Պատժամիջոցները որպես գործիք արտաքին քաղաքականության իրականացման համար Վերջին տասնամյակների ընթացքում պատժամիջոցները լայնորեն օգտագործվում են որպես գործիք միջազգային հարաբերությունների կարգավորման համար: Պատժամիջոցները կիրառվում են մեկ կամ մի քանի պետությունների, ինչպես նաև միջազգային կազմակերպությունների (ՄԱԿ, ԵՄ) և անդրազգային կորպորացիաների կողմից: Հայաստանի Հանրապետությունը դժվար տարածաշրջանում է, սահմաններ ունի երկու հարևան երկրների հետ, ուստի կա օբյեկտիվ անհրաժեշտություն ընդլայնելու և խորացնելու հարաբերությունները ինչպես հարևան երկու երկրների, այնպես էլ ռազմավարական դաշնակից Ռուսաստանի հետ:  Այնուամենայնիվ, այստեղ բարդություններ են առաջանում, քանի որ 1979 թ.-ին Իրանում տեղի ունեցած հեղափոխությունից հետո տարբեր պետություններ և միջազգային կազմակերպություններ պատժամիջոցներ կիրառեցին Իրանի դեմ, որոնք խստացվեցին 2006 թվականին [1]:  Իրանի դեմ պատժամիջոցների կույտը շարունակում է մնալ միջազգային քաղաքականության առջև ծառացած «միջազգային հարաբերությունների առջև կանգնած» քաղաքականության ամենադժվար թեմաներից մեկը ՝ նվազագույնի հասցնելով հարևան երկրների հնարավոր համագործակցության հեռանկարները: Համագործակցության արդյունավետության վրա ազդում է նաև հակառուսական պատժամիջոցների կիրառումը:  Դեռևս 2014-ին մարտ ամսին ԵՄ-ն սկսեց պատժամիջոցներ կիրառել Ռուսաստանի դեմ:  Այս պատժամիջոցները սահմանվել են troopsրիմի թերակղզում ռուսական զորքերի տեղակայումից հետո:  ԵՄ-ի օրինակով հետևեցին մի շարք այլ երկրներ, իսկ ավելի ուշ, Դոնեցկ-Լուգանսկի շրջանում անջատողական ուժերին Ռուսաստանի աջակցությանը զուգահեռ, խստացվեցին պատժամիջոցները: Այս իրավիճակում մեզ համար շատ կարևոր է հասկանալ պատժամիջոցների բնույթը, դրանց կիրառման օբյեկտիվ-սուբյեկտիվ կողմերը, գիտական ​​մոտեցումները և բացատրությունները:  Անհրաժեշտ է հասկանալ, թե ինչպես են պատժամիջոցները դարձել արտաքին քաղաքականության գործիք, ինչպիսի էվոլյուցիոն ճանապարհ են անցել: Պատժամիջոցների վերաբերյալ ինչպես իրականացնող, այնպես էլ ընդունող կողմերի մեկնաբանությունները բավականին հետաքրքիր են:  Պատժամիջոցներ կիրառող անձինք արդարացնում են պատժամիջոցների կիրառումը միջազգային իրավունքի խախտմամբ ՝ պատժամիջոցների ճնշման պատճառով դնելով դրա վերականգնման հիմնական նպատակը: Մասնագիտական ​​գրականության մեջ պատժամիջոցների սահմանման «հանրագիտարանային բացատրությունների» միջեւ կան որոշ անհամապատասխանություններ:  Meriam- ի և Webster- ի բառարանում պատժամիջոցները սահմանվում են որպես «տնտեսական կամ ռազմական հարկադրանք մեկ կամ մի քանի պետությունների կողմից` այլ պետությանը հարկադրելու դադարեցնել միջազգային իրավունքի խախտումը և այն պատասխանատվության ենթարկել միջազգային իրավունքի համաձայն »: Քեմբրիջի բառարանում տրվում է քաղաքական պատժամիջոցների հետևյալ սահմանումը. Այս սահմանումներում հստակ շեշտադրում կա միջազգային իրավունքի խախտումները շեշտելու համար, բայց վերջին տասնամյակների ընթացքում մենք ականատես ենք եղել մի շարք բախումների, երբ միջազգային իրավունքի մեկնաբանությունները կրկնակի են:  Ավելին, դժվար է հասկանալ, թե որքանով են պատժամիջոցները համապատասխանում միջազգային իրավունքին, արդյո՞ք որոշակի պատժամիջոցների կիրառումը միջազգային իրավունքի խախտում է: Յոհան Գալթունգը իր «Միջազգային տնտեսական պատժամիջոցների ազդեցության մասին» աշխատության մեջ պատժամիջոցները նկարագրում է հետևյալ կերպ. (կամ ստացողներին) և ստիպելով նրանց հետևել որոշակի նորմերի, որոնք ուղարկողը հնարավոր է համարում »[6]:  Վերոնշյալ սահմանումն ավելի ամբողջական է պատժամիջոցների կիրառման բնույթով, քանի որ միջազգային իրավունքի մեկնաբանությունը կարող է լինել երկակի, օրինակ ՝ ազգերի ինքնորոշման իրավունքը և պետությունների տարածքային ամբողջականությունը երբեմն անհամատեղելի են:   Ուստի «մեկի» և մյուսի կողմնակիցները կարող են միմյանց դեմ պատժամիջոցներ կիրառել ՝ իրենց սեփական քաղաքական շահի համար ՝ այն որակելով որպես միջոց միջազգային օրենքի վերականգնմանը: Դեյվիդ Բոլդուինը տնտեսական պատժամիջոցները (ըստ հեղինակի ՝ տնտեսական հարկադրանքի հոմանիշ) առանձնացնում է տնտեսական առճակատումից ՝ տարանջատելով «էմբարգո» և «առևտրային պատերազմներ» հասկացությունները:  Ըստ Բ. Բոլդուինի, տնտեսական պատժամիջոցները տնտեսական առճակատման ձև են: Տնտեսական պատերազմի միջոցով միջազգային հարաբերությունների մի սուբյեկտ ձգտում է թուլացնել մյուսի տնտեսական ներուժը, նրա ռազմական կարողությունները ՝ ինչպես խաղաղ, այնպես էլ պատերազմական պայմաններում: Այն ունի երկարաժամկետ մոտեցում, մինչդեռ տնտեսական պատժամիջոցներն ունեն կարճաժամկետ, անմիջական նպատակներ:  Սկզբունքորեն, մենք կարող ենք համաձայնվել Բոլդուինի առաջարկած որոշ մոտեցումների հետ, այսինքն ՝ տնտեսական պատժամիջոցները չհամեմատել տնտեսական պատերազմների հետ, բայց լիովին համաձայնել հնարավոր չէ:   Կարծում ենք, որ տնտեսական պատժամիջոցները տնտեսական պատերազմի ճանապարհներից մեկն են, բայց դրանք միակը չեն: Մեր կարծիքով, սանկցիան համարվում է «պատժիչ գործողությունների ամբողջություն» միջազգային քաղաքականության մեկ կամ մի քանի սուբյեկտների կողմից այլ սուբյեկտի նկատմամբ ձեռնարկված միջոցներ, որոնք ուղղված են առարկող պետության քաղաքականության վրա ազդելուն և ցանկալի քաղաքական վարքի բացահայտմանը: վերջին « Պատժամիջոցների արդյունավետությունն ու ինստիտուցիոնալացումը ավելի լավ հասկանալու, ինչպես նաև հասկանալու համար, թե ինչպես են պատժամիջոցները դարձել արտաքին քաղաքականության գործիք, անհրաժեշտ է հասկանալ պատժամիջոցների պատմությունը ՝ առանձնացնելով այն հիմնական ժամանակահատվածները, երբ պատժամիջոցները որպես քաղաքական երևույթ, ինստիտուցիոնալ կառուցվածք: և զարգացման միտումները: ունեցել է Professionalամանակակից մասնագիտական ​​գրականության մեջ պատժամիջոցների կիրառման առաջին ինստիտուցիոնալ դրսևորումը նշվում է մ.թ.ա. 432 թ., Երբ Աթենքի Պերիկլես քաղաք-պետության նախաձեռնությամբ աթենացիներին արգելվեց առևտուր կատարել հարևան Մեհերյան քաղաք-պետության հետ, որն ի վերջո ավարտվեց: պատերազմին [8]:  Տրամաբանական է, որ մինչ այդ հնարավոր էր մի քաղաք մեկ այլ քաղաքացու նկատմամբ պատժամիջոցներ կիրառել, բայց միայն այս ժամանակահատվածում էր նա տնտեսական պատժամիջոցներ սահմանում մեկ այլ քաղաք-պետության դեմ իր դաշնակցային պարտավորությունները չկատարելու համար: Պատժամիջոցների զարգացման երկրորդ փուլը միջնադարն էր:  Այս ժամանակահատվածում պատժամիջոցներ են կիրառվել մի շարք փոքր առևտրային կազմակերպությունների և պետությունների կողմից:   Այս շրջանում համակարգային զարգացում տեղի չի ունեցել. պատժամիջոցները դիտարկվում էին բացառապես սեփական տնտեսության և քաղաքական նկրտումների հասնելու համատեքստում:  Որպես կանոն, այս ժամանակահատվածում պատժամիջոցները մասշտաբային չէին: Որպես երրորդ փուլ ՝ մենք առանձնացնում ենք Եվրոպայում 19-րդ դարի սկզբին տեղի ունեցած իրադարձությունները, երբ Նապոլեոնի նախաձեռնությամբ Մեծ Բրիտանիան ենթարկվեց մայրցամաքային շրջափակման:   Սանդղակի տեսանկյունից, այս ժամանակահատվածում կիրառվող պատժամիջոցները շատ ավելի բարձր էին, քան նախկինում կիրառվող պատժամիջոցները:  Փաստորեն, այս ժամանակահատվածում պատժամիջոցների մասշտաբը ընդգրկեց գրեթե ամբողջ մայրցամաքային Եվրոպան: Գիտական ​​աշխատանքի շրջանակներում, որպես չորրորդ փուլ, մենք առանձնացնում ենք 20-րդ դարի սկիզբը, մասնավորապես, 1914-1940թթ. Ազգերի լիգայի շրջանակներում ինստիտուցիոնալացում:  1919 Վուդրո Վիլսոնը Ազգերի Լիգա ներկայացրեց բոյկոտի համապարփակ ծրագիր, որը կասեցնում էր հաղորդակցությունը ՝ զրկելով ագրեսոր պետությունից քաղաքացիներին առևտրի հնարավորությունից:  Վ.Վիլսոնը ոչ բռնի պայքարի կողմնակից էր, նա կարծում էր, որ հնարավոր է հաղթել պետությանը ՝ առանց ոչ ռազմական ուժի կիրառման:  Ըստ Վիլսոնի, «Բոյկոտի ենթակա պետությունը գտնվում է սեփականության փուլում:  Եթե ​​այս տնտեսական, խաղաղ, լուռ ու մահացու միջոցները հաջողությամբ օգտագործվեն, ապա ուժի կիրառման անհրաժեշտություն չի լինի:   Սրանք սարսափելի միջոցներ են:   Նրանք բոյկոտված պետությունից պահանջում են ոչ թե արտերկրյա կյանքի զոհաբերում, այլ ճնշում են գործադրում այդ պետության զորավարժությունների վրա, որին, մեր կարծիքով, ոչ մի ժամանակակից պետություն չի կարողանա դիմակայել: «[11]  Անհրաժեշտ է հաշվի առնել այն փաստը, որ Վիլսոնն այս հայտարարությունն արել է Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո, երբ մարդիկ դեռ կրում էին պատերազմի մասշտաբների և աղետների պատճառած սարսափը:  Այսպիսով, Վիլսոնը պատժամիջոցները դիտում էր որպես Այլընտրանքային պատերազմի դեմ կանխարգելիչ միջոց:  Ամանակին արդարորեն կիրառված պատժամիջոցների միջոցով հնարավոր էր կանխել ագրեսոր պետության հզորացումը: Ինչպես պարզ է դառնում Վիլսոնի մեջբերումից, պատժամիջոցների հիմնական նպատակը ընդունող երկրի քաղաքացիների կողմից այդ պետության քաղաքային իշխանությունների վրա ճնշում գործադրելն է `փոխելու իր կուրսը կամ արտաքին քաղաքականությունը:  Այնուամենայնիվ, ժամանակակից միջազգային հարաբերություններում այս մոտեցումը միշտ չէ, որ հաջող է:  Մասնավորապես, եթե 2013-ին ՌԴ նախագահ Վ.Վ. Պուտինի վարկանիշը 45% էր, ապա 2015-ին `72%:  Վիլսոնի բանաձեւի հաջողության համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել մի շարք գործոններ, ինչպիսիք են ազգային, գաղափարական առանձնահատկությունները, տնտեսական ինքնաբավության աստիճանը, միջազգային հեղինակությունը և ներկայիս միջազգային իրավիճակը:   Երբեմն պատժամիջոցների կիրառումը կարող է հակառակ արդյունքն ունենալ. Պատժող պետության ուժերի միավորումը `այդ պետության նկատմամբ պատժամիջոցների կիրառման արդյունքում ծագած մարտահրավերներին դիմակայելու համար: Այսպիսով, մենք կարող ենք փաստել, որ Ազգերի լիգայում առաջին անգամ պատժամիջոցները համակարգային բնույթ ստացան և սկսեցին օգտագործվել միջազգային իրավունքը պաշտպանելու համար:   Պատժամիջոցների ժամանակակից բնույթի հիմնադիրը ԱՄՆ նախագահ Վ. Դա Ուիլսոնն է:  Ազգերի լիգան պատժամիջոցներ կիրառեց հինգ անգամ ՝ 1921 թվականին: ընդդեմ Հարավսլավիայի, 1925 ընդդեմ Հունաստանի, Պարագվայի և Բոլիվիայի, 1932; Իտալիայի դեմ ի պատասխան Աբիսինիա (այժմ ՝ Եթովպիա) ներխուժմանը:  Անհրաժեշտ է ընդգծել այն փաստը, որ Ազգերի լիգան այն համընդհանուր կառույցը չէր, ինչպիսին այսօր ՄԱԿ-ն է: Քիչ պետություններ էին Ազգերի լիգայի անդամ, ուստի այս կառույցի կողմից ընդունված պատժամիջոցները չէին կարող ներկայացնել բոլոր համաշխարհային տերությունների շահերը: Որպես հինգերորդ շրջանի սկիզբ, մենք առանձնացնում ենք 1945 թվականը, երբ ստեղծվեց ՄԱԿ-ը, և պատժամիջոցները, որպես միջազգային հարաբերությունների գործիք, ստացան իրենց վերջնական ձևը `ամրագրված ՄԱԿ-ի կանոնադրության մեջ:  ՄԱԿ-ի կանոնադրության համաձայն, Անվտանգության խորհուրդը կարող է պատժամիջոցներ կիրառել հաստատության նկատմամբ միայն այն դեպքում, եթե ՄԱԿ-ի մշտական ​​անդամներից ոչ մեկը (ԱՄՆ, Մեծ Բրիտանիա, Ֆրանսիա, Ռուսաստան, Չինաստան) դեմ քվեարկի նախագծին:  Այս ժամանակահատվածը շարունակվում է մինչ օրս, և ունի ենթաշրջաններ, որոնք մենք բաժանել ենք երկու հիմնական ուղղությունների ՝ Սառը և Հետսառը պատերազմներ: Առաջին ենթափուլն ընդգրկում էր սառը պատերազմի ժամանակաշրջանը ՝ 1945-ից մինչև 1990-ականների սկիզբ:  Ինչպես արդեն նշվեց, ՄԱԿ-ի կանոնադրության համաձայն, Անվտանգության խորհրդի անդամ երկրները պետք է համաձայնություն ունենան որոշումների կայացման, այդ թվում `պատժամիջոցների կիրառման հարցում:   Սառը պատերազմի տարիներին դժվար էր պատկերացնել ԱՄՆ-ի և ԽՍՀՄ-ի միջեւ կոնսենսուսը:   Հատկանշական է, որ այս ժամանակահատվածում ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը պատժամիջոցներ կիրառեց միայն երկու անգամ `1966 թ.-ին: V. Rhodesia և 1977 ընդդեմ ՀԱՀ [14]:  Երկկողմ պատժամիջոցներն այս շրջանում ավելի տարածված էին, քանի որ խոշոր մրցակից ճամբարները չէին կարող ՄԱԿ-ի միջոցով պատժամիջոցներ կիրառել դաշնակիցների նկատմամբ:   Այսպիսով, ԱՄՆ-ը և նրա դաշնակիցները պատժամիջոցներ կիրառեցին ԽՍՀՄ և սոցիալիստական ​​ճամբարի մյուս նահանգների տնտեսական և տեխնոլոգիական զարգացումը դադարեցնելու համար:   Սառը պատերազմի ավարտին ավարտվեց երկկողմ պատժամիջոցների կիրառումը:  Պատժամիջոցները սկսեցին կիրառել ՄԱԿ-ը: Երկրորդ ենթափուլը սկսվեց սառը պատերազմի ավարտից հետո:   Այս ժամանակահատվածում ՄԱԿ-ը մշակեց մի շարք ծրագրեր, որոնք կբարձրացնեն պատժամիջոցների արդյունավետությունը և կմշակեն ընդունող երկրում մարդասիրական աղետների հավանականությունը նվազեցնելու մեխանիզմներ:  Հատկանշական է, որ 1990-2000թթ. Միայն ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը սահմանեց ավելի քան 30 հատուկ և համաշխարհային պատժամիջոցներ. Իրաքը 1990 թ.-ին, Հարավսլավիան 1991-ին, 1992-ին և 1998-ին, Սոմալին 1992-ին և Ռուանդան 1994-ին: Սուդանի դեմ 1996-ին, Աֆղանստանի դեմ 1999-ին և այլն [14]  Այս ժամանակահատվածում ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի կողմից սահմանված մեծ թվով պատժամիջոցները կարող են կապված լինել այսպես կոչված երկբևեռ աշխարհակարգի տապալման հետ:  Ռուսաստանը, որը եկել էր փոխարինելու ԽՍՀՄ-ին, զբաղված էր ներքին խնդիրներով և չուներ բավարար ռեսուրսներ ԱՄՆ-ին դիմակայելու համար:  Պատժամիջոցների վնասակար հետևանքները որոշ դեպքերում ակնհայտ կդառնան այս ժամանակահատվածում, մասնավորապես 1990-ի հակաիրաքյան պատժամիջոցները, որոնք որոշ չափով թուլացրին Իրաքի ռազմաքաղաքական կարողությունները, բայց անդառնալի ազդեցություն թողեցին խաղաղ բնակիչների կյանքի վրա:   Սանկցիաներից ամենաշատը տուժեցին հասարակ քաղաքացիները, մինչդեռ վերնախավը շարունակում էր ապրել շքեղ:  Միևնույն ժամանակ, հարկ է նշել, որ բռնապետական ​​ռեժիմներում ցանկացած հակակառավարական ընդվզում դատապարտված է արյունալի ավարտի:   Վերոնշյալը մեկ անգամ ևս ապացուցում է պատժամիջոցների կիրառումից առաջ հնարավոր բոլոր հետևանքները վերլուծելու անհրաժեշտությունը: Վերջին հինգ տարիներին նկատվում է պատժամիջոցների նոր ալիք:  Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցները կիրառվում են 2014 թվականից, իսկ Ռուսաստանը, որպես հյուրընկալող երկիր, պատասխան պատժամիջոցներ է սահմանում ԵՄ-ի նկատմամբ:  Կարելի է ընդգծել մեկ հանգամանք, որ ԵՄ կողմից սահմանված պատժամիջոցները չեն թիրախավորում ոչ էլ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը: Վ. Պուտինը, ոչ թե վարչապետ Դ. Ավելին, Մեդվեդևի նկատմամբ կիրառված պատժամիջոցները չեն սահմանափակում էներգիայի ՝ Ռուսաստանի տնտեսության հիմնական շարժիչ ուժի ՝ էներգիայի ՝ օգտակար հանածոների արտահանումը: Այստեղ կա հակասություն պատժամիջոցների դասական ընկալումների կիրառման մեթոդաբանության, մասնավորապես, Վ. Վիլսոնի մոտեցման միջև:  Այնուամենայնիվ, հասկանալի է նաև, որ ռուսական էներգիայի, օգտակար հանածոների հիմնական սպառողները ԵՄ անդամ երկրներն են, և վերջիններիս արգելափակումը հսկայական տնտեսական ազդեցություն կունենա դիմող երկրի տնտեսությունների վրա:  Այստեղ անհրաժեշտ է հաշվի առնել Ռուսաստանում գործող անդրազգային կազմակերպությունների շահերը, որոնք լիարժեք պատժամիջոցների կիրառման արդյունքում կարող են զգալի վնասներ կրել:   Արդյունքում պարզ է դառնում, որ պատժող պետությունը կամ կազմակերպությունը պետք է համոզված լինեն, որ պատժող կողմը կախված է ուղարկողից:   Եթե ​​ուղարկող կողմը ավելի շատ կախված է ստացողից, կամ այդ կախվածությունը հավասար է երկու կողմերի համար, ապա պատժամիջոցների արդյունավետությունը կասկածի տակ է դրվում. դա կարող է ավելի շատ վնաս հասցնել ուղարկող կողմին: Այսպիսով, երբ կարելի է եզրակացնել, որ ժամանակակից միջազգային հարաբերություններում պատժամիջոցները ծառայում են ոչ միայն միջազգային իրավունքի վերականգնմանը, այլև գործիք են պետությունների արտաքին քաղաքականության իրականացման համար: ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ [1] Իրանի պատժամիջոց, ԱՄՆ պետքարտուղարություն:  Դիվանագիտությունը գործողության մեջ, URL:  https: //www.state.gov/e/eb/tfs/spi/iran/index.htm (հասանելի է.  19.02.2018): URL.   http: //www.consilium.europa.eu/en/policies/sanctions/ukraine-crisis/history-ukraineURL.  https: //moderndiplomacy.eu/2017/12/21/geopolitics-sanctions-russia/ (հասանելի է. [4] Սանկցիայի սահմանում, URL:   https: //www.merriam-webster.com/dictionary/sanction(Հասանելի է:  23.02.2018): [5] Պատժամիջոց, Քեմբրիջի բիզնեսի անգլերեն բառարան, URL: https: //dictionary.cambridge.org/ru/%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80 B8% D0% B9 / պատժամիջոց Q = պատժամիջոցներ + (հասանելի է:  24.02.2018): [7] Baldwin D., Economic Statecraft, Princeton, NJ:  Princeton University Press, 1985, [8] Պատժամիջոցների պատմություն, «Կոմերսանտ FM» հատուկ նախագիծ, 03.08.2017, 19: 25, URL:  https: //www.kommersant.ru/doc/3374130 (կիրառման ամսաթիվը):  28.02.2018): URL. https: //law.yale.edu/system/files/documents/pdf/ Ֆակուլտետ/Langbein_The_Historical_Ori Պատժի_պատժի ջինսերը. pdf. (Հասանելի է  28.02.2018): URL.  https: //piie.com/publications/chapters_preview/4075/01iie4075.pdf. (01.03.2018): [11] Hufbauer GC, Schott JJ և Elliot KA, տնտեսական պատժամիջոցները վերանայվում են: Պատմություն և ընթացիկ քաղաքականություն, 2-րդ հրատարակություն, Վաշինգտոն, Վաշինգտոն:   Միջազգային [12] ինստիտուտի тиналекторальный рейтинг Պուտինը 15 տարի ժամկետով: Infographics, 26 մարտի, 2015 թ., 00: 08, URL:  http: //www.aif.ru/dontknows/infographics/1475392 (կիրառման ամսաթիվը):  01.03.2018): [13] Միավորված ազգերի կանոնադրություն, Գլուխ V, URL:     http: //www.un.org/hy/sections/uncharter/chapter-v/index.html: (Հասանելի է  02.03.2018): 1, URL:   https: //www.globalpolicy.org/global-taxes/49076-learning-fro-the-sanctionsdecade.html (հասանելի է.  04.03.2018): [15] Veebel V. և Markus R., պատժամիջոցների նոր դարաշրջանի արշալույսին:  Ռուս-ուկրաինական Պետրոսյան ԿԱՏԱՐՈԱԿԱՆ ՄԻURՈՆԵՐԸ, ՈՐՊԵՍ ՕԳՏԱԳՈՐԵԼՈՒ ԱՐՏԱՔԻՆ ՔԱOLԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ԿԻՐԱՌՄԱՆ Գործիքներ. ։

Սույն հոդվածը նվիրված է միջազգային պատժամիջոցների բնույթի բացահայտմանը, պատժամիջոցների կիրառմանը՝ որպես միջազգային իրավունքի պահպանման  և պետությունների արտաքին քաղաքականության վարման գործիքի։
   Հոդվածի շրջանակներում անդրադարձ է կատարվում մի շարք տեսաբանների  առաջ քաշած սահմանումներին, քննարկվում և մանրամասն վերլուծվում են այդ սահմանումների բովանդակային տարբերությունները և նպատակները։
    Հոդվածի շրջանակներում ուսումնասիրվել և փուլավորվել են նաև պատժամիջոցների՝ որպես արտաքին քաղաքականության իրացման գործիքի էվոլուցիոն փուլերը։
  Հոդվածում տեղ են գտել նաև պատժամիջոցների իրավական կարգավորումներին  նվիրված  դրույթներ,  մասնավորապես՝  ՄԱԿ-ի  ԱԽ-ում  պատժամիջոցների  կիրառման կարգի մասին, վերլուծվել են դրանց ուժեղ և թույլ կողմերը։
