ՔՐԵԱԿԱՆ ՊԱՏԱՍԽԱՆԱՏՎՈՒԹՅՈՒՆ ՎՏԱՆԳԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ Մարդու և քաղաքացու կյանքի, առողջության պաշտպանության և պաշտպանության խնդիրները միշտ եղել և շարունակում են մնալ քրեական օրենսդրության ուշադրության կենտրոնում: Հասարակության զարգացմանն ու առաջընթացին զուգընթաց, մարդկանց կյանքում աճում է բարոյականության կարևորությունը, բարձրանում է քաղաքացիների իրավագիտակցությունը:   Մարդիկ ավելի անհանդուրժող են դառնում անտարբերության և անսիրտության նկատմամբ:  Տասը պատվիրաններից մեկը `օգնեք ձեր հարևանին, ամրագրվել է Քրեական օրենսգրքում:  Վերոհիշյալ բարոյական նորմը մեր հասարակության մեջ ընդունված և պաշտպանված լինելու ապացույցն այն է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 128-րդ հոդվածը նախատեսում է պատասխանատվություն այն վտանգի տակ թողնելու համար:   Այս հանցագործության հանրային վտանգը արտացոլվում է նրանում, որ այն կարող է լուրջ հետևանքներ ունենալ վտանգված անձի համար:  Անհրաժեշտ ենք համարում նշել, որ ՀՀ գործող Քրեական օրենսգրքում առկա են խնդրահարույց խնդիրներ `կապված այս տեսակի հանցագործությունների ամրագրման հետ:  Այս գիտական ​​աշխատության մեջ մենք կփորձենք բարձրացնել հանցագործության խնդրահարույց խնդիրները, որոնք ենթադրում են պատասխանատվություն վտանգելու համար և տալ հնարավոր ուսումնասիրություններ հիմնված խնդիրների վրա: Տարբեր երկրներում օրենսդրությունը սահմանում է այն չափանիշները, որոնցով անձին օգնություն չտրամադրելը համարվում է հանցագործություն:  Գոյություն ունեցող տարաձայնությունների պատճառը ոչ միայն օրենսդրական տեխնիկան է, այլ նաև հարցի լուծման տարբեր մոտեցումները (բարոյական, աշխարհայացքային, քաղաքական և այլն):  Այս հաստատությունն ամրագրված է Ռուսաստանի, Վրաստանի, Թուրքիայի, Իրանի, Լեհաստանի, Բուլղարիայի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի, Իսրայելի, Իսպանիայի, Ուկրաինայի, Բելառուսի, Լատվիայի, Շվեյցարիայի, Շվեդիայի, Էստոնիայի, Japanապոնիայի, Տաջիկստանի և Ուզբեկստանի մի շարք այլ քրեական օրենսդրություններում: , Որոշ երկրներ օգնություն չտրամադրելը համարում են հանցագործություն միայն այն դեպքում, եթե նրանք օգնություն ցուցաբերելու պարտավորություն ունեն: Վերջինիս բացակայության դեպքում նշված արարքը չի համարվում հանցագործություն:   Օրինակ, Ռուսաստանի Դաշնության Քրեական օրենսգրքի 125-րդ հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում վտանգի տակ թողնելու համար միայն այն դեպքում, եթե կա խնամքի պարտավորություն, եթե հանցագործը անձին դրել է կյանքի համար վտանգավոր վիճակում:  Նման մոտեցում ներկայումս առկա է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի ներկայիս նախագծում, ի տարբերություն գործող Քրեական օրենսգրքի `Ռուսաստանի Դաշնության նախկին քրեական օրենսգրքի, որը նախատեսում էր պատասխանատվություն` պարտավորության բացակայության դեպքում:  Այս առումով, մենք պետք է քննարկենք խնդրի հետ կապված որոշ գիտնականների տարբեր դիրքորոշումները վկայակոչելը:  Գրել է Դ.Վ.Դավթյանը: «Այսօր կյանքին սպառնացող առողջական վիճակում գտնվող անձանց օգնություն ցուցաբերելու պարտավորությունը սովորական քաղաքացիների համար միայն բարոյական պարտականություն է, բայց դա հեշտ է շտկելը, բավական է համապատասխան նորմ ամրագրել« քաղաքացիական իրավունքների »պարտավորություններում Ռուսաստանի հիմնական օրենքը »:  Հակառակ դիրքորոշումն արտահայտվել է II- ի կողմից. Գորելկինը գրում է, որ համընդհանուր պատասխանատվության դրույթը ենթադրում է, որ ցանկացած այլ վկայի `այլ անձի կյանքի համար վտանգավոր իրավիճակում գտնվող ցանկացած վկա ունի հատուկ պարտականություն` օգնություն ցույց տալու, և նմանատիպ պարտականության դեպքում `վերջինս պարտադրվում է յուրաքանչյուրին: , ինչը դեմ է օրենքին: Հատուկ տուրքի ճիշտ ընկալումը գործնական նշանակություն ունի: Գերմանական քրեական օրենսգրքում օժանդակությունը պահանջվում է օրենքով, եթե իհարկե դա չի սպառնում օգնություն տրամադրող անձի կամ երրորդ կողմի կյանքին կամ առողջությանը:   Օգնություն տրամադրելու վերոնշյալ պայմանը ամրագրված էր նաև Ռուսաստանի Դաշնության նախկին քրեական օրենսգրքում, ի տարբերություն ՀՀ քրեական օրենսգրքի ներկայիս նախագծի:  Կարծում ենք, որ օգնություն տրամադրելու պարտադիր պահանջի ամրագրումը պետք է ուղեկցվի այս պայմանի պարտադիր ամրագրմամբ, հակառակ դեպքում հանցագործությունը կկորցներ իր նպատակը, ինչը կարտացոլվի այդ անձի և քաղաքացու առողջությունը պաշտպանելու անհրաժեշտության մեջ:   Բացի այդ, Գերմանիայում կա այս հանցագործության հետ կապված մի առանձնահատկություն, որը մենք պետք է դիտարկենք:   Մասնավորապես, բացի առաջին օգնության խնդրանքից, տուժողին արգելվում է հետագա պահանջներ ներկայացնել տուժողի կողմից ցուցաբերվող օգնության փաստի վերաբերյալ և դրա որակի հետ կապված, եթե, իհարկե, օգնություն ցուցաբերող անձը ողջամտորեն չի գործել համապատասխան իր պատրաստակամությանը:  Մեջբերենք Գերմանիայի նախադեպային իրավունքից.  2016-ի հոկտեմբերի 3-ին 83-ամյա մի տղամարդ ընկավ Բորբեկի բանկերից մեկի սպասասրահում:  Տեսաձայնագրիչներն արձանագրել են, թե ինչպես են բանկ մուտք գործող չորս հաճախորդներն անտարբեր լինում զոհի նկատմամբ, որը ֆիզիկապես անհնար էր չնկատել տվյալ դեպքում, միայն հինգերորդ հաճախորդն էր շտապօգնություն կանչում:   Տղամարդը մահացել է հիվանդանոցում գլխի վնասվածքներից վայր ընկնելուց հետո:  Բորբեկի ընդհանուր իրավասության դատարանը որոշում է կայացրել բանկի հաճախորդներին պատասխանատվության ենթարկել տուգանքներ նշանակելով նրանց վտանգելու համար:  Հաճախորդներից երկուսը զղջացին կատարվածի համար, միևնույն ժամանակ արդարացնելով, որ կարծում էին, թե տղամարդը քնի մուրացկան է, բայց դատարանի կողմից նման արդարացումը խիստ քննադատվեց, քանի որ տուժողը լավ էր հագնված, պառկած էր բանկում և ոչ թե դրսում: ,  Մեղադրող կողմը շեշտեց, որ դատավճիռը պետք է ազդանշան լինի այն բանի, որ մենք չենք շարժվում դեպի անտարբեր հասարակություն, և դատավոր Կառլ Փիթեր Ուինթերբերգը ամբաստանյալներին ասաց, որ նրանց համար միայն մեկը կա, որ մեկը ստում է և օգնության կարիք ունի:  Անգամ այն ​​փաստը, որ դատաբժշկական փորձաքննության համաձայն ՝ տղամարդը պատրաստվում էր մահանալ ՝ անկախ այն բանից, թե ինչ արագությամբ է նրան տեղափոխել հիվանդանոց, դատարանը չի դիտարկել որպես մեղմացուցիչ հանգամանք: Գերմանական օրենսդրության վերոհիշյալ առանձնահատկությունն առկա է ԱՄՆ մի շարք նահանգներում:  Կա այսպես կոչված «բարեկենդանի օրենք» [4], որի գաղափարն այն է, որ արգելվում է որևէ պահանջ ներկայացնել ոչ մասնագետ խնամակալին, նույնիսկ եթե անբարենպաստ հետևանքներ լինեն:   Մեր կարծիքով, նման երաշխիքը ոչ միայն ընդունելի է, այլև պարտադիր ՝ հաշվի առնելով օգնության տրամադրման լայն դրդապատճառները:  Կարծում ենք, որ օգնություն ցուցաբերելու հնարավորություն ունեցող մարդիկ հաճախ նախընտրում են օգնություն չտրամադրել, քանի որ նրանք իրական պատճառ ունեն վախենալու տուժողի կամ նրա իրավահաջորդների կողմից հետագա հետապնդումից, ուստի այդպիսի պահանջ սահմանելը փոխադարձ երաշխիք կլինի ինչպես մատակարարի համար և պրակտիկայում: բացառել չօգնության դեպքերը: Որոշ երկրներում օրենսդրությունը պարտավոր է ականատես ցանկացած ականատեսի առնվազն տեղեկացնել համապատասխան մարմիններին օգնություն տրամադրելու անհրաժեշտության մասին:  Հասկանալի է, որ վերոնշյալը նվազագույն պահանջ է: Այն ամրագրված է Ֆրանսիայում, Իսպանիայում, Իսրայելում և մեր ներկայիս քրեական օրենսգրքերում:   Վրաստանի քրեական օրենսգիրքը նախատեսում է մի քանի անկախ հանցագործությունների վտանգի տակ դնել, իսկ Բուլղարիայի քրեական օրենսգիրքն ունի վեց հոդված `քրեական պատասխանատվությունը քրեականացնող: Եվրոպական մի շարք երկրներում վարորդական իրավունք ստանալու համար անհրաժեշտ է առաջին բուժօգնության հնարքներ յուրացնել:  Կարծում ենք, որ մոտեցումն ընդունելի է այնքանով, որքանով դա կօգնի վարորդին օգնել զոհին:  ՀՀ քրեական օրենսգրքի 128-րդ հոդվածի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ օրենսդիրը պատասխանատվություն է նախատեսում ոչ միայն այն դեպքերի համար, երբ հանցագործը պարտավոր էր հոգ տանել զոհի մասին կամ իրեն դնել տուժողի կյանքի կամ առողջության համար վտանգավոր իրավիճակում (II մաս), նաև այն դեպքերի համար, երբ հանցագործը Նա պարտավոր չէր հոգ տանել զոհի մասին, և նա նրան չէր դրել կյանքին սպառնացող իրավիճակի մեջ (առաջին մաս):   Այլ կերպ ասած, ցանկացած անձի վրա դրվում է պատկան մարմիններին կյանքի կամ սպառնացող իրավիճակում գտնվող անձին անհրաժեշտ կամ ակնհայտ շտապ օգնություն ցուցաբերելու անհրաժեշտության մասին տեղեկացնելու պարտավորությունը, սակայն սույն հոդվածի առաջին մասը ապաքրեականացվել է ՀՀ նախագծում: Քրեական օրենսգիրք:  Մեր կարծիքով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի նախագծում ամրագրված նման մոտեցումը հակասական է:  Ընդունելով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 128-րդ հոդվածի առաջին մասում կան որոշ բացթողումներ, որոնք խնդիրներ են հարուցում իրավապահ պրակտիկայում, այնուամենայնիվ կարծում ենք, որ ապացույցների բարդությունը հիմք չէ ապաքրեականացնելու համար օգնություն տրամադրելու պարտավորությունը բացառելու համար: գործ փոխելով դիրքը: Անդրադառնալով ապաքրեականացմանը `հարկ ենք համարում շեշտել, որ եթե ապաքրեականացնենք օգնություն ցուցաբերելու ընդհանուր պահանջը, վերջինս դառնում է միայն բարոյական պարտավորություն, իսկ որոշ դեպքերի մոտեցումը, մեր կարծիքով, անընդունելի է:   Օրինակ ՝ այն անձին օգնություն չտրամադրելը, որի կյանքին սպառնացող վիճակը տեղի է ունեցել, եթե անձը հնարավորություն է ունեցել այն տրամադրել առանց իրեն կամ երրորդ անձին վնասելու, պետք է համարվի հանցագործություն ՝ հաշվի առնելով վերջինիս հանրային վտանգը:   Մեր մոտեցումը հիմնված է մարդկության սկզբունքի վրա, ինչպես նաև այն փաստի վրա, որ Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիրը և Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը հռչակում են մարդու իրավունքներն ու ազատությունները որպես բարձրագույն արժեք, և կյանքի իրավունքի պաշտպանությունն ամրագրված է Սահմանադրությունը ցանկացած պետության պարտականությունն է: դրա հիման վրա պետության կողմից կիրառվող հարկադրանքի միջոցների օգնությամբ, հակառակ դեպքում նշված իրավունքը կունենա զուտ ֆորմալ բնույթ:   Իհարկե, մարդու վարքի լավագույն կարգավորիչը բարոյականությունն է, հատկապես երբ խոսքը վերաբերում է հանցագործությանը, երբ անձը գործում է ոչ թե քրեական պատասխանատվության վախից, այլ բարոյականության զգացումից ելնելով:  Այնուամենայնիվ, հասարակության զարգացման որոշակի փուլում, երբ բարոյական արժեքները սկսում են անկում ապրել, քրեական օրենսդրությունն է նպաստում բարոյական իրավական գիտակցության ձևավորմանը, հատկապես, երբ մարդու կյանքի և առողջության պաշտպանությունը կարևորագույն խնդիրներից մեկն է: քրեական օրենք.  Ավելին, մենք հավատում ենք, որ վտանգի շատ դեպքերում հնարավոր կլինի չնչին միջամտության միջոցով կանխել մարդու մահը:   Կարծում ենք, որ հասարակության մեծ մասը գիտի առաջին օգնության կանոնները `հաշվի առնելով այն փաստը, որ վերջինս պարտադիր առարկա է ՀՀ բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում, բայց առաջին օգնության կանոններին տիրապետելը բավարար չէ նվազեցնելու կամ գոնե նվազագույնի հասցնելու համար: առաջին օգնության դեպքեր: Անհրաժեշտ է, որ հասարակության անդամները տեղեկանան օժանդակություն ցուցաբերելու համար քրեական պատասխանատվության, ինչպես նաև համապատասխան երաշխիքների մասին, որոնք անհրաժեշտ է ամրագրել ՀՀ քրեական օրենսգրքում: Մեր կարծիքով, ՀՀ ներկայիս քրեական օրենսգրքի լուրջ բացերից մեկը օգնություն ցուցաբերող անձի համար համապատասխան երաշխիքների բացակայությունն է, որն արդարացնող վախ և անվստահություն է առաջացնում օգնություն ցուցաբերող անձի նկատմամբ, որպեսզի օգնություն ցուցաբերող անձին հետագայում ազատեն: անբարենպաստ հետևանքներ և հետապնդումներ: Օրենսդրական արգելքը մատակարարին հարակից աջակցության խնդրանքներ ներկայացնելու վերաբերյալ:  Երաշխիքը պետք է հաշվի առնել, ինչպես նշեցինք, այն պայմանը, որ օգնություն ցուցաբերող անձը կամ երրորդ անձինք չեն վտանգում այլոց կյանքը կամ առողջությունը: Հարկ է նշել, որ նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը [5] ցույց է տալիս, որ 128-րդ հոդվածի առաջին մասը չի կիրառվում, բայց այդ փաստը կարող է դիտվել որպես հոդվածի համապատասխան մասի ապաքրեականացման արդարացում, որպես քրեական պատասխանատվություն չկատարելու համար: օգնություն ցուցաբերել վտանգված անձին: Նախևառաջ, կարծում ենք, որ հոդվածի համապատասխան մասի կիրառման բացակայությունը ոչ թե այն բանի պատճառով է, որ նման դեպքեր տեղի չեն ունենում, այլ հիմնականում պայմանավորված է նրանով, որ իրավապահ մարմինները բավարար ուշադրություն չեն դարձնում հայտնաբերմանը: նման դեպքերի: ,   Իհարկե, նման դեպքերի հայտնաբերումը, կարծում ենք, բավականին բարդ է: Բացահայտման դժվարությունը 128-րդ հոդվածի ապաքրեականացման հիմնական պատճառներից մեկն է: 1, բայց հաշվի առնելով գիտության զարգացումները, մենք գտնում ենք, որ բացահայտման գործընթացը դժվար է, բայց անհնարին:  Ավելին, մենք կարծում ենք, որ գործնականում կան բազմաթիվ այլ հանցագործություններ, որոնք կատարվում են, օրինակ, ամայի վայրում, ուշ գիշերը, և հանցագործության գործիքներն ու վկաները բացակայում են, բայց նման դեպքերի հայտնաբերման բարդությունը հիմք չէ: քրեական պատասխանատվությունը բացառելու համար:   Ապաքրեականացման հիմնավորումը կարող է լինել նաև այն փաստարկը, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 128-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն `գործերը հարուցվում են այլ կերպ, քան տուժողի, կասկածյալի կամ մեղադրյալի բողոքով: նրա հետ հաշտության դեպքում դրանք ենթակա են դադարեցման:   Ենթադրենք, որ եթե կա բողոք, ուրեմն կա մի անձ, ով իբր հանցագործություն է կատարել, և նման դեպքերում, իհարկե, բացահայտման հետ կապված խնդիրներ չեն առաջանա:  Առավել մտահոգիչ է այն փաստը, որ համապատասխան մարմիններին օգնություն ցույց տալու անհրաժեշտության մասին չտեղեկացնելը, ըստ էության, չի պատժվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի նախագծով, երբ այն հատուկ գիտելիքներ կամ ուսուցում չի պահանջում, ավելին ՝ վերջին, ինչպես արդեն նշվեց, միայն նվազագույն պահանջ է: է 128 2 2-րդ հոդվածը նախատեսում է պատասխանատվություն անձին կյանքին սպառնացող վիճակում թողնելու համար, որը զրկված է ինքնապահպանման հնարավորությունից, անօգնական է, եթե հանցագործը անձին օգնություն ցուցաբերելու իսկական ունակություն ունի, պարտավոր էր հոգ տանել նրա համար կամ ինքն իրեն, կամ նրան տեղավորել էր ցմահ: վտանգավոր վիճակում:  Բովանդակությունից բխում է, որ նա պարտավոր է ինքնօգնություն ցուցաբերել, եթե նա խնամքի պարտականություն ուներ, ինչը կարող է բխել օրենքից, այլ նորմատիվ ակտերից, պայմանագրից, ամուսնական կապերից և այլն, կամ երբ սուբյեկտն իրեն պահում է: կյանքին սպառնացող եղանակով: , այդ թվում `օրինական կերպով, նա նման իրավիճակի մեջ է դրել անձին և, օգնելու իրական հնարավորություն ունենալով հանդերձ, ցուցաբերել է անգործություն:   Օրինակ, երբ մեքենայի վարորդը վրաերթի է ենթարկում հետիոտնին, որը խախտում է ճանապարհը հատելու կանոնները, նա նրան թողնում է անօգնական և հեռանում է, եթե օգնի իրական հնարավորություն:   Հոդվածի 2-րդ մասը քննարկելիս անհրաժեշտ ենք համարում վկայակոչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 244-րդ հոդվածը, որը պատասխանատվություն է նախատեսում ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայրից հեռանալու համար, քանի որ գործնականում 128-րդ հոդվածի համապատասխան մասը առավել հաճախ օգտագործվում է ճանապարհատրանսպորտային պատահարներից հետո վտանգի ենթարկել զոհին: հետ կապված. Բերենք մի օրինակ դատական ​​պրակտիկայից: Ն.-ին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 128-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 244-րդ հոդվածի հատկանիշներով `Քրեական օրենսգրքի 2.2.1 հոդվածի պահանջները խախտելու համար` վարորդական իրավունք չունենալը, իր մեքենան վարելը: իրեն ենթարկել է մարմնական վնասվածքներից մահացած Վ.  Բացի այդ, բախումից անմիջապես հետո զոհին օգնելու իրական հնարավորություն ունենալով Ն.-ն հեռացել է վթարի վայրից ու հեռացել: Այս արարքի հանրային վտանգն այն է, որ այն ոչ միայն խախտում է ճանապարհի երթևեկի կանոնները, այլև դժվարացնում է վթարի հանգամանքների վերաբերյալ օբյեկտիվ ճշմարտության բացահայտումը:  Քրեական դիրքերից բխում է անձի պարտավորությունը ՝ վթարի վայրում մնալ, որի համար գործողության կամ անգործության համար պատասխանատվություն չկա:   Պարզ է դառնում, որ այդ դրույթը պարունակում է անորոշություն, որի արդյունքում վերջինս երբեմն նույնացվում է 128 2 2-րդ հոդվածի հետ:  Նման խառնաշփոթությունը բացառելու համար անհրաժեշտ է հստակեցնել 244-րդ հոդվածը:   Ռուսաստանի քրեական օրենսդրությունում այս հարցը գտնվում է հետազոտողների ուշադրության կենտրոնում:   Այս կապակցությամբ անհրաժեշտ ենք համարում մեջբերել Ռուսաստանի Դաշնության Սահմանադրական դատարանի դատավոր Ա. Լ. Կոնովալովի դիրքորոշումը խնդրի վերաբերյալ:   Վերջինս, պատասխանելով այն հարցին, թե վթարի վայրը լքելու համար քրեական պատասխանատվություն նախատեսող նորմը անհրաժեշտ է, թե վտանգը թողնելու համար նախատեսված քրեական պատասխանատվությունը բավարար է, ասաց. «Անհրաժեշտ է գոնե պարզաբանել հանցագործության բովանդակությունը, օբյեկտիվ կողմի իմաստն ու բովանդակությունը, անձի վրա դրված պատասխանատվությունը ՝ այս հանցագործության կապը այլ հանցագործությունների հետ »[8]:  Այսպիսով, Ռուսաստանի օրենսդիրը վերջապես գնաց 2003 թ.-ին պատահարի վայրից հեռանալու քրեականացման ճանապարհով:  ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանառվող նախագծում այս խնդիրը լուծվել է նույն կերպ, ինչը, կարծում ենք, ճիշտ մոտեցում է: Հաջորդ հարցը, որին մենք կցանկանայինք անդրադառնալ 128 2 2-րդ հոդվածի կապակցությամբ, «նա մարդուն այդպիսի վիճակում է դրել» արտահայտության բովանդակությունը, որը պարունակում է որոշակի անորոշություն, և ընկալման առումով դժվարություններ է առաջացնում:  Մենք հավատում ենք, որ խոսքը ցանկացած օրինաչափ և անօրինական վարքի մասին է, որից հետո զոհը հայտնվում է կյանքին սպառնացող իրավիճակում, ինչը հանգեցնում է հանցագործին օգնություն ցուցաբերելու պարտավորության, այսինքն `պարտքի հիմքը նախկին վարքն է: օրինախախտի:  Բնական է, որ եթե հանցագործը մտադիր է սպանել զոհին կամ լուրջ վնաս հասցնել նրա առողջությանը, ապա հանցագործության մասին որևէ խոսք լինել չի կարող, բայց հոդվածի համապատասխան մասում չկա սպանության կամ լուրջ վնաս պատճառելու մտադրության պարզաբանում: , ինչը, մեր կարծիքով, բաց է թողնված: ՀՀ քրեական օրենսգրքի նախագծում է: Վերոհիշյալ հոդվածի երրորդ մասը նախատեսում է վտանգել ամենավտանգավոր տեսակը `նույն հոդվածի երկրորդ մասով նախատեսված արարքը, որն առաջացրել է մահ կամ այլ ծանր հետևանքներ:   Երրորդ մասի դրույթից բխում է, որ զոհի մահվան կամ այլ ծանր հետևանքների առնչությամբ հանցագործը կարող է նաև դիտավորյալ դիտավորություն ունենալ, ինչը, կարծում ենք, անընդունելի է:  Արհամարհվում է նշված հետևանքները անզգուշությամբ առաջացնելու փաստը, ինչը նույնպես արդարացված չէ:  Մեր կարծիքով, խնդիրը կարող է լուծվել երկու եղանակով. Կա՛մ շտկել առկա բացթողումը, կա՛մ բացառել նշված հետևանքները ՝ որպես արարքի ծանրացուցիչ հանգամանք:   ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանառվող նախագծում խնդրի լուծումը տրվել է հետևյալ կերպ. Տուժողի մահը կամ այլ ծանր հետևանքները չեն համարվում ծանրացուցիչ հանգամանքներ, փոխարենը կա ծանրացուցիչ հանգամանքների սրում. Հանցագործություն նախատեսված է սույն հոդվածի 2-րդ մասը ՝ 1) անչափահասի նկատմամբ, 2) հղի կնոջ նկատմամբ, կամ 3) հանցագործից նյութական կամ այլ կերպ կախված [9] -ով: Ձեւակերպումից պարզ է դառնում, որ օրենսդիրն առավել վտանգավոր արարքը պայմանավորել է տուժողի խոցելի վիճակով:   Մեր կարծիքով, նման մոտեցումն արդարացված է, և այս առումով անհրաժեշտ ենք համարում նշել, որ որոշ երկրներում ուշադրություն է դարձվում զոհի առավել խոցելի դիրքում գտնվելու վրա, բայց մեկ տարբերությամբ, որ այդպիսի զոհի կարգավիճակը համարվում է միայն հանցագործության պարտադիր առանձնահատկությունը:  Այլ կերպ ասած, խոցելի պետությունն օգտագործվում է, բայց չի դիտարկվում որպես ծանրացուցիչ հանգամանք:  Նման մոտեցում առկա է Ռուսաստանի Դաշնության քրեական օրենսգրքում, ինչպես նաև Japanապոնիայի քրեական օրենսգրքում:   Մենք համաձայն ենք ՀՀ քրեական օրենսգրքի նախագծում առկա մոտեցման հետ, քանի որ անձանց նման խոցելի իրավիճակը մեծացնում է հանցագործության հանրային վտանգը, ուստի պետք է ավելի խստորեն պատժվի, և անձանց այնպիսի իրավիճակներ բավարարելը սխալ էր, հանցագործության պարտադիր հատկանիշ ՝ հաշվի առնելով միայն ինքնապաշտպանությունը: Այսպիսով, ամփոփելով քննարկվող հանցագործության վերաբերյալ տարբեր երկրների մոտեցումները, ուսումնասիրության հիման վրա բարձրացված խնդրահարույց խնդիրները, դրանց վերաբերյալ մեր դիրքորոշումները, ինչպես նաև ուսումնասիրված պրակտիկայի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի նախագծի հիման վրա, փորձենք փորձել ձեւակերպել ինստիտուտի կատարելագործման մեր առաջարկները:   Նախ կարծում ենք, որ պետք է պահպանել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 128-րդ հոդվածի առաջին մասը, որը նախատեսում է ընդհանուր օգնություն ցուցաբերել:   Սակայն ակնհայտ է, որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքում մենք ունենալու ենք հանցագործությունների աճ:  Աճը պայմանավորված կլինի առարկաների լայն շրջանակով, որը կարող է ներառել այս հանցակազմը, ինչը իր հերթին կբարդացնի այդպիսի գործողությունների հայտնաբերման արդեն բարդ ընթացակարգը:  Կարծում ենք, որ խնդիրը կարելի է լուծել երկու եղանակով:  Առաջին ճանապարհը առարկաների շրջանակը նեղացնելն է ՝ պատասխանատվություն նախատեսելով միայն այն դեպքերի համար, երբ հանցագործի կողմից տրված օգնությունը զոհի փրկության միակ հույսն է:   Նման դեպքերը կարող են պատահել ամայի վայրում, ուշ ժամին, երբ զոհը ծայրահեղ վիճակում է: Միակ Նրան փրկելու միակ միջոցը անցորդի օգնությունն է, ով գիտակցում է այս փաստը, օգնելու իրական հնարավորություն ունի ՝ առանց իրեն վնասելու, բայց նույնիսկ թողնում է օգնության կարիքը: առանց համապատասխան մարմիններին տեղեկացնելու: Բնական է, որ օրենսդիրը չի կարող անտեսել նման դեպքերը, քանի որ այս դեպքերում գործ ունենք ոչ թե սովորական անտարբերության և անսիրտության, այլ հասարակական վտանգի գործողության հետ:  Միևնույն ժամանակ, խնդիրների լուծման այս մեթոդը չի կարող կատարյալ համարվել: Գործնականում դա կստեղծի իրավիճակներ, երբ օգնականը, որը հայտնվել է իր կամքին հակառակ նման իրավիճակում, և նրա օգնությունը զոհի փրկության միակ հույսն էր, կենթարկվի պատասխանատվության, և օգնողը կազատվի միայն դրա հիման վրա: , պատասխանատվությունից:  Բնականաբար, օրենքը չի կարող ստեղծել այդպիսի անհավասար պայմաններ, ուստի համեմատաբար նպատակահարմար է օգտագործել այդ գործողությունը հանրային բարձր վտանգի հետ կապելու պատասխանատվությունը:  Յուրաքանչյուր դեպքում հանրային վտանգի բարձր մակարդակը պետք է բացահայտվի, գնահատվի դատարանի կողմից `գործի բոլոր հանգամանքների լույսի ներքո և մանրամասն քննարկվի` գերմանական դատարանի կողմից բերված վճռի օրինակով: Լուծումը կարող է լինել. Հաջորդը, մենք առաջարկում ենք օգնություն տրամադրող անձի համար երաշխիքներ սահմանել `օժանդակության պարտադիր տրամադրման հետ միասին: Երաշխիքը, որ դոնորը կամ երրորդ կողմը չեն վտանգի դոնորի կյանքը, արգելում է տրամադրվող օգնությանը վերաբերող հետագա պահանջներ ներկայացնելը, նույնիսկ եթե որոշակի անբարենպաստ հետևանքներ են առաջացել, պետք է ամրագրվի քննարկվող հոդվածում: Հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի ձևակերպման նախագիծը `մենք առաջարկում ենք ձևակերպել 128-րդ հոդվածը, որը նախատեսում է պատասխանատվություն վտանգի համար, հետևյալ կերպ.« 1. «Կյանքին սպառնացող իրավիճակում հայտնված անձին ակնհայտ շտապ օգնություն չտրամադրելը կամ պատկան մարմիններին օգնություն չտեղեկացնելը, եթե հանցագործը իրական հնարավորություն ուներ օգնություն ցուցաբերելու ՝ առանց նրա կամ երրորդ կողմի կյանքին վնաս պատճառելու»: գործի հանգամանքները բարձր են: 2. Մարդուն կյանքին սպառնացող կամ առողջությանը սպառնացող պայմաններում ինքնապաշտպանության միջոցներ ձեռնարկելու հնարավորությունից զրկված պետություն թողնելը, եթե հանցագործը այդ անձին իրական օգնություն ցուցաբերելու անկեղծ հնարավորություն ուներ, պարտավոր էր հոգ տանել նրա համար: կամ նրան կյանքին սպառնացող կամ առողջությանը սպառնացող վիճակի մեջ դնել: Նա մտադիր չէր վնաս պատճառել: 3. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունը, որը կատարվել է ՝ 1) անչափահասի, 2) հղի կնոջ կամ 3) հանցագործից նյութական կամ այլ կերպ կախված անձի նկատմամբ: 4. Արգելվում է ներկայացնել տուժողի որակի հետ կապված պահանջներ (նրա իրավահաջորդը օգնություն ցուցաբերող անձին): » ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ URL ՝  https: //rvs.su/statia/ostavlenie-v-opasnosti (կիրառման ամսաթիվը)  19.03.2018): [4] «Բարի սամարացու մասին» օրենք, URL:   https: //ru.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D0%D0%B8%D0%BD%D0%B0 (հրապարակման ամսաթիվը)  16.03.2018): [5] DataLex Դատական ​​տեղեկատվական համակարգի կայք, URL:  http: //datalex.am/ (Հղումը արվել է 18.03.2018): [6] URL:  http: //www.datalex.am/dl_case_view_page.php?caseType=1&courtID=0&caseID=33214047251857848 (հասանելի է:  15.03.2018): [7] «Հայաստանի Հանրապետության քրեական իրավունք», հատուկ մաս, դասագրքերի համար, Երեւան, 2011: Շեվիկովա  2001 թ. Ապրիլի 25-ից Ռուսաստանի Դաշնության Սահմանադրական դատարանի ձևավորում [9] Իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման միասնական կայք, URL:  https: //www.e-draft.am/ (Հղումը կատարվել է 15.03.2018): Բեգոյան ՎՏԱՆԳԱՎՈՐՄԱՆ ՎՏԱՆԳԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ ՊԱՏԱՍԽԱՆԱՏՎՈՒԹՅՈՒՆ ։

Սույն հոդվածում անդրադարձել ենք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 128-րդ հոդվածի  հնարավոր բացերին, կիրառման խնդիրներին՝ փորձելով մեր հիմնավորումներով և  առաջարկներով նպաստել հոդվածի կատարելագործմանն ու պրակտիկ կիրառման  հեշտացմանը։
  Հիմնվելով արտասահմանյան երկրների փորձի, ՀՀ գործող քրեական  օրենսգրքի  և  նախագծի  ձևակերպումների  վրա,  մանրամասն  ուսումնասիրության  ենթարկելով  հոդվածի  յուրաքանչյուր  մասը,  առաջարկել  ենք  128-րդ  հոդվածի  ձևակերպման  մեր  տարբերակը՝  հիմնականում  շեշտը  դնելով  առաջին  մասի  վրա՝  արարքի  ապաքրեականացումը բացառելու համար։
