ՀՀ ԲՈՒՀ-երում ուսումնական պրոցեսի հետ կապված խնդիրները բազմազան են եւ ակնառու։
   Առկա խնդիրները ուսումնական հաստատություններում հանգեցնում են ուսանողների մասնագիտական պրակտիկայի պակասին, ինչն էլ պատճառ է հանդիսանում համալսարանն ավարտելուց հետո գործազրկության բարձր մակարդակին։
   Ըստ [1] հոդվածի ՀՀ-ում ԲՈՒՀ-երն ավարտելուց մեկ տարի անց ուսանողների 42%-ը մնում է գործազուրկ (տես գծապատկեր 1)։
  Գծապատկեր 1-ից երեւում է, որ ՀՀ-ում համալասարանական շրջանավարտների 40%-ից ավելին չեն կարողանում աշխատանքի տեղավորվել իրենց մասնագիտություններով [2]։
   ԲՈՒՀ-երում կատարված հարցումները մատնանշում են ստացված գիտելիքների ոչ արդիական լինելը (տես աղյուսակ 1), այլ խոսքերով հարցազրույցների ժամանակ տրված հարցերը կապված պրակտիկ գիտելիքների հետ փակուղի են 184ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ մղում ուսանողին, որպես արդյունք ունենում ենք շուկայի համար ոչ մրցունակ մասնագետներ եւ գործազրկության բարձր մակարդակ։
  Գծապատկեր 1։
   Համալսարանական շրջանավարտների գործազրկության մակարդակը ԲՈՒՀն ավարտելուց մեկ տարի անց (%) (2018-2019)թ Խնդիրն իհարկե առաջնահերթ է, եւ պահանջում է հապշտապ ու արդյունավետ լուծում։
   Խնդրի սկզբնաղբյուրը բացահայտելու համար կատարվել են հարցումներ ՀՀ ԲՈՒՀ-երում։
   Հարցմանը մասնակցել են տարբեր համալսարանների առկա բակալավր ծրագրով ուսում ստացած շրջանավարտներ՝ թվով 85։
   Սկզբում քննարկվել են աշխատանքի տեղավորման հարցազրույցների ժամանակ ծագած խնդիրները, այնուհետեւ ուսումնառության ընթացքում պրակտիկ գիտելիքներ ստանալու տարբերակները։
   Պարզ դարձավ, որ ուսումնական պրոցեսի ընթացքում համալսարաններում կիրառվել են ոչ ժամանակակից՝ հնեցված մեթոդներ՝ կուրսային, խմբակային եւ անհատական աշխատանքներ։
  Հարցման մասին մանրամասն տեղեկատվություն տես աղյուսակ 1-ում։
  Աղյուսակ 1 ՀՀ-ում գործող ԲՈՒՀ-երում անցկացված հարցման արդյունքները Համալսարան Ուս. քանակ Գոհ ուս. պլանից Դժգոհ ուս. պլանից ԵՊՀ 3 ԵՊԲՀ 4 ՀՊՏՀ 5 ԵՀ 11 ՀԱՀ 185ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ ԵՊՀ  Երեւանի պետական համալսարան ԵՊԲՀ  Երեւանի պետական բժշկական համալսարան ՀՊՏՀ  Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան ԵՀ  Եվրոպական համալսարան ՀԱՀ  Հայաստանում ամերիկյան համալսարան Ներկայացված թվերն ու փաստերը հաստատում են, որ ՀՀ ԲՈՒՀերում ուսումնական համակարգը կարիք ունի նոր մոտեցման եւ նոր մոդելի, քանի որ դասապրոցեսի ընթացքում ստացված տեսական գիտելիքը չօգտագործելով պրակտիկայում ուսանողները կորցնում են հնարավորությունը դառնալ շուկայում պահանաջված մասնագետներ՝ անիմաստ վատնելով ֆինանս, ժամանակ եւ էներգիա։
   Ներկայումս ՀՀ ԲՈՒՀ-երում գործող մոդելի սխեմատեխնիկական ներկայացումը ներկայացված է գծապատկեր 2-ում։
  1. Դասապրոցես 2. Ստացված տեղեկատվության ոչ ճիշտ մշակում 3. Քննության համար անգիր արված տեղեկատվության փոխանցում դասախոսին 4. Համալսարանական շրջանավարտ առանց պրակտիկ փորձի եւ գիտելիք Գծապատկեր 2։
   ՀՀ ԲՈՒՀ-երում գործող ուսումնական գործընթացը Ինչպես երեւում է գծապատկեր 2-ից, ՀՀ-ում ուսումնական գործընթացը կազմակերպվում է 4 հիմնական փուլով՝ 186ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ 1. Դասապրոցես 2. Դասապրոցեսի ընթացքում ստացված տեղեկատվության ոչ ճիշտ մշակում, այսինքն՝ ուսանողը ստանալով համապատասխան գիտելիք, միայն տեսական կիրառման պատճառով ամբողջովին չի ընկալում ու յուրացնում անհրաժեշտ չափը։
  3. Քննությունների համար անգիր արված տեղեկատվության փոխանցում դասախոսին։
   Այս փուլում հատկապես ակնառու է դառնումհամալսարանական կրթության ամենամեծ թերությունը՝ ուսանողին պատրաստել քննությանը, պրակտիկ գիտելիք եւ փորձ տալու փոխարեն։
  4. Համալսարանական շրջանավարտ առանց պրակտիկ փորձի եւ գիտելիքների։
   Նախորդ փուլերի ոչ ամբողջական եւ ոչ կատարյալ լինելու պատճառով վերջին հաշվով համլսարանական շրջանավարտները չունենալով համապատասխան գիտելիք եւ փորձ չեն կարողանում գտնել մասնագիտական աշխատանք, իրենից բխող հետեւանքներով։
  Այսպիսով, մանրամասն վերլուծելով համոզվում ենք, որ անհրաժեշտություն կա ներառել ուսումնական նոր մոդել, որը կապահովի ուսանողին դասապրոցեսի ընթացքում ստանալ պրակտիկ գիտելիք ու փորձ։
   Այսպիսով մեր կողմից մշակված մոդելի հիմնական առավելությունը կայանում է ուսանող-դասախոս-համալսարան-գործատու ամուր կապի մեջ։
   Միջազգային փորձը ցույց է տալիս [3], որ արդյունավետ աշխատելաոճ է հանդիսանում ճիշտ կազմակերպված խմբակային աշխատանքը, բայց ինչպես արդեն նշվեց, կազմակերպված պետք է լինի համալսարանի մակարդակով։
   ԲՈՒՀ-երում ուսանողներից պետք է առանձնացնել հատուկ մասնագիտական խմբեր՝ տնտեսագետներ, լեզվաբաններ, կառավարիչներ, ծրագրավորողներ եւ այլն։
   Համալսարանը հատուկ պայմանագրեր ունենալով գործատուների հետ, վերցնելով ամեն խմբի գիտելիքներին համապատասխան առաջադրանքներ, բաշխում է խմբերի մեջ՝ առաջադրանքից ստանալով գումար, որի մի մասը պետք է փոխանցվի խմբի ղեկավար դասախոսին, իսկ ուսանողներն ստանան կատարված առաջադրանքներին համապատասխան զեղչեր եւ խրախուսանքներ համալսարանի կողմից։
  Այսպիսով, ունենում ենք փոխշահավետ համագործակցություն ուսանողի, դասախոսի, համալսարանի եւ գործատուի միջեւ։
   Ներկայացվածը մեր առաջակած նոր մոդելն է, ուսանողներին ուսումնական պրո187ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ ցեսի ընթացքում պրակտիկայով ապահովելու համար։
   Մոդելի սխեմատիկական ներկայացումը տես գծապատկեր 3-ում։
  1. Դասապրոցես 6. Շուկային համապատասխան շրջանավարտ 2. Թիմի հավաքագրում 5. Մասնագիտական զարգացում 3. Ղեկավար դասախոսների ընտրություն 4. Պրակտիկ առաջադրանքների կատարում Գծապատկեր 3. Առաջարկվող ուսումնական նոր մոդել Գծապատկեր 3-ում առաջարկվող նոր մոդելն ի տարբերություն գծապատկեր 2-ում ներկայացվածի հնարավորութուն է ստեղծում ուսանողներին սովորելու ընթացքում մասնագիտական պրակտիկա ձեռք բերել, ինչպես նաեւ կախված կատարված աշխատանքի քանակից ու որակից զեղչեր եւ խրախուսանքներ ստանալ։
   Տվյալ մոդելի առանձնահատկություններից է նաեւ դասախոսի հավելյալ աշխատավարձի հնարավորությունը եւ առավել բարձր որակավորում ստանալը։
   Համալսարանն իր հերթին կապ է հաստատում գործատուների հետ, ու ճիշտ աշխատանքի դեպքում հնարավոր է բարձրացնել սեփական վարկանիշը ինչը շատ կարեւոր ցուցանիշ է համալսարանների համար։
  188ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ Եզրակացություն Սույն հոդվածում ներկայացված է ուսումնական համակարգի նոր մոդել, որի գլխավոր նպատակն է ուսանողներին ապահովել համապատասխան մասնագիտական պրակտիկայով՝ սովորելու պրոցեսին զուգընթաց։
   Գլխավոր միտքը կայանում է ուսանողներից աշխատանքային խմբերի ստեղծման մեջ, որոնց համար վճարվող առաջադրանքներ կգտնի համալսարանը, իսկ դասախոսներից ոմանք կդառնանան ստեղծված խմբերի ղեկավարներ, առաջնորդելով ուսանողներին դեպի առաջադրանքների ճիշտ կատարում։
   Ներկայացված մոդելը փոխշահավետ է բոլոր կողմերի համար՝ ուսանող, դասախոս, համալսարան, գործատու։

Սույն հոդվածում առաջարկվում է համալսարանական կառավարման նոր մոդել Հայաստանի Հանրապետութունում (ՀՀ) գործող պետական եւ ոչ պետական բարձրագուն ուսումնական հաստատությունների (ԲՈՒՀ) համար, որի հիմնական նպատակն է՝ սովորելու ընթացքում ուսանողին ապահովել համապատասխան պրակտիկայով։
  ՀՀ ԲՈՒՀ-երում կատարվել են ուսումնասիրություններ՝ բացահայտելով ներկայումս կիրառվող ուսումնական մոդելի ոչ էֆֆեկտիվ լինելն ուսանողին համապատասխան պրակտիկայով ապահովելու համար։
  Հոդվածում ներկայացված նոր մոդելը հիմնված է կատարված հարցումների եւ միջազգային առաջատար համալսարանների փորձի վրա։
