ՆԱԽԱՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԺԱՄԿԵՏՆԵՐԻ ՀԵՏ ԿԱՊՎԱԾ ՈՐՈՇՀԻՄՆԱԽՆԴԻՐՆԵՐ ՀՀ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄԺամկետների ողջամիտ սահմանումը և դրանց անշեղ պահպանումը քրեական  դատավարության  արդարացիության  և  արդյունավետության  գրավականներից  է։
   Գործի  ողջամիտ  ժամկետներում  քննության  հրամայականը  արտացոլվել  է  Մարդու  իրավունքների  եվրոպական  կոնվենցիայում  (այսուհետ՝Կոնվենցիա),  Մարդու  իրավունքների  եվրոպական  դատարանի  (այսուհետնաև՝  ՄԻԵԴ)  նախադեպային  որոշումներում,  ՀՀ  Սահմանադրության  մեջ,  ՀՀՍահմանադրական  դատարանի  (այսուհետ՝  ՍԴ)  որոշումներում,  ՀՀ  քրեականդատավարության  օրենսգրքում  (այսուհետ՝  Օրենսգիրք),  ինչպես  նաև  վերջինիս՝  շրջանառության  մեջ  գտնվող  նոր  նախագծում  (այսուհետ՝  Նախագիծ)  ևՀՀ  Վճռաբեկ  դատարանի  նախադեպային  որոշումներում։
   Նախաքննությանժամկետները  ներառվում  են  գործի  քննության  ժամկետների  մեջ  և  առանցքային դերակատարում ունեն։
  Խոսելով նախաքննության ժամկետների մասին՝նախ  պետք  է  պարզել՝  երբ  է  սկսվում  այդ  ժամկետի  հոսքը։
   Ըստ  Օրենսգրքի197-րդ  հոդվածի՝  այն  սկսվում  է  քրեական  գործ  հարուցելու  մասին  որոշումկայացնելու օրվանից, մինչդեռ Նախագծի հեղինակները հրաժարվել են գործիհարուցման փուլից, և այս դեպքում վարույթն իրականացնող մարմնի համարգործը  օրենքով  սահմանված  ժամկետում  քննելու  ժամանակային  հոսքը  սկսվում է անձի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելուց հետո(հոդված 192)։
  Նման մոտեցումը արդարացված է թվում, քանի որ հաճախ քրեական գործ հարուցելու և անձին որպես կասկածյալ կամ մեղադրյալ ներգրավելու միջև առկա է լինում ժամանակային խզում, և, փաստորեն, նախաքննության ժամկետները հոսում են ոչ թե ի պաշտպանություն մեղադրյալի, այլ վարույթն իրականացնող մարմնի դեմ։
  Մինչդեռ հարուցված քրեական գործի առկայության դեպքում, երբ հայտնի չէ հանցանք կատարած անձը, որևէ մեկի իրավունքները  չեն  խախտվում  կամ  սահմանափակվում,  հետևաբար  աննպատակահարմար  է  դառնում  վարույթ  իրականացնող  մարմնին  ժամկետներովսահմանափակելը։
   Անձի  իրավունքների  պաշտպանության  տեսանկյունիցնման  մոտեցումը  բխում  է  նաև  ՄԻԵԴ-ի  կողմից  ձևավորված  իրավականպրակտիկայից։
   Մասնավորապես  «Էկլեն  ընդդեմ  Գերմանիայի»  գործով  դատարանն արձանագրել է, որ քրեական գործով «ողջամիտ ժամկետը» սկսում էհաշվվել  այն  պահից,  երբ  առաջադրվում  է  մեղադրանքը։
   Ինչ  վերաբերում  էնախաքննության  ավարտման  պահին,  թեև  Նախագծով  նախաքննության  ավարտի  ձևերը  ենթարկվել  են  բովանդակային  փոփոխության,  սակայն  ժամանակային առումով ավարտի պահը որոշելու սկզբունքը էական փոփոխությանչի ենթարկվել. այն ավարտված է համարվում մի դեպքում համապատասխանեզրափակող  ակտը  կազմելու  օրվանից,  մյուս  դեպքում՝  այդ  ակտը  կազմելուպահից։
  Այսպես՝ ըստ Օրենսգրքի նախաքննությունն ավարտվում է գործը դատարան  ուղարկելու  մասին  կամ  գործով  վարույթի  կարճման  մասին  որոշումկայացնելու  օրը,  իսկ  ըստ  Նախագծի՝  մեղադրական  եզրակացություն,  մեղադրական ակտ, եզրափակիչ ակտ կամ վարույթը կարճելու մասին որոշում կազմելով։
 Ներկայումս  հետաքննության  ժամանակահատվածը  ներառվում  է  նախաքննության ժամկետի հաշվարկի մեջ։
  Հաշվի առնելով, որ հետաքննությանհասկացությունն ու էությունը ամբողջովին փոփոխության են ենթարկվել Նախագծի  շրջանակներում,  կարող  ենք  փաստել,  որ  այստեղ  Օրենսգրքի  իմաստով չի նախատեսվում նման ինստիտուտ, հետևաբար նախաքննության ժամկետներում  ներառվող  հետաքննության  առավելագույն  տասնօրյա  ժամկետըևս «դուրս է գալիս» ընդհանուր հաշվարկից։
 Նախաքննության ժամկետների վերաբերյալ գործող և առաջարկվող իրավանորմերի  միջև  առանցքային  տարբերությունը  վերաբերում  է  նրանց  տևողությանը և երկարացնելու հնարավորությանը։
  Օրենսգիրքը սահմանում է, որքրեական գործով նախաքննությունը պետք է ավարտվի ոչ ուշ, քան երկամսյաժամկետում։
   Նախաքննության  ժամկետը  քննիչի  պատճառաբանված  միջնորդության  հիման  վրա  երկարացնում  է  հսկող  դատախազը՝  միջնորդությունըլրիվ կամ մասնակիորեն բավարարելու վերաբերյալ որոշում կայացնելով։
  Այսպիսով՝  օրենքը,  որևէ  տարբերակում  չդնելով  հանցագործության  տեսակներիմիջև,  սահմանում  է  ընդհանուր  երկամսյա  ժամկետ,  որը  չի  կարող  համարվելառավելագույն, քանի որ հնարավորություն է տրվում անհընդհատ այդ ժամկետը երկարացնելու։
 Որպես  նախաքնության  ժամկետը  երկարացնելու  լիազորության  չարաշահման «զսպիչներ»՝ կարելի է դիտարկել դատախազի կողմից միջնորդությունը մերժելու և մասնակի բավարարելու հնարավորությունները։
  Ակնհայտ է, որայս «զսպիչները» կարող են կիրառելի լինել միայն համապատասխան օրենսդրական  ամրագրման  և  գործողության  մեխանիզմների  սահմանման  պարագայում, մինչդեռ առկա կարգավորումները, կարծում ենք, թերի են։
  Խնդիրն այնէ, որ 197-րդ հոդվածը չի անդրադառնում դատախազի կողմից միջնորդությունը մերժելու հնարավորությանը, իսկ մասնակի բավարարման ձևակերպումները  տարակարծիք  մեկնաբանությունների  տեղիք  են  տալիս։
   Բացառված  չէնաև  միջնորդությունը  անհետևանք  թողնելու  հնարավորությունը,  սակայն,հաշվի առնելով, որ այս ինստիտուտը իսպառ բացակայում է Օրենսգրքից, ինչպես  նաև  ելնելով  իրավական  որոշակիության  սկզբունքից՝  կարծում  ենք,  որմիջնորդությունը անհետևանք թողելն անընդունելի է։
 Պրակտիկայում առաջացել էր իրավիճակ, երբ քննիչը խախտել էր միջնորդության ներկայացման ժամկետը, և դատախազը հիմնվելով այն փաստի վրա,որ նախաքննության ժամկետները լրացել են, վերադարձրել էր միջնորդությունը, և քրեական գործը, փաստորեն, հայտնվել էր փակուղու մեջ։
  Սույն խնդրիշրջանակներում  ՀՀ  ՍԴ-ն  անդրադառնալով  Օրենսգրքի  197-րդ  հոդվածի(2015 թ. խմբագրությամբ) սահմանադրականության հարցին1՝ արձանագրել էհետևյալ օրենսդրական բացերը.- Oրենսգիրքը  նախաքննության  ժամկետը  երկարացնելու  մասին  միջնորդություն  հարուցելու  վերաբերյալ  քննիչի  որոշումը  դատախազի  կողմից  հաստատելու հստակ ժամկետ չի նախատեսում, -  նախաքննության  ժամկետը  երկարացնելու  մասին  միջնորդություն  հարուցելու  վերաբերյալ  քննիչի  որոշումը  մերժելու  իրավական  հետևանքներնօրենսգրքով հստակորեն կանոնակարգված չեն, - Oրենսգրքով նաև հստակորեն կանոնակարգված չէ սահմանված ժամկետի  խախտմամբ  նախաքննության  ժամկետը  երկարացնելու  վերաբերյալ  միջնորդության ներկայացման հանգամանքը։
 Թեև  միջնորդության  մերժումը  դատախազի  համար  կրում  է  հայեցողական բնույթ, այնուամենայնիվ այն բացարձակ չէ, և օրենսդրական բացը առավել  հստակորեն  ըմբռնելու  համար  անհրաժեշտ  է  պարզել  միջնորդությանմերժման  հնարավոր  դեպքերը։
   Տեսականորեն  առկա  իրավակարգավորմանպայմաններում  նախաքննության  ժամկետի  երկարացման  միջնորդությունըկարող է մերժվել այն դեպքերում, երբ.•  գործը ենթակա է կարճման,•  փաստացի  պատրաստ  է  մեղադրական  եզրակացությունը,  և  քննիչը«ժամանակ է հայցում»՝ այն լրամշակելու համար,•  միջնորդությունը պատճառաբանված չէ կամ պատճառաբանված է թերի կամ ոչ հիմնավոր կերպով,1 Տե՛ս ՍԴ 28 հուլիսի 2015 թ. Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դիմումի հիման վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի  197-րդ  հոդվածի  5-րդ  և  6-րդ  մասերի  ՀՀ  Սահմանադրության  համապատասխանությանհարցը որոշելու վերաբերյալ որոշումը։
 չի պահպանվել միջնորդության ներկայացման դատավարական կարգը(ժամկետը  խախտված  է,  միջնորդությունը  ստորագրված  չէ,  պարզ  չէ,թե ինչ ժամկետով է միջնորդվում երկարացնել և այլն)։
 1-ին և 2-րդ դեպքերում ակնհայտ է, որ դատախազը մերժում է միջնորդությունը  և  համապատասխանաբար  կարճում  գործի  վարույթը  կամ  ցուցում  էտալիս  մեղադրական  եզրակացությունը  ներկայացնելու  վերաբերյալ։
   Առավելխնդրահարույց կարող են լինել 3-րդ և 4-րդ դեպքերն, այն իրավիճակում, երբնախաքննության՝ օրենքով սահմանված ավարտին մնացած ժամանակը թույլչի տալիս քննիչին միջնորդությունը մերժվելու պարագայում ուղղել թույլ տվածսխալները։
  Փաստորեն՝ ՍԴ-ի կողմից նշված փակուղային իրավիճակը կարող էառաջանալ,  ոչ  միայն  քննիչի  կողմից  միջնորդության  ներկայացման  4-օրյաժամկետի  խախտման,  այլև  միջնորդության  չպատճառաբանված  կամ  թերիպատճառաբանված լինելու, ինչպես դատավարական այլ կարգերի խախտմանպարագայում։
  Ընդ որում՝ սույն իրավիճակը կարող է առաջանալ և՛ դատախազի կողմից միջնորդությունը մերժելու և՛ անհետևանք թողնելու արդյունքում։
 Ինչ  վերաբերում  է  միջնորդության  մասնակի  բավարարման  ինստիտուտին՝ Օրենսգիրքը սահմանում է, որ նախաքննության ժամկետը երկարացնելումասին  քննիչի  միջնորդությունը  մասնակիորեն  բավարարելու  դեպքում  հսկողդատախազն  իրավասու  է  ցուցում  տալ  քննիչին՝  քրեական  գործով  վարույթըկասեցնելու կամ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու համար քրեական գործը դատարան ուղարկելու կամ քրեական գործով վարույթըկարճելու վերաբերյալ՝ քննիչին տրամադրելով մինչև 15-օրյա ժամկետ, իսկ մեղադրական  եզրակացություն  կազմելու  ցուցում  տալու  դեպքում  քննիչին  կարող է տրամադրվել մինչև երկու ամիս ժամկետ։
 Նման պայմաններում կարող է հարց առաջանալ. եթե քննիչը միջնորդումէ նախաքննության ժամկետը երկարացնել 10 օրով, սակայն դատախազը որոշում է կայացնում տրամադրելու 15-օրյա ժամկետ և ցուցում տալիս՝ կասեցնելու գործի վարույթը, կարո՞ղ է արդյոք դա համարվել մասնակի բավարարում։
 Կամ՝ հաշվի առնելով, որ յուրաքանչյուր անգամ երկարացումը կարող է լինել 2ամսից ոչ ավելի, ինչպե՞ս է հնարավոր միջնորդությունը մասնակի բավարարել՝տրամադրելով  2  ամիս  ժամկետ։
   Հասկանալի  է,  որ  այստեղ  օրենսդիրը,  սահմանելով  համապատասխան  ցուցում  տալու  դատախազի  իրավասությունը,նպատակ է հետապնդում սահմանափակելու քննիչին հետագայում այլևս չներկայացնել  նույնաբովանդակ  միջնորդություն,  սակայն,  կարծում  ենք,  դա  չիհանդիսանում միջնորդության մասնակի բավարարման դրսևորում։
  Դեռ ավելին՝ կրկին միջնորդություն ներկայացնելու ենթադրյալ արգելքը ևս սույն հոդվածում հստակ ամրագրում չի ստացել։
  Նորմի ձևակերպումից նաև հասկանալի չէ, թե արդյոք իրավասու է քննիչը դատախազի վերոնշյալ ցուցումներից մեկի առկայության պարագայում կատարել դատավարական այլ գործողություններ, քան նշված են ցուցման մեջ։
 Նախագծի պարագայում 192-րդ հոդվածը սահմանում է.1.  Մինչդատական  վարույթում  հանրային  քրեական  հետապնդումն  այնհարուցելու պահից չի կարող տևել ավելին, քան`1) երկու ամիս` ոչ մեծ ծանրության հանցանքի վերաբերյալ վարույթով.2) չորս ամիս` միջին ծանրության հանցանքի վերաբերյալ վարույթով.3) ութ ամիս` ծանր հանցանքի վերաբերյալ վարույթով.  4) տասը ամիս` առանձնապես ծանր հանցանքի վերաբերյալ վարույթով։
 2. Բացառիկ դեպքերում, երբ դա է պահանջում արդարադատության շահը,  վերադաս  դատախազը  հսկող  դատախազի  միջնորդությամբ  իրավասու  էերկարացնել  ոչ  մեծ  կամ  միջին  ծանրության  հանցանքի  վերաբերյալ  մեղադրանքով  հանրային  քրեական  հետապնդման  ժամկետները՝  առավելագույնըմեկ  ամսով,  իսկ  ծանր  կամ  առանձնապես  ծանր  հանցանքի  վերաբերյալ  մեղադրանքով  քրեական  հետապնդման  ժամկետները՝  առավելագույնը  երկուամսով։
 Ինչպես  տեսնում  ենք  նախաքննության  ժամկետների  վերաբերյալՕրենսգրքի համեմատությամբ հիմնական տարբերությունները 2-ն են՝ •  ժամկետների դասակարգում՝ ըստ հանցագործության ծանրության աստիճանի •  առավելագույն ժամկետի սահմանում։
 Հանցագործությունների  տարբերակվածությունը,  ըստ  ծանրության  աստիճանի, ավելի առաջադիմական մոտեցում է, քան Օրենսգրքինը՝ պայմանավորված նախ այն հանգամանքով, որ յուրաքանչյուր հանցագործություն յուրահատուկ է, և տարբերակված մոտեցում ցուցաբերելը օբյեկտիվ անհրաժեշտություն է։
  Բացի այդ կարելի եզրակացնել, որ ավելի բարձր հանրային վտանգավորության արարքները ենթակա են առավել մանրակրկիտ և հանգամանալիցքննության՝  ելնելով  ոչ  միայն  հանրության  շահերից,  այլ  նաև  մեղադրյալի։
 Սրանով  նաև  փորձ  է  արվում  հստակեցնելու  յուրաքանչյուր  գործի  նախաքննության  ավարտման  պահը,  վերացնելու  քննիչի՝  ամեն  անգամ  դատախազին  միջնորդությամբ  դիմելու  ավելորդ  ծանրաբեռնվածությունը  և  դրա  հետկապված՝  վերը  նշված  խնդրահարույց  իրավիճակները։
   Սակայն  նման  մոտեցումը ևս ունի իր խոցելի կողմերը։
 1.Ծանրություն և բարդությունԿոնվենցիայի  6-րդ  հոդվածի  1-ին  կետի  շրջանակներում  ՄԻԵԴ-ը  յուրաքանչյուր  դեպքում  ներպետական  վարույթի  տևողության  ողջամտությունըգնահատում  է`  ելնելով  քննության  առարկա  գործի  կոնկրետ  հանգամանքներից։
  Չնայած դրան՝ դատարանը ողջամիտ ժամկետի վիճարկմանը վերաբերողմի շարք գործերի քննության արդյունքում ձևավորել է որոշակի չափանիշներ,որոնք  դատաքննության  ողջամտությունը  գնահատելիս  կիրառվում  են  բոլորգործերի  նկատմամբ։
   Մասնավորապես,  դատարանը  հաշվի  է  առնում  տվյալդատական  գործի  բարդությունը  ինչպես  դիմողի,  այնպես  էլ  համապատասխան մարմինների այնպիսի վարքագիծը, որն ազդել է դատաքննության տևողության վրա, դիմողի համար այն արժեքի կարևորությունը, որին առնչվում էդատաքննությունը։
  Ողջամիտ ժամկետի հետ կապված՝ - դատարանը ելնում է հետևյալ չափանիշներից`- գործի բարդությունը,- դիմողի համար ողջամիտ ժամկետի չպահպանման հետևանքները (հաշվի  է  առնվում  հատկապես  մեղադրյալի  կալանքի  տակ  գտնվելու  հանգամանքը՝ «Աբդոելլան ընդդեմ Նիդերլանդների2»), - համապատասխան մարմինների աշխատանքի օպերատիվությունը (հաշվի է առնվում նաև մարմինների ծանրաբեռնվածության հանգամանքը՝ «Միլասին ընդդեմ Իտալիայի»3),- դիմողի սեփական վարքագիծը (նկատի է ունեցվում մեղադրյալի կողմիցդիտավորյալ գործը ձգձգելու մասին վկայող փաստերը՝ «Ի. Ա. ընդդեմ Ֆրանսիայի4»,  ինչպես  նաև  այն  դեպքը,  երբ  մեղադրյալը  փախչում է  քննությունից՝«Վայիչն ընդդեմ Թուրքիայի»5)։
 Գործի  բարդությունը  որոշելիս`  Եվրոպական  դատարանը  ելակետային  էհամարում մի շարք չափանիշներ՝ նշելով, որ բարդությունը կարող է կապվածլինել ինչպես փաստի, այնպես էլ իրավական տեսակետների հետ։
  Դատարանըմեծ  նշանակություն  է  տալիս  հետևյալ  գործոններին՝  հաստատման  ենթակափաստերի  բնույթը,  մեղադրյալների  և  վկաների  թվաքանակը,  միջազգայինգործոնները,  դատավարությանը  նոր  անձանց  ներգրավումը,  հաշվարկները,փորձագետների  անհրաժեշտությունը  և  այլն։
   Գործի  բարդությունը  որոշելիսԵվրոպական դատարանը հաշվի է առնում նաև «ժամանակի և տարածությանառումով այն հեռավորությունը, որ կա քննվող դեպքերի կամ փաստերի և դատավարական գործընթացի միջև»։
 Նկատի  ունենալով,  որ  Եվրոպական  դատարանը  գործերի  վերաբերյալփաստերը  քննում  է  post  factum,  նախաքննության  ողջամիտ  ժամկետի  սահմանման  ելակետային  ուղենիշները  որոշելիս,  ՄԻԵԴ-ի  սահմանած չափորոշիչներից  անհրաժեշտ  է  ընտրել  նրանք,  որոնք  կարող  են  կիրառելի  լինել  անձինկատմամբ քրեական  հետապնդում հարուցելիս։
  Այդպիսին  գործի  քննության2 Տե՛ս CASE OF ABDOELLA v. THE NETHERLANDS, գանգատ թիվ 12728/87, նոյեմբերի 25,1992։
 3 Տե՛ս CASE OF MILASI v. ITALY 14/1986/112/160։
 4 Տե՛ս CASE OF I.A. v. FRANCE (1/1998/904/1116), սեպտեմբերի 23, 1998։
 5 Տե՛ս CASE OF VAYİÇ v. TURKEY(գանգատ թիվ 18078/02), հունիսի 20, 2006։
 տվյալ փուլում միայն կարող է լինել առկա փաստերի հիման վրա գործի բարդության  մասին  պատկերացումը։
   Հնարավոր  են  իրավիճակներ,  երբ  որևէ  միջին ծանրության հանցագործության քննության հանգամանքներն ավելի բարդլինեն, քան ծանր հանցանքինը, ուստի կարելի է պնդել, որ հանցագործությանծանրությունը չի պայմանավորում դրա քննության բարդությունը, հետևաբարելակետային չափանիշ պետք է համարել գործի բարդությունը և ոչ թե ենթադրյալ հանցագործության ծանրությունը։
 2. Ուռճացված որակման ռիսկ Նախաքննության  ժամկետների  նման  դասակարգումը  հանցագործությունների  ուրճացված  որակման  ռիսկ  է  պարունակում։
   Հաշվի  առնելով,  որհաճախ հանցագործությունների ծանրությունը պայմանավորող հանգամանքների  սահմանը  չափազանց  նուրբ  է,  շատ  հեշտ  է  դառնում  քրեական  հետապնդում հարցելու պահին արարքին տալ այնպիսի որակում, որը թեև ձևականորեն  կհամապատասխանի  դեպքի  փաստական  հանգամանքներին,  սակայնքննիչի  կամ  դատախազի  համար  ակնհայտորեն  չի  համապատասխանի  մեղսագրվող  անձին։
   Արդեն  իսկ  գոյություն  ունեցող  արատավոր  այս  պրակտիկայի շարունակմանը կարող է նպաստել այն հանգամանքը, որ առավել ծանրհանցագործությունների որակման դեպքում օրենքը թույլ կտա քննիչին ավելիքիչ սահմանափակված լինել ժամկետներով և ավելի «հանգիստ» քննել ընթացիկ գործը։
 3. Անորոշ իրավիճակ՝ մեղադրանքի փոփոխման պարագայում Նախագիծը չի անդրադառնում նախաքննության ժամկետի որոշման այնդեպքին,  երբ  նախաքննության  ընթացքում  մեղադրանքը  փոփոխվում  է,  ինչըէական բացթողում է։
  Այսպես՝ եթե ծանր հանցագործության նախաքննության7-րդ  ամսում  մեղադրանքը  փոփոխվի  ավելի  մեղմ  հանցագործության  որակմամբ, ե՞րբ պետք է ավարտվի նախաքննությունը։
  Այս և մի շարք այլ խնդիրներից խուսափելու համար առաջարկում ենք, որ հանրային քրեական հետապնդում  հարուցելու  որոշումը  կայացնելիս  դատախազը,  ելնելով  գործի  բարդությունը  պայմանավորող  հանգամանքներից,  որոշի  նաև  հանրային  քրեականհետապնդման  ժամկետը՝  1-12  ամսվա  միջակայքում։
   Նախատեսվող  իրավակարգավորումից  բխում  է,  որ  սույն  ժամկետները  առավելագույն  են,  հետևաբար նախաքննության ավարտման ինքնուրույն հիմք են։
  Ժամկետները կարողեն երկարացվել հսկող դատախազի կողմից միայն մեկ անգամ՝ առավելագույնը 1 կամ 2 ամսով՝ կախված հանցանքի ծանրությունից։
  Որպես հիմք՝ նշվում էբացառիկ դեպքը, երբ դա է պահանջում արդարադատության շահը, այսինքն՝իրավակիրառողի  վրա  դրվում  է  պարտականություն՝  յուրաքանչյուր  դեպքումհիմնավորելու  բացառիկության  հանգամանքը,  ինչն  իր  հերթին  կարող  է  տարամեկնաբանությունների  տեղիք  տալ։
   Մնացած  բոլոր  դեպքերում  նախաքննությունն ժամկետը այլ կերպ երկարաձգելը բացառվում է։
  Սակայն պետք էնշենք,  որ  առերևույթ  այս  խնդրահարույց  սահմանափակմանը  «հակակշիռ»կարող ենք դիտարկել քրեական հետապնդումը կասեցնելու ինստիտուտի փոփոխությունները։
  Մասնավորապես Նախագծի 194-րդ հոդվածով սահմանվումէ,  որ  քրեական  հետապնդումը  կասեցնելու  մասին  որոշումն  ընդունվում  է մեղադրյալի բացակայությամբ հնարավոր և անհրաժեշտ բոլոր վարութային գործողությունները  կատարելուց  հետո,  սակայն  չի  սահմանափակում  նախաքննության  ընթացքում  վարութային  այլ  գործողությունների  իրականացումը,եթե  դրա  անհրաժեշտությունն  առաջացել  է  քրեական  հետապնդման  ժամկետը կասեցնելուց հետո։
  Իհարկե, սույն թեմայի շրջանակներից դուրս է գնահատել  այս  նորմի  իրավականության  հարցը,  սակայն,  կարծում  ենք՝  «ողջամիտժամկետի» պահպանման շրջանակներում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռման տեսանկյունից ընտրվել է փոխզիջումային տարբերակ։
  Ելնելով վերոգրյալից՝ կարծում ենք, որ հանրային քրեական հետապնդման ժամկետի  երկարացման  դեպքում  ևս  երկարացումը  պետք  է  պայմանավորված  լինիգործի բարդությամբ, և սահմանվի մինչև 3 ամիս առավելագույն ժամկետ։
 Տաթևիկ ՍողոյանՆԱԽԱՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԺԱՄԿԵՏՆԵՐԻ ՀԵՏ ԿԱՊՎԱԾ ՈՐՈՇ ՀԻՄՆԱԽՆԴԻՐՆԵՐ ՀՀ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄԲանալի բառեր՝ նախաքննության ժամկետներ, ողջամիտ ժամկետ, մեղադրյալ, դատախազ,քննիչ, նախագիծ, հանրային քրեական հետապնդումԱմփոփագիր։

Սույն հոդվածի նպատակն է վեր հանել ՀՀ Քրեական դատավարության մեջ նախաքննության  ժամկետների  հետ  կապված  որոշ  հիմնախնդիրներ,  որոնք  ունեն  ոչ  միայն  տեսական,  այլև  պրակտիկ  արդիականություն։
   Մյուս  կողմից  փորձ  է  արվել  այդ  խնդիրները  դիտարկելու  ՀՀ  քրեական  դատավարության  օրենսգրքի  նախագծի  շրջանակներում՝  որոշ  դեպքերում  նշելով  նաև  հնարավոր  բարդությունների  առաջացման  հավանականությունը։
   Վերոգրյալի  վրա  արվել  են  համապատասխան  առաջարկություններ,  որոնք  կարող  են  օգտակար լինել նախագծի հետագա լրամշակման համար։
