ԴԱՏԱՊԱՐՏՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱԿԱՆ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ Դատաբժշկական գիտությունում փաստաբանի նախաձեռնությամբ ցուցմունք տալը նշվում է որպես Պաշտպանի կողմից վերջերս ձեռք բերված տվյալների հետապնդման անկախ միջոց: Այսպիսով, Ս.Փաշինյանն առաջարկում է օրենսդրորեն սահմանել դատավորի կամ քննիչ դատավորի մոտ ապացույցների պահման կարգը: 1 LA Voskobitova- ն նշում է դատարանում ցուցմունք տալը որպես պաշտպանի կողմից հարցման արդյունքում ստացված տվյալների օրինականացման միջոց:   Ըստ հեղինակի, նախաքննության ընթացքում ցուցմունքների դատական ​​փոխանցումը նպատակահարմար է այն դեպքերում, երբ պաշտպանը, հաշվի առնելով քննիչի կողմից ապօրինի գործողություններ կատարելու կամ այլ անձի նկատմամբ սպառնալիքներ գործադրելու իրական հնարավորությունը կամ վկայի տարիքը, վստահ չէ: որ նա կարող է իր վկան կանչել դատարան: նրան  Testimուցմունքի դատական ​​պահումը հնարավորություն է տալիս պաշտպանին ձեռք բերել դատաբժշկական ապացույցներ, որոնց օրինականացումը չի պահանջում լրացուցիչ քննչական գործողություններ: 2 ՀՀ քրեական դատավարության նոր օրենսգրքի նախագծի 42-րդ գլուխը (այսուհետ `նախագիծ) ամրագրում է ցուցմունքները դատական ​​կարգով պահելու ինստիտուտը:  Հայաստանի իրավական համակարգի համար այս բոլորովին նոր ընթացակարգի ներդրումը ԵԱՀԿ / DՀՄԻԳ-ն առաջարկել է դատավարության մոնիտորինգի ծրագրի վերջնական զեկույցում, համաձայն որի `դեպոնացման կարգը պետք է հավասարապես մատչելի լինի դատախազության և պաշտպանական կողմի համար: 3 Նախագծի 328-րդ հոդվածի համաձայն ՝ ցուցմունքների դատական ​​պահումն իրականացվում է. 1) մեղադրյալի խոստովանության արժանահավատությունն ապահովելու համար ՝ քննիչի միջնորդությամբ: 1 Տե՛ս Pashin S. A., Судебные прения в механизме установления унисты по уголовному делу. քաղաքացիություն 12.00.09 - Անկյունային գործընթաց; Մ., 1988, էջ 8: 2 Տե՛ս Voskobitova L. A., Ugovolny process. Учебник для бакалавров, / М. 2015, էջ 356-358 3 Տե՛ս Հայաստանում ԵԱՀԿ / DՀՄԻԳ դատավարության ծրագրի վերջնական զեկույցը (2008 թ. Ապրիլ - 2009 թ. Հուլիս), էջ: 88-ը 2) դատաքննությանը չկարողանալու ներկայանալու ողջամիտ կանխավարկածի դեպքում `քննիչի կամ դատավարության մասնավոր մասնակցի միջնորդությամբ որևէ անձից հավատարմագրեր ստանալու համար: Ինչպես նշում ենք, նախագիծը թույլ է տալիս քրեական դատավարության մասնավոր մասնակցին, այդ թվում ՝ պաշտպանին, նախաձեռնել ցուցմունքի դատական ​​դեպոնացման գործընթացը, որն ուղղված է քրեական դատավարության հիմնական սկզբունքներից մեկի `հավասարության հավասարության սկզբունքի ապահովմանը: ձեռքեր   Նախաքննության ընթացքում կպահպանվի զենքի հավասարության սկզբունքը, եթե փաստաբանը հնարավորություն ունենա ապացույցներ հավաքել, այդ թվում `վկայի և փորձագետի ցուցմունքները դատարանում պահելով:   Testimուցմունքների դատական ​​ի պահ հանձնումը փաստաբաններին հնարավորություն է տալիս իրականացնել ապացույցների հավաքագրման գործառույթ, անկախ քննչական մարմնից, որն առավելապես ուղղված է օմբուդսմենի հակառակորդի պաշտոնը որդեգրելուն: Փաստաբանի նախաձեռնությամբ ցուցմունքների պահման ինստիտուտի ներդրումը կնպաստի մինչդատական ​​վարույթում մրցակցության տարրերի ամրապնդմանը, ամրապնդելու է օմբուդսմենի անկախությունը ապացույցներ ստանալու հարցում, մեղմելու է պաշտպանական կողմի կախվածությունը քննիչից: իսկ դատախազը:   Testimուցմունքի ի պահ հանձնումը պաշտպանական կողմի նախաձեռնությամբ ստացված տվյալների հետապնդման անկախ միջոց է ՝ անկախ քննիչի և դատախազի հայեցողությունից:   Դատարանը չի հանդիսանում մեղադրանքի կողմ: testimուցմունքների դատական ​​դեպոնացման դեպքում դա կարող է հավասար հնարավորություն ընձեռել քրեական հետապնդման մարմնի և պաշտպանների համար: Դատարան չներկայանալու ողջամիտ կանխավարկածի դեպքում, ընդհանուր առմամբ, ընդունելի է ցանկացած անձի, մասնավորապես ՝ վկայի ցուցմունքի պահպանում: Նման հաստատությունը նախատեսված է մի շարք երկրների օրենսդրությամբ: Այսպիսով, Մոլդովայի Քրեական դատավարության օրենսգրքի 109-րդ հոդվածի համաձայն (այսուհետ `ՔՊԿ), եթե վկան արտասահմանում գտնվելու կամավոր պատճառներով չի կարող մասնակցել դատական ​​նիստին, ապա նա կարող է հարցաքննվել քրեական հետապնդման դատավորի կողմից: դատախազի պահանջով `տրամադրելով կասկածյալին, ամբաստանյալին, պաշտպանին, տուժողին: նարավոր Դատախազի կողմից հարցաքննվող վկային հարցեր տալու հնարավորությունը:   Էստոնիայում վկայի ցուցմունքների դատական ​​դեպոնացման ինստիտուտը գործում է բոլորովին այլ ընթացակարգով:   Մասնավորապես, Էստոնիայի ՔԴԿ 67-րդ հոդվածը նախատեսում է, որ նախաքննության դատավորը, հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը կամ բացառիկ հանգամանքների առկայությունը, դատախազություն պետք է միջնորդի հայցել անձին անանուն վկա `ապահովելու համար վկայի անվտանգությունը:  Դատավորը վկային հարցաքննում է միայն այն բանից հետո, երբ բավարար ապացույցների հիման վրա նա համոզվում է ցանկացած վկայի անվտանգությունն ապահովելու անհրաժեշտության մեջ: Ուկրաինայի քրեական դատավարության օրենսգիրքը կարգավորում է նախաքննության ընթացքում վկա-տուժողի հարցաքննության կարգը:  Ուկրաինայի քրեական օրենսգրքի 225-րդ հոդվածի համաձայն `դա կարող է կատարվել բացառիկ դեպքերում, երբ վկան ներկայություն է, սպառնում է տուժողի կյանքին կամ առողջությանը, ծանր հիվանդություն կամ այլ հանգամանքներ, որոնք կարող են անհնարին դարձնել նրանց հարցաքննությունը դատարան կամ ազդել ցուցմունքի ամբողջականության վրա: Նախագծի վերաբերյալ ԵԱՀԿ / DՀՄԻԳ զեկույցի նախագծում նշվում է, որ որդեգրման ընթացակարգի նպատակն է կանխել դատավարության ընթացքում իրավապահ մարմինների կողմից նախաքննական ցուցմունքների անվճար ընթերցումը, ինչը սովորական պրակտիկա է (մրցակցային տեսանկյունից, ներառյալ Հայաստանում): Ի տարբերություն քննիչի կողմից իր աշխատասենյակում վերահսկողությունից դուրս հարցաքննություն իրականացնելու, հարցաքննության դեպքում և ցուցմունքը դատարանի դահլիճում միջնորդությանը ի պահ հանձնելու դեպքում դատարանը վկային կտրամադրի ամբողջական տեղեկատվություն, այդ տեղեկատվության ամբողջական գրառում, և կամավոր ցուցմունք տալ:   Aուցմունքի դեպքում հարցաքննությունն իրականացնում է քննիչը, բայց արդար դատաքննության իրավունքի պահանջից բխում է, որ այս ընթացակարգում պետք է կիրառվի արդար դատաքննության չափանիշը, համաձայն որի ՝ կողմը, որը նախաձեռնել է հարցաքննությունն առաջինն էր, որ հարցեր էր տալիս:   Պաշտպանի նախաձեռնությամբ ցուցմունքների դատական ​​դեպոնացման դեպքում, պաշտպանի կողմից տրված հարցերը հանելու և այն անպատասխան թողնելու քննիչի հայեցողությունը զգալիորեն սահմանափակվում է:   Եթե ​​ցուցմունք տալու դեպքում նա պաշտպանում է հարցի արդիականությունը կամ ընդունելիությունը 4 Տե՛ս ԵԱՀԿ / DՀՄԻԳ եզրակացություն Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի նախագծի վերաբերյալ:   Եզրակացության համարը CRIM -ARM / 228/2013 [LH] // Վարշավա, 23 ապրիլի, 2013 Էջ 45: Քննիչի և օմբուդսմենի միջև վեճ է ծագում, ապա դատարանը որոշում է կայացնում օմբուդսմենի հետաքննության օրինականության վերաբերյալ: Կարելի է ասել, որ քրեական դատավարության օրենսդրության մշակման ներկա փուլում դատական ​​իշխանության պահումը սահմանափակ կիրառություն ունի: Այն կարող է օգտագործվել միայն այն դեպքում, երբ հիմքեր կան ենթադրելու, որ տուժողը կամ տուժողը այլևս չեն կարող ներկայանալ դատարան կամ կարող են օգտվել ցուցմունք չտալու իրավունքից:  Ելնելով ցուցմունքների դատական ​​դեպոնացման դեպքերի ամփոփ նկարագրությունից ՝ ապագայում հնարավոր կլինի վկայակոչել փաստաբանների դատական ​​դեպոնացման այլ դրսևորումներ պաշտպանական նախաձեռնության նախաձեռնությամբ:  Testimուցմունք տալու այս հիմքը նախատեսված է պաշտպանությանը երաշխավորելու Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն (մեղադրյալի կողմից իր դեմ վկաներ հարցաքննելու համար), երբ կա ողջամիտ ենթադրություն: որ հարցաքննողը չի կարող ներկա լինել: դատավարության կամ դատավարության ընթացքում կարող է օրինականորեն հրաժարվել ցուցմունք տալուց:  Սույն կանոնակարգի տրամաբանական շարունակությունն է 354-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետը, համաձայն որի `կողմի միջնորդությամբ դատարանում տրված ցուցմունքները, նախաքննությունը կամ օրենքով սահմանված պահանջներին համապատասխան, ինչպես նաև կից հավելվածները (նկարներ, գծագրեր, գծապատկերներ, լուսանկարներ, ձայնագրություններ): , տեսանյութերի, ձայնագրությունների, տեսանյութերի հրապարակում) թույլատրվում է, եթե նախաքննական վարույթում ցուցմունքները ի պահ են տրվել օրենքի պահանջներին համապատասխան:  Այսպիսով, նախագծի քննարկված դրույթները նպատակ ունեն կանխել իրավիճակը, երբ նախաքննական վարույթում կարող է լինել միայն այն անձի ցուցմունքը քննիչի ներկայությամբ, որին պաշտպանական կողմը հնարավորություն չի ունեցել ուղղակիորեն հարցեր ուղղելու: վերջնական դատական ​​ակտի հիմքը: Այսպիսով, վերլուծելով արտասահմանյան մի շարք երկրների օրենսդրական կարգավորումները `ցուցմունքների դատական ​​դեպոնացման ինստիտուտի առջև դատարան չկարողանալու ներկայանալու ողջամիտ կանխավարկածի պարագայում, կարող ենք փաստել, որ Նախագծում դրա ամրագրումը բավականին առաջադեմ քայլ է: թե՛ Համայնքների, թե՛ արդարության շահերից ելնելով:   Այնուամենայնիվ, նույնը չի կարելի ասել ցուցմունքների դատական ​​դեպոնացման երկրորդ հիմքի, մեղադրյալի խոստովանության ի պահ տալու մասին:   Գրականության մեջ հակասական կարծիքներ կան այս ինստիտուտի վերաբերյալ: Նրա գործի ջատագովներն աշխատում էին այս հայտարարության առցանց գրությունը հասանելի դարձնելու ուղղությամբ: Նրա գործի ջատագովներն աշխատում էին այս հայտարարության առցանց գրությունը հասանելի դարձնելու ուղղությամբ: Նրա գործի ջատագովներն աշխատում էին այս հայտարարության առցանց գրությունը հասանելի դարձնելու ուղղությամբ: ?????????????????????? ?????????????????????? ?????????????????????? ?????????????????????? ?????????????????????? ?????????????????????? ?????????????????????? ??????????????????????????????   Այնուամենայնիվ, բոլոր դեպքերում, երբ խոշտանգումներ կամ հարկադրանքներ կարող են օգտագործվել անձամբ մինչև դատարան տեղափոխվելը, հարկ է հղում կատարել ՄԱԿ-ի «Խոշտանգումների և այլ դաժան, անմարդկային կամ նվաստացուցիչ վերաբերմունքի կամ պատժի դեմ» կոնվենցիային:  Դրանից բխում է, որ յուրաքանչյուր Մասնակից պետություն ապահովում է, որ յուրաքանչյուր անձ, ով պնդում է, որ խոշտանգվել է այդ պետության իրավասության տակ գտնվող ցանկացած տարածքում, իրավունք ունի բողոք ներկայացնել այդ պետության իրավասու մարմիններին և անհապաղ և անկողմնակալ քննության առնել իր գործը: ,  5 Ձեռնարկվում են միջոցներ հայցվորի կամ վկայի պաշտպանությունն ապահովելու համար `իր բողոքի կամ ցուցմունքի արդյունքում վատ վերաբերմունքի կամ վախի դեմ:  Եթե ​​կա միջազգային նորմ, անկախ նրանից ՝ կասկածյալը կամ մեղադրյալը նախաքննության ընթացքում դատավորի ներկայությամբ հարցաքննվել է, թե ոչ, եթե նա հայտարարում է, որ դատավարության ընթացքում իրեն խոշտանգել է, իրավասու պետական ​​մարմինները պարտավոր են անհապաղ իրականացնել անաչառ հետաքննություն:   Այս պարագայում այս ինստիտուտի օրենսդրական ամրագրումն աննպատակահարմար է: Թեև Նախագիծը մանրամասնորեն սահմանում է ցուցմունքների դատական ​​դեպոնացման դեպքերի կարգը, միջնորդություն ներկայացնելու որոշման պահանջները, այնուամենայնիվ, մեղադրյալի խոստովանությունը հանձնելու հետ կապված որոշ հարցեր մնում են թերի պարզված կամ չպարզաբանված:  Անդրադառնանք դրանցից մի քանիսին: Այսպիսով, Նախագիծը չի պատասխանում այն ​​հարցին, թե արդյո՞ք մեղադրյալի խոստովանությունը փոխանցած դատարանը կարող է լինել գործը փաստացի լուծող դատարանը:  Ի վերջո, վերջինս կարող է կանխակալ վերաբերմունք ունենալ:  Նախագծի 7 3 3 հոդվածի համաձայն ՝ դատավորը պետք է անաչառ լինի արդարադատություն իրականացնելիս կամ դատական ​​այլ երաշխիքներ տրամադրելիս:  Տե՛ս Խոշտանգումների և այլ դաժան, անմարդկային կամ նվաստացուցիչ վերաբերմունքի կամ պատժի դեմ կոնվենցիայի 13-րդ հոդվածի 5-րդ էջը: Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի համաձայն `յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի անկախ դատարանի կողմից կայացնել անկախ, հրապարակային և ողջամիտ լսումներ:   Օրենքով այդ դրույթների ընդունումը նպատակ ունի երաշխավորել յուրաքանչյուր անձի անկողմնակալ դատավորի արդար դատաքննության իրավունքը:   Projectրագրում ստեղծված այս անորոշությունը կարող է վերացվել հետևյալ եղանակներից որևէ մեկի միջոցով. Կամ արգելք դնել գործի առարկայական քննության համար խոստովանություն ներկայացրած դատարանի կողմից, կամ սահմանել պաշտպանական կողմի գործի բովանդակային քննություն իրականացնելու իրավունք: նույն դատարանի կողմից, եթե կա ողջամիտ կասկած, որ դատարանը կարող է կանխակալ վերաբերմունք ունենալ:   Կատարյալ իրավական կարգավորման դեպքում ենթադրվում է, որ մենք առաջնորդվելու ենք առաջին տարբերակով ՝ արգելել ինքնին դատարանին քննել գործի էությունը:   Այնուամենայնիվ, հաշվի առնելով ՀՀ տարածքի փոքր չափը, դատարանների ծանրաբեռնվածությունը, ռեսուրսների սղությունը, կարծում ենք, որ երկրորդ տարբերակը ավելի նպատակահարմար է: Draftեկավարվելով նախագծի 331-րդ հոդվածի 3-րդ մասով `դատարանն ապահովում է սույն օրենսգրքով սահմանված հարցաքննության կարգի պահպանումը, ինչպես նաև ցուցմունքը հանձնելու ընթացքում խաչաձեւ հարցաքննության իրավունքի իրականացումը:   Չնայած ցուցմունքների ցուցմունքում խաչաձեւ հարցաքննության իրավունք ունեցող անձանց մասնակցությունը ողջունելի է, այս կարգավորումը հակասում է նախագծի 239-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջներին, քանի որ մեղադրյալը հարցաքննվել է այլ անձանցից բացի:  Քննիչը միջոցներ է ձեռնարկում, որպեսզի մեղադրյալը տվյալ վարույթի շրջանակներում չշփվի մեկ այլ հարցաքննված անձի հետ կամ հարցաքննության ենթակա լինի: Նախագծի բովանդակությունից պարզ չէ, թե դատարանն ինչ լիազորություններ ունի մեղադրյալի խոստովանությունները ի պահ հանձնելիս, և ինչպես դա պետք է ապահովի այդ ցուցմունքների իսկությունը:  Նախաքննական վարույթում դատարանը իրականացնում է նախնական կամ հետագա ստուգում, որի արդյունքում որոշվում է քրեական հետապնդման մարմնի որոշումների, գործողությունների կամ անգործության օրինականությունը:  Արդյո՞ք դատավորի ներկայությունը ցուցմունքների պահման մեջ, ցուցմունքների ամրագրումը տեղավորվում է դատավորի գործառույթների մեջ:   Որոշ տեսաբաններ նշում են, որ դատարանի մասնակցությունը հարցաքննությանը ՝ մեղադրյալի խոստովանության արժանահավատությունն ապահովելու համար, դուրս է դատական ​​վերահսկողությունից: 6 Նախագծի 331 3 3 հոդվածի համաձայն ՝ դատարանն իրավունք չունի հիմնավոր հարցեր տալ:  Ինչպես նկատում ենք, մեղադրյալի ցուցմունքը ի պահ հանձնելու դեպքում դատավորն իրավունք չունի հարցեր տալու մեղադրանքի էության վերաբերյալ:   Նախագծի նշված գլուխը չի նախատեսում դատավորի կողմից արձանագրության մեջ առարկություններ ներկայացնելու հնարավորություն:   Փաստորեն, ստացվում է, որ դատավորը ներկա չէ հարցաքննությանը, բայց պասիվ է ներկա հարցաքննությանը, նա իրավունք չունի հարցաքննության ընթացքում կանխել կամ պատասխանել հնարավոր խախտումներին:   Ուստի դատավորի ներկայությունը նախաքննության գործընթացում որևէ կերպ չի կարող համարվել դատական ​​վերահսկողություն:  Ստացվում է, որ դատավորը խոստովանության հուսալիությունն ապահովելու համար ներկա է հարցաքննությանը և կատարում նոտարի կամ ուղեկցողի հատուկ գործառույթ: այսինքն ՝ հաստատել կամ ամրագրել նրա ներկայությամբ իրականացված քննչական գործողության արդյունքը: 7 Որպեսզի կարողանանք հասկանալ, թե որքանով արդյունավետ կլինի մեղադրյալի խոստովանությունը հանձնելու ինստիտուտի ներդրումը, մենք պետք է քննարկման առարկա դնենք հետևյալ հարցը. կասկածյալներից կամ ամբաստանյալներից խոշտանգումների, ծեծի կամ այլ միջոցների միջոցով:   Բացի այդ, այս կերպ հնարավո՞ր է վերջնականապես արմատախիլ անել մեր իրավական համակարգից նույնիսկ խորհրդային տարիներին: Վիշինսկու պրակտիկան, ըստ նրա, միայն խոստովանական ցուցմունքները բավարար են մարդուն դատապարտելու համար: Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին բնորոշ էական երաշխիք է ոչ միայն իր դեմ ցուցմունք չտալու, այլև մեղավորությունը չխոստովանելու իրավունքը:   Միջազգային նորմերը սահմանում են, որ «անձին առաջադրված մեղադրանքը որոշելիս` յուրաքանչյուր մարդ իրավունք ունի ցուցադրել իր դեմ լիակատար հավասարության հիման վրա հարկադրանքից զերծ: 8 Մեկ այլ կանոն ասում է, որ «իրավապահ մարմինները անպատշաճ չեն օգտագործում կալանավորվածի կամ կալանավորվածի կարգավիճակը նրան խոստովանելու համար»: 6 Տե՛ս JL Worral, Քրեական դատավարություն, 4-րդ հրատարակություն, Նյու Յորք // 2010, էջ 15-17: 7 Տե՛ս mbամբարյան Ա., Նախաքննական վարույթի բարեփոխումները ՀՀ քրեական դատավարությունում:  Գիտագործնական ձեռնարկ, Երեւան, 2010, էջ 53-55: 8 Տե՛ս Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագրի 14-րդ հոդված 3 (3): որպեսզի ստիպեն նրան մեղք գործել կամ այլ կերպ նմանվել ուրիշին: » 9 Համապատասխան այլ համապատասխան միջազգային ստանդարտների համաձայն, հարկադրանքի ցանկացած ձև, ներառյալ խոշտանգումները և անմարդկային վերաբերմունքի այլ ձևեր, արգելվում է:   Մասնավորապես, դատախազների ուղեցույցները արգելում են դատախազներին օգտագործել ապացույցներ, եթե դրանք ձեռք են բերվել ապօրինի միջոցներով, ինչը համարվում է կասկածյալի իրավունքների կոպիտ խախտում, հատկապես եթե միջոցները ենթադրում էին խոշտանգումներ, դաժան կամ անմարդկային կամ նվաստացուցիչ վերաբերմունք կամ պատիժ կամ այլ մարդ իրավունքների խախտումներ 10. Ընդունելի ապացույցի վերաբերյալ ՄԱԿ ՓԳՀ-ի թիվ 20 ընդհանուր մեկնաբանությունը համապարփակ մոտեցում է որդեգրել, որը ներառում է հարկադրանքի միջոցով ձեռք բերված ապացույցներ, որոնք պահանջում են, որ օրենքն արգելի դատական ​​գործընթացներում խոշտանգումների կամ այլ արգելված վերաբերմունքի միջոցով ձեռք բերված հայտարարությունների կամ խոստովանությունների օգտագործումը 11: Անդրադառնալով խոշտանգումների, դաժան, անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի կամ պատժի արգելմանը ՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր նախադեպով որոշում կայացրեց, որ անմարդկային կամ նվաստացուցիչ վերաբերմունքի կամ պատժի վերաբերյալ լուրջ մեղադրանքները պետք է ամբողջությամբ քննվեն:   Իշխանություններն իրենց իրավասության շրջանակներում պետք է ձեռնարկեն բոլոր ողջամիտ քայլերը դեպքի վերաբերյալ ապացույցներ տրամադրելու համար, ներառյալ ականատեսի ցուցմունքները և դատաբժշկական ապացույցները 12:  Այն դեպքում, երբ ձերբակալման պահին անձը լավ առողջություն ունի, բայց ազատման պահին հայտնաբերվում են վնասվածքներ, պետությունը պատասխանատու է այդ վնասվածքների պատճառների վերաբերյալ հավաստի բացատրություններ տալու համար 13: ՀՀ քրեական դատավարություն Միջազգային իրավունքի պահանջների հիման վրա այն նաև արգելում է կասկածյալի կամ մեղադրյալի իրավունքների խոշտանգումը, հարկադրանքը, խաբեությունը, իրավունքները ոտնահարելը: 9 Տե՛ս Մոսկվայում 1991 թ. ԵԱՀԿ փաստաթղթի 1-ին պարբերությունը: 10 Տե՛ս «Դատախազների դերի վերաբերյալ ուղեցույցներ», ուղեցույց 16, ընդունված ՄԱԿ-ի 8-րդ համաժողովում հանցագործությունների կանխարգելման և հանցագործների նկատմամբ վերաբերմունքի վերաբերյալ, Հավանա, Կուբա 1990 թ. (Օգոստոսի 27-ից սեպտեմբերի 7-ը), էջ 14-16: 11 Տե՛ս ՄԱԿ ՓԳՀ Գլխավոր մեկնաբանությունը 20. Խոշտանգումները արգելում են վատ վերաբերմունքը կամ պատիժը (պարբ. 7) CCPR / C / GC / 20, 1992 թ. Մարտի 10-ի կետ 2: 12 Տե՛ս Tanrıkulu Tanrikuluv: Թուրքիա, ՄԻԵԴ վճիռ 1999 թվականի հուլիսի 8-ին // պարբերություններ 104-106: 13 Տե՛ս «Ակսոյն ընդդեմ Թուրքիայի», ՄԻԵԴ վճիռ, 18 դեկտեմբերի 1996 թ. / Կետ 61: կարգապահական խախտումների արդյունքում ձեռք բերված ապացույցների օգտագործումը: Թե՛ միջազգային իրավունքը, և թե՛ ներքին օրենսդրությունը խստության մեղադրանքները հետաքննելու խիստ պարտավորություն են նախատեսում պետական ​​մարմինների համար, և մոնիտորինգի դատավարությունների մոնիտորինգի արդյունքում ստացված տվյալները ցույց են տալիս, որ այդ պարտավորությունը միշտ չէ, որ կատարվել է:   Ամբաստանյալները մի քանի անգամ դատարանին հայտնեցին, որ ոստիկանության կողմից իրենց ծեծի են ենթարկել և վատ վերաբերմունքի ենթարկել ոստիկանությունում 14: Մեղադրյալի խոստովանությունները ի պահ հանձնելու ինստիտուտը կարող է արդյունավետ գործիք հանդիսանալ մեղադրյալի խոշտանգումը և դաժան, անմարդկային վերաբերմունքի արտահայտումը կանխելու համար:   Այնուամենայնիվ, մենք կարծում ենք, որ իրականում նշված հաստատությունը չի կարող խանգարել քննիչին նույն անձանց նկատմամբ ճնշում կամ խոշտանգումներ կիրառել, և այնուհետև հարցաքննել նրանց դատավորի ներկայությամբ, հատկապես այն դեպքերում, երբ կալանքը որպես խափանման միջոց է օգտագործվում, հիմնականում գտնվում է քրեական հետապնդման անմիջական վերահսկողության ներքո: , իսկ դատավորի մասնակցությունը հարցաքննությանը մասնակի է: Նախագծի թերություններից մեկն այն է, որ վերջինս առանձին հիմք չի նախատեսում անչափահաս տուժողների և վկաների ցուցմունքների դատական ​​դեպոնացման համար:   Մինչդեռ, մի շարք միջազգային փաստաթղթերում առանձին երկրներում քրեական դատավարությունները նախատեսում են անչափահաս տուժողների ցուցմունքների դատական ​​դեպոնացման դեպքեր:   Այսպիսով, վկաների պաշտպանության իրավունքի պաշտպանության մասին Եվրոպայի խորհրդի 1997 թվականի N 13 (97) 13 հանձնարարականի 26-րդ կետի համաձայն, անպաշտպան վկաները (անչափահաս վկաներ, ընտանեկան բռնության զոհեր) պետք է հարցաքննվեն կամ դատական ​​համակարգի ներկայությունը, և պաշտպանությունը պետք է ունենա այն վիճարկելու լայն հնարավորություն:  Այս դրույթը, ըստ էության, վերաբերում է նախաքննության ընթացքում անչափահասների ցուցմունքների դատական ​​դեպոնացմանը, քանի որ անչափահասի ցուցմունքները տրվում են մինչդատական ​​վարույթի ընթացքում դատարանի ներկայությամբ, որտեղ նա, պաշտպանական կողմը, կարող է մասնակցել:   Ուղղակիորեն Projectրագրում 14 Տե՛ս Հայաստանում փորձնական դիտանցման ծրագրի վերջնական զեկույցը (ապրիլ 2008-հուլիս 2009) Վարշավա, 8 մարտի, 2010 թ., Էջ 73-79: Անչափահաս տուժողների ցուցմունքների դատական ​​դեպոնացման համար հիմք չկա, բայց նրանց օրինական շահերը զուգորդվում են Մեղադրյալի հակընդդեմ հայցի իրավունքը համատեղելու համար անչափահաս տուժողի ցուցմունքի դատական ​​հանձնումը պետք է իրականացվի հոդվածի հիման վրա: Նախագծի 312 նախագծի 2-ը, այսինքն `անձը հնարավորություն չունի ներկայանալ դատաքննությանը:   Բանն այն է, որ միջազգային իրավական ստանդարտների համաձայն `անհրաժեշտ է խուսափել անչափահաս տուժածներին, հատկապես սեռական շահագործման ենթարկվածներին, դատարան բերելուց, նրանց երկու անգամ հարցաքննելուց, որպեսզի բացառվի նրանց կրկին զոհ դառնալու հնարավորությունը (կրկնակի վիկիմիզացիա): Մեր իրավական համակարգում կան որոշակի քայլեր, որոնք ուղղված են անչափահաս զոհերի հարցաքննության հատուկ ընթացակարգ սահմանելուն, անչափահաս զոհերի շահերի պաշտպանության ավելի ճկուն և արդյունավետ կառույցների մշակմանը:   Մասնավորապես, ՀՀ կառավարության թիվ 303-Ն որոշման 50-րդ կետը Մարդու իրավունքների պաշտպանության ազգային ռազմավարությունից բխող միջոցառումների ծրագիրը հաստատելու մասին սահմանում է անչափահասների քրեական գործերում գաղտնիությունը պահպանելու համար լրացուցիչ իրավական երաշխիքների տրամադրման անհրաժեշտությունը և կետը: Նույն որոշման 51-ը պահանջում է հետագա միջոցառումներ: 1. քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանել անչափահասի և այլ քննչական գործողությունների մասնակցությամբ առճակատման հատուկ կարգ, մասնավորապես, Բացի այդ, «Քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը, որն արդեն շրջանառության մեջ է, նաև վերաբերում էր անչափահաս ուշացումներով հարցաքննություն անցկացնելու պահանջին ՝ առանց ավելորդ ուշացումների, որպեսզի հնարավոր լինի բացառել նրա հարցաքննությունը ապագա Տեսական աղբյուրների և օտարերկրյա պետությունների օրենսդրության վերլուծությունը համատեղելով `մենք գտնում ենք, որ ցուցմունքները դատական ​​կարգով հանձնելու հիմքերից մեկը (քննիչի միջնորդությամբ դատավարությանը ներկայանալու անկարողության ողջամիտ կանխավարկածի պարագայում քննիչի միջնորդությամբ կամ մասնավոր մասնակից) արդարացված է: Այն ուղղված է դատաքննության արդյունավետ ընթացքին, իսկ ինչ վերաբերում է մեղադրյալի խոստովանությունը ի պահ հանձնելուն, ապա անհրաժեշտ է հստակեցնել այս հաստատության կարգավորման նախագծի որոշ դրույթներ:   Այսպիսով, մենք առաջարկում ենք վերանայել մեղադրյալի խոստովանությունը ի պահ տալու ինստիտուտին վերաբերող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի նորմերի բովանդակությունը և ավելացնել անչափահասների ցուցմունքների պահումը որպես առանձին հիմք: Արփինե Առաքելյան Հրահանգների դատական ​​ավանդ Բանալի բառեր. Ցուցմունքի դատական ​​պահում, վկայի դատական ​​ցուցմունք: ։

Հոդվածը վերաբերում է քրեադատավարական բոլորովին նորէ ցուցմունքների դատական  դեպոնացման  ինստիտուտին։
   Տեսական  աղբյուրների  ուսումնասիրությունեերի  և  արտասահմանյան երկրների իրավակարգավորումների վերլուծությունը ապացուցում է, որ  սույն  ինստիտուտի  ամրագրումը  քրեական  դատավարության  օրենսգրքի  նախագծում  առաջադիմական  քայլ  է։
   Թեև  նախագծի  մի  ամբողջ  գլուխ  նվիրված  է  այս  ինստիտուտի  կարգավորմանը,  այնուամենայնիվ  ունեն։
   Աշխատանքում  փորձ  է  արվել  վեր  հանել  Նախագծի  թերությունները  և  առաջարկել  հնարավոր լուծումներ։
