ԿԱՐԼՈՍԻ ՄԵRE ԻՇԽԱՆՈՒԹՅԱՆ Կառուցվածքը Հռոմեական կայսրության անկումից (մ.թ. 476 թ.) Եվրոպական մայրցամաքը ընկավ մութ ժամանակաշրջան:  Եվրոպական մայրցամաքում տիրում էին անօրինականությունն ու անկարգությունները:  Փաստորեն, Արևելյան Հռոմեական կայսրությունը (մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլիս) շարունակում էր գոյություն ունենալ Արևելքում, և Արևմուտքը բաժանվեց բազմազգության, կառավարման տարբեր համակարգերով ՝ փոքրից միջին պետությունների:  Այդ նահանգներից ամենաքիչը կենդանի էր Ֆրանկների նահանգը:   Թագավոր Պիպին Կարճի մահից հետո (768) թագավորությունը բաժանվեց նրա երկու որդիների ՝ Կառլոս Մեծի միջև:  771 թ. – ին նրա մահից հետո ամբողջ իշխանությունն անցավ Կառլոս Մեծին:  Բազմաթիվ հաղթական պատերազմներից հետո Կառլոս Մեծն իր իշխանությունը տարածեց Արևմտյան Եվրոպայի մեծ մասի վրա:   Այսպիսով, 773-774թթ. Լանգոբարդների թագավորությունը նվաճվեց հյուսիսային Իտալիայում, ապա ՝ Բավարիայի դքսություն:  770-ականներ Ֆրանկները հպատակեցրեցին արևմտյան սաքսոններին, վեստֆալացիներին և օստֆալներին:  778 Կառլոս Մեծը ներխուժեց Իսպանիա և հասավ Սարագոսա:   Երկար պատերազմից հետո Հյուսիսային Իսպանիան գրավվեց Բարսելոնայի մայրաքաղաքով:  772-804-ին, գրեթե 30 տարվա պայքարից հետո, Կառլոս Մեծը նվաճեց Սաքսոնիան, որին հաջորդեց Բավարիան:   Ընդհանուր առմամբ, կազմակերպվել էր մոտ հիսուն արշավանք, որոնցից երեսունը ղեկավարում էր ինքը ՝ կայսրը:   Արշավանքների երկարաժամկետ ռազմավարության նպատակը դրանց հնարավորինս հասնելն էր, քանի որ Շառլոտ Մեծը, որը հետագայում մեծապես կախված էր իրենց հաղթանակներից, հետագայում կայսր կդառնար:  Կառլոս Մեծի բանակներում կար բարձր կարգապահություն, ինչը չափազանց կարևոր էր հաղթանակների ապահովման համար:  Փաստորեն, այս նվաճումների արդյունքում Արևմտյան Եվրոպայի մեծ մասը անցավ ֆրանսիական տիրապետության տակ, որն իր տարածքով համարյա համապատասխանում էր 2 Նույն տեղում, էջ 692. Արևմտյան Հռոմեական կայսրության խան:   Այսպիսով, Կառլոս Մեծ արշավանքների արդյունքում ընդլայնված ֆրանկյան պետությունը կայսրություն դառնալու հնարավորություններ ստացավ:   Փաստորեն, թագավորի տիտղոսն այլևս բավարար չէր Ֆրանսիայի թագավորին:   Այժմ անհրաժեշտ էր օգտագործել յուրաքանչյուր հնարավորություն կայսեր կոչումը նվաճելու համար: Միևնույն ժամանակ, 799 թ. Հռոմի պապ Լեո III- ը հարձակվեց իր քաղաքական հակառակորդների կողմից:   Կառլոս Մեծը շտապեց օգնության ՝ վերջիններին հաղթելով և ձերբակալելով 3:   800 Կառլոս Մեծը ապստամբների հետ գնաց Հռոմ, որոնք մահապատժի ենթարկվեցին Պապի կողմից:   Մի քանի օր անց ՝ դեկտեմբերի 25-ին, Սուրբ ննդյան արարողության ժամանակ Հովհաննես III Պապը Սուրբ Պետրոսի տաճարում թագադրեց Կառլոս Մեծին: Երբ թագավորը ծնկաչոք աղոթում էր, Հռոմի պապը հանկարծ պսակը դրեց գլխին: Դրանով Կառլոս Մեծն ու Հովհաննես III- ը ամրապնդեցին իրենց փոխշահավետ համագործակցությունը:  Շատ գիտնականներ կարծում են, որ թագադրումը խորհրդանշական էր:  Այնուամենայնիվ, կասկած չկա, որ Լեոն երրորդ շքանշանով ապահովեց պապական գահի ռազմական պաշտպանությունը. Կառլոս Մեծը հասկանում էր, որ եկեղեցին պետք է միավորեր իր տիրապետության տակ գտնվող տարբեր գերմանական ցեղերին, տարածեր իր ազդեցությունն այդ ցեղերի վրա և վերականգներ Հռոմեական կայսրությունը և ենթակառուցվածքները, որոնք նրա հիմնական նպատակներն էին:  Կառլոս Մեծի պապի կողմից թագադրումը հանգեցրեց ռազմական աջակցության, և Կառլոս Մեծը իշխանություն ստացավ միջնադարյան Եվրոպայում վերակենդանացնելու Հռոմեական կայսրությունը:   Պսակը հաստատեց կայսեր անկախությունը Աստծո ընտրյալի պապից:  Կառլոս Մեծի թագադրման շնորհիվ և՛ պապը, և՛ թագավորը իշխանություն ստացան իրենց համապատասխան դերերում:   Այսպիսով, Արեւմուտքում ստեղծվեց նոր կայսրություն, որին վիճակված էր հաստատել եվրոպական ինքնություն: Իրականում, կայսր հռչակվելը իր գլխավոր խնդիրը լուծելիս Կառլոս Մեծը պետք է զբաղվեր կայսրության ներքին գործերով, ինչը կառավարելն ամենադժվարն է:  Թագավորը, որը, չնայած կատարելապես ընդլայնում էր իր երկրի սահմանները, շարունակում էր նույն վճռականությամբ հետապնդել իր ներքին կյանքը ՝ հանուն իր երկրի: Հռոմեացիներն ունեին օրենքներ, կրթական համակարգ, ճանապարհներ, առևտուր: Լայն իմաստով քաղաքակրթության կառուցվածքը լուծվեց նրանց կողմից:  Այսպիսով, Կառլոս Մեծը պետք է պարզեր, թե ինչպես վերակառուցել այդ հասարակության կառուցվածքը, որը պետք է հիմնվեր հին հռոմեական կառույցի վրա, որը կկառավարեր հսկայական կայսրությունը:  Ձևերից մեկը հասարակությանը կրթելն էր: «Սա այն բանալին էր, որը դուռ կբացի քրիստոնեական մշակույթի համար»:  Այսպիսով, աշխարհի տարբեր անկյուններից սկսած գիտնականները սկսեցին հավաքվել դեպի Ֆրանկյան Կարոլինգիա նահանգ (Կառլոս Մեծի անունով):   Կառլոս Մեծի Էյնհարդի կենսագրողը գրել է. «Նա« հետապնդեց »ազատ գիտնականներին. Նա պահեց գրքերը բարձի տակ. Ազատ ժամանակ ունենալուն պես նա սկսեց գրել: Կառլոս Մեծը փորձում էր լատիներենը վերադարձնել իր դասական ձիուն, քանի որ այն շատ փոփոխությունների ենթարկվեց ՝ դառնալով տեղական բարբառներ, որոնք հիմք են հանդիսանում ժամանակակից ֆրանսերենի, իսպաներենի, իտալերենի, պորտուգալերենի և եվրոպական այլ լեզուների:   Լատիներենը պետք է դառնար եկեղեցու պետության պաշտոնական լեզուն, իսկ բարբառային տարբերակները ՝ խոսակցական:   Դա իրագործելու համար կայսրը դպրոցներ հիմնեց ամբողջ երկրում:  Ստեղծվեցին գրարաններ, որտեղ ընդօրինակվեցին հին ձեռագրերը:   Քերոլինգյան շրջանում ձեռագրերի քանակը մեծապես աճեց (եթե 4007-ից պահպանվել էր 500-ը, ապա 750-900-ից `7000 ձեռագիր):   Կառլոս Մեծի Էյնհարդի կենսագիր, խոսելով այդ աշխատանքի դժվարության մասին, ասում է. «Երեք մատ գրում են, մինչ ամբողջ մարմինն աշխատում է, և ինչքան որ նավաստիի համար հաճելի է նավահանգիստ հասնել, այնպես էլ գրողն է գրել վերջին տողի վերջին խոսքը »:  Գրելու համակարգը ճշգրտվեց, ինչը նպաստեց ընթերցանության բարձրացմանը:  Այսպիսով, Կարոլինգյան Վերածնունդը հայացք էր անցյալում, հատկապես Հռոմեական Կյուրոսի մշակույթը:   Սա արևմտաեվրոպական մշակույթի նոր վերածնունդ էր: Չնայած իր ահռելի չափերին ՝ Կառլոս Մեծի կայսրությունը փխրուն պետական ​​կառույց էր ՝ բազմազան էթնիկական կազմով:   Հիմնականում իր սեփական հեղինակության շնորհիվ էր, որ հնարավոր էր պահպանել կայսրության ամբողջականությունը, որում առաջնային էր թագավորական իշխանությունը: աշխատել էր  Հզորությունը և ցուցումները կենտրոնից ուղարկվում էին վասալներին 9: Ինչպես տեսնում ենք, այս համակարգում պալատին ավելի մոտ կանգնած վասալը հիմնական օղակն էր կենտրոնական «տեղական ինքնակառավարման» միջեւ:   Յուրաքանչյուր շրջանի պատասխանատու վարչական ծառայողը պատասխանատու էր այդ շրջանի համար:  Այլ կերպ ասած, միշտ կար իրական վտանգ, որ այդ պաշտոնյաները կարող էին ուժեղանալ և ժամանակին կայսերական կառավարությանը սպառնալու համար:  Այսպիսով, Կառլոս Մեծը ստեղծեց հատուկ խումբ (missi dominici), որը վերահսկում էր նրանց գործունեությունը: Կայսրը պահում էր էլիտար մարտիկների մի խումբ (vassidominici), որը նրա «շքերթն» էր ՝ խռովությունները վերահսկելու հիմնական գործիքը:   Փաստորեն, չունենալով հսկայական տերության հստակ կառավարման համակարգ, կայսրը դեռ իշխանություն հաստատելու լծակներ ուներ: Չնայած նրան հաջողվեց լավ հարաբերություններ հաստատել արտաքին աշխարհի հետ, հաջողության հասնել բոլոր դիվանագիտական ​​բանակցություններում («Ֆրանկներին պահիր որպես ընկեր, բայց ոչ որպես հարևան» 10), իրավիճակն իր երկրում անկայուն էր:   Նվաճված ցեղերից և ժողովուրդներից յուրաքանչյուրը, դեմ առ դեմ կայսեր ինքնիշխանության հետ, ուներ իր սովորույթները, որոնց մեջ հետևում էր: Կեսարի նվաճումները հարուցեցին կարոլինգյան ժողովուրդների դժգոհությունը, ուստի կայսրը չէր կարող վերահսկել նրանց առանց ռազմական ուժի կիրառման:  Այդ պատճառով նա անընդհատ շարժման մեջ էր, շարժվում էր այն ուղղությամբ, որտեղ իրական սպառնալիք կար:  Սա նշանակում է, որ կայսրության էթնիկ շրջանակների կողմից նրա իշխանության ճանաչումը եղել է զուտ ձևական:   Փաստորեն, կայսեր կողմից իրականացված բարեփոխումները մեծապես նպաստեցին մշակույթի և տնտեսության զարգացմանը, բայց չկարողացան կանխել կայսրության փլուզումը Կառլոս Մեծի մահից մի քանի տարի անց, ինչը նշանակում է, որ կենտրոնական կառավարման մեխանիզմի բացակայությունը աստիճանաբար հանգեցրեց կայսրության հետագա փլուզմանը: Անահիտ Ավագյան ԿԱՐԼՈՍ ՄԵRE ԻՇԽԱՆՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌՈՒՅ Հիմնաբառեր. Կառլոս Մեծի արշավանքների արդյունքը ՝ կայսր հռչակվելով որպես եկեղեցի-պետություն հարաբերությունների առանցքը Ամփոփում ։

Հոդվածի նպատակն է ցույց տալ Կառլոս Մեծի արշավանքների արդյունքում էականորեն ընդլայնված և հետագայում կայսրություն դարձած Ֆրանկական տերության ներքին  էությունը։
  Ներկայացվում են  կայսեր  փորձերը կայսրության ներքին կյանքի կազմակերպման  բնագավառում։
   Փորձ  է  արվում՝  բացահայտելու  տերության  ներքին  միասնականությանը խոչընդոտող հանգամանքները։
  Հետազոտության արդյունքում եկել ենք այն եզրակացության,  որ  չնայած  արտաքին  ասպարեզում  գրանցած  ռազմական  և  դիվանագիտական  հաջողություններին՝  տերությունը  տառապում  էր  ներքին  միասնականության  բացակայությունից և իր չափերի համեմատ ուներ պարզունակ կառավարման համակարգ ինչն  էլ հանդիսացավ աստիճանական քայքայման և անկման պատճառ։
