Նախաբան   Հանցագործությունը քրեական իրավունքի տեսության ամենաբարդ ինստիտուտներից մեկն է, և բազմաթիվ աշխատանքներ նվիրված են տարբեր հարցերի ուսումնասիրմանը:   Նշված խնդիրների շարքում է հանցակցի սահմանը գերազանցելու հարցը: Գրականության մեջ դա նկատվում է հանցագործության ընդհանուր համատեքստում, կամ ուշադրություն է դարձվում հանցագործի կատարած հանցանքի վրա:   Մյուս հանցակիցների (կազմակերպիչ, դրդիչ, աջակից) օրինազանցության վերաբերյալ գիտական ​​հետազոտություններ գրեթե չկան, իսկ խախտվածները չեն պարունակում համապարփակ հետազոտություն: Սահմանը գերազանցելը Ընդհանուրացումից շեղվելու դեպքերը սովորական են խմբի կողմից կատարված հանցագործությունների մեջ:   20082019 ՀՀ դատարանների առջև ՝ տարբեր դեպքերում սահմանը 39 անգամ գերազանցելու հարցը (հիմնականում հանցակից էր):   Նշված դեպքերից 22-ում դատարանը հաստատել է հանցակցի հանցակազմի առկայությունը, ընդ որում `դրանցից 17-ում գրանցվել է քանակական սահման, իսկ 5-ում` որակական:   Այլ դեպքերում դատարանը պետք է գրանցի սահմանախախտին: Հանցագործության դեպքում, հանցագործությունը, ինչպես մեղսակցության ինստիտուտին վերաբերող ցանկացած այլ երեւույթ, բավականին բարդ է, այդպիսի հարցերը կապված են, օրինակ, միջնորդավորված հանցանքի յուրաքանչյուր քրեական գործի համաֆինանսավորման ոլորտի հստակեցման հետ և այլն:   Առավել խնդրահարույցն այն է, որ ՀՀ գործող քրեական օրենսդրությունը հստակեցրել է հանցագործությունների կատարման դեպքում հանցակիցների գործողությունների որակավորման առանձնահատկությունները:  Քրեական իրավունքի դոկտրինը փորձում է պատասխանել հարցին, բայց դա պարտադիր չէ իրավապահի համար:   Ակնհայտ է, որ ներկայացված խնդիրները վկայում են ընտրված թեմայի արդիականության մասին: Հասկացությունը, սակայն, կապված է հանցակցի հանցակիցների (ավելորդ) պատասխանատվության հետ: Սահմանը գերազանցելը մի իրավիճակ է, երբ հանցակիցը հանցագործության կատարման ընթացքում դուրս է եկել մեղսակիցների ողջախոհությունից:   ՀՀ քրեական օրենսգրքի 40-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է. «Անձի կողմից հանցագործություն կատարելը համարվում է հանցագործություն, որը ներառված չէ այլ հանցակիցների մտադրության մեջ»: Լատիներենից թարգմանաբար «ավելորդ» բառը նշանակում է որբի սահմանների հատում, այս դեպքում ՝ քրեական սահմանների հատում:   Քանի որ մյուս հանցակիցները մտադիր չէին նման հանցագործություն կատարել, ոչ մի կերպ չէին աջակցում հանցագործությանը, նույնիսկ եթե այդ մասին գիտեին, նրանք պատասխանատվություն չեն կրում:   ՀՀ քրեական օրենսգրքի 40-րդ հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է. «Այլ հանցակիցները պատասխանատվություն չեն կրում հանցագործի սահմանը գերազանցելու համար»:   Նախագիծը պարունակում է նմանատիպ կանոնակարգեր:   Նախագծի 50-րդ հոդվածում ասվում է. «1. Հանցագործության կողմից հանցագործություն համարելը հանցագործություն է համարվում, որը ներառվել է մյուս հանցակիցների մտադրության մեջ: 2. Մյուս հանցակիցները քրեական պատասխանատվության կենթարկվեն հանցագործի սահմանը հատելու համար… »:   Հարկ է նշել, որ ԽՍՀՄ Քրեական օրենսգիրքը 1961 թվականին չէր պարունակում հանցավորի սահմանի հատման վերաբերյալ իրավական կարգավորում: «Ավելորդ» բառը բառացի իմաստով համապատասխանում է այն դեպքերին, երբ խմբի կողմից կատարված հանցագործության մասնակիցը անցնում է մյուս հանցակիցների մտադրություններից:   Որոշ տեսաբաններ, այդ թվում ՝ Պոզնիշը, [1] այսպես են մեկնաբանում օրինազանցությունը: Մյուսները օգտագործում են տերմինը ոչ իր ուղղակի իմաստով. դրանք ներառում են դեպքեր, երբ հանցագործություն է կատարվել որպես այլ արդյունք, քան հանցակիցները ցանկանում էին:   Սա մեկն է, օրինակ, Կոլոկովի [2], Թագանց! Երկրորդ տեսակետի լայնության և բազմազանության շնորհիվ մենք անօրինական իմաստով կօգտագործենք «օրինազանցություն» տերմինը ՝ դրան վերագրելով բոլոր այն դեպքերը, երբ հանցակցի գործողությունների արդյունքը չի համապատասխանում մյուս հանցակիցների մտադրությանը: Քրեական իրավունքի տեսության մեջ աշխատանքում արտահայտված է Ալբերտ Բեռների տեսակետը հանցակիցի օրինախախտման վերաբերյալ [3]:  Նա առանձնացնում է երկու զուգակցում.  Երբ կատարողի գործողությունը միատարր չէ այն գործողությանը, որի համար նախատեսված էր կատարումը:  Երբ կատարողի արարքը համասեռ է այն գործողությանը, որի համար նախատեսված էր կատարումը: Առաջին դեպքը այսպես կոչված որակական խախտումն է:   Օրինակ, եթե Ա-ն դրդում է Բ-ին գողություն կատարել, բայց Բ-ն բռնաբարություն է կատարում, ապա Բ-ի արարքը, բռնաբարությունը, չի մեղադրում Ա-ին:   Որակական խախտում գոյություն ունի, երբ հանցակիցները ծրագրել են այլ բնույթի հանցագործություն: Որակական խախտումը բնութագրվում է նրանով, որ հանցագործը կատարում է պայմանական հանցագործությունից բոլորովին այլ հանցագործություն կամ կատարում է այլ հանցագործություն, քան պայմանավորվածը:   Օրինակ ՝ հանցակիցները համաձայն են վնասել տուժողի առողջությանը, բայց հանցագործը սպանում է նրան կամ բռնաբարություն է կատարում և այլն [4]: Որոշակի փոխկապակցվածություն կա որակական օրինախախտման և այսպես կոչված ձախողված մեղսակցության միջև 1 1   Այսպիսով, եթե հանցակիցը համաձայնեցվածի փոխարեն կատարում է բոլորովին այլ հանցագործություն, եթե այդ արարքը հանցակիցների դիտավորության մեջ ներառված հանցագործության բաղկացուցիչ մաս չէ, հանցագործությունը չի կատարվել, ապա կա անհաջող մեղսակցություն:   Հանցագործության որակական խախտման դեպքում մեղսակցությունը չի հիմնավորվում, քանի որ մասնակիցների գործողությունների և հանցագործի հանցագործության միջև պատճառահետեւանքային կապը բացակայում է կամ ձևական բնույթ է կրում: Քանակական խախտման դեպքում հանցագործը վնաս է հասցնում առարկային, որը, համաձայն պայմանավորվածության, ներառվել է հանցակիցների մտադրության մեջ, բայց վնասն ավելին է, քան պայմանագիրը, կամ հանցագործը կատարում է ոչ թե պայմանական հանցագործություն, այլ մեկ այլ իր տեսակի հանցագործությունը:   Քանակական սահմանը գերազանցելը կարող է վերաբերվել ծանրացուցիչ հանգամանքների: Հանցագործի սահմանը հատելու հարցը քննարկվել է նաեւ ՀՀ վճռաբեկ դատարանում:   Վերլուծելով այս հաստատության առանձնահատկությունները `ՀՀ վճռաբեկ դատարանը արտահայտեց հետեւյալ դիրքորոշումը. «Վճռաբեկ դատարանը նշում է, որ հանցագործության մեջ երկու կամ ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ ներգրավման դեպքում հանցակիցներից յուրաքանչյուրը պետք է տեղյակ լինի ոչ միայն իր վարքի, այլ նաև մյուս հանցակիցների վարքի մասին»: անկախ հանգամանքներից, այդ անձանց պատասխանատվությունը ընկնում է համապատասխան հանցագործությունը նախապատրաստելու վրա: »   Նման դեպքերը քրեական իրավունքի տեսության մեջ անվանում են անհաջող մեղսակցություն: Այնուամենայնիվ, դա չի նշանակում, որ հանցակիցը պետք է ճշգրիտ նկարագրի այն հանցագործությունը, որում նա ներգրավված է օրենսգրքի համապատասխան հոդվածում:  Օրինակ `ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմի կատարումը հեշտացնելու համար` հանցագործին միջոցներ տրամադրել `չարամիտ հարկերից խուսափելուց խուսափելու համար: եղանակը կամ վնասի չափը, որը կարող է պատճառվել պետությանը:   Նման դեպքում հանցակիցը պետք է պատասխան տա իրականում կատարված հանցագործությանը մեղսակցության համար: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանցավոր հանցագործության հարցը քննարկելիս իրավապահը պետք է գնահատի մեղսակցության օբյեկտիվ «սուբյեկտիվ առանձնահատկությունները» ոչ միայն անհատապես `պարզելու համար կանխամտածված հանցագործության երկու կամ ավելի հանցագործության փաստը: անձինք, այլև ամբողջությամբ Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը նշում է, որ համակեցության օբյեկտիվ-սուբյեկտիվ հատկությունների օբյեկտիվ գնահատումը կբացահայտի, որ. Ա) նույն հանցագործություն կատարող երկու կամ ավելի անձինք, որոնք ուղղված են նույն հանցագործության կատարմանը, յուրաքանչյուրը ոճրագործները նախատեսում էին հանցագործության հետևանքների հասարակության համար վտանգավոր լինելու հավանականություն, ցանկանում կամ գիտակցաբար թույլ էին տալիս դրանց կատարումը: բ) Հանցագործի սահմանը հատելու առումով հաշվի առեք հետևյալ օրինակը: A և B- ը գողության միջոցով համաձայնվում են գողանալ C- ին պատկանող խանութից: Պայմանագրի համաձայն `A և B- ն պահեստ է մտնում, բայց տարբեր մուտքերից: Կողոպուտի ժամանակ պահեստում պահակ D- ն նկատում է Բ.  B- ն, նկատելով D- ն, վերցնում է արդեն ստացվածն ու փախչում:  Հանդիպելով Ա-ին `Բ-ն պատմում է կատարվածի մասին:   Այս ժամանակահատվածում D- ն ակտիվացնում է անվտանգության ազդանշանը, որի արդյունքում A և B- ն փախչում են: Սակայն ելքի ժամանակ անվտանգության աշխատակիցները բռնում են «Ա» -ն և «Բ» -ն: Մենք գտնում ենք, որ բերված օրինակում Ա և Բ ականը ենթակա է իրական պատասխանատվության, երբ մի խումբ անձինք պահեստ են մտնում կողոպուտի փորձ կատարելու համար:  Մենք առաջարկում ենք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 40-րդ հոդվածը լրացնել հետևյալ բովանդակությամբ 3-րդ մասով. «Այն դեպքում, երբ համահարձակողը (համահեղինակները) թույլ են տալիս խախտումը, արարքը պետք է որակվի որպես մի խումբ անձանց կողմից կատարված, եթե մյուս հանցագործը (համանախագահները) միացել են խախտումը թույլ տված համանախագահի (համանախագահների) արարքին »: Միջնորդավորված կատարման դեպքում որոշ առանձնահատկություններ են համարվում քրեական պատասխանատվության տարիքում անչափահաս անչափահասի հոգեկան հիվանդությամբ տառապող անձի դիտավորյալ հանցագործությունը, այսինքն ՝ միջնորդավորված կատարողի դիտավորյալ հեռացումը:   Իմ կարծիքով, միջնորդավորված կատարողը պետք է պատասխանատու լինի վերոհիշյալ անձանց բոլոր արարքների համար, որոնց մասին կհաստատվի, որ միջնորդ կատարողը գիտեր կամ մտադիր էր գիտակցաբար թույլ տալ «կենդանի գործիքի» գործողություններում հնարավոր շեղումներ: Հաշվի առնելով վերոգրյալը `ՀՀ քրեական օրենսգրքի համաձայն առաջարկում է հետևյալ բովանդակությունը.« Միջնորդ կատարողը պատասխանատու է իրականում հանցագործություն կատարած անձի հոդվածը 40-րդ մասով լրացնելու, խախտումներ համարվող գործողությունների համար. որը կարող էր նախատեսել միջնորդավորված կատարողը »: Եզրակացություն   Ավարտելով վերոգրյալը ՝ գալիս ենք այն եզրակացության, որ. 1. Հանցագործի սահմանը հատելու հարցը քննարկելիս իրավապահը պետք է գնահատի հանցագործի օբյեկտիվ-սուբյեկտիվ հատկությունները ոչ միայն անհատապես ՝ կանխամտածված հանցագործություն կատարելու փաստը հաստատելու համար: երկու կամ ավելի անձանց համատեղ մասնակցությամբ, բայց նաև ամբողջությամբ `պատժի հարցը լիարժեք լուծելու համար: 2. Հանցագործի սահմանը գերազանցելը կասեցվում է, եթե հանցագործության օբյեկտիվ-սուբյեկտիվ հատկությունները օրգանական ամբողջության մեջ գնահատելու արդյունքում պարզվի, որ. Կատարման ընթացքում հանցագործներից յուրաքանչյուրը նախատեսել է հետևանքների հավանականություն: հանցագործության համար հասարակության համար վտանգավոր լինելու մասին `ցանկացել կամ գիտակցաբար թույլ տվել դրանց կատարումը: բ) 3. Անհրաժեշտ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 40-րդ հոդվածը 3-րդ մասով լրացնել հետևյալ բովանդակությամբ. մի խումբ անձանց, կամ եթե համանախագահը (համահեղինակներ) համարվում է խախտում »: (կատարողներ) կատարողը միացավ 4. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 40-րդ հոդվածը լրացնել 4-րդ մասով `հետևյալ բովանդակությամբ. կատարողը կարող էր նախատեսել »: Հոդվածը ներկայացվել է 29.09.2020 թ. Ուսանողների համաժողովում: ՊՐԵՍՏՈՒՊԼԵՆԻԿ  Տեսական և կիրառելի ասպեկտներ Նկարագրություն. ։

Սույն  աշխատանքը  նվիրված է քրեական  իրավունքի  խնդրահարույց  ինստիտուտներից  մեկին՝  էքսցեսին՝  հանցակցի  սահմանազանցմանը։
   Ներկայացված  են  սահմանազանցման  էությունը,  տեսակները,  վերլուծված  են  Հայաստանի  Հանրապետության  վճռաբեկ  դատարանի՝  սույն  թեմային  առնչվող  որոշումները։
   Ներկայացված  են  նաև սահմանազանցմամբ ուղեկցվող հանցագործությունների որակման  որոշ  խնդիրներ,  և  առաջարկված  են  դրանց  հնարավոր  օրեսդրական  լուծումները։
