Հասարակության  մեջ  տեղի  ունեցող  արմատական  փոփոխություններնինքնին  ստիպում  են  նպատակաուղղված  բարեփոխումներ  իրականացնելկրթական  համակարգում,  մշակել  ապագա  մասնագետների  պատրաստմանռազմավարական  ծրագրեր,  արդյունավետ  ուղիներ  և  մեթոդներ։
   Հիրավի,  անհրաժեշտ  է  կառուցել  այնպիսի  կրթական  համակարգ,  որն  ընդունակ  լինի  միկողմից՝  իրականացնելու  ուսանողների  պահանջմունքները,  նպաստի անձնային  զարգացմանը  կամ,  այլ  կերպ  ասած,  մասնագիտական  ես-կոնցեպցիայիձևավորմանը, մյուս կողմից էլ բավարարի հասարակության կողմից պահանջվող`  գրագիտության  բարձր  աստիճանով,  մարդասիրական  կողմնորոշումներով  մասնագետների  առկայությունը։
   Այս  իմաստով  պատահական  չէ  տեղեկատվական  տեխնոլոգիաների  կիրառման  անհրաժեշտության  մասին խոսելը,քանի որ ներկայումս դրանք կենտրոնական տեղ են զբաղեցնում հասարակության  մտավորականացման,  կրթության  և  մշակույթի  զարգացման  գործընթացում։
  Մյուս կողմից՝ հասարակության զարգացման նոր փուլում փոփոխվում ենուսուցման գործընթացի հանդեպ ձևավորվող նպատակների բնույթը, ուղղվածությունը։
  Իսկապես, եթե ուսուցում ասելով հասկանում ենք ոչ միայն մարդկության կուտակած փորձի մատուցում ու յուրացում, այլև անմիջապես ուսուցմանգործընթացում նոր ինքնուրույն գիտելիքների ձեռքբերում։
 Ժամանակակից  ուսումնադաստիարակչական  գործընթացն  ուղղված  էուսումնական գործունեության սուբյեկտների միջև հումանիստական հարաբերությունների հաստատմանը, սոցիալ-տնտեսական շրջանակներին ուսումնառողների հարմարվողականության ապահովմանը, ինքնահաստատմանը և անհատի անձնային որակների և մասնագիտական հնարավորությունների բացահայտմանը։
  Դա իր հերթին պահանջում է ուսումնական նորարարական տեխնոլոգիաների  մշակում,  որ  ենթադրում  է  անհատի  զարգացման  և  նրա  մասնագիտական  կայացման  վրա  դրականորեն  ազդելու  համար  ժամանակակիցտեղեկատվական  և  հաղորդակցման  տեխնոլոգիաների  կիրառում։
   Ուսումնադաստիարակչական գործընթացի բոլոր սուբյեկտների ուշադրության կենտրոնում  հայտնվում  են  ուսումնառող  անհատը,  ուսուցման  բոլոր  փուլերում՝  նրաստեղծագործական  և  մտավոր  կարողությունների  բացահայտումն  ու  զարգացումը։
 Այսպիսով, ուսուցման ժամանակակից բոլոր տեխնոլոգիաների, մասնավորապես,  ՏՀՏ-ի  կիրառման  հիմնական  գործառույթն  է՝  հնարավորությունընձեռել գիտական տարբեր ոլորտներում, տարբեր մակարդակի և ուղղվածության ուսուցողական ծրագրերի միջոցով  գիտելիքների ձեռքբերման և կատարելագործման  համար։
   Եվ  այս  գործընթացում  կարևոր  է  սովորողին  դիտել  իբրևուսումնական  գործունեության  սուբյեկտ,  իսկ  նրա  անհատական,  անձնայինկոմպետենցիաների  զարգացումը՝  ուսումնական  գործունեության  կարևորնպատակներից մեկը։
 Գաղտնիք չէ, որ զարգացման և արդյունավետ իրագործման ամենակարևոր պայմանը մանկավարժի մասնագիտական կոմպետենցիաների բարձր մակարդակն է, քանի որ մանկավարժն է համարվում տեղեկատվության աղբյուրը,առարկայական  բովանդակության  կրողը,  ուսումնական  տեխնոլոգիաներիստեղծողը,  ուսումնաճանաչողական  գործունեության  կառավարողը  և  այլն։
 Մանկավարժն ինքն է դասավանդման ֆունկցիոնալ մոդելը լցնում կոնկրետ բովանդակությամբ՝ կախված նրանից, թե որ մոդելով է նա աշխատելու։
  Դրա հետմեկտեղ մանկավարժը պատասխանում է մի շարք հարցերի՝ ինչպիսի՞ն պետք էլինի ուսանողի կրթվածության և հոգեբանական պատրաստվածության աստիճանը,  որպեսզի  ենթադրյալ  գործունեությունն  իրականանա,  ինչպե՞ս  պարզելայդ  աստիճանը,  ինչպիսի՞  նպատակ  պետք  է  դնեն  իրենց  առջև  սովորողները,ինչպե՞ս կազմակերպի իր գործունեությունը, ինչպե՞ս են տեղի ունենալու հսկողությունը և արդյունքների գնահատումը,  ի՞նչ չափանիշներով և այլն։
  Ահա այսև այլ խնդիրների օպտիմալ լուծման համար առաջին պլան պետք է մղվի այնպիսի անհետաձգելի պայմանների ստեղծումը, որոնց դեպքում մանկավարժական անձնակազմը կստանա համապատասխան որակավորում։
 Իհարկե, բավական չէ այս կամ այն տեղեկատվական տեխնոլոգիան միայնյուրացնել,  պետք է նաև առանձնացնել և հնարավորինս արդյունավետ օգտագործել  նրա  այն  առանձնահատկությունները  և  հնարավորությունները,  որոնքինչ-որ չափով կարող են ապահովել վերը նշված խնդիրների լուծումը։
  Այսինքն՝նպատակների  և  խնդիրների  համակարգը,  դրանց  բնույթը,  տեղեկատվությանկառուցման միջոցները և մատուցման ձևը, հսկման և գնահատման համակարգը, չափանիշները և այլ հարցեր պետք է համահունչ լինեն ուսուցման նպատակներին [2, էջ 3-5]։
             ՏՀՏ–ի հարստագույն հնարավորությունները պետք է վերլուծվեն հոգեբանության և դիդակտիկայի տեսանկյունից և օգտագործվեն, երբ դա անհրաժեշտ էուսումնական գործունեության տեսանկյունից։
  Այն հարցը, թե որքան արդյունավետ է ուսուցողական ծրագիրը, կարող է լուծվել միայն այն փորձարկելուց հետո։
 Այնուամենայնիվ,  կարելի  է  առանձնացնել  հոգեբանամանկավարժական  միշարք պահանջներ, որոնց պետք է բավարարի ուսուցողական ծրագիրը[7,24-38]։
 Ուսուցողական ծրագիրը պետք է.•  Թույլ տա  կառուցել  ուսումնական  գործունեության  բովանդակությունը՝հաշվի  առնելով  մանկավարժական  հոգեբանության  և  դիդակտիկայիհիմնական սկզբունքները։
 •  Հնարավորություն  տա  իրականացնելու  դասավանդման  գործընթացիկառավարման ցանկացած մեթոդ, որի ընտրությունը պայմանավորվածէ մի կողմից՝ ուսուցանող ծրագրի հեղինակների տեսական պատկերացումներով, մյուս կողմից՝ ուսուցման նպատակներով։
 •  Խրախուսի ուսանողների ճանաչողական ակտիվության ցանկացած տեսակ՝ անհրաժեշտ ուսուցողական հիմնական նպատակներին հասնելուհամար։
 •  Խթանի ուսուցման հանդեպ ուսանողների մեջ ուժեղ դրդապատճառներիգրեթե  մշտական  առկայությունը,  ոչ  թե  համակարգչի  հանդեպ  հետաքրքրության  շնորհիվ, այլ  խրախուսելով ուսումնական  շարժառիթները,ուսանողների հետաքրքրությունը ճանաչողության հանդեպ։
 •  Ապահովի երկխոսություն՝ ինչպես արտաքին, այնպես էլ ներքին՝ հաշվիառնելով երկխոսության մի քանի կարևոր գործառույթներ։
  Դրանք են՝ սովորողներին ներգրավելով դատողությունների մեջ՝ ակտիվացնել նրանցճանաչողական  գործընթացների  զարգացումը,  մոդելավորել  միասնական (սուբյեկտ-սուբյեկտ) գործունեություն և այլն։
 •  Ուսումնական առարկայի բովանդակությունը, խնդիրների բարդությանաստիճանը  պետք  է  կառուցվեն  ու  համապատասխանեն  ուսանողներիտարիքային  հնարավորություններին,  անհատական  ընդունակություններին։
 •  Հետադարձ կապը պետք է լինի մանկավարժականորեն արդարացված,պետք է տեղեկացնի թույլ տրված սխալների մասին, պարունակի ինֆորմացիա, որը բավական է այդ սխալները վերացնելու համար։
 •  Չպահանջի  հատուկ  գիտելիքներ  պատասխանը  ներմուծելու  համար,նվազագույնի  հասցնել  պատասխանը  ներմուծելու  սովորական,  ձանձրալի գործողությունները։
 •  Աջակցի ուսումնական հարցերը լուծելու գործում։
 •  Տեղեկացնի  ուսանողին ուսուցման  նպատակի մասին,  նրան  հաղորդել՝ինչքան է առաջ գնացել դեպի այդ նպատակը, որոնք են նրա հիմնականբացթողումները, անընդհատ կրկնվող սխալների բնույթը։
 •  Ապահովի ուսուցման անհատականացում՝ հնարավորություն տալով ուսանողին, որոշում կայացնելու ուսուցման ռազմավարության, օգնությանբնույթի մասին և այլն։
 Այսպիսով,  ուսուցման  տեղեկատվական  դաշտում,  այսպես  կոչված,մանկավարժական հաղորդակցություն է տեղի ունենում, որում մասնակցում են՝ մանկավարժ-համակարգիչ,  ուսանող-համակարգիչ,  մանկավարժ-համակարգիչ-ուսանող  և  այլն։
   Իհարկե,  նման  հաղորդկացումն  իրականանում  է  համակարգչային  ծրագրերի  մանկավարժական  սցենարներով,  տարբեր  ուսուցողական  նշանակություն  ունեցող  համակարգչային  ծրագրերով,  ուղեցույցներով։
   Իդեպ, մանկավարժական սցենարն իրենից ներկայացնում է դասավանդման մոդելի նկարագրման ձև, որը ներառում է գիտելիքների ուսուցողական բազա (համակարգված  և  որոշակի  կերպով  կազմակերպված  ուսուցողական,  տեղեկատվական նյութ), ուսուցողական հանձնարարությունների բանկ (տարբեր մակարդակների  առաջադրանքներ),  ուսուցումը  կառավարելու  ալգորիթմ  (հարցերիպատասխաններ,  ուսանողների  պատասխաններին,  նրանց  օգնության,  աջակցության խնդրանքներին տրվող հուշումներ և մեկնաբանություններ) [ 3, 74- 77]։
 Ուսուցողական  ծրագրերի  մշակումն,  ի  տարբերություն  մանկավարժիպրակտիկ  գործունեության,  անհամեմատ  դժվար  է։
   Ուսուցողական  ծրագրիմշակման  ժամանակ  պետք  է  ստեղծել  համակարգչի  աշխատանքի  ալգորիթմ,որն ամենևին չի կրկնօրինակում մանկավարժի աշխատանքը, դեռ ավելին, մանկավարժին ներկայացվող միևնույն գործառույթներն այլ կերպ է իրականացնում։
 Բացի այդ, ուսուցողական ծրագրերի մշակումը պահանջում է ոչ միայն գիտելիքներ  որոշակի  առարկայական  ոլորտում,  այլև  համապարփակ  գիտելիքներ՝դասավանդման  պրոցեսի  և  ուսանողների  մասին։
   Բազմաթիվ  վերլուծությունները ցույց են տվել, որ նույնիսկ փորձառու, գործնական մանկավարժները, ովքեր անցել են հատուկ պատրաստվածություն, երբեմն կազմում են բավականինթույլ ուսուցողական ծրագրեր, որոնք տալիս են ավելի ցածր արդյունքներ, քանուսուցման ավանդական մեթոդները, այնպես որ ծրագրերի կազմումը պահանջում է խորը գիտելիքներ և մանկավարժական տաղանդ։
   Մյուս  կողմից  էլ  ծրագրավորողի  համար  լուրջ  վտանգ  է  ներկայացնումուսուցողական  ծրագրերի  վրա  ծրագրային  փաթեթների  կազմման  հիմնականսկզբունքների մեխանիկական գործածումը։
  Չպետք է մոռանալ, որ այս ծրագրերը կառավարում են մարդկանց գործունեությունը, ովքեր ունեն հուզակամայինորակներ,  դրդապատճառներ,  հետաքրքրություններ,  որոնք  մեծ  ազդեցությունեն ունենում ուսուցման գործընթացի վրա [4, 23-29]։
  Ահա այս համատեքստումէլ հարկ է նշել այն փաստը, որ համակարգչի արդյունավետ կիրառումը ուսումնական  գործընթացում  պայմանավորված  չէ  միայն  տեղադրված  հրահանգներով, այլ անհրաժեշտ է նախագծել, մշակել այնպիսի ուսումնական պայմաններ,որոնց դեպքում սովորողը կցանկանա հետևել այդ հրահանգներին և ոչ թե դրանցհակառակ գնալ։
  Խոսելով  համակարգչային  ուսուցողական  ծրագրերի  և  էլեկտրոնայինթեստավորման  մասին՝  նշենք,  որ  այսօր  բնագավառում  էլեկտրոնային  առաջադրանքների, թեստերի պատրաստման և անցկացման համար հարյուրավործրագրային միջոցներ են առկա, սակայն մենք կանդրադառնանք «HotPotatoes6»ծրագրային փաթեթին,  որը մեթոդական օգնության հնարավորություն է տալիսցանկացած  մասնագետի՝  անկախ  համակարգչային  գիտելիքների  իմացությանաստիճանից,  ինքնուրույն  կազմել  ինտերակտիվ  առաջադրանքներ,  թեստեր  ևդրանք  կիրառել  ուսուցման  գործընթացում  [6,  1-5]։
   Ընդ  որում,  սովորողներինանհրաժեշտ  չէ  այդ  ծրագրային  փաթեթի  իմացությունը,  այլ  միայն  դասավանդողին, ով պետք է կազմի, խմբագրի համապատասխան առաջադրանքներ, վարժություններ  ամենատարբեր  դասընթացների  շրջանակում։
   Մասնավորապես,մենք կանգ ենք առել «Հոգեբանության պատմություն» դասընթացի գործնականառաջադրանքների  կազմման  վրա,  քանի  որ  սա  իր  բնույթով  տեսական  դասընթաց է, որի գաղափարների, հիմնական տեսական հայեցակետերի յուրացմանու  ամրապնդման  նպատակով  նպատակահարմար  է  կիրառել  «HotPotatoes6»ծրագրային փաթեթի հնարավորությունները։
  Այսպես, ընտրելով կոնկրետ դասանյութ, կազմում ենք դրա գործնական առաջադրանքը՝ «Վիկտորինայի» տեսքով։
  Յուրաքանչյուր առաջադրանք ներառում է հնարավոր  պատասխանների,ինչպես նաև այլ մեկնաբանությունների դաշտեր (նկ. 1 և 2)։
 Մենյուի տողԲազմաթիվ ընտրություն Կարճ պատասխանԽառը Մի քանի ճիշտպատասխանների ընտրություն                                               Նկ. 1Հերթական հարցիհամարըՆշել ճիշտ պատասխանըԱռաջադրանքի անվան տողՀարցի մուտքագրման տողՀնարավորպատասխաններիներմուծման դաշտերՆկ. 2ՄեկնաբանություններիդաշտերԻնչպես  արդեն  նշել  էինք,  «HotPotatoes6»  ծրագիրը  հնարավորություն  էընձեռում նաև թեստային առաջադրանքների կազմման համար, որում հավաքձևով  ներկայացվում  են  առաջադրանքի  նկարագրությունը,  առաջադրանքիտեքստը և այլն (նկ. 3), որն ինքնին հեշտացնում է սովորողների կողմից առաջադրանքի լուծման գործընթացը։
 Այսպիսով,  ներկայացված  ծրագրում  դասավանդողից  չի  պահանջվումծրագրավորման  բնագավառից  խորքային  գիտելիքներ,  բավական  է  ունենալհամակարգչային  գրագիտության  անհրաժեշտ  ու  բավարար  մակարդակ։
   Ահահենց այս հանգամանքն էլ առավել արդարացի է դարձնում նշված ծրագրով աշխատելու  ցանկությունը։
   Մյուս  կողմից  էլ,  ինչպես  գիտենք,  ցանկացած համակարգչային ծրագիր՝ կազմված լինելով ուսուցողական և մեթոդական գործիքակազմից, իրականացնում է հետևյալ հիմնական գործառույթները, որոնք էլ անմիջականորեն    ազդում  են  անձի  ուսուցման  ու  զարգացման  վրա։
   Այդ  գործառույթներն են՝•  տեղեկատվության տրամադրում ուսանողին ընկալման հարմար ձևով, •  ուսանողի  անձնային  ու  մասնագիտական  կոմպետենցիաների  զարգացմանհնարավորության ընձեռում,•  ուսանողների գիտելիքների օպերատիվ հսկողության իրականացում, հուզակամային, դրդապատճառային ոլորտի ապահովում, •  ուսանողների ուսուցողական-ճանաչողական գործունեության կառավարում,•  ինքնազարգացման և ինքնակատարելագործման պահանջի ձևավորում և այլն։
 Այսպիսով, տեսական և փորձարարական բազմաթիվ տվյալները թույլ ենտալիս  հավաստել,  որ  ուսումնական  գործունեության  մեջ  ՏՀՏ-ի  կիրառմանանհրաժեշտությունը, ինչպես նաև ծրագրային ու մեթոդաբանության մշակումը պետք  է  առավելապես  միտված  լինեն  ապագա  մանկավարժի  անձնային  ումասնագիտական կոմպետենցիաների զարգացմանը։
 Գ ր ա կ ա ն ո ւ թ յ ո ւ ն ванию։
  Учеб. пособие. М.։
  Домодедово։
  ВИПК МВД России. 2000. 174 с.гические технологии в условиях многоуровневого образования։
  Тезисы Российского семинара, 24-26 октября 1994г. Рязань։
  Изд-во РГПУ.  1994. С.3-5.3.  Дудченко  В.  С.  Инновационные  технологии։
   Учебно-методическое  пособие.Oтв. ред. Ю. М. Резник. М.։
  Союз. 1996. 137с. 4.  Место  и  роль  учителя  в  инновационных  педагогических  технологиях։
   ТезисыБирск։
  Бирский государственный педагогический институт. 1994. 207 с.МВД России. М.։

Ժամանակակից  հասարակության  մեջ  տեղեկատվական  տեխնոլոգիաները, նրանց կիրառման սահմանները գնալով ավելի ու ավելի ընդլայնվում են։
   Եվ  այս  համատեքստում  պատահական  չէ  այն  փաստը,  որ  տեղեկատվական  տեխնոլոգիաների կիրառումը համարվում է կրթական գործընթացի կատարելագործման և բարեփոխման անհրաժեշտ գործոններից մեկը։
  Մասնավորապես,  համակարգչային  աջակցությունն  ուսումնական  գործընթացին՝  հնարավորություն է տալիս բարձրացնելու կրթության հասանելիության մակարդակը, որն էլ  իր  հերթին  նպաստում  է  անձնային  և  մասնագիտական  կոմպետենցիաների  զարգացմանը։
