ԻՎԱՆԵ JԱՎԱԽԻՇՎԻԼԻԻ ԿՅԱՆՔԸ ԵՎ ԳՈՐITYՈՒՆԵՈՒԹՅՈՒՆԸ Վրացի մեծ գիտնական և հասարակական գործիչ, Թբիլիսիի պետական ​​համալսարանի հիմնադիր, ակադեմիկոս Իվանե Javավախիշվիլին ծնվել է 1876 թվականին: bornնվել է ապրիլի 23-ին, Թբիլիսիում, ուսուցչի ընտանիքում:  I. theավախիշվիլու տոհմի նախնիները Մեսխեթիից էին `Թորելս, ապա տեղափոխվեցին Քերթլիի Թեզմա գետի հովիտ` Խովլե գյուղ:  Theնողները ՝ Ալեքսանդր Javավախիշվիլին և Սոֆիո Վախվախիշվիլին, ունեցել են ավանդական վրացական ընտանիք և մեծացրել են իրենց երեխաներին հայրենիքի և մայրենիի հանդեպ անսահման սիրո ներշնչմամբ:  1885 Փոքր Իվան ընդունվեց Թբիլիսիի գիմնազիա:   Այդ ժամանակի կրթական համակարգում տիրող իրավիճակի մասին Ի. Javավախիշվիլիի ընկեր Իվանե Նիժարաձեն հետագայում գրեց. «Ռուսականացման միտումը» և վրացական մշակույթի հետապնդումը գիտակից ուսանողներին հոգեկան տանջանք պատճառեցին:   Վրացի երիտասարդներն ինքնուրույն էին սովորում լեզուն և մշակույթը:   Նրանց լավագույն ներկայացուցիչը Իվանե Javավախիշվիլին է:  Դեռ ավագ դպրոցում սովորելու ժամանակ նա որոշեց, որ պետք է ընդունվի համալսարանի Արևելյան լեզուների ֆակուլտետի հայ-վրացական բաժին: »1 1895 թ. Հուլիսին: I.ավախիշվիլին հաջողությամբ ավարտեց Թբիլիսիի առաջին գիմնազիան և նույն տարվա օգոստոսին ընդունվեց Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի հնագիտական ​​ֆակուլտետի հայ-վրաց-իրանական լեզուների բաժին: Հայագիտության մեջ մասնագիտանալու համար նա սովորել է ականավոր գիտնական Նիկողայոս Մարինի մոտ:   1903-1907 նույն համալսարանում եղել է հայ-վրացական բանասիրության ամբիոնի մասնավոր դոցենտ ՝ դասավանդելով հայագիտություն:  Կարելի է ասել, որ I. Javավախիշվիլու գործունեության Սանկտ Պետերբուրգի շրջանը եզակի մուտք էր նրա գործունեության մեջ:  Ի. Javավախիշվիլին արդեն տեղյակ էր, որ վրացագիտության կենտրոնը պետք է լինի Թիֆլիսում (Վրաստան), նա սպասում էր հարմար պահի: 1898 Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի գիտական ​​խորհրդի «Անդրեաս և Սբ. Նինո առաքյալի գործունեությունը Վրաստանում» աշխատության համար: Javավախիշվիլին ոսկե մեդալ է շնորհել:   1899 Նա ավարտեց համալսարանը և մնաց Արևելյան լեզուների ֆակուլտետում ՝ որպես դասախոս: 1901 թ. Նրան ուղարկեցին Բեռլինի համալսարան `հմտությունները բարելավելու համար:  1902 ապրիլ-սեպտեմբեր ամիսներին Ն. Նա Մարի հետ այցելեց Սինայ լեռ ՝ նկարագրելու և ուսումնասիրելու վրացական ձեռագրերը:  1903 թ. Հունվարի 1-ին նշանակվեց համալսարանի մասնավոր դոցենտ:  Նրա անվան հետ է կապված XXI դարի սկզբին վրացական պատմագրության նոր փուլը: Առաջին գիտական ​​մենագրությունը ՝ «Հին Հայաստանի և Հին Վրաստանի պետական ​​կառուցվածքը» (հ. 1), հրատարակվել է ռուսերենով 1905 թվականին, որտեղ այն ուսումնասիրվել է երկու երկրների վարչական, էթնիկական, տոհմաբանական, սոցիալական հասարակության կողմից 1 Մելիքսեթ- Բեկ Լ., Ակադեմիկոս Ի. Javավախաշվիլի և հայագիտություն (նրա մահվան 20-ամյակի առթիվ), «PBH», 1960 1, էջ. 149: խնդիրներ.  1908 Լույս է տեսնում նրա «Յոթերորդ դարի սկզբին վրացահայ եկեղեցիների բաժանման պատմությունը»:   Այստեղ նա վերլուծեց «Գրքի թուղթը» և Ուխտանեսի «Վրաց-հայկական բաժանման պատմությունը»: Ի. Javավախիշվիլին հիմք դրեց պատմության համակարգված գիտական-քննադատական ​​ուսումնասիրությանը:   Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանում ուսանելու տարիներին նրա հրատարակած աշխատանքներն են. «Հայրենասիրություն և գիտություն» (1904), «Վրաստանի արքան. Նրա իրավունքների պատմությունը» (1905), «Հին Վրաստանի և Հին Հայաստանի պետական ​​կառույցները ( 1905) »,« Քաղաքականությունը և սոցիալական շարժումը Վրաստանում XIX դարում »(1905),« Իմաստուն առաջնորդների պատմությունը Վրաստանում »(1906),« Վրաստանի տնտեսական պատմություն »(1906),« Վրաց ազգի պատմություն. Գիրք I »(1908),« Վրաստանի արդարադատության պատմություն. Գիրք I »(1909),« Վրաստանի ազգային պատմություն. Գիրք II »(1914),« Պատմության նպատակը, աղբյուրներն ու մեթոդները նախկինում և այժմ. Գիրք I », «Հին վրացական պատմագրություն» (1916), ինչը մեծապես նպաստեց վրաց պատմագրության զարգացմանը:  Իր գրեթե բոլոր աշխատություններում Ի. Javավախիշվիլին նաև մեծ ուշադրություն է դարձրել միջնադարյան հայկական քաղաքական, սոցիալական և եկեղեցական պատմության, հայագիտության, Հայաստանի պատմական աշխարհագրության, հայ պատմաբանների կյանքի և նրանց աշխատությունների լուսաբանմանը:   Ի. Javավախիշվիլին բարձր է գնահատել հայ միջնադարյան պատմագրությունը հարևան երկրների պատմության համար առանձնահատուկ նշանակության համար: Ի. Javավախիշվիլին ոչ միայն մեծ հետազոտող էր, այլև երիտասարդ սերնդի դաստիարակ:   1903-ին Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանում հիմնադրել է Վրաստանի պատմությունն ուսումնասիրող բաժին: Ստեղծել վրացի ուսանողների գիտական ​​հասարակություն, որտեղ զեկուցումներն ընթերցվում էին մայրենի լեզվով, ինչը հիմք էր հանդիսանում վրացերենով բարձրագույն կրթության և գիտության զարգացման համար: 1911-1912թթ. I. Javավախիշվիլիի նախաձեռնությամբ ուսանողական ընկերությունը հարցում է անցկացրել `պարզելու համար, թե վրացի քանի ուսանող է սովորում արտերկրում Ռուսաստանում և ինչ մասնագիտություններ են աշխատում վրացի գիտնականները բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում: Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանում իր գիտամանկավարժական գործունեությանը զուգահեռ ՝ Ի. Javավախիշվիլին ակտիվ գործունեություն է ծավալել հասարակական-քաղաքական կյանքի գրեթե բոլոր ոլորտներում ՝ համագործակցելով վրաց գրագիտության ընկերության հետ, լինելով Վրաստանի պատմական և ազգագրական ընկերության անդամ, դասախոսելով Վրացական քաղաքներ և լինելով Իլյա vավճավաձեի աշխատությունների առաջին ակադեմիական հրատարակության խմբագիր: խորհրդի անդամ, ակտիվորեն մասնակցել է եկեղեցու ինքնավարության վերականգնման պայքարին և այլն: Թբիլիսիի պետական ​​համալսարանում իր գործունեության ընթացքում Ի. Javավախիշվիլին հրատարակել է «Հին Հայաստանում գյուղացիական շարժումների պատմությունը» էջը (1936), «Նյութեր Հայաստանի սոցիալական շարժումների պատմությունից IX դարում սկզբին XIII դարի սկզբին» (1937) , «Հին հայկական պատմագիտություն. Գիրք 1» (1935, վրացական) աշխատություններ:   Նա անդրադարձավ «Սասունցի Դավիթ» էպոսին և հոդվածներ տպագրեց հայկական մամուլում: 1917 Հեղափոխությունից հետո Ի. Javավախիշվիլին իր կողմնակիցներին Ի. Ipիփշիձեին, Ակ. Շանիձեն, Շ. Նուցուբիձեն «ուրիշների հետ վերադարձավ հայրենիք» և ակտիվորեն սկսեց պայքարել Կովկասում առաջին բարձրագույն ուսումնական հաստատության ՝ համալսարանի ստեղծման համար, որը պսակվեց հաջողությամբ:  1918 Հունվարի 26-ին վրաց հասարակությունը նշում է Թբիլիսիի պետական ​​համալսարանի բացումը, որը նախաձեռնել էր Ի. Javավախիշվիլին:   Համալսարանի բացման օրը համընկավ Դավիթ Շինարարի հիշատակի օրվա հետ, ուստի Ի. Javավախիշվիլին ընդգծեց, որ համալսարանը Դավիթ թագավորի հիմնադրած Գելաթի ակադեմիայի շառավիղն է:  Հունվարի 13-ին տեղի ունեցավ համալսարանի դասախոս-խորհրդական, որի մասնակիցներն էին ռեկտոր Ի. Javավախիշվիլին, բայց վերջինս հրաժարվեց:   Նրա առաջարկով առաջին ռեկտոր նշանակվեց եվրոպական ականավոր գիտնական, քիմիկոս Պետրե Մելիքիշվիլին:   Վերջինս խոստովանեց. «Իվանե Javավախիշվիլին հիմնադիրներից մեկն է, ներշնչողը, համալսարանի միակ ասպետը, որտեղ ոչ ոք չի կարող մրցել կամ դիմադրել նրա հետ» 1: Սկզբնապես համալսարանն ուներ փիլիսոփայության մեկ ֆակուլտետ, որի առաջին դեկանն էր Ի. Javավախիշվիլին:  Գեյլը այդ ֆակուլտետում դասավանդում էր պատմություն, բանասիրություն, փիլիսոփայություն և տնտեսագիտություն:  Համալսարանի առաջին դասախոսներն էին Իվանե Javավախիշվիլին, Պետրե Մելիքիշվիլին, Գեորգի Ախվլեդիանին, Անդրեյ Բենաշվիլին, Ֆիլիպ Գոգիչաիշվիլին, Կորնելի Կեկելիձեն, Շալվա Նուցուբիձեն, Անդրեա Ռազմաձեն, Ավիփի Շիմնաձեն, Դիմիտրի Ուզնաձեն Ի. Javավախիշվիլին փորձեց համալսարանի շուրջ համախմբել տաղանդավոր վրացիներին, ովքեր աշխատում էին Ռուսաստանում և եվրոպական երկրներում:  Ն.-ն աշխատանքի է հրավիրվել Թբիլիսիի պետական ​​համալսարան: Մուսխելիշվիլին, Ի. Բերիտաշվիլին, Ա. Elանելիձեն և այլք:   Համալսարանը հայագիտական ​​հետազոտությունների կենտրոն դարձնելու համար, Ի. Javավախիշվիլին 1918 թ. 1913 թ. Հոկտեմբերին նա Օդեսայի համալսարանի իրավագիտության և պատմության ֆակուլտետ հրավիրեց մի երիտասարդ, բայց արդեն հայտնի գիտնականի: Շրջանավարտ Լեոն Մելիքսեթ-Բեկին, միևնույն ժամանակ, ընդլայնեց հայագիտության դասընթացների ցուցակը. Հայ ժողովրդի պատմություն, Հայ իրավունքի պատմություն, Հայ բարբառագիտություն, Տեքստաբանություն ilesայլս 3:  Սեփական կադրեր ունենալու համար նա Երեւան է ուղարկել բանասիրական ֆակուլտետի առաջին շրջանավարտներից մեկին ՝ Իլյա Աբուլաձեին: 1928 Համալսարանի պոլիտեխնիկական ֆակուլտետի հիմքի վրա ստեղծվեց Պետական ​​պոլիտեխնիկական ինստիտուտը, իսկ 1930 թվականին ստեղծվեցին Վրաստանի գյուղատնտեսական ինստիտուտը և Վրաստանի բժշկական ինստիտուտը:   1933 թվականից համալսարանից ստեղծվել են մաթեմատիկայի, աշխարհագրության, արվեստի, լեզվի և գրականության գիտական ​​ինստիտուտներ:   Այս ինստիտուտները, որոնք հետագայում առանձնացան համալսարանից, միավորվեցին և 1941 թ.-ին: Վրացական ԽՍՀ գիտությունների ակադեմիան, որն այժմ կոչվում է Վրաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, բացվեց 2006 թ. Փետրվարի 10-ին:   Դա նշանակալի իրադարձություն էր վրաց ժողովրդի մշակութային կյանքում:   Ակադեմիան շարունակեց ինչպես համալսարանի, այնպես էլ 12-րդ դարի ավանդույթները: հիմնել են վրացական կրթության և խնամքի կենտրոններ. Գելաթի և Իգալտոյի ակադեմիաներ 4:  Ակադեմիայի հիմնադիր ակադեմիկոսներն էին Կորնելի Կեկելիձեն (բանասիրություն), Դիմիտրի Ուզնաձեն (հոգեբանություն), Ակակի Շանիձեն, Գեորգի Ախվլեդիանին, Առնոլդ Չիկոբավան (լեզվաբան. 1 Տե՛ս Թբիլիսիի Ի. Javավախիշվիլիի անվան պետական ​​համալսարանի պաշտոնական կայքէջը. //www.tsu.edu.ge/ge/about/rectors/qr9kuydxrznrxncuh/: 3 Բայրամյան Հր., Էջեր հայ-վրացական գրական հարաբերությունների պատմությունից, Երեւան, 2010, էջ 138-139: 4 Տե՛ս Վրաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի պաշտոնական կայք ՝ http: //www.science.org.ge/: Գեորգի Խաչապուրիձե, Սիմոն Janանաշիա (պատմություն):   Ակադեմիայի առաջին տնօրեն ընտրվեց ակադեմիկոս Նիկոլոզ Մուսխելիշվիլին 1: «Իվանե Javավախիշվիլին. Վրացական մշակույթի որոշ հարցեր» մոնոգամիստ Ռոին Մետցելը գրել է. «XIX դարի վերջին և քսաներորդ դարի սկզբին Վրաստանի կյանքում հայտնվեց մի անձնավորություն, որը մեծ ներդրում ունեցավ ժամանակագրության մեջ, մի մարդ, ով ծառայեց որպես ճշմարիտ օրինակ հայրենասիրություն իր ժամանակակիցների հանդեպ, խորը գիտական ​​հետազոտությունների օրինակ, անսահման հայրենասիրություն, եղբայրների հանդեպ հարգանք, քաղաքացի-գիտնական: Վրաստանում առաջին բարձրագույն ուսումնական հաստատության ստեղծում, Համալսարան և վրացերենի ուսումնասիրության նոր փուլի սկիզբ պատմություն և վրացական պատմագրություն: Ի. Javավախիշվիլի 1902-1917 թվականներին Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանում դասընթացները ներառում էին ոչ միայն Վրաստանին, այլ նաև Հայաստանի անցյալին վերաբերող նյութեր, ինչպիսիք են «Անիի քաղաքական կազմակերպությունն ըստ արձանագրությունների» դասընթացը, որը հակիրճ անվանվեց «Անիի պատմություն» 3   Այդ կապակցությամբ, 1911 թ. Ամռանը, Ի. Javավախիշվիլին այցելեց Անի, որտեղ Ա took-ն մասնակցեց Մար Վրույրի, Ն. Սիչովի, Ն. Օկունի, Ս. Պոլտորացկի և Գ. Hapափանցյանների գլխավորած պեղումներին:  Փաստորեն, սա միակ դեպքն է, երբ Ի. Javավախիշվիլին այցելել է Հայաստան:  1921-1922թթ. ՝ Թբիլիսիի համալսարանում: ուսումնական տարում Ի. Javավախիշվիլին որպես մասնագիտական ​​դասընթաց ուսումնասիրել է «Հայ հին պատմական գրականություն», բայց միայն V-VI դարերում: մասին.   Դասընթացը լույս է տեսել վրացերեն լեզվով առանձին գրքով 1935 թ .: Թբիլիսիում: 1918 թ. Հունվարի 30-ին Ի. Javավախիշվիլին համալսարանում հանդես եկավ իր առաջին դասախոսությամբ.   1918-1919թթ. Նա հարստացրեց վրացական պատմագիտությունը մի շարք հոդվածներով. «Քաղաքները, քաղաքային կյանքը և կենցաղային պայմանները Վրաստանում XVII-XVIII դարերում», «Ռուսաստանի և Վրաստանի անկախությունը XVIII դարում», «Վրաստանի սահմանները պատմական կետից տեսանկյունից »և այլն: 1919 թ. Դեկտեմբերի 17-ին Ի. Javավախիշվիլին ընտրվեց Թբիլիսիի պետական ​​համալսարանի ռեկտոր:  Նրան բախտ վիճակվեց ծանր ժամանակներում կրել ռեկտորի դժվարին պատասխանատվությունն ու պարտականությունը:   1921 Փետրվարին խորհրդային բանակը մտավ Վրաստանի Դեմոկրատական ​​Հանրապետություն:  Երկրի անկախությունը փրկելու համար զինվեցին վրացական բանակը, մտավորականությունը, ուսանող-երիտասարդները:   Թբիլիսիի պետական ​​համալսարանի դասախոսներ-դասախոսներ. I. Javավախիշվիլիի գլխավորությամբ նրանք իրենց համերաշխությունն են հայտնել հանրապետության կառավարությանը և խնդրել ընդգրկվել հայրենիքի պաշտպանների շարքերում:  Ի. Javավախիշվիլին պատերազմ գնացող ուսանողներին դիմեց հետեւյալ բառերով. «Itիշտ է, մենք զենքի պակաս ունենք, ռազմական տեխնիկան քիչ է, մեզ շատ այլ բաներ են պետք, բայց ինչպես ասացին մեր իմաստուն մարդիկ.« Քաջ մարդու սիրտը երկաթից է, զրահը առնվազն 1 Ակադեմիան ղեկավարել է 30 տարի (1941-1972):   1972-1977 թվականներին ակադեմիայի նախագահն էր Իլյա Վեկուան, 1978-1986 թվականներին ՝ ակադեմիկոս Եվգենի Խարաձեն, 1986-2004 թվականներին ՝ ակադեմիկոս Ալբերտ Թավխելիձեն, 2005-2013 թվականներին ՝ ակադեմիկոս Թամազ Գամկրելիձեն:   Ակադեմիկոս Գեորգի Կվեսիտաձեն Ակադեմիայի Նախագահն է հունիսի 19-ից: 2 Տե՛ս Թբիլիսիի պետական ​​համալսարանի պաշտոնական կայքը ՝ http: //www.tsu.edu.ge/ge/about/rectors/qr9kuydxrznrxncuh/: Այն պետք է պատրաստված լինի փայտից: »   Մեր ազգային մշակույթի Սպիտակ տաճարը կօրհնի բոլոր նրանց, ովքեր շտապում են ռազմի դաշտ: »  Բոլշեւիկների կողմից Թբիլիսիի գրավումից հետո համալսարանին սպառնում էր Կարմիր բանակի ներխուժումը:  Ի. Javավախիշվիլին պահանջեց պահպանել կարգապահությունը, նրա անսասան և սկզբունքային դիրքորոշումը հասավ իր նպատակին, համալսարանը փրկվեց կործանումից: Ռեկտոր Ի. Javավախիշվիլին աշխատելու տարիները իրեն նվիրեցին համալսարանի հետագա զարգացմանը:   Նրա գործունեության ոլորտը բազմաբնույթ էր: փորձում է բարձրացնել դասախոսների գիտական ​​մակարդակը, պայքարում է դասախոսների կենսապայմանները բարելավելու համար, հրավիրում է տարբեր երկրների մասնագետների, ակտիվորեն աջակցում համալսարանի օժանդակ գիտական ​​հաստատությունների պահպանմանը և աշխատանքային պայմանների բարելավմանը: 1923 թ. Ի. Javավախիշվիլին հիմնադրեց համալսարանի տպարանը, ստեղծեց նոր ֆակուլտետներ ՝ գյուղատնտեսություն, պոլիտեխնիկ - իրավագիտություն, ամեն կերպ օգնեց կարիքավոր ուսանողներին ՝ բազմիցս աջակցելով նրանց ֆինանսական և բարոյական առումով:   Դա ուսանողության համար մարդկության նմուշ էր, շատ պահանջկոտ, միևնույն ժամանակ անսահման բարի և ուշադիր:  Նա շարունակեց իր ակտիվ հասարակական գործունեությունը: Նա եղել է կրթության նախարարությանը կից դասագրքերի և տերմինաբանական ուղեցույցների համակարգող հանձնաժողովի նախագահ, Վրաստանի պետական ​​գիտական ​​խորհրդի փոխնախագահ, Վրաստանի պատմա-ազգագրական ընկերության նախագահ:   Հրապարակված է Ի. Javավախիշվիլիի նոր աշխատությունների կողմից. «Վրաց ազգի պատմություն. Գիրք IV, մաս I» (1924), «Պատմության նպատակը, աղբյուրները և մեթոդները նախկինում և այժմ. Գիրք III, մաս I», «Վրացերենի ուսուցում Ուսումնասիրություններ կամ հնագիտություն. Մաս II »,« վրացական փառաբանություն կամ դիվանագիտություն »(1925-1926) և այլն: 1923 թ. Մարտի 30-ին Թբիլիսիի պետական ​​համալսարանի պրոֆեսոր-դասախոսների խորհուրդը Ի. Javավախիշվիլին ընտրեց ռեկտոր նոր ժամկետով:   Դժբախտաբար, շուտով Խորհրդային Կառավարությունը և նրա հնազանդ «վայ-գիտնականները» սկսեցին I. Javավախիշվիլիին առաջադրված մեղադրանքները, որին հաջորդեց 1926 թվականը: Ռեկտորի պաշտոնից ազատվելը հունիսի 23-ին: 1928 Նոր ռեկտորի ՝ Թեդո Գլոնտիի հոդվածը տպագրվեց «Դեպի միջնակարգ դպրոց» ամսագրում, որտեղ նա consideredավախիշվիլին համարում էր իրեն «միջնադարի մշակույթով անցնող» գործիչ:   1928 Հանդիսավորորեն նշվեց համալսարանի հիմնադրման 10-ամյակը, որի ընթացքում այդ դեպքում ոչ մի բառ չասվեց: Javավախիշվիլիի ներդրման մասին:   Շատերը հասկանում էին նրա դեմ պայքարի անարդարությունը ՝ գաղտնի համակրելով, աջակցության նամակներ ուղարկելով, բայց ոչ ոք չէր համարձակվում հրապարակավ սատարել նրան: Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական կոմիսարների խորհուրդը 1930 թվականին 2012 թվականի հուլիսի 7-ի դրությամբ համալսարանի հիմքի վրա ստեղծվել է 4 ինստիտուտ:   Կրթության ժողովրդական կոմիսարիատի 1931 թ. Մայիսի 28-ի որոշմամբ Ի. Javավախիշվիլին վտարվեց մանկավարժական ինստիտուտից ՝ «Կոնդրատ-Շչինա» խմբավորման հետ համաձայնության մեղադրանքով:   Դա սարսափելի վիրավորանք էր համալսարանի հիմնադրի հասցեին:  Այնուամենայնիվ, 1933 թ. Փետրվարի 17-ին նա նշանակվեց համալսարանի Վրաստանի Հին պատմության ամբիոնի վարիչ: Նա աշխատել է մինչեւ 1935 թվականը: Շուտով անխնա պայքարը վերսկսվեց: Javավախիշվիլիի դեմ, որի գագաթնակետը դարձավ համալսարանի ռեկտոր Կառլո Օրագվելիձեն 1936-ին: «Վրաստանի պատմության հիմնախնդիրների մասին» զեկույցը, որը կարդաց Պատմության ֆակուլտետի խորհրդի 2012 թ. Մարտի 23-ին, որտեղ նա խիստ քննադատեց Ի. Javավախիշվիլիի աշխատությունները և վրացական գիտության մեջ նրա ներդրումը միայն էմպիրիկ նյութական փաստերի հավաքագրման և համակարգման մակարդակում: Ի. Javավախիշվիլին սկզբունքային որոշում կայացրեց 1936-ին: Ապրիլի 10-ին նա նամակ գրեց կրթության ժողովրդական կոմիսարին `տեղեկացնելով, որ հեռանում է համալսարանից:  Նրա դեմ արշավն ընդհատվեց միայն 1930-ականներին: Վերջին. Որպես մշտական ​​դասախոս-խորհրդատու հրավիրվել է Կովկասի գիտահետազոտական ​​ինստիտուտ (հետագայում ՝ ENIMK):   1937 թվականի մարտի 13-ին նշանակվեց Վրաստանի պետական ​​թանգարանի պատմության բաժին:  Նշանակվել է իր ժամանակի Շոթա Ռուսթավելի թանգարանի տնօրեն:   I. 1937 թվականին Tbilisiավախիշվիլիի ղեկավարությամբ Թբիլիսիում կազմակերպվեց «Մարդու» 750-ամյակին նվիրված ցուցահանդես: 1945 թ. Դեկտեմբերի 27-ին Թբիլիսիում կազմակերպվեց ԽՍՀՄ գրողների միության 5-րդ պլենումը, որտեղ նա կարդաց զեկույց «Ռուսթավելու դարաշրջանի վրացական սոցիալական մշակույթը ը« Մարդը »բանաստեղծությունը:   1938 թ. Մայիսի 25-ին Թբիլիսիի պետական ​​համալսարանի 20-ամյակին նվիրված հոբելյանական գիտական ​​նստաշրջանում Ի. Javավախիշվիլին ընթերցեց «Վրաստանում համալսարան հիմնելու պայքարը» թեմայով զեկույց, որում նա հիշում էր համալսարանի ստեղծման պայմանները: առաջին համալսարանը Կովկասում:  Այս խոսքերով նա ուսանողներին կոչ արեց. «Միայն հիմնավոր գիտելիքները թույլ են տալիս հասարակության մեջ ձեր արժանի տեղը զբաղեցնել:  Պետք է հիշել, որ մեծ գործ երբեք չի կարող կատարվել առանց սիրո:   Սառնասիրտ, անտարբեր մարդը երբեք չի կարող ինչ-որ բան անել, բոլորը պետք է սիրեն իրենց ժողովրդին, գիտությունը, պատասխանատվություն զգան, որպեսզի իր ներուժը ծառայեն ինչպես գիտությանը, այնպես էլ մարդկանց:  «Գիտական ​​աշխատանքը երջանկություն է, երջանկություն, որ ոչ բոլորն են բախտավոր, նա, ով այն երջանիկ մարդկանցից է, ով բնության կողմից օժտված է բնական տաղանդով, ունի կամքի ուժ և գործի հանդեպ սեր, պետք է իրեն պարտավորված զգա փոխհատուցել այն ժողովրդին, որին ինքը պատկանում է »: ,   1938 թ. Հունիսի 15-ին ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահ Ի. I.ավախիշվիլին պարգևատրվեց Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով:  Նույն թվականին ընտրվել է Վրացական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր, այնուհետև Գերագույն խորհրդի նախագահության անդամ: 1939 թ. Դարձել է ԽՍՀՄ ԳԱ լիիրավ անդամ: 1930-ականներ I. Հրապարակվել են Javավախիշվիլիի մի քանի աշխատություններ. «Սոցիալական պայքարի պատմությունը Վրաստանում IX-XII դարեր»: (1934), «Հին հայկական պատմագիտություն. Գիրք I» (1935), «Իլյա vավճավաձե պատմություն Վրաստանի պատմություն» (1937), «Վրաց-կովկասյան լեզուների վաղ բնությունը 19 ազգակցական կապ» (1937), «Խնդիրներ վրացական երաժշտության պատմությունը »(1938): 1939 թ. Մայիսի 26-27-ը նա մասնակցեց ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի փիլիսոփայության և պատմության ամբիոնի գիտաժողովին, որտեղ, որպես զեկույց («Ներածություն վրաց ժողովրդի պատմության մեջ»), ներկայացրեց գլուխներից մեկը իր I գրքի ՝ «Պատմա-էթնոլոգիական հիմնական հիմնախնդիրները иБлижнего Востока древнейшей эпохи» գրքի, որը լույս է տեսել «Вестник древней истории» ամսագրի չորրորդ համարում նույն 1-ին տարում: Ի. Javավախիշվիլին մահացավ 1940 թվականին: Նա մահացավ հանկարծակի սրտի կաթվածից նոյեմբերի 18-ին դասախոսություններ կարդալու ժամանակ:   Նոյեմբերի 21-ին թաղվեց Թբիլիսիի պետական ​​համալսարանի բակում `Մելիքիշվիլիի կողքին գտնվող առաջին ռեկտոր Պ. 1953 թ. Նրա գերեզմանին տեղադրեցին քանդակագործ Թ. Vinվինիաշվիլիի քանդակագործ արձանը: 1975 թ. Թբիլիսիի պետական ​​համալսարանի վրացական պատմության ամբիոնից բացվեց Ի. Javավախիշվիլիի Վրաստանի պատմության կրթական-հուշագրային կաբինետ, որտեղ ներկայացված էին նրա կյանքն ու ստեղծագործական հուշերն ու գիտական ​​գրականությունը:   1998 Թբիլիսիի համալսարանի 80-ամյակի կապակցությամբ կաբինետն ամբողջությամբ ընդլայնվեց և համալրվեց նոր ցուցանմուշներով:   1988 թ. Թբիլիսիի պետական ​​համալսարանը շնորհվեց հիմնադիր Ի. Javավախիշվիլիի անվանը: Ekvtime Taghaishi I. Նա գրել է ավախիշվիլիի մասին: «Հազվադեպ է պատահում, որ մարդը որեւէ թերություն չունենա, նույնիսկ եթե դրանք շատ փոքր են:  Երբ մոմի լույսով Իվանե ավախիշվիլիին զննում էիք, ոչ մի արատ չէիք գտնի, նա անթերի, անթերի մարդ էր: »1 Ռուզաննա Յոլչյան ԻՎԱՆԵ AԱՎԱԽԻՇՎԻԼԻԻ ԿՅԱՆՔՆ ԵՎ ԳՈՐCTՈՒՆԵՈՒԹՅՈՒՆԸ Հիմնաբառեր. Իվանե Javավախիշվիլի, կենսագրություն, Թբիլիսիի պետական ​​համալսարան, վրացագիտություն: ։

Աշխատանքում  ներկայացված  են  վրաց  խոշոր  գիտնական  և  հասարակական  գործիչ,  Թբիլիսիի  պետական  համալսարանի  հիմնադիր Իվանե Ջավախիշվիլու  կյանքը և գործունեությունը։
   Ծնվել  է  1876  թ.  ապրիլի  23-ին,  Թիֆլիսում։
   1885  թ.  ընդունվել  է  Թիֆլիսի  առաջին  գիմնազիա,  որտեղ  նա  առանձնահատուկ  հետաքրքրություն  է  ցուցաբերել  սեփական  երկրի  պատմությունն ուսումնասիրելու նկատմամբ, ինչը կանխորոշել է 1895 թ. նրա ընդունվելը Պետերբուրգի համալսարանի Արևելյան լեզուների բաժին։
  1901-1902 թթ. Բեռլինի համալսարանում սովորել է համաշխարհային պատմություն, կրոնի պատմություն և բյուզանդագիտություն։
   Ի. Ջավախիշվիլին իր գիտական ժառանգության մեջ ներկայացրել է Վրաստանի պատմության  բոլոր ոլորտները մեկ ամբողջության տեսքով և նկարագրել զարգացման ընթացքը։
  Ի. Ջավախիշվիլու թողած գրական ժառանգության մի մասը տպագրված է ռուսերեն, իսկ մի որոշ մաս`  Մելիքսեթ-Բեկի  թարգմանությամբ,  լույս  է  տեսել  հայերեն։
   Մինչդեռ  նրա  աշխատությունների  զգալի մասը մնում է միմիայն վրացերեն, ուստի և անմատչելի հայ ընթերցողի համար։
  Մեր հոդվածի  հիմնական  նպատակն  է  ծանոթացնել  հայ  հասարակությանը  մեծ  գիտնականի  և  հայագետի ստեղծագործությանը։
