Աշխատանքային հարաբերությունների բնորոշ առանձնահատկություններից մեկը:   Ըստ այդմ, նրանց պարտադիր փոխհատուցման աշխատանքային պարտականություններից մեկը աշխատողին տրվող վարձատրությունն է:   Այնուամենայնիվ, ավանդական աշխատավարձից բացի, փոխհատուցման այլ ձևեր էլ կան: Միջազգային հարթակում կա վարձատրության երկու հիմնական տեսակ `երաշխիքային վճարներ և անուղղակի վճարումներ ըստ համակարգի, որը չի համարվում գործող շահույթ, մինչդեռ փոխհատուցման վճարները ներառված են բաշխման մեջ:   Վերջիններս գտնվում էին աշխատավարձի կառուցվածքի մեջ ՝ առաջին կողմից աշխատավարձերի վճարման միջև աշխատավարձի միջև, ինչը հարց էր առաջացնում այդ վճարների ցանկը տարբերակել երաշխիքային վճարներից, որոնք նույնպես համարվում էին հատուկ խթան: Հետեւաբար, պատմականորեն դրանք կա՛մ ներառվել են, կա՛մ չեն եղել աշխատավարձի կառուցվածքի մեջ:   Երաշխիք-փոխհատուցում տարբերակումը տվել է հայտնի ռուս իրավաբան-գիտնական Ն.Գ. Ալեքսանդրովը:   Իրենց հերթին ձևակերպվել են AD Zaykin և SI չափորոշիչները երաշխիքային-փոխհատուցման բնորոշ վճարների համար: Նրանց կարծիքով, երաշխիք-փոխհատուցման վճարները տարբերվում են նպատակից և չափից:   Հեղինակների կողմից փորձեր են արվել գտնել նոր չափանիշներ ՝ աշխատավարձը վարձատրության այլ ձևերից տարբերելու համար:   Օրինակ, AA Fatu- ն աշխատանքի հետ կապված գույքը համարեց այնպիսի չափանիշ, որ վճարումները, որոնց գումարը պայմանավորված է հիմնականում այլ գործոններով, չեն կարող կապված լինել աշխատավարձի հետ: Աշխատավարձի օրինական հիմքերի համաձայն `վարձատրության մյուս կամ վարձատրության հավասարեցված տեսակները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության աշխատանքային օրենսդրությունում: Վերջինիս հրամանով, օրենսդրական բարեփոխումներից առաջ, ի տարբերություն աշխատաշուկայում աշխատավարձ վճարող պրակտիկայի, մի շարք օրենքներ շատ ավելի լավ էին կարգավորում նույնիսկ ՀԽՍՀ Ազգային ժողովը:   Օրինակ ՝ թռչնամսի մեղքի դեպքում աշխատանքը վարձատրվում էր ՝ կախված արտադրանքի պիտանիությունից [3, 5], մինչդեռ գործող օրենսգիրքն ընդհանրապես վարձատրություն չի նախատեսում, քանի որ մասնակի արատի և լրիվ արատի միջև տարբերություն չկա: [4]   Հատուկ հասցե-կարգավորող տեսակետի վերաբերյալ ՀՀ Ա NA օրենքի նախագծում կան հիմնական թերություններ, մասնավորապես `հավելանյութերի նվազագույն շեմի վերացում և հավելանյութի չափի վերապահում կողմերին [արտաժամյա, գիշերային, ծանր, վնասակար, հատկապես ծանր աշխատանքի համար [18, 19]:  Ավելի նպատակահարմար է իրավական ակտով սահմանել աշխատանքի վարձատրության և պաշտպանության նվազագույն շեմը, քանի որ հարաբերությունների փորձնական իրավական կանոնը կարող է հարուցել այդ հրամայական կամայականությունը, հատկապես `իրավական կարգավորումն` համապատասխան իրավական հետևանքների առաջացման մեխանիզմներով կամ դրանց կանոնակարգում:   ՀՀ Ազգային ժողովի նոր օրենքի նախագծով նախատեսված հավանական փոփոխություններից մեկն այն է, որ օրենսգրքի 144-րդ հոդվածը լրացվի հետևյալ բովանդակությամբ. Արտաժամյա աշխատանքը կարող է կատարվել կողմերի համաձայնությամբ կամ 145-րդ հոդվածով սահմանված դեպքերում: սույն օրենսգրքի գործատուի պահանջով [20, 21]:   Գործող օրենսդրությունը սահմանում է, որ գործատուն կարող է աշխատողին ներգրավել արտաժամյա աշխատանքի միայն սույն օրենսգրքի 145-րդ հոդվածով նախատեսված դեպքերում [4]:   Տարբերությունն ակնհայտ է, քանի որ, ի տարբերություն գործող օրենսգրքի, նախագծի 22-րդ հոդվածի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ արտաժամյա աշխատանքը կարող է հաստատվել այլ դեպքերում, բացառությամբ 145-րդ հոդվածով նախատեսված դեպքերի, կողմերի համաձայնությամբ: Ինչպես հայտնի է, արգելվում է աշխատողներին ներգրավել աշխատանքի ոչ աշխատանքային օրերին, ոչ աշխատանքային արձակուրդներին:   Այս կանոնի բացառությունները թույլատրելի են այն աշխատանքների դեպքում, որոնք արտադրության տեխնիկական պատճառներով անհնար է դադարեցնել կամ պահանջում են շտապ նորոգում, բեռնում կամ բեռնաթափում [4]:   Վերոհիշյալ փոփոխությունը կարող է կանխատեսվել նաև այս դեպքում, քանի որ իրականում կարող են լինել նաև այլ հրատապ աշխատանքներ, որոնց կատարումը կապված կլինի անհապաղ պաշտպանական կամ մարտական ​​ծառայության գործողությունների իրականացմանը օժանդակելու հետ. օրինակ, այն սահմանվում է Ռուսաստանի Դաշնության Ազգային ժողովում [8]:   Այս տեսակետը հայտնեց նաև հայ իրավաբան-գիտնական Գ. Պետրոսյանը [16]: Կան մի շարք այլ խնդիրներ, մասնավորապես ՝ արտաժամյա, ոչ թե արտաժամյա 1: ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 144-րդ հոդվածը, որը սահմանում է արտաժամյա աշխատանքը, անդրադառնում է միայն ռեժիմի փոփոխության, արտաժամյա աշխատանքի ծագման հետ կապված հատուկ հարաբերությունների ծագման դեպքում, որի բովանդակությունը և, մասնավորապես, հայեցակարգը:   Բացի այդ, հոդվածի առաջին մասը, որը թվարկում է արտաժամյա աշխատանքի դեպքերը, չի համապատասխանում դրա վերնագրի բովանդակությանը, այսինքն ՝ «Արտաժամյա աշխատանքի սահմանափակումներ» [4]:   Ուստի անհրաժեշտ է սահմանել արտաժամյա աշխատանքի վերջնական հայեցակարգը ՝ սահմանափակումները, «Արտաժամյա աշխատանքի հասկացությունը ՝ սահմանափակումներ» հոդվածը վերնագրելով: նախատեսում են հետևյալ շարքերը. Թուրքմենստան (Ռուսաստան, Տաջիկստան), աշխատող երկրներ 2: Ի տարբերություն Բելառուսի, Kazakhազախստանի օրենսդրությանը համապատասխան, ՀՀ Ա NA-ում արտաժամյա աշխատավարձը աշխատողի համաձայնությամբ `լրացուցիչ հանգստի ժամանակի տրամադրմամբ, որը կարող է լինել ոչ պակաս (8-12): վճարել միայն 184-րդ հոդվածի համաձայն [4]:   Մեր օրենսդրությունում արտաժամյա աշխատանքի փոխհատուցման վերոհիշյալ տարբերակը կարող է ներառվել: 3. Արտաժամյա աշխատանքի դիմաց վարձատրությունը վերաբերում է օրենսգրքի 144-րդ հոդվածի առաջին մասում թվարկված դեպքերին: Այնուամենայնիվ, դրանց անդրադառնալուց և արտաժամյա աշխատանքի սահմանափակումները թվարկելուց հետո մենք բախվում ենք այն ճշմարտության, որ պարզապես անհնար է պատկերացնել արտաժամյա աշխատանքի մեջ աշխատողների վարձելու և նրանց վարձատրելու գործընթացը:   Բացի այդ, ՀԱՀ-ում չկա ոչ մի կանոնակարգ `ոչ աշխատանքային կամ հանգստյան օրերին աշխատող աշխատակիցներին վարձելու վերաբերյալ:   Եթե ​​ներքին համատեղ կյանքի դեպքում աշխատողը լուծվում է նույն գործատուի հետ, արտաքին աշխատանքային համագործակցության դեպքում վերոհիշյալ հարցը պետք է հստակ կարգավորվի:   Կարելի է հաստատել, որ աշխատողը կարող է վարձվել ոչ աշխատանքային կամ հանգստյան օրերին միայն այն դեպքում, եթե նա տվյալ օրվա ընթացքում ազատվել է իր հիմնական աշխատավայրի պարտականություններից: Հարաբերությունները օրենսգրքում 4. ՀՀ Ազգային ժողովը, թեկուզ շատ սահմանափակ շրջանակով, այնուամենայնիվ նախատեսում է գիշերային աշխատանքի սահմանափակման դեպքեր:   Այնուամենայնիվ, «գիշերային աշխատանքի սահմանափակումները», որպես այդպիսին, գոյություն չունեն:   Դրանք սահմանված են 148-րդ հոդվածում, որը նախատեսում է գիշերային աշխատանք `« Workամանակին աշխատանք »խորագրով:   ՀՍՍՀ – ում գիշերային աշխատանքի հասկացությունը տրվել է առանձին հոդվածներով, որն ավելի նպատակահարմար, հստակեցված տարբերակ է [5]: Գիշերային աշխատանքի հոդված, Jee 5. Ըստ ՀՀ Ազգային ժողովի, գիշերային աշխատանքի տևողությունը կրճատվել է մեկ ժամով:   Գործող օրենսգիրքը, սակայն, չի նախատեսում այնպիսի կանոնակարգ, որը կարելի է համարել յուրաքանչյուր աշխատողի արդար աշխատանքային պայմանների իրավունքի ապահովման սկզբունքի խախտում, քանի որ կարծում ենք, որ գիշերային աշխատանքը կարող է ընկալվել ֆիզիոլոգիական տեսանկյունից: , ինչը, սակայն, կախված է աշխատանքի բնույթից: որը մանրակրկիտ հաշվի է առնվել ուսումնասիրված երկրների (Ռուսաստան, Թուրքմենստան, Մոլդովա, Ուկրաինա) ներքին իրավական ակտերում օրենսդիր մարմնի ողջամիտ որոշմամբ `գիշերային աշխատանքային ժամերի քանակը առնվազն նվազեցնելու համար [8, 9, 13, 14] , մեկը 6. Գիշերային աշխատանքը, նորմալ պայմաններից տարբերվող այլ աշխատանքն ունի վարձատրության իր իրավական չափանիշը:   Այնուամենայնիվ, ՀՀ օրենսդրության համաձայն, գիշերային աշխատավարձի մասին կանոնակարգը բավականին թերի է, քանի որ օրենսգրքում անհրաժեշտ է սահմանել նվազագույն գումար, օրենքով կամ այլ կատեգորիաներով անձանց առանձին ցուցակ, որոնց համար ավելի բարձր աշխատավարձ կտրամադրվի կատարված աշխատանքի առանձնահատկությունները:  Որպես օրինակ կարելի է համարել Ռուսաստանի կառավարության 2008 թ. «Արտաժամյա հավելավճարի ավելացված նվազագույն չափը»: 2006 թ. Հուլիսի 22-ի N 544 որոշում [15]: Սահմանել երաշխիքները հոդվածներում, իսկ ինչ վերաբերում է երաշխիքներին և փոխհատուցումներին, ապա «Երաշխիքները ում փոխհատուցումը համապատասխան ղեկավար ունի ՀՀ Ազգային ժողովում» խորագիրը:   Օրենսգրքում սահմանված «երաշխիք» և «փոխհատուցում» հասկացությունները, ինչը բավականին դժվար է հասկանում դրանք կարգավորող հոդվածների բովանդակությունը: Փոխհատուցումն օգտագործվում է տարբեր իմաստներով:   Դրա շնորհիվ նրանց շփոթելը բավականին հեշտ է դառնում, անհրաժեշտ է խմբավորել հոդվածներն ըստ պատկանելության: Մասնագիտական ​​գրականության մեջ օգտագործվում է «փոխհատուցում» տերմինը, այլ ոչ թե «փոխհատուցում», որը սահմանվում է որպես աշխատողի կատարած աշխատանքի փոխհատուցում (փոխհատուցում) կամ նրա կողմից կրվելիք ծախսեր, որը նա պետք էր կամ պետք է լիներ: որպեսզի իր պարտականությունները պատշաճ կերպով կատարեն: [16]   Բացի այդ, բառարանային վերլուծության համաձայն, փոխհատուցել վճարել նշանակում է, հաշիվ մաքրել և փոխհատուցել կրած ծախսերը ծածկելու համար, փոխհատուցել:   Այս պարագայում ճիշտ կլինի այդ «փոխհատուցումները» փոխարինել ՀՀ Ա in-ում «փոխհատուցումներ» հասկացությամբ: Անհրաժեշտ է նաև վկայակոչել այս ոլորտը կարգավորող հետևյալ նորմատիվ-իրավական ակտը `« Աշխատանքի վարձատրության մասին »ՀՀ օրենքը, որը, սակայն, ընդունվել է 2010 թվականին: Այն անվավեր է ճանաչվել օգոստոսի 7-ից:   Վերջինս նախատեսում էր, որ աշխատանքի վարձատրությունը գործատուների կողմից աշխատողներին վճարված վճարն է `նրանց կողմից կատարված աշխատանքի դիմաց կանխիկ կամ ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված այլ ձևերով: Այլ կերպ ասած, որպես վարձատրության մեկ այլ ձև, մենք խոսում ենք վճարման միջոցների մասին:  Աշխատավարձի մի մասը, բայց սակագնային աշխատավարձի (պաշտոնական դրույքաչափի) ոչ ավելի, քան 20% -ը, աշխատողի գրավոր համաձայնությամբ, կարող է վճարվել գործատուի սեփական արտադրանքի կողմից, դրանց ազատման գներով:  Այս դեպքում աշխատողի գրավոր համաձայնությունը կարևոր դեր խաղաց աշխատողների իրավունքների պաշտպանության գործում:   Ներկայումս Հայաստանի Հանրապետությունում միակ աշխատավարձը կանխիկ վճարումն է (դրամ) `համաձայն Ազգային ժողովի 192-րդ հոդվածի [4]: Միևնույն ժամանակ, հարկ է նշել, որ աշխատավարձի մի մասի վճարումը բնեղեն թույլատրվում է «Աշխատավարձերի պաշտպանության մասին» կոնվենցիայով, որը վավերացվել է Հայաստանի Հանրապետության կողմից 2004 թվականի հոկտեմբերի 25-ին [1]:  Հետևաբար, առկա է հակասություն, և ՀՀ Սահմանադրության 5-րդ հոդվածի համաձայն `Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացված միջազգային պայմանագրերի« օրենքների նորմերի »միջև հակասության դեպքում կիրառվում են միջազգային պայմանագրերի նորմերը: [2] Եզրակացություն  Իրականացված հետազոտական ​​և իրավական համադրումը ինչպես ներքին, այնպես էլ միջազգային իրավական նորմերի միջև օբյեկտիվ հնարավորություն է տալիս եզրակացնելու, որ ՀՀ Ազգային ժողովում ուսումնասիրված հարցերի մի շարք բացեր և թերություններ, որոնք անհասկանալի պատճառներով չեն շտկվել կամ ժամանակին լրացվել: Այն, որ 2018 թվականի հուլիսից ՀՀ կառավարությունն ունի «Աշխատանքային փոփոխություններ կատարելու մասին կառավարության առաջարկի մասին» որոշման նախագիծ, բայց այստեղ նույնպես հղում չկա վերոնշյալ օրենսդրական հարցերին [23]: ։

Սույն  հոդվածը  վերաբերում  է  աշխատանքի  դիմաց  տրվող  վարձատրության  այլ  ձևերի։
   Մասնավորապես  ներկայացվել  են  վարձարության  այլ  ձևերի  վերաբերյալ  գոյություն  ունեցող  տեսական  և  գործնական  պատկերացումները,  որոնք  քննարկվել  են  ինչպես  միջազգային  ՀՀ  աշխատանքային  օրենսդրության  տեսանկյունից։
   Հոդվածում  փորձ  է  կատարվել  վեր  հանելու  հիմնական  թերություններն ու բացթողումները։
  Այս կապակցությամբ կատարվել են  համապատասխան  առաջարկություններ,  որոնք  կարող  են  նպաստել  օրենսդրությունում  առկա  հիմնախնդիրների  լուծմանը  և  վերջինիս  բարելավմանը։
   Հոդվածը  գրելիս  հիմք  է  ընդունվել  նաև  ՀՀ  Աշխատանքային օրենսգրքի նոր նախագիծը։
