ՀԵՏԱՈՏՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՕՏԱՐԱՄԱՆ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ ԳՈՅԱԿԱՆ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ Կյանքի անիմաստությունը հաստատելուց ավելի մեծ իմաստ չկա. Ալբեր Քամյուն, «Սիսիֆոսի առասպելը». Մեզ նետել են մի աշխարհ, որտեղ ոչ ոք պատասխանատվություն չի կրում:  Մենք վտարված ենք մեր գոյությունից:  Մենք ապրում ենք գոյությանը իմաստ հաղորդելու համար, իսկ գոյությունն անիմաստ է:  Եթե ​​մարդու գոյությունն անհեթեթ է, այն ավարտվում է մահով, կարո՞ղ է դրանից ինչ-որ արժեքավոր բան հանել:  Եթե ​​մեզ նետում են հուսահատ ու լքված գոյության մեջ, արժե՞ ինչ-որ բան անել:  Պետք չէ՞ ինքնասպան լինել ՝ անխուսափելի մահվան սպասելու փոխարեն: »[1] Անգամ սերը չի հաղթահարում անհեթեթությունը:  Մենք փնտրում ենք մեր անկյունը `ապացուցելու համար, որ այն գոյություն ունի:   Եթե ​​ընդունենք, որ կա Աստվածաբանություն, ապա աբսուրդիզմը, որպես փիլիսոփայական ուղղություն, հակասում է բոլոր կրոնական դրույթներին, բայց այս հոդվածի նպատակը Աստծո գոյության գաղափարը մերժելը կամ հաստատելը չէ:  Մենք օտարված ենք հասարակությունից, մեր ստեղծած իրերից և օբյեկտներից, և, վերջապես, օտարվում ենք ինքներս մեզանից: Այս պարագայում մեզ ոչ թե տանջում է Աստծո գոյության հարցը, այլ անհեթեթ էությունը:   Որպես էքզիստենցիալ հարց, նույնիսկ Համլետի «Լինե՞լ, թե՞ չլինել» մենախոսությունը: Վերջնական պատասխան չի տալիս:   Այն մնում է հավերժական առեղծված, որին դեռ ոչ ոք չի պատասխանել:  Կունդերան ասում է, որ կեղտը ավելի բարդ աստվածաբանական խնդիր է, քան չարը:  Աստված մարդուն ազատություն է տվել, ուստի կարելի է ենթադրել, որ նա պատասխանատու չէ վերջերս կատարած հանցագործությունների համար:  Մինչդեռ կեղտի պատասխանատվությունն ամբողջությամբ ընկնում է մարդու ստեղծողի վրա:   Կառլ asասփերսը իր «Մեղավոր խնդիրը» -ում արտահայտում է հետևյալ գաղափարը. «Չի կարող լինել մեկ ազգի մարդկանց մի խմբի հավաքական մեղք, բացի քաղաքական պատասխանատվությունից ՝ ոչ որպես բարոյական, ոչ էլ որպես մետաֆիզիկական մեղք: Բարոյական տեսանկյունից միայն անհատը միշտ կարող է դատապարտվել, կոլեկտիվը երբեք չի կարող դատապարտվել: »[3]   Իսկ քննադատ Ռ. Լերոյն ասում է. «Անհեթեթ աշխարհում մեղքի գաղափարը գործնականում կորցնում է ցանկացած իմաստ»: Հիմա փորձենք հասկանալ, թե ինչ է նշանակում աբսուրդ հասկացությունը: Աբսուրդը փիլիսոփայական հասկացություն է, որը նշանակում է հակասություն կյանքի իմաստի որոնման, կյանքի իմաստի որոնման, այդ իմաստը գտնելու ունակության միջև:  Աբսուրդն առաջանում է կյանքի իմաստի որոնման հիմնարար աններդաշնակությունից `բացելով կյանքի իմաստի բացակայությունը:   Անհեթեթությունն առաջանում է եթերային և մարդկային մտքի միաժամանակ գոյության հակասությունից: Աբսուրդը չի նշանակում անզորություն, անհնարինություն, քանի որ այն հաճախ մեկնաբանվում է: դա անիմաստության և գոյության բացակայությունն է:   Աբսուրդիզմը, որպես փիլիսոփայություն, բացահայտում է աբսուրդի հիմնարար բնույթը, թե ինչպես պետք է աբսուրդը գիտակցող մարդը փորձի պատասխանել մարդկային կյանքի և արժեքների գոյության հարցերին:  Աբսուրդիստ փիլիսոփա Ալբերտ Կամյունգը կարծում է, որ անհատները պետք է ընդունեն մարդկային գոյության անհեթեթ բնույթը `միևնույն ժամանակ շարունակելով կյանքի իմաստը որոնել և հայտնաբերել:  Աբսուրդիստական ​​տեսական կարծրատիպերն ու հասկացությունները նման են էքզիստենցիալիզմին և ջնիհիլիզմին:   Այն սկիզբ է առել 19-րդ դարի դանիացի փիլիսոփա Սորեն Կիերկեգարդի աշխատանքներից, որտեղ նա ընտրում է դիմակայել մարդ-աբսուրդի ճգնաժամին ՝ զարգացնելով իր իսկ էկզիստենցիալիստական ​​փիլիսոփայությունը: Աբսուրդիզմը ՝ որպես համոզմունքների համակարգ, առաջացավ եվրոպական էքզիստենցիալիզմիզմի ուղղությամբ այժմ, հատկապես, երբ Կամյուն մերժեց էկզիստենցիալիզմի որոշ կողմեր ​​և հրատարակեց իր «Սիսիֆոսի առասպելը» էսսեն:   Եթե ​​փորձենք լքել Սիզիփոսը լեռան ստորոտում, կտեսնենք, որ յուրաքանչյուր մարդ ունի իր ժայռը:  Սիզիփոսը մեզ սովորեցնում է գերագույն հավատարմություն, որը ժխտում է, որ աստվածները ժայռեր են բարձրացնում:  Բարձր գագաթներ հասնելու ջանքերը բավարար են մարդու սիրտը լցնելու համար:  Սիզիփոսը պետք է երջանիկ պատկերացնել:  Մենք բոլորս ունենք Սիզիփոսի նման խաչ, այն ամեն օր բարձրացնում ենք, բայց դա անում ենք մեր կամքով, գագաթին հասնելու ցանկությամբ:   Իհարկե, կա ինքնասպանություն կամ գոյությունից խուսափում, երբ անհատն ավարտում է իր կյանքը ՝ չգտնելով կյանքի իմաստը, բայց «Կիերկեգորը» և «Կամյուն» բացառում են այդ լուծման կենսունակությունը, քանի որ ինքնասպանությունը չի հակադրվում աբսուրդին:  Ավելին, ինչ-որ մեկի գոյության դադարեցումն ամեն ինչ ավելի աբսուրդ է դարձնում: Կրոնական, հոգևոր կամ վերացական հավատը մեկ այլ գաղափարի, վայրի, էության գոյության մեջ լուծում է, երբ մարդը հավատում է աբսուրդից այն կողմ այլության գոյությանը, որն ունի իմաստ:  Կիերկեգորը կարծում է, որ անհեթեթից այն կողմ որևէ բանի հավատալու համար անհրաժեշտ է անգիտակցական և կրոնական ձևով ընդունել անապացուցելի բանի առկայությունը:   Կամյունը և մյուսները այս լուծումը անվանել են «փիլիսոփայական ինքնասպանություն» 1: Կա նաեւ «անհեթեթության ընդունում» հասկացությունը, երբ մարդն ընդունում է կյանքի անհեթեթությունը եւ շարունակում է ապրել հակառակը:  Կամյունը գնահատում է այս լուծումը ՝ հաշվի առնելով, որ աբսուրդն ընդունելով կարելի է հասնել նրա ազատության գագաթնակետին:  Կրոնի այլ բարոյական պարտադրանքի մերժումը Ապստամբության դեմ ըմբոստությունը մարդուն գոհունակություն է պատճառում:  Կիերկեգորը, սակայն, այս լուծումն անվանեց «խելագարություն»:  Եթե ​​փորձենք աբսուրդիզմի շրջանակներում հասկանալ էկզիստենցիալիզմ և նիհիլիզմ հասկացությունները, ապա կտեսնենք, որ էկզիստենցիալիզմը կենտրոնանում է անհատի ազատ կամքի, իմաստի կառուցման վրա:  Մինչդեռ նիհիլիզմը գտնում է, որ «անիմաստ է իմաստ որոնել այնտեղ, որտեղ անհնար է գտնել»:  Աբսուրդիզմը, ըստ Կամյուի, թույլ է տալիս իմաստի որոշակի գոյություն, բայց կառուցված իմաստը չի գնահատում այնքան, որքան էկզիստենցիալիզմը:  Կամյուի աբսուրդիզմը արժեզրկում և հերքում է ազատ կամքի առկայությունը:   Կամյուն իր «Ըմբոստ մարդը» էսսեում դեմ է նիհիլիզմին, ի տարբերություն «էքզիստենցիալիստական» պիտակի, չնայած շատերի համար մինչ օրս Կամյուն էկզիստենցիալ փիլիսոփա-գրող է:  Ե՛վ էկզիստենցիալիզմը, և՛ աբսուրդիզմը կապ ունեն էքզիստենցիալ նիհիլիզմի գործնական կիրառման, ճշմարտության ընդունման հետ: Էքզիստենցիալիզմի փիլիսոփայական հիմքը կարելի է համեմատել Վերածննդի դարաշրջանի հետ, որը նման է երեխայի, որի ծնողը կենդանի է, առողջ, կատարում է ծնողական բոլոր պարտականությունները: Երեխային մնում է միայն ինքնուրույն կյանք մտնել ՝ զգալով ծնողի մշտական ​​հոգատարությունը:  Մինչդեռ էկզիստենցիալիզմը և մոդեռնիզմը նման են երեխայի ճակատագրի, որի ծնողը մահացել է:   Տիեզերքի (ծնողի) Աստծո գոյության (բացակայության) փաստը գտնվում է էկզիստենցիալիզմի դիտարկման տակ, քանի որ այդ մարդու բացակայության դեպքում նա անպաշտպան է և միայնակ, քանի որ նրան նետել են աշխարհ ՝ առանց գիտության կամ համաձայնության:   Էքզիստենցիալիզմն ինքնին արդեն ուներ իր նախապատմությունը, քանի որ մարդիկ հասկանում էին, որ մարդկության զարգացման հետ մեկտեղ մարդկությունն անցնում է հուսահատության և օտարացման:   Եվ այդ իրավիճակում ոչ ոք մարդուն ցուցումներ չի տալիս, ոչ ոք բարոյական չափանիշներ չի պարտադրում: Միևնույն ժամանակ, ազատ և անկախ մարդը բացարձակապես անպաշտպան է:  Մարդու հիմնական խնդիրը դրա գոյության հետ է կապված, ինչպես ասում է Սարտրը: Ես պատասխանատու եմ ամեն ինչի համար, բացի իմ գոյությունից, քանի որ ես չեմ իմ գոյության բուն պատճառը:  Ես-ի հետ հանդիպումը կարող է ավարտվել հուսահատությամբ, լիակատար հիասթափությամբ, և նույնիսկ մահվան ելքը դադարում է լինել մարդկային մեծ ողբերգություն:  Schopenhauer 1 Lat sui - իրեն և caedare - սպանել բառերից, որպես ֆենոմեն, ինքնարտահայտում, վարքային դրսևորում, պաթոլոգիական վիճակ:  Ինքնասպանության հարցը ուսումնասիրում է ինքնասպանության գիտությունը: Ըստ նրա ՝ մղձավանջի կիզակետում մարդը արթնանում է վատ երազը ընդհատելու համար, և նույն կերպ ՝ վատ հանգամանքների առկայության դեպքում, նա կարող է մղձավանջի նման ընդհատել իր կյանքը:   «Ողբերգական դժբախտության ժամանակ մենք գիտակցում ենք, որ նույնիսկ կյանքը կարող է լինել վատ երազ և արթնանալու անհրաժեշտություն»: Ի վերջո, էկզիստենցիալիզմը առաջ քաշեց այն թեզը, որ ի վերջո մահացությունը գոյության միայն վերջն է, երբ իրականում և՛ մահը, և՛ կյանքը մարդու գործողություններում տիրույթներ են:   Անհրաժեշտ է տարբերակել էկզիստենցիալիզմը ընդհանուր էքզիստենցիալ փիլիսոփայությունից, քանի որ մենք ամենուր կարող ենք տարբերակել էքզիստենցիալ փիլիսոփայության դրվագները:   Էքզիստենցիալիզմի փիլիսոփայական հիմքերը դրվել են Մարսելի, Յասպերսի և Հայդեգերի աշխատություններում:   Տերմինաբանության մեջ հաճախ հստակություն չկա:   Շատերը հրաժարվեցին օգտագործել «էքզիստենցիալիստ» եզրույթը:   Սարտն ասաց, որ ինքը էկզիստենցիալիստ չէ:   Սիմոնա Բովուարը հրաժարվեց լինել էկզիստենցիալիստ:  Եվ Կամյուն պնդում էր, որ ինքը ոչ էկզիստենցիալիստ է, ոչ էլ աբսուրդիստ:   Սարտրը նկարագրում է մեկ դրվագում: «Մի կին մոտեցավ ինձ և ասաց.« Ես վերջերս այնքան եմ վատացել, այնքան եմ վատացել, որ ինձ թվում է, որ ես աստիճանաբար դառնում եմ էկզիստենցիալիստ »:   Սարտրը խորապես վիրավորված էր տերմինի նման մեկնաբանությունից, բայց «էկզիստենցիալիստ» ասելով նա նկատի ուներ հերքումը, որոշակի հուսահատությունը, ընկճվածությունը, որը գերակշռում էր Եվրոպայում:   Էքզիստենցիալիզմի աղավաղված ընկալմանը հակազդելու համար Սարտրը արեց եզակի էքզիստենցիալիստական ​​մանիֆեստ, որի հիմքերը բյուրեղացրեց «Էկզիստենցիալիզմը հումանիզմ է» դասախոսության մեջ: Ո՞րն է մարդու նախնական առաքելությունը, էությունը կամ գոյությունը:  Էկզիստենցիալիզմը շատ հստակ պատասխան տվեց այս հարցին. Մարդը նախ գոյություն ունի, այսինքն ՝ նախ գալիս է գոյությունը, հետո ՝ էությունը:  Իր աշխատանքներից մեկում Թեյլորը ձևակերպում է հետևյալ գաղափարը. «Մարդը ինքն իրեն մեկնաբանող կենդանի է», և սա իսկապես ամենահզոր ձևակերպումն է, որը երբևէ կարելի էր պատկերացնել էկզիստենցիալ փիլիսոփայության մեջ: Եթե ​​մենք փորձենք վերաիմաստավորել գոյատևող անձի վիճակը, ապա արհամարհենք, որ «Աբրահամի տագնապ» արտահայտությունը առաջարկում է մարդուն հետապնդելու շատ տարբերակ: 1. Իսկապե՞ս նա հրեշտակ էր:   2. Կա՞ Աստված, որը հրեշտակ է ուղարկում:   Եվ վերջապես ՝ ամենակարևոր հարցը էկզիստենցիալիզմի տեսանկյունից: 3. «Ես Աբրահամն եմ»:  Դա գրված էր Դանթեի Դժոխքում: «Թող յուրաքանչյուր ոք, ով մտնում է այստեղ, հույսը կորցնի»: [7] և Սարտրը բառ առ բառ կրկնում է Դանթեի խոսքերը. «Եվ մենք վերջապես պետք է սովորենք ապրել մեր գոյության լիարժեք գնահատմամբ, մենք պետք է սովորենք ապրել առանց հույսի»: Գոյության դաշտից մարդը մտնում է դժոխք, որտեղ նա պետք է սովորի ապրել առանց հույսի:  Այստեղ բարձրանում է ընդհանուր դժոխքի գաղափարը:  Տիեզերագիտության մեջ խախտվում է մեծ օրինաչափություն: Մարդը գնում է դժոխք, և այդ դժոխային գոյությունը, ներքին աշխարհը, որտեղ մարդն ապրում է առանց հույսի:  Մարդը մտնում էր գոյության դժոխք. նա պետք է մնա այնտեղ մինչև այդ գոյության ավարտը, չնայած նաև ազատ է որոշելու ՝ դա վերջն է, թե ոչ:  Դժոխքն այն տեղն է, որտեղ անցում չկա դեպի ավելի բարձր ոլորտներ, - դա է դժոխքի մեծությունը, որովհետև մարդը կտրուկ հասկանում է, որ դրախտի հույս չունի:  Կամյուի «Սիզիփոսի առասպելը» գալիս է խորհրդանշելու դժոխքը:  Մարդը նետվում է գոյություն, նա անիմաստ է որբից ամեն ինչից, առաջին հերթին, քանի որ նա վերջանալու է մահվան:   Birthնունդը, գոյությունը, էքզիստենցիալ ընտրությունները անորոշ են, քանի որ մարդն ազատ է ընտրության հարցում, բայց նա տեղյակ չէ, թե ինչ է ընտրելու ՝ չունենալով հեռանկար և հրահանգ: Ազատ ընտրություն կատարելիս մարդը կորած վիճակում է:   Նույնիսկ հեքիաթներում կան հրահանգներ, մինչդեռ մարդկային գոյության մեջ չկա ուղեցույց, մարդ իր կյանքում մեկ բան գիտի ՝ նա կմահանա, ամեն ինչ կավարտվի նրա համար:  Սիզիփոսն ապրում է առանց վերը նշված գոյության իմաստի, առանց այդ իմաստն ունենալու հույսի:  Նա գիտի, որ չի կարող ավարտել իր գործը, բայց այդ ամբարտավան բեռը նրա կյանքի իմաստն է:  Ըստ խորհրդանիշների համապատասխան մեկնաբանության ՝ քարը շատ նման է նրան, ինչ էքզիստենցիալիստները կոչեցին մեր գոյության աբսուրդություն:  Մարդը նախ և առաջ կրկնվող և մոնոլիտ իրականության զոհն է: Մարդիկ ապրում են ՝ կրկնելով նույն գործողությունները, որոնք կազմում են գոյության տիեզերքը, որովհետև մարդն ապրում է գոյությանը իմաստ հաղորդելու համար, և այս կրկնվող շրջանը գոյության անիմաստության ամենաակնհայտ ապացույցն է:   Բայց եթե Սիզիփոսին այլ տեսանկյունից նայենք, կտեսնենք, որ նա ոչ թե պատժվում կամ տառապում է, այլ երջանիկ է, քանի որ ընտրությամբ, պայքարով և որոշմամբ նա բարձրացնում է քարը ՝ կանգնելով լեռան գագաթին ՝ նվաճելով հաղթական ու երջանիկ պահը: , նա արդեն բարձրացրել էր բեռը:   Գոյության այդ բեկորը կրկին սկսվում է և նույն կերպ ավարտվում ամենօրյա տանջանքներով և հաղթանակով:  Սա էքզիստենցիալ պայքարի ազատության բարձրագույն կենտրոնացումն է: անձը ընդունում և ստանձնում է պատասխանատվություն: Եվրոպական ողջ մշակույթը ինքնաբացատրման գործընթաց է, որի ընթացքում մարդը փորձել է հասկանալ իր գոյության օբյեկտիվ-սուբյեկտիվ պատճառները: Չդադարելով լինել իր գոյության դժոխքում ՝ սովորելով ապրել առանց հույսի, անհեթեթության ձանձրույթում ՝ նա հասկանում է, որ ազատությունը ոչ միայն շնորհ է, այլև դատապարտում:  «Դժոխքը ուրիշների համար է», - ասում է Սարտրը:  Մեկը չի կարող իրեն այլ վայրում տեսնել, քան ուրիշի աչքում, ոչ ոք չի կարող հասկանալ, թե ով է նա:  Սարտրը հայտնաբերում է, որ նույնիսկ դժոխքում կա դուռ, և նույնիսկ գոյության փաստացի ավարտից հետո մարդն ունի ազատ ընտրության իրավունք:  Նույնիսկ գոյության ավարտից հետո մարդուն մնում է միայն մեկ բան ՝ իր ազատությունը ՝ լինի դա գոյության, թե գոյության ազատություն: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում գաղափարը, որ մարդու գոյությունն ավարտվում է երկրորդով, և որ ակնթարթային մահը կրում է կյանքի անիմաստության խորհրդանիշը:   Այս օբյեկտիվ նախադրյալները նպաստեցին աբսուրդի ժանրի զարգացմանը:   Կամյուի «Սիզիֆոսի առասպելը» ցույց տվեց, որ մարդկային գոյությունն անհեթեթ է, «գոյատևում է» ՝ միայն բողոքով և կրքով դրդված: Մարդն ապրում է առանց ենթատեքստի ՝ անհայտ պատճառներով նետվելով երկիր:   Մարդը ծնվում է, կամավոր ու անգիտակցաբար մահանում է: դա մարդու գոյության անխուսափելիության և անիմաստության միաժամանակ ծուղակն է:  Աբսուրդի ժանրը և աբսուրդի թատրոնի դրամայի հասկացությունները մեզ փակուղի են մտցնում:  Մոդեռնիզմի աշխարհայացքի ոլորտում Նիցշեի փիլիսոփայությունը գործի է դնում ժամանակակից մտածողության սկզբունքները: «Ինչ էլ որ ես ստեղծել եմ, որքան էլ սիրում եմ իմ ստեղծածը, շուտով ստիպված կլինեմ հրաժարվել դրանից»: Աբսուրդի թատրոնի առանձնահատկությունն այն է, որ դրամայի ժանրում աբսուրդի գաղափարը արտահայտվում է ոչ այնքան հուսահատության, մոտալուտ մահվան սարսափով, որքան գոյության կրկնությամբ:  Մարդիկ շփվելիս միմյանց չեն հասկանում: Մարդու և աշխարհի միջև կապը խզված է: Աբսուրդի թատրոն կառուցելու սկզբունքը միշտ ենթադրում է նվազագույն թվով դերասաններ, քանի որ նրանց առատությունն անհամատեղելի է կյանքի աբսուրդի միօրինակ ձանձրույթի հետ:   Դրանք միմյանց հետ կապված չեն բառերի գործողությամբ կամ տրամաբանությամբ:  Իրական իմաստը պետք է փնտրել անհեթեթության մեջ: Աբսուրդի թատրոնում օտարումը երկաստիճան է: Առաջին փուլը պատկերի օտարումն է իր իսկ անձից, այսինքն `պատկեր չունենալը, իսկ երկրորդ փուլը, այսինքն` կրկնակի, երկու չափումներով `հանդիսատես-դերասանի օտարումն է:   Ավանդական թատրոնը կառուցվել է կարեկցանքի հիման վրա, հունական թատրոնը գիտեր, որ հանդիսատեսը պետք է կատարսարիզ ապրի:  Աբսուրդի թատրոնը քանդեց այս միությունը:  Անհնար է կարեկցանքով ապրել միապաղաղ մարդու համար, ով չի գիտակցում իր շրջապատը և իրեն:  Հանդիսատեսը ի վիճակի չէ հետեւել պատկերի հոգեբանական զարգացմանը, քանի որ նկարի հոգեբանական զարգացում չկա:  Աբսուրդի թատրոնի բոլոր հերոսները մոռանում են անցյալը կամ չունեն անցյալ:  Մարդը ստրկության մեջ է հավերժ կախված իր անձի և գոյության անիմաստությունից, անհնար է նույնիսկ այդ սիրով վերացնել այդ անիմաստությունն ու օտարումը:  Այդ պատճառով ինքնասպանության թեման, որը նշվում է աբսուրդի թատրոնի գրեթե բոլոր ներկայացումներում, սպանության խնդիրը չի ընկալվում որպես հանցագործություն, քանի որ աբսուրդի թատրոնը ոչ միայն վերացնում է բարոյական-ճանաչողական սահմանը, այլ նաև սահմանում է գոյության և գործողության պատրանքային բնույթը:  «Աբսուրդի թատրոն» տերմինն առաջին անգամ օգտագործեց թատերագետ Մարտին Էսլինը ՝ դարձնելով արտահայտությունն իր գրքի վերնագիրը:   Վերջինիս առաջարկած «Աբսուրդի թատրոն» տերմինը նկարագրում է 1950-ականները: ֆրանսիացի դրամատուրգներին:  Այսպիսով, Աբսուրդի թատրոնը կամ աբսուրդի դրաման 1950-ականների արևմտաեվրոպական թատրոնի դրամատուրգիայում համարվում է աբսուրդիստական ​​ուղղվածություն:   «Աբսուրդ» հասկացությունը, որը ծագել է էքզիստենցիալիզմի փիլիսոփայությունից (Ալբեր Կամյու, Jeanան-Պոլ Սարտր), աբսուրդի դրաման դարձնում է իրականության հիմնական առանձնահատկությունը, որը հասարակական ճգնաժամի պատճառով զրկված է ներքին իմաստից " պատճառ և հետևանք »:  Այս ուղղության պիեսներում աշխարհը ներկայացված է լի անիմաստ, անտրամաբանական փաստերով, գործողություններով և ճակատագրերով:  Տերմինի առավել ցայտուն արտահայտությունը եղավ ֆրանսիացի գրող Սամուել Բեքեթի «Ռոտինա-ֆրանսիացի դրամատուրգ Եվգենի Իոնեսկոյի« Սպասում է գոդոյին »ներկայացման« dաղատ երգիչը »ներկայացման փարիզյան պրեմիերայից հետո:  Դրանցում բացահայտվում են աբսուրդի դրամայի հիմնական գծերը. Արտաքին (լեզվական) արտաքին ձևերի կեղծիքի և անիմաստության պատկերացում գրոտեսկային, զավեշտական ​​միջոցների միջոցով, որոնցում տեղի է ունենում «միջին մարդու» առօրյան, որով նա փորձում է մեկուսացնել իրեն, որոնք բխում են կյանքի արժեքների անիմաստության գիտակցումից `կապված մահվան և դաժանության հետ:   Աբսուրդը նաև էքզիստենցիալիստական ​​գրականության հիմնական դրդապատճառներից մեկն է, ուստի մենք փորձեցինք այստեղ հասկացությունը մեկնաբանել էկզիստենցիալիզմի այլ դրդապատճառների համատեքստում. Այս շարժառիթների համատեքստում լինել լինելու անհեթեթության էքզիստենցիալիստական ​​ընկալումը օրինական է թվում:  Էքզիստենցիալիստական ​​գրականության մեջ այս դրդապատճառներն արտահայտվում են միասին ՝ միմյանց բացահայտելով:  Էքզիստենցիալիզմը աբսուրդի կողմից ընկալվում է որպես մարդկային գոյության անիմաստության և աբսուրդի փորձ, որն արտահայտվում է մարդկային հոգու տագնապներով, սարսափի իմաստով:  Էքզիստենցիալիզմի և գրականության փիլիսոփայության առանցքային խնդիրը գոյության խնդիրն է: Մարդը լքված է, նա չունի աջակցություն ոչ իր ներսում, ոչ էլ արտաքին աշխարհում:  Այդ լքումը նրան ազատություն է տալիս:   Մարդը ազատ է կամ, ավելի ճիշտ, դատապարտված է ազատության:   Այս լքումն է, որ առաջնորդում է մարդուն:  Սյուրռեալիստները ոչ միայն նվազագույնի հասցրեցին ժանրային սահմանափակումները սահման չունենալու մտածելակերպում, այլև սկսեցին զարգացնել «բանաստեղծական ակտի» համապարփակության խնդիրը:  Կյանքը ՝ որպես էքզիստենցիալ միավոր, դառնում է բանաստեղծական ձևակերպում:  Սա իր հերթին կապում է սյուրռեալիզմը և դիցաբանությունը:  Իզուր չէ, որ հետսյուրռեալիստները մշակեցին նախնական քաոսի առասպելական թեման:  Աշխարհը, որն անհայտ կետից սկսվեց աստվածային արարչագործության ձվով, համընկնում է պոեզիայի հետ ՝ բանաստեղծ-ստեղծողի միջոցով ծնունդ առնելով ենթագիտակցության քաոսից: Իր օրագրերում Կաֆկան գրում է. «Theամացույցը շարժվում է: Ինտերիերը սատանայական, անմարդկային տեմպերով առաջ է շարժվում, իսկ արտաքինը` նորմալ:  Հնարավո՞ր է պնդել, որ այս երկու տարբեր աշխարհները բաժանված չեն, նրանք իրոք ամենասարսափելի կերպով պատառոտում են միմյանց: »  Կաֆկայի հերոսների անհեթեթ աշխարհն ի սկզբանե խորթ է, անհասկանալի ու անբացատրելի:  Գրոտեսկը ցուրտ է, հաճախ սարսափեցնող: Արտաքին օբյեկտիվ աշխարհը գոյություն ունի այնքան ժամանակ, քանի դեռ արտացոլում է հերոսի ներքին եսը: Էկզիստենցիալիզմը Ֆրանսիայում մտավոր կյանքի փաստ դարձավ 1910-ականներին, երբ ստեղծվում էին Գաբրիել Մարսելի փիլիսոփայական աշխատանքներն ու պիեսները:   Բայց ֆրանսիական փիլիսոփայական ինստիտուտներում էկզիստենցիալիզմի պաշտոնական աճը կապված է 1930-ականների կեսերի հետ:   Պատերազմից առաջ էքզիստենցիալիզմը չէր կարող մեծ ուշադրություն գրավել:  Էկզիստենցիալիզմի գաղափարները տարածվել են Ֆրանսիայում առաջատար գրողների ՝ Սարտրի և Կամյուի ստեղծագործությունների միջոցով:  Շուտով Սարտրը և Կամյուն հայտարարեցին, որ մարդը ներգրավված է պատմական շարժման մեջ, պատասխանատու է ոչ միայն իր, այլ նաև այլ մարդկանց առջև:  Սարտրի ստեղծագործությունները ՝ «Սրտխառնոց» վեպը, «Կյանքի ոչինչ» փիլիսոփայական աշխատանքը, «liesանճեր», «Փակ դռների հետեւում» դրամաները, մասամբ «Ազատության ճանապարհներ» վեպը և այլն, էկզիստենցիալիզմի բարձրագույն արտահայտություններն են:  Էկզիստենցիալիստ մարդ Սարտրինը ներկայանում է որպես ինչ-որ կոնկրետ բան ՝ իր կյանքով, իր գոյությամբ, իր գործողություններով այս կամայական կյանքի պայմաններում:   Ամենակարևորը `տվյալ անձի նրա« ընտրություններն »են, նրա գոյությունն ընդհանուր առմամբ` զգացմունքներով և ցանկություններով:   Սարտրն իր էկզիստենցիալիստական ​​հոդվածներում նշում է, որ գրողը պարտավոր է հերոսին օժտել ​​գործողության լիակատար ազատությամբ: Այդ պատճառով նա նախընտրում է Դոստոեւսկուն, քան Մորյակը:  Ըստ Սարտրի, Դոստոեւսկու հերոսը «ազատ է»: «Ես չգիտեմ, թե նա ինչով է զբաղվելու հետո, ինքը ինքը դա չի պատկերացնում», իսկ Մորիակի հերոսը «ստրուկ» է: նրան ճնշում է բացարձակ ճշմարտությունը, որի ներկայացուցիչն իրեն գրագիր է համարում:   Սարտրը անհատ չէ, այլ գաղափար է, մեկընդմիշտ տրված գաղափարների կրող:  Սարտրը ստեղծում է հերոսական ազատության պատրանք, բայց Ռոկանտենը բացարձակապես զերծ է ազատությունից, քանի որ այն անքակտելիորեն կապված է նրան անհատականությունից զրկող էքզիստենցիալիստական ​​դոգմաների հետ:  Սարտրը իր ստեղծած էքզիստենցիալիստական ​​տիեզերքի աստվածն է:   Ռոկանտենը չի կարող դուրս գալ այդ տիեզերքի նեղ սահմաններից:  Նա դատապարտված է բացահայտել միայն այն, ինչ իրեն թույլ կտա Սարտրը:  Ռոկանտենը բացահայտում է էքզիստենցիալիզմի հիմնական գաղափարները ՝ «գոյություն», գոյություն:   Արտաքին աշխարհին ուղղված դիտավորյալ գիտակցությունը գտնում և հաստատում է իրեն ՝ «լինելով» և «ոչինչ» հայտնաբերելով, աշխարհն ինքը:  Դա այն է, ինչ կա ՝ նյութի քարացած, թերզարգացած աշխարհը:  «Իր համար» -ը գիտակցություն է, դա ոչինչ է, գոյություն առանց էության, ազատություն և ընտրություն, նախագիծ, հավերժական շարժում, որը երբեք չի հասնում նպատակին `վերածվելով էության:  Իսկ գոյությունը գիտակցության կենտրոնացումն է արտաքին աշխարհի հետ, այդ դատարկությունը, վախեցնող բացարձակ ազատությունը, որից հերոսը ցանկանում է խուսափել, բայց որին խարսխված է ՝ որպես իր գոյության միակ նշանը:  Փիլիսոփայությունը փորձառու է Սարտրի վեպում, և փորձը փիլիսոփայական է:  Աշխարհն ինքնին բացահայտվում է զգայական ձևով: Գոյության զգացումը ֆիզիկական է, էրոտիկ, թաքնված: Վեպում ամենուր, սեփական մարմինը, հերոսը ներթափանցող կպչուն նյութի զգացողությունը բոլոր կողմերից շրջապատված է, բաներ, որոնք գիտակցվում են որպես դատարկություն, անիմաստություն, զուգադիպություն:   Գիտակցելով գոյության իմաստն ու անհեթեթությունը `գիտակցությունը հասկանում է, թե ինչ է դա, հասկանում է դրա ազատությունը: Մահը մարդուն խլում է ազատությունն ու ազատ ընտրությունը, միակ նվերը:  «Պատը» վեպում Սարտրը ցույց է տալիս մարդու վերափոխումը «առարկայի» ՝ մարմնի, որը, զգալով մահվան անխուսափելիությունը, քայքայվում ու տառապում է:   Սարտրի վեպի կենդանի դիակները ամեն կերպ անտարբեր են: Էքզիստենցիալ հերոսը կատարում է իր «ընտրությունը» «բնական» գոյության սահմաններում մարդկանց նկատմամբ, բոլոր մյուսների նկատմամբ, որոնք որոշվում են հերոսի մեջ առաջացող ցանկությունների բնույթով:  Սարտրի աշխատանքները ծայրաստիճան նատուրալիստական ​​են:   Նա պատկերում է խիստ անձնական, մտերիմ հարաբերություններ, որոնք ցույց են տալիս մարդու օտարացումը, մեկին հնազանդվելու ցանկությունը, սադիստական ​​զայրույթը:   Էկզիստենցիալիզմը բացահայտում է իր անհատապաշտական, հակասոցիալական առանցքը բոլոր դեպքերում, երբ մոտենում է ուրիշների կյանքին և սոցիալական կյանքին: Ինչպիսի ատելություն կա մարդկանց, բոլորի հանդեպ «Հերոստրատ» վեպում:  Այս վեպի եսը տարված է Հերոստրատի օրինակով, կործանման և ավերածությունների կրքով:  Ինքնին հասկանալի է, որ ատելության հատուկ պատճառ չկա:  Ամբողջ հարցն այն է, որ «դժոխքը ուրիշների համար է»:  Այս միտքն արտահայտված է Սարտրի «Փակ դռների հետեւում» [8] պիեսում, որն ամբողջովին հիմնված է նույն եզրակացության վրա:   Ներկայացումը տեղի է ունենում այդ աշխարհում, այսպես կոչված, դժոխք:   Բոլոր երեք հերոսներն էլ դժոխք են գնացել այս աշխարհում իրական իրական հանցագործությունների համար: Նրանք բոլորը գիտեն, թե ինչ է տեղի ունեցել, նրանց հրաշալի, հեքիաթային հնարավորություն տրվեց գնահատելու իրենց գործողությունները:  Նրանք հավատարիմ են մնում իրենց, մնում են հասարակ մարդիկ, որոնք անհավատալի տառապանքներ են պատճառում միմյանց, նրանք կյանքը դժոխքի են վերածում այն ​​պարզ պատճառով, որ դժոխքը յուրաքանչյուր մարդու համար «ուրիշներ» է:   Էքզիստենցիալիստական ​​դժոխքում արտաքին ոտնձգություններից ազատվելու այլ տարբերակ չկա, քան ինքնահաստատվելը ՝ տրորելով ուրիշների կամքը:   Պատմության մեջ Հերոստրատը, տարված իրեն գտնելու, իրեն ցույց տալու, ազատ ընտրություններ կատարելու ցանկությամբ, նույնիսկ ձեռքը բարձրացնում է իր հարազատների դեմ: Նա զենք է գնել և տարված է սպանության մոլուցքով:  Երեք փամփուշտ արձակվեց պատահական մարդկանց ուղղությամբ:  Ինչպես Մերսոն Կամյուի վեպում, այնպես էլ Հերոստրատը լիցքաթափվում է զուտ ֆիզիոլոգիական, մարմնական գործողությամբ:  Սարտրի աշխատանքում նատուրալիզմի առավել ծայրահեղ ձևերը վերամիավորվում են արդիականացված առասպելի վերացական ձևերի հետ:   Այս վերամիավորման նախապայմանը էքզիստենցիալիզմի մեջ է, կարծես մետաֆիզիկական «կյանքի փիլիսոփայության» մեջ:  Բնականորեն պատճենված էակը միաձուլվում է զարգացման ուժից դուրս գիտակցության բացարձակ կատեգորիաներին ՝ էմպիրիկ նյութից ստեղծելով փիլիսոփայական այլաբանության քարացած օրինաչափություններ:  Սարտրի առասպելական հակումի բարձրագույն արտահայտությունը նրա երկու բռունցքներն են ՝ «Fանճեր» և «Փակ դռներից այն կողմ»:  Մարդկանց ամենից շատ անհանգստացնում է այն, որ նրանք հասկանում են, որ ազատ են:  Ազատություն ձեռք բերելով ՝ «liesանճերի» հերոսը դառնում է միանգամայն միայնակ անձնավորություն, ձեռք բերում «ինքն իրեն գնալու» ունակություն, այսինքն ՝ իր գոյությունը փակելու կարողություն, կարծես մի ճշմարտության մեջ:  Նա ձեռք է բերում ազատություն, ինչը թույլ է տալիս իրեն զգալ որպես էկզիստենցիալիստ հերոս, գիտակցել գոյությունը «իր համար»:   Հարաբերությունները տանջալից են, քանի որ յուրաքանչյուրը հաստատում է իրեն, ազատորեն արտահայտում է իր կամքը ուրիշի հաշվին:  Մարդիկ անվերահսկելիորեն ձգտում են միմյանց: Այս բոլոր նկրտումները սեռական բնույթ ունեն, բայց էքզիստենցիալ հերոսներն ամենաշատը գնահատում են իրենց ազատությունը ՝ ամեն կերպ փորձելով չընկնել ուրիշների ազդեցության տակ:  Նրանք ապրում են առօրյա կյանքի ուժի ներքո, կյանքի ինտիմ-ֆիզիոլոգիական հարաբերությունների ճիրաններում:  Բոլորը դժգոհ են, բոլորին տանջում է անտանելի տխրությունը:  «Տարկետում» վեպում Սարտրը զարգացնում է այն միտքը, որ մարդիկ կախված են արտաքին հանգամանքներից:  Մարդը ընտրում է իրեն, բայց ընտրությունը որոշվում է հանգամանքներով: Մարդը բացարձակապես ազատ է անհրաժեշտության որոշակի սահմաններում:  Մարդիկ կախված են ժամանակաշրջանից, իրենց իրավիճակից:  Մարդը կարող է ծնվել աղքատ կամ հարուստ ընտանիքում, նա չի կարող ընտրել իր ծագումը և սոցիալական կարգավիճակը:  Մարդը պատասխանատու է ոչ միայն իր համար, այլ բոլոր մյուս մարդկանց համար:  Քեզ ընտրելով ՝ դու ընտրում ես ուրիշներին, ամբողջ մարդկությանը, այսինքն ՝ ընտրությունը միշտ սոցիալական գործողություն է:  Էքզիստենցիալիզմի ներքին հումանիզմի ամփոփումը լրացվում է Կամյուի «գերմանացի ընկերոջը նամակներից» մեջբերումով: «Ոչ ոք ի վիճակի չէ իմաստալից գոյություն ունենալ այնտեղ, ուր խաչվում է հանուն գոյության»:  Սարտրը ընտրության գոյապաշտական ​​հասկացությունը սահմանեց Անդրե Գիդեի «աննպատակ, անիմաստ գործողություն» հասկացությունից:  Ազատությունը հերթական վերացական դրոշն էր:  Սարտրը սկսեց գրել պատմական որոշակի հանգամանքներում այն ​​նվաճելու մասին:  Սարտրը բարձրաձայն հայտարարեց իր դիրքորոշման մասին այն վեճի ընթացքում, որը բռնկվեց նրա և Կամյուի միջև `« Ըմբոստ մարդը »վերնագրով էսսեի հրապարակումից հետո:  «Մեր այսօրվա ազատությունը ոչ այլ ինչ է, քան ազատ ընտրություն ազատագրման պայքարում», - գրել է նա 1952 թ.-ին օգոստոսին «Արձագանք Ալբերտ Կամյուին» հոդվածում:  Միայն պայքարին մասնակցելը իսկապես ուժեղացնում է մարդուն: Նա, ով երես է թեքում պատմությունից, գտնվում է իր վերահսկողության տակ, բայց նա չի ազդում դրա վրա:  Սարտրը Կամյուի «իդեալական խռովությունը» հակադրեց կոնկրետ նպատակների համար պայքարին, սոցիալական պայմանների փոփոխությանը, ի տարբերություն քաղաքական հետամնացության, շահագործման և աղքատության:  Գեներալը տրված է բետոնի մեջ:  «Միայն պատմական գործողությունների մեջ է տրված պատմության ըմբռնումը», - գրում է Սարտրը:  1947 թ. «Ի՞նչ է գրականությունը» վերնագրով հոդվածներում: լույս տեսած 2006 թ. Սարտրը խոսում է գրողի պատասխանատվության, գրականության սոցիալական գործունեության մասին `դրա ներգրավվածության մասին մարդկանց կյանքում:  «Գրականությունը ստեղծագործություն է, այն շարժվում է», - ասում է Սարտրը `միացնելով մտքերը արվեստի մի քանի գործերի մեջ (« The Undead Dead »,« Սիրելի մարմնավաճառ »,« Կեղտոտ ձեռքեր »,« Satan the Lord God »,« Necros »,« Alton's »): Միայնակ »): Մարդու անհետացումը որպես գոյություն հասկանալու համար անհրաժեշտ է դիտել Դոստոևսկու ստեղծագործության մեջ տրված մարդկային հոգեբանական քայքայման պատկերը:  19-րդ դարի երկրորդ կեսը կապված է եվրոպական գրականության և արվեստի իրողությունների հետ, որոնք ցույց են տալիս մարդու ծագումը, նրա արտաքսումը ստեղծագործական տեղեկատվական համակարգից `դարձնելով նրան կամ խորհրդանիշ կամ կենսաբանական միավոր: Մարդու այս իրավիճակը նախ ձեւակերպեց Նիցշեն «Աստված մեռած է» արտահայտությամբ [11], որտեղ Աստծո փոխարեն պետք է կարդալ «մարդ», ամեն ինչ պարզ կդառնա և հասկանալի կլինի, մանավանդ, եթե հիշենք նրա մեկ այլ խոսք. «Մարդ մի բան է, որը պետք է հաղթահարել »:   Ըստ Նիցշեի, Կաֆկան չի քննադատում մարդուն: Աբսուրդ է քննադատել գոյություն ունեցողին, ումից դուրս է հանել նրա կյանքը ՝ տեղում թողնելով մարդկային միօրինակությունը, որը ցանկացած պահի կարող է անհետանալ:  Սարտրը հավելեց, որ ամեն ինչ հնարավոր է:   Արտաքին աշխարհի հսկայական հիմարությունը, կյանքի անիմաստ բնույթը, նպատակի բացակայությունը, նպատակի բացակայությունը, օտար թշնամիների առկայությունը, գոյության կատարյալ անհեթեթությունը ստեղծում են առասպելական մթնոլորտ, որտեղ մարդը ներկա է որպես դատապարտյալ, կողմնակի անձ , ավելի անպաշտպան օգնական, քանի որ նա ի սկզբանե դատապարտված է ոչնչացման:   Դանթեն տեսնում է մեղավորներին դժոխքում, Կաֆկային ՝ գոյության, որտեղ մեղավորներ չկան, պատիժ չկա: Գոյությունն ինքնին պատիժ է, և պատիժը չունի պատիժ:  Նա պատժվում է հանցագործությամբ, իսկ Կաֆկայի հերոսները պատժվում են առանց հանցագործության: Նրա ոչ մի կերպար մեղավոր չէ, բայց բոլորը պատժվում են: Պատիժ, երբ հանցագործությունը բացակայում է:  Հանցագործություն չկա, բայց կա պատիժ: Դոստոեւսկում հանցագործություն կա, բայց պատիժ չկա:  Կաֆկայի խնդիրն է ցույց տալ այդ ուժերի կործանարար ազդեցությունը մարդու կյանքի վրա:  Դա ոչ թե բարոյական հոգեբանության կամ էթիկայի խնդիր է, այլ գոյության: Մարդը օտարված է գոյությունից, և գոյություն մտնելու նրա ջանքերը նրան ավելի են հեռացնում:  Անհեթեթ մտքի կամ գիտակցության ընդունում:  Աշխարհը հիմարության տեղ է, քաոսային ուժերի գերակայություն, որտեղ գիտակցությունը չի կարող ներկա լինել, այն վտարվում է այդ աշխարհից, նրա տեղը մարդու ներքին աշխարհն է, որը կամ փորձում է դիմակայել օտար ուժերին, բայց դատապարտված է պարտության: սկզբից.  Հետևաբար, քանի՞ մարդ է նրանց գիտակցությունը դատապարտված արտաքսման, անհետացման: այն գոյություն ունի միայն իր գիտակցության մեջ, ապավինում է միայն իր գիտակցությանը, իր փակ էությանը, բայց «էությունը դեռ գոյություն չունի»: Մեղքը, որպես գիտակցության ընդհանուր գիծ և ակամա վաստակ, առկա է ինչպես Կաֆկայի, այնպես էլ նրա շատ հերոսների մտածելակերպում:  «Օրջը» պատմում է կենդանին: «Ես ինձ նետում եմ փշոտ թփերի մեջ, որպեսզի պատժեմ ինձ համար անհասկանալի մեղքի համար»: ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ Գլուխ 15, URL:  https: //s3.amazonaws.com/aws-website-jamesleonardpark---freelibrary3puxk/AU60.html (հասանելի է.  25.07.2017): [2] Կունդերա Մ., Գոյության անտանելի թեթեւությունը, Անտարես, 2015, 384 էջ: URL.  http: //www.dhspriory.org/kenny/PhilTexts/Camus/Myth%20of%20Sisyphus-.pdf: [6] Սարտր JP, լինելը և ոչնչությունը:  Էսսեն ֆենոմենոլոգիական գոյաբանության մասին, 1956. [7] Դանթե Ա., Աստվածային կատակերգություն, 3-րդ հրատարակություն, ԵՊՀ հրատարակչություն, Երեւան, 1983, 600 էջ: [8] Sartre JP No Exit և երեք այլ պիեսներ, URL:  http: //www.vanderbilt.edu/olli/classmaterials/Jean-Paul_Sartre.pdf (հասանելի է  23.06.2017): [9] 20-րդ դարի օտար դրամատուրգիա, հատոր 2, ԵՊՀ, Երեւան, 1986: [10] Камю А., Пикьма к немецкому другу (թարգմանությունը:   Волевич И. ).), Альбер Камю (թարգմանիչ)  Mairet P.): Ամալյա Սողոմոնյան Աբսուրդի և օտարման խնդիրները Գոյության ցուցակում Հիմնաբառեր. Աբսուրդ, օտարացում, էքզիստենցիալիզմ, Ալբեր Քամյու, չգոյություն, աստվածաշնչյան մեղք, ազատություն, Սարտր, մահ , ։

Սույն  հոդվածում  քննարկվում  են  բիբլիական  մեղքի  և  ազատության,  կյանքի  հաղթահարման, օտարման և ինքնաօտարման, ինքնասպանության խնդիրները։
   Հոդվածի նպատակն է տարբերակել էքզիստենցիալիստական գրականությունն  աբսուրդի գրականությունից և փիլիսոփայությունից։
  Հոդվածում անդրադարձ է կատարվում նաև աբսուրդի թատրոնի գրականությանը։
  Աստծո գոյության և ամենաթողության, բիբլիական մեղքի և Աստծո պատժի գաղափարները սկսում են հետաքրքրել  ժամանակակից մարդուն, հատկապես պատերազմների ժամանակ, երբ կյանքի անիմաստության զգացումը սրվում է։
