Գիտ. ղեկավար՝ տ.գ.թ., դոց. Մ. Թավադյանօերնսդրանորմատիվայինդաշտի  ձևավորումը  կարևոր  նախապայման  է  նորամուծականգործունեության  խթանման  համար,  քանի  որ  ոլորտի  արդյունավետիրավական  կարգավորումը,  ստեղծելով  տնտեսական  արդյունավետպայմաններ, նպաստում է ոլորտի մի շարք խնդիրների լուծմանը։
  Այդիսկ  պատճառով,  նորամուծական  գործունեության  հաջողությունըմեծապես պայմանավորված է նորամուծական միջավայրի ձևավորմանպետական  քաղաքականությունից,  իսկ  վերջինս  իրականացվում  էնորամուծական  գործունեությունը  կարգավորող  օրենսդրական  ևնորմատիվային-իրավական դաշտի միջոցով։
 Պետք  է  նշել,  որ  ՀՀ-ում    ստեղծվել  է  համապատասխանօրենսդրական  դաշտ`  կարևորելով  գիտության  ու  կրթության  դերը տնտեսության և հասարակության զարգացման գործում։
  Դրա մասին էվկայում այն, որ ՀՀ Սահմանադրության 38-րդ և 43-րդ հոդվածներովսահմանվում  է՝  «Յուրաքանչյուր  ոք  ունի  կրթության  իրավունք»4  և«Ստեղծագործության ազատությունը»5։
 Այնուամենայնիվ, պետք է նկատել, որ ՀՀ-ում նորամուծականգործունեության զարգացման  նպատակով լուրջ քայլ արվել է միայն2000 թ.,  երբ ընդունվել է օրենք «Գիտական և գիտատեխնիկականգործունեության  մասին»,  որով  կարգավորում  է  գիտական  ևգիտատեխնիկական  գործունեությանսուբյեկտների,  պետականմարմինների, ինչպես նաև գիտական արդյունքներն օգտագործողներիհարաբերությունները, սահմանում է գիտության և գիտատեխնիկականգործունեությանբնագավառում  պետական  քաղաքականությանձևավորման ու իրականացման սկզբունքները6։
  Իսկ արդեն 2001թ.-ինոյեմբերին ՀՀ Կառավարության կողմից ընդունվել են «Գիտական ևգիտատեխնիկական  գործունեության  բազային  ֆինանսավորման4 ՀՀ Սահմանադրության փոփոխություններ, ընդունված 06.12.2015 թ., հոդված 38։
 5 ՀՀ Սահմանադրության փոփոխություններ, ընդունված 06.12.2015 թ., հոդված 43։
 6  Գիտական  և  գիտատեխնիկական  գործունեության  մասին  ՀՀ  օրենք,  ընդունված05.12.2000 թ.։
 2005  թ.-ինկարգըհաստատելու«ՀայաստանիՀանդիսանալովՀանրապետությունումՀանրապետությունումկարգը  հաստատելու  մասին»  (17.11.2001,  N  1121),  «Գիտական  ևգիտատեխնիկական  գործունեության  պայմանագրային(թեմատիկ)ֆինանսավորման կարգը հաստատելու մասին» (17.11.2001, N 1122)և «Գիտական և գիտատեխնիկական գործունեության նպատակայինծրագրային  ֆինանսավորմանմասին»(17.11.2001, N 1123) որոշումները։
   Կառավարության  կողմից  հավանության  էարժանացելինովացիոնգործունեության հայեցակարգը», իսկ նույն տարվա սեպտեմբերի 28ին  կառավարության  արձանագրային  որոշմամբ  հաստատվել  է«Հայաստանիհամակարգիձևավորման  2005-2010  թվականների  ծրագիրը»  և  «ՀայաստանիՀանրապետությունում  ինովացիոն  համակարգի  ձևավորման  20052010 թվականների ծրագրի իրականացման միջոցառումների ցանկը»։
 2005-2010  թ.թ.  պետական  նորամուծական  քաղաքականությանծրագիրը  շարունակվել  է  և  2006  թ.  մայիսին  ՀՀ  Ազգային  Ժողովիկողմից ընդունվել է օրենք «Ինովացիոն գործունեությանը պետականաջակցությաննորամուծականգործունեության  հիմք,  այս  օրենքով  սահմանվում  են  ՀՀ  պետականնորամուծական  քաղաքականության  ձևավորման  և  իրականացմանիրավական  հիմքերն,  ինովացիոն  գործունեության  տեսակներն  ուսուբյեկտներն,գործունեությանըպետական   աջակցության  նպատակը  և  խնդիրները,  հիմնականուղղությունները7։
 Շարունակաբար 2006-2007 թ.թ. ընդունվել են նաև մի շարքնորմատիվային  իրավական  ակտեր,  մասնավորապես,  «ԻնովացիոնՀՀբնագավառումկառավարության  07.09.2006թ.  N1252-Ա  որոշումը,  «Ինովացիոնոլորտի զարգացման գերակա ուղղությունները սահմանելու մասին» ՀՀկառավարության  19.10.2006թ.  N1466-Ն  որոշումը,  «Ինովացիոննախագծերի  մրցույթների  անցկացման  և  ֆինանսավորման  կարգըհաստատելու  մասին»  ՀՀ  կառավարության  02.08.2007թ.  N878-Նորոշումը,  և «Ինովացիոն գործունեությանն աջակցության տարեկանծրագրիՀՀկառավարության 02.08.2007թ. N877-Ն որոշումը։
 7 Ինովացիոն գործունեությանը պետական աջակցության մասին ՀՀ օրենք, ընդունված23.05.2006 թ.իրականացմանկարգըհաստատելումասին»ինչպեսնաևինովացիոնլիազորմարմինճանաչելումասին»ինովացիոնմասին»։
 մասնակցությամբկրթության,մեկնարկայինռազմավարությանշրջանակումՀՀ  կառավարությունը  2011  թվականին  փետրվարի  17-իորոշմամբ  հաստատել  է  «Ինովացիոն  տնտեսության  ձևավորմանմեկնարկային  ռազմավարության  հայեցակարգը»,  որը  կոչված  էներկայացնելու  Հայաստանում  ինովացիայի  աջակցման  համակարգիձևավորման ռազմավարության տեսլականը, առաջին փուլի հիմնականռազմավարական նախաձեռնություններն, աջակցման գործիքակազմըև  ակնկալվող  արդյունքները8։
   Նշենք,  որ  այն  ՀՀ  էկոնոմիկայինախարարությանիրականացվողհամակարգաստեղծ  նախաձեռնությունների,  ազգային  ինովացիոնհամակարգի  ձևավորումն  ապահովող  իրավական  դաշտի,  բիզնեսկարողությունների,ինովացիոն  և  ֆինանսականենթակառուցվածքի  զարգացմանն  ու  բարեփոխմանն  ուղղված  այլնախագծերի հիման վրա է իրականացվել։
 Հայեցակարգը  բովանդակում  է  ինովացիոն  համակարգիձևավորման  հիմնադրույթները,  ներկա  իրավիճակի  գնահատականը,նորարարության ազգային համակարգի ձևավորման ռազմավարականհորիզոններն,  ինովացիոն  ազգային  համակարգն,  ինչպես  նաև ինովացիոնՀՀէկոնոմիկայի  նախարարության  մասնակցությամբ  իրականացվողհամակարգաստեղծ  նախաձեռնությունները՝  ԵրՖԻ  հիմքի  վրաազգային գիտական լաբորատորիայի ստեղծումն, ուռուցքաբանությանգերազանցության  հայկական  կենտրոնի  հիմնումը,  որակի  ազգայինհամակարգիէլ.հայկականհասարակությանազգայինճարտարագիտականազատտնտեսական«Մալաթիա»),  Գյումրիտեխնոպարկի  ստեղծումն  ու  վենչուրային  հիմնադրամի  հիմնումը  ևայլն։
 պետականքաղաքականությունում կարևորվում են նաև տարաբնույթ ծրագրերիմշակումն  ու  իրականացումը։
   2010  թվականի  հոկտեմբերին  ՀՀկառավարության  որոշմամբ  ՀՀ  էկոնոմիկայի  նախարարությունը`  ՀՀառողջապահության  նախարարության  և  Հայաստանի  ազգայինմշակելմրցունակությանէկենտրոնիՈւռուցքաբանությանստեղծման ծրագիրը, որով նախատեսվում է Ա.Ի. Ալիխանյանի անվան8Ինովացիոն տնտեսության ձևավորման մեկնարկային ռազմավարության հայեցակարգ,ՀՀ կառավարության 2011 թ. փետրվարի 17-ի նիստի N 6 արձանագրային որոշում։
 նախաձեռնություն,լաբորատորիաների(«Արաբկիր»,«Քենդլ»  ծրագիրը,  ՏՀՏ  ևհիմնադրամիհետգերազանցությանհամատեղ,հայկականՆորամուծականգործունեությանբարեփոխումը,գոտիներիհամալիրը,ժամանակահատվածըազգային  գիտականլաբորատորիայի  տարածքում  հիմնել  ՀՀՌադիոիզոտոպների  արտադրության  և  մոլեկուլյար  ախտորոշման,Ճառագայթային  բուժման  և  Քիմիաթերապևտիկ  և  վիրաբուժականկենտրոններից  բաղկացած  Ուռուցքաբանության  գերազանցությանհայկական  կենտրոն։
   Իսկ  2011  թվականի  հոկտեմբերին  ԱՊՀկառավարությունների ղեկավարների Խորհրդի որոշմամբ հաստատվելէ «ԱՊՀ մասնակից պետությունների ինովացիոն ոլորտում մինչև 2020համագործակցությանթվականնընկածմիջպետական ծրագիրը»։
 ուղղությամբնորամուծականաշխատանքներ են իրականացնում նաև հետևյալ կառույցները.  Ձեռնարկությունների  ինկուբատոր  հիմնադրամը,  որըստեղծվելՀամաշխարհային  Բանկի«Ձեռնարկությունների Ինկուբատոր» ծրագրի շրջանակումև աջակցում է Հայաստանում ՏՀՏ ոլորտի աճին, քանի որնպաստավոր  միջավայր  է  ստեղծում  նորարարությանզարգացման,  տեխնոլոգիաների  կատարելագործման  ևընկերությունների ընդլայնման համար։
  Հատկանշական է,որխոշորագույնհիմնադրամըտեխնոլոգիականևէ,  որիխորհրդատվական  ընկերություններից  մեկնգործունեությունն  ընդգրկում  է  ոլորտի  զարգացմանյուրաքանչյուր  բնագավառ՝  կառավարության  ծրագրերիՏՀՏիրականացում,ոլորտումիրավական,  գործարար  և  կրթական  բարեփոխումներիգործընթացին,ծառայություններիմատուցում սկսնակ ընկերություններին9։
   ՀՀ  Մտավոր  սեփականության  գործակալությունը,  որըէկոնոմիկայի2002թ.-իէ  ՀՀմարտիննախարարության կազմում,  իսկ  ներկայումս  ՀայաստանիՀանրապետությանևներդրումներիգործողառանձնացված  ստորաբաժանման  կարգավիճակ  ունի։
 Գործակալության հիմնական նպատակներն ու խնդիրներնեն՝    մտավոր  սեփականության  օբյեկտների  իրավականպահպանության  հետ  կապված  ՀՀ  օրենսդրությամբսահմանված  գործողությունների  իրականացում,  մտավորմասնակցությունանհատականտարածաշրջանիբիզնեսնախարարության կազմումստեղծվելտնտեսականինկուբատորներիցզարգացմանՀՀոլորտիզարգացմանէ2002թ.9 ՁԻՀ պաշտոնական կայք՝ http։
 //www.eif.am/arm/about/։
 պահպանությանսեփականությանբնագավառումտեղեկատվության ապահովում, բնագավառի միջազգայինպայմանագրերով  ՀՀ  ստանձնած  պարտավորություններիկատարման ապահովում, կադրերի պատրաստում, ինչպեսնաև  ՀՀ  պետական  արտոնագրային  հիմնապաշարներիհամալրման օժանդակում10։
   Նորամուծության և ձեռներեցության  ազգային կենտրոնըմասնաճյուղեր  ունի  նաև  Գյումրիում,  Վանաձորում,Հրազդանում և Կապանում։
  Կենտրոնը ստեղծվել է  2009թվականին ապրիլի 23-ին ՀՀ Կառավարության որոշմամբիրականացնում  է  նորարարությունների,  նորամուծականգաղափարների  զարգացման  գործընթաց`  աջակցելովդրանց  առևտրայնացման  նախապատրաստման  համարաշխատանքներիանհրաժեշտիրականացմանը,մատուցելով  գիտատեխնիկական,  տեղեկատվական  ևգրադարանային ծառայություններ11։
 ռուս-հայկականհամագործակցության  Ինովացիոնկենտրոնըիգործունեությաննպատակըինովացիոն  բաղադրիչի  ամրապնդման  և  ընդլայմանմիջոցովտնտեսականերկուհամագործակցության  ինտեգրացիոն  գործընթացներինօժանդակելն է։
 Այսպիսով,    ուսումնասիրությունից  պարզ  է  դառնում,  որ  ՀՀ-ումնորամուծական միջավայրի կատարելագործման համար պետությունը՝տնտեսական, իրավական, քաղաքական պայմանների ապահովմամբ,իրականացնում  է  պետական  նորամուծական  քաղաքականություն՝ուղղվածգործունեությանզարգացմանը, որն իր էությամբ և կարևորությամբ երկրի տնտեսականաճի ապահովման բաղկացուցիչ մասն է։
 հիմնականտնտեսությաննորամուծականերկրների10ՀՀ  տնտեսական  զարգացման  և  ներդրումների  նախարարություն,պաշտոնականսեփականությանhttps։
 //www.aipa.am/u_files/file/canonadrutyun_new.pdf11 ՆՁԱԿ պաշտոնական կայք՝ http։
 //www.innovcentre.am/hy/innovation/indexգործակալության  Մտավորկայք՝Քոչարյան ՄարիանաՀՀ ՆՈՐԱՄՈՒԾԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԿԱՐԳԱՎՈՐՄԱՆՕՐԵՆՍԴՐԱՆՈՐՄԱՏԻՎԱՅԻՆ ԴԱՇՏԻ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆԲանալի բառեր  –  նորամուծություն,  նորամուծական  գործունեություն,օերնսդրանորմատիվային դաշտ, պետական քաղաքականություն։

Տնտեսական  գործունեության  ցանկացած  ոլորտի  զարգացման  և  կայացման գործում կարևոր նշանակություն ունի տվյալ ոլորտը կարգավորող  արդյունավետ օրենսդրանորմատիվային դաշտի ձևավորումը։
    Մեր  երկրում  վերջին  շրջանում  ակտիվացել  են  նորամուծական  ոլորտի  պետական  կարգավորման  ինստիտուցիոնալ  հիմքերի  ստեղծմանն  ուղղված  գործընթացներն.  արդյունքում  ՀՀ-ում  նորամուծական  գործուծնեության  օրենսդրանորմատիվային դաշտը ձևավորվել է տնտեսական իրավիճակին և  գործընթացներին  բարենպաստ  նորամուծական  միջավայր,  ինչի  ուսումնասիրությանն  էլ  նվիրված  է  սույն  հոդվածը։
