ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԵՎ ԷԹԻԿԱԿԱՆ ՏԵՍՉՈՒՄՆԵՐԻ ՀԵՏ Հաշմանդամություն ունեցող մարդկանց խնդիրները  Ֆիզիկական միջավայրի անհասանելիության պատճառով հաշմանդամություն ունեցող մարդիկ արհեստականորեն զրկվում են հասարակության մաս կազմելու իրենց իրավունքից:  Արդյունքում, հաշմանդամություն ունեցող անձանց հետ իրական շփում ունենալու հնարավորություն չունենալով, ոչ հաշմանդամ մարդկանց մեծ մասի վերաբերմունքն այս սոցիալական խմբի նկատմամբ ձևավորվում է միայն կարծրատիպերի կամ սոցիալական առասպելների հիման վրա:   Այդ պատճառով ընտանիքում հաշմանդամություն ունեցող երեխայի ծնունդը կամ ընտանիքի անդամներից մեկի կողմից հաշմանդամություն ձեռք բերելը հաճախ ցնցում է ամբողջ ընտանիքի համար: Շատերը պարզապես չգիտեն, թե ինչպես վարվել իրավիճակի հետ: Լրատվամիջոցները հսկայական դեր ունեն հասարակության իրազեկման, կարծրատիպերը կոտրելու և մարդկանց նկատմամբ դրական վերաբերմունքի զարգացման գործում:  Դրանք, իհարկե, կարող են նպաստել Հայաստանում բոլորի համար մատչելի հասարակության ձևավորմանը, հասարակություն, որը հավասարապես հոգ է տանում իր բոլոր անդամների մասին և երաշխավորում է հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների լիարժեք պաշտպանությունը: Այսօր ոլորտի պատասխանատուները և խնդրով զբաղվող կազմակերպությունները համաձայն են, որ հաշմանդամության թեման երբեք չպետք է դուրս մնա լրատվամիջոցների ուշադրությունից:  Բայց միայն քանակի մասին խոսելը բավական չէ:   Coverageածկույթի որակը գերակա է:   Հաշմանդամության լուսաբանման սկզբունքները մշակվել են տարիների ընթացքում NGOԼՄ-ների հետ աշխատող հասարակական կազմակերպությունների կողմից 7:   Հաշմանդամություն ունեցող անձանց հիմնարար իրավունքները Էջ 6 Սարգսյան Ս., «Սոցիալական հարցերի մասին» ՀՀ օրենք, ձեռնարկ, ՀՀ կառավարություն, Ե., 2014, էջ: 1  http: //www.mlsa.am/home/index.php?home.7 Անդրեասյան Կ., ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանի գործունեության մասին երկրում մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների վերաբերյալ, տարեկան զեկույց, Մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակ, Երևան , 2015, էջ. 114:  http: //www.ombuds.am/: Դրանք հետևում են օրենսդրական բուրգին, որը բաղկացած է ՀՀ Սահմանադրությունից, «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց սոցիալական պաշտպանության մասին» օրենքից:   ՀՀ Սահմանադրության 14.1 հոդվածը սահմանում է հոդվածը: «Բոլոր մարդիկ հավասար են օրենքի առաջ»:  Հաշմանդամության, տարիքի կամ սոցիալական այլ հանգամանքների հիման վրա խտրականությունն արգելվում է: »   «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց սոցիալական պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի 3-րդ հոդվածը սահմանում է. «Հաշմանդամություն ունեցող անձինք ունեն ՀՀ Սահմանադրությամբ և օրենքներով սահմանված նույն իրավունքները, ազատությունները և պարտականությունները, ինչպես մյուս անձինք»: Լրագրողների համար առաջնահերթությունը պետք է լինի հաշմանդամություն ունեցող անձանց, նրանց շահերը ներկայացնող կազմակերպությունների համագործակցությունը, նրանց փորձի ուսումնասիրումը և ընդհանրացումը 8:  Պետք չէ շատ կենտրոնանալ մարդու ֆիզիկական խնդրի վրա:  Անհրաժեշտ է ցույց տալ մարդկանց հնարավորությունները, խոսել հասարակության լիիրավ անդամ դառնալու նրանց կարողության մասին:  Կրթությունը, մասնագիտություն ստանալու հավասար հնարավորությունները, համապատասխան տեխնիկական պայմանները, սոցիալական ծառայությունները, հաշմանդամություն ունեցող անձինք կարող են մեծ օգուտ բերել նրանց ընտանիքին և հասարակությանը:  Հաճախ լրագրողն ու լրատվամիջոցը դառնում են վերջին ատյանը, որին դիմում է քաղաքացին ՝ հուսալով հասնել ճշմարտությանը և արդարությանը:  Նման դեպքերում լրագրողը ստանձնում է քաղաքացու շահերի պաշտպանի դերը ՝ հորդորելով համապատասխան ատյաններին և պաշտոնատար անձանց ուշադրություն դարձնել խնդրին:  Բացի այդ, լրատվամիջոցների լուսաբանումը ազդում է նաև հասարակական կարծիքի վրա:   Հաշմանդամության ոլորտում իրականացվող սոցիալական քաղաքականությունն ուղղված է հաշմանդամություն ունեցող անձանց սոցիալական պաշտպանությանը բոլոր բնագավառներում (իրավական, տնտեսական, բնապահպանական և այլն), հաշմանդամություն ունեցող անձանց հավասար հնարավորությունների ապահովում երկրի այլ քաղաքացիների հետ և կյանքի բոլոր ոլորտներում հավասար պայմանների ստեղծում:  Առավելագույն հավասար պայմաններ ստեղծելու համար, բացի շրջակա միջավայր մուտքի ապահովումից, հնարավոր է նաև ամբողջությամբ կազմակերպել հաշմանդամություն ունեցող անձանց սոցիալական, հոգեբանական և մասնագիտական ​​վերականգնումը, ինչը կնպաստի կրթության, զբաղվածության և սոցիալական գործունեության գործընթացին: հաշմանդամություն ունեցող անձանց:  Հաշմանդամության թեման հիմնականում սխալ է մեկնաբանվում հայկական լրատվամիջոցների կողմից: 8 Ալավերդյան Ա., Հաշմանդամություն ունեցող երեխաների և երիտասարդների ներգրավում, մեթոդական ձեռնարկ, Ունիսոն, Ե., 2010, էջ. 7 Սխալները շատ տարածված են, դրանք կրկնում են լրագրողների մեծ մասը: Շատ հաճախ, երբ երկար տարիների փորձ ունեցող լրագրողը լուսաբանում է այս թեմային վերաբերող իրադարձություն, մեզ թվում է, որ ոչ մի սխալ չի թույլ տրվի, մենք լսում ենք նյութը և վերջ, դրանով մենք բավարարված ենք:   Այնուամենայնիվ, լավ լրագրող լինելու փաստը հաճախ բավարար չէ: Լրագրողը հաճախ բավականաչափ լավ չգիտի թեման. զեկույցում նա հաճախ է արտաբերում այնպիսի արտահայտություններ, որոնք ճիշտ չեն ինչպես էթիկապես, այնպես էլ իրավական առումով:   Բոլորին թվում է, որ հաշմանդամություն ունեցող անձանց խնդիրները լուսաբանելիս նրանք պետք է պատրաստեն խղճահարություն առաջացնող նյութ:  Հիմնականում չկա դրական պատկեր, որը կկոտրի հասարակության կարծրատիպերը:   Եվ մեր նպատակն է կոտրել այս բոլոր կարծրատիպերը, ապացուցել լրիվ հակառակը, գալ այն եզրակացության, որ եթե իրավական-էթիկական ոլորտում կան կանոններ, ապա դրանք պետք է կիրառվեն գործնականում:   Առայժմ այդ ամենը թերի է:  ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունը, ինչպես նաև այլ նախարարություններ և վարչություններ, հաջողությամբ համագործակցում են հասարակական կազմակերպությունների և տեղական ինքնակառավարման մարմինների հետ `հաշմանդամություն ունեցող անձանց սոցիալական պաշտպանության բարձրացմանն ու ապահովմանն ուղղված սոցիալական ծրագրերի իրականացման գործում: առկա խնդիրները լուծելու համապարփակ մոտեցում:   Քանի որ հասարակությունը տեղեկանում է լրատվամիջոցներից, և լրատվամիջոցները պատրաստում են բոլոր այն նյութերը, որոնք արտացոլում են մեր ներկայիս պատկերը, հատկապես խոցելի խմբերի դեպքում, լրագրողը իրավունք չունի սխալներ թույլ տալ, քանի որ այն ամենը, ինչ լսում են, պատճենվում է: Հասարակությունը կրթվում է նաև հեռուստատեսության միջոցով:  Եվ շատ հաճախ հաշմանդամություն ունեցող անձանց մասին խոսելիս օգտագործվում են հեռուստատեսությամբ արված սխալ արտահայտությունները:  Այս խնդիրը լինելու է հայկական հեռուստատեսությունում, քանի դեռ իրավական դաշտը լուրջ քայլեր չի ձեռնարկում այս ուղղությամբ: Լրատվամիջոցների ներկայացուցիչն իրավունք չունի անտեղյակ լինել նման թեմա լուսաբանելիս:  Հասարակության բոլոր այն շերտերը, որոնք որոշակի առնչություն ունեն այս ոլորտի հետ ՝ մամուլն, արդեն պարտավոր են քաջատեղյակ լինել այս ոլորտի իրավական-էթիկական նորմերին ՝ հաշվի առնելով հնարավոր հանգամանքը, որ տվյալ անձը չի համապատասխանում օրենսդրությանը: -էթիկական նորմեր: որը լուսաբանվել է և սխալ է, կարող է դատի տալ և պաշտպանել իր շահերը:   Լրագրողները և մեդիա կազմակերպությունները կարող են ամրապնդել կամ թուլացնել կարծրատիպերը `ներկայացնելով տարբեր սոցիալական խմբեր համապարփակ կամ պարզ ձևով:  Նրանք կարող են խթանել սոցիալական լարվածությունն ու բախումները, նպաստել խաղաղությանը, օգնել հասարակության յուրաքանչյուր խմբին պատշաճ վերաբերմունք և ուշադրություն դարձնելուն:  Սոցիալական խնդիրները լուսաբանող լրագրողը պետք է ունենա գիտելիքներ թիրախային խմբերի, ինչպես նաև փորձագետների, սոցիալական աշխատողների, համայնքների խնդիրների և լեզվի մասին, որպեսզի խուսափի անգրագետ, միամիտ գրառումներից և խուսափի «պետական ​​աղբյուրների» ապակողմնորոշիչ հղումներից:   Սոցիալական լրագրությունը պետք է ավելի շատ լուսաբանի իրավիճակի կամ գործողության ազդեցությունը նրանց զոհերի վրա, քան նրանց ընթացքի:  Էթիկական տեսանկյունից այն կարելի է անվանել «գլխիվայր» լրագրություն, քանի որ սխալներն ու բացթողումները ոչ միայն լրատվամիջոցներն են նկատում: Հայաստանի հեռուստատեսությամբ սոցիալական խնդիրները լուսաբանող լրագրողները պետք է աղբյուր ունենան:   Այս ոլորտում լավ լրագրությունը նշանակում է թմրամոլների հետ խոսել հերոինի, երեխաների ՝ դպրոցի կամ դայակի, աղքատների և փոքրամասնությունների ՝ իրենց կյանքի մասին, միևնույն ժամանակ չմոռանալով, որ խնդիրները, նախքան հուզական լինելը, քաղաքական են 4:     Պետք է խուսափել կարծրատիպեր ստեղծող գնահատումներից և եզրակացություններից:  Հրապարակումները պետք է օգնեն ընթերցողին կոտրել ընդունված կարծրատիպերը, որ հաշմանդամություն ունեցող անձինք միայն խնամքի կարիք ունեն և չեն կարող օգտակար լինել: 2013 Դեկտեմբերի 3-ին AR հեռուստաընկերությունը հեռարձակեց երկարամյա փորձառու լրագրող Նունե Սիմոնյանի ռեպորտաժը:   Նունե Սիմոնյանն ավելի լավ գիտի քաղաքական դաշտը, նրա հիմնական գործը այդ ոլորտն ընդգրկելն է:  Այնուամենայնիվ, քաղաքական ոլորտը լուսաբանող լրագրողին ուղարկում են հաշմանդամություն ունեցող անձանց վերաբերյալ զեկույց պատրաստելու: Ինչ է կատարվում? 1) Ամբողջ զեկույցի ընթացքում սխալ արտահայտություններ են լսվում հաշմանդամություն ունեցող անձանց վերաբերյալ: 2) Տվյալ հաշվետվությունը պատրաստելիս կադրերն ընդհանրապես չեն համապատասխանում միմյանց: Լրագրողը խոսում է շարժունակության խնդիրներ ունեցող մարդկանց մասին, իսկ կադրում նա ցույց է տալիս մտավոր խնդիրներ ունեցող մարդկանց ՝ նրանց վերագրելով այդ շարժունակության խնդիրները: 4 Կարապետյան Ի., Ինչպե՞ս շփվել հաշմանդամություն ունեցող անձանց հետ, երիտասարդ ձեռներեցների համար, USAID, Ե., 2014, էջ 8: 3) հաշմանդամություն ունեցող մարդկանց ներկայացնում է այնպես, կարծես նրանք ոչինչ չեն կարող անել: 4) Ամբողջ զեկույցի ընթացքում լսվում է միայն «հաշմանդամ» բառի սխալ արտահայտությունը, որի փոխարեն պետք է ասել «հաշմանդամ»: 5) ներկայացնում է թվային տվյալներ ՝ ասելով, որ այսօր Հայաստանում գրանցված է 150,000 (հարյուր հիսուն հազար) հաշմանդամ ՝ մոռանալով այն փաստը, որ այդ բառ ասելով նկատի ունենք տարբեր խնդիրներ ունեցող մարդկանց:  Արդյունքում, հաշմանդամություն ունեցող անձանց մեծամասնությունը, ինչպես նաև որոշ լրագրողներ, պատկերացնում են բոլոր կարիքավոր մարդկանց, բայց եկեք չմոռանանք, որ ինչպես անվասայլակում գտնվող անձը, այնպես էլ առողջության աննշան խնդիր ունեցողը, բայց ով ունի հաշմանդամություն, հաշմանդամություն նույնպես համարվում է հաշմանդամություն ունեցող անձ: Հիմա ներկայացնենք 2013-ի օրինակները: Նունե Սիմոնյանի հեղինակային ռեպորտաժից, որը դեկտեմբերի 3-ին ցուցադրեց «ԱՐ» հեռուստաընկերությունը:  Դրանք ևս մեկ անգամ կապացուցեն, որ լրագրողական էթիկան չի պահպանվել: «Այսօր Հայաստանում գրանցված է ավելի քան 150 000 հաշմանդամ: Նրանք մեր հարազատներն են, մեր հարեւանները, մեր հայրենակիցները:  Ուստի եկեք մի կողմ դնենք մեր արհամարհական քովը և դիմենք նրանց, ովքեր դրա կարիքը ավելի շատ են զգում:  Եկեք սիրենք մեր հարեւաններին ոչ միայն բառերով », - լրագրողը իր զեկույցում այնպիսի նախադասություններ է արտաբերում, որոնք հասարակության մեջ արդեն իսկ խղճում են այդ մարդկանց հանդեպ ՝ կարծրատիպերը կոտրելու փոխարեն: Չի կարելի չհիշատակել այս հեռուստաալիքի լրագրողներից Քրիստինե Ոսկանյանին, ով ավելի զգայուն է սոցիալական ոլորտի խնդիրները լուսաբանելիս, տալիս է յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ տեղեկատվություն և նախնական ստուգում, թե ինչպես է ճիշտ ձուն վերաբերվելու իրեն: ..  Դա է վկայում 2015 թվականը: Փետրվարի 24-ին նրա պատրաստած զեկույցը «ԵԱՀԿ աջակցությամբ Հայաստանում հաշմանդամություն ունեցող անձանց բարձրագույն կրթության մատչելիության վերաբերյալ ուսումնասիրության ներկայացում» թեմայով:  Լրագրողական էթիկայի բոլոր նորմերը պահպանվել են ՝ սկսած հաշմանդամություն ունեցող անձի հետ հարցազրույցից, երբ դու պետք է նստես նրան հավասար լինելու համար, կամ իջնես, որպեսզի հավասարություն լինի ինչպես աշխատակազմում, այնպես էլ ընդհանրապես, քո «միջավայրում»: ՝ դիտարկելով լրագրողական էթիկայի նորմերը: Համապատասխան լուսանկարների օգտագործումը խրախուսվում է:   Այնուամենայնիվ, հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնել նրանց ընտրությանը:  Այստեղ և չպետք է ընտրվեն անձնակազմ, որոնք անհարկի կենտրոնացած են անձի ֆիզիկական խնդրի վրա կամ չունեն բավարար տեղեկություններ նրա մասին, ինչը էթիկապես սխալ է 5: Անցկացնելով համեմատական ​​վերլուծություն Հաշմանդամության հետ, ներկայացնենք, թե ինչ կարող է լինել ճիշտ գործողության մեխանիզմը:  Մասնավորապես, 2015 թ. 2012 թ. Հունիսի 25-ին Հաշմանդամությունը ներկայացրեց համապարփակ հոդված հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների, նրանց հնարավորությունների և լուսաբանման ճիշտ կանոնների մասին:   Եվ սա ընկալվում է ոչ թե որպես խղճահարություն, այլ որպես ուսուցում ՝ ճիշտ կանոններ թելադրող, որոնք պարունակում են էթիկայի բոլոր չափանիշները:   Համեմատական ​​վերլուծություն կատարելով `բացթողումներն ու թերությունները նկատելի են դառնում, և նկատելի է դառնում Հաշմանդամության առավելությունը, որը, ցավոք, չկա Հայաստանի հեռուստատեսությունում: Լրագրողը պատմում է այն պատմությունների մասին, որոնք մարդկանց հետաքրքրում են լրագրողական լեզվով, բայց բարդ պատմությունը դյուրին ընկալելը կարող է լուրջ էթիկական հետևանքներ ունենալ. • Դուք չե՞ք շահարկում մեկի դժբախտությունը, • Դուք չափազանց պարզեցնո՞ւմ եք բարդ պատմությունը, օգտագործում են իրենց երեխաներին `մատնանշելու սոցիալական ծառայությունների թերությունները: • Արդյո՞ք լրատվամիջոցները չեն հավերժացնում զոհ հասկացությունը սոցիալական խնդիրներ ունեցող մարդկանց նկարագրելիս: «Հաշմանդամությունը» սոցիալական հասկացություն է, այլ ոչ թե բժշկական:  Հաշմանդամության սոցիալական մոդելի համատեքստում տրամաբանական է օգտագործել համապատասխան տերմինաբանություն, որը չի ստեղծում բացասական կարծրատիպեր, չի վիրավորում հաշմանդամություն ունեցող անձի արժանապատվությունը:  Defրպարտություն վիրավորանք 87 Ըստ 1087.1 հոդվածի, տվյալ իրավիճակում հրապարակային արտահայտությունը, իր բովանդակությամբ, չի կարող համարվել վիրավորանք, եթե դա հիմնված է ճշգրիտ փաստերի վրա (բացառությամբ բնական արատների) կամ գերակա հանրային շահի:   Ինչպես ցեղային նկարագրության դեպքում, այնպես էլ հաշմանդամություն ունեցող անձի համար տերմինի ընտրությունը հաճախ հիմնված է կարծրատիպերի և այլ զգայական ընկալումների վրա 6: Մարդուն երբեք չպետք է նշեն բացառապես իր հաշմանդամության համաձայն. Կաղ, խուլ համր, կույր, մտավոր հետամնաց, հոգեկան հիվանդ, ասենք 5 Ասրիբաբյան Ե. Հարաբերությունները սկսվում են վերաբերմունքից, Ե., 2013, էջ: 17 6 Ալավերդյան Ա., Հավասար հնարավորություններ, տեղեկատվական գրքույկ, Ունիսոն, Ե., 2011, էջ 31: մեխված է լակի վրա:  «Նորմալ» բառը չպետք է օգտագործվի `հաշմանդամություն չունեցող անձին վերաբերելու համար (երբ համեմատվում է հաշմանդամություն ունեցող անձանց հետ):   Իշտ տերմինաբանության սկզբունքն այն է, որ առաջնային անձը 7 է: «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենք և այլ «Սոցիալական ներառման մասին» օրենքը սահմանում է հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար հաղորդակցության համար տեղեկատվության մատչելիությունը: Համար Հաշմանդամություն ունեցող անձանց տեղեկատվության, զանգվածային լրատվության միջոցների, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և էլեկտրոնային հաղորդակցության մատչումն ապահովում է լիազորված մարմինը `Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած կարգով:  Գոյություն ունեցող կայքերը, ինչպես նաև նոր ձևավորված կայքերը ենթակա են անհատականացման ՝ հաշվի առնելով ձևավորման ընդհանուր սկզբունքները: Պետական ​​և մասնավոր հեռուստառադիոընկերությունները տրամադրում են մանկական և նորությունների հեռուստածրագրերի թարգմանություն ժեստերի լեզվով: Համապատասխանություն Հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար, ելնելով իրենց անհատական ​​կարիքներից, իրավասու պետական ​​մարմինների կողմից իրականացվում է համապատասխան տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և ծրագրերի մշակում և սարքավորումների կամ վերականգնողական սարքավորումների տրամադրում: Իրականում, սակայն, դեռ լուրջ անելիքներ կան հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների պաշտպանության, ինչպես նաև նրանց լուսաբանման էթիկայի ոլորտում: * Հաշմանդամություն ունեցող անձանց խնդիրները ՀՀ հեռուստատեսությամբ ներկայացվում են խղճահարություն առաջացնող երանգներով, ինչպես նաև տեղական պաթոսով:  Լրատվամիջոցները հաճախ ուշադրություն չեն դարձնում իրենց հերոսներին նկարագրելու համար օգտագործվող բառերին:   Նրանք պետք է հումորով հաղորդեն հաղորդագրությունը, որը հնարավորություն կտա նյութը փոխանցել առանց հանդիսատեսին ձանձրացնելու: * Հաշմանդամություն ունեցող անձանց ներկայացնելիս theԼՄ-ները չեն նշում դրանց հնարավորությունները դրական լույսի ներքո, օրինակ, թե որքան աշխատանք են կատարում, ինչը կարող է օգտակար լինել նաև խնամք տրամադրելուց բացի: 7 Սանոսյան Ս., Հավասար հնարավորություններ, տեղեկատվական գրքույկ, Ունիսոն, Ե., 2011, էջ 15: * Հաշմանդամություն ունեցող անձինք ներկայացված են ՀՀ հեռուստատեսությունում («ԱՐ» հեռուստաընկերություն և ՀՀ հանրային հեռուստաընկերություն) որպես հասարակության լիիրավ անդամներ, ոչ պասիվ, ոչ ինքնադիտողներ, ովքեր ունեն կրթություն, մասնագիտություն ստանալու հնարավորություններ, համապատասխան տեխնիկական պայմաններ սոցիալական ծառայությունների մատչում, ինչը շատ հաճախակի է: Ոչ այլ հեռուստաալիքներով: * Հեռուստատեսությունները հաճախ հաշվի չեն առնում հաշմանդամություն ունեցող անձանց վերաբերյալ տեղեկությունները, որոնք ավելի փոքր լսարանին տեղեկացնում են, որ երեխաներին պետք է ցուցադրել դրական օրինակներ:  Նրանք չեն կենտրոնանում մեկ թեմայի վրա (կրթություն, զբաղվածություն, անձնական կյանք և այլն), բայց ներկայացնում են այս ամենը միասին: * ՀՀ լրատվամիջոցները չեն արդարացնում իրենց թեմայի ընտրությունը:  Հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար մատչելի միջավայրի հարցը լուսաբանելով ՝ նրանք նաև խոսում են հաշմանդամություն ունեցող անձանց առողջական խնդիրների մասին, որոնք ավելի անհատական ​​են, ճիշտ կլինի, երբ այդ մասին հատուկ նյութ պատրաստվի: * Լրագրողական էթիկայի տեսակետից կան վարքի ընդհանուր կանոններ, որոնք դեռ բաց են:   Հաշմանդամություն ունեցող անձի հետ հարցազրույցը նշանակում է կապ հաստատել նրա հետ, ոչ թե ուղեկցողի կամ թարգմանչի հետ:   Սա կարելի է համարել լրագրողական էթիկայի խախտում:  Հաշմանդամություն ունեցող անձի հետ կանգնելիս խոսելը կրկին սխալ է և անընդունելի:   Անվասայլակ օգտագործող անձը լրագրության մեջ հաճախ դառնում է քննարկման լուրջ թեմա:   Լրագրողը կենտրոնանում է նման մանրամասների վրա ՝ ասելիքը հետին պլան մղելով: Ինչ վերաբերում է հատուկ բառերին և բառակապակցություններին, ապա բազմաթիվ ապացույցներ կան, և թերությունները ոչ միշտ են շտկումներ ունենում:   Հիմնաբառեր և արտահայտություններ, որոնք վիրավորական են հաշմանդամություն ունեցող անձի համար, ինչպիսիք են «հիվանդ», «կաղ», «թերի», «անվասայլակ», «բնածին հաշմանդամ», «չհասունացած», «մտավոր», «էպիլեպտիկ», «ցնցող «և այլն   Նշված բառերը և արտահայտությունները վերցված են հաշմանդամություն ունեցող անձանց մասին Հայաստանի massԼՄ-ների կողմից լուսաբանված նյութերից:  Դրանք, իհարկե, կարծրատիպային բառեր և արտահայտություններ են, որոնք, ցավոք, ունեն իրենց վատ հետևանքները ՝ հետք թողնելով մարդկանց վրա: Դիանա Մանուկյան ՀԱՍՄԱՆԴԱՄՈՒՏՅԱՆ ԻՐԱՎԱԿԱՆ ԵՎ ԷԹԻԿԱԿԱՆ ՀԱՐԵՐԻ ՊԱՀԱՆՆԵՐԸ ՀԵՌՈՒՍՏԱԲՈՒUMԱՆՈՒՄՈՒՄ ։

Սոցիալական  խնդիրների  լուսաբանման  առանձնահատկությունը  կարևորելով՝  հոդվածում  քննության  նյութ  ենք  դարձրել  հաշմանդամություն  ունեցող  անձանց  խնդիրների  լուսաբանումը  հայկական  հեռուստաեթերում  իրավական  և  էթիկական  տեսանկյունից։
   Անդրադարձել  ենք  լրատվական  դաշտում  թույլ  տրված  բացթողումներին  և  սխալներին,  ներկայացրել  հաշմանդամության  մասին  2015  թ.-ին  պատրաստված  նյութերը  և  համեմատական վերլուծություն անցկացնելով՝ բացահայտել դրանց իրավական և էթիկական բացթողումները։
   Ստացված  արդյունքները  ցույց  են  տվել,  որ  հայկական  հեռուստաեթերում  հաշմանդամության  խնդիրը  լուսաբանելիս  դեռևս  լիարժեքորեն  պահպանված  չէ  ո՛չ  իրավական, ո՛չ էթիկական կողմը։
