ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՄԱՐIONԵՐԻ ՀԱՆԳՍՏԻ ՆԱԽԱԳԻ ԱՆՀՐԱARԵՇՏ ԲՆՈՒԹԱԳԻՐՆԵՐԸ ՝ որպես RT- ի ձևավորման կարևոր նախապայման  Այս խնդիրների լուծման համար անհրաժեշտ է քննարկել Հայաստանի Հանրապետության հանգստի գոտիները և դրանց հանգստի պոտենցիալի տարածական տարբերությունները:  Ստորև բերված է հանգստի գոտիների համառոտ նկարագրություն: Շիրակի հանգստի շրջանը տարածված է Հայաստանի Հանրապետության հյուսիս-արևմուտքում, այն առանձնանում է բնական պայմանների մեծ բազմազանությամբ:   Ախուրյանի կիրճը (սյուներ բազալտով, խճաքարերով, եզակի ժայռերով), հրաբխային եզակի ռելիեֆ ագ Արագածի լեռնազանգվածը (խառնարան, գագաթի մոտակայքում գտնվող փոքր սառցադաշտեր, փոքր հանքային կիրճեր, փոքր հանքային աղբյուրներ, որոնք բացառիկ են գեղեցիկ տեսնելու համար և ստեղծում են գեղեցիկ լանդշաֆտներ):  Հնարավոր հանգստի ռեսուրսներից մեկը Շիրակի կլիման է, որը թույլ է տալիս զարգացնել «ամառային» և «ձմեռային» հանգստի բազմաթիվ ձևեր, բուսականության բազմազանություն, ինչը կարող է լինել էկոտուրիզմի, ճանաչողական տուրիզմի համար այլ օբյեկտների հետաքրքրության օբյեկտ: հանգստի տեսակները: Շիրակի հանգստի գոտին ունի հանգստի գործունեության ամենամեծ ներուժը հետևյալ տեսակների համար. Քայլում-էսթետիկ, քայլում-սպորտ, դահուկ-դահուկ, լեռնադահուկային սպորտ, արևի լոգանք, էկոտուրիզմ:  Այսինքն ՝ այն շրջապատված է զգալի ռեկրեացիոն ներուժով, ինչը հաստատվում է 1 օգտակարության գործոնով (K = 2.1), բայց ներկայումս օգտագործվում է ընդհանուր ներուժի 5-10% -ը [2, 78]:   Հայաստանի հյուսիսում տարածված է Լոռու հանգստի շրջանը, որը բնութագրվում է բնական պայմանների բազմազանությամբ, անտառների առկայությամբ, ինչը մեծացնում է տարածքի ռեկրեացիոն նշանակությունը:   Էկոտուրիզմի և գեոտուրիզմի համար կարևոր օբյեկտներ են Javավախքի, Բազումի, Վրաստանի հայերի և լեռնագնացության լեռները ՝ Ուրասար գագաթը:  Նշված լեռնաշղթաների լեռնանցքները հարմար են արշավային երթուղիներ անցկացնելու համար:  Լոռվա գոգավորությունն ունի եզակի բնական պայմաններ, որոնք բաժանված են գետահովիտներով և ստեղծում են գեղեցիկ լանդշաֆտ: Գոգավոր կլիման բարենպաստ է բժշկական և առողջարարական հանգստի կազմակերպման, էկոլոգիական և ճանաչողական տուրիզմի զարգացման համար [3, 146-149]:  Այսինքն ՝ Լոռու հանգստի գոտում հանգստի գործունեության հնարավոր տեսակներն են ՝ քայլում-գեղագիտական, զբոսաշրջային սպորտ, էկոտուրիզմ, լեռնագնացություն, առողջարանային, ինչպես նաև դահուկասահք (արևմտյան տարածաշրջան), հատապտուղներ քաղել, սունկ:   Լոռու հանգստի գործակիցը 2.2 է [2, 90]: Տավուշի հանգստի գոտին զբաղեցնում է Հայաստանի Հանրապետության հյուսիս-արևելքը և առանձնանում է բնական պայմանների մեծ բազմազանությամբ:   Հայաստանի Հանրապետության առավել անտառային հանգստի գոտին է (50%) [2, 90]: Տավուշի լեռնաշղթաները գրեթե ամբողջությամբ անտառապատ են, ինչը մեծացնում է դրանց հանգստի նշանակությունը:   Այս լեռնաշղթաները կարող են լինել էկոտուրիզմի, լեռնագնացության, լեռնագնացության և գեոտուրիզմի համար հետաքրքրող օբյեկտ:   Միափորի լեռնաշղթայի ռեկրեացիոն պիտանիությունը որոշելիս անհրաժեշտ է որոշել դրա գործառնական նշանակության չափը: Հաշվելով գործառույթների քանակը, հնարավոր է ստացվել տվյալ տարածաշրջանի ռեկրեացիոն պիտանիության գործակիցը, որի օգնությամբ գնահատվում է ցանկացած տարածքային միավորի հանգստի պոտենցիալը:   Theամանցի պիտանիության գործոնի հաշվարկը կատարվել է ըստ EA- ի: Կոտլյարովի առաջարկած բանաձևը հետևյալն է. հանգստի գործառույթների քանակը [2, 76-77]: Կենտրոնական մասում կա սրբավայր, որի նպատակը կարմիր ծառի կամ կանեփի պահպանումն է: Դիլիջանի մերձակայքում պահպանվել են սոճու անտառներ, որոնք ունեն էկո-էկոլոգիական և առողջարանային նշանակություն:  Այստեղ եզակի է Բլդանի հովիտը ՝ իր հարուստ հանքային աղբյուրներով:   Դիլիջանն աչքի է ընկնում իր արոտավայրերով, որի շնորհիվ առողջարանային համալիրը կարող է աշխատել ամբողջ տարվա ընթացքում:  Հնարավոր է արևի լոգանք ընդունել:  Հովտի շրջանները եզակի են:   Աղստի միջին հոսքը առանձնանում է իր անտառային տնտեսությամբ և բնապատկերների բարձր գեղագիտական ​​գնահատականներով:  Տավուշի ամենացուրտ պայմանները Գետիկ ձորում են, որը հարմար է ամառային հանգստի համար:  Ձմեռային ջրային հանգստի տեսակներ Տավուշում չկան, բայց Հայաստանում հնարավոր հանգստի գործունեության հնարավորությունների 90% -ն է:  Տարածքի ռեկրեացիոն պիտանիության գործակիցը 2.2 է [2,104]: Արագածոտնի հանգստի շրջանը կամարակապ է և տարածվում է Արագածի լեռնազանգվածի շրջակայքում ՝ տարբեր բնական պայմաններով և եզակի բնական բարդույթներով:  Արագածի գագաթի մոտակայքում գտնվող սարահարթում կան աստիճանավոր աստիճաններ, հատման մակերեսներ, որոնք կարևոր են գեոտուրիզմի զարգացման համար:  Ամբերդի կիրճը ստեղծում է նաև գեղեցիկ լանդշաֆտ, որը հարմար է ամառային արշավային երթուղիների համար:  Արկաշենի հովիտը գեղեցիկ է, որը ստեղծում է ամենակարևոր տուրիստական ​​օբյեկտը ՝ Կարի լիճը:   Արագածի, Ալայի և Ալպյան գոտիների ենթալպյան գոտիները (այստեղ երթուղիների հատուկ պատրաստում է պահանջվում), Փամբակ-Tsաղկունյաց լեռնաշղթաները, որտեղ երթուղիները կարող են լինել ճանաչողական-էկոտուրիստական, առանձնանում են եզակի բուսականությամբ և բազմաբնույթ տեսանկյունից:  Քասախի կիրճը բնական պատմական նշանակություն ունի, որի խորությունը Սաղմոսավանքիմի մոտ հասնում է 150 մ-ի:  Ապարանի ջրամբարը կարող է դառնալ ջրային մարզաձեւերի պոտենցիալ հանգստի օբյեկտ:  Այսինքն ՝ Արագածոտնում մեծ հնարավորություն կա էկոտուրիզմի, գեոտուրիզմի, մասամբ ագրոտուրիզմի զարգացման համար:   Մարզի հանգստի գործակիցը 1.2 է [2, 117]: Կոտայքի հանգստի շրջանը տարածվում է Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական մասում, որտեղ կտրուկ վերելքներով կարելի է առանձնացնել Մարմարիկի և Tsաղկամարգի կիրճերը:  Մարմարիկի հովտի ռեկրեացիոն ներուժը մեծացնում են այստեղ տարածված անտառները, որոնք էապես տարբերվում են Հայաստանի մնացած անտառներից: Հրազդանի տարածաշրջանը (մասնավորապես ՝ akhաղկաձորը) ձմեռային հանգստի մեծ ներուժ ունի ձյան ծածկույթի բարձրության, կայունության և լանջերի կառուցվածքի պատճառով:  Լեռնագնացության կարեւոր օբյեկտ է Հատիս լեռը, որը զուրկ է անտառներից:  Գեոտուրիզմի հնարավորությունները մեծ են Գութանասարում և Մենաքսարում:  Էնդեմիկ առարկա Կարմիր գրքում թվարկված բույսերի առկայությունը էկոտուրիզմի զարգացման նախապայմանն է:   Կոտայքի մարզի հանգստի գործունեության հնարավոր տեսակներն են `քայլում-գեղագիտական, զբոսաշրջային սպորտ, արևի լոգանք, էկոտուրիզմ, լեռնագնացություն, առողջարան, դահուկներ:   Գեղամա լեռների արևմտյան լանջերը հարմար են արշավային ուղիների համար:   Թիրախը կարող են լինել հրաբխային կոները, լեռնային լճերը (Ակնա, eynեյնալ, Բիշարի), որոնց շրջակայքում կա եզակի կենսաբազմազանություն:  Կոտայքում հանգստի ենթակառուցվածքն անհամեմատ լավ է զարգացած, իսկ հանգստի պիտանիության գործակիցը `1,5 [2, 131]: Գեղարքունիքի հանգստի շրջանը տարածվում է Հայաստանի Հանրապետության արևելք `ներառյալ Սանաա լիճը:  Այն Այնիրի խորը ընկճվածությունն է, որի հատակը Սանա լիճն է, իսկ շուրջը ՝ լեռնաշղթաները:  Սանաա լճի արեւելյան ափերի լանդշաֆտները ունեն ամենաբարձր գեղագիտական ​​վարկանիշը Հայաստանում:  Արեգունի-Ս և n լեռնաշղթաների լանջալանջերը (գիհու մասունքային անտառները ուշագրավ են երկու շղթաների լանջերին), Վարդենիսի լեռնաշղթայի արևելյան մասը, ինչպես նաև Արտանիշ թերակղզին, որտեղ համանուն արգելոցն է: կազմակերպվում է արգելոցը պահպանելու, էկոտուրիզմի մեծ ներուժ ունենալու համար:  Երթուղիների նպատակակետն այստեղ կարող է լինել Արտանիշի գագաթը, որտեղից երեւում է լիճը ՝ իր ողջ հմայքով: Շոնի արևմտյան ափը հանգստի ռեսուրսների զգալի ներուժ ունի, որտեղ լանջերի մասնատումը թույլ է տալիս լեռնագնացության առանց բարդության վերելքներ, իսկ Գրիձորի գետի ակունքներում պահպանված աքսորական ռելիեֆը շատ հայտնի է գեոտուրիզմով, որտեղ Վարդենիսի կենտրոնական սարահարթի գեղեցիկ լանդշաֆտն է: հայտնվում է ամռանը:  Արշավային երթուղին անցնում է Մարալդաղի անդ Սանդուխտասար և Սոթքի տարածքների նախալեռներով (Տանձուտի ջրվեժ), իսկ gղասար լանջերը հարմար են սիրողական լեռնագնացության համար: լեռնագնացություն  Լճի առկայությունը մեղմացնում է Սանգի ընկճվածության կլիման, որի առանձնահատկություններից մեկը արևային ճառագայթման առատությունն է:  Գեղարքունիքում կան բացօթյա հանգստի լավ հնարավորություններ, իսկ լողի շրջանը ավելի երկար է տևում արևմուտք-հարավ-արևմուտք գոտում:   Լճի ափագիծը թույլ է տալիս կատարել տարբեր տեսակի շրջանաձեւ երթուղիներ (հետիոտնային, մեքենայով):   Բացառությամբ մի քանի տեսակների, Կարապի ավազանում հանգստի բոլոր տեսակները կարող են իրականացվել:   Waterրի հանգիստը զարգացնելով և կազմակերպելով ՝ այն կարելի է դարձնել միջազգային զբոսաշրջության լավագույն մարզերից մեկը:  Գեղարքունիքի ռեկրեացիոն պիտանիության գործակիցը 3.1 է [2, 147]: Արմավիրի հանգստի գոտին զբաղեցնում է Հայաստանի Հանրապետության հարավ-արևմտյան հատվածի մի փոքր մասը:   Շրջանի հյուսիսային մասը օշինդրայի կիսաանապատն է, որի գորշ գույնը փոխվում է միայն գարնանը:   Ահա գյուղատնտեսական վարելահողերը, ցամաքային կոշտ կլիման, բարձր ջերմաստիճանի երկարատև շրջանը, որի պատճառով այն անբարենպաստ է դառնում հանգստի կազմակերպման համար:  Պայմանները համեմատաբար բարենպաստ են էկոտուրիզմի, ճանաչողական-պատմամշակութային զբոսաշրջության զարգացման համար:   Այլ կերպ ասած, Արմավիրում հանգստի գործունեության հնարավոր տեսակներն են `քայլող-գեղագիտական, արևի լոգանք, էկոտուրիզմ, իսկ հանգստի պիտանիության գործակիցը` 0,8 [2, 155]: Արարատի հանգստի գոտին զբաղեցնում է Արարատյան դաշտի հարավ-արևելյան ցածրադիր վայրերը, որի մակերեսը բաժանված է երկու տարբեր մասերի ՝ հյուսիսային (լեռնային) և հարավային (ցածրավայր):   Կլիմայի խիստ երկրային բնույթի պատճառով արշավային երթուղիները կարող են կազմակերպվել ապրիլ-մայիս-հոկտեմբեր ամիսներին:   Չնայած թվացյալ միատարրությանը, Արարատյան դաշտավայրն առանձնանում է բուսականության մեծ բազմազանությամբ, որի լավագույն պահպանված տարածքները ներառված են «Խոսրովի անտառ» արգելոցում:   Պահպանվել են կիսաանապատային բնական անապատային բնական համալիրները (Երասխավանի դաշտում), որոնք էկոտուրիզմի համար մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում:   Էկոտուրիզմի օբյեկտը նաև կենդանական աշխարհն է (մասնավորապես թռչունների աշխարհը):   Բնական պայմանները եզակի են լեռնային հատվածում:  Ազատ Խ Խոսրովի անտառային արգելոցը տարածված է Վեդի գետի ավազանում, որի որոշ մասերում հնարավոր է էկոտուրեր իրականացնել:  Կան բազմաթիվ տպավորիչ քարանձավներ, հանքային ջրի աղբյուրներ, ինչպես նաև Նագիհու նոսր անտառներ:   Ազատ գետի կիրճի սյունավոր բազալտերը, նրա վերին հոսանքի քառասուն աղբյուրները, Սջուր գետի երկու փոքրիկ ջրվեժները, վայրի պտղատու ծառերը կարող են ունենալ զվարճանքի դեր:  Ուրցի լեռնաշղթան հարմար է լեռնագնացության ոչ բարդ վարժությունների, արկածային տուրիզմի, էկոտուրիզմի, ինչպես նաև արշավային ուղիների համար:   Գեոտուրիզմի համար լայն հնարավորություններ կան Ուրցաձոր և Արացո գետերի գողտրիկ կիրճերում:   Դահնակ լեռնաշղթայի բուսականությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել էկոտուրիզմի համար:  Արարատի ռեկրեացիոն գործունեության հնարավոր տեսակներն են `քայլում-գեղագիտական, զբոսաշրջային սպորտ, արևի օդային լոգարան, էկոտուրիզմ:  Նոսր անտառների առատությունը ապահովում է շրջակա միջավայրի բարձր որակը. հանգստի պիտանիության գործակիցը 1,2 է [2, 167]: Վայոց Ձորի հանգստի շրջանը տարածվում է Հայաստանի Հանրապետության հարավ-արևելքում և ունի բնորոշ լեռնային ռելիեֆ:  Հանգստի ժամանակահատվածում (հատկապես Վայքում) կլիմայի փոփոխված բուսականության փոփոխությունները տեղի են ունենում վերևում գտնվող գոտում շատ կարճ հեռավորության վրա, ինչը անակնկալ է դիտողի համար:  Վայքի լեռնաշղթայի հարավ-արևելյան մասում գտնվող դայկաները լավ նախադրյալներ են արկածային զբոսաշրջության և ալպինիզմի համար:   Լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջերի շատ մասերում կարելի է իրականացնել ամառային արշավային արահետներ, որոնց հիմնական նպատակը պետք է լինի քարանձավներ այցելելը:   Քարանձավներից ամենամեծը Արջի քարանձավն է, որին գեղագիտական ​​արժեք են տալիս ստալակտիտների և ստալագմիտների բազմազան կազմավորումները:  Հետաքրքիր է նաև ՝ Մոզրովի քարանձավը, որը շատ մատչելի է: Մագել և Թռչունների քարանձավները ունեն նաև յուրօրինակ օրգանական աշխարհ և գեղագիտական ​​հմայք: Գետահովիտներն աչքի են ընկնում իրենց ժամանցի ներուժով:  Այս առումով հնարավոր են Եղեգիսն իր իրվաթներով և Սուլեմա ամֆիթատրոնի նման լողավազանով, որոնք ունեն գեղեցիկ բնություն:   Գողթանիկի ջրվեժն ու քարանձավը նույնպես տպավորիչ են այս տարածաշրջանում:   Վանքասար, Tsաղացար, Մուրադսար, Դարբ ս ahահուկ գետերի հովիտները հարմար են լեռնագնացական «գեոտուրիզմի» համար:  Էկոտուրիզմ նախընտրողների համար կարող են հետաքրքիր լինել Արփա և Դարբ ahահուկ գետերի հովիտները, ինչպես նաև Սուլեմա լեռնանցքում աճող հազվագյուտ բույսերի տեսակները:   Մարզի հարավային հատվածը լեռնագնացության և ագրոտուրիզմի զարգացման զգալի ներուժ ունի: Վայքը բարենպաստ պայմաններ ունի ձմեռային հանգիստը կազմակերպելու համար:  Ermերմուկն ունի կլիմայական հիանալի պայմաններ դահուկավազքի և սպորտային միջոցառումների տարեկան և անխափան կազմակերպման համար:   Բացի այդ, այն մեծ ներուժ ունի առողջարանային հանգստի համար:  Ստեղծվել է ermերմուկի մեծ բժշկական-առողջապահական համալիրը: Այսինքն ՝ Վայոց Ձորում, բացառությամբ ջրային հանգստի ձիերի, հնարավոր է կազմակերպել բոլոր տեսակի ժամանցային միջոցառումներ:   Fitnessամանցի պիտանիության գործակիցը 1,5 է, որի վրա մեծապես ազդում է տարածքի փոքր չափը [2, 184]: Սյունիքի հանգստի գոտին զբաղեցնում է Հայաստանի Հանրապետության ծայրահեղ հարավ-արևելյան հատվածը, որի բնական պայմանների բազմազանությունը լավ նախադրյալ է տարբեր տեսակի հանգստի զարգացման համար:  Սյունիքի հանգստի տարածաշրջանի ամենահզոր լեռնային համակարգը geանգեզուրի լեռնաշղթան է, որի լեռնանցքները տեղակայված են մեծ բարձրության վրա:  Դա լեռնաշղթան մատչելի է դարձնում արևելք-արևմուտք ուղղությամբ, դա նախապայման է հետիոտնային երթուղիների կազմակերպման համար:   Մարզի հյուսիսային մասը, Սյունիքի լեռնաշխարհը, Բարգուշատի լեռնաշղթան, Կապուտջուղ ուտ ghղուկ գագաթները հիանալի հնարավորություններ ունեն արշավային, գեոտուրիզմի և ալպինիզմի զարգացման համար:  Որոտանի կիրճը, Կալեր և Գեղի գետերի հովիտները հարմար են լեռնագնացության համար:  Սիսիան գետի հովտի երկայնքով կարելի է արշավային արահետ կազմակերպել, որտեղ Տոլորսի ջրամբարը ստեղծում է գեղեցիկ լանդշաֆտ, իսկ նպատակակետը կարող է լինել Գյադիկի լեռնանցքը, որն առանձնանում է իր յուրահատուկ բուսականությամբ և եզակի ռելիեֆային լեռնաշղթաներով:  Մեծ Իշխանասարի գագաթն աչքի է ընկնում մարզական երթուղիներ անցկացնելու ներուժով: Սյունիքի մարզն առանձնանում է էկոտուրիզմի մեծ ներուժով:  Geանգեզուրի հարավային մասում, էկոտուրիզմի հիմնական նախապայման հանդիսացող եզակի էկոհամակարգերը պահպանելու համար կազմակերպվեց «geանգեզուր» սրբավայրը:  Էկոտուրիզմի ամենակարևոր օբյեկտը Շիկահողի արգելոցն է, որը հարուստ է էնդեմիկ և հազվագյուտ կենսազանգվածով:  Սյունիքի սարահարթը, Այիրիգետ, Գեղի, Թաթ, Արամազդ, Լեռնաշեն գետերի հովիտներն ունեն էկոտուրիզմի հիանալի պայմաններ `եզակի լանդշաֆտներով և եզակի կենսազանգվածով (պտղատու ծառերը տարածված են): Այսպիսով, Սյունիքում հանգստի գործունեության հնարավոր տեսակները հետևյալներն են. պատշաճ կազմակերպվածության դեպքում կարող է դառնալ այս ճյուղի առաջատարը Հայաստանում:   Անտառների ռեկրեացիոն նշանակությունը այստեղ մեծ է:   Սյունիքի ռեկրեացիոն պիտանիության գործակիցը 2.3 է [2, 208]: Գնահատելով Հայաստանի Հանրապետության հանգստի գոտիների ներուժը ՝ կարող ենք ասել, որ աշխարհում գոյություն ունեցող ավելի քան 40 տեսակի հանգստի տեսակներից միայն 13-ը կարող են իրականացվել Հայաստանի տարածքում:   Հայաստանի Հանրապետությունում զբոսաշրջությունը գերակա դարձնելու, հանգստի գործունեության ինտենսիվ զարգացում ապահովելու համար անհրաժեշտ է ստեղծել հանգստի տարածական համալիրներ (ՌՏՍ), որոնք պետք է լինեն բազմաֆունկցիոնալ համակարգեր: Հանգստի ոլորտի զարգացումը պետք է հիմնված լինի էկոլոգիական մոտեցման վրա:  Այլ կերպ ասած, RTH- ի զարգացումը պետք է հիմնված լինի Հայաստանի Հանրապետության որոշ հանգստի գոտիների էկոլոգիային ուղղված ողջամիտ քաղաքականության վրա, քանի որ զբոսաշրջության զարգացման հիմնական նախապայմանը անաղարտ բնույթն ու SPA- ների առկայությունն է: ,  Միևնույն ժամանակ, զբոսաշրջիկների մեծ հոսքն ինքնին վտանգավոր է դառնում բնական միջավայրի խոշոր չափի յուրացման և աղտոտման համար:   RT- ի ձևավորումը պետք է հիմնված լինի փոխհամաձայնեցված «հիմնավորված» դրույթների մշակման վրա `բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների, որակյալ անձնակազմի (երկրաբաններ, բնապահպաններ, սոցիոլոգներ, հոգեբաններ, ինժեներներ) կողմից իրականացվող բնական պայմանների համապարփակ և մանրակրկիտ ուսումնասիրության արդյունքում: ) RT– ի ձևավորման առաջնահերթ խնդիրները պետք է լինեն. 1. Հայաստանի Հանրապետության տարածքի գիտականորեն հիմնավորված գոտիավորում, որն ունենալու է հետագա տաքսաբանական բաժանում ՝ թաղամաս-ենթաշրջան-կենտրոն:  Խոշոր տարածական միավորների ՝ մարզերի սահմանները, ընդհանուր առմամբ, համընկնում են մարզերի վարչական սահմանների հետ, ինչը ոլորտի կառավարումն ավելի արդյունավետ է դարձնում:  Մարզերն իրենց հերթին բաժանվում են ենթաշրջանների, որոնց շրջանակներում ավելի հստակ են հանգստի ռեսուրսների բազմազանությունը, փոխկապակցվածությունը, փոխլրացումը և լրիվությունը:  Յուրաքանչյուր ենթաշրջանի կենտրոնը կարող է դառնալ ավելի մեծ, սոցիալ-տնտեսական, մշակութային առումով զարգացած բնակավայրեր `հարմար աշխարհագրական դիրքով: Հարկավոր է հաշվի առնել հանգստի ռեսուրսները հետևյալ ասպեկտներում `բժշկական, սպորտային, ճանաչողական, մարդկանց գնահատելու նրանց հանգստի կարիքների տեսանկյունից` բժշկական-կենսաբանական, հոգեբանական-գեղագիտական, տեխնոլոգիական: Աղյուսակ 1. reամանցի ֆիթնեսի հանգստի ֆիթնեսի գործակցի համեմատական ​​բնութագրերը Շիրակ Լոռի Տավուշի Արագածոտնի Կոտայք 6. Գեղարքունիք 9. Վայոց Ձոր 10 ՍյունիքԱրմավիրԱրատ ]), Ամենամեծ ռեկրեացիոն ներուժով աչքի է ընկնում Գեղարքունիքը, Սյունիքի, Տավուշի, Լոռու և Շիրակի մարզերը գրեթե հավասար են:  Այնուամենայնիվ, բոլոր մարզերն ունեն հավասար հնարավորություններ բարձր պտույտ-գեղագիտական, զբոսաշրջային սպորտի, արևի օդային բաղնիքի, լեռնային տուրիզմի, էկոտուրիզմի տեսակների զարգացման համար, իսկ առողջարանային տիպերի, ջրային-ձմեռային հանգստի գործունեության համար: անհրաժեշտ է ուժեղ ներուժ ունեցող մարզերն առանձնացնելու համար:   Ավելին, առողջարանն իր հերթին, կախված կլիմայական պայմաններից, հանքային ջրերի բնույթից, տորֆի առկայությունից, պետք է դասակարգվի ըստ մարզերի:  Այս ամենը կապահովի տարբեր մարզեր ընդգրկող ընթացակարգերի հեծանվավազքը տարվա ընթացքում: Հաշվի առնելով նշված առանձնահատկությունները `հնարավոր կլինի ստեղծել տուրիստական ​​ծառայությունների համալիրներ կամ կազմել տարբեր տողերով տուրիստական ​​փաթեթներ:  Փաթեթները պետք է հիմնված լինեն հանգստի գործունեության նպատակի, ռեսուրսների օգտագործման բնույթի վրա:   Միավորել հիմնական նպատակի հետ `հանգստի գործունեության այլ տեսակներ, ներառել հնարավորինս շատ ոլորտներ, որոնք կապահովեն լիարժեք հանգիստ:  Որոշիչ գործոն է տուր փաթեթների գների, ինչպես նաև ծառայությունների որակի համապատասխանությունը միջազգային չափանիշներին: 2. Գյուղատնտեսական տնտեսությունների համապարփակ ուսումնասիրություն, ագրոտուրիզմի զարգացման ուղիների մշակում:  Բուսաբուծությունը զարգացնելու, անասնապահության արտադրությունը մեծացնելու համար `այցելուներին էկոլոգիապես մաքուր գյուղատնտեսական արտադրանք տրամադրելու, ինչպես նաև տեղի բնակչության ներքին կարիքները լուծելու համար:   Գյուղատնտեսական արտադրության զարգացումը ոչ միայն կնպաստի տեղի բնակչության զբաղվածության խնդրի լուծմանը, այլև հիմք կդառնա գյուղական զբոսաշրջության զարգացման համար: 3. Հայաստանի Հանրապետության տարածքում հանգստի ցանցի ստեղծում, որտեղ ՌՏԿ ենթաշրջանները պետք է գործեն խիստ փոխկապակցված և փոխկապակցված եղանակով: 4. Ենթաշրջանների մատակարարում բարձրակարգ սպասարկման ուղեկցող անձնակազմով, ինչպես նաև հզոր տեղեկատվական բազա Հայաստանի Հանրապետության բնական արհեստական ​​հանգստի ռեսուրսների վերաբերյալ `ուղեցույցների, քարտեզների, DVD- ների տեսքով: 5. Տրանսպորտային խնդիրների կարգավորում (տրանսպորտային միջոցների ճիշտ ընտրություն, կազմակերպում ՝ կախված ժամանցի գործունեության տեսակից, բնական պայմաններից և այլն): Կարելի է ապացուցել այն փաստը, որ Հայաստանի Հանրապետության հյուսիսային մասի `Շիրակի, Լոռու, Տավուշի հանգստի գոտիները առանձնանում են ամենահարմար տրանսպորտային-աշխարհագրական դիրքով: 6. Ազգային-միջազգային մասշտաբով հզոր գովազդային գործունեություն `լայնորեն օգտագործելով« զեղչի »քարտերը:  Այսինքն `ներկայացնել ճկուն զեղչի համակարգ: 7. Արտաքին և ներքին հարաբերությունների հաստատում և զարգացում:  RTC- ն կարող է ստեղծվել, ամբողջությամբ գործել և զարգացում ապահովել միայն պետական ​​և պետական ​​գերատեսչությունների սերտ համագործակցությամբ, ինչպես նաև պետության ֆինանսական աջակցությամբ: Իսկ միջազգային տուրիստական ​​հայտնի կազմակերպությունների հետ արտաքին կապերն առավել վճռական են, հատկապես նրանց, ովքեր ավելի շատ հետաքրքրվելու են:   Սա ոչ միայն զբոսաշրջիկների մեծ հոսք կբերի Հայաստան, այլ նաև կապահովի մեծ արտահոսք Հայաստանից: 8. Իրականացնել օրենսդրական դաշտում փոփոխություններ և կատարելագործումներ:  Պետք է ընդունվեն օրենքներ, որոնք խրախուսում են զբոսաշրջության զարգացումը և օտարերկրյա կապիտալի ներգրավումը այս ոլորտի կազմակերպման մեջ:   Վարել ողջամիտ, մեղմ հարկային քաղաքականություն:   Բացի այդ, համատեղ զբոսաշրջային կազմակերպությունների ստեղծումը դրսից լրացուցիչ կապիտալ ներգրավելու արդյունավետ միջոցներից մեկն է: 9. tourismբոսաշրջության շուկայի վերահսկողություն, առավել շահավետ ճյուղերի առանձնացում: 10. Սահմանելով բնակչության թվաքանակի և բնակչության թվաքանակի թույլատրելի հարաբերությունները, նրանք հավաքում են տարածքի տնտեսական հնարավորությունները և:  Քանի որ դրանք դինամիկ են, դրանք կարող են հաճախ փոխվել:  Հնարավոր է տարբեր ժամանակային ընդմիջումներով ամրագրել և համեմատել ռեկրեատորտի մնացորդը: 11. Անտառահատումների նկատմամբ խիստ վերահսկողության հաստատում: Անտառների առկայությունը մեծացնում է տարածքի ռեկրեացիոն նշանակությունը: 12. systemառայությունների համակարգում տեղական բնակչության ներուժի օգտագործումը, որը ենթադրում է սննդի կազմակերպում, հյուրանոցային բիզնես, ինչպես նաև տուրիստական ​​հատկությունների (տեղական հուշանվերներ, տեղական արհեստներ) արտադրություն: 13. Ենթակառուցվածքների արագ զարգացում (հյուրանոց-ռեստորանային համալիրներին զուգահեռ `տարբեր տարածաշրջաններում բոլոր հարմարություններով ճամբարային կայանների կառուցման խթանման համար) և ծառայությունների բազմազանություն: Այսպիսով, RTU- ի ստեղծումն ու զարգացումը լուրջ խթան կդառնան Հայաստանի տնտեսության զարգացման համար, քանի որ արդյունավետորեն կօգտագործվեն բնական արհեստական ​​հանգստի ռեսուրսներ, կզարգանան միջտարածաշրջանային-միջպետական ​​սոցիալ-տնտեսական և մշակութային կապերը:  Ենթակառուցվածքներ և սպասարկման ոլորտի զարգացումը հավասարապես կընթանա բոլոր հանգստի գոտիներում, և ներկայումս առկա խիստ կենտրոնացումը չի պահպանվի:  Այս ամենի արդյունքում ներդրումների ծավալը կավելանա, կստեղծվեն բավարար նախադրյալներ Հայաստանում ոլորտի դինամիկ զարգացման համար: Գրականություն 1. Հայրապետյան Ե., Հարությունյան Լ., Բնապահպանության հիմունքները, Երեւան, 1983, էջ: 382: 2. Martirosyan L. Ռեկրեացիոն աշխարհագրություն, Վանաձոր, 2014, էջ 277: 3. Մնացականյան Բ., Թադոսյան Գ., Լոռվա կլիման և ջրերը, Վանաձոր, 2007, էջ 290: 4. Astashkina M., Kozyreva O., ographyբոսաշրջության աշխարհագրություն: Учебное пособие. - Մոսկվա, 2010, էջ. 134. Նարե Գյոզալյան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՄԱՐԵՐԻ ՀԱՄԱԿԱՐԳՉԱՅԻՆ ԲՆՈՒԹԱԳԻՐՆԵՐԸ ՈՐՊԵՍ ՌՏԿ ձևավորման կարևոր նախապայման Բանալի բառեր. Հանգստի, ժամանցի ներուժ գործակից: , ։

Սույն հետազոտական աշխատանքում կատարված է ՀՀ ռեկրեացիոն ռեսուրսների համալիր ուսումնասիրություն,  գնահատում  և  դրանց արդյունավետ  օգտագործման  սկզբունքների  մշակում՝  ռեկրեացիոն  շրջանների  օրինակով։
   Տրված  է  ռեկրեացիոն  շրջանների  համեմատական  բնութագիրը  և  դրանց  ռեկրեացիոն  պիտանելիության  համեմատությունը,  ըստ  գործակիցների  (գործակիցների  հաշվարկը  կատարված  է  ըստ  Ե.  Ա.  Կոտլյարովի  առաջարկած բանաձևի)։
   Աշխատանքում ներկայացված է նաև ռեկրեացիոն տարածական համալիրների (ՌՏՀ) ստեղծման նախագիծ,  որը  ռեկրեացիան  կդարձնի  ՀՀ  տնտեսության  առաջատար  ոլորտ  և  կդառնա  լուրջ  խթան  երկրի  տնտեսության  զարգացման համար։
