Լեզվաբանական տիպաբանությունն ուսումնասիրում և դասակարգում է աշխարհի լեզուները `ելնելով դրանց կառուցվածքային ընդհանրություններից և առանձնահատկություններից:   Տիպաբանական դասակարգումները կատարվում են ձայնի (հնչյունաբանական և հնչյունաբանական տիպաբանություն), բառի (ձևաբանական տիպաբանություն) և նախադասության (շարահյուսական տիպաբանություն) մակարդակներում:   Modernամանակակից լեզվաբանության մեջ հաճախ առանձնանում է գերադասական մակարդակի տեքստաբանություն ՝ տեքստ և քերականություն:   Քանի որ տիպաբանական դասակարգումները ավանդաբար կենտրոնացած են բառի վրա, կան 395 ԼԵUՈՒ ԼԱՎԱԳՈՒՅՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ տեսակաբանությունն ավելի զարգացած է և ունի ավելի ամբողջական դասակարգումներ:   Այնուամենայնիվ, ինչպես նրա «Լեզուն. «Խոսքի ուսումնասիրության ներածություն» ասում է Էդվարդ Սեփիրը: «... անհնար է որոշել սահմանափակ թվով տեսակներ, որոնք արդարացված կլինեին երկրի երեսին խոսվող հազարավոր լեզուների և բարբառների առանձնահատկություններով»:   Unfortunatelyավոք, մենք դեռ լեզուների տիպաբանական դասակարգման վերաբերյալ ժամանակակից գիտելիքների լրացման փորձ չունենք:   Այս հոդվածում մենք կփորձենք ներկայացնել լեզուների ձևաբանական տիպաբանության պատմական զարգացման ընդհանուր ուղեծիրը, ցույց տալ E. Սեպիրի կողմից առաջարկվող հայեցակարգային տիպաբանության կարևորությունը լեզուների տիպաբանական դասակարգման ոլորտում, ինչպես նաև որոշ լեզուներ: տեսություններ և մոտեցումներ, որոնք հետևում են հայեցակարգային տիպաբանության իմաստի համատեքստում:  Առաջին ձևաբանական դասակարգումներում առանձնանում էին հակում և կցորդի գաղափարները:   Առաջին անգամ անդրադառնալով այս խնդրին ՝ Ֆրիդրիխ Շլեգելը լեզուները բաժանեց երկու խմբի ՝ թեք և ոչ թեք:   Լինելով դասական կրթությամբ գերմանացի մտավորական ՝ Շլեգելը թեք լեզուները համարում էր կատարելապես «օրգանական», իսկ ոչ թեք լեզուները ՝ անկատար և «անօրգանական»:   Օգոստոս Շլեգելը նաև առանձնացրեց պաշտոնական լեզուները, ինչպես նաև իտալացիների համար ներկայացրեց համեմատական ​​և վերլուծական կառուցվածքների տարբերությունը:   Բաղադրյալ կառուցվածքի դեպքում քերականական իմաստներն արտահայտվում են բառի ներսում ձևի տարբեր փոփոխությունների միջոցով, վերլուծության դեպքում ՝ օժանդակ բառերի, բառերի դասավորության և հնչերանգների միջոցով:  Վ.-ն առանձնացնում էր այս սորտերն իրենց ժամանակակից անվանումներով: von Humboldt- ը, ավելին, նա առանձնացրեց բազմալեզու լեզուները, որոնք նա համարում էր մի տեսակ կցորդ:  Հետագա հետազոտողները ավելի ու ավելի են ավելացնում տեսակների քանակը: «... մենք նախապես գիտենք, որ անհնար է ստեղծել սահմանափակ թվով տեսակներ, որոնք 396 ԼԵUՎԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ ունեն ավելի ճշգրիտ պատկեր ստանալու համար:   Դրանց շարքում նշանակալից են Ստայնտալի, Շլայխերի, Միստելիի, Ֆորտունովի դասակարգումները:  Շտայնթալը ոչ միայն բառը, այլեւ նախադասությունը հիմնեց լեզուների տիպաբանության վրա:   Նա պաշտոնական և պաշտոնական լեզուների բաժանման հեղինակ է:   Նա միավորեց այն լեզուները, որոնք բառերի ներքին փոփոխություններ չունեին:   Նման լեզուներից համարվում էին ինդոնեզերենը, օրինակ ՝ չինարենը:   Steintal- ը դասակարգեց լեզուները `բառի ներքին ձևով, որպես փոփոխական:   Ըստ նրա ՝ ձևի փոփոխությունը տեղի է ունենում կրկնությունների և նախածանցների, ինչպես նաև մարմնավորման միջոցով:   Լեզուները փոխելիս քերականական իմաստը փոխվում է ՝ ավելացնելով տարրեր, ինչպես եգիպտերենում:  Միստելը զարգացրեց Stanthal- ը ՝ պաշտոնական և պաշտոնական լեզուների բաժանումը, ինչպես նաև տարբերակեց ոչ վերբալ, կեղծ-բանավոր և իսկական խոսքային լեզուները:   Լեզուները համարվում էին լեզուներ, որոնցում հայտնի իմաստ ունեցող բառեր չկան: այդպիսիք են եգիպտական, բանտուի լեզուները և այլն [4, С. 347-349]:   Բառերը կարելի է տարբերակել կեղծ բառերի լեզուներով, բայց դրանք ամբողջովին չեն համապատասխանում բառի նկարագրությանը:   Նման լեզուներն են ուգրաֆինյան, թյուրքական, մոնղոլական լեզուները:   Wordշմարիտ բառերի լեզուները, ներառյալ հնդեվրոպական և սեմական լեզուները, առանձնանում են ամբողջական բառերի առկայությամբ:   Բազմաշերտ լեզուները Միստելը առանձնացնում էր որպես անձև լեզուներ, քանի որ նրանց մեջ նախադասությունն ու բառը մեկ ամբողջություն են:  E. Sepir- ը հրատարակել է իր «Լեզուն. Խոսքի ուսումնասիրության ներածությունը» ընդգրկում է լեզվի գրեթե բոլոր ասպեկտները ՝ սկսած դրա սահմանումից և հնչյունաբանությունից, վերջացրած նրա կառուցվածքով և տիպաբանությամբ:  E. Sepir- ը քննադատում է այն հասկացությունը, որ գոյություն ունեն «ֆորմալ» և «ֆորմալ» լեզուներ:   Նա նշում է, որ աշխարհի բոլոր լեզուները կարող են և պետք է արտահայտեն հիմնական շարահյուսական հարաբերություններ, նույնիսկ եթե դրանց մեջ նույնիսկ մեկ վերջածանց չկա:   Իրականում անձև լեզուներ չկան, և չնայած որ կարելի է խոսել «ձևի» մասին, որպես պաշտոնական հոսքի, այն շարունակում է մնալ շատ մակերեսային ըմբռնում:  Դրանով նա նաև մերժում է Շտայնհալի այն գաղափարը, որ կա «ներքին ձև» այնքանով, որքանով դա ենթադրում է դուալիստական ​​բաժանում ՝ ընդունելով «ներքին ձևի» հնարավորությունը:   Նա նշում է, որ պաշտոնական գործընթացների վրա հիմնված բաժանումը ավելի բնական կլիներ:  Sepir- ը չի հրաժարվում «վերլուծական», «համեմատական» և «բազմաբաղադրիչ» հասկացություններից, բայց առաջարկում է դրանք օգտագործել ոչ թե բացարձակ կերպով, այլ դիտարկել լեզուն որպես ամբողջություն և դիտարկել այն համապարփակ:  Այսպիսով, վերլուծական են կոչվում այն ​​լեզուները, որոնցում բառերը կապված են ոչ թե բառափոխության, այլ ծառայության կարգի համաձայն:   Նման լեզուներում հասկացությունները կամ ընդհանրապես չեն միավորվում մեկ բառի մեջ, ինչպես չինարենում, կամ այն ​​շատ քիչ են օգտագործում, ինչպես ֆրանսերենում:   Ընդհակառակը, համեմատական ​​լեզուներում բառերի փոփոխությունները փոխում են քերականական իմաստը և կապում բառերը:   Այդպիսիք են, օրինակ, լատիներենը և արաբերենը:   Բազմալեզու լեզուները, ինչպիսին է E. Sepir- ի ձևակերպումը, դրանք էլ ավելի են համակցված [նույն տեղում]:   Դրանք նույնքան կապված են համեմատական ​​լեզուների հետ, որքան համեմատական ​​լեզուները ՝ վերլուծական անգլերենի:   Ելնելով այս բոլոր նկատառումներից ՝ E. Sepir- ը ստեղծում է ձևաբանական տիպաբանության նոր համակարգ, որն ի վիճակի է միավորել նախորդ տիպաբանությունների տարբեր սկզբունքները և ցույց տալ այն նրբությունները, որոնք համոզիչ կերպով չեն համաձայնեցվել այս բացարձակ բաժանումների հետ:  E. Sepir- ի կողմից առաջարկված ձևաբանական դասակարգման մեթոդը կոչվում է հայեցակարգային դասակարգում:   Այս դասակարգումը հիմնված է երեք չափանիշների վրա. Ա) արտահայտված հասկացությունների տեսակները, բ) հարաբերությունների արտահայտման տեխնիկան, գ) քերականության սինթեզի աստիճանը:   [4] Այսպիսով, հասկացությունների արտահայտման առումով Սեպիրը առանձնացնում է լեզուների չորս տեսակ: Pure Պարզ զուտ կապի լեզուներ  Բարդ կապի հարաբերական լեզուներ 398 ԼԵUՎԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ  Պարզ խառն կապի լեզուներ արդի բարդ pureուտ կապի լեզուներ Պարզ մաքուր հարաբերական լեզուներ են այն լեզուները, որոնցում ընդհանրապես բաժանում չկա: և արտահայտվում են հիմնական հասկացությունները:   Մաքուր կապի բարդ լեզուներում, ընդհակառակը, քերականական փոփոխությունները կատարվում են մասնիկների և բառերի ներքին փոփոխությունների միջոցով:   Պարզ խառն-հարաբերական լեզուներում շարահյուսական հարաբերությունները արտահայտվում են անհրաժեշտ կապի մեջ հասկացությունների հետ, որոնք ամբողջովին զուրկ չեն որոշակի իմաստից, բայց որոնք չեն կարող փոխել դրանց արմատական ​​տարրերի իմաստը մասնիկների կամ ներքին փոփոխությունների միջոցով:   Ամենաբարդ խառն-հարաբերական լեզուներից ամենատարածվածը թեք լեզուներն են, ինչպես նաև մեծ թվով կցորդի լեզուներ, որոշ բարդ, որոշ բազմաբնույթ լեզուներ:  Հարաբերությունների արտահայտման տեխնիկայի առումով բոլոր լեզվական միջոցները խմբավորված են չորս հիմնական կատեգորիաների ՝ անջատում, կցում, միաձուլում / կռում և խորհրդանշում:   Հասկացությունների արտահայտման առումով չորս տեսակներից յուրաքանչյուրը բաժանված է երեք հիմնական խմբերի ՝ թեք, հարակից և խորհրդանշական:   Պարզ մաքրման լեզուների դեպքում տարանջատվում է նաև անջատողական խմբավորումը:   Վերջապես, քերականության մեջ սինթեզի աստիճանի տեսանկյունից լեզուները բաժանվում են վերլուծական, համեմատական ​​և բազմաբաղադրիչ տիպերի:  Պետք է նշել, որ այս համակարգում հաշվի են առնվում ոչ միայն այս հիմնական խմբերը, այլ նաև դրանց տարբերակները: Լեզուն, օրինակ, կարող է լինել ինչպես թեք, այնպես էլ խորհրդանշական ՝ լինելով ավելի թեք:   Դասակարգումը ներկայացված է համակարգված կերպով 1-ին աղյուսակում:  (դ) թեք վերլուծական ֆրանսերեն (չափավոր համեմատական) Բարդ խառնուրդ բ բազմաֆունկցիոնալ զուգակցում (խորհրդանշական երանգ) գ, (դ) բ - թեք բազմակողմանի դրական (չափավոր) (բ) թեք բազմակողմանի դրական գ վերլուծական Պարզ խառը կապ վանկի (Վերին Նեղոս) համադրություն բանտ Անգլերեն c, da italic c, dc, d - լատինական զուգակցված, հին հունական, (խորհրդանշական գրություն) բ (ա) թեք (խիստ խորհրդանշական) d, cc, d (a) խորհրդանիշ - համեմատական ​​արաբերեն, եբրայերեն Yin-Tech համակցված հանում ԼԵUՎԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ ՆՇՈՒՄ. Անջատման գիծը նշանակում է, որ գործընթացը թույլ զարգացած է: (դ) բ - թեք բազմանդամ դրական (չափավոր) (բ) թեք բազմանդամ դրական գ վերլուծական Պարզ միաձուլման վանկ (Վերին Նեղոս) համակցված բանտ Անգլերեն c, da oblique c, dc, d - լատիներեն լատիներեն, հին հունական թեք, (խորհրդանշական գիր) բ (ա) շեղ (խիստ խորհրդանշական) d, cc, d (a) խորհրդանշական-բարդ արաբերեն, եբրայերեն yin-ital բարդ subliminalLINGUISTICS NOTE. Անջատման գիծը նշանակում է, որ գործընթացը թույլ զարգացած է: (դ) բ - թեք բազմանդամ դրական (չափավոր) (բ) թեք բազմանդամ դրական գ վերլուծական Պարզ խառնուրդ վանկ (Վերին Նեղոս) համակցված բանտ Անգլերեն c, da oblique c, dc, d - բարդ լատինական, հին հունական թեք, (խորհրդանշական գրություն) բ (ա) շեղ (խիստ խորհրդանշական) d, cc, d (a) խորհրդանշական-բարդ արաբերեն, եբրայերեն yin-ital բարդ subliminal ԼԵUՎԱԳԻՏԱԿԱՆ ՆՇՈՒՄ. Անջատման գիծը նշանակում է, որ գործընթացը թույլ զարգացած է: (դ) բ - թեք բազմանդամ դրական (չափավոր) (բ) թեք բազմանդամ դրական գ վերլուծական Պարզ խառնուրդ վանկ (Վերին Նեղոս) համակցված բանտ Անգլերեն c, da oblique c, dc, d - բարդ լատիներեն, հին հունական թեք, (խորհրդանշական գրություն) բ (ա) շեղ (խիստ խորհրդանշական) d, cc, d (a) խորհրդանշական-բարդ արաբերեն, եբրայերեն yin-ital բարդ subliminal ԼԵUՎԱԳԻՏԱԿԱՆ ՆՇՈՒՄ. Անջատման գիծը նշանակում է, որ գործընթացը թույլ զարգացած է: (դ) բ - թեք բազմանդամ դրական (չափավոր) (բ) թեք բազմանդամ դրական գ վերլուծական Պարզ խառնուրդ վանկ (Վերին Նեղոս) համակցված բանտ Անգլերեն c, da oblique c, dc, d - բարդ լատիներեն, հին հունական թեք, (խորհրդանշական գրություն) բ (ա) շեղ (խիստ խորհրդանշական) d, cc, d (a) խորհրդանշական-բարդ արաբերեն, եբրայերեն yin-ital բարդ subliminal ԼԵUՎԱԳԻՏԱԿԱՆ ՆՇՈՒՄ. Անջատման գիծը նշանակում է, որ գործընթացը թույլ զարգացած է:  Պետք է նշել, որ a, b, c, d համապատասխանաբար նշում են անջատման, կցման, միաձուլման / թեքման և խորհրդանշման գործընթացները:   Երբ կա մեկից ավելի տեխնիկա, դրանք տեսակավորվում են ըստ կարևորության:  II, III, IV սյունները վերաբերում են հետևյալ հայեցակարգային խմբերին.  II - ածանցյալ, օրինակ ՝ նվազագույն ձևեր  III - խառը / բետոն ռացիոնալ, օրինակ ՝ թվային համաձայնություն  IV - զուտ հարաբերական, օրինակ ՝ ստորադաս նշանակություն Ներկայացնելով հայեցակարգային տիպաբանությունը, Sepir- ը հաջողությամբ դասակարգում է մի շարք լեզուներ, ինչպես նաև կարողանում է ցույց տալ քերականական հատկությունների հատման կետեր, որոնք նախկինում չեն նկատել լեզվաբանները կամ, լավագույն դեպքում, պատշաճ ուշադրության չեն արժանացել:   Այնուամենայնիվ, այս դասակարգումը զերծ չէ իր թերություններից:   Ինքը ՝ Սեպիրը, ընդունում է դա ՝ նշելով, որ որոշ լեզուների դեպքում դժվար է գծեր գծել տիպի միջև, ինչպես նաև իրավամբ նշել, որ լեզուները բարդ պատմական կառույցներ են, ուստի գուցե դրանք դասակարգելու ցանկացած փորձ, եթե դրանք դատապարտված չեն: սխալին, գոնե խանգարում է իր ճանապարհին: ամեն քայլափոխի մեծ վտանգի առաջ:  E. Sepir- ի հայեցակարգային տիպաբանությունն իր ժամանակի առավել առաջադեմ և ամբողջական դասակարգումն է: Նրանից հետո եկած գիտնականները մեծապես ազդվել են նրա կողմից:   Այս համատեքստում հատկապես կարևոր է նշել Green. Գրինբերգը, որի տեսությունը հիմնված է Սեպիրի հայեցակարգային տիպաբանության վրա:   Գրինբերգի տիպաբանությունը կոչվում է քանակական տիպաբանություն և իր արտահայտությունն է գտել գիտնականի «Լեզուների ձևաբանական դասակարգման քանակական մոտեցում»:  402 ԼԵUՎԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ Ի տարբերություն Ե. Ըստ Սեպիրի, Green. Գրինբերգը իր դասակարգումը հիմնավորում է հինգ չափանիշների վրա և տալիս է մեկ կամ մի քանի ցուցիչներից բաղկացած շարք, որը որոշում է լեզուների տեղը այդ չափանիշներից յուրաքանչյուրի նկատմամբ:   Այս մեթոդը, իհարկե, ավելի ճշգրիտ է, քանի որ քանակական հաշվարկների հետ գործ ունենալիս դա կարող է ավելի ճշգրիտ ցույց տալ լեզուների տեղը:   [7] Ինչպես Նոամ Չոմսկին, այնպես էլ Գրինբերգը փորձում էր գտնել այն համընդհանուր կառույցները, որոնց վրա հիմնված է մարդկային լեզուն, բայց ի տարբերություն Չոմսկու, որն առաջնորդվում էր ֆորմալիստական ​​մեթոդով, Գրինբերգը մեթոդականորեն ֆունկցիոնալ էր:   Գրինբերգը ձևակերպեց ենթատեքստերի համընդհանուր գաղափարը, որը դեռևս կարևոր է լեզվական ընդհանրությունների որոշման հարցում:  Հենվելով Սեպիրի մոտեցումներին ՝ Գրինբերգը նաև խորապես ուսումնասիրում և ներկայացնում է հնչյունական ընդհանրությունները ժամանակակից տեսանկյունից, ինչպես նաև տեսական հիմք է տալիս ընդհանրությունների միաժամանակյա և ասինխրոն հասկացությունների համար:   [6, էջ. 508–517] Պետք է նշել, որ առաջարկվում են այլ մոդելներ, որոնք հիմնականում հիմնվում են այն քննադատության վրա, որ վերոհիշյալ դասակարգումները ցույց չեն տալիս լեզվով գոյություն ունեցող քերականական կատեգորիաների բոլոր բարդ խաչմերուկները:   Այսպիսով, ennենիֆեր Գարլանդը բերում է սինհալական օրինակը, ցույց տալով, որ չնայած դրա ածանցյալները, կլիտիկները և մակդիրները, ըստ ավանդական ընկալման, պետք է ընդունվեն որպես կցորդի դեպք, դրանք չափազանց մոտ են արմատին, բայց այդ լեզվի դասակարգումը թեքը նույնպես շատ սխալ է:   [3] cycիկլային էվոլյուցիայի կողմնակիցները կարծում են, որ լեզուները սովորաբար վերածվում են թեքից դեպի վերլուծական, վերլուծականից ՝ բառակապակցական և կրկին թեք են ՝ մակդիրներից:   R. Մ. Վ.Դիքսոնը այս գործընթացը նմանեցնում է ժամացույցի աշխատանքին `նշելով, որ, օրինակ, հին չինարենը կլինի մոտավորապես ժամը 3-ը:  00-ը, այսինքն, այն հիմնականում վերլուծական կլիներ որոշ հակված տարրերով:   Եգիպտացին, լինելով հազարամյակների գրավոր պատմություն ունեցող լեզու, ըստ Դիքսոնի, 403 ԼԵUՎԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆԸ անցել է ամբողջ ժամանակահատվածը [2, p. 42-43]:   Նախկինում առաջադրվել են նման տեսություններ:   Այսպիսով, Էլի վան Գելդերենը լեզվի փոփոխության օրինաչափությունները ներկայացնում է որպես շրջան [5, էջ. 233-234]:   Դրա օրինակն է քերականացումը:   Սա այն երեւույթն է, երբ բառային միավորները դառնում են քերականական նշանակիչներ, իսկ հետագայում դրանց փոխարինելու են գալիս լեզվական նոր միավորներ:   Carlton Hodge- ն առաջարկում է եգիպտական ​​զարգացման հետեւյալ ցիկլը. Աֆրիկաանսական նախալեզվական-հին եգիպտական-համեմատական ​​ուշ եգիպտական-վերլուծական կոպտական-համեմատական ​​[8] Չնայած իր թերություններին, այնուամենայնիվ, Sepir տիպաբանությունը հեղափոխական էր, և հետագա դասակարգումները և ածանցյալ տեսական ըմբռնումները ոչ մի կապ չունեն Sepir համակարգի հետ:   Կարելի է ասել, որ չնայած հետագա տեսությունները լրացնում և ճշգրտում են այն, անդրադառնում որոշ լեզուների սխալ դասակարգման կամ մատնանշում են նոր ձևեր, Սեպիրի առաջարկած դասակարգումը մնում է սկզբունքորեն ճիշտ, և նրա «Լեզուն» իսկապես կապիտալ աշխատանք է ոլորտում: քերականական տիպաբանության:   Sepir- ը դասակարգումը հիմնավորում է բառերի քերականական հարաբերությունների վրա, դրանք զննելով երեք տարբեր տեսանկյուններից, առանձնացնելով խմբեր, որոնց միջոցով ստեղծում է մի կառույց, որի մեջ լեզուները չեն դասակարգվում ուղղակիորեն ելնելով այս կամ այն ​​առանձնահատկությունից, այլ համատեղելով այդ խմբերն ու տեսակները: Սա ուղղակիորեն փոխեց լեզվաբանական տիպաբանության ընթացքը ՝ ընդլայնելով դրա հնարավորությունները:   Ավելին, Սեպիրը ունակ է ոչ միայն լեզվաբանորեն հիմնավորել իր դասակարգումը, այլև փիլիսոփայորեն քննադատել իր նախորդների մոտեցումները և անդրադառնալ քերականության հոգեբանական ասպեկտներին ՝ ճանապարհ հարթելով մի ամբողջ ոլորտի համար:  Sepir- ը ճշգրտորեն դասակարգում է մի շարք լեզուներ ՝ որոշ դեպքերում մանրամասնելով դրանց բազմաթիվ քերականական նրբությունները:   Այս ամենը թույլ է տալիս Սեպիրին հասկանալ 404 ԼԵUՎԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ, գոյություն ունի տիպաբանություն, որը իրավամբ պետք է համարվի այս ոլորտի ամենահիմնավոր և կարևոր բառերից մեկը:  Լեզուների տիպաբանական դասակարգման պատմության հայացքը ոչ միայն հնարավորություն է տալիս համակարգված կերպով ներկայացնել լեզուների դասակարգման հետ կապված խնդիրները, այլ նաև ցույց է տալիս դրանում հայեցակարգային տիպաբանության կարևոր դերը:   Sepir- ի առաջարկած համակարգը հիմք է ծառայում այս ոլորտում ժամանակակից հետազոտությունների և տեսությունների համար: Ջ. Գրինբերգի դասակարգումն այսօր տիպաբանական դասակարգման մեջ թերեւս ամենահաստատուն ամբողջական բառն է:   Գնահատելով հայեցակարգային տիպաբանությունն ու դրա ազդեցությունը ժամանակի հեռավորությունից ՝ մենք տեսնում ենք դրա կարևոր նշանակությունը լեզուների տիպաբանական դասակարգման մեջ:   R. Մ. Վ. Դիքսոն, Gar. Գարլանդի և այլոց տեսական համակարգերը: Իրականում կառուցված են համապարփակ սեպիրական մոտեցման վրա:   Հայոց լեզվի ուսումնասիրության մեջ դրանց կիրառումը կարող է մեզ բոլորովին նոր, հիմնավորված գիտելիքներ տալ լեզվի պատմության և կառուցվածքի վերաբերյալ:   Հայեցակարգային տիպաբանության քննադատությունները մեծ մասամբ վերաբերում են առանձին լեզուների դասակարգման դժվարությանը կամ անհնարինությանը, սակայն այսօր չկա այս մոտեցման բովանդակային, համակարգված քննադատություն:  , ։

Սույն հոդվածում անդրադարձ է կատարվում լեզուների տիպաբանական դասակարգման, մասնավորապես՝ ձեւաբանական տիպաբանության պատմական զարգացմանը, որի համատեքստում փորձ է արվում արժեւորել Է. Սեպիրի առաջարկած հասկացական տիպաբանությունը՝ ինչպես գիտական ճշտության, այնպես էլ լեզվաբանության զարգացման վրա ունեցած մեծագույն ազդեցության տեսանկյունից, ցույց է տրվում հասկացական տիպաբանության արդիականությունը։
  Ներկայացվում եւ քննվում են Է. Սեպիրի տեսության վրա հիմնվող որոշ ժամանակակից տեսություններ լեզուների տիպաբանական դասակարգման եւ պատմական ձեւաբանության ոլորտում։
  Ինչպես հասկացական տիպաբանությանը, այնպես էլ հոդվածում դիտարկված ժամանակակից տեսություններին գրեթե անդրադարձ չի կատարվել հայ լեզվաբանության մեջ։
  Հոդվածում փորձ է արվում տիպաբանության ոլորտի հիմնական զարգացումները տեղադրել պատմական-տրամասական շրջանակի մեջ։
