ՀԱՆՑԱԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ԿԱՄՈՎԻՆ ՀՐԱԺԱՐՈՒՄԸՀանցագործությունների  կանխարգելումը  քրեական  իրավունքի  խնդիրներիցմեկն է։
  Այն իրականացվում է քրեաիրավական տարբեր միջոցներով ու մեխանիզմներով։
  Այդպիսի մեխանիզմներից մեկն էլ հանցագործությունից կամովին հրաժարվելուինստիտուտն է։
  Այն խթանում է անձին` հետ կանգնելու իր հանցավոր մտադրությանիրականացումից՝  հանցագործությունն  ավարտին  հասցնելուց։
   Հանցագործությունիցկամովին  հրաժարվելու  վերաբերյալ  իրավական  նորմերի  ամրագրումը  քրեականօրենսգրքում նպատակ ունի կանխել նոր հանցագործությունների կատարումը։
   Հանցագործությունից  կամովին  հրաժարված  անձը,  եթե  նրա  փաստացի  կատարածն  այլհանցակազմ  չի  պարունակում,  ենթակա  չէ  քրեական  պատասխանատվության։
   Այսինստիտուտի սոցիալական առաքելությունն ու նշանակությունը պատկերավոր կարելի է բնորոշել հետևյալ կերպ. «Հանցագործությունները առավել հեշտ է կանխարգելել,քան պայքարել դրանց հետևանքների դեմ»։
  Հանցագործությունից կամովին հրաժարվելու  դեպքում  քրեական  պատասխանատվությունից  ազատելու  ինստիտուտը  նպատակաուղղված է խթանելու հանցավոր գործունեություն սկսած անձի կողմից իր գործունեությունը դադարեցնելը, հանցավոր նպատակի իրականացումից հրաժարվելը ևդրանով  հասարակության  համար  վտանգավոր  հետևանքների  առաջացումը  կանխելը։
   Կամովին  հրաժարվելու  ինստիտուտը  կարող  է  գործել  այն  ժամանակ,  երբ  անձիգործողությունները  բավարար  են՝  նրան  քրեական  պատասխանատվության  ենթարկելու  համար։
   Իր  աշխատության  մեջ  այս  իրավիճակը  պատկերավոր  կերպով  բնորոշել է գերմանացի իրավաբան, քրեագետ Ֆ. Լիստը. «Օրենսդիրը կառուցել է ոսկե կամուրջ` նախնական հանցավոր գործունեություն սկսած անձի նահանջի համար»1։
 Հանցագործությունից կամովին հրաժարվելու վերաբերյալ նորմերի ամրագրումըքրեական օրենսգրքում հետապնդում է անձի կողմից անձամբ իր հանցավոր գործունեությունը  դադարեցնելու  առավելագույն  պայմանների  ստեղծման  նպատակ։
   Քրեական  օրենսգրքում  ամրագրված  այս  նորմը,  պարունակելով  կանխարգելիչ  մեծ  լիցք,ուղղված է այդ նպատակի իրականացմանը։
 Հանցագործությունից  կամովին  հրաժարվելու  վերաբերյալ  նորմեր  ամրագրվածեն  տարբեր  երկրների՝  Ռուսաստանի  Դաշնության,  Ավստրիայի,  Իսպանիայի,  Լեհաստանի, Գերմանիայի քրեական օրենսգրքերում։
 Հանցագործությունից  կամովին  հրաժարվելն  ամրագրված  է  նաև  ՀՀ  քրեականօրենսգրքում։
  Վերջինիս 36-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործությունիցկամովին  հրաժարում  է  համարվում  անձի  կողմից  հանցագործության  նախապատրաստությունը, հանցափորձը կամ անմիջականորեն հանցանք կատարելուն ուղղվածգործողությունը  (անգործությունը)  դադարեցնելը,  եթե  անձը  գիտակցել  է  հանցագոր1 фон Лист Ф., Учебник уголовного права, Москва, 1903, с. 321. Цит. по։
  Уголовное право России, под ред. В.ծությունը ավարտին հասցնելու հնարավորությունը1։
  Հանցագործությունն ավարտինհասցնելուց  հրաժարվելը  լիովին  բացառում  է  քրեական  պատասխանատվությունը։
 Սակայն,  որպեսզի  հանցագործությունից  կամովին  հրաժարված  անձը  չենթարկվիքրեական պատասխանատվության, անհրաժեշտ են որոշակի պայմաններ։
  Նախ, նրափաստացի  կատարածում  պետք  է  բացակայի  այլ  հանցակազմի  առկայությունը։
   Այսդրույթն  ամրագրված  է  36-րդ  հոդվածի  2-րդ  մասում,  համաձայն  որի`  հանցագործությունից կամովին հրաժարված անձը ենթակա չէ քրեական պատասխանատվության,եթե նրա փաստացի կատարած արարքը այլ հանցակազմ չի պարունակում։
  Նախնական  հանցավոր  գործունեությունն  ավարտին  հասցնելուց  հրաժարվելը  պետք  է  լինիկամովին։
   Այս  հատկանիշի  առանձնահատկությունն  այն  է,  որ  անձը  հանցագործությունից  հրաժարվում  է  իր  սեփական  կամքով  (ներքին  մղումով)  և  ոչ  թե  այն  ավարտին  հասցնելու  անհնարինության  պատճառով։
   Ն.  Դուրմանովի  կարծիքով  հանցագործությունից կամովին հրաժարում չի կարող լինել այն դեպքում, երբ հանցագործության կատարման ժամանակ հանդիպում են խոչընդոտներ, թեկուզ և հաղթահարելի,սակայն  ավելի  էական,  քան  կարծում  էր  անձը  հանցագործությունը  սկսելիս,  և  այդհանգամանքների  պատճառով  է  անձը  հրաժարվում  հանցագործությունն  ավարտինհասցնելուց2։
   Այսինքն,  հանցավորը  գիտակցում  է,  որ  հանցանքի  կատարումը  դժվարացել է, և այդ հանգամանքի ուժով է դադարեցնում հանցագործությունը։
 Գ. Կրիվոլոպովը, որպես կամովին հրաժարվելու ինքնուրույն հատկանիշ, առանձնացնում  է  հանցագործությունը  ավարտին  չհասցնելը։
   Սակայն  դա  առանձին  հատկանիշ  համարելն  այնքան  էլ  ճիշտ  չէ,  քանի  որ,  հրաժարվելով  հանցագործությունից,անձը միաժամանակ հրաժարվում է այն ավարտին հասցնելուց։
 Կամովին  հրաժարվելու  հաջորդ  հատկանիշը  հանցագործությունն  ավարտինհասցնելու  գիտակցումն  է։
   Իրավաբանական  գրականության  մեջ  տարածված  է  այնկարծիքը,  որ  այս  հատկանիշն  ինքնուրույն  դեր  չի  կատարում,  այլ  հանդես  է  գալիսորպես կամովին հրաժարվելու բաղադրատարր։
  Սակայն կամովին հրաժարվելու համար միայն ցանկությունը բավարար չէ, անհրաժեշտ է, որ անձը գիտակցի հանցագործությունը  ավարտին  հասցնելու  հնարավորությունը։
   Գիտակցությունը  և  կամքն  ընկած  են  մարդկային  ցանկացած  գործունեության  հիմքում,  սերտորեն  կապված  են,փոխպայմանավորում են միմյանց, սակայն միևնույն ժամանակ հադիսանում են անձիհոգեբանական գործունեության տարբեր կողմեր։
  Ուստի հանցագործությունը ավարտին հասցնելու գիտակցումն ունի կարևոր իրավական նշանակություն։
 Կարևոր  հատկանիշ  է  համարվում  նաև  հանցագործությունից  վերջնականապեսհրաժարվելը։
  Նախնական հանցավոր գործունեություն սկսած անձը պետք է ամբողջությամբ և վերջնականապես հրաժարվի այն ավարտին հասցնելուց և ոչ  թե  ժամանակավորապես  հետաձգի  հանցագործության  կատարումը`  հետագայում  առավելնպաստավոր պայմաններում իրականացնելու համար։
 Վերջնական  հրաժարվելու  հարցը  կարգավորված  չէ  ՀՀ  քրեական  օրենսգրքում։
 Այս բացը անհրաժեշտ է լրացնել, որպեսզի պրակտիկայում այս ինստիտուտի կիրառման հետ կապված դժվարություններ չառաջանան։
 Հանցագործությունից  կամովին  հրաժարումը  հնարավոր  է  հանցագործությաննախապատրաստության  և  չավարտված  հանցափորձի  ժամանակ,  երբ  դեռ  հանցա1 ՀՀ քր. օր.-ի 36-րդ հոդվածի 1-ին մասում թույլ է տրվել անհարկի կրկնաբանություն։
  Հանցափորձը, համաձայն  քր.  օր.-ի  34-րդ  հոդվածի,  հենց  համարվում  է  անմիջականորեն  հանցանք  կատարելուն  ուղղվածգործողություն,  ուստի  քր.  օր.-ի  ձևակերպումը`  «հանցափորձը  կամ  անմիջականորեն  հանցանք  կատարելուն ուղղված գործողությունը», այդքան էլ ճիշտ չէ։
 2  Տե՛ս  Дурманов  Н.,  Стадии  совершения  преступления  по  советскому  уголовному  праву,  Москва,  1999,  էջ193։
 գործն իրենից կախված ամեն ինչ չի կատարել՝ հանցագործությունը ավարտին հասցնելու համար։
  Այս դեպքում անձը կարող է հանցագործությունից հրաժարվել` դրսևորելով ինչպես ակտիվ, այնպես էլ պասիվ վարքագիծ։
 Քրեական  իրավունքի  գիտության  մեջ  վեճեր  են  ընթանում  այն  հարցի  կապակցությամբ,  թե  հնարավոր  է  արդյոք  հանցագործությունից  կամովին  հրաժարվելավարտված հանցափորձի ժամանակ։
 Ռ.  Գաբդրախմանովը  պնդում  է,  որ  ավարտված  հանցափորձի  ժամանակ  կամովին  հրաժարվելու  մասին  խոսել  չի  կարելի1։
   Այդպիսի  կարծիք  են  հայտնում  նաև  Ի.Տիշկևիչը2,  Կ.  Պանկոն  և  ուրիշները3։
   Նրանց  կարծիքով՝  չի  կարելի  հրաժարվել  նրանից, ինչ արդեն կատարվել է։
 Ն.  Դուրմանովի  կարծիքով՝  ավարտված  հանցափորձի  ժամանակ  հնարավոր  էհանցագործությունից  կամովին  հրաժարվել՝  պայմանով,  որ  կատարված  արարքըդեռևս  չի  առաջացրել  հասարակության  համար  վտանգավոր  հետևանքներ,  և  անձըակտիվ վարքագիծ է դրսևորում՝ այդ հետևանքները կանխելու համար4։
  Մի շարք այլիրավաբաններ  (Կուզնեցովա,  Իվանով,  Կորոուլով,  Զդարովամիսլով,  Նաումով  ևուրիշներ)5 համակարծիք են վերջին տեսակետի հետ։
 Մեր կարծիքով՝ այս հարցի լուծման վերջին տարբերակն առավել նախընտրելի է։
 Այսինքն,  բացառիկ  դեպքերում  հանցագործությունից  կարելի  է  հրաժարվել  նաևավարտված  հանցափորձի  ժամանակ։
   Այս  դեպքում  անհրաժեշտ  է  պարզել`  արդյոքանձը  պահպանե՞լ  է  վերահսկողությունը  հանրորեն  վտանգավոր  գործողության  (անգործության)  և  հանցավոր  հետևանքների  միջև  զարգացող  պատճառական  կապինկատմամբ, կարո՞ղ է ազդել պատճառահետևանքային կապի հետագա զարգացմանվրա  և  կանխել  հանցավոր  հետևանքների  առաջացումը,  թե՞  պատճառահետևանքային կապի զարգացումը և հանցավոր հետևանքների վրա հասնելը այլևս կախված չէհանցավորից։
   Եթե  պատճառական  կապի  զարգացումը  դեռևս  կախված  է  անձից,ապա  անձը  կարող  է  հրաժարվել  հանցագործությունից`  հասարակության  համարվտանգավոր  հետևանքների  առաջացումը  կանխելով,  իսկ  եթե  պատճառահետևանքային կապի զարգացումն  այլևս կախված չէ հանցավորից, ապա հանցագործությունից  հրաժարվել  այլևս  հնարավոր  չէ։
   Օրինակ,  հանցավորը  մեկ  այլ  անձի  սպանելունպատակով նրան թույն է տալիս, սակայն մինչև թույնը կսկսի ազդել, հրաժարվում էիր  նպատակի  իրականացումից  և  տալիս  է  հակաթույն`  կանխելով  հանցավոր  հետևանքների  առաջացումը։
   Այս  դեպքում  նրա  արարքը  կորակվի  որպես  հանցագործությունից  կամովին  հրաժարում,  որովհետև  նա  պահպանել  էր  վերահսկողությունըպատճառական կապի նկատմամբ, և հանցագործության ավարտը կախված էր  նրանից։
   Սակայն  եթե  հանցավորը,  չունենալով  հակաթույն  կամ  չիմանալով  թույնի  բաղադրությունը, դիմում է բժշկական ծառայության օգնությանը և այդպիսով, փաստորեն,  պատճառական  կապի  զարգացումը  և  հանցավոր  հետևանքների  վրա  հասնելըկախվածության մեջ է դրվում բժշկական ծառայությունից, ապա սա չի դիտվի որպեսկամովին հրաժարում։
 ՀՀ  քրեական  օրենսգիրքը  կարգավորում  է  նաև  հանցակիցների`  կազմակերպչի,դրդիչի,  օժանդակողի՝  հանցագործությունից  կամովին  հրաժարվելու  հետ  կապվածհարցերը։
  Համաձայն 36-րդ հոդվածի 3-րդ մասի` հանցագործության կազմակերպիչը,դրդիչը կամ օժանդակողը կամովին հրաժարվելու դեպքում ենթակա չէ քրեական պա1 Տե՛ս “Уголовное право России. Общая часть”, под ред. А. Игнатова, Ю. Красикова, Москва, 2003, էջ 24։
 2 Տե՛ս Тишкевич И., Приготовление и покушения по советскому уголовному праву, Москва 1958, էջ 74։
 3 Տե՛ս “Уголовное право. Общая часть”, под ред. Н. Кузнецовой, Москва, 2004, էջ 124։
 4 Տե՛ս “Уголовное право России. Общая часть”, էջ 124։
 5 Նույն տեղում, էջ 33։
 տասխանատվության,  եթե  նա,  պետական  մարմիններին  հաղորդելով  կամ  ձեռնարկված  այլ  միջոցներով,  կանխել  է  կատարողի  կողմից  հանցագործությունն  ավարտինհասցնելը։
   Վերոգրյալից  պարզ  է  դառնում,  որ  հանցակիցներն  իրենց  ակտիվ  գործողություններով պետք է կանխեն կատարողի կողմից  այն հանցագործությունն ավարտին հասցնելը, որին իրենք հանցակցել են, և միայն այս դեպքում նրանք կազատվենքրեական պատասխանատվությունից։
  Իսկ եթե նրանք չկարողանան կանխել կատարողի  կողմից  հանցագործությունն  ավարտին  հասցնելը,  ապա  նրանք  ենթակա  ենքրեական պատասխանատվության։
  Սակայն այս դեպքում նրանց գործողություններըորպես  մեղմացնող  հանգամանք  հաշվի  կառնվեն  պատասխանատվությունը  անհատականացնելիս։
  Այս մասին ուղղակի ամրագրված է քրեական օրենսգրքի 36-րդ հոդվածի  4-րդ  մասում.  «Եթե  սույն  հոդվածի  երրորդ  մասում  նշված  գործողություններըչեն  հանգեցրել  կատարողի  հանցագործությունը  կանխելուն,  ապա  ձեռնարկված  միջոցները պատիժը նշանակելիս կարող են հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք»։
 Եթե  կազմակերպչի  կամ  դրդիչի`  հանցագործությունից  կամովին  հրաժարվելուառանձնահատկությունն այն է, որ նրանք նախապատրաստվող հանցագործությունից«հանում  են  իրենց  ներդրումը»  հանցագործությունը  կատարողի  կողմից  ավարտինհասցնելը կանխելու միջոցով, ապա նույնը չի կարելի ասել օժանդակողի մասին։
 Օժանդակողի կողմից հանցագործությունից կամովին հրաժարվելը էապես տարբերվում է կազմակերպչի և դրդիչի հրաժարումից։
  Օժանդակողի կողմից  հանցագործությունից  հրաժարվելու  համար  բավարար  է  միայն,  որ  նա  կատարի  իրենից  կախված ամեն ինչ՝ նախապատրաստվող հանցագործությունը կանխելու համար։
  Հանցագործությունը  կանխարգելելը  և  այն  կանխարգելելու  համար  գործողություններ  իրականացնելը նույնական չեն։
  Օժանդակողի համար, ով միաժամանակ չի հանդիսանումհանցագործության  կազմակերպիչ,  հանցագործությունից  կամովին  հրաժարվելուդեպքում բավարար է միայն նախապատրաստվող հանցագործությունից իր ներդրումը  հանելը։
   Ֆիզիկական  օժանդակության  դեպքում,  երբ  օժանդակողը  կատարողինտրամադրում  է  միջոցներ,  գործիքներ  կամ  վերացնում  է  խոչընդոտները,  հանցագործությունից հրաժարվելու համար բավարար է տրված գործիքներն ու միջոցները հետվերցնելը  կամ  նախապես  վերացրած  խոչընդոտները  վերականգնելը։
   Ինտելեկտուալօժանդակության դեպքում, երբ այն դրսևորվում է հանցագործին, հանցագործությանմիջոցներն  ու  գործիքները,  հանցագործության  հետքերը  կամ  հանցավոր  ճանապարհով  ձեռք  բերված  առարկաները  պարտակելու,  այդպիսի  առարկաները  ձեռք  բերելուկամ իրացնելու խոստումով, հանցագործությունից հրաժարվելու համար բավական էմիայն կատարողին տեղեկացնել, որ տրված խոստումները չեն կատարվելու։
  Կատարողի  համար  պետք  է  պարզ  լինի,  որ  օժանդակողը  «խաղից  դուրս  է  գալիս»,  և  նրավրա հույս դնել չի կարելի։
  Այս քայլով օժանակողը խզում է բոլոր այն կապերը, որոնքառկա էին իր և հանցագործությունը կատարողի միջև, ու, փաստորեն, օժանդակողիգործողությունների և հանցավոր հետևանքների միջև բացակայում է պատճառականկապը` որպես հանցակցության օբյեկտիվ հատկանիշ։
  Օժանդակողի նշված գործողությունները պետք է որակվեն որպես հանցագործությունից կամովին հրաժարում։
 Սակայն  ինտելեկտուալ  օժանդակության  այն  դեպքում,  երբ  օժանդակությունըդրսևորվում  է  խորհուրդներ,  ցուցումներ  կամ  տեղեկատվություն  տալով,  հանցագործությունից  հրաժարվելը  իրականացվում  է  որոշակի  առանձնահատկություններով։
 Եթե նա դեռևս չի կատարել վերոգրյալ գործողությունները, ապա հանցագործությունից հրաժարվելու համար բավարար է պարզապես այն չկատարելը, իսկ եթե կատարել  է,  ապա  հանցագործությունից  հրաժարվել  հնարավոր  է  միայն  ակտիվ  գործողություններ իրականացնելու և հանցագործությունը կանխելու միջոցով։
  Վերջին տարբերակում  օժանդակողը,  հանցագործությունից  հրաժարվելու  առումով,  նմանվում  էկազմակերպչին և դրդիչին։
 Կարծում ենք, որ օժանդակողի կողմից հանցագործությունից կամովին հրաժարվելը նպատակահարմար է նախատեսել 36-րդ հոդվածի առանձին մասով` հաշվի առնելով վերոհիշյալ առանձնահատկությունները։
 Ինչպես նշվեց, հանցագործության մյուս մասնակիցները` կազմակերպիչը և դրդիչը,  հանցագործությունից  կամովին  հրաժարվելու  դեպքում  պետք  է  պետական  մարմիններին  հաղորդելով  կամ  ձեռնարկված  այլ  միջոցներով  կանխեն  կատարողի  կողմից հանցագործությունն ավարտին հասցնելը։
 Ձեռնարկված  միջոցները  կարող  են  լինել  ինտելեկտուալ  և  ֆիզիկական։
   Ինտելեկտուալ  միջոցները  կարող  են  դրսևորվել  տարբեր  եղանակներով`  հորդորելով,  համոզելով  հրաժարվել  հանցագործությունն  ավարտին  հասցնելուց,  հրաժարվելով  նախապես  տրված  խոստումներից,  սպառնալով  պետական  մարմիններին  տեղեկացնելնախապատրաստվող  հանցագործության  մասին  և  այլ  միջոցներով։
   Կանխարգելելհանցագործությունը կազմակերպիչը և դրդիչը կարող են նաև կատարողի նկատմամբֆիզիկական  ներգործության  միջոցով,  օրինակ`  հետ  վերցնելով  հանցագործությանիրականացման  համար  տրված  միջոցներն  ու  գործիքները,  վերականգնելով  վերացված խոչընդոտները։
 Առանձին  հետաքրքրություն  են  ներկայացնում  կատարողի  նկատմամբ  ֆիզիկական ուժ գործադրելը և դրա քրեաիրավական գնահատականը։
  Այստեղ հարց է առաջանում`  կարելի՞  է  արդյոք  ֆիզիկական  ուժ  գործադրելը  որակել  որպես  անհրաժեշտպաշտպանություն։
   Որպեսզի  արարքը  որակվի  որպես  անհրաժեշտ  պաշտպանություն, հարկավոր է այս ինստիտուտի կիրառման համար անհրաժեշտ բոլոր հատկանիշների  առկայությունը։
   Այստեղ  պետք  է  մանրամասն  վերլուծել  հասցված  վնասի  ևկանխարգելված  հանցանքի  համարժեքությունը։
   Օրինակ,  կազմակերպիչը,  ով  միաժամանակ հանցագործության համակատարող է, հանցափորձի փուլում հրաժարվումէ  երկու  և  ավելի  անձանց  սպանությունից  և  ֆիզիկական  հարկադրանք,  նույնիսկ՝մահ է պատճառում համակատարողին` վերջինիս կողմից հանցագործությունը ավարտին հասցնելը կանխելու համար` պահպանելով անհրաժեշտ պաշտպանության իրավաչափության  բոլոր  պայմանները։
   Այս  դեպքում  կատարողի  գործողություններըպետք է որակվեն որպես անհրաժեշտ պաշտպանություն։
  Եթե կատարողը նույն կերպէ  վարվում  գողությունը  կանխելու  համար,  ապա  այս  դեպքում,  ազատվելով  գողության  համար  քրեական  պատասխանատվությունից,  նա  կենթարկվի  պատասխանատվության՝ անհրաժեշտ պաշտպանությունը սահմանազանցելու համար։
 Նախնական  հանցավոր  գործունեության՝  առավել  վաղ  փուլում  անհրաժեշտպաշտպանության մասին խոսք լինել չի կարող։
  Այս փուլում հանցագործությունը կարելի  է  կանխել  առավել  անվտանգ  եղանակներով,  օրինակ`  պետական  մարմիններինդիմելով։
 Հանցագործությունից  հրաժարվելն  ունի  անհատական  բնույթ,  և  քրեական  պատասխանատվությունից կազատվեն միայն այն հանցակիցները, որոնք կամովին հրաժարվել  են  հանցագործությունն  ավարտին  հասցնելուց։
   Եթե  կատարողը  հանցագործությունից  հրաժարվել  է  կազմակերպչի,  դրդիչի  կամ  օժանդակողի  ազդեցությամբ,ապա նրանք նույնպես կազատվեն քրեական պատասխանատվությունից` հանցագործությունից  կամովին  հրաժարվելու  հիմքով։
   Սակայն, եթե  կատարողը  հանցագործությունից հրաժարվել է կազմակերպչի, դրդիչի կամ օժանդակողի կամքից անկախ կամհակառակ  նրանց  կամքին,  ապա  նրանք  պետք  է  ենթարկվեն  քրեական  պատասխանատվության` հանցագործության նախապատրաստության համար։
 Կարգավորելով  հանցակիցների՝  հանցագործությունից  հրաժարվելու  հարցերը`օրենսդիրը,  սակայն,  չի  անդրադարձել  համակատարողների  հրաժարվելու  խնդրին։
 Այստեղ կարող է հարց առաջանալ` բավակա՞ն է արդյոք համակատարողի կողմից իրգործողությունները դադարեցնելը, թե՞ նա պետք է ձեռնարկի միջոցներ՝ մյուս համակատարողների հանցավոր գործունեությունը նույնպես դադարեցնելու և հասարակության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացումը կանխելու համար։
 Մեր  կարծիքով`  համակատարողի՝  հանցագործությունից  հրաժարվելու  համարբավական  է  միայն  սեփական  գործողությունները  դադարեցնելը։
   Սակայն,  եթե  նախապատրաստվող  հանցագործությունը  ծանր  կամ  առանձնապես  ծանր  է,  ապա  անձը  պատասխանատվության  կենթարկվի՝  հաստատապես  հայտնի  նախապատրաստվող  ծանր  կամ  առանձնապես  ծանր  հանցագործության  մասին  չհայտնելու  համար(քր.  օր.-ի  հոդված  335,  1-ին  մաս)։
   Բայց  եթե  անձը,  հրաժարվելով  անմիջականորենհանցանքը կատարելուց, որևէ ձևով մասնակցում է հանցագործության կատարմանը,ապա պատասխանատվության կենթարկվի որպես կազմակերպիչ, դրդիչ, կամ օժանդակող։
   Օրինակ,  մի  խումբ  անձինք  պայմանավորվում  են  կատարել  սպանություն(ծանր  հանցագործություն),  սակայն  կատարողներից  մեկը  հրաժարվում  է  հանցավորմտադրության  իրականացումից  և  չի  մեկնում  դեպքի  վայր։
   Այս  դեպքում  անձը,ազատվելով  սպանության  համար  պատասխանատվությունից,  պատասխանատվության կենթարկվի համաձայն քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի` հաստատապես  հայտնի  նախապատրաստվող  ծանր  կամ  առանձնապես  ծանր  հանցագործության մասին չհայտնելու համար։
  Իսկ եթե, այնուամենայնիվ, մեկնել է հանցանքի վայր, սակայն հրաժարվել է մասնակցել հանցագործության օբյեկտիվ կողմի իրականացմանը,  ապա  կարող  է  պատասխանատվության  ենթարկվել՝  հանցագործությանն  օժանդակելու  համար։
   Տվյալ  դեպքում  օժանդակությունը  կդրսևորվի  խոչընդոտները  վերացնելու  տեսքով,  քանի  որ  նրա  ներկայությունը  կարող  է  ամրապնդելկատարողի  վճռականությունը,  ինչի  պակասը  կարող  էր  հանցագործությունը  ավարտին  հասցնելու  համար  խոչընդոտ  հանդիսանալ։
   Կարծում  ենք՝  նպատակահարմարկլիներ  համակատարողների՝  հանցագործությունից  հրաժարվելու  առանձնահատկությունները  մյուս  հանցակիցների  նման  կարգավորել  քրեական  օրենսգրքի  36-րդ  հոդվածի առանձին մասով։
 Հովհաննես ՀովհաննիսյանՀԱՆՑԱԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ԿԱՄՈՎԻՆ ՀՐԱԺԱՐՈՒՄԸԲանալի բառեր` հանցագործությունից կամովին հրաժարվելու ինստիտուտ,հանցագործությունից կամովին հրաժարված անձ, հանցանք, հանցանք կատարած անձ, հանցակիցներ, հանցագործություն կատարող, կազմակերպիչ, դրդիչ, օժանդակող, համակատարողներ, հանցագործությունից կամովինհրաժարվելու հատկանիշներ, հանցագործության նախապատրաստություն, չավարտված հանցափորձ, ավարտված հանցափորձ ։

Հոդվածում քննարկվում են հանցագործությունից կամովին հրաժարվելու հատկանիշները,  դրանց  առանձնահատկությունները,  hանցագործությունից  կամովին  հրաժարվելու  առանձնահատկություններն ավարտված և չավարտված հանցափորձի ժամանակ։
  Հիմնավորվում է հանցագործությունից  կամովին  հրաժարվելու  հնարավորությունն  ավարտված  հանցափորձի  ժամանակ։
  Վերլուծվում  են  հանցագործության  կազմակերպչի, դրդիչի,  օժանդակողի՝  հանցագործությունից հրաժարվելու առանձնահատկությունները։
  Հատկապես ուշադրություն է դարձվում  օժանդակողի՝  կամովին  հրաժարվելու  խնդրին,  ինչպես  նաև  քննարկվում  են  հանցագործության  համակատարողների  կամովին  հրաժարվելու  խնդիրները։
   Քննարկվող  ինստիտուտի  կիրառման  արդյունավետությունը  բարձրացնելու,  այս  ոլորտում  առկա  օրենսդրական  բացերը  լրացնելու համար առաջարկվում են համապատասխան օրենսդրական փոփոխություններ։
