ՍԻՐԻԱՅԻ ԳՆԱԱՄԱՆ ԱՐԴՅՈՒՆՔ ՀԱՅԵՐԻ ՎԵՐԱՄԻԱԳՐՈՒԹՅԱՆ ԿՐՈՆԱԿԱՆ վարքագիծը Սիրիայում տիրող իրավիճակի պատճառով սիրիահայերը լքել են Սիրիան շուրջ չորս տարի, նրանց զգալի մասը եկել է Հայաստան 1: Երկրում առկա բազմաթիվ սոցիալ-տնտեսական խնդիրներից բացի, նրանք բախվում են մշակութային, լեզվական և կրոնական բազմաթիվ խնդիրների ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ Սփյուռքում, բայց միևնույն ժամանակ տարբեր են, որոնք ոչ պակաս էական ազդեցություն ունեն դրանց հարմարվելու վրա: Հայկական իրականություն, հատկապես փոխադարձ հանդուրժողականություն, համագործակցություն և ազգային արժեքներ: իր շուրջ համախմբված հայրենակիցների հետ հայրենիքում ապրելու գործընթացի մասին:   Այս համատեքստում հատկապես կարևոր է սիրիահայ կրոնական պահվածքի բացահայտումը, որը հնարավոր դարձավ 2014 թ. Մեր կատարած հետազոտության շնորհիվ: Հայերը Սիրիայում հաստատվել են հին ժամանակներից: Տիգրան Բ-ի օրոք Սիրիայի (Սիրիայի) մի մեծ մասը որոշակի ժամանակահատվածում (մ.թ.ա. 80-60) ներառվեց հայկական պետության մեջ:  Հայկական աղբյուրները նշում են, որ այդ ժամանակ հայերի մեծ գաղթ կար Սիրիայի հյուսիսային շրջաններ 3:   Սիրիահայ համայնքը մեծապես համալրվեց 1915 թվականին, երբ Հայոց ցեղասպանությունից հետո մեծ թվով հայեր արտագաղթեցին Սիրիա:  Սկզբնապես հայ գաղթականներն ապրում էին ամենադժվար պայմաններում, հիմնականում ՝ վրաններում: Փետրվարի դրությամբ Հայաստանում ապրում է շուրջ 11000 սիրիահայ, մոտ 2800 ընտանիք: 2 Էթնոսոցիոլոգիական հետազոտությունն իրականացվել է սոցիոլոգիայում օգտագործված քանակական-որակական մեթոդաբանության միջոցով. 184 աուդիո ձայնագրություն և 36 խորացված հարցազրույց սիրիահայ ընտանիքների Երևանում և մարզերում 2014 թվականին: հարց Փորձագիտական ​​հարցազրույցներ են անցկացվել սիրիահայության հարցերով զբաղվող ՀԿ-ների հետ, բարեգործական հիմնադրամներ, կրոնական հաստատություններ, ինչպես նաև ՀՀ տարածքային կառավարման նախարարության միգրացիոն գործակալության և սիրիահայերի հարցերով ՀՀ սփյուռքի նախարարության աշխատանքային խմբի ներկայացուցիչներ:  Քանակական մեթոդի դեպքում ընտանիքից մեկ անձ պատահականորեն ընտրվել է ծննդյան սկզբունքի համաձայն `ապահովելու սեռի և տարիքային խմբի ներկայացուցչությունը:  Խորը հարցազրույցների դեպքում ընտրության չափանիշներն էին սեռը, տարիքը և զբաղվածությունը: 3 Տե՛ս Abrahamyan AG, «Հայկական գաղթօջախների պատմության հակիրճ ուրվագիծ», հատոր Ա, Երեւան, 1964, էջ 428: ճամբարներում:  Բնական է, որ սկզբնական շրջանում հայերը մտադիր չէին վերջնականապես հաստատվել Սիրիայում, որտեղ նրանք հայտնվել էին բոլորովին նոր, ինչ-որ իմաստով խորթ միջավայրում, որն ուներ մի շարք տարբերակիչ գործոններ ՝ էթնիկ, կրոնական, լեզվական, մշակութային, և այլն  Սակայն հետագայում նրանք համակերպվեցին Սիրիայում հաստատվելու իրողության հետ, և նշված գործոնները պարզապես նպաստեցին հայ բռնագաղթվածների էթնիկական և մշակութային ինքնության պահպանմանը 4: Սիրիայում, ըստ երկրի սահմանադրության, հայը համարվում է Սիրիայի Արաբ քաղաքացի `իր համայնք-եկեղեցի պատկանելությամբ:  Այս համայնքները երեքն են. • Հայ Առաքելական եկեղեցու համայնք:  Այն ունի երկու թեմ ՝ Բերիո (գլխավորում է Հալեպի Սուրբ քառասուն երեխաների եկեղեցին), որը ենթակա է Անթիլիասին, և Դամասկոս (ղեկավար ՝ Դամասկոսի Սուրբ Սարգիս եկեղեցի), որը ենթակա է Էջմիածինին: • Հայ կաթոլիկ համայնք:  Միայն Հալեպը ունի առանձին թեմ: • Հայ ավետարանական համայնք, որն իր եկեղեցիներով կապված է Մերձավոր Արևելքի Հայ ավետարանական եկեղեցիների միության հետ:   Թեմի առաջնորդի նստավայրը Հալեպ քաղաքն է 5: Սիրիահայ համայնքում կա մի չորրորդ խումբ, որը մաս է կազմում սիրիահայ-լատինական համայնքի, որի եկեղեցական լեզուն արաբերենն է: Կրոնական վարքի ուսումնասիրության ցուցիչներից մեկը կրոնական վերաբերմունքի բացահայտումն է:  Հարցին, թե ինչ վերաբերմունք ունեն կրոնի նկատմամբ, Հայաստան տեղափոխված սիրիահայերի 98% -ը նշել է, որ հավատում է (տե՛ս Աղյուսակ 1):   Շատ փոքր զանգված, այսինքն ՝ հարյուրից մեկը, ով անտարբեր է (1%) կամ չի հավատում (1%), ավելին ՝ նրանք առաքելական եկեղեցու հետեւորդներ են:   Համեմատության համար ներկայացված են գրեթե նույն ժամանակահատվածում ՀՀ չորս քաղաքներում իրականացված էթնոսոցիոլոգիական հետազոտության արդյունքները: 6 Աղյուսակ 1. ՀՀ հայերի և սիրիահայերի կրոնական վարքագծի համեմատական ​​պատկերը, (%) Կրոնի նկատմամբ վերաբերմունքը Սիրիահայեր, ՀՀ, 2014 Վանաձոր, Տաշիր, 2012 Հրազդան 2013 Սիսիան, 2015 ՀՀ քաղաքային բնակավայրեր (թվաբանություն) 4 Տե՛ս Hrinschilds T ., Հայ փախստականների բնակեցումը Սիրիայում և Լիբանանում 1915-1939 թվականներին, Երեւան, 1982, էջ 10: 5 Տե՛ս Փաշայան Ա., Հարությունյան Լ., «Սիրիայի հայ համայնք. Ընթացիկ հիմնախնդիրներ », Երեւան, 2011, էջ 12-13: 6 Տե՛ս Մկրտչյան Ս., Դաշտային ազգագրական նյութեր (այսուհետ `MPI), Լոռու մարզի քաղաքային բնակավայրեր. Վանաձոր, Տաշիր 2012 թ., Հրազդան 2013 թ., Սիսիան 2015 թ. Հավատում է, որ անտարբեր ՉԻ ՀԱՎԱՏՈՒՄ Justիշտ այնպես, ինչպես տեսնում ենք Աղյուսակ 1-ի տվյալներից, Հայաստանում ապրող հայերը զգալի տարբերություններ ունեն `համեմատած սիրիահայերի ընդհանուր կրոնական վարքի հետ:   Անհավատների (ավելի ճիշտ ՝ իրենց հավատացյալ չհամարողներ) կտրուկ աճ կա, այսինքն ՝ նրանք, ովքեր մի դեպքում բացասական վերաբերմունք ունեն, երեքն են (Լոռու մարզի քաղաքային բնակավայրեր), մյուս դեպքում ՝ վեցը (Սիսիան) քաղաք) ավելին են, քան սիրիահայերը:  Ի տարբերություն սիրիահայերի «Սիսիան» քաղաքի բնակչության շրջանում անտարբեր զանգվածը գերակշռում է «Հրազդան» (ութ անգամ), «Վանաձոր», «Տաշիր» (տասն անգամ) բնակիչների շրջանում:  Ընդհանրապես, համեմատելով այս քաղաքների միջին թվաբանական ցուցանիշի հետ, տեսնում ենք, որ սիրիահայերի շրջանում դավանանքի հանդեպ հավատը բավականին ամրապնդված է ՝ համեմատած արևելահայերի զանգվածի հետ, որոնց մեջ կա շուրջ վեց անհավատ և երեք անգամ ավելի ունեն բացասական վերաբերմունք: Աղյուսակ 2-ի համաձայն, Հայաստանում սիրիահայերի մեծամասնությունը Հայ առաքելական եկեղեցու հետևորդներ են, և բացի հալեպահայ մեծ համայնքից, նրանք ներկայացնում են Դամասկոսի, Կամիշլիի, Ռաքքայի և ԴերZորի բնակավայրերը:  Հայ կաթոլիկ եկեղեցու հավատացյալները միայն Հալեպում են, իսկ Ավետարանական եկեղեցին Հալեպ-Քեսաբ համայնքներից տեղափոխված հայերն են: Աղիուսակ 2. Սիրիահայերի դոգմատիկ բնույթ, ըստ բնակության տարածքի (%) Հատկանշական է, որ ոչ թե բացահայտ, այլ 7 դրական ընկալումներով, այսինքն ՝ միմյանց կրոնական արժեքների և գաղափարների ճանաչում, միմյանց հանդեպ ընդունում և հարգանք:  «Մեր եկեղեցին Կաթողիկե եկեղեցի է:  Կինը առաքյալ է (անցյալի), հակասություն չկա, քանի որ մասնավոր ոչինչ չկա:  Օրինակ ՝ մենք նայում ենք միջուկին, ոչ թե կեղևին:  Միջուկն ասում է, որ երկուսս էլ նույն հավատն ունենք: » 8 Նույն կրոնի շրջանակներում տարբեր կրոնների ընդհանուր հայտարարը նույն կրոնն է:  Դրա լավագույն օրինակը ցույց է տալիս սիրիահայ համայնքը, որի երեք կրոնական աղանդները ՝ հայ առաքյալները, հայ կաթոլիկները, հայ ավետարանականները, սերտորեն ինտեգրված միմյանց, կազմում են միավորված ամբողջություն:  Կրոնական հանդուրժողականության վրա հիմնված ինտեգրումն ու համերաշխությունն այնքան են խորացել, որ Առաքելական հայերը այցելում են Սիրիա, Հայաստան, Հայ Ավետարանական կաթոլիկ եկեղեցիներ:  «Ես Հայ կաթոլիկ եկեղեցու հետեւորդ եմ»:  Ես չեմ սիրում մեխանիկական իրեր, դա ինձ համար է գործում:  Ես պարտադիր չէ, որ կաթոլիկական եկեղեցի գնամ:  Ես նաև գնում եմ բոլոր եկեղեցիները:   Հավատքը իմ Աստծունն է: Ոչ ոք չի ասում, որ ես այդպես մտածեմ և հավատամ այդպիսին կամ չանցնեմ: 9 Պատահական չէ, որ սիրիահայերը գիտակցում են, որ գլխավորը քրիստոնեական հավատքն է, կրոնը երկրորդական նշանակություն ունի, քանի որ հայերի տարբեր աղանդների փոխադարձ համերաշխությունը ապահովում են երկու շատ կարևոր աշխարհայացքներ. -գիտակցություն, • ընդհանուր քրիստոնեական դավանանք: Առաջինը ենթադրում է ընդհանուր ազգային պատկանելության գիտակցության բարձրացում `ոչ թե կրոնական պատկանելության, այսինքն` նախ և առաջ խթանել հայ, և ոչ թե առաքելական, կաթոլիկ կամավոր լինելու զգացումը:   Երկրորդը `նույն կրոնի տարբեր շերտերի գիտակցության մեջ ընդհանուր կրոնական պատկանելության գիտակցության խթանումն է, այսինքն` առաջին հերթին քրիստոնյա լինելու, այլ ոչ թե առաքելական, կաթոլիկ կամ կաթոլիկ լինելու զգացումը: 7 Բացասական ընկալվող կրոնական հանդուրժողականությունը ենթադրում է անտարբերություն այլոց կրոնական հավատալիքների և արժեքների նկատմամբ, ինչը ապահովում է թշնամանքի և հակամարտության բացակայություն կրոնական հողի վրա: 8 Տե՛ս Հակոբյան Գ., MPI, գ. Երեւան, 2014 թ., Հարցազրույց հիսունամյա սիրիահայ տղամարդու հետ: 9 Տե՛ս Հակոբյան Գ., MPI, ք. Երեւան, 2014 թ., Հարցազրույց հիսունհինգ տարեկան սիրիահայ կնոջ հետ: Սիրիահայ համայնքում վերջինս լիովին տեղյակ էր, քանի որ մահմեդական շրջանում կրոնը ինքնությունը պահպանելու ամենակարևոր գործոնն էր: «Քանի որ մենք ապրում էինք իսլամական աշխարհում, մեզ համարում էին կրոնական փոքրամասնություն:  Վավերացումն այդպիսին էր:  Այսպիսով, մենք պարտավոր էինք Սիրիայում լինել հայ, քրիստոնյա, կամ առաքելական, կամ կաթոլիկ, կամ ավետարանական:  Դուք չեք կարող ազատ լինել կամրջին պատկանելու ցանկությունից: Այն պետք է գրանցված լինի պետության կողմից, որպեսզի մենք կարողանանք ունենալ մեր դավանանքը: » 10 Չնայած սիրիահայերի հանդուրժողականությանը կրոնական հարցերում, նրանք անհանդուրժողականություն ունեն Հայաստանում ապրող հայերի նկատմամբ ՝ իրենց հավատի / բացակայության պակասի, եկեղեցական և եկեղեցական ծառայությունների հանդեպ անտարբերության, պատարագներում այլ կրոնների ներկայացուցիչների առկայության, 11 կրոնների անտեղյակության պատճառով: արձակուրդները, էլ չեմ ասում դրանց մասին: քանի որ կրողներ չկան:  «Այն, ինչ ես տեսել եմ երեւանցիների շրջանում, կարող եմ ասել, որ այստեղի հայերը հեռու են Աստծուց:  Այստեղ զրույցների ընթացքում պատահեց, որ հինգից չորսը ասացին, որ չեն հավատում Աստծուն:  Հարցրի ՝ ինչու, պատասխան չկա:  Իմ կարծիքով, դա գալիս է ընտանիքի դաստիարակությունից ... »: 12 Խորացված հարցազրույցների վերլուծությունը թույլ է տալիս ընդհանրացնել բոլոր այն պատճառները, որոնք սիրիահայերը դնում են Հայաստանում ապրող հայերի կրոնական վարքի հիմքում:  Դրանք են. • Սիրիահայերի ազգային-կրոնական ինքնության պահպանման առաջնահերթության գիտակցում տարբեր էթնիկ-կրոնական միջավայրում, ի տարբերություն հայ-հայի, որն իր երկրում չունի այդ խնդիրը • Խորհրդային շրջանում աթեիզմի պետական ​​մակարդակի քաղաքականություն, որն ազդում էր ոչ միայն տարեցների վրա կրտսեր սերնդի կրոնական վարքի վրա. • Ընտանեկան դաստիարակություն: Սա նախորդ մտքի տրամաբանական շարունակությունն է, որը, բազմաթիվ գործոնների հետ միասին, կրում է խորհրդային տարիների ազդեցությունը: 10 Տե՛ս Հակոբյան Գ., MPI, ք. Երեւան, 2014 թ., Հարցազրույց սիրիահայ հիսունվեց տարեկան տղամարդու հետ: 11 Խորը հարցազրույցների ժամանակ սիրիահայ մի երիտասարդ պատմեց. «Անցյալ կիրակի ես գնացի պատարագ և տեսա, որ պարսիկները հավաքված են բոլոր կողմերից:  Ինչ-որ մեկը պետք է զբաղվի այս խնդրով, այսինքն `պատարագի ժամանակ անծանոթը, նույնիսկ եթե նա մտնի եկեղեցի, ստիպված է հեռանալ աշխարհից:   Նրանք շրջում էին եկեղեցում:   Եթե ​​լինեինք, հարյուր տոկոսով կհանեինք: » 12 Տե՛ս Հակոբյան Գ., MPI, ք. Երջան, 2014 թ., Հարցազրույց 22-ամյա սիրիահայ կնոջ հետ: • Աղքատ սոցիալ-տնտեսական պայմանները, որոնք գերակա են կրոնական արժեքներից, համարվում են արդարացնող գործոն Հայաստանում հայերի համար. • Եկեղեցական կյանքով ապրելու ցանկության բացակայություն: Այս համատեքստում տեղին կլինի խոսել «աշխարհիկություն» ֆենոմենի մասին, որը հետին պլան մղելով կրոնական արժեքները, առաջնահերթություն է տալիս աշխարհիկ կյանքի հարաբերություններին, գործունեության ոլորտներին, • ազգային մշակույթից օտարում, այլատյացություն, որն, ըստ սիրիահայերի, ավելի շատ բնորոշ է մատաղ սերնդին: Այնուամենայնիվ, սիրիահայերի անհանդուրժողականությունը հաճախ դուրս չի գալիս հուզական մակարդակից ոչ միայն այն պատճառով, որ նրանք գիտակցում են պատճառները, այլև որոշակի համատեքստում հարմարվողականություն ՝ ընդգծելով այն փաստը, որ սփյուռքահայ համայնքները ընդօրինակել են հայկական կրոնական ավանդույթներն ու սովորույթները: աղավաղված և նույն կերպ չեն հայտնվում սիրիահայերի կյանքում: «Դուք չեք կարող ուրիշի վրա պարտադրել այն համակարգը, որի վրա ապրել եք: Մենք եկել ենք, պետք է հարմարվենք»: 13 Եկեք այժմ ներկայացնենք այն տվյալները, թե ինչպես են սիրիահայերն իրենց հավատն արտահայտում վարքային մակարդակում: Աղյուսակ 3. Եկեղեցի հաճախելու հաճախությունը ըստ տարիքի (%) Հաճախականությունը Միայն 56 և ավելի քան ընդհանուր տարիքը Երբեք երբեմն միշտ Միշտ ընդհանուր Որակի վերլուծությունը որակի հետազոտության արդյունքների վերաբերյալ ցույց է տալիս, որ եկեղեցու հաճախելը հիմնականում տոնական է, քան ոչ զվարճալի:  Սակայն, չխորանալով այս խնդրի մեջ, նշենք, որ յուրաքանչյուր քսաներորդ (5%) սիրիահայ Հայաստանում երբեք եկեղեցի չի գնացել, ավելին ՝ նրանք հավասարապես «արական» և «կին» են (50% -50%), և տարիքի առումով. Երիտասարդ և տարեց մարդիկ (տե՛ս 13 Տե՛ս Հակոբյան Գ., MPI, Աբովյան, 2014 թ., Հարցազրույց 39-ամյա սիրիացու հետ: Աղյուսակ 3):   «Ես հավատացյալ եմ, ոչ»:   Ես աթեիստ չեմ, բայց ամեն վայրկյան չեմ գնում Աստծո հետքերով և չեմ գնում եկեղեցի: ”14 Եկեղեցու կանոնավոր հաճախողների թիվը բավականին բարձր է. 39%, և այս առումով տղամարդիկ ավելի ակտիվ են, քան կանայք (56% -44%):  Տարիքի առումով ակնհայտ ակտիվություն է նկատվում միջին տարիքային խմբում: Եկեղեցու կանոնավոր սպասավորների կեսից ավելին ՝ 56% -ը, 36-55 տարեկան սիրիահայեր են (տե՛ս Աղյուսակ 3): Հարկ է նշել, որ եկեղեցին այսօր ոչ միայն սիրիահայերի հոգևոր կարիքները բավարարելու միջոց է, այլև նրանց առաջնային օղակներից մեկը `փորձելով աջակցել նրանց սոցիալ-տնտեսական, առողջապահական, կրթական և փաստագրական խորհրդատվություն տրամադրելու գործում, ինչպես նաև որպես Հայաստանում հայերի հետ կանոնավոր հաղորդակցություն: տրամադրման գործընթացում:  Այս մասին են վկայում եկեղեցու ներկայացուցիչների հետ հարցազրույցների արդյունքները: «Համագործակցելով Հայ Ավետարանական ընկերակցության հետ` մենք փորձում ենք հնարավորինս օգնել սիրիահայ մեր բոլոր ընտանիքներին:   Նրանք հիմնականում Ավետարանական եկեղեցու հետեւորդներ են, բայց դուռը բաց է բոլորի համար: » Պահքը քրիստոնեական կյանքի ամենակարևոր կողմերից մեկն է: 16 Ի տարբերություն եկեղեցի հաճախելու, ծոմապահությունն այնքան տարածված չէ սիրիահայերի շրջանում: Նրանց 62% -ը ընդհանրապես ծոմ չի պահում:   Այնուամենայնիվ, կան սիրիահայեր (9%), ովքեր ինչպես Սիրիայում, այնպես էլ Հայաստանում անընդհատ հետևում են ծոմ պահելու օրերին, և, ինչպես տեսնում ենք աղյուսակ 4-ից, նրանք հիմնականում կին են (63%):   Տարիքի չափանիշի հետ համադրության արդյունքում ստացվել է հետեւյալ պատկերը. Անընդհատ պահքի օրերին հետեւողների մեծ մասը հիմնականում (50%) միջին տարիքի (36-55) սիրիահայեր են: Աղյուսակ 4. fastոմ պահելու հաճախականությունն ըստ սեռի (%) ՀաճախականությունՏոտալԳենդերԱղիԱգականԱյնիսկգիտություն 14 Տե՛ս Հակոբյան Գ., MPI, գ. Երեւան, 2014 թ., Հարցազրույց սիրիահայ հիսունվեց տարեկան մի կնոջ հետ: 15 Տե՛ս Հակոբյան Գ., MPI, գ. Երեւան, 2014 թ., Հարցազրույց Հայ ավետարանական եկեղեցու հետ: 16 Fastոմ պահելը սննդամթերքի կամ սննդի որոշակի տեսակների որոշակի ժամանակահատվածի արգելք է, սննդից լիակատար կամ մասնակի ձեռնպահ մնալ:   Fastոմ պահելու արտահայտիչ իմաստը ինքնաքննության և խորհելու շրջանն է, հատկապես Մեծ պահքի շրջանը, երբ հավատացյալները ոչ միայն զերծ են մնում ուտելուց, այլև զերծ են մարմնական հաճույքներից, ապաշխարության և աղոթքի միջոցով ապրում են չափավոր, զուսպ կյանքով:   Քրիստոնեության մեջ ծոմ պահելը հավատքի ամրապնդման միջոց է, որն ունի մաքրագործող-ճգնավորական նշանակություն:  Դա քրիստոնեական եկեղեցական կյանքի առանձնահատկություններից մեկն է: Երբեմն միշտ միշտ կարևորագույն հարցերից մեկը սիրիահայերի կրոնական վարքագծի և տոների տարածվածության միջև փոխկապակցվածությունն է, քանի որ ավանդական տոները եկեղեցական օրացույցի հիմքը հանդիսացող հիմնական տոներն են և անմիջականորեն կապված են հավատքի հետ:  Կրոնական տոները գոյություն ունեն գրեթե մեկուկես դար եկեղեցու շնորհիվ և ամրագրված են նրա կողմից մշակված օրացույցերում:  Եկեղեցին ներկայացնում է այդ տոների տիպաբանությունը հիմնականում քրիստոնեական տեսանկյունից 17: Աղյուսակ 5-ում նշվում են սիրիահայերի շրջանում սովորական տոները, ովքեր կատարել են Սիրիայում ազգային ավանդույթները պահպանելու, հասարակական հարաբերությունների կարգավորման, ինչպես նաև անհատական ​​կարիքները պահպանելու գործառույթ:  Նշված տոներից յուրաքանչյուրը ծեսերի և սովորույթների ամբողջություն է `հավատալիքներով, հատուկ եկեղեցական ծեսերով, իր սեփական կերակուրով, խնջույքներով, շնորհավորական փոխայցելություններով, հարգանքի տուրքի ձևերով և այլ հիմնական բաղադրիչներով: Աղյուսակ 5. Սիրիայում և Հայաստանում տոները նշելու հաճախականությունը 18 (%) ՏոներՆոր տարի Քրիստոսի ծնունդըՍբ. Ինչպես տեսնում ենք Աղյուսակ 5-ի տվյալներից, սիրիահայերի շրջանում երեք ամենատարածված տոներն են Ամանորը, tivityնունդը, Easterատիկը (99%), որին հաջորդում են ծաղկեպսակ և օրհնություն: խաղողի, վերջին տեղում Սբ. Համբարձում, Տեառնընդառաջ:   Եթե ​​համեմատենք Հայաստանում տոնը նշելու տարածվածության հետ, ապա կտեսնենք, որ թվերը նկատելիորեն համամասնորեն չեն նվազում, այսինքն ՝ ոչ միայն տոնը նշում է սիրիահայերի թիվը, այլև 17-ը: Տե՛ս Մկրտչյան ՍՍ, արձակուրդներ:  Հայկական ժողովրդական ծեսեր, սովորույթներ, հավատալիքներ (ավանդույթ և արդիականություն), Երևան:  Gasprint հրատարակչություն, 2010, էջ 8: 18 Հաշվարկը ներառում է միայն այն կետերը, որոնք արձակուրդի ընթացքում եղել են Հայաստանի Հանրապետությունում: Այն իր տարածվածության մեջ փոփոխություն ունի, օրինակ ՝ եթե Easterատիկը Սիրիայում երրորդ ամենատարածված տոնն էր, ապա Հայաստանում այն ​​իր տեղը զիջում է agաղկազարդին և այլն:     Նշված փոփոխությունները սիրիահայերը բացատրեցին հետևյալ պատճառներով, որոնք հիմնված են ոչ միայն մշակութային, այլ նաև սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-տնտեսական տարրերի վրա: 1. Հայաստանում տոնը նշելու տարբերությունները սիրիահայ համայնքում որդեգրված ձիերի համեմատ:  Եվ դա ամենևին պատահական չէ, քանի որ Հայաստանի երեք հանրապետությունները նշանակալի դեր են ունեցել հայկական տոնի համակարգի ձևավորման գործում, որոնք տարբերվում են քաղաքական կառուցվածքով, էթնիկ պատկանելությամբ, դավանանքի կամ հավատքի նկատմամբ վերաբերմունքով, սոցիալ-տնտեսական գործընթացների ինտենսիվությամբ և մշակութային կապերը, ինչպես նաև ավանդական մշակութային տարրերը: հարմարվելու ներուժով 19: 2. Սիրիայում տիրող իրավիճակի պատճառով տոնը նշելու տրամադրության բացակայություն, անհանգիստ «սպասողական տրամադրություն», այն փաստը, որ հարազատներն ու ընկերները Հայաստանում չեն: 3. Ֆինանսական միջոցների պակաս, քանի որ տոնը նշելը ենթադրում է ոչ միայն եկեղեցական ծեսերին մասնակցություն, այլև ընկերական միջավայրում երեկույթների կազմակերպում, փոխայցելություններ և այլն: 4. holidaysամանակի սղություն, արձակուրդի չկարգավորված աշխատանքային գրաֆիկ և այլն: Այսպիսով, սիրիահայերի շրջանում իրականացված էթնոսոցիոլոգիական հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս օբյեկտիվ պատկերացում կազմել սիրիահայերի կրոնական վարքի մասին:  Հետազոտության արդյունքները վկայում են Հայաստանում երկու տարբեր զանգվածների `արեւմտահայության և արևելահայության կրոնական արժեքների ակնհայտ տարբերությունների մասին:  Այնուամենայնիվ, ի սկզբանե սիրիահայերի ցնցող իրավիճակն ու հուզական անհանդուրժողականությունը հաղթահարվել են:  Այս հարցում նրանց համար առաջնային է հայերի հետ համերաշխության գաղափարը և դրա դրսևորումը առօրյա կյանքում: Չնայած Հայաստան տեղափոխված սիրիահայերի վարքագիծը կտրուկ փոխվել է «եկեղեցի հաճախելու հաճախության» և իրենց հավատքի հիմքը հանդիսացող կրոնական տոները նշելու առումով, բայց նրանց համար հավատքի հարցը ներքին խնդիր է: Ս., Նշ. Աշխատանք., Էջ 126: հայերի հետ նրանց անմիջական փոխգործակցության, հատկապես Հայաստանում հաստատվելու որոշման մասին: Գայանե Հակոբյան ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԻՄԻԳՐԱԻԱՅԻ ՍԻՐԻԱ-ՀԱՅ-ԿՐՈՆԱԿԱՆ ԱՐՏԱԿԱՐԳԸ ՝ ՍԻՐԻԱԿԱՆ CRԳՆԱԱՄԻ ԱՐԴՅՈՒՆՔ Հիմնաբառեր. Սիրիահայեր, կրոնական վարք, կրոնական կողմնորոշում, հանդուրժողականություն, կրոն, եկեղեցի ։

Հոդվածը  նվիրված  է  սիրիական  ճգնաժամի  արդյունքում  ՀՀ  տեղափոխված  սիրիահայերի  կրոնական  վարքագծի  բացահայտմանը։
   Կրոնի  նկատմամբ  հավատը  բավականին  ամրապնդված է սիրիահայերի շրջանում, քանզի այն հայապահպանության առաջնային գործոնն  է  եղել  Սիրիայում։
   Սակայն  արդեն  հայաստանյան  միջավայրում  նրանք  նկատում  են  կրոնական արժեհամակարգի տարբերությունները, որոնք էլ ՀՀ հայերի նկատմամբ անհանդուրժողականության  որոշակի  հիմք  են  ստեղծում։
   Չնայած  այս  ամենին  և  իրենց  վարքագծում  էլ  տեղի  ունեցող  որոշակի  փոփոխություններին  (եկեղեցի  այցելել,  կրոնա-ավանդական  տոները  նշել)՝  սիրիահայերը,  այնուամենայնիվ  փորձում  են  հաղթահարել  կրոնական  հարցերի շուրջ առաջացող խնդիրները` հայաստանցիների հետ անմիջական փոխազդեցությունների ժամանակ չշեշտադրելով դրանք։
