«Տեխնոլոգիան» ինտեգրված և բազմաբնույթ առարկա է, որն ընդգրկում էգրաֆիկա  /գծագրություն/,  նյութերի  մշակման  տեխնոլոգիաներ,  մեքենագիտության տարրեր, էլեկտրատեխնիկա, ռադիոտեխնիկա, տնտեսագիտությանհիմունքներ, հագուստի մոդելավորում և պատրաստում, խոհարարություն, շինարարական վերանորոգման և հարդարման աշխատանքներ, գյուղատնտեսական աշխատանքներ և այլն։
  «Տեխնոլոգիա» դասընթացում իր կարևոր դերն ունիգրաֆիկան։
  «Տեխնոլոգիա» առարկայի  դասավանդման մեջ ամենավառ կերպովի հայտ են գալիս միջառարկայական կապեր նյութագիտության, ֆիզիկայի, մաթեմատիկայի և ուսումնական այլ առարկաների միջև։
 Հանրակրթական  դպրոցներին  ներկայացվող ժամանակակից պահանջների  իրականացումը  նոր  խնդիրներ է  առաջադրում  ուսումնական   առարկաների  դասավանդման  ընթացքում։
   Վերանայվել  և  լուրջ  փոփոխություններ  ենկատարվել  դպրոցական  ուսումնական  և  առարկայական  ծրագրերում,    դասագրքերում։
 Սակայն  ուսումնասիրությունները  ցույց  են  տալիս,  որ  ուսումնականառարկաների մեծ մասի դասավանդման մեթոդները բավարար չեն և չեն  համապատասխանում ուսուցմանը ներկայացվող  ժամանակակից  պահանջներին։
 Մեր կողմից ուսումնասիրվել է Երևան քաղաքի  մի քանի դպրոցներում«Տեխնոլոգիա»  և  «Երկրաչափություն»  առարկաների  ուսուցման  կազմակերպման  դրվածքը։
   Պարզվում  է,  որ  մանկավարժական  համալսարանի  համապատասխան ամբիոնները լրջորեն պետք է մոտենան այդ առարկաների ուսուցմանդրվածքը  բարելավելուն  և  հանրապետության  հանրակրթական  դպրոցներինցուցաբերեն մեթոդական օգնություն։
 Ուսուցման գործընթացում կարևոր տեղ պետք է հատկացնել միջառարկայական  կապերին,  որոնք  ուսուցման  հաջողության    անհրաժեշտ    պայմաններից  են։
 Միջառարկայական  կապերի  մասին  Յ.Ա.Կոմենսկին  իր  «Մեծ  դիդակտիկա»  աշխատությունում  նշում  է,  որ  ուսումնական  առարկաների  փոխկապակցված ուսուցումը երեխաներին սովորեցնում է բացահայտել ուսումնասիրվող  առարկաների  և  երևույթների  միջև  եղած կապերը.  «Ամեն ինչ  ամրապնդել բանականության հիմունքներով նշանակում է ամեն ինչ սովորել՝ մատնացույց անելով պատճառները, այսինքն՝ ոչ միայն ցույց տալ, թե ինչպես է այս կամ այնբանը տեղի ունենում, այլ նաև ցույց տալ, թե ինչու դա այլ կերպ լինել չի կարող։
 Չէ՞ որ իմանալ որևէ բան նշանակում է իրը ճանաչել իր փոխկապակցվածությանմեջ»։
 Միջառարկայական  կապեր  գոյություն ունեն հատկապես   տեխնոլոգիա,մաթեմատիկա, երկրաչափություն, կերպարվեստ, ֆիզիկա առարկաների միջև։
 Այդ առարկաներից յուրաքանչյուրի ուսուցման ընթացքում ձեռք բերված գիտելիքները,  ունակությունները  և  հմտությունները  լայնորեն  կիրառվում  են  մյուս առարկաների  ուսուցման  գործընթացում։
 «Տեխնոլոգիա»-յի  դասաժամերին  «Գրաֆիկա»  բաժնի  ուսուցումը  պետք  էկազմակերպել այնպես, որ կատարելագործվեն սովորողների աշխատանքայինունակությունները, զարգանան տեխնիկական մտածողությունը, կոնստրուկտորական ունակությունները, տարածական պատկերացումները, ստեղծագործական  մտածողությունը։
   «Գրաֆիկա»  բաժնի  դասաժամերի  մեծ  մասը  պետք  էկազմակերպել «Տեխնոլոգիա»-յի մյուս բաժինների հետ օրգանական կապի մեջ,որը  հնարավորություն  կտա  զարգացնելու  սովորողների  այնպիսի  որակներ,ինչպիսիք են գծագրերի դերի և նշանակության ըմբռնումը, դրանց կիրառումը,գծագիրն ընթերցելու ունակությունները։
 Բերենք օրինակ. «Տեխնոլոգիա»-յի դասերին սովորողները պետք է պատրաստեն  «Խոհանոցային թիակ»։
   Այն  պետք  է  լինի  փայտյա։
  Կազմվում  է  տեխնոլոգիական քարտ։
  [3]Ինչպես  տեսնում  ենք,  քարտում  վառ  արտահայտվում  են  միջառարկայական կապերը։
  Սովորողը կառուցում է գրաֆիկական պատկերներ։
 Այդպիսի  փոխադարձ  կապերը  խորացնում  և  ամրապնդում  են  սովորողների գրաֆիկական, աշխատանքային, ունակությունները և գիտելիքները։
 Սովորողները «Տեխնոլոգիա»-յի դասերին, ուսումնական արհեստանոցներում պատրաստում են տարբեր դետալներ, առարկաներ փայտից և մետաղներից։
   Առարկայի  պատրաստման  գործընթացը  բաղկացած  է  հետևյալ  գործողություններից  (օպերացիաներից).•  պատրաստվող առարկայի գծագրի ընթերցում, •  նախապատրաստվածքի չափերի ընտրություն (գծագրի չափերին համապատաասխան),•  նյութի մշակում (սղոցում, շաղափում և այլն),•  պատրաստված առարկայի չափերի ստուգում ըստ գծագրի։
 Գծագրի  ընթերցմամբ  սովորողների  մեջ  ձևավորվում  է  պատկերացումպատրաստման ենթակա առարկայի տարածական կառուցվածքի (կոնստրուկցիա) մասին։
  Բացի այդ, ըստ գծագրի, աշակերտը պետք է ընտրի մշակման եղանակները։
  Գծագրի ընթերցմանը զուգընթաց՝ աշակերտները նախապատրաստվածքի վրա գծանշող գործիքներով (գծիչ, կետանշիչ, կարկին և այլն) կատարումեն չափանշում։
 Կարևոր  նշանակություն  ունի  նաև  առարկայի  պատրաստման  տեխնոլոգիական գործընթացի վերլուծությունը, երբ ծանոթանում են առարկայի պատրաստման գործողությունների հաջորդականությանը։
 Այդ  վերլուծությունը  կատարվում  է  տեխնոլոգիական  քարտերի  օգնությամբ, որոնք պարունակում են մշակման հաջորդականությունը, գծագիրը, աշխատանքի  ընթացքում  օգտագործվող  հարմարանքները, կտրող,   չափող   գործիքները։
 Պատրաստվող առարկաների ընտրությունը պետք է կատարել այնպես,որ դրանք իրենց կառուցվածքով լինեն ոչ բարդ, սակայն համապատասխանեն«Տեխնոլոգիա»  առարկայի ծրագրի բովանդակությանը, ունենան ուսումնագործնական, կենցաղային նշանակություն և կիրառություն։
 [1]Օգտակար է նաև պատրաստել ուսումնական արհեստանոցի և հարակիցառարկաների  լաբորատորիաների,  դպրոցի  կարիքների  համար  անհրաժեշտիրեր, հարմարանքներ, դիդակտիկ պարագաներ և այլն։
  Հայտնի  է,  որ  «Գրաֆիկա»  բաժնի  հիմնական  նպատակների  շարքումկարևորագուն տեղը պատկանում է գծագրերի և հատկապես դրանց ընթերցմանգիտելիքների, ունակությունների և հմտությունների ամրապնդմանը։
  Տեխնոլոգիայի  ուսուցումն  անհնար  է  իրականացնել  առանց  գծագրերի  ընթերցման ունակությունների  ձևավորման։
   Այդ  գիտելիքները  «Գրաֆիկա»-յի  ուսուցմանընթացքում իրականացվում են բազմապիսի զննական պարագաների, հարմարանքների կիրառությամբ։
 Նշված  նպատակների  իրականացման  գործում  կարևոր  տեղ  պետք  էհատկացնել չափիչ գործիքներով աշխատելու հնարների յուրացմանը։
 Դրա համար նախ պետք է ծանոթացնել հիմնական չափիչ գործիքներինև նրանցով աշխատելու հնարներին։
  Օգտակար է ունենալ չափիչ գործիքներովաշխատելու  հնարները  ցուցադրող  ուսումնական  պաստառներ,  որտեղ  պատկերված  լինեն  գծային  չափերի,  ներքին  և  արտաքին  տրամագծերի,  անցքերիկենտրոնների հեռավորությունների և այլ չափերի որոշումը (նկ. 1) [2]։
 Ցուցադրվում  է  հարմարանքի  աքսոնոԴասի օրինակ։
 Դասի նյութը. Պրոյեկցիաների երեք հարթությունների  կանգնակի  նախագծում  և  պատրաստում։
   Ուսուցիչը  բացատրում  է  դասինպատակը։
 մետրիկ պրոյեկցիան (նկ.2)։
         Աշակերտներն  ուսուցչի  հետ  համատեղընտրում են հարմարանքի տարածական չափերը,  որոնց  համապատասխան  ընտրում  են  նաևնրա դետալների կառուցվածքային չափերը։
  Դասերի  ընթացքում  աշակերտները  կատարում  ենդետալների էսքիզները, գծագրերը  /նկ.3/։
  Նկ.1Նկ.23. Հենարան(փայտանյոււթ)2 հատՆկ.3Կատարված  գծագրով,  ուսուցչի ղեկավարությամբ,  սովորողները  պատրաստում  են  հարմարանքի  դետալները  և  պտուտակներով  հավաքում  կանգնակի վրա։
 «Տեխնոլոգիա»-յի դասերի մեծ մասն ընթանում է նախապես կատարվածգծագրերով։
 Սովորողն  ուսումնասիրում է  պատրաստվող առարկայի, հարմարանքի մոդելի գծագիրը։
  Պատկերացնում է առաջադրված կոնստրուկցիան։
  Ընտրում էգործիքները և անցնում առարկայի պատրաստմանը։
 Ակնհայտ է, որ դա հնարավոր է այն դեպքում, երբ սովորողն ունի գծագրեր ընթերցելու բավարար գիտելիքներ և ունակություններ։
 Գծագրեր ընթերցելու ուսուցումը հաջողությամբ է իրականացվում վարժությունների միջոցով, որոնք պարունակում են համեմատության, ձևափոխությունների և մոդելավորման տարրեր։
 Մոդելավորման մեթոդով գծագրերի ընթերցման օրինակ պատկերված էնկ. 4-ում։
  Կանոնավոր եռանկյուն պրիզման բաժանված է երկու մասի, որոնցիցմեկը (վերևի մասը) բաժանված է հինգ մասի։
 նկ.4Տրվում են մի քանի մասնիկներից բաղկացած մոդելի  երկու պրոյեկցիաները /նկ. 5.1/։
  Սովորողներն  ուսումնասիրում են պրոյեկցիաները, պատկերացնում առարկայի կառուցվածքը և հավաքում մոդելը /նկ.5.2/։
 Նկ.5Ամփոփելով նշենք, որ «Տեխնոլոգիա»-յի դասաժամերի մեթոդապես ճիշտկազմակերպումն զգալիորեն զարգացնում  և խորացնում է սովորողների տեսական  և  գործնական  գիտելիքները,  ունակությունները,  կարողությունները,հմտությունները, տարածական պատկերացումները, երևակայությունը և մտածողությունը։
 Գ ր ա կ ա ն ո ւ թ յ ո ւ ն 1.  Հովսեփյան  Ս.,  Աղաջանյան  Մ.,  Բարսեղյան  Մ.,  «Տեխնոլոգիա»  առարկայիհանրակրթական դպրոցի չափորոշիչ և ծրագիր, ԾԻԳ, Երևան,  2007։
 2.  Խուդոյան  Գ.Ս.,  Երկրաչափական  գծագրություն,  Երևան,  Հեղինակայինհրատարակչություն, 2009, 82 էջ։
 3.  Հարությունյան  Ա.,  Հովսեփյան  Ս.,  Ավետիսյան  Ժ.,  «Տեխնոլոգիա»  գործնական աշխատանքների։
  5-7–րդ դասարանների ուսուցչի ձեռնարկ, Եր., «Աստղիկ գրատուն», 2011։
 Տեղեկություններ հեղինակի մասինԱրշակյան Սուսաննա Ժորայի – ՃՇՀԱՀ-ի գծանկարի, գունանկարի, քանդակի ամբիոն։

Աշխատանքում վեր են հանված միջառարկայական կապերը «Գրաֆիկա»  բաժնի  դասավանդման  ժամանակ,  հանրակրթական  դպրոցի  «Տեխնոլոգիա»  առարկայի  դասընթացի  շրջանակներում։
   Նյութը  կարող  է  օգտակար  լինել  «Տեխնոլոգիա» դասավանդող ուսուցչին «Գրաֆիկա» բաժինն ուսումնասիրելիս։
