Ազգային ինովացիոն համակարգի ձեւավորման միջազգային փորձի ներդրման, ինչպես նաեւ առանձին հիմնախնդիրների վերլուծության համար նպատակահարմար է նախ եւ առաջ ընտրել առանձին երկրներ կամ միություններ, որոշակի չափանիշներից ելնելով իրականացնել խմբային դասակարգումներ, ինչպես նաեւ որոշել, թե որ՞ երկրների փորձն է ճիշտ տեղայնացնել, ինչպիսի՞ չափանիշների, սկզբունքների եւ մոտեցումների հիման վրա պետք է ընտրել եւ տեղայնացնել կոնկրետ երկրի ազգային ինովացիոն համակարգի մոդելը։
  Պետության ինովացիոն քաղաքականությունը ցանկացած պետության ինովացիոն համակարգի հիմնարար տարրն է։
   Այդ իսկ պատճառով, ավելի մանրամասն վերլուծելով այս ոլորտում առկա միջազգային փորձը, մասնավորապես, ինովացիոն պետական քաղաքականությունը ինովացիոն զարգացման տարբեր ուղղություններ ընտրած երկրներում, կարող ենք առանձնացնել ՀՀ տնտեսության մեջ կիրառելի, գործուն մոտեցումներ, որոնք կարող են ապահովել մեր երկրի համար գիտելիքահեն տնտեսական աճ եւ համաշխարհային տեխնոլոգիական շուկայում առաջատար դիրքեր։
  Ճապոնիայի ազգային ինովացիոն համակարգի կառավարման առանձնահատկություններից է զարգացած հորիզոնական կապերի համակարգը, որն ապահովում է պետական եւ մասնավոր կազմակերպությունների ներգրավվածությունը պետական տնտեսական քաղաքականության ձեւավորման գործում։
   Նորարարական գործունեության համակարգում կարեւոր դեր են խաղում նաեւ հետազոտական կազմակերպությունները (300 ուղեղային կենտրոններ), որոնք մոնիթորինգ են անցկացնում նորարարական գործընթացների զարգացման եւ կանխատեսումների բնագավառում[4]։
   Ճապոնիայի կառավարության ինովացիոն քաղաքականության մեջ համեմատաբար նոր եւ կարեւոր ուղղությունը կլաստերների ձեւավորումը եւ զարգացումն է։
   Կլաստերային քաղաքականության հիմքում դրված են վենչուրային բիզնեսի 82ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ շրջանակներում ակտիվ աջակցության մեխանիզմները։
   Խրախուսվում են նաեւ արտասահմանյան կազմակերպությունների, համալսարանների եւ գիտահետազոտական ինստիտուտների հետ համագործակցության զարգացման եւ ընդլայնման նախաձեռնությունները։
  Չինաստանի ազգային ինովացիոն համակարգի առանձնահատկությունն այն է, որ պատմականորեն պետությունը կարեւոր դեր ունի վերջինիս զարգացման գործում։
   Պետությունը սահմանում է արդյունաբերական զարգացման գերակա ոլորտները, ինովացիոն զարգացման ծրագրերը, որոնցով հետագայում առաջնորդվում են համալսարանները եւ գիտահետազոտական ինստիտուտները։
   Չինական կառավարությունը կիրառում է բոլոր հնարավոր գործիքները նորարարական գործունեությունը խթանելու համար` աջակցելով տեխնոլոգիաների փոխանցմանը եւ մտավոր գործունեության արդյունքների առեւտրայնացմանը։
   Այդ մեխանիզմներից մեկը հատուկ գոտիների եւ ինկուբատորների ստեղծումն է, որոնք աջակցում են բարձր տեխնոլոգիական ոլորտներին։
   Չինաստանի գիտության եւ տեխնոլոգիաների զարգացման միջնաժամկետ եւ երկարաժամկետ ազգային ծրագրի «կարգախոսը» անկախ (տեղական) նորարարությունների զարգացման ամրապնդումն է [3]։
  ԱՄՆ-ում պետությունը հետազոտական աշխատանքների շրջանակներում ստեղծում է ենթակառուցվածքներ մասնավոր հատվածում, որոնք նպաստում են տեխնոլոգիաների զարգացմանը եւ փոխներթափանցմանը։
   Տեխնոլոգիաների զարգացման վերլուծությունը եւ կանխատեսումը կատարվում է պետության կողմից մասնավոր ընկերությունների կողմնորոշման, վերջիններիս անմիջական մասնակցությամբ տեխնոլոգիական զարգացման առավել հեռանկարային ուղղությունների բացահայտման, ապագան կանխորոշող կարեւորագույն տեխնոլոգիաների եւ առաջնահերթությունների առանձնացման նկատառումով։
   Երկրի զարգացման հեռանկարների եւ այլ երկրների նկատմամաբ վերջինիս մրցունակության դիրքերի գնահատումը նպաստում է արտաքին առեւտրի քաղաքականության հիմնավորմանը եւ առանձին բնագավառների եւ ընկերությունների սուբսիդավորման խնդիրների լուծմանը։
   Ձեւավորվում է պետական պահանջարկը եւ կանխորոշում պետության գնողունակությունը՝ դրանով իսկ ներգործելով նորամուծությունների շուկայի վրա՝ առաջին հերթին բարձրագույն տեխնոլոգիաների ոլորտում։
  83ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ Պետությունն իր վրա է վերցրել նաեւ բոլոր պարտավորությունները՝ կապված նորամուծությունների ստեղծման գործընթացին մասնակցող հիմնական տնտեսական գործակալների միջեւ գործընկերային հարաբերությունների ձեւավորման հետ, ինչպիսիք են` համագործակցություն եւ գործընկերություն ինստիտուտների եւ արդյունաբերության միջեւ, դաշնային պայմանագրային կենտրոնների եւ ինստիտուտների միջեւ։
   Այդ պարտավորությունները կարող են դրսեւորվել դաշնային լաբորատորիաների կողմից իրականացվող աշխատանքներին մասնակցելու կամ մասնակիցների միջեւ գործընկերային հարաբերություններ ստեղծելու ձեւով։
  ԱՄՆ-ում ազգային ինովացիոն համակարգի ձեւավորման համար կառավարությունը խրախուսում է վենչուրային կապիտալով հիմնադրամների եւ հետազոտական կենտրոնների ստեղծմանը։
   Ըստ ԱՄՆ Ազգային գիտական հիմնադրամի մոտեցումների [5]` առավել արդյունավետ գործող հետազոտական կենտրոնները եւ վենչուրային հիմնադրամները իրենց գործունեության առաջին 5 տարիներին ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն կարող են ֆինանսավորվել պետական կամ դաշնային բյուջեից։
   Ինովացիոն գործընթացների աջակցության ուղղակի տարրերից է նաեւ պետության կողմից ինովացիոն ենթակառուցվածքների ձեւավորումը։
   Պետությունը կարող է ստեղծել նորարարություններ տարածող եւ խորհրդատվական ծառայություններ մատուցող կենտրոնների ցանցեր, որոնք գործարար ծառայություններ կմատուցեն նորարարներին։
   Պետական մարմիններն երկրում եւ արտասահմանում իրականացնում են նորարարական գործընթացների զարգացման մոնիթորինգ եւ կանխատեսումներ, եւ փորձում են հետագա ներդրման համար գտնել առավել արդյունավետ ու առաջադեմ տեխնոլոգիաները։
   Առանձնահատուկ տեղ է գրավում նաեւ ինովացիոն նախագծերի պետական փորձաքննությունը, քանի որ նորարարություններով զբաղվող առանձին կազմակերպությունների համար դժվար է գնահատել դրանց բոլոր հնարավոր հետեւանքները տնտեսության վրա։
  Ինովացիոն ցուցանիշների մեծամասնությամբ՝ Գերմանիան գտնվում է աշխարհի ամենաառաջատար երկրների շարքում։
   Հետազոտությունների եւ մշակումների վրա Գերմանիայի կատարած ծախսերը 2010-2014 թթ. կազմել են վերջինիս ՀՆԱ-ի 3%, իսկ ԵՄ-ում միայն Ֆինլանդիան եւ Շվեդիան ունեն ՀՆԱ-ի նշված մակարդակը գերազանցող 84ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ գիտության ֆինանսավորում։
   ԵՄ «առավելագույնս գիտելիքահեն» ընկերությունների տասնյակում հինգը գերմանական են։
   Գիտական հրատարակումների թվով, ԳԴՀ-ը գրավում է աշխարհում 4-րդ տեղը՝ 7,2% բաժնով (ԱՄՆ-ից, Չինաստանից եւ Մեծ Բրիտանիայից հետո)։
  Գերմանիայի ինովացիոն քաղաքականությունն իրականցվում է դաշնային մակարդակով եւ հիմնվում է հետեւյալ սկզբունքների վրա.[2] 1. Գիտահետազոտական մշակումների պետական ֆինանսավորման ծավալների անընդհատ մեծացում՝ գիտության առավել զարգացող ոլորտների եւ տեխնոլոգիաների շեշտադրումով։
  2. «Ինովացիոն վերելակ» մեխանիզմի զարգացումը, ինչպես նաեւ նորամուծությունների ներդրման եւ առեւտրայնացման համար անհրաժետ ինստիտուցիոնալ պայմանների ստեղծումը։
   Գերմանիայի ինովացիոն քաղաքականությունը կոմնորոշված է դեպի գիտության եւ գործարար միջավայրի միջեւ ինտեգրացիոն կապերի ձեւավորում։
  3. Տեխնիկական մասնագիտություններ ունեցող աշխատակիցների, ինժեներների, կոնստրուկտորների որակավորման բարձրացում եւ մասնագիտական վերապատրաստում։
   Ամեն տարի, Գերմանիայի տնտեսության մեջ տեղի է ունենում տեխնիկական ԲՈՒՀ-երում կամ համալսարաններում բարձրագույն կրթություն ստացած մինչեւ 100 000 նոր ինժեներների եւ գիտանակնների ներհոսք։
  Գերմանիայի ազգային ինովացիոն համակարգի զարգացման մեջ գլխավոր դեր ունի փոքր եւ միջին բիզնեսը։
   Փոքր ինովացիոն բիզնեսի բաժինը կազմում է 54%։
   Այսպիսով, կարելի է պնդել, որ յուրաքանչյուր երկրորդ գերմանական ընկերություն զբաղվում է ինովացիոն գործունեությամբ։
   Չնայած, Գերմանիայում փոքր եւ մեծ բիզնեսի մի շարք ընկերություններ ֆինանսապես անկախ են, այնուամենայնիվ ինչպես տարածաշրջանային, այնպես էլ դաշնային մակարդակներով գործում է ձեռնարկատերերի աջակցության ավելի քան 200 ծրագիր։
  Վերջիններիս ֆինանսավորումն իրկանացվում է պետական «Kreditanstalt für Wiederaufbau» բանկի կամ վերջինիս «Deutsche Investitions- and Entwicklungsgesellschaft» (DEG – ներդրումների եւ զարգացման կորպորացիա) դուստր-մասնաճյուղի միջոցով։
   Բացի այդ, երկրում նախատեսված է փոքր եւ միջին ձեռնարկություններին արտոնյալ վարկավորում։
   Գերմանիայում գործում են 12 կազմակերպություններ, որոնք հանդիսանում են նորամուծությունների ոլորտի պե85ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ տական ծրագրերի օպերատորներ, ինչպիսիք են՝ հետազոտական եւ ֆինանսական հիմնարկություններ, ձեռնարկատիրական եւ մասնագիտական միություններ եւ Գերմանիայի Էկոնոմիկայի եւ տեխնոլոգիաների Դաշնային նախարարության կառուցվածքային մասնաճյուղեր։
  Ինովացիոն գործընթացների կառավարման պետական մեխանիզմը Գերմանիայում հանդիսանում է հզոր լծակ գլոբալ գիտա-կրթական տարածությունում սեփական դիրքերն ուժեղացնելու համար։
  Բարձրագույն ուսումնական հաստատություններին մրցակցային հիմունքով տրամադրվող հզոր ֆինանսական աջակցությունը թույլ է տալիս համալսարաններին իրականացնել առաջադեմ գիտական հետազոտություններ, հաջողությամբ առեւտրայնացնել մտավոր գործունեության արդյունքները, ինչպես նաեւ, հզորացնել կադրային ներուժը; Այս գործուն մեխանիզմները թույլ են տալիս ստեղծել բարձրագույն կրթության գերմանական մրցունակ համակարգի անկրկնելի կերպարը, որն ունակ է արձագանքելու արդի գիտատեխնիկական եւ հասարակական կյանքի ամենահրատապ մարտահրավերներին։
  Տեխնոլոգիաների միջազգային փոխանցման խթանման ակտիվ պետական քաղաքականությունը, այդ թվում նաեւ, հիմնարար հետազոտություններին ուղղվող անուղղակի եւ ուղղակի սուբսիդիաները, մի շարք փորձագետների կարծիքով [1], ընկած է նաեւ Հարավային Կորեայի եւ Թայվանի տնտեսական հրաշքի հիմքում։
   Արդյունաբերական քաղաքականության առաջնահերթությունների համակարգի հանգամանալից մշակումը թույլ է տվել կառավարությանը ոչ միայն խթանել նորամուծությունները տնտեսության առանձին հատվածներում, այլ նաեւ ապահովել վերջիններիս փոխներթափանցումը։
   Բացի այդ, քաղաքականությունը նախատեսում էր միջոցառումներ` ուղղված կրթական համակարգի բարելավմանը, բարձրակարգ մասնագետների պատրաստմանը եւ արդյունաբերության ընդհանուր զարգացմանը։
   Խթանման օբյեկտ էր հանդիսանում ոչ միայն բացարձակ նոր տեխնոլոգիաների կիրառումը, այլեւ զարգացած երկրներում արդեն գոյություն ունեցող տեխնոլոգիաների ընդօրինակումը, այսինքն` «ներմուծմանը փոխարինող» արտադրանքների թողարկման յուրացումը։
   1980-ական թթ. Կորեան անցավ ստեղծագործ ընդօրինակման քաղաքականությանը [1]։
  Անդրադառնալով Ռուսաստանի Դաշնությանը կարող ենք արձանագրել, որ ազգային ինովացիոն համակարգի հիմնական տարրերը 86ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ կան, եւ դրանց հաջող գործարկման համար ընդամենն ահրաժեշտ է լրամշակում, այն է՝ ձեւավորել հուսալի կապուղիներ այդ տարրերի միջեւ [6]։
   Միջնաժամկետ հեռանկարում ձեւավորված է Ռուսաստանի Դաշնության ինովացիոն զարգացման առավել ակտիվ ռազմավարություն, որը վերջինիս բարեհաջող իրագործման դեպքում թույլ կտա օգտագործել ռուսական ինովացիոն համակարգի առավելությունները եւ շտկել թերությունները [7]։
   Այս քաղաքականության մասնակի դրսեւորումն է Սկոլկովո գիտակրթական կենտրոնը [8]։
  Այս մուտեցումներն են ընկած նաեւ Իսրայելի, Չիլիի, Էստոնիայի եւ մի շարք այլ երկրների տնտեսությունների արդիականացման եւ տեխնոլոգիական առաջընթացի հիմքում [1]։
  Այսպիսով, զարգացած ինովացիոն տնտեսություն եւ նման հեռանկարներ ունեցող երկրների փորձի ուսումնասիրությունը ապացուցում է, որ պետությունը պետք է լինի ցանկացած երկրի ինովացիոն զարգացման ապահովման ամենաակտիվ գործակալներից մեկը։
  Ամփոփելով կարող ենք փաստել, որ  Նորամուծությունների արտադրության կամզակերպման որեւէ տնտեսական, շուկայական ձեւ թույլ չի տալիս հասնել սոցիալապես արդյունավետ մակարդակի, եթե պետությունը չունի ուղղակի կամ անուղղակի մասնակցություն այդ արտադրության մեջ։
   Նորարարական ընկերությունների համար խթանները երբեմն լինում են թույլ, եւ ընկերությունը կամ գյուտարարը նորամուծությանն ուղղված ջանքեր է գործադրում միայն այն դեպքում, եթե երկրում ինովացիոն գործունեության համար ստեղծված են ավելի լավ պայմաններ, քան այլ ապրանքների արտադրության համար։
   Առաջընթացի գլխավոր արագացուցիչ է հանդիսանում պետության վարած արդյունավետ քաղաքականությունը; Ինչպես վկայում է վերոնշյալ հարցադրումների շրջանակներում ազգային ինովացիոն համակարգի ձեւավորման միջազգային փորձի մեր կողմից կատարված ուսումնասիրությունը, ինովացիոն ոլորտում «խաղի կանոնների» սահմանման եւ անհրաժեշտ գործիքների լրակազմի ձեւավորման համար պետությունը պետք է իրականացնի հետեւյալ միջոցառումները.  երկրի առաջնահերթություններից, համաշխարհային տնտեսության զարգացման միտումներից եւ համաշխարհային շու87ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ կայում երկրի մրցունակ դիրքեր ապահովելու անհրաժեշտությունից ելնելով համապատասխան նպատակային հետազոտությունների նախանշումը եւ պետական գնումների համակարգի զարգացումը,  գիտական նախագծերի, ինստիտուտների եւ կազմակերպություննրերի գործունեության համար անկախ փորձաքննության չափանիշների սահմանումը,  այդ նախագծերի իրագործման կամ ինստիտուտների գործունեության մշտադիտարկման կազմակերպումը,  գիտական ենթակառուցվածքի շրջանակներում, գիտության տարբեր ճյուղերում եւ տարբեր փուլերում իրականացվող հետազոտությունների (կիրառական եւ հիմնարար հետազոտություններ) միջեւ կապուղիների ստեղծումը,  «գիտություն-կրթություն-արտադրություն» կապի խթանումը եւ ամրապնդումը,  ինստիտուտների ամբողջական եւ առանձին գիտնականների դրամաշնորհների հիմքով աջակցության համակարգերի լայնորեն կիրառումը։
   Վերջիններիս համատեղումը թույլ է տալիս մեղմել յուրաքանչյուր համակարգի թերությունները եւ առավել լիարժեք կերպով օգտագործել առավելությունները։
   կրթական համակարգի համապատասխանեցումը Վ. Գումբոլդի կոնցեպտին [1]։
   ՀուՄ-երի վրա կատարվող ծախսերի մոտեցումը համաշխարհային չափանիշներին։
   Վերջիններս համաշխարհային տնտեսությունում միջինը կազմում են 2.13 % [10], ԵՄ երկրներում՝ 2.03%, ՏՀԶԿ երկրներում՝ 2.04 % [9]։
   կրթությանն ուղղված ծախսերի աճ։
   Համաշխարհային տնտեսության մեջ կրթության վրա միջինը ծախսում են ՀՆԱ-ի 4,7%ը, [10] այդ թվում՝ ԵՄ երկրներում ՀՆԱ 4.4%, ՌԴ՝ 4.4 $, Էստոնիա՝ 4.8%։
  Այսպիսով, ինչպես բազմիցս նշել ենք, ինովացիոն ոլորտը, առավել քան ցանկացած այլ ոլորտ, կախված է պետական կառավարման համակարգի արդյունավետությունից։
   Երկրի հաջողությունը պայմանավորված է հետազոտական կազմակերպությունների ռացիոնալ կառուցված համակարգով, գիտության եւ կրթության մեջ կատարվող 88ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ նշանակալի ներդրումներով, ինչպես նաեւ պետական կառույցների, բիզնես-ընկերակցության եւ գիտական հիմնարկությունների միջեւ առկա սերտ համագործակցությամբ։
   Ազգային ինովացիոն համակարգի այսպիսի արդյունավետ մեխանիզմն ապահովում է երկիրը ինովացիոն մրցունակ արտադրանքների առեւտրայնացման բարձր տոկոսով եւ թույլ է տալիս դասվել ինովացիոն առումով առավել զարգացած պետությունների շարքին։

Պետության ինովացիոն քաղաքականությունը ցանկացած պետության ինովացիոն համակարգի հիմնարար տարրն է։
  Այդ իսկ պատճառով, ավելի մանրամասն վերլուծելով այս ոլորտում առկա միջազգային փորձը, մասնավորապես, ինովացիոն պետական քաղաքականությունը ինովացիոն զարգացման տարբեր ուղղություններ ընտրած երկրներում, կարող ենք առանձնացնել ՀՀ տնտեսության մեջ կիրառելի, գործուն մոտեցումներ, որոնք կարող են ապահովել մեր երկրի համար գիտելիքահեն տնտեսական աճ եւ համաշխարհային տեխնոլոգիական շուկայում առաջատար դիրքեր։
