ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՀԱՅԵՐԵՆ ԵՎ ԴՐԱՆ CH ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՎ ՈՒԱԲԵՐՎԱ ԽՈՍՔԵՐԸ Ազգակցական կապի բառերը բավականին զուտ պահպանել են իրենց հնդեվրոպական արմատները, և եթե փոխառված բառեր կան, դրանք հիմնականում զուգահեռ են:  Հրաչյա Աճառյանը, բաժանելով «Հայոց լեզվի պատմություն» գրքի թեմատիկ խմբերը, ընտանեկան խմբում հնդեվրոպական բառաշերտին է հատկացնում հետևյալ բառերը. , մայր, հավ, եղբայր, թոռ, քույր, որդի, ամուսին, դուստր և այլն »: Հայոց լեզվի պատմության նախագծի շրջանին նվիրված իր աշխատության մեջ: Humanահուկյանը «Մարդկություն, սեռ, տարիք, ընտանեկան հարաբերություններ» թեմատիկ խմբում բերում է հետևյալ բառերը. «Տղամարդ, տղամարդ, կին, մանչ, պիժոն (աղջիկ), ամուսին, հայր, սկեսուր, սկեսուր, սկեսուր, հարս, փեսա, եղբայր- խնամի, սկեսրայր, սկեսրայր Հարազատություն նշող բառերը ներառված են հետևյալ խմբերի մեջ. 1. Իրական ազգականների անուններ (մայր, հայր, երեխա, տղա, աղջիկ, քույր, եղբայր, երեխա, դուստր, ոստրե, որդի), 2. Միջնորդավորված արյունակցական հարաբերությունների անուններ ( տատիկ, պապիկ, քեռի, մորաքույր, մորաքույր, քեռի, թոռ), 3. Ձեռք բերված ազգակցական կապերի անուններ (ամուսին, կին, այրի, սկեսուր, սկեսրայր, վագր, նվիրել, սկեսրայր , սկեսուր, փեսա, փեսա, հարս, փեսա): Մայր - բնիկ հայերեն բառ է, որը ծագում է հինխ-ից: սկզբից զուգընկեր   Այս բառապաշարն օգտագործվում է նաև հնդեվրոպական քույր լեզուներում (օրինակ ՝ ռուսերեն ՝ мать, անգլերեն ՝ mather, գերմաներեն ՝ փնթփնթոց և այլն): Գրաբարից փոխանցված բառ է, ուներ հետևյալ հնչյունները. Մար, mer:   Մառի (այ> ա) փոփոխված տարբերակը առավել տարածված է արեւմտյան խմբակցության (Մարաշ, Սեբաստիա, Պոլիս, Խարբերդ, Արաբկիր) բարբառներում:  Մեր (այ> ե) տառադարձված տարբերակը օգտագործվում է հայկական և ´ արևելյան, արևմտյան խմբակցության բարբառներում: Մենք ունենք mam բառը, որը Աճառյանը համարում է հունական mamme, տատիկ բառից փոխառություն:  Նրա կարծիքով, մամը կարող է լինել գոյական անունի մի ձև, որը բաղկացած է մայր բառից, բայց քանի որ կա մայր բառի վերջածանց զուգահեռ մայր բառի հապավումից, որը բխում է հայր բառից, այն փոխառված է ուստի նա եզրակացնում է, որ մամը և հունարենը պարտք վերցնելը պետք է: Ակադեմիկոս Գ. Ahահուկյան. «Հայոց լեզվի պատմություն.« Պարբերական ժամանակահատված »աշխատության մեջ նա նշում է, որ բարբառներում պահպանվել են հնդեվրոպական արմատական ​​ձևերը, որոնք, սակայն, բացակայում են հայոց լեզվի գրավոր հուշարձաններում:  Հարազատություն արտահայտող բառերի շարքում նա ներառում է բարբառային api, dado, atta, ma, mam, nan բառերը, որոնք նա համարում է գերակշռորեն մանկամիտ կամ կարճ: Մայր բառի բարբառային տարբերակներն են ՝ mam, nan, azi, ade, dade, aba, ana, aya, deya, ava, na-ars, harsa, harsi, որոնք հրամայական գործածություն ունեն:   Հայ բարբառներում կա հնդեվրոպական արմատ բառ ՝ nan, որը չի ավանդադրվում գրավոր հուշարձաններում:  Հ.Խաչատրյանը «Հայ բարբառներում ազգակցական կապեր արտահայտող բառեր» աշխատության մեջ նշում է. «Սա կապված է Նանե աստվածուհի անվան հետ:  Մայրը կարող էր լինել առողջ բանականության, իմաստության, մայրության խորհրդանիշ: »3 Հայրենիքը հայերեն բառ է, որն առաջացել է հնդեվրոպական pater նախաձեռնությունից 4:   Վերջածանցով հայրն ավելի շատ օգտագործվում է որպես գեղագրություն և.   Բարբառային տարբերակներն են ՝ Հար, Հեր 1 Աճառյան Հ., Հայոց լեզվի պատմություն, Երեւան, 1940, հ. 1, էջ 109: 2 ahահուկյան Գ., Հայոց լեզվի պատմություն: Նախնական ժամանակաշրջան, Երեւան, 1987, էջ. 259: 3 Խաչատրյան Հ., Հայ բարբառներում ազգակցական կապեր արտահայտող բառեր, Երեւան, 2009, էջ. 20 4 Աճառյան Հ., Հայերեն արմատական ​​բառարան, Երեւան, 1926, էջ 31: (Karabakhարաբաղ, Շամախի), խեր (Վան, Մուշ), հարի, հարիկ, բաբ (Մուշ, Կիլիկիա, Պոլիս), ապա, api, dado, dada (Խոյ, Վան, Մարաղա), ada, afo, biji, kher (Արագած շրջանի Վարդապլուրում), Տայու (Կարսի Բեժանո-Կզլչախչախ գյուղեր, Ախալքալաք):   Որոշ հայերեն բարբառներում Տայու նշանակում է քեռի, մեծ մարդուն դիմելու հարգալից միջոց, օրինակ ՝ Ախալքալաքի Պոկա-Օլավերդ գյուղերում:   Բուի տարբերակը, որը վրացերենում նշանակում է քեռի, պահպանվել է միայն Լոռվա Շամուտ գյուղի մենախոսության մեջ:  «Պապ» բառը հայ բարբառներում օգտագործվում է երկու իմաստով. Պապիկ (պապիկ) և հայր:   Աճառյանը պապին համարում է Պահլավիից փոխառված պապի իմաստով, իսկ Պապան դա համարում է նոր բառ հայրական իմաստով: Երեխա - առաջին հերթին նշանակում է անչափահաս, աղջիկ կամ տղա, ովքեր դեռ չեն հասել դեռահասության տարիքը: Հարազատական ​​հարաբերություններում երեխան իմաստ ունի:   Հայկական բարբառներում բացակայում են մանկական շղթայի դստեր, վտարելու և որդու գրական բառերը, փոխարենը օգտագործվում են երեխայի, տղայի, աղջկա անուններ:  Այս հասկացության բարբառային ձևերն են. Erkheca, chizh (որն արդեն գոյություն ուներ միջին հայերենում), տղա, չաղա, չոջուղ, զուշաղ (թուրքերենից), խիզան, բուլուզ, պլուզ, տիխմար, բիզդիկ, կոխա (Աճառյանը համարում է փոխառված բառ թուրքերենից): Պլուզ բառը տալիս է Աճառյանը ում դա կապված է արաբերեն բիլիզ (կարճ) արմատի հետ:  Որոշ բարբառներում (Սասուն, Մուշ, Վան) երեխայի համար բառը կոչվում է glalao բառը, որը քրդական փոխառություն է:   Դրան զուգահեռ ՝ երեխա հասկացության առջևում գործում են ջիժբալա (Եղեգնաձորի Եղեգնյա գյուղ) և ջիժ կորպ (Եղեգնաձորի գյուղ Վերնաշեն) բառերը:  NHB- ում տղա բառը մեկնաբանվում է որպես երեխա, փոքր երեխա:  Տիգրանակերտի և Ակնիի բարբառներում օգտագործվում է երեխայի համար հիմար բառը:  ԱBՄ-ում այն ​​համարվում է գիտականորեն արմատավորված բացասական ածանցից կազմված բառ: Որդին որդին ստացել է արևելահայերենի իմաստը:   Աճառյանը դա համարում է ասորերենից փոխառված բառ, որը նշանակում է փոքրիկ երեխա, երեխա, դեռահաս, եբրայերենում նշանակում է երիտասարդ գառ:  Լեզվաբանը նշում է, որ Սուրբ գրքում նա Եղիշեի հետ բառը օգտագործել է նաև պարզ, անգրագետ իմաստով:  Արեւելյան գրականության մեջ այն բնորոշ է միայն արական սեռին, բայց արեւմտյան գրականության մեջ ՝ գրաբարում, միջին հայերենում այն ​​բնորոշ է ինչպես արական, այնպես էլ իգական սեռի:  Հայ բարբառներում արական երեխային հասկացությանը հակառակ հակառակ արձանագրվում են հետևյալ բառերի համընկնումները. Տիգա, լաչ, մանչ, պոլուզ, գյադա, տիգա կոխա և այլն:   Լաչը աճառը համարում է միջին հայերեն բառ, որը նշանակում է ուստր, մանչ, տղա:   Մանչը ՝ արու տղայի իմաստով, այն համարում է միջին հայերեն բառ, որը ծագում է Հնխ. mas - տղայի արմատից: Աղջիկ-երեխա հարաբերությունների կանանց տերմինը արտահայտվում է աղջիկ բառով:  Աճառյանն այս բառը թողնում է անբացատրելի:   Անտուան ​​Մեյը աղջկա բառի ծագումը կապում է աղալ բայի հետ: Առաքել Սյունեցին դա մեկնաբանում է չիք բառից:   Ըստ պոնտական ​​ժողովրդական ստուգաբանության, բառը ՝ ~ արտահայտ արտահայտություն .։
  Նա անդրադարձավ նաև այս բառի ծագման հետաքննությանը: Համբարձումյանը, ով բառի նախնական ձյունը համարում է աղջիկ, որը սկիզբ է առնում հնդեվրոպական արմատից:   Նա կարծում է, որ աղջիկ բառի արմատային աղը առավել պարզունակ իմաստով նշանակում էր աշխատասեր տնային տնտեսուհի:  Nachon- ը այս բառի տարբերակն է:  Հայկական բարբառներում աղջիկ տերմինն արտահայտվում է nabulig բառով, որը գոյություն ունի Համշենի բարբառում:  Լոռվա բարբառում «խիզան» բառը համարվում է այս հասկացության իմաստից դուրս:  Այս բառը Թումանյանն օգտագործում է «Մարո» պոեմում: Կարմիր կտորի մեջ խիզանը ընկավ ձորը, արահետ .1: Քույր-բնիկը հայերեն բառ է:   Աճառյանը նշում է այս բառի սեռական ցողունից կազմված բառերը ՝ զարմիկ, քեռի, զարմիկ, զարմիկ:   Բառը բարբառներում ուներ հետևյալ հնչյունական տիպերը ՝ կուր, կոր, քեր, կի, քիր, կայր և այլն:  «Քույր» բառը օգտագործվում է «քույր» բառի մեջ, որը հանդիպում է Խոյ-Մարաղա բառախմբում:   Հայկական բարբառներում հանդիպում է և´ հայր, և´ մայր իմաստով: քույրիկ  Բաջի բառը, որը թուրքերենից փոխառված բառ է, օգտագործվում է Մարտակերտի և Նախիջևանի բարբառներում `քույր հասկացության դիմաց: Եղբայր-բնիկ հայերեն բառը ՝ հնխ. նախաձեռնողի կողմից առաջացած բրատերը:  «Գրական հայերեն» -ում և «բարբառներում» «եղբայր» հասկացությունն արտահայտվում է միայն «եղբայր» բառով, ի տարբերություն որի ոչ մի բառ չի օգտագործվում:   Աճառյանը բարբառներում բերում է այս հասկացության մի շարք հնչյունական տարբերակներ ՝ ախբար, ախպեր, աբար, աբարիկ, ապեր, ապի, ապին, բաբար, 1 Թումանյան Հ., Ընտիր երկեր, հ. 1, Երեւան, 1985, էջ. 171: apar, apu, apun, և նշում է, որ դրանք սկզբնական եղբորից անցել են մեծ եղբոր, հայրիկի, հորեղբոր նշանակությանը և դարձել են երեցներին տալու կոչում: Այսպիսով, ազգակցական կապը արտահայտող բառերը դարերի ընթացքում չեն վերակենդանացվել, այլ, ընդհակառակը, հարստացել են այլ լեզուներից փոխառված միջոցներով:  Այն բառերը, որոնք չեն վկայվել հին գրական հայերենում, բարբառներում պահպանել են հնդեվրոպական արմատային ձևերը: Մյուս խումբը միջնորդավորված արյունակցական կապերը ցույց տվող բառերն են (տատիկ, պապիկ, քեռի, մորաքույր, մորաքույր, հորեղբայր, թոռ): Թաթ-Աճառյանը այս բառը բացատրում է որպես տատիկ, այստեղից էլ տատիկ, տատիկ իմաստը: Նա նշում է նատատա, տատիկ, քեռի, հորեղբոր կնոջ նշանակությունները:   Լեզվաբանը տատիկին համարում է բնական բառ, որը հատուկ է երեխաների լեզվին, այն գոյություն ունի ինչպես հնդեվրոպական, այնպես էլ լեզվական այլ խմբերում:  Հայ բարբառներում այս բառի հնչյունական ձևերն են ՝ տադի, տատո, տաթա, որոնք ունեն ամփոփիչ արժեք:  Այս հասկացությունն արտահայտվում է na և mam ան nan բառերով, որոնք հայ բարբառներում օգտագործվում են և´ մայր, և´ տատիկ իմաստներով:  Որոշ բարբառներում մայրերի ծնողներին տրվում են տարբեր անուններ:   Օրինակ ՝ Կարինի Tsոկու գյուղում մայրը մայրիկի հայր է, իսկ տատիկը ՝ մայրիկ:  Քանի որ որոշ բարբառներում (Գորիս, Շամախի, Հադրութ և այլն) մայր, նան, անա, աբա, ադա, այա բառերը ունեցել են հիմնական իմաստը, հետևաբար նրանք ստացել են մեծ ածականով տատիկի իմաստը ՝ մեծ մամ, մեծ նան , men ana և այլն:  Տատիկի հասկացության բանավոր արտահայտությունների շարքում առանձնանում է բաբո անունը, որն օգտագործվում է -արաբաղի-Շամախիի որոշ բարբառներում:  Դադոհ-եվրոպական արմատը սահմանափակ գործածություն ունի Մուշի, Ալաշկերտի, Սասունի բարբառներում:  Հազի բառի գործածումը տատիկ իմաստով հանդիպում է Գորիսի, Նախիջևանի և Karabakhարաբաղի բարբառներում: Պապ-Աճառյանը համարեց, որ այս բառի իմաստը պապին նշանակում է Պահլավի պապ ձ-ից, իսկ NHB- ը `Հռոմի պապին` որպես հունական վարկ:  Այս բառը արտահայտվում է մի փոքր նեղացնող մասնիկի ՝ պապիկի ավելացմամբ:  Պապ բառի բարբառային հնչյունական տարբերակներն են `պապկա (Բերկրի), բաբա (Մարտակերտ), պաբա (Նախիջան), menz bob (Հաճն) և այլն:   Այս հասկացության apu, apo, api տերմինները վկայում են կապանյան բարբառում: Քեռի-Աճառյանը անբացատրելի է թողնում այս բառը, կամ կարծում է, որ անհրաժեշտ է այն կցել քրոջ սեռական ձիուն ՝ քեռուն:  Ahահուկյանը հորեղբայրը համարում է անկախ քրոջից:  Հորեղբոր արմատը հնդեվրոպական ինքնավստահությունը կապում է իր իսկ արյան հետ:  Ի տարբերություն այլ հարակից անունների, քեռի բառը հայերենի բարբառներում քիչ համարժեք բառեր ունի ՝ քեռի, դայ (Գորիս, Շամախի), խալո (Մուշ, Սասուն), դայջան (Մարաշա), դադայ (Գորիս):  Աճառյանը բերում է սրանից բաղկացած մի խումբ բառերի ՝ քառյակ, զարմիկ, զարմիկ, նախապապ:  Քեռի նկարագրական բառը գրանցված չէ հայկական բարբառներից գրեթե ոչ մեկում:   Աճառյանը նշում է, որ հին մատենագրության մեջ ոչ մի ապացույց չկա, բայց դա պատահական է համարում, քանի որ տարեգրության մեջ գործածված է իր զարմիկի բառը: Հորաքույր-նկարագրական ձվից ստացված բառ է, ինչպես մորաքույր, քեռի բառերը:   Բարբառային բառերն են ՝ մորքուր, մույկի, մոչիր, մակիր, բաջի, բիբի, մռակեր:   Բիբիի հայերենի որոշ բարբառներում Բիբին հանդես է գալիս որպես մորաքույր, մյուսներում ՝ մորաքույր:   Baji, որը թուրքերեն նշանակում է քույր, Maragha բարբառով ույր նշանակում է քույր, և´ մորաքույր: Հորաքույր-նկարագրական ձվից ստացված բառ է:  Բարբառային բառերն են ՝ հորքուր, խուրկուր, խերկուր, Հրակիր, Հիրակիր, Հակուր, Հոկիր, Հաքու, Բիբի, Բաջի և այլն:  Կրզենի բարբառով մորաքույր հասկացությունն արտահայտվում է տատիկ բառով, իսկ տատիկ հասկացությունը ՝ մեծատառով: Քեռի - սա «նկարագրական բառ» է:  Նշանակում է իր հոր եղբորը: Բարբառային տարբերակներն են ՝ հորոխպեր, հոպար, հերբար (Մեղրի), խորփեր (Գորիս), ղորպեր (Karabakhարաբաղ):  Որոշ բարբառներում օգտագործվում են թուրքերենից փոխառված և վրացերենից փոխառված բառերը: Թոռը բնիկ հայերեն բառ է ՝ հինխ: արմատից արմատ:   Հարակից ցեղերից մեկը սանսկրիտերեն տարունա բառն է ՝ երիտասարդ, մանկամիտ կին կամ աղջիկ:  Այս բառը արտահայտվում է մի փոքր նեղացնող մասնիկի ՝ թոռի ավելացմամբ, որի ընթացքում վերականգնվում է գրաբարյան n- ը: Բարբառային հնչյունական ձևերն են ՝ տեսություն, տոր, տուր, թառ, շրջադարձ և այլն: Ձեռք բերված ազգակցական կապեր պահանջող բառերն են. Ամուսին, կին, այրի, սկեսուր, սկեսրայր, վագր, նվիրել, սկեսրայր, սկեսուր, սկեսուր, փեսա, հարս, փեսա: Ամուսին - սա տղամարդկանց և կանանց բառերի ընդհանրացված տերմինն էր ինչպես հին հայերենում, այնպես էլ ժամանակակից գրական հայերենում:   Աճառյանը համարում է, որ այն բնիկ հայերեն է և նման բայերի մեջ. Ես միասին եմ + սովորել + (վերջածանց):   Արտահայտում է միմյանց օգտագործված իմաստը: Այս բառի նախնական իմաստը հասակակից էր, ժամանակակից, որը ժամանակի ընթացքում հետին պլան է մղվել, և այն փոխարինվել է արական և իգական իմաստներով:   Այս անունը չի տարբերակում սեռերը:   Այն հավասարապես օգտագործվում է և´ տղամարդ, և´ կին բառերի փոխարեն: Wordամանակի ընթացքում այս բառը դարձել է արու տերմինի բացարձակ անվանումը, մինչդեռ միացությունները վերաբերում են երկու զույգերին ՝ ամուսին, ամուսնանալ, ամուսնություն:   Հայ բարբառներում ամուսին հասկացությունն աչքի է ընկնում իր հոմանիշ բազմազանությամբ. Տղամարդ, էրիկ, նշանված:   «Մարդ» բառը, որը նշանակում է «ամուսին», մեզ չի փոխանցվել գրաբարից:   Որպես ամուսին օգտագործվել է միջին հայերենից:   Ամուսին հասկացության համար օգտագործված բառապաշարը ներառում է բարբառների ինչպես արևելյան, այնպես էլ արևմտյան բարբառներ:   Այս մասին գրում է Աճառյանը: «Ընտանեկան կազմակերպությունը պատրիարխալ էր. Ամուսինը տանտեր էր, հրամանատար և կառավարիչ: Այդ պատճառով Potis բառը, ամուսին բառը, նշանակում է առաջնորդ հնդեվրոպական լեզվով: Այրը բնիկ հայերեն բառ է:  Literaryամանակակից գրական արեւելահայերենը գրեթե չի օգտագործում ամուսին բառը ամուսնու իմաստով:  Իր հիմնական իմաստը Է. Աղայանը համարում է տղամարդը, իսկ երկրորդականը ՝ ամուսինը:  Որոշ բարբառներում այն ​​հանդիպում է –իկ ածանցի զուգակցմամբ ՝ տղամարդու իմաստով (արական + իկ), որը բարբառների արևմտյան խմբում հնչյունափոխությամբ դարձել է այ:   Աճառյանը բերում է այն բառերը, որոնք մենք վերցնում ենք, վերցնում, վերցնում ենք, որոնք ամուսնու կողմից ունեն հարազատների նշանակությունը:  Տղամարդ բառից ունենք նաարամբ բառը, որը նշանակում է ամուսնացած կին: Կին-Աճառյանը սա համարում է բնիկ հայերեն բառ, որը ծագում է հինխ-ից: գեն քեզանից   Սա ձվի երկրորդ արմատն է, որից առաջանում են հետևյալ բառերը ՝ կանամբի, կանանի, կանանոց, կանացի և այլն:   Աճառյանը նշում է նաեւ, որ արմատային արմատը պահում է միայն շվեդական բարբառը ՝ գենը:   Կինը այն անունն է, որն արտահայտում է ամուսին հասկացության կանացի տերմինը:   Արական տարբերակը հանդիպում է արևելյան և արևմտյան բարբառներում: Սկեսուրը բնիկ հայերեն բառ է, որն ունի կնոջ ամուսնու հիմնական նշանակությունը:  Foreուցամատը տարբերում էր տղամարդուց և էգից:   Հայերենում արուն կորչում է, հետո ձեւավորվում է կեսարյան ՝ «կեսարյան» ձու:   Բարբառային ձևերն են. Isgesur, osgosur, kisur, iskesor:   Մարաղայի և Հաճնի բարբառներում այս հասկացության դեմ օգտագործվում են բարմա, բայմ բառերը:  Աներ հասկացությունը բարբառներում արտահայտվում է հետևյալ ձևերով ՝ քեսրար, կերսար, հովանավոր, աղա, գեսար ayայլ: Tegr- ը բնիկ հայերեն բառ է: ձեր կողմից առաջացրած ջրծաղիկ:   Աճառյանը վագրը համարում է հին ձու:  Այս բառի իմաստը ամուսնու եղբայրն է:  Բարբառային բառերն են. Tekr, dekr, dakr, takir և ayl:   Թե՛ գրական հայերենում, թե՛ բարբառներում ամուսնու եղբայր հասկացությունը արտահայտվում է գրեթե բացառապես teg բառով: Թալ-Աճառյանը դա համարում է բնիկ հայերեն բառ: դե, արա քո կողմից պատճառված:  Ենթադրում է, որ նախ պետք է ծալք լիներ, ապա tagr բառի ազդեցության տակ տալ:   Հին հայկական «վագր» բառի նման, «տալ» -ը հայ բարբառներում հոմանիշ դաշտ չունի: Հնչյունական տարբերակներն են ՝ դալ, դալ, դուլ, դոլ: Tegerkin- ը նկարագրական բառ է:   Բարբառներում հայտնաբերված հնչյունական տարբերակներն են ՝ tegorkin, tikiraken, tekerknik, tagerkin և այլն: Թեգերկինը բառացիորեն արտահայտում է բարբառներում հանդիպող ներ բառը, որը Աճառյանը համարում է բնիկ հայերեն բառ և բացատրում է հետևյալ կերպ. Կնոջ ամուսնու եղբոր կինը: NHB- ում բառը համարվում է nu + er - nuer, nuan ստացված dz- ից: Okanոկանչ-Աճառյանը դա թողնում է չստուգված իր «Հայերենի արմատական ​​բառարանում»: Հետագայում իր «Հայոց լեզվի պատմություն» աշխատության մեջ նա նշում է, որ այն ուրարտական ​​ծագում ունի:   Այս կարծիքը հանդիպում է նաև ahահուկյանի մոտ:   Արևելյան խմբակցության բարբառներում հանդիպում է զանկաչ բառը, կա նաև տարբերակ ՝ զոնկաչ:  Այս հասկացության բառացի իմաստը նահաս բառն է, որը գոյություն ունի Կապանի Խոտանա գյուղում: Աներ - այս բառը չի ստուգվում:   Հին հայերենում այն ​​օգտագործվել է երկու իմաստով. Կնոջ հայր և կնոջ եղբայր:  5-րդ դարից հաստատված աներ բառը պահպանվել և օգտագործվել է ինչպես ժամանակակից գրական հայերենում, այնպես էլ բարբառներում: Դա անորոշ, նկարագրական-նկարագրական բառ է, որն ունի կնոջ եղբոր նշանակությունը:  Բարբառներում հայտնաբերված ձիերն են ՝ անպտուղ, անկիրթ տղա, չամուսնացած տղա, ցինիկ (Տրապիզոն, Օրդու), միրզամ (Աշտարակ, Քանաքեռ, Լոռի): 1 Աճառյան Հ., Հայոց լեզվի պատմություն, Երեւան, 1940, հ. 1, էջ 17-18: Քեննին բնիկ հայերեն բառ է, որը նշանակում է կնոջ քույր:   Գրական հայերենում կան kenakal, kenekal բառեր, որոնք ապացուցված չեն հայկական բարբառներում:  Հետագայում բաջանաղ բառը փոխառվել է թուրքերենից, որն օգտագործվում է հայկական բարբառներում: Հարսը հարազատ հայերեն բառ է:   Աճառյանը «Հայերենի արմատական ​​բառարանում» վկայակոչում է Տերվիշյանին, որը «հարսնացու» բառը համարում է «փոխառված» բառի բնիկ հայերեն բառը: Պեսա-Աճառյանն այս բառը համարում է չստուգված; նա բերում է դրանից բխող մի շարք բառերի `փեսան, փեսան, փեսան, փեսան և այլն:   Այս հասկացության դիմաց Էյնիշթա արքան, գաղտնի բառերը, հանդիպում են Մարաշիբարում: Լիանա Հակոբյան ԷԹՆԱԿԱՆ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՀԱՅԵՐԻ ԵՎ ԴՐԱՆ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ ՈՒԱԲԵՐՎԱ W ԲԱԵՐԸ Հիմնաբառեր. Ազգակցական կապ, հնդեվրոպական, փոխառված բառեր, բնիկ հայերեն բառեր, բառապաշար, բառապաշար, նկարագրական մեթոդ: ։

Մեր  նպատակն  է  ցույց  տալ  ազգակցական  հարաբերություններ  անվանող  բառանվանումների  ծագումը  և  դրանց  փոփոխությունները։
   Այս  բառերի  քննությունը  ցույց  է  տալիս,  որ  դրանք  մեծ  մասամբ  անաղարտորեն  պահպանել  են  հնդեվրոպական  արմատները,  իսկ  եթե  կան  փոխառյալ  բառեր,  ապա  դրանք  հիմնականում  զուգահեռաբար են գործածվում բնիկ հայերեն բառերի հետ։
  Բուն ազգակցական հարաբերություն արտահայտող  բառերը  դարերի  ընթացքում  չեն  կորցրել  իրենց  կենսունակությունը։
  Այդ  բառերի  կողքին  գործածվել  են  նաև  այլ  լեզուներից  փոխառված  բառեր։
   Այն  բառաձևերը,  որոնք  հին  գրական  հայերենում  չեն  վկայվել,  բարբառներում  պահպանել են հնդեվրոպական արմատական ձևերը։
