LOԻՆՎԱ CON ՀԱԿԱՄԱՐՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԵՎ ԱՀԱԲԵԿՉԱԿԱՆ ԳՈՐCTՈՒՆԵՈՒԹՅՈՒՆԸ ԳԼՈԲԱԼ ՄԵԴԻԱ  Հնդկաստանը, Պակիստանը, Իսրայելը, Պաղեստինը, Շրի Լանկան, Ինդոնեզիան, Աֆղանստանը, Իրաքը և Սիրիան մնացել են աշխարհի «թեժ» կետերում:  1990-ականներին կրոնական և տեղական պատերազմներ սկսվեցին նախկին Հարավսլավիայում, Լեռնային andարաբաղում, Չեչնիայում և Հարավային և Հյուսիսային Օսիայում: 1989-1994թթ. Գրանցվել է 94 բախում, որոնցից միայն 4-ն են միջպետական: Ներկայումս զինված բախումների նպատակը, հատկապես համաշխարհային առաջնորդների միջեւ, ոչ թե թշնամուն ոչնչացնելն է, այլ նրան «հնազանդեցնելը»:  Այնուամենայնիվ, 2003 թվականին Իրաքում տեղի ունեցած ռազմական գործողությունները ցույց տվեցին, որ լայնամասշտաբ պատերազմները պատմության մեջ չեն անցել: Պատերազմների և զինված բախումների լուսաբանումը հեռուստատեսությամբ հակասությունների աղբյուր է լրագրողների խնդիրները քննող լրատվամիջոցների մասնագետների շրջանում:   Այս հարցում կան մի քանի մոտեցումներ:  Առաջին տեսակետի համաձայն ՝ հեռուստատեսությունը, հատկապես համաշխարհային հեռուստատեսությունը, նպատակ ունի բարձրացնել իր լուսաբանումը, կողմերից մեկին արդարացնել, մյուսին մեղադրել:   Չեչենական պատերազմը վառ օրինակ է:   CNN International– ը և BBC World– ը հայտնում են 1999 թ. – ից դեկտեմբերից մինչև 2000 թ. Մարտին նրանք կարևորում էին փախստականների հարցը, ներառյալ հարցազրույցները մարդկանց հետ, ովքեր տուժել էին դաշնային զորքերից, այդպիսով ստեղծելով Չեչնիայի նկատմամբ Ռուսաստանի կառավարության անարդար քաղաքականության պատկեր:   «Համաշխարհային հեռուստաալիքների լրագրողները չեն փնտրում զինված պայքարի իրական պատճառների բացատրությունը, նրանք ի վիճակի չեն օբյեկտիվ գնահատել իրավիճակը», - գրում են ռուսական թերթերը: Բավականին հաճախ հեռուստաընկերությունները գնում են հակամարտությունները լուսաբանելու երկրորդ ճանապարհով ՝ ներկայացնելով երկու հակամարտող կողմերի կարծիքները:  Այսպիսով, Իսրայելի և Պաղեստինի ներկայացուցիչները հրավիրվեցին համաշխարհային հեռուստատեսությամբ Մերձավոր Արևելքի ճգնաժամի քննարկմանը:   Սա լուսաբանման ամենաարդյունավետ միջոցներից մեկն է, քանի որ բախումների հիմնական պատճառը գաղափարախոսությունների հսկայական տարբերությունն է և տարբեր մոտեցումները:   Coverageածկույթի այս մեթոդը յուրաքանչյուր կողմի հնարավորություն է տալիս լիարժեք արտահայտվել: Չնայած դրան, հարկ է նշել, որ CNN- ն անընդհատ քննադատում էր Իսրայելին պաղեստինա-իսրայելական հակամարտության լուսաբանման մեջ:  Ֆոտոխցիկը, որը լուսաբանել է արևմտյան լրատվամիջոցների կողմից Մերձավոր Արևելքի ճգնաժամի լուսաբանումը, բազմիցս ասել է, որ Իսրայելի մասին CNN- ի հաղորդումները պարունակում են սխալներ, այլ ոչ թե ընդհանուր վերլուծություն, որը հաճախ ծաղրում է փաստերին:  Կամերան նշում է, որ CNN- ը բարյացակամ է պաղեստինցիների հետ և ծայրաստիճան քննադատում է Իսրայելը: Օրինակ, CNN- ն իր զեկույցներից մեկում հասկացրեց, որ իսլամական բնակչությունը գնալով պակասում է Իսրայելի կոշտ քաղաքականության պատճառով:  CNN- ը, իհարկե, չընդունեց իր սխալը:  Բայց իրական սկանդալ բռնկվեց, երբ 2002 թ. CNN- ի հիմնադիր Թեդ Թըրները: Նա հրապարակավ մեղադրեց պաղեստինցիներին նույն ահաբեկչական հավակնությունները ունենալու համար, ինչ իսրայելցիները, ինչը վրդովեցրեց Իսրայելի կառավարությունը:  Այդ ժամանակ Իսրայելը պատրաստվում էր CNN- ը հեռացնել արբանյակային հեռուստատեսության համակարգից:  Մեծ ջանքերով CNN- ի ղեկավարները «ապացուցեցին», որ Turner 1 Լրացուցիչ մանրամասների համար տե՛ս http: հղումով //www.kp.ru/online/news/1926711/: 2 Լրացուցիչ մանրամասների համար տե՛ս http: //edition.cnn.com/2014/12/13/world/meast/isis-violence/index.html?hpt=imi_c2 հղումը: 3 Տե՛ս Gilboa E., The Global News Networks and US Policy Making in Defense and Foreign Affairs, Harvard University, 2002: չի ազդում CNN- ի տեղեկատվական քաղաքականության վրա:  Իհարկե, որոշ տեսաբաններ այստեղ նաև ֆինանսական խթան տեսան, քանի որ Իսրայելը CNN- ից պահանջեց իր տարածքում բաժանորդագրությունների գինը 40 տոկոսով իջեցնել, բայց քաղաքական ենթատեքստը ավելի ակնհայտ է:   Նշենք, որ Ալ-Alազիրան, փորձելով հավասարակշռել Մերձավոր Արևելքի հակամարտության լուսաբանումը, հաճախ քննադատում է ինչպես Պակիստանի ինքնավարությունը, այնպես էլ Իսրայելը:   BBC World- ի լրագրողները բախվել են այս խնդրին:  2003 թ. Հուլիսին մամուլում հոդվածներ հայտնվեցին Իսրայելի կառավարության զայրույթի մասին, որը BBC World- ը ցուցադրեց Իսրայելի ռազմավարության մասին ցուցադրվող ֆիլմերի դեմ:   Այս իրադարձություններից անցել է ավելի քան մեկ տասնամյակ, բայց Ուկրաինայում տեղի ունեցած իրադարձություններն ապացուցել են, որ համաշխարհային լրատվամիջոցները դեռ խնդիր ունեն հավասարակշռված լրատվամիջոցների կայացման հետ:  Այս անգամ Russia Today- ը հարձակման ենթարկվեց CNN- ի և BBC- ի կողմից: Համաշխարհային լրատվամիջոցները, սակայն, շատ առավելություններ ունեն:  Առաջին հերթին իրադարձությունների կենտրոնում պետք է լինեն համաշխարհային հեռուստաընկերությունների թղթակիցները:   Այս մոտեցումը նոր չէ:  Եվրոպական մեդիայի ամենամյա ֆորումում BBC- ի թղթակից Մարտին Բելը ասաց, որ սառնասիրտ լրագրությունը պետք է փոխարինվի «մասնակցային» լրագրությամբ, ինչը լրագրողից պահանջում է ոչ միայն փաստեր արձանագրել, այլև անկեղծ զգացմունքներ արտահայտել:   «Լրագրողը դիտորդ չէ, այլ իրադարձությունների մասնակից», - ասում է Բելը:   Ելույթի վերջում նա պատմում է մի լրագրողի հետ կապված մի դեպք, որը ցանկանում էր գրել դիպուկահարի մասին:  Լրագրողը դիպուկահարի կողքին կանգնած հարցնում է. "Ինչ ես տեսնում?"  Դիպուկահարը պատասխանում է. «Ես տեսնում եմ, որ փողոցում քայլում են երկու հոգի:   Նրանցից ո՞ւմ սպանեմ: »   Հարցը մնաց անպատասխան, լրագրողը սարսափած հեռացավ:   Հետո նրա ետևից երկու կրակոց լսվեց, նա լսեց դիպուկահարի ձայն: «Ի aնչ ափսոս, նրանցից մեկի կյանքը կարող էիք փրկել»:  Բելը նշում է, որ վտանգը լրագրողի համար կաղապար չէ:  Ավելի ուշ նա իր հայեցակարգը հրապարակեց British Journalism Review- ում, որին արձագանքեց բրիտանական լրագրության վետերան Johnոն Սիմփսոնը ՝ BBC International Media- ի գլխավոր խմբագիր:  Բելին մեղադրվեց ՝ ասելով, որ լրագրողը պարտավոր չէ, չպետք է արտահայտի իր մտքերը:   «Մենք մարդկանց փաստեր ենք տալիս, նրանք կարող են ենթադրություններ անել անձամբ:   «Պե՞տք է նրանց սովորեցնել, թե ինչպես գնահատել իրադարձությունները: Գրում է Simpson 3-ը:  Վերջինս նկատում է, որ եթե ուզում եք ազդել մարդկանց մտածելակերպի վրա, դառնաք քաղաքական գործիչ, իսկ եթե ուզում եք մարդկանց պատմել կատարվածի մասին, դարձեք լրագրող: Հարկ է նշել, որ համաշխարհային հեռուստաալիքները բարելավում են իրենց վարկանիշը ՝ լուսաբանելով զինված հակամարտությունները, էթնիկ զտումները և ահաբեկչությունը:  Հեռուստաընկերությունների միջեւ մրցակցությունն այն աստիճանի է հասել, երբ մեդիա հետազոտողները տարբերակում են հեռուստաընկերությունների ազդեցության ոլորտները:   Եթե ​​Պարսից ծոցի բախումների ընթացքում CNN- ը հիմնական տեղեկատվությունն էր, ապա Կոսովոյի ճգնաժամի և Թիմոր-Լեստեի անկարգությունների ֆոնին BBC World- ը գլխավորն էր: Հեռուստատեսության և ահաբեկչության կապը հաճախ հակասությունների առիթ է դարձել:  Եթերում ահաբեկչական գործողությունների մասին հաղորդելիս լրագրողները համաշխարհային հանրության ուշադրությունը հրավիրում են այս խնդրի վրա, ինչը նշանակում է, որ ահաբեկչությունն ունի «անվճար» գովազդներ:  Մյուս կողմից, այդ մասին անհնար է լռել ոչ միայն ժողովրդի տեղեկացված լինելու իրավունքի պատճառով, այլև խնդրի լուծման համար օգտագործել աշխարհի քաղաքական և դիվանագիտական ​​ուժերն ու կապերը:   2001 Սեպտեմբերի 11-ին ամբողջ աշխարհն իրեն գերեվարված զգաց, բոլորը իրենց անզոր էին զգում, միևնույն ժամանակ գիտակցելով, որ այս իրավիճակը հենց ահաբեկչական ակտի սցենարիստների և ռեժիսորների կողմից իրականացված նպատակն էր:  Համաշխարհային հեռուստաընկերությունների դերը 2001-ին Սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչությունների լուսաբանումը չի կարող միանշանակ գնահատվել:   Ահաբեկչության լուսաբանումն այդքան արդյունավետ չէր լինի, եթե միլիոնավոր մարդիկ ուղիղ հեռարձակմամբ չհետեւեին ահաբեկիչների գործողություններին: Observer բրիտանական թերթը սեպտեմբերյան ողբերգությունն անվանել է ահաբեկչության ամենամեծ PR հնարքը մարդկության պատմության մեջ 4:   Ահաբեկիչներն ամեն ինչ հաշվարկել էին: Համաշխարհային առևտրի կենտրոն ընկած առաջին ինքնաթիռի և «երկրորդ ինքնաթիռի» միջև ընդմիջումը 18 րոպե էր:   Այդ ընթացքում բոլոր համաշխարհային հեռուստաալիքները առանց դադարի ցույց տվեցին ամեն ինչ:   «Առաջին ինքնաթիռը պետք է որսակեր 2 բանավեճի բռնկումներ այն մասին, թե լրագրողները պետք է երբևէ շեղվե՞ն օբյեկտիվությունից // Եվրոպա մեդիա ֆորում:  Նորությունների ավանդույթներ և անցումներ, 4 Տե՛ս Hobsbawm J., Հասարակայնության հետ կապերի մասին:  Ինչպե՞ս նրանք պատանդ պահեցին բոլորիս // The Observer, 2001 թ., Սեպտեմբերի 16: «Լրատվամիջոցների ուշադրությունը, երկրորդը, պետք է օգտագործեր ուղղակի ազդեցության հնարավորությունը, քանի որ հեռուստաընկերություններն արդեն ուղիղ հեռարձակում էին ահաբեկչությունը», - ասում է պրոֆեսոր Դեպան: Աշխարհի հեռուստաընկերություններն անմիջապես պայմանավորվեցին միմյանց օգնել և ստացված տեղեկատվությունը և տեսանյութերը փոխանակել:  Այնուամենայնիվ, լրատվամիջոցները ողողված էին անորոշ «ոչ հավաստի տեղեկատվությամբ» ՝ կապված տեղեկատվական քաոսի և խուճապի հետ:  Դեպքի մասին ԱՄՆ-ում հաղորդում էին հեռուստաընկերությունները, որոնք ընդհանրապես քաղաքական լուրեր չէին հաղորդում: ABC- ն հեռարձակվում էր սպորտային ESPN- ով, իսկ երաժշտությունը MTV CN VH-1- ով `CNN- ով: Սեպտեմբերի 11-ից հետո համաշխարհային լրատվամիջոցները սկսեցին հեռարձակվել մշտական ​​վերնագրերով: «Ամերիկայի նոր պատերազմը», «Ամերիկան ​​պատերազմական իրավիճակում» և այլն:  Առաջին օրերին CNN- ը սկսեց պատմել Աֆղանստանի մասին, որտեղ այն գտնվում է, ինչպես պետք է պաշարվի, ինչ ռազմական տեխնիկա է օգտագործվելու:   Մի կողմից, այդ օրերին հեռուստատեսությունը տեղեկատվության անփոխարինելի աղբյուր էր, բայց մյուս կողմից `համաշխարհային լրատվամիջոցներն արդյունավետ դարձան ահաբեկչական ահաբեկիչների ձեռքում:  2001 թվականից հետո «միջազգային ահաբեկչություն» տերմինը մտավ համաշխարհային լրատվամիջոցների բառապաշար:   Այնուամենայնիվ, սա մեծ փորձ էր մեդիա մագնատների համար իրենց հետագա աշխատանքում: Ընդհանուր առմամբ, հարկ է նշել, որ վերջին 15-20 տարիների ընթացքում միջազգային նորությունների հեռարձակումը զգալիորեն փոխվել է:  Եթե ​​Պարսից ծոցում պատերազմի ժամանակ CNN International- ը միակն էր իր բացառիկ տեսահոլովակներով, ապա այլ հեռուստաալիքներ արդեն հեռարձակում էին Իրաքի իրադարձությունների ժամանակ:   CNN- ը, BBC- ն, Euronews- ը, SkyNews- ը շուրջօրյա լուսաբանել են ռազմական գործողությունները:   Նրանց մրցակիցը դարձավ արդեն հայտնի «Ալ-azeազիրա» դարաշրջանի «Ալ-Արաբիան»: Մեր օրերում աշխարհը կարծես կենտրոնացած է Սիրիայում, որտեղ շարունակվող քաղաքացիական պատերազմը չի հանդարտվում:  Լուսաբանման եղանակներն ու մեկնաբանությունները տարբեր են:   Եկեք խոսենք The New York Times- ի և The Washington Times- ի, սիրիական պատերազմի լուսաբանման մեխանիզմների մասին: Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի լուսաբանման ընթացքում այս երկու պարբերականները չեն թաքցնում իրենց բացասական վերաբերմունքը Բաշար Ասադի ռեժիմի նկատմամբ, նրանք ակտիվորեն խրախուսում են ընդդիմությանը, որի նպատակը նախագահին տապալելն է:   Այս պատճառը հիմնականում պայմանավորված է ԱՄՆ արտաքին քաղաքականության շահերով: Սիրիան միշտ հետաքրքրություն է առաջացրել Արեւմուտքի համար, առաջին հերթին ՝ որպես ամենահարուստ նավթային ռեսուրսներ ունեցող երկիր: 2012 թվական: հունվարից մինչև 2013 թվականը The New York Times– ը հունվարին սիրիական հակամարտության վերաբերյալ ավելի քան 324 նորություն և վերլուծական հոդված էր հրապարակել:   Հրապարակումները պատկերացում են տալիս քարոզչական արշավի հիմնական հիմքերի մասին: Առաջին հերթին, The New York Times- ը և Washington Times- ը ծայրահեղ էին իրենց գնահատականներում:  Ընդդիմության ներկայացուցիչները, ովքեր պայքարում են Ասադի ռեժիմի դեմ, նրանց կողմից ներկայացվում էին որպես հերոսներ, իսկ Ասադին ՝ իրեն սատարող քաղաքական շրջանակը, որպես հակահերոսներ:   Առաջինները պայքարում են իրենց ինքնիշխանության և անկախության համար, երկրորդները կառչած են մնում իշխանությունից ՝ պատրաստ ոչնչացնել նրանց, ովքեր կփորձեն վերականգնել երկրի ինքնիշխանությունը 2:  Դա հաստատելու համար անդրադառնանք The New York Times- ի 2 հոդվածների:   Նկարագրելով ապստամբներին ՝ թերթը հավաստիացնում է, որ նրանք պատրաստ են վճռականորեն զոհաբերել իրենց ՝ միայն կասեցնելու Ասադի կործանարար ռեժիմի առաջխաղացումը 3:   Խոսելով Սիրիայի կառավարության մասին ՝ The NewYork Times– ի տեսաբան Է. Բարնարդը նշում է, որ դա սպանում է իր ժողովրդին ոչ միայն ֆիզիկապես, այլև անիծում է բարոյականությունը:  Նկատելի է, որ ընդդիմության ներկայացուցիչները թերթը չի ընդունում որպես օրենքի խախտող, չնայած գործող իշխանության դեմ պայքարելով և երկրի տարածքում տարածված ռազմական գործողություններ կազմակերպելով ՝ նրանք խախտում են օրենքը: 1 Պատրաստված հեռուստատեսության համար ահաբեկչություն:   Worksանցերն ու կայարանները խառնվում են ՝ ծածկելու ազգը ցնցած գրոհները // Հեռարձակում և մալուխ, 2001,2 Մանրամասների համար տե՛ս http: // www. //www.washingtonpost.com/world/middle_east/ տասնյակ-զոհված-հարձակման-կենտրոնում-Սիրիա / 2012/12/11 / 21/034d344043d6-11e2-8061-253bccfc7532_story.html: 3 Լրացուցիչ մանրամասների համար տե՛ս http: //www.nytimes.com/2012/02/24/opinion/ how- to-halt- the- butchry-in- in Siria. html. 4 Լրացուցիչ մանրամասների համար տե՛ս http: //lens.blogs.nytimes.com/2012/06/13/a-rare-view-of-conflict-in-Yyria/?_r=0: Թերթերն առանձնանում են նրանով, որ կատարում են փաստերի ընտրություն և համեմատություն, ինչը միշտ չէ, որ օբյեկտիվ է:   Եթե, օրինակ, կառավարական ուժերը մեղավոր են ճանաչվում խաղաղ բնակիչների կոտորածի մեջ, թերթերը նրանց խիստ քննադատության են ենթարկում: Իրավիճակը միանշանակ փոխվում է, երբ խաղաղ բնակիչները զոհվում են ընդդիմադիր ուժի մեղքով: Այս դեպքում կորուստները ներկայացվում են որպես «չնչին»:   New YorkTimes- ը նույնիսկ հնչեցրեց այն միտքը, որ սպանվածները կարող էին կրել իշխանամետ զինյալների համազգեստ, որոնք շփոթել էին ապստամբներին:  Դրա վառ օրինակը Սիրիայում թուրքական ռազմական ինքնաթիռի ոչնչացումն է:   Դեպքից անմիջապես հետո թերթերը շտապեցին մեղադրել Սիրիային հարևան երկրների նկատմամբ ագրեսիվ պահվածք ցուցաբերելու մեջ 2:   Սակայն նշված նյութերը ոչինչ չեն ասում այն ​​մասին, թե ինչու է թուրք օդաչուն հայտնվել Սիրիայի տարածքում, ո՞րն էր նրա նպատակը:  Եվ դա այն դեպքում, երբ Թուրքիան երբեք չի թաքցրել, որ ստեղծված իրավիճակում ավելի շատ համակրում է ընդդիմությանը, քան սիրիական կառավարությանը:  Պատճառը, թե ինչու թերթերը ուշադրություն չեն դարձրել այս ամենին, բացատրվում է միայն նրանց քաղաքական տեսանկյունից:  2012 թվական: The New York Times- ը և The Washington Times- ը հունվարից ակտիվորեն շրջանառում են Սիրիայում զանգվածային զենքի գաղտնի պաշարների հարցը:   Երկու թերթերը հայտնում էին, որ այդ զենքի մատակարարը 2000-ականների սկզբին Իրաքն էր, որը ղեկավարում էր Սադամ Հուսեյնը:   Միևնույն ժամանակ, հրապարակումներում անհնար էր հասկանալ `արդյո՞ք այդ զենքերն իրականում գոյություն ունեն, որոնք են դրանք, ինչ հնարավորություններ ունեն: New York Times- ը և Washington Times- ը հմտորեն օգտագործում են ժողովրդավարական արժեքները որպես զենք իրենց քարոզչության համար. Ազատություն, անվտանգություն, քաղաքացիական ընտրություններ, հավատարմություն և այլն:  Եթե ​​Սիրիայի նախագահը և նրա շրջապատը ներկայացվեն որպես ժողովրդավարական արժեքներ խախտողներ, իսկ ապստամբները, ընդհակառակը, որպես այդ արժեքների պահպանման ջատագովներ: Բերված օրինակները, ըստ էության, ցույց են տալիս սիրիական հակամարտության կողմերին «մեզ հետ» և «մեր դեմ» բաժանելու այս երկու թերթերի ցանկությունը: Վերլուծելով Սիրիայում տիրող իրավիճակը, The New York Times- ը և Washington Times- ը ոչ միայն բարձրացնում են ռազմաքաղաքական խնդիրներ, այլև ուշադրություն են դարձնում Բաշար Ասադի կնոջ `Ասմա Ասադի պահվածքին:   Այսպիսով, Սիրիայի նախագահը բնութագրվում է որպես կոշտ, կոպիտ, անողոք:  Օրինակ, The New York Times- ը մեղադրեց Ասադին եթային և պատերազմի ողջ պատասխանատվությունը դրեց նրա ուսերին 3:   Իր հերթին, The Washington Times- ը նշել է, որ Ասադն անձամբ է զբաղվել անչափահասների զորակոչի խնդրով ՝ աչք փակելով պատերազմական գոտիներում իր զինվորականների կողմից սեռական բռնության առկայության վրա:  Ինչ վերաբերում է նախագահի կնոջը, ապա նա ներկայացվում է ծաղրական տոնով, որը կարդում է սիրային վեպեր և արտասահմանյան ժամանակակից ամսագրեր 4:   Այս ամենից պարզ են դառնում ամերիկյան այս երկու թերթերի կողմնորոշման առանձնահատկությունները: Միևնույն ժամանակ, համաշխարհային լրատվամիջոցները պետք է գիտակցեն իրենց դերը անկողմնակալ փաստերի արդարացի համադրություն ներկայացնելու հարցում, քանի որ այն ձևավորում է հասարակական կարծիքը աշխարհում:  Այս դեպքում հեռուստադիտողը չպետք է զգա հսկայական արգելքը Արևելքի և Արևմուտքի միջև: Ամալյա Կարապետյան Mինված հակամարտությունների և ահաբեկչության լուսաբանումը գլոբալ լրատվամիջոցներում Հիմնաբառեր. Համաշխարհային լրատվամիջոցներ, զինված բախումներ, լուսաբանում, ահաբեկչություն: ։

Հոդվածն  անդրադարձ  է  կատարում  գլոբալ  մեդիայում  զինված  բախումների  և  ահաբեկչական  գործողությունների լուսաբանման առանձնահատկություններին և նշանակությանը մեր օրերում։
  Ներկայացվում են վերջին  տարիներին  մի  շարք  լրատվամիջոցների  հրապարակումներ  և  վերլուծվում  վերջիններիս  դերը  հասարակական  ազդեցության տեսանկյունից։
