ԼՐԱԳՐՈԻ ԱՇԽԱՏԱՆՔԱՅԻՆ ՇՆՈՐՀԱՆԴԵՍԻ ԲՆՈՒԹԱԳԻՐՆԵՐ Հնագույն ժամանակներից մենք ունենք մի շարք մատենագրություններ, որոնք նկարագրում են աշխարհի տարբեր մասերում պատերազմող տերությունների ռազմական գործողություններն ու մարտավարությունը:   Այս ամենը վկայում է այն մասին, որ ռազմական լրագրության ակունքները կարելի է որոնել մինչև համաշխարհային պատմության ամենավաղ շրջաններ:  Եթե ​​առաջնորդվենք այս տեսակետով ՝ հաշվի առնելով ընդհանուր գծերը, կարող ենք նկատել, որ պատերազմը լուսաբանող առաջին լրագրողները հենց այդ աշխատությունների հեղինակներն են ՝ պատմաբանները:   Այնուամենայնիվ, կա զգալի տարբերություն: Հնում պատմաբանների նպատակը պետական ​​պաշտոնյաների համար արձանագրություն կազմելն էր, մինչդեռ ժամանակակից աշխարհում ռազմական լրագրողի հիմնական առաքելությունը պատերազմական թեժ կետերից հասարակությանը տեղեկատվություն տրամադրելն է: Տպագրության գյուտը բարձրացնելով մարդկային գրագիտության մակարդակը նպաստեց ռազմական տեղեկատվության մատչելիությանը:  Այնուամենայնիվ, օպերատիվության հարցը մնաց ճակատագրական: Ի վերջո, պետությունների զորքերը մարտեր էին մղում հայրենիքից հեռու, երկար ժամանակ պահանջվեց լուրը ռազմաճակատից տեղ հասցնելու համար: Առաջին ռազմական լրագրողներից մեկը Հենրի Ռոբինսոնն էր, բրիտանական Times- ի թղթակիցը, որի խմբագրությունը Իսպանիա էր ուղարկվել 1807 թվականին:  Նպատակն էր ականատեսի աչքերով ընթերցողին ներկայացնել ֆրանսիական և իսպանական զորքերի պատերազմը, քանի որ այդ ժամանակ հասարակությունը տարված էր Նապոլեոնյան պատերազմներով: Հեռագրի և տեսախցիկի ստեղծումը նպաստեց հնարավորինս արագ և արդյունավետ տեղեկատվություն փոխանցել ռազմի դաշտից:  Ուսումնասիրելով Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Rech Ու Utro Rossi [1] թերթերի հոդվածները ՝ տեսնում ենք, որ փորձ է արվել համակարգել ռազմական լրագրողների աշխատանքը:  Բացի այդ, այս տարածաշրջանի մամուլում մենք տեսնում ենք քարոզչություն, «թշնամու կերպար» ստեղծելու առաջին լուրջ փորձերը: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում ռազմական լրագրությունը զգալի փոփոխությունների ենթարկվեց:  Սկսեցին տպագրվել մեծ թվով նոր թերթեր և ամսագրեր, որոնց հիմնական նպատակը դեռ քարոզչությունն էր:  Այդ ժամանակ ռազմական գործողությունները լուսաբանող լրագրողը, որը բանակի կողքին էր, վտանգում էր իր կյանքը բոլոր ժամանակներում, նա գրեթե չէր տարբերվում շարքային լրագրողից և՛ մասնագիտական ​​գիտելիքների, և՛ կարգավիճակի տեսանկյունից: Մենք տեսնում ենք ռազմական լրագրության տարրեր Հայաստանում 1990-ականներին:   Արցախյան պատերազմի տարիներին հարյուրավոր կամավորներ մեկնել էին առաջնագիծ ՝ լրագրողներ, գրողներ, լուսանկարիչներ, ռեժիսորներ ու օպերատորներ:  Վկաները վկայում են, որ նրանցից շատերը համատեղել են պատերազմական վավերագրական ֆիլմերը ռազմական աշխատանքի հետ:  Նրանք պատերազմի թեժ կետերում էին, շփվում էին խաղաղ բնակչության, զինվորականների հետ, ականատես լինում բարդ ռազմական գործողությունների: Դրանց շնորհիվ այսօր առկա են մի շարք կադրեր Արցախյան պատերազմից, լուսանկարներ և ձայնագրություններ ռազմական գործողություններից, ջոկատներ զինվորականներից:   Միևնույն ժամանակ, շատ քիչ տեղեկություններ կան պատերազմական վավերագրական ֆիլմերի, նրանց մասնագիտական ​​գործունեության խոչընդոտների, դժվարությունների, տեխնիկական հնարավորությունների մասին:  Գիտական ​​հոդվածը պատրաստելիս մենք արձանագրեցինք, որ «Նրանք նկարեցին պատերազմը» գիրքը լույս է տեսել 2017-ի մայիսին, որտեղ նրանք գտել են 34 հարցազրույց նրանց հետ, ովքեր 1991-94թթ. Նրանք պատերազմի դաշտում էին, նկարում էին պատերազմը (նշենք, որ գիրքը հիմնված է «Կինոյի աշխարհի» կայքում հրապարակված «Պատերազմի վավերագրական ֆիլմեր» շարքի հարցազրույցների վրա [4]): Ազատագրական պատերազմի տարիներին աշխատող լրագրողները սահման են դրել թույլատրելիի և անթույլատրելիի միջև:   Խիղճը, հանդես գալով որպես արհեստավարժ ուղեցույց, առաջարկում էր, թե ինչ անել և ինչ չանել իրավիճակում:  Նրանք տեսականորեն տեղյակ չէին լրագրողի ՝ քողարկվելու իրավունքի մասին, բայց անհրաժեշտության դեպքում դիմեցին այս հնարքին ՝ ակամա օգտվելով իրենց վերապահված իրավունքից: Տեղեկատվության և հաղորդակցության ազատությունը հատկապես կարևոր է ռազմական գործողությունների ժամանակ:  Այդ պատճառով հակառակորդը թիրախավորված է նաև հեռուստատեսության կամ ռադիոկայանների կողմից: Նախադեպ կար նաեւ Արցախում:  Արցախի հեռուստատեսությունը ստեղծվել է 1988 թվականին:   Առաջին հաղորդումը եթեր հեռարձակվեց հունիսի 1-ին:   Այդ օրը համարվում է Արցախ հեռուստատեսության ծննդյան օրը:   Լրագրող, հրապարակախոս Վարդգես Բաղրյանը «Արցախ» հեռուստաընկերության հիմնադիրներից է:  Մյուս ականատեսները պատմում են, թե ինչպես 1992 թ.-ին հեռուստակենտրոնի շենքը ամբողջությամբ ավերվեց փետրվարին Շուշիում հրթիռակոծության պատճառով:  Ռումբի բեկորը ընկավ գրադարանը:  Տեսանյութերը հեշտությամբ պայծառ էին, դրանք անմիջապես բռնկվեցին:   Աշխատակիցներին, այդ թվում ՝ հրդեհի գոտուց Վարդգես Բաղրյանին, հաջողվել է հանել միայն սարքավորումները:  Ըստ նրա, չորս տարվա արխիվը գրեթե ամբողջությամբ այրվել է:  Տներում պահվում էր միայն պատճենվածը: Եկեք անվանենք արցախյան պատերազմի որոշ վավերագրողների անուններ • Նորեկ Գասպարյան: Նա Արցախի հեռուստառադիոընկերության խորհրդի նախագահն է:  Հեռուստատեսությունում սկսել է աշխատել 1988-ին, պատերազմի տարիներին նա գտնվել է գրեթե բոլոր թեժ կետերում: • Լուսանկարչության ռեժիսոր Տաճատ Եսայանն իր գործընկերների ՝ Ռուբեն Խաչատրյանի և Տիգրան Գորգյանի հետ միասին կինոյի ասպարեզից տեղափոխվել է հեռուստատեսություն 1987 թ.  Տեսախցիկները փոխարինվեցին տեսախցիկներով:  Նրանք դարձան Հանրային հեռուստատեսության «Նորություններ» հաղորդաշարի օպերատորներ:   Տաճատ Եսայանի արցախյան պատմությունների հիշարժան ամսաթվերը, իրադարձություններն ու թվերը, որոնք որպես փաստեր և ապացույցներ ամրագրվում են երեք տասնամյակ անց: • Բենիամին rakարախանյանը հիմնադրման օրվանից աշխատում է Արցախի հանրային հեռուստատեսությունում, Լ NKՀ վաստակավոր հեռուստալրագրող է, ութ հեռուստաֆիլմերի ցուցադրությունների համահեղինակ: • «Հետք» էլեկտրոնային պարբերականի գլխավոր խմբագիր, լրագրող Էդիկ Բաղդասարյանը 1990-ականներին որպես լրագրող մեկնել է Արցախ:  Նա Արցախում էր 2016-ի ապրիլին:   Կարող ենք եզրակացնել, որ ինչ-որ կերպ այն լրագրողները, ովքեր աշխատել են 1990-ականների Արցախյան պատերազմի տարիներին, համարվում են Հայաստանում ռազմական լրագրության առաջամարտիկներն ու նախաձեռնողները:  Չկան սահմանումներ, մասնագիտական ​​սկզբունքներ, էթիկայի նորմեր:  Միևնույն ժամանակ, նրանք դարձան մասնագիտական ​​պայմանների և կանոնների ստեղծողներ և դիմողներ:  Այս ազատությունը դյուրացրեց վավերագրողների աշխատանքը: Մենք պետք է ապացուցենք, որ Հայաստանի համար այդ վճռական ժամանակահատվածում իրատեսական չէր մտածել մասնագիտական ​​էթիկայի պահպանման մասին: 2016-ի ապրիլյան պատերազմի ընթացքում մենք լրիվ այլ պատկերի ականատես եղանք:   Տարիների ընթացքում հայկական մեդիա դաշտը զարգացել է:  Տեխնիկական զարգացմանը զուգահեռ համեմատաբար բարձրացել էր ինչպես լրագրողների, այնպես էլ հասարակության լրատվական գրագիտության մակարդակը:   Մի շարք լրատվամիջոցներ մշակել են էթիկական կանոնագրքեր:   Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների հաղթարշավը ինտերնետի տարածման արդյունքում նպաստեց օպերատիվ տեղեկատվության մատչելիությանը:   Այս հանգամանքը համեմատաբար նպաստեց առաջնագիծը լուսաբանող լրագրողների աշխատանքին, բայց միևնույն ժամանակ առաջացան մի շարք էթիկական խնդիրներ, և արձանագրվեցին ապատեղեկատվության մեծ հոսքեր: Գաղտնիք չէ, որ 1994 թվականից ի վեր, երբ հրադադարի ռեժիմը հաստատվեց, սահմանի տարբեր հատվածներում հրադադարի ռեժիմը բազմիցս խախտվել է:  Վերադառնալով հայկական լրատվամիջոցների գործունեությանը ՝ կարող ենք ասել, որ ժամանակի ընթացքում ստեղծվել են ավելի բարենպաստ պայմաններ ռազմական գործողությունները լուսաբանելու համար, այնուամենայնիվ, կան բազմաթիվ թերություններ, որոնց հիմնական պատճառներն են լրագրողների ոչ հմուտ, անհամապատասխան և անգրագետ աշխատանքը ,  Թե՛ ՀՀ Պաշտպանության նախարարությունը, թե՛ Ադրբեջանի Պաշտպանության բանակը հաղորդում են դիվերսիոն ներթափանցումների և այլ ռազմական գործողությունների մասին:  Նման դեպքերը հասարակության մեջ խուճապ են առաջացնում, հատկապես երբ խոսքը վերաբերում է զոհերին կամ վիրավորներին: Բացի այդ, մենք բախվում ենք ռազմական ժամկետների չարաշահման խնդրին, ինչը կարող է խուճապ առաջացնել:  Պատերազմական իրավիճակները լուսաբանելիս համապատասխան տերմինները կարող են ճիշտ օգտագործվել:   2016-ի ապրիլին տարբեր լրատվամիջոցներից լրագրողներ ու օպերատորներ մեկնեցին Արցախ:   Journalistանկացած լրագրող պետք է լավ պատրաստված լինի առաջնագիծ մեկնելու, հատկապես մարտական ​​գործողությունները լուսաբանելու համար:  Իհարկե, առաջին հերթին խոսքը հոգեբանական պատրաստվածության մասին է:   Լրագրողը պետք է սթափ գիտակցի «իր գործընկերների կյանքի վտանգը, հասկանա, թե ուր է գնում, ինչ խնդիր է դրված իր առջև», բայց որ ամենակարևորն է, նա պետք է գիտակցի, որ կզբաղվի նուրբ մարդկային զգացմունքներով (հատկապես հարցազրույցների ժամանակ):   Ռազմական գործողությունների ընթացքում միայն կենդանի լրագրողն ու օպերատորը կարող են ռեպորտաժներ պատրաստել դեպքի վայրից:  Ուստի պետք է պատշաճ ուշադրություն դարձնել սեփական կյանքի անվտանգությանը: Unfortunatelyավոք, այսօր ամբողջ աշխարհում (նաև Հայաստանում) կան լրագրողներ, ովքեր կարծում են, որ ռազմական գործողությունների լուսաբանումը հերոս դառնալու, ճանաչում ձեռք բերելու միջոց է, քանի որ այդ մարդը ստիպված է ռիսկի դիմել `վտանգելով իր կյանքը: Այնուամենայնիվ, սա ոչ միայն հեռու չէ պրոֆեսիոնալ աշխատաոճից, այլ հղի է տարբեր խնդիրներով և հետեւանքներով: Քաղաքակիրթ երկրներում պատերազմական գործողությունները լուսաբանող լրագրողը դադարում է թիրախ լինել դեպքի վայրում, երբ մեջքին, ձեռքին, գլխին, կրծքին, ինչպես նաև գլխին կա «ՄԱՄՈՒԼ» նշան:   Թեժ կետերում նորությունների խմբին վերաբերող ցանկացած բան պետք է ծածկված լինի այդ նշանով ՝ սկսած մեքենայից: Մենք նշեցինք լրագրողի հագուստի վրա «ՄԱՄՈՒԼ» գրելու անհրաժեշտության մասին, քանի որ այն ինչ-որ չափով ապահովագրում է լրագրողի կյանքը:  Բայց կա մեկ այլ հանգամանք: Լրատվամիջոցների ներկայացուցիչների հագուստը չպետք է նման լինի ռազմական համազգեստի (բացառվում է դեղին-կանաչ, դարչնագույն-հողեղենի բոլոր երանգները), քանի որ անկախ նրանից ՝ «ՄԱՄՈՒԼ» բառը հագուստի վրա է, թե ոչ, լրագրողը խոցելի է: Այս խնդրի հետ մենք բախվում ենք պայմանականորեն խաղաղ իրավիճակներում: Հայ իրականության մեջ ասվածի վառ ապացույց կա:   Խոսքը 2017-ի մայիսի 10-ին տեղի ունեցած միջադեպի մասին է, երբ արցախա-ադրբեջանական շփման գծի հյուսիսային հատվածում հակառակորդը կրակ էր բացել «Շանթ» հեռուստաընկերության «Դիրքում» հաղորդաշարի նկարահանող խմբի վրա:  ՊԲ հյուսիսային ուղղությամբ տեղակայված մարտական ​​դիրքերի միջեւ ընկած հատվածում հակառակորդը կրակել է խոշոր տրամաչափի զենքերից, դիպուկահար հրացաններից և գնդացիրներից:   Հակառակորդի կրակոցից վիրավորվել է «ՇԱՆԹ» հեռուստաընկերության օպերատոր Դավիթ Արայիկի Աթոյանը: Նրան գործուղման են ուղարկել դիրքեր նկարահանման համար (Ստեփանակերտի հիվանդանոցում վիրահատություն են տարել):   Այս դեպքը մի շարք քննարկումների առարկա դարձավ:   Երրորդ կայազորի քննչական բաժնում հարուցվել է քրեական գործ `ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 6-րդ, 13-րդ կետերի համաձայն` ազգային-կրոնական ատելության համար հակառակորդի կողմից դրդված `շատերի համար վտանգավոր եղանակով: ապրում է ապօրինի դիտավորությամբ երկու կամ ավելի անձանց կողմից: կյանք խլելու փորձի առիթով: Չնայած հակառակորդի կրակը կարող էր ողբերգական ավարտ ունենալ նկարահանող անձնակազմի ցանկացած անդամի համար, պրոֆեսիոնալ տեսանկյունից, հարկ է նշել, որ. • Մարտադաշտով անցնող նկարահանող խմբի մեքենան ոչնչով չէր տարբերվում ռազմական մեքենայից:  Ավելին, «ՄԱՄՈՒԼ» նշանն ընդհանրապես բացակայում էր, բայց մեքենան ամբողջովին ծածկված էր ռազմական նախշերով: • Նկարահանող խմբի անդամները զինվորական համազգեստով էին (ըստ որոշ աղբյուրների ՝ զինված), ուստի թշնամին չէր կարող կռահել, որ mediaԼՄ-ների ներկայացուցիչները մեքենայում են: Մենք մտադիր չենք այս օրինակով արդարացնել ռազմական գործողությունները, այնուամենայնիվ, մասնագիտական ​​տեսանկյունից պետք է փաստենք, որ լրատվամիջոցների ներկայացուցիչները ոչ մի պարագայում իրավունք չունեն այսպիսի կերպով հայտնվելու հակամարտության գոտում ՝ վտանգելով ոչ միայն նրանց կյանքը, այլև նաև հարուցելով սահմանային ավելի լարվածություն և կրակոցներ: , Հակամարտության գոտում աշխատող լրագրողների իրավունքների և պարտականությունների մասին հիմնական փաստաթուղթը ստորագրվել է 1949 թվականին: Կոնվենցիա. 1977 թ. Լրացումներ-արձանագրություններով:   Conflictsանկալի է, որ հակամարտությունները լուսաբանող ցանկացած լրագրող իմանա իր հիմնական սկզբունքները երկու պատճառով: Նախ արձանագրության, այնուհետև հրապարակի խախտումները ՝ ներառյալ ռազմական հանցագործությունները:   Բացի այդ, փաստաթղթում որոշ կետեր վերաբերում են լրագրողների իրավունքներին:  ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի համաձայն, հակամարտության գոտում իրենց մասնագիտական ​​պարտականությունները կատարող լրագրողները պետք է դիտարկվեն որպես քաղաքացի, քանի դեռ նրանք չեն դիմել այդ կարգավիճակին հակառակ քայլ:  Օրինակ, եթե նրանք զինվորական համազգեստով չեն կամ զենք չեն վերցրել: Առաջնագծի լրագրողի համար կարևոր է կապ պահպանել խմբագրության հետ և հնարավորինս արագ զեկուցել խմբի շարժումների մասին:   Միանշանակ, սարքավորումների հետ կապված խնդիրներ կան, որոնցից առաջնայինը լիցքավորումն է:   Վերջերս այս բացը լրացվում է լրացուցիչ մարտկոցներով, որոնք լրագրողը պետք է նախօրոք ձեռք բերի: Պատկերն ավելի ազդեցիկ է, քան բառը:  «Հետք» էլեկտրոնային պարբերականը Հայաստանում եզակիներից է, որը 2002 թ. Ընդունել է էթիկայի կանոնագիրք: Այնուամենայնիվ, 2016-ին «Հետքը» խախտեց էթիկական լրագրության որոշ կանոններ:  Հրապարակվեց հոդված ՝ «Դաժանություններ Թալիշում (ARԳՈՒՇԱՈՒՄ. Գնդակահարված լուսանկար)» վերնագրով:   Լուսանկարում մանրամասներ չեն թաքնված:   Խմբագրությունը լուսանկարին կից տարածել է հետեւյալ կարծիքը. «Մենք ներողություն ենք խնդրում ընթերցողներից»: «Հետքը» երբեք չի հրապարակել նման լուսանկարներ, սա մեր էթիկայի խախտում է, բայց իրականությունն այս պահին ներկայացնելու այլ տարբերակ չունենք »:   Ինչպես բազմիցս նշել է «Հետքի» գլխավոր խմբագիր Էդիկ Բաղդասարյանը, այդ լուսանկարների հրապարակումը խմբագրության համատեղ որոշման արդյունք էր:   Խմբագրության դիրքորոշումը պարզ է: անհրաժեշտ էր վայրագությունը ներկայացնելու փաստական ​​հիմք:   Ավելի ուշ մի խումբ փաստաբաններ և լրագրողներ նախաձեռնեցին այս լուսանկարը շնորհել `դիմելու Միջազգային քրեական դատարան, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան:  Այնուամենայնիվ, հոդվածին ուղեկցող մեկնաբանություններում շատ կարծիքներ կային, որ խմբագրությունը չպետք է հրապարակի ոչ միայն սպանված տարեցների լուսանկարը, այլ նաև նրանց անունները: [6] Ապրիլյան պատերազմի ժամանակ ՀՀ ՊՆ խոսնակ Արծրուն Հովհաննիսյանը (հատկապես «Ֆեյսբուք» սոցիալական ցանցում) աչքի ընկավ որպես տեղեկատվության աղբյուր, քանի որ շատ ակտիվ էր:   Մեդիա փորձագետները նպաստեցին սթափ ու գրագետ տեղեկատվության տարածմանը ՝ կրկին օգտագործելով Facebook պլատֆորմը:  Նրանք իրենց խորհուրդներով և քաջալերանքով օգնեցին ինչպես տեղեկատվական աշխատողներին, այնպես էլ սահմանից անընդհատ տեղեկատվության սպասող քաղաքացիներին: Խոսելով բացթողումների մասին ՝ ՏՏ մասնագետները, հետագայում նման իրավիճակներից խուսափելու համար, առաջարկեցին փոխել պետական ​​մարմինների կողմից տրամադրվող տեղեկատվության քանակը ՝ մամուլի հաղորդագրություններից անցնելով ճեպազրույցների: 2017 թ. Հոկտեմբերի 24-ին բացվեց Ադրբեջանի Պաշտպանության բանակի ժամանակակից տեխնիկական հագեցվածությամբ տեղեկատվական կենտրոն `առաջնագծում աշխատող լրագրողների աշխատանքը համակարգելու և այդ գործողությունների ընթացքում հնարավորինս հարմարավետ պայմաններ ստեղծելու նպատակով:   Արցախի ռազմական պաշտպանության տեղեկատվական կենտրոնը կգործի Պաշտպանության բանակի մամուլի ծառայության ներքո, որին կաջակցեն ճգնաժամային իրավիճակներում հայտնված բոլոր պետական ​​մարմինների մամուլի ծառայությունները:   Նման կենտրոն Արցախում նախկինում չի եղել:   Լրագրողների աշխատանքը պետք է կազմակերպվեր ոչ համակարգված ձևով տարբեր հասարակական հաստատություններում: Informationամանակակից տեղեկատվական կենտրոն ունենալու անհրաժեշտությունն առաջացավ հատկապես 2016-ի ապրիլյան գործողություններից հետո: Geneնեւի կոնվենցիան սահմանում է լրագրողների տեղաշարժը առաջնագծում ռազմական գործողությունների ընթացքում:   Պատերազմի լրագրողների աշխատանքը Հայաստանում կարգավորվում է Պաշտպանության բանակի հրամանատարի հրամանով:   Նշենք, որ հայկական watchԼՄ-ները մշակել են ուղեցույց «Լրագրողների և լրատվամիջոցների վարքագիծը պատերազմի, զինված բախումների և քաղաքացիական բախումների ժամանակ» թեմայով: ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը պարբերաբար իր մտահոգությունն է հայտնում լրագրողների ազատության և անվտանգության վերաբերյալ:   Անվտանգության խորհրդի վերջերս ընդունված փաստաթուղթը, որը ընդունվել է 2015 թվականին, կոչ է անում պետություններին քայլեր ձեռնարկել ՝ պաշտպանելու ռազմական գործողությունների ընթացքում լրագրողները թիրախավորվելուց և գրավման դեպքում հանդես գալ որպես քաղաքացիական անձ: Լրագրողների անվտանգության հարցերով զբաղվում է նաեւ Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեն (ԿԽՄԿ):  Մասնավորապես, 1985 թվականից ի վեր կազմակերպությունն ունի թեժ գիծ (այժմ նույնպես առցանց ՝ ICRC.org) լրագրողների համար, ովքեր հայտնվել են անելանելի վիճակում: ԿԽՄԿ-ն տրամադրում է բացառապես մարդասիրական օգնություն:  Ոչ միայն լրագրողները, այլ նաև նրանց գործատուները կամ հարազատները կարող են աջակցություն ստանալու համար դիմել կազմակերպությանը:   Նման իրավիճակներում ԿԽՄԿ-ն կարող է տրամադրել բազմազան օգնություն, ներառյալ տեղեկություններ լրագրողի հնարավոր ձերբակալման մասին, տեղեկություններ լրագրողի գտնվելու վայրի մասին, ակտիվ որոնողական գործողություններ կամ վիրավոր լրագրողների առաջին օգնություն: Այսպիսով, առաջնագծում աշխատող լրագրողները պետք է կարողանան մասնագիտական ​​աշխատանքի միջոցով տեղեկատվություն փոխանցել ոչ միայն իրենց քաղաքացիներին, այլև միջազգային հանրությանը ՝ ամրապնդելով իրենց առաջատար դիրքերը տեղեկատվական պատերազմներում: ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ [1] Արտասահմանյան նամակագրություն.   Մեծ լրագրողներն ու նրանց ժամանակները, Hոն Հոհենբերգ, [2] Ддук Д. В., Война и печать:  ռուսական թերթում [3] «Ազատագրական պատերազմը փաստող Բենոնը» ռազմական ռեպորտաժի պատմությանը, URL:  www.hayzinvor.am/48592.html (հղումը ՝ 28-06-2018) [4] URL:  www.kinoashkharh.am (հղումը կազմված է ՝ 14-09-2018): [5] URL:  www.mil.am/media/2016/07/11192.pdf (հղումը կազմված է ՝ 19-02-2018): [6] Պետրոսյան Վ.Գ., «Էթիկական մարտահրավերներ ապրիլյան քառօրյա պատերազմի օրերին», ԵՊՀ, Իջջանի մասնաճյուղ, «Ակունք», 2017: ՄԻԼՏԱ ՄԿՐՏՉՅԱՆԻ ԼՐԱԳՐՈ ԼՐԱԳՐՈԻ ՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ Բանալի բառեր. Ռազմական լրագրություն, առաջնագծի լուսաբանում, ճակատ, պատերազմ, անվտանգություն, ազատագրական պատերազմ, հակամարտություն, էթիկա, Արցախ, մամուլ, բանակ ։

Գիտական հոդվածի թեմայի ընտրությունը պայմանավորված է հայկական ԶԼՄների առջև ծառացած մարտահրավերներով։
  Ադրբեջանական ապատեղեկատվական  քարոզչամեքենային դիմագրավելու համար հայ լրագրողները պետք է առավել արհեստավարժ լուսաբանեն սահմանագծում տիրող իրավիճակը՝ հայկական և միջազգային լսարանին հաղորդելով օբյեկտիվ տեղեկատվություն։
    Ներկայացված է ռազմական լրագրության սկզբնավորման և զարգացման ուղին։
   Անդրադարձել ենք պատերազմների ժամանակ առաջնագծից լուսաբանում կատարող  լրագրողների աշխատանքների առանձնահատկություններին։
  Դիտարկվում են ռազմական  լրագրության  միջազգային  այն  սկզբունքները,  որոնք  պետք  է  կիրառվեն  հայկական մեդիադաշտում՝ ռազմական ոլորտի գրագետ լուսաբանումը կազմակերպելու համար։
