ՍԵՎԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ՊԱՐԿԻ ԷԿՎԻՎԱԼԵՆՏ-ԷՖԵԿՏԻՎ ՋԵՐՄԱՍՏԻՃԱՆՆ ԸՍՏԲԱՐՁՐԱԴԻՐ ԳՈՏԻԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆՍևան ազգային պարկը հարուստ է ռեկրեացիոն ռեսուրսներով (հանքային ջրեր,կլիմայաբուժության  պայմաններ,  ձմեռային  սպորտի,  հանգստի  և  զբոսաշրջությանկազմակերպման  հնարավորություններ),  որոնք  կարող  են  խթանել  տնտեսականզարգացմանը, ստեղծել բնակչության հանգստի և բուժման բարենպաստ միջավայր։
 Կլիմայի  հարմարավետությունը՝  որպես  բաղադրիչ  տարրերի  համադրություն  ևկլիմայի առանձին բաղադրիչների դրսևորում, զգալի ազդեցություն ունի բնակչությանառողջության վրա։
 Մարդկային  կենսապայմանների  հարմարավետության  գնահատումն  իրականացվում է տարածքի բնապահպանական աշխարհագրական ուսումնասիրությանառաջատար  դիրքում։
   Կլիմայի  ազդեցության    գնահատումը  բնական  միջավայրիբնապահպանական  ներուժի  ինտեգրված  բնութագրիչների  անբաժանելի  մասն  է։
   Այնենթադրում  է  բնական  որոշակի  տարածքի  ուսումնասիրություն`  որոշելով  մարդուօրգանիզմների  կլիմայական  հատկանիշների  և  ֆիզիոլոգիական  ցուցանիշների  հարաբերությունները`  ներառյալ  ջերմային  պայմանների,  օդի  խոնավության  ազդեցությունն ու քամու արագությունը։
 Հետազոտությանմեթոդաբանություն։
   Ազգային  պարկումհանգիստըկազմակերպելու  կամ  ռեկրեացին  գոտիներ  առանձնացնելու  համար  հարկավոր  էորոշել  կլիմայական  նպաստավոր  պայմաններ  ունեցող  գոտիները,  այսինքն՝կատարել  էկվիվալենտ-էֆեկտիվջերմաստիճանների  հաշվարկ  ըստ  բարձրադիրգոտիականության։
   Էկվիվալենտ-էֆեկտիվ  ջերմաստիճանն(հակիրճ՝  ԷԷՋ)  օդիջերմաստիճանի,  խոնավության  և  քամու  համատեղ  ազդեցության  պայմաններումմարդու ջերմային զգացողության գնահատականն է։
 ԷԷՋ-ի  գնահատումն  ըստ  վերընթաց  գոտիականության  կատարվելէբացահայտելու  համար,  թե  հատկապես  որ  բարձրության  վրա  է  հարկավոր  զարգացնել  առողջարանային  զբոսաշրջությունը,  իսկ  որ  բարձրության  վրա՝  իսպառբացառել։
   Հատկանշական  է,  որ  տվյալ  գոտու  ԷԷՋ-ի  ընդհանրական  բնութագիրըկազմելու  համար  հարկավոր  է  հաշվարկներն  իրականացնել  ինչպես  շոգ  ու  տոթամռան, այնպես էլ ցուրտ ու խոնավ ձմռան համար։
 Նորմալ  հագնված  և  ֆիզիկապես  չծանրաբեռնված  մարդու  ջերմային  զգացողության  վրա  ազդում  է  օդի  ջերմաստիճանի  (𝑡),  հարաբերական  խոնավության  (𝑓)  ևքամու առավելագույն արագության (𝑣) միագումարը։
  Ընդունված է համարել, որ մարդը միևնույն զգացողությունն ունենում է, եթե միաժամանակ գտնվում է (𝑡) = 17.7˚С, v = 0 մ/վ, իսկ f = 100 %, (𝑡)= 22․4˚С, v = 0․5 մ/վ, իսկ f = 70 % կամ (𝑡)= 25․0˚С, v = 2․5 մ/վ, իսկ f =20 % [3]։
 Այսինքն,  հաշվելով  տվյալ  գոտու  ԷԷՋ-ն,  կարելի  է  պարզել,  թե  բարձրության  որգոտում են առկա կլիմայաբուժության պայմաններ՝ԷԷՋ = 37 − որտեղ՝ 𝑡-ն  ջերմաստիճանն  է,  f-ը՝  հարաբերական  խոնավությունը,  իսկ  v-ն՝  քամուառավելագույն արագությունը։
 Իսկ  ահա  ձմռան  ամիսներին  կլիմայի  խստությունը  պարզելու  համար  օգտվումենք հետևյալ բանաձևից՝S = (1 − 0.04 t) (1 + 0.272 v) [1]։
 Այս բանաձևի միջոցով Ազգային պարկի ԷԷՋ-ն հաշվարկվել է 1900 մետրից մինչև3700 մ բարձրությունը հուլիս և հունվար ամիսների համար։
 մետրԳծապատկեր 1․ԷԷՋ-ն հունվար և հուլիս ամիսների համար ըստ վերընթաց գոտիականությանՀունվար Հուլիս Ջերմային զգայունության դասակարգումը հուլիս ամսվա համար առանձնացվելեն ըստ՝ԷԷՋ-ն 9-16˚C չեզոք,ԷԷՋ-ն 17-22˚C հարմարավետ,ԷԷՋ-ն >23˚C գերտաք։
 Աղյուսակ 1․Միջին օրական ջերմաստիճանը, հարաբերական խոնավությունը և քամուառավելագույն արագությունը 1900-3700 մ բարձրությունների համար) [2]ԲարձրություններՀունվարՀուլիս𝑣 (մ /վ)(մ/վ)Ելնելով  ստորաբաժանումից՝  կլիմայաբուժության  զարգացման  համար  հուլիսամսին նպաստավոր են հատկապես 2700, 2900 և 3100 մետր բարձրությունները։
 Որպես  կանոն,  կլիմայի  խստության  վրա  ազդում  է  հիմնականում  քամու  արագությունը․անգամ  ցուրտ  օրերին  քամու  արագությունը  կարող  է  կոմպենսացնելեղանակի  խստությունը։
   Սառը  օդի  և  ուժեղ քամու  համադրությունը  մի  քանի  անգամավելի  է  իջեցնում  մարդու  մարմնի  ջերմաստիճանը։
   Ընդ  որում,  անգամ  ուժգինքամիները կարող են առաջացնել ցրտահարում։
 Ձմռան  ամիսներին  մարդու  համար  անհարմարություններ  ստեղծող  ջերմաստիճանը համարվում է -15˚C-ից ցածր ջերմաստիճանը, իսկ ահա արդեն -30˚C-ից ցածրջերմաստիճանների  դեպքում  սկսում  են  զարգանալ  սիրտ-անոթային  համակարգի  ևջերմակարգավորման հետ կապված խախտումներ։
 Այդ  իսկ  պատճառով  ձմռանը  Սևան  ազգային  պարկի  տարածքում  ձմեռայինզբոսաշրջության  տեսակներ  զարգացնելուց  առաջ  հարկավոր  է  նախ  ուսումնասիրել,թե հատկապես որ բարձրության գոտում է նպատակահարմար զարգացնել ձմեռայինէզբոսաշրջությունը։
 ընտրելմասնավորապես դահուկային սպորտի զարգացմանը զարկ տալու համար։
 գոտիներ  պետքԸնդորում,նպատակայինՔարտեզ 1․ Սևան ազգային պարկի ԷԷՋ-ն ըստ վերընթաց գոտիականությանՀունվար  ամսվա  համար  բարձրության  գոտիների  առանձնացումը  կատարվել  էհետևյալ չափանիշներից ելնելով՝ԷԷՋ-ն 6-12˚C չափավոր ցուրտ,ԷԷՋ-ն 0-6 ˚C ցուրտ,ԷԷՋ-ն -6-0 ˚C շատ ցուրտ,ԷԷՋ-ն <-24˚C ցրտահարություն։
 Ստացված  արդյունքներից  պարզ  է  դառնում,  որ  հունվար  ամսին  բարձրությանբոլոր  գոտիներում  նկատվում  է  չափավոր  ցուրտ  և  ցուրտ  ջերմաստիճանայինպայմաններ,  որոնք  բավականին  նպաստավոր  են  դահուկային  սպորտի  զարգացմանհամար։
 Եզրակացություն։
   Սևան  ազգային  պարկի  տարածքում  ըստ  վերընթացգոտիականության  կլիմայական  հարմարավետության  ցուցանիշների  բաշխման  վերլուծության  արդյունքում  կարելի  է  եզրահանգել,  որ  ամռանը  կլիմայաբուժությանհամար  նպաստավոր  է  համարվում  2700  և  2900  մ  բարձրության  գոտին։
   Իսկ  ահաձմռանը  բարձրության  բոլոր  գոտիներում  (բացառությամբ  3300  և  3500  մ  բարձրությունների) դիտվել են կլիմայական չափավոր ցուրտ պայմաններ։
 Ընդհանուր առմամբ, Ազգային պարկում նպաստավոր են առկա պայմանները ոչմիայն  կլիմայաբուժության  և  արևաբուժության(ելնելով  էկվիվալենտ-էֆեկտիվջերմաստիճանի  հաշվարկներից),  այլև  դահուկային  սպորտի  և  ձմեռային  զբոսաշըրջության  զարգացման  համար։
   Հետևաբար,  Ազգային  պարկում  ռեկրեացիայիզարգացումն  անմիջականորեն  կարող  է  խթան  դառնալ  նաև  հարակից  բնակավայրերի  զարգացման  համար  (գործազրկության  նվազում,  միջմշակութային  հաղորդակցության  ամրապնդում  և  այլն)՝  նպաստելով  բնակչության  կյանքի  որակի  բարձրացմանն ու արտագաղթի տեմպերի նվազմանը։
 ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆрайонов Средней Сибири. Л.։
  Наука, 1972, с․ 128.Խաչատրյան ՍոնաՍԵՎԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ՊԱՐԿԻ ԷԿՎԻՎԱԼԵՆՏ-ԷՖԵԿՏԻՎ ՋԵՐՄԱՍՏԻՃԱՆՆ ԸՍՏԲԱՐՁՐԱԴԻՐ ԳՈՏԻԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆԲանալի բառեր՝ Սևան ազգային պարկ, կլիմա, ջերմաստիճան, խոնավություն, քամուարագություն, ռեկրեացիոն գոտի։
 բնակչությաննպաստավոր։

Սույն  աշխատանքում  կենսապայմանների  ցուցիչների կիրառմամբ գնահատվել է Սևան ազգային պարկի տարածքի կլիմայական  հարմարավետությունը։
   Մշակվել  են  գնահատման  ընթացակարգն  ու  սանդղակը։
   Որոշվել են Սևան ազգային պարկի վարչական շրջանների հարմարավետության երեք  աստիճանները  և  կլիմայական  հարմարավետության  քարտեզն  ըստ  բարձրադիր  գոտիականության։
