Նախաբան Սոցիալիստական ​​համակարգի փլուզումը և նոր պետությունների ձևավորումը օրակարգում դարձրեց այդ երկրներում սահմանադրությունների ընդունումը:   Այս առումով, նորանկախ երկրները չէին կարող անտեսել համաշխարհային փորձը, բայց միևնույն ժամանակ, նկատելի դարձավ սահմանադրություններում ազգային-պատմական, իրավական-քաղաքական առանձնահատկությունների ամրագրումը:  Սահմանադրությունների ընդունման գաղափարական և քաղաքական նախադրյալները հատկապես կարևոր են հետագայում այդ երկրների սահմանադրությունների փոփոխման հաճախականության տեսանկյունից:   Միայն 2015-2016թթ. Սահմանադրական փոփոխություններ են կատարվել Հայաստանում, Ադրբեջանում, Էստոնիայում, Kyrրղզստանում, Լատվիայում, Տաջիկստանում, Թուրքմենստանում:   Այս առումով, մենք համարում ենք, որ հոդվածի նպատակը հոդվածի շրջանակներում ներկայացնել մի քանի երկրների սահմանադրական բանաձևերն ու տարաձայնությունները, հատկապես հետխորհրդային տարածքում, դրանք խմբավորել ըստ ընդունված սահմանադրական մոդելների: Modernամանակակից աշխարհում սահմանադրականության գնահատման հարցը շատ կարևոր է, քանի որ կայուն և շարժական զարգացումը հիմնված է սահմանադրության գերակայության կամ սահմանադրականության երաշխիքի վրա: Հայ հետազոտողները հարցը ուղղեցին Վ. Բաղդասարյանին, Գ. Հարությունյանին, Ա. Վաղարշյանին, Ն. Այվազյանին և օտարերկրյա հետազոտողներ Ֆ. Գինյատովին, Վ. Բլիշենկոյին և Մ. Սոլենցին: Ք ուրիշներ Նախկին սոցիալիստական ​​համակարգի երկրների, այդ թվում ՝ Հայաստանի սահմանադրություններն ընդունվել են գրեթե նույն պատմական ժամանակահատվածում ՝ 1992-1997 թվականներին, նմանատիպ քաղաքական իրավիճակներում:  Այս առումով, սահմանադրությունների ընդունման նախնական ելակետը համարյա նույնի գաղափարական և քաղաքական նշանակությունն էր այս երկրներում: Նախ և առաջ տեղի ունեցավ անցում պետական ​​օրենքից սահմանադրական իրավունքին, որը նախ և առաջ ենթադրում էր պետական ​​կամ կուսակցական գաղափարախոսության բացառում ՝ հանուն համամարդկային արժեքների:  Եթե ​​Արևելյան Եվրոպայի երկրներում անմիջապես կիրառվում էր ազատական-վիճակագրական սահմանադրական մոդելը [1], ապա հետխորհրդային երկրներում նկատվում էին սահմանադրականության երկու տեսակ հաստատելու միտումներ [3]:  Լատվիան, Լիտվան և Էստոնիան ՝ ապագայում Եվրամիությանն անդամակցելու հեռանկար ձգտող երկրներից մեկը, ստեղծեցին իրենց սահմանադրությունները ՝ ցույց տալով ռուսական ազդեցության եվրոպական գոտի անցնելու միտումներ:  Էստոնիայի Սահմանադրության ՝ 1918, 1938 և 1992 թվականների նախաբանում ընդգրկված պետականաշինության երեք գործիչները ուղղակիորեն առնչվում են edեդրայի ինքնիշխանության կորստին:   Լատվիայի Սահմանադրությունը, որն ընդունվել է 1922 թ .: Այն վերականգնված տարբերակն է, այն արդեն ցույց է տալիս պետականության կորստի և Ռուսաստանի դեմ մեղադրանքի ակնհայտ հանգամանքը, նույնիսկ այն դեպքում, երբ դրա որոշ դրույթներ պարզապես հնացած են:  Որպես փաստ նշենք այն փաստը, որ 2014 թ. Լատվիայի Սահմանադրության նախաբանը սահմանում է այն դրույթը, որ. «Լատվիայի ինքնությունը եվրոպական մշակութային տարածք է, և Լատվիայի ստեղծումը լատվիական ազգի գոյության երաշխիք է»:   Վրաստանը նման մոտեցում է ցուցաբերել ՝ վերականգնելով հին սահմանադրությունը:  Լատվիայի սահմանադրությունը նաև էթնոկրատական ​​է, քանի որ այն վերաբերում է ոչ թե լատվիացիներին, այլ միայն լատվիական ժողովրդին [7], ինչպես նախկին Թուրքիայի Սահմանադրության 66-րդ հոդվածում, որը Թուրքիայի բոլոր քաղաքացիներին համարում է թուրք:   Նման մոտեցում կա նաև Լիտվայի Սահմանադրության նախաբանում:  Այս երկրների սահմանադրություններում ոչ քաղաքացիները չափազանց շատ արտոնություններ ունեն, քանի որ «պաշտոններ զբաղեցնելու համար« յուրաքանչյուր ոք ունի սեփականություն / լատ. Սահման h.105 /, տեղեկատվության ազատություն / կրոն / լիտր սահման հհ. 7, 25, 26 / պետական-տեղական ինքնակառավարման մարմիններում / Est.sahm., H. 11 / աջ »: Էստոնիայի Սահմանադրության 122-րդ հոդվածում ասվում է. «Էստոնիայի ցամաքային սահմանը հաստատվել է 1920 թվականին: Տարտուի խաղաղության պայմանագիրը և սահմանների վերաբերյալ այլ միջազգային պայմանագրեր» հաստատ չեն ընկալվում հարևան երկրների, մասնավորապես Ռուսաստանի կողմից, քանի որ «Էստոնիան ԽՍՀՄ մտնելով Տարտուի համաձայնագիրը կորցրեց իր իրավական ուժը, իսկ 1991 թ. Էստոնիայի դուրս գալը ԽՍՀՄ-ից չի նշանակում վերականգնել Տարտուի համաձայնագիրը:  1991 թվականին Էստոնիայի անկախության ճանաչումը «Սեպտեմբերի 6-ը պարզապես հիմնված է այն փաստի վրա, որ Խորհրդային Էստոնիան ԽՍՀՄ կազմում էր»:  {16} Այս դրույթը նաև սահմանային վեճեր է հարուցում. 1994-ի հուլիսի 12-ին Ռուսաստանի Դաշնության Գերագույն խորհրդի նախագահությունը առաջարկեց չեղյալ հայտարարել Տարտուի համաձայնագիրը, որի հիման վրա 1994 թվականի հունիսի 21-ին Ռուսաստանը միակողմանիորեն սահմանազատեց ռուս-էստոնական սահմանը {17}: Երկրների երկրորդ խումբը այն երկրներն են, որոնք սերտ ռազմատնտեսական-քաղաքական համագործակցության մեջ են Ռուսաստանի հետ [4]:  Նրանք նաև Եվրասիական տնտեսական միության մտածողներն են:  Այս երկրների պարագայում անմիջապես նկատվում են պատմական արդարության վերականգնման խնդիրներ, իրավական ձևակերպումների տարածքային պահանջների թաքնված միտումներ:  Մասնավորապես, Kazakhազախստանի Սահմանադրության նախաբանում նշվում է, որ ղազախ ժողովուրդը հիմնադրել է իր պետականությունը բուն կամ բնիկ ղազախական հողերի վրա:  Պատմականորեն վիճարկվում են elելինոգրադին կամ Աստանային, Պավլոդարին, Սեմիպալատինսկին, Յայկին կամ Գուրին պատկանելու խնդիրները:   Համընդհանուր արժեքների `ազատության, հավասարության, եղբայրության ներառումից բացի, ideազախստանի Սահմանադրության մեջ կա ազգային գաղափարախոսության տարր:  Մասնավորապես, 2-րդ հոդվածում նշվում է «ղազախական հայրենասիրությունը» ՝ որպես պետության գործունեության հիմքերից մեկը:  Ի տարբերություն Ռուսաստանի, Սահմանադրության 13-րդ հոդվածն արգելում է պետական ​​գաղափարախոսության ստեղծումը, Kazakhազախստանի Սահմանադրության 5-րդ հոդվածը անհրաժեշտության դեպքում հնարավորություն է տալիս նման գաղափարախոսության ձևավորման համար:   Ի տարբերություն Բալթյան երկրների, ,ազախստանի Սահմանադրությունը արգելում է կուսակցություններին և արհմիություններին ֆինանսավորել օտարերկրյա աղբյուրներից, իսկ օտարերկրյա կրոնական կազմակերպությունների ղեկավարների նշանակումը համաձայնեցված է պետական ​​մարմինների հետ (հոդվածներ 5, 9): Բելառուսի Սահմանադրությունը նույնպես վիճահարույց պատմական խնդիրներ ունի:   Մասնավորապես, նախաբանում նշվում է, որ համընդհանուր արժեքների ինքնորոշման հիմքը բելառուսական դարավոր պետականությունն է:   Այս դրույթի պատմությունը զրո է, քանի որ Բելառուսի տարածքը մաս էր կազմում Ռուսաստանի, Լեհաստանի կամ Լիտվայի:  Նման ձեւակերպում կա Ուկրաինայի Սահմանադրության նախաբանում, որը որոշ չափով հասկանալի է, բայց այստեղ օգտագործվում է «ուկրաինական հող» արտահայտությունը:  Այս սահմանադրական դրույթը ավելի քաղաքական է, որը արդարացնում է մի կողմից Ռուսաստանից անկախ պետություն ունենալը (դրա մասին է վկայում Սահմանադրության 18-րդ հոդվածը, որը սահմանում է Բելառուսի ռազմական չեզոքությունը), մյուս կողմից ՝ լեհ-լիտվականության կանխումը պնդումները.   Այս գաղափարի հիմնական սահմանադրական նպատակն է ապահովել Բելառուսի յուրաքանչյուր քաղաքացու իրավունքներն ու ազատությունները:  Այստեղ արգելվում է ունենալ պարտադիր պետական ​​գաղափարախոսություն, բայց այն ունենալու համար իրավական հիմքեր չկան:   Followingազախստանի օրինակով Բելառուսը «տարբերակում է կրոնական կազմակերպությունները» ՝ դրանք առանձնացնելով սեփական «օտար» -ից: Հոդված 16 Ադրբեջանի Սահմանադրության նախաբանում դրույթն առավել քան քաղաքական և ծայրահեղ է, համաձայն որի ՝ Ադրբեջանի բազմադարյա պետականության չհիմնավորված թեզին համապատասխան, ադրբեջանական ազգի մեջ մտնում են այն քաղաքացիները, ովքեր ապրում են Ադրբեջանի տարածքից դուրս, տարածքներ դա կարելի է համարել ադրբեջանական տարածքներ:   Հատկանշական է, որ Կենտրոնական Ասիայի ոչ մի պետություն իր սահմանադրության մեջ չի նշում իր դարավոր պետականությունը:   Այս առումով Մոլդովայի սահմանադրությունը եզակի է, որն անուղղակիորեն ամրագրում է ռումինացիների հետ նույն պետականությունը ունենալու գաղափարը:   Սահմանադրության նախաբանը հաշվի է առնում այն ​​փաստը, որ մոլդովական ազգն ունի անխափան պետականություն պատմաէթնիկական տարածքներում: Եզրակացություն Այսպիսով, մենք կարող ենք ապացուցել, որ հետխորհրդային մի շարք երկրների սահմանադրություններն ընդունման պահին ունեցել են հետևյալ ընդհանրությունները .1 Սահմանադրությունների նախաբանում «դարավոր պետականություն ունենալու» փաստը ամրագրում են այն երկրները, որոնք ունեն ինքնիշխանության հաստատում, տարածքային խնդիրներ կամ հակամարտություններ, մասնավորապես Բելառուսը, Kazakhազախստանը, Վրաստանը, Ուկրաինան, Ադրբեջանը: 2. Գոյություն ունեն երկրների երկու խումբ, որոնց սահմանադրությունները վկայում են իրենց աշխարհաքաղաքական կողմնորոշման մասին: 3. Վերոհիշյալ հետխորհրդային երկրների սահմանադրությունները պետք է ընդունվեն կոմունիստական ​​գաղափարախոսության մերժման հիման վրա: 4. Ազատական-վիճակագրական հիմքը առկա է բոլոր սահմանադրություններում: 5. Սահմանադրական փոփոխությունների հաճախության մասին վկայում են սահմանադրականության մոնիտորինգը և առկա խնդիրների կառավարումը: ԳԻՐՔ 1. Քոչարյան Հ. Սահմանադրական իրավունքի խնդիրներ:   Այո՛ Երեւանի պետական ​​համալսարանի մամուլ:  1997 թ.  80 էջ: 2. Հարությունյան Գ., Սարգսյան Հ., Գորգյան Ռ. Սահմանադրականություն: Ախտորոշման, մոնիտորինգի և կառավարման խնդիրներ: Այո՛  «Angանգակ» հրատարակչություն:  2017 թ.  140 էջ: gosudarnstvogono թաղամաս ogiversite. Սերիաներ  Руриспруденция. 2015.5. http: //www.comcourt.am/ հայկական / / իրավական_ ռեսուրսներ / աշխարհ _ սահմանադրություններ 6. http: //rus.lsm.lv/statja/politika/novosti/preambula-k-satversme-napravlena 7. Լատվիայի Հանրապետության Սահմանադրություն [сулектронный ресурс]: URL.  http: //www.satv.tiesa.gov.lv/?lang=3&mid=8 (հրապարակման ամսաթիվը):  24.06.2015) .8. http: //www.krugosvet.ru/node/42730?page=0,5http: //www3.lrs.lt/home/Konstitucija/Konstitucija_RU.htm (հրապարակման ամսաթիվը): 10. http: //www.akorda.kz/ru/official_documents/constitution11. http: //pravo.by/pravovaya-informatsiya/normativnye12. http: //meget.kiev.ua/zakon/konstitutsia-ukraini/razdel-1/13. http: //www.azerbaijan.az/portal/General/Constitution/doc/constitution_r.pdf14. http: //lex.justice.md/viewdoc.php?id=311496&lang=215: http: //lex.justice.md/viewdoc.php?id=311496&lang=216: http: 17.www.rg.ru/oficial/from_min/mid/87.htm17: Мялксоо Л. Սովետական ​​բռնակցում և պետության շարունակականություն: իսկ 1991-ից հետո ՝ Տարտու: ։

Հոդվածում  քննարկվում  են  նախկինում  խորհրդային  հանրապետությունների  սահմանադրությունների  ընդունման  նշանակության  և  դրանցում  առկա  գաղափարական  ու  քաղաքական  նմանությունների  և  առանձնահատկությունների հարցեր։
  Փորձ է արվում խմբավորելու երկրներն ըստ սահմանադրություններում  առկա  նպատակների,  խնդիրների  ու  մոտեցումների։
   Առաջ  է  քաշվում այն վարկածը, որ սահմանադրությունների փոփոխության հաճախականությունը սահմանադրականության պակասի արդյունք է և սահմանադրությունների  իրավական  բնույթի  նկատմամբ  քաղաքականի  և  գաղափարականի  առկայություն։
