ԱՐՏԱՍԱՀՄԱՆՅԱՆ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍՆԱԿTSՈՒԹՅԱՄԲԳՈՐTSԵՐՈՎԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ ՔԱhakԱՔԱiaԻԱՔԱ proceedingsԱՔԱiaԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ ՔԱhakԱՔԱiaԻԱՔԱՅԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ ՔԱhakԱՔԱiaԻԱՔԱՅԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ ՔԱhakԱՔԱiaԻԱ proceedingsԱՅԻՆ ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ գործը հարուցելու իրավունքի համար նախապայման է, եթե գործը հարուցվի դատական ​​գործով, որը պետք է լինի դատարան դատարանը կարող է և պարտավոր է քննել գործը որոշումը (որոշում) կայացնելու համար, հակառակ դեպքում դատարանն իրավասություն ունի գործի վերաբերյալ, եթե այդ գործը գտնվում է այդ դատարանում:  Միջազգային քաղաքացիական դատավարություններում, երբ խոսքը վերաբերում է քաղաքացիական գործերի քննությանը, որոնք ներառում են օտարերկրյա տարր, առաջին ատյանի դատարանի իրավասությունը որոշվում է այսպես կոչված միջազգային իրավասության կանոններով, այլապես `այդ պետության դատարանը իրավասու է լսելու և լուծելու օտարերկրացու հետ կապված գործը: տարրը  Այլ կերպ ասած, միջազգային իրավագիտություն ասելով ՝ մենք նկատի ունենք օտարերկրյա քաղաքացիական հարաբերություններ ունեցող պետական ​​դատարանի իրավասությունը [1]:  Իսկ որոշակի պետության շրջանակներում արդեն գործող դատական ​​դատարանների իրավասությունը որոշվում է այսպես կոչված տեղական (տարածքային) իրավասության կանոններով [2]: Քանի որ չկա մեկ փաստաթուղթ, իրավական ակտ (իրավական նորմերի համակարգ), որի հիման վրա ամեն դեպքում հնարավոր կլինի որոշել այս կամայական պետության դատարանների իրավասությունը, ուստի յուրաքանչյուր ինքնիշխան պետություն որոշում է գործերի քննության իր իրավասությունը: ներգրավելով օտարերկրյա տարր ՝ դրա սահմանները, ներառյալ այդ դեպքերը ընդունելու չափանիշներն ու հիմքերը: 1 «Միջազգային իրավասությունը» պայմանական տերմին է (տե՛ս Anufrieva L., Bekyshev K., Dmitrieva G. et al., International Partial Law.  Դասագիրք / Op. ԼԱՎ. Պարոն Դմիտրիեւան - Քաղաքացիական դատավարության միջազգային իրավունք:  Դասագիրք, մեկ с нем., М.  Հրատարակված է BEK, 2001, գ. 63), այն կիրառվում է միայն տեսական գրականության մեջ, և տարբեր երկրների օրենսդրության մեջ հիմնականում օգտագործվում են օտարերկրյա անձանց մասնակցությամբ գործերով դատարանների իրավասություն, իրավասություն, իրավասություն հասկացությունները: Ազգային օրենսդրության համար միջազգային իրավասության նախապես որոշված ​​կանոններ չկան:  Այսինքն ՝ միջազգային իրավասության տեսանկյունից պետությունն ինքն է որոշում ՝ արդյո՞ք այդ պետության դատարանը իրավասություն ունի որոշակի գործի վրա: Հարցի պատասխանը տրվում է այդ պետության օրենսդրության կամ նրա իրավական համակարգի մաս կազմող միջազգային պայմանագրերի հիման վրա:  Ավելին, յուրաքանչյուր պետություն, հիմնվելով միջազգային իրավասությունը սահմանող իր ազգային կանոնների վրա, ձեռնարկում է իրավական վեճերի այնպիսի շրջանակ, որն ինքը նպատակահարմար է գտնում. այդպիսի ազատությունը չի սահմանափակվում միջազգային իրավունքի որևէ նորմով [2]: Ինչ վերաբերում է օտարերկրյա անձանց մասնակցությամբ Հայաստանի Հանրապետության դատարանների գործերին, ապա պետք է վկայակոչել ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 244-րդ հոդվածը (այսուհետ `ՔԴԿ), որը սահմանում է ՀՀ իրավասության իրավունքը: օտարերկրացիների ներգրավմամբ գործերով Հայաստանի Հանրապետության դատարաններ: Եկեք քննարկենք ՔԴՕ 244-րդ հոդվածով նախատեսված միջազգային իրավասության որոշ կանոններ: Նախ, ՔԴՕ 244 1 1 հոդվածը նախատեսում է, որ «Հայաստանի Հանրապետության դատարանները քննում են օտարերկրյա անձանց ներգրավմամբ քաղաքացիական գործեր, եթե ամբաստանյալը բնակության վայր ունի կամ գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում»:  Այս նորմը սահմանում է միջազգային իրավասության տեսակներից մեկը ՝ ընդհանուր իրավասություն. Հայցվորը դիմում է պատասխանողի բնակության վայրի (գտնվելու վայր) դատարան (Actor sequitur forum rei) [2]:   Նախևառաջ, հնարավոր երկիմաստությունը վերացնելու և ճիշտ տերմինաբանություն օգտագործելու տեսանկյունից, վերոհիշյալ հոդվածի 1-ին մասում, կարծում ենք, որ անհրաժեշտ է հստակ առանձնացնել «պատասխանող ֆիզիկական անձի բնակություն» հասկացությունները »: պատասխանող իրավաբանական անձի գտնվելու վայրը »:  Նման հստակ տարբերակումը ինքնանպատակ չէ, հակառակ դեպքում կարող է ստեղծվել թյուր կարծիք, որ եթե պատասխանող կողմը «գտնվում է» Հայաստանի Հանրապետության տարածքում, ապա նա կարող է նաև հայց հարուցվել ՀՀ դատարաններում ՝ Հայաստանի Հանրապետության տարածքում նրա փաստացի գտնվելու հիմքը: Նա բնակության վայր ունի, թե ոչ:  Իրավասության վերոհիշյալ սկզբունքը կիրառելի է անգլո-սաքսոնական համակարգում (հայց ներկայացնելիս պատասխանողն իրականում ներկա է այդ երկրում 2), ինչը խորթ է և անընդունելի մեր իրավական համակարգի համար: 2 Ավելին տե՛ս Հայկյանց Ա., Մասնավոր միջազգային իրավունք:  Դասագիրք.  2-րդ հրատարակություն (լրացումներով և փոփոխություններով), Երևան, ԵՊՀ հրատարակչություն, 2013, էջ 518, Անուֆրիևա Լ. Միջազգային մասնակի իրավունք:  В 3-х т. Umeավալ 3. Անդրսահմանային սնանկություններ: (Անգամ ամերիկյան դատարաններում բարձրացվել է այս սկզբունքի հակասահմանադրականության հարցը [5]):  Նման հնարավոր թյուրիմացություններից խուսափելու համար ճիշտ կլիներ ՍԴՊ-ի 244-րդ հոդվածի 1-ին մասում նշել. «Հայաստանի Հանրապետության դատարանները քննարկում են օտարերկրյա անձանց ներգրավմամբ քաղաքացիական գործեր, եթե պատասխանողը բնակվում է Հայաստանի Հանրապետությունում կամ իրավաբանական անձի գտնվելու վայրը գտնվում է Հայաստանի Հանրապետությունում »: 3 Որոշ խնդիրներ կարող են առաջանալ պատասխանողի «բնակության վայր» և «բնակության վայր» հասկացությունները մեկնաբանելիս:  Համաձայն ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի [6] (այսուհետ ՝ Քաղաքացիական օրենսգիրք) «Բնակավայրը այն վայրն է, որտեղ քաղաքացին կամավոր ապրում է կամավոր»:   Քաղաքացիական օրենսգիրքը չի նշում «միշտ» և «հիմնականում» կատեգորիաների տեսությունները:  Գրականության մեջ նշվում է, որ մշտական ​​բնակություն միշտ չէ, որ նշանակում է երկարաժամկետ բնակություն:   Կարևորն այն է, որ ստեղծված պայմաններում անձը կայանա, հիմնավորվի, այսպես ասած, տեղավորվի նշված վայրում [7]:  Իսկ բնակության չափանիշը էական է այն դեպքերում, երբ անձի գործունեությունը կապված չէ որոշակի վայրի հետ, անձը ստիպված է անընդհատ տեղափոխվել մի տեղից մյուսը ՝ գործունեություն իրականացնելու համար:  Նման դեպքերում բնակության վայրը պետք է լինի այն վայրը, որտեղ մարդն ամենաերկարն է ապրում, այսինքն ՝ ավելի երկար, քան այլ վայրերում:   Անձի բնակության վայրը պետք է տարբերվի անձի բնակության վայրից:  Վերջինս ժամանակավոր բնակության վայր է, որը, կախված առանձնահատուկ հանգամանքներից, կարող է տարբեր լինել, օրինակ ՝ հյուրանոց, հիվանդանոց, դատապարտյալների դեպքում (այլ երկրում պատիժ կրող օտարերկրացիներ), ազատազրկման վայր, բնակության վայր կարճաժամկետ ուսումնական ծրագրերով այլ երկրների ուսանողներ:  Այս դեպքերում, կարծում ենք, նշված վայրերը չեն կարող համարվել որպես վերջիններիս բնակության վայր `որպես նրանց մասնակցությամբ գործերում միջազգային իրավասության որոշման հիմք: Նշված կատեգորիայի անձանց բնակության վայրը պետք է համարվի այն վայրը, որտեղ նրանք նախկինում մշտապես բնակվել են, իսկ վերոհիշյալ վայրերը `ժամանակավոր բնակություն:  Սա, իհարկե, չի վերաբերում օտարերկրացիներին, միջազգային առևտրային արբիտրաժին: Միջազգային քաղաքացիական գործընթաց.  Учебник, 3 Վերոհիշյալ խնդիրը շտկվել է 26.09.2017 թվականին Քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի նոր նախագծի 386-րդ հոդվածը (http: //moj.am/legal/drafts): որոնք, համաձայն «Օտարերկրացիների մասին» ՀՀ օրենքի [8], ստացել են կացության կարգավիճակ, գրանցված են բնակչության պետական ​​ռեգիստրում և ունեն գրանցված բնակության վայր ՀՀ-ում:   Մենք կարծում ենք, որ, ընդհանուր առմամբ, անհատի բնակության վայրը պետք է լինի նրա կենսական հետաքրքրությունների կենտրոնը, անձը պետք է այդ վայրի հետ կապվի ամուր անձնական և գործնական կապերով:  Մասնավորապես, եթե օտարերկրացին ոչ ավելի, քան մեկ տարի ժամկետով գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում 4, չի ստացել կացության կարգավիճակ, գրանցված չէ բնակչության պետական ​​ռեգիստրում, գտնվում է, օրինակ, արշավախմբում կամ հետազոտություններում: խումբ, մասնակցում է բուժմանը, չի ստացել այդ հիմքի կացության կարգավիճակ) կամ նույնիսկ կացության կարգավիճակ ստանալու դեպքում, դեռ գրանցված չէ բնակչության պետական ​​ռեգիստրում և չունի բնակության վայր, նա չի կարող ներգրավվել ՀՀ դատարանները `որպես պատասխանող:   Հաշվի առնելով վերը նշվածը ՝ մենք գտնում ենք, որ միջազգային ընդհանուր իրավասության իմաստով ամբաստանյալի բնակության վայրը հասկացությունը պետք է մեկնաբանվի «Օտարերկրացիների մասին» ՀՀ օրենքի, «Բնակչության պետական ​​ռեգիստրի մասին» ՀՀ օրենքի [9] և պետության ներդրման մեջ: Բնակչության ռեգիստրի համակարգը Հայաստանի Հանրապետությունում: Հիմք ընդունելով ՀՀ կառավարության 2005 թվականի հուլիսի 14-ի թիվ 1231-Ն որոշման դրույթները [10] ՝ վերը նշված կանոնների և մեկնաբանությունների լույսի ներքո:   Անդրադառնալով իրավաբանական անձի գտնվելու վայրի հայեցակարգին `հարկ է նշել, որ Քաղաքացիական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն` «իրավաբանական անձի գտնվելու վայրը նրա մշտական ​​մարմնի գտնվելու վայրն է»: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով իրավաբանական անձանց գտնվելու վայրը տեղեկացնելու խնդրին, անդրադարձավ իրավաբանական անձի գտնվելու վայրի հասկացությանը:  Մասնավորապես, ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, 56-րդ հոդվածի 1-ին կետի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը եկել է այն եզրակացության, որ իրավաբանական անձի գտնվելու վայրը համարվում է պետության համար պարտադիր գրանցում: իրավաբանական անձի կանոնադրության մեջ նշված գրանցումը: հասցե [11]:  Հետևաբար, իրավաբանական անձի գտնվելու վայրը Հայաստանի Հանրապետության տարածքում պարզելու համար անհրաժեշտ է սահմանել տվյալ իրավաբանական անձի կանոնադրությամբ նշված հասցեն, որը 4 ՀՀ օրենքի 15-րդ հոդվածի համաձայն օտարերկրացիների մասին ՝ ժամանակավոր կարգավիճակ ստանալու հիմքերից մեկը գրանցվում է իրավաբանական անձի պետական ​​գրանցման մարմնում `որպես տվյալ իրավաբանական անձի մշտական ​​գործող մարմնի հասցե: Օտարերկրյա իրավաբանական անձանց ներգրավված գործերում միջազգային իրավասության որոշման կանոններից մեկը Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գտնվող օտարերկրյա անձի մասնաճյուղի կամ ներկայացուցչության կողմից իրավասության որոշումն է:   Այսինքն ՝ եթե օտարերկրյա իրավաբանական անձը Հայաստանի Հանրապետության տարածքում ունի մասնաճյուղ կամ ներկայացուցչություն, ապա իրավաբանական անձի հետ կապված գործերը կարող են քննարկվել նաև Հայաստանի Հանրապետության դատարաններում, ընդ որում ՝ «Պետական ​​գրանցման մասին» ՀՀ օրենք իրավաբանական անձանց, իրավաբանական անձանց առանձին ստորաբաժանումների, հիմնարկների անհատ ձեռներեցների: Դրանից բխում է, որ օտարերկրյա իրավաբանական անձանց մասնաճյուղերն ու ներկայացուցչությունները պետք է գրանցվեն օրենքին համապատասխան:  Բացի այդ, նշված օրենքի իմաստով, իրավաբանական անձանց առանձին ստորաբաժանումներ ենթակա են գրանցման, այսինքն `օրենքը կիրառում է« առանձին ստորաբաժանումների »ընդհանուր կատեգորիան` չսահմանափակվելով «մասնաճյուղ» կամ «ներկայացուցչություն» հասկացություններով:  Հաշվի առնելով այս փաստը, մենք գտնում ենք, որ ՔԴՕ 244-րդ հոդվածը կարող է սահմանել նաև օտարերկրյա իրավաբանական անձանց առանձին ստորաբաժանումներ ընդհանուր կատեգորիայի, ներառյալ մասնաճյուղեր և ներկայացուցչություններ, քանի որ օտարերկրյա իրավաբանական անձինք կարող են ունենալ տարբեր անվանումներով ստորաբաժանումներ `գրասենյակ, վարչություն, գործակալություն և այլն, իսկ ընդհանուր կատեգորիայի դեպքում բոլոր ստորաբաժանումները, անկախ դրանց անվանումից, ընդգրկվելու են դրանում, և հիմք կդառնան Հայաստանի Հանրապետության դատարանների իրավասությունը որոշելու համար `դրանց գտնվելու վայրի հիման վրա: Հայաստանի Հանրապետության տարածքը:  Բացի այդ, օտարերկրյա իրավաբանական անձը կարող է գործել Հայաստանի Հանրապետության տարածքում ոչ միայն իր առանձին ստորաբաժանումների միջոցով, այլև լիազորված ներկայացուցիչների միջոցով, որոնք գործում են գործակալության, հանձնարարականի և այլ գործարքների հիման վրա ՝ թույլ տալով այս կամ այն ​​անձին կամ ընկերությանը գործել: իր անունից: և պարտականությունները   Դա ներկայացուցչության հատուկ տեսակ է, եթե Հայաստանի Հանրապետության տարածքում իրավասության որոշման հիմք մասնաճյուղ կամ ներկայացուցչություն ունենալու տրամաբանությունն այն է, որ դա որոշում է կապը ընկերության և Հայաստանի Հանրապետության միջև, ապա ապագայում հնարավոր վեճերի դեպքում: Գոյության հանգամանքի առկայության դեպքում կարելի է համարել, որ Հայաստանի Հանրապետության տարածքում լիազոր ներկայացուցիչ ունի, նրանց միջոցով մասնակցում է իրավական հարաբերությունների, ինչպես դա կաներ անձը իր մասնաճյուղի կամ ներկայացուցչության միջոցով:   Հետևաբար, ճիշտ կլիներ, որ ՀՀ դատարաններին հնարավորություն տրվեր ուսումնասիրել օտարերկրյա անձանց հետ կապված գործեր, որոնք ծագել են այն իրավական կապերից, որոնց մասնակցել է օտարերկրյա իրավաբանական անձը գործակալության, հանձնարարականի կամ այլ գործարքների միջոցով, որոնք կնքված են այդ տարածքում բնակվող իրավաբանական անձանց Հայաստանի Հանրապետության տարածք   Այլ կերպ ասած, ՔԴԿ 244-րդ հոդվածի երկրորդ մասը կարող է լրացվել հետևյալ կետով. «Հայաստանի Հանրապետության դատարաններն իրավունք ունեն քննարկել օտարերկրացիների մասնակցությամբ քաղաքացիական գործեր, եթե հայցը բխում է իրավաբանական անձի կողմից ներկայացված իրավահարաբերություններից Հայաստանի Հանրապետության տարածքում կամ Հայաստանի Հանրապետության տարածքում »: գործակալության, հանձնարարության պայմանագրերի կամ այլ գործարքների հիման վրա բնակվող անձը: » Օտարերկրյա իրավաբանական անձանց ներգրավմամբ գործերի իրավասության որոշման հարցը նույնպես պետք է դիտարկվի Քաղաքացիական օրենսգրքում վերջերս կատարված նորամուծության, իրավաբանական անձանց վերամեկուսացման համատեքստում:  Իրավաբանական անձի վերամշակումը իրավաբանական անձի տեղափոխումն է մի իրավասությունից մյուսը, ինչը փոխում է իրավաբանական անձի անձնական իրավունքը: Այսինքն ՝ իրավաբանական անձի վերաբաշխման արդյունքում դրա գտնվելու վայրը տեղափոխվում է մի երկրից մյուսը, տվյալ դեպքում ՝ Հայաստանի Հանրապետությունը: Քաղաքացիական օրենսգրքի 59.2-րդ հոդվածը նախատեսում է առանձին իրավական հնարավորություն `Հայաստանի Հանրապետությունում վերամշակման ենթարկելու համար:   Որպեսզի Հայաստանի Հանրապետությունում օտարերկրյա իրավաբանական անձը վերամշակվի, այդ օտարերկրյա իրավաբանական անձը նախնական գրանցման հայտ է ներկայացնում կառավարության լիազորված անձին կամ լիազոր մարմնին, և գրանցող մարմինը իրականացնում է վերամշակված իրավաբանական անձի նախնական գրանցում , Նախնական գրանցմանը հաջորդում է օտարերկրյա իրավաբանական անձի գրանցումը Հայաստանի Հանրապետությունում, վերամեկուլյացիա (եթե գրանցումը մերժելու հիմքեր չկան), որից հետո տեղի է ունենում իրավաբանական անձի վերջնական օրինականացում:  Այսինքն ՝ նախնական գրանցումից մինչ վերաբաշխման գրանցում միջանկյալ ժամանակահատվածում օտարերկրյա իրավաբանական անձը, որը պատրաստ է ընդունել Հայաստանի Հանրապետության իրավասությունը, ներառյալ նրա դատարանները, կարող է մասնակից դառնալ քաղաքացիական հարաբերությունների և քաղաքացիական վեճերի: նրանց Կարծում ենք `դա ներառելը արդարացված քայլ կլինի:  Օրինակ, եթե չգրանցված իրավաբանական անձը վերամշակման նախնական գրանցում ստանալուց հետո քաղաքացիական վեճի մեջ է հայտնվում Հայաստանի Հանրապետությունում բնակվող ֆիզիկական անձի կամ Հայաստանի Հանրապետությունում բնակվող իրավաբանական անձի հետ, այդ իրավաբանական անձին չի կարող ընդհանուր առմամբ հայց հարուցվել: Հայաստանի Հանրապետության դատարան Հայցը կներկայացվի այդ իրավաբանական անձի բնակության վայրի դատարան, և վերաբաշխումից հետո այդ դատարանը, ամենայն հավանականությամբ, կշարունակի գործը վերջինիս հետ, և ՀՀ-ում բնակվող քաղաքացիները և իրավաբանական անձինք ստիպված կլինեն մասնակցել դրան: նախկին իրավաբանական անձի դատարանը: Մենք չենք խոսում այն ​​դեպքերի մասին, երբ նախնական գրանցումից հետո, մինչ իրավաբանական անձի վերամեկուսացման վերջնական գրանցումը, անձը դուրս է գրվում օտարերկրյա պետությունում: Այդ դեպքում դժվար թե օտարերկրյա դատարանները քննեն իրավաբանական անձի հետ կապված գործ ՝ այն դատավճիռ կայացնելու հիմքով: Հետևաբար, նման դեպքերը կանխելու համար ՔՊ-ում ճիշտ կլինի նշել, որ օտարերկրյա իրավաբանական անձանց վերաբաշխման դեպքում, նախնական գրանցումից մինչ վերջնական գրանցում միջանկյալ ժամանակահատվածում, ՀՀ դատարանների իրավասությունը տարածվում է մինչև այդպիսի իրավաբանական անձինք: փորձաքննություն `CCP5- ի 244-րդ հոդվածի երրորդ մասի ուժով: Այսպիսով, ՍԴՕ-ի 244-րդ հոդվածը կարող է լրացվել հետևյալ ենթակետով. «Հայաստանի Հանրապետության դատարաններն իրավունք ունեն քննարկել օտարերկրյա անձանց մասնակցությամբ քաղաքացիական գործեր, եթե Հայաստանի Հանրապետությունում վերափոխադրված օտարերկրյա իրավաբանական անձը ստացել է նախնական գրանցումը Հայաստանի Հանրապետությունում »: ՍԴՕ-ի 244-րդ հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ Հայաստանի Հանրապետության դատարաններն իրավունք ունեն քննարկել օտարերկրյա անձանց ներգրավմամբ քաղաքացիական գործեր, եթե պատասխանող կողմը ունեցվածք ունի Հայաստանի Հանրապետության տարածքում: Վերոնշյալ նորմայի համաձայն `օտարերկրյա անձանց մասնակցությամբ Հայաստանի Հանրապետության դատարանների իրավասությունը որոշելուց հետո տեսականորեն կարող են առաջանալ հետևյալ հնարավոր դեպքերը. Norm5 Նշված նորմը սահմանում է, որ «սույն հոդվածով նախատեսված կանոններին համապատասխան, դատարանը որոշում է կայացնում հանգամանքների կամ այլ հանգամանքների փոփոխության պատճառով, այն դառնում է ժյուրի այլ պետական ​​դատարանում: - գույքային վեճեր, երբ այդ վեճի շրջանակներում հայցը կապված է տվյալ գույքի հետ (վեճի առարկան այդ գույքն է), - գույքային վեճեր, երբ հայցը կապված չէ տվյալ գույքի հետ, - ոչ գույքային վեճեր: , Նախ, դա շատ անհեթեթ է հնչում, երբ ոչ գույքային վեճերով ՀՀ դատարանը կարող է իրավասու լինել Հայաստանում ՝ ելնելով ամբաստանյալի գույքի առկայությունից [14]:  Այս առումով, օրինակ, գերմանական օրենսդրությունը, երբ ամբաստանյալի բնակության վայրով որոշվում է իրավասությունը, նշում է այդպիսի իրավասություն որոշելու հնարավորությունը միայն գույքային վեճերի միջոցով [2]:   Այսինքն `այն փաստը, որ պատասխանողը ցանկացած պետության տարածքում ունի գույք, կարող է հիմք հանդիսանալ այդ պետության իրավասությունը երկարացնելու համար` բացառիկ գույքային վեճի դեպքում:  ՔԴԿ-ի վերոնշյալ նորմը շատ ընդհանուր է. «Նրանք իրավունք ունեն քննել գործերը, եթե () ամբաստանյալը ունեցվածք ունի Հայաստանի Հանրապետության տարածքում»:   Եթե ​​«Գործեր» կատեգորիան հստակ սահմանված չէ, ապա այն կարող է լայնորեն մեկնաբանվել ՝ ներառելով ոչ գույքային վեճեր, որոնք այս դեպքում անընդունելի կլինեն:  Իրավասության այս կամ այն ​​տիպի սահմանումը ինքնանպատակ չէ: Այն հիմնված է այս տեսակի իրավասության և «դատարանի վայրի երկրի» միջև որոշակի կապի վրա:  Եվ այն փաստը, որ ամբաստանյալը ունեցվածք ունի, կարող է սերտ կապ հաստատել միայն գույքային վեճերի դեպքում, գույքի գտնվելու վայրի հետ գործը քննող դատարանի իրավասությունը պետք է կապված լինի միայն գույքային վեճերի հետ, քանի որ այստեղ տրամաբանությունն այն է, որ հայցը ապագայում կկիրառվի այդ գույքի նկատմամբ: առգրավվելու է այլ ձեռնարկվելու են հարկադիր կատարման այլ գործողություններ:  Այսինքն ՝ այս տեսակի իրավասության էությունը միաժամանակ ցույց է տալիս ամբաստանյալի կապը տվյալ երկրի հետ միաժամանակ ՝ գույքային վեճերի միջոցով կայացված որոշման հետագա կատարումն ապահովելու համար:  Հետեւաբար, անկախ հայցվորի կամայական հանգամանքներից, հայցվորի բնակության վայրից, օրենքը սահմանում է այս տեսակի իրավասությունը: Հետաքրքիր է այս հարցի վերաբերյալ ՀՀ դատական ​​պրակտիկան: Այսպիսով, մի դեպքում [16] հայցվորը դիմել է դատարան `պահանջելով արգելել պատասխանողի ապրանքային նշանի օգտագործումը (ոչ գույքային հայց):   Ամբաստանյալը գտնվում է Միացյալ Նահանգներում, և դա օտարերկրյա իրավաբանական անձ է:  Համաձայն ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 244-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի `ՀՀ-ում օտարերկրյա իրավաբանական անձի ապրանքային նշանի առկայությունը նշվել է որպես հայցվորի կողմից հայցը ՀՀ դատարանում քննելու արդարացում: Որպես իրավական հիմնավորում `հղում է կատարվել ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 132-140-րդ հոդվածներին: Դատարանը հայցադիմումը վերադարձրեց այն հիմքով, որ գործը գտնվում է դատարանում, քննարկելով և հիմնավորելով այն հարցը, որ ապրանքային նշանը չի կարող համարվել գույք ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի վերլուծության հիման վրա, չպետք է ենթադրել, որ պատասխանողն ունի գույք ՀՀ-ն: Դատարանն, ըստ էության, ընդհանրապես չի քննել հարցը, որպես ՀՀ դատարանում ոչ գույքային հայցով գործի քննության արդարացում ՝ հայցվորը ներկայացնում է այն փաստը, որ պատասխանողը ՀՀ տարածքում ունեցվածք ունի:  Այլ կերպ ասած, թվում է, որ եթե պատասխանող կողմը հայցադիմումում հիմնավորի, որ հայցվորը Հայաստանի Հանրապետության տարածքում այլ գույքին կամ իրավունքին պատկանող գույք ունի, և ոչ թե ապրանքային նշան, ինչպես տվյալ դեպքում, դատարանը կարող է ընդունել դատավարություն (եթե այլ պայմաններ կան): Իհարկե, դատարաններն այս հարցում առաջնորդվում են օրենքի բառացի մեկնաբանմամբ, քանի որ սա օրենքի բաց է, որը, այս տեսակի իրավասությունը սահմանելիս, չի տարբերակում գույքային և ոչ գույքային վեճերը, չնայած, ինչպես նշվեց վերևում բոլոր հիմքերը կան պնդելու, որ իրավասությունը որոշվում է միայն գույքային վեճերով: Հաջորդ հարցը, որը ծագում է, արդյո՞ք ամբաստանյալի կողմից Հայաստանի Հանրապետության գույքի նկատմամբ սեփականության պատկանելությունը հիմք է բոլոր գույքային վեճերը քննելու համար, նույնիսկ եթե հայցվորը գույքի հետ կապ չունի, կամ որևէ գույք դա որոշելու հիմք է: իրավասության տեսակը Օրինակ, ամերիկյան օրենսդրության մեջ դատարանները սկզբում կիրառեցին քվազի-իր իրավասության կանոնը, որը համարվում է անձի իրավասության խառնուրդ և իրազեկված է իր իրավասության մեջ (իրավասությունը որոշվում է գույքի գտնվելու վայրով):   ԱՄՆ-ի դատարանները (մասնավորապես նահանգային դատարանները) օգտագործեցին քվազի-ռեմ իրավասություն `այդ նահանգում գույքի վերաբերյալ ոչ ռեզիդենտ անձնական վեճերը լսելու համար, նույնիսկ եթե այդ վեճերը կապված չէին այդ գույքի հետ:  Այնուամենայնիվ, ԱՄՆ Գերագույն դատարանը հետագայում որոշեց, որ միանձնյա գույքի առկայությունը բավարար չէ այդ գույքի հետ կապված վեճերը լսելու համար, քանի որ գործը, առաջին հերթին, պետք է ունենար նվազագույն սերտ կապեր գործը քննող դատարանի վայրի հետ:  Միայն որոշակի նահանգում գրանցված ընկերությունում բաժնեմաս ունենալը չի ​​կարող հիմք հանդիսանալ այդ անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու այդ նահանգի դատարանում քննվող գործի մեջ: Գերմանիայի օրենսդրությամբ գույքի տիրապետման իրավասությունը բավականին բացարձակ է:  Propertyանկացած գույքի առկայությունը կարող է հիմք հանդիսանալ դատարանի իրավասությունը որոշելու համար, որտեղ գտնվում է այդ գույքը, «նույնիսկ մեկ այլ երկրի հյուրանոցում մոռացված անձրևանոցը կարող է ամբաստանյալին բերել այդ երկրի դատարան» [2]: Կարծում ենք, որ այս հարցում ամերիկյան և գերմանական մոտեցումները ծայրահեղություն են: Արդյունավետ լուծում չէր լինի երկրում ամբաստանյալի գույքի տիրապետումը համարել հիմք միայն այդ գույքի հետ կապված վեճերում դատարանի իրավասությունը որոշելու համար, երբ այլ գույքային վեճերում հայցվորի օգտին վճիռ կայացվի: արված այդ գույքի վրա; մեղադրյալի դեմ հայց հարուցել օտարերկրյա դատարան ՝ տեսակի և արժեքի գույք ունենալու հիմքով, որը, ինչպես նշվեց, կարող է անհեթեթ պրակտիկայի հիմք հանդիսանալ (անձրևի տեսքով): Հետևաբար, մենք կարծում ենք, որ այս հարցի ճիշտ լուծումը կարող է լինել «ոսկե միջինը», այսինքն ՝ սահմանափակել այս տեսակի իրավասությունը, սահմանել կառուցվածք, որպեսզի պատասխանողի գույքը պետք է համապատասխանի որոշակի չափանիշների, որպեսզի հիմք հանդիսանա այս տեսակի համար: իրավասության, օրինակ ՝ ամբաստանյալի ունեցվածքը: Արժեքն ակնհայտորեն չպետք է պակաս լինի պահանջի 6-ի չափից: Այս առումով, Ավստրիայի քաղաքացիական իրավասության օրենքի 99-րդ հոդվածը [19] նախատեսում է, որ «գույքի արժեքը, սակայն, չի կարող անհամամասնորեն պակաս լինել պահանջվող գումարից»:  Հայցի 20% -ը չգերազանցող արժեքը համարվում է անհամաչափ ցածր արժեք [2]:  Միևնույն ժամանակ, հայցվորը կարող է պարտավոր լինել հիմնավորել հայցադիմումի մեջ պատասխանողի գույքի առկայությունը, դրա արժեքը, այն փաստը, որ որոշումը կարող է կայացվել ավելի ուշ `այդ գույքի բռնագանձման հաշվին, այսինքն` հայցվորը ցույց է տալիս անհրաժեշտ »: վեճ »գույքը որոշելու համար:  Իհարկե, այս կանոնը պետք է օգտագործվի սահմանազատելու համար այն դեպքերը, երբ հայցվորի հայցը կապված է տվյալ գույքի հետ, որի դեպքում գույքի տեսակը կամ արժեքն այլևս չի կարող կարևոր լինել: Հաշվի առնելով վերոնշյալը, ՍԴԿ 244-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ ենթակետը կարող է ձևակերպվել հետևյալ կերպ. «(…) Գույքային վեճերում վիճելի գույքը գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության Հանրապետության տարածքում: Հայաստանը կամ պատասխանողը գույք ունի Հայաստանի Հանրապետության տարածքում: 6 Օրինակ ՝ 500,000 ՀՀ դրամ բռնագանձելու դեպքում պահառության սենյակում պահվող խնամակալության սենյակում մնացել է 5000 դրամ բանկային հաշվում կամ ցածրարժեք արծաթե շղթա: Այլ կերպ ասած, հայցվորը հայցադիմումի մեջ հիմնավորում է, որ որոշումը կարող է կատարվել հետագայում `գույքի բռնագրավումը բաժանելով: » ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ [1] Հայկյանց Ա., Միջազգային մասնավոր իրավունք, դասագիրք, 2-րդ հրատարակություն (լրացումներով և փոփոխություններով), Երևան, ԵՊՀ հրատարակչություն, 2013, էջ. 517 թ. [2] Շաք Հ., Քաղաքացիական դատավարության միջազգային իրավունք:  Դասագիրք, մեկ с нем [3] Lunz L., Marysheva N., Միջազգային մասնակի իրավունքների դասընթաց:   в 3 т., Москва, [4] ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգիրք: Այն ընդունվել է 17.06.1998 թ., Ուժի մեջ է մտել 01.01.1999 թ .: (URL ՝  www.arlis.am): [5] ԱՄՆ Գերագույն դատարանի վճիռը Burnham v. Ընդդեմ Գերագույն դատարանի գործի, 495 US604 (1990) (URL):  https: //supreme.justia.com/cases/federal/us/495/604/case.html): [6] ՀՀ քաղաքացիական օրենսգիրք: Այն ընդունվել է 05.05.1998 թ., Ուժի մեջ է մտել 01.01.1999 թ .: (www.arlis.am): [7] Սուհանով Ե., Քաղաքացիական իրավունք: В 4 т Տ. 1  Общая часть.  3-րդ հրատարակություն, վերանայված և լրացված, [8] ՀՀ օրենք «Օտարերկրացիների մասին»: Ընդունվել է 25.12.2006 թ. Մեջ ուժի մեջ է մտել 03.02.2007 թ. (URL ՝  www.arlis.am): [9] ՀՀ օրենք «Բնակչության պետական ​​ռեգիստրի մասին»: Ընդունվել է 24.09.2002 թ., Ուժի մեջ է մտել 31.10.2002 թ. URL (URL ՝ URL)  www.arlis.am): [10] Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2005 թվականի հուլիսի 14-ի թիվ 1231-Նորոշի «Հայաստանի Հանրապետությունում բնակչության պետական ​​ռեգիստրի համակարգի ներդրման մասին» 2005 թ. Այն ընդունվել է 14.07.2005-ին, ուժի մեջ է մտել 17.09.2005-ին: (URL ՝ www.arlis.am): [11] Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի հոկտեմբերի 1-ի որոշումը EACD / 1424/02/09 քաղաքացիական գործով (URL ՝  www.arlis.am): [12] Ընդունվել է 03.04.2001 թ., Ուժի մեջ է մտել 18.08.2001 թ. (URL ՝  www.arlis.am): [13] Քաղաքացիական օրենսգրքի 59.1 հոդվածը: [14] Հայկյանց Ա., Հայաստանի օրենսդրության ներքո քաղաքացիական գործերով միջազգային իրավասության որոշ հարցեր, ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետի գիտաժողովի նյութեր, ԵՊՀ, գլ. Խմբագիր ՝ zinազինյան Գ.Ս., Երեւան, ԵՊՀ, 2016, էջ 142: [16] ESHD / 1281/02/13 քաղաքացիական գործով հայցադիմումը Երեւան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության դատարան 14.10.2013 թ. Որոշումը վերադարձնելու մասին (URL):  www.armlaw.am): [17] Սիմեոնիդես Ս., Ամերիկյան մասնավոր միջազգային իրավունք, Օսթին:  Կլյուվեր, 2008, էջ. 29. [18] ԱՄՆ Գերագույն դատարանի վճիռը Shaffer v. Ընդդեմ Heitner, 433 US 186 (1977) URL:  https: //supreme.justia.com/cases/federal/us/433/186/case.html: [19] Ավստրիական օրենք քաղաքացիական գործերով ընդհանուր իրավասության դատարանների իրավասության մասին, URL:   http: //www.wipo.int/wipolex/ru/details.jsp?id=9750 (2011 թ. հրատարակություն, փոփոխված է Դաշնային օրենքով (BGBl) թիվ 111/2010): Դադունց Տիգրանը ՕՐԵՆՔԻ ՄԱՍՆԱԿՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆՆԵՐԻ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ ՈՐՈՇ ԽՆԴԻՐներ Հիմնաբառեր. Միջազգային մասնավոր իրավունք, միջազգային քաղաքացիություն, միջազգային քաղաքացիություն: ։

Միջազգային  մասնավոր  հարաբերությունների  իրավական  կարգավորման  ոլորտում  բացառիկ  կարևոր  դեր  է  խաղում  միջազգային  ընդդատություն  ինստիտուտը՝ օտարերկրյա անձանց մասնակցությամբ գործերով այս կամ այն պետության  դատարանի  իրավասությունը։
   Հոդվածում  վերլուծության  է  ենթարկվում  վերոնշյալ  ինստիտուտի վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությունը՝ արտասահմանյան  երկրների  օրենսդրության,  միջազգային  իրավական  աղբյուրների  և  տեսական գրականության համատեքստում, և արդյունքում վեր են հանվում մի շարք  հիմնահարցեր և ներկայացվում են դրանց լուծմանն ուղղված առաջարկներ։
  Մասնավորապես, միջազգային ընդդատության համատեքստում քննարկվել են ֆիզիկական  անձանց  բնակության  վայրի  և  իրավաբանական  անձանց  գտնվելու  վայրի  հասկացությունները, անդրադարձ է կատարվել ըստ օտարերկրյա անձի մասնաճյուղի կամ  ներկայացուցչության  գտնվելու  վայրի  միջազգային  ընդդատությունը  որոշելու  հարցերին, ռեդոմիցիլացման ինստիտուտի և միջազգային ընդդատության հարաբերակցությանը, գույքի գտնվելու վայրի հիմքով ՀՀ դատարանների միջազգային ընդդատությունը որոշելու հարցերին և կատարված վերլուծությունների արդյունքում արվել  են օրենսդրական փոփոխությունների կոնկրետ առաջարկներ։
     Բարձրացված իրավական խնդիրների արդյունավետ լուծումն իր ազդեցությունը  կունենա  ՀՀ-ում  քննարկվող  ինստիտուտի  կատարելագործման  և  որպես  արդյունք՝  միջազգային մասնավոր հարաբերությունների զարգացման վրա։
