Համալսարաններում բարձրագույն մասնագիտական ​​կրթության հիմնական սպառողը համալսարանի շրջանավարտն է, ով ձգտում է կրթության `հասարակության մեջ բարեկեցիկ դիրքեր ձեռք բերելու համար:  Հետևաբար, արհեստագործական կրթության ոլորտում բարեփոխումները պետք է առաջին հերթին բավարարեն կրթական ծառայությունների սպառողների հետաքրքրությունները, որոնք ներկայումս իրենց տեղն են գտնում բուհերի վարկանիշային համակարգում:  Կրթության կառավարման մասնագետների կողմից որակի գնահատումը հիմնավորված է նրանով, որ բակալավրիատի կամ մագիստրոսի կոչում ունեցող շրջանավարտը, որը դեռ համալսարանի դիմորդ է, պետք է համոզված լինի, որ մասնագիտությունը պահանջարկ կունենա աշխատանքի շուկայում:   Ներկայումս միջազգային շուկայում ներկայացված են տարբեր վարկանիշային սանդղակներ ՝ նշելով դրանցում համալսարանի մրցակցային դիրքը (տե՛ս Աղյուսակ 1):  Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ բացի տնտեսական ճգնաժամերից, ուսման ընթացքում մասնագետի հմտությունների և կարողությունների բացակայությունը կարող է լինել Եվրոպական բարձրագույն կրթական տարածքում (ՍSՏՀ) համալսարանների շրջանավարտների գործազրկության հիմնական պատճառներից մեկը:   Այս առումով, համալսարանները ձգտում են ուսման արդյունքները հնարավորինս ուղղել դեպի մասնագիտական ​​կրթության առաջին կամ երկրորդ մակարդակում պահանջվող մասնագետի հմտություններ և կարողություններ:  Տե՛ս Եվրոպական բարձրագույն կրթության տարածքը 2015 թ.   Իրականացման հաշվետվություն, էջ. 171-173 3 ՄԱՆԿԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ Աղյուսակ 1 Համալսարանների տասնյակը ըստ միջազգային ճանաչված վարկանիշավորման սանդղակի (2017) միջազգային ուսանողներ Եվ խնդիրը միայն այն չէ, որ ասպիրանտ մասնագետը կարող է չունենալ բավարար հմտությունների կամ կարողությունների բավարար տիրույթ, և, այդպիսով, գործատուի կողմից չի պահանջվի:   Գործնականում շատ դեպքեր կան, երբ գործատուն չի բավարարվում կրթության ընթացքում ձեռք բերված մասնագիտական ​​հմտությունների լայն շրջանակով, քանի որ այն «գերհագեցած է» և կիրառելի չէ աշխատանքում:   Եվ ստացվում է, որ այդ դեպքում բակալավրիատի կամ մագիստրատուրայի շրջանավարտները գործատուները համարում են «բարձր որակավորում» և արդյունքում չեն անցնում աշխատանքի:   Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ Արևմտյան Եվրոպայում գործազուրկ համալսարանական շրջանավարտների գործատուների շրջանում գործատուի համար 4 ՄԱՍՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆ «գերբարձր որակավորում» ունեցող երիտասարդ մասնագետների տեսակարար կշիռը տատանվում է 14-35% 3:  Քննարկվող իրավիճակը Հայաստանի Հանրապետությունում սրվում է, քանի որ ըստ պաշտոնական վիճակագրության, վերջին տարիներին գործազուրկների ամենամեծ թիվը բարձրագույն կրթություն ունեցող մարդիկ են (տե՛ս Աղյուսակ 2), ովքեր ունեն կրթական բարձր որակավորում և գերազանցում են գործատուներին: իրենց մասնագիտական ​​հմտությունների և ունակությունների որակի մեջ: Պահանջների մակարդակը, և վերջիններիս կողմից գնահատվելով որպես «բարձր որակավորում» ՝ նրանք պարզապես աշխատանքի առաջարկ չեն ստանում:  Աղյուսակ 2 Հայաստանում գործազուրկ կրթական գրաքննությամբ (հազար մարդ) բարեփոխումները հիմնականում կապված են բարձրագույն կրթության կառուցվածքային բնութագրերի հետ և, ընդհանուր առմամբ, դեռ չեն ազդել կրթական ծրագրերի բովանդակության և որակի վրա 5:  ԱՎSS տարեգիրք, 2015, էջ 72 Գաբրիելյան Մ., Բոլոնիայի գործընթաց: Ուսանողակենտրոն համակարգ: // Բաց հասարակության հիմնադրամ - Հայաստան 5 մանկավարժություն Սրանք, իրենց հերթին, բերում են այն փաստի, որ կրթական համակարգը, ընդհանուր առմամբ, դեռևս «անջատված» է աշխատավայրից և ամբողջությամբ հաշվի չի առնում գործատուների պահանջները:   Մասնագիտական ​​կրթության ծրագրերը հաճախ գերհագեցած են առարկաներով, որոնք անմիջականորեն չեն առնչվում շրջանավարտներից պահանջվող հմտություններին և ունակություններին, կամ չեն ներառում արդի առարկաներ, որոնք կզարգացնեն այսօր ավարտական ​​իրավասությունները `ուղղված գործատուի պահանջներին:  Ակնհայտ է մարդկային գործոնի կարևորությունը ուսումնական գործընթացի կազմակերպման գործում:   Բազմաթիվ օրինակներ կան, երբ բավարար տեղեկատվություն, հնարավորություններ կան, բայց ուսանողներն ու ուսուցիչները չեն օգտագործում դրանք կամ չեն ցանկանում օգտագործել դրանք 6:   Ուստի համալսարանները պետք է շտապ անցնեն կրթության կազմակերպմանը ՝ հիմնվելով ուսման արդյունքների վրա, հստակ նշելով մասնագիտական ​​ուսումնական ծրագրում, թե որքանով և ինչպես է առարկան առնչվում շրջանավարտի մասնագիտական ​​ունակությունների և հմտությունների ձևավորմանը:  Այս եղանակով հնարավոր կլինի բեռնաթափել ուսումնական ծրագիրը ծանրաբեռնված «անուղղակի» առարկաներից, փոխարենը ներառելով նոր առարկաներ վերջնական արդյունքներով, որոնք բավարարում են աշխատաշուկայի պահանջարկը ուսումնական գործընթացում:   Աշխատաշուկայի պահանջներին ուղղված ուսման արդյունքների հասցեականությունը մեծապես կբարձրացնի մասնագիտական ​​կրթության համակարգում բարեփոխումների արդյունավետությունը:  Ուստի այսօր կրթական ծրագրերը համարվում են մրցակցային, ինչի արդյունքում ձեւավորվում են ոչ միայն «բանիմաց», այլեւ «ստեղծագործական հմտությունների» շրջանավարտներ:   Այս առումով, մասնագիտական ​​կրթական ծրագրերում պետք է մեծ ուշադրություն դարձնել ուսանողի ձևական, այլ ոչ թե ֆորմալ անհատական ​​աշխատանքի արդյունքներին ՝ նպատակ ունենալով զարգացնել ուսանողի ստեղծագործական կարողությունները, նորարար Գաբրիելյան Մ., Բոլոնիայի գործընթաց: Ուսանողակենտրոն համակարգ: // Բաց հասարակության հիմնադրամ-Հայաստան:  6 ՄԱՆԿԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ և ինքնարտահայտում, ինչը Բոլոնիայի ընթացիկ գործընթացի պահանջներից մեկն է 7:  Մասնագիտական ​​կրթության ծառայությունների մատուցման մրցունակությունը գնահատելու համար արդեն ավանդույթ է դարձել համալսարանների վարկանիշային սանդղակների հրապարակումը, որոնք միջազգային պրակտիկայում մի քանի տասնամյակ օգտագործվել են տարբեր վարկանիշային գործակալությունների կողմից:   Հայաստանի Հանրապետությունում բուհերի վարկանիշավորման պրակտիկան իր կիրառությունը գտել է միայն 2013 թվականից:   Այսպիսով, 2015 թ.-ին Երևանի պետական ​​համալսարանը առաջին տեղում էր, Հայ-ռուսական սլավոնական համալսարանը `երկրորդ, Երևանի պետական ​​բժշկական համալսարանը` երրորդ, Ամերիկյան համալսարանը `չորրորդ, և Ազգային պոլիտեխնիկական համալսարան Հայաստանը հինգերորդ տեղում էր: Համալսարան, 6-րդ ՝ Հայաստանում Ֆրանսիական համալսարան, 7-րդ ՝ Nationalարտարապետության և շինարարության Հայաստանի ազգային համալսարան, 8-րդ ՝ Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական ​​մանկավարժական համալսարանը, 9-րդը ՝ Վ.Բրյուսովի անվան պետական ​​լեզվահասարակագիտական ​​համալսարանը, 10-րդը ՝ Հայաստանի պետական ​​տնտեսագիտական ​​համալսարանը 8:  Այնուամենայնիվ, բուհերի վարկանիշը միանշանակ չի ընդունվում կրթության ոլորտի շահառուների կողմից, ինչպես մեր հանրապետությունում, այնպես էլ արտերկրում:   Այս առիթով Եվրոպական ուսանողների միությունը հռչակագիր ընդունեց ՝ ընդգծելով վարկանիշի թերությունները:   Նախևառաջ, ուսանողները կարծում են, որ Բոլոնիայի գործընթացը պետք է ավելի շատ կենտրոնանա բուհերի որակի ապահովման հաշվետվողականության վրա, այլ ոչ թե վարկանիշի:   Եթե ​​որակյալ տեղեկատվությունը ուսանողների համար ուղեցույց է դառնում, ապա դասակարգման աղյուսակը սրում է արևմուտքի և արևելքի բևեռացումը և ընդգծում կրթության անհավասարությունը BKET- ում:  Բացի այդ, ուսանողները դեմ են բուհերի շուկայավարմանը ՝ դիտելով բարձրագույն կրթության նախարարների համաժողովի վարկանիշային աղյուսակը, Երևան 2015 հաղորդագրություն: Աղբյուրը ՝ www // ranking.armedu.am 7 PEDAGOGY- ի շուկայավարման գործոն 9:   Նրանք գտնում են, որ վարկանիշավորումը սպառնալիք է սոցիալական կողմնորոշման տեսանկյունից և չի կարող ամուր ուղղորդիչ դեր ունենալ համալսարանի ընտրության հարցում, քանի որ կրթական շուկայում վարկանիշավորումը նպատակաուղղված է համալսարանի հեղինակությանը և համապարփակ կերպով չի արտացոլում շահերը ուսանողը և դիմումատուն:  , ։

Մրցունակ կարող են համարվել բակալավրիատի եւ մագիստրատուրայի այն կրթական ծրագրերը, որոնք հասցեագրված են ուսումնառության գործընթացի շահառուներին եւ բավարարում են վերջիններիս պահանջները, եւ ոչ թե բարձր որակներով վարկանիշավորվում են գնահատման տարբեր գործակալությունների կողմից։
