ՀՀ ՔԱILԱՔԱԻԱԿԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ԳՈՐERԱՌՆԱԿԱՆ ՄԱՐՄԻՆՆԵՐԻՆ առնչվող մի շարք արդի հիմնախնդիրներ Իրավաբանական գրականության մեջ Վերաքննիչ դատարանի գործառական լիազորություններն ավանդաբար դասվում են որպես կազմակերպչական-կարգավորող: Վերաքննիչ դատարանի կազմակերպչական-կարգավորող լիազորություններով անհրաժեշտ է հասկանալ Վերաքննիչ դատարանի իրավունքների և պարտականությունների որոշակի շրջանակ, որը կանխորոշում է վերաքննիչ վարույթի հարուցումը, վերաքննիչ դատական ​​նիստի նախապատրաստումը և մասամբ , վերաքննիչ դատաքննության գործընթացը:   Այս լիազորություններն իրականացնելով `Վերաքննիչ դատարանը պատասխանում է գործով ներգրավված անձանց գործողություններին, որոնք առաջացնում են իրավական հետևանքներ 1: Վերաքննիչ դատարանի կանխարգելիչ լիազորություններն ուղղված են անօրինական բողոքարկման կանխմանը, ինչպես նաև դատավարական ակտերի վերանայմանը բացառել դատավարական օրենսդրությամբ սահմանված արգելքների առկայության դեպքում. դրանք խոչընդոտում են վերաքննիչ վարույթի ծագման հետագա ընթացքին:   Արգելակողները կարող են, մասնավորապես, լիազորություն ունենալ բողոքարկումը վերադարձնելու, բողոքարկումը հետ կանչելուց հետո բողոքարկման հայց ներկայացրած անձը բողոքարկումը հետ վերցնելուց հետո: Իրավաբանական գրականության մեջ Վերաքննիչ դատարանի գործառական լիազորությունների շարքում կան պրոֆիլակտիկ լիազորություններ, որոնք ուղղված են քաղաքացիական դատավարությունում հնարավոր նոր խախտումների կանխմանը և բացառմանը 3:   Վերաքննիչ դատարանի որոշումների կայացման լիազորությունները ներառում են մասնավոր որոշումներ կայացնելը:  Նշենք, որ ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգիրքը Վերաքննիչ դատարանին չի տրամադրել 4 պրոֆիլակտիկ լիազորություններ 5: Մասնավոր որոշումները ռուսական գրականության մեջ կոչվում են նաև հատուկ որոշումներ, քանի որ դրանք ուղղված չեն քաղաքացիական գործի լուծմանը, այլ հետապնդում են գործի քննության ընթացքում ընդունված հատուկ որոշումը: 1 Տե՛ս Կուզնեցով Պ., Վճռաբեկ արտադրությունների հուզմունքը քաղաքացիական աշխատանքներում, էջ: 9, Տիմոֆեև Գ., Լիազոր դատարանի երկրորդ ատյաններ քաղաքացիական գործընթացում:  Sovremenny Problems, Moscow, 2008, p. 82 2 Տե՛ս Հովհաննիսյան Վ., Քաղաքացիական դատավարությունում դատական ​​ակտերի վերանայման հիմնախնդիրները `բողոքարկման ընթացակարգով, Երևան, 2013, էջ 283-284: 3 Տե՛ս Պուչինսկի Վ., Վճռաբեկ արտադրությունը խորհրդային քաղաքացիական գործընթացում, Մոսկվա, 1973, էջ: 25 4 Ընդունվել է 17.06.1998 թ., Ուժի մեջ է մտել 01.01.1999 թ .:   Տե՛ս ARPA 1998/20 (53), 09.09.1998: Այսուհետ `ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգիրք կամ ՔԴԿ: 5 Տե՛ս Հովհաննիսյան Վ., Էջ 295-296: Որոշել վախերը և կանխել դրանց կրկնությունը ապագայում 1: Մասնավոր (հատուկ) որոշումները իրավաբանական գրականության մեջ նկարագրված են որպես դատավարության ընթացքում դատարանի կողմից հայտնաբերված օրենքի անհատական ​​էական խախտումներին արձագանքելու միջոց: Այս խախտումները կարող են կատարվել ինչպես առանձին պաշտոնատար անձանց, այնպես էլ քաղաքացիների կողմից `ֆիզիկական իրավաբանական անձանց կողմից:  Այնուամենայնիվ, պարտադիր չէ, որ այդ սուբյեկտները լինեն գործին մասնակցող անձինք 3:  Դատարանը, լինելով պետական ​​մարմին, չի կարող չպատասխանել գործի քննության ընթացքում հայտնաբերված խախտումներին, պաշտոնատար անձանց աշխատանքում կատարված թերություններին: Առաջին ատյանի դատարանի դատական ​​ակտի օրինականությունը քննելիս վերադաս դատարանը կարող է հայտնաբերել օրենքի գերակայության խախտումներ, որոնք առաջացրել են քաղաքացիական վեճ, նյութական կամ դատավարական կանոնների խախտումներ, որոնք չեն ազդել գործի արդյունքի վրա: , և հիմք չեն հանդիսանում դատական ​​ակտը բեկանելու համար:   Դատարանը պետք է պատասխանի նման խախտումներին մասնավոր որոշումներ կայացնելու միջոցով 4:   Հարկ է նշել, որ երբ խոսքը վերաբերում է արտադատական ​​դատարանի թույլ տված սխալներին, գերագույն դատարանը դրանք կարող է մատնանշել ինչպես գործի լուծման մեջ (կայացված բողոքի քննության արդյունքում), այնպես էլ հատուկ որոշման մեջ: այդ նպատակը  Ստորին դատարանների թույլ տված սխալները մատնանշվում են հետագայում դրանց կրկնությունը բացառելու համար 5: Այս կապակցությամբ Ի. Ayայցը նշում է, որ մասնավոր որոշումների կայացումը վերադաս դատարանների բացառիկ իրավասությունն է 6:   Եվ Ն. Էլիզարովը նշում է, որ մասնավոր որոշումները նպաստում են դատարանների աշխատանքում սխալների վերացմանը, դատարանների կողմից օրենքի խստորեն պահպանմանը 7: Այսպիսով, մասնավոր որոշումները սահմանվում են որպես պաշտոնատար անձանց կողմից կատարված գործողություններ `կապված պաշտոնատար անձանց, անհատ քաղաքացիների կողմից թույլ տված խախտումների հայտնաբերման հետ, ինչպես նաև հաստատությունների, ձեռնարկությունների, կազմակերպությունների և նրանց ասոցիացիաների, հասարակական կազմակերպությունների գործունեության զգալի բացերի և թերությունների հետ:  Ավելին, մասնավոր որոշումները կարող են վերաբերել ինչպես մասնակից, այնպես էլ չմասնակցող սուբյեկտներին 9: Ինչպես իրավացիորեն նշում է Վ. Հովհաննիսյան, ՀՀ դատական ​​օրենսդրությունը հիմնված է մասնավոր հարաբերություններում պետության միջամտության վրա 1 Տե՛ս Էդելսոն Կ., Խորհրդային քաղաքացիական գործընթացում առաջին ատյանի դատարանի հիմնական խնդիրները և գործունեության ձևերը. «Ուրալի գործընթացի կարճ անթոլոգիա:   Ուրալի նահանգի նահանգապետարանի ակադեմիաների քաղաքացիական գործընթացի 55 տարի », հրամանագրով: В Еркова, Եկատերինբուրգ, 2004, էջ. 63 2 Տե՛ս «Քաղաքացիական գործընթաց», դասագիրք, ենթ. ԼԱՎ. В. Яркова, 8-е изд., Москва, 2012, էջ 387: 3 Տե՛ս «Մեկնաբանություններ Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի վերաբերյալ», խմբ. Պ-ն Zhիլինա, 7-րդ հրատարակություն, Մոսկվա, 2014, էջ 438: 4 Տե՛ս Timofeev J., p. 176: 5 Տե՛ս Հովհաննիսյան Վ., Էջ 289-290, Պուչինսկի Վ., Էջ 22: 25 вым) судом, Москва, 1977, էջ 9: 8 Տե՛ս «Մեկնաբանություն Ռուսաստանի Դաշնության Քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի վերաբերյալ», էջ: 438 թ. 9 Տե՛ս Հովհաննիսյան Վ., Էջ 290-291: սահմանափակել թիվը, ինչպես նաև տնօրինության սկզբունքների հիման վրա:  Հայաստանի Հանրապետության դատարանները կարող են ստանձնել քաղաքացիական շրջանառության մասնակիցների իրավունքների պաշտպանությունը, խախտումների վերացումը միայն շահագրգիռ անձանց դիմումի հիման վրա: Համաձայն Հայաստանի Հանրապետության դատական ​​օրենսգրքի 211 1 1-ին հոդվածի, քրեական գործերի դատարանը պարտավոր է կայացնել լրացուցիչ որոշում, եթե վճռի, դատավճռի կամ որոշման հետ միաժամանակ կան համապատասխան հիմքեր, որոնք ուշադրություն են հրավիրում գործին համապատասխան պետական ​​կամ տեղական ինքնակառավարման մարմինների համապատասխան պաշտոնատար անձինք: նախաքննական վարչական կամ քրեական դատավարության ընթացքում թույլ տրված էական խախտումների մասին: ՀՀ օրենսդրությունը Վերաքննիչ դատարանին (ինչպես նաև ընդհանուր իրավասության դատարանին) չի տվել քաղաքացիական գործերով մասնավոր որոշումներ կայացնելու լիազորություն:  Վ.Հովհաննիսյանը ճիշտ է համարում նման մոտեցումը, երբ խոսքը վերաբերում է առաջին ատյանի դատարանում գործի քննությանը չմասնակցած անձանց վերաբերյալ որոշում կայացնելուն:   Միևնույն ժամանակ, Վ.Հովհաննիսյանը կարծում է, որ Վերաքննիչ դատարանը պետք է պատասխանի առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ տրված խախտումներին, որոնք վճիռը բեկանելու հիմքեր են:  Ավելին, դա պետք է արվի վճռի վերանայման արդյունքում ընդունված որոշման շրջանակներում:  Խոսքը ոչ թե առաջին ատյանի դատարանի նկատմամբ պատժամիջոցներ կիրառելու կամ դրան ցուցումներ տալու, այլ տեղի ունեցած խախտումներին արձագանքելու, դրանք գրանցելու մասին է:   Սա վերաբերում է, օրինակ, դատավորի կողմից դատավարության անհարկի հետաձգմանը կամ դատավարության անհարկի կասեցմանը 2: Համեմատության համար նշենք, որ ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 3128-րդ հոդվածը նախատեսում է ՀՀ վարչական դատարանի `լրացուցիչ որոշում կայացնելու իրավունքը:   Եթե ​​գործի քննության ընթացքում վարչական դատարանը պարզի, որ պետական ​​կամ տեղական ինքնակառավարման մարմինը թույլ է տվել ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց իրավունքների կոպիտ կամ պարբերական խախտումներ, ինչպես նաև ՀՀ Սահմանադրության կամ օրենքի այլ էական խախտումներ, ապա վարչական դատարանը միաժամանակ կայացնում է լրացուցիչ որոշում: հրավիրում է ինքնակառավարման մարմնի համապատասխան պաշտոնյայի և, անհրաժեշտության դեպքում, վերջինիս իր վերադասի վրա դատական ​​քննության ընթացքում ի հայտ եկած նշանակալի խախտումների վերաբերյալ, որոնք կատարվել են վարչական գործով նախաքննական վարույթի ընթացքում: Նման որոշում կարող է կայացվել լիցենզավորված լիցենզավորված անձանց դեմ, եթե տվյալ գործի ապացույցները տրամադրել են վերջիններս: Լրացուցիչ որոշումն ուղարկվում է խախտում կատարած պաշտոնատար անձին (լիցենզավորող, լիցենզավորող մարմին), իսկ եթե ոչ ՝ խախտում թույլ տված պաշտոնատար անձին, որը պարտավոր է այն քննարկել որոշումն ստանալուց հետո մեկ ամսվա ընթացքում: 1 Ընդունվել է 21.02.2007 թ., Ուժի մեջ է մտել 18.05.2007 թ .:   Տե՛ս ARPA 2007/20 (544) արվեստ: 489,18.04.2007 թ.  Այսուհետ `ՀՀ դատական ​​օրենսգիրք կամ ԱՆ: 2 Տե՛ս Հովհաննիսյան Վ., Էջ 291-292: 3 Ընդունվել է 05.12.2013 թ., Ուժի մեջ է մտել 07.01.2014 թ .:   Տե՛ս ARPA 2013/73 (1013): 1186.1,28.12.2013 թ.  Այսուհետ VDO: VDO- ի 147-րդ հոդվածը նախատեսում է ՀՀ վարչական վերաքննիչ դատարանի կողմից լրացուցիչ որոշում կայացնելու իրավունք:   Ավելին, Վարչական վերաքննիչ դատարանն իրավունք ունի լրացուցիչ որոշում կայացնել միայն շատ սահմանափակ դեպքերում:   Համաձայն ՍԴԿ-ի 144 2 2-րդ հոդվածի `վերաքննիչ դատարանն ընդունում է դատավարության մասնակցի կողմից վարչական դատարան չներկայացված ապացույցները, եթե չհամարի, որ դրանք էական չեն գործի լուծման համար:  Եթե ​​դատավարության մասնակիցը չի հիմնավորում, որ գործը քննության ընթացքում չի ներկայացրել ապացույցներ իր կամքից վեր հանգամանքներում, ապա դատական ​​ծախսերը, անկախ գործի ավարտից, կրում են դատավարության այդ մասնակիցը:   VDO- ի 147-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ եթե վերոնշյալ (որը ապացույցները ժամանակին չի ներկայացրել) դատավարության մասնակիցը պետական ​​կամ տեղական ինքնակառավարման մարմին է կամ դրա պաշտոնատար անձ, ապա Վերաքննիչ դատարանը կատարում է լրացուցիչ որոշում հոդվածով սահմանված կարգով: Լրացուցիչ որոշումներ կայացնելու իրավունքի վերաբերյալ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 1 3601 հոդվածը սահմանում է, որ դատարանը, եթե կան համապատասխան հիմքեր, պարտավոր է վճիռը կամ վճիռը միաժամանակ կայացնել լրացուցիչ որոշում ՝ ուշադրություն հրավիրելով համապատասխան պետական ​​պաշտոնյաների կողմից զգալի խախտումների: , որոնք թույլատրվել են քրեական գործով նախաքննության ընթացքում:   Լրացուցիչ որոշումն ուղարկվում է խախտում կատարած պաշտոնատար անձի վերադասին, իսկ դրանց բացակայության դեպքում `խախտում կատարած պաշտոնատար անձին:  Լրացուցիչ որոշում կայացրած պաշտոնյան պարտավոր է որոշումը քննարկել այն ստանալուց հետո մեկամսյա ժամկետում, ձեռնարկել համապատասխան միջոցներ առկա խախտումները վերացնելու կամ նման խախտումները բացառելու համար: Ելնելով վերոգրյալից ՝ Վ.Հովհաննիսյանը առանձնացնում է մասնավոր որոշման հետևյալ առանձնահատկությունները. Այն կայացվում է միաժամանակ դատական ​​ակտի հետ (վճիռ, վճիռ կամ որոշում): օրենքը նախատեսում է առանձին մասնավոր որոշում կայացնելու հնարավորություն. - եթե կան համապատասխան հիմքեր, մասնավոր որոշման որոշումը դատարանի պարտականությունն է. - մասնավոր որոշում կարող է կայացվել միայն խախտումներ հայտնաբերելու դեպքում, - այն ուղղված է պետական ​​և տեղական ինքնակառավարման մարմինների պաշտոնյաներին, որտեղ պետք է հիմնավորվի վերոհիշյալ անձանց կողմից թույլ տրված խախտումների փաստը. մասնավոր որոշումը պատժամիջոցներ չի առաջացնում: կամ պարտադիր իրավական հետևանքներ պետական ​​«տեղական ինքնակառավարման մարմինների» պաշտոնատար անձանց համար.   Տե՛ս ARPA 1998/22 (55), 21.09.1998: Այսուհետ `ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրք կամ ՍՍԿ: - Քննարկման արդյունքում ընդունված եզրակացությունների կամ խախտումների մասին դատարանին տեղեկացնելու պարտավորությունը պետական ​​և տեղական ինքնակառավարման մարմինների համար օրենքով նախատեսված չէ 1: Քննարկելով ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանին մասնավոր (հատուկ) որոշումներ կայացնելու լիազորությամբ օժտելու նպատակահարմարությունը `մենք գտնում ենք, որ նման իշխանության տրամադրումը չի կարող արդարացվել հետևյալ պատճառներով` ազատությունների և օրինական շահերի պաշտպանության համար:   Նույն հոդվածը սահմանում է, որ միայն այն անձինք, որոնք օրենքով օժտված են այդպիսի իրավասությամբ, իրավունք ունեն հայց ներկայացնել այլ անձանց իրավունքների, ազատությունների և օրինական շահերի պաշտպանության համար: ՍԴ-ի 3-րդ հոդվածը սահմանում է, որ դատարանը քաղաքացիական գործ է հարուցում միայն հայցի կամ դիմումի հիման վրա: ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր բազմաթիվ որոշումներում վկայակոչեց ՔԴՕ 3-րդ և 131-րդ հոդվածները ՝ բազմիցս նշելով, որ դատարանը պարտավոր է քաղաքացիական գործ հարուցել միայն համապատասխան հայցադիմումի կամ դիմումի դեպքում, քննել հարուցված գործը միայն այդ գործով ներկայացված պահանջների շրջանակը 2: Վերոհիշյալ կանոնները դիսպոզիտիվության (տնօրինություն) սկզբունքի հիմնաքարերն են, իսկ քաղաքացիական դատավարությունները հիմնականում հիմնված են դիսպոզիտիվության սկզբունքի վրա:   Դեռևս Ե. Նկարագրելով տրամադրվածության սկզբունքը ՝ Վասկովսկին նշել է, որ «քաղաքացիական իրավունքների բնորոշ առանձնահատկությունն այն է, որ դրանց իրականացումը ամբողջովին կախված է այդ իրավունքների կրողներից»: Տիրապետման սկզբունքը ենթադրում է, որ դատարանը չպետք է պաշտպանի համապատասխան հայց կամ դիմում չներկայացրած անձանց իրավունքները (ներառյալ մասնավոր որոշման միջոցով), քանի որ հակառակ դեպքում, բացի տնօրինման սկզբունքից, դա կխախտի ցանկացած կամայական միջամտություն ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 4-րդ մասում: Ավելին, պետք է հաշվի առնել, որ դատարանների խնդիրը ոչ թե իրավախախտների դեմ պայքարելն է, օրենքի գերակայության պահպանումը `ընդհանուր վերահսկողություն, այլ պաշտպանված են ոտնահարված իրավունքները, ազատությունները` օրինական շահերը, և դատարանները չպետք է լինեն: օժտված են ընդհանուր վերահսկողական լիազորություններով: Նմանապես, Վերաքննիչ դատարանի խնդիրը չէ նախ թույլ տալ քաղաքացիական գործի քննությունը գործին մասնակցող կամ գործին չմասնակցող անձանց: 1 Տե՛ս Հովհաննիսյան Վ., Էջ. 2 Տե՛ս թիվ SD3 / 0010/02/12, KD1 / 0809/02/10, EKD / ​​3430/02/09, AVD / 0470/02/10, EKD / ​​1487/02/08, 31401 ( VD), SHD1 / 0165/02/09, KD3 / 0099/02/09, EADD / 0638/02/08, ESHD / 0110/02/08, YAND / 2534/02/08, LD / 0423/02/08 / 370 /, 3-1132 (VD), 3-84 (VD), LD / 0409/02/08, EMD / 0630/02/08 և EAKD / 1939/02/08 ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կայացրած որոշումներ: 3 Տե՛ս Vasyakovsky E., Bookbook of Civil Process, Moscow, 1917, p. 124: 4 Ընդունվել է 05.05.1998 թ., Ուժի մեջ է մտել 01.01.1999 թ .:   Տե՛ս ARPA 1998/17 (50), 10.08.1998: Այսուհետ ՝ ՀՀ քաղաքացիական կամ քրեական օրենսգիրք: Խախտումների հայտնաբերում (հայտնաբերում (եթե դրանք կապված չեն բողոքարկման հիմքերի հետ) և հիմնավորում): 2) Վերաքննիչ դատարանը, որպես ընդհանուր իրավասության դատարանի օրինականությունն ու արդարացումը ստուգող մարմին, իրավունք ունի վկայակոչել գործի քննության ընթացքում ստորին դատարանի կողմից թույլ տրված խախտումները, բայց միայն դրա շրջանակներում: բողոքարկման սահմանները.  Այս գնահատականները պետք է ներկայացվեն բողոքների լուծման արդյունքում ընդունված որոշման մեջ, ուստի այդ կապակցությամբ առանձին որոշում (մասնավոր որոշում) կայացնելու անհրաժեշտություն չկա: Հակառակ դեպքում, եթե վերաքննիչ դատարանը դիմի և գնահատի ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից թույլ տրված խախտումները, որոնք չեն ազդում գործի արդյունքի վրա, բայց նշված չեն բողոքարկման մեջ, կվերադարձվի, որ վերաքննիչ դատարանը դուրս է եկել հիմքերի սահմաններից: բողոքարկման հիմքերը Ելնելով վերոգրյալից ՝ մենք գտնում ենք, որ չնայած մասնավոր որոշումների դրական նշանակությանը և ազդեցությանը, քաղաքացիական դատավարությունում դրանց առկայությունն արդարացված չէ, ուստի նաև արդարացված չէ վերաքննիչ դատարանում նման որոշումներ կայացնելու լիազորության վերապահումը: Քննարկելով Վերաքննիչ դատարանի գործառական լիազորությունների հետ կապված ընթացիկ խնդիրները `անհրաժեշտ է չանդրադառնալ Վերաքննիչ դատարանի կայացրած դատական ​​ակտի պարզաբանման և / կամ թվաբանական սխալների, սխալների, տպագրական սխալների ուղղման խնդրին: Թիվ ԼԴ / 0376/02/09 քաղաքացիական գործով կայացված որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձավ դատավճռի պարզաբանման նշանակությանը և առանձնահատկություններին ՝ նշելով, որ վճռի պարզաբանումը վերջնական ուժը կորցրած ճանաչելու միջոցներից մեկն է: դատավճռի մասեր, որոնք ուղղված են անորոշությունների ու անորոշությունների շտկմանը: Վճռաբեկ դատարանը նաև նշեց, որ օրենսդիրը հստակ չափանիշներ չի սահմանել վճիռը պարզաբանելու նպատակահարմարության համար, ուստի, հաշվի առնելով, որ վճռի պարզաբանումը դատարանի իրավասությունն է և ոչ թե պարտավորությունը, բոլոր դեպքերում դատարանը որոշում է դրա անհրաժեշտությունը: ինքնուրույն պարզաբանել վճիռը: Վճռի պարզաբանման անհրաժեշտությունը պետք է պայմանավորվի միայն վճռի վերջին մասում այնպիսի երկիմաստությունների առկայությամբ, որոնք կարող են կրկնակի մեկնաբանության տեղիք տալ կամ բարդացնել վճռի կատարումը: Միևնույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը շեշտեց, որ դատարանը կարող է փոխել վճռի բովանդակությունը կամ լուծել այն հարցերը, որոնք այդ վճռում չեն քննարկվել վճռի պարզաբանման արդյունքում 1: Թիվ ԵԿԴ / 3468/02/08 քաղաքացիական գործով կայացված որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ուղղակիորեն հաստատեց, որ ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանը իրավասություն չունի պարզելու իր որոշումը 2: Վճռաբեկ դատարանի այս որոշումը հիմնված է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 35-րդ հոդվածի վրա (պետական ​​և տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ու պաշտոնատար անձինք իրավասու են կատարել միայն այնպիսի գործողություններ, որոնք 1 Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի որոշումը Հայաստանի Հանրապետության 28.11.2014 թ. Քաղաքացիական գործով թիվ ԼԴ / 0376/02/09: 2 Տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարան 02.04.2010 թ. Թիվ ԵԿԴ / 3468/02/08 քաղաքացիական գործով որոշումը: 3 Տե՛ս ARPA 2005.12.05 / Հատուկ թողարկում, արտ. 1426, այսուհետ `ՀՀ Սահմանադրություն: ինչպես ամրագրված է Սահմանադրության կամ օրենքում), ինչպես նաև այն փաստը, որ CCP- ն ուղղակիորեն չի տրամադրել Վերաքննիչ դատարանին այդպիսի լիազորություն, և դատավարական իրավունքի անալոգիան չի կարող կիրառվել: Սա հավասարապես վերաբերում է դատական ​​ակտի սխալները, տպագրական սխալները և թվաբանական սխալները շտկելու իրավասությանը, որոնցից փաստորեն Վերաքննիչ դատարանը նույնպես զրկված է (նույն պատճառով): Ս. Այս առնչությամբ Մեղրյանը նշում է, որ օրենսդիր մարմինը թույլ է տալիս վերացնել վճիռների միայն թերությունները. թույլ չի տալիս ՍԴԿ-ի 142-րդ և 143-րդ հոդվածների կիրառումը այլ դատական ​​ակտերի (այդ թվում `Վերաքննիչ դատարանի որոշումների) նկատմամբ:   Մյուս կողմից, գուցե օբյեկտիվ անհրաժեշտություն լինի լրացնել կամ հստակեցնել որևէ դատական ​​ակտ, շտկել ցանկացած սխալ, տպագրական սխալ կամ թվաբանական սխալ:  Ավելին, դատական ​​ակտում առկա թերությունները վերացնելու իրավունքը պետք է վերապահվի տվյալ դատական ​​ակտը կայացրած դատարանին:  Courtանկացած դատարան պետք է հնարավորություն ունենա պարզաբանելու իր սեփական դատական ​​ակտը, դրա սխալները, տպագրական սխալները և թվաբանական սխալները շտկելու համար 1: Հետագայում նա նույնպես նման դիրքորոշում հայտնեց: Հովհաննիսյանը ՝ նշելով, որ յուրաքանչյուր դատարան պետք է առաջնորդվի իր իսկ գործողությունները պարզաբանելու լիազորություն տալու սկզբունքով 2:   Վճռի պարզաբանման կանոնները կարող են կիրառվել Վերաքննիչ դատարանի որոշման բացատրության վրա `հաշվի առնելով դատական ​​ակտերի վերանայման առանձնահատկությունները 3: Վճռի պարզաբանման նպատակը դրա կատարման համար անհրաժեշտ պայմանների ստեղծումն է 4, և Վերաքննիչ դատարանի որոշման պարզաբանումը կարող է պայմանավորված լինել ինչպես դրա կատարմամբ, այնպես էլ գործի նոր քննության համար անհրաժեշտ պայմաններ ստեղծելու անհրաժեշտությամբ: առաջին ատյանի դատարանում:   Վերաքննիչ դատարանի որոշումը կարող է պարզվել նախքան առաջին ատյանի դատարանում գործի քննությունը, եթե որոշում է կայացվել ամբողջությամբ կամ մասամբ բեկանել դատական ​​ակտը, վարույթը մասամբ դադարեցվել է կամ հայցը դադարեցվել է: ազատվել է աշխատանքից, կամ մինչև մահապատժի կատարումը, եթե դատարանը մասամբ բեկանեց հաշտության պայմանագիրը և փոփոխեց ստորին դատարանի դատական ​​ակտը 5:  Դատական ​​ակտի պարզաբանման մասին հայցը կարող է ներկայացվել վաղեմության ժամկետում այն ​​կայացրած դատարան 6: Վ.Հովհաննիսյանը առաջարկում է ՍԴՊ-ի 143-րդ հոդվածում «դատավճիռ» բառը փոխարինել «դատական ​​ակտ» բառերով, ինչը Վերաքննիչ դատարանին հնարավորություն կտա պարզաբանելու իր դատական ​​ակտը, ուղղելու ցանկացած սխալ, տպագրական սխալ և թվաբանական սխալներ 7: 1 Տե՛ս Մեղրյան Ս., Առաջին ատյանի դատարանի քաղաքացիական գործերով դատական ​​ակտեր, Երևան, 2010, էջ 182-183: 2 Տե՛ս Հովհաննիսյան Վ., Էջ 313: 3 Տե՛ս նույն տեղում, էջ 315: 4 Տե՛ս Meghryan S., էջ 180-182: 5 Տե՛ս Հովհաննիսյան Վ., Էջ 315: 6 Տե՛ս Meghryan S., p. 181 թ. 7 Տե՛ս Հովհաննիսյան Վ., Էջ 319: Ի տարբերություն առաջին ատյանի դատարանի, CCP- ն վերաքննիչ դատարանին օժտեց նաև լրացուցիչ որոշումներ կայացնելու լիազորություններով:  Ս. Մեղրյանն առաջարկում է հնարավորություն ընձեռել վերադաս դատարանների որոշումները լրացնել լրացուցիչ որոշմամբ, հատկապես այն դեպքերում, երբ ՝ 1) Վերաքննիչ դատարանը կամ Վճռաբեկ դատարանը ամբողջությամբ կամ մասամբ բեկանել են դատական ​​ակտը, հաստատել են կողմերի հաշտության պայմանագիրը ; 2) վերաքննիչ դատարանը կամ վճռաբեկ դատարանը ամբողջությամբ կամ մասամբ բեկանել են դատական ​​ակտը. ամբողջությամբ կամ մասամբ դադարեցրեց գործի վարույթը կամ հայցը (դիմումը) ամբողջությամբ կամ մասամբ թողեց առանց քննության. չի լուծել դատական ​​ծախսերի հարցը. 3) վերաքննիչ դատարանը կամ վճռաբեկ դատարանը մասամբ բեկանել է դատական ​​ակտը ՝ առանց գործը նոր քննության ուղարկելու, փոխել է այն ՝ առանց հայտարարագրված հայցերից որևէ մեկի վերաբերյալ որոշում կայացնելու կամ իրավունքի հարց լուծելու, Նման առաջարկ է արել նաև Վ. Հովհաննիսյանը: 2: Բավականին հետաքրքիր է նաև Վերաքննիչ դատարանի կողմից հայցի ապահովման միջոցների օգտագործման հնարավորության հարցը:   Քաղաքացիական դատավարության մեջ հայց ապահովելու միջոցները դատարանի կողմից որոշակի ժամանակահատվածում սահմանված գործառնական սահմանափակումներն են 3, խոչընդոտները 4 և պարտավորությունները 5, որոնք կոչված են ստեղծել համապատասխան երաշխիքներ դատական ​​ակտերի կատարումն ապահովելու համար 6: Անդրադառնալով հայցի ապահովման ինստիտուտի դերին ՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր որոշումներում նշել է, որ. - հայցի ապահովման ինստիտուտի հիմնական նպատակն է տրամադրել որոշակի երաշխիքներ հայցադիմումի մեջ ապագա վճռի կատարումն ապահովելու համար: - հայցվորի օրինական շահերը պաշտպանել ցանկացած բացասական հետևանքներից. այն դեպքում, երբ նման միջոց չձեռնարկելը կարող է անհնարին կամ դժվարացնել վճռի կատարումը կամ կարող է վատթարանալ վիճելի գույքի կարգավիճակի մասին: ՔԴԿ-ի 97-րդ հոդվածը սահմանում է, որ հայցի ապահովումը թույլատրվում է վարույթի ցանկացած փուլում:  «Դատավարության ցանկացած փուլում» արտահայտությունը ենթադրում է, որ այն կիրառելի է դատական ​​ակտի վերանայման ընթացքում:   Այնուամենայնիվ, այս նորմը շատ սահմանափակ մեկնաբանություն է ստացել դատական ​​պրակտիկայում: Անվտանգության միջոց կիրառելու մասին 1 Տե՛ս Meghryan S., pp. 183-184: 2 Տե՛ս Հովհաննիսյան Վ., Էջ 321: 3 Տե՛ս Рябченко Л., Обеспечить - полдела: Հիմնական - իրականացնել, «ЭЖ-Юрист», 2003, № 8, էջ 35: 4 Տե՛ս Puchkarev E., Решиние - не фикция, ЭЖ-Юрист ”, 2003, № 35, էջ 117-127: 5 Տե՛ս Ռոժկովա Մ., Արբիտրաժային դատարանների որոշման մասին (նրանց բողոքարկումը, սեփականություն հանդիսացող գույքի մասին օրենքի ներածություն), «Vastnik VAS RF», 2006, № 3, էջ: 22 6 Տե՛ս Տրեուշնիկով Ա., Արբիտրաժային գործընթացում հարկադիր կատարման միջոցներ, «Օրենսդրություն», 2003, № 8, էջ 15: 7 Տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարան, քաղաքացիական գործ թիվ ESHD / 0550/02/09, 30.07.2010 թ. ով Վարչական գործ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի թիվ ՎԴ / 0677/05/08 30.04.2009 թ. որոշումների վերաբերյալ: 8 Տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարան 27.04.2012 թ. Թիվ EMD / 1086/02/10 քաղաքացիական գործով որոշումը: Գործնականում միջնորդությունը կարող է ներկայացվել միայն ընդհանուր իրավասության դատարան միայն դատաքննության ավարտից առաջ:  Իսկ վերաքննիչ դատարանի կողմից հայցի ապահովման միջոցների կիրառումը ներկայումս գործնականում բացառվում է:   Նման միջնորդությունները դատական ​​պրակտիկայում մերժվում են `ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանում համապատասխան լիազորությունների բացակայության հիմքով: Մենք գտնում ենք, որ նման մոտեցումն արդարացված չէ, և Վերաքննիչ դատարանը պետք է լիազորություն ունենա երաշխավորելու և ապահովելու կայացվող դատական ​​ակտի արդյունավետ կատարումը:  Վերոգրյալը հիմնավորում ենք հետևյալով. 1) Հնարավոր է, որ հայցի ապահովման համար միջոցներ կիրառելու հիմքերը (դատական ​​ակտի կատարմանը սպառնացող հանգամանքները) առաջացել են դատական ​​ակտի վերանայման ընթացքում:  Հնարավոր է, որ հայցվորը, չգիտես ինչու, առաջին ատյանի դատարանում գործի քննության ընթացքում համապատասխան միջնորդություն չի ներկայացրել, նա ցանկանում է այն ներկայացնել միայն վերաքննիչ դատարանում:  Դատարանների կողմից իրականացվող արդարադատությունը որոշակիորեն կրելու է ձևական բնույթ, եթե Վերաքննիչ դատարանի կողմից մերժվեն նման միջնորդությունները, ուստի դատական ​​ակտը մնում է անկատար: Օրինակ, թիվ EAKD / 1043/02/10 քաղաքացիական գործով վճիռը բողոքարկելու ժամանակ հայցվորը միջնորդություն ներկայացրեց Վերաքննիչ դատարան ՝ անվտանգության միջոց կիրառելու մասին:  Այդ միջնորդությունը Վերաքննիչ դատարան է ներկայացվել 10.01.2014 թ. արձանագրային որոշմամբ մերժվել է ՝ համապատասխան լիազորությունների բացակայության հիմքով:   Հետո ամբաստանյալից օտարվեց իրեն պատկանող ամբողջ անշարժ գույքը, ինչը լրջորեն խոչընդոտեց դատական ​​ակտի կատարմանը:  2) ՍԴԿ-ն չի պարունակում Վերաքննիչ դատարանի կողմից անվտանգության միջոց կիրառելու որևէ արգելք:  ՔԴԿ-ի 97-րդ հոդվածը նախատեսում է, որ հայցի ապահովումը թույլատրվում է վարույթի ցանկացած փուլում: Համեմատության համար նշենք, որ ՔԴՕ 33 1 1 հոդվածը սահմանում է, որ կողմերը կարող են գործը եզրափակել հաշտեցմամբ ՝ վարույթի ցանկացած փուլում:  ՍԴԿ 36-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ իրավահաջորդությունը հնարավոր է դատավարության ցանկացած փուլում:   Ավելին, ինչպես հաշտության համաձայնագրի ստորագրումը, այնպես էլ իրավահաջորդությունը կարող են տեղի ունենալ ինչպես առաջին ատյանի, այնպես էլ Վճռաբեկ դատարանում: Վերաքննիչ դատարանը զրկված է դատական ​​ակտի կատարումն ապահովելու համար միջոցներ կիրառելու լիազորությունից:  ՍԴ-ի 141-րդ հոդվածը սահմանում է, որ որբանոցը գործին մասնակցող անձանց խնդրանքով կարող է միջոցներ ձեռնարկել որոշման կայացումից հետո վճռի կատարումն ապահովելու համար, մինչդեռ վերաքննիչ դատարանն այդպիսի լիազորություն չունի:  Կարծում ենք, որ նման մոտեցումն արդարացված չէ:   Սա հատկապես ճիշտ է այն դեպքերում, երբ վերաքննիչ դատարանը բեկանեց, փոխեց ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշումը `իր որոշմամբ, կողմերի միջև բովանդակային վեճի բոլորովին այլ լուծում ստեղծելով, ինչպես սահմանված է դատարանի որոշմամբ: Այս հարցի կապակցությամբ հարկ է նշել, որ «ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի «ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի» 1-ին հոդվածում ամրագրված ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի նոր նախագծի 1 267 հոդվածը: Հայաստանը, վերաքննիչ դատարանին թույլ է տալիս դիմել դատարանի որոշումը բեկանելու դեպքում: Որոշման կատարման միջոցները հայցի ապահովման միջոցների կիրառման համար սահմանված կարգով: Բավականին հետաքրքիր է նաև Վերաքննիչ դատարանի կողմից բողոքարկված դատական ​​ակտը կասեցնելու լիազորության հարցը: Իրավական ուժի մեջ մտնելու դեպքում դատարանի որոշումը ձեռք է բերում անհերքելիության, բացառիկության, պարտավորության, կանխավարկածի և կատարելության հատկանիշներ 2:   Վճռի կատարողականությունը վճռով նախատեսված գործողությունները կատարելու անհրաժեշտությունն է. դատավճռի ոչ կամավոր կատարման դեպքում `պարտադիր անձի կամքին հակառակ, դրա հարկադիր կատարման հնարավորությունը 3:   Ըստ ՔԴԿ 14-րդ հոդվածի, օրինական ուժի մեջ մտած դատական ​​ակտը պարտադիր է բոլոր պետական ​​մարմինների, տեղական ինքնակառավարման մարմինների, նրանց պաշտոնատար անձանց, իրավաբանական անձանց `քաղաքացիների համար և ենթակա է կատարման Հայաստանի Հանրապետության ողջ տարածքում: , Անվիճելի է, որ, որպես կանոն, դատական ​​ակտերը, որոնք օրինական ուժի մեջ չեն մտել, բողոքարկվում են, բայց ՍԴ-ն այս կանոնից մի շարք բացառություններ է սահմանում:  Մասնավորապես, կարող է բողոքարկվել օրինական ուժի մեջ մտած դատական ​​ակտը. - այն դեպքում, երբ վերաքննիչը բաց է թողել բողոք բերելու համար օրենքով սահմանված վերջնաժամկետը, համապատասխան ժամկետը հարգելի համարելու միջնորդություն է ներկայացրել, այն բավարարվել է Դատարանի կողմից: բողոքարկման (ՔԴԿ): Հոդված 207 (6) - բացառիկ դեպքերում, երբ ընդհանուր իրավասության դատարանը թույլ է տվել նյութական կամ դատավարական օրենքի այնպիսի հիմնարար խախտումներ, որոնց արդյունքում դատական ​​ակտը խաթարում է արդարության բուն իմաստը (ՍԴՊ 207-7 հոդված (մաս 5) - գործի մասնակից չդարձած անձի կողմից, որի իրավունքներն ու պարտականությունները որոշվել են ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից (ՔԴԿ 5-րդ մաս): Վերոհիշյալ դեպքերում գործ ունենք օրինական ուժի մեջ մտած դատական ​​ակտի բողոքարկման հետ և ենթակա է կատարման:  Հետևաբար, մենք գտնում ենք, որ հիմնավորված կլինի Վերաքննիչ դատարանին վերապահել բողոքարկվող դատական ​​ակտի վավերությունը կասեցնելու հայեցողական լիազորությունները, այն դեպքերում, երբ Վերաքննիչ դատարանը, եթե ՔԴԿ-ի կողմից հաստատված հիմքեր կան, ընդունել է որոշման դեմ բողոքարկումը:  Ավելին, հարկ է նշել, որ ՍԴԿ 204.37 հոդվածի 3-րդ մասը Վերապահիչ դատարանին վերապահում է այդպիսի հայեցողական լիազորությունները, բայց միայն նոր գործի կամ դատական ​​ակտի վերանայման հանգեցնող նոր հանգամանքների առկայության դեպքում: 1 Տե՛ս «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի նախագիծը, շրջանառության մեջ, http: //moj.am/storage/files/legal_acts/legal_acts_5394019566_Qax_dat_26.11.2012.pdf (20.09.2014), այսուհետ ՝ նախագիծ: 2 Տե՛ս Petrosyan R., Հայաստանի քաղաքացիական դատավարություն, 3-րդ հրատարակություն, Երեւան, 2007, էջ: 474: 3 Տե՛ս նույն տեղում, էջ 477: Վահագն Գրիգորյան ՔԱIVԱՔԱԻԱԿԱՆ ՔԱIVԱՔԱԻԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ԳՈՐԱԿԱԼՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԳՈՐՈՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՆ ԿԱՊՎԱ Մի շարք արդի հիմնախնդիրներ Հիմնաբառեր. Հայկական, գործառական, դատական, ։

Հոդվածը  նվիրված  է  ՀՀ  վերաքննիչ  քաղաքացիական  դատարանի  գործառութային  լիազորություններին  առնչվող  մի  շարք  հիմնախնդիրների։
   Հեղինակի  կողմից  քննարկվել  և  վերլուծվել  են  վերաքննիչ  դատարանի  կողմից  մասնավոր  որոշումների  կայացման,  որոշումների  պարզաբանման, դրանցում թույլ տրված վրիպակների, գրասխալների և թվաբանական սխալների ուղղման և լրացուցիչ որոշումների կայացման հետ կապված մի շարք հիմնախնդիրներ։
   Մասնավորապես, հեղինակի կողմից քննարկվել ու վերլուծվել են մասնավոր որոշումների  կայացման  կապակցությամբ  դատավարագետների  արտահայտած  տեսակետները,  և  հիմնավորվել է դրանց անհրաժեշտության բացակայությունը քաղաքացիական դատավարությունում։
   Միևնույն  ժամանակ  հեղինակի  կողմից  պաշտպանվել  է  դատավարագիտության  մեջ  տեղ  գտած  այն  տեսակետը,  որ  յուրաքանչյուր  դատական  ատյանի  (այդ  թվում`  վերաքննիչ  դատարանին)  անհրաժեշտ  է  վերապահել  իր  իսկ  կողմից  կայացված  դատական  ակտը  պարզաբանելու,  դրանում  տեղ գտած  վրիպակները,  գրասխալները և թվաբանական  սխալներն  ուղղելու  հնարավորություն։
    Հոդվածում  քննարկվել  են  նաև  վերաքննիչ  վարույթի  փուլում  հայցի  ապահովման  միջոցների  կիրառման  հնարավորության  և  վերաքննիչ  դատարանի  կողմից  օրինական  ուժի  մեջ  մտած դատական ակտի գործողության կասեցման հետ կապված հարցերը։
  Արդյունքում հեղինակն  առաջարկել  է  փոփոխություններ  մտցնել  ՀՀ  քաղաքացիական  դտավարության  օրենսգըրքում և վերաքննիչ դատարանին օժտել համապատասխան լիազորություններով։
