Դպրոց  ընդունվելով՝  երեխայի    համար  առաջատար  գործունեություն  էդառնում  ուսումնական  գործունեությունը։
   Ըստ  ակադեմիկոս  Ա.  Լեոնտևի`առաջատար է այնպիսի գործունեությունը, որի ընթացքում տեղի է ունենում հոգեկան  հիմնական  գործընթացների և  անձնավորության էական  հատկությունների ձևավորումը, որոնք բնորոշում են տարիքային զարգացման տվյալ փուլիգլխավոր նվաճումը։
  Ըստ այդմ էլ կրտսեր դպրոցականի  «Ուսումնական գործունեությունը  հասարակայնորեն  նշանակալի,  պարտադիր,  գնահատելի  գործունեություն է, և դրանով այն սկզբուքորեն տարբերվում է գործունեության այնբոլոր  տեսակներից,  որոնցով  առաջ  երեխան  զբաղվում  էր  նախակրթականհիմնարկներում կամ տանը» [6]։
 Տեղեկատվական հեղեղը գրավել է հասարակության բոլոր շերտերը, այդթվում  և  կրտսեր  դպրոցականներին։
   Ապրելով  ժամանակակից  միջավայրում՝վանել  հեռուստատեսությունը,  թերթերը,  ամսագրերը,  կինոն,  ռադիոն,  համացանցը,  հնարավոր  չէ։
     Հաճախ  ընտանեկան  դաստիարակությունը  բավարարուշադրություն չի դարձնում, թե ինչ է նայում երեխան հեռուստացույցով, ինչ էլսում  ականջակալներով,  ինչ  խաղեր  է  խաղում  համակարգչով,  ինչ  գրականհերոսներ ու ֆիլմեր է նախընտրում։
  Կամ՝ ինչու՞ դա, և ոչ մեկ ուրիշը։
   Առավելհաճախ  այդ  ոլորտում  երեխան  ինքնուրույն  է,  դեռևս  չձևավորված  ինքնագիտակցությամբ,  և  քանի  որ  տպավորվող  է,  ապա  հաճախ  է  ենթարկվում  ԶԼՄների ազդեցությանը։
  «Երեխայի ազատությունը չի նշանակում բարձիթողի վիճակ,  ճիշտ  հակառակը՝  ազատության  ճիշտ  ընկալումը  մեր  ֆանտազիաներիփոխարեն  երեխայի  իրական  պահանջմունքներն  է  բերում  և  հանգեցնումերեխայի  մասին  իսկական  և  իրական  հոգատարության։
   Մեր  ժամանակակիցերեխան օգտվում է միայն ֆիզիկական ազատություններից» [1]։
 20-21-րդ  դարում  ապրող  մարդու  կյանքի  բոլոր  ոլորտներն  են  ներխուժել  զանգվածային  հաղորդակցման  միջոցները,  նորագույն  տեխնոլոգիաները.Սրանց բոլոր տարրերն էլ մեծ նշանակություն ունեն անձի արժեքային համակարգի ձևավորման և սոցիալականացման գործում։
  Ամբողջ աշխարհում հանրաճանաչ է այն փաստը, որ ԶԼՄ-ներից  առաջին  տեղերը  գրավում են հեռուստատեսությունը և համացանցը։
  Ուրեմն՝  մենք  կուսումնասիրենք դրանց որոշառանձնահատկություններ՝ կապված գեղագիտական պատկերացումների, ագրեսիվ դրսևորումների և արժեքների  հետ։
 Երեխաների  արժեքային  համակարգը  դեռևս  այնքան  չի  զարգացել,  որհամապատասխան ընկալի ցուցադրվող երևույթը։
  Հաճախ են էկրանի հերոսիագրեսիվ գործողությունները համարում «աննշան» նրա հաղթանակների համեմատ։
  Այդ գործողությունները երեխայի մոտ արմատավորվում են, որը հետագայում  դառնում  են  դժվար  ուղղելի,  անփոփոխ։
   Երեխաների  մեծամասնությունը  հաշվված վայրկյանների ընթացքում կարող է ընդօրինակել ցանկացածհերոսի կամ հաղորդավարի  վարքը, ասել, թե ինչ սովորեցին ԶԼՄ-ից։
  Բայց, ցավոք,  տեղեկատվության մեջ կան նեգատիվ տարրեր, որոնք կարող են ստանալերեխաները՝ սեղմելով կոճակը կամ բացելով համացանցը։
  Երեխաների ագրեսիվ հակումները ավելի շուտ նկատում են ծնողները։
  Բազմաթիվ ծնողներ անհանգստացած են երեխայի վարքի վրա հեռուստատեսության և զանգվածայինլրատվական այլ միջոցների թողած ազդեցությամբ։
  Ինչպես անել, որ այդ դժվարիրավիճակում չմթագնել երեխայի գիտակցությունը, չփչացնել նրա հոգեկանը,չվնասել  նրա  ֆիզիկական  առողջությունը։
   Այս  և  նմանանատիպ  այլ  իրավիճակներ հիմք հանդիսացան մեր թեման ընտրելու համար, որը շատ  արդիականհիմնախնդիր  է մեր օրերում։
 Նպատակն  է՝  կրտսեր  դպրոցականների  ագրեսիվության  և  ԶԼՄ-  ներիմիջև կապի բացահայտումը։
  Խնդիրները`•  վերլուծել  համացանցային,  հեռուստատեսային  ինֆորմացիայի  և  կրտսերդպրոցականների ագրեսիվության  փոխադարձ կապը.•  անցկացնել  տեսական  վերլուծություն    մանկական  ագրեսիվության  էության  և   դասակարգման    վերաբերյալ.   •  ընտրել ախտորոշիչ միջոցներ. •  տանը՝  ծնողները,  դպրոցում՝  ուսուցիչները  աշխատեն  վնաս  չպատճառելերեխայի տեսողությանը.•  հորդորել մեծահասակներին՝ երեխաների հետ շփվելիս ուշադիր լինել իրենցվարքի նկատմամբ.•   խորհուրդներով օգնել ծնողներին։
 Զանգվածային լրատվամիջոցներն իրենցից  ներկայացնում են մի հաստատություն, որը  ստեղծված  է  բաց  հասարակական հաղորդումների համար։
 Այն  համեմատաբար  ինքնուրույն  համակարգ  է՝  իր  տարրերի  բովանդակությամբ,  միջոցներով,  ձևերով,  մեթոդներով  և  կազմակերպության  որոշակի  մակարդակով ։
 «Կրտսեր  դպրոցականի  բնորոշ  գծերից  մեկը  նրանց  հուզական  բարձրգրգռվածությունն է։
  Ուսուցչի հուզիչ խոսքը, վառ գույները, դիտած կինոնկարը,կարդացած հեքիաթը ամբողջությամբ գրավում, կլանում են երեխաներին։
  Սրանհակառակ  երկար  ու  ձանձրալի  խոսքային  չոր  շարադրանքը,  խրատականքարողները հոգնեցնում, շեղում են նրանց ուշադրությունը, իսկ դիտած սարսափֆիլմերը և ագրեսիվ գործողություններով հաղորդումները ահաբեկում և խորընստվածք են թողնում երեխայի հետագա դաստիարակության վրա» [4]։
 Ժամանակակից ինֆորմացիայի  հեղեղը  դարձել  է  երեխայի անձնայինհատկությունների ձևավորման գործոն։
  Իր  կյանքի  առաջին  տարիներից սկսածնա  հայտնվում  է  ինֆորմացիոն  դաշտում, որտեղ  արդեն  կապ  է հաստատումհաղորդակցվելով։
   Առաջանում է ինֆորմացիոն  միջավայրի  և  աճող  սերնդարժեքային կողմնորոշիչների կառույցի միջև փոխազդեցություն։
  Այս հարաբերությունը միջավայրի  և  սուբյեկտի միջև հակասական  բնույթ  ունի,  քանի  որ բաղադրիչ    մասերը  բարդ  կառուցվածք  ունեն։
   Մի  կողմից  բռնություն  կիրառելեն սովորում, տեսողություն են փչացնում, ժամանակ են վատնում, մյուս կողմիցկրթական,  համակարգչային  խաղերի ու  ծրագրերի  օգնությամբ  դաստիարակվում, որն էլ նրանց աշխարհայացքն է զարգացնում` բացելով կյանքի նոր հորիզոններ։
   Այս  մշակույթը  հնարավորություն  է  տալիս  ծանոթանալու  նոր  մարդկանց, այլ մշակույթների հետ։
  Վիճակագրությունը վկայում է, որ հատուկ մանկական  հաղորդումները  զբաղեցնում են եթերային  ժամանակի  մոտ  5%-ը,  այնդեպքում, երբ 5-10 տարի առաջ կազմում էր 30%։
  Մնացել են միայն մուլտֆիլմերնու  մի  քանի  թեմատիկ  հաղորդումներ։
   Մնացած  ժամանակ  երեխաները  դիտում են նույն հաղորդումները, ինչ որ մեծահասակները։
 Մանկավարժների  ու  սոցաշխատողների  կողմից  սուր  քննադատության է ենթարկվում բռնության բովանդակությամբ եռուստահաղորդումներն ուսարսափ ֆիլմերը։
  Նրանք գտնում են, որ այդ տեսարանները երեխային դարձնում են դաժան, ագրեսիվ [7]։
  Մինչ այս բանավեճ է գնում, թե երեխաների վրաբացասաբա՞ր են ազդում էկրանի վրա ցուցադրվող ռազմական գործողությունները,  բռնության  տեսարանները։
   Այսպես՝ վիճակագրությունը հայտնում  է, որ[7] առավել հայտնի հեռուստաալիքներ ամեն ժամ ցուցադրում են ֆիզիկականագրեսիայի մոտ յոթ փաստ և խոսքային ագրեսիայի ինը փաստ։
  Իսկ երեխան,որն  անցկացնում  է  հեռուստացույցի  մոտ  երկու  ժամ,  տեսնում  է  ագրեսիայիառնվազն  տասնհինգ  դեպք։
   Եվ  պատահական  չէ,  որ  այս  թեմանմեծ  հետաքրքրություն  է  ներկայացնում  մանկավարժահոգեբանական  գիտության  մեջև ունի սոիալական մեծ կարևորություն։
 Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ «Դպրոցահա-սակ երեխաներըհեռուստացույցի  առջև  անցկացնում  են  օրական  3-4  ժամ,  ինչը  հավասար  է  5դասաժամի։
   Ի՞նչ  են  հասցնում  տեսնել  երեխաներն  այդ  ժամերի  ընթացքում.բռնության  և  սպանության  երեք  տեսարան,  որի  մեջ  կան  հասարակությանկողմից  չարդարացվող  վարքագծեր  /թմրադեղերի,  ծխախոտի  օգտագործում  ևմեկ  սեռական  տեսարան/։
   Այդ  ամենն  արդյոք  ազդեցություն  չի՞  ունենալուերեխայի  գիտակցության  վրա։
   Չէ՞  որ  դպրոցն  ավարտելուց  հետո  երեխանդիտած  կլինի  մոտ  ութ  հազար  սպանություն  և  տասը  հազար  բռնությանտեսարաններ։
  Մի անգամ ամերիկյան բանտարկյալների շրջանում հարցում էանցկացվել,  թե  հեռուստա-տեսությունը  կարո՞ղ  է  սովորեցնել  նոր  քրեականհնարքներ։
  10-ից 8-ը դրական են պատասխանել այդ հարցին։
  Հաջորդ հարցին10-ից  3-ն  էլ  պատասխանել  են,  որ  փորձել  են  հանցագործություն  կատարել՝ղեկավարվելով  ֆիլմում  դիտած  հնարքներով։
   Մեկ  այլ  ուսումնասիրությունցույց է տվել, որ բռնության տեսարաններով հաղորդումների դիտումը երեխայիմոտ առաջացրել են ագրեսիվ վարքագիծ։
  Այդպիսի երեխաները մի քանի անգամավելի շատ են կատարում օրինախախտումներ, քան նրանք, որոնց չի գրավումայդպիսի հաղորդումների դիտումը» [8]։
 Ինչու՞  են  երեխաներն  ավելի  ագրեսիվ  դառնում։
   Հայտնի  է  երեխայիայսպիսի հոգեբանական առանձնահատկություն. մեծահասակի գործողությունները նրա կողմից ընդունվում են որպես կանոն, և երեխայի համար ավելի հեշտէ այն կրկնօրինակել, քան խորանալ նրա թույլատրելիության մեջ։
  Եթե երեխայիհետ  սխալ  տեղից  անցնել  փողոցը,  ապա  նա  մեծ  տարիքում այդպես  էլ կանի՝իմանալով հանդերձ, որ դա սխալ է, քանի որ այն թափանցում է նրա գիտակցության  մեջ,  ամրապնդվում  և  շտկման  ենթակա  չէ։
   Այդպես  էլ  ագրեսիվ  տեսարանի դիտումը բերում է ոչ միայն ագրեսիվ վարքագծի, այլև՝ զգացմունքայինանզգամության։
  Երեխան դառնում է ավելի քիչ արձագանքող, սառը, նրան քիչ էսկսում անհանգստացնել ուրիշի ցավն ու տառապանքը;Ագրեսիվ տեսարանների դիտումը 7-8 տարեկանում կարող է կանխորոշելերեխայի ագրեսիվությունը 17-19 տարեկանում։
  Այդ պատճառով անհրաժեշտ էծնողներին խորհուրդ տալ մինչև 12 տարեկանը արգելել ագրեսիվ հաղորդումների և ֆիլմերի դիտումը և ավելի մեծ տարիքում սահմանափակել դրանց քանակը։
   Կարելի  է  նաև  ամբողջ  ընտանիքով  սահմանափակել  կամ  կրճատելհեռուստացույցի  և  համակարգչի  մոտ  անցկացրած  ժամերի  քանակը  և  ավելիարդյունավետ անցկացնել դրանք։
 Որպեսզի  պատկերացնենք,  թե  ինչ  հանգամանքներ  են  երեխայի  համարկարևոր  և  որոնք  են  վախեր  առաջացնում,  անհրաժեշտ  է  իմանալ,  որ  աճողերեխան յուրացնում է շրջակա միջավայրը, անկախ նրանից` այն խաղա՞ղ է, թեպատերազմային։
  Երեխան մեծանալով՝ գնում է դպրոց, աստիճանաբար ծնողների հետ կապը թուլանում է, և սկսվում է դժվարությունների շրջանը դաստիարակության գործում։
  Ծնողները չեն կարողանում հետևել երեխաների վարքին,որոնք  իրենց  հիվանդագին ցանկությունները կամ վախերն արտահայտում ենագրեսիվ  կենդանիների  մարմնավորմամբ,  իսկ քիչ  ավելի  մեծ  տարիքում   դիտում  են մեծերի համար նախատեսված սարսափ ֆիլմեր։
 6-7 տարեկան երեխան, հեռուստացույց նայելով, ավելի խորն է ընդունումինֆորմացիան, ուրախության ու վախի ապրումներ է ունենում, նրա հոգեկանըկարող  է  գտնվել  ուժեղ  գրգռման  կամ  արգելակման  մեջ։
   Օրինակ՝  հաճույքստանալով սպանության, բռնության տեսարաններով` նա կողքից  կշտամբանքչի զգում և անգիտակցաբար, հիպնոսի ազդեցության տակ, իր հոգեկան գործընթացի կառավարումը կամավոր տրամադրում է հեռուստատեսությանը։
  Ամբողջաշխարհի  հետ  շփվելով  էկրանի  միջոցով`  նա  իր  համար  գտնում  է  ինչ-որարժեքավոր բան, այդ թվում և իր գոյության իդեալը։
  Որոշ կրտսեր դպրոցականների համար նրանք գերմարդիկ են, համարձակ ոստիկաններ, հասարակականքաղաքական գործիչներ, իսկ մյուսների համար` հանրահայտ կինո-դերասաններ, սպորտի վարպետներ, մանկավարժներ։
  Իր իդեալին նա վստահում է, նրախոսքերը, գործողությունները ճշմարտություն է համարում և սկսում է հետևելնրա սկզբունքներին։
  Այդպիսի իդեալի ազդեցությունը էկրանից մեծ ներշնչանքէ պարգևում։
  Երեխաները պատրաստ չեն համապատասխան ձևով արձագանքել էկրանից ստացված ինֆորմացիային։
  Գիտնականները բացահայտել են, որմիայն  ծնողների  60%-ն  է  փորձում  բացատրել  հեռուստատեսությամբ  ցուցադրված  բռնության  տեսարանները։
   Իսկ  40%-ը  ոչ  մի  կարևորություն  չի  տալիսերեխայի  կողմից  դիտվող  ծրագրի  բովանդակությանը։
   Խաղահրապարակումհաճախ կարելի է վկա լինել, թե ինչպես է հաղթողը հաճույքով խփում պարտվածին, իսկ առաջ իրեն հաղթող ճանաչելու համար բավական էր միայն բռնելհակառակորդին։
  Սրա պատճառն այն է, որ կրտսեր դպրոցականները, չունենալով բավարար չափի գիտակցություն, իրենց տեսածը համարում են իսկական ևսպանություններն  ու  բռնությունները  վախի կամ  զզվանքի  զգացում  չեն առաջացնում, քանի որ նրանք հեռուստատեսությամբ վարժվել են այդ երևույթին ևդա իրենց համար սովորական է։
  Այդ նույն ագրեսիվ վերաբերմունքը կիրառումեն  նաև դպրոցում։
   Անիմաստ  է  կրտսեր դպրոցականին  հեռու  պահել հեռուստացույցից, ուղղակի պետք է ծնողները վերահսկեն, թե ինչ է նայում երեխան։
 Այս  ամենից  կարելի  է  եզրակացնել,  որ  ժամանակակից  պայմաններումկրտսեր դպրոցականի դրսևորած ագրեսիվության մակարդակի վրա ազդեցություն է թողնում նրանց կողմից ստացած տեղեկատվությունը (հեռուստացույցիցև  համակարգչից  լսածն  ու  տեսածը)։
   Այդ  ագրեսիվությունը  երեխաները  տեղափոխում են դպրոց, կիրառում դպրոցում՝ ագրեսիվ վերաբերմունք ցուցաբերելով  ուսուցիչների  և  ընկերների  նկատմամբ։
   Էլ  չենք  ասում,  որ երեխան  ժամերով  նստում  է  համակարգչում  եղած  խաղերի  դիմաց՝  վնասի  տակ  դնելովտեսողությունը՝  ուսումնական  ոչ  մի  հաղորդում  չդիտելով  և  ոչ  մի  բանովչնպաստելով իր իսկ գիտելիքների, կարողությունների, արժեքային համակարգիզարգացմանը։
   «Ողջ  աշխարհում  յուրաքանչյուր  երրորդը  վատ  է  տեսնում։
 Առավել անհանգստացնողը կրտսեր դպրոցականների կարճատեսության աճիմիտումն է, որը հիմնականում առաջ է գալիս պառկած վիճակում կարդալուց,վատ լուսավորությունից, երկար ժամանակ հեռուստացույցի կամ համակարգչիդիմաց  նստելուց,  սեղանի  անհարմարությունից  և  այլն»  [3]։
   Տանը՝  ծնողները,դպրոցում՝ ուսուցիչները պետք է լուրջ ուշադրության արժանացնել ԶԼՄ –ներովտարված  երեխաներին  և  դասերի  ժամանակ  համապա-տասխան  պահերըօգտագործել՝  դիպուկ  օրինակների  միջոցով  բացատրելով  այն  վնասները,  որկտան  սարսափ  ֆիլները,  նման  հաղորդումները,  համակարգչի  և  համացանցիչարաշահումը։
  «Ըստ Վիգոտսկու և նրա հետևորդների ՝ կանոնավոր ուսուցումըկարող է և իսկապես ազդում է երեխայի մտավոր զարգացման ու դաստիարակության  վրա։
   Այդ  նպատակով  նրանք  ուսուցիչներին  առաջարկում  են  ակտիվորեն  միջամտել։
   Ըստ  նրանց՝  համապատասխան  կրթական  միջավայրի  ևորոշակի  նյութերի  ապահովումը  բավական  չէ  այդ  զարգացումը  խթանելուհամար» [2]։
  /Սրանք բոլորը խնդիրներ են՝ իրենց լուծումներով/։
 Բերված  տվյալների  վերլուծությունից  դուրս  գալով՝  կարելի  է  խորհուրդտալ ծնողներին և ուսուցիչներին։
 1.   Հետևել  վարքի  սահմանված  կարգի  ձևավորմանը  դաստիարակության  ընթացքում։
 ա. Ձևավորել բազմակողմանի ու ներդաշնակ զարգացած անհատ, որը կբավարարի հասարակական պահանջներին։
 բ.  Շատ ցավալի է, որ ո՛չ պետականորեն, ո՛չ ընտանիքում չի որոշված, թե երեխան  ինչքան  ժամանակ  պետք  է  անցկացնի  հեռուստացույցի  առաջ։
 Կարգավորեք ինքներդ։
 գ. Սոցիալական փորձը ցույց է տվել, որ, երեխայի շարունակական գտնվելը էկրանի առաջ, փոխադարձ կապված է նրա հուզական ոլորտի, նրա ինտելեկտուալ հնարավորությունների, ֆիզիկական տվյալների, այդ թվում տեսողության վատթարացման հետ դ. Այդ գործընթացը կարգավորող հիմնական մեթոդները կարող են լինել  զրույցըայլ մանկավարժների, մանկական հոգեբանների հետ՝ այս կամ այն հաղորդման  վնասակարության  կամ  օգտակարության  մասին։
   Անձնական  կամհասարակական օրինակով երևույթի դրական և բացասական կողմերի ցուցադրում։
  Խաղերի ձևով, կարող է լինել դիդակտիկ, զարգացնող, միաժամանակ  դաստիարակող  բնույթի  համակարգչային  կամ  հեռուստատեսայինկրթական ծրագրեր;2.   Աստիճանաբար երեխան պետք է սովորի համացանցից և էկրանից դրականըվերցնել։
 3.   Ծնողները  պետք  է  հետևեն  գիտական  նորամուծություններին,  գրականություն  կարդան՝  դաստիարակչական  տարբեր  ուղղությունների,  այդ  թվումագրեսիվության վերաբերյալ։
 4.   Շատ կարևոր է փոխըմբռնումը երեխայի հետ` ի՛նչ նայել, ե՛րբ նայել, ինչքա՛նժամանակով։
  Երեխան ցանկացած առումով ընդօրինակում է ծնողին, ուսուցչին և նրանց կերպարը զարգանում է իր մեջ։
 Գ ր ա կ ա ն ո ւ թ յ ո ւ ն 1.  Մարիա  Մոնտեսորի,  Ինքնաքննադատությունը  և  ինքնուսուցումը  կրտսերդպրոցում։
   Ուսումնական  ծրագիր։
   Ռուսերենից  թարգմանեց  ԳևորգՀակոբյանը։
  2013։
  Էջ 21։
  37 էջ։
 2.  Հովհաննիսյան  Գ.  և  ուրիշներ,  Կառուցողական  կրթության  հիմունքները  ևմեթոդները։
   Ձեռնարկ ուսուցիչների  համար։
   Երևան։
   «Տիգրան  Մեծ»  հրատ.։
 2004։
  Էջ 32։
  336 էջ։
 3.  Aniedu.am, Տունտունիկ, Տիֆլոմանկավարժություն, թույլ տեսնող երեխաներիկրթություն։
  2013։
  Հասանելի՝ 16.07.2018։
 4.  Mi-lingvo.biogsoot.am,  Սերոբյան  Արեգ,  Տարիքային  հոգեբանություն։
   2015։
 Հասանելի՝ 08.04.2018։
 5.  Խուդոյան Ս. Անձի զարգացման ճգնաժամային տարիքները, Երևան։
  «Զանգակ-97»։
  2004։
  176 էջ։
 6.  Էլկոնին  Դ.  Բ.  Կրտսեր  դպրոցականի  ուսուցման  հոգեբանություն։
   Երևան։
 «Լույս» հրատարակչություն։
  1975։
  Էջ 19։
  238 էջ։
 7.  Բերոն Ռ., Ռիչարդ Դ. Ագրեսիա։
  ՍՊԲ, հրատ. Պիտեր։
  1997։
  Էջ 104-108։
  194 էջ։
 8.  Մեդիա  հոգեբանության  հիմնախնդիրները։
   Հավաքածու։
   Մոսկվա։
   «ՌիպՀոլդինգ» հրատարակչություն։
  2002։
  Էջ 146։
  Հասանելի՝ 20.05.2018։

Աշխատանքն օգտակար է նրանով, որ այն կնպաստի  կրտսեր դպրոցականների  ագրեսիվության  և  ԶԼՄ-ների  միջև  կապի  բացահայտմանը։
   Կյանքի  առաջին  տարիներից  սկսած  երեխան հայտնըվում է ինֆորմացիոն դաշտում, որտեղ  արդեն  կապ  է  հաստատում` հաղորդակցվելով։
   Ժամանակակից  պայմաններում կրտսեր դպրոցականի դրսևորած ագրեսիվության մակարդակի  վրա ազդեցություն է թողնում նրանց կողմից ստացած տեղեկատվությունը (հեռուստացույցից և համացանցից լսածն ու տեսածը)։
  Այդ ագրեսիվությունը երեխաները  տեղափոխում  են  դպրոց,  կիրառում  դպրոցում՝  ագրեսիվ  վերաբերմունք ցուցաբերելով ուսուցիչների և ընկերների նկատմամբ։
