ՈՒ SԱՐԿԵՔ ILԻՆARYԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆԸ Սյունյաց XIV դարում առաքված «ԱԴԱՄԲՈՒՔ» -ՈՒՄ: ուշ և 15-րդ դարի Նա առաջին տասնամյակների ամենահայտնի հայ գործիչներից է, որի վաստակն անգնահատելի է հայ մշակույթի պատմության մեջ ինչպես բանաստեղծական արվեստի, այնպես էլ գիտության ու արվեստի բնագավառներում:   Այնուամենայնիվ, հարկ է նշել, որ մենք գրեթե կենսագրական տեղեկություններ չունենք այս հեղինակի մասին, որը թողել է հարուստ գիտական, հատկապես գեղարվեստական ​​ժառանգություն: Ենթադրվում է, որ նա ծնվել է 14-րդ դարում: վեցերորդ տասնամյակում վելը մահացավ 1425 թ.  Սակայն, քանի որ Ա.-ն կազմեց և հրատարակեց Առաքել Սյունեցու «Ադամագրքի» քննական բնօրինակները: Մադոյանը նշում է, որ Առաքել Սյունեցու ձեռագրերի ամբողջ աշխարհով մեկ տարածված նյութերը դեռ ամբողջությամբ չեն շրջանառվել: Նրա թողած մեծ ժառանգությունը պետք է մանրակրկիտ ուսումնասիրվի 1:  Նման հետազոտությունները, բնականաբար, կնպաստեն Առաքել Սյունեցու կենսագրական փաստերի բացահայտմանը:  Այսպիսով, 1693 թ.-ին Լոնդոնի Վիլկոմի ինստիտուտի գրադարանում կա մի շատ կարևոր փաստ. Ձեռագրերի հավաքածուում, որն ընդգրկում է Առաքել Սյունեցու գործերը («Փաiseռք Սուրբ Աստծո մայրը և մեր Աստծո Քրիստոսի ծննդյան համար, Տեր Առաքել Վարդապետ »- էջ 201 ա 208 բ և« Փառք Սուրբ Աստվածածնին, Սուրբ Կույս Մարիամին »- էջ 209a-217a):  Բանաստեղծը փոքրիկ հուշագրության մեջ գրում է. «Իմ ելույթը հարմարեցված էր մեր Աստծո ՝ Քրիստոսի Փրկչի, Հիսուսի Փրկչի, Սուրբ Աստվածածնի Մարիամ Աստվածածնի փառաբանությանը, բազմաբնույթ Առաքյալի կողմից, Նորաշենի անապատում, Սուրբ Աստվածածնի կողմից: , Հովհաննես Մկրտչի Ավետարանի կողմից (14):  Մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի շնորհը մեր Աստծու, որը օրհնված է հավիտյանս հավիտենից:  Այս փաստը վկայում է այն մասին, որ Առաքել Սյունեցին 1431 թ. Նա գտնվում էր Նորավանքում և աշխատանքի մեջ, ուստի Առաքել Սյունեցու մահվան ամսաթիվը չի կարող լինել 1425 թվականը, և այն պետք է վերանայվի: Առաքել Սյունեցին ստացել է ժամանակի բարձրագույն կրթությունը: Սովորել է Թաթ համալսարանում ՝ ուսուցիչ դառնալով հորեղբոր ՝ Գրիգոր Թաթացու մահից հետո:  Չկա մշակութային դաշտ, որտեղ Առաքել Սյունեցին չփայլեր լուրջ ստեղծագործական և գիտական ​​աշխատանքներով:  Նա բանաստեղծ էր, փիլիսոփա, աստվածաբան, քերականագետ և մանկավարժ:  Հրատարակվել են այլ գրքեր. «Լուծում Դավթի սահմանի անպարտելի փիլիսոփային», «Դրախտի գիրք», «Քերականության մեկնաբանություն», «Նորածին կանանց դաստիարակության սահմանադրություն» և այլ գրքեր: 1 Տե՛ս Առաքել Սյունեցի, Ադամգիրք, աշխատ. Ա. Մադոյան, Երեւան, 1989, էջ 3-4: 2 Ներսիսյան Վ., Listուցակ Վիլկոմ ինստիտուտի գրադարանի հայերեն ձեռագրում, Լոնդոն, «Բանբեր Մատենադարան», 15, Երեւան, 1986, էջ 325 (մեջբերում է Ա. Մադոյանը): Առաքել Սյունեցու հսկայական ժառանգության մեջ մենք առանձնացրել ենք արվեստի գործերը:   Հեղինակել է քնարական, ուսուցողական և ուսուցանող բանաստեղծություններ, բանաստեղծություններ:  Այս աշխատություններում հեղինակը աստվածաշնչյան «կրոնական թեմաների» միջոցով անդրադարձել է իր ժամանակի բարոյական և սոցիալական երեւույթներին: Մեր ուսումնասիրած «Ադամգիրք» ժապավենն իր նորություններով, գեղեցիկ և ճկուն լեզվով, եզակի ոճով, իհարկե, կենտրոնական դիրք ունի Առաքել Սյունեցու գրական ժառանգության մեջ:  Մարդկային հոգեբանության խորքերը ներթափանցելու հեղինակի բացառիկ ունակությունն առավել ակնհայտ է այս աշխատության մեջ:  Հաշվի առնելով Հին Կտակարանի esisննդոց գրքում առաջին մարդկային զույգի առաջին քի առաջին մեղքի պատմությունը ՝ օգտագործելով աստվածաբանական գրականությունը բանահյուսության տարրական տարրեր: բանահյուսությունը ՝ Առաքել Սյունեցին հյուսել է Ադամի և Եվայի պատմությունը, նրանց ներքին աշխարհները յուրովի, վերջապես ՝ ողբերգությունը:   Այս գիրքը, որը հայտնի է իր երեք հրատարակություններով (պայմանականորեն A, B, C), իսկապես գլուխգործոց է ՝ Առաքել Սյունեցու «Երգ երգոց» -ը, որի շատ մասեր երգվել են: Ըստ Ա. Ըստ Մադոյանի, նշված երեք տարբերակներից լավագույնը «Ադամգիրք» Ա-ն է, որով Առաքել Սյունեցին ընդլայնեց միջնադարյան հայ գրականության ժանրերի հարաբերությունների շրջանակը:   Այս աշխատության մեջ հեղինակը պատկերում է կնոջ ուսերը նոր տեսանկյունից ՝ հաղթահարելով ավանդական կարծրատիպերը:   Նրա ստեղծած Եվան կնոջ ներքին աշխարհը համակողմանիորեն հասկանալու եզակի փորձ է 1:   «Ադամգիրք» -ը Առաքել Սյունեցու գեղարվեստական ​​մտքի գագաթն է, դրա բովանդակության ներդաշնակ միաձուլման ամենագեղեցիկ երգը:  «Ադամի գիրք» բառապաշարի բարձրությունն ու հարստությունը պայմանավորված է նյութի այս բարձր բովանդակությամբ ու գեղարվեստական ​​արժեքով: Այս հոդվածում մենք ուսումնասիրել ենք Առաքել Սյունեցու «Ադամգիրք» -ի նոր հրատարակությունները ՝ փորձելով բացահայտել հեղինակի բառապաշարի ուժը, ճկունությունն ու կատարելությունը: Ա. Մարտիրոսյանը, «Modernամանակակից հայկական արդիականության բառապաշարերի ձևանմուշներ» աշխատության մեջ, ամփոփելով լեզվաբանության մեջ ժամանակակիցների տարբեր ըմբռնումները, «նորությունը» անվանում է լեզվով գործող նոր երեւույթներ, ինչպես նաև հին բառերին նոր որակներ տալիս (1. բառ դադարեցում, 2. բառարաններում «հն.»): Բառերի թարմացում կամ տեղափոխում «msng» տերմինի մեկ այլ հղումով: 3. 3. Բառերի խոսակցություն - ոճական չեզոք շերտ կամ հակառակը) բառակազմության նոր միջոցներ (1. բայի վերլուծական կազմավորումներից անցում դեպի բարդ, 2. բառարանացում, 3. բառապաշարի կրճատում, 4 ստեղծում գոյական դերբայական համադրությունից, 5. բառերի կտրում), բառերի ձևանմուշներով նոր բառերի ստեղծում (1. վերջածանց, 2. բառերի բարդ, 3. հապավում),  Այսպիսով, ինչպես Լ. Ըստ Եզեկյանի, նոր կազմավորումներն այն բառային միավորներն են, նոր բառերը, որոնք լեզվի զարգացման այս փուլում գիտակցվում են որպես նոր իրողություններ, դեռ չեն մտել ակտիվ բառապաշար, չունեն ընդհանուր բաշխում և որոշ դեպքերում ունեն նույնիսկ չի արձանագրել տվյալ լեզվի համապատասխան բառը: 2 Տե՛ս Ա. Մարտիրոսյան, modernամանակակից հայկական նեոլոգիզմների բառակազմական օրինաչափությունները, Երեւան, 2007, էջ 37-38: Այլ կերպ ասած, նորույթները բառեր են, որոնք դեռ չեն յուրացվել տվյալ լեզվի բառապաշարում 1:   Նոր կազմավորումների առանձին տեսակ են բանավոր կամ անհատական ​​նորույթները, որոնք կարելի է անվանել նաեւ հեղինակային նոր կազմավորումներ, քանի որ դրանք ունեն անհատական ​​բնույթ, պատկանում են միայն այդ հեղինակին:   Նշված բառերը, որոնք ստեղծվում են տվյալ լեզվով առկա բառակազմական միջոցներով, բառին տալիս են պատկերավորություն և արտահայտիչություն, իհարկե նպաստելով գրական լեզվի բառապաշարի հարստացմանը: Անդրադառնալով Առաքել Սյունեցու «Ադամգիրք» տողում հեղինակի նոր կազմավորումների հիմնական քննությանը ՝ նշենք, որ մենք նոր ձեւավորված ձեւերը համեմատել ենք «Հայկազերեն լեզվի նոր բառարան» -ի, «Հայկազերեն լեզվի ձեռնարկ», Հ. Ավետիսյան, Ռ. Hazազարյան «Նոր բառեր գրաբարի մեջ», Լ. Հովհաննիսյան «Գրաբար բառարան. Բառեր չապացուցված են նոր հայերեն բառարանում», ինչպես նա Ռ. Hazազարյան, Հ. Ավետիսյանի «Միջին հայերեն բառարան» աշխատությունների բառապաշարներով ,  Ըստ այդմ, մենք պետք է պայմանականորեն առանձնացնենք նորարարությունների երկու խումբ, որոնցից առաջինը կլինեն այն նորամուծությունները, որոնք ապացուցված չեն վերը նշված բառարաններից որևէ մեկում, կամ գոյություն ունեն միայն IAF- ում `Առաքել Սյունցի վերաբերյալ, իսկ երկրորդ խմբում` նորերը: նրանք, որոնք գոյություն ունեն միայն ՄԱԳԱՏԷ-ում: Ըստ հեղինակների.  Առաջին խմբին պատկանող 47 նոր ստեղծագործություններն առանձնանում են իրենց հետաքրքիր կառուցվածքով ու ոճական բարձր արժեքով: 1. Ադամգիր 2:  Դա գոյական է, որը չկա գրաբար և միջին հայերենի բառարանում, այն ունի «գիրք, որը պատմում է Ադամի մասին» իմաստը:  Եթե ​​հույն հերոս Ոդիսեւսի անունը ծնում է «ոդիսական» գոյականը, ապա Առաքել Սյունեցին ստեղծում է «ադամ գիրք» բառը, ըստ էության ՝ Ադամի ոդիսականը: 2. Աթենք (130):  Գոյականն ունի «Աթենքի կույս, աթենական կույս» իմաստը: 3. Ոչ հմուտ (83):  «Անխոնջ» ածականը վկայում է NHB- ում, որի հոմանիշը պետք է համարել գեղեցիկ նոր կազմավորումը ՝ «անխոնջ, անասելի, աննկարագրելի» իմաստներով:   Այն օգտագործվում է «Ադամագրքում» հոգնակի թվով: 4. Անուշալի (80):   «Քաղցր, համեղ, բուրավետ, առանց դառնության կամ դառնության, լայնորեն` լավ, հաճելի, ախորժաբեր, ազնիվ »ածականները տրված են NHB- ում:   Անուշալին համանուն շարք է կազմում NHB- ի վկաների հետ: 5. Անուշիմ (213):   Այս ածականի նույնական հականիշը կա NHB- ում ՝ oshim: 6. Այլ (52):   NBB- ում կա միայն մեկ այլ ածական, որը նշանակում է «տարբեր, ինչպես, տարբեր»:   Բայը նոր է կազմված ՝ «տարբերակել» իմաստներով: 7. Գեհենակուր (52):  Gehen («դժոխք») և kur («գազանների սնունդ») բառերը հանդիպում են NHB- ում, որի համադրությամբ Առաքել Սյունեցին ստեղծել է gehenakur ածականը, որը նշանակում է «դժոխքի մաս»: 1 Տե՛ս Եզեկյան Լ., Հայոց լեզվի ոճաբանություն, Երեւան, 2007, էջ: 132: 2 Տե՛ս Սյունյաց Առաքելը, էջ 13:  Այլ օրինակների դեպքում մենք փակագծում նշելու ենք օրինակին կից էջը: 8. Դառնագին (83):  Այն հոմանիշ է NHB- ում վկայված «դառը» ածականին, ինչը նշանակում է «դառնությամբ լի»: 9. Դառնություն (88):  «Դառը» և «թթու» արմատներով այս ածականը գոյություն չունի գրաբարյան և միջին հայերեն երենի բառարաններում:   Այն ունի «դառը սոուս, դառը սոուսով լի» իմաստները: 10. Կոշտ (63):   «Դժվար» ածականը տրված է NHB- ում, ինչը նշանակում է «դաժան, խիստ, խիստ, դառը, չար»:  «Ձնան» հոմանիշն է նրա նորաստեղծ ձվի: 11. Դիպուկահար (196):  Ա.Մադոյանը այս նորույթին տալիս է «անհասկանալի, դժվար հասկանալի» իմաստները 1:   Մեր կարծիքով, դա ունի «անկառավարելի, անբացատրելի» իմաստները: 12. Հեշտ (165):   Նոր կազմված ածականը գրքում օգտագործվում է «հեշտությամբ դուր եկած, գրավիչ» իմաստներով: 13. Յոթ անգամ (77):   Յոթապատիկ մակբայը ապացուցված է MHB- ում, iskbay տարբերակը մաքուր նորույթ է ՝ «յոթ անգամ ավելացնել, յոթ անգամ դարձնել» իմաստներով: 14. uուարթագեղ (216):   Այս ածականն ունի «լի ուրախ գեղեցկությամբ, գունագեղ, ուրախ» իմաստները: 15. yանգոտ (136):  Դա «ժանգոտ» նշանակող ածական է: 16. փայլուն (14):   Լուսավոր և լուսավոր ածականները տրված են NHB- ում «լույսով փայլող կամ լուսավոր, լուսավոր, պայծառ, պայծառ, մաքուր, պարզ, պարզ» իմաստներով:  Առաքել Սյունեցին հարստացնում է այս հոմանիշ շարքը ՝ ստեղծելով լուսավոր տարբերակ: 17. կիսաթափանցիկ (224):   Նորաբան ածականն ունի «պայծառ, լուսավոր, լուսավոր» նշանակությունները: 18. Խալբալենալ (32):   MHB- ում կա «կործանել, փչացնել» իմաստներով կեղծել բայ:   Հեղինակը կազմել է վերջինիս սարսափելի վարկածը: 19. Քերծվածք (213):   Այս բայը նշանակում է «գրել ուրախությամբ և երջանկությամբ»: 20. Xera (102):   «Անսանձ» և «ըմբոստ» իմաստներով ժամանակագրական վարկածն ապացուցված է MHB- ում, և –in ածանցով մեկը նորություն է: 21. Բաժանել (94):  NBU- ում օգտագործվում է «կիսատ, կրճատված, անկատար» ածականը:   Վերոհիշյալ ածականից բաղկացած «կրճատել, բաժանել» բառի իմաստները: 22. Հառաչանք (86):   Առաքել Սյունեցու «Ադամգիր» -ում նոր կազմված ածականը օգտագործվում է միայն մեղադրական վանկի հետ, հառաչելիս:   Այն ունի «տառապելու, տանջելու» իմաստները: 23. Հառաչանք (28):   Մակաբացիների նոր կարգը ունի «հոգոց» իմաստը: 24. Հարցաքննություն (219):  Այս գոյականը գոյություն ունի միայն MHB- ում:  Հեղինակի վկայությունը Առաքել Սյունեցին է:   Դա նշանակում է «հարց ու պատասխան»: 1 Տե՛ս Սյունյաց Առաքելը, էջ 413: 25. Հրաշք (58):  Այն հոմանիշ է Grabar բառարանների վկայած հիանալի ածականին: 26. Հրաշալի (25):   NB- ն ունի հրաշագործ ածական («փայլուն, պայծառ») և գոյական հրաշք («հրաշալի փայլ, փայլ») ածականը, բայց բայը նոր է կազմված, նշանակում է «փայլել, փայլել»: 27. Ուրախ ձայն (82):   Այս նոր կառուցվածքը «զվարթ բարբառ» իմաստով ածական է: 28. Ձանձրույթի խորհուրդը (213):   Գրաբարի հնոցներում նոր կազմավորումն ապացուցված չէ:  Այն ունի «ձանձրալի, ծանր» իմաստները: 29. Ձանձրալի (164):  Նույնն է Ձանձրույթի խորհուրդը: 30. Սերմնաժայթքում (84):   MHB- ում գոյություն ունի միայն «հորդառատ թույն» իմաստով հպատակեցնող ենթական բայը:   Բայը նոր է կազմված և նշանակում է «թույն լցնել»: 31. Մաննահրիմ (130):   NHB- ում տրված է մատանի // մատանի // մատանի նշանակություն ՝ «կրող, կնիք, կնիք մատանի» իմաստները:  Բայը նշանակում է «դրոշմել, կնքել»: 32. Մարանապան (108):   Մառնապան գոյականը, որն ունի «նկուղի գլուխ» իմաստը, ապացուցված է MHB- ում: 33. Ուսուցանող (184):   NHB- ում նշված է միայն բային հույս տալու համար («հույս տալ, վստահեցնել»):   Ածականը նոր կազմավորված է և ունի «հուսադրող, հուսադրող» իմաստները: 34. Սուգ (144):   NHB- ում կան միայն ածականներ ՝ պոլիտեիստական ​​ածականներ ՝ «մուրացկանություն, քնքուշ, համոզիչ» իմաստով: Վոգոկագինն ավարտում է հոմանիշ շարքը: 35. Բանաստեղծորեն (166):   Դա ածական է, որն օգտագործվում է երկակի իմաստով:   Այն ունի «բանաստեղծորեն» և «չափածո ձվով, այլ ոչ արձակով» իմաստները: 36. Չարուբար (95):  Այս ածականը, որը չի հանդիպում բառարաններում, ունի «ինքնիրեն չարիք, բարու կրող» իմաստը: 37. Չարչար (46):   Նորաստեղծ մակաբերը «ծայրաստիճան չար» իմաստ ունի: Այն գրքում օգտագործվում է հոգնակի թվով: 38. knկնաղացեղ (216):   Նորաբան ածականը նշանակում է «հիանալի, եզակի»: 39. Պայծառ (81):   Նորույթը ածական է և նշանակում է «հիանալի»:  Այն հասանելի է միայն MHB- ում ՝ հղում կատարելով Սյունեցուն: 40. Ուղեկցող:  Գոյական դերբայը «ուղեկցել, միավորել» իմաստներով վկայում է NHB- ում:  Սյունեցիները ստեղծեցին վերջին հոմանիշ ձուն `հավելվածը: 41. Պղնձի հոտը (136):  Դա «պղնձի հոտ» իմաստով ածական է: 42. Վերաբուրիմ (159):  Նոր կազմակերպությունն ունի «նորից հոտառություն» իմաստը: 43. Եզրակացություն (159):  Դա նշանակում է «վերջ», «վերջ»: 44. Խոշտանգումներ (46):   «Կրիա» հոմանիշը վավերացված է NHB- ում: Գրքում կան «եզակի» և «հոգնակի» գործածության օրինակներ: 45. Կակտակիմ (36):  Կակտեմ բայը տրված է NHB («կաքել կաքել, կանդել, կոտրել, կոտրել, ոչնչացնել, աղավաղել, լուծարել»), kaktak // kaktel ածականներ («ով կարող է կամ ունի kaktil, լուծելի, որպես իրական բան բաժանվող»):  Ըստ ամենայնի, Սյունիքից կակտում բայի այս հոմանիշը կազմեց արմատ + ածանց + բայ, որն ավարտվում է ձևով ՝ կակտ + ակ + իմ: 46. ​​Օձատիպ (147):   Ածականը երկիմաստ է:   Դա նշանակում է «օձանման», «օձանման»: 47. Հնագետ (82):  Դա ածական է ՝ «օրհներգ երգելու» իմաստով: Ներկայացնենք բառերի ցուցակը, որոնք ապացուցված են միայն MHB- ում: Դրանք ընդամենը 6-ն են: 1. Աղիություն (36) - գոյական, որն ունի «աղիություն, տհաճություն» նշանակությունները: 2. Դաս (163) - Գոյական անուն ՝ «ուսուցիչ»: 3. Լուսահոսան (19) - «արտանետում» ածական նշանակություն: 4. Մահ (200) - MHB- ում դա ապացուցվում է միայն «մեռնել» հարաբերության մեջ:  Գրքում այն ​​ունի ածական արժեք: 5. Պայծառ (163) - Ածական նշանակություն ՝ «պայծառամիտ, հանճար»: 6. Պատուտիմ (190) - MHB- ում վավերացված այս բայը նշանակում է «փաթաթել»: Ըստ այդմ ՝ Առաքել Սյունեցին «Ադամգիրք» շերտում օգտագործեց 53 նոր կազմավորումներ, որոնց ընդհանուր նկարագիրը տալուց հետո մենք կներկայացնենք մեր հասած եզրակացությունները: 1. Բառակազմության գործընթացում հեղինակը օգտագործել է բառակազմական մի շարք ձևանմուշներ ՝ դիմելով բառաբաշխման մեթոդների:   Գրքում կրճատված նորույթներ չեն հայտնաբերվել, քանի որ հապավումները չեն առանձնանում իրենց ոճական արժեքով:   Բառակազմության ձևանմուշներից ամենաառաջնայինը գոյական + գոյական ձևանմուշն է, որը բաղկացած է 7 բառից. 2 գոյական (ադամգիրք, աթենակոյս), 3 ածական (պղնձահոտ, օզատիպ, կրծամա) և 1 մակբայ (հառաչել):   Հարկ է նշել, որ որսորդական կաղապարը հիմնականում գալիս է գոյական + համատեղ + գոյական դերբայի հետ:   Ըստ կենսունակության ՝ հաջորդը գոյականն է + բայը // բայի ձևը ՝ գոյական + հոդված + բայը // բայի ձևը (երկու ածական ՝ կիսաթափանցիկ, գեենակ, երկու գոյական ՝ դասընկեր, մարանապան, երկու բայ ՝ լեղ, խարան )   Կան ածականներ + հոդեր + բայեր (զվարթ, ձանձրալի, պայծառ, պայծառ, հաճելի), ածականներ + հոդեր + գոյականներ (4 ածականներ ՝ անշնորհակալ, դառը, ձանձրալի, խորհրդավոր, գոյություն չունեցող), ածական + ածական) համատեղ + ածական (1 ածական - ժանգոտ), բայարմատ + հոդ + գոյական (1 ածական ՝ հիանալի) երկարատև նախշերով կ մասնակի կոմպոզիցիաներով:  Ամբողջ գրքում առկա են ընդամենը երեք վանկ նորաբանությունների ընդամենը երկու օրինակներ, որոնցում կա բայարմատ + գոյական + Արտակապ + գոյական (հիմն) կաղապարներ + ածական + չակկապ + ածական (շարահյուսական բարդություն. Չարուբար):   Բառակազմական նոր կազմավորումները ոճաբանորեն ավելի ակտիվ են, քան ածանցավորները, բայց Սյունեցիներում կան շատ վերջածանցներով նոր կազմավորումներ:   Հարկ է նշել, որ այս եղանակով նոր կազմավորումների ճնշող մեծամասնությունն ունի ածանցավոր կաղապարներ: Այսպիսով, «Ադամգիրք» շարքում կա վերոհիշյալ ձևով ձևավորված 21 նորաստեղծ կառույց (բուրավետ, հակառակ դեպքում ՝ դառը, կոշտ, պայծառ, ձանձրալի, կիսագնչոց, հառաչող, հիանալի, հրաշք, մատնացույց անող, հուսադրող , ողբալի, տարրական, կցել, խաբել, յոթ անգամ):   Կան միայն երեք նոր կազմավորումներ, որոնք կազմվել են նախածանցի ձևով (քաղցր, դժկամ, բուրավետ):   «Ադամագրքում» կան նաև նոր կազմավորումներ, որոնք միաժամանակ կազմվելու են «բարդության» և «վերջածանցի» հետ:   Այսպիսով, Առաքել Սյունեցին ստեղծեց 3 նոր կազմավորում արմատ + հոդ + արմատ + վերջածանց կաղապարով ՝ հոսք, հարցաքննություն, եզրակացություն: 2. Նոր ձեւավորվող ածականների ճնշող մեծամասնությունը ածական է (31):  Բառաբանական պատկանելության տեսանկյունից բայը երկրորդ տեղում է (11), իսկ գոյականը (9) երրորդ տեղում է:  Նոր կազմավորումներից միայն 2-ն են մակարային: 3. Նորաստեղծ ձիերը հիմնականում ունեն ընդգծված ոճական արժեք, այսինքն ՝ դրանք պատկերին, հույզին, արտահայտչությանը, կենդանի շնչին, շարժին են փոխանցում գործին: Հաճախ հեղինակը օգտագործում է նորաստեղծ ձին ՝ լեզվի ակտիվ բառապաշարի կողքին հոմանիշի իմաստը շեշտելու համար:   Օրինակ, այնքան շատ հրաշքներ, որ կային Անասելի և անքուն «Անխոս» նոր ձևի օգտագործումը «անքուն» ածականի կողքին լավագույնս ցույց է տալիս անքունը, անասելիը:   Կամ մեկ այլ դեպքում, Առաքել Սյունեցին «հանճար» ածականի հետ միասին օգտագործում է «պայծառ» նոր կազմավորումը:   Այս գյուտը հեղինակին թույլ է տալիս ավելի մեծ տպավորություն թողնել ընթերցողի վրա, ընդգծել ասվածի կարևորությունը, ակտիվացնել ակտիվ բառապաշարի հոմանիշի իմաստը: 4. Նորաստեղծ ձիերն օգտագործվում են ոչ միայն ոճական նպատակներով, այլև նպաստում են ձևավորմանը:  Բերենք համապատասխան օրինակներ: Իմ մարդը ստեղծողի կերպար է Տեսակը և այդպիսի հրաշալի հրաշք… Ինչպիսի զարթոնք էր դա ուրախությունից Քաղցր, շարական… Հյութեղ կերակուրը զվարթ էր desirable ցանկալի է ոչ այն բանի համար, որ քո շունչն աշխատեր, պղնձի հոտ է գալիս, նոր ժանգոտում է, պարզ կուտակում է -սերիաներ, որոնք ոչ միայն չեն շփոթեցնում խոսքը, այլ նաև այն դարձնում են ավելի մեղեդային և ավելի հեշտ հիշվող:   Չմոռանանք, որ այս ստեղծագործության շատ մասեր երգվել են: 6. Առաքել Սյունեցին նոր կազմակերպություններ կառուցելու մեծագույն վարպետն է:  Ասվածի լավագույն ապացույցն այն է, որ վերջինս մի դեպքում արտահայտեց «ձանձրալի, ծանրակշիռ» իմաստները նորաստեղծ «ձանձրալի խորհրդի», մյուս դեպքում ՝ «ձանձրալի», ստեղծելով նորաստեղծ հոմանիշ զույգ:   Գրքում չենք գտնի որևէ անհասկանալի, արհեստական ​​կամ պատահական նոր ստեղծագործություն: 7. Հեղինակը ոչ միայն նոր ստեղծագործությունների ամենամեծ վարպետն է, այլեւ ամենամեծ սիրահարը, Գրիգոր Նարեկացու բառաստեղծման ավանդույթի կրողը:   Բավական է ասել, որ նույնիսկ գրքի վերնագիրն է նորաստեղծ ՝ «Ադամգիրք»:  Մենք կարող ենք արդարացիորեն համարել այս նոր կազմակերպությունը նորույթ, նոր հայեցակարգ ՝ նոր անվամբ: 8. Առաքել Սյունեցու նոր բառակազմությունները նպաստեցին ոչ միայն ժամանակի բանաստեղծական լեզվի կատարելագործմանն ու կատարելագործմանը, այլև գրական լեզվի ընդհանուր բառապաշարի հարստացմանը:  Դրանց մի զգալի մասը դեռ շարունակում է մնալ արևելահայերենի գրական բառապաշարի ակտիվ մասը: Սաթենիկ hazազարյան ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ԱՌԱՔԵԼ ՍՅՈՒՆԵԹETԻ «ԱԴԱՄԲՈՒԿՈՒՄ» Հիմնաբառեր. Առաքել Սյունեցի, Ադամգիրք, նոր կազմակերպություն, նորույթ, բառապաշար, ածանց, ձևանմուշ: ։

Ուսումնասիրելով նորակազմությունները Առաքել Սյունեցու «Ադամգիրք»-ում` փորձել ենք  ցույց  տալ,  թե  որքան  հարուստ  բառապաշար  ունի  հեղինակը.  միայն  նորակազմությունները  բավական  են՝  Առաքել  Սյունեցու  հանրագիտարանային  գիտելիքները  և  մեծ  աշխարհայացքը  ցույց տալու համար։
   Հավարտ  արձանագրենք,  որ  Առաքել  Սյունեցին  նորակազմությունների  մեծագույն  վարպետ  և  մեծագույն  սիրահար  է։
   Իր  կազմած  բոլոր  բառերը  հեղինակը  գործածել  է  պատեհ  և  նրբին` հարստացնելով ոչ միայն իր, այլև ողջ հայ գրականության բառապաշարը։
