Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության Կահիրեի մասնաճյուղի ֆինանսավորմամբ 2010 թ. առայսօր լույս է տեսնում «Արեգ» պարբերականը, որը շարունակում է կատարել «Արեւ» օրաթերթի արաբերեն հավելվածի առաքելությունը։
   Արաբերեն պարբերականի առանցքային ու հիմնական նպատակն է արաբախոս ընթերցողին եւ արաբերենին տիրապետող հայ սերունդներին ներկայացնել Հայոց ցեղասպանության հիմնահարցը, նրա միջազգային ճանաչման ուղղությամբ տարվող աշխատանքները, մերկացնել Թուրքիայի մերժողական քաղաքականությունը։
  349ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ «Արեգ»-ը մեծ տեղ է հատկացրել Հայոց ցեղասպանության տարբեր փուլերի լուսաբանմանը։
   Պարբերականը մերկացնում է Աբդուլ Համիդ Երկրորդի վարած հայահալած քաղաքականությունը` ընթերցողին տեղեկություններ հաղորդելով 19-րդ դարի վերջերին հայ ազատագրական շարժման վերելքի, 1894-1896 թթ. հայկական կոտորածների, 1895 թ. մայիսյան բարենորոգումների ծրագրի վերաբերյալ։
   Պարբերականն ընդգծում է, որ մեծ տերությունները բարենորոգումների ծրագիրը ներկայացրեցին օսմանյան սուլթանին, սակայն հետամուտ չեղան, որպեսզի այն իրականություն դառնա [1, No 13, 1-5 էջեր]։
  1878-1923 թթ. Հայկական հարցի տարբեր փուլերի լուսաբանմանը անդրադարձել է նաեւ արաբական` այդ թվում եգիպտական մամուլը։
  Մասնավորապես, «Ալ Զաման» թերթը անդրադարձել է հայկական ազատագրական պայքարի լուսաբանմանը, «Ալ Ահրամը», «Ալ Մուկարամը», «Ալ Ռայ ալ Ամը», «Ալ Մուշիրը», «Ալ Ասիման» եւ այլ եգիպտական թերթեր անդրադարձել են համիդյան կոտորածների լուսաբանմանը, «Ալ Մարաթու ալ Ահլուալը» Բեռլինի կոնֆերանսի լուսաբանմանն է անդրադարձել [2, No 54, 15-16 էջեր]։
   1894-1896 թ. հայկական կոտորածների մասին խոսելիս «Ալ Ռայ ալ Ամ» թերթը գրում է, որ թուրքերը բնաջնջեցին հայ ժողովրդին` օրական կոտորելով հազարավոր մարդկանց, իսկ կոտորածներից խուսափածներին էլ կոտորեց ցուրտն ու սովը [1, No 17, էջ-2]։
   Երիտթուրքերի ժամանակաշրջանի վերաբերյալ Եգիպտոսի «Ալ Ադլ» շաբաթաթերթը 1917 թ. դեկտեմբերին լույս տեսած համարում հրատարակեց «Հայաստանի շուրջ» հոդվածը, որտեղ ներկայացված է օսմանյան բանակի արաբ զինվորականի հուշերը, ով 1915-1917 թթ. եղել է Արեւմտյան Հայաստանում։
   Արաբ զինվորականը հաղորդում է, որ այն ինչ գրվել է հայկական կոտորածների մասին, դա ծովի մի կաթիլն է։
   Բացի այդ` զինվորականը հավելում է, որ հայերին կոտորելու գործում իթթիհատականներին օգնել են գերմանացիները [1, No 17, 1-5 էջեր]։
  Կիլիկիահայության 1909 թ. կոտորածի մասին խոսելիս «Արեգ»-ը անդրադառնում է 1919 թ. Եգիպտոսում ծավալված ազգային շարժման առաջնորդներից Մուհամմադ Ֆարիդի` Կահիրեի «Ալ Լուա» թերթի 1909 թ. ապրիլի 24-ի համարում տեղ գտած հայտարարությանը, որում եգիպտացի նշանավոր հասարակական-քաղաքական գործիչը նշել էր, որ օսմանյան իշխանությունների վարած քաղաքականությունը կոտո350ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ րածների գլխավոր պատճառ դարձավ, եւ կոտորածի զոհերին բնութագրել էր որպես «սահմանադրության նահատակներ» [1, No 52, 22-25 էջեր]։
  Արաբերեն պարբերականը նկատում է, որ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին երիտթուրքերը թուրքացման քաղաքականության շրջանակներում պետական մակարդակով հայերին ցեղասպանության ենթարկեցին` կոտորելով եւ աքսորելով մայր հայրենիքից [1, No 16, 7-13 էջեր]։
   Հայոց ցեղասպանության տարիներին թուրքական իշխանությունները բռնի ուժով կրոնափոխ արեցին հազարավոր հայ որբերի` ամբողջացնելով իրենց որդեգրած քաղաքականությունը։
   «Արեգ»-ը հաղորդում է, որ Տրապիզոնի նահանգապետ Ջեմալ Ազման մոտ 450 հայ գեղեցիկ աղջիկների առեւանգեց ու կրոնափոխ արեց` հետագայում կնության տալով թուրքերին [1, No 35, էջ-2]։
   Նույն կերպ վարվեց Էնվեր փաշան, ով Սիրիայի անապատներ աքսորված 415 տարեկան հարյուրավոր հայ աղջիկների եւ տղաների կրոնափոխ արեց` նրանց անվանակոչելով թուրքական անուններով [1, No 35, էջ-2]։
  1915-1916 թթ. օսմանյան իշխանությունները հավաքեցին մոտ 6000 երեխա Էրզրումից եւ տեղափոխեցին օսմանյան բանակի ուսումնական կենտրոններ, որտեղ աստիճանաբար տարիների ընթացքում նրանց մոտ ձեւավորվեց թուրքական ինքնություն։
   Այս թրքացած հայերից շատերը հետագայում բարձր դիրքեր գրավեցին թուրքական բանակում եւ ակտիվ մասնակցություն ունեցան 1960 թ. Թուրքիայում տեղի ունեցած ռազմական հեղաշրջման ընթացքում [1, No 35, էջ-3]։
  Արաբերեն պարբերականը տեղեկացնում է, որ հայկական կոտորածները ուղեկցվում էին նաեւ հայ որբերի «առքուվաճառքով», որոնց որպես ստրուկ թուրքերը վաճառում էին քաղաքային շուկաներում։
   5-8 տարեկան հայ տղաների համար սահմանված գինը 20 սենտ էր, 14-15 տարեկան հայ աղջիկների համար` 50 սենտ։
   Եթե հայ երեխան նշանավոր ընտանիքից էր սերում, ապա նրա գինը ավելի բարձր էր։
   Պարբերականը հաղորդում է, որ կրոնափոխության ճանապարհով 300000 հայեր փրկվեցին կոտորածներից, եւ ներկայումս մոտ երկու միլիոն հայ արմատներով Թուրքիայի քաղաքացի կա [1, No 35, 1-5 էջեր]։
   Հավելենք, որ այսօր Թուրքիայում ապրող հազարավոր հայեր թաքցնում են իրենց ինքնությունը, վախենալով հալածանքներից, ուստի դժվար է Թուրքիայում ապրող հայերի վերաբերյալ կոնկրետ թվաքանակ նշել։
  351ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ Արաբերեն պարբերականն ընդգծում է, որ Հայոց ցեղասպանության գլխավոր պատճառը պանթուրքիզմի գաղափարախոսությունն էր, որի նպատակը թուրքական պետությունն ստեղծելն է, որտեղ պետք է գերիշխեն թուրքերը։
   «Սա նշանակում է, որ Օսմանյան կայսրությունը պետք է ամեն գնով ազատվեր ոչ թուրքական տարրից` հույներից, քրդերից, արաբներից եւ այլ էթնիկ զանգվածներից [1, No 53, էջ-14]»,նկատում է հոդվածագիրը։
  Արաբերեն պարբերականը ցեղասպանության պատճառներից առաջնային է համարում նաեւ տնտեսական գործոնը` նշելով, որ Արեւմտյան Հայաստանում հայերի մեծ մասը բավականին անշարժ եւ շարժական գույք ուներ։
   Բացի այդ` պարբերականը նկատում է, որ եթե ցեղասպանություն տեղի չի ունեցել, ապա ինչի են փակ այդ տարիների օսմանյան արխիվները [1, No 23, 6-7 էջեր]։
   Այդ արխիվները փակ են, քանի որ դրանց հրապարակումը չի բխում թուրքերի շահերից։
   Արաբերեն պարբերականը նշում է, որ «Նոր Թուրքիա» կառուցելու համար պետք է բացվեն ներքին գործերի նախարարության 1915-1916 թթ. արխիվները, եթե իհարկե դրանց մեծ մասը չեն ոչնչացվել ժամանակի ընթացքում [1, No 23, էջ-7]։
  «Արեգ»-ը Թուրքիայի ժխտողական կեցվածքը պայմանավորում է մի քանի հանգամանքով։
   Գլխավոր պատճառը նախեւառաջ հատուցման խնդիրն է, քանի որ Թուրքիան ստիպված է լինելու նաեւ հայկական հողերը վերադարձնել։
   Ընդունելով ցեղասպանության փաստը` ակներեւ կդառնա, որ թուրքական իշխանությունները տասնամյակներ շարունակ սեփական եւ միջազգային հանրությանը խաբել են, ինչը կհանգեցնի Թուրքիայի միջազգային հեղինակության խաթարմանը [1, No 12, էջ-3]։
  Հոդվածագիր Արա Աշճյանը ավելացնում է, որ ճիշտ է ցեղասպանությունը հիմնականում իրականացվել է Օսմանյան կայսրության գոյության տարիներին, սակայն Թուրքիայի հանրապետության հիմնադիրների մեծ մասը` այդ թվում Մուստաֆա Քեմալը, եւս մասնակցել է այդ գործընթացին։
   Այս հանգամանքը կարող է խարխլել Թուրքիայի հանրապետության ստեղծման իրավական հիմքերը [1, No 12, 3-4 էջեր]։
   Նշենք, որ Թուրքիայի հասարակության մեծ մասը մակերեսային տեղեկություններ ունի 1915-1927 թթ. մասին, քանի որ 1928 թ. Թուրքիայում բարենորոգումների շրջանակներում նախկին արաբատառ այբուբենի փոխարեն նոր լատինատառ այբուբեն շրջանառության մեջ մտցվեց։
  352ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ Արաբերեն պարբերականը մեծ տեղ է հատկացրել Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործընթացի լուսաբանմանը։
   2010-2015 թթ. այս ուղղությամբ դրական տեղաշարժեր նկատվեցին։
   2010 թ. մարտին Շվեդիայի խորհրդարանը ընդունեց բանաձեւ, որով ճանաչում էր Օսմանյան կայսրության կողմից հայերի, ասորիների եւ հույների նկատմամբ իրականացված ցեղասպանությունները [1, No 1, 11-12 էջեր]։
   2010 թ. մարտին Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման ուղղությամբ եւս մեկ քայլ կատարվեց։
   ԱՄՆ-ի կոնգրեսի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովը որոշում ընդունեց, որը դատապարտում էր Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Օսմանյան կայսրության կողմից իրականացված հայկական կոտորածները։
   «Արեգ» պարբերականը վերհիշում եւ արաբախոս ընթեցողին է ներկայացնում 1915 թ. հետո ԱՄՆի կոնգրեսի եւ սենատի Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ ընդունած որոշումներն ու բանաձեւերը [1, No 1, 11-13 էջեր]։
  2015 թ. ապրիլի 24-ին Գերմանիայի խորհրդարանը ձայների գերիշխող մեծամասնությամբ ճանաչեց Հայոց ցեղասպանությունը։
   Սա շատ կարեւոր իրադարձություն էր, քանի որ Գերմանիան Օսմանյան կայսրության դաշնակիցն է եղել Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, ինչպես նաեւ Թուրքիայի ամենամեծ առեւտրային գործընկերն է Եվրոպայում։
   Այս կապակցությամբ պարբերականը նկատում է, որ վերջապես մեկ դար հետո Գերմանիան ճանաչեց Հայոց ցեղասպանության փաստը [1, No 56, էջ-1]։
   Գերմանիայի խորհրդարանի ընդունած որոշումից հետո թուրքական մամուլը ողողվեց հակագերմանական հրապարակումներով։
   Մասնավորապես, 2015 թ. ապրիլի 26-ին Անատոլիա լրատվական գործակալությանը տված հարցազրույցում Աթաթուրքի համալսարանի պատմության ֆակուլտետի դեկան Սալամի Կալիջը նշեց, որ նույն գերմանական արխիվներում բազմաթիվ փաստեր կան, որոնք հաստատում են, որ հազարավոր թուրքեր կոտորածների են ենթարկվել հայ զինված խմբավորումների կողմից։
   Այս կապակցությամբ «Արեգ»-ը ներկայացնում է բազմաթիվ գերմանացի զինվորականների եւ դիվանագետների հուշեր, որոնք հաստատում են թուրքերի կողմից իրականացրած հայկական կոտորածների փաստը [1, No 56, 2-5 էջեր]։
   «Հայկական հարցը գերմանացիների հուշերում» հոդվածում «Արեգ» պարբերականը ներկայացնում է Գերմանիայի քաղաքացու հուշերը, ով 1916 թ. հոկտեմբերի 10-11-ը եղել է Թուրքիայի հարավային եւ Սիրիայի հյուսիսային 353ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ շրջաններում։
   Ականատեսը ցավով վերհիշում է, որ ամեն քայլափոխի սովալլուկ հայեր էին, որոնք, աքսորից հետո հաստատվելով տարբեր բնակավայրերում, գոյատեւելու համար կատարում էին տարբեր տաժանակիր աշխատանք [1, No 5, 18-19 էջեր]։
   Այս առնչությամբ պարբերականը նշում է, որ Հայոց ցեղասպանության մեջ մեղքի իր բաժինն ունի նաեւ Գերմանիան, որն Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Օսմանյան կայսրության դաշնակիցն էր [1, No 5, էջ-19]։
   Մեկ այլ հոդվածում արաբերեն պարբերականն ընթերցողին ներկայացնում է Կ. Պոլսում Գերմանիայի դեսպան Հոֆենհոլի 1915 թ. օգոստոսի 12-ին Գերմանիայի արտգործնախարարության ուղարկած նամակի բովանդակությունը, որում դեսպանը հաղորդում էր, որ «թուրքական իշխանությունների նպատակն է ազատվել քրիստոնյա տարրից։
   Հայկական զանգվածային կազմակերպված կոտորածները այս քաղաքականության մեջ է տեղավորվում։
   Չնայած թուրքերը փորձում են արդարացնել իրենց գործողությունները, սակայն պետք է փաստել, որ թուրքական գործողությունների նպատակը հայերին բնաջնջելն է» [1, No 12, էջ-19]։
  2015 թ. Հայոց ցեղասպանության ճանաչման ուղղությամբ եւս մեկ դրական տեղաշարժ նկատվեց։
   2015 թ. ապրիլի 22-ին Ավստրիայի խորհրդարանը մեկ րոպե լռությամբ հարգեց Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակը, որի ընթացքում Ավստրիայի խորհրդարանի նախագահը հայտարարեց, որ այն ինչ տեղի է ունեցել 1915 թ. ապրիլի 24-ին, դա ցեղասպանություն է։
   Բացի այդ` այդ նիստի ընթացքում պատգամավորների մի մասը նույնանման հայտարարություն արեց։
   Ճիշտ է այդ հայտարարությունը չդրվեց քվեարկության, սակայն առաջին կարեւոր քայլն էր Ավստրիայի կողմից, որը Օսմանյան կայսրության դաշնակից էր Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում [1, No 56, էջ-12]։
  «Արեգ»-ը պատիվ ունի ներկայացնելու ընթերցողին ցեղասպանությունը փաստող ֆրանսիական որոշ արխիվների բովանդակությունը։
  1915-1916 թթ. ֆրանսիական արխիվներում բազմաթիվ տեղեկություններ կան Մուսա լեռան գոյամարտի մասին։
   Արաբերեն պարբերականը ներկայացնում է դրանցից մի քանիսը, որոնք ուսումնասիրելուց հետո պարզ է դառնում, թե ինչպես ֆրանսիական ռազմանավերը հայ գաղթականներին տեղափոխեցին Պորտ Սայիդ։
   Արխիվներից ակնհայտ է դառնում, որ ֆրանսիական իշխանությունները 1915 թ. սեպտեմբերին ակտիվ շփումների մեջ են եղել բրիտանացի գործընկերների հետ, ո354ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ րոնք սկզբնական շրջանում հրաժարվեցին հայերին ապաստան տալ Պորտ Սայիդում, քանի որ չէին կարող ապահովել նրանց անվտանգությունը։
   Երկարատեւ բանակցություններից հետո վերջիվերջո ֆրանսիացիները ստացան թույլտվություն հայ գաղթականներին տեղափոխել Պորտ Սայիդ։
   Չնայած Եգիպտոսն այդ շրջանում ծանր օրեր էր ապրում, եգիպտացիները մեծ օգնություն ցուցաբերեցին հայ գաղթականների ճամբարին։
   Ճամբարում ՀԲԸՄ-ի հովանու ներքո ստեղծվեց Սիսվան դպրոցը մանուկներին կրթելու համար [1, No 60,6-10 էջեր]։
  Արաբերեն պարբերականը պարբերաբար իր համարներում անդրադառնում է Հայկական հարցի վերաբերյալ եգիպտացիների թեկնածուական ատենախոսությունների, հրատարակված գրքերի լուսաբանմանը։
   Հալեպում 2012 թ. լույս տեսած «Հայոց ցեղասպանության զոհ դարձած հայ մարզիկները» գրքի կապակցությամբ պարբերականը տեղեկություններ է հաղորդում 20-րդ դարի սկզբին արեւմտահայության սպորտային կյանքի մասին։
   Երիտթուրքերի հեղաշրջումից հետո Օսմանյան կայսրությունում որակական տեղաշարժեր նկատվեցին նաեւ սպորտի ոլորտում։
   Մասնավորապես, Կ. Պոլսում, Իզմիրում եւ այլ հայաշատ քաղաքներում ստեղծվեցին ֆուտբոլային ակումբներ, ինչպես նաեւ հիմնադրվեցին «Րաֆֆի», «Արաքս», «Արտավազդ», «Վահագն» եւ այլ սպորտային միություններ, Կ. Պոլսից մինչեւ Վան ստեղծվեցին մարտական բազմաթիվ խմբակներ, որոնք կարեւոր դեր խաղացին ոչ միայն արեւմտահայության, այլեւ ամբողջ Օսմանյան կայսրության հասարակական կյանքում։
   1911-1914 թթ. ընթացքում տեղի ունեցան 4 հայկական օլիմպիական խաղեր, որոնց ընթացքում հայտնի դարձած հայ մարզիկներն իրենց անունը թողեցին Օսմանյան կայսրության եւ քեմալական Թուրքիայի սպորտային պատմության մեջ։
   Այս խաղերն իրենց հերթին մեծապես նպաստեցին 1911-1915 թթ. հայկական մշակութային եւ հասարակական զարթոնքին։
   Հայ նշանավոր մարզիկ, գրող, լրագրող Շավարշ Քրիսյանը Օսմանյան կայսրությունում հրատարակեց առաջին մարզական ամսագիրը` «Մարմնամարզը», որը տպագրվեց 1911-1914 թթ.։
   Հայ մարզիկներ Վահրամ Փափազյանը ու Մկրտիչ Մաջրիյանը Օսմանյան կայսրության հավաքականի կազմում մասնակցեցին 1912 թ. Ստոկհոլմում տեղի ունեցած համաշխարհային հինգերորդ օլիմպիական խաղերին, որին մասնակցեց 22 երկրի 2541 մարզիկ։
   Պարբերականը հաղորդում է, որ օլիմպիական խաղերի ընթացքում Օսմանյան կայսրու355ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ թյան դրոշը չբարձրացվեց կիլիկիահայության 1909 թ. կոտորածի պատճառով [1, No 61, էջ-3]։
   Հայ մարզիկների, հայկական մարզական խմբակների գործունեությունն ու ցուցաբերած հաջողությունները առաջացրեց երիտթուրքական իշխանությունների դժգոհությունը, որոնք էլ 1913-1914 թթ. փակեցին հայկական սպորտային խմբակները։
   1914 թ. սկսած հայկական կոտորածներից անմասն չմնացին նաեւ հայ մարզիկները, որոնք միջազգային հարթակներում բարձր էին պահել Օսմանյան կայսրության պատիվը։
   1915-1920 թթ. հազարավոր հայ մարզիկներ ենթարկվեցին ճնշումների, հալածանքների, որոնց մեծագույն մասը արեւմտահայության մեծագույն մասի նման սպանվեց [1, No 61, 3-4 էջեր]։
  Հայկական հարցի պատմության ուսումնասիրման եւ այն արաբական հանրությանը ներկայացնելու գործում անգնահատելի ներդրում ունի «Արեգ»-ի խմբագիր Մուհամմադ Ռիֆաթ ալ Իմամը, ով յուրաքանչյուր պատեհ առիթ օգտագործելով` արաբական հասարակությանը ներկայացնում է Հայկական հարցի պատմությունն ու բովանդակությունը։
   2013 թ. նոյեմբերին Կահիրեում արաբ պատմաբանների ասոցիացիայի կողմից կազմակերպված «Արաբական հայրենիքի պատմությունը դարերի ընթացքում» խորագրով կոնֆերանսի շրջանակներում Մուհամմադ Ռիֆաթ ալ Իմամը հանդես եկավ «Արաբների հիշատակումները օսմանյան հայերի մասին 1878-1923 թթ.» զեկույցով, որի ընթացքում հեղինակը ներկայացրեց նշված ժամանակահատվածում հայերի մասին հիշատակումները արաբ հեղինակների աշխատանքներում, արաբական մամուլում։
   Բանախոսը Հայկական հարցի պատմությունը ներկայացնելիս մեջբերումներ արեց Հիջազի «Ալ Կաբլա», Սիրիայի «Ալ Ասիմա» եւ «Ալ Թակադդում», Եգիպտոսի «Ալ Ադիբ» եւ «Ալ Ահրամ» պարբերականներից [1, No 40, 16-18 էջեր]։
  Հայոց ցեղասպանության 100-ամյակի աշխատանքները համակարգելու միջոցառումների ընթացակարգը մշակելու համար ստեղծված հանձնաժողովի աշխատանքները պարբերաբար եղել են արաբերեն պարբերականի ուշադրության կենտրոնում։
   «Մասնագետները հավաքել են Երեւանում 100-ամյակի միջոցառումների ցանկը կազմելու» հոդվածում Հարութ Սասունյանը անդրադառնում է 2013 թ. մարտի 2223 Երեւանում տեղի ունեցած կոնֆերանսի լուսաբանմանը, որի ընթացքում ելույթ ունեցավ նաեւ ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը։
   «Արեգ»-ը ընթերցողին ներկայացնում է բոլոր ելույթները` առանձնահատուկ ու356ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ շադրություն դարձնելով հրեա ցեղասպանագետ Յասիր Աուրունի ելույթին, որտեղ հետազոտողը նշեց, որ չնայած իսրայելական իշխանությունները չեն ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը, Իսրայելի հասարակության մի ստվար զանգված ճանաչում է այն [1, No 33, 1-2 էջեր]։
  Հայոց ցեղասպանության 100-ամյակին նվիրված միջոցառումներից անմասն չմնաց նաեւ արաբական աշխարհը` հանձինս Եգիպտոսի ու Սիրիայի 28 ։
   Եգիպտոսում այդ կապակցությամբ անցկացվեցին տարբեր մշակութային միջոցառումներ, դասախոսություններ, երկրի հեղինակավոր թերթերը հրապարակեցին բազմաթիվ հրապարակումներ Հայոց ցեղասպանության մասին։
   Բացի այդ` 55 հոգուց բաղկացած պատվիրակություն մեկնեց Երեւան մասնակցելու միջոցառումներին։
  Պատվիրակության անդամ արաբ հետազոտող Սաբիթ Սաբրան Հայոց ցեղասպանության թանգարանին նվիրաբերեց բազմաթիվ փաստաթղթեր Պորտ Սայիդի հայ գաղթականների ճամբարի վերաբերյալ [1, No 56, 15-16 էջեր]։
   2015 թ. ապրիլի 7-ին Մերձավոր Արեւելքի հետազոտությունների կենտրոնը Եգիպտոսի Այն Շամս համալսարանի ռեկտոր Հուսեյն Այսիի բարձր հովանու ներքո Հայոց ցեղասպանության 100ամյակին նվիրված գիտաժողով կազմակերպեց, որին ներկա էին արաբ մտավորականներ, պաշտոնյաներ, Կահիրեում ՀՀ դեսպանը։
   Իր խոսքով կենտրոնի տնօրեն Ջամալ Չակրանը դատապարտեց Հայոց ցեղասպանությունը եւ մերկացրեց Թուրքիայի ժխտողական կեցվածքը։
  Ծավալուն ելույթով հանդես եկավ ՀՀ դեսպան Արմեն Մելքոնյանը, ով ներկայացրեց Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործընթացը։
   Հիշարժան է նաեւ Մուհամմադ Ռիֆաթ ալ Իմամի զեկուցումը, որի ընթացքում բանախոսը անդրադարձավ Հայկական հարցի պատմության լուսաբանմանը։
   Իսկ կոնֆերանսի մեկ այլ զեկուցող` արաբ մտավորական Մահմուդ Հալաֆը Սիրիայում եւ Իրաքում «Իսլամական պետության» գրոհայինների ոճրագործությունները նույնացրեց թուրքերի` հայերի նկատմամբ իրականացրած գործողությունների հետ` Սիրիայում եւ Իրաքում գործող գրոհայիններին անվանելով օսմանցի թուրքերի «զարգացած հետեւորդներ» [1, No 58, 12-17 էջեր]։
  Հայոց ցեղասպանության 100-ամյակի կապակցությամբ միջոցառումներ տեղի ունեցան նաեւ հայկական սփյուռքում` Իրաքում, Իրաքյան Քրդստանում, Լոնդոնում, Երուսաղեմում, Լոս Անջեոսում, Ստամբուլում, Լիբանանում, Իսրայելում։
   Տես՝ «Արեգ», 2015 թ. ապրիլ, No 56, էջ 20-22։
  357ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ Չնայած Սիրիայում տիրող դժնդակ պայմաններին ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված այստեղ եւս մի շարք միջոցառումներ անցկացվեցին։
   Դամասկոսի հրապարակներից մեկը անվանվեց «Հայ նահատակների» պատվին, ինչպես նաեւ Դամասկոսի նահանգապետը ազդարարեց Դամասկոսի կենտրոնում Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված հուշահամալիրի կառուցման մեկնարկի մասին [1, No 56, 17-19 էջեր]։
   Իրենց հերթին մուսուլմանական աշխարհի բազմաթիվ հոգեւոր առաջնորդներ Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ սոցցանցերում հայտարարություններ տարածեցին, որոնցում վերջիններս ընդունում եւ դատապարտում էին ցեղասպանությունը։
   Դրան ի հակառակ որոշ մուսուլման առաջնորդներ պաշտպանեցին Թուրքիային։
   Մասնավորապես, սուննի մուսուլմանների շրջանում մեծ հեղինակություն ունեցող Յուսուֆ Կարդաուին 2015 թ. ապրիլի 24-ին հայտարարությամբ հանդես եկավ, որտեղ իր աջակցությունը հայտնեց Թուրքիային` նշելով, որ «հայերի հետ տեղի ունեցածը միջազգային հանրության որդեգրած քաղաքականության հետեւանք է»։
   Բացի այդ` մուսուլման հոգեւոր առաջնորդը Արեւմուտքին հիշեցրեց Անդալուսիայում, խաչակրաց արշավանքների ժամանակ հազարավոր մուսուլմանների կոտորածների մասին [1, No 56, 25-26 էջեր]։

«Արեգ» արաբերեն պարբերականն արաբախոս ընթերցողին ներկայացնում է Հայոց ցեղասպանության հիմնահարցը, վերջինիս միջազգային ճանաչման գործընթացը 2010-2015 թթ, ինչպես նաեւ դատապարտում է Թուրքիայի ժխտողական քաղաքականությունը։
  «Արեգ»-ը մեծ տեղ է հատկացրել Հայոց ցեղասպանության տարբեր փուլերի լուսաբանմանը` տեղեկություններ հաղորդելով ցեղասպանության վերաբերյալ արաբական` մասնավորապես եգիպտական մամուլի հրապարակումների մասին։
  Արաբերեն պարբերականը պարբերաբար իր համարներում անդրադառնում է Հայկական հարցի վերաբերյալ եգիպտացի հետազոտողների թեկնածուական ատենախոսությունների, արաբական աշխարհում հրատարակված գրքերի լուսաբանմանը։
  «Արեգ»-ը ընթերցողին մանրամասն տեղեկություններ է հաղորդում 100-ամյակի կապակցությամբ Հայաստանում եւ արաբական աշխարհում տեղի ունեցած միջոցառումների մասին։
  Բացի այդ` «Արեգ»-ը պատիվ ունի ներկայացնելու ընթերցողին ցեղասպանությունը փաստող ֆրանսիական որոշ արխիվներ ու գերմանացի ու ավստրիացի ականատեսների հուշեր։
