Պետական կառավարման մարմինների գործառութային վերլուծության շնորհիվ կարելի է վեր հանել կառավարման մարմինների գործառույթների միջեւ գոյություն ունեցող կրկնորդումներն ու զուգահեռականությունը, կրճատել ավելորդ օղակները, լուծել համակարգային եւ ինստիտուցիոնալ խնդիրներ, ինչը պայմաններ կստեղծի կառավարման կազմակերպական կառուցվածքներն արդիականացնելու համար։
  153ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ ՀՀ պետական կառավարման մարմիններում գործառութային վերլուծության նպատակը ՀՀ պետական կառավարման կազմակերպական այնպիսի մոդելի ձեւավորումն է, որը հնարավորություն կընձեռնի պետական կառավարման մարմիններին առավել արդյունավետ իրականացնել իրենց վերապահված միայն անհրաժեշտ գործառույթները։
  Մի շարք երկրների միջազգային փորձը [1. 2], վկայում է, որ պետական կառավարման համակարգի բարեփոխումների իրականացումը պետք է սկսել պետական կառավարման մարմիններում գործառույթների նկարագրման եւ վերլուծության գործընթացով, որի իրականացման համար կիրառվում է «Գործառութային վերլուծության համընդհանուր մեթոդիկան [1, стр 24-44]»։
   Այս մեթոդիկան է կիրառվել նաեւ ՀՀ պետական կառավարման բարեփոխումների հանձնաժողովի կողմից 1999-2001թթ., ինչպես նաեւ մեր կողմից 2018թ. ՀՀ պետական կառավարման մարմինների գործառույթների հետազոտության եւ վերլուծության ժամանակ։
  Համաձայն «Գործառութային վերլուծության համընդհանուր մեթոդիկա»-ի գործառույթները դասակարգվում են.  «Ա» - քաղաքականության եւ ռազմավարության մշակման գործառույթներ՝ այդ թվում, քաղաքականության վերլուծությունը, գնահատումը եւ կանխատեսումը, ռազմավարական պլանավորումը, օրենքների իրավական ակտերի նախագծերի կազմումը, պայմանագրերի, չափորոշիչների եւ նորմերի մշակումը, Այս գործառույթները պետք է իրականացվեն նախարարությունների կենտրոնական ապարատի՝ մասնագիտական հմտություններ ունեցող աշխատակիցների միջոցով։
   «Բ» - ծառայությունների մատուցման գործառույթներ։
   Այս խմբի մեջ են մտնում պետական մարմինների կողմից պետական այլ մարմիններին, անհատներին ու իրավական-կազմակերպական այլ կառույցներին տարբեր բնույթի ծառյությունների մատուցում։
   Ապակենտրոնացման եւ ապահամակենտրոնացման արդյունքում նմանատիպ գործառույթները պետք է իրականացվեն պետական տարբեր գերատեսչությունների՝ գործակալությունների եւ տեսչությունների, ինչպես նաեւ տեղական ինքնակառավարման մարմինների կողմից։
   «Գ» - կանոնակարգող եւ կարգավորիչ գործառույթներ, որոնց մեջ մտնում են արտոնագրումը, լիցենզավորումը, քվոտավորումը, ստուգումը, ֆինանսական աուդիտը։
  154ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ  «Դ» - համակարգման, վերահսկողության, եւ կատարողականի գնահատման (մոնիտորինգի) գործառույթներ։
   Այս խմբի մեջ են մտնում աշխատանքների համակարգումը, աշխատանքների ընթացքի վերլուծությունը եւ տարբեր արդյունքների համադրումը, սահմանված ժամկետներում եւ աշխատանքների որակով կատարման ընթացքի վերահսկումը, աշխատանքների կատարողականի մոնիտորինգը։
   «Ե» - Օժանդակող (սպասարկող) գործառույթներ, որոնց թվում են տեղեկատվական համակարգերի, հասարակայնության հետ կապերի, ենթակառույցների եւ քարտուղարական ծառայությունների գործառույթները։
  2000թ. ՀՀ պետական կառավարման բարեփոխումների հանձնաժողովի կողմից «Հայաստանի հանրային ոլորտի բարեփոխումների ծրագրի» շրջանակներում իրականացվել է ՀՀ պետական կառավարման մարմինների գործառույթների վերլուծություն [3, էջ 22-26]։
  2018թ. մեր կողմից իրականացված ՀՀ նախարարությունների գործառույթների ուսումնասիրությունը եւ վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ 2008-2018թթ. ընթացքում պատկերը որոշակի փոխվել է (տե՛ս աղյուսակ 1)։
  Աղյուսակ 1 1 2018թ. ՀՀ նախարարություններում իրականացված գործառութային վերլուծության արդյունքները Բ Գ Դ Ե Աղյուսակը կազմված է մեր կողմից Ա ՀՀ տնտեսական զարգացման եւ ներդրումների նախարարություն ՀՀ ֆինանսների նախարարություն Ըստ տեսակների գործառույթների թիվը եւ տեսակար կշիռը(%) Ընդամենը՝ Նախարարության գործաանվանումը ռույթների քանակըԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ ՀՀ պաշտպանության նախարարություն ՀՀ արտաքին գործերի նախարարություն ՀՀ արդարադատության նախարարություն ՀՀ տարածքային կառավարման եւ զարգացման նախարարություն ՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախարարություն ՀՀ աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարություն ՀՀ էներգետիկ ենթակառուցվածքների եւ բնական պաշարների նախարարություն ՀՀ սփյուռքի նախարարություն ՀՀ բնապահպանության նախարարություն ՀՀ մշակույթի նախարարություն ՀՀ սպորտի եւ երիտասարդության հարցերի նախարարություն ՀՀ տրանսպորտի, կապի եւ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարություն 13ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ ՀՀ առողջապահության նախարարություն ՀՀ կրթության եւ գիտության նախարարություն ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարություն Ընդամենը Փաստորեն, 2018թ. մեր կողմից իրականացված ՀՀ պետական կառավարման մարմինների գործառույթների վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ 18 տարվա բարեփոխումների արդյունքում դեռեւս պատկերը չի փոխվել՝ ՀՀ նախարարությունները էլի հիմնականում իրականացնում են քաղաքականության եւ ռազմավարության մշակման, մոնիտորինգի եւ համակարգման գործառույթները։
   Նույնն է պատկերը նաեւ ծառայությունների մատուցման եւ սպասարկող, օժանդակող գործառույթների մասով՝ դրանք նախարարությունների գործառույթներում շատ ցածր տոկոս են կազմում (տե՛ս,աղյուսակ 1)։
  ՀՀ վերոնշյալ պետական կառավարման մարմինների կողմից իրականացվող գործառույթների ընդհանուր ուսումնասիրությունը եւ վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ հանրապետության պետական կառավարման մարմիններում այսօր էլ դեռեւս հստակ չեն դրանց բաժանման ու բաշխման սկզբունքները։
   Այս հիմնախնդրի վերաբերյալ 2018թ. եւ 2000թ. ՀՀ նախարարություններում անցկացված ուսումնասիրությունների ամփոփ արդյունքները ներկայացված են աղյուսակ 2ում։
  157ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ Աղյուսակ 2 ՀՀ նախարարությունների կողմից իրականացվող յուրաքանչյուր գործառույթի տեսակարար կշիռը գործառույթների ընդհանուր թվաքանակի մեջ 2000թ. եւ 2018թ. Գործառույթի տեսակը (Ա) Քաղաքականության եւ ռազմավարության մշակման գործառույթ (Բ) Ծառայությունների մատուցման գործառույթ (Գ) Կանոնակարգող եւ կարգավորիչ գոր-ծառույթ (Դ) Համակարգող եւ կատարողականների մոնիտորինգի գործառույթ (Ե) Օժանդակող/ սպասարկող/ գործառույթ Ընդամենը՝ 2000թ. [4, էջ 20] Քանակը Տոկոսը 2018 2 թ. Քանակը Տոկոսը Ըստ 2001թ. տնտեսագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր Է. Օրդյանի [4, էջ 20] դիտարկումների՝ մոտ 200 գործառույթ (գործառույթների ընդհանուր թվաքանակի մոտ 25%-ը) ենթակա է ապակենտրոնացման եւ ապահամակենտրոնացման դեպի տեղական ինքնակառավարման մարմիններ եւ կառավարման ստորին օղակներ։
   Սակայն, Աղյուսակ 3ից երեւում է, որ 2000-2018թթ. ընթացքում նախարարությունների կողմից իրականացվող ընդհանուր գործառույթների թիվը նվազել է 17,5%-ով (140)։
   Ավելին, եթե դիտարկենք նաեւ այն փաստը, որ 2018թ. գործող նախարարությունների ցանկում բացակայում են մի շարք նախարարություններ(ՀՀ պետական եկամուտների նախարարություն, ՀՀ վիճակագրության, պետական ռեգիստրի եւ վերլուծության նախարարություն, ՀՀ սեփականաշնորհման նախարարություն, ՀՀ քաղաքաշինության նախարարություն), որոնք ներկայումս ՀՀ կառավարությանը առընթեր մարմիններ են, ապա կարելի է եզրակացնել, որ Տվյալները վերցված են մեր հետազոտության արդյունքներից (տե՛ս, աղյուսակ 2) 158ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ 17,5%-ով գործառույթների նվազումը հիմնականում պայմանավորված է նշված նախարարությունների կարգավիճակի փոփոխությամբ։
   Ընդ որում, եթե հաշվի առնենք, որ կառավարության առընթեր մարմինների գործառույթները գրեթե չեն տարբերվում նախարարությունների գործառույթներից, ապա այս փաստը եւս հաստատում է, որ գործառույթների թվաքանակի կրճատումը տեղի է ունեցել նախարարությունների թվի կրճատման հետեւանքով։
   Առավել եւս, որ 2000թ. ուսումնասիրված 17 նախարարությունների ցանկում ընդգրկված չեն ՀՀ պաշտպանության, ՀՀ արտաքին գործերի նախարարությունների գործառույթները, իսկ 2018թ. մեր կողմից իրականացված հետազոտություններում նշված նախարարությունները ընդգրկված են։
  Աղյուսակ 2-ի տվյալները ցույց են տալիս, որ եւ 2000թ. եւ 2018թ. ընդհանուր գործառույթների մեջ քաղաքականության մշակման գործառույթներն ունեն ամենամեծ տեսակարար կշիռը, իսկ ամենացածրը՝ 2000թ. ծառայությունների մատուցման գործառույթներն են, իսկ 2018թ.՝ օժանդակող (սպասարկող) գործառույթներն են։
  Այսպիսով, պետական կառավարման համակարգի արդյունավետության բարձրացման համար կարող է իրականացվել ապակենտրոնացման եւ ապահամակենտրոնացման այն մոդելը, որի կիրառման դեպքում պետական կառավարման ավելի բարձր կանգնած կենտրոնական մարմինները իրականացնում են միայն պետական քաղաքականության եւ ռազմավարության մշակման, դրա իրականացման համակարգման գործառույթը, ինչպես նաեւ ընթացիկ աշխատանքների մշտադիտարկումը, իսկ կոնկրետ աշխատանքների իրականացումը, բնակչությանը պետական ծառայությունների մատուցումը, սպասարկումը, կանոնակարգումը, կարգավորումը իրականացնում են պետական կառավարման ստորին մարմինները եւ տեղական ինքնակառավարման մարմինները։
   Օժանդակող գործառույթների մասով էլ կարող ենք ասել, որ վերջիններս առանձին դրսեւորումներով գոյություն են ունենալու պետական կառավարման բոլոր մակարդակի մարմիններում։
  Ըստ մեր դիտարկումների՝ մոտ 300 գործառույթ (գործառույթների ընդհանուր թվաքանակի մոտ 45%-ը) ենթակա է ապակենտրոնացման եւ ապահամակենտրոնացման դեպի տեղական ինքնակառավարման մարմիններ եւ կառավարման ստորին օղակներ։

Ներկայումս ՀՀ-ում կենտրոնացման, ապակենտրոնացման եւ ապահամակենտրոնացման հարաբերակցությունները գնահատելու, ինչպես նաեւ ապակենտրոնացման ու ապահամակենտրոնացման արդյունավետության աստիճանը որոշելու եւ դրա բարձրացման ուղղությամբ համարժեք քաղաքականություն եւ կառուցակարգեր մշակելու համար անհրաժեշտ է կատարել պետական կառավարման համակարգի մարմինների գործառույթների համալիր վերլուծություն։
  Այդպիսի գործառութային-կառուցվածքային վերլուծության անհրաժեշտություն է զգացվում եւ՛ ապակենտրոնացման, եւ՛ ապահամակենտրոնացման համար։
  Նման վերլուծության միջոցով կարելի է պարզել, թե որքանով է հիմնավորված գործառույթների բաշխման այժմյան համակարգը, ճի՞շտ են արդյոք որոշված պետական կառավարման եւ տեղական ինքնակառավարման մարմինների իրավասությունները, որքանով են արդյունավետ գործում տեղական ինքնակառավարման մարմինների պատվիրակված, պարտադիր եւ կամավոր լիազորությունները, ինչպիսի հնարավորություններ ու ուղղություններ են ուրվագծվում գործառույթների նոր վերաբաշխման համար։
