«Ո՞րն է ճիշտը» հարցի հետեւողական պատասխանը: Հետազոտություն է պահանջում երկու համեմատաբար անկախ ուղղություններով `տրամաբանական և իմացաբանական:   Այս ուղղություններից կամ մեթոդներից յուրաքանչյուրի շրջանակներում իրավագիտությունն ուսումնասիրվում է որոշակի առումով, որոշ գիտական ​​խնդիրներ են լուծվում:   Օրենքի տրամաբանական և իմացաբանական ընկալումները, որպես հետազոտության համապատասխան մեթոդների արդյունքներ, ոչ միայն չեն հակասում և ավելորդ են դարձնում միմյանց, այլ, ընդհակառակը, պայմանավորում և լրացնում են միմյանց:   Եթե ​​տրամաբանական հետազոտության արդյունք է օրենք հասկացության սահմանումը, որը թույլ է տալիս օրենքը որպես հնարավոր վարքագիծ `ուղղված սոցիալական անհատների և խմբերի օբյեկտիվ կենսական շահերի իրագործմանը, որպես սոցիալական վարքի տեսակ` այն անբարեխիղճ տեսակներից տարբերելու համար: սոցիալական վարքի, 62 ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ այլևս չի սահմանում:   Հետազոտության այս մեթոդներից մեկի բացարձակացումը `մյուսի անտեսման հաշվին, հանգեցնում է այսպես կոչված սոցիալական երեւույթի միակողմանի, սահմանափակ և, հետեւաբար, ոչ ադեկվատ ընկալմանը:  Հայտնի է, որ հասկացողության հիմնական տրամաբանական գործառույթը համապատասխան առարկայի կամ առարկաների դասի որոշակի առանձնահատկություններով ուրիշներից հոգեկան տարանջատումն է:   Իրավունքի նորմատիվ հասկացությունը հստակորեն կատարում է իր տրամաբանական գործառույթը:   «... Օրենքը (օբյեկտիվ իրավունք)` նորմատիվ իրավական ընկալման տեսանկյունից, երկրի բնակչության համընդհանուր և անհատական ​​շահերն արտահայտող պարտադիր նորմերի համակարգ է, որը սահմանվում և պատժվում է պետական ​​մարմինների կողմից, ապահովված է պետական ​​հարկադրանքով, կարգավորում է հասարակությունը: հարաբերություններ, ինչը բնութագրվում է ֆորմալ որոշակիությամբ »: 11  «Նորմատիվ իրավական ընկալման տեսակետից» տրված սահմանումները հիմնականում ունեն և դատապարտված են ունենալ մեկ ընդհանուր «թերություն»:   Այս անխուսափելի «արատը» արտահայտվում է նրանում, որ այստեղ օրենքի հասկացությունը սահմանվում է օրենքի և օրենքի ինքնությամբ, մինչդեռ օրենքն ու օրենքը ոչ միայն նույնն են, ինչ ամրագրված է նորմատիվ իրավական ընկալման մեջ, այլև տարբեր են:   Բայց եթե նկատի ունենք, որ իրավունքի նորմատիվ ընկալման սահմանը կանխորոշված ​​է օրենքի տրամաբանական հետազոտության սահմանափակումներով, եթե նկատի ունենք, որ իրավունքի տրամաբանական հետազոտությունը չի կարող պահանջվել ավելին, քան կոչվում է, և վերջապես, եթե նկատի ունենք, որ նորմատիվը Իրավունքի հայեցակարգը լրիվ է. Եթե այն կատարում է իր տրամաբանական գործառույթը, ապա կարող ենք պնդել, որ դրա գործառնական առավելությունը տրված է նորմատիվ իրավական ըմբռնման տրամաբանորեն անհաղթահարելի «անբարենպաստության» պայմաններում, այսինքն ՝ օրենքի և օրենքի միջև տարբերության շրջանցման մեջ:   Մի խոսքով, իրավունքի նորմատիվ հասկացությունն ունի հստակ արտահայտված տրամաբանական հիմնավորում:  63 ԴԱՏԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ Ավելին.   Իրավունքի այսպես կոչված իրավական ըմբռնումին հակառակ, այլ կերպ ասած ՝ իրավաբանական ըմբռնում 6, էջ 20-23], որտեղ բացահայտ (իրավական հասկացության բնական-իրավական տարբերակը) կամ «խայտառակ» (իրավական ազատական-իրավական տարբերակ ըմբռնումը) ներկայացվում է որպես Նորմատիվ իրավական ըմբռնում, որը անկախ է օրենքից, նախորդում է օրենքին, դուրս է «ժամանակից և տարածությունից», նորմատիվ իրավական ըմբռնումը հիմնված է այն բանի վրա, որ ճանաչողությունը տրվում է ուղղակիորեն, այլ ոչ թե իրավունք, որը չի տալիս: գոյություն ունեն ինքնին, բայց դրական հենց հիմա և այստեղ »: այսինքն ՝ օրենքը լայն իմաստով, և օրենքն ընդհանրապես վերացականություն է օրենքից և գոյություն ունի միայն գործող օրենքում և օրենքի միջոցով:   Այս իմաստով օրենքը և օրենքը նույն հարաբերությունների մեջ են:  Այսպիսով, օրենքի նորմատիվ հասկացությունը ՝ օրենքի ըմբռնումը, որպես պետության կողմից սահմանված և սանկցված պարտադիր կանոնների համակարգ, ունի և՛ տրամաբանական, և՛ գոյաբանական հիմնավորում:  Գրականության մեջ իրավունքի նորմատիվ ըմբռնումն անթույլատրելիորեն վերագրվում է իրավական հասկացողության «նյութատեխնիկական» տիպին և այդպիսով արդեն հավասարության նշան է դնում պոզիտիվիստական ​​և նորմատիվ իրավական հասկացությունների միջև »6, էջ 2023 20:   «Իրավական փոխըմբռնման նյութատեխնիկական տեսակը», - ասում է Վ.Ա. Ներսեսյանցը, - օրենքի (որպես որոշակի օբյեկտիվ էության, անկախ պաշտոնական կառավարության կամքից և կամայականությունից) և օրենքի (որպես կառավարության հարկադիր-պարտադիր հրաման) նույնականացում: ) նկարագրական է » 4, էջ. 30]:   Օրենքի տրամաբանական ուսումնասիրությամբ սահմանափակված ՝ օրենքի նյութատեխնիկական-պոզիտիվիստական ​​ըմբռնումը ազատում է օրենքի և իրավունքի ինքնությունից ՝ «յուրաքանչյուր օրենք իրավունք է» սկզբունքը և մերժում է օրենքի և օրենքի տարբերակման ճանաչողական ուսումնասիրության հնարավորությունը:   Մինչդեռ օրենքի նորմատիվ ըմբռնումը տարբերվում է օրենքի պոզիտիվիստական-նյութատեխնիկական ընկալումից նրանով, որ բացառված չէ օրենքի և իրավունքի ինքնությունը, պարզապես իրավունքի և իրավունքի տարբերակման հարցը չունի տրամաբանական լուծում:   Մյուս կողմից, տրամաբանությունն ինքնին թույլ չի տալիս բացառել օրենքի և օրենքի հավասարությունը: Եթե ​​իրավունք գոյություն ունի միայն օրենքում, ապա դրանից չի բխում, որ յուրաքանչյուր օրենք իրավունք է արտահայտում:  Նորմատիվ իրավական ըմբռնումը հավասարեցնելով իրավունքի պոզիտիվիստական ​​ըմբռնումին և «տեղավորելով» այն իրավական հասկացողության նյութատեխնիկական տեսակի մեջ, հեղինակները, փաստորեն, գոնե այս դեպքում, իրավական ըմբռնման տեսակը վերածում են «հետաձգող մահճակալի»:   Սա ապացուցում է, որ իրավական հասկացությունների տիպաբանության մեթոդաբանական նշանակությունը, այնուամենայնիվ, չպետք է գերագնահատել:   Օրենքի սահմանումների բազմազանությունը, օրենքի հասկացության սահմանումները իր ողջ հարստությամբ դժվար թե դասակարգվեն or8] երկու-երեք տեսակի իրավական հասկացությունների ՝ առանց լուրջ կորուստների:  Իրավունքի նորմատիվ ըմբռնումը չի ժխտում, այլ ենթադրում է իրավունքի իմացաբանական ուսումնասիրություն:   Բանն այն է, որ տարբերակել օրենքը և օրենքը: Ավելի ճիշտ, օրենքում ճիշտն ու սխալը տարբերելու հարցը կարող է լուծվել միայն իրավունքի իմացաբանական հետազոտության միջոցով, որի հիմնական գործառույթը տրամաբանական հետազոտության համար անհասանելի իրավունքի էության բացահայտումն է, չափանիշ գտնելը տարբերակում է օրենքը և օրենքը: Տրամաբանական և իմացաբանական հետազոտությունները ոչ միայն մեթոդներ են, այլև հետազոտության աստիճաններ:   Եթե ​​օրենքի նորմատիվային սահմանումը կատարում է իր տրամաբանական գործառույթը, այնուամենայնիվ, այն թերի է, ապա իրավունքի իմացաբանական ընկալումը գալիս է այդ թերությունը հաղթահարելու համար և ոչ թե «դատարկ» տեղում, այլ հիմնված է օրենքի նորմատիվային սահմանման վրա, տրամաբանական արդյունքների վրա: իրավունքի ուսումնասիրություն  Օրենքի և օրենքի տարբերակման հարցը չի հանգեցնում դրանց բևեռացմանը, իրավունքի և օրենքի ինքնության մերժմանը, ինչը բնորոշ է իրավունքի իրավական ըմբռնումին:   Ի դեպ, եթե կա իրավագիտության կամ տիպի 65 ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ վարկած, որը բացառում է օրենքի և իրավունքի միջև տարբերությունը և այդպիսով վերածվում է լոգիստիկական ընկալման հակադրության, որը բացառում է օրենքի և օրենքի հավասարությունը, ապա ազատական-իրավական տարբերակը փորձում է հաղթահարել մեկի կամ մյուսի սահմանափակումները:   «Իրավաբանական ըմբռնման ազատական-իրավական տեսության մեջ, ասում է նույն տեսության հեղինակ Վ.Ա.Ներսեսյանցը, - իրավական էության և իրավական երևույթի հիմնախնդիրները մեկնաբանելիս, օրենքի և օրենքի տարբերակումը և կապը, ուզուրպուրալիզմին բնորոշ հակառակ ծայրահեղություններն ու թերությունները և օրինականությունը հաղթահարվել է »4, էջ 35]:   Դժվար է համաձայնվել հեղինակի հետ:   Փաստորեն, ուզուրալիզմի (իրավական ըմբռնման բնական-իրավական տարբերակներ) և օրինականության ծայրահեղությունները չեն կարող համարվել հաղթահարված, քանի դեռ օրենքը հասկացվում է որպես օրենքից անկախ (օբյեկտիվ հավասարություն) և օրենքից `որպես այդ էության երևույթ:  Օրենքի նման տարաձայնություն, որպես օրենսդիրի կամքից անկախ օրենսդրական էություն, որպես օրենսդիրի կամքը արտահայտող ֆենոմեն, և նույնիսկ նրանց «հաշտեցում» `իրավական իրավունքի տեսքով  4, էջ 4:   Եվ նատուրալիզմը, և լիբերալ-իրավական ըմբռնումը, ի վերջո, օրենքի տարբերակման հարցը վերածում են օրենքի ՝ անկախ օրենքից նախապատմական օբյեկտիվ օբյեկտիվ էության որոնման հարցի:  Քանի որ նույն իրավունքը կարող է դրսեւորվել տարբեր օրենքներով, քանի որ օրենքը պետության արարչագործություն է և կարող է արտահայտել ոչ միայն իրավունք, այլև կամայականություն, հետևաբար, օրենքի և օրենքի տարբերակման հարցը օբյեկտիվորեն գոյություն ունի:   Լոգիստիկական իրավական ըմբռնումը սկզբունքորեն մերժում է այս հարցը ՝ բացարձակ բացելով իրավունքի և օրենքի հավասարությունը:   Իրավական ըմբռնումը փորձում է լուծել նույն հարցը `վերացնելով օրենքի և օրենքի տարբերությունը, հակադրվելով օրենքին` որպես օրենքի էություն (կամ բովանդակություն), որպես երեւույթ (կամ ձև):  66 ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅՈՒՆԸ Փաստորեն, օրենքի և իրավունքի տարբերակման հարցը կարող է լուծվել իրավունքի իմացաբանական հետազոտության շրջանակներում ՝ հիմնվելով նորմատիվ իրավական ըմբռնման արդյունքների վրա, այսինքն ՝ օրենքի տրամաբանական հետազոտության, ըստ որի օրենքի միջոցով գոյություն ունի որևէ իրավունք, այսինքն `ցանկացած իրավունք պետպատվեր է (օրենքն ու օրենքը նույնն են): ), բայց պետության ցանկացած օրենք կամ կարգ չէ, որ արտահայտում է օրենքը (օրենքն ու օրենքը տարբեր են):  Օրենքը և օրենքը և՛ մեկ են, և՛ տարբեր:   Օրենքը և օրենքը նույնն են, ինչ օրենքի գոյության միակ ձևը գործող օրենքն է, և օրենքին նախորդում է ոչ թե օրենքը, այլ կոնկրետ հասարակության անհատական ​​(մասնավոր) և ընդհանուր շահերը: զարգացումը ՝ որպես համակեցության առարկաներ:   Ավելին, ընդհանուր շահերը, չամփոփելով անհատների և նրանց առանձին խմբերի անհատական ​​և մասնավոր շահերի մեխանիկական գումարը, ներկայացվում են որպես նրանց «հաշտեցում, փոխհամաձայնություն, սոցիալականացում, որն իրականացվում է հասարակության հետ կապի նպատակային վարքի միջոցով: մասնակիցները (ներառյալ պետական ​​մարմինները):   Բնականաբար, կոնկրետ իրականությունը տարբեր հնարավորություններ է պարունակում կոնկրետ շահերի իրացման համար:  Հնարավորությունները, որոնք ճանաչվում են պետության կողմից, այսինքն ՝ անցնում են պետության կամքի պրիզմայով և չեն ճանաչվում ոչ մի այլ ձևով, եթե ոչ օրենքի տեսքով, նրանցից իրավունք չեն դառնում:   Իրական իրավունքը, այդպիսով, հակառակ իրավական հասկացությանը, նույնքան պետության «ստեղծում» է, որքան հենց գործող օրենքը:  Օրենքի և օրենքի միջև տարբերությունն անհրաժեշտության և կամայականության միջև է, որն արտահայտվում է օրենքով: »  Օրենքն, ըստ էության, անհրաժեշտ է օրենքում, և անհրաժեշտն այն է, ինչը համապատասխանում է հասարակության օբյեկտիվ պահանջներին `ընդհանուր շահերով միավորված և տարբեր հարաբերություններում միավորված մարդկանց հատուկ պատմական համակեցության զարգացման համար, և որի շնորհիվ դա հանդես է գալիս որպես հանրային կապերի պետական ​​կարգավորող:  , ։

«Ինչ է իրավունքը» հարցի հետեւողական պատասխանը պահանջում է հետազոտություն հարաբերականորեն ինքնուրույն երկու ուղղություններով՝ տրամաբանական եւ իմացաբանական։
  Հետազոտության այս եղանակները (եւ աստիճանները) իրենց միասնության մեջ թույլ են տալիս հաղթահարել լեգիզմի եւ իրավաբանական իրավահասկացողության ծայրահեղությունները։
  Իրավունքը եւ օրենքը եւ՛ նույնն են, եւ՛ տարբեր։
  Իրավունքն ըստ էության, անհրաժեշտն է օրենքում, իսկ անհրաժեշտն այն է, ինչը համապատասխանում է կոնկրետ պատմական հասարակության զարգացման օբյեկտիվ պահանջներին։
