Զբաղվածության դերը ըստ տնտեսական գործունեության ոլորտների ՀՀ տնտեսական աճի հարցում հիմնավորել ենք Քոբ-Դուգլասի արտադրական ֆունկցիայի հիման վրա 1։
  Ֆունկցիայի դասական տեսքն է Որտեղ Q-ն Համախառն ներքին արդյունքն է, K-կապիտալը, L-աշխատանքը, A-տեխնոլոգիական գործակիցն է, α-ն եւ β-ն` համապատասխանաբար կապիտալի եւ աշխատանքի առաձգականության գործակիցները։
  11ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ Քոբ-Դուգլասի արտադրական ֆունկցիայի ձեւափոխումների հիման վրա կատարվում են տնտեսական աճի բազմագործոն վերլուծություններ։
  Աղյուսակ 1. Զբաղվածների թիվը ՀՀ-ում` ըստ տնտեսական գործունեության տեսակների 1997-2016թթ.2 ԶբաղվածՇինարաներ, ԳյուղաԱրդյունարություն. ընդամենը. տնտեսություն. բերություն. հազար հազար հազար մարդ հազար մարդ մարդ մարդ Ծառայություններ. հազար մարդ Տվյալ դեպքում նույնպես Քոբ-Դուգլասի արտադրական ֆունկցիան կարելի է ենթարկել որոշակի ձեւափոխության։
   Դասական ֆունկցիայում L-ը երկրում առկա ամբողջ աշխատուժն է, իսկ β-ն այդ ամբողջ աշխատուժի առաձգականության գործակիցը, որը համեմատության մեջ է դնում կապիտալի առաձգականության հետ։
   Աշխա12ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ տուժն ըստ տնտեսական գործունեության ոլորտների (գյուղատնտեսություն, արդյունաբերություն, շինարարություն եւ ծառայություններ) առանձնացնելու համար արտադրական ֆունկցիան ներկայացնենք հետեւյալ տեսքով. Q-ն Համախառն ներքին արդյունքն է, K-կապիտալը L1- գյուղատնտեսության ոլորտում զբաղված աշխատուժն է L2-արդյունաբերության ոլորտում զբաղված աշխատուժն է L3-շինարարության ոլորտում զբաղված աշխատուժն է L4-ծառայությունների ոլորտում զբաղված աշխատուժն է A-տեխնոլոգիական գործակիցն է α, β 1 , β 2 , β 3 , β 4 համապատասխանաբար կապիտալի, գյուղատնտեսության, արդյունաբերության, շինարարության եւ ծառայությունների ոլորտներում զբաղված աշխատուժի առաձգականության գործակիցներն են։
  Գործոնների առաձգականության գործակիցները հաշվելու համար անհրաժեշտ է հավասարումը բերել գծային տեսքի։
  13,7141 5,82334 4,79909 3,62434 6,23323ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ Աղյուսակ 2. Փոփոխականների ցուցանիշներն ըստ տարիների 1997-2016թթ.2 Հետագա հաշվարկների համար կօգտագործենք ցուցանիշների լոգարիթմած արժեքները։
  Աղյուսակ 2. Մոդելի որակի ամփոփում 1 Աղյուսակ 2-ում ներկայացված ռեգրեսիայի մոդելի որակի վերլուծություններում առաջին հերթին օգտագործվում է դետերմինացիայի գործակիցը (R 2 )։
   Որքան R 2 մոտ է մեկին, այնքան բարձր է մոդելի որակը։
   Մեր մոդելում R 2 =0,995, ինչն էլ վկայում է մոդելի որակյալ լինելու մասին։
   3 Ընտրված փոփոխականների փոխհարաբերությունների բացահայտման համար կառուցենք զույգային կոռելյացիոն գործակիցների մատրիցը. Աղյուսակն արտահանված է SPSS ծրագրում 14ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ Աղյուսակ 3. Ընտրված փոփոխականների զույգային կոռելյացիոն գործակիցների մատրից 2 Աղյուսակ 3-ից հետեւում է, որ մեր կողմից առանձնացված գործոններից ՀՆԱ-ի շարժընթացի հետ ամենամեծ կոռելյացիոն գործակիցն ունի կապիտալի կուտակումը` 0,838, շինարարության եւ ծառայությունների ոլորտներում զբաղված աշխատուժը համապատասխանաբար` 0,301 եւ 0,384։
   Իսկ գյուղատնտեսության եւ արդյունաբերության ոլորտներում զբաղված աշխատուժի եւ ՀՆԱ-ի կապը բացասական է. կոռելյացիայի գործակիցը կազմում է համապատասխանաբար` -0,926, -0,743։
   Սա ցույց է տալիս, որ գյուղատնտեսության եւ արդյունաբերության ոլորտներում զբաղվածների նվազումը փոխհատուցվում Աղյուսակն արտահանված է SPSS ծրագրում 15ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ է հիմնական կապիտալի համախառն կուտակումով եւ շինարարության ու ծառայությունների ոլորտներում զբաղված աշխատուժով։
  (2) հավասարման մեջ տեղադրելով բոլոր հայտնի փոփոխականները` կստանանք. Աղյուսակ 4. Կապիտալի եւ աշխատուժի առաձգականության գործակիցներ 3 (3) հավասարումից հետեւում է կապիտալի առաձգականությունը հավասար է 0.54, իսկ գյուղատնտեսության, արդյունաբերության, շինարարության եւ ծառայությունների ոլորտներում զբաղված աշխատուժի առաձգականության գործակիցները համապատասխանաբար` -0.97, -0.4, -0.07 եւ 1.2։
   Սա նշանակում է, որ կապիտալի եւ ծառայությունների ոլորտում աշխատուժի 1% հավելաճը ավելացնում է երկրի ՀՆԱ-ն համապատասխանաբար` 0.5 եւ 1.27 տոկոսային կետով։
   Հակադարձ կապ կա ՀՆԱ-ի շարժընթացի եւ գյուղատնտեսության եւ ծառայությունների ոլորտի աշխատուժի միջեւ, ինչը երեւում է կոռելյացիոն մատրիցի մեջ։
   Գյուղատնտեսության ոլորտի աշխատուժի 1% հավելաճը հանգեցնում է ՀՆԱ-ի 0.97 տոկոսային կետով կրճատման։
  (3) հավասարման մեջ տեղադրելով բոլոր ցուցանիշները` ստանում ենք ՀՆԱ-ի շեղումը` համեմատած իրական ցուցանիշի հետ։
  Հաշվարկներն իրականացվել են Excel ծրագրում 16ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ Աղյուսակ 5. ՀՆԱ փաստացի եւ մոդելային ցուցանիշների տարբերությունը 4 ՀՆԱ ընթացիկ գներով.մլն դրամ ՀՆԱ ըստ մոդելի.մլն դրամ Տարբերությունը ՀՆԱ-ի շեղումը ՀՆԱ ըստ մոդելից.% Ստացված արդյունքները վկայում են այն մասին, որ ՀՆԱ-ի շեղումը բավական փոքր է։
   Ստացված հավասարումը մեզ թույլ է տալիս կանխատեսել, թե տնտեսության իրավիճակը բնութագրող ցուցանիշների պլանավորված արդյունքներին հասնելու համար գյուղատնտեսության, արդյունաբերության, շինարարության եւ ծառայությունների ոլորտներումում զբաղված աշխատուժի ինչպիսի համակցություն է անհրաժեշտ ունենալ։
  Հաշվարկները կատարվել են հեղինակի կողմից Excel ծրագրի միջոցով 17ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ Այսպիսով կարող ենք ասել, որ սկսած 2002թ.-ից ՀՆԱ միտումները էապես կորելացված են երկրում զբաղվածների թվաքանակի միտումներին։
   Այս արդյունքը թույլ է տալիս եզրահանգել, որ երկրի զբաղվածության ոլորտը փաստացի զգայուն է մակրոտնտեսական զարգացումների նկատմամբ։
  Ըստ պաշտոնական տվյալների, Հայաստանում զբաղվածների ամենամեծ թվաքանակը եղել է գյուղատնտեսության ոլորտում։
   Մեր կողմից ուսումնասիրված ժամանակահատվածում գյուղատնտեսության ոլորտում զբաղվածների թվաքանակը մոտ 2-3 անգամ գերազանցել է արդյունաբերության ոլորտում զբաղվածների թվաքանակը։
  Հայաստանի գյուղատնտեսության արտադրողականության ցածր մակարդակն ազդում է տնտեսության արտադրողականության ընդհանուր մակարդակի վրա։
   Տնտեսությունում զբաղվածների թվաքանակով երկրորդ տեղում գտնվել է ծառայությունների ոլորտը։
   2011 թ-ից ծառայությունների ոլորտում նկատվում է զբաղվածների աճի միտում, այնուհետեւ շինարարության եւ արդյունաբերության ոլորտներում։
  Այսպիսով կարող ենք եզրակացնել, որ ՀՆԱ-ի աճը տեղի է ունենում գյուղատնտեսության ոլորտում զբաղված աշխատուժի կրճատման հաշվին,ինչն էլ վկայում է այդ ոլորտների էքստենսիվ բնույթի եւ աշխատատարության մասին, եւ որ գյուղատնտեսության ոլորտն ուռճացված է, իսկ ծառայության ոլորտոում զբաղվածության ընդլայնումը շատ դանդաղ է նպաստում արտադրողականության աճին։
  Այսպիսով, որպեսզի ներկա պայմաններում պետությունը կարողանա արդյունավետորեն լուծել զբաղվածության խնդիրները ըստ տնտեսության ոլորտների, անհրաժեշտ է, որպեսզի իրականացնի զբաղվածությանն աջակցման քաղաքականություն, որն իր մեջ կներառի նաեւ բնակչության զբաղվածությանն աջակցման օրենսդրական դաշտի կատարելագործումը, տարածաշրջանային աշխատանքի շուկաների զարգացումը եւ աշխատողների շարժունության ապահովումն այդ տարածաշրջաններում, տնտեսապես ակտիվ բնակչության խթանումը, աշխատատեղերի որակի բարձրացումը, մասնագիտական վերապատրաստման ապահովումը, բուհերի շրջանավարտների համար աշխատանքային փորձաշրջանների կազմակերպումը` հետագայում աշխատանքի անցնելու ակնկալիքով, եւ իհարկե, աշխատանքի շուկայի պետական կարգավորման համակարգի կատարելագործում։

Զբաղվածության ցածր մակարդակը եւ անհամաչափ բաշխվածությունը ըստ տնտեսական ոլորտների պայմանավորված է անբավարար թվով նոր աշխատատեղերի ստեղծմամբ եւ աշխատողների մասնագիտական անհամատեղելիությամբ։
  Խնդիրներ կան աշխատանքի պահանջարկի, առաջարկի եւ աշխատողների մասնագիտական համապատասխանության հարցերում։
  Ինչ վերաբերում է աշխատողների կողմից աշխատանքի առաջարկին, ապա տնտեսությունում կան որակյալ աշխատողների պակաս։
  Ձեռնարկությունները ձգտում են ոչ թե ավելացնել աշխատողների թվաքանակը ձեռնարկությունում, այլ բարձրացնել աշխատանքի արտադրողականությունը։
  Գործազրկության բարձր մակարդակը եւ աշխատանքի ցածր արտադրողականությունը բացասական ազդեցություն են թողնում ինչպես տնտեսական աճի, այնպես էլ աղքատության կրճատման վրա։
  Տնտեսական աճը պահպանելու համար մարդկային ռեսուրսները պետք է բաշխվեն արդյունավետորեն եւ ուղղվեն բարձր արտադրողականություն ունեցող ոլորտներ։
