Մարդը, իր տնտեսական գործունեության ամենավաղ ժամանակներից, գիտակցելով ռիսկի գործոնը, մտածեց դրա կառավարման մեթոդների ներդրման մասին:   1930 թվականը համարվում է պատմության մեջ առաջին ապահովագրական ընկերություններից մեկը: Հիմնադրվեց գերմանական «Ապահովագրական պալատը», որն ապահովագրական գործարքներ էր իրականացնում վաճառականների և արհեստավորների գույքային շահերի համար: Գյուղատնտեսական ապահովագրությունն ամենավտանգավորն է ապահովագրական համակարգում `կլիմայական ռիսկերի պատճառով (կարկուտ, երաշտ, ջրհեղեղ, ցրտահարություն և այլն):  Այդ պատճառով այն միշտ գտնվել է բոլոր երկրների իշխանությունների ուշադրության կենտրոնում:   ՀՀ գյուղի գյուղատնտեսության կայուն զարգացման ռազմավարական փաստաթղթերում բազմիցս նշվել է գյուղատնտեսության ոլորտում ռիսկերի գնահատումը, փորձնական ապահովագրական ծրագրերի իրականացումը և նույնիսկ ապահովագրական համակարգի ներդրման ծրագրի իրականացումը: Միջազգային փորձի ուսումնասիրություն: Պատմության մեջ շատ դեպքեր կան, երբ տարբեր երկրներում գյուղացիները մեծ ֆինանսական վնասներ են կրել բնության «քմահաճույքի» պատճառով:  Այդ է պատճառը, որ տարիների ընթացքում տարբեր երկրներ մշակել և ներմուծել են իրենց գյուղատնտեսական ապահովագրության մոդելները, որոնցից յուրաքանչյուրում կա պետության մասնակցություն: Միջազգային պրակտիկայում այսօր կարելի է առանձնացնել պետության աջակցությամբ և մասնավոր-պետական ​​գործընկերությամբ մի քանի մոդելներ 1: ԱՄՆ-ում պետության և մասնավոր հատվածի միջև կա առավելագույն արդյունավետ համագործակցություն:   Բուսաբուծության ապահովագրություն 1 http: //agroinsurance.com. Համակարգում գործում է Դաշնային կոոպերատիվը, որը որոշում է ապահովագրավճարների դրույքաչափերը, սուբսիդիաների չափը և որոշում է ապահովագրական ապրանքները:  Դրա գործունեությունը վերահսկում է ԱՄՆ գյուղատնտեսության նախարարությանը կից ռիսկերի կառավարման գործակալությունը: Դաշնային ապահովագրությունը տրամադրվում է մասնավոր ապահովագրական ընկերությունների կողմից, որոնք ամբողջ պատասխանատվություն են կրում ապահովագրողների համար և երաշխավորում են ապահովագրավճարների վերադարձը ապահովագրվողներին:   Վերջիններս ստանում են սուբսիդիաներ, որի միջին մակարդակը ապահովագրական գումարի 50% -ն է և ապահովագրական ծածկույթի 70% -ը: Իսրայելում գյուղատնտեսական արտադրությունը 100% ապահովագրված է:  Ստեղծվել է բնական աղետների պաշտպանության պետական ​​հիմնադրամ, որը սուբսիդավորում է բոլոր գյուղատնտեսական մշակաբույսերի անասունների ապահովագրությունը: 1978 թվականին Իսպանիայում ստեղծվեց ազգային պետական ​​ապահովագրության ծրագիր, որը ղեկավարում էր պետական ​​կազմակերպություն:   Վերջինս ստեղծում է գյուղատնտեսական ապահովագրական արտադրանք, որի համար պետությունը սահմանում է սուբսիդիայի չափը (միջինը մոտ կեսը):   Արդյունքում, այս երկրում ապահովագրված է ֆերմերների ավելի քան 70% -ը, բերքի ոլորտի և անասնապահության մոտ 90% -ը: Թուրքիայի գյուղատնտեսական ապահովագրության մոդելը համարվում է լավագույններից մեկը աշխարհում:   2005-ին երկրում ընդունվեց «Գյուղատնտեսական ապահովագրության մասին» օրենք, որով ստեղծվեց Ագրարային ապահովագրության կազմակերպությունը, որն ապահովագրում է ֆերմերներին և ապահովագրավճարների մոտ կեսը ստանում է պետական ​​դոտացիաների միջոցով: Կարծում ենք, որ վերը նշված մոդելներից յուրաքանչյուրն ապացուցեց իր գոյության արդարացումը:  Այս տեսակի մոդելները թույլ են տալիս այլ երկրներին զարգացնել և զարգացնել առավելագույն արդյունավետ գյուղատնտեսական ապահովագրություն ցանկացած երկրում `պատշաճ վերլուծության և իրականացման միջոցով: ՀՀ գյուղատնտեսության խնդիրները: ՀՀ-ում 1990-ական թթ. Հողի, անասունների, գյուղատնտեսական տեխնիկայի և արտադրության այլ միջոցների մասնավորեցման (սեփականաշնորհման) արդյունքում ներկայումս գործում է շուրջ 340,000 տնային տնտեսություն և գյուղացիական տնտեսություն:   Միջինում նրանք ունեն մոտ 1,4 հա գյուղատնտեսական նշանակության հողեր, այդ թվում `1,1 հա վարելահողեր: Վերջին տարիներին գյուղատնտեսությունը միշտ հռչակվել է ՀՀ տնտեսության գերակա ճյուղ:   Այնուամենայնիվ, ոլորտի համաչափ զարգացումը խոչընդոտում են վտանգավոր ջրաբանական երևույթները, հատկապես երաշտները, կարկտահարությունները, կարկտահարությունները և ցրտահարությունները:   Հետևաբար, ոլորտի արդյունավետ զարգացման համար անհրաժեշտ է արտադրանքի որակի մշտական ​​բարելավում, պետական ​​աջակցություն `նպատակային ֆինանսավորման ծրագրերի, սուբսիդիաների համակարգի, ապահովագրական համակարգի և այլ ծրագրերի ներդրման միջոցով:   Դրանք պետք է ուղղված լինեն գյուղատնտեսության ոլորտում բնական ռիսկերի կանխարգելմանը և հետևանքների մեղմմանը 1: Հայաստանի Հանրապետության մարզերն ունեն որոշակի կլիմայական առանձնահատկություններ. որոշակի ռիսկեր առավել յուրահատուկ են յուրաքանչյուր տարածաշրջանում:  Ուստի պարզ է, որ բոլոր ռիսկերի դեմ միաժամանակյա ապահովագրությունը դեռ իրատեսական և արդյունավետ չէ: Այս փուլում անհրաժեշտ է գնահատել անհրաժեշտ ռիսկերը, բյուջեի հնարավորությունները, համապատասխան նորմատիվային հիմքերի մշակում, մեթոդաբանություն, ապահովագրողների ցանկությունների ուսումնասիրություն: Ապահովագրության մեթոդաբանության մշակում `ՀՀ Արարատի մարզի օրինակով: Արարատի մարզի գյուղատնտեսական նշանակության հողերը կազմում են 156,962 հա:  Տարածաշրջանն ունի չոր և շատ չոր կլիմա:  Գյուղատնտեսական արտադրանքը հիմնականում կազմակերպվում է 52 500 գյուղացիական տնտեսությունների միջոցով: Ինչպես գիտենք, Արարատի մարզում ՀՀ գյուղատնտեսության համար բերքը և տնկարկները ռազմավարական նշանակություն ունեն: Խնդիրների պատճառով անհրաժեշտ է հաշվի առնել այս դեպքում եղանակի, եկամտի և եկամտաբերության ցուցանիշը: Եղանակի ինդեքսի հիման վրա ապահովագրության օրինակ է ապահովագրությունը `պայմանավորված տեղումների քանակով:   Օրինակ ՝ նորմալ մակարդակից շեղվելու դեպքում ապահովագրողը վճարում է բերքի կորստի համար:   Արարատի մարզում 2006-2007 թվականներին եղանակային անբարենպաստ պայմանների պատճառած վնասները: կազմել է 13,100 մլն դրամ, 2008-ին ՝ 3200 մլն, 2009-ին ՝ 929,2 մլն, 2014-ին վնասվել է 2517,3 հա ծիրան և 670,9 հա խաղող: Ելնելով բերքատվության ինդեքսից `ապահովագրության եկամտաբերության մակարդակը հաշվարկվում է որպես համախառն բերքի հարաբերակցություն այն տարածքի, որի վրա մշակվում է:  Սահմանվում է նորմ, որի շեղումը փոխհատուցվում է: Եկամտի ինդեքսի միջոցով գյուղատնտեսական ապահովագրության ապրանքը ձեւավորվում է տարածաշրջանային ցուցանիշների, այլ ոչ թե անհատական ​​տնտեսության հիման վրա:   Այն ապահովագրում է եկամտի հավանական կորստից `տարածաշրջանում բերքատվության նվազման կամ որոշակի բերքի ցածր գների պատճառով: 1 Ավետիսյան Ս., «Հայաստանի Հանրապետության պարենային անվտանգության հրատապ խնդիրներ», Երեւան:  Տնտեսագետ, 2014 թ. Ստորև, Արարատի մարզի օրինակով, մենք առաջարկել ենք մի մեթոդաբանություն, որը կարող է պարզել, թե երբ և որ դեպքում ապահովագրավճարների դեպքում ճիշտ կլինի այս տարածաշրջանում ներդրումներ կատարել ապահովագրական համակարգում:  Մոդելում փորձ է արվել գտնել եղանակի տատանումների բերքատվության ցուցանիշները փոխելու միջոցով առավելագույն ապահովագրավճարը, որը պատրաստ կլինի վճարել գյուղացին, որը պատրաստ կլինի ապահովագրել ապահովագրական ընկերությունը ռիսկերից: Այսպիսով, • Cmin- ը, Cmax- ը նվազագույն և առավելագույն ջերմաստիճանն է, որով բերքատվությունը չի նվազում. , Ենթադրենք, որ այս ժամանակահատվածը լ.  Հավանականությունը, որ վորտարին անբարենպաստ կլինի, հավասար է l / n, որտեղ n- ը բոլոր տարիների թիվն է:   Անհատի օգտակարությունը կախված է U (Wt) t տարվա եկամտից: Եկեք ասենք W1, W2,… ..Wn- եկամտաբերությունն է, Wi1, Wi2, is Wik- ը լավ տարիների բերք է, Wj1, Wj2, Wjl- ը վատ տարիների բերք է, K- ը `այդ տարիների կորուստ, l + k = n Թող P- ը լինի ապահովագրավճար Q- ը սուբսիդիա է, U (W lP + Q) = E, որտեղ Q 0Ln (W lP + Q) = EW lP + Q =  հետևաբար, P = W l + Q (2) ցույց է տալիս ապահովագրավճարի չափը, որը վճարելու է ապահովագրվողը: Ֆերմերների կարծիքով, 10-23 ° C- ը համարվում է բարենպաստ ջերմաստիճան կարտոֆիլի մշակման համար:  Մյուս կողմից, Հայպետհիդրոմետի կողմից տրամադրված ջերմաստիճանի տվյալների հիման վրա, ինչպես նաև բերքատվության մակարդակը, գները հաշվի առնելով, կարտոֆիլի տնտեսությունների համար առաջարկվող մոդելը նման կլինի Աղյուսակ 1-ին: W lm- ը լավ տարիների միջինն է. W vm- ը վատ տարիների միջինն է. Աղյուսակ 1. Մոդելի արդյունքը gindeflyGinbase: W l W v Մեր օրինակում n = 9, l = 3, k = 6: Մեր տվյալներով ՝ 2006-2014թթ. Արարատի մարզում կարտոֆիլի ֆերմերային տնտեսությունների համար անբարենպաստ տարիներ են եղել 2010, 2011 և 2013 թվականներին, այս տարիներին համախառն բերքը չի գերազանցում 24,5 հազարը: տոննա W lm W wm Ln (W lm) Ln (W wm) E sp.use E sp.use = 1/3 Ln (W w) +2/3 Ln (W lm) Այսպիսով, մեր մոդելի հաշվարկները ցույց են տալիս. ամբողջ Արարատի մարզի կարտոֆիլի ֆերմերային տնտեսությունները լիակատար կորուստներից ապահովագրելու համար ֆերմերները կարող են միասին վճարել 175,008,535 դրամ, քանի որ այդ դեպքում դրանց օգտակարությունը չի նվազի:  Եթե ​​այս թիվը բաժանենք Արարտի տարածաշրջանում կարտոֆիլի արտի վրա, որը միջինում կազմում է 857 հա, ապա կստացվի, որ 1 հա տնտեսություն ապահովագրելու համար անհրաժեշտ է վճարել 204,210 դրամ: Կարծում ենք, որ պետության կողմից աջակցվող գյուղատնտեսական ապահովագրության մոդելներին համարժեք տեղական մոդելի մշակումն ու իրականացումը կարող են էապես նպաստել ոլորտի զարգացմանը ՝ հիմնվելով «պետական-գյուղատնտեսական կոոպերատիվներ-ապահովագրական կազմակերպություններ» եռամիասնության վրա: Քրիստինե Անտոնյան, Շուշանիկ Գյոլչանյան ՀՀ ԳՅՈՒICԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ՈԼՈՐՏՈՒՄ Ապահովագրական համակարգի ներմուծման հնարավորություններ Հիմնաբառեր. Գյուղատնտեսություն, ապահովագրություն, Արարատի մարզ: ։

Առաջադրված  մոդելի  միջոցով  պարզ  է  դառնում,  որ  ՀՀ-ում  գյուղատնտեսության  ոլորտի  զարգացման  համար  նպատակահարմար  է  ներդնել  ապահովագրական  համակարգ։
   Առաջադրված  մեթոդաբանությունը  հիմք  է  ընդունում  այնպիսի  ապահովագրավճարների  ծավալը,  որտեղ  հաշվի  են  առնվել  տարածաշրջանում  եղանակային տատանումները, բերքատվության և գների մակարդակը։
  Ապահովագրական համակարգը արդյունավետ կգործի, եթե հենվի այնպիսի ապահովագրական մոդելի վրա, որի շահակիցներն են՝ գյուղացիական կոոպերացիաները, ապահովագրական ընկերությունները, պետությունը՝ ի դեմս նպատակային կառույցի։
