ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ EUGENICA- Ի ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՈՐՈՇ ԽՆԴԻՐՆԵՐ Ոչ միայն չեն եղել որոշ ընդհանուր դիրքորոշումներ Եվգենիկայի վերաբերյալ, բայց կան նաև շատ հակասական տեսակետներ:  Ըստ որոշ տեսաբանների, ավելի քան մեկ դար առաջ քաշված գաղափարներն ու հայտնագործությունները նույնքան վնաս չեն պատճառել մարդկությանը, որքան Եվգենիկայի հիմնադիր Ֆրենսիս Գալթոնի գաղափարը, որը հիմնված է բոլորի գոյության տեսության վրա: մարդկությունը ապրել և վերարտադրվել:   Եվգենիկան համարվում է էթնիկական «զտումների», նորածինների սպանությունների, աբորտների արդյունք `ուղղված« հոգեֆիզիոլոգիական արատներով »անառողջ սերնդից ազատվելուն և այլն [1]: Հարց է առաջանում. Ի վերջո, ո՞վ էր Գալթոնը, ո՞րն էր էվգենիկայի նպատակը, ի՞նչ օգուտ կամ վնաս կարող է դա բերել մարդկությանը, արդյո՞ք այն օգտագործվում է ՀՀ օրենսդրությանը համապատասխան:  Գալթոնը, որը Չարլզ Դարվինի զարմիկն էր, մահացավ 1883 թվականին: հայտնաբերեց eugenics- ը, որը մեծ արձագանք գտավ և տարածվեց:  Դա ուսմունք է մարդկային ցեղի (նրա ժառանգական գծերի) կատարելագործման մասին:   Եվգենիկայի խնդիրն է `ակտիվորեն ազդել մարդու էվոլյուցիայի վրա, բարելավել նրա էությունը, նպաստել տաղանդի ժառանգությանը, հնարավորինս սահմանափակել ժառանգական հիվանդությունների փոխանցումը սերունդներին:  Երեխայի ախտորոշումը նրա ծնունդից առաջ, մարդու գենոմի ամբողջական վերծանումը, փոխնակ մայրությունը, սաղմի հետ տարատեսակ փորձերը, գենաթերապիան, կլոնավորումը մարդուն առաջին անգամ տալիս են գենետիկական գործիքակազմ, որը «եվգենիկա» հասկացության մաս է կազմում: ,   Եվգենիկը դիտվում է երկու առումներով. Դրական: բացասական   Դրականը `մարդու էգենիկայի ժառանգության կենսատեխնոլոգիական միջամտությունն է` նրա «ցեղի» ընտրովի փոփոխության, բարելավման նպատակով, իսկ բացասականը `որոշակի անձի գենետիկայի բժշկական միջամտությունն անբուժելի հիվանդությունները վերացնելու համար:   Եվգենիկան միշտ էլ իդիոտիկ երեւույթ է եղել, քանի որ այն թույլ է տվել բարելավել մարդու գենետիկական հատկությունները, ունենալ նոր և առողջ սերունդ, բայց Երրորդ ռեյխի իշխանությունները եվգենիկան ընկալել են որպես ցեղասպանություն կատարելու միջոց, որը եվգենիկային նոր հարթություն է հաղորդել ՝ ներկայացնելով այն աշխարհին որպես «բացասական»: մարդասպան գիտություն: «  Բազմաթիվ քննարկումներ կան eugenics- ի վերաբերյալ [2]: Եվգենիկան հիշատակվում է նաև ՀՀ Սահմանադրությամբ, համաձայն որի `25-րդ հոդվածի 3-րդ մաս.« Բժշկության և կենսաբանության բնագավառներում, մասնավորապես, էվգենիկայի փորձեր, մարդու օրգաններն ու հյուսվածքները շահույթի աղբյուր դարձնելը, վերարտադրողական կլոնավորումն արգելվում է »:  Այս դրույթից բխում է, որ Հայաստանի Հանրապետությունը սահմանադրական մակարդակի է բարձրացնում եվգենիկական փորձերի կատարման հետ կապված խնդիրները:  Այնուամենայնիվ, դեռ չի բացահայտվել, թե ինչ է eugenics- ի փորձը, հետևաբար, այս դեպքում պարզ չէ, թե կոնկրետ ինչն է արգելվում, քանի որ Eugenics- ը ինքնամփոփ գիտություն է ՝ իր ենթաճյուղերով: Այնուամենայնիվ, այս հոդվածում մենք կներկայացնենք այն հոգեբանական ֆիզիկական արատներ ունեցող սաղմերի աբորտը, ինչպիսին է փոխնակ մայրության ինստիտուտը ՝ փորձելով պարզել այդ հաստատություններում առկա խնդիրները և իրավական բացերը:  Այսպիսով, աբորտը մեծ հիմք է սաղմի հոգեֆիզիոլոգիական արատի առկայությունը քննարկելու համար ոչ միայն Հայաստանի Հանրապետության, այլև բժիշկների, հոգեբանների, իրավաբանների, փիլիսոփաների և ոլորտի այլ մասնագետների համար, ովքեր դրանով են զբաղվում: այսպես թե այնպես. Legalամանակակից իրավական համակարգերը (ազգային և միջազգային) ընդունում են չծնված երեխայի կարգավիճակի երկու, հաճախ հակասական մոտեցումներ:   Առաջին մոտեցման համաձայն, պետությունը, իր քրեական օրենսդրության մեջ համապատասխան դրույթներ նախատեսելով, առաջնային է համարում չծնված երեխայի պաշտպանությունը մարդու սաղմի հետ կապված բռնի գործողություններից և փորձերից, իսկ հասարակության մեջ գերակշռում են ակնհայտ հակաբորտային տրամադրությունները:  Մյուս մոտեցման համաձայն ՝ պետությունը առաջնային է համարում կնոջ «մայրության ազատությանը» ՝ չծնված երեխայի կյանքի իրավունքի նկատմամբ, ինչը, իհարկե, միշտ չէ, որ բացարձակ է:  Եթե ​​առաջին մոտեցումը նկարագրում է չծնված երեխային այնպիսի հասկացություններով, ինչպիսիք են `« մարդ »և« անձ », երկրորդը շեշտում է աբորտի սահմանադրական իրավունքը: Եթե ​​մենք վերլուծում ենք մեր Հայաստանի օրենսդրությունը, համաձայն ՀՀ ընտանեկան օրենսգրքի 41-րդ հոդվածի 1-ին կետի, երեխան համարվում է տասնութ տարեկան:   Գրեթե նույն իրավական կարգավորումը տեղի է ունեցել «Երեխայի իրավունքների մասին» ՀՀ օրենքում, որի 1-ին հոդվածի համաձայն `18 տարին չլրացած յուրաքանչյուր ոք համարվում է երեխա:  Այսինքն ՝ «ցանկացած իրավական ակտ չի սահմանում սաղմերի իրավական կարգավիճակը» կամ չի նախատեսում, որ սաղմը գործում է որպես երեխա:  Այնուամենայնիվ, ուշագրավ է այն իրավական կարգավորումը, որը նախատեսում է հղիության արհեստական ​​ընդհատման սահմանափակումներ: Այսպիսով, ՀՀ օրենսդրությունը թույլ է տալիս կատարել աբորտ մինչև 10-12 շաբաթ, բացառիկ դեպքերում `մինչև 22 շաբաթ, սակայն ժամանակակից բժշկական տեխնոլոգիաները թույլ են տալիս պարզել պտղի հոգեբուժաֆիզիոլոգիական կառուցվածքի թերությունները միայն 22 շաբաթից ավելի:   Այսինքն ՝ այս դեպքում խախտվում է «մայր դառնալու ազատությունը», այսինքն ՝ ֆիզիկական կամ մտավոր արատ ունեցող երեխա լույս աշխարհ բերելու ընտրություն կատարելու ազատությունը:   Այս պարագայում հարցը նպատակահարմար չէ դիտարկել միայն իրավական տեսանկյունից, քանի որ կան հարցի հոգեբանական, փիլիսոփայական և բարոյական կողմեր:   Եթե ​​հարցին նայենք հոգեբանական տեսանկյունից, ապա մտավոր կամ ֆիզիկական արատներ ունեցող երեխայի ծնունդը հոգեբանական մեծ ճնշում է ինչպես ծնողների, այնպես էլ երեխաների համար, ինչը անթույլատրելի է:  Ինչ վերաբերում է բարոյական կամ փիլիսոփայական ասպեկտներին, ապա այստեղ կարծիքները բաժանվում են:  Բոլորի համար բերվում են ուժեղ և անհերքելի փաստարկներ, բայց մենք կողմ ենք այն կարծիքին, որ բարոյապես և փիլիսոփայորեն թերի երեխա ունենալը բարոյական տեսանկյունից կարող է բացասաբար ազդել ծնողների և երեխաների վրա: Ի վերջո, դրանք հասարակության մեջ մեկուսացված են համարվելու:  Ինչքան էլ հասարակությունը զարգանա, սոցիալական հոգեբանության տեսանկյունից հաշմանդամություն ունեցող երեխաները չեն համարվի հասարակության լիիրավ անդամներ: Բժշկության մեջ, սակայն, սաղմի սահմանները կարելի է անվանել երեխա:  Հղիության 22-րդ շաբաթից սաղմը համարվում է երեխա:   Դա հաստատվում է այն տերմինաբանական փոփոխությամբ, որը գոյություն ունի, երբ երեխան կորցնում է հղիության ընթացքում:  Այսինքն ՝ 22 շաբաթվա ընթացքում հղիության ընթացքում երեխայի կորուստը կոչվում է աբորտ, 22-35 շաբաթվա ընթացքում ՝ վաղաժամ ծնունդ, իսկ 3537 շաբաթում ՝ տևական ծննդաբերություն:  Այս իրողությունը նոր խնդիրներ է ստեղծում ՝ հակասություններ առաջացնելով իրավական և բժշկական ոլորտների միջև:  Այնուամենայնիվ, համադրելով վերը նշվածը, մենք պետք է ստանանք մեկ ընդհանուր եզրակացություն: Մեր կարծիքով, սաղմի / երեխայի ցանկացած հոգեֆիզիոլոգիական արատի պատճառով ծնողների աբորտին իրավունք վերապահելը ոչ մի կերպ չի կարող խախտել երեխայի իրավունքները, քանի որ իրավական տեսանկյունից բոլորը 18 տարեկանից ցածր երեխա են, և հոգեբանական, բարոյական և փիլիսոփայական առումով մենք բախվելու ենք խնդիրների, ի՞նչ խնդիրներ ենք լուծելու:  Ինչ վերաբերում է բժշկական մոտեցմանը, ապա մենք չենք կարող անտարբեր անցնել դրա կողքով, քանի որ այս հարցում հստակ իրավական կարգավորում չկա, պրակտիկան կիրառելու անհրաժեշտություն կա:  Հայկական և միջազգային փորձը ցույց է տալիս, որ eugenic փորձերը (ավելի ճիշտ `22 շաբաթ կամ ավելի ընդհատում արհեստական ​​ընդհատում) արգելվում են սեռով պայմանավորված հղիության արհեստական ​​ընդհատումները կանխելու համար:  Այլ դեպքերում, օրինակ, եթե կնոջ կամ երեխայի առողջությունը վտանգված է, կինն իրավունք ունի աբորտ անել:  Սա միջազգային իրավական փորձ է, որը հիմնված է պրակտիկայի վրա, բայց ոչ իրավաբանորեն ամրագրված: Ինչ վերաբերում է միջազգային իրավական փաստաթղթերին, ապա ես մի շարք կոնվենցիաներ ամրագրում եմ նույն իրավական կարգավորմամբ, ինչպես նախատեսված է ՀՀ պետական ​​օրենսդրությամբ:   Մարդու իրավունքներ 1948 թ. Համընդհանուր հռչակագիր, 1966 թ. Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագրի համապատասխան հոդվածներում նշվում է, որ «յուրաքանչյուր ոք ունի կյանքի իրավունք ...»:  Սա առաջացնում է այն հարցը, թե արդյո՞ք «բոլորը» տերմինը վերաբերում է արգանդում հղիացած, դեռ չձևավորված երեխային:  Դատելով «Երեխայի իրավունքների մասին» կոնվենցիայի 1-ին հոդվածից ՝ «Սույն Կոնվենցիայի նպատակներով ՝ երեխան ցանկացած 18 տարեկանից ցածր անձ է ...», մենք կարող ենք ասել ՝ ոչ, քանի որ սաղմնավոր և չծնված երեխան երեխա է համարվել `կապված իրավական փաստաթղթերի հետ: , Նշենք, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը հետաքննում է մի դեպք, երբ Լատվիայի քաղաքացի Քրուզմանը բողոքել է Լատվիայի դեմ ՝ նշելով, որ իրեն չեն հետազոտել նորածնի համար, ինչի արդյունքում ՝ չիմանալով, որ իր ապագա դուստրը ուներ Դաունի համախտանիշ, նա դիմել էր աբորտի: ծառայություններ   Այդ կապակցությամբ, 2012 թ.-ին Եվրոպայի խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովում 2006 թ. Հունիսի 28-ին տեղի ունեցավ կլոր սեղան, որում քննարկվեց «Քրուզմանն ընդդեմ Լատվիայի» գործը:  Քննարկումն ավարտվեց նրանով, որ մասնակիցները դեմ էին Դաունի համախտանիշ ունեցող երեխաներից հղի կանանց աբորտին, քանի որ ոտնահարվել էր ապագա երեխայի կյանքի իրավունքը:   Ըստ նրանց, եթե Եվրոպական դատարանը որոշում կայացներ հօգուտ Քրուզմանի, ապա այն յուրաքանչյուր կնոջ ծնողի վիժեցում կներկայացներ, ինչը հսկայական ազդեցություն կունենար Եվրախորհրդի 47 անդամ պետությունների իրավական համակարգերի վրա ՝ թույլ տալով յուրաքանչյուր ծնող ազատվել դրանից: հիվանդ երեխաներին ՝ նորածինների հետազոտմամբ: Այլ կերպ ասած, փորձը ցույց է տալիս, որ կան ծնողներ, ովքեր չեն ցանկանում ունենալ ֆիզիկական կամ մտավոր հաշմանդամություն ունեցող երեխա: ասպեկտները   Այս դեպքում, սակայն, հարց է առաջանում, թե ծնողներից ով է գերազանցում, եթե նրանք չեն կարողանում ընդհանուր հայտարարի գալ:  Խնդիրը պետք է դիտարկվի իրավական և բժշկական տեսանկյունից:  Աբորտը առողջության համար վտանգավոր բարդ գործընթաց է:  Կնոջ առողջությունը կարող է ցանկացած պահի վատթարանալ (օրինակ ՝ հորմոնալ անհավասարակշռություն, արյունահոսություն, արգանդի վզիկի պատռվածք և այլն), ինչը կարող է լինել աբորտի արդյունք: Քանի որ «Մարդու վերարտադրողական առողջության մասին» ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածը երաշխավորում է անվտանգ մայրություն և կանանց առողջություն հղիության և հղիության արհեստական ​​ընդհատման հետ կապված, մենք վճռականորեն հավատում ենք, որ աբորտը պահանջում է լիարժեք ֆունկցիոնալ կնոջ համաձայնություն, որը սթափ գնահատում է իրավիճակը: Եվ, վերջապես, ինչու են եվգենիկ փորձերն արգելվում սահմանադրությամբ:   Այն ուղղված է պետությունների կողմից համապատասխան ընտրության ծրագրերի ներդրմանը և իրականացմանը, հարկադիր ստերիլիզացման, հարկադիր հղիության, էթնիկ ամուսնությունների, էթնիկ զտումների և այլ մեթոդների կանխմանը:  Պետք է հաշվի առնել, որ Սահմանադրությունը, արգելելով եվգենիկական փորձերը, նկատի ուներ վերը նշված պարտադիր հայտարարությունները, բայց այս աշխատության մեջ խոսվում է միայն այդ իրավունքը ծնողին տալու մասին: Փոխնակ մայրության դիմելը եվգենիկա է:  Այլընտրանքային մայրությունը թերապևտիկ մեթոդ է, որով սաղմերը, որոնք համապատասխանում են IVF (արտամարմնային բեղմնավորում) ցիկլի ընթացքում, տեղադրվում են մի կնոջ արգանդում, որը գենետիկորեն կապված չէ այդ սաղմերի հետ: Փոխնակ մայրությունը նորարարություն է ինչպես բժշկության, այնպես էլ իրավական համակարգի մեջ:  Այդ պատճառով կանոնակարգերը չեն հստակեցվել և ճշգրտվել, չնայած «Մարդու վերարտադրողական առողջության և վերարտադրողական իրավունքների մասին» ՀՀ օրենքի 15-19-րդ հոդվածները վերաբերում են փոխնակ մայրության ինստիտուտին:  Նշենք մի քանի իրավական բացեր, որոնք թույլ են տալիս գործընթացն ամբողջությամբ ավարտել ՝ առանց որևէ թերության:   Օրենսդրությունը նախատեսում է փոխնակ մայրություն `ինչպես դրամական փոխհատուցմամբ, այնպես էլ առանց վարձատրության:  Քանի որ վերջինս չի աշխատում, և փոխնակ մոր ծառայությունները բավականին թանկ են, դրանք կարող են օրինական լինել, ուստի կարող են տարբեր խաբեություններ առաջացնել, ավելին ՝ կարող են տուժել ինչպես կենսաբանական ծնողները, այնպես էլ փոխնակ մայրը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի համաձայն ՝ երեխան չի կարող գործարքի առարկա լինել:  ՀՀ քրեական օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի համաձայն `նախատեսվում է երեխայի ձեռքբերում երեխայի խնամքի կամ երեխայի վաճառք` ձեռնարկատիրոջ խնամքին հանձնելու նպատակով:   Այս հանցագործության թեման հատուկ չէ, բայց 16 տարեկանից բարձր յուրաքանչյուր առողջ դատողություն ունեցող անձ, ով վաճառում կամ գնում է երեխային:  Այսպիսով, պայմանագրի առարկան չի կարելի բաց թողնել կենսաբանական ծնողների «փոխնակ» պայմանագիր կնքելուց, ինչը էական պայման է: հակառակ դեպքում, պայմանագիրը կհամարվի չստորագրված:  Եվ այդ դեպքում, եթե երեխան որպես պայմանագիր նշված է որպես երեխա, այդ պայմանագիրը կդիտվի անվավեր և հանցակազմի առկայության դեպքում:   Այստեղ հարց է առաջանում. Եվ ինչպե՞ս կարող են երեխայի կենսաբանական ծնողները և փոխնակ մայրը պայմանագիր կնքել:  Այս պարագայում մենք ականատես ենք լինում բախման, որն առաջանում է «Վերարտադրողական առողջության մասին» ՀՀ օրենքի մասին »ՀՀ քրեական օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի միջեւ: Ամփոփելով ընտրված թեմայի վերաբերյալ մեր դիտարկումները ՝ մենք առաջարկում ենք հարցի լուծման հետևյալ տարբերակը: Չառարկելով ՝ լիովին համաձայն լինելով վերոհիշյալ դրույթների հետ, համաձայն որոնց ՝ երեխան չի կարող լինել գործարքի առարկա, նշենք, որ դրույթը կարող է համեմվել բացառությամբ, որը կկիրառվի միայն փոխնակ ծառայություններ դիմելու ժամանակ:  Այսինքն ՝ երեխան կարող է պայմանագրի առարկա դառնալ միայն այն դեպքում, երբ կենսաբանական ծնողները դիմել են փոխնակ ծառայությանը և փոխնակ մոր հետ պայմանագիր կնքելու համար ՝ այդ դեպքը բացառելով օրենսգրքում:  Կարծում ենք, որ մեր վերոնշյալ առաջարկները առիթ կդառնան որոշակի փոփոխություններ կատարելու համար, էլ ավելի կպարզաբանեն օրենսդրական կարգավորումները: ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ Հետբուհական ուսուցման ծրագրերի ստեղծում, URL:   www.medgen.asnet.am (հասանելի է:  05.08.2017): Հակոբջանյան Վիկտորիա ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ ԵՎԳԵՆԻԿՆԵՐԻ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՈՐՈՇ ԽՆԴԻՐՆԵՐ Հիմնաբառեր. Էվգենիկա, էվգենիկ փորձեր, Ֆրենսիս Գալթոն, երեխաների իրավունքներ, աբորտ, հոգեֆիզիոլոգիական խնդիրներ: ։

Սույն աշխատանքում ներկայացվում է տեսություն, որի հիմնական նպատակը  մարդկային գենետիկայի բարելավումն է։
  Այն տարածում է գտել դեռևս 19-րդ դարի  վերջերին՝ ստանալով եվգենիկա անունը։
  Եվգենիկայի հիմնական էությունը կայանում  էր  ողջ  մարդկության  այն  մասի  գոյատևման  մեջ,  որի  ներկայացուցիչներն  իրենց  ֆիզիոլիգիա-հոգեբանական  կառուցվածքով  «արժանի  են»  ապրելու  և  վերարտադրվելու։
   Եվգենիկայի  հետևանքն  են  այսօր  համարվում  էթնիկ  «մաքրազերծումները», հղիության արհեստական ընդհատումները, որոնք նպատակ են հետապնդում  ազատվելու անառողջ և հոգեֆիզիոլոգիական թերություններ ունեցող սերնդից, նորածինների սպանությունները և այլն։
   Հայաստանի Հանրապետությունում եվգենիկական փորձերը սահմանադրորեն  արգելված են։
  Սակայն անհասկանալի է, թե ինչ է օրենսդիրը հասկանում «եվգենիկա»  կամ «եվգենիկական փորձ» ասելով։
  Արդյո՞ք այդ անորոշությունն իրավական կոլիզիա  չի  առաջացնում՝  համադրելով  այլ  օրենքների  հետ,  և,  ի  վերջո,  ինչ  է  ասում  բժշկական պրակտիկան, ինչպես է իրավական տեսանկյունից իրականում կիրառվում  եվգենիկան հենց բժշկության մեջ։
     Այս բոլոր հարցերի պատասխաները փորձել ենք տալ սույն գիտական հոդվածի  շրջանակներում՝ իրավական տեսանկյունից վերլուծելով ներպետական և միջազգային օրենսդրությունները։
