ընդհանուր  պահանջարկի  զսպման  գործոն,  ինչը  տնտեսության  անկման  պատճառ  է  դառնում։
   Անուղղակի  հարկերը,  ըստ  էության,  ուղղակիորեն կապված չեն աշխատանքի և կապիտալի արդյունավետության հետ,և ինչ-որ տեղ հակասում են դրան, քանի որ դրանց հաշվարկման հիմքում հիմնականում հաշվի չեն առնվում արտադրության շահութաբերությունը պայմանավորող  գործոնները։
   Որոշ  առումներով  դրանք  կրում  են  հակաշուկայականբնույթ,  այդ  իսկ  պատճառով  դրանց  տեսակարար  կշիռը  չպետք  է  մեծ  լինի։
 Հանրապետության  հարկային  համակարգում  անուղղակի  հարկերի  տեսակարար կշռի աստիճանական և ոչ թե կտրուկ կրճատումը, մեր կարծիքով, պետք էդառնա տնտեսական վերափոխումների հիմնական ուղղություններից մեկը։
  Հարկային  համակարգի  արդյունավետության  որակական  բնութագրիչներից է նաև հարկային բեռի գնահատումը։
  Իհարկե, պետք է նշել որ դեռևս չկահստակ  մշակված  մեթոդիկա  հարկային  բեռի  գնահատման  համար։
   Ուղղակիգոյություն ունեն որոշ ցուցանիշներ, որոնք կարող են անուղղակի պատկերացում տալ այս կամ այն ոլորտում հարկային բեռի ծանրության մասին։
  Պաշտոնական  շատ  աղբյուրներ  չեն  հերքում  հանրապետությունում  հարկային  բեռիծանր  լինելու  հանգամանքը,  որը  դառնում  է  ձեռնարկատիրության  ընդլայնմանը և ներդրումային միջավայրի բարելավմանը խոչընդոտող գործոն։
  Չնայածդրան՝ հանրապետությունում ՀՆԱ-ում հարկային բեռի ծանրությունը կազմումէ  մոտ  14%*։
   Այդ  առումով  պետք  է  նշել,  որ    հարկային  քաղաքականությանգլխավոր  խնդիրը  պետք  է  հանդիսանա  հարկային  բեռի  հավասարաչափբաշխումը`  հաշվի  առնելով  սոցիալական  արդարության  ապահովման  ևտնտեսության զարգացման  անհրաժեշտությունը։
  Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ հանրապետության տնտեսությանորոշ  ճյուղերում  ու  ոլորտներում  հարկային  բեռը  բավականաչափ  ծանր  է,    ևհարկերը կատարում են իրենց ոչ բնորոշ, այն է՝ տնտեսավարող սուբյեկտներիմիջոցների  կոնֆիսկացման  գործառույթ,  խիստ անհրաժեշտություն է դառնումավելացված  արժեքի  հարկի  դիֆերենցված  դրույքաչափի  կիրառումը  հատկա* ՀՀ օրենքը «2012 թվականի պետական բյուջեի հաշվետվությունը հաստատելու մասին»։
 պես  այն  ճյուղերում  և  ոլորտներում,  որոնք  օբյեկտիվ  պատճառներով  ունենշահութաբերության  ցածր  մակարդակ։
   Անհրաժեշտ  է  նաև  տեխնոլոգիականշղթայի  որոշ  տեղամասերի  համար  նվազեցնել  ավելացված  արժեքի  հարկիդրույքաչափը,  իսկ  առավել  ցածր  շահութաբերությամբ  և  վնասով  աշխատողոլորտներում կիրառել զրոյական դրույքաչափ։
  Հարկային մեխանիզմը պետք է արդյունավետ փոխգործունեության մեջգտնվի  նաև  դրամավարկային  քաղաքականության  հետ՝  որոշակի  արտոնություններ  տրամադրելով  այն  ֆինանսական  և  վարկային  հաստատություններին, որոնք օգտագործում են երկարաժամկետ փոխառությունները ներդրումային  նպատակներով։
 1   Անհրաժեշտ  է  նաև  դիֆերենցված  եղանակով  կարգավորել  արժեթղթերի  շուկայում  գործող  սուբյեկտների  գործունեությունը`  արտոնություններ  տալով  ներդրումային  նպատակային  գործունեությամբ  զբաղվողներին։
   Միաժամանակ  անհրաժեշտ  է  նաև  որակապես  նոր  մոտեցումներ  ցուցաբերել  հարկային  արտոնությունների  ինստիտուտի  նկատմամբ՝  սկզբունքսահմանելով  դրանց  խիստ  նպատակայնությունը  և  ժամկետայնությունը։
 Դրանք  պետք  է  տրամադրվեն  միայն  այն  ոլորտներին,  որոնք  տնտեսությանզարգացման  համար  ունեն  առաջնային  նշանակություն։
   Արտոնություններիտրամադրումը  պետք  է  համապատասխանի  պետական  ներդրումային  այնծրագրերին,  որոնց  արդյունավետության  կանխատեսելիության  աստիճանըբավականաչափ բարձր է։
  Հանրապետությունում  ներկայումս  առկա  հիմնախնդիրներից  խիստկարևորվում  է  նաև  կառուցվածքային  վերափոխումների  իրականացումը։
   Այդառումով,  կարծում  ենք,  կապիտալ  ներդրումներին  ուղղված  ցանկացած  ներդրումների հարկումից ազատումը չի կարող նպաստել տվյալ խնդրի լուծմանը,քանի  որ  կառուցվածքային  վերափոխումները  ենթադրում  են  տնտեսականտեսանկյունից  անհեռանկարային  որոշ  արտադրությունների  փակում։
   Այդառումով  նման  արտադրությունների  ընդլայնմանն  ուղղվող  շահույթի  հարկումից  ազատմամբ,  փաստորեն,  հարկային  համակարգը  անուղղակիորեննպաստում  է  ոչ  շահութաբեր  արտադրությունների  ծավալմանը։
   Բոլոր  տնտեսավարող սուբյեկտների ներդրումային ակտիվության բարձրացումը չի կարողհանդիսանալ պետության տնտեսական հետաքրքրությունների առարկա։
   Այդիսկ  պատճառով,  կարծում  ենք,  խիստ  հրատապ  է  դարձել  հանրապետությանտնտեսության  զարգացման  գերակայությունների  սահմանումը,  որից  հետոմիայն՝ այդ ոլորտներում ներդրումների խթանման համար համապատասխանհարկային արտոնությունների տրամադրումը։
  Ամփոփելով պետք է նշել, որ միայն պետության շահերի և հետաքրքրությունների  պահպանմանը,  տնտեսության  ընդլայնված  վերատադրությանապահովմանը, մրցակցային միջավայրի ձևավորմանը և ներդրումային ակտի1 Սուվարյան  Յու.  Մ.  Ռազմավարական  կառավարում.  մեթոդաբանություն  և  արդի  հիմնահարցերը, ԵրԺՏԻ, Երևան, «Տնտեսագետ», 1996, 152 էջ։
 վության  բարձրացմանն  ուղղված  հարկաբյուջետային  քաղաքականությունըկարող  է  ապահովել  տնտեսական  զարգացման  համար  կայուն  տեմպեր։
   Ընդորում,  այդպիսի  քաղաքականությունն  իր  հերթին  պահանջում  է  հարկային  ևբյուջետային  քաղաքականության  սկզբունքների  համակողմանի  իմաստավորում  ու  գնահատում,  ինչպես  նաև  դրանցով  պայմանավորված  միջոցառումների իրականացման ծրագրային հիմքերի ստեղծում։

Հատկապես անցումային տնտեսություն ունեցող երկրներում, ինչպիսին  է  Հայաստանը,  տնտեսական  աճի  ապահովման  և  պետական  բյուջեի  պակասորդի նվազեցման գործընթացում կարևոր են հարկային եկամուտների ավելացումը և ծախսերի նպատակային իրականացումը։
  Այդ իսկ պատճառով նշված  նպատակներին հասնելու համար կարևոր են արդյունավետ հարկային քաղաքականության մշակումը և իրականացումը, ինչին և նվիրված է այս հոդվածը։
