Ցանկացած հասարակարգում տնտեսական հարաբերությունների կողմերի հուսալիությունը կարեւորագույն գործոն է։
   Պետության հուսալիությունը պայմանավորված է տնտեսական, քաղաքական, սոցիալական եւ այլ ոլորտների կայունությամբ։
   Տնտեսության կայունության գրավականներից է պետական պարտքի ցուցանիշը։
   Վերջին տարիներին Հայաստանի Հանրապետության պետական պարտքի՝ թե՛ արտաքին, թե՛ ներքին ցուցանիշներում աճի միտում է նկատվում (տե՛ս աղյուսակ 1)։
  Աղյուսակ 1 ՀՀ ՊԵՏԱԿԱՆ ՊԱՐՏՔԸ 2012-2017ԹԹ.(ՄԼՐԴ. ԴՐԱՄ) 1 ՀՀ պետական պարտքը՝ այդ թվում Արտաքին պարտք Ներքին պարտք Պետական պարտքի արդյունավետ կառավարումը Հայաստանի Հանրապետության կարեւորագույն հիմնախնդիրներից է, քանի որ պետական պարտքը ավելի մեծ տեմպերով է աճում, քան ՀՆԱ-ն (տե՛ս աղյուսակ 2)։
  Հայաստանի Հանրապետության պետական պարտքի տեղեկագրեր 2012-2017թթ. 48ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ Աղյուսակ 2 ՀՀ ՀԱՄԱԽԱՌՆ ՆԵՐՔԻՆ ԱՐԴՅՈՒՆՔԸ 2012-2016ԹԹ. (ՄԼՐԴ ԴՐԱՄ) 2 Համադրելով աղյուսակ 1-ի եւ աղյուսակ 2-ի տվյալները՝ պարզ է դառնում պետական պարտք/ՀՆԱ հարաբերակցության դինամիկան։
  Այն 2015թ.-ի տարեվերջին կազմել է 48,8%, որը չի գերազանցում «Պետական պարտքի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված 50% շեմը, ուստի գտնվում է կառավարելիության շրջանակներում, սակայն 2016թ.ի դեկտեմբերին, նախորդ տարվա նույն ժամանակաշրջանի համեմատ ՀՀ պետական պարտքը ավելացել է 222,5 մլրդ դրամով կամ 17,2%-ով՝ կազմելով ՀՆԱ-ի 56,8%-ը։
  Վերջին տարիներին ՀՀ պետական պարտքի 90%-ից ավելին ՀՀ կառավարության պարտքն է, որը 2017թ.-ի հունվարի 31-ի դրությամբ կազմում էր 91,4%, կազմելով՝ 2653,9 մլրդ դրամ, որի 79,2%-ը ձեռք է բերվել արտաքին աղբյուրներից։
  ՀՀ կառավարության պարտքի 62,4%-ը արտաքին վարկերն ու փոխառություններն են, որոնք կազմում են 1655,3 մլրդ դրամ։
  2014թ.-ից ՀՀ պետական պարտքը սկսել է աճել ավելի արագ տեմպերով, ինչը պայմանավորված է արտաքին վարկերի գծով նախատեսվածից ավել ստացված միջոցներով, ինչպես նաեւ եկամուտների համեմատ ծախսերի առավել բարձր կատարողականի հետ կապՀՀ ԱՎԾ, Ժամանակագրական շարքեր, ՀՆԱ, (05.10.17) 49ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ ված՝ գանձապետական պարտատոմսերի հաշվին դեֆիցիտի ֆինանսավորման բարձր ցուցանիշով 3 ։
  Արժույթի միջազգային հիմնադրամը 2016թ.-ի հոկտեմբերի իր զեկույցում 4 կանխատեսել է, որ Հայաստանը դժվարությամբ կկարողանա նվազեցնել կամ գոնե պահել պետական պարտքի առկա մակարդակը, եւ 2018թ.-ին ՀՀ պետական պարտքը կհատի օրենքով սահմանված 60%-ի շեմը՝ հաշվի առնելով աղքատության բարձր մակարդակը՝ կարեւորելով առկա մարտահրավերների հաղթահարումը եւ աճի ապահովումը բնակչության բոլոր սեգմենտմերի համար։
  Վերոնշյալ օրնենքի համաձայն, երբ ՀՀ պետական պարտքը գերազանցի ՀՆԱ-ի 50 տոկոսը՝ օրենքով սահմանված շեմը, ապա կառավարությունը պետք է իրականացնի ծախսերի կրճատման քաղաքականություն՝ հասցնելով բյուջեի դեֆիցիտը առավելագույնը ՀՆԱ-ի 3 տոկոսին։
  Սակայն 2015 հունիսի 23-ին ընդունվեց «Պետական պարտքի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին ՀՀ օրենքը, համաձայն որի օրենքում «պետական պարտք» արտահայտությունը փոխարինվեց «կառավարության պարտք» արտահայտությամբ 5 ։
  Վերջինս, ըստ էության, նշանակում է, որ պետական պարտքի գումարում չի ներառվում ՀՀ ԿԲ-ին բաժին ընկնող պետական պարքի գումարը։
   Հետեւաբար, պետական պարտքի բեռի մեծացման նոր հնարավորություն է ստեղծվում։
  2016 թվականի հուլիսի 7-ի N 723-Ն որոշմամբ ՀՀ կառավարությունը հաստատեց «ՀՀ կառավարության պարտքի կառավարման 2017-2019թթ. ռազմավարական ծրագիրը», որը ներկայացնում է ՀՀ օրենսդրությամբ եւ ՀՀ կառավարության տնտեսական զարգացման ծրագրերով սահմանված պետական բյուջեի դեֆիցիտի ֆինանսավորման համար անհրաժեշտ փոխառու միջոցների ներգրավման եւ ռիսկեՀայաստանի Հանրապետության 2015թ.-ի Պետական բյուջեի կատարման վերաբերյալ հաշվետվություն, ՀՀ կառավարության պարտքի կառավարման 2017-2019թթ. ռազմավարական ծրագիր, www.mfe.am/index.php?fl=7617&lang=1 (05.10.17), 50ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ րի կառավարման ռազմավարությունը։
   Այն հրապարակվում է տարեկան պարբերականությամբ եւ նպաստում է կառավարության պարտքի կանխատեսելի եւ թափանցիկ կառավարման ապահովմանը[5]։
  Ռազմավարությունում քննարկված են ՀՀ կառավարության պարտքի աճի միտումները, հնարավոր ռիսկերը, իրականացված են վերլուծություններ եւ կանխատեսումներ անցած, ընթացիկ եւ առաջիկա տարիների համար եւ առաջադրված են որոշակի լուծումներ, որոնք, սակայն չափազանց ընդհանրական են եւ վերացական։
   Այն ցավոք չի պարունակում ՀՀ կառավարության պարտքի նվազեցմանն ուղղված շարունակական, թիրախավորված եւ հստակ քայլեր եւ գործողություններ, այն պետք է ներառի պետական պարտքի կառավարման գործիքների ավելի լայն սպեկտոր (պարտքի ժամկետից շուտ մարմանը կամ ետգնմանն ուղղված շուկայական օպերացիաներ, պարտքը ներդրումով, ապրանքներով, արժեթղթերով կամ այլ ֆինանսական գործիքներով փոխարինելու գործողություններ եւ այլն)։
  Պետական պարտքի ավելացումը սպառնում է պետության սնանկացմամբ եւ պետական պարտքի բեռն ապագա սերունդներին ժառանգություն թողնելով, ինչն էլ, ըստ էության, հակասում է ՀՀ Սահմանադրությամբ սահմանված սերունդների ազատության եւ ընդհանուր բարեկեցության մասին դրույթին 6 ։
  Պետական պարտքի կառավարումը՝ մարտավարական եւ ռազմավարական միջոցառումների ամբողջություն է, որը ներառում է պետական պարտքի սպասարկում, նոր պարտավորությունների ստանձնում, պարտքի ծավալի եւ կառուցվածքի կարգավորում, դրանց նպատակային եւ արդյունավետ օգտագործման ապահովում։
  Պետական պարտքի կառավարումն առաջին հերթին պետք է ենթադրի ներքին եւ արտաքին պետական պարտքի պահպանումն այն մակարդակին, որի դեպքում երկրի տնտեսությանը վտանգ չի սպառնում եւ պետությունը կատարում է իր պարտավորությունները։
   Պետական պարտքը կառավարելիության շրջանակներում պահելու համար կարեւոր է նաեւ մի շարք այլ խնդիրների դիտարկումը, այդ թվում՝ Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրություն, ներածական մաս, 51ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ  պետական պարտքի ներգրավման եւ մարման գործընթացներում շուկայի կանխատեսելիության եւ կայունության ապահովում,  ներգրավված միջոցների, վարկերի, պարտքերի օգտագործման նպատակայնության եւ արդյունավետության ապահովումը,  պետական վարկերի եւ նրանց տոկոսների մարման ժամանակին եւ պատշաճ ապահովումը,  պարտքային պարտավորությունների դիվերսիֆիկացիա՝ ըստ տարբեր ցուցանիշների (ժամկետներ, տոկոսադրույք եւ այլն),  պետական պարտքի ներգրավման, սպասարկման, իրացման եւ մարման գործընթացներում բոլոր պատասխանատու պետական սուբյեկտների աշխատանքի կարգավորում եւ կոորդինացիա եւ այլ խնդիրներ։
  Պետական պարտքի կառավարման արդյունավետության գործում մեծ նշանակություն կունենա Հայաստանի Հանրապետության պետական պարտքի կառավարման միասնական համակարգի ստեղծումը։
  Պետական պարտքի կառավարման միասնական համակարգը պետք է ապահովի.  ներքին եւ արտաքին պետական պարտավորությունների ներգրավման, սպասարկման եւ մարման գործընթացների հաշվառման ու պլանավորման միասնականությունը, բնականոն փոխազդեցությունը,  միասնական քաղաքականության միջոցով դրանց անխոչընդոտ մեկը մյուսով մարելը,  պետական արժեթղթերի ներկայացման, մարման եւ եկամուտների վճարման ժամկետների օպտիմալացումը,  կրեդիտորների ռիսկերի նվազեցմանն ուղղված անհրաժեշտ միջոցառումների իրականացում,  պետական պարտքի ուղղությամբ պարտավորությունների իրականացումը՝ նվազագույն ծախսերով, ռիսկերով եւ տնտեսության վրա բացասական ազդեցությամբ,  ներքին եւ արտաքին պարտատերերի հանդեպ պարտավորությունների ժամանակին եւ պատշաճ իրականացումը՝ առանց լրացուցիչ պայմանավորվածությունների, 52ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ  պետական պարտքի բոլոր պարամետրերի ուղղությամբ լիարժեք, ամբողջական եւ ժամանակին տեղեկատվության տրամադրումը։
  Այսպիսով՝ պետական պարտքի կառավարումը պետք է իրականացվի մեթոդական, հաշվառման եւ կազմակերպչական առումներով գործողությունների օպտիմալ միասնական համակարգի մշակման եւ ներդրման միջոցով։

Հայաստանի Հանրապետությունում պետական պարտքը գնալով աճում է եւ շատ կանխատեսումների համաձայն, այդ թվում՝ միջազգային, շուտով կհատի օրենքով սահմանված շեմը եւ դուրս կգա կառավարելիության շրջանակներից։
  Հենց այս հանգամանքով է պայմանավորված պետական պարտքի հանդեպ մեր իրականությունում ձեւավորված ուշադրության բարձր աստիճանը։
  Հոդվածում դիտարկվել է ՀՀ պետական պարտքի ներկա վիճակը, վերջին տարիների դինամիկան, տրվել են գնահատականներ եւ առաջադրվել բարելավման ուղիներ։
