Integrationամանակակից աշխարհում ինտեգրման և համաշխարհայնացման միտումները անխուսափելիորեն հանգեցնում են մարդկանց հոսքի ավելացմանը երկրների միջև, ինչը բարելավում է հյուրընկալության ոլորտի զարգացման նախադրյալները:   Սա իր հերթին նշանակում է, որ հյուրընկալության ոլորտի բոլոր այլ հարմարությունների հետ մեկտեղ զարգանում է նաև հյուրանոցային բիզնեսը:   Tourismբոսաշրջության համաշխարհային կազմակերպության տվյալների համաձայն, ներկայումս աշխարհում կա ավելի քան 16 միլիոն հյուրանոց, որոնց մոտ 20% -ը հյուրանոցային ցանցեր են 1:   Ինչ վերաբերում է Հայաստանին, ապա ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության վերջին տվյալների համաձայն ՝ 2017-ին կար 556 հյուրանոցային օբյեկտ, ինչը մոտ 36% -ով ավելին է, քան 2014-ին:  Վերջին 4 տարիների ընթացքում ՀՀ տարածքում հյուրանոցային օբյեկտների քանակն աճել է տարեկան միջինը շուրջ 12% -ով:   Այնուամենայնիվ, Հայաստանում միջազգային ցանցերին պատկանող հյուրանոցների թիվը չի անցնում տասնյակից:  178 Նկար 1. Հայաստանում հյուրանոցների քանակը 2 Հյուրանոցների քանակի հետ մեկտեղ, բնականաբար, դրանց շրջանառությունն աճում է:   Վերջին տարիների այս ցուցանիշի դինամիկան պատկերավորելու համար մենք այն կներկայացնենք ստորև բերված գծապատկերում:  Գծապատկեր 2. Հյուրանոցների շրջանառությունը բնակության վայրի եկամուտներից (1000 դրամ) 3 Ինչպես երեւում է գծապատկերից, հետճգնաժամային տարիներին Հայաստանում տեղաբաշխումից ստացված եկամուտները ցույց են տալիս միայն աճի միտում 179 հյուրանոցային համարներում:   Մասնավորապես, 2018 թվականին շրջանառությունը կազմել է շուրջ 34,5 միլիարդ դրամ, ինչը գրեթե 3 անգամ ավելին է, քան 7 տարի առաջ:   Կարելի է նկատել նաև, որ վերջին 2 տարիներին աճի տեմպերն էլ ավելի են աճել `գերազանցելով տարեկան 20% -ը:  Համոզված լինելով հյուրընկալության ոլորտում, մասնավորապես հյուրանոցային շուկայում տնտեսական գործունեության մեջ, կարող ենք ասել, որ ոլորտի կարգավորման բարելավումը հրատապ խնդիր է, քանի որ զարգացող արդյունաբերությունը կայուն և փորձառու հիմնասյուների կարիք ունի:   Բացի այդ, շրջանառության այդպիսի աճը հաստատ կգրավի շահագրգիռ կողմերի ուշադրությունը նոր ներդրումներ կատարելու համար:   Ըստ այդմ, անհրաժեշտություն կառաջանա բարձրացնել պետության ներգրավվածությունը ոլորտի մի շարք հարցերում, ներառյալ հատուկ ֆինանսական վերահսկողության և հարկային քաղաքականության հնարավորությունները:   Այդ պատճառով կարելի է գնահատել, որ հուսալի ֆինանսական համակարգ ներմուծելու առաջարկը, որը հաշվի է առնում ոլորտի բոլոր մանրամասները, կարող է հետաքրքիր թվալ հյուրանոցների շուկայի արագ զարգացման շրջանում:  Այսպիսով, հյուրանոցային ոլորտի հայկական շուկան պահանջում է ինչպես քանակական, այնպես էլ որակական աճ `ըստ ժամանակի հրամայականի:  Վերջինս կարող է գրանցվել միջազգային լավագույն փորձի կիրառման արդյունքում:   Խոսքը ոչ միայն միջազգային ցանցի հյուրանոցների բացման, այլև գործող հյուրանոցներում միջազգային արդյունավետ ստանդարտների ներդրման մասին է:  Ավելին, նշված ստանդարտները վերաբերում են ինչպես հյուրանոցային հաստատության գործառնական, այնպես էլ ֆինանսական կառավարմանը:   Հյուրանոցում, ինչպես ցանկացած այլ բիզնես, արդյունավետությունն ու զարգացումը հիմնականում պայմանավորված են արդյունավետ ֆինանսական կառավարմամբ:   Հետևաբար, ոլորտի առաջընթացը ենթադրում է նաև ոլորտում ֆինանսական կառավարման և վերահսկման համակարգի ստեղծում և կատարելագործում:   Այս համատեքստում փորձենք ուսումնասիրել հյուրանոցներում ֆինանսական կառավարման և վերահսկողության միջազգային փորձը և դիտարկել դրանք Հայաստանում գործող հյուրանոցներում օգտագործելու հնարավորությունները:  Հյուրանոցային ոլորտում ֆինանսական կառավարման և վերահսկողության իրականացումը հիմնականում ուղղված է եվրոպական և ամերիկյան ստանդարտներին:   Այնուամենայնիվ, այս ոլորտի ամենաարդյունավետ դրոշակակիրը ամերիկյան 180 հյուրանոցներում ֆինանսական կառավարման և վերահսկման ամենաարդյունավետ փորձն է:  Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո 1920-ականներին ԱՄՆ տնտեսության բռնկումից հետո հյուրընկալության արդյունաբերությունը ծաղկում ապրեց, ֆինանսական և հաշվապահական հաշվառման մասնագետները դրդեցին ստեղծել հաշվապահական հաշվառման համընդհանուր ուղեցույցների շարք, որը հայտնի է որպես Հյուրանոցային հաշվապահություն: Միասնական համակարգ Հյուրանոցային արդյունաբերության միասնական համակարգը ստեղծվել և առաջին անգամ օգտագործվել է 1926 թվականին ԱՄՆ-ում:   Համակարգի առաջին հրատարակության հրապարակումից հետո կազմավորվեց ձեռնարկի ձեռնարկը, որի միջնորդությամբ շարունակվեցին բնօրինակ աշխատանքները:   Այժմ հաշվետու հյուրընկալության ֆինանսական և տեխնոլոգիական մասնագետները (HFTP) հիմնադրվել է Նյու Յորքի Հյուրանոցների հաշվապահների ասոցիացիայի կողմից, որը կարգավորում էր ասոցիացիաների մասնակցությունը միասնական համակարգի նախորդ խմբագրումները փոփոխելուն:   1961 թ.-ին, Հյուրանոցների և կացարանների ամերիկյան ասոցիացիան (AH&LA), իր անդամների խնդրանքով, նշանակեց Հաշվապահների ազգային ասոցիացիա ՝ ստեղծելու և զարգացնելու փոքր հյուրանոցների և մոթելային հաշիվների միասնական համակարգ:   Այնուամենայնիվ, 1996 թ.-ին որոշվեց վերամիավորել միասնական համակարգի երկու ուղղությունները `հյուրանոցային ոլորտի հաշիվների միասնական համակարգի անվան տակ 4:   Այդ ժամանակ Ամերիկայի հյուրանոցների և հյուրընկալության ասոցիացիայի ֆինանսական կառավարման խորհուրդը, Նյու Յորքի հյուրանոցների հաշվապահների ասոցիացիայի և Հյուրընկալության ֆինանսների և տեխնոլոգիաների ասոցիացիայի հետ միասին, սկսեցին աշխատել ձեռնարկի նոր հրատարակության վրա:  Այս համակարգը ներկայումս մշակվում և ճշգրտվում է Հյուրընկալության ֆինանսների և տեխնոլոգիաների ասոցիացիայի (HFTP) և Հյուրանոցների ամերիկյան ինստիտուտի և հյուրընկալության կրթական ինստիտուտի (AH&LA EI) կողմից:   Հյուրանոցային արդյունաբերության հաշիվների միասնական համակարգը, որը գոյություն է ունեցել ավելի քան 90 տարի, փորձված է, և 181-ը նույնպես արդարացված է ժամանակով:   Այն փաստը, որ համակարգը ուներ տասնմեկ անընդմեջ խմբագրական տախտակ, ներառյալ շատ բարձր որակավորում ունեցող մասնագետներ, կառավարման ընկերություններ, սեփականատերեր և հաշվապահներ, անհերքելի է դարձնում համակարգի մանրակրկիտ ձևավորումը և կառուցումը `հյուրանոցային բիզնեսին անթերի ծառայելու համար:  Հյուրանոցային ոլորտի հաշիվների միասնական համակարգի հիմնական սկզբունքն այն է, որ արդյունքները արտահայտվեն բաժիններով `հիմնված պատասխանատվության կենտրոնների վրա:   Վերջինս կարող է ներկայացվել ինչպես եկամտի, այնպես էլ ծախսերի կենտրոնների տեսքով:   Այսինքն, ըստ այս համակարգի, ամբողջ հյուրանոցը բաժանված է բաժինների, որոնցից յուրաքանչյուրը պատասխանատու է իր միավորի եկամուտների և ծախսերի համար:   Որոշ հյուրանոցներ կարող են չունենալ առանձին կառուցվածքային ստորաբաժանումներ, որոնք համապատասխանում են որոշակի պատասխանատվության կենտրոնների, բայց անկախ դրանից, պատասխանատվության կենտրոնները բաժանվում են ըստ համակարգի:  Հյուրանոցային արդյունաբերության համար այս միասնական համակարգի ստեղծումն ու ներգրավումը շատ կարևոր նշանակություն ունեցավ:   Նախևառաջ, լինելով արդյունաբերության բոլոր ներկայացուցիչների համար ընդհանուր ընդհանուր ուղեցույց, այն ապահովում է տարբեր ընկերությունների միջև համադրելիության, համեմատության և զուգահեռության հնարավորություն:   Համակարգի ամբողջական ներկայացման շնորհիվ հնարավոր է դառնում այն ​​ամբողջությամբ օգտագործել հյուրընկալության ոլորտի բոլոր օբյեկտների կողմից:   Օգտատերերի կողմից միասնական համակարգի պատշաճ ներգրավումը լծակ է `մեկ օբյեկտի ֆինանսական արդյունքները մյուսի հետ համեմատելու համար:  Համադրելիության հետ մեկտեղ առաջին պլան է մղվում նաև թափանցիկությունը:   Մեկ ուղեցույցի շնորհիվ վերացվում են բազմաթիվ սխալներ և հաշվետվությունների անցանկալի մեթոդներ, ինչը ապահովում է բոլոր կողմերի հաշվապահական հաշվառման թափանցիկությունը:   Համակարգի ամբողջականության ներառումը նաև ապահովում է հնարավոր ներդրողների և հաճախորդների հաշվետվությունների ամբողջական հասանելիությունը:  Հյուրանոցային ոլորտի հաշիվների միասնական համակարգը հիմնված է ֆինանսական հաշվետվությունների երեք հիմնական ձևերի վրա: 182 • հաշվեկշիռ, • եկամուտների և ծախսերի քաղվածք, • դրամական միջոցների հոսքերի մասին քաղվածք:  Միասնական համակարգը ուղեցույց է ոչ միայն ֆինանսական և հաշվապահական հաշվառման մասնագետների, այլ նաև ղեկավարների, սեփականատերերի, ձեռնարկատերերի և հաշվապահական տեղեկատվության բոլոր ներքին և արտաքին օգտագործողների համար:   Համակարգը արդյունավետ գործիք է ֆինանսական և հաշվապահական հաշվառման մասնագետների համար `հյուրանոցի ֆինանսական գործառնությունները ընդհանուր ձևով ներկայացնելու համար:   Եթե ​​հյուրանոցի սեփականատերը աշխարհի տարբեր մասերում ունի մի քանի հյուրանոցներ `տարբեր ֆինանսական մասնագետներով, ապա մեկ համակարգի բացակայությունը կհանգեցնի խեղաթյուրումների և հյուրանոցների շահութաբերության վերաբերյալ տեղեկատվության անվստահելիության:  Մի շարք անկախ փորձագետներ, ներառյալ O'Connor Davis- ի ավագ խորհրդատու Ռոնալդ Մարտինեսը, նույնպես իրենց կարծիքներն են հայտնել հյուրանոցների հաշվարկման միասնական համակարգի վերաբերյալ:   Ըստ նրա, միասնական համակարգը ապահովում է հաշվետվական բաղադրիչների ներկայացումը մեկ ընդհանուր ձևով և սկզբունքներով, ինչը ճշգրիտ տեղեկատվության երաշխիք է տարբեր տնտեսական միավորները համեմատելիս 5:  Ռեյմոնդ Շմիդգալը, Միչիգանի Պետական ​​Համալսարանի և Հիլթոն հյուրանոցի պրոֆեսոր, իր աշխատանքում ասում է, որ այս հաշիվների միասնական համակարգը ժամանակի համար ստուգված, օգտագործման համար օգտակար ծրագիր է, որը հեշտությամբ ներառվում է տարբեր մասշտաբների գործողությունների մեջ:   Այն ներառում է Ընդհանուր Ընդունված Հաշվապահական Սկզբունքների (GAAP) անբաժանելի բաղադրիչները ՝ կայունություն, անաչառություն, հուսալիություն, ճշգրտություն և արտացոլում է առողջ հաշվապահություն:  Այս ամենի արդյունքում այս հոդվածի հիմնական հարցը բարձրացվում է մեզ համար:   Ի՞նչ օգուտ USALI- ին `Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գործող հյուրանոցներում:   Հարկավոր է, որ հյուրընկալության մեր տեղական հատվածը հաշիվների միասնական համակարգ ներդնի, և եթե այո, ապա հետագա ի՞նչ քայլեր պետք է ձեռնարկենք դրա իրականացման համար:  183 Նախ և առաջ պետք է նշել, որ չնայած այն բանին, որ USALI- ն տարածվել է ամբողջ աշխարհում `իր լայն կիրառման շնորհիվ, Հայաստանում դեռևս չկա հստակ հյուրանոցների ֆինանսական կառավարման միասնական համակարգ:   Ներկայումս յուրաքանչյուր հյուրանոց կախված է հայկական լինելուց կամ միջազգային ցանցից է, ունի իր ֆինանսական կառավարման համակարգը:  Սակայն, ինչպես ավելի վաղ ցույց տվեցինք, զարգացման կայուն և դինամիկ տեմպեր գրանցող այս ոլորտում, անկասկած, անհրաժեշտ է ներդնել միասնական ֆինանսական հաշվառման համակարգ:   Վերջինս հատկապես կարևոր է այս փուլում, քանի որ զարգացման վաղ փուլերում արդյունավետ ֆինանսական վերահսկողության համակարգի ներդրումը կապահովի դրա հետագա կայունությունն ու ստացված վիճակագրական և ֆինանսական հաշվետվությունների հուսալիությունը:   Մյուս կողմից, Հայաստանում միասնական համակարգի ներդրումը թույլ կտա համեմատել արդյունաբերության բոլոր ներկայացուցիչների ֆինանսական տվյալները, ունենալ միատարր և ճշգրիտ վիճակագրություն, համեմատել առանձին հյուրանոցները միմյանց հետ և տարբեր ժամանակներում նույն հյուրանոցի արդյունքները, գնահատել տարբեր պատասխանատվության կենտրոնների արդյունքներ:  Հասկանալի դարձնելով ոլորտում ընդհանուր ֆինանսական համակարգ ունենալու առավելությունները, կարելի է նաև պնդել, որ Հայաստանում հյուրանոցային ոլորտի համար հաշիվների միասնական համակարգի ներդրումը ավելի արդյունավետ կլինի, քան մեր տեղական ծրագրերի և համակարգերի մշակումը և կատարելագործումը:   Այն փաստը, որ USALI- ն օգտագործվել է աշխարհի շատ երկրներում գրեթե մեկ դար, այժմ մեզ վստահություն է տալիս, որ հեծանիվը նորից հորինելու փոխարեն, մենք պարզապես պետք է օգտագործենք ընձեռված հնարավորությունը:   Հետևաբար, մենք կարծում ենք, որ ոլորտի այս խնդրով հետաքրքրված ցանկացած պետական ​​ներկայացուցչություն պետք է նախ և առաջ ձեռնարկի հյուրանոցային ոլորտի հաշիվների միասնական համակարգի ներդրում:  Հաշիվների նոր համակարգի ներդրման հետ կապված բոլոր վերը նշված դրական գործոնների հետ մեկտեղ պետք է հիշել նաև օրենսդրական դաշտը:   Այստեղ գաղափարն առաջին հերթին հակասում է «Հաշվապահական հաշվառման մասին» ՀՀ օրենքին, ըստ որի `ՀՀ տարածքում գործում են Ֆինանսական հաշվետվությունների միջազգային ստանդարտները (ՖՀՄՍ):   Սա նշանակում է, որ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրության և հյուրանոցային ոլորտի հաշիվների միասնական համակարգի միջև կարող են լինել որոշակի անհամապատասխանություններ, քանի որ վերջինս բխում է Ընդհանուր հաշվապահական սկզբունքներից (GAAP), այլ ոչ թե Ֆինանսական հաշվետվության միջազգային ստանդարտներից (ՖՀՄՍ): ,   Թվում է, որ այս հանգամանքը կարող է լուրջ սպառնալիք հանդիսանալ Հայաստանում USALI ներդրումներ կատարելու հնարավորության համար, բայց այս հարցի լուծումը կարելի է գտնել նաև միջազգային փորձից հետո:  Ինչպես ավելի վաղ նշվեց, հյուրընկալության ոլորտում ֆինանսական կառավարման ստանդարտը ամերիկյան մոդելն է:   Խոսքը հաշիվների միասնական համակարգի մասին է `համընդհանուր հաշվապահության սկզբունքներին համապատասխան:  Պատահական չէ, որ այսօր նույնիսկ եվրոպական ամենախոշոր հյուրանոցային ցանցերը, ինչպիսիք են AccorHotels- ը և InterContinental Hotels Group- ը, ձգտում են հրապարակել իրենց ֆինանսական հաշվետվությունները `հյուրանոցային արդյունաբերության հաշիվների միասնական համակարգին համապատասխան:   Բացի այդ, կա և՛ լրիվ հայտ, երբ ֆինանսական հաշվետվությունները ներկայացվում են համաձայն USALI– ի, և՛ մասնակի, երբ ՖՀՄՍ-ի ներքո գտնվող ֆինանսական հաշվետվությունները ուղեկցվում են իրենց համաձայնությամբ հաշիվների միասնական համակարգին:   Չնայած որոշակի օրենսդրական փոփոխություններ կարող են անհրաժեշտ լինել Հայաստանում USALI- ի լիարժեք կիրառման համար, այսօր մասնակի կիրառմանը ոչինչ չի խանգարում:   Հիշեցնենք նաև, որ անկախ ֆինանսական հաշվապահությանը վերաբերող օրենսդրական դաշտի պահանջներից, տնտեսվարող սուբյեկտներն ազատ են վարել իրենց կառավարչական հաշվառումը:   Հետևաբար, առնվազն վերջինս կարող է իրականացվել հյուրանոցային ոլորտի հաշիվների միասնական համակարգի համաձայն:   Նման հաշվապահությունն իր հերթին կարող է ընդգծել համակարգի և օրենսդրության միջև առկա անհամապատասխանությունները և ճանապարհ բացել ֆինանսական հաշվապահությանը հնարավոր անցման համար:  Ամփոփելով ՝ կարելի է մեկ անգամ ևս շեշտել այն փաստը, որ Հայաստանի տնտեսության գերակա ճյուղ համարվող զբոսաշրջության հիմնասյուներից մեկը ՝ հյուրընկալության ոլորտը, ֆինանսական կառավարման և վերահսկողության տեսանկյունից բարելավման կարիք ունի:   Ըստ այդմ, հյուրանոցային ոլորտի համար հաշիվների միասնական համակարգի ներդրումն ու կիրառումը ոչ միայն կօգնեն 185-ին `հյուրանոցների ֆինանսական կառավարման և համադրելիության հարցում, այլև թույլ կտան պետությանը ունենալ այս ոլորտում փորձառու ազգային և միասնական վիճակագրություն: դինամիկ զարգացում:  , ։

Զբոսաշրջության գլխավոր ուղղություններից մեկի՝ հյուրընկալության ոլորտի տնտեսական վերելքը պահանջում է նաեւ ֆինանսական վերահսկողության համակարգում ու բարելավում։
  Առաջարկվում է հետեւել միջազգային փորձին՝ մասնավորապես կիրառելով ամերիկյան հայտնի մոդելը՝ հյուրանոցային ոլորտի համար հաշիվների միասնական համակարգը (USALI)։
  Հոդվածը երեւան է հանում այդ համակարգի առավելությունները եւ քննարկում դրա ներդրման հնարավորությունները ՀՀ-ում։
