1.  Ֆիզիկայի  տարբեր  բնագավառների  միջև  փոխառնչություններ  հաստատելու  նպատակով  կատարվող  դիտարկումներում  և  մեթոդական  վերլուծություններում հատկապես կարևորվում են ֆիզիկական տարաբնույթ պարամետրերի չափային գնահատումներն ու համադրումները։
  Ինչպես գիտենք, կարելի է  սահմանափակ  թվով  ֆիզիկական հաստատունների  միջոցով  ձևավորելայդ հաստատունների  այնպիսի զուգակցություններ, որոնք ունենան, օրինակ,երկարության,  ժամանակի,  էներգիայի,  զանգվածի  և  ֆիզիկական  այլ  պարամետրերի չափայնություն։
  Նման ձևով կարելի է տեսականորեն ընկալելի դարձնել  մեծ  թվով  ֆիզիկական  պարամետրեր՝  վերջիններս  արտահայտելով  հիմնարար համարվող հաստատուններով։
  Եվ հիմնարար հաստատունների առանձին  խմբերն  էլ  նախանշում  են  ֆիզիկական  տեսությունների  կիրառելիությանոլորտները։
   Այնպես  որ  ֆիզիկական  տեսությունների  խորհրդանշական  «քարտեզը»,  որը  ուղենիշային  դեր  ունի  ֆիզիկական  իրականության  ամբողջականընկալման  համար  և  սույն  դիտարկման  թեման  է,  ձևավորվում  է  տարբերհիմնարար հաստատունների դերերի ընդգծման համեմատական գնահատումներով։
   Որպես  այդպիսի  գնահատում՝  ընդունված  է  կիրառել  նույն  չափայնությունն  ունեցող  ֆիզիկական  մեծությունների  չափազուրկ  հարաբերությունը(օրինակ` ), որը արտահայտում է որոշակի ֆիզիկական փոխկապակցություն։
 Եվ խորհրդանշական քարտեզի ուրվագծումը հանդիսանում է տարբեր չափազուրկ  հարաբերությունների  արժեքներով  թվագրված,  առանցքներ  ունեցողկոորդինատային համակարգում ֆիզիկական տեսությունների կիրառելիությանոլորտների  տոպոլոգիապես  համատեղելի  զուգակցում,  որը  պետք  է  ունենաակնառու  դիտողական  բնույթ  և  արտացոլի  առանձին  տեսությունների  միջևսահմանային անցումների ֆիզիկական հիմնավորվածությունը։
  2.  Ինչպես  գիտենք,  արիստոտելյան  ֆիզիկան  (նաև  նրա  միջնադարյանզարգացումները) ըստ էության զուտ հետազոտվող օբյեկտին վերագրվող բազմազան հատկությունների հետազոտման ուսմունք էր։
  Իսկ ատոմականությանգաղափարը, արդեն հին հույների պատկերացումներով, ֆիզիկական հատկությունների այդ բազմազանությունը փորձեց հանգեցնել միայն ատոմներին բնորոշ սահմանափակ թվով հիմնարար հատկանիշների։
  Սակայն շուտով ատոմականության  սկզբունքի  հետևորդներն  սկսեցին  տարանջատել  դիտվող  հատկությունների երկու կատեգորիաներ. հատկություններ, որոնք կախված չեն դիտորդից  և  պատկանում  են  միմիայն  դիտվող  օբյեկտին  (երկրաչափական  ուդինամիկական հատկություններ), և հատկություններ, որոնք պայմանավորվածեն  դիտող  սուբյեկտի  ընկալումներով։
   Ֆիզիկական  օբյեկտների  նման  «առաջնային» և «երկրորդային» հատկությունների տարբերակումը իրականացրեց արդեն  Գալիլեյը՝  իրական  համարելով  լոկ  առաջնայինները,  նման  կերպ  առաջադրելով դասական ֆիզիկայի հետազոտական ծրագիրը[1]։
  Այսպիսով՝ դասական ֆիզիկայում առաջնային հատկանիշները` ձևը, դիրքը, շարժումը, զանգվածը, լիցքը, համարվում են ֆիզիկական իրականության օբյեկտիվ բնութագրերը,մատերիայի անբաժանելի ատրիբուտները, որոնք առնչություն չունեն դիտումների  հետ։
   Եվ  հենց  այդ  պատճառով  էլ  դասական  ֆիզիկայում  քանակականառնչություններ  հաստատելու  նպատակով  ներմուծվել  են  չափման  տարբերմակրոսկոպական  համակարգեր,  որոնք  նախատեսված  են  սովորական  ֆիզիcVկական երևույթների համար և հիմնված են դյուրին կերպով հասանելի, պայմանականորեն ընտրված,  որոշակի  համաձայնությամբ  հաստատված  մակրոսկոպական  չափանմուշների  վրա։
   Ընտրության  նման  պայմանականությունը  անհրաժեշտորեն հետևում է հետազոտվող օբյեկտի առաջնային հատկություններիանհատական  բնույթից։
   Այնպես  որ  ֆիզիկական  տեսությունների կիրառելիության ուրվագծային «քարտեզում» դասական ֆիզիկային հատկացվող տիրույթըչունի ուղենիշային որոշակի սահմանափակում։
 3. Հատկանիշների դասակարգման վերը նշված մտահայեցողական կոնցեպցիան  առաջին  անգամ կասկածի  տեղիք  տվեց  Հերբարթի  և Ստելլոյի  զուտտրամաբանական  վերլուծությունների  արդյունքում,  ըստ  որոնց՝  օբյեկտի,  իրիհատկանիշները (այդ թվում՝ առաջնային) հանգում են այլ իրերի հետ հարաբերակցությունների հետևանքների։
  Հետագայում այդ գաղափարը, որ օբյեկտներիհատկությունները մեր զգայնությունների կամ բնության այլ օբյեկտների վրա լոկնրանց գործադրած ներգործություններն են, ընդգծել է նաև Հելմհոլցը [1]։
  Նմանպնդումները  լիովին  հաստատեց  նոր  ժամանակների  ֆիզիկան։
   Իրոք,  ֆիզիկական գիտության հետագա զարգացումը ցույց տվեց, որ առաջնային համարվող վերը նշված բոլոր հատկանիշները կախված են նաև դիտման միջոցներից ևվերջիններիս  հետ  դիտվող  օբյեկտի  ունեցած  փոխհարաբերություններից։
   Այսպիսով,  ի  տարբերություն հատկանիշների  արիստոտելյան  ֆիզիկայի  և առաջնային հատկությունների նյուտոնյան ֆիզիկայի, նոր ժամանակների ֆիզիկայինհատկանշական է այլ արտահայտչալեզու։
 Դա  փոխազդեցությունների,  փոխներգործությունների, այլ  ոչ  թե  ատրիբուտների լեզուն է։
  Նման լեզվամտածողության տարրերն են պրոցեսները, այլոչ թե հատկություններն ու առաջնային որակները։
 Պատմականորեն  տևական  ժամանակահատվածում  տարատեսակ  փոխազդեցությունները (էլեկտրական, մագնիսական, գրավիտացիոն) դիտարկվումէին  որպես  ֆիզիկական  մարմինների  (նյութի)`  հեռավորության  վրա  փոխազդելու որոշակի առանձնահատկություններ։
  Ի տարբերություն այդ տեսանկյան՝Ֆարադեյը  առաջին  անգամ  ներմուծեց  դաշտի՝  որպես  ֆիզիկական  իրականության (մատերիայի տեսակի) գաղափարը, որը նյութական մարմինների միջևհաղորդակցող մեխանիզմի դեր է կատարում և ենթարկվում է շարժման յուրահատուկ  օրենքների։
   Նման  տեսանկյունը,  ըստ  էության,  Դեկարտի  մերձազդեցության տեսության հետագա զարգացումն էր։
  Էլեկտրամագնիսական դաշտիշարժման  օրենքների  հետագա  ձևակերպումը  դաշտի  հավասարումների  տեսքով պատկանում է, ինչպես գիտենք, Մաքսվելին։
 4. Իր ժամանակին հատկապես կարևորվեց Մաքսվելի հավասարումներիինվարիանտությունը  կոորդինատների  ու  ժամանակի  Լորենցի  ձևափոխությունների  նկատմամբ՝  ի  տարբերություն  Նյուտոնի  հավասարումների,  որոնքինվարիանտ  են  Գալիլեյի  ձևափոխությունների  նկատմամբ։
   Այսինքն՝  դաշտիդասական տեսությունը պետք է իր տեղը զիջեր հարաբերականության հատուկտեսությանը։
   Եվ  հարաբերականության  տեսությունը  բացահայտեց,  որ  դիրքի,ժամանակի և արագության (հավասարապես նաև երկարության, տևողության)երկրաչափական-կինեմատիկական  հատկությունները,  որոնք  անցյալում  համարվում էին օբյեկտիվ բնութագրեր, իրականում կախված են հաշվարկման համակարգի ընտրությունից, այսինքն՝ ֆիզիկական իրականության տարածաժամանակային առանձնահատկությունից։
  Վերջինս արտահայտվում է մակրոռելյատիվիստական  մեխանիկայում  բնության  հիմնարար  հաստատուններից  մեկի` լույսի c  արագության դերի ընդգծմամբ, որն իր հերթին հանգեցնում է ֆիզիկական մեծությունների չափման «բնական», այլ ոչ պայմանական միավորներիձևավորմանը[2]։
   Այսպիսով,  ֆիզիկական  տեսությունների  ուրվագծայինքարտեզում  կարելի  է  որոշակիացնել    մակրոռելյատիվիստական  էլեկտրադինամիկային հատկացվող տիրույթիսահմանազատումը։
 5. Շուտով ցույց տրվեց, որ միկրոմասնիկների շարժման օրենքները որակապես տարբերվում են մակրոսկոպական մարմինների շարժման օրենքներից։
 Եվ  միկրոմասնիկների  համար  առաջին  ավարտուն  տեսություն  հանդիսացավքվանտային  մեխանիկան։
   Բորնի-Բորի-Հեյզենբերգի  մեկնաբանման  կոնցեպտուալ շրջանակներում քվանտային մեխանիկան նորից պրոցեսների, այլ ոչ թեմատերիայի  առաջնային  հատկությունների,  փոխազդեցությունների,  այլ  ոչ  թեատրիբուտների ֆիզիկա է։
 Իրոք,19-րդ և 20-րդ դարերի սահմանագծին մատերիայի կառուցվածքային  ուսումնասիրություններում  հանգուցային  նշանակություն  և  առաջնահերթություն ստացավ ատոմականության սկզբունքը, կամ որ նույն է, մատերիայիբոլոր  ձևերի  ու  ֆիզիկական  բնութագրերի  ընդհատության  սկզբունքը,  որըբացարձակապես  խորթ  է  դասական  ֆիզիկային։
   Նոր  բացահայտված  իրողության տրամաբանական վերլուծությունը ցույց տվեց, որ միկրո-և մակրոօբյեկտները  սկզբունքորեն  տարբերակող  հայտանիշ  կարող  է  ծառայել  նյութականօբյեկտի ռեակցիան արտաքին ներգործությանը՝ ներառելով դիտման ժամանակօբյեկտի կրած ներգործությունը։
 1,cVcVՆյութական  օբյեկտների  փոխներգործությունների,  այսինքն՝  նաև  վերջիններիս  ֆիզիկական  բնութագրերի  վրա  ատոմականության  սկզբունքի  տարածման  պատիվը  պատկանում  է  Պլանկին։
   Համաձայն  Պլանկի  նվազագույններգործության՝ քանակական չափ է հանդիսանումՋ.վհաստատունը, որը ներգործության այլևս անբաժանելի «ատոմի» դեր է խաղում։
 Այսպիսով,  միկրոաշխարհի  ֆիզիկայում  հանգուցային  նշանակություն  ունեն  հիմնարար  հաստատունները,  որոնք  համապատասխանաբարփաստում  են  լիցքի,  զանգվածի,  ներգործության ատոմականության սկզբունքիֆիզիկական իրողությունը՝ միաժամանակ ընդգծելով ֆիզիկական տեսությունների ուրվագծային քարտեզում ոչ ռելյատիվիստական քվանտային մեխանիկայի կիրառելիության ոլորտի  սահմանազատումը ( -ֆիզիկականհամակարգի գործողությունն է)։
 6.  Քվանտային  մեխանիկայի  հետագա  զարգացումը  բերեց  քվանտայինէլեկտրադինամիկայի  ստեղծմանը,  որտեղ  մասնիկի  և  դաշտի  գաղափարներըմիաձուլվում են քվանտային դաշտի մեկ համընդհանուր գաղափարի մեջ, փաստելով մասնիկների ստեղծման ու վերացման ֆիզիկական իրողությունը։
  Էլեկտրամագնիսական  դաշտի  համար  Մաքսվելի հավասարումների,  էլեկտրոն-պոզիտրոնային դաշտի համար Դիրակի հավասարումների և վերանորմավորմանգաղափարի  նախահիմքի  վրա  ստեղծված  քվանտային  էլեկտրադինամիկան,որը  նկարագրում  է  միայն  ֆոտոնների  և  լեպտոնների  փոխազդեցությունները,չափազանց  ճշգրիտ  տեսություն  է։
   Քվանտային  էլեկտրադինամիկայում  միատեղվել  են  ողջ  ֆիզիկական  գիտության  զարգացման  նախորդ  փուլի  ձեռքբերումները, այն է` Մաքսվելի դասական էլեկտրադինամիկան և քվանտային մեխանիկան։
  Այլ կերպ ասած, ֆիզիկական տեսությունների ուրվագծային քարտեզում քվանտային էլեկտրադինամիկայի ոլորտը պետք է տոպոլոգիապես ներառի  նախորդ  զարգացումների  զբաղեցրած  տիրույթները՝  միավորելով  նաև  վերջիններիս մեջ կիրառվող հիմնարար հաստատունները՝ որպես չափման «բնական» միավորների ձևավորման անհրաժեշտ և բավարար նախահիմք։
 7.  Տարածաժամանակային  իրականության  մեջ  ընթացող  ֆիզիկականերևույթները  և  համապատասխան  ֆիզիկական  տեսությունները  տոպոլոգիական համադրման ենթարկելու նպատակով պետք է առկա հիմնարար հաստատունների  ներգրավմամբ  ձևավորել  համեմատական  գնահատումների3410054,1,,eme1,SSScmee,,,cmee,,,չափազուրկ հարաբերություններ և վերջիններիս արժեքներով թվագրել ուրվագծային քարտեզի կոորդինատային առանցքները։
  Սակայն հարկ է նկատի ունենալ, որ այնպիսի հիմնարար հաստատուններ, ինչպիսիք են էլեկտրոնիև լիցքըզանգվածը,  ժամանակակից  ֆիզիկական  տեսություններում  ներմուծվումեն  զուտ  ֆենոմենոլոգիապես,  վերանորմավորման  գործընթացի  արդյունքում,որի  գաղափարը,  իհարկե,  չի  բխում  քվանտային  էլեկտրոդինամիկայի  ելակետային հավասարումներից։
 Ելնելով նման իրավիճակից՝ կարելի է ֆիզիկական տեսությունների կիրառելիության ոլորտների տեղորոշման հարցում ձերբազատվել  և չափազուրկ գնահատումների օգտագործումից՝ սահմանափակվելով լոկ ևհարաբերությունների  արժեքներով։
   Եվ  հաշվի  առնելով  ֆիզիկական  երևույթների ընթացքի իրողությունը տարածության մեջ, ժամանակի ընթացքում, չափազուրկ գնահատումները հարկ է լրացնել տարածական-մասշտաբային ևսմեկ գնահատումով։
  Առավել ևս, որ քվանտային էլեկտրադինամիկայում տեսական  եզրահանգումները  փորձնական  արդյունքներին  համաձայնեցնելու  նպատակով  վերանորմավորման  գաղափարը  կիրառելիս  հարկ  է  լինում  փաստելորոշակի, շատ մեծ, վերջավոր սահմանային  իմպուլսի գոյության վարկածը՝համարելով,  որ  փոխազդող  մասնիկների  (էլեկտրոնների  և  ֆոտոնների)  իմպուլսների փոփոխությունները փոքր են այդ սահմանային արժեքից։
  Այնպես որեթե  սահմանային  իմպուլսը  համարվի  անվերջ  մեծ,  ապա  էլեկտրոնի  լիցքըկձգտի զրոյի։
  Լանդաուի և Պոմերանչուկի ստացած այս արդյունքը վկայում է, որքվանտային  էլեկտրադինամիկան  փակ,  ավարտուն  տեսություն  չէ։
   Այլ  կերպասած,  քվանտային  էլեկտրադինամիկան  կիրառելի  չէ  շատ  մեծ  իմպուլսներիտիրույթում։
   Իսկ  մյուս  կողմից՝  մեծ  իմպուլսներին  համապատասխանում  ենփոքր հեռավորություններ։
  Եվ ըստ երևույթին քվանտային էլեկտրադինամիկանտեղի չունի փոքր հեռավորությունների տիրույթում[5]։
 Այսինքն՝  ֆիզիկական  տեսությունների  ուրվագծային  քարտեզում  անհրաժեշտ  է  ներմուծել  չափազուրկ  գնահատումների  երրորդ  թվային  առանցքը    առանցքներից բացի), որը պետք է թվագրել   հարաբերության արժեքներով։
   գնահատումները  համապատասխանաբար  արտացոլումեն տարածա-ժամանակային `   իրականության մեջ շարժվող` և փոխազդող` մատերիայի վարքը։
 8. Հիմնարար երկարության գոյությունը սերտորեն առնչվում է ուլտրափոքր մասշտաբներում ավանդական տարածա-ժամանակային պատկերացումների վերանայման անհրաժեշտության  հետ։
   Ըստ  Սնայդերի,  նման  մասշտաբներում  միմյանց  հետ  չկոմուտացվող  կոորդինատներով  բնորոշվող  տարածությունը դիսկրետ է և միևնույն ժամանակ իզոտրոպ։
  Ընդ որում էական են դառնում  գրավիտացիոն  դաշտի  հնարավոր  քվանտացման  հետ կապված երևույթները։
   Ընդհանրապես  քվանտային  ֆիզիկան  առաջադրել  է  միկրոաշխարհումընդհատության և անընդհատության փիլիսոփայական վերլուծության իր հարցադրումը։
   Ինչպես  գիտենք  Պլանկի  հաստատունի  հիմնարար, համապիտանիբնույթը ի հայտ է գալիս այն առումով, որ նրա միջոցով կարող են արտահայտվելբոլոր  այն  ֆիզիկական  բնութագրերը,  որոնցով  փոխանակվում  են  փոխազդողօբյեկտները։
   Իրոք,  չափայնությունների  պարզ  վերլուծությունը  հաստատում  էհետևյալ կապը.[ ]=[էներգիա  x  ժամանակ]=[իմպուլս  x  երկարություն]=[մոմենտ],  (*)  որըթույլ  է  տալիս  մեկնաբանությունների  երկակի  հնարավորություն։
   Ըստ  (*),  համակարգի դինամիկական վիճակը բնութագրող [ ] չափայնությամբ  S գործողության քվանտացման փաստից հետևում է, որ եթե]=[էներգիա x ժամանակ],ապա ընդհատ, քվանտացվող կարող է լինելա)  կա՛մ  ֆիզիկական  օբյեկտների  փոխազդեցության  արդյունքում  փոխանակվող էներգիան, կա՛մ ժամանակը,բ)  և՛ էներգիան, և՛ ժամանակը։
 Նույն տրամաբանությամբ, եթեապա ընդհատ, քվանտացվող կարող է լինել]=[իմպուլս x երկարություն],գ) կա՛մ փոխանակվող իմպուլսը, կա՛մ երկարությունը,դ) և՛ իմպուլսը, և՛ երկարությունը։
 ScVrr0rr0cVSrr0cVSՔանի որ, ըստ ժամանակակից ֆիզիկական պատկերացումների, տարածությունը և ժամանակը միկրոաշխարհում մնում են անընդհատ, անսահմանելիորեն բաժանելի, ապա անհրաժեշտաբար ենթադրվում են էներգիայի, իմպուլսի  և  մոմենտի  քվանտայնությունը,  ընդհատությունը։
   Իսկ  եթե  որպես  ելակետընդունենք էներգիայի, իմպուլսի ու մոմենտի ընդհատության փորձնականորենհաստատագրված այդ փաստը, ապա արդեն ֆիզիկորեն հիմնավորված և թույլատրելի  կարելի  է  համարել  տարածության  ու  ժամանակի  հնարավոր  քվանտացման  պատկերացումները։
   Իսկ  դա  ոչ  այլ  ինչ  է, եթե  ոչ  մատերիայի  և  նրաֆիզիկական  բնութագրերի  ընդհատության  գաղափարի  տարածում  նաև  նրաատրիբուտների`տարածության  ու  ժամանակի  վրա,  քանի  որ  մենք  լոկ  մտովիկարող ենք տարանջատել մատերիայի, շարժման, տարածության ու ժամանակիանքակտելիորեն շաղկապված ֆիզիկական իրողությունները միմյանցից և այնէլ լոկ սահմանային դեպքում, մակրոսկոպական մակարդակով։
 9.  Այժմ  ձևավորենք  ֆիզիկական  տեսությունների  փոխդասավորվածության  ուրվագծային  քարտեզը,  ավելի  ճիշտ  եռաչափ  մոդելը,  ըստ  կոորդինատային ( ) եռաչափ բազիսի։
  1) Ակնհայտ է, որ տրված կոորդինատայինհամակարգում  դասական  ֆիզիկան  զբաղեցնում  է  առանցքի  երկայնքովձգվող  միաչափ  տիրույթը,  որն  սկզբունքորեն  զուրկ  է  որոշակի  սահմանազատումից։
 2) Առավել ընդհանուր բնույթ ունեցող ռելյատիվիստական մեխանիկանբնորոշվում է  ( )  հարթության  վրա  տեղաբաշխված կիրառելիության  երկչափ (1x1) տիրույթով։
  Վերջինիս պրոյեկցիան  առանցքի վրա համընկնում էդասական ֆիզիկայի միաչափ տիրույթին։
  Խորհրդանշական այս գործողությունը համարժեք էարտածվում են ռելյատիվիստական մեխանիկայի հավասարումներից։
  սահմանային անցմանը, երբ դասական առնչությունները3)  Համանման  ձևով  ոչ  ռելյատիվիստական  քվանտային  մեխանիկանզբաղեցնում է ( ) հարթության (1x1) երկչափ տիրույթը, և վերջինիս պրոյեկցիան  առանցքի  վրա  նորից  հանգում  է  դասական  ֆիզիկայի  միաչափտիրույթին, լիովին համահունչ  սահմանային անցմանը։
 rrcVS0,,rr0rrcV0,rr0crrS0,rr004)  Եվ  վերջապես  քվանտային  էլեկտրադինամիկան,  այսինքն՝  դաշտիքվանտային տեսությունը, որը ժամանակակից հիմնարար ֆիզիկական տեսությունների` քվանտային մեխանիկայի և հարաբերականության տեսության միաձուլումն է, հանդիսանում է բազմաթիվ մասնիկների ռելյատիվիստական քվանտային  տեսություն,  զբաղեցնում  է  1x1x1  եռաչափ  ծավալը տարածությունում։
 10. Քվանտային էլեկտրադինամիկայի մասին ձևավորվել է շատ առումներով ընդօրինակելի տեսության պատկերացումը։
  Ըստ նրա օրինակի՝ կառուցվել  և  կառուցվում  են  տարրական  մասնիկների  և  հիմնարար  փոխազդեցությունների այլ տեսություններ ևս։
 Ստեղծվել և հաստատվել են տարատեսակ մասնիկների դաշտերի և այդդաշտերից  յուրաքանչյուրին  համապատասխանող  վակուումի`  որպես  քվանտացվող դաշտի ստորին էներգետիկ վիճակ հանդիսացող մատերիայի հատուկձևի,  գաղափարը։
   Տարրական  մասնիկների  ֆիզիկայի  ժամանակակից  զարգացումները  ցույց  են  տվել,  որ  ներկայումս  հայտնի  մասնիկները  (լեպտոնները,հադրոնները,  քվարկները,  գլյուոնները,  ֆոտոնները)  պայմանավորում  են  միկրոաշխարհի պրոցեսների առանձնահատկությունները։
  Քվանտային էլեկտրադինամիկայի նմանությամբ ստեղծվել է քվարկների գունային վիճակները փոփոխության  ենթարկող  և  միջուկում  ուժեղ  փոխազդեցությունը  պայմանավորողգլյուոնային  դաշտի  տեսությունը`  քվանտային  քրոմոդինամիկան։
   Արդեն  հաջողվել է ստեղծել էլեկտրաթույլ փոխազդեցության տեսությունը, որտեղ էլեկտrrcVS0,,րամագնիսական  և  թույլ  փոխազդեցությունները  համարվում  են  առավել  հիմնարար` էլեկտրաթույլ փոխազդեցության տարբեր դրսևորումները։
  Քվարկայինմոդելի, էլեկտրաթույլ փոխազդեցության և քվանտային քրոմոդինամիկայի զուգակցությանը անվանում են ստանդարտ տեսություն, որի հիմնարար մասնիկների դերում հանդես են գալիս լեպտոններն ու քվարկները։
  Ստանդարտ մոդելիշրջանակներում հաջողվել է բացատրել երևույթների բավական ընդգրկուն բնագավառ,  չնայած  անպատասխան  են  մնում  բնության  մեջ  հիմնարար  փոխազդեցությունների գոյությանն առնչվող մի շարք վճռորոշ հարցեր։
  Էլեկտրաթույլտեսության  մեջ  էլեկտրամագնիսական  և  թույլ  փոխազդեցությունների  հաջողմիաձուլումը  խթան  հանդիսացավ  միավորելու  նաև  ուժեղ  ու  գրավիտացիոնփոխազդեցությունները, այս  անգամ  մեկ,  եզակի`  մեծ  միավորման  տեսությանմեջ։
   Այս  առումով  չափազանց կարևորվում  է  փորձարարական  այն  բացահայտումը,  որի  համաձայն  հիմնարար  փոխազդեցությունների  կապի  հաստատունների արժեքները մերձեցման միտում են դրսևորում։
  Ընդ որում այդ հաստատունների  էքստրապոլյացիան  հանգեցնում  է  էներգիայի  ԳէՎ  արժեքին։
  Բայց քանի որ գոյություն ունեցող արագացուցիչներում հաջողվում է գրանցել առավելագույնը ԳէՎ էներգիա, ապա նման էքստրապոլյացիայի իրականացումը չափազանց անորոշ է թվում։
  Բացի այդ, քանի որ դեռևս գոյությունչունի  գրավիտացիայի  քվանտային  տեսություն,որը  կլրացներ  քվանտայինէլեկտրադինամիկային  և  քվանտային  քրոմոդինամիկային,  մեծ  միավորմանտեսության ժամանակակից տարբերակները ներառում են դեռևս միայն ուժեղ ևէլեկտրաթույլ փոխազդեցությունները[6]։
  Այսպիսով, համընդհանուր միավորումը  տեղի  կունենա  բարձր  էներգիաների  տիրույթում,  որտեղ  կարևորվում  ենքվանտային գրավիտացիայի երևույթները։
 Ֆիզիկական տեսությունների ուրվագծային  մոդելում  նման  զարգացումներին  համապատասխանում  է  վերը  առաջադրված  խորհրդանշական  «խորանարդի»`  ֆիզիկական  իմացության  սաղմնավորման O սկզբնակետին տրամագծորեն հակադիր A գագաթին հարող փոքրհեռավորությունների և մեծ արագությունների  տիրույթը։
 11.  Խորանարդային  մոդելը  մտահայեցողական  դատողությունների  տեղիք է տալիս։
  Մասնավորապես ուրվագծային խորանարդի ցանկացած հատույթպետք է համապատասխանի որոշակի ֆիզիկական տեսության, չափային գնահատումների  իր  համակարգով,  որը  կարելի  է  որոշել  հատույթի  պարամետրերով։
  Իսկ դա մատնանշում է ֆիզիկական իրականության մեկնաբանման նորուղիների  և  հնարավորությունների  մասին։
   Բացի  այդ,  որոշակի  եզրակացու1510~3103cVSrr,,0թյունների կարող է հանգեցնել նաև խորանարդի համաչափության ձևափոխությունների գոյության փաստը։
  Իրոք, մասնավորապես, խորանարդային մոդելի` կոորդինատների սկզբնակետի նկատմամբ ինվերսիայի դեպքում այն( կոորդինատային օկտանտից անցում է կատարում ( ) կոորդինատային օկտանտ։
  Նման գործողությունը չի խախտում ուրվագծային մոդելի չափային գնահատումների համամասնությունը և միաժամանակ իրականացնումձևափոխություններ,  որոնք  հիշեցնում  են,  համաէպատասխանաբար,  լիցքային  համալուծության  C,  հայելային  անդրադարձման P,  և  ժամանակի  շրջման  T  գործողությունները  (եթե  հաշվի  առնենք,  որէլեկտրական  լիցքի  փոխազդեցությունը  էլեկտրամագնիսական  դաշտի  հետնկարագրվում  էգործողությամբ,  որտեղ-դաշտի  4-պոտենցիալնէ)։
  Այնպես որ խորանարդային մոդելի համաչափությունը կարծես թե աղերսներունի հայտնի  -թեորեմի հետ։
   Ֆիզիկական տեսությունների փոխկապվածությունների տոպոլոգիայի ներկայացվող տարբերակը ինքնին բնության հիմնարար համաչափության սկզբունքի արտացոլումն է։
  Համաձայն այդ սկզբունքի՝հիմնարար երկարությունը որոշում է ժամանակակից ֆիզիկական պատկերացումների, այսինքն՝քվանտային մեխանիկայի , հարաբերականության տեսության և պատճառականության  սկզբունքիկիրառելիության  սահմանները[7]։
   Այսինքն՝ պետք է սպասել, որ տարածական տիրույթներում հնարավոր ենժամանակակից  պատկերացումներին  չհամապատասխանող  նոր  ֆիզիկականերևույթներ, այն է՝ ֆիզիկական գիտության ևս մեկ «հեղափոխական»  զարգացում, ինչպիսին տեղի ունեցավ 20-րդ դարասկզբին։
 Այնպես  որ,  ամենայն  հավանականությամբ,  չափային  գնահատումներիցանկացած մոդելային կառուցվածք անխուսափելիորեն կրում է ժամանակավորբնույթ։
  Միկրոաշխարհում տեսական ու փորձնական հետագա բացահայտումները,  տիեզերքի  ընդլայնվող  հետազոտությունները,  անպայմանորեն  խախտելով ցանկացած ավարտուն մոդել, կտրոհեն վերջինս նոր բաղադրամասերի,rrcVS0,,rrcVS0,,VVrrSS,,baiidxAceiACPT1~,~00rrrr1~S1~cV0rrքանի դեռ չի ծագի առավել բարձր մակարդակով միավորման մի նոր տենդենց։
 Եվ բացառված չեն ապագայում գիտական մտքի այնպիսի զարգացումներ, երբուրվագծային  եռաչափ  մոդելի  փոխարեն  անհրաժեշտ  կլինի  բավարարվելքառաչափ և նույնիսկ բազմաչափ մոդելային կառուցվածքներով։
 Գ ր ա կ ա ն ո ւ թ յ ո ւ ն 1.  Джеммер М. Эволюция понятий квантовой механики. М.։
  “Наука”. 1985. 379с.2.  Вихман Э. Квантовая физика. БКФ т.4. М.։
  “Наука”. 1986. 391с.3.  Суханов А. Д. Лекции по квантовой физике. М.։
  “Высшая школа”. 1991. 383с.4.  Фрауэнфельдер Г., Хенли Э. Субатомная физика. М.։
  “Мир”. 1979. 736с.5.  Готт  В.  С.  Философские  вопросы  современной  физики.  М.։
   “Высшая  школа”.6.  Типлер П. А., Ллуэллин Р. А. Современная физика. М.։
  “Мир”. 2007. 412с.7.  Ղազարյան  Է.Պարզ  ֆիզիկան  բարդ  երևույթներում,  Երևան,  «Էդիթ  պրինթ»,2009, 270 էջ։
 Տեղեկություններ հեղինակի մասին Նիկողոսյան Հրաչիկ Սուրենի - ֆիզ. մաթ. գիտ. թեկնածու, Գյումրու Մ. Նալբանդյանի անվանպետական մանկավարժական  ինստիտուտի ֆիզիկայի, տեխնոլոգիայի և նրանց դասավանդմանմեթոդիկաների ամբիոնի դոցենտ, E-mail։

Աշխատանքում  դատողություններ  են արվում  ֆիզիկական  տեսությունների կիրառելիության  ոլորտների  տոպոլոգիապես  համատեղելի  զուգակցման  մասին, որը պետք է ունենա ակնառու դիտողական բնույթ և արտացոլի առանձին  տեսությունների  միջև  սահմանային  անցումների  ֆիզիկական  հիմնավորվածությունը։
