Վերջին  շրջանի  լեզվաբանական  ուսումնասիրությունների  առանցքումմշտապես  գերմաներենի  և  անգլերենի  միջև  լեզվական  ընդհանրությունների,լեզվի  տարբեր  մակարդակներում  դրանց  փոխազդեցությունների,  գերմաներենի` որպես առաջին և երկրորդ օտար լեզվի դասընթացների բովանդակության ևմեթոդանության վերաբերյալ նոր հայեցակարգերն են։
  Ուստի, սույն թեմայի արդիականությունը  պայմանավորված  է  գերմաներենի`  որպես  երկրորդ  օտարլեզվի բուհական դասընթացի վերաբերյալ նոր մեթոդական հայեցակերպի և նորմոտեցումների  մշակման անհրաժեշտությամբ, որտեղ  առաջնային  կարևորություն  են  ստանում  երկու  լեզուների`  գերմաներենի  և  անգլերենի  ընդհանրությունները և գործնականում դրանց կիրառությունը։
 Այսպիսով, սույն թեմայի նպատակն է ցույց տալ գերմաներենի դերը ժամանակակից աշխարհում արդի գլոբալիզացիայի համատեքստում, գերմաներենի  և  անգլերենի  միջև  ընդհանրությունները,  գնահատել  անգլերենի  լեզվականերևույթների փոխանցման գործնական նշանակությունը գերմաներենի` որպեսերկրորդ օտար լեզվի բուհական դասընթացի բովանդակության և մեթոդաբանության մշակման հարցում։
 Արդի  համահարթեցման  (գլոբալիզացիայի)  դարաշրջանում  ժամանակակից  աշխարհում  մշտապես  ավելի  ու  ավելի  է  կարևորվում  օտար  լեզվիհասարակական և տնտեսական նշանակությունը, ինչը հանգեցնում է լեզուներիարժևորմանը գլոբալ հաղորդակցական նախադրյալների ստեղծման տեսակետից։
  Այս պայմաններում մեծ տարածում ունեցող անգլերենը դառնում է «իշխանություն  այլ  միջոցներով»  (The  Econom,  2001)։
   Այն  ներթափանցում  է  կյանքիբոլոր ոլորտներ նախևառաջ համացանցի միջոցով։
  Հետևաբար, անգլերեն բառերն  ու  արտահայտություններն  այսօր  բոլոր  լեզուներում  (մասնավորապեսեվրոպական լեզուներում) մեծ թիվ են կազմում։
  Ինչպես, օրինակ՝ գերմաներենիբառապաշարի մանրամասն դիտարկման ժամանակ պարզ է դառնում, որ բառային մակարդակում  գերմաներենի և անգլերենի միջև սահմաններն այսօր կայուն չեն, չնայած այն հանգամանքին, որ գերմաներենն ուրույն տեղ է զբաղեցնումհնդեվրոպական  լեզվաընտանիքում  և  բոլոր  գերմանական  լեզուների  մայր  լեզուն է։
  Կան բազմաթիվ գործոններ, որոնցով էլ պայմանավորված են լեզվականփոխազդեցություններն ու փոխներթափանցումները։
  Դրանցից են քաղաքական,տնտեսական,  մշակութային  շփումները,  որոնք  կարող  են  հաճախ  լեզվականփոփոխությունների,  ներթափանցումների  աղբյուր  հանդիսանալ։
   Շփումներըկարող  են  արտացոլվել  լեզվի  բոլոր  մակարդակում։
   Ներկայիս  գլոբալացվածաշխարհում լեզվական շփումներն առօրեական են դարձել, ինչն էլ առաջ է բերում  միասնական  լեզվական  ստանդարտների  անցման  անհրաժեշտություն։
 Այդպիսի միտումը անմիջական ազդեցություն է թողնում նաև գերմաներեն լեզվի և նրա դասավանդման ընդհանուր հայեցակերպի վրա` ձևավորելով «լեզվիքաղաքականությունը», որի առանցքում աշխարհում գերմաներենի տարածումը,  նրա  դերի  բարձրացումը  և  համաշխարհային  դիրքերի  ամրապնդումն  է։
 Վերջինիս շնորհիվ գերմաներենը շարունակում է մնալ աշխարհում ամենապահանջված օտար լեզուներից սովորողների թվով, ինչը պայմանավորված է համաշխարհային  մասշտաբով  գերմանախոս  երկրների  զբաղեցրած առաջատարդիրքով գիտության, կրթության և տնտեսության ոլորտներում[1,3]։
  Այսպիսով,  գերմաներենը  և անգլերենը,  գոյատևելով  միևնույն  մշակութային հարթության վրա, ունեն բազմաթիվ ընդհանրություններ, որոնց հաշվառումը կարող է էապես նպաստել գերմաներենի գործնական դասընթացին։
  Սույնհանգամանքը  պետք  է  ներդրվի  գերմաներենի`  որպես  երկրորդ  օտար  լեզվիդասընթացի  բովանդակության  և  մեթոդաբանության  մշակման  հիմքում,  քանիոր հայաստանյան կրթական համակարգում գերմաներենը մեծ մասամբ ուսուցանվում է որպես երկրորդ օտար լեզու, և ցանկացած երկրորդ և հաջորդ օտարլեզու  անխուսափելիորեն  կրում  է  առաջին  լեզվի  ազդեցությունը  ուսուցմանգործընթացում,  ՈՒ.  Վայնրիխը  այն  բնութագրում  է  որպես  շեղում  ընդունվածլեզվական  նորմերից,  ինչը  տեղի  է  ունենում  լեզվական  շփումների  արդյունքում[3,22]։
 Այսպես, անգլերեն լեզու և գրականություն, թարգմանչական գործ` անգլերեն-հայերեն,  անգլերեն-ռուսերեն  բաժիններում  գերմաներենի՝  որպես  երկրորդ օտար լեզվի գործնական դասընթացը հատկապես արդյունավետ է դառնում հենց այդպիսի մեթոդաբանության հիման վրա։
  Գերմաներենը` որպես երկրորդ  օտար  լեզու  սովորողների  համար,  որոնց  մայրենի  լեզուն  հայերենն  է,առանձնակի կարևորություն է ստանում անգլերենը, քանի որ այս դեպքում մայրենին  գերմաներենի հետ ընդհանրություններ  չի  ցուցաբերում։
   Մինչդեռ  անգլերենն այդ համատեքստում ընձեռում է բազմաթիվ հնարավորություններ։
  Ինչպես ցույց են տալիս գերմաներենի` որպես երկրորդ օտար լեզվի դասավանդման ընթացքում բազմաթիվ դիտարկումները, սովորողներն ավելի հաճախ դիմում են անգլերենին, եթե ինչ-որ բան չգիտեն գերմաներենից։
  Այս տեսակետիցառավել կարևոր է դառնում  երկու լեզուների լեզվական-կառուցվածքային մակարդակների համեմատությունը, քանի որ այն կարող է ուսումնառության հետագա փուլերում լեզվական հետազոտությունների համար նպաստավոր հիմքհանդիսանալ։
 Գերմաներենի՝ որպես երկրորդ օտար լեզվի դասընթացի վերջին շրջանիդիտարկումները  գործնականում  հաստատում  են,  որ  այն  այլ  մեթոդական  ևբովանդակային  մոտեցումներ  է  պահանջում։
   Առաջնահերթ  է  դառնումգերմաներենի և անգլերենի միջև ընդհանությունների ներգրավումը, ինչն էլ իրհերթին  առաջ  է  բերում  լեզվական  փոխանցման  երևույթը3։
   Ընդ  որում,գերմաներենի՝ որպես երկրորդ օտար լեզվի դասընթացում անգլերենի երևույթների փոխանցումը կարող է լինել դրական կամ բացասական։
  Երկու դեպքում էլ՝3 Փոխանցումը այս համատեքստում ենթադրում է լեզվական երևույթների փոխանցմանսկզբունքը, ըստ որի՝ մի լեզվի իրողությունները կարող են փոխանցվել մեկ այլ լեզու։
 և´  դրական,  և´  բացասական,  փոխանցման  երևույթները  կարող  են  ճիշտդիտարկման  պարագայում  դրական  ազդեցություն  թողնել  ուսուցմանգործընթացի վրա։
 Այստեղ, սակայն, չի կարող լինել միանշանակ գնահատական։
  Այս հարցում գոյություն ունի ավանդական երկու մոտեցում.-  մի  դեպքում,  փոխանցման  երևույթները`  դրական  կամ  բացասական,հաճախ չեն դիտարկվում և հետևաբար, չեն ներգրավում օտար լեզվի ուսուցմանմեջ;-մյուս  դեպքում  բացասական  փոխանցումը  դիտարկվում  է  որպես  ինտերֆերենց`  լեզվական ազդեցություն,  որը  խոչընդոտում է դասավանդողին  ևսովորողին  օգտագործել  փոխանցման  ներուժը  օտար  լեզվի  ուսուցման  ժամանակ[4, 4-5]։
 Այստեղ,  փաստորեն,  դասավանդողի  գործոնը  դառնում  է  առաջնային։
 Վերջինիս խնդիրն է դառնում ընդլայնել երկրորդ օտար լեզվի դասավանդման գործընթացը  նորագույն  ուսումնասիրությունների  արդյունքներով  և  հայեցակարգերով` ստեղծելով նոր հեռանկարներ և տրամադրելով համապատասխանգործիքակազմ։
   Դասավանդողի առջև դրվում է նոր պահանջ, որը ենթադրում էնյութի բովանդակության և մատուցման նոր մեթոդների ընտրության հնարավորություն։
 Այսպես, գերմաներենի՝ որպես երկրորդ օտար լեզվի դասավանդման մեջփոխանցման երևույթներ կարող են դիտարկվել բոլոր լեզվական մակարդակներում` հնչյունական, բառային, քերականական, ինչպես օրինակ` •  Համարժեք  ձևեր  հնչյունական  մակարդակում`  արտասանությամբ,  գրությամբ, կազմությամբ և իմաստով նման ձևեր. Tanzen/to dance, der Elefant/the•  Լատինատառ գրություն;•  Որոշյալ և անորոշ հոդի առկայություն և գործածության նման սկզբունքներ.•  Նախադասության համարժեք մոդելներ. Er ist krank./ He is ill. Es ist kalt./ It is•  Ժամանակաձևերի կազմության ընդհանրություններ` երեք հիմնական ձևեր,ձայնադարձի  շարքեր.  kommen-kam-gekommen/come-came-come,  վաղակատարի կազմություն. have+Participl II/haben/sein/ +Partizip II;•  Եղանակավորող բայեր. Müssen/must, können/can, dürfen/may։
 Վերը թվարկված ձևերը և շատ այլ բազմաթիվ երևույթներ կարող են հիմքհանդիսանալ  գերմաներենի`  որպես  երկրորդ  օտար  լեզվի  բուհական  դասընթացում սովորողների մեջ երկրորդ լեզվի հանդեպ գիտակցված մոտեցում ձևավորելու  համար,  ինչի  շնորհիվ  նվազում  է  առաջին  լեզվի  բացասական  ազդեցության  գործոնը։
   Մինչդեռ  առաջին  լեզվի  իրողությունների  գիտակցված  փոխանցումը թողնում է միանշանակ դրական ազդեցություն, այս դեպքում խոսքըդրական  փոխանցման  երևույթի  մասին  է։
  Լեզվական  գիտելիքների, կարողությունների  ու  հմտությունների  դրական  փոխանցումը  երկրորդ  օտար  լեզվիոլորտ ապահովում է վերջինիս արագ ու արդյունավետ յուրացումը։
  Այս դեպքում պակաս կարևոր չէ նախնական տրամադրվածությունը լեզվի նկատմամբ։
 Անհրաժեշտ  է  տվյալ  փուլում  ուսանողների  մեջ  ձևավորել  դրական  տրամադրվածություն գերմաներենի հանդեպ՝ հերքելով տվյալ լեզվի անհաղթահարելիբարդությունների  վերաբերյալ  կարծրատիպային  մոտեցումը՝  ցույց  տալով,  որայն գտնվում է իրենց իմացական գիտելիքների մակարդակում։
  Այս տեսակետիցկարևոր  գործոն  է  համարվում  գերմաներենում  մեծ  թվով  անգլերեն  բառերիառկայությունը։
   Գերմաներենի`  որպես  երկրորդ  օտար  լեզվի  բուհական դասընթացի շրջանակներում առանձնացվել են անգլիաբանությունները։
  Անգլերենտարրերը գերմաներենում բնութագրվում են մեկ ընդհանուր՝ “Denglisch” սահմանումով։
   Այդպիսի  ներթափանցումները  գերմաներենի  բառապաշարում  բացասական  են  գնահատվում,  ինչը  պայմանավորված  է  մի  շարք  գործոններով։
 Չանդրադառնալով,  սակայն,  գերմաներենի  ընդհանուր  լեզվական  պատկերիխաթարման  հարցում  անգլերեն  բառերի  գործածությանը՝  նշենք,  որ  դրանցիցշատերը գալիս են պատմական տարբեր ժամանակաշրջաններից և գործածություն են գտնում նաև եվրոպական այլ լեզուներում։
  Վերջինները բնութագրվումեն «միջազգային բառեր» եզրույթով։
  Այդպիսի տարրերը բառապաշարում գերակշռում են տնտեսության, սպորտի, քաղաքականության, գիտության, մամուլի,տեխնիկայի,  ոլորտներում։
  Անգլիաբանությունները և միջազգային բառերը գերմաներենի բառապաշարում ներառվում են՝ հարմարեցվելով լեզվի հնչյունականև  քերականական  կանոններին։
   Ընդ  որում,  դրանք  հարմարեցվում  են  գերմաներենի լեզվական կանոններին տարբեր աստիճանի` լիակատար և մասնակիհարմարեցում։
  Ինչպես օրինակ՝ park, café, politik, auto, Physic, arm, hand, address,emotion, bus, hotel,  և այլ բազմաթիվ գոյականներ գերմաներենում ստանում ենմեծատառ գրություն, հոդ, սեռ և հետևաբար, հոլովվում են համապատասխանհոլովմամբ՝ der Park, das Café, die Politik, das Auto, die Physik, der Arm, die Hand,die Adresse, die Emotion, der Bus, das Hotel։
  To surf, to download, to check in, to checkout և այլ բայեր գերմաներենում ստանում են անորոշ դերբայի վերջավորություն,երբեմն  նաև  բայական  նախածանցներ  և  խոնարհվում  են՝  ըստ  դեմքի  ու  թվիհամապատասխան  դիմաթվային  վերջավորություններով՝  surfen,  downloaden,einchecken, auschecken։
   Նույն սկզբունքով կարելի է նաև թվարկել այլ խոսքիմասային  պատկանելություն  ունեցող  բազմաթիվ  բառեր,  որոնք,  հարմարեցվելովգերմաներենի լեզվական կանոններին, այդուհանդերձ, ընկալվում են որպես միջազգային բառեր կամ անգլիաբանություններ։
  Դրանք մեծ թիվ են կազմում գերմաներենի բառապաշարում և դրանց ավելացման միտումը մշտապես աճում է։
 Միջազգային  բառերը  և  անգլիաբանությունները  կարող  են  ճիշտ  մատուցման  դեպքում  էապես  նպաստել  լեզվի  նկատմամբ  հետաքրքրության  ևնախնական գիտելիքների ձևավորմանը։
  Լեզվի ուսուցման նախնական փուլերում  կարելի  է  համագործակցային  մեթոդով  ուսանողների  շրջանում  հասնելնշված  նպատակին։
   Օրինակ՝  կարելի  է  10-15  ուսանողական  համակազմովխմբից  ձևավորել  2  կամ  3  խումբ։
   Խաղի  կանոնները  բացատրելուց  հետոնախանշված  ժամանակահատվածում  (10-15րոպե)  ուսանողները  պետք  էհնարավորինս  միջազգային  շատ  բառեր  գրի  առնեն,  որոնք  արդեն  ծանոթ  ենիրենց  գերմաներենի  դասընթացից,  գործածական  են  նաև  այլ  լեզուներում՝ռուսերենում,  երբեմն  նաև  հայերենում։
   Ժամանակի  ավարտից  հետոդասավանդողը  ստուգում  էյուրաքանչյուր  թիմի  արդյունքները,  ուղղումսխալները  և  հաշվում  միավորները։
   Հաղթող  թիմը  ներկայացնում  է  իրբառացանկը,  այնուհետև  մրցակից  թիմը  կամ  թիմերը  լրացնում  են  տվյալբառացանկը  չհնչած  բառերով։
   Դասավանդողն  ընթացքում  ներկայացնում  էդրանց  գերմաներեն  համարժեքները,  եթե այդպիսիք  առկա  են,  տվյալ  բառերիճիշտ  արտասանությունըգերմաներենում՝  այսպիսովհնարավորություն  տալով  ուսանողներին  համալրելու  իրենց  բառապաշարըորոշակի բառերով և դասը դարձնելու առավել հետաքրքիր և ոչ ֆորմալ։
 գրությունըևՆույն կերպ կարելի է ներմուծել նաև գերմաներենի քերականության որոշհարցեր, ինչպես պարզ է դառնում վերը բերված օրինակներից։
  Երկու լեզուներիփոխադարձ  կապը  նպաստավոր  ազդեցություն  է  ունենում  նաև  անգլերենիտեսական որոշ խնդիրների քննության ժամանակ։
  Այս դեպքում կարևոր գործոնէ համարվում դասավանդողի կողմից անգլերենի՝ որպես երկրորդ օտար լեզվիիմացությունը։
 Այս  առումով  հարկ  է  նշել,  որ  միջազգային  բառերը  և  անգլիաբանությունները  երկու  լեզուների  փոխադարձ  կապի  և  փոխազդեցության  միայն  միմասն են կազմում։
  Հարկ է հավելել, որ գերմաներենի և անգլերենի միջև բազմաթիվ  ընդհանրությունները  լեզվական  տարբեր  մակարդակներում  ավելի  խորարմատներ  ունեն,  ինչը  հստակորեն  բացահայտվում  է  տարբեր  մակարդակներում երկու լեզուների տիպաբանական համեմատության ժամանակ։
  Առաջինև  հիմնական  նախապայմանը  երկու  լեզուների  միջև  ազգակցական  կապն  է։
 Անգլերենը՝ որպես առանձին լեզու, սերել է գերմանական (Germanisch) լեզվից՝պատմական զարգացման տարբեր փուլերում ենթարկվելով բազմաթիվ փոփոխությունների [2,5-8]։
  Ուստի, այս լեզուների միջև ընդհանրությունները և նմանությունները պայմանավորված են մեկ ընդհանուր մայր լեզվի գոյության հանգամանքով  և  միևնույն  լեզվաընտանիքում  նույն  լեզվական  ճյուղի  պատկանելությամբ, ինչը չէր կարող անհետևանք մնալ և իր անմիջական ազդեցությունըչունենալ լեզուների զարգացման տարբեր շրջափուլերում։
 Գ ր ա կ ա ն ո ւ թ յ ո ւ ն   für die Lehre an den deutschsprachigen Hochschulen. Berlin/New York։
  de Gruyter.(Rus. ed.։
  Vaynraykh U.Yazykovye kontakty։
  sostoyanie i problemy issledovaniya.университета. Серия։

Սույն հոդվածում ներկայացվում են գերմաներենի` որպես երկրորդ օտար  լեզվի  բուհական  դասընթացի  որոշ  առանձնահատկություններ,  գերմաներենի  դերը ժամանակակից աշխարհում։
  Հոդվածում փորձ է արվում ցույց տալ երկու  լեզուների` գերմաներենի և անգլերենի հատման կետերն արդի համահարթեցման (գլոբալիզացիայի) համատեքստում, գնահատել երկու լեզուների ընդհանրությունների  գործնական  նշանակությունը  գերմաներենի`  որպես  երկրորդ  օտար  լեզվի  բուհական  դասընթացի  բովանդակության  և  մեթոդաբանության  մշակման հարցում։
