Բարձրագույն մասնագիտական ​​կրթության շուկան այժմ դարձել է շատ մրցակցային:   Մի կողմից շուկայում առկա է մասնագիտական ​​կրթական ծառայություններ մատուցող տեղական և միջազգային հաստատությունների գերծանրաբեռնվածություն, մյուս կողմից `շրջանավարտի որակական հատկությունների նկատմամբ գործատուի պահանջները անընդհատ փոխվում են` կապված սուր սոցիալ-տնտեսական հասարակության առաջընթացը:   Խնդիրը ոչ միայն այն է, որ համալսարանները չեն կարողանա հետևել իրենց գործունեության որակական արդյունքներին աշխատաշուկայի զարգացումների փոփոխման ճանապարհին, այլ նաև վերանայել կրթական ծառայությունների որակի ապահովման հայեցակարգային մոտեցումները և ցուցադրել նոր մոտեցումներ դրանց վերաբերյալ: որակի արդյունքների կառավարում:  Աշխատաշուկայի մրցակցային միջավայրը վերանայում է բարձրագույն կրթություն ունեցող շրջանավարտների որակի գնահատման առաջնահերթ մոտեցումները:   Եվ եթե ոչ վաղ անցյալում կրթության մարդասիրական բնույթը, համընդհանուր արժեքների, մարդու կյանքի և առողջության առաջնահերթությունը, անհատի ազատ և համակողմանի զարգացումը, քաղաքացիական գիտակցության դաստիարակությունը, ազգային արժանապատվությունը, հայրենասիրությունը, օրինականությունը և բնապահպանական աշխարհայացքը [1]: , ապա համալսարանի շրջանավարտի որակը ուղղված է գործատուի և աշխատաշուկայի կարիքներին:   Այս առումով, համալսարանական համակարգը ներկայումս բախվում է մասնագիտական ​​կրթական ծրագրերի արդյունավետ կառավարման գործառույթների հետ, որոնք պահանջում են դրանց հրատապ լուծումները:  Ե՞րբ է համարվում ՄPP-ն մրցունակ: Բարձրագույն կրթության համակարգում կրթության որակի կառավարման քաղաքականության առանցքային խնդիրը մասնագիտական ​​կրթության ծրագրի նպատակների հստակեցումն է:   Ներկայումս տարբեր համալսարաններ տարբեր նպատակներ են դնում:   Եթե ​​մասնավոր համալսարանները, որոնք նույնպես շահույթ հետապնդող կազմակերպություններ են, ձգտում են ավելացնել դիմորդների թիվը, և հիմնականում չեն հետապնդում բարձր որակի ապահովման պահանջներ:   Պետական ​​բուհերը, որոնք ֆինանսավորում են ստանում պետական ​​բյուջեից, ավելի շատ հետաքրքրված են շրջանավարտների որակով, քանի որ նրանց գործունեությունը ծառայում է հանրային շահին:   Այնուամենայնիվ, բոլոր դեպքերում շրջանավարտի որակական հատկանիշները որոշիչ դեր են խաղում համալսարանների կայուն զարգացման համար, քանի որ կրթական շուկայի կարևորագույն մրցակցային բաղադրիչը կրթության որակն է:  Այստեղ հարց է առաջանում, թե ինչպես է չափվելու համալսարանի շրջանավարտի որակը:   Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ դրանք բազմազան են, և հետազոտողները ընդհանուր մոտեցում չունեն կրթական ծառայությունների որակի չափման հարցում:   Ընդհանուր առմամբ, փորձագետները համաձայն են, որ կրթական ծառայությունների որակը բնութագրող ներքին և արտաքին կրթական շահագրգիռ կողմերի սպասելիքների բավարարման մակարդակը [2]:   Եվ, մեր կարծիքով, կրթության որակը կարելի է չափել 60 ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ մեջ `միայն մեկ ընդհանուր ցուցանիշով, այն է` շրջանավարտի մասնագիտության զբաղվածության արագությունը:  Իրոք, եթե համալսարանը աշխատանքի շուկայում մրցակցային շրջանավարտ է տալիս, վերջինս պետք է պահանջարկ ունենա գործատուների շրջանում և հնարավորինս շուտ աշխատանք գտնի իր մասնագիտության մեջ, որը տարբեր դրսևորումներ ունի տարբեր երկրներում (տե՛ս Գծապատկեր 1):  Գծապատկեր 1. Ավարտելու տևողությունը (ամիսներ) [3] Նորվեգիա Ավստրիա Միջին ՎԵԲ Պորտուգալիա Հունաստան Հայաստան Մակեդոնիա Նկար 2:   Համալսարանների շրջանավարտների գործազրկության մակարդակն ավարտելուց մեկ տարի անց (%) [4] Հայաստանի Հանրապետությունում բուհերի շրջանավարտների զբաղվածության սիստեմատիկ գրանցում չկա իրենց մասնագիտությամբ 61, բայց մեր երկրում կա եվրոպական բարձրագույն կրթություն ստացած մասնագետների գործազրկության բարձր մակարդակ: Կրթության տարածք (EHEA) (տե՛ս գծապատկեր): 2)   Ուստի, մեր կարծիքով, համալսարանում իրականացվող մասնագիտական ​​ծրագրերի մրցունակության կառավարման հիմնական նպատակը պետք է համարել շրջանավարտի իր մասնագիտության աշխատանքի արագությունը (տե՛ս Գծապատկեր 2):   Եվ կառավարման օբյեկտները կլինեն ուսման վերջնական արդյունքները, որոնք, ի վերջո, բավարարում են շրջանավարտի համար աշխատաշուկայի որակի պահանջները:  MCT- կառավարման նպատակը շրջանավարտի զբաղվածության արագությունը Աշխատանքի պահանջները շրջանավարտների համար Մասնագիտական ​​ուսման արդյունքների արդյունքների ուսման արդյունքներ ուսումնական ծրագրի համար Նկար 3 Մրցակցային արդյունքների կառավարման ճանապարհային քարտեզ 5 Մշակված է հեղինակների կողմից:  ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ Բնականաբար, համալսարանները ձգտում են շրջանավարտների զբաղվածության բարձր մակարդակի ՝ փորձելով անմիջական ազդեցություն ունենալ այդ գործընթացի վրա:   Սա հատկապես վերաբերում է այն համալսարաններին, որոնք հիմնել են շրջանավարտների միություններ, իսկ վերջիններս գործատուների կողմից աջակցվում են համալսարանների շրջանավարտների համար աշխատանք գտնելու հարցում:  Նման միտում է նկատվում նաև Հայաստանում Ֆրանսիական համալսարանում:   Իսկ համեմատաբար փոքր կրթական հաստատությունները, որոնք ունեն փոքրաթիվ շրջանավարտներ, իրենք ուղղակիորեն կապվում են գործատուների հետ և համատեղ ջանքեր են գործադրում շրջանավարտներ գտնելու համար, ինչպիսին է Հաշվապահության միջազգային դասընթացների կենտրոնը:   Երկու դեպքում էլ, ըստ էության, նրանք ուղղակիորեն խառնվում են աշխատաշուկային:   Այնուամենայնիվ, մենք կարծում ենք, որ շրջանավարտների տեղափոխումն ավելի արդյունավետ է համարվում, երբ գործում է շուկայի առաջարկի և պահանջարկի բնականոն օրենքը, և շրջանավարտների որակական հատկությունները աշխատաշուկայում միշտ մրցակցային դիրքում են:   Եվ դրա համար անհրաժեշտություն կա արդյունավետորեն կառավարել համալսարաններում ԱԿՍ-ից ակնկալվող արդյունքների ձևավորումը:  Որո՞նք են ՏՀՏ արդյունքների կառավարման հիմնական փուլերը: Կարևոր է որոշել ՏՀՏ կառավարման նպատակները, որոնք, մեր կարծիքով, պետք է տեղի ունենան երեք հարթություններում: Ուսումնական ծրագրում ուսումնառության արդյունքները, որոնք նախանշված են ԻԿՍ-ում և աշխատաշուկայի պահանջարկի շրջանակներում (Նկար 4):   Հետեւաբար, կառավարման համակարգում նպատակների հիերարխիան ձևավորվում է «ներքևից վերև» հիմքի վրա, որտեղ առարկայական ծրագրերը համարվում են կառավարման օբյեկտներ, որոնք նպաստում են ՏՀՏ միջոցով ուսման արդյունքների ձևավորմանը:   Ստացվում է, որ այս փուլում կառավարման հիմնական խնդիրն է ներդաշնակեցնել «առարկայի ուսումնական պլանը` ընդհանուր կրթական արդյունքները »շղթան այնպես, որ ուսանողում ոչ միայն գիտելիքներ, այլև հմտություններ ձեւավորվեն առարկան ուսումնասիրելու ընթացքում և ուսումնառության ավարտը նախատեսված MCS- ն:  Առարկայական ծրագրերում ուսման արդյունքները նպատակաուղղված թեմատիկ նյութի դասավանդման և արհեստագործական կրթական ծրագրերի արդյունքների ուսուցման արդյունքները. Աշխատաշուկայի ակնկալիքները «Արմենպրես» -ի կառավարման հաջորդ փուլը ուսանողի մասնագիտական ​​ունակությունների համակարգումն է և դրանց համակարգումը առարկայական ծրագրերի հետ, որ բոլորն ուղղված են աշխատաշուկայի պահանջարկին:   Այստեղ կարևոր է կրթական շուկայում լավագույն փորձ ունեցող ԻԿՍ-ի կողմից նախատեսված վերջնական արդյունքների չափորոշիչը և համեմատական ​​վերլուծությունը:   Կառավարման այս փուլում հայտնաբերվում են նաև ՄՍԻ իրականացման ռեսուրսային սահմանափակումները և որոշումներ են ընդունվում լրացուցիչ ռեսուրսներ ներգրավելու հնարավորությունների վերաբերյալ, որոնք նպաստում են մրցակցային արդյունքների ձևավորմանը:  ICR կառավարման հաջորդ փուլում ուսումնասիրության օբյեկտը վերջնական արդյունքների որակն է:   Հետարդյունաբերական շրջանում գործատուի պահանջները շրջանավարտի հմտությունների նկատմամբ արագորեն փոխվում են:   Այս առումով, ղեկավարությունը բախվում է կառավարման որոշումներ կայացնելիս, որոնք կնպաստեն կրթության շուկայի կարիքներից ստացված արդյունքների որակական առաջընթացին:   Դեռևս բակալավրիատի կազմմամբ ՝ հեղինակների կողմից:  64 ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ Առաջին կուրսեցի ուսանողն այժմ պետք է ապահովի այնպիսի հմտություններ և կարողություններ, որոնք կարող են «հնացած» չլինել շրջանավարտի համար չորս տարվա ընթացքում և չեն դառնա մրցունակ կրթության շուկայում:   Հետևաբար, ՏՀՏ կառավարման ամենակարևոր փուլը արդյունավետ կառավարման գործիքակազմի ստեղծումն է, որը միավորում է NQF շրջանավարտի մասնագիտական ​​հմտությունները աշխատաշուկայում գործատուի դինամիկ փոփոխվող սպասումների հետ:  «Տակառը դույլերով լցնելու» մենեջերական մոտեցումը Շրջանավարտի մասնագիտական ​​հմտությունները նրան վերեւից չեն տրվում, բայց աստիճանաբար ձևավորվում են համալսարանական տարիներին ուսման ընթացքում:   Այս կապակցությամբ մենք առաջարկում ենք ներկայացնել ICR կառավարման անատոմիան `« տակառներն ու դույլերը լցնելու »առումով:   Բարելը, որը պայմանականորեն համարվելու է որպես շրջանավարտների մրցակցային ունակությունների համադրություն, համալսարանական տարիներին աստիճանաբար լցվում է դույլերով, որոնցից յուրաքանչյուրը ներկայացվում է որպես A, B, C, D հատուկ մասնագիտական ​​ունակություն (տե՛ս Նկար 3) ,   Եվ յուրաքանչյուր դույլ իր հերթին «լցվում է» առարկայական ծրագրերից բխող մասնագիտական ​​գիտելիքներով, հմտություններով ու կարողություններով:   Եվ եթե ICS կառավարման համակարգը կառուցված է այնպես, որ մագիստրատուրայի ուսման ընթացքում վերահսկվի «դույլերը լցնելու» և դրա արդյունքում «տակառը լրիվ» փոխկապակցված շղթան, ապա մրցակցային արդյունքների ձևավորման գործընթացը դառնում է կառավարելի:  Աղյուսակ 1 Ավարտական ​​շրջանավարտների մասնագիտական ​​զարգացման մատրիցա Առարկաներ Ուսուցման արդյունքներ UA 1 UA 2 UA 3 UA 4 65 ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ Ենթադրենք, որ որոշակի «Z» մասնագիտության համար գործատուն պահանջում է A, B, C, D ունակություններ, որոնք օգտագործվում են համալսարանում մրցունակություն ապահովելու համար: r, p, m, n առարկայական ծրագրեր, որոնք նպաստում են «դույլերի լցմանը» համապատասխան հնարավորություններով:   Այսպիսով, «մասնագիտական ​​հմտությունների տակառը դույլերով լցնելու» գործընթացը ներկայացվում է մատրիցայի տեսքով (տե՛ս Աղյուսակ 1), որը հստակ նախանշում է, թե որ առարկան է դասավանդվում, որքանով է այն նպաստում շրջանավարտի կարողությունների ձևավորմանը: համալսարանի տարիները:   Այս հիերարխիկ մեխանիզմը հնարավորություն է տալիս գնահատել բուհերում ՏՀՏ կառավարման արդյունավետությունը:  Ինչպե՞ս ապահովել ՏՀՏ կառավարման արդյունավետությունը Մասնագիտական ​​կրթության ծրագրի կառավարման արդյունավետությունը մեծապես կախված է սահմանված նպատակների իրականացման գործընթացի մոնիտորինգից:   Այս առումով կարևոր է, թե ինչպես և ինչ հաճախականությամբ են գնահատվում առարկայական ծրագրերով նախատեսված ուսման արդյունքների իրական ձեռքբերումները: և որքանով են նրանք բավարարում շրջանավարտի պահանջվող մասնագիտական ​​հմտությունները `իրենց որակական հատկանիշներով:  Այդ նպատակով մենք առաջարկում ենք կառավարման համակարգում ինքնագնահատման և ինքնավերլուծության միջոցով կիրառել շրջանավարտների մասնագիտական ​​հմտությունների ձևավորման շեղումների նպատակային մոնիտորինգ (տե՛ս Աղյուսակ 2):   Որպես թիրախներ, յուրաքանչյուր առարկայի վերջնական թիրախները համեմատվում են փաստացի արդյունքների (ձևերի) հետ, որոնք առաջացել են մրցակցային արդյունքի (ներ / գ) մրցունակության հանումով, ինչը IQ- ին մոտ է 1,0-ին: Այս վերջնական բաղադրիչի կառավարումը համարվում է արդյունավետ:  66 ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ Այսպիսով, ինքնագնահատման արդյունքները ցույց են տալիս, որ առարկայի դասավանդումն ամբողջությամբ նպաստել է ԱԻ 4 արդյունքների ձևավորմանը, քանի որ այս թիրախային ուղղությամբ թիրախների իրականացման գործակիցը 1.0 նիշ է ( տես Աղյուսակ 2):   Եվ հակառակը, e- թեմայով AI1- ի ձևավորման գործում զգալի թերություն կար, քանի որ դիտանցման արդյունքում ստացվեց նպատակին հասնելու ամենացածր գործակիցը (0.33):  Աղյուսակ 2 Շրջանավարտների զարգացման հմտությունների գործոններ D / a N Ուսուցման արդյունքների մատչելիություն UA 1 UA 2 UA 3 UA 4 pH / gnp sh / gnp / g NP sh / g Նման մոնիտորինգը հնարավորություն է տալիս բարձրացնել ICR կառավարման արդյունավետությունը, քանի որ Առարկաները սովորելու արդյունքում ձեռք բերված փաստացի և նպատակային հմտությունները անընդհատ համեմատվում են, բացահայտվում են հմտությունների ձևավորման շեղումներ, որի արդյունքում կառավարչական որոշումներ են կայացվում շրջանավարտի որակական պրոֆեսիոնալիզմը գործատուի պահանջներին հարմարեցնելու համար: Գծապատկեր 5):  , ։

Մրցունակ մասնագիտական կրթական ծրագրերով ծառայությունների մատուցումը հաջողություն է ունենում այն դեպքում, երբ համալսարանները կիրառում են կառավարման արդյունավետ համակարգեր։
  Հոդվածում առաջարկվում է մասնագիտական կրթական ծառայությունների նոր մոտեցում, հիմնված նպատակադրումների հասանելիության մոնիտորինգի, ինչպես նաեւ աշխատաշուկայի պահանջների բավարարվածության գնահատականների վրա։
