Մենք միգրացիան դիտեցինք որպես ներառական սոցիալական ներառման հիմք, որն իր հետ բերում է զարգացման նոր հնարավորություններ:   Հոդվածում մենք ուսումնասիրեցինք Շիրակի շարժունակությունն ու միգրանտների բարեկեցությունը:   Որպես դրական մոտիվ, անհատական ​​սոցիալ-տնտեսական զարգացում, քաղաքական հասունություն, տեխնոլոգիական զարգացում, ձեռքբերում:   Սոցիալական ուշադրությանը ներկայացված հոդվածում մենք առանձնացրել ենք մի շարք խնդիրներ. Նպատակին ամբողջությամբ հասնելը, թեմայի շրջանակներում համապարփակ վերլուծություններ անցկացնելը, տվյալների հուսալիությունը ցույց տալը: Կրթության, սոցիալ-ժողովրդագրական, տնտեսական և քաղաքական զարգացման դրական և բացասական կողմերը,  մշակել և ներկայացնել առաջարկներ `Շիրակի մարզից և գյուղական բնակավայրերից երիտասարդների միգրացիայի բացասական հետևանքները նվազագույնի հասցնելու համար: և տեխնոլոգիական թիկունք Մենք ապրում ենք գլոբալիզացիայի, անընդհատ փոփոխությունների դարաշրջանում:   Այսինքն ՝ երիտասարդների շրջանում ավելի լավ մասնագիտական, տնտեսական հնարավորությունների, ավելի լավ բարեկեցության որոնում:   Մասնավորապես, Շիրակի մարզում կատարված այս համատեքստային վերլուծությունները և հարցումները ցույց են տալիս, որ երիտասարդների ներհոսքը կապված է գլոբալ տնտեսական, սոցիալական, քաղաքական հետազոտությունների հետ:   Գյուղական բնակավայրերում բնակվող երիտասարդները հիմնականում ցանկանում են փոխել իրենց բնակության վայրը:   Գյուղերում բնակվող երիտասարդների 38% -ը և Գյումրիում բնակվող երիտասարդների 10% -ը նախատեսում են տեղափոխվել այլ վայր:  Տվյալները մեր անձնական հետազոտության արդյունքն են (հարցումներն իրականացվելու են թեկնածուական աշխատանքի շրջանակներում):   Ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին միգրացիայի երիտասարդները նշեցին հետևյալ պատճառները. Ձգտում են դեպի վերափոխման ավելի բարեկեցիկ կյանք, ունենալով ավելի լավ աշխատանքային հնարավորություններ, ունենալ ավելի լավ կրթություն, ընտանիքի նվազագույն կարիքները բավարարել և աշխարհաքաղաքական իրավիճակ: Երիտասարդների 35% -ը նախընտրում է Ռուսաստանը, 24% -ը ՝ ԱՄՆ, 13% -ը ՝ Ֆրանսիա, 10% -ը ՝ Անգլիա, իսկ 10% -ը ՝ Գերմանիա:   Ի դեպ, երիտասարդ տղամարդկանց մեծ մասը նախընտրում է Ռուսաստանը, իսկ կանայք ՝ Եվրոպան և ԱՄՆ:   Եթե ​​համատեղենք երկրից հեռանալու պատճառները, ապա թվում է, որ երիտասարդները նախընտրում են, որ ԱՄՆ-ն ունենա ավելի բարեկեցիկ կյանք, իսկ Ռուսաստանը ՝ աշխատանք գտնելու:   Հայաստանից մեկնելու պատրաստվողների կեսը դեռ քայլեր չի ձեռնարկել, իսկ յուրաքանչյուր երրորդն արդեն կապ է հաստատել արտերկրում բնակվող իրենց հարազատների հետ: Երիտասարդների 14% -ը գումար է հավաքում արտագաղթը կազմակերպելու համար, իսկ 9% -ը մասնակցում է տարբեր երիտասարդական ծրագրերի: Ինչպես գիտենք, երիտասարդությունը համարվում է հասարակության շարժիչ ուժը, միևնույն ժամանակ սոցիալական փոփոխությունները կրող հիմնական օղակը:   [3] Ինչպես քաղաքային, այնպես էլ գյուղական երիտասարդությունը շատ խնդիրներ ունի ՝ տարածքային, սոցիալական, տնտեսական, կրթական գործոնների և հնարավորությունների բացակայության պատճառով:   Իրականացված հետազոտությունները և փորձագետների տեղեկանքները ցույց են տալիս, որ մանկատանը ծնված և մեծացած երիտասարդները տարբերվում են քաղաքում ապրող և բնակվող երիտասարդներից `իրենց կարիքներով, ծրագրերով, խնդիրներով և այդ ամենի վերաբերյալ իրենց ունեցած հայեցակարգով: Առաջին արտահայտիչ բացը զբաղվածության խնդիրն է: Մարզի երիտասարդությունը մատնանշում է համայնքներում գործազրկության բարձր մակարդակը `որպես երիտասարդության հիմնական խնդիրներից մեկը:   Ըստ Շիրակի գյուղական համայնքներում անցկացված հարցման, երիտասարդների մեծ մասն իրենց գործազուրկ է համարում ՝ մատնանշելով այն փաստը, որ նրանք չունեն մշտական ​​աշխատանք:   Դրա հիման վրա առանձնանում են մշտական ​​աշխատանք ունեցող գյուղական և ժամանակավոր աշխատանք ունեցող երիտասարդները: Ուսումնասիրելով այս դրույթները `հարկ է նշել, որ, համաձայն ՀՀ օրենսդրության, գյուղական բնակավայրերում բնակվողները չեն համարվում գործազուրկ` սեփական հող ունենալու կամ այդ հողից ենթադրյալ օգուտ ստանալու հիմքով [3]:   Գյուղերում բնակվող երիտասարդների մեծ մասը զբաղվում են գյուղատնտեսական աշխատանքներով, ինչը համարվում է նրանց հիմնական զբաղմունքը: Դա են վկայում համայնքների ղեկավարների կողմից իրենց աշխատողների հետ անցկացրած ֆոկուս-խմբային հարցազրույցները: Դրանք առավել պատկերավոր կերպով վկայակոչում են այն փաստը, որ անկախ կրթության մակարդակից, գյուղական երիտասարդության մեծ մասի հիմնական զբաղմունքը գյուղատնտեսությունն է:   Այստեղ է, որ ծագում է ծագման երկրի, այս դեպքում ՝ Հայաստանի Հանրապետության (մասնավորապես ՝ Շիրակի մարզի գյուղական համայնքների) հիմնական խնդիրը ՝ մարդկային կապիտալը, որն անփոխարինելի ռեսուրս է: 90% -ը նշել է աշխատատեղերի բացակայությունը գյուղական բնակավայրերում երիտասարդների գործազրկության պատճառով, իսկ մնացած 10% -ը ավելացրել է ցածր աշխատավարձեր:   Գյուղական բնակավայրերի հիմնական աշխատավայրերն են համայնքապետարանները, դպրոցները, բժշկական կենտրոնները, ընկերությունները, խանութները, բանկերը, ոստիկանության բաժանմունքները:   Ըստ մեր սոցիոլոգիական հետազոտությունների, տվյալները հիմնականում փոքր-ինչ տարբերվում են այն համայնքներում, որոնց մոտ կան գործարաններ և ձեռնարկություններ, որոնք մեծ թվով աշխատատեղեր են ապահովում երիտասարդների համար: Մասնավոր համայնքների մանկապարտեզները բացատրում են, թե ինչպես է երիտասարդության ճնշող հատվածը աշխատանքից դուրս աշխատանքը համարում գյուղական համայնքների ամենահրատապ խնդիրներից մեկը, ինչը պայմանավորված է բարձր մակարդակի բարձր մակարդակով, զբաղվածության մակարդակով և հետաքրքրությամբ 2019-2020թթ. ,   Ըստ մեր վերջին ուսումնասիրությունների, նրանք, ովքեր արտագնա աշխատանքի են մեկնում, համապատասխան կրթություն չունեն պետական ​​կամ մասնավոր հատվածում աշխատելու համար, իսկ համայնքում նրանք հիմնականում զբաղվում են շինարարության, գյուղատնտեսության և նման բարձր վարձատրվող աշխատանքներով այլ երկրներում ( հիմնականում Ռուսաստանը և ԱՄՆ-ն): Ըստ վերջին հետազոտության ՝ երիտասարդների 30% -ը, ովքեր սեզոնային աշխատանքի են մեկնում աշխատանքի և շարունակում են վերադառնալ գյուղ:   Այնուամենայնիվ, իրավիճակը չի մեղմում իրավիճակը, քանի որ տարեցտարի աճում է աշխատանքի մեկնող երիտասարդների թիվը, ովքեր նախընտրում են իրենց ընտանիքի հետ ապրել Ռուսաստանում և ԱՄՆ-ում: Շիրակի մարզի գյուղերում բնակչության թվաքանակի նվազումը պայմանավորված է ինչպես արտաքին, այնպես էլ ներքին միգրացիայի բարձր տեմպերով:   Այս տեսանկյունից ներքին միգրացիան ներկայացվում է որպես գյուղական համայնքների `իրենց գյուղերից քաղաքային բնակավայրեր տեղափոխման գործընթաց` մշտական ​​բնակություն հաստատելու նպատակով: Ներքին միգրացիայի տեմպը շատ բարձր է, հատկապես երիտասարդների շրջանում, ովքեր չունենալով համապատասխան ռեսուրսներ, կազմակերպվելու հնարավորություններ, մեկնում են մոտակա քաղաքներ, բնակություն հաստատում քաղաքում, աշխատանք գտնում, ընտանիք ստեղծում և որոշ դեպքերում տեղափոխվում քաղաք ՝ իրենց ընտանիքներով: Աշխատել հանգստի համալսարանների ներկայությամբ: Այս ամենին գումարած `երիտասարդների կրթություն ստանալու փաստը նպաստում է գյուղից քաղաք տեղափոխվելուն:   [7] Համապարփակ հետազոտության համաձայն, նույնիսկ մարզերում (համալսարաններն ու արհեստագործական ուսումնարանները գործում են միայն Գյումրիում), երիտասարդների 50-60% -ը նախընտրում է կրթություն ստանալ մայրաքաղաքում:   Որպես մայրաքաղաքում բարձրագույն կրթություն ստանալու պատճառ, հարցվածների մեծ մասը նշել է մասնագիտական ​​ընտրության բացակայությունը, կրթության որակը, ինչպես նաև համալսարանի և գործատուի համագործակցությունը, որն ըստ իրենց մայրաքաղաքում ավելի լավ է կազմակերպված ( ըստ հարցված բնակիչների): Այսպիսով, հանգամանքների բերումով, հարցման երիտասարդ մասնակիցները տեղափոխվեցին մայրաքաղաք, իսկ ավարտելուց հետո տեղափոխվեցին ընտանիքի մյուս անդամները:  Նման դեպքերում շատ քչերն են վերադառնում գյուղ (ոմանք `դպրոցում, նախադպրոցական հաստատություններում աշխատանքի կամ ոմանք` ինքնազբաղվածության աշխատավայրում առկա խնդիրների պատճառով): Այսօր Շիրակի մարզի երիտասարդները պատրաստվում են աշխատանքի ընդունվել արտերկրում աշխատելու ՝ պայմանավորված այն հանգամանքով, որ տեղական ինքնակառավարման մարմիններում ինքնադրսեւորվելու հնարավորություն չունեն:   Այս տեսանկյունից, միգրացիան համարվում է հարմարվելու հնարավորություն, քանի որ երիտասարդները հնարավորություն ունեն ինքնադրսևորվել և օգտվել իրենց իրավունքներից:   Իսկ աշխատանքում խնդիրներ ունեցող երիտասարդները վերադառնալուն պես ավելի հեշտ են ինքնակազմակերպվում հայրենիքում, հեշտությամբ սկսում իրենց փոքր բիզնեսը կամ գտնում համապատասխան աշխատանք: Մենք միգրացիան դիտեցինք ոչ միայն որպես բացասական երեւույթ: Մյուս կողմից, այն կարող է զարգացում ապահովել, օրինակ ՝ սփյուռքի ռեսուրսները Հայաստանում ներդնելով կամ բազմաթիվ այլ ծրագրեր իրականացնելով:   Բնակչության արտահոսք ունեցող երկրների համար օգուտը այն է, որ վերադառնալիս այդ մարդիկ բերում են իրենց խնայողությունները, որոնք կարող են ներդնել իրենց բիզնեսում:   Ներգաղթյալները նպաստում են որոշ աշխատատար արդյունաբերությունների բնականոն գործունեությանը, որոնք բնակչության կողմից քիչ պահանջարկ ունեն: Այժմ որոշ երկրներում այս ոլորտում աշխատող օտարերկրյա աշխատողների մասնաբաժինն այնքան մեծ է (մոտ 32%, որ նրանք պարզապես չեն կարող հրաժարվել իրենց ծառայություններից. Նորմալ, սահուն աշխատանքը պահանջում է ավելի ու ավելի շատ ներգաղթյալների: Միգրանտ ընդունող երկրների համար մեկ այլ օգուտ է նաև այն, որ նրանք գումար են խնայում իրենց երկրում իրենց որակավորված անձնակազմի հաշվին:   Բացի այդ, որպես կանոն, այդպիսի աշխատակիցներն արդեն ունեն աշխատանքային փորձ և հաստատված են նույն տեղում ՝ լավագույն տեղում: Երկրներ, աշխատանքային ռեսուրսներ արտահանողներ, շահում են այս երկրում գործազրկության մակարդակի նվազումից:   Ոլորտում կատարված բազմաթիվ ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ աշխատուժի մի մասի արտահոսքը դրականորեն է ազդում աշխատաշուկայի վրա, եկամուտներ ունեցող միջին եկամուտ ունեցող ներգաղթյալները ստանում են նոր գիտելիքներ և փորձ տարբեր ոլորտներում, որոնք նրանք կարող են կիրառել իրենց երկրում:   Նրանք տիրապետում են նոր տեխնոլոգիաներին, միանում են արտադրության կազմակերպման նոր ստանդարտներին:   Վերադառնալով հայրենիք ՝ դրսում մակարդակը բարձրանում է: դրանք կարող են ընդհանուր առմամբ սոցիալ-տնտեսական զարգացում: Բարելավել արտադրական գործընթացը և միգրանտների դրամական փոխանցումները կարևոր դեր են խաղում:   Նրանք վաստակած գումարի մի մասն ուղարկում են իրենց ընտանիքին, հարազատներին, որը ծախսում են այն հարազատները, որոնք, իհարկե, արդեն գտնվում են իրենց երկրի տարածքում:   Նման տրանսֆերտները մեծ նշանակություն ունեն աղքատ երկրների տնտեսությունների համար, դրանք նպաստում են ֆինանսական իրավիճակի բարելավմանը: Հետազոտության արդյունքների համաձայն ՝ երիտասարդները սեփական խնդիրների լուծումը տեսնում են հիմնականում պետական ​​կամ միջազգային կազմակերպություններին աջակցելու մեջ: Որոշ երիտասարդներ (հարցվածների երեք տոկոսը) խնդրի լուծումը տեսնում են հիմնականում միայն պետական ​​կամ միջազգային կազմակերպությունների աջակցությամբ:   Նրանցից հինգը կարծում են, որ խնդրի լուծումը կապված է նախաձեռնություն ստանձնած երիտասարդների գործունեության հետ: Հարցմանը մասնակցած երիտասարդների միայն քառասուն (40) տոկոսն է տեսնում խնդիրների լուծումը սեփական գաղափարների, կարողությունների և հմտությունների շրջանակներում:   Անգամ գլոբալիզացիայի գյուղական երիտասարդությունը տեղեկատվություն ստանալու և տարածելու խնդիր ունի:   Չեն գործում ինչպես պետական ​​ենթակառուցվածքները, այնպես էլ տեղեկատվության աղբյուրները:   Այստեղ անհրաժեշտ է մատնանշել այն փաստը, որ գյուղական համայնքներում չկա տպագիր մամուլ:   Միայն ինտերնետի տարածման միտումներից ելնելով ՝ ինտերնետն ավելի մատչելի է գյուղական համայնքների երիտասարդների համար, բայց հատկապես գյուղաբնակ երիտասարդության մեծ մասը չունի տարրական գիտելիքներ գյուղական բնակության մասին տեղեկատվության վերաբերյալ: Ինտերնետից օգտվելու մշակույթը դեռ արմատավորված է երիտասարդների մեծ մասում:  Ըստ մեր արդյունքների, շատ երիտասարդների համար ինտերնետը տեղեկատվություն ստանալու միջոց չէ, այլ ընկերների ու հարազատների հետ շփվելու:   Գյուղացիների շրջանում տեղեկատվության պակասը բերում է գյուղական երիտասարդության տարածմանը, ինչպես սոցիալական, քաղաքական, այնպես էլ առօրյա կյանքի այլ գործընթացներից, ինչը կարող է լինել կենսամակարդակի բարձրացման միջոց: Հոդվածի շրջանակներում կատարված հետազոտության մեջ առավել հետաքրքրական էին համայնքի երիտասարդության կարծրատիպերը, որոնք հիմնականում վերաբերում էին աղջիկների և տղաների դերաբաշխմանը, որտեղ գյուղական համայնքն ինքնուրույն ստեղծում էր անհատական ​​տարրեր, որոնց չկատարումը անընդունելի է համարվել: Համայնքի երիտասարդության պասիվությունը մեծապես կապված է ինքնավստահության և հաղորդակցման բացակայության հետ:   Այստեղ անհրաժեշտ է նշել ընտանեկան դաստիարակությունը, որը մեծ դեր ունի երիտասարդների ինքնավստահության պակասի մեջ: Ինքնավստահությունը գալիս է ինքնարտահայտման դրսևորումներից, բայց հանցագործների հսկողության տակ գտնվող երիտասարդը, որը ֆինանսապես կախված է կախվածությունից, ինքնաբերաբար կորցնում է իր անկախությունը, ինքնադրսևորվելու հնարավորությունը, ինչը բերում է անվստահության տերեր Դրա շնորհիվ շատ երիտասարդներ (հատկապես սեռերը) դիմում են ինչպես արտաքին, այնպես էլ ներքին միգրացիայի `անկախանալու համար:   Այս անկախությունն առաջին հերթին արտահայտվում է մասնագիտության մասնավոր աշխատանքի միջոցով, և հակառակ դեպքում աշխատանքով ապահովված անձը դառնում է տվյալ երկրի հիմնական բնակիչը: Միայն անհրաժեշտ խոչընդոտը: Նույնիսկ այսօր, կան շատ տարբերություններ, երբ համեմատվում են գյուղական համայնքների հետ:   Հարցված երիտասարդների 18% -ը աշխարհագրական դիրքը համարում է զարգացման և կարգավիճակի փոփոխման գործոն և դրա ազդեցությունը հեռավոր, լեռնային գյուղերի տեսանկյունից, որոնք ծայրաստիճան վատ սոցիալ-տնտեսական վիճակում են:   Նման գյուղերի հիմնական մասը տեղակայված է նախալեռներում, որտեղ կա նմանատիպ կտրվածք:   Հարցմանը մասնակցած երիտասարդները նշեցին, որ գյուղերում նույնիսկ սննդի խանութ չկա, քանի որ գյուղացիների սոցիալական ծանր վիճակը չի խթանում ձեռներեցությունը: ՀՀ ներկայիս իրավիճակում, գյուղական երիտասարդության միգրացիայի կարգավորման գործընթացում, բացի «պլանավորված իրադարձություններից» և պետության կողմից իրականացվող գործողություններից, կարծում ենք, որ առաջին հերթին անհրաժեշտ է ցուցաբերել քաղաքական կամք:   Սա հատկապես անհրաժեշտ է Հայաստանից բնակչության շարունակական արտագաղթի սուբյեկտիվ պատճառները վերացնելու համար:   Երկրում առկա կոռուպցիոն համակարգը, տնտեսության տարբեր ճյուղերում մենաշնորհային իրավիճակը, կառավարման քաղաքական իշխանությունների ավտորիտար միտումները. Աղքատության մակարդակը Շիրակի մարզում բավականին բարձր է:   Գործազրկության մակարդակը Տնտեսական ծանր իրավիճակը նպաստում է աղքատության աճին:   Աղքատության մակարդակը հատկապես բարձր գյուղական համայնքներում `աշխատատեղերի բացակայության, ենթակառուցվածքների բացակայության, սոցիալ-տնտեսական վատ պայմանների պատճառով:   Եվ այս ամենն իր անմիջական ազդեցությունն է թողնում երիտասարդության վրա ՝ այլ քաղաքում կամ այլ երկրում նրանց ապագան կերտելու վրա: Ի շահ ՀՀ պետության `ազգային անվտանգություն: Հետևյալի վերաբերյալ կատարված հետազոտության արդյունքում. Առաջիկա տարիներին բնակչության միգրացիոն միտումները կշարունակվեն մինչև վերանան միգրացիոն հոսքերը ձևավորող սոցիալ-տնտեսական-քաղաքական գործոններն ու պայմանները:   Մասնավորապես, գյուղական-գյուղական տարածքի միգրացիոն ակտիվությունը կբարձրացնի Շիրակի մարզում միգրացիոն հոսքերի կառուցվածքը:   Սա նշանակում է, որ արտագաղթի կրճատմանը միտված սոցիալ-տնտեսական զարգացման ծրագրերի (ներդրումներ, նոր աշխատատեղեր և ենթակառուցվածքներ, հարկերի կարգավորման հասկացություններ) մշակման դեպքում անհրաժեշտ է հաշվի առնել Հայաստանի Հանրապետության տարածաշրջանային առանձնահատկությունները: Այսպիսով, ուսումնասիրություններից և վերլուծություններից հետո մենք եզրակացնում ենք, որ միգրացիան կանխորոշված ​​է ՝ դառնալով աշխարհի քաղաքական զարգացման հիմնական խթանը, գյուղական բնակավայրերի կայուն սոցիալ-տնտեսական զարգացման անհրաժեշտությունը, գյուղական համայնքների սոցիալական ժողովրդագրական վերարտադրությունը, ժամանակակից սոցիալական - գյուղական բնակչության կրթական միջավայր: խնդիրներով: Մեր կողմից ներկայացված առանձնահատկությունները հանգեցնում են գյուղի երիտասարդության ակտիվ հատվածի արտաքին հոսքի, իշխանությունների միջև համագործակցության անարդյունավետության, կյանքի պայմանների ձևավորման երիտասարդության մոտիվացիայի անհամաչափությանը: Բիզնես բովանդակություն Հիմնվելով մեր հետազոտության բովանդակության և թեմայի արդիականության վրա ՝ մենք տալիս ենք հետևյալ առաջարկությունները.  Խթանել համայնքի երիտասարդների մասնակցությունը քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կյանքին. , Non ոչ ֆորմալ կրթությունը խթանելու համար, ներգրավել երիտասարդությանը հասարակության բոլոր ոլորտներում: ։

Ներկայացվող  հոդվածը նպատակ ունի ցույց  տալու  մարդասիրական  ու  կանոնավոր  միգրացիայի  օգուտները  ինչպես  երիտասարդ  միգրանտների,  այնպես  էլ  հասարակության  համար։
   Ինչպես  նաև՝  որակական,  քանակական  մեթոդների  և  ֆոկուս-խմբային  հարցումների  միջոցով  իրականացնել  Շիրակի  մարզի  գյուղական  և  քաղաքային  համայնքների  երիտասարդների  ներքին  և  արտաքին  միգրացիայի  հնարավորությունների  վերլուծություն։
   Ներդրել  ենք  ողջամիտ  ջանքեր՝  սույն  հոդվածում  նշված  տվյալները  ճշտելու  և  ապացուցելի միջավայր ստեղծելու համար։
