Նախաբան։
   Տեղեկատվական  հասարակության  և  նորագույնտեխնոլոգիաների  ներդրման  շրջանում  առավել  քան  կարևորվում  էմանկավարժական  հաղորդակցման  դերը  դաստիարակության  ուուսուցման  գործընթացի  կազմակերպման,  սովորողների  անհատականզարգացման  գործում։
   Կենդանի,  անմիջական  հաղորդակցման  միջոցովիրագործվում  է  ոչ  միայն  կրթական,  այլ  նաև  սոցիալական,մշակութային,  բարոյական,  գեղագիտական  արժեքների  փոխանցումընոր  սերնդին։
  Հաղորդակցման ընթացքում և հաղորդակցման միջոցով էկատարվում  ուսուցչի  դաստիարակչական  ներգործությունները  իրսաների գիտակցության ու վարքի վրա։
 Ուստի  կարևորէ  հետազոտությունների  միջոցով  պարզելմանկավարժականառանձնահատկություններըուսուցիչ - աշակերտ, աշակերտ-աշակերտ փոխհարաբերություններում,հաղորդակցմանդիտարկել  հաղորդակցման  իրականացման  ժամանակակից  միջոցներնու պայմանները հանրակրթական գործունեության մեջ։
 Աշխատանքի  նպատակը կրթության  ոլորտում  մանկավարժականհաղորդակցմանևպայմանների  ուսումնասիրումը,  խնդիրների  բացահայտումը  և  դրանցլուծման հնարավորությունների նախանշումն է։
 իրականացմանժամանակակիցմիջոցներիհաղորդակցում»մագիստրոսականթեմայով  պաշտպանածԹեմայի  շրջանակում  օգտագործել  ենք    գրականության  մի  շարքաղբյուրներ՝  միևնույն  ժամանակ  հետազոտության  հիմքում  ունենալովնույնատիպթեզը։
 Մանկավարժական  հաղորդակցման  դրսևորումները  ներկայացնելիսօգտվել  ենք  Ն.  Հակոբյանի,  Ս.  Գևորգյանի  և  ուրիշների  հեղինակած«Մանկավարժական«Ժամանակակիցմանկավարժական մոտեցումներ» ձեռնարկից։
  Կրթական գործընթացումմանկավարժական  հաղորդակցման  իրականացումը  բնութագրելիսառանցքային  թեզեր  ենք  օգտագործել  Ալեքսանյանի  «Միջանձնայինհաղորդակցման  իրականացումը  կրթական  գործընթացում»  գրքից։
 Հայաստանյան  իրականությունում    մանկավարժական  հաղորդակցմանիրականացման  միջոցները  վերլուծելիս  մեզ  համար  հիմք  ենհանդիսացել  հանրակրթական  պետական  կրթակարգը  և    «Կրթականվերափոխումները  Հայաստանում»  մարդկային  զարգացման  ազգայինզեկույցը։
 գրքից,Ժամանակակից տեղեկատվական հասարակությունը զարգանում էաննախադեպ արագությամբ։
  Անհամեմատ  ավելի արագ են զարգանումգիտելիքները  և  կիրառություն  գտնում  կյանքում։
   Նման  տեմպերովզարգացող  հասարակության  խնդիրնէ  համապատասխանեցնելկրթական  համակարգը  նոր  պահանջներին,  փոփոխել  ուսումնականգործընթացիկիրառելմանկավարժական  նորագույն  տեխնոլոգիաներ  և  ուսուցման  նորմեթոդներ։
 կարծրատիպերը,կազմակերպմանԲարեփոխումների  արդի  փուլում  արագ  կողմնորոշվող,  տարբերիրավիճակներում  ստեղծագործաբար  լուծումներ  գտնող,  նախաձեռնողու  ինքնակատարելագործման  ձգտող  անձի  ձևավորումը  նախ  և  առաջկախված է նրա հաղորդակցման կարողությունից։
 Մեր  օրերում  գնալով  ընդգծվում  է  հաղորդակցման  արդյունավետիրականացման  հիմնախնդիրը,  քանզի  համացանցի  դերի  աճի,սոցիալական  ցանցերի  ընդլայնման,  տեղեկատվության,  նաև  գիտելիքիստեղծման  ու  արագ  տարածման  պայմաններում  անհնար  է  որևէարդյունքի  հասնել  առանց  հաղորդակցման։
   Այս  հիմնախնդրի  լուծմանառաջնաքայլըշուրջուսումնասիրություններիու  պատկերացումներիհստակեցումն է։
 հաղորդակցմանիրականացմանկատարումնՀաղորդակցման  տարբեր  դրսևորումները  ուսումնասիրվել  են  դեռվաղուց,  իսկ  20–րդ  դարի  70–80–ական  թթ.–ին  որպես  հատուկգիտամանկավարժական  հետազոտության  առարկա  հանդես  է  եկելմանկավարժական  հաղորդակցումը,  որի  հետազոտության  օբյեկտըկրթական  հաղորդակցման  նախապատրաստումը,  իրականացումն  ուարդյունքն է։
 Դեռևսիրենցիմաստասիրական  բանավեճերում  կարևորում  էին  հաղորդակցմանյուրահատուկ  հնարների  ու  մեթոդների  կիրառումը,  հաղորդակցմանարվեստին տիրապետելը։
 ժամանակներում  փիլիսոփաներնհնագույնՀաղորդակցման  իրականացման  ուղիներն  ու  կազմակերպմանեղանակներն իրենց յուրահատկությամբ առանձնանում էին հատկապեսանտիկ  շրջանում։
   Այսպես՝  դեռևս  սոփեստները  (ճարտար  մարդ,իմաստուն)՝  «շրջիկ  դասավանդողները»,  սովորեցնում  էին  գեղեցիկխոսել,  սեփական  մտքերը  ճիշտ  ձևակերպել,  արտահայտել  ուհիմնավորել,  ինչպես  նաև  երկխոսություն  վարելու,  համոզելու,վիճաբանելու,արվեստիգաղտնիքները։
   Նրանք  կազմակերպում  էին  քննարկումներ,  որոնցումակտիվ մասնակցություն էին ունենում սովորողները։
 ընդդիմախոսիհերքելումտքերըմեջերեխայիԱրդեն  20-րդ  դարում  կրթական  գործընթացին  առաջադրվեցինհաղորդակցմանհնարավորություններիբացահայտման և իրացման, ինչպես նաև հաղորդակցման միջոցով նրասոցիալականացման  և  որպես  հասարակությանլիարժեք  անդամիձևավարման  պահանջներ։
   Այդ  ամենը  հնարավոր  էր  հատկապեսկրթական  գործընթացում  համարժեք  հաղորդակցման  կազմակերպմանշնորհիվ։
 ներքինՀաղորդակցումը՝ իբրև բազմաշերտ գործընթաց, ունի տարաբնույթընկալումներ. այսպես՝ այն մարդուց մարդ տեղեկության փոխանցումն է,որը  ենթադրում  է  և՛  անձերի,  և՛  մարդկային  խմբերի  միջև  շփմանձևավորում  ևաշխատանքայինմարդկանց  փոխազդեցությանյուրահատուկ  ձև  է,  որի  ընթացքում  ոչ  միայն  ուղղակի  հաղորդվում  էտեղեկություն, այլև փոխանակվում են վերաբերմունք, գիտելիք, հույզեր։
 Հաղորդակցումըճանաչողականգործընթացումզարգացում։
 «Հաղորդակցությունը  տեղեկությունների  փոխանցման  գործընթացն  է,որը  կատարվում  է  իմաստավոր  շարժումներով  /ժեստեր/,  խոսքով,էլեկտրոնայինդեմքի  արտահայտություններով,հաղորդագրություններով,համացանցով,հեռուստատեսությամբ և այլ եղանակներով» [1]։
 կամռադիոյով,հեռախոսով,մամուլիԱյսպիսով,  հաղորդակցումը  հասարակական  սուբյեկտների  (անձ,սոցիալական  խումբ)  փոխներգործության  գործընթաց  է,  որի  ժամանակտեղիգիտելիքների,կարողությունների և գործունեության արդյունքների փոխանակում։
 տեղեկության,ունենումփորձի,է«Հաղորդակցություն»  բառի  միջազգային  անվանումը  ծագել  է(մասնակցել,  ընդհանուր  դարձնել,  տիրելլատիներեն  communicoմիասին, ինչպես նաև միավորել, շփվել) բառից։
 Ըստ  Վ.Ցելույկոյի.«Մանկավարժականհաղորդակցումըմասնագիտական  հաղորդակցություն  է  ուսուցչի  և  աշակերտի  միջև՝դասի  ու  արտադասարանական  շփման  ընթացքում,  որն  ունի  որոշակիմանկավարժականբարենպաստհոգեբանական  մթնոլորտի  ստեղծմանը,  ուսումնական  գործունեությանևկայունացմանը`ուսումնական խմբի շրջանակներում» [2]։
 հարաբերություններիուսուցիչ-աշակերտգործառույթներ,ուղղվածէԱյսինքն՝ հաղորդակցման ընթացքում և հաղորդակցման միջոցով էներգործությունըդաստիարակչականկատարվումսովորողների գիտակցության ու վարքի վրա։
 ուսուցչիԻ  տարբերություն  նախորդ՝  20-րդ  դարի,  որը  խորհրդանշեցաննախադեպ  տեխնիկական  ու  տեխնոլոգիական  զարգացում,  21-րդդարում  տեղի  է  ունենում  անցում  տեղեկատվական  հասարակության,ուր  որոշիչ  են  դառնում  գիտելիքների  ստեղծումն  ու  տարածումը։
   Եթե 20-րդ  դարում  կարևորէին  երեխայի  որևէ  հնարավորությանբացահայտումն  ու  իրացումը,  ապա  21-րդ  դարում  ժամանակակիցհասարակությանն անհրաժեշտ է բոլոր հարաբերություններում ակտիվ,ստեղծագործաբար  մտածող,  փոփոխվող  պայմաններում  արագկողմնորոշվող,ինքնակատարելագործման  ձգտող,  միաժամանակ  ուրիշների  իրավունքներըհարգող,  քաղաքակիրթ  և  զարգացած  անձ,  որը  կարողանում  էկառավարել  ինչպես  սեփական  ներուժը,  այնպես  էլ  արտաքինազդեցությունները՝  դնելով  նաև  ինքնազարգացման  խնդիր։
   21-րդդարում  ինքնազարգացման  ձգտող  անձի  ձևավորման  նպատակովինքնաճանաչմաննախաձեռնող,ևկրթական  հաղորդակցման  կազմակերպմանը  ներկայացվում  են  նորպահանջներ։
 Մեր  ուսումնասիրությունները  ցույց  են  տալիս,  որ  այսօրտեսաբաններն  ու  մանկավարժները  հակված  են  մանկավարժականհաղորդակցման  նոր  մոդելի  ձևավորմանը,  որը  կարելի  է  ներկայացնել«կողմնորոշող սուբյեկտ - ինքնազարգացող սուբյեկտ» մոդելի տեսքով` իհակադրություն  նախկինում  գործած  «սուբյեկտ  -  օբյեկտ»,    «սուբյեկտ  սուբյեկտայինմոդելների։
   Միջանձնայինհաղորդակցման  այս  մոդելում  մանկավարժը  հանդես  է  գալիս  որպեսկողմնորոշողդեպիինքնազարգացում։
 հարաբերություններ»ուղղորդումսովորողինէսուբյեկտևչենԿրթական համակարգում և, հատկապես դպրոցում, «կողմնորոշողսուբյեկտ  -  ինքնազարգացող  սուբյեկտ»  մոդելի  գործառնության  համարբավարարումանկավարժական  գիտատեսական  հիմքերի  մշակումը։
   Անհրաժեշտ  էնոր  ուղիների  ու  տեխնոլոգիաների  մշակում  և  ամրագրումկրթակարգով,  այսինքն՝  անհրաժեշտ  է  պետական  հոգածություն,  որնապահովվում է կրթական քաղաքականությամբ։
 հասարակականպահանջներնմիայնկրթականՀայաստանիհամակարգումմանկավարժականհաղորդակցման  մոդելն  ուսումնասիրելու  համար  անհրաժեշտ  է  հաշվիառնել,  որ    մի  կողմից՝  որպես  հետխորհրդային  երկիր    մեր  կրթականհամակարգը  միտված  է  ազգային  նոր  մտածողության  ձևավորմանը,  ումեծ  ուշադրություն  է  դարձվում  ազգային  արժեքային  համակարգիպահպանմանը։
   Մյուս  կողմից՝  մշակվել  է  եվրոպական  կրթականմիասնական տարածքում ինտեգրվելու քաղաքականություն, ինչն առաջէ  բերել  մի  շարք  վերափոխումներ  կրթական  ոլորտում։
   Սակայնամենադժվար  փոփոխության  ենթարկվող  գործոնն  այն  է,  որ  մերդպրոցներում դեռևս գործում է խորհրդային ժամանակներից ժառանգածմոդելը,  ընդ  որում՝  խորհրդային  կրթական  համակարգում  գերիշխող  էեղել  «սուբյեկտ  -  օբյեկտ»  մոդելը,  գերակշռել  է  խիստ  կանոնակարգն  ուհսկողությունը աճող սերնդի գիտակցության վրա, որտեղ առաջատար էմանկավարժի  հեղինակային  ոճը,  և  որպես  կանոն  դասավանդողներըխուսափում են վերափոխումներից։
 ՀՀ  կրթական  բարեփոխումների  վերաբերյալ  ազգային  զեկույցումնշվում  է.  «Հայաստանի  կրթության  համակարգը  ճկուն  չգտնվեց  նորիրողություններին  արձագանքելու  հարցում։
   Արդյունքում  կրթականհաստատությունները  շարունակում  են  իրագործել  գոյություն  չունեցողխորհրդային  գաղափարախոսության  նպատակները։
   Մասնավորապեսգերիշխում  է  սովորողներին  պատրաստի  գիտելիքներ  մատուցելումոտեցումը,  այլ  ոչ  թե  սովորողներին  գիտելիքների  կառուցմանըմասնակից  դարձնող  ուսուցումը»  [3]։
   Իսկ  որպեսզի  սովորողներըմասնակից  դառնան  գիտելիքների  ստեղծմանը,  նրանք  պետք  է  ակտիվԱյսինքն՝լինենժամանակակիցէկրթական  համակարգում  մանկավարժական  հաղորդակցման  նորմոդելի  գործառնության  անհրաժեշտություն,  որն  ինչպես  և  նշվեց,  չունիկիրառության  անհրաժեշտ  պայմաններ  ՀՀ  կրթական  համակարգում,հատկապես դպրոցում։
 հասարակական  պահանջներովհաղորդակցմանգործընթացում։
 կրթականձևավորվածԱնձի  հաղորդակցական  ակտիվության  կարևոր  բաղադրիչը  նրահաղորդակցականհաղորդակցական  պատրաստվածություննգիտելիքները, կարողություններն ու հմտությունները։
 է՝այնՀՀ  հանրակրթության  պետական  կրթակարգում  սահմանվում  ենհաղորդակցականուհմտությունները,  որոնց  պետք  է  տիրապետի  դպրոցականը։
   Ըստկրթակարգիուսումնառության  արդյունքումյուրաքանչյուր  սովորող  պետք  է  ձեռք  բերի  հաղորդակցական  հետևյալկարողություններն ու հմտությունները [4]՝կարողություններնենթաբաղադրիչի՝պարտադիրա) լսել, ընկալել և համարժեք վերաբերմունք դրսևորել,բ)  բանավիճել,  բանավոր  և  գրավոր  տրամաբանված  խոսքկառուցել,գ)  ըստ  նշանակության  և  տեղին  օգտագործել  սովորածտերմինները (եզրերը), հասկացությունները և արտահայտությունները,դ)  հասկանալ  և  ճիշտ  օգտագործել  հաղորդակցման  ոչ  խոսքայինմիջոցները,ե)օգտվելժամանակակից  հաղորդակցման  տեխնիկականմիջոցներից և այլն։
 Հաղորդակցական  կարողությունները  չեն  ձևավորում  անփոփոխհամակարգ.  դրանք  կարող  են  անընդհատ  զարգանալ՝  իրենց  հերթիննպաստելով  անձի  տարբեր  հնարավորությունների  և  որակներիզարգացմանը։
   Այսպես՝  եթե  երեխան  ձեռք  է  բերում  հաղորդակցմանհամար անհրաժեշտ կարողություններ, ապա կարողանում է մասնակցելտարբեր  քննարկումների,  ակտիվորեն  ու  ազատ  արտահայտելսեփական  կարծիքը,  անկաշկանդ  ինքնադրսևորվել,  հանդես  գալտարբեր  հիմնավորումներով,  չկաշկանդվել  տարատեսակ  փոխհարաբերություններում և ձեռք բերել նոր գիտելիքներ ու հմտություններ։
 կատարելենքՈւսումնասիրելովմանկավարժականհաղորդակցմանառանձնահատկությունները՝հետազոտականաշխատանք՝  մանկավարժական  հաղորդակցման  իրականացմանժամանակակիցնպատակով։
 Ուսումնասիրություններն անցկացրել ենք Շիրակի մարզի 2 միջնակարգդպրոցներում  (Թորոսգյուղ,  Գոգհովիտ)  և  Գյումրու  թիվ  11  հիմնական,ՇՊՀ ավագ դպրոցներում։
  Ուսումնասիրություններին մասնակցել են  54ուսուցիչ և 50 աշակերտ (տե՛ս, հավելված 1, 2)։
 բացահայտելումիջոցներըՄեր  դիտարկումները  ցույց  են  տալիս,  որ  ուսուցիչներիգիտելիքները  հաղորդակցական  կարողությունների  մասին  թերի  են,նրանք  չեն  տիրապետում  հիմնական  ձևերին  ու  մեթոդներին,  որոնքանհրաժեշտ  են  սովորողների  մոտ  հաղորդակցման  հմտություններիձևավորման  համար։
   Ուսուցիչների  մեծ  մասն  էլ  խոստովանում  է,  որհաղորդակցական հմտություններ ձեռք է բերել աշխատելու ընթացքում՝սեփական  փորձիկամվերապատրաստման  դասընթացներին։
   Ուստի  պետք  է  կիրառելմիջոցներ,  որ  հաղորդակցական  կարողությունների  և  հմտություններիբացահայտման  հիմքերը  ձևավորվեն  դպրոցական  ու  բուհականուսուցման տարիներին։
 վրա,  այլբուհումոչ  թեհիմանՀետազոտական  աշխատանքներից  ելնելով՝    կարող  ենք  փաստել,որ  հաղորդակցման  մակարդակը  դպրոցներից  շատերում  կայացած  չէ։
 Համեմատականորհամայնքային  դպրոցներում  ավելի  բաց  են  ու  պատրաստակամհամագործակցել,  քան  քաղաքային  դպրոցներում,  հատկապես  ավագսերնդի  ներկայացուցիչները  խուսափում  են  3-4  րոպե  տրամադրելանանուն հարցմանը մասնակցելու համար։
 կատարելով՝  պարզեցինք,վերլուծությունՀայաստանում  կրթական  բարեփոխումների  մեջ  առանձին  կետովպետք  է  ներառել  մանկավարժական  հաղորդակցման  իրականացմանպայմանների բարելավման ուղիներ, քանզի, ինչպես մեր հարցումը ցույցտվեց,  ուսուցիչների  մեծ  մասը  մանկավարժական  հաղորդակցմանտեխնոլոգիա  է  համարում  միայն  տեխնիկական  միջոցները,  այսինքն՝հստակ պատկերացում չկա երևույթի նկատմամբ։
 արդյունավետությունըպայմանավորողգործոններիբացահայտմանն  ուղղված  փորձարարական  հետազոտության  շրջանակներում  մենք  խնդիր  դրեցինք  նաև  պարզել,  թե  մերՀաղորդակցմանդպրոցներում արդյո՞ք ուսուցիչներն ու աշակերտները օգտագործում եննոր  տեխնիկական  միջոցների  հնարավորությունննրը  մանկավարժական  հաղորդակցումն  իրականացնելիս,  և  որքանո՞վ  է  արդյունավետառցանց կրթական հարթակների օգտագործումը։
 Ուսումնասիրել ենք Հայաստանում հայտնի ու կիրառվող 2 առցանցկրթական հարթակները՝ dasaran.am և imdproc.am կայքերը։
 Dasaran.am կայքը 1.107.346 օգտատեր ունեցող կրթական միջավայրէ,  որը  մեկ  հարթակում  է  համախմբել  Հայաստանի  և  Արցախիհանրակրթական  դպրոցներում  սովորող  բոլոր  աշակերտներին,  նրանցծնողներին և ուսուցիչներին՝ կրթությունը բոլորին հասանելի դարձնելունպատակով։
 ևկրթական«Dasaran.am-ի  առաքելություննկրթությանէհամակարգիմատչելիության  արդիականթափանցիկությանսոցիալականէլեկտրոնայինկարգավիճակիցդիրքից,  տրամադրելայլընտրանքային  ուսուցման  հնարավորություն,  հեռահաղորդակցմանանվտանգ  հարթակ՝  Հայաստանի,  Արցախի  և  Սփյուռքի  հայաշակերտների համար» [6]։
 և  աշխարհագրականմիջոցով,  անկախգործիքներիենդասիԿայքումլրացնումուսուցիչներըթեման,հանձնարարութուններն  ու  գնահատականները,  ինչպես  մատյանում.այն  տեսնելու  հնարավորություն  ունեն  աշակերտներն  ու  ծնողները՝իրենց համար նախատեսված հատուկ գաղտնաբառերով մուտք գործելուդեպքում։
  Կայքում ստեղծված են առանձին ենթաբաժիններ՝ մրցույթներ,խաղեր,«Առողջապահություն»ենթամասերը,  առցանց  անգլերեն  սովորելու  հնարավորություն։
   Եվ  որ,ամենակարևորն  է,  կայքը  հնարավորություն  է  տալիս  աշակերտուսուցիչ  -  ծնող  հաղորդակցում  կազմակերպել  զրուցարանի  շնորհիվ,որը  նմանեցված  է  հայտնի  սոցիալական  կայքերի  զրուցարաներին  ևդպրոցից  դուրս  հաղորդակցման  յուրահատուկ  ու  արդիական  հարթակէ։
 «Հանրագիտարան»,գործումենԿարող  ենք  փաստել,  որ  կայքը  հնարավորություն  է  տալիսհետաքրքիր  և  արդյունավետ  ուսուցումն  ու  հաղորդակցումը  համադրելկրթական  խաղերի  և  առցանց  մրցույթների  հետ,  դյուրացնում  ևամրապնդում է ուսուցիչ - աշակերտ - ծնող կապը։
 Սակայն,  ինչպես  մեր  հարցումներն  են  ցույց  տալիս,  ոչ  բոլորն  ենօգտվում  կայքից.  շատերն  ուղղակի  գրանցված  են,  բայց  մուտք  չենգործում,  ուսուցիչներն  էլ  «ստիպված»  ու  դժգոհությամբ  են  լրացնումչանելուբաժինները,համապատասխանդեպքումնկատողություն  կստանան։
   Ուսուցիչները  դժգոհում  են  նույն  գործըերկու անգամ (նկատի ունենալով մատյանի և dasaran.am-ի լրացումները)անելուց ու առաջարկում են թողնել դրանցից միայն մեկը։
  Աշակերտներնէլհանձնարարությունգնահատական  ստուգելու,  մի  մասը  միայն՝  հանրագիտարաննուսումնասիրելու, դպրոցական տարաբնույթ մրցույթների մասնակցելուկամ  տրամաբանական  խաղեր  խաղալու(տե՛ս,գծապատկեր 1)։
 հիմնականումնպատակովկիրառումկայքըքանիորենԳաղտնիք  չէ,  որ  յուրաքանչյուր  նորամուծություն  դժվարությամբ  էընդունվում  և  հատկապես  ավագ  սերնդի  կողմից  միշտ  արժանանում  էքննադատության,  բայց  որ  ստեղծված  է  ինքնակրթության,  նորհմտությունների  ուգիտելիքների  ձեռքբերման  հարթակ,  ինչըպահանջում են կրթական բարեփոխումները, փաստ է։
 «Իմ  Դպրոց»  (imdproc.am)  կայքը  կրթական  առցանց  միջոց  էնախադպրոցական  երեխաների,  դպրոցականների,  ուսանողների,մանկավարժների և ծնողների համար, գործում է 2015 թվականից։
 էՆերկայումս  համարվում  էլավագույն  կրթական  հարթակըլայնորենտասնյակ  հազարավոր  դպրոցների  համար։
   Այն  նաևԲելառուսում,կիրառվումԳերմանիայում և Ավստրիայում։
  «Իմ Դպրոց» -ն օգնում է ուսուցիչներինդասավանդմանտալովէլեկտրոնային  եղանակով  աշակերտներին  հանձնարարել  դասարանային  ու  տնային  աշխատանքներ  և  ստուգել  դրանք։
   ԱշակերտներիհնարավորությունՈՒկրաինայում,գործընթացում՝Լատվիայում,համար  այն  առաջադրանքների  էլեկտրոնային  շտեմարան  է  ևանսահման վարժանքների հարթակ։
 ««Իմ  Դպրոց»  կայքի  էլեկտրոնային  շտեմարանը  ներկայումսընդգրկում  է  առաջադրանքներ  9  առարկաներից։
   Այն  Հայաստանումառկա ամենամեծ «խնդրագիրքն» է» [7]։
 Ըստ  մեր  հարցումների՝  dasaran.am-ի  հետ  համեմատ  ավելի  քիչուսուցիչներ  ու  աշակերտներ  են  գրանցված  այս  կայքում,  սակայն,կարծում ենք, առաջիկա 1-2 տարում այն ավելի կիրառելի կդառնա։
 բարելավելԿարող  ենք  ասել,  որ  կրթական  հարթակը  հնարավորություն  էտալիսյուրացնելանհասկանալի  ու  բարդ  թեմաները,  ուսուցումը  աշակերտների  համարդարձնել հետաքրքիր, և իհարկե, համացանցը արդյունավետ կիրառելուհրաշալի միջոց է։
 ինքնուրույնուսմանորակը,հարթակումինքնակրթության,Ուսումնասիրելով  հաղորդակցման  նոր  միջոցների  կիրառումըհայաստանյան  մանկավարժական  իրականությունում՝  պետքէարձանագրենք,  որ  այսօր  ուսուցչի  և  աշակերտի  միջև  հաղորդակցումըչի  սկսվում  ու  ավարտվում  դպրոցում։
   Կարող  ենք  նշել,  որՀայաստանում  առցանցնորհմտությունների  ու  գիտելիքների  ձեռքբերման,  հաղորդակցմանկազմակերպման  հարթակները  (dasaran.am,  imdproc.am)  քիչ  թե  շատհամապատասխանում  են  կրթական  բարեփոխումների  պահանջներին,բայց  թե՛  ուսուցիչների,  թե՛  աշակերտերի  շրջանում  դժվարությամբ  ենմտնում  կիրառության  մեջ։
   Պատկերն  այլ  է  սոցիալական  կայքերում,որոնցից  գրեթե  բոլորն  օգտվում  են  և՛  գործընկեր-դասընկեր,  և՛ուսուցիչ-աշակերտնպատակովամենակիրառելին էլ՝ Facebook.com-ն է (տե՛ս, գծապատկեր 2, 3)։
  Հարկ էնշել,  որ  բացի  հաղորդակցումից,  աշակերտների  և  ուսուցիչներիմեծամասնությունը  համացանցը  կիրառում  է  նաև  նոր  գիտելիքներ  ումասնագիտական հմտություններ ձեռք բերելու նպատակով։
 հաղորդակցմանշփումներում,Կարևոր  էր  նաև  հասկանալ,  թե  ինչքանով  են  մուլտիմեդիամիջոցները կիրառվում դասերի ընթացքում, պարզվում է՝ ուսուցիչներիցշատերը  օգտագործում  են  նորագույն  տեխնիկական  միջոցները.չօգտագործողները  չեն  օգտագործում  հիմնականում  տեխնիկականմիջոցներ չունենալու պատճառաբանությամբ։
 Աշակերտների  շրջանում  հարցումներից  պարզ  դարձավ  նաև,  որշփումների,  նորսովորղները  հիմնականում  ակտիվ  ենծանոթությունների  համար,  բայց  ունեն  խնդիրներ  միջոցառումներինազատ  ու  անկաշկանդ  ելույթ  ունենալու,  խմբում  իրենց  կարծիքն  առաջտանելու,  առաջնորդի  դերն  ստանձնելու  հետ  կապված։
   Ուստի,անհրաժեշտ  է  միայն  արդյունավետ  հաղորդակցման  իրականացմանպայմաններ  ստեղծել  նրանց  համար,  հետևաբար  նաև  նպաստել  որպեսանհատ նրանց ձևավորմանն ու զարգացմանը։
 բացուզրույցներհարցումներ,է  ոչԵզրահանգում։
  Հետազոտական աշխատանքներն ընդհանրացնելով՝պիտի  փաստենք,  որ  այն  դպրոցներում,  որտեղ  իրականացրել  ենքմանկավարժականդիտարկումներ,հաղորդակցումն  իրականացվումլիարժեք  և  կրթականպահանջներին  ոչ  բավարար,  իսկ  հաղորդակցման    ժամանակակիցմիջոցները կիրառվում են ըստ հնարավորությունների։
  Սակայն կա բացմանկավարժների  աշխատանքում՝  հաղորդակցման  կարողություններնու  հմտությունները  կարևորելու  հարցում,  որպես  անհատ՝  սովորողինդաստիարակելու  գործում,  հաղորդակցման  դերը  թերագնահատելուհարցում,  ինչը  պետք  է  լուծվի  նոր  սերնդի  բանիմաց  մանկավարժներիներուժնօգտագործելով,  ավագ  սերնդի  ուսուցիչների  համարհամապատասխան  վերապատրաստման  դասընթացներ  անցկացնելով։
 Եվ  որպեսզի  հիմնախնդիրն  առաջիկա  տարիներինլուծվի  ևմանկավարժական  հաղորկադցման  իրականացման  պայմանններն  ումիջոցները  արդյունավետ  ու  բավարար  լինեն,  անհրաժեշտ  է  գործելայսօր՝  սկսելով  դպրոցից  ու  բուհից։
   Մեր  կարծիքով՝  մանկավարժականհաղորդակցման  արդյունավետ  իրականացումը  հիմքն  է  սովորողինորպես  անհատ  դաստիարակելու,  նրա  զարգացումն  ապահովելու  ևինքնուրույնության դրսևորմանը նպաստելու ճանապարհին։
 Այսօր  կրթական  համակարգում  հաղորդակցման  արդյունավետկազմակերպման  և  իրականացման  պայմանների  բարելավման  համարբավարարչեն  հաղորդակցման  նոր  մանկավարժական  հիմքերիմշակումը։
   Ուսուցիչների  մեծ  մասը  լավ  չի  պատկերացնում  կապըուսուցման  արդյունավետության  և  հաղորդակցական  ընդհանուրկարողությունների  և  հմտությունների  ձևավորման  միջև։
   Ուստի, վերապատրաստմանմանկավարժներիդասընթացներիենհամակարգայինկրթությանկազմակերպման ամենավերին օղակներից մինչև հանրակրթություն։

Տեղեկատվական  հասարակության  և  նորագույն  տեխնոլոգիաների  ներդրման  շրջանում  առավել  քան  կարևորվում  է  մանկավարժական  հաղորդակցման  դերը   ուսուցման  գործընթացի  կազմակերպման,  սովորողների անհատական զարգացման գործում։
  Ուստի անհրաժեշտ է  հետազոտությունների  մանկավարժական  հաղորդակցման  առանձնահատկությունները  ուսուցիչ  -  աշակերտ,  աշակերտ  դիտարկել  հաղորդակցման  ու  պայմանները հանրակրթական գործունեության մեջ։
