ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱԽԱՈՒԹՅԱՆ ՇԱՀԱԳՈՐՎԱ ՔԱCEԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ Դատաքննության արագացված ընթացակարգը (այսուհետ ՝ Արագացված ընթացակարգ) նորություն է Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարությունում:   Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության իրավունքի այս ոչ ավանդական ինստիտուտը ներդրվել է 21.02.2007 թ .: HO-93-N օրենքը, որը լրացրեց Քրեական դատավարության օրենսգիրքը 9.1 կետով:  Այս ինստիտուտի էությունն այն է, որ ամբաստանյալի կողմից մեղադրանքի համաձայն լինելու դեպքում դատարանն իրավունք ունի առանց քրեական գործի մեղադրական դատավճիռ կայացնել, ըստ էության ՝ դատաքննություն անցկացնել: Արագացված ընթացակարգի նպատակն է մի կողմից ՝ նպաստել փոքր, միջին և ծանր հանցագործությունների հետապնդմանը, ապահովել արդարադատության արագ և արդյունավետ իրականացում, ազատել դատարանների բեռից և խնայել ռեսուրսներ և խրախուսել համագործակցություն պետության հետ: Չնայած այս հաստատությունը գործում է տարբեր ձևերով աշխարհի գրեթե բոլոր զարգացած քրեական արդարադատության համակարգերում, այն միանշանակ չի ընդունվել, քանի որ արագացված դատավարությունը շեղվում է արդարադատության հիմնական սկզբունքներից, մասնավորապես, այս դեպքում ապացույցների ուղղակի քննություն չկա: , դրանով իսկ կորցնելով հասարակության արդարությունը: դրա «տեսանելիությունը» 2:   Ավելին, կան օբյեկտիվորեն հնարավոր դեպքեր, երբ մեղավորությունն ավելի ցածր պատժաչափով ընդունելն օգտակար կլինի այն անձի համար, ով իրականում հանցանք չի գործել, քանի որ այդ դեպքում նա իրեն ապահովագրվելու է ավելի խիստ պատժից: Այս ընթացակարգը սահմանելիս հաշվի են առնվել կողմերի, առաջին հերթին ամբաստանյալի շահերը, ովքեր շահագրգռված են, որ դատարանը պաշտպանի իրենց իրավունքներն ու օրինական շահերը առանց անհարկի ձգձգումների և տարբեր հարկադրանքի միջոցների օգտագործմամբ (հատկապես կալանքը որպես խափանման միջոց):  Բացի այդ, այս հաստատությունը կարող է հիմք հանդիսանալ քրեական դատավարության այլ մասնակիցների, մասնավորապես տուժողների շահերը պաշտպանելու համար, եթե նրանք ներգրավված չեն արագ որոշումների կայացման գործընթացում: 1 Տե՛ս «Քրեական դատավարության պարզեցման հիմնախնդիրները», գիտագործնական ձեռնարկ, խմբ. ՝ Ա. Mbամբարյան, Երեւան, 2011, էջ: 106: 2 Տե՛ս «ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների գիտագործնական մեկնաբանությունները», խմբ. ՝ Ա. Մկրտումյան, Դ. Ավետիսյան, Վ. Ենգիբարյան, Ռ. Մելիքյան, Երևան, 2011, էջ: 395: Նշենք, որ ՀՀ քրեական դատավարությունում արագացված ընթացակարգը մրցակցության սկզբունքի առավել հետեւողական իրականացման արդյունք է, քանի որ եթե վեճ չկա, չկա նաև մրցակցություն:  Այն նաև հնարավորություն է ընձեռում ընդլայնել տրամադրության տարրերը քրեական գործի լուծման ընթացքում, որպեսզի դատավարության կողմերը կարողանան ազատորեն օգտվել իրենց բովանդակային դատավարական իրավունքներից 1: Քրեական դատավարության այս ինստիտուտի հիմքերը դրվել են ՀՀ դատական ​​օրենսգրքում, որի 16-րդ հոդվածում, որպես արդարադատության արդյունավետ իրականացման սկզբունք, ասվում է. «Որպես կանոն, ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում քննությունն իրականացվում է դատավարական օրենքով սահմանված պարզեցված ընթացակարգով:  Պարզեցված դատավարության ընթացակարգերը սահմանվում են ինչպես քրեական, այնպես էլ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքերով: » Միջազգային տեղական փաստաթղթերի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քրեական արդարադատության ոլորտում ընթացակարգերի տրամադրումը գործի քննությունն արագացնելու կամ արագացնելու համար ընդհանուր միտում ունի, որի բովանդակությունը քրեական արդարադատության պարզեցումն է, այն ավելի տնտեսապես դարձնելը, ավելի շատ ներկայացնելը: հանցավորության ոլորտում արդյունավետ կառույցներ 2.  Օրինակ ՝ ՀՀ կառավարության 30.10.2008 թ. 1207-Ն որոշմամբ հաստատվել է Կայուն զարգացման ծրագիրը, որը նախատեսում է արագացված դատաքննության ինստիտուտի կատարելագործում քրեական դատավարությունում 3, ուստի որոշ կատեգորիաների դեպքերի արագ կամ պարզեցված քննության սահմանումը խիստ անհրաժեշտ է: , Այնուամենայնիվ, հարցը, թե ինչպես կարելի է որոշել այն սահմանը, որով ավարտվում է ընթացակարգի ողջամիտ պարզեցումը և սկսվում է կամայականությունը, մնում է քննարկելի: Դատավարությունը քրեական դատավարության հիմնական հասկացություններից մեկն է, որը հանդիսանում է «առանձին դատավարական գործողությունների, դրանց ընթացքի և արդյունքների պաշտպանության» օրենքի համաձայն «ամբողջ ընթացակարգի և դրանց իրականացման պայմանների» սկզբունքը, որը պայմանավորված է քրեական դատավարության էությամբ:   Փորձնական ձիու հետ կապված ամենավիճահարույց հարցը սխալ ներկայացման խնդիրն է:   Բազմաթիվ տեսաբաններ և գործնական փաստաբաններ անդրադարձել են դատական ​​ձիի տարբերակման խնդրին:   Այնուամենայնիվ, մինչ օրս չի մշակվել ընդհանուր մոտեցում տարբերակման անհրաժեշտության, ինչպես նաև դրա չափանիշների և անհատական ​​հանցագործությունների քննության կարգի վերաբերյալ: Իրավաբանական գրականության մեջ քրեական դատավարություններում տարբերակման հայեցակարգի ըմբռնման վերաբերյալ ընդհանուր մոտեցում չկա:  Տեսականորեն, միջդատավարական ձիու տարբերակումը մի դեպքում դիտվում է որպես սկզբունք, մյուս դեպքում ՝ որպես հանցավոր կազմակերպություն: 1 Տե՛ս «Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարություն, հատուկ մաս», 3-րդ հրատարակություն, խմբ. ՝ Գ. Zinազինյան, Երեւան, 2010, էջ: 375 թ. 2 Տե՛ս «Քրեական դատավարության պարզեցման խնդիրները», էջ 5: 3 Տե՛ս Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն 30.10.2008 թ. Թիվ 1207-Ն որոշման 499-րդ կետ: 4 Տե՛ս Դիլբանդյան Ս., Հասկանալով «դատավարություն» հասկացությունը քրեական դատավարությունում, «BEH», 2009, № 3 (129), էջ 3: Փորձնական ձիու տարբերակումը որպես սկզբունք և մեթոդ:   A. Նա քրեական դատավարության տարբերակումը և միավորումը համարում է քրեական դատավարության մեթոդաբանական սկզբունքներ:   Հեղինակի կարծիքով, միավորումը դատավարական սկզբունք է, որն ուղղված է քրեական դատավարության կատարյալ կառուցվածքի, ընդհանուր համընդհանուր կանոնների ստեղծմանը:  Տարբերակման սկզբունքը, ըստ Ա. Սիչի, հիմնված է էմպիրիկ դատողությունների վրա, որոնք առավել արդիական են ժամանակակից պատմական ժամանակաշրջանին:  Տարբերակման միջոցով փորձ է արվում թողնել միասնության սկզբունքը ՝ հանուն առկա կենսական հանգամանքների:   Այսպիսով, տարբերակումը սկզբունք է, որն ի սկզբանե նախատեսված է բացառություններ բացառել ընդհանուր կանոններից 1: Այսպիսով, Ա. Սիչի մոտեցման համատեքստում քրեական դատավարության տարբերակումը և քրեականացումը համարվում են որպես քրեական դատավարության մեթոդաբանական սկզբունքներ, որոնց միջև կապը մեկնաբանվում է դիալեկտիկական իրավունքի միջոցով: Դատական ​​ձիի տարբերակումը նույնպես սկզբունք է համարվում Դ. Դեպի Վելիկին:  Դատավարության ձիու տարբերակում ասելով, Դ. Վելիկին հասկանում է ընդհանուր խնդիրները տարբեր ձևերով լուծելու հնարավորությունը ընդհանուր դատական ​​համակարգի, ընդհանուր քրեական դատավարության օրենսդրության շրջանակներում 2: Դատական ​​ձին որպես հանցավոր կազմակերպություն տարբերելը:   Ա. Սմիրնով և Կ. Ըստ Կալինովսկու, քրեական դատավարության ձիու տարբերակումը քրեական դատավարության կազմակերպություն է, որում, ընդհանուր ընթացակարգից բացի, առկա են նաև դատավարության ձևեր, որոնք ապահովում են ինչպես ավելի պարզ, այնպես էլ պակաս բարդ դեպքերում ցածր ռիսկային հանրային հանցագործություններ և դեպքերի կամ ավելի վտանգավոր հանցագործությունների դեպքերի բարդացում: ինչը պահանջում է ավելի շատ իրավական պաշտպանություն մեղադրյալի կամ դատավարության այլ մասնակիցների օրինական շահերի համար 3: Ն. Ըստ Նիկիտայի ՝ քրեական գործերի տարբերակումը ընթացակարգերի ձևավորումն է, որոնք տարբերվում են բարդության աստիճանից և միևնույն ժամանակ ունեն պարզեցված ձև 4: Ինչպես տեսնում ենք, քննարկվող դատական ​​գործի կատեգորիայի գիտական ​​մոտեցումները բազմազան են:   Պետք է ասել, որ նշված մոտեցումներից մեկը չի կարող լիովին ընդունելի համարվել:   Դրանցում մենք բախվում ենք քրեական դատավարության հայեցակարգի խնդիրներին, որոնք կապված են քրեական դատավարություններում քրեական դատավարության նույնականացման հետ:   Նրանց սահմանազատումը, ընդհանրապես քրեական ձի հասկացության ճշգրիտ սահմանումը, ակնհայտորեն մեծ կարևորություն ունի քրեական ձիու տարբերակման և դրա արդյունքի, տարբերակման հստակեցման համար: Դատական ​​ձին տարբերելու նշանակությունը:   Վ. Արսենը, Ն. Մեթլինը, Ա. Սմիրնովը կարծում է, որ դատական ​​ձիի տարբերակումը 1 Տե՛ս «Քրեական դատավարության պարզեցման խնդիրներ», էջ 8: 2 Տե՛ս Veliki D., Միասնություն և գործընթացի պաշտոնական ձևի տարբերակում:  պատմություն, ժամանակակիցություն և հեռանկարներ, Dis. կանդ .ռ. наук, Москва, 2001, էջ 201, հասանելի է www.law.edu.ru/book/book.asp?bo3 էջում Տե՛ս «Քրեական դատավարության պարզեցման խնդիրները», էջ 12: 4 Տե՛ս նույն տեղում: քրեական հետապնդումը կդառնա ճկուն զենք հանցավորության դեմ պայքարում:   Հեղինակները հավելում են, որ դատական ​​ձիու տարբերակումը կամայական չէ 1: Ա. Սմիրնովը և Կ. Կալինովսկին նշում են, որ դատաքննության արագությունը հասնում է ոչ թե ի վնաս կասկածյալի, և մեղադրյալների իրավունքներին և օրինական շահերին, քանի որ նրանք հնարավորություն ունեն օգտվել իրենց կողմից սահմանված իրավունքների ամբողջ շրջանակից: քրեական դատավարության օրենքը մրցակցության մեջ 2. Հ. Ghուկասյանը արդարացիորեն նշում է, որ դատական ​​ձիու տարբերակումը միայն դատական ​​գործընթացների պարզեցումը, արագացումը, ռացիոնալացումը կամ խնայողությունը չէ:   Այս ընթացակարգերը պետք է լինեն այնքան պարզ, որ բեռ չդառնան դատավարության մասնակիցների համար ակնհայտ, աննշան հանցագործությունների քննության մեջ:   Միևնույն ժամանակ, հեղինակը նշում է, որ հատկապես ծանր հանցագործությունների դեպքում քրեական դատավարությունը պետք է ներառի ձևական տարրեր, որոնք առավելագույնս նպաստում են հանցագործությունից տուժած ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց իրավունքների և շահերի պաշտպանությանը 3: Պետք է ասել, որ հանցավոր ձիերի տարբերակումը ոչ միայն թույլատրելի է, այլև անհրաժեշտ է ներկայումս:  Առաջին հերթին դա թույլ է տալիս օպտիմալացնել քրեական դատավարությունը, այսինքն `դատական ​​ձիի տարբերակումը հնարավորություն է տալիս պարզեցնել, արագացնել և պահպանել վարույթը այն դեպքերում, երբ լայնածավալ հետաքննության կարիք չկա:  Միևնույն ժամանակ, չպետք է անտեսել այն փաստը, որ դատավարության տարբերակումը ենթադրում է լրացուցիչ երաշխիքների ամրագրում բարդ դեպքերում, որոնց նպատակն է դրանց անհրաժեշտությունը 4: Դատական ​​գործընթացի պարզեցման կարևորությունը կարևորվում է նաև Եվրոպայի խորհրդի Նախարարների կոմիտեի կողմից 1987 թվականին: 2006 թ. Սեպտեմբերի 17-ին ընդունված «Քրեական արդարադատության պարզեցման մասին» N6R (87) 18 առաջարկությունը, որով նշվում է, որ հետաձգվում է հայտնաբերումը հանցագործությունը հանգեցնում է քրեական օրենսդրության վարկաբեկման, որն իր ազդեցությունն է թողնում արդարադատության պատշաճ իրականացման վրա: Պարզեցումը ՝ որպես դատավարության ձիու տարբերակ 5:   Պարզեցված դատավարությունը սահմանվում է որպես պարզեցված ընթացակարգ, որն արագացնում է դատական ​​գործընթացը `քրեական արդարադատության համակարգը ավելի արդյունավետ դարձնելու համար` արդարացնելով ծախսերը:  Դուք Յակիմովիչ, Ա. Լենսկին և Տ. Պարզեցված վարույթի միջոցով Տրուբնիկովան նշանակում է վարույթ այն դեպքերում, երբ օբյեկտիվորեն պահանջվում է քրեական գործ: 1 Քրեական դատավարության ողջամիտ, գիտականորեն հիմնավորված պարզեցումը քննչական ապարատին հնարավորություն է տալիս իր ջանքերը կենտրոնացնել ավելի բարդ գործերի վրա ՝ նախնական քննության ենթակա: 2 Հեղինակների կարծիքով, սելերանտի (լատ. ՝ celerantes - արագ, արագացված, պարզեցված) վարույթն ապահովում է դատավարության արագությունը, այսինքն ՝ դրա լուծումն առանց անհիմն ձգձգումների: 3 Տե՛ս «Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարություն, հատուկ մաս», էջ 22: 377: 4 Դատավարության ձիի տարբերակումը նշանակում է, որ այն թույլ է տալիս տարբերակված մոտեցման հիման վրա ապահովել, անհրաժեշտության դեպքում, երաշխիքներ մարդու իրավունքների պաշտպանության համար քրեական դատավարությունում, միևնույն ժամանակ դարձնելով քրեական դատավարությունն ավելի արագ, պարզ և ավելի ծախսատար: -արդյունավետ 5 Իրավաբանական գրականության ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ դատական ​​ձիի տարբերակման ընդունելիության հարցը հիմնականում կապված է դատական ​​ձիու պարզեցման հետ: Հանցավոր գործունեության արագությունը պարզ դատավարության պարզությունն է, որն իրականացվում է ավելի արագ ՝ ավելի քիչ ծախսերով, քան վարույթը, որն իրականացվում է ընդհանուր ձևով 1: Ի. Մորոզովան, Ա. Անենկովը և Ս. Դադոնովը նշում են, որ պարզեցված քրեական դատավարությունը օրենքով սահմանված կարգ է, որը բնութագրվում է ոչ միայն կարճ ժամկետներով, առանձին փուլերի բացակայությամբ, այլև որոշակի դատավարական նորմերի և ինստիտուտների կրճատմամբ ՝ օպտիմալ ապահովելու համար: Քրեական դատավարության նպատակներին հասնելու ուղիները 2. Միևնույն ժամանակ, պետք է հիշել, որ գործի քննության արագությունը հնարավոր չէ հասնել դատավարության սուբյեկտների, մասնավորապես ՝ տուժող-ամբաստանյալի իրավունքների և շահերի հաշվին:   Այդ պատճառով օրենսդրությունը պետք է ստեղծի արդյունավետ կառույցներ, որոնք կոչված կլինեն ժամանակին կանխել հնարավոր չարաշահումները, արագացնել հայտնաբերված խախտումների հետևանքները: Ինչպես նշվեց, դատական ​​քննության արագացված ընթացակարգը ՝ որպես դատավարության պարզեցված ձև, նորություն է ՀՀ քրեական դատավարությունում:   Արագացված ընթացակարգի նպատակն է պարզեցնել փոքր, միջին ծանրության և ծանր հանցագործությունների գործերով վարույթը `հնարավորինս արագ ապահովելու արդարադատության արագ և արդյունավետ իրականացումը: Այսպիսով, քր. դատավարություն Քրեական օրենսգրքի 375.1 հոդվածի առաջին մասի համաձայն. «Եթե մեղադրողը չի առարկել մեղադրական եզրակացության մեջ արագացված ընթացակարգի կիրառմանը, ապա մեղադրյալը կամ մեղադրյալն իրավունք ունեն միջնորդել հանցագործությունների համար արագացված ընթացակարգ կիրառելու հարցում: որի համար ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարվա ազատազրկումը… »:   Հետևյալը. Դատաքննություն Քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1 հոդվածի դրույթներից ՝ արագացված ընթացակարգը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի նախաձեռնությամբ, որը միջնորդել է արագացված դատաքննության ընթացակարգի կիրառումը և մեղադրողի համաձայնությունը:  Ավելին, պետք է նշել, որ ինչպես մեղադրյալի (ամբաստանյալի) միջնորդությունը, այնպես էլ մեղադրողի կարծիքը պարտադիր չեն դատարանի համար, եթե նա պարզի, որ մեղադրանքը անհիմն է, կամ նշված միջնորդությունը ներկայացնելու պայմանները, որոնք հաստատվել են օրենք, չեն պահպանվել:  Այսպիսով, քր. դատավարություն Քրեական օրենսգրքի 375.1 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն `« սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված դեպքում դատարանը կիրառում է արագացված ընթացակարգ, եթե 1. ամբաստանյալը գիտակցում է իր կողմից ներկայացված միջնորդության բնույթը և հանգամանքները: , 2. միջնորդությունը ներկայացվում է կամավոր 3,3: խորհրդակցել փաստաբանի հետ, եթե ամբաստանյալն ունի մեկը: »  Նույն հոդվածի 3-րդ մասը սահմանում է, որ դատարանը, գտնելով, որ ամբաստանյալի կողմից միջնորդություն ներկայացնելիս չեն պահպանվել սույն հոդվածի 1-ին կամ 2-րդ մասերով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացնել ընդհանուր դատական ​​նիստ:   Դատարանը մերժում է արագացված կարգ կիրառելու միջնորդությունը, եթե գտնի, որ ամբաստանյալի գործողությունը չունի իրավական որակում: 1 Տե՛ս «Քրեական դատավարության պարզեցման խնդիրները», էջ 23: 2 Տե՛ս նույն տեղում: 3 Որպես ընդհանուր կանոն, ենթադրությունն այն է, որ արագացված դատաքննության միջնորդության կամավոր բնույթը ենթադրում է, որ ամբաստանյալի կամքը նրա կամքի վերաբերյալ կասկածի տակ դնելու ողջամիտ հիմքեր չկան: Ներկայացված միջնորդության բնույթը գիտի, որ մեղադրյալի կողմից հետևանքների գիտակցումը նշանակում է վերջինիս կողմից արագացված ընթացակարգի էության ամբողջական ընկալում, ինչպես նաև դրա կիրառման նյութական-դատաիրավական հետևանքների գիտակցում 1:  Այլ կերպ ասած, արագացված ընթացակարգի կիրառումը թույլատրելի է, երբ ամբաստանյալը գիտակցում է արագացված ընթացակարգ կիրառելու միջնորդության բնույթը, դրա հիման վրա դատաքննության բնույթը, հետևանքները, դատավճիռը կայացնելու կարգը և սահմանափակումները: վճիռը բողոքարկելով: Բացի այն, որ մեղադրյալը պետք է գիտակցի իր միջնորդության բնույթն ու հետևանքները, նա նաև պետք է կամավոր ներկայացնի միջնորդությունը:  Դա նշանակում է, որ դա պետք է լինի մեղադրյալի կամքի արտահայտում, այլ ոչ թե հարկադրանքով կամ սպառնալիքներով:  Եթե ​​դատարանը գտնի, որ մեղադրյալը միջնորդությունը ներկայացրել է սպառնալիքի ներքո, օրինակ, ամբաստանյալի հանցակիցները սպառնացել են, որ չեն բացահայտվի, դատարանը պետք է մերժի միջնորդությունը և նշանակի ընդհանուր լսումներ 2: «Միջնորդությունը ներկայացվել է Պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո» պայմանի դրույթը նախատեսում է բացառել մեղադրյալի կողմից անհապաղ որոշում կայացնելը `արագացված կարգով դիմելու համար:  Ահա թե ինչու նման միջնորդության դեպքում դատարանը պետք է պարզի `արդյո՞ք մեղադրյալը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ` արագացված կարգով դիմելու մտադրության մասին:   Եթե ​​նման խորհրդակցություն չի անցկացվել, դատարանը պետք է այդպիսի հնարավորություն տա մեղադրյալին և պաշտպանին: Արագացված ընթացակարգի կիրառման հիմնական առանձնահատկությունն այն է, որ առաջնային նշանակություն տրվի ոչ թե դատարանում գործի հանգամանքների բազմակողմանի և մանրակրկիտ քննությանը, այլ մեղադրյալի `իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայնեցմանը 3:   Դատարանում գործի լուծման նման համակարգը հիմնված է այն դրույթի վրա, որ երբ կողմը մրցակցային դատավարության ընթացքում ընդունում է վիճելի փաստը, դա չի պահանջում քննություն:  Տեղին է հիշատակել հայտնի ռուս փաստաբան Ի. Ֆոինիցկիի այն միտքը, որ դատարանում դատավարության թեման միշտ էլ ինչ-որ վեճ է:  Եթե ​​տվյալ հանգամանքն անվիճելի է, դրա ապացույցն անիմաստ է:  Այս հարցի մրցակցային լուծումը լիովին կախված է կողմերից, որի ընդունումն ամբողջությամբ վերացնում է ապացույցի անհրաժեշտությունը 4:   Արագացված դատաքննության կապը կապված է նաև մրցակցության հետ, հայտնի դատաբժշկական փորձագետ Ի.Պետրուխինը ՝ համարելով, որ մեղքի կամավոր խոստովանությունը վերացնում է իրավական մեղադրանքի «պաշտպանական» վեճը և հետագա դատաքննության անհրաժեշտությունը: Հարցին, թե արդյոք մեղադրյալը համաձայն է մեղադրանքի հետ, մեղքի ընդունման կատեգորիաները նույնական են, թե տարբերվում են Ա. Ալեքսանդրով. Ն. Դուբովիկը կարծում է, որ մեղավորությունն ընդունելը նախապայման է արագացված ընթացակարգ կիրառելու համար:   Դրանք նմանատիպ մոտեցում են ցուցաբերում խնդրին: Կոնդրատով և I. Պետրուխին:   Հեղինակների այս խումբը տարբերակում է մեղքի ընդունումը և «մեղադրանքի հետ համաձայն լինելը»: 1 Տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարան 2008 թ. Հունիսի 8-ի թիվ ՏԴ / 0145/11 / որոշման 14-րդ կետը: 2 Տե՛ս «ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական գործերով որոշումների ժողովածու. 2010 թվականի 2-րդ կիսամյակ », հատոր 3, Երեւան, 2012, էջ 504: 3 Տե՛ս «ՀՀ քրեական դատավարության պարզեցման խնդիրներ», էջ 116: 4 Տե՛ս նույն տեղում: Հեղինակների մյուս խումբը հնարավոր է համարում համաձայնության գալ մեղադրանքի հետ ՝ առանց մեղավորության պարտադիր ընդունման ՝ գտնելով, որ մեղադրյալը հայտարարում է միայն, որ ինքը չի վիճարկում մեղադրանքը, բայց ոչ ավելին:  Դ.-ն կողմ է տարբերակել իր մեղավոր ճանաչումը մեղավոր ճանաչելուց: Վելիկին «Մեղքի ընդունումը պարունակում է զղջման, հասարակության կողմից տուժողի հետ հաշտեցման տարրեր, բնութագրում է մեղադրյալի անձին և կարող է ծառայել որպես մեղմացուցիչ պատասխանատվություն:  Բացի այդ, կա նաև դրա իրավական ասպեկտը:  Մեղքի ընդունումը կարող է պարունակվել միայն մեղադրյալի ցուցմունքում, հատկապես որպես ապացույց, որ այդ բովանդակային մասը կարող է օգտագործվել որպես մեղադրանքի հիմք:  Ուստի մեղքի ընդունումը, որը կատարվել է նախաքննության փուլում, արձանագրվել է սահմանված կարգով, հաստատվել է այլ ապացույցներով, ունի զուտ ապացուցողական, տեղեկատվական նշանակություն »1:   Ի վերջո, նա եզրակացնում է, որ մեղքի ընդունումը մեղադրյալի արարքն է, որն ուղղված է նրա կողմից հանցագործություն կատարելու փաստի հաստատմանը, իսկ մեղադրանքի հետ համաձայնությունը մեղադրյալի արարքն է, որն արտահայտում է իր համաձայնությունը արագացված դատավարություն:   Այլ կերպ ասած, մեղքի ընդունումը նյութական և իրավական նշանակություն ունի, իսկ մեղադրանքի հետ համաձայնությունը `դատական:   Բայց այստեղ և հարց է առաջանում. Արդյո՞ք նպատակահարմար է նյութական և իրավական նշանակություն տալ մեղքի ընդունմանը:   Պետք է ասել, որ դա ոչ թե անձի կողմից մեղավորության ընդունում է, այլ դատարանի կողմից կատարված հանցագործության մեղավոր ճանաչում ունի քրեական նշանակություն, այսինքն `Դ.Վելիքի առաջարկած մեղքի այնպիսի ընկալում հարձակվել է անմեղության կանխավարկածի կողմից: Որոշ իրավաբաններ, ընդհանուր առմամբ, մերժում են արագացված դատավարությունների օգտագործումը ՝ վկայակոչելով հետևյալ փաստարկները. Ա) կա մեկ այլ անձի կամավոր դատապարտելու ռիսկ ՝ իրենց մեղքի համար. բ) խոստովանությունը կարող է կատարվել, բայց մեղադրյալը վախենում է այդ մասին զեկուցել դատարան. գ) մեղադրյալի հետաքննությունը իջեցված ընթացակարգի կամ դրա ամբողջական չկատարման մասին: որում խոստովանությունը դիտվում է որպես «ապացույցների թագուհի»:  Դրանց վերաբերյալ պրոֆեսոր Պետրուխինը արդարացիորեն ասում է. «Այս բոլոր փաստարկները լուրջ են, եթե դրանք դիտարկվել են դատավարության ինկվիզիտորական կամ հին նախադեպում:   Բայց քննարկվող հարցի վերաբերյալ հնարավոր է մեկ այլ կարծիք:  Մրցակցության սկզբունքը, արդարադատության շահերը չեն տուժում, եթե կողմերը և առաջին հերթին անհրաժեշտ չեն համարում, որ ամբաստանյալը դատարանում քննի բոլոր ապացույցները:   Նվազեցված դատավարության վերաբերյալ նրանց ցանկացած առարկություն, նույնիսկ անհիմն, ենթակա են բավարարման:   Դրանից հետո դատարանը պետք է պարզի ՝ խոստովանությունը պարտադրաբար ստացե՞լ է:  Խոստովանության կամավոր բնույթի վերաբերյալ չնչին կասկածները պետք է հանգեցնեն դատարանում բոլոր ապացույցների հետազոտման ամբողջ ընթացակարգի կիրառմանը: »2 Արագացված ընթացակարգի կիրառման համար անհրաժեշտ են նաև հետևյալ պայմանները. Ա) դատարանը պարզաբանել է արագացված ընթացակարգի կիրառման հղումը 1 Տե՛ս «ՀՀ քրեական դատավարության պարզեցման խնդիրներ», էջ 120: 2 Տե՛ս նույն տեղում: Տուժողի պաշտոնը 1, բ) մեղադրյալը կամ մեղադրյալը անչափահաս է, գ) քրեական գործը կարճելու հիմքեր չկան: Նշված պայմաններից որևէ մեկի բացակայության դեպքում արագացված ընթացակարգի կիրառումն անթույլատրելի է, այսինքն ՝ միայն նշված պայմանների համադրությունը դատարանին իրավունք է տալիս վճիռ կայացնել առանց ընդհանուր դատավարություն անցկացնելու 2: Դատական ​​քննության արագացված ընթացակարգ կիրառելու դեպքում ՀՀ Սահմանադրությամբ ամրագրված ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքի իրացման բոլոր հնարավորությունները լիովին երաշխավորված են:   Օրենսդրական ընթացակարգի կիրառման դեպքում այն ​​սահմանում է ամբաստանյալի արդար դատաքննության իրավունքի բավականին լայն շրջանակ, ինչպես նաև նախատեսում է մեղադրյալի համար բարենպաստ իրավական հետևանքներ:   Միևնույն ժամանակ, հարկ է նշել, որ օրենսդիր մարմինը չի սահմանում որևէ կանոն կամ ընթացակարգ, որը կհաստատեր տուժող կողմի ներգրավվածությունը արագացված ընթացակարգի կիրառման մեջ:  Այլ կերպ ասած, տուժող կողմի դիրքորոշումը հաշվի առնելու պահանջը ամրագրված չէ մեղադրողի համար արագացված դատաքննությանը բողոքարկելու կամ չառարկելու հարցը լուծելու հարցում, ինչպես նաև դատարանում արագացված դատաքննություն անցնելու որոշում կայացնելու հարցում:   «Նրա ոտնահարված իրավունքները վերականգնելու համար» սահմանադրական ձևակերպումը 3 որոշ չափով առնչվում է նաև քրեական գործով տուժողին, քանի որ տուժողը այն անձն է, ում իրավունքները ոտնահարվել են հանցագործությամբ:   Ավելին, տուժողի օրինական շահերի, նրան պատճառված վնասի վերականգնումը, նրան պատճառած արարքի հանգամանքների ամբողջական բացահայտումը և դրա ճիշտ քրեականացումը, հանցագործություն կատարած անձի դատապարտումը նրան, արդար պատժի կիրառում:  Այդ շահերի ապահովման երաշխիքներից մեկը տուժողի `իր գործը քննելու« արդարադատության բոլոր պահանջներին համապատասխան »իրավունքն է 4:   Այսպիսով, զոհի ենթադրաբար ոտնահարված իրավունքները ներառված են Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 19-րդ հոդվածի պաշտպանության մեջ. և տուժողն իրավունք ունի տրամադրվել արդար դատաքննության որոշակի երաշխիքներ, այդ թվում `իրական ներգրավվածության և արագացված դատաքննությանը մասնակցության միջոցով:  Ավելին, տուժողի արդար դատաքննության իրավունքը պետք է համեմատաբար համարժեք լինի մեղադրյալի արդար դատաքննության իրավունքին:   Հետևաբար, տուժողի 5-րդ գործի «արդարադատության բոլոր պահանջները պահպանելը» քննությունը ենթադրում է, որ ա) դատախազը պետք է հաշվի առնի տուժողի ՝ որպես հետապնդման սուբյեկտի դիրքը արագացված ընթացակարգի կիրառման դեմ առարկելիս: Խնդրի հետ կապված տուժողի դիրքորոշումը պարզելու համար գ) դատարան 1 Տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարան 2010 թ. Մարտի 26-ի թիվ ESHD / 0097/01/09 որոշման 19-րդ կետը: 2 Տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարան 2012 թ. Հունիսի 8-ի թիվ TD / 0145/01/11 որոշման 15-րդ կետը: 3 ՀՀ Սահմանադրության 19-րդ հոդված: «Յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի հրապարակային դատաքննություն անցկացնել առանձին-առանձին, արդարադատության բոլոր պահանջներին համապատասխան ՝ խախտված իրավունքները վերականգնելու համար»: 4 Տե՛ս «ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների գիտագործնական մեկնաբանությունները», էջ 397: 5 Արդար դատաքննության իրավունքի տեսանկյունից, տուժող կողմի սուբյեկտներն են տուժող կողմը, տուժող կողմի օրինական ներկայացուցիչը, տուժող կողմի իրավահաջորդը, որը սկզբունքորեն պետք է դիտարկվի նույնի վրա: մակարդակ 6 Տե՛ս ՀՀ քրեական դատարան: Քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 21-րդ կետը: կարող է մերժել ամբաստանյալի միջնորդությունը արագացված ընթացակարգ կիրառելու մասին, եթե տուժողը առարկում է 1: Արագացված դատավարությունը, սկզբունքորեն անխուսափելի լինելով, միևնույն ժամանակ շատ խնդրահարույց ինստիտուտ է:  Իր գործառույթն իրականացնելիս `ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փորձեց լուծել արագացված դատավարությունը կարգավորող օրենսդրության որոշ խնդիրներ, մասնավորապես` պարզելու հարցը `արդյո՞ք արագացված դատաքննությունը անչափահաս գործերում թույլատրելի է, թե՞ ոչ: , ՀՀ քրեական դատավարություն Քրեական դատավարության օրենսգրքի 440-րդ հոդվածի համաձայն, բացառությամբ բոլոր դեպքերում հաստատման ենթակա հանգամանքների, անչափահասների դեպքում անհրաժեշտ է պարզել ՝ ա) տարիքը, բ) կենսապայմանները, դաստիարակությունը, գ) առողջության զարգացման ընդհանուր վիճակը:   Նշված նորմայի վերլուծությունից հետեւում է, որ անչափահասների գործերով վարույթի առանձնահատկությունները սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությամբ:  Միևնույն ժամանակ, հարկ է նշել, որ անչափահասների գործերով արագացված ընթացակարգի կիրառման իրավական հիմքը ՀՀ-ն է: դատավարությունը չի տրամադրվում օրինակ  Վճռաբեկ դատարանը արձանագրել է նշված հարցը: «Չնայած գործող քրեական դատավարության օրենքը չի արգելում անչափահասների գործերով արագացված ընթացակարգ կիրառելը, այն չի նախատեսում անչափահասների դեպքերում արագացված ընթացակարգ կիրառելու հատուկ կանոններ, որը տարբերվում է ընդհանուր ընթացակարգից:  Անչափահասների վարույթի հատուկ կանոնները լրացուցիչ երաշխիք են տալիս գործի հանգամանքների համապարփակ, ամբողջական եկամտային ուսումնասիրության, անչափահասների հանցակազմի պատճառների բացահայտման, անչափահասների հանցակազմի անչափահաս հանցակազմի բացահայտման համար: , նախատեսվում է ապացույցի առարկայի ընդլայնված շրջանակ »: 2. Ելնելով վերոգրյալից ՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անչափահասների գործերով արագացված կարգի կիրառում չի թույլատրվում:   Վճռաբեկ դատարանի այս դիրքորոշումը բխում է անչափահասների շահերի պաշտպանությունը կարգավորող մի շարք միջազգային իրավական փաստաթղթերից, մասնավորապես `համաձայն Անչափահասների արդարադատության կառավարման ՄԱԿ-ի Ստանդարտ նվազագույն կանոնների 5.1 բաժնի. Հանցագործության վրա ազդող ցանկացած միջոց պետք է համարժեք լինի ինչպես իրավախախտման առանձնահատկություններին, այնպես էլ հանցանքի հանգամանքներին: »   Նույն կանոնների 14.1 մասի համաձայն `« Դատավարությունը պետք է բխի անչափահասի շահերից, այն պետք է իրականացվի փոխըմբռնման մթնոլորտում, այն հնարավորություն կտա անչափահասին մասնակցել դատավարությանը, ազատորեն արտահայտել իր տեսակետները: այնտեղ »: Քր. դատավարություն Քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն ՝ ամբաստանյալը (մեղադրյալը) կարող է միջնորդություն ներկայացնել արագացված դատաքննության համար ՝ քրեական գործը դատարան ուղարկելու պահից մինչև դատարան 1 Տե՛ս «Որոշումների գիտագործնական մեկնաբանությունները ՀՀ վճռաբեկ դատարանի », էջ. 402 թ. 2 Տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարան 2012 թ. Հունիսի 8-ի թիվ TD / 0145/01/11 որոշման 16-րդ կետը: քննություն սկսելը:   Նման օրենսդրական կարգավորումից բխում է, որ մեղադրյալը կարող է արագացված ընթացակարգ կիրառելու միջնորդություն ներկայացնել միայն դատարան:   Ավելին, մեղադրյալը կարող է օգտագործել այդ իրավունքը դատաքննության նախապատրաստման ընթացքում, իսկ ամբաստանյալը կարող է օգտագործել այդ իրավունքը գործը դատաքննությանը նշանակվելու պահից մինչ դատաքննության սկիզբը, այսինքն ՝ դատաքննությունը նախապատրաստելու ընթացքում:  Եվ ի՞նչ եղանակով պետք է լուծվի խնդիրը, երբ ամբաստանյալը դիմում է դատաքննությունը սկսելուց հետո:  Պետք է միանշանակ պնդել, որ դատարանը պետք է բավարարի այն, պայմանով, որ պարզվի, որ մեղադրյալին ժամանակին չի պարզվել նման միջնորդությամբ դատարան դիմելու իրավունքը 1: Քր. դատաքննություն Քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, արագացված դատաքննությունն անցկացվում է սույն օրենսգրքի 41-րդ, 42-րդ, 44-րդ և 45-րդ գլուխներով սահմանված կարգով `հաշվի առնելով սույն հոդվածի 2-րդ հոդվածի պահանջները:   Փաստորեն, արագ դատաքննության առանձնահատկությունները հանգեցնում են դատաքննության չիրականացմանը (դատարանում կողմերի մասնակցությամբ ապացույցների ուղղակի քննությանը), երկրորդը ՝ քրեական գործին: փորձարկել օրենսգրքի 3-ի 375.3 հոդվածում սահմանված հատկությունների կիրառումը: Օրենսդիրը հնարավոր համարո՞ւմ է քրեական դատարանի նկատմամբ արագացված ընթացակարգ կիրառելը: Այնուամենայնիվ, հարկ է նշել, որ արագացված ընթացակարգի իրականացումը ինքնանպատակ է դառնում արագացված ընթացակարգ կիրառելու ժամանակ, քանի որ արագացված ընթացակարգ կիրառելու դեպքում կողմերի միջև իրավական վեճը, որպես այդպիսին, բացակայում է 4:  Ավելին, քր. դատավարություն Քրեական դատավարության օրենսգրքի 345 5 5-րդ հոդվածի համաձայն, իրենց ելույթներում կողմերն իրավունք չունեն ապավինել ապացույցներին, որոնք չեն քննվել դատաքննության ընթացքում:  Իսկր. դատավարություն Օրենսգրքի 9.1 բաժնում չկա դրույթ, որը կողմերին հնարավորություն կտա ելույթ ունենալ ելնելով նախաքննության ընթացքում հավաքված ապացույցներից `արագացված ընթացակարգ կիրառելիս: Հնարավոր է նաև պարզել, թե արդյոք մեղադրողը կարող է արագացված ընթացակարգով օգտագործել մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու, ինչպես նաև մեղադրանքը մերժելու լիազորությունները:  Հիմնվելով այն փաստի վրա, որ քր. դատաքննություն Քրեական օրենսգրքի 309.1 հոդվածը մեղադրանքի փոփոխությունը կամ լրացումը կապում է դատարանում դատարանում հայտնվելու հանգամանքի հետ, որոնք հայտնի չէին մինչդատական ​​վարույթի ընթացքում հայտնի չէին հանգամանքներին, կարելի է եզրակացնել, որ մեղադրողը չի կարող օգտագործել այդ լիազորությունները արագացված ընթացակարգի դեպքում. դրա հիմքերը պարզելու հնարավորության բացակայության պատճառով:   Նշենք, որ օրենսդիրը քննիչի վրա չի առաջադրել քննության ավարտին պարզել ամբաստանյալի իրավունքը, այսինքն ՝ մեղադրական եզրակացություն կազմելուց առաջ ամբաստանյալին ծանոթացնել քրեական գործի նյութերին:  Այս իրավունքը պարզաբանելու հատուկ պարտավորության բացակայությունը նշանակում է, որ այն, որպես մեղադրյալի իրավունք, քննիչը պետք է պարզի մեղադրանք առաջադրելը: դատավարությունը `համաձայն Քրեական օրենսգրքի 203-րդ հոդվածի դրույթների: 2 քր. դատաքննություն Քրեական դատավարության օրենսգրքի համապատասխանաբար 41-րդ, 42-րդ, 44-րդ և 45-րդ գլուխները նախատեսում են «դատաքննության ընդհանուր պայմաններ», «դատական ​​նիստին նախապատրաստվելու մի մաս», «դատական ​​վեճեր` ամբաստանյալի վերջին խոսքը »: , «դատողություն»: 3 Տե՛ս «ՀՀ քրեական դատավարության պարզեցման խնդիրներ», էջ 111: 4 Խոսքը մեղադրանքի հիմնավորման, իսկ քաղաքացիական հայցի դեպքում `հայցի արդարացման մասին է: վերաբերում է մեղադրանքը մերժելու իրավասությանը, ապա քրեական դատավարությունը Քրեական դատավարության օրենսգրքի 306-րդ հոդվածի ուժով, նման դեպք կարող է տեղի ունենալ այն դեպքում, երբ դատախազի դատավճռով դատական ​​քննության ընթացքում այն ​​չի հաստատվել:  Դրանից կարելի է եզրակացնել, որ արագացված ընթացակարգի դեպքում դատախազի լիազորությունների կիրառումն անհնար է, քանի որ հետապնդող դատախազը կարող է գալ դատարան ՝ իր գնահատականը տալու ապացույցների վերաբերյալ, որոնք բացակայում են արագացված դատաքննության ընթացքում 1: Քր. դատավարություն Քրեական օրենսգրքի 375.4 հոդվածի վերլուծությունից հետո հետևում է, որ արագացված դատաքննության արդյունքում կայացված դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ընդհանուր ձևով, բացառությամբ քրեական դատավարության դեպքերի, որոնք նախատեսված են  Քրեական դատավարության օրենսգիրքը սահմանում է բողոքարկվող դատական ​​ակտը բեկանելու կամ փոփոխելու հիմքերը, համաձայն որի `բողոքարկվող դատական ​​ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե կատարվել է դատական ​​սխալ 2:  Օրենսդիրը նաև նախատեսում էր, որ դատական ​​ակտը բեկանվի կամ փոփոխվի, եթե հաստատվում է նոր կամ նոր հանգամանք, որը ազդում է դատական ​​ակտի օրինականության կամ հիմնավորման վրա (հոդված 395 2 2): Փաստորեն, արագացված դատաքննության արդյունքում կայացված դատական ​​ակտը, որպես ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կայացրած դատական ​​ակտը, կարող է ընդհանուր կարգով բողոքարկվել Վերաքննիչ դատարանում ՝ կա՛մ դատական ​​սխալ թույլ տալու, կա՛մ նոր կամայական հանգամանքներին:  Որպես բացառություն, օրենքը նշում է դատական ​​սխալի դեպք, որը անհնար է դարձնում արագացված կարգով բողոքարկել դատական ​​ակտը, այսինքն ՝ դատարանի եզրակացությունները գործի փաստական ​​հանգամանքների վերաբերյալ չեն համապատասխանում դատարանի կողմից քննված ապացույցներին: բողոքարկման ՀՀ քրեական դատավարություն Օրենսգրքի հայեցակարգում (այսուհետ ՝ Հայեցակարգ), որպես նոր օրենսգրքի հայեցակարգային խնդիրներ, առանձնացվեց պարզեցված ընթացակարգերի մշակումը առանձին կատեգորիայի գործերի առանձին լուծման համար ՝ ապահովելով մարդու արդարացված խնայողություն: ռեսուրսներ, նշանակում է ժամանակ 3 ՀՀ քրեական գործը պայմանավորված է նշված խնդրով: դատավարություն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրության մշակման հիմնական հայեցակարգային ուղղություններից մեկի կատարելագործում, որը օրենքի նախագծի մշակման, տարբերակված վարույթների շրջանակի ընդլայնման, դրանց նկատմամբ հավասարակշռված մոտեցման ձևավորման, ռեսուրսների և ժամանակի խնայողության հիմքն է: ձեռքը, իսկ մյուս կողմից ՝ արդարության շահերի ապահովումը:   Դրան համահունչ ՝ Հայեցակարգը, որպես տարբերակված դատական ​​ձև, նախատեսում է պարզեցված դատավարություն, օրինակ ՝ հաշտության դատավարություն: Հայեցակարգի 5.9 կետի համաձայն ՝ «Հաշտեցման վարույթի նպատակը արագացված քննություն իրականացնելն է ՝ մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ վեճի բացակայության պայմաններում:   Հաշտության վարույթը կարող է անցկացվել մեկ դատավարության ընթացքում:  Այս դեպքում օգտագործվում է ոչ թե հանցագործության փաստը, այլ անձի մեղավորության հարցը:   Դատավճիռը չի արտացոլում գործի փաստական ​​հանգամանքները, այլ գործով կողմերի դիրքորոշումը:  Հաշտության վարույթի դեպքում չի իրականացվում նաև ապացույցների ուսումնասիրություն 1 Տե՛ս «ՀՀ քրեական դատավարության պարզեցման խնդիրներ», էջ 22: 113: 2 Տե՛ս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասը: 3 Տե՛ս ՀՀ քրեական օրենսգիրք: դատավարություն Նոր օրենքի հայեցակարգի 1.16 կետի «ե» ենթակետ: 4 Տե՛ս ՀՀ քրեական օրենսգիրք: դատավարություն Նոր օրենքի հայեցակարգի 1.17 կետի «ե» ենթակետ: Դատարանը քննում է որոշակի փաստական ​​հանգամանքներ. այն կարող է բացատրություն պահանջել մեղադրյալից և տուժողից: »   Իրականում, հաշտեցման կարգը Հայեցակարգում դիտարկվում է որպես արագացված դատաքննության տեսակ, ուստի հաշտության դատավարությունը պետք է բնութագրվի արագացված դատաքննության առանձնահատկություններով: ՀՀ քրեական դատավարություն Արագացված ընթացակարգի համեմատական ​​վերլուծության հիման վրա, Օրենսգրքում նախատեսված հաշտության կարգը, կարելի է առանձնացնել հետևյալ ընդհանրությունները: Համայնքներ. Երկուսն էլ պարզեցված դատավարության գործիքներ են: , Երկու դեպքում էլ պարզեցված ընթացակարգի կիրառման հիմքը մեղադրյալի կողմից իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայնելն է: Երկու դեպքում էլ նախաձեռնությունը պետք է գա մեղադրյալը, որը դատարան է ներկայացնում վարույթի տեսակի կիրառման միջնորդություն: Both Երկու դեպքում էլ վարույթի պարզեցումը կատարվում է ընդհանուր ընթացակարգով ապացույցների հետազոտում չիրականացնելու հաշվին: Both Երկու դեպքում էլ դատարանը ունի հայեցողություն պարզեցված դատական ​​գործընթացները կիրառելու հարցում: Դատարանը մերժում է ամբաստանյալի միջնորդությունը, եթե չեն պահպանվում օրենքի որոշակի իրավական պահանջներ: Տարբերություններ դատավարություն Արագացված ընթացակարգի կիրառումը Քրեական օրենսգրքի 375.1 հոդվածի համաձայն հնարավոր է այն հանցագործությունների համար, որոնց համար ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարվա ազատազրկումը:   Մինչդեռ, Հայեցակարգի 5.11 կետի համաձայն, հաշտության դատավարությունը կարող է կիրառվել փոքր կամ միջին ծանրության հանցագործությունների դեպքերի համար: ▪ Քր. դատավարություն Քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2 հոդվածի համաձայն ՝ ամբաստանյալը (մեղադրյալը) կարող է արագացված դատաքննության միջնորդություն ներկայացնել քրեական գործ ՝ քրեական գործը դատարան ուղարկելու պահից:   Այնուամենայնիվ, ըստ Հայեցակարգի, մեղադրյալն իրավունք ունի դիմել նախնական դատական ​​լսումների փուլին ՝ հաշտեցման վարույթի միջնորդությամբ: ▪ Եթե դատախազը և մյուս ամբաստանյալներն իրավունք ունեն առարկել արագացված ընթացակարգի կիրառման դեմ, ապա, ըստ Հայեցակարգի, պահանջվում է տուժողի համաձայնությունը (Հայեցակարգի 5.12 կետ):  Ավելին, ըստ Հայեցակարգի, դատարանը կարող է մերժել տուժողի նախաձեռնությամբ հաշտության միջնորդությունը, եթե ՝ ա) էապես հիմնավորված է, որ հանցագործության պատճառած վնասը չի փոխհատուցվում, բ) հանցագործությունը չի կատարվել մեղադրվում է, բայց մեկ այլ անձի կողմից:  Հաշտության վարույթն իր իրավական բնույթով չի տարբերվում արագացված ընթացակարգից, այլ պարզապես նեղացնում է հաշտեցման վարույթի շրջանակը, նշում մեղադրյալի դատարան դիմելու պահը, ինչպես նաև հաշվի է առնում տուժողի դիրքը, որը կարող է դատարանի համար ելակետ հանդիսանալ:  Ասվածից կարելի է եզրակացնել, որ գործող քրեական դատավարության օրենսդրությամբ նախատեսված արագացված ընթացակարգը փոխարինվում է նոր ինստիտուտով, այսինքն ՝ գործնականում վերանվանվում է արագացված ընթացակարգ: ԳՈՐԳ ՎԻՐԱԲՅԱՆԻ ՀՀ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ ԸՆԹԱՔԻ ԳՈՐՈՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԽՆԴԻՐՆԵՐ Հիմնաբառեր. Արագացված վարույթ, դատական ​​քննության արագացված ընթացակարգ: ։

Հոդվածում  քննարկման  առարկա  է  դարձել  արագացված  վարույթի՝  որպես  նոր  ինստիտուտի  տեղը  և  դերը  ՀՀ  քրեական  դատավարությունում։
   Հաշվի  առնելով  աշխարհի  զարգացած  քրեադատավարական  համակարգերում  գործող  այս  ինստիտուտի  բազմասպեկտ  դրսևորումները՝  փորձ  է  արվել  պարզաբանել  ՀՀ  քրեական  դատավարության  իրավունքի  համար  ոչ  ավանդական  այս  ինստիտուտի  էությունը  և  նպատակը։
   Մանրամասն  քննարկվել  է  քրեական  արդարադատության  ոլորտում  գործի  քննության  պազեցմանը  կամ  արագացմանն  ուղղված  ընթացակարգերի  նախատեսման  անհրաժեշտությունը,  որի  բովանդակությունն  են  կազմում  հենց քրեական արդարադատության պարզեցումը, այն առավել խնայողական դարձնելը, հանցավորության  դեմ  պայքարի  ոլորտում  առավել  գործուն  կառուցակարգերի  ներդրումը։
   Հաշվի  առնելով  այն  հանգամանքը,  որ  առանձին  կատեգորիայի  գործերի  արագ  կամ  պարզեցված  քննության դատավարական ձևի սահմանումը ժամանակի հրամայական է, ուստի քննարկման  առարկա ենք դարձրել նաև այն հարցը, թե ինչպես է որոշվում այն սահմանը, որտեղ ավարտվում է ընթացակարգի ողջամիտ պարզեցումը. խոսքը դատավարական ձևի թերևս ամենավիճահարույց  հարցի՝  դրա  տարբերակման  հիմնահարցի  մասին  է։
   Այսպիսով,  այս  աշխատանքի  հիմքում  ընկած  են  հետևյալ  հարցերի  պարզաբանումը՝  դատավարական  ձևի  տարբերակումը  որպես  սկզբունք  և  մեթոդ,  դատավարական  ձևի  տարբերակումը  որպես  քրեական  դատավարության  կազմակերպման ձև,  դատավարական  ձևի  տարբերակման  նշանակությունը,  պարզեցումը՝ որպես դատավարական ձևի տարբերակում։
