ՊՈԼԻԱՄԻՆՆԵՐԻ ՔԱՆԱԿՈՒԹՅԱՆ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒՄԸԼՅԱՐԴԻ ԱՐԳԻՆԱԶԻ ԻԶՈՖԵՐՄԵՆՏՆԵՐԻ ԱՐԳԵԼԱԿՄԱՆ ԺԱՄԱՆԱԿՆերածություն։
   Պոլիամինները  բջջի  անփոխարինելի  բաղադրիչներ  են,  որոնքազդեցության  լայն  սպեկտր  ունեն  [14]։
   Դրանց  կենսասինթեզի  նախանյութը  L-օրնիթին ամինաթթուն է, որը առաջանում է L-արգինին ամինաթթվից` արգինազ ֆերմենտի  միջոցով  [16]։
   Օրնիթինից  օրնիթին  դեկարբօքսիլազի  միջոցով  սինթեզվում  էպուտրեսցին  պոլիամինը,  որից  հետո  սպերմիդին  և  սպերմին  սինթազների  միջոցովայն վեր է ածվում սպերմիդինի, ապա սպերմինի [13, 15]։
  Պոլիամինները հանդիպումեն  գրեթե  բոլոր  էուկարիոտների  և  պրոկարիոտների  բջիջներում  [17]։
   Դրանք  փոքրմոլեկուլային  զանգված  ունեցող  պոլիկատիոնային  բնույթի  միացություններ  են,  ինչըպայմանավորում է դրանց կենսաբանական ազդեցության բազմազանությունը [9, 11,12]։
   Պոլիամինների  կենսասինթեզի  մեխանիզմի  վերաբերյալ  կան  չպարզաբանվածկողմեր։
   Մասնավորապես,  պարզաբանված  չէ  այն  հարցը,  թե  որ  արգինազն  է  մասնակցում  պոլիամինների  կենսասինթեզի  պրոցեսում  [1]։
   Բնության  մեջ  գոյությունունեն  արգինազի  երկու  իզոձևեր։
   Մեկը`  ուրեոթելիկ  արգինազը,  որը  հանդիպում  էուրեոթելիկ  օրգանիզմների  լյարդում  և  հանդիսանում  է  ամոնիակի  չեզոքացմանգլխավոր  մեխանիզմի`  օրնիթինային  ցիկլի  վերջին  ֆերմենտը,  մյուսը`  ոչ  ուրեոթելիկարգինազը, որն ունի կենսաբանական լայն տարածվածություն, ներկայացված է գրեթե  բոլոր  օրգանիզմներում  և  հյուսվածքներում,  չի  մասնակցում  ամոնիակի  չեզոքացմանը  և  ունի  յուրահատուկ  դեր  բջջի  մետաբոլիզմում  [5,  8]։
   Մասնավորապես,  եզրակացվեց, որ ոչ ուրեոթելիկ արգինազը մի կողմից ներգրավում է արգինինի ածխաջրածնային  կմախքը  պրոլինի,  պոլիամինների,  գլուտամատի  կենսասինթեզում`  ապահովելով  վերջիններիս  կենսասինթեզի  պրոցեսները  արգինինի  հիդրոլիզի  հետևանքովառաջացած  օրնիթինով,  մյուս  կողմից  սահմանափակում  է  արգինինի  ներգրավմանհնարավորությունները  NO-ի  կենսասինթեզում,  միատեղակալված  գուանիդինայինմիացություններում  (ինչպիսին  է  գլիկոցիամինը),  ինչպես  նաև  հիստոնների  արգինինով  հարուստ  ֆրակցիաներում  [1]։
   Ներկայումս  խնդիր  է  դրվել  պարզաբանել  պոլիամինների  կենսասինթեզում  մասնակցող  արգինազի  բնույթը  (ուրեոթելիկ,  թե  ոչուրեոթելիկ) [6, 7]։
  Պետք է նշել, որ պոլիամինների հետ առնչվող արգինազի բնույթիմասին գրականության տվյալները սակավաթիվ են, ունեն բացթողումներ և շատ դեպքերում հակասական են։
  Չնայած հրատարակված են մի շարք գիտական հոդվածներ,որոնք  վերաբերում  են  պոլիամինների  և  արգինազի  փոխհարաբերություններին,դեռևս բացահայտված չէ արգինազի այն իզոֆերմենտը, որը օրնիթին է մատակարարում  պոլիամինների  կենսասինթեզի  համար  [12,  17]։
   Մենք  ենթադրում  ենք,  որ  պոլիամինների կենսասինթեզի համար անհրաժեշտ օրնիթինը առաջանում է ոչ ուրեոթելիկ  արգինազի  ազդեցությամբ,  մինչդեռ  ուրեոթելիկ  արգինազը  օրնիթին  է  տրամադրում  միզանյութի  սինթեզի  համար։
   L-արգինինից  NO-ի  և  ցիտրուլինի  առաջացմանճանապարհին  գոյացող  միջանկյալ  միացությունը`  NG-հիդրօքսի-L-արգինինն  է  [10]։
 Ցույց է տրված, որ NG-հիդրօքսի-L-արգինինը արգելակում է բոլոր ոչ ուրեոթելիկ իզոֆերմենտներին  և  բոլորովին  չի  ազդում  ուրեոթելիկ  իզոֆերմենտի  վրա  [1]։
   Այդ  իսկպատճառով այն օգտագործվել է ոչ ուրեոթելիկ արգինազի ակտիվության փոփոխության ֆոնի վրա պոլիամինների քանակության փոփոխության գնահատման համար։
 Նյութեր  և  մեթոդներ։
   Կենդանիներ  և  ռեակտիվներ։
   Հետազոտման  օբյեկտ  ենծառայել լաբորատոր սպիտակ արու առնետները (200-220 գ)։
  Առնետները պահվել են23±2  °C  ջերմաստիճանում,  12  ժ.  օրական  լուսավորվածության  պայմաններում,ստանդարտ  սննդակարգով։
   Կենդանիները  անզգայացվել  են,  որից  հետո  գլխատվել։
 Փորձի  ընթացքում  օգտագործվել  են  սպերմինի  տետրահիդրոքլորիդ,  պուտրեսցինիդիհիդրոքլորիդ,  սպերմիդինի  տրիհիդրոքլորիդ,  2,3-բութանդիnն  մոնօքսիմ  և  ԿՄցելյուլոզ (Sigma Aldrich Co. Ltd. (Taufkirchen, Germany))։
 Պոլիամինների որոշումը նրբաշերտ քրոմատոգրաֆիայի մեթոդով։
  Ուսումնասիրվող հյուսվածքը հոմոգենիզացիայի է ենթարկվում 5 %-ոց HC1O4-ի սառը լուծույթում`100 մգ/մլ հարաբերակցությամբ [6]։
  + 4 °C-ում 1 օր էքստրակցիայի ենթարկելուց հետո  փորձանմուշները  ցենտրիֆուգվում  են  15.000g  x  20  րոպե  +4  °C-ում։
   200  մկլHC1O4-ի  էքստրակտին  ավելացվել  են  400  մկլ  դենսիլքլորիդի  թարմ  պատրաստվածլուծույթ (5 մգ 1 մլ ացետոնի մեջ) և նատրիումի կարբոնատի 200 մկլ HC1O4-ին համապատասխան մոլյարությամբ լուծույթ։
  Պոլիամինների և դենսիլքլորիդի միջև ռեակցիան կանգնեցվում է 100 մկլ պրոլինի լուծույթով (100 մգ/մլ) և դրվում ինկուբացիայի30  րոպե։
   Դենսիլպոլիամինները  էքստրակցիայի  են  ենթարկվում  0.5  մլ  էթիլացետատով  և  խառնվում  30  վայրկյան։
   Ստանդարտը  պատրաստելու  համար  քայլերը  կատարվում  են  նույն  ձևով`  պատրաստվում  է  պոլիամինների  խառնուրդ՝  յուրաքանչյուրից  վերցնելով  20  նՄ։
   50  մկլ  դենսիլպոլիամինը  կաթեցվում  է  քրոմատոգրաֆիկ  թիթեղիկների (ПТСХ-АФ-В, սիլիկագել КСКГ, ՌԴ) նախաադսորբցիոն հատվածում։
  Քրոմատոգրաֆիան  կատարվել  է՝  օգտագործելով  քլորոֆորմ/տրիէթիլամին  (25/2,  V/V)շարժուն ֆազը։
  Քրոմատոգրաֆիայից հետո դեղնաշագանակագույն կետերը պոկվումեն  թիթեղներից  և  լուծվում  2մլ  էթիլացետատի  մեջ։
   Պոլիամինների  քանակությունըորոշվում է սպեկտրաֆոտոմետրիկ եղանակով` 505 նմ երկարության ալիքի տակ (Genesys  10,  Thermo  Scientific,  USA)։
   RF  արժեքները  որոշվում  են  հետևյալ  բանաձևով`կետի թռիչքի երկարություն/ֆազի թռիչքի երկարություն։
 Արգինազի իզոֆերմենտների անջատում և մաքրում։
  Սեֆադեքս G-150-ով լցվածաշտարակի  (2,5×50  սմ)  վրա  ավելացվել  է  առնետի  լյարդի  (0,5%)  հոմոգենատիվերնստվածքը  (հոմոգենիզատոր  Potte  -  Elvehjem  Glass,  Germany),  որը  ստացվել  է1500  g  10  րոպե  ցենտրիֆուգումից  հետո`  սառը  պայմաններում  (ЦЛР-1,  ՌԴ)  [2,  3]։
 Հոմոգենիզացիան  կատարվել  է  0,2M  գլիցինային  բուֆերում  (pH-9.5)։
   Աշտարակըհավասարակշռվել է ֆոսֆատային բուֆերով (pH-7.2)։
  Հավաքվել է 40 ֆրակցիա։
  Հելֆիլտրացիայի  միջոցով  ստացված  առնետի  լյարդի  իզոֆերմենտներ  պարունակողֆրակցիաները  անցկացվել  են  ԿՄ-ցելյուլոզով  լցված  աշտարակի  վրա  (1,5×35  սմ)։
 Գրադիենտային էլյուցիան կատարվել է KCl-ի 0,05M, 0,1M, 0,15M, 0,2M և 0,25M լուծույթներով։
   Հավաքվել  է  32  ֆրակցիա։
   Ֆրակցիաները  (4  մլ)  հավաքելուց  հետո  յուրաքանչյուրի  մեջ  որոշվել  է  արգինազի  ակտիվությունը  Արչիբալդի  մեթոդով,  և  կատարվել  է  սպիտակուցների  քանակական  անալիզ  280  նմ  ալիքի  երկարության  տակ(Genesys 10, Thermo Scientific, USA)։
 Արգինազի  ակտիվության  որոշման  կոլորիմետրիկ  մեթոդ։
   Պատրաստվել  է  հետազոտվող հյուսվածքի 10 %-ոց հոմոգենատ, որը ցենտրիֆուգվել է 3000 պտ/ր, 10 րոպե0-4  °C  [4]։
   Անջատված  վերնստվածքը  ծառայում  է  որպես  ֆերմենտի  աղբյուր։
   Պատրաստվել են փորձնական և ստուգիչ տարբերակներ։
  Փորձնական տարբերակի փորձանոթում  ավելացվել  է  1.5  մլ  գլիցինային  բուֆեր,  0.5  մլ  վերնստվածք,  0.2  մլMnCl2×4H2O, 0.4 մլ L-արգինին։
  2.6 մլ ծավալով ստուգիչ և փորձնական տարբերակները ինկուբացվել են ուլտրաթերմոստատում (ՌԴ, 1982 թ.) 37 °C 60 րոպե, անընդհատթափահարելով։
   Ֆերմենտային  կատալիզը  դադարեցվել  է  1  մլ  20  %  ԵՔՔ-ի  ավելացմամբ։
  Անջատված վերնստվածքում որոշվել է կատալիզի վերջնական արգասիք միզանյութը`  Արչիբալդի  մեթոդով  (1949)։
   Փորձանոթների  մեջ  ավելացվել  է  2.5  մլ  թթվայինխառնուրդ,  1  մլ  վերնստվածք,  0.2  մլ  3  %  ԴԱՄՕ  և  եռացվել  է  մթության  մեջ,  ջրայինբաղնիքում  45  րոպե։
   Ստացված  դեղնավուն  գույնի  ինտենսիվությունը  չափվել  էսպեկտրաֆոտոմետրով (Genesys 10, Thermo Scientific, USA) 478 նմ երկարության ալիքի տակ։
  Ֆերմենտի ակտիվությունը գնահատվել է սինթեզված միզանյութի միկրոմոլերով` հաշված 1 մլ ֆրակցիայում, 1 րոպե կատալիզի ընթացքում։
  Ֆերմենտների ինկուբացիոն միջավայր ավելացվել է 0,2 մկՄ քանակությամբ NG-հիդրօքսի-L-արգինին [10]։
 Արդյունքների մշակում Statistica 10 (StatSoft) ծրագրով։
  Ստացված արդյունքներըներկայացված  են  միջին±ստանդարտ  շեղում  (M±SD)  արժեքներով։
   Արդյունքներըանալիզի են ենթարկվել Student t-test-ի (single sample) միջոցով։
 Արդյունքներ  և  քննարկում։
   Տվյալ  աշխատանքի  նպատակն  է  ուսումնասիրել  ևլյարդումպարզաբանել  պոլիամինների  քանակության  փոփոխությունը  առնետինորմայում  և  NG-հիդրօքսի-L-արգինինի  (NOHA)  միջոցով  ոչ  ուրեոթելիկ  արգինազիարգելակումից հետո։
 Սեֆադեքս G-150-ով հել-ֆիլտրացիայից հետո լյարդի սպիտակուցային և արգինազային  ակտիվության  սպեկտրը  ներկայանում  է  երկու  գագաթներով`  13  և  25ֆրակցիաներում։
   13-րդ  ֆրակցիայում  պարունակվող  իզոֆերմենտը  ուրեոթելիկ  արգինազն  է,  իսկ  25-րդ  ֆրակցիայում`  ոչ  ուրեոթելիկ  իզոձևը  (ոչ  ուրեոթելիկ  արգինազ1-ին)։
  Նախորդ հետազոտություններում հաստատված է, որ առնետի լյարդի բարձրամոլեկուլային  ֆրակցիան  ԿՄ-ցելյուլոզով  իոնափոխանակային  քրոմատոգրաֆիայիմիջոցով  ֆրակցիոնացնելիս  բաժանվում  է  երկու  հստակ  գագաթների.  առաջինը`ցածր  ֆերմենտատիվ  ակտիվությամբ,  երկրորդը`  բարձր  [1,  6,  7]։
   Վերջինս  մի  շարքֆիզիկա-քիմիական  հատկություններով  (Km,  Mn2+-ի  ազդեցություն,  մոլեկուլայինզանգված,  ներբջջային  տեղադրվածություն,  հորմոնալ  ինդուկցիա)  հանդիսանում  էարգինազի  ուրեոթելիկ  իզոֆերմենտը,  իսկ  առաջինը`  ոչ  ուրեոթելիկ։
   Ելնելով  նշվածփաստից`  հել-ֆիլտրացիայից  հետո  կատարվել  է  լյարդի  բարձրամոլեկուլային  իզոէնզիմի  ֆրակցիոնացիա  ԿՄ-ցելյուլոզով։
   Իոնափոխանակային  քրոմատոգրաֆիայիցհետո ստացվում է արգինազի երկու գագաթ` համապատասխանաբար 8-րդ և 21-րդֆրակցիաները։
   8-րդ  ֆրակցիան  պարունակում  է  արգինազի  ոչ  ուրեոթելիկ  իզոէնզիմը (ոչ ուրեոթելիկ արգինազ 2-րդ), իսկ 21-րդը` ուրեոթելիկ իզոձևը [2]։
 Լյարդի  ոչ  ուրեոթելիկ  արգինազ  1-ի  ինկուբացիոն  միջավայր  NOHA-ի  0.2  մկՄքանակության ավելացման դեպքում ֆերմենտը արգելակվում է 8,5 %-ով, ոչ ուրեոթելիկ արգինազ 2-րդի ագելակումը կազմում է 27,48 %, իսկ ուրեոթելիկ արգինազը արգելակվում  է  1,3  %-ով  (նկ.  1)։
   Վերջինս  ցույց  է  տալիս,  որ  ուրեոթելիկ  արգինազը  չիարգելակվում NG-հիդրօքսի-L-արգինինով, կամ արգելակումը աննշան է, որը կարող էլինել ֆերմենտի մասնակի մաքրման արդյունք։
 Այնուհետև  հետազոտությունները  ուղղված  են  եղել  ոչ  ուրեոթելիկ  արգինազիարգելակման ֆոնի վրա պոլիամինների քանակության փոփոխության դիտարկմանը։
 Հել-ֆիլտրացիայից  և  իոնափոխանակային  քրոմատոգրաֆիայից  հետո  ստացվածֆրակցիաներում  (նորմայում  և  NOHA-ով  արգելակումից  հետո)  նրբաշերտ  քրոմատոգրաֆիայի (ՆՇՔ) միջոցով որոշվել է պոլիամինների քանակությունը (նկ. 2, աղ. 1)։
 Նկար 1. Լյարդի ուրեոթելիկ և ոչ ուրեոթելիկ արգինազների ակտիվությունը նորմայում ևNOHA-ի ազդեցությունից հետո, p<0,05; n=7. * - լյարդի ոչ ուրեոթելիկ արգինազ 1-իակտիվություն նորմայում, ** - ոչ ուրեոթելիկ արգինազ 1-ի ակտիվություն NOHA-իազդեցությունից հետո, x – լյարդի ոչ ուրեոթելիկ արգինազ 2-ի ակտիվություն նորմայում, xx – ոչուրեոթելիկ արգինազ 2-ի ակտիվություն NOHA-ի ազդեցությունից հետո, + - լյարդի ուրեոթելիկարգինազի ակտիվություն նորմայում, ++ - լյարդի ուրեոթելիկ արգինազի ակտիվություն NOHAի ազդեցությունից հետոԲացահայտվել է, որ ոչ ուրեոթելիկ արգինազի երկու իզոֆերմենտների արգելակման դեպքում էլ տեղի է ունենում պոլիամինների քանակության նվազում (աղ. 1,  նկ.2)։
   Վերջինս  թույլ  է  տալիս  ենթադրելու,  որ  պոլիամինների  սինթեզի  առաջին  ֆերմենտը`  օրնիթին  դեկարբօքսիլազը,  զրկվում  է  օրնիթինից,  ինչը  իր  հերթին  բերում  էպուտրեսցինի, սպերմինի և սպերմիդինի քանակի նվազմանը։
 Ստացված  արդյունքները  հաստատում  են,  որ  առնետի  լյարդում  պոլիամիններիսինթեզի  համար  անհրաժեշտ  էնդոգեն  օրնիթինի  աղբյուրը  հանդիսանում  է  ոչուրեոթելիկ արգինազի կողմից սինթեզված օրնիթինը։
 Օրինաչափությունից որոշակի շեղում դիտվում է լյարդի ոչ ուրեոթելիկ արգինազ2-ի  մոտ,  որի  արգելակման  դեպքում  սպերմին  պոլիամինի  քանակության  փոփոխություն չի նկատվում։
  Բացի այդ նկատվում է նաև այն, որ մյուս պոլիամինների քանակությունը նվազում է ավելի քիչ չափով, քան լյարդի ոչ ուրեոթելիկ արգինազ 1-ի դեպքում։
  Տվյալ բացառությունն ուսումնասիրվում է, սակայն, լաբորատոր աշխատանքների արդյունքները հաշվի առնելով, կարող ենք նշել, որ պոլիամինների կենսասինթեզիհամար օրնիթինի գերադասելի աղբյուր համարվում է լյարդի ոչ ուրեոթելիկ արգինազի 1-ին իզոֆերմենտը։
  Այդպիսի եզրակացություն կատարել թույլ են տալիս նախորդհետազոտությունների  արդյունքները  [5,  6]։
   Պոլիամինների  ազդեցությամբ  լյարդի  ոչուրեոթելիկ  արգինազի  առաջին  իզոֆերմենտը  արգելակվում  է  խառը  տիպի  արգելակման  մեխանիզմով,  իսկ  ոչ  ուրեոթելիկ  արգինազի  երկրորդ  իզոֆերմենտը`  անմրցակցային  տիպի  արգելակման  մեխանիզմով։
   Խառը  տիպի  արգելակման  ժամանակպոլիամինները  միանում  են  ինչպես  ոչ  ուրեոթելիկ  արգինազին,  այնպես  էլ  ոչ  ուրեոթելիկ  արգինազ-արգինին  կոմպլեքսին,  իսկ  անմրցակցային  տիպի  արգելակման  ժամանակ պոլիամիններ միանում են միայն ֆերմենտ-սուբստրատ կոմպլեքսին։
  Այս հանգամանքը  որոշակի  առավելություն  է  տալիս  լյարդի  ոչ  ուրեոթելիկ  արգինազի  1-ին  իզոֆերմենտին, ինչը կարող է հանգեցնել նման արդյունքի։
 Ա Բ Նկար 2. ՆՇՔ լյարդում դենսիլ պոլիամինների համար նորմայում և NOHA-ի ազդեցությունիցհետո. N 25 ֆրակցիայում (Ա, Սեֆադեքս G-150-ով հել-ֆիլտրացիայից հետո) և N8ֆրակցիայում (Բ, ԿՄ-ցելյուլոզով իոնափոխանակային քրոմատոգրաֆիայից հետո) (p<0.05,n=5). SPM – սպերմին, SPD – սպերմիդին, PUT – պուտրեսցին, LNUA – լյարդի ոչ ուրեոթելիկարգինազ, NOHA - NG-հիդրօքսի-L-արգինին, RF արժեքներ նորմայի և NOHA-ի համար։
 Ամփոփելով նշենք, որ լյարդի ոչ ուրեոթելիկ արգինազի իզոֆերմենտների արգելակման  դեպքում  տեղի  է  ունենում  պոլիամինների  քանակության  նվազում։
   Ելնելովստացված  արդյունքից՝  կարող  ենք  եզրակացնել,  որ  կաթնասունների  բջջում  պոլիամինների  սինթեզի  համար  անհրաժեշտ  էնդոգեն  օրնիթինի  աղբյուրը  հանդիսանում է ոչ ուրեոթելիկ արգինազի կողմից սինթեզված օրնիթինը։
 Աղյուսակ 1. Պոլիամինների քանակությունը լյարդում հել-ֆիլտրացիայից և իոնափոխանակայինքրոմատոգրաֆիայից հետո նորմայում և ոչ ուրեոթելիկ արգինազի իզոէնզիմներիակտիվության վրա NOHA-ի ազդեցությունից հետո (p<0.05, n=5)։
  Պոլիամիններիքանակությունը ներկայացված է նՄ պոլիամին 50 մկլ հետազոտվող լուծույթում. ՊԱ՝ պոլիամիններ, ՍՊՄ՝ սպերմին, ՍՊԴ՝ սպերմիդին, ՊՈՒՏ՝ պուտրեսցին, ԼՈՈՒԱ՝  լյարդի ոչուրեոթելիկ արգինազ, NOHA - NG-հիդրօքսի-L-արգինին։
 ՊԱԼՈՈՒԱ1 նորմայումԼՈՈՒԱ1+NOHAԼՈՈՒԱ2 նորմայումԼՈՈՒԱ2+NOHAՊՈՒՏՍՊԴՍՊՄԲացի  հիմնարար  արժեքից,  աշխատանքը  կարող  է  ունենալ  նաև  կիրառականնշանակություն։
   Ոչ  ուրեոթելիկ  արգինազի  ակտիվության  փոփոխությունը  պաթոլոգիկ վիճակներում (քաղցկեղ, նեյրոդեգեներատիվ, աուտոիմուն և վիրուսային հիվանդություններ)  կարող  է  փոփոխել  պոլիամինների  քանակությունը`  այդպիսով  իսկ  ազդելով  հիվանդության  ընթացքի  վրա։
   Մասնավորապես,  օրնիթին  դեկարբօքսիլազիակտիվության  բարձրացումը  և  պոլիամինների  քանակի  աճը  քաղցկեղի  ժամանակ,որտեղ պոլիամինները հանդես են գալիս որպես աճի ֆակտոր [11, 12, 14], կարելի էկանխել ոչ ուրեոթելիկ արգինազի արգելակման միջոցով։
  Միևնույն ժամանակ կենտրոնական  նյարդային  համակարգի  նեյրոդեգեներատիվ  հիվանդությունների  ժամանակ պոլիամինների (պահպանում են պոտենցիալների տարբերությունը, մասնակցումնեյրոմեդիատորների  կենսասինթեզին  և  նեյրոնների  վերականգնմանը  [16,  17])  քանակի նվազումը կարելի է կանխարգելել ոչ ուրեոթելիկ արգինազի հորմոնալ և ոչ հորմոնալ ինդուկցիայի միջոցով։
 ԳրականությունArchibald R., The colorimetric determination of urea / J. Biol. Chem., 1945, 167։
  507.Buniatian H., Davtian M., Urea synthesis in brain. J. Neurochem., 1966, 13։
  743-753.biosynthesis,  NG-hydroxy-L-arginine։
   implications  for  the  regulation  of  nitric  oxide  biosynBiochem 269։
  4317-25, 2002.14.  Moinard C., Cynober L., de Brandt J., (2005) Polyamines։
  metabolism and implications inhuman diseases. Clin Nutr 24։
 184-197.15.  Morris S., Recent Advances in Arginine Metabolism։
  Roles and Regulation of the Arginases.16.  Pegg  A.,  McCann  P.,  Polyamine  metabolism  and  function.  Am  J  Physiol  1982,  243։
 C212J 376 (Pt 1)։
 1-14.Մարիամ Սարգսյան, Նիկոլայ Ավթանդիլյան, Սուսաննա ԿարապետյանՊՈԼԻԱՄԻՆՆԵՐԻ ՔԱՆԱԿՈՒԹՅԱՆ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒՄԸ ԼՅԱՐԴԻԱՐԳԻՆԱԶԻ ԻԶՈՖԵՐՄԵՆՏՆԵՐԻ ԱՐԳԵԼԱԿՄԱՆ ԺԱՄԱՆԱԿԲանալի բառեր՝ պոլիամիններ, արգինազի իզոֆերմենտներ, նրբաշերտ քրոմատոգրաֆիա։

Աշխատանքի  նպատակն  է  NG-հիդրօքսի-L-արգինինի  միջոցով  ոչ  ուրեոթելիկ  արգինազի  արգելակումից  հետո  կատարել  պոլիամինների  քանակության  փոփոխության  գնահատում։
   Առաջին  անգամ  առնետի  լյարդում  պարզաբանվել  է  պոլիամինների  քանակության  փոփոխությունը ոչ ուրեոթելիկ արգինազի արգելակումից հետո։
  Բացահայտվել է, որ ոչ ուրեոթելիկ արգինազի  արգելակմանը  զուգընթաց  բջջում  պակասում  է  նաև  պոլիամինների  քանակությունը։
   Տվյալ  աշխատանքը  ցույց  է  տալիս,  որ  ոչ  ուրեոթելիկ  արգինազի  նորագույն  ֆունկցիան  է  պոլիամինների կենսասինթեզի կարգավորմանը մասնակցելը։
