ՀԱՅՈ ԼԵUՎՈՎ ՊԱՅՄԱՆԱՅԻՆ ԵՐԿՐԻ ՀԱՐIONԸ եղանակ Գնալ, գնալ բայի ներկա և անցյալ ժամանակի ձևերից կազմված բայերին Աշխարհբարի քերականության մեջ տրվել են տարբեր անվանումներ:  Ես կտեսնեի, որ Ս. Պալասանյանում երազած անցյալով Կ-ից կազմվածները դա պայմանական են անվանում, իսկ ներկայումս, կտեսնեմ, նա քերականական կազմով բայերը դնում է սահմանային մասնիկում:   Աբեղյանի խոսքով ՝ այս բայերը կոչվում են հիպոթետիկ:  Նա միավորվում է, ես կտեսնեմ, ես կտեսնեմ ձեզ և նա պնդում է, որ իրենց գործողությունը հիպոթետիկ է:   Նա չի բացառում վերոհիշյալ ձիերի մուտքը ղձդականի ենթատեսակ, որպես կատարյալ ղձիկա, «որը արտահայտում է, որ ղձձականի վրա մասնիկ դնելով ՝ ես կգնամ, կգնամ» 1:  Ըստ Ա. Ghaարիբյանի, «դա ցույց է տալիս մի գործողություն, որի կատարումը հաճախ պայմանական է կամ ենթադրական» 2:  Ըստ Գ. Այնուամենայնիվ, այս մեթոդը ցույց է տալիս մի գործողություն, «որի կատարումը, խոսնակի կողմից, ենթադրաբար ասվում է» 3: Ս. Աբրահամյանը k- ով բայերը համարում է սահմանային բայեր, քանի որ նրա կարծիքով երկուսն էլ ցույց են տալիս կատարման ճշգրիտ գործողությունը: Ուսումնասիրելով, ես կգնամ, կգնամ բայերի, Ս. Աբրահամյանը կարծում է, որ առաջին դեպքում խոսողի ուշադրությունը ոչ թե գործողությունը կատարելու հնարավորության վրա է, այլ դիտավորության, իսկ որոշիչ ճշգրիտ գործողությունների համար `հիպոթետիկ կամ պայմանական ձևեր: հիմնականում օգտագործվում են 4: Այս երկու բայերը ՝ սահմանի անցյալ դերբայը և պայմանական ներկաը, նույնացնում են, որի տարբերությունը երեւում է միայն k- ով տառերի անխուսափելիության մեջ:   Այստեղ (ես կգամ) կանխատեսման իմաստը կանխատեսվում է: «Այս տեսանկյունից ավելի ճիշտ կլինի օգտագործել հիպոթետիկ անվան փոխարեն լռելյայն անուն»: Հ. Բարսեղյանի կարծիքով, անցյալ դերբայում արտահայտված բայերի առանձնահատկությունը խոսնակի համոզումն է կատարվելիք գործողության մեջ: «Պայմանական կամ ենթադրական տրամադրության հաջորդ օրը արտահայտում է ելույթի պահից հետո կատարվելիք գործողություն, որի կատարման իսկությունը հաստատում է բանախոսը հաստատ համոզմամբ, երբեմն` պայմանականորեն կամ ենթադրաբար »: Գ Ahահուկյանը նախընտրում է հիպոթետիկ անվանումը, օգտագործելով ավանդական անունը, k (h) - ով օժտված բայերը կարելի է անվանել Abbeyan M. sub. 1, Հայոց լեզվի տեսություն, Երեւան, 1965, էջ 5: 327: 2 Ghaարիբյան Ա., Հայոց լեզվի քերականություն, Երեւան, 1949, էջ: 215: 3 ՍԳ, Armenianամանակակից հայոց լեզվի դասընթաց, Երեւան, 1955, էջ: 198 թ. 4 Աբրահամյան Ս., Armenianամանակակից հայերենի պայմանական կամ հիպոթետիկ մեթոդ, ԽՍՀՄ ԳԱ հասարակական գիտությունների տեղեկագիր, 1953 9 9, էջ 245: 5 Բարսեղյան Հ., Արդի հայերենի հոլովման ու հոլովման տեսություն, Երեւան, 1953, էջ. 245 թ. դրական   Քանի որ k (h) հաստատ ենթադրություն արտահայտող մասնիկի արժեք է, ուստի ես կգնամ և կգրեմ, որ բայերը ստանան սահմանային արժեք: Մյուս կողմից, յուրաքանչյուր ենթադրություն հիմնված է որոշակի պայմանի վրա, այնպես որ, երբ զուգորդվում է հոլովակի բայերի հետ, վերջիններս արտահայտում են պայման, իսկ c- ն հավասար է մի պայմանի, որը կարող է կատարվել որոշակի պայմանով (օրինակ ՝ «ես կգնամ») կամ «Եթե« Եկեք, ես կգնայի »)), այստեղից էլ ձիերի պայմանական անվանումն է k: Ըստ Մ.Ասատրյանի, «Այս բայերը ցույց են տալիս գործողություն, որը անպայման կկատարվի խոսողի հիման վրա ելույթի պահից հետո ընկած ժամանակահատվածում» 1: Հաշվի առեք հետևյալ օրինակները. Ես նորից քաղաքը կթողնեմ աղմկոտ, և ես ընդմիշտ կմեկնեմ միայնակ, Լուռ երեկոն կթողնի, ես պառկելու եմ դաշտում, կանաչ ծառի տակ:               (Վ.Տ.) Քնարական հերոսը գիտի իր գործողությունների հաջորդականությունը:   Դա ոչ ենթադրություն է, ոչ էլ պայման, որ մեկնողը անպայման լքելու է քաղաքը, այս էվկայի մեջ առաջին բառը կրկին, ինչը ցույց է տալիս, որ իրավիճակը կրկնվում է: Աղմկոտ քաղաքը և հավերժ միայնակ կապերը ցույց են տալիս, որ մեկնելու համար բավարար հիմքեր կան:  Վերջին երկու տողերում կա ցանկություն, որը կրկին հաստատ է: Խաղաղ գիշեր դու կգաս ինձ մոտ, ես կհամբուրեմ քո քնքուշ ձեռքերը, կսփռեմ կյանքի ցավալի հիշողությունները, Եվ կվառեմ հեքիաթային լույսեր: Պ.Պողոսյանը, օգտագործելով այս մեթոդի կատեգորիկ հաստատումն ու ամրապնդումը, նշում է նաև ոչ վերբալ, թատերական հիպոթետիկ իմաստները: Ենթադրությունը հայերենում արտահայտվում է համապատասխան բառերի միջոցով (երևի, գուցե և այլն), որոնք կարող են դրվել ցանկացած եղանակի վրա: Ըստ Պ.Պողոսյանի հնարավորության զգացումը արտահայտվում է «կատեգորիկ գոգնոցի» ներկայացրած օրինակում. «Նա կգա պարզելու, թե քանի գյուղ է մնացել նրա գլխում», կասկած չի հայտնում, տողերը երկիմաստ չեն իմաստը, բայց նույնիսկ համոզված են, ապացուցում է, որ փորձությունը եկել է (կատարողն օգտագործվում է այդ նպատակով):   Գյուղացիներին ճանաչելու պատճառը:   Պայմանական նշանակության արտահայտությունը երեւում է հետևյալ օրինակում: «Ով անմար կրակ է բերում, նա ընտրել է իմ որդուն» (ՀՏ): «Հիպոթետիկ ձիերը հաճախ արտահայտում են իրադարձություններ, որոնց կատարումը կախված է պայմանից, եթե պայմանը բավարարվի, գործողությունը կկատարվի»: «Այդ տեսակի կինը, եթե ես ունենայի իմ հոգին կամ աշուղը, առանց զենքի, առանց ուժի, դեմ կլիներ շահերին»:  Լեզվաբանների բերած դիտված բայերում գործողությունն իրականացնելու (կդառնա) վճռականությունն ակնհայտ է:  Ըստ Է.Աղայանի `« ճիշտ չէ պայմանականության պայմանական իմաստը վերագրել հիպոթետիկ մեթոդին, պայմանականությունը այդ մեթոդի շարահյուսական մասնավոր մասն է: 2 Նույն տեղում, Պ. իմաստն է, որը կապված է շարահյուսական նշանակության հետ »1:  Սա Հ.Բարսեղյանի կարծիքն է: «Նույնիսկ այն դեպքում, երբ պայմանական կետով արտահայտված գործողության կատարումը կապված է ցանկացած պայմանի հետ, պայմանագրի գաղափարը այնտեղ արտահայտվում է ոչ թե հիմնական նախադասության տողատակում, այլ երկրորդ նախադասությամբ»:   Հետևյալ օրինակը բացատրում է. «Եթե դա չգա, վաղը լավ օր կլինի», մենք իրականության կատարումը կապում ենք պայմանի հետ, պայմանի գաղափարը արտահայտվում է երկրորդական նախադասությամբ: Մեր կարծիքով, այս բայերը նույնպես չունեն պայմանական նշանակություն: Եկեք վերլուծենք երկրորդական նախադասության մեջ օգտագործված բանաստեղծությունների բառերը: «Եթե դուք նույնիսկ լսել եք, որ ես այս աշխարհում չեմ, ես նույնն եմ գալու, գալու եմ անկախ ամեն ինչից, ես գալու եմ որտեղ էլ լինեմ»:  Հեղինակը հայտարարում է գալու իր որոշման մասին ՝ առանց պայմանները հաշվի առնելու:   Ապառնիի ձիեր, ես կգամ, կբերեմ, օգտագործվում են սահմանային ժամանակի ներկա ունցիայի փոխարեն, որպես սովորույթի կրկնություն: «Նա ուտում ու խմում է ամեն ծանր աշխատանքից հետո:  Լավ որսորդը դա չի փնտրի, նա կպահի որսը »,« Ձկները պոչից չեն բռնի, նրանց գլուխը կբռնի »ներկայիս սահմանումը, երբ օբյեկտի հատուկ առանձնահատկությունը« շունը կեղեւը »պետք է արտահայտվի: Այս նույն ձևերով ես կդնեմ, ես կասեի, որ հայ-հայկականն արտահայտում է իր սահմանային ներկան, անցյալի անկատարը:  P. Պողոսյանի դիտած օրինակներում երկիմաստությունը, երբեմն նույն իմաստը, նկատելի է:  «Սիրո երկինք է, aաղկի հոտ է գալիս, Կույսի պես սեր է սիրում, Չոր անապատում կյանք է ուտում», իսկ երկրորդ ՝ «Լավ չեմ ուտի, հող եմ ոտքերիդ տակ, յար «, օրինակով, որ կա բարբառային ազդեցություն, բայց հնարավոր է հասկանալ ոչ միայն ներկա պահի իմաստը, այլև ընդհանուր ներկայի գոյությունը:  Մեր կարծիքով, հեղինակի նվիրումը կապված չէ պահի հետ, բայց սիրահարի «միջին սիրտը» չի արձագանքում լավին:   Երկրորդ անձը համարվում է կատեգորիկ պարծենկոտ: «Նրանք ինձ կկանչեն Արտեմ Պետրովիչ» կամ «Դե, նրանք ինձ PanTilis կկանչեն»:  Ներկայ գաղափարը արտահայտող օրինակներն ու զուգահեռները միանգամից ապացուցում են այս մեթոդի հստակ իմաստի գերակայությունը: Երկրորդ անձը օգտագործվում է հրամայական տրամադրության իմաստով: «Վաղն առավոտ առանց այլ պատճառի կվճարես Բարսեղին իմ պարտքը, կվերցնես հաշիվը, ինձ համար հինգ հազար ռուբլի կպատրաստես»:  Հաստատության բացասականը ձեւավորվում է բացասական դերբիով, օժանդակ դերբիի բացասական ձվերով, որը դրվում է դերբիից առաջ, ես չեմ գա, չեմ կարդալու: Նրանք արտահայտում են այս վճռական, հաստատուն որոշումը: «Ես չեմ դավաճանի իմ Նուարդին, որքան էլ կախարդական լինես, օh, Շամիրամ» (ՎՏ):  Այս բայերի արտահայտած իմաստային նրբությունները. Ես կգնամ-կգնամ (կներկայացնեմ), ինչպես կգամ-կտամ, կտամ (ածական դերբի) - կտամ (ներկա-հայերեն), զուգահեռները ցույց են տալիս խոսողի համոզվածությունը այսպես. Ես չեմ թողնի, որ դու մեռնես, և ես կկանչեմ, ես կհաղթահարեմ չար մահը (Av. Is.) »:   Այս եղանակի հիմնական իմաստները մենք արտահայտում ենք հետևյալ ձևանմուշներով. Aparni d + em oj. բայ - անխուսափելիություն Անկատար ներկա - գնում եմ (համոզմունք) Հրամայական տրամադրություն - որոշում Դրական նշանակությունը նկատելի է անցյալ ժամանակում, որը «արտահայտում է խոսողի կամավոր սուբյեկտիվ վերաբերմունքը անցյալում կատարված արարքի նկատմամբ»:  Գործում են գործվում դրական ձևերը 1 Աղայան Ե., Armenianամանակակից հայերենի և համատեքստի համատեքստը, Երևան, 1967, էջ: 373: եթե դա չի արվել, և մերժման դեպքում ՝ եթե գործողությունն արվել է: «Գիտությունից չէիք ձանձրանա, չէիք ձանձրանա սիրուց ու կյանքից, եթե ունենաք մեծ թշնամիներ» (Է. Չարենց):  Լեզվաբանները ներկան համեմատում են անցյալի հետ `նայելով հիպոթետիկին:  Այսպես է բացատրում Հ. Բարսեղյան. «Նա, ով անցյալ ժամանակներով է խոսում, պայմանականորեն կամ ենթադրաբար հաստատում է անցյալ ժամանակով դրա իրականացման հնարավորությունը»: Միրանուշ Կեսոյան Ներկայացված եղանակի հարցը հայերենում Հիմնաբառեր. K մոդերատոր, հիպոթետիկ մեթոդ, պայմանական մեթոդ: ։

Մեր նպատակն է ուսումնասիրել կ եղանակիչով և ըղձական եղանակի ներկայի ու անցյալի  ձևերով  բաղադրված  բայաձևերի  խնդիրը  հայերենում։
   Ուսումնասիրելով  հայագիտության  ականավոր  ներկայացուցիչների՝  Մ.  Աբեղյանի,  Ա.  Ղարիբյանի,  Գ.  Սևակի,  Հ.  Բարսեղյանի,  Գ.  Ջահուկյանի,  Է.  Աղայանի,  Մ.  Ասատրյանի,  Ս.  Աբրահամյանի  տեսակետները՝  պարզեցինք,  որ  ենթադրական  եղանակի  շուրջ  եղած  կարծիքները  տարաբնույթ  են։
   Համեմատելով  եղած  տեսակետները՝  հակված  ենք  ընդունելու,  որ  կ  եղանակիչով  և  ըղձականի  ձևերով  կազմված  բայաձևերը ավելի շատ հաստատողական իմաստ ունեն, իսկ մյուս իմաստները երկրորդական  են և դրսևորվում են որոշակի շարահյուսական կառույցներում։
