Ավետիս Ահարոնյանը, Նիկոլ Աղբալյանը, Գառնիկ Քալաշյանը, Դերենիկ Դեմիրճյանը, Լեւոն Շանթը և այլք այն անձանց թվում էին, ովքեր զգալի ներդրում ունեցան Հայաստանի Հանրապետության պետության անկախության, ամրապնդման և կայացման գործում:   Նշված գործիչների 1918-1920թթ. Գործունեության շատ մանրամասներ ծածկված են գաղտնիությամբ կամ անհայտ են ընթերցողին:   Երբեմն նրանք ստանում էին հակասական գնահատականներ:   Հայտնի գրող, դաշնակցական Լեւոն Շանթը (1869-1951) նույնպես կարող է ընդգրկվել այս ցուցակում:  1919 Հայաստանի Հանրապետությունում հունիսի 21-23-ին կայացած խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում (որը բոյկոտեց ազդեցիկ քաղաքական ուժը, իշխող People'sողովրդական կուսակցությունը), 80 տեղերից 72-ը զբաղեցրեց իշխող կուսակցությունը, Հ. Յ. Դաշնակցությունը:   Վերջին քվոտայով պատգամավոր դարձած մտավորականներից էր նաեւ Լեւոն Շանթը:   Օգոստոսի 1-ին տեղի ունեցավ Հայաստանի նորընտիր խորհրդարանի հանդիսավոր բացումը, իսկ օգոստոսի 5-ին ընտրվեց ղեկավար կազմը:   Ավետիս Ահարոնյանը ընտրվեց Հայաստանի խորհրդարանի նախագահ ՝ 37 կողմ, 3 դեմ ձայներով, Սարգիս Արարատյանը ՝ 36 կողմ, 4 դեմ ձայներով փոխնախագահ, իսկ Շանթը ՝ 39 կողմ, 1 դեմ, 6 դեմ ձայներով [6, p , 236]:  Վերջինս անհայտ պատճառներով 1920-ին մեզ ներկայացրեց փոխնախագահի պաշտոնից հեռացնելու դիմում: ապրիլի 9-ին [6, էջ. 486]:   Ի դեպ, Հայաստանի խորհրդարանի ղեկավարության հերթական վերընտրման ժամանակ նույնպես 1920 թ. Նոյեմբերի 4-ին Լեւոն Շանթը վերընտրվեց փոխնախագահ [6, էջ. 538], պաշտոնավարելով մինչև Հայաստանի խորհրդայնացումը (դեկտեմբերի 2):  Մինչ ՀՀ Ա Parliament նախագահ ընտրված Ավետիս Ահարոնյանը գտնվում էր Փարիզում, ուստի Խորհրդարանի նախագահի լիազորությունները 1919 թ. Օգոստոսից մինչև 1920 թ. Նոյեմբերի 4-ը (երբ Հովհաննես Քաջազնունին ընտրվեց խորհրդարանի նախագահ) իրականում իրականացվեց փոխնախագահները:   Դա պայմանավորված է նրանով, որ խորհրդարանի նիստերը վարում էին Սարգիս Արարատյանը, ապա Հովսեփ Արղությանը, որը փոխարինեց նրան օգոստոսի 10-ին, Սիրական Տիգրանյանը, որը փոխարինեց նրան սեպտեմբերի 16-ին, ինչպես նաև 1919 թ .: Ավետիք Սահակյան նոյեմբերի 6-ից խորհրդարանի փոխնախագահը, եւ, իհարկե, Լեւոն Շանթը:  Հայաստանի անկախության շրջանում և հաջորդ մեկ տարուց ավելի (ներառյալ խորհրդարանի անդամ ընտրվելու օրերը) Լ. Շանթը գտնվում էր Եվրոպայում:   Այսպիսով, 1918-ին մենք նրան տեսնում ենք Լոզանում 1919-ի հուլիսին, հունվարին ՝ Փարիզում և այլն [12, էջ 279–280]:   Շանթն իր հուշերում գրում է. «Երեւանն անցել եմ 1919-ի դեկտեմբերի վերջին օրերին» [9, էջ 29]:   Խնդիրն այն է, սակայն, որ տարիներ անց գրողը ճիշտ չէր հիշում իր կենսագրության այս դրվագը:   Բանն այն է, որ ՀՀ խորհրդարանի նիստերի արձանագրությունների հրապարակված տարբերակում մենք նրան առաջին անգամ հանդիպում ենք արդեն 361 ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ 1919 թ. Դեկտեմբերի 8-ին: Նա այդ օրվա նիստի նախագահն էր [6, էջ. 375]:   Սակայն այս փաստը մեզ թույլ չի տալիս պնդել, որ Շանթը նախկինում չէր մասնակցել խորհրդարանի նիստերին:   Խնդիրն այն է, որ նա ակտիվ պատգամավորներից չէր, նա համեմատաբար քիչ ելույթներ ունեցավ:   Ավելի ուշ Շանթը հիշում է, որ ինքը պետք է նախապես ուսումնասիրեր նիստերի անցկացման կանոններն ու գործող օրենքները:   «Մեծ զգուշությամբ ես սկսեցի իմ նախագահությունը քայլ առ քայլ, մինչև որ կամաց-կամաց սկսեցի զբաղվել», - հիշում է նա [9, p. 29]:   Շանթի մասնակցությունը խորհրդարանի աշխատանքներին հիմնականում սահմանափակվում էր նախագահող նիստերով:   Այսպիսով, նա գլխավորեց պառլամենտը 1919-ին: Դեկտեմբերի 8-12, 22-27, 30 - 1920 թվականների հունվարի 10-ի, փետրվարի 4-25-ը, մարտի 15-19-ը, ապրիլի 3-ը [6, էջ 375-384, 399- 407, 420-440, 444-454, 463-471, 478481]:   Surարմանալիորեն, նա նույնպես պասիվ էր 1919 թվականի խորհրդարանում: Դեկտեմբերի 24-ի նիստի ժամանակ, երբ նրա նախագահությամբ քննարկվում էր հայերենը պետական ​​լեզու հռչակելու նախագիծը [6, էջ 403-407]:  Շանթի միակ ընդարձակ ելույթը խորհրդարանում եղել է 1920 թ. Հունվարի 25-ի հոբելյանական նիստը նվիրված էր Փարիզում հունվարի 19-ին Դաշնակիցների Գերագույն խորհրդի կողմից Հայաստանի անկախության փաստացի ճանաչմանը:   Այն ուրախությամբ ընդունվեց Երեւանում և մեծ շուքով նշվեց [8, էջ 152–153]:   Իր խոսքում Շանթն ընդգծեց, որ պատմական երևույթների ծագումն ու զարգացումը հիմնված է երեք գործոնների վրա. Պատմական իրադարձությունների բնականոն դասավորություն, հարևան մեծ և հզոր ժողովուրդների կամք և, ըստ նրա, ամենակարևորը ՝ մարդիկ.   Ըստ այդմ, նա շեշտեց, որ հայության համար կարևոր ձեռքբերում հանդիսացող Հայաստանի անկախությունը մի քանի սերունդների ջանքերի և արյունահեղության արդյունք է [6, էջ 440-441]:  Լեւոն Շանթի գործունեության առավել ճակատագրական շրջանը սկսվում է 1920 թ. Մայիսից:  1920 թ. Մարտին Հյուսիսային Կովկասում հակասովետական ​​ուժերի դեմ պատերազմում հաղթելուց հետո Խորհրդային Ռուսաստանի կարմիր բանակը տեղափոխվեց Անդրկովկաս:   Ապրիլի 28-ին Ադրբեջանում հաստատվեց խորհրդային իշխանություն:   Ադրբեջան 362 ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ Խորհրդայնացումը նոր իրավիճակ ստեղծեց տարածաշրջանում:   Եթե ​​նախկինում Հայաստանը հակասության մեջ էր մուսավաթական Ադրբեջանի հետ, ապա այժմ հակասություն ունենալ Խորհրդային Ադրբեջանի հետ, նույնն էր, ինչ հակասում էր Խորհրդային Ռուսաստանի հետ:  Վլադիկավկազում ՀՀ հյուպատոս Հակոբ Սարիկյանը հիշում է, որ մինչ Ադրբեջանի խորհրդայնացումը Հյուսիսային Կովկասի հեղափոխական կոմիտեի ղեկավար Գեորգի Օրջոնիկիձեն իրեն ասաց, որ Խորհրդային Ռուսաստանի կողմից ճանաչվելու համար Հայաստանի կառավարությունը «պետք է դուրս գա իր ներկայիս դիրքից և բանակցությունների մեջ մտնել Մոսկվայի հետ »:   Գ 1920 թվականին Վրաստանում ՀՀ դիվանագիտական ​​ներկայացուցիչ Տիգրան Բեկզադյանին տեղեկացնելու անհաջող փորձից հետո Օրջոնիկիձեի առաջարկը Նա Երեւան կժամանի ապրիլի 25-ին:   Այստեղ Սարիկյանի հետ ՀՀ կառավարության կողմից հրավիրված հանդիպման ժամանակ որոշվեց ստեղծել Խորհրդային Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորման պատվիրակություն, որը ղեկավարում էր Լ. Շանթը [3, N 72]:   Վերջինս հետագայում հիշեց, որ ինքը դեմ է այդ նշանակմանը ՝ դիվանագիտական ​​ոլորտում իր անփորձության պատճառով, բայց կառավարության անդամների հորդորով համաձայնեց [9, p. 30]:  Ապրիլի 30-ին նա հեռացավ Երևանից և մայիսի վերջին ժամանեց Մոսկվա: Շանթի գլխավորած պատվիրակությունը (անդամներ ՝ Համբարձում Տերտերյան, Լեւոն araարաֆյան):   Պատվիրակության խնդիրն էր հասնել Հայաստանի անկախության ճանաչմանը `Հայաստանի սահմաններում ընդունելով Karabakhարաբաղն ու geանգեզուրը, Խորհրդային Ռուսաստանը գոնե սկզբունքորեն պետք է ընդուներ արևմտահայերի հողերի միացումը Հայաստանին և այլն [14, էջ 479- 480]:  Լ. Խորհրդային Ռուսաստանի անունից Շանթի գլխավորած պատվիրակության հետ բանակցություններին մասնակցում էին Արտաքին գործերի ժողովրդական կոմիսար Գեորգի Չիչերինը և նրա տեղակալ, հայազգի Լեւոն Կարախանը:   Հայ-ռուսական բանակցություններին զուգահեռ, Մոսկվայում բանակցություններ են վարվել նաև Բեքիր Սամի բեյի գլխավորած քեմալական պատվիրակության և խորհրդային կառավարության միջև:   Շանթը դեմ էր թուրքերի հետ բանակցելու գաղափարին:   Խորհրդային իշխանությունները 363 HISTORY- ը փորձեցին արբիտրի դեր կատարել հայ-թուրքական վիճելի հարցերի լուծման գործում, բայց չհաջողվեց:   Հայ-ռուսական բանակցությունները, որոնք տևեցին Մոսկվայում շուրջ երկու ամիս, զգալի արդյունքներ չտվեցին և որոշվեց բանակցությունները շարունակել Երևանում [15; 4, էջ 54–95; 2, էջ 47–75; 16, էջ 190-196]:  Թուրք-ադրբեջանական համագործակցությունը դեր է խաղացել հայ-ռուսական բանակցությունների ձախողման և նկատելի հաջողությունների չհասնելու հարցում:   Նրանց հակահայկական գործունեությունը խրախուսում էր հատկապես ԽՍՀՄ ժողովրդական կոմիսար Josephոզեֆ Ստալինը:   1920, հուլիսի 8-ին, Գ. Օրջոնիկիձեին ուղարկված շտապ հեռագրում (վերջինս կարևոր դեր խաղաց բոլշևիկյան արևելյան քաղաքականության մեջ), նա գրեց. «Իմ կարծիքը սա է. Մենք չպետք է մանևրենք մինչև վերջ, պետք է աջակցենք որևէ մեկի կողմերը, այս դեպքում, իհարկե, Ադրբեջանն ու Թուրքիան:   Ես խոսեցի Լենինի հետ, նա չի առարկում »29 [21, էջ 1]:   Հաջորդ օրը ՝ հուլիսի 9-ին, Գ. Չիչերին Գ. Նա Օրջոնիկիձեին գրում է, որ իրենք բազմիցս հայտարարել են, որ Karabakhարաբաղն ու geանգեզուրը Ադրբեջանին չտրամադրելը կհանգեցնի Բաքվում խորհրդային իշխանության լուծարման [18, p. 52]:   Այստեղ է, որ թաքնված են հայ-ռուսական բանակցությունների ձախողման արմատները:  Մինչ Շանթի գլխավորած հայկական պատվիրակությունը մեկնում էր Մոսկվա, 1920 թ. Մայիսի 19-ին, 1945 թ., Թիֆլիսում (Վրաստան) ստորագրվեց վրաց-ռուսական պայմանագիր, որով ճանաչվում էր Վրաստանի անկախությունն ու տարածքային ամբողջականությունը:   Ըստ վրացիների ՝ ռուսները ճանաչել են Վրաստանին պատկանող Լոռին, Ախալքալաքը, Zakաքաթալան, ինչն առաջացրել է Հայաստանի կառավարության դժգոհությունը: Նորանշանակ վարչապետ Համազասպ Օհանջանյանը նույնիսկ բողոքի նոտա է հղել Վրաստանի և Խորհրդային Ռուսաստանի կառավարություններին ՝ պնդելով, որ այդ շրջանները վիճելի են համարվում [11, էջ 323-324]:  Շնորհակալություն պատմաբան Ռ.Վ. zanազանջյանին, այս և այլ արխիվային փաստաթղթերը ժամանակին մեզ տրամադրելու համար:   Ի դեպ, 2006 թ. «Եթեր» շաբաթաթերթը Սեպտեմբերի 4-10-ի համարում I. Ստալինի այս գաղափարը սխալմամբ վերագրվեց Գ. Օրջոնիկիձեին:  364 ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ Բորիս Լեգրանը նշանակվել է Խորհրդային Ռուսաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան ՝ բանակցելու Երեւանում:   Սակայն ՀՀ կառավարությունը նրան թույլ չտվեց ժամանել Երեւան ՝ վկայակոչելով այն փաստը, որ Շանթի պատվիրակությունը դեռ Մոսկվայում էր (վերջինս Մոսկվայից հեռացավ միայն օգոստոսի 11-ին):   Այդ պատճառով հայ-ռուսական բանակցություններն անցկացվեցին Թիֆլիսում (Վրաստան), որտեղ 1920 թ. Օգոստոսի 6-ին ժամանեցին ՀՀ պատվիրակներ Արշակ Jamամալյանը և Արտաշես Բաբալյանը:  Օգոստոսի 10-ին ստորագրված պայմանագրով Խորհրդային Ռուսաստանը ճանաչեց Հայաստանի անկախությունը:   Հայաստանի Հանրապետությունը համաձայնել է, որ ռուսական զորքերը ժամանակավորապես գրավեն dispարաբաղը, geանգեզուրը և Նախիջևանը, որոնք համարվել են «վիճելի» [7, ​​էջ 248-249]:   Հայաստանի ղեկավարությունը ստիպված էր ստորագրել այս համաձայնագիրը, քանի որ երկիրը վտանգված էր հայ-ռուսական կործանարար պատերազմով:   Հետաքրքիր փաստ. Պայմանագրի ստորագրումից ամիսներ անց `1920 թ. Նոյեմբերի 1-ին, Հայաստանի խորհրդարանի նիստում, վարչապետ Հ.Օհանջանյանը այս ակտը անվանում էր հրադադար [6, էջ. 533]:  1920 թ. Մոսկվայում ռուս-թուրքական բանակցությունների արդյունքում 1945 թ. Օգոստոսի 24-ին նախաստորագրվեց ռուս-թուրքական համաձայնագրի նախագիծը, որով ԽՍՀՄ-ը ճանաչեց Թուրքիայի ազգային դաշնագիրը, երկու կողմերն անհրաժեշտ միջոցներ կձեռնարկեին շարունակական հաղորդակցությունն ապահովելու համար: Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև հնարավորինս շուտ և այլն [2, էջ 141-142]:   Սովետա-թուրքական այս համաձայնագիրը, ինչպես նաև 1920 թ. Սեպտեմբերի 1-7-ը Բաքվում Արևելքի ժողովուրդների առաջին համագումարի ընթացքում ընդունված մտքերը և որոշումները, ինչպես նաև արևմտյան տերությունների փաստացի անգործունակությունը Քեմալականները հավատալու, որ ամենալավ ժամանակն է ներխուժել Հայաստան և ստիպել նրան հրաժարվել Սևրի պայմանագրից:   1920 1945 թվականի սեպտեմբերի 28-ին, առանց պատերազմ պատերազմ հայտարարելու, թուրքերը շատ արագ հաջողության հասան [5, էջ 3-26]:  Այս արշավանքը ձեռնտու էր Խորհրդային Ռուսաստանին նրանով, որ, օգտագործելով թուրքական սպառնալիքը, Հայաստանում խորհրդային իշխանության ներքո կստեղծեր 365 ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ:   Հայաստանի դեմ թուրքական հարձակման հետ կապված `հոկտեմբերի 2-ին Գ. Չիչերինը Վ. Լենինը գրում է, որ թուրքական հարձակումը նպատակ ունի կապ հաստատել նրանց հետ, ապա հույս հայտնելով, որ հարձակումը« ավելի զիջող կդարձնի ՀՅԴ-ն »[19, էջ 14: 158]:   Հոկտեմբերի 5-ին Լենինին ուղղված մեկ այլ նամակում Գ. Չիչերինը գրում է. «Վերջերս Հայաստանը ավելի շատ զենք է դարձել Անտանտի հարձակողական քաղաքականության համար» [20, p. 1]   Հետաքրքիր փաստ. Սեպտեմբերի 19-ին ՀՀ կառավարության Բ. Լեգրանի պատվիրակությունը հրավիրվեց Երևան, բայց Լեգրանը ժամանեց միայն հոկտեմբերի 11-ին, երբ հայտնի դարձավ, որ հայերը ռազմաճակատում պարտվում են թուրքական զորքերին և առաջարկեցին հրաժարվել Սևրի պայմանագրից: (սա նույնպես թուրքերի պահանջն էր) [4, էջ. 201]:  Դժվար է այստեղ միայն զուգադիպություն տեսնել:  Հոկտեմբերի 12-ին Երեւանում վերսկսված հայ-ռուսական բանակցությունները, որի ընթացքում հայկական պատվիրակությունը ղեկավարում էր Լեւոն Շանթը, ավարտվեցին հոկտեմբերի 28-ին `հայ-ռուսական հաշտեցման համաձայնագրի նախագծի ստորագրմամբ, որը շատ հետազոտողներ սխալմամբ անվանում են 1982 թ. Վերջապես մերժվեց Ռ. V. Ghaազանջյանի կողմից [17, էջ. 38-46]:  Նախագծի համաձայն, ԽՍՀՄ-ը ճանաչեց Հայաստանի Հանրապետության անկախությունը և հրաժարվեց միջամտել ներքին գործերին, ընդունեց Արևմտյան Հայաստանի տարածքների բռնակցման արդարությունը, որոշվեց սահմանը Հայաստանի և Խորհրդային Ադրբեջանի միջև: Նա համարեց բոլոր Երևանի նահանգի և Կարսի շրջանի գավառներն ու շրջանները, բացառությամբ Նախիջևանի նահանգի, ինչպես նաև Ելիզավետպոլի նահանգի hazազախ նահանգի հարավային մասը, Քարավանսարա և Դիլիջան քաղաքները կլինեն Հայաստանի մաս: Հետագայում էր, որ նախկին Կովկասի փոխարքայի այս կամ այն ​​տարածքը մտավ Հայաստանի մաս և այլն [7, էջ 316-320]:   Այս փաստաթղթի ստորագրումը առաջացրեց 366 ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ:   1925 թ. Մայիսի 20-ին Ս. Վրացյանին ուղղված նամակում Լ. Շանթը հիշում է, որ երկու պատվիրակությունները նույնիսկ միասին երեկույթ անցկացրեցին աշխատանքի հաջող ավարտի կապակցությամբ [14, էջ. 646]:  Պայմանագրի նախագծի համաձայն, Բ. Լեգրանը մեկնել է Բաքու ՝ Ռուսաստանի և Ադրբեջանի կառավարությունների համաձայնությունը ստանալու համար:   Այնուամենայնիվ, Լեգրանը համաձայն չէր Բաքվի իշխանությունների հետ իր նախաստորագրված պայմանագրի դրույթների շուրջ, այդ պատճառով նոյեմբերի 4-ին Բաքվում համաձայնագրի նախագիծը մերժվեց:   Նախագծին դեմ էր նաեւ Ի., Որն այդ ժամանակ գտնվում էր Բաքվում: Ստալին:   Չնայած Լեգրանը բողոքեց, նրա կարծիքը անտեսվեց [2, էջ 235–236]:  Բ. Լեգրանի հետ համաձայնագրի ստորագրումից երկու օր անց `հոկտեմբերի 30-ին, թուրքերը գրավել էին անառիկ Կարսը գրեթե առանց կռվի, ինչը որոշիչ ազդեցություն ունեցավ պատերազմի արդյունքի վրա:  Դրանից հետո, գրեթե միաժամանակ, Երևանի և Անկարայի կառավարությունները միմյանց մոտեցան զինադադարի կնքման և խաղաղ բանակցություններ սկսելու առաջարկով [1, p. 6]:   Նախկին վարչապետ Ալեքսանդր Խատիսյանի գլխավորած պատվիրակությունն ուղարկվել է Ալեքսանդրապոլ ՝ բանակցություններ վարելու թուրքերի հետ:   Միաժամանակ, Երեւանում բանակցություններ էին ընթանում: Լեգրանի հետ, ով ժամանել է Հայաստանը խաղաղ խորհրդայնացնելու առաքելությամբ:   Նոյեմբերի 23-ին վարչապետ Համո Օհանջանյանը հրաժարական տվեց:   Նոր Վարչապետ Սիմոն Վրացյանի կառավարությունը ծանր պատասխանատվություն ուներ, իսկ Առաջին Հանրապետության վերջին կառավարության բախտը բերեց:  Նոյեմբերի 29-ին, երբ Բ.Լեգրանը բանակցություններ էր վարում Ս.-ի հետ Վրաստանի կառավարության հետ, Խորհրդային Կարմիր բանակի զորամասերի ուղեկցությամբ, Հայաստանի հեղափոխական կոմիտեն Սարգիս Կասյանի գլխավորությամբ հյուսիսից մուտք գործեց Հայաստանի Հանրապետության տարածք: - արևելք և երկիրը հռչակեց «սոցիալիստական ​​սովետական ​​հանրապետություն» [10, էջ 1-5]:  Ստեղծված ծանր պայմաններում ՀՀ կառավարությունը և խորհրդարանի ՀՅԴ խմբակցությունը ստիպված էին իշխանությունը հանձնել բոլշևիկներին:   Դեկտեմբերի 2-ի ցերեկը ՀՀ կառավարության կողմից լիազորված նախարարներ Դրաստամատ Կանայանը և Համբարձում Տերտերյանը հանդիպեցին ԽՍՀՄ լիազոր ներկայացուցչի հետ: Նրանք Լեգրանի հետ կնքեցին պայմանագիր, համաձայն որի Հայաստանը հայտարարվեց «անկախ սոցիալիստական ​​հանրապետություն », ՀՅԴ և այլ սոցիալիստական ​​կուսակցությունների անդամները չպետք է հետապնդվեին մինչ խորհրդայնացումը իրենց գործունեության համար և այլն [7, էջ 383-384]:   Սրանով Հայաստանի Հանրապետությունը տեղի տվեց Խորհրդային Հայաստանին:   Երկուսուկես տարի գոյություն ունենալուց ներքաղաքական և արտաքին քաղաքական դժվար պայմաններում `Հայաստանը կորցրեց իր անկախությունը` դառնալով «մեծ խորհրդային ընտանիքի» մաս:  Հայաստանի խորհրդայնացման օրերին, ի թիվս այլ մտավորականների, Երևանում էր նաև Լ. Շանթը:   Նախ ՝ հակասովետական ​​գործունեություն ծավալած գործիչները լքեցին հանրապետության տարածքը կամ անցան ընդհատակ:  Հայաստանում խորհրդային իշխանությունները ոչ միայն չեն կատարել Երեւանի համաձայնագրով ստանձնած իրենց պարտավորությունները, այլ հաջորդ շաբաթներին սկսել են լայնամասշտաբ բռնություններ իրականացնել:   Դրանից հեռու չմնաց նաեւ Լ. Շանթը, ում հյուրասենյակն էլ առգրավվեց:   Շանթը ստիպված էր ժամանակավորապես մնալ Նիկոլ Աղբալյանի բնակարանում, որտեղ նրան ձերբակալել էին [9, p. 32]:   1921 Փետրվարի 9-ին և լույս 10-ի գիշերը Հայաստանի արտակարգ հանձնաժողովը Երեւանում ձերբակալեց 88 «հակահեղափոխականների»: Նախապես պատրաստված ցուցակում առաջինը նշվել է Լեւոն Շանթի անունը:   Ձերբակալությունների պատճառը Չեխիայում ստացված տեղեկությունն էր այն մասին, որ խորհրդային համակարգի որոշ «թշնամիներ» պատրաստվում են գիշերը փախչել քաղաքից [13, էջ 206-212]:  Այնուամենայնիվ, այս կանխարգելիչ քայլերը չէին կարող կանխել ժողովրդական անկարգությունները:   Փետրվարի 16-ին դաշնակցական գործիչների ղեկավարությամբ սկսվեց հակասովետական ​​ապստամբությունը:   Փետրվարի 18-ին ապստամբները գրավեցին մայրաքաղաք Երեւանը:   Բանտից ազատ է արձակվել նաեւ Լ. Շանթ   Ապստամբության իշխանությունը տևեց մինչև ապրիլի 2-ը, որից հետո Լեւոն Շանթը ARանգեզուրով անցավ Պարսկաստան `բազմաթիվ դաշնակցական գործիչների և զանգվածների հետ [9, էջ 33-34]:   Դրանով ավարտվեց Հայաստանում նրա գործունեության շրջանը:  Այսպիսով, որպես Հայաստանի խորհրդարանի փոխնախագահ, Խորհրդային Ռուսաստանի հետ բանակցող հայկական պատվիրակության ղեկավար, Լեւոն Շանթը իր մասնակցությունը բերեց հանրապետության անկախ պետականության կայացմանը և ամրապնդմանը:   Ըստ այդմ, պատահական չէ, որ այս ընթացքում նրա գրիչը ավելի պասիվ էր:   Հայտնի գրողը գրեթե ազատ ժամանակ չի ունեցել ստեղծագործական գործունեության համար:  , ։

Հայ ճանաչված գրող եւ հասարակական գործիչ Լեւոն Շանթը (1869-1951) կարեւոր ներդրում է ունեցել Հայաստանի Հանրապետության պետականության կայացման եւ ամրապնդման գործում։
  1919 թ. հունիսի 21-23-ին Շանթն ընտրվեց Հայաստանի պառլամենտի անդամ, իսկ օգոստոսի 5-ին՝ փոխնախագահ։
  Նա ընդմիջումներով այդ պաշտոնը վարեց մինչեւ 1920 թ. դեկտեմբերի 2-ին Հայաստանի խորհրդայնացումը։
  Արդեն 1920 թ. ապրիլի վերջին Լ. Շանթը ղեկավարեց Մոսկվա մեկնող ՀՀ պատվիրակությունը, որի առջեւ խնդիր էր դրված հասնել Խորհրդային Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորմանը։
  Այս բոլոր աշխատանքների ընթացքում գրողը ջանք ու եռանդ է ներդրել իր առջեւ դրված խնդիրները կարգավորելու նպատակով։
  Ըստ այդմ՝ այդ տարիներին նա առավել քիչ ժամանակ է ունեցել գրական գործունեությամբ զբաղվելու համար։
