ՕՐԵՆՔԻ ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ՍԱՀՄԱՆՈՒՄ Իրավական որոշակիությունը դրսևորվում է այն դեպքում, երբ իրավունքի նորմերի բովանդակությունը հստակ նշում է, թե տվյալ նորմը ինչ պայմաններում է գործում, ինչ իրավունքներ և պարտականություններ են առաջանում այդ նորմի հիման վրա, ինչ իրավական հետևանքներ կարող են առաջանալ տվյալ նորմի չկատարման դեպքում: ?  Դա հիմք է այն մեթոդների մշակման համար, որոնցով պետք է ընդունվեն և կիրառվեն իրավական ակտեր: [1] Իրավական որոշակիության սկզբունքի կարևոր չափանիշներից մեկը պահանջն է, որ յուրաքանչյուր իրավական ակտ նախատեսում է հրապարակել իրավական սահմանափակումներ:  Այս մեկնաբանությունը նշանակում է, որ պետությունը պետք է պարտավոր լինի հրապարակել սահմանափակումներ նախատեսող բոլոր իրավական ակտերը:  Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը արտահայտեց իր դիրքորոշումը նշված մեկնաբանության վերաբերյալ, իր որոշումներից մեկում տրվեց հետևյալ սահմանումը. «Օրենքը պետք է մատչելի լինի, այսինքն ՝ քաղաքացիները պետք է կարողանան կանխատեսել վարքը, որն առավել արդարացված է համապատասխան իրավիճակը կարգավորող օրենսդրության շրջանակներում առկա իրավիճակը »: [2]   Իրավական որոշակիության սկզբունքի կառուցվածքային պահանջները վերաբերում են որոշակիության ներքին որակի առանձնահատկություններին:   Դրանցից մեկի վերաբերյալ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը արտահայտել է հետևյալ կարծիքը: «Օրենքի գերակայությունը չի կարող ընդունվել որպես օրենք, քանի դեռ այն չի մշակվել այնպիսի հստակությամբ, որ տրվելով իր հասցեատիրոջը, որոշ դեպքերում` մասնագիտական ​​օգնության միջոցով, կարող է կանխատեսել, թե ինչպիսի հետևանքներ կարող են առաջանալ, եթե իրավական ակտը պատվիրակի դրան վարքագիծ." [3]   Հարկ է նշել, որ իրավական որոշակիության կարևորագույն չափանիշներից մեկը իրավական ակտերի հստակության և կանխատեսելիության պահանջն է, ինչը, եթե իրավական ակտում չի դիտարկվում, կարող է հանգեցնել տվյալ գործողությունը հակասահմանադրական ճանաչելու գործընթացին:  Պետության իրավական համակարգը, ըստ ամենայնի, պետք է բացառի իրավական կարգավորման այնպիսի երևույթներ, ինչպիսիք են անհամապատասխան և թերի, հակասական իրավական ակտերի ընդունումը:   Սակայն այսօր ոչ մի երկրի իրավական համակարգը լիովին պաշտպանված չէ այդ թերություններից, և ժամանակակից իրավական զարգացումների դեպքում, երբ անհրաժեշտ է արմատապես ընդլայնել իրավական կարգավորման շրջանակը, ավելի հաճախ կատարել օրենսդրական փոփոխություններ, իրավիճակն ավելի է սրվում: բարդ   Իրավական որոշակիության սկզբունքը բոլոր ժողովրդավարական հասարակությունների համար առանցքային է:  Շատ մասնագետներ իրենց դիրքորոշումն են հայտնել այս սկզբունքի վերաբերյալ:   Միացյալ Թագավորության Բիրմինգհեմի իրավաբանական դպրոցի պրոֆեսոր Էնթոնի Առնուլը առանձնացնում է իրավական որոշակիության հետևյալ չափանիշները. Օրենքները պետք է լինեն պարզ և պարզ: Օրենքները պետք է հասանելի լինեն հանրությանը, 3. Օրենքները պետք է ընդունվեն առանց երկիմաստ արտահայտությունների, դրանք պետք է կանխատեսելի լինեն, 4. Օրենքները պետք է լինեն կայուն, և դրանք պետք է փոփոխվեն միայն այն ժամանակ, երբ հասարակության հետ կապեր առաջանան կամ զարգանան, որոնք չեն կարող կարգավորվել գործող օրենքներով: 5. Դատական ​​որոշումները պետք է լինեն փոխկապակցված և պարտադիր: 6. Անհատների իրավունքների սահմանափակումները. Իրավական ակտերին հետադարձ ուժ տալը պետք է կիրառվի այն դեպքերում, երբ այդ հարաբերությունները կարգավորելու այլ տարբերակ չկա: 7. Անհատների օրինական սպասումները պետք է պաշտպանված լինեն: Կարծում ենք, որ նման պահանջների սահմանումները պետք է դուրս գան տեսական գրականության մակարդակից, հստակորեն ամրագրվեն յուրաքանչյուր ժողովրդավարական պետության օրենսդրության մեջ և ունենան գործնական կիրառություն ՝ բացի թղթից ամրագրվելուց: Ideasամանակակից գաղափարների տեսակետից `հասարակական չափանիշներով իրավական ակտի որակը կարևոր է, բայց հարկ է նշել, որ այդ հիմքով իրավական ակտերի չճանաչումը անտեսվում է` հանգեցնելով օրինական պաշտպանության ձգձգումների: մարդու իրավունքներ.   Legalամանակակից իրավական մշակույթն այնպիսին է, որ մարդու իրավունքի խախտման դեպքում իրավական որոշակիության սկզբունքի հետ կապված հատուկ իրավական ակտի կիրառման արդյունքում տուժող կողմը պարզապես հակված է վիճարկել տվյալ իրավական ակտը:   Այս պարագայում հաճախ նախապատվությունը տրվում է իրավական ակտը վիճարկելու բարդ ընթացակարգին, մինչդեռ ավելի խելամիտ կլինի թերի ակտի առկայության դեպքում պարզապես կիրառել իրավական անալոգիա:  Այս պարագայում հնարավոր կլինի որոշակի սահմաններում հաղթահարել իրավական համակարգի թերությունները, երաշխավորել օրենքի իրականացման բնականոն ընթացքը: Իրավական որոշակիության սկզբունքը ենթադրում է jj dicata, այսինքն ՝ դատական ​​ակտերի վերջնականության սկզբունքի պահպանում:   Այս սկզբունքը պահանջում է, որ կողմերից ոչ մեկը իրավունք չունի պահանջել վերանայել վերջնական «պարտադիր դատական ​​ակտը» `ուղղակի գործի քննության դեպքում նոր ակտ կայացնելու նպատակով:  Այսինքն ՝ խնդրի վերաբերյալ երկու կարծիք ունենալու հնարավորությունը չպետք է հիմք հանդիսանա կրկնակի քննության համար:  Այս սկզբունքից նահանջն արդարացված է միայն այն դեպքում, երբ դա անհրաժեշտ է էական և անհերքելի բնույթի պայմաններում: Վերոհիշյալ սկզբունքի բովանդակությունը ներառում է հետևյալ դրույթները. • Վերջնական, այսինքն ՝ դատարանների կայացրած իրավական որոշումները ենթակա չեն վերանայման. • Դատարանի կողմից լուծված գործի կրկնակի քննությունն անընդունելի է, , այսինքն ՝ իրավական ուժ: Ներգնա դատական ​​ակտերի վերանայում `միայն նոր ակտի կայացման համար կրկնակի վերանայման կայան անցկացնելու նպատակով. Միայն հակադիր տեսակետների առկայությունը չի կարող հիմք հանդիսանալ վերջնական դատական ​​ակտի վերանայման համար: Հայաստանի իրավական համակարգը նույնպես զերծ չի մնացել իրավական կարգավիճակի հետ կապված հարցերից:  Ինչպես նշվեց, դատաքննության փուլերի առկայությունը, որոնք լիովին չեն համապատասխանում իրավական որոշակիության դրույթներին, հանգեցնում է գործի քննության ժամկետի ավելացմանը, որն ակնհայտորեն ուղեկցվում է գործերի քանակի աճով: Այստեղ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը խելամիտ ժամկետում տեսնում է դատական ​​վերանայման սկզբունքի խախտում: Համենայն դեպս, հայ իրականության մեջ հայց ներկայացնելիս պետք է երկար սպասել, քանի որ դատարանները ծանրաբեռնված են, գործերը շուտ հնարավոր չէ քննարկել ողջամիտ սահմաններում:  Սա խախտում է գործերը ողջամիտ ժամկետում լսելու իրավունքը:   Սրան գումարվեց այն փաստը, որ բողոքարկվող գործերի ճնշող մեծամասնությունը, մեր կարծիքով, վերաբերում է իրավունքի ձայնային որոշմանը:  Ստեղծված իրավիճակն առաջացնում է քաղաքացիների անվստահություն սեփականության իրավական համակարգի նկատմամբ: Հետազոտություններ անցկացնելով ՝ ուսումնասիրելով միջազգային փորձը ՝ մենք առաջարկում ենք խնդրի երկու հնարավոր լուծում: 1. Մշակել մեթոդաբանական ցուցումներ, որոնք թույլ կտան բացառել նմանատիպ իրավիճակները, 2. Գրել իրավական ակտերն այնքան հստակ, որ մասնագետների համար հեշտ լինի հասկանալ, բացառել նման խնդիրները: Առաջարկվող լուծումները ողջամիտ կլինեն, որպեսզի անձը կարողանա պաշտպանել իր իրավունքները ՝ իմանալով և հասկանալով դրանք: Նա նախ պետք է պատկերացնի, թե ինչ է ենթադրում իր համար իրավունք ստեղծող նորմը, կարողանա, եթե ոչ անձամբ, ապա գոնե մասնագետի օգնությամբ պատկերացնել այդ իրավական նորմայի հետևանքները, և դրա համար անհրաժեշտ է, որ իրավական Նորմը համապատասխանում է իրավունքի ձայնային որոշակիության սկզբունքին:  Մեթոդական ուղեցույցներ կազմելով `իրավական համակարգում կգտնվեն ուղեցույց և ուղեցույց ձեռնարկներ, որոնք, ներառելով բոլոր հնարավոր մեթոդները, կկանխեն առաջացող խնդիրները, կառաջարկեն հնարավոր լուծումներ և հստակ կարտահայտեն իրավական ակտերը: Նրանք կխուսափեն խնդրին բախվելուց:   Կարծում ենք, որ առաջարկվող մեթոդները ողջամիտ կլինեն, եթե հնարավոր պայմաններ սկսվեն: ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ [5] ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական գործի թիվ ՀԱՐԴ / 0062/02/09 որոշումը, URL:  https: //www.arlis.am/DocumentView.aspx?docid=50544 (Հղումը ՝ 16.05.2018): Լեյլի Թաջոսյան ՕՐԵՆՔԻ ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ՍԱՀՄԱՆՈՒՄ Հիմնաբառեր. Իրավական որոշակիություն, սկզբունք, ժողովրդավարական հասարակություն, ՄԻԵԴ որոշումներ: ։

Իրավական  որոշակիությունը  դրսևորվում  է,  երբ  իրավունքի  նորմերի  բովանդակության մեջ հստակ նշվում է, թե ինչ պայմաններում է գործում տվյալ նորմը, և  իրավական  ինչ  հետևանքներ  կարող  են  առաջանալ  տվյալ  նորմի  չիրականացման  դեպքում։
  Այս սկզբունքի դրույթներին չհամապատասխանող դատավարության փուլերի առկայությունը հանգեցնում է գործի քննության ժամկետների ավելացմանը, ինչն  ակնհայտորեն ուղեկցվում է գործերի թվաքանակի աճով։
  Հոդվածում ներկայացվում  են հիմնահարցի առնչությամբ դիրքորոշումներ։
