Աշխատանքի թրաֆիքինգը, քանի որ աշխատանքի արդիականությունը, սոցիալ-աշխարհագրական առանձնահատկությունների հայտնաբերումն ու գնահատումը այսօրվա հասարակության ամենամեծ չարիքներից մեկն է: Անի Մակարյանի հետ աշխատելիս տեղեկատվության տարբեր աղբյուրներ, ներառյալ տպագիր գրքեր, տեղեկատվական ձեռնարկներ, ուղեցույցներ, տեղեկանք-զեկույցներ, կայքեր (պետական ​​գերատեսչություններ, ՀՀ ազգային վիճակագրական կոմիտե, ՀՀ ոստիկանություն, հասարակական զեկույցներ, ուսումնական օժանդակ նյութեր, լրատվամիջոցներ, երիտասարդություն, լրատվամիջոցներ, հեռուստատեսություն): , թրաֆիքինգի և հարկադիր աշխատանքի մասնագետ: Թե՛ աշխարհում, թե՛ աշխարհում «Թրաֆիքինգ» հակամարդկային ֆենոմենը զարգացման երկար ճանապարհ է անցել, ունի հնագույն պատմություն, լայն աշխարհագրություն ՝ տարածված Հայաստանի Հանրապետությունում:  Այն կարելի է բնութագրել որպես ժամանակակից ստրկության ձև, որն ուղեկցվում է մարդու իրավունքների ամենալուրջ խախտումներով, ինչպիսիք են աշխատանքային շահագործումը, մարդու օրգանների, հյուսվածքների վաճառքը և երեխաների ներգրավումը հակասոցիալական գործունեության մեջ (ներառյալ մուրացկանությունը): Kevinամանակակից ստրկության առաջատար փորձագետ Քեվին Բեյլսի կարծիքով ՝ ժամանակակից աշխարհում ավելի քան 27 միլիոն մարդ ստրկության մեջ է [1, p. 5]: Մարդկանց թրաֆիքինգը առաջին անգամ բարձրացվել է Հայաստանի Հանրապետությունում 1999 թ.-ին, երբ Հայաստանի միգրացիայի գրասենյակի աջակցությամբ անցկացվեց ուսումնասիրություն Հայաստանից մարդկանց առևտրի վերաբերյալ: Հայաստանի Հանրապետությունում ինչպես ընդհանուր հանցագործությունների, այնպես էլ թրաֆիքինգի դեպքերի մեծ աճ, ինչը կարելի է պատկերացնել ՀՀ ոստիկանության և ԱՄՆ պետքարտուղարության տարեկան զեկույցներից: Հայաստանում գրանցվել են թրաֆիքինգի հետևյալ դեպքերը. 1. ՀՀ քաղաքացիների շահագործում այլ երկրներում (օտարերկրյա թրաֆիքինգ), 2. ՀՀ քաղաքացիների և օտարերկրացիների շահագործում Հայաստանում (ներքին թրաֆիքինգ): Հայաստան աշխատանքի, սեռական ճանապարհով վաճառքի ենթարկված տղամարդկանց, կանանց և երեխաների համար: «Վերջնակետ» «Ելակետ» երկիր Աճող խնդիր է կանանց, երեխաների, սեռի և աշխատանքի թրաֆիքինգը, ինչպես նաև հանրապետությունում երեխաների հակասոցիալական աշխատանքի մեջ ներգրավելու դեպքերը: ՀՀ-ում թրաֆիքինգի առանձնահատկությունների վերաբերյալ հարուցված քրեական գործեր 2008-2017թթ. 436-ը, քրեական գործերի առավելագույն թիվը եղել է 65-ը `2009-ին, իսկ նվազագույնը` 29 քրեական գործ 2014-ին: [2] Գծապատկեր 1. Արտաքին թրաֆիքինգի ուղղությունները Մարդկանց շահագործման կամ թրաֆիքինգի մի քանի ուղղություններ կան:   ՀՀ 2008-2017թթ. Դեպքերի վերլուծության արդյունքում մենք առանձնացրել ենք արտաքին թրաֆիքինգի 6 ուղղություններ, որոնք ներկայացված են դիագրամի տեսքով:  Արտաքին թրաֆիքինգի հիմնական երեք դեպքերը ընկնում են առաջին երեք ոլորտներում (տե՛ս Գծապատկեր 1): Արտասահմանյան թրաֆիքինգի հայտնաբերված 51 դեպքերը սեռական շահագործման են `գրանցված Թուրքիայի Հանրապետությունում և Արաբական Միացյալ Էմիրություններում: Ռուսաստանի Դաշնությունում ՝ Վրաստանում, Հայաստանից Հայաստան տեղափոխված «զոհերը» հիմնականում ենթարկվում էին աշխատանքի շահագործման: 2012-ին հարուցված 62 քրեական գործերից մեկը վերաբերում էր մարդու օրգանների և հյուսվածքների վերցմանը, որի դեպքում Շրի Լանկան «վերջ» երկիրն էր: Մեկ այլ քրեական գործ հարուցվել և բացահայտվել է 2009 թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի հատկանիշներով. «Երեխայի առք և վաճառք», այս դեպքում Ֆրանսիան «վերջնակետն» էր, որի դեպքում զոհերը 4 [ 2]: Վերջին տարիներին աճել է նաև թրաֆիքինգի ներքին գործերի քանակը, որին զոհ են դառնում ինչպես Հայաստանի, այնպես էլ այլ երկրների քաղաքացիներ: Բացահայտվել է Հայաստանի Հանրապետությունում 2008-2017 թվականներին օտարերկրյա անձանց շահագործման 5 դեպք, որից 3-ը Ռուսաստանից Ֆեդերացիայի քաղաքացիների շահագործման, և Չինաստանից և Թաիլանդից Հայաստան եկած անձանց շահագործման 2 դեպք:   Նշված բոլոր դեպքերում Հայաստանում օտարերկրյա քաղաքացիները սեռական շահագործման են ենթարկվել: Գծապատկեր 2. Թրաֆիքինգի հայտնաբերման ձևերը (ըստ հարցման) 2018 թ. Ապրիլի 17-20-ը ընկած ժամանակահատվածում երիտասարդության տեղեկացվածության մակարդակը բացահայտելու համար մենք սոցիոլոգիական հարցում ենք անցկացրել Խ. Աբովյանի հայկական համալսարանը քիմիայի և աշխարհագրության, կրթության, կենսաբանության, հոգեբանության և սոցիոլոգիայի, օտար լեզուների, մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի ուսանողների շրջանում:   Հարցմանը մասնակցել է 50 ուսանող: Մանկավարժական ինֆորմատիկայի ֆակուլտետների հետազոտության ընթացքում փորձեցինք պարզել, թե որո՞նք են թրաֆիքինգի դրսևորումները Հայաստանում:   Սոցիոլոգիական հարցումներում մենք արձանագրել ենք հետևյալ տվյալները. Հարցվածների մեծ մասը ՝ 78% -ը, կարծում է, որ Հայաստանի Հանրապետությունում կան հարկադիր աշխատանքի մուրացկանության դեպքեր [տե՛ս Գծապատկեր 2]: Սեռական շահագործումը նպաստում է թրաֆիքինգի ձևավորմանը և տարածմանը Հայաստանի Հանրապետությունում, մասնավորապես `գործազրկություն, սոցիալ-տնտեսական ցածր մակարդակ: Սոցիալ-տնտեսական գործոնները, հրատապ գործազրկությունը Հայաստանի Հանրապետությունում այն ​​հիմնական խնդիրներից է, որը պետք է լուծվի իր բացասական հետևանքներով. Աղքատություն, արտագաղթ, աճ, հոգեբանական խնդիրներ և այլն:  Հետևյալ փաստերը դրա մասին են: Պաշտոնական տվյալների համաձայն, գործազրկության մակարդակը 2016-ին 18% կամ 220.200 մարդ է, որից 116.900-ը կամ 53% -ը տղամարդիկ են, 103.300-ը կամ 47% -ը կանայք են:   2016-ին Հայաստանի Հանրապետության տնտեսապես ակտիվ բնակչությունը կազմում էր 1226.300 մարդ [4]: ՀՀ մարզերից գործազուրկների բացարձակ արժեքով առանձնանում են Կոտայքի, Շիրակի և Լոռու մարզերը, որտեղ համապատասխանաբար 2016-ին գրանցվել են գործազուրկների ցուցանիշները. 24 000, 22 200 և 13 500:   Ամենացածր ցուցանիշները դիտվել են Վայոց Ձորում / 1900 մարդ / և Գեղարքունիք / 2800 մարդ / մարզեր:   Հայաստանում գործազուրկների ընդհանուր թվի 50% -ից ավելին բաժին է ընկնում մայրաքաղաք Երևանին: Գործազրկության մակարդակն ինքնին բերում է բնակչության աճի:   Համաձայն ՀՀ աղքատության մակարդակի ազգային վիճակագրության `Հայաստանում աղքատության մակարդակը 29.4% էր, 2008-ի 27.6% -ի եւ նախորդ տարվա 29.8% -ի համեմատ: Ըստ ծառայության ՝ նախորդ տարվա համեմատ այն նվազել է 0.4% -ով, սակայն աղքատության մակարդակը վիճակագրորեն չի փոխվել: Թրաֆիքինգի զարգացմանը նպաստող գործոններից է ամուսնալուծությունների քանակը, ինչը արդարացված է նրանով, որ թրաֆիքինգի զոհերի մեծ մասը ամուսնալուծված կանայք են:   2017-ին Հայաստանում ամուսնալուծությունների թիվը 2006-ի համեմատ աճել է 28,5% -ով:   Ամուսնալուծությունների թվի աճին զուգահեռ, նկատվում է ամուսնությունների թվի նվազում, զույգի միջին տարիքը (1995 թ.-ի 27,1-ի փոխարեն, զույգի միջին տարիքը այժմ 30,8 տարեկան է): Գծապատկեր 3. Թրաֆիքինգի առաջացման պայմանները (ըստ հետազոտության) ՀՀ-ում թրաֆիքինգի զարգացման գործոնների վերլուծության արդյունքում պարզ է դարձել, որ ամենաբարձր ցուցանիշները գրանցվել են մայրաքաղաք Երևանում, Լոռիում, Կոտայքի մարզերում: ,   Համեմատաբար ցածր ցուցանիշներ են գրանցվել Վայոց Ձորի և Սյունիքի մարզերում:   Theուցանիշները մշակվել են մեր կողմից: Պաշտոնական տվյալների վերլուծությանը զուգահեռ, վերոնշյալ հարցման ընթացքում փորձեցինք պարզել հարցվածների կարծիքը թրաֆիքինգի պատճառների վերաբերյալ: Թրաֆիքինգի առաջացման պատճառների թվում 15 հարցվածներ նշել են բնակչության գործազրկությունը, աղքատությունը, երկրի սոցիալ-տնտեսական մակարդակը:   Հարցվածների 16% -ը կարծում է, որ նրանց 14% -ը կարծում է, որ ամուսնալուծությունը թրաֆիքինգի համար պայման է (տե՛ս Գծապատկեր 3): Ենթակառուցվածքներ, օդային, ճանապարհային տրանսպորտ, կապի բոլոր միջոցները, տաքսի ծառայություններ և այլն: Գովազդային շարքում կարելի է առանձնացնել ՀՀ վարորդների կողմից հյուրանոցային տներում թրաֆիքինգի տարածումը, ՀՀ ոստիկանության կողմից հրապարակված պաշտոնական տվյալների վերլուծությունը `մեր իսկ դիտարկումների արդյունքում, աղյուսակը ցույց է տալիս ՀՀ-ում թրաֆիքինգի պատճառները: և դրա հետևանքները [տե՛ս Աղյուսակ 1]: Աղյուսակ 1. Պատճառները առաջացման թրաֆիքինգի եւ drahetevanknere մասին umPATCHARNERHETEVANKNERTntesakan chgnazhamAshkhatashukayi ankayunutyunGortsazrkutyun, aghkatutyunArdyunavet եւ iratesakanherankarneri batsakayutyunOrakyal սեռական կրթության yevaroghjapahutyan ոչ matcheliorak ոչ chishtdastiarakutyunKoruptsiaStverayin tntesutyunIravakan եւ դատական ​​teratsumnerMigratsiaTsatsr irazekutyuntrafikingi vtangnerimasin, emotsionalanhasunutyun, angragitutyunKaghakakan, սոցիալական, տնտեսական kayunutyanpakas, հեշտ դրամական vastakeludzgtumBrnutyun entanikumKhtrakanutyun եւ kartsratiperAvanduytnerHogebanakan վնասվածքների, genderayinanhavasarutyunPetutyan Թրաֆիքինգի դեմ պայքարի ռազմավարությունն իրականացնում է ԿԳՆ-ն, հատուկ ուշադրություն է դարձվում կրթական համակարգում թրաֆիքինգի դեմ պայքարին:• Ամրապնդվում է միջազգային համագործակցությունը տարբեր երկրների հետ: • «Մարդկանց թրաֆիքինգ. Շահագործում» ուսուցչի ձեռնարկը երաշխավորված է որպես օժանդակ գրականություն: • Թեման ընդգրկված է դպրոցական ծրագրերում (8-12-րդ դասարաններ): Մարդկանց թրաֆիքինգը մտահոգիչ է ողջ հասարակության համար, դրա առաջացման պատճառներն ու տեսակները բազմազան են:  Անհրաժեշտ է զգոն լինել «դեպքը կանխելու, ինչու չէ` վերացնելու ուղղությամբ »աշխատանքների ուղղությամբ: Եզրակացություն   Մարդկանց թրաֆիքինգի և շահագործման խնդիրը դարձել է ամբողջ հասարակության մտահոգության առարկան:   Շատերի կարծիքով, երեւույթը անցյալում է, ժամանակակից պատմությունն ապացուցում է, որ այն այսօր էլ տարածված է: Հայաստանի Հանրապետությունը և՛ տարանցիկ երկիր է, և՛ թրաֆիքինգի աղբյուր և նպատակակետ երկիր: Թուրքիան, Ռուսաստանը և Արաբական Միացյալ Էմիրությունները արտասահմանյան թրաֆիքինգի հիմնական ուղղություններն են:   Արտաքին թրաֆիքինգի ընդհանուր ծավալում սեռական և աշխատանքային շահագործման դեպքերը, ավելի փոքր չափով, գերակշռում են երեխաների թրաֆիքինգի, մարդու օրգանների և հյուսվածքների շորթման դեպքերը: Հայաստանի Հանրապետությունում ներքին թրաֆիքինգի ամենատարածված ձևերն են հարկադիր աշխատանքի շահագործումը, սեռական մուրացկանությունը և երեխաների առք ու վաճառքը: «Հայաստանի Հանրապետությունում պետությունը մշակել է թրաֆիքինգի դեմ պայքարի ռազմավարություն, որը տարեցտարի պետք է բարելավվի: և փորձել Հայաստանից վերացնել մարդկության մեծ չարիքներից մեկը ՝ մարդկանց շահագործումը: ։

Հոդվածում  ներկայացվել  են  Հայաստանում  առկա  թրաֆիքինգի  սոցիալ-աշխարհագրական  ասպեկտները.  վերլուծվել  են  Հայաստանի  Հանրապետությունում  և  տարածմանը  նպաստող  սոցիալ-աշխարհագրական  նախադրյալները,  տարածման  ուղղությունները,  տեսակները  և  ներկայացվել  պետության  կողմից իրականացվող միջոցառումների համակարգը։
   երևույթի  առաջացմանը  «թրաֆիքինգ»  Նախաբան։
   Աշխատանքի  նպատակն  է  վերլուծել  թրաֆիքինգի  սոցիալ-աշխարհագրական  առանձնահատկությունները,  տարածմանը  նպաստող  նախադրյալները,  ուսումնասիրել  Հայաստանը  որպես  տարանցիկ,  սկզբնաղբյուր  և  վերջնակետ  հանդիսացող  երկիր՝  բացահայտելով  թրաֆիքինգի  տարածման  ուղղությունները,  նշել  կրթական համակարգում նրա դեմ պայքարի ուղիները։
