Ֆիզիկական անձանց իրավահաջորդության ամենատարածված տեսակը ժառանգումն է։
   Հաշվի առնելով տվյալ ինստիտիուտի կարեւորությունը՝ Սահմանադրության 60-րդ հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ ժառանգելու իրավունքը երաշխավորվում է [1]։
   Թեեւ այն նախատեսված է սեփականության իրավունքը կարգավորող հոդվածում, այն չի հանդիսանում սեփականության իրավունքի իրավազորություն։
   Սակայն ժառանգելու իրավունքի իրականացումը հանդիսանում է սեփականության իրավունքի ծագման համար իրավաբանական փաստ։
  Ժառանգության ինստիտուտն առավել մանրամասն կարգավորում է ՀՀ քաղաքացիական օրենսգիրքը (այսուհետ՝ Օրենսգիրք), որի 1184րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ ժառանգության դեպքում մահացածի գույքը (ժառանգությունը) անփոփոխ վիճակում, որպես միասնական ամբողջություն, անցնում է այլ անձանց (համապարփակ իրավահաջորդություն), եթե այլ բան նախատեսված չէ սույն օրենսգրքի կանոններով 211ԻՐԱՎԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ [3]։
   Իսկ ժառանգության զանգվածի մեջ է մտնում ժառանգության բացման օրը ժառանգատուին պատկանող գույքը` ներառյալ դրամը, արժեթղթերը, գույքային իրավունքները եւ պարտականությունները։
  Վերոնշյալ նորմերից հետեւում է, որ ժառանգատուի մահից հետո վերջինիս պատկանող գույքերից եւ գույքային իրավունքներից բացի ժառանգներին են անցնում նաեւ ժառանգատւի պարտականությունները։
   Հետեւապես, ժառանգության ընդունումը ժառանգի համար չի սահմափակվում միայն ակտիվների ընդունմամբ։
   Վերջինս ժառանգված գույքի շրջանակներում կրում է նաեւ պարտականություններ ժառանգատուի պարտատերերի հանդեպ։
   Նման պարտականություն է սահմանում Օրենսգրքի 1244-րդ հոդվածը, որի 1-ին մասի համաձայն՝ ժառանգները, ժառանգության իրավունքի վկայագիրը ստանալուց հետո, իրենց անցած գույքի արժեքի սահմաններում հատուցում են Ժառանգության հետ կապված ծախսերը [3]։
   Ընդ որում՝ Օրենսգիրքը սահամանում է ժառանագտուի պարտատերերի կողմից իրենց պահանջները ներկայացնելու ժամկետները եւ հասցեատերերին։
   Այսպես՝ Պարտատերերն իրավունք ունեն ժառանգության բացման օրվանից վեց ամսվա ընթացքում ներկայացնել իրենց պահանջները։
  Պահանջները, մինչեւ ժառանգների կողմից ժառանգության իրավունքի վկայագիր ստանալը, կարող են ներկայացվել ժառանգությունն ընդունած ժառանգին կամ կտակակատարին, իսկ նշված անձանց բացակայության դեպքում` ժառանգության բացման վայրի նոտարին։
   [3] Նախ անդրադառնանք ժառանգատուի պարտատերերի կողմից պահանջ ներկայացնելու ժամկետին։
   Օրեսնգրքով սահմանվում է ժառանգատուի պարտատերերի կողմից պահանջ ներկայացնելու վեցամսյա ժամկետ, որը սկսում է հոսել ժառանգատուի մահվան օրվանից։
   Նման ժամկետի սահմանումից հետեւում է, որ դրա ավարտից հետո ներկայացված ժառանգատուի պարտատերերի պահանջները ենթակա չեն բավարարման։
   Նման դիրքորոշում է արտահայտել նաեւ Վճռաբեկ դատարանը, որը թիվ 3-1778(ՎԴ) արձանագրել է. «(....) ժառանգության իրավունքի վկայագիր ստանալուց հետո ժառանգը ժառանգատուի պարտքերով պարտատերերի առջեւ իրեն անցած գույքի սահմաններում կարող է կրել պարտավորություններ, եթե ժառանգության բացումից վեցամսյա ժամկետում (կամ մինչեւ ժառանգության իրավունքի 212ԻՐԱՎԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ վկայագիր ստանալը) պարտատերերի կողմից իրեն պահանջ է ներկայացվել։
   Պահանջների ներկայացման համար սահմանված վեցամսյա ժամկետի ավարտից հետո ներկայացված պահանջները, ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 1244-րդ հոդվածի 1-ին կետով սահմանված կարգով, ենթակա չեն բավարարման, քանի որ մինչեւ ժառանգության իրավունքի վկայագիր ստանալը պահանջի ներկայացման դեպքում միայն ժառանգը կարող էր որոշել ժառանգությունն ընդունելու նպատակահարմարությունը»։
   [8] Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վերոնշյալ 6-ամսյա ժամկետը սկսում է հոսել ժառանգության բացման օրվանից եւ դրա բացթողումն օրենսդրության համաձայն հանգեցնում է պարտատիրոջ պահանջ ներկայացնելու իրավունք դադարման՝ ծագում է տրամաբանական հարց. իսկ ինչ է՞ տեղի ունենում պարտատիրոջ պահանջի իրավունքի հետ, եթե վերջինս չգիտեր եւ չէր էլ կարող իմանալ պարտապանի մահվան մասին։
   Տրամաբանորեն պարտատերը նման դեպքերում պետք է հնարավորություն ունենա առնվազն դատական կարգով հարգելի ճանաչել իր կողմից պահանջի ներկայացման օրենքով սահմանված ժամկետի բացթողումը։
   Սակայն Օրենսգիրքը ժառանգատուի պարտատիոջը նման հնարավություն չի տալիս։
   Ավելին՝ անդրադառնալով պարտատիրոջ կողմից պահանջ ներակայացնելու ժամկետի բացթողնման հարցին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հաստատում է նման հնարավորության բացակայությունը՝ օրենքով նման կարգավորման բացակայության պայմաններում։
   Այսպես՝ Վճռաբեկ դատարանը թիվ ԱՐԱԴ/0416/02/13 որոշմամբ արձանագրում է. «Ընդ որում, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 1243-րդ հոդվածով սահմանված ժամկետը դասվում է իրավադադարեցնող ժամկետների շարքին, ինչը նշանակում է, որ այդ ժամկետի բացթողումը հանգեցնում է պարտատիրոջ իրավունքի կորստի։
  Այսպես՝ գործնականում չի բացառվում, որ ժառանգությունը բացվելուց հետո ժառանգատուի պարտատերը կարող է որոշակի տեւական ժամանակ օբյեկտիվորեն չիմանալ պարտապանի մահվան մասին։
  Մինչդեռ ինչպես ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 1243-րդ հոդվածը, այնպես էլ ժառանգության հետ կապված ծախսերը հատուցելուն վերաբերող մյուս իրավանորմերն այդ կապակցությամբ որեւէ բացառություն չեն նախատեսում։
   Ավելին, ՀՀ օրենսդրությունը չի նախատեսում նաեւ համապատասխան անձի մահվան մասին տեղյակ չլինելու հիմքով 213ԻՐԱՎԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ պահանջատիրոջ կողմից ժառանգներին պահանջ ներկայացնելու ժամկետը բաց թողնելու պատճառը հարգելի համարելու եւ (կամ) այդ ժամկետը վերականգնելու հնարավորություն։
  Ելնելով վերոգրյալից` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ժառանգության բացման օրվանից վեց ամսվա ընթացքում պարտատերերի կողմից պահանջները չներկայացնելու դեպքում նրանք զրկվում են հետագայում պարտապանի ժառանգների դեմ իրենց պահանջները ներկայացնելու իրավունքի իրացման հնարավորությունից»։
   [9] Նման կարգավորումների պայմաններում պարտատիրոջ իրավունքների պաշտպանությունը ողջամտորեն հայտնվում է կասկածի տակ, քանի որ վերջինիս իրավունքը կարող է դադարել իրենից անկախ հանգամանքներում, որոնք ինքը ոչ մի կերպ չի կարող հաղթահարել։
  «Մարդու իրավունքների եւ հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» կոնվենցիայի (այսուհետ՝ Կոնվենցիա) 1-ին արձանագրության 1-ին հոդվածի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ իրավասու է անարգել օգտվելու իր գույքից։
   Ոչ ոքի չի կարելի զրկել նրան գույքից, բացառությամբ ի շահ հանրության եւ այն պայմաններով, որոնք նախատեսված են օրենքով ու միջազգային իրավունքի ընդհանուր սկզբունքներով։
   [2] Մարդու իրավուքների եվրոպական դատարանը շարժական եւ անշարժ գույքի (rights in rem), ինչպես նաեւ մտավոր սեփականությունից բացի՝ Կոնվենցիայի իմաստով որպես գույք է դիտարկում նաեւ պարտավորական հարաբերություններում անձանց նկատմամբ ունեցած պահանջները (rights in personam)։
   Mario DE NAPOLES PACHECO v/BELGIUM գործով (գանգատ թիվ 7775/77) Կոմիտեն 05.10.1978 որոշմամբ հաստատեց, որ պահանջը կարող է հանդիսանալ գույք։
   Պահանջը կդիտարկվի որպես պաշտպանված սեփականություն, եթե դրա ճանաչման համար բոլոր անհրաժեշտ պայմանները բավարարված լինեն [10, page 12]։
  ՀՀ սահմանադրական դատարանը թիվ ՍԴՈ-741 որոշմամբ նշում է. «ՀՀ Սահմանադրության 31 հոդվածով երաշխավորված՝ սեփականության իրավունքի պաշտպանությունը տրամադրվում է այն անձանց, ում սեփականության իրավունքն օրենքով սահմանված կարգով արդեն իսկ ճանաչված է, կամ ովքեր օրենքի ուժով ունեն սեփականության իրավունք ձեռք բերելու օրինական ակնկալիք» [5]։
   Իսկ օրինական ակնկալիքի հիմքը միայն օրենքը չէ։
   Անձը կարող է նման ակնկալիք 214ԻՐԱՎԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ ունենալ նաեւ կնքված պայմանագրից, այլ գործարքից կամ իրադարձությունից։
  Վերոգրյալից հետեւում է, որ պարտատիրոջ՝ այլ անձի նկատմամբ պահանջի իրավունքը ենթակա է պաշտպանության այնպես, ինչպես անձի սեփականության իրավունքը։
   Հետեւապես, այդ իրավունքի պաշտպանության նկատմամբ ենթակա են կիրառման սեփականության իրավունքի պաշտպանության երաշխիքները։
  ՀՀ սահմանադրության 60-րդ հոդվածի 1-ին եւ 4-րդ մասերի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք ունի օրինական հիմքով ձեռք բերած սեփականությունն իր հայեցողությամբ տիրապետելու, օգտագործելու եւ տնօրինելու իրավունք։
   Ոչ ոք չի կարող զրկվել սեփականությունից, բացառությամբ դատական կարգով` օրենքով սահմանված դեպքերի։
   [1] ՀՀ սահմանադրական դատարանը թիվ ՍԴՈ-1140 որոշմամբ արձանագրում է. «Ինչպես միջազգային իրավական, այնպես էլ սահմանադրական մակարդակներով հաստատագրված է հանրային իշխանության պոզիտիվ պարտականությունը՝ ապահովել սեփականության իրավունքի անձեռնմխելիության երաշխիքներ, մասնավորապես. առաջին՝ առանց որեւէ խտրականության ճանաչել եւ պաշտպանել սեփականության իրավունքն անկախ դրա դրսեւորման ձեւերի, երկրորդ՝ երաշխավորել սեփականության իրավունքի պաշտպանությունը` նախադրյալներ ստեղծելով սեփականատիրոջ կողմից օրինական հիմքով իրեն պատկանող գույքի ազատ տիրապետման, օգտագործման եւ տնօրինման, ինչպես նաեւ սեփականության բոլոր ձեւերի ազատ զարգացման եւ հավասար իրավական պաշտպանության համար, երրորդ՝ Սահմանադրությամբ կանխորոշված նպատակով սահմանել սեփականության իրավունքի իրացման ազատության օրենքով թույլատրելի շրջանակը, չորրորդ՝ երաշխավորել օրենքով սահմանված դեպքերում՝ դատական կարգով անձին սեփականությունից զրկելու, ինչպես նաեւ հանրության գերակա շահերի ապահովման նպատակով սեփականությունը հարկադիր օտարելու եւ նախնական ու համարժեք փոխհատուցում ապահովելու վերաբերյալ սահմանադրաիրավական պահանջների կատարումը»։
   [7] Վերոնշյալից հետեւում է, որ պետությունը պարտավոր է երաշխավորել սեփականության իրավունքի պաշտպանությունը, որը նախեւա215ԻՐԱՎԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ ռաջ իրականացվում է այդ իրավունքի իրացման համար անհրաժեշտ իրավական ընթացակարգեր սահմանելով։
   Իսկ տվյալ դեպքում պարտատիրոջ համար անձանց 6-ամսյա ժամկետ սահմանելը՝ առանց որոշակի հանգամանքներում դրա բացթողումը վերականգնելու հնարավորության ուղղակիորեն զրկում է պարտատիրոջն իր սեփականության իրավունքից՝ համարելով տվյալ իրավունքը դադարած։
  Իսկ ՀՀ սահմանադրական դատարանն իր ՍԴ-903 որոշմամբ անդադարձել է սեփականության իրավունքի զրկման հատականիշներին՝ մասնավորապես նշելով. «սեփականությունից զրկելու ինստիտուտին բնորոշ են հետեւյալ հիմնական պարտադիր տարրերը. - սեփականությունից զրկելու դեպքում տեղի է ունենում սեփականատիրոջ կամքին եւ համաձայնությանը հակառակ տվյալ գույքի նկատմամբ իր սեփականության իրավունքի անհատույց դադարեցում, - սեփականությունից զրկումը կիրառվում է որպես պատասխանատվության միջոց, - սեփականությունից զրկելու դեպքում տեղի է ունենում տվյալ գույքի նկատմամբ սեփականատիրոջ ունեցած` տիրապետման, տնօրինման եւ օգտագործման իրավազորությունների միաժամանակյա եւ լիակատար դադարում` առանց շարունակականության երաշխավորման»։
   [6] Տվյալ դեպքում տեղի է ուենենում ժառանագատուի պարտատիրոջ սեփականության իրավունքը կազմող իրավազորությունների լիակատար, միաժամանակյա եւ անհատույց դադարում՝ առանց շարունակականության երաշխավորման, ինչը հանդիսանում է սեփականատիրոջ նկատմամբ բացասական հետեւանք ժառագության բացման օրվանից 6-ամսյա ժամկետում պահանջ չներկայացնելու համար։
   Այսինքն՝ պարտատեր-սեփականատերը պատասխանատվություն է կրում՝ սեփականության իրավունքից զրկման տեսքով, Օրենսգրքով սահմանված ժամկետում պահանջ չներկայացնելու համար։
   Իսկ վերջինս կարող էր նաեւ չիմանալ ժառանգատու-պարտապանի մահվան մասին, ինչը ողջամտորեն կզրկեր սեփականատիրոջը իր պահանջը ներկայացնելու հնարավորությունից։
   Իսկ առնվազն տվյալ դեպքում ստացվում է, որ սեփականատերը կրում է պատասխանտվություն (զրկվում է սեփականության իրավունքից) իրենից անկախ հանգա216ԻՐԱՎԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ մանքներում՝ մեղքի բացակայության պայմաններում։
   Իսկ նման պատասխանատվության սահմանումն ուղղակիորեն հակասում է Սահմանադրության 60-րդ հոդվածի 1-ին եւ 4-րդ մասերին։
  Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ գտնում ենք՝ օրենքով ուղղակիորեն պետք է նախատեսվի, որ ժառանգատուի-պարտապանի մահվան դեպքում նրա պարտատերը իրավունք ունի հարգելի ճանաչել վեցամսյա ժամկետի բացթողումը, եթե վերջինս ապացուցում է, որ չգիտեր եւ ողջամտորեն չէր կարող իմանալ ժառանգատու-պարտապանի մահվան մասին։
  Միեւնույն ժամանակ անհրաժեշտ է նշել, որ Վճռաբեկ դատարանը իր ԱՐԱԴ/0416/02/13 որոշմամբ անդարադարձ է կատարել ժառանգատուի պարտատերերի կողմից պահանջներ ներկայացնելու վերջնաժամկետի սահմանման նպատակին՝ մասնավորապես նշելով. «Յուրաքանչյուր դեպքում իր ժառանգման իրավունքն իրացնելիս ժառանգը պետք է հստակ պատկերացում ունենա ինչպես ժառանգության զանգվածի մեջ մտնող գույքի կազմի, այնպես էլ ժառանգատուի պարտավորությունների վերաբերյալ։
   Եթե ժառանգության զանգվածի կազմը, որպես կանոն, պարզ է լինում ժառանգի համար, այլ է իրավիճակը ժառանգատուի պարտավորությունների պարագայում։
   Վերջիններիս վերաբերյալ որոշակի պատկերացում ժառանգը կարող է ունենալ միայն այն դեպքում, երբ օրենքով սահմանված ժամկետում պարտատերերի կողմից ներկայացվեն համապատասխան պահանջներ։
   Նման պայմաններում Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ օրենսդիրը, ժառանգատուի պարտատերերի համար սահմանելով պահանջների ներկայացման վերջնաժամկետ, ըստ էության, նախադրյալներ է ապահովել ժառանգի համար ժառանգության զանգվածի մեջ մտնող գույքի եւ ժառանգատուի պարտավորությունների հաշվառմամբ որոշելու իր՝ ժառանգման իրավունքի իրացման հարցը»։
   [9] Գտնում ենք, որ անդրադառնալով ժառանգի՝ պարտավորությունների հաշվառմամբ ժառանգման իրավունքի իրացման կամ դրանից հրաժարման հարցին, Վճռաբեկ դատարանը այն չի դիտարկել ժառանգատուի պարտատերերի սեփականոթյան իրավունքի սահմանափակման տեսանկյունից։
   Տվյալ դեպքում առկա է անարդար հարաբերակցություն պարտատիրոջ պահանջի իրավունքի (սեփականության իրավունքի) եւ ժառանգի՝ ժառանգելու իրավունքի իրացման միջեւ։
   Եթե նույնիսկ ժառանգը առկա պարտավորությունների մասին իմանա միայն 217ԻՐԱՎԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ ժառանգությունն ընդունելուց հետո (վեց ամսվա ընթացքում պարտատերը պահանջ չի ներկայացրել), վերջինս այդ պարտավորություններով պատասխանատվություն կարող է կրել միայն ժառանգված գույքի շրջանակներում։
   Այսինքն՝ որպես այդպիսին, պարտավորությունների առկայության պարագայում էլ վերջինս չի հայտնվի ավելի անբարենպաստ իրավիճակում, քան եթե չընդուներ ժառանգությունը։
   Իսկ ժառանգատուի պարտատիրոջ համար բացասական հետեւանքներն ակնառու են։
   Հետեւապես՝ գործող դատական պրակտիկայում առկա պարտավորությունների հաշվառմամբ ժառանգությունն ընդունելու կամ չընդունելու ժառանգի որոշման հարցը գերակայում է պարտատեր-սեփականատիրոջ սեփականության իրավունքի նկատմամբ, ինչն ուղղակիորեն խախտում է սեփականատիրոջ՝ Սահմանադրության 6րդ հոդվածով ամրագրված հիմանական իրավունքը։
   Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ գտնում ենք, որ կողմերի իրավունքների միջեւ հարաբերակցությունը դատական պրակտիկայում ճիշտ չէ որոշված։
  Ինչ վերաբերում է Օրենսգրքի 1243-րդ հոդվածի 2-րդ մասին, ապա այն սահմանում է այն անձանց շրջանակը, որոնց պարտատերերը կարող են ներկայացնել իրենց պահանջները։
   Սակայն, ինչպես իրավացիորեն նշում է Վճռաբեկ դատարանը, օրենսդիրը չի սահմանել այդ պահանջները ներկայացնելու կարգը։
   Հետեւապես պարտատերը պետք է իրավունքն իրացնի այնպիսի եղանակով, որով հնարավոր է ապացուցել 1243-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված սուբյեկտներին (ժառանգին կամ կտակակատարին, իսկ նշված անձանց բացակայության դեպքում` ժառանգության բացման վայրի նոտարին) ժառանգատուի պարտավորությունների վերաբերյալ տեղեկացնելու փաստը։
  Խնդիրը կայանում է նրանում, որ 1244-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ 1242-րդ հոդվածով նախատեսված ծախսերը (պարտատիրոջ պահանջը համարվում է 3-րդ հերթի ծախս) հատուցում է ժառանգը ժառանգության վկայագիր ստանալուց հետո։
   Իսկ ժառանանգները կարող են ժառանգությունն ընդունել փաստացի տիրապետմամբ (առանց պարտատերերի իմացության) կամ ժառանգներ կարող են ընդհանրապես չլինել։
   Նման պայմաններում հարց է առաջանում, թե երբ եւ ինչպես պետք պարտատերը բավարարում ստանա ժառանգատուի գույքից։
  Իսկ ժառանգների բացակայության պարագայում ժառանագական զանգվածը հանդիսանում է որեւէ մեկի իրավունքով չծանրաբեռնված 218ԻՐԱՎԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ գույք` անժառանգ գույք, եւ փոխացնվում է ժառանգության բացման վայրի համայքնի սեփականությանը։
  Հաշվի առնելով, որ համայնքի սեփականությանը փոխանցված անժառանգ գույքը հանդիսանում է որեւէ իրավունքով չծանրաբեռնված՝ պարզ է դառնում, որ պարտատիրոջ պահանջը պետք է բավարարվի մինչ այդ պահը։
   Սակայն օրենսդիրը չի սահմանում պարտատիրոջ պահանջի բավարարման հստակ կարգ։
   Իսկ Սահմանադրության 75-րդ հոդվածի համաձայն՝ հիմնական իրավունքները եւ ազատությունները կարգավորելիս օրենքները սահմանում են այդ իրավունքների եւ ազատությունների արդյունավետ իրականացման համար անհրաժեշտ կազմակերպական կառուցակարգեր եւ ընթացակարգեր [1]։
   Հետեւապես, առկա է օրենքի որոշակիության խնդիր կապված պարտատիրոջ սեփականության իրավունքի իրականացման հետ։
  Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ անհրաժեշտություն է առաջանում հստակ կարգավորել ժառանգատու-պարտապանի մահվան դեպքում պարտատիրոջ պահանջների բավարարման կարգը՝ վերջիններիս սեփականության իրավունքի իրականացման տեսանկյունից։
   Բոլոր դեպքերում այն պետք է իրականցվի մինչ գույքի անժառանգ ճանաչվելը։
  Կարծում ենք, որ ժառանգների բացակայութան դեպքում (նաեւ նրանց կողմից ժառանգության վկայագիր ստանալու դիմում չներկայացնելու դեպքում) պարտատերերի պահանջները պետք է բավարարվեն ժառանգության զանգվածի մեջ մտնող գույքից այն բանից հետո, ինչ պարտատիրոջ պահանջի անվիճելիությունը հաստատվում է նոտարի կողմից կամ դատական կարգով։
  Ամփոփելով վերոգրյալը՝ հանգում ենք այն եզրակազության, որ՝ 1. Անհրաժեշտ է սահմանել ժառնագատու-պարտապանի մահվան դեպքում պարտատիրոջ կողմից Օրենսգրքի 1243-րդ հոդվածով նախատեսված պահանջ ներկայացնելու համար 6-ամսյա ժամկետի բացթողումը հարգելի ճանաչելու եւ բացթողնված ժամկետը վերականգնելու հնարավորություն։
   Պարտատիրոջ համար նման հնավորության բացակայությունը պետք է մեկնաբանվի որպես պարտատիրոջ սեփականության իրավունքի խախտում, 2. Անհրաժեշտ է սահմանել ժառնագատու-պարտապանի մահվան դեպքում պարտատիրոջ պահանջների բավարարման հստակ կարգ այն 219ԻՐԱՎԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ դեպքում, երբ Օրենսգրքով սահմանված ժամկետում ժառանգության վկայագիր ստանալու դիմում որեւէ անձի կողմից չի ներկայացվել։

Հոդվածում խոսվում է ժառանգատու-պարտապանի մահվան դեպքում վերջինիս պարտատիրոջ կողմից պահանջներ ներկայացնելու ժամկետի եւ կարգի, ինչպես նաեւ պարտատիրոջ իրավունքների պաշտպանության եւ նրա պահանջների բավարարման հնարավոր եղանակների մասին։
  Միեւնույն ժամանակ տվյալ հոդվածում ուշադրություն է հրավիրվում այն հանգամանքին, որ օրենսդրական ներկայիս կարգավորումների պայմաններում ժառանգատու-պարտապանի մահվան պարագայում վերջիններիս պարտատերերի իրավունքները բավարար չափով պաշտպանված չեն, եւ վերջիններս, իրենցից անկախ պատճառներով, կարող են չստանալ ունեցած պահանջների բավարարում։
