Գիտ. ղեկավար՝ տ.գ.դ. պրոֆ. Հ. ՍարգսյանՄիջազգային  փորձի  համաձայն՝  զարգացած  երկներում,  շուկայականտնտեսության պայմաններում, գործում է տնտեսական արդյունքների որոշման  (մասնավորապես`  աշխատանքի  շուկայի  համար)  երկու  տարբերակ՝կա՛մ  շուկայական  մեխանիզմների  միջոցով  (ԱՄՆ),  կա՛մ  սոցիալականգործընկերության կառույցների ազդեցությամբ (ԵՄ)1։
 ՀՀ տնտեսությունում դեռևս ապահովված չեն շուկայական մեխանիզմների  արդյունավետ  գործարկման  անհրաժեշտ  պայմաններ,  ինչն  ավելի  էսրում  երկրի  առջև  ծառացած  բազում  սոցիալական  խնդիրները  և  սոցիալական  առաջնահերթությունների  ապահովման  բնագավառում  պետականմիջամտության և ինստիտուցիոնալ կառույցների ձևավորման ու գործարկման  անհրաժեշտությունը։
   Ուստի,  այս  պահին  առանձնակի  հետաքրքրություն են ներկայացնում մեր երկրում սոցիալական գործընկերության մոդելի  ներդրման  հեռանկարները  և  հնարավոր  տարբերակները՝  որպես  ուղեցույց օգտագործելով զարգացած երկրների փորձը։
 Սոցիալական գործընկերությունը տնտեսական և սոցիալական քաղաքականության  վերաբերյալ  ցանկացած  տեսակի  բանակցությունները,քննարկումներն  ու  տեղեկատվության  փոխանակումն  է  կառավարության,գործատուների  և  աշխատակիցների  ներկայացուցիչների  կամ  գործատուների և աշխատակիցների ներկայացուցիչների միջև2։
 Այս սահմանումից պարզ է դառնում, որ անրադարձ է կատարվում մերհասարակությունում  տիրող  խնդրահարույց  երևույթներից  մեկին`  պետության, գործարար միջավայրի և աշխատանքային ռեսուրսների միջև առկախզվածությանը։
   Անժխտելի  է,  որ  մեր  երկրում  այս  երեք  բևեռների  միջևտիրում  է  ծայրաստիճան  անվստահության  մթնոլորտ,  մինչդեռ  այս  երեքուժերը  երկրի  տնտեսության,  ինչպես  նաև  քաղաքացիական  հասարակության,  ժողովարդավարացման  մակարդակի  և  այլ  սահմանադրական  նորմերի բարելավման և զարգացման երաշխավորներն են։
 Այս պարագայում պետությունը պետք է ստանձնի իրավճակի շտկմաննախաձեռնությունը`  ապահովելով  անհրաժեշտ  նախապայմաններ  թե՛գործարար միջավայրի շրջանակներում, թե՛ աշխատանքաի բնագավառում2 International Labour Organization official website, http։
 //www.ilo.org.համապատասխան  ինստիտուցիոնալ  կառույցների  կարգավիճակի  վերանայման  համար։
   Այսինքն՝  առաջին  քայլը,  որ  պետք  է  իրականացվի,արհմիությունների,  գործատուների  միությունների  և  այլ  նմանապիպ  կառույցների կարգավիճակի արմատական փոփոխությունն է և սոցիալականգործընկերոջ կարգավիճակին համապատասխանեցումը, ինչպես նաև անհրաժեշտության  դեպքում  այլ  կառույցների  ձևավորումը։
   Այսպիսով,  այդկառույցները պետք է վերածվեն սոցիալ-տնտեսական քաղաքականությանձևավորման  գործընթացի  լիիրավ  մասնակիցների,  որոնք  իրենց  ծանրակշիռ  ներդրումն  ու  ազդեցությունը  կունենան  երկրում  տիրող  տնտեսական և սոցիալական խնդիրների լուծման հարցում։
 Հայաստանում  պետք  է  ձևավորվի  առավելագույն  արդյունքի  ստացման  և,  ըստ  այդմ,  հանրային  շահի  առավելագույն  բավարարման  իրավագիտակցություն, որն անհնար է առանց տնտեսությունում գործող բոլոր դերակատարների  համագործակցության,  այն  է  շահերի  համապատասխանեցման։
 Գործարար  շրջանակները  պետք  է  ընկալեն,  որ  շահույթի  ստեղծումըպետք  է  ապահովվի  ոչ  թե  աշխատանքի  շահագործմամբ  ու  թերի  վարձատրմամբ,  այլ  հավելյալ  արժեքի  ստեղծմամբ։
   Գործատուները  պետք  էհասկանան,  որ  կարող  են  մեծացնել  իրենց  տնտեսական  օգուտներն  ուընդլայնել  իրենց  գործունեությունը,  եթե  չխուսափեն  ներդրումներ  կատարել  կարևորագույն  ռեսուրսներից  մեկի`  աշխատանքի  մեջ։
   21-րդ  դարումցանկացած  զարգացած  երկրի  տնտեսական  շահերը  ձևավորվում  և  հետապնդվում են միջազգային հարթությունում, մինչդեռ Հայաստանը դեռևսչի ձևավորել բնականոն գործող ներքին շուկա։
 Աշխատողները  ևս  պետք  է  գիտակցեն,  որ  իրենց  իրավունքներիպաշտպանության  ամենաարդյունավետ  տարբերակը  դրանց  միասնականամրապնդումն  է՝  կոլեկտիվ  աշխատանքային  պայմանագրերի  տեսքով,  ևհամախմբվեն  իրենց  իրավունքների  պաշտպանության  նպատակի  շուրջ,իսկ պետությունը՝ երաշխավորի նրանց օրինական իրավունքները։
 Այսպիսով, պետությունը պետք է սոցիալական գործընկերության բնագավառում միջազգային լավագույն փորձի ուսումնասիրության և մեր երկրի  սոցիալ-մշակութային  ժառանգության  համադրմամբ  ապահովի  սոցիալական  գործընկերության  մոդելի  ներդրման  և  այդ  մոդելի  շրջանակներումառկա  սոցիալական  խնդիրների  դիտարկման  հստակ  ռազմավարություն,և  այդ  ռազմավարության  արդյունավետ  կիրառումն  ապահովող  մարտավարություններ։
 Այլ  կերպ  ասած՝  «պետություն-գործատու-աշխատող»  հարաբերությունները պետք է տեղափոխվեն  նոր հարթություն։
   Այս հարաբերություններում  պետք  է  ներդրվի  սոցիալական  գործընկերության  գաղափարախոսությունը՝  համատեղ  երկխոսությունների  և  բանակցությունների  շնորհիվհամընդհանուր  սոցիալ-տնետեսական  քաղաքականության  մշակման  ճանապարհով  երկրի  առջև  ծառացած  սոցիալական  խնդիրների  լուծման  ևփոխշահավետ  համագործակցության  միջոցով`  ընդհանուր  տնտեսականաճի ապահովում։
 Չանտեսելով այն փաստը, որ մեր երկրում ներկայիս սոցիալ-տնտեսական  պայմաններում  բնակարանային  ապահովվածությունը  ևս  քաղաքական նշանակության խնդիր է՝ պետք է նշել, որ պետական միջամտություննանխուսափելի  է  նաև  այս  խնդրի  բնականոնլուծման  միջոցներնստեղծելու հարցում։
 Ինչպես  վկայում  է  Խորհրդային  Միության1  և  անգլիական  «շինարարական համայնքների»2 փորձը, անժխտելի է բնակարանաշինության դերըհասարակության  սոցիալ-մշակութային  նույնականացման  գործում.  որպեսբնակչության  կյանքի  սոցիալական  և  մշակությաին  միջավայրի  ձևավորման  մասսայական  քաղաքականության  գլխավոր  բաղադրիչ՝  այն  հանդիսանում է սերունդների գործունեության համար մարդասիրական մթնոլորտի  ձևավորման,  հանրության  ներսում  տարաձայնությունների  նվազեցման,  անձի  և  մշակույթի  զարգացման  միջոց,  որի  բացակայությունը  հղի  էտարատեսակ սոցիալական աղետների սրմամբ։
 Հարկ  է  նշել,  որ  բնակչության  կարևորագույն  սոցիալական  խնդիրներից  է  բնակարանային  ապահովվածության  խնդիրը,  որի  լուծումը  ևս  համապետական մակարդակով պետք է ընդգրկվի սոցիալական գործընկերության  համակարգի  կառուցվածքային  խնդիրների  շարքում։
   Պետական  անմիջական  վերահսկողության  և  մասնակցության  պայմաններում  գործատուների  և  աշխատակիցների  միջև  պետք  է  ձևավորվի  համաձայնությունաշխատավարձի, սոցիալական աջակցության, նյութական խրախուսման ևբնակարանային խնայողական այնպիսի համակարգերի ստեղծման և գործարկման  շուրջ,  որոնք  կապահովեն  երկրում  բնակարանաշինության  ևբնակարանային ապահովման ռացիոնալ տարբերակներ։
 Բնակարանային  ապահովվածության  խնդրի  լուծման  տեղափոխումըև  կայուն  հաստատումը  սոցիալական  գործընկերության  մոդելի  շրջանակներում  կապահովվի  խնդրի  լուծում  յուրքանչյուր  ժամանակաշրջանի  սոցիալ-տնտեսական  զարգացվածությանը  և  պահանջներին  համապատասխան՝ սոցիալական և գիտատեխնիկական առաջընթացի անմիջական ազդեցության ներքո։
 Ներկայումս  Հայաստանի  համար  սոցիալական  գործընկերության  մոդելի  ձևավորումն  առանձնահատուկ  նշանակություն  է  ձեռք  բերում՝  պայմանավորված  երկրում  առկա  բազմաթիվ  սոցիալական  բնույթի  խնդիրների,  այդ  թվում  նաև  բնակարանային  ապահովվածության  նման  մեծամասշտաբ  խնդրի,  առկայությամբ,  որոնք  բխում  են  երկրում  տիրող  եկամտիցածր  մակարդակից։
   Ուստի,  այդ  խնդիրների  ամբողջական  լուծումը  Հայաստանի  նման  փոքր  երկրի  պարագայում  պահանջում  է  համազգայինմոտեցման  և  համագործակցության  ձևավորում՝  «պետություն-գործատուաշխատող» շահերի համադրման սկզբունքով։
 1 Горлов В.Н., "Жилищное строительство в СССР։
  достижение советского народа2 Boleat M., "Building societies։
  A descriptive study", United Kingdom, 1981, pp. 1-2.Անահիտ ԵրիցյանՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ ԳՈՐԾԸՆԿԵՐՈՒԹՅԱՆ ՁԵՎԱՎՈՐՄԱՆ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀՀ-ՈՒՄ ԵՎ ԲՆԱԿԱՐԱՆԱՅԻՆ ԱՊԱՀՈՎՎԱԾՈՒԹՅՈՒՆԸԲանալի բառեր՝ սոցիալական գործընկերություն, պետական աջակցություն, բնակարանային ապահովվածություն։

ՀՀ  տնտեսությունում  դեռևս  ապահովված  չեն  շուկայական  մեխանիզմերի  արդյունավետ գործարկման անհրաժեշտ  պայմաններ, ինչն  էլ  ավելի  է  խորացնում  երկրում առկա սոցիալական խնդիրները։
  Այս պարագայում առաջանում է երկրում  պետական  նախաձեռնությամբ  սոցիալական  գործընկերության  ձևավորման  անհրաժեշտություն, և որպես քաղաքական նշանակության առաջնային սոցիալական  խնդիր՝ բնակարանայաին ապահովվածության ընդգրկում սոցիալական գործընկերության մոդելում։
