ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ CHԱՐԳԱՄԱՆ ԲՆՈՒԹԱԳԻՐՆԵՐԸ ՄՈՒԽՏԱՐ ԱՈՒԵOVՈՎԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ «Դժվար տարիներ» Մուխթար Աուեզովը 20-րդ դարի սկզբի նորաստեղծ ղազախական մտավորականության ամենավառ ներկայացուցիչներից մեկն է:   Այս հոդվածում մենք անդրադարձել ենք 1928-ին: Գրված է «Դժվար տարիներ» («Սովետներ», «Դժվար տարիներ») վեպում 1, մասնավորապես `դրա ստեղծման պատմությունը, կերպարները, արվեստի գործի հիմնական առանձնահատկությունները: Հայտնի է, որ Մուխթար Աուեզովի ստեղծագործական կյանքի սկիզբը (1920-ականների սկիզբ) համընկավ ղազախ ժողովրդի կյանքում տեղի ունեցած սոցիալական ու պատմական մեծ փոփոխությունների հետ, որի հեղինակը նա էր:   1920-ականների ստեղծագործությունների, մասնավորապես, «Դժվար ժամանակներ» վեպի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է ընձեռելու վերաիմաստավորել ոչ միայն նրա ստեղծագործական ուղին, այլև 1916 թ.-ին կատարված աշխատանքը: tsազարականների շրջանում ապստամբությունը սկսվեց ցարական իշխանության դեմ: Ընդհանրապես, 20-րդ դարի սկիզբը ղազախ ժողովրդի համար շրջադարձային էր:  Մի կողմից, ֆեոդալ-հայրապետական ​​բնույթի սովորույթները դեռ արմատացած էին ղազախների շրջանում, մյուս կողմից ՝ ցարական կառավարության վարած քաղաքականությունը, ինչպես նաև Առաջին համաշխարհային պատերազմի հետևանքով առաջացած տնտեսական դժվարությունները ստեղծել էին խառնաշփոթ իրավիճակ երկրում.   Նորածին ղազախական մտավորականության ներկայացուցիչները դեռ խոսում էին ազգային-ազատագրական պայքարի անհրաժեշտության մասին:   Գաղութային կախվածությունից ազատվելու հարցը հրամայական է դառնում, առաջին հերթին, զգույշ մակարդակով:  Առաջադեմ ղազախ մտածողների ջանքերի շնորհիվ լույս տեսան ղազախական առաջին դասագրքերը, իսկ գրականությամբ և գիտությամբ զբաղվողների հիմնական նպատակը դարձավ ազգային գաղափարախոսության ստեղծումն ու զարգացումը 2:  Նորաստեղծ ղազախ մտավորականության ազատության ձգտումները, կարծես, համընկնում էին 1917-ի հետ: Հոկտեմբերյան հեղափոխության գաղափարների հետ: Ընդհանրապես, 1920-ականներին ռուսական գրականության մեջ գերակշռում էին պատմական թեմաները, ինչը բնորոշ էր հետհեղափոխական հասարակություններին: Ի վերջո, այս հասարակություններին անհրաժեշտ էր վերաիմաստավորել իրենց սեփական պատմությունը, ստեղծել նոր պատմական հերոսներ, որոնք կլինեին նոր գաղափարների կրողներ:   Այս փոփոխությունների ալիքից դրդված ՝ երիտասարդ Աուեզովը գրում է «Դժվար ժամանակներ» վեպը ՝ հիմնված պատմական իրադարձությունների վրա: Վեպի գաղափարական հաղորդագրության վրա ակնհայտ է, որ 1917 Հեղափոխության գաղափարական ազդեցությունը: Ի վերջո, հեղափոխությունը փորձում էր տապալել հինը, ցարականը, ստեղծել նոր հասարակություն, որի հիմնական արժեքները պետք է լինեն ազատությունն ու խաղաղությունը:  Այս առումով պատմությունն ամբողջովին համընկավ հեղափոխական գաղափարախոսության հետ: Ի վերջո, Վիպակը ներկայացնում էր ղազախ ժողովրդի ներկայացուցիչների պայքարը գոյություն ունեցողի դեմ, ի վերջո, դա հին կոչ էր ընտրելու փոփոխության ուղին: 1 Մասնագետների մեծամասնությունն առաջարկում է վեպ տերմինի փոխարեն օգտագործել պատմություն տերմինը:  Նման անհամաձայնության հիմնական պատճառն այն է, որ այդ ժամանակ ղազախական գրականության գրական ժանրերը դեռ ամբողջությամբ հաստատված չէին, դասակարգման որոշ դժվարություններ կային:   Բացի այդ, պատմության սահմանները բավականին պայմանական են, ժանրերի միջեւ հնարավոր չէ գծել կայուն սահման:  Մեր կարծիքով, այս ստեղծագործությունը միջանկյալ տեղ է գրավում վեպի «պատմության» մեջ, երկու տերմիններն էլ ընդունելի են:  Հավատարիմ մնալով ստեղծագործության հայերեն թարգմանությանը `նպատակահարմար ենք գտնում օգտագործել վեպի տարբերակը:  Այս մասին լրացուցիչ տեղեկությունների համար տե՛ս Jրբաշյան Ե., Գրականության ներածություն, Երևան, 1996, էջ: 283, Ադիլբաև Մ., Իրասկազովի պատմության պոեզիայի մասին, Ա. Մ. Աուզովա, Երկու տարի, ինքնագիր, Ալմա-Աթա, 1987, էջ. Խոսելով վեպի, հատկապես անկախության շրջանի ղազախ մասնագետների մասին, գրեթե առանց բացառության (Ռ. Բերդիբայ, Ռ. Նուրգալի, Ռ. Տուրսունբեկ, Թ. Urtուրթբայ և այլն), նկարագրված է 1916 թ. Աշխատության մեջ: Նրանք դրանք անվանում են իրադարձությունները ղազախ ժողովրդի ազգային-ազատագրական պայքարի մի մասը:  Մենք զերծ կմնանք նման գնահատականից, քանի որ այս կամ այն ​​իրադարձությունները ազգային-ազատագրական պայքար համարելու համար անհրաժեշտ է պատմական փաստերի համապարփակ ուսումնասիրություն և վերջնական գնահատում:  Ազգային-ազատագրական պայքարը ենթադրում է ազատության հետապնդում պետությունում, կառավարման մակարդակներում, ստեղծել անկախ պետականություն: Մինչ վեպում հերոսների ապստամբությունը բացառապես սոցիալական հիմք ուներ, և իբր իշխող կառավարությունից ազատվելու նկրտումներ կային, ազգային պետություն ստեղծելու կամ հետագա նպատակ չկար:   Բացի այդ, փորձագետները փաստարկ են ներկայացնում ՝ վեպում նկարագրված իրադարձությունները ազատագրական պայքար համարելու համար: Հրապարակված վեպը համարվեց «լի ազգայնական, հակապետական ​​գաղափարներով»; այն արգելվեց դեռ 1930-ին ՝ վերահրատարակվելով միայն քառասուն տարի անց ՝ 1972-ին: Ինչպես արդեն նշեցինք, վեպում նկարագրվում է 1916 թվականը: Մասնավորապես, հարավասիական Ասի երկրում ապրող ալբանական ցեղի ապստամբությունը ցարական կառավարության դեմ:  Ինչպես ապացուցում է պատմությունը, ապստամբության պատճառը 1916 թվականն էր: 1945 թ.-ի հունիսի 25-ի ցարական հրամանագրում ասվում էր, որ 19-43 տարեկան «օտարերկրյա» (ոչ ռուս) տղամարդիկ ենթակա էին զորակոչի թիկունքի աշխատանքի համար 2: Վեպի ստեղծման պատմության մասին բավականին ճշգրիտ տեղեկություններ են պահպանվել:  Հայտնի է, որ 1920-ականներին 19-րդ դարի երկրորդ կեսին Աուեզովը սովորում էր Լենինգրադի պետական ​​համալսարանի սոցիալական գիտությունների ֆակուլտետի լեզվի և գրականության բաժնում:   Ինչպես հետագայում հիշում է նրա կինը ՝ Վալենտինա Աուեզովան, 1927 թ.-ին Աուեզովը համալսարանական արշավախմբի հետ ուղևորվեց Kazakhազախստանի հարավային մաս ՝ Յոթ ծովեր 4 ՝ բանահյուսական նյութեր հավաքելու համար:   Այս փաստը բացատրում է այն փաստը, որ այս ժամանակահատվածում գրվել են պատմական թեմաներով այլ աշխատություններ ՝ «Կրակոցներ լեռնանցքում» (1927), «Քենե խան» (1928 մարտ):  Այս ուղևորության մասին նույնիսկ գրվել է «Թիլչի» (1927) թերթում 5:   Contամանակակիցների խոսքով ՝ նա ոչ միայն արձանագրել է ապստամբության փաստերը, այլև ձիով հեծած հասել է Ասի բնակավայր, Չիլիկ գետի ափով հասել Սարիթաու լեռներ, hanանալաշ ayայլաու և այլն, մանրամասն գրել է անունները, ժամեր խոսել ապստամբությանը անմիջական մասնակցության, կարծիքների և նկարագրության մասին 6:  Այս ամենը, իհարկե, մեծացնում է վեպի աղբյուրային նշանակությունը, որը վերջինիս հիմնական հատկություններից մեկն է: Վեպում ներկայացված գրեթե բոլոր գործողությունները, հերոսները, նրանց գործողությունները, աշխարհագրական անունները և տեղանունները կարող են հաստատվել պատմական փաստաթղթերով: Անդրադառնալով հերոսների հիմնական գծերին `պետք է ընդգծել, որ հերոսները պատմական դեմքեր են:  Դաշտային աշխատանքի ընթացքում հեղինակը ճշգրիտ տեղեկություններ է հավաքել դրանց մասին:  Մասնավորապես, վեպում հասարակ ժողովուրդը ներկայացնող հին Բաթիր Ուզակը Ուզակ Սաուրուկովն էր, որն իրականում գոյություն ուներ և Jamամեկե Մամբետովը ՝ աքսորյալ:   Պատմական փաստաթղթերի ուսումնասիրությունը ցույց տվեց, որ Գորշաբաշը (ղազախական տարբերակ ՝ Ақжелке), որը ներկայացնում էր կառավարության շահերը, իրականում գոյություն ունեցող անձ էր ՝ Պոդպորկով ազգանունով:  Ավելին, հեղինակը շատ մանրամասն ներկայացրել է իր կերպարը:   Փաստորեն, գոյություն ունեցող կերպարները ագահ ակատար R. Mamrba և O. Beymurinov ագահ ակամայի բայերի թարգմանություններն էին: Վեպի հերոսների մյուս առանձնահատկությունը վերջինիս ներկայացումն է:  Ի տարբերություն ավելի ուշ գրված գործերի, հեղինակը չի վերացնում այս վեպի հերոսներին:  Օրինակ, եթե 1930-ականներին Սոցիալիստական ​​ռեալիզմում գրված աշխատանք 1 Kazakhազախստանի ԽՍՀՄ Կոմունիստական ​​կուսակցության քարտուղար Ֆ. Գ. Գոլոշյոկինի կառավարման տարիներին (1924-1933) երկրում ճնշումն ավելացավ քաղաքական և հասարակական գործիչների վրա:  Սկսվել էր հասարակության «մաքրման» լայնամասշտաբ գործողությունը ՝ պատմության մեջ հայտնի «Փոքր հոկտեմբերը»: 2 Մանրամասների համար տե՛ս Жұртбай Т., Алаш қозғалысы, т. 3, Ալմաթի, 2011: 5 Տե՛ս http: //idea.pushkinlibrary.kz/text/lihaya.html: 7 Նույն տեղում, Պ. Տեսարաններում («Հետք», «Նեղ կիրճ», «Ուսուսի», «Որսորդը և արծիվը») նա ներկայացրեց գլխավոր հերոսներին բացառապես դրական լույսի ներքո ՝ նրանց օժտելով բոլոր դրական հատկությունների լավագույն գծերով ՝ խտացնելով դրանք մեկ պատկերի մեջ, այս դրական վեպում դրական Բացասական հերոսները հավաքական կերպարներ են:  Հեղինակը փորձեց ստեղծել ընդհանուր պատկեր ՝ լրացնելով ՝ խուսափելով մեկ պատկերի մեջ ներկայացնել բոլոր դրական հատկությունները:   Այլ կերպ ասած, հերոսները լրացնում են միմյանց: Հետաքրքիր է նաև հեղինակի մոտեցումը երիտասարդ և ծեր կերպարներ ներկայացնելու հարցում: Ընդհանրապես, Աուեզովը, գրեթե առանց բացառության, իր աշխատանքներում երիտասարդներին ներկայացնում է դրական լույսի ներքո (Կոկբայ, seանսեյդ, umումատայ, Բեկեյ, Սերիկբայ, Այպայ, Տորլիգոժա և այլն) ՝ նրանց օժտելով կրթությամբ, քաջությամբ, արդարությամբ և ուժեղ ցանկությամբ: կռվել.   Աուեզովի համար երիտասարդները պայծառ ապագայի խորհրդանիշն են, ովքեր մարմնավորում են նորը, զերծ են անցյալի կապանքներից, հնարավորություն ունեն ազատ մտածելու, պատրաստ են պայքարելու նորի համար մինչև վերջ (Աուեզովը օգտագործում է այս հակադրությունը գրեթե առանց բացառության այլ գործերում. Աբայի և նրա հոր հարաբերություններում):   «Դժվար տարիներ» -ում տարեցները հնի մարմնացումն են, նրանք մեզ ներկայանում են որպես խելացի, բայց հուսահատ, ընկճված, կռվելու քիչ ցանկությամբ, մինչդեռ երիտասարդ կերպարները լի են զայրույթով և նեղսրտությամբ:   Դրա ամենաբնորոշ օրինակներից մեկը Բեկին է ՝ երիտասարդ, կիրթ աղջիկ Վազակ Ուզակից, որը հայտնվում էր քննարկելու կարևոր հարցեր և միշտ գալիս համարձակ գաղափարներով ու մտքերով: Հեղինակը հետաքրքիր կերպով ներկայացնում է վաճառականի հավաքական կերպարը: որ նա չի դառնում վաճառականի գործողությունների անմիջական մասնակիցը, բայց ընթերցողն ունի իր կերպարի նկարագրությունը, մասնավորապես պայմանավորված շուկայի նկարագրությամբ:  Առևտրականները ներկայացվում են որպես ձայնավորներ, խելացի, բայց խելացի, շոյող, ագահ և պերճախոս:   Նման բացասական ենթատեքստերը ներկայացնում են թարգմանիչները (Օսպան, ebեբիրբա), որոնք կտրված էին սեփական ժողովրդից ՝ կատարելով ժողովրդի ցանկությունները միայն իրենց շահերի համար: Աուեզովի դրական հերոսները (Serikbay, Turligozha, Aipay, Kokbay, Janseid, Jumatay և այլն) օժտված են տափաստանին բնորոշ մեծ հպարտությամբ: Լաց լինելը, արցունք թափելը նրանց համար խայտառակություն է: «Այդպիսին էր բատիրը:  Կես իր հոգու կեսը մեռնում էր, և առանց այդ նա չէր ապրի և նրա մյուս կեսը… նրա վիճակը վատ է… Բայց նա, ինչպես գայլը, ձայն չի հանի, չի լացվի, նույնիսկ եթե սպանես նրան, այրեք նրան, նույնիսկ եթե նրան սպանեք… »1:  Նրանց հպարտությունն էլ ավելի ընդգծելու համար հեղինակը մեկ այլ քայլ է կատարում: Ապստամբության պատճառներից մեկն այն է, որ ցարը հրահանգել էր բռնի հավաքագրել օտարերկրացիներին, ոչ թե ուղղակիորեն մասնակցելու ռազմական գործողություններին, այլ պարզապես մասնակցելու թիկունքի գործողություններին:  Դա շատ լավ է ապստամբության առաջնորդների հարցաքննության ժամանակ: «... ապուշները պետք է գնան, բայց ոչ թե աշխատելու:   Թող նրանց հավաքագրեն զինվորական ծառայության:  ... Թող նրանք իսկական զինվոր դառնան:  ... Մենք նույն տիպի մարդիկ ենք, ինչ ձեր ապուշները:   ... Մենք ուզում ենք մեռնել մեր հողի համար, բայց ... Վերցրեք մեր զինվորներին, ուղարկեք նրանց ռազմաճակատ »2: Դրական հերոսների մեկ այլ առանձնահատկությունը տափաստանային անսահմանությունն ու անսահմանությունն է `ազատության որոնումը, որն արտացոլվում է առանձին հերոսների խոսքում: «… Տվեք մեզ ավելի բարձր երկինք, ավելի լայն դաշտ, ավելի ազատ կյանք», «Հնարավոր չի լինի ձի դնել տափաստանի վրա» 3: Վեպի գեղարվեստական ​​գրականության մասին խոսելիս պետք է ուշադրություն դարձնել մի քանի հանգամանքների:  Հեղինակին հաջողվել է ստեղծել ամբողջական նկարներ ՝ շնորհիվ առանձին նկարագրությունների:  Սա վերաբերում է ալբանական ցեղի հավաքական կերպարի ձևավորմանը անհատների օրինակով, ինչպես նաև ալբանացիների օրինակով ղազախ ժողովրդի հավաքական կերպարի ձևավորմանը: Բնության նկարագրությունն ավելի հաջող է վեպում, որն ամբողջական է դառնում ներքին հերոսների անմիջական կապի շնորհիվ ներքին աշխարհի հետ:   Հերոսների ներքին աշխարհը ընթերցողին է տրվում բնության պատկերների նկարագրությամբ:  Հերոսների և բնության ներդաշնակ կապը, որը հիմնականում պայմանավորված է քոչվոր ապրելակերպով հերոսներով: 2 Auezov M., Shooting in the mountain pass, Yerevan, 1988, p. 123: 3 Նույն տեղում, Պ. որի նկարագրությամբ դիտվում է որպես հերոսին պատկերելու մեկ այլ միջոց:  Ածականների, փոխաբերությունների, պատկերապատման այլ ձևերի շնորհիվ բնությունը դառնում է գործողությունների մասնակից:  Բացի այդ, հեղինակը կարողացել է հմտորեն ներկայացնել Karkaraishishuka- ն իր առօրյայով, վաճառականներով և շուկային բնորոշ աղմուկով:  Գտնվելով Չինաստանի հետ սահմանին ՝ Կարկարայի շուկան գրավում էր իրանցիներին ՝ Քաշգարիից, Տիբեթից, Աֆղանստանից և Հնդկաստանից:   Շուկայի նկարագրությունը լրացնում են արևելյան շուկայի բնորոշ ավանդույթները. Աքլորամարտ, արևելյան մարտարվեստի խաղեր, երգեր, պարեր: Clearարտրակի հստակ, հստակ բացասական կերպարը:   Ընդհանրապես, Արևելքում շուկան ունի մեծ հասարակական-քաղաքական և սոցիալական նշանակություն:   Պատահական չէ, որ աշխատանքները սկսվում են Կարկարա շուկայի նկարագրությունից:  Վերջինս, կարծես, վեպում խաղում է որպես գլխավոր հերոսի դեր: փոխվում է ըստ հերոսների գործողությունների: Եթե ​​սկզբում այն ​​նկարագրվում է որպես աղմկոտ, աշխույժ հավաքատեղի, որտեղ հատվում են «աշխարհի բոլոր անկյուններից», ապա ընդվզման սկզբում կարծես թե դա դառնում է հայացքների և մտքերի բախում, և վերջապես ավարտից հետո ընդվզման, այն ամայի է դառնում:   Կարկարայի շուկան անուղղակի մասնակից է ժողովրդական անկարգությունների: Ըստ Չինգիզ Այթմատովի, շուկայի նկարագրությունն այնքան վարպետորեն էր արված, որ վեպի այս մասը կարելի էր նույնիսկ համեմատել Վերածննդի ֆրանսիացի գրող Ֆրանսուա Ռաբլեի ոճի հետ 1: Ավելի ուշ ՝ 1934 թ., Աուեզովը գրեց «Կայծեր» պիեսը (հայտնի է նաև որպես «Գիշերային որոտ») ՝ հիմնված «Դժվար ժամանակներ» վեպի վրա:  Եկեք տեսնենք վեպի և պիեսի տարբերությունները: Վեպում հեղինակը հնարավորություն ուներ նկարագրությունների միջոցով ներկայացնել ալբանացիների կյանքը, ավանդույթներն ու աշխարհայացքը զուգահեռ ժամանակի հասարակական-քաղաքական կյանքին, իսկ պիեսում Աուեզովը ստիպված էր խտացնել գույները, պատկերել հերոսները հիմնականում հատուկ դրվագների միջոցով ՝ հերոսների հոգեբանության միջոցով:   Եթե ​​վեպում հերոսների գործողությունների սոցիալական հիմքն ու շարժառիթը շեշտվում էին, ապա պիեսում շեշտվում էր նրանց գաղափարական ուղերձը:  Դա կարելի է հասկանալ, եթե հաշվի առնենք, որ ժամանակի ընթացքում Աուեզովը հավանաբար վերլուծել է 1916-ի իրադարձությունները: Նրանք սոցիալական խնդիրներին զուգահեռ փորձում են ներկայացնել ապստամբության գաղափարական նշանակությունը:   Պատահական չէ, որ փորձագետները համարում են, որ սույն սոցիալիստական ​​ռեալիզմում գրված Աուեզովի ամենալուրջ աշխատությունը 2: Պատմությունից հայտնի է, որ 1916-ին Ապստամբությունն ամբողջովին ճնշվում է:  Եվ չնայած այս փաստին, այն իր ազդեցությունն ունի ոչ միայն պատմական իրադարձությունների վրա, որոնք որոշում են ամբողջ ալբանացի ժողովրդի ապագա կյանքը, այլև ամբողջ ղազախ ժողովրդի վրա:   Աուեզովը իսկապես տեղյակ էր ապստամբության էությանն ու հետևանքներից: Նա լիովին հասկանում էր հուսահատ ժողովրդի ցավն ու տառապանքը:   Այս հանգամանքի շնորհիվ հեղինակը կարողացավ հիանալի կերպով ներկայացնել Ալաթաուի լեռնային արոտավայրերը լքած հիասթափված ալբանացիներին, ինչն ավարտում է աշխատանքը: «Սպիտակ ցարը ետեւում է, առջեւում ազատ է ստրկությունից ... Հուսահատությունը քշում էր, հույսը քշում էր:   Նրանք քայլում էին տափաստանի երկայնքով դեպի խավար, դեպի անհայտ:   Նրանք ազատություն էին փնտրում, բայց հանձնվեցին անհայտի կամքին ու քմահաճույքին: » Ամփոփելով, կարող ենք ասել, որ 1920-ականներին ղազախ ժողովրդի կյանքում տեղի ունեցան հսկայական գաղափարական և սոցիալական փոփոխություններ, որոնց անմիջական մասնակիցն էր Մուխթար Աուեզովը:  1928 թ.-ին գրված «Դժվար տարիներ» վեպում նա փորձեց պատկերել ոչ միայն 1916 թ. Պատմական իրադարձությունները: Երկրի հարավում ալբանացիների խաղաղ ապստամբության օրինակով հեղինակը փորձեց ցույց տալ իր ժամանակակիցներին պայքարի ճանապարհը մատնանշելու ուղին:  Բայց հանուն արդարության հարկ է նշել, որ նա հերոսների գործողությունները պայմանավորում էր ոչ թե վերջիններիս գաղափարական, այլ սոցիալական խնդիրների հիման վրա:   Այլ կերպ ասած, հերոսների գործողությունների և ընդվզման պատճառը ալբանացիների շրջանում առկա սոցիալական ծանր խնդիրներն էին:  Մյուս կողմից, սա եզակի վերլուծություն էր հեղինակի համար այն հակասության, որը գոյություն ուներ իշխող դասի «աշխատավոր զանգվածների» միջեւ:  Աուեզովը ապստամբության դեր է խաղացել ղազախ ժողովրդի պատմության մեջ, ինչի մասին վկայում է այն փաստը, որ ավելի ուշ ՝ 1934-ին: Նա գրում է «Կայծերը» պիեսը նույն սյուժեով, բայց տարբեր շեշտադրումներով: 1 Айтматов Ч., Вместо predсловия, Новый мир, 1972, №6: 2 Կարատաեւ Մ., Մուխթար Աուզով:  Գրառումներ ստեղծագործության մասին, Ալմա-Աթա, 1967, էջ. 26. Պատմական թեմայով գրված այս աշխատությունը ունի նաև մեծ աղբյուրագիտական ​​նշանակություն: Հեղինակն անձամբ է մեկնել Յոթգենիայի շրջան, շրջել Ասի բնակավայրով, զրուցել ապստամբության մասնակիցների և նրանց հարազատների հետ, գրել տեղեկություններ ապստամբության ղեկավարների և ղեկավարների մասին, առանձին նկարագրություններ, տեղանուններ և աշխարհագրական տարբեր անվանումներ, որոնք հետագայում են եղել: փոխվել է   Վեպը, բացի աղբյուրագիտական ​​նշանակությունից, ունի գեղարվեստական ​​մեծ նշանակություն:   Գեղարվեստական ​​պատկերման տեսանկյունից ամենահաջողը հայտնի և Կարկարայի շուկայի նկարագրությունն է:  Առանձնացված, ընդհանուր նկարագրությունների շնորհիվ ընթերցողն ունի շուկայի ընդհանուր պատկերացում `արևելյան շուկայի բնութագրերով:   Հերոսների ներքին աշխարհի ու բնության ներդաշնակությունը գեղարվեստական ​​առանձնահատուկ արժեք է հաղորդում վեպին:  Դա լավագույնս արտացոլվում է ապստամբությունից հետո Ալաթաուի լեռնային արոտավայրերից փախչող հուսահատ ալբանացիների նկարագրության մեջ, որն ուղեկցվում է ամայի, խարույկի շուկայով և շրջապատի բնության պատկերներով:  Կերպարները ներկայացնելիս, ի տարբերություն ավելի ուշ գրված գործերի, Աուեզովը խուսափում էր դրանց վերացումից: «Դրական» և «բացասական» հերոսները հավաքական կերպարներ են, դրանք լրացնում են միմյանց, օժտված են ալբանացիներին բնորոշ բոլոր հատկություններով ՝ հպարտություն, պերճախոսություն, միամտություն, նա ՝ շողոքորթություն և ագահություն: Այսպիսով, «Դժվար տարիներ» վեպը Աուեզովի առաջին քայլն էր պատմական թեմա ստեղծելու ճանապարհին, կարելի է փաստել, որ այս քայլը կատարվեց պատասխանատու կերպով, այն պսակվեց հաջողությամբ: Շուշան Խաչատրյան ՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅԱՆ ԱՐԳԱՄԱՆ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՄՈՒԽՏԱՐ ԱՈՒԵOVՈՎԻ «ԴIFՎԱՐ ՏԱՐԻՆԵՐ» ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ Հիմնաբառեր. Մուխթար Աուեզով, «Դժվար տարիներ», վեպ, ապստամբություն, ալբանական ցեղ: ։

Ներկայացվող հոդվածում քննվում է ղազախ գրող և դրամատուրգ Մուխթար Աուեզովի «Դժվար տարիներ»  վիպակը։
  Ներկայացվում է ինչպես վիպակի ստեղծման պատմությունը, այնպես էլ հիմնական հերոսներին պատկերելու հեղինակի յուրօրինակ մոտեցումն ու ստեղծագործության գեղարվետական արժեքը։
  Կարծում ենք, որ պատմական թեմատիկայով գրված վիպակի վերլուծությունը հնարավորություն է  ավելի խորը և նոր հայացքով վերաիմաստավորելու  ոչ  միայն  հեղինակի  ստեղծագործական  ուղին,  այլև  1916  թ.  ցարական  իշխանության  դեմ  ղազախների շրջանում սկսված ապստամբությունը։
