Առցանց դասավանդման պարագայում համալսարաններին պետք է տրամադրվեն նաեւ ուսումնական գործընթացի բովանդակության ձեւավորման ակադեմիական լայն ազատություններ։
   Չնայած այն հանգամանքին, որ կրթական ծրագրերը «կաղապարված են սահմնանված չափորոշիչների պահանջներով, այնուամենանիվ, ելնելով հեռավար դասավանդման առանձնահատկություններից՝ բուհերը գնում են ակադեմիական ազատությունների ճանապարհով։
  Ակադեմիական ազատություններին ձգտումը միշտ էլ նկատելի է եղել ավանդական կրթական համակարգում։
   Բարձրագույն մասնագիտական կրթական ծառայությունների մատուցումը միտված է ոչ միայն ուսանողի, այլեւ գործատուի շահերին։
   Աշխատանքի շուկայի դինամիկ փոփոխությունները գործատուին կարող են ստիպել ակտիվ մասնակցություն հանդես բերելու ուսումնական պլանների հրատապ շտկման կամ բարելավման ուղղությամբ։
   Եվ դրանով իսկ բուհը նման իրավիճակներում չի կարող խստորեն պահպանել կրթական չափորոշիչների 86ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ տառի պահանջները, հապաղել եւ օպերատիվ չարձագանքել աշխատանքի շուկայի հարափոփոխ պահանջներին։
   Հետեւաբար, համալսարանական համակարգին տրամադրվում է կրթական ծրագրերի բովանդակության փոփոխման ակադեմիական ազատությունների շրջանակ, որպեսզի հաշվի առնելով գործատուի պահանջները՝ բարեփոխումներ կատարվեն ուսումնական պլաններում, մինչեւ պետության կողմից նոր սերնդի պետական չափորոշիչների հաստատումը։
  Կրթական շուկայում մրցակցային դիրքեր ապահովելիս համալսարանները ձգտում են հնարավորինս հաշվի առնել նաեւ ուսանողության շահերը եւ փոփոխվող պահանջները ուսուցման բովանդակության ձեւավորման պարագայում։
   Մասնավորապես, ելնելով ուսանողության նախասիրություններից՝ օրախնդիր է դառնում վերանայելու ընտրովի դասընթացների կազմը, անդրադառնալու ատեստավորման եւ գիտելիքների գնահատման ձեւերի դինամիկ փոփոխություններին, որոնք չպետք է լինեն ժամանակավրեպ։
   Ուստի համալսարաններին ազատության որոշ չափաբաժին է տրվում շեղվել կրթական չափորոշիչների պահանջներից՝ ապահովելով ուսանողության շրջանում կրթության գրավչությունը։
  Ներկայումս բուհերը ձգտում են նաեւ հիմնական մասնագիտական կրթության ծրագրի յուրացման ընթացքում ուսուցման զանազան ձեւերի զուգորդմանը։
   Այսպես, առկա ուսուցման պարագայում արդյունավետ է դառնում ուսանողներին տրամադրել որոշ մոդուլների գծով հեռաուսուցում, որը մի կողմից տնտեսում է համալսարանի կրթական ծառայությունների մատուցման ծախսերը, մյուս կողմից, բարելավում է նաեւ ուսանողների ժամային ծանրաբեռնվածության կառուցվածքը։
  Հետեւաբար, առանց վնասելու կրթական ծառայությունների մատուցման որակը, բուհերին որոշ չափով տրամադրվում են ազատություններ` զուգորդելու առկա եւ հեռաուսուցման տեխնոլոգիաները։
  Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս [1, էջ 7], որ Եվրոպական ուսումնական հաստատությանը իրավունք է վերապահվում` - մինչեւ 5%-ի չափով փոփոխել առարկայախմբերի ժամաքանակը, - փոփոխել առանձին առարկաների ծրագրային նյութերի բովանդակությունը 15%-ի սահմաններում, - սահմանել միջանկյալ ատեստավորման անցկացման ձեւերը, 87ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ օգտագործել ուսումնական հաստատության պահուստային ժամաքանակը մասնագիտացման, ինչպես նաեւ արտադրական (մասնագիտական) պրակտիկայի համար, - սահմանել ուսումնական բեռնվածության (լսարանային եւ արտալսարանային) ընդհանուր ծավալը յուրաքանչյուր առարկայից, - մասնագիտական առարկայախումբը եւ մասնագիտացումներն ընտրելու հարցում հաշվի առնել գործատուների, մասնագիտական ոլորտը կառավարող պետական լիազորված մարմինների, այլ շահագրգիռ սուբյեկտների (սոցիալական գործընկերների) առաջարկությունները, - ընտրովի առարկաները սահմանել այնպես, որ դրանք նախատեսեն շրջանավարտի մրցունակության ապահովումը առնվազն տարածաշրջանային աշխատաշուկայում, - կամընտրական (ֆակուլտատիվ) առարկաների ցանկը եւ դրանց բովանդակությունը ձեւավորել ուսանողների նախասիրություններին համապատասխան, - ինքնուրույն սահմանել ուսանողների բացակայությունների հաշվառման կարգը, - հիմնական մասնագիտական կրթության ծրագրի յուրացման ընթացքում զուգորդել տարբեր տեսակի ուսուցման ձեւերը, - թույլատրել ուսանողներին հնարավորինս ակտիվորեն մասնակցել իրենց կրթական ծրագրերի կառուցման ճարտարաետությանը։
  Միջազգային փորձը ցույց է տալիս, որ կրթական չափորոշիչներում ընդգրկված ոչ պարտադիր (ընտրովի) մոդուլների տեսակարար կշիռը կազմում է շուրջ 30%։
   Ուստի ուսանողը, իր նախասիրություններից ելնելով, ընտրում է ոչ միայն կրթական մոդուլ, այլեւ նույնիսկ դասավանդող պրոֆեսորներ։
   Ակադեմիական նման ազատությունը էապես նպաստում է կրթական ծառայությունների պատվիրատուի (ուսանողի) ուսումնառության նախասիրությունների բավարարմանը, սակայն զուգահեռաբար մեծացնում նաեւ ուսանողի պատասխանատվության աստիճանը իր իսկ կառուցած ուսումնառության բովանդակության որակն ապահովելիս [1, էջ 9]։
  88ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ Հեռավար ուսուցման ծրագրերում ընդգրկված ուսանողի աշխատաժամանակի ծանրաբեռնվածության ազատություններն ընդլայնվում են նաեւ համալսարանի կողմից գիտելիքների բազմագործոնային գնահատման համակարգ կիրառելիս, երբ միջանկյալ եւ ամփոփիչ քննություններից բացի, մոդուլի յուրացումը գնահատվում է անհատական աշխատանքով, էլեկտրոնային վարժանքների հաճախումների աստիճանով, էլեկտրոնային թեսթային աշխատանքների ակտիվությամբ։
   Հետեւաբար, ուսանողը ինքն է որոշում իր գնահատականի ձեւավորման վերը թվարկած «որոշիչ ուղղությունները»։
  Այսպես, եթե հեռավար դասընթացին մասնակցող ուսանողը գերազանցապես համացանցում ներկա է եղել տեսաձայնային դասերին եւ ակտիվ մասնակցություն ունեցել գործնական պարապմունքներին, WEB սեմինարներին՝ վաստակելով տվյալ մոդուլի գնահատականի ձեւավորման բարձր վարկանիշ, ապա կարող է ինչ-որ տեղ «լիցքաթափվել եւ համեմատաբար քիչ ժամանակ տրամադրել միջանկյալ եւ ամփոփիչ քննությունների նախապատրաստմանը եւ հակառակը։
  Դրանով իսկ, հեռավար դասավանդվող ուսանողին որոշակի ազատություններ են տրամադրվում ակադեմիական աշխատաժամանակի կառուցվածքը ձեւավորելիս։
  Ուսանողներին տրամադրվող ակադեմիական ազատությունների ընդլայնման պարագայում, որպես կանոն, ուսումնառության զգալի մասը կատարվում է լսարանից դուրս եւ արդյունքում ուսանողները ակտիվ ներգրավվում են իրենց իսկ ուսումնառության պլանավորման եւ կազմակերպման գործում։
   Կրթական ծառայությունների մատուցման նման իրավիճակում ուսանողները կարող են ընտրել ոչ միայն, թե ի՛նչ կարող են սովորել, այլեւ պատկերացնել, թե ինչո՛ւ եւ ինչպե՛ս սովորել Հետեւաբար, ակադեմիական ազատությունների ընդլայնմամբ մեծանում է նաեւ ուսանողի պատասխանատվությունը գիտելիքների յուրացման խնդրում, քանի որ զուգահեռաբար փոքրանում է դասախոսությունների ծավալը (տե՛ս գծապատկեր 1.)։
   Միաժամանակ ձեւավորվում է դասախոս-ուսանող հարաբերությունների նոր որակ` հիմնված անհատական աշխատանքի ստեղծագործական կազմակերպման եւ դասախոս-ուսանող որակական հարաբերությունների վրա։
  89ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ Նման պարագայում մեծանում է ակադեմիական ազատությունների շրջանակը, քանի որ կոնտակտային ժամերի ծանրության կենտրոնը ուսանողական հոսքերից տեղափոխելիս անհատ ուսանողին, ուսանողներն ու դասախոսները հետզհետե հրաժարվում են կարծրատիպ ուսուցման ավանդական եղանակներից եւ կրթական ծառայություններ մատուցելիս յուրաքանչյուր պարագայում հանդես են բերում երկուստեք վերլուծական մոտեցում։
  Գծապատկեր 1. Ուսանողի ակադեմիական ժամային ծարաբեռնվածության կառուցվածքը։
  «դասախոսակենտրոն ուսուցում» «ուսանողակենտրոն ուսուցում» 90ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ Առցանց ուսուցման եւ ավանդական հեռաուսուցման տարբերություններից մասնագիտական գրականությունում առանձնացվում են նաեւ մի շարք տիպիկ հոգեբանական մանկավարժական խնդիրներ, որոնք ստիպված են լուծել դասախոսներն ու ուսանողները։
   Դրանք են. 1) դժվարություններ՝ կապված ուսուցման գործընթացի մասնակիցների միջանձնային շփման հետ, 2) խնդիրներ՝ կապված արդյունավետ աշխատող փոքր ուսումնական խմբերի ձեւավորման հետ՝ համագործակցված ուսուցում իրականացնելու համար, 3) խնդիրներ՝ կապված ունկնդիրների կողմից տեղեկատվության ընկալման անհատական առանձնահատկությունների ուսումնասիրության հետ՝ առավել արդյունավետ ուսումնական գործընթաց կազմակերպելու նպատակով, 4) դասախոսի համապատասխանությունը հեռավար ուսուցման համար ընտրված մեթոդիկային եւ մանկավարժական տեխնոլոգիաներին[2, էջ 13]։
  Սակայն, անկախ վերոնշյալ դժվարություններից, ուսանողակենտրոն առցանց դասավանդումը տեսանելի ապագայում կրթական շուկայում գերիշխող դիրք է գրավելու եւ ունենալու կազմակերպչական հեռանկարային առանձնահատկություններ. Առաջին. WEB լսարանի նոր կոնցեպտի նախագծում, որը հնարավորինս կտեղափոխի ավանդական ուսուցման մոտեցումները էլեկտրոնային միջավայր։
   Այս դեպքում, հնարավոր կդառնա վիրտուալ միջավայրում կիրառելու ավանդական լսարանային ուսումառությանը հատուկ դասախոսություններ, սեմինար-քննարկումներ, խմբային պրեզենտացիաներ, բանավեճային ակումբներ, կլոր սեղաններ, որոնք հնարավոր կլինի կազմակերպել ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաներով։
  Երկրորդ, մանկավարժական նորամուծությունների ներմուծում, որոնք կապահովեն ակտիվ եւ սպառիչ հետադարձ կապը դասավանդողների եւ ուսանողների միջեւ, ինչպես նաեւ` ակադեմիական համագործակցությունը ուսանողական խմբերի միջեւ։
   Բացի այդ, մանկավարժական նորամուծությունները կթիրախավորվեն ուսանողակենտրոն ուսուցմանը, երբ ուսանողը ակտիվ մասնակցություն կունենա 91ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ ինքնակրթության գործընթացին, էլեկտրոնային վարժանքերով կզարգացնի իր մասնագիտական կարողությունները, էլեկտրոնային թեսթերով կանցնի ինքնագնահատման համակարգով։
  Երրորդ, էլեկտրոնային վարչարարության ընդլայնում, երբ առցանց համակարգում ընդգրկված ուսանողի ակադեմիական վարքագիծը ամբողջովին իր թվայնացումը կունենա եւ կվերահսկվի էլեկտրոնային դեկանատի կողմից։
   Նման պարագայում, էապես կբարձրանա դեկանատների, ամբիոնների վարչակառավարչական գործունեության արդյունավետությունը եւ հեռավար դասընթացների նպատակամետությունը` ուղղված կրթության շահառուների պահանջմունքերի բավարարմանը եւ առցանց կրթական ծառայությունների որակի բարձրացմանը։

Առցանց ուսուցումը ամբողջապես ենթադրում է ուսանողակենտրոն ուսուցում եւ ուսումնառության ինքակազմակերպման բարձր մակարդակ։
  On-Line մասնագիտական կրթական ծրագրերը ենթադրում են ուսանողի գործուն մասնակցություն իր ուսումնառության գործընթացի կառավարմանը, որը զուգորդվում է մանկավարժական նորամուծությունների ներմուծմամբ, առցանց համակարգում դասավանդողների եւ ուսանողների միջեւ ակտիվ եւ սպառիչ հետադարձ կապի ապահովմամբ։
