ԵՐՐՈՐԴ ԲԱԻՆԻ Ա THEԴԵՈՒԹՅՈՒՆԸ ՊԵՏԱԿԱՆ ՔԱICԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ DEԱՐԳԱՄԱՆ ԵՎ ԿԱՏԱՐՄԱՆ ԳՈՐԸՆԹԱԵՐՈՒՄ Հանրային հատվածն, ընդհանուր առմամբ, նշանակալի դեր ունի պետության զարգացման և առաջընթացի գործում:  Պետական ​​համակարգը ծանրաբեռնված է, բյուջեի հատկացումները բավարար չեն բոլոր խնդիրները լուծելու համար:  Բացի այդ, կառավարությունը հաճախ չի կարողանում վարել անարդյունավետ, ոչ մասնակցային և, մյուս կողմից, խոցելի խմբերի քաղաքականություն, որը խաթարում է հասարակական և քաղաքական գործընթացների բնականոն ընթացքը:   Պետությունը, որպես սոցիալական քաղաքականության սուբյեկտ, իր բոլոր լծակներն օգտագործում է հանրային խնդիրների կարգավորման գործընթացին աջակցելու համար:  Բայց, այդպիսով, պետությունը միայնակ չի կարող արդյունավետ գործել, իրականում իրականացնել կանոնակարգեր, միևնույն ժամանակ անհրաժեշտ է աջակցել մասնավոր և երրորդ հատվածի աջակցությանը: Ներկայումս երրորդ հատվածի ազդեցությունն այնքան մեծ է, որ խնդիրներն օրեցօր ավելանում են, դրանցից շատերը վերափոխվում են, մենք տեխնոլոգիական առաջընթաց ենք ապրում, սրվում են արտաքին և ներքին բախումները, պետությունները բախվում են տարբեր մարտահրավերների, որոնց լուծումը պահանջում է ավելի շատ քաղաքացիներ, հատկապես բացասական ազդեցությունից տառապող խմբեր: մեծ մասնակցություն: Վերոնշյալ գործոնների առկայությունը պայմանավորված է պետական ​​հատվածի ներգրավվածությամբ և գործունեությամբ `քաղաքականության մշակման, իրականացման, գնահատման և բարեփոխումների գործընթացներին աջակցելու և համագործակցելու գործում: Երրորդ բաժինը ապահովում է քաղաքացիական հասարակության ակտիվ ներգրավվածությունը երկրի կառավարման և զարգացման գործում:  Այս հատվածները, նշանակությունն ու ազդեցությունը կախված են հասարակությունից և տվյալ հասարակության քաղաքական ռեժիմից: Քաղաքացիական հասարակությունը «ժողովրդավարական երկրներում ձևավորված և զարգացող մարդկային հասարակություն է, որը ոչ պետական ​​կառույցների ցանց է (ասոցիացիաներ, կազմակերպություններ, ասոցիացիաներ, միություններ, կենտրոններ, ակումբներ, հիմնադրամներ), որոնք կամավոր ձևավորվել են հասարակության բոլոր ոլորտներում» [1]: Նույնիսկ տոտալիտար, միապետական ​​ռեժիմների պայմաններում քաղաքացիական հասարակության ձևավորման համար կարող են նախադրյալներ լինել:  Սակայն պայմանների բացակայությունը, որոնք ապահովում են այդ տարրերի անկախությունը պետական ​​իշխանությունից, ինքնակազմակերպման և ինքնագործունեության իրավունքը, հասարակությանը զրկում է քաղաքացի լինելու հնարավորությունից:   Այստեղ փաստն այն է, որ յուրաքանչյուր մարդ հստակ գիտի, թե որքանով է պաշտպանված արտաքին միջամտությունից, որի դեպքում պետությունը կարող է ազդել իր ծրագրերի իրականացման վրա:   Քանի որ և տոտալիտարիզմը, և «... .. միապետությունը բացարձակապես անհամատեղելի են քաղաքացիական հասարակության հետ, ուստի այն չի կարող լինել քաղաքացիական կառավարման ձև» [2]: Միջազգային փորձը ցույց է տալիս, որ պետական ​​հատվածի ակտիվ ներգրավվածությունը քաղաքականության մշակման, իրականացման, վերահսկման և վերանայման գործընթացներում ժողովրդավարական հասարակության կառուցման բանալին է:  Հասարակությունը, ինչպես պետությունը, չի կարող զարգանալ, երբ մասնավոր, պետական ​​և պետական ​​հատվածները չեն համագործակցում և լրացնում են միմյանց ՝ ինչպես ռեսուրսների օգտագործման, այնպես էլ քաղաքականության գաղափարական և հայեցակարգային հիմքերի ձևավորման առումով:  Արդյունավետ կառավարումը հիմնված է սոցիալական և քաղաքական սուբյեկտների համագործակցության և փոխլրացման վրա: Երրորդ բաժինը լավագույնս ներկայացնելու համար պետք է ուշադրություն դարձնել սույն բաժնի կազմակերպություններին բնորոշ հատկությունների տեսակների վրա: և բազմոլորտային փոխազդեցություն: Երրորդ կողմի կազմակերպությունների կարիքը բխում է հետևյալից. • Որոշ դեպքերում նրանք հանդես են գալիս որպես շուկայի ձախողումների գործիք ՝ մենաշնորհ, անկատար տեղեկատվություն, վնասազերծում: • Փոխհատուցել սոցիալական խնդիրների լուծման գործում պետության ոչ լիարժեք գործունեության համար: • Մի կողմից, լինելով ճկուն և նորարար, մյուս կողմից ՝ օգտագործելով կամավորների աշխատանքը, նրանք կարող են ավելի լավ և արդյունավետ սոցիալական ծառայություններ մատուցել, քան պետությունը: • Դրանք կարող են լուծել սոցիալական խնդիրներ, որոնց լուծումը, քաղաքական կաշկանդվածության պատճառով, պետությունն ի վիճակի չէ ստանձնել: [3] Ավելին, քաղաքացիական հասարակության ձևավորման նախադրյալները ներառում են իրավական-սոցիալական պետության կայացման որոշակի տարրեր: Այստեղ տեղին է շեշտել Բ. Ambամբրովսկու այն միտքը, որ հասարակությունը ոչ միայն մշակում է պետության գործունեությունը վերահսկելու մեխանիզմներ, այլև «սահմանում է այն սկզբունքները, որոնց հիման վրա պետությունը կարող է և պետք է գործի»: «Երրորդ սեկտորի կազմակերպություններ» տերմինը հիմնականում օգտագործվում է այն կազմակերպությունները ներկայացնելու համար, որոնք ոչ թե մասնավոր հատվածում են, այլ պետական ​​հատվածում:  Այս բաժինը ներառում է կամավոր և համայնքային կազմակերպություններ (բարեգործական կազմակերպություններ, ինչպիսիք են ասոցիացիաները, ինքնօգնության խմբերը և համայնքային խմբերը), սոցիալական ձեռնարկություններ [5]: Երրորդ սեկտորի կազմակերպությունների բնութագրական առանձնահատկությունները. 1. Նրանք անկախ են կառավարությունից: 2. ԷԿՈ-ները արժեքային ուղղվածություն ունեն, այսինքն ՝ դրդված են սոցիալական նպատակներին հասնելու համար (օրինակ ՝ բարելավել հասարակության բարեկեցությունը, շրջակա միջավայրը կամ տնտեսական բարեկեցությունը, քան շահույթ ստանալ) [5]: Երրորդ սեկտորի կազմակերպությունները կարելի է բաժանել երեք տեսակի. 1. Փաստաբանական կազմակերպություններ, որոնք պետական ​​կամ միջազգային մակարդակի շահագրգիռ կողմերին օգնում են միջնորդական առաքելություն իրականացնելիս քաղաքացիների հետ իրենց խնդիրները բարձրացնելիս: 2. Գործառնական կազմակերպությունները, որոնք ծառայություններ են մատուցում խոցելի, ռիսկային գոտում գտնվող քաղաքացիներին և շահառուներին համապատասխան ռեսուրսներով և ծառայություններով: 3. Կազմակերպությունները, որոնք համատեղում և կատարում են նախորդ երկու տիպի գործառույթները:  Այս ՀԿ-ները նախատեսված են ոլորտային հատուկ խնդիրներ լուծելու համար (մարդու իրավունքներ, առողջապահություն, բնության պահպանություն և այլն) [6]: Երրորդ բաժինը շահույթ չհետապնդող կազմակերպությունների մի շարք է, որի նպատակն է ծառայել հանրային շահին `կենտրոնացնելով շահերի պաշտպանության և գործնական ջանքերը սոցիալական, քաղաքական և տնտեսական նպատակների վրա այնպիսի ոլորտներում, ինչպիսիք են արդարադատությունը, կրթությունը, առողջապահությունը, շրջակա միջավայրը: մարդու իրավունքներ. Այժմ անդրադառնանք պետական ​​քաղաքականության մշակման գործընթացների իրականացման դրսեւորումներին և միջազգային փորձին:  Հանրային քաղաքականության ճշգրիտ սահմանումը և ձևավորումը քաղաքականության իրականացման հիմնական բաղադրիչն է: Հանրային քաղաքականության ձևավորումը քաղաքականության մշակման հիմնական տարրն է, որը ներառում է քաղաքականության նպատակների գերակայությունները, ծախսերը, օգուտները և արտաքին գործոնները:   Այն ներառում է քաղաքականության մի շարք այլընտրանքներ և հանրային քաղաքականության գործիքներ [7]:   Այնուամենայնիվ, անհրաժեշտ է խթանել և խթանել այլ դերակատարների մասնակցությունը քաղաքականության մշակման գործընթացին:  Մասնավոր հատվածի ՝ քաղաքացիական հասարակության անդամների, ձեռներեցների, աշխատողների, քաղաքացիների, համայնքային խմբերի - հասարակական կազմակերպությունների ներգրավումը կարևոր նշանակություն ունի հանրային քաղաքականության ձևավորման գործընթացում, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս զարգացող երկրների կառավարություններին բարելավել կառավարման գործընթացների թափանցիկությունն ու որակը `միաժամանակ բարձրացնելով արդյունավետությունը: Շատ շահույթ չհետապնդող կազմակերպություններ փորձում են տեղեկացնել, ազդել սոցիալական և տնտեսական քաղաքականության, ինչպես նաև միջազգային խնդիրների վրա:   Քաղաքականության մշակման գործընթացները ներառում են հետազոտություն, մոնիտորինգ, գնահատում, ռազմավարական զարգացման ծրագրեր, նախագծեր (ներկայացված են անկուսակցական մարմինների կողմից):   Որոշ խմբեր փորձում են ազդել գործադիրի, մյուսները ՝ օրենսդիր մարմնի վրա:   Ուղեղի կենտրոնները և համալսարաններն իրականացնում են հետազոտություն, գնահատում, տեղեկատվություն մատչելի դարձնելով քաղաքականություն մշակողներին ՝ հրապարակումների, լրատվամիջոցների, ֆորումների և անհատական ​​քննարկումների միջոցով: Փաստաբանական կազմակերպությունները փորձում են կրթել հասարակությանը, խրախուսել անհատներին անմիջական կապ հաստատել իրենց ներկայացուցիչների հետ, ստորագրություններ հավաքել կամ խնդրագրեր ներկայացնել ՝ փորձելով լուծել խնդիրները:  Որոշ շահույթ չհետապնդող կազմակերպություններ հանրահավաքների, նստացույցերի, շքերթների և բոյկոտների միջոցով փորձում են ազդել հանրային քաղաքականության վրա:   Դրամաշնորհային միջոցներ այլ ոչ առևտրային կազմակերպություններ փորձում են ազդել հանրային քաղաքականության վրա ՝ ցուցադրելով հանրային գործերի այլընտրանքային մոտեցումների արդյունավետությունը:   Նրանք կարող են իրականացնել պիլոտային ծրագրեր և գնահատել արդյունքները ՝ զեկուցելով դրանք պետական ​​մարմիններին: Տարբեր քաղաքական գործիչներ և քաղաքականություն մշակողներ կարծում են, որ քաղաքացիների անմիջական մասնակցությունը որոշումների կայացմանը կարող է նպաստել ժողովրդավարության և ռացիոնալիզմի զարգացմանը:   Այնուամենայնիվ, մենք չենք կարող հաշվի առնել շատ դերասանների ներգրավվածությունը `առաջնորդվելով միայն թվով: ԵԱՀԿ կարգավորող կարողություններն աճում են ՝ նպաստելով քաղաքականության համապարփակ ձևավորմանը և իրականացմանը: Տնտեսական և քաղաքացիական հասարակության մի շարք դերակատարներ նպաստում են տեղեկատվության հավաքագրմանը և հետազոտությունների ընդլայնմանը:   Թափանցիկության և հաշվետվողականության մեխանիզմները կարող են իրականացվել, երբ շահագրգիռ կողմերին նույն մակարդակի ենք հասցնում ՝ ստեղծելով նոր ինստիտուցիոնալ հարթակներ քաղաքականության փոփոխությունների քննարկման համար [9]: Երրորդ բաժինը, որը բաղկացած է քաղաքացիական հասարակության ասոցիացիաներից, հիմնադրամներից, կամավորներից և հասարակական կազմակերպություններից, առաջարկում է վերականգնվող և կայուն ռեսուրսներ Եվրոպայում սոցիալական և տնտեսական խնդիրները լուծելու համար: Սոցիալ-տնտեսական աղետներն ու մի շարք այլ խնդիրներ, որոնց լուծման համար ծախսվում են հսկայական ռեսուրսներ, ուղղակիորեն հարվածում են պետական ​​բյուջեին:   Այս իրավիճակի լուծումը համագործակցում է Այլընտրանքը `ԵԱՀԿ-ի հետ համագործակցել խնդիրների կարգավորման հարցում` հանուն ակտիվ եվրոպական քաղաքացիական հասարակության և տնտեսական զարգացման [10]: Կազմակերպությունները (օրինակ ՝ Օքսֆամը, Գրինփիսը և այլն) հանրությանը ծառայում են ազգային և միջազգային մակարդակներում:  Ի սկզբանե կոչվում էին կամավոր կամ քաղաքացիական հասարակության կազմակերպություններ, այժմ ՝ հասարակական կազմակերպություններ:  Միավորված ազգերի կազմակերպության համակարգում «ՀԿ» տերմինը օգտագործվում է որպես տարբերակիչ հատկություն այլ պետական ​​մարմիններից:   Բարեգործական հասարակական կազմակերպությունները լայն տարածում ունեն, բայց հասարակական կազմակերպությունները համեմատաբար արդիական երեւույթ են:   Եվրոպայում անում են Ամերիկայում քաղաքացիական իրավունքների ամրապնդման շրջանում ՝ 18-19-րդ դարերում, ստեղծվել են բազմաթիվ կազմակերպություններ ՝ քաղաքացիների շահերը խթանելու, համայնքների բնակչության իրավունքները պաշտպանելու, համայնքները զարգացնելու, նորերը խթանելու համար: քաղաքականություն  Քաղաքագետները ԵԱՀԿ-ն դիտարկում են որպես ճնշման կամ լոբբիստական ​​խմբեր, բայց այդ հասկացությունները չեն արտացոլում դրանց լայն սոցիալական ազդեցությունը: 1980-ականներին «քաղաքացիական հասարակությունը» նորաձեւություն էր, բայց չափազանց լայն և ամորֆ էր:  Այդ պատճառով, միջառարկայական մակարդակում, 1990-ականներին, ուշադրությունը կենտրոնացվեց ԵԱՀԿ հասարակությունում նրա դերի վրա:  Գիտնականները կարծում են, որ ԵԱՀԿ-ն կարող է ունենալ լեգիտիմության ավելի բարձր մակարդակ, քան ազգային կամ պետական ​​մարմինները:   Օրինակ, ըստ գերմանական հարցման, մարդիկ ավելի շատ վստահում են ԵԱՀԿ-ին, քան գերմանական կառավարությանը: Երրորդ սեկտորի կազմակերպությունները և կամավորները համայնքում գործող գործառույթներ են իրականացնում, ինչպիսիք են ծառայությունների մատուցումը, շահերի պաշտպանությունը, համայնքի կառուցումը կամ զարգացումը:  Երրորդ բաժնի հիմնական նպատակն է ստեղծել գիտելիքներ, որոնք թույլ կտան արժեքավոր ներդրումներ կատարել `նպաստելով Եվրոպայի սոցիալ-տնտեսական զարգացմանը: ԵԱՀԿ-ն պաշտոնական լիազորություններ ունի միջազգային որոշումների կայացման գործում:   Մենք կարող ենք վերլուծել ԵԱՀԿ գործողությունները տարբեր մակարդակներում, միկրո-մակրո-քաղաքականության մակարդակով: Կառավարությունները և միջազգային կազմակերպությունները երբեմն անհարմարություն են պատճառում ԵԱՀԿ-ին `նույնիսկ սպառնալով նրանց շահերին: Այնուամենայնիվ, փորձը ցույց է տալիս, որ պետական ​​այրերը հիմնականում հաշվի են առնում ԵԱՀԿ-ի և համապատասխան տեղեկատվության նորարարական գաղափարները [13]: Այսօր համաշխարհային քաղաքականության կայացումը զարգացել է աննախադեպ, քանի որ քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունները ներգրավված են որոշումների կայացման գործընթացում:  Հատկապես զարգացող երկրներում բանակցային գործընթացում ներգրավված են քաղաքացիական հասարակությունը, մասնավոր և պետական ​​հատվածները: Համաշխարհային մակարդակում ոչ մի համակարգ չի գերակշռում:   Քաղաքացիական հասարակության որոշ կազմակերպություններ նույնպես գոյություն ունեն գլոբալ քաղաքական համակարգում:  Խոսքը հոգատար կազմակերպությունների, բազմաթիվ հասարակական կազմակերպությունների և մի շարք հասարակական շարժումների մասին է: Սոցիալական շարժումը կոլեկտիվ գործողությունների տեսակ է, որն ուղղված է քաղաքական կամ սոցիալական խնդիրների հստակ լուծմանը:  «Սոցիալական շարժումը» հավաքական ջանքն է, որը նպաստում կամ խոչընդոտում է այս կամ այն ​​սոցիալական փոփոխությանը:   Այնուամենայնիվ, քաղաքացիական հասարակության ներկայությունը թույլ է, քանի որ ազդեցությունն ու հեղինակությունը սահմանափակ են, և մշտական ​​ներկայությունը քննարկելի է: Նաջամը առաջ է քաշում կառավարություն-ՀԿ հարաբերությունների մի մոդել, որը հիմնված է ռազմավարական ինստիտուցիոնալ շահերի հայեցակարգի վրա:   Հեղինակն առանձնացնում է չորս հնարավոր փոխհարաբերությունները ՝ կախված այս երկու դերակատարների նախընտրած քաղաքականության նպատակների և միջոցների համընկնումից. • համագործակցություն ՝ այդպիսի նպատակներ, այդպիսի միջոցներ, • առճակատում ՝ տարբեր նպատակներ, տարբեր միջոցներ, • փոխլրացում ՝ այդպիսի նպատակներ, տարբեր միջոցներ; • համաօպտացիա ՝ տարբեր նպատակներ և այդպիսի միջոցներ: Նման մոտեցումն ավելի արդյունավետ է թվում, քանի որ այն պարզապես չի կենտրոնանում կառավարման (ժողովրդավարական կամ ավտորիտար) բնույթի, տնտեսական ենթատեքստի (ազատական ​​շուկա կամ վերահսկվող տնտեսություն), այլ նաև երկու կողմերի շահերի վրա:   Որպես վերլուծության սխեմա, այն թույլ է տալիս նորովի նայել երրորդ հատվածին, քաղաքականության վրա ազդելու հնարավորությունների խնդիրը նշանակում է ոլորտի հնարավոր զարգացում և հզորացում: ԵԱՀԿ-ի դերը քաղաքականության մեջ հատկապես գնահատվում է այն մոտեցումներում, երբ քաղաքականությունը դիտվում է ոչ միայն որպես բանիմաց պաշտոնյաների կողմից մշակված իրավական հրամանագրեր, այլ որպես այս կամ այն ​​համայնքի կողմից նպատակին հասնելու կամ վիճելու կամ համոզելու գործընթաց:  Դժվար է բնութագրել Հայաստանում ստեղծված իրավիճակը `հիմնվելով այս չորս մոդելներից որևէ մեկի վրա, բայց չորսն էլ առկա են ՀԿ հատվածի տարբեր հատվածներում և տարբեր համամասնություններում: Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլի «ՀԿ զարգացման հնարավորություններ և ռիսկեր» վերնագրով ուսումնասիրության համաձայն (2011 թ.) Որոշ ՀԿ-ներ փորձում են համագործակցել ՀՀ Ազգային ժողովի հետ, սակայն որոշումներ կայացնելու գործընթացում ՀԿ-ներ ներգրավելու փորձ չկա:   ՀՀ Ազգային ժողովում տեղի ունեցան ընդամենը մի քանի քննարկումներ, որոնց հրավիրվել էին ԱԵԱ-ներ:  Սա իրականում ընդդիմության խմբակցության ճնշման արդյունք էր: Կամավոր աշխատանքը չի կարգավորվում Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ, հետեւաբար, իրավական բացթողումների պատճառով կամավորության օրինականությունը դառնում է տարբեր մեկնաբանությունների առարկա: Կարևորելով ՀԿ հատվածի զարգացման բազմազան տեսակետներն ու հեռանկարները `մենք կարող ենք բացահայտել արտաքին միջավայրի հետ կապված մի շարք մարտահրավերներ:  Սա այն իրավական շրջանակն է, որը, ամենայն հավանականությամբ, կարող է նյութ դառնալ համապատասխան բարեփոխման շահերի պաշտպանության համար:  Այն նաև բացահայտել է ՀԿ-ների մի շարք թույլ կողմեր, որոնք ազդում են նրանց աշխատանքի և ճանաչման վրա: Վերջերս ինտերնետը դարձել է հայ իրականության մեջ երրորդ հատվածի զարգացման հիմնական հիմքը ՝ ծառայելով որպես հանրային կարևորության տարբեր խնդիրների լուծման վիրտուալ հարթակ:  Այսօր գրեթե բոլոր քիչ թե շատ հայտնի հասարակական կազմակերպությունները, պետական ​​գործիչները և գործակալությունները ունեն իրենց սեփական կայքերը, սոցիալական ցանցերը, որոնց միջոցով փորձում են գործել:  Բացի այդ, Հայաստանում ներդրվում է էլեկտրոնային կառավարման համակարգ:  Այսպիսով, իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման նորաստեղծ առցանց հարթակը պետական ​​և ոչ պետական ​​կառավարման մարմինների համագործակցության նոր ստեղծված առցանց հարթակ է:   Իրականում պետություն-քաղաքացիական հասարակություն հարաբերությունները միջնորդավորված չեն, այլ ինտերակտիվ են Սա ժողովրդավարության ամուր հիմնասյուն է: Այստեղ տեղին է անդրադառնալ ՀՀ ՔՀԿ կայունության ինդեքսին:  Հայաստանում, ըստ ՔՀԿ կայունության ինդեքսի, ՔՀԿ կայունությունը որոշ ոլորտներում բարելավվել է:   2016 Դեկտեմբերին խորհրդարանն ընդունեց «Հասարակական կազմակերպությունների մասին» նոր օրենքը, որը մշակվել է քաղաքացիական հասարակության ակտիվ մասնակցությամբ և երկար տարիներ եղել է քաղաքացիական հասարակության և կառավարության օրակարգում:  Փոփոխություններ են մտցվել նաև «Հիմնադրամների մասին» օրենքում:   Քաղաքացիական ակտիվությունն աճել է: Ոչ ֆորմալ խմբերը իրականացրել են տեղական շահերի պաշտպանության նախաձեռնություններ, իսկ գրանցված ՔՀԿ-ներն ու ցանցերը ինստիտուցիոնալ հարթակների միջոցով մասնակցել են հանրային քաղաքականության գործընթացներին:   ՔՀԿ-ներից շատերը փնտրում են ֆինանսավորման նոր աղբյուրներ: Նրանք փողի գումար վաստակելու, առեւտրային ընկերություններից նվիրատվություններ խնդրելու և տարբեր սոցիալական ձեռնարկություններ հիմնելու համար օգտագործում են բազմաֆինանսավորման նոր տեխնոլոգիաներ:  Ըստ ՀՀ արդարադատության նախարարության, 2016 թ. 2013 թ. Հոկտեմբերի դրությամբ Հայաստանում գրանցվել է 4573 հասարակական կազմակերպություն, 1042 հիմնադրամ և 312 իրավաբանական անձանց միություն: Այս ցուցանիշները փոքր-ինչ աճել են 2015-ի համեմատ:  Փորձագետների գնահատմամբ, գրանցված կազմակերպությունների միայն մոտ 20% -ն է ակտիվ: Աշխատանքի ընթացքում կատարված հետազոտությունը բավարար հիմքեր է տալիս եզրակացնելու, որ. • ՀԿ-ները փոխհատուցում են պետության ոչ լիարժեք գործունեությունը սոցիալական խնդիրների լուծման գործում, • չեն հետապնդում շահույթ, գործում են տեղական, ազգային և միջազգային մակարդակներում: • Հիմնականում գնահատել խոցելի խմբերի կարիքները `աջակցություն և խորհրդատվություն տրամադրելով. • շահերի պաշտպանության քաղաքականության լոբբինգ; • հասարակության անդամների կրթություն, իրազեկության բարձրացում, ոչ ֆորմալ կրթության խթանում; Կառավարությանը թափանցիկություն և աշխատանքի որակ ՝ քաղաքականության մշակման և իրականացման գործընթացում արդյունավետության գործոնի բարձրացումով. Կառավարություն-ՔՀԿ համագործակցություն: Այսպիսով, ակնհայտ է պետական ​​հատվածի ազդեցությունը պետական ​​քաղաքականության մշակման և իրականացման, ինչպես նաև մոնիտորինգի և գնահատման վրա:   Պետական ​​մարմինների ներկայացուցիչները դրական վերաբերմունք են ցուցաբերում ՔՀԿ-ների նկատմամբ `բարձր գնահատելով ՔՀԿ-ների աջակցությունը սոցիալական խնդիրների լուծման գործում:   Չնայած այս ամենին ՝ ՔՀԿ-ները դեռ բախվում են կազմակերպչական դժվարությունների, նորմատիվային խոչընդոտների և ավելին, երբեմն պետության կողմից սահմանված սահմանափակումների:  Սակայն վերջերս պատկերը զգալիորեն փոխվել է: Կարող ենք փաստել, որ ՔՀԿ-ների ընկալումը որպես պետական ​​մարմինների կողմից պոտենցիալ դերակատարներ բարելավվում է, ինչը արտահայտվում է ՔՀԿ կառավարության երկխոսության պլատֆորմների աճով, առանձին նախարարությունների և գերատեսչությունների մակարդակով համատեղ նախաձեռնություններով:   Տեղական իշխանություններն իրենց համայնքային աշխատանքի միջոցով ավելի ու ավելի են շեշտը դնում ՔՀԿ-ների վրա: ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ URL ՝  https: //www.nao.org.uk/successful-commissioning/introduction/what-are-cissilociety-organisations-and-the-the-filefits-for-commissioners/ (հասանելի է:  03.01.2017): [6] ԵԱՀԿ զեկույցը Հանրային քաղաքականության հասարակական կազմակերպությունների ազդեցության վրա մասնավոր ներդրումների ներգրավման վրա, 2008 թ., Էջ 3-4, URL:  http: //www.oecd.org/investment/globalforum/40400836.pdf- (14.02.2017): [8] Էլիզաբեթ Թ. Բորիս, ոչ առևտրային կազմակերպություններ ժողովրդավարության երկրներում:   բազմազան դերեր և պատասխանատվություններ, URL:  http: //socio.ch/movpar/boris.htm// (հասանելի է:  10.03.2017) .URL.  http: //archives.ippapublicpolicy.org/IMG/pdf/panel_11_s1_hai_phu_do.pdf (հասանելի է  07.03.2017): Եվրոպա »հոդված, 2016, էջ 1, URL:  http: //nonprofit.xarxanet.org/interviews/bernardenjolras- երրորդ-սեկտորը-երրորդ-ամենամեծ-աշխատուժը-ցանկացած-արդյունաբերական-եվրոպա- (հասանելի է: URL.  http: //emes.net/research-projects/third-sector/tsi-project/ (հասանելի է:  17.03.2017) .URL.   https: //www.globalpolicy.org/component/content/article/177/31621.html (հասանելի է. [15] Transparency International, ՀԿ զարգացման հնարավորությունների ռիսկերի հետազոտություն, 2011, էջ: 19, URL:  https: //transparency.am/files/publications/NED_publication_arm_3.pdf (հղումը ՝ 10.11.2017): [16] Հայաստանի Հանրապետության էլեկտրոնային կառավարման պաշտոնական կայք, URL:  https: //www.e-gov.am/ (հղումը ՝ 12.10.2017): [17] Իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման միասնական կայք, URL:  https: //www.e-draft.am/ (հղումը կատարվել է 04.11.2017): [18] 2016 ՔՀԿ կայունության ինդեքս, էջ 2-3, URL: https: //www.usaid.gov/sites/default/files/documents/1866/CSOSI_Report_7-28-17.pdf( Հասանելի է:  18.09.2018). Սերոբյան Սիրանուշի ԵՐՐՈՐԴ ԲԱԻՆԻ Էֆեկտը ՊԵՏԱԿԱՆ ՔԱICԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ DEԱՐԳԱՄԱՆ ԵՎ ԿԱՏԱՐՄԱՆ ԳՈՐԸՆԹԱՈՒՄ Հիմնաբառեր. Երրորդ մաս, պետական ​​քաղաքականություն, քաղաքացիական հասարակություն, քաղաքացիական հասարակության կազմակերպություններ, ազդեցություն, հասարակական կազմակերպություններ, ազդեցություն: ։

Երրորդ  հատվածը  կարևոր նշանակություն և ազդեցություն ունի պետության  զարգացման  ու  առաջընթացի  գործում։
   Առանց  պետական,  մասնավոր  և  երրորդ  հատվածի  համագործակցության  հնարավոր  չէ  պետության  առջև  ծառացած  հիմնախնդիրները  կարգավորել  և  տալ  արդյունավետ, ռացիոնալ  լուծումներ։
  Երրորդ  հատվածի կազմակերպությունները  շահերի պաշտպանության և լոբբինգի իրականացմամբ փորձում են ազդել կառավարության վրա, բարելավել թափանցիկությունը  և հաշվետվողականությունը՝ բարձրացնելով քաղաքականության մշակման և իրականացման գործընթացի արդյունավետությունը։
