ՄԱՐԶԱՅԻՆ ԼՐԱԳՐՈՂՆԵՐԻ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ(Լոռու մարզի օրինակով)Մարզերում գործունեություն ծավալող լրագրողներին կարելի է բաժանել3 խմբի՝  լրագրողներ,  որոնք թղթակցում են միայն հանրապետական  ԶԼՄ-ներին, լրագրողներ, որոնք միաժամանակ համագործակցում են և´ տեղական, և´հանրապետական լրատվամիջոցների հետ, լրագրողներ, որոնք աշխատում ենմիայն տեղական ԶԼՄ-ների համար։
 Լրագրողներ,  որոնք  թղթակցում  են  միայն  հանրապետական  ԶԼՄ-ներին։
 Միայն հանրապետական ԶԼՄ-ներին Լոռու մարզից թղթակցողների թիվըշատ  չէ։
   Նրանք  համագործակցում  են  հանրապետության  տեղեկատվականգործակալությունների  հետ  կամ  թղթակցում  են  հանրապետության  մի  քանիԶԼՄ-ների։
   Պատրաստում  են  հիմնականում  իրադարձային,  հազվադեպ՝  հրապարակախոսական  կամ  վերլուծական  նյութեր  որոնք  հիմնականում  մշակութային ինչ-որ իրադարձությունների մասին են։
 Լրագրողներ, որոնք միաժամանակ համագործակցում են և´ տեղական,և´ հանրապետական լրատվամիջոցների հետ։
 Նրանք,  տեղական  լրատվամիջոցներում  աշխատելուն  զուգահեռ,  հիմնականում  հանդես  են  գալիս  որպես  որևէ  հանրապետական  լրատվամիջոցի  սեփական թղթակիցներ։
  Շատ է կարևորվում մարզային լրագրողների դերը հանրապետական  լրահոսում  մարզային  լրատվության  ապահովման  գործում.  «Շատ  կարևոր  ու  անհրաժեշտ  է  սեփական  թղթակիցների  ինստիտուտը,  որըթույլ  է  տալիս  թողարկումներում  ապահովել  տեղեկատվության  լայն  աշխարհագրություն։
   Որպես  կանոն`  թղթակիցները  պետք  է  լինեն  ավելի  փորձված,բազմակողմանի զարգացած, տիրապետեն տարբեր թեմաների, քանզի նրանքսկզբունքորեն ի վիճակի պետք է լինեն անդրադառնալ ցանկացած թեմայի, որը  կհետաքրքրի  հեռուստաընկերությանը՝  երաժշտությունից  մինչև  քաղաքականություն»1։
 Տեղեկատվական դաշտում, բացի սեփական թղթակիցներից, շատ է արժևորվում  նաև  հատուկ  թղթակիցների  աշխատանքը։
   Հատուկ  թղթակիցներըկարող են աշխատել ինչպես արտասահմանում, այնպես էլ հանրապետության1  Երիցյան  Ս.,  Հեռուստատեսային  մասնագիտություններ.  կրթությունից  մինչև  վարպետություն,Եր., 2007, էջ 97։
 տարբեր մարզերում։
  Որոշ լրատվամիջոցներ հատուկ թղթակիցներ են գործուղում այս կամ այն վայր՝ ինչ-որ թեմայով նյութ պատրաստելու համար։
 Ի  տարբերություն  սեփական  թղթակիցների՝  հատուկ  թղթակիցներ  Լոռումարզում չկան։
 Սեփական թղթակիցների համեմատությամբ՝ հատուկ թղթակիցները որոշակի  առանձնահատկություններ  ունեն։
   Սեփական  թղթակիցները  միջավայրին,  կատարվող  դեպքերին,  խնդիրներին  ծանոթ,  մոտ  կանգնած  ու  դրանցհետ  անընդհատ  առնչվող  լրագրողներ  են,  մինչդեռ  հատուկ  թղթակիցները  «թարմ  և  սուր  աչք»  են.  միանգամից  կարող  են  նկատել  նոր  թեմաներ,  խնդիրներ, լուսաբանելու արժանի դեմքեր կամ դեպքեր, որոնք սովորական կարող էին  թվալ  սեփական  թղթակցի  համար։
   Բացի  այդ՝  շատ  հավանական  է,  որփոքր  տարածաշրջանում  աշխատող  լրագրողը  ինչ-ինչ  պատճառներով  կաշկանդված լինի, չցանկանա որևէ թեմա լուսաբանել, որևէ խնդիր բարձրացնել(փոքր տարածաշրջաններում բոլորը բոլորին ճանաչում են և ինչ-որ տիպի՝ շահերից բխող, բարեկամական  կամ այլ բնույթի կախվածություն ունեն  միմյանցից)՝  խուսափելով  ինչ-որ  խոչընդոտների  հանդիպելուց։
   Հատուկ  թղթակիցնայս ամենից «ազատված» է։
  Նա հանգիստ կարող է գալ և լուսաբանել ցանկացած թեմա՝ առանց հնարավոր «վտանգներից» վախենալու։
 Իհարկե,  պարտադիր  պայման  չէ,  որ  հատուկ  թղթակիցը  այլ  բնակավայրից գա որևէ տարածաշրջան՝ նյութ պատրաստելու նպատակով։
  Հնարավոր է,որ հատուկ թղթակիցը ապրի տվյալ բնակավայրում։
  Այս պարագայում սեփական թղթակցից նա տարբերվում է թեմաների ընտրությամբ, նյութերի բովանդակությամբ։
  Նա ավելի հաճախ ներկայացնում է վերլուծություններ, հետաքննություններ, գնում է լուրջ խնդիրների ու թեմաների հետքերով։
 3. Լրագրողներ, որոնք աշխատում են միայն տեղական լրատվամիջոցների համար։
  Նրանք աշխատում են ինչպես մարզկենտրոնի, այնպես էլ մարզիտարբեր  համայքների  լրատվամիջոցներում։
   Նրանցից  ոմանք,  բացի  իրենցլրատվամիջոցից, թղթակցում են վանաձորյան ԶԼՄ-ներին, ոմանք աշխատումեն միայն իրենց լրատվամիջոցի համար։
 Մարզի այն լրագրողները, որոնք նաև հանրապետական ԶԼՄ-ների սեփական  թղթակիցներ  են,  նյութերի  բովանդակության ավելի  լայն  սպեկտր  ունեն.նրանց աշխատանքներն ավելի են համապատասխանում տեսաբանների մշակած լրագրողական օրենքներին, առավել խորքային ու համակողմանի են, գերակշռում  են  թեմատիկ,  խնդրային  նյութերը։
   Նշված  առումներով  նրանց  զիջում են երկրորդ խմբի լրագրողների աշխատանքները։
 Կարելի  է  նկատել,  որ  մարզի  լրատվամիջոցների  մատուցած  տեղեկատվությունը  բազմազան  ու  բազմաբնույթ  չէ։
   Սա  հաճախ  պատճառաբանվում  էայն հանգամանքով,  որ  համեմատաբար  փոքր  տարածաշրջանում  կատարվողիրադարձությունները շատ չեն, և դրանք միաժամանակ հայտնվում են տեղական գրեթե բոլոր լրատվամիջոցների ուշադրության կենտրոնում։
  Այս պայմաններում  օպերատիվության  առումով  ավելի  է  դժվարանում  մարզի  պարբերական  մամուլի  աշխատանքը,  քանի  որ  նրանց  լույսընծայման  պարբերականությունը թույլ չի տալիս առաջինը ներկայացնել այս կամ այն իրադարձությունը.մինչև  շաբաթաթերթի  կամ  հանդեսի  հերթական  համարի  լույս  տեսնելը  հեռուստաընկերությունները  իրենց  ամենօրյա  եթերում  արդեն  հայտնում  ենտվյալ  իրադարձության  մասին2։
   Այստեղ  թերթերի  հաղթաթուղթը  դառնում  էմիայն  լսարանին արդեն հայտնի իրադարձությունները  վերլուծելը, նոր եզրահանգումներ կատարելը, պատճառահետևանքային կապեր գտնելը և այլն։
  Այսառումով, սակայն, մարզի թերթերը աչքի չեն ընկնում։
  Թերթերի էջերում քիչ ենխորը վերլուծությունները, մնացած լրատվամիջոցների համեմատությամբ՝ գերակշռում  են  խնդրային  կամ  թեմատիկ  նյութերը։
   Դրանք,  սակայն,  մեծ  մասամբ հուսադրող ու արժանահավատ չեն. «Ուսումնասիրելով այսօր Վանաձորում  լույս  տեսնող  տասն  անուն  մամուլը՝  դժվար  չէ  տեսնել,  որ  լրատվականբնույթ ունեցող թերթերում չոր-ցամաք տեղեկատվությունը գերակշռում է, թեմատիկան  կաղապարված  է»3։
   Հեռուստաընկերությունների մատուցած  տեղեկատվության մեջ մեծ մասամբ տեղական իրադարձային լուրեր են, թեև հանդիպում  են  նաև  թեմատիկ  նյութեր,  վերլուծություններ։
   Ընդհանուր  միօրինակության և նույն իրադարձությունների հաղորդման ֆոնին հեռուստաընկերությունների  մատուցած  նյութերը  փոքր-ինչ  կարող  են  տարբերվել  հենց  զանազան խնդիրների ու թեմաների սեփական ընտրությամբ, դրանց վերլուծությանու  ներկայացման  ձևով։
   Այստեղ,  սակայն,  լրագրողական  աշխատանքը  զգալիկերպով կաղում է։
  Տեղեկատվության միօրինակության, նյութի պակաս լինելուպատճառները ավելի շատ արդարացումներ են դառնում լրագրողների համար։
 Վերլուծության կամ թեմատիկ նյութի պատրաստման հումք դառնում են միայնծեծված  ու  բազմիցս  քննարկված  թեմաներ  ու  խնդիրներ  (դրանք  նկատելուհամար  պարտադիր  չէ  լրագրողի  աչք  ու  հոտառություն  ունենալ,  օրինակ՝  միջավայրի աղտոտվածություն, ճանապարհների քարուքանդ վիճակ և այլն)։
  Ընդ որում՝ այս թեմաների վերլուծություններն էլ են թերի, ոչ լիարժեք ու համակողմանի։
  Լրագրողը բավարարվում է միայն կոնկրետ նյութի պատրաստմամբ,մի  քանի  կարծիքներ  է  ներկայացնում  ու  սահմանափակվում  այդքանով։
   Այդպես էլ անհայտ է մնում՝ ինչ է լինում խնդրի հետ նյութի հրապարակումից հետո։
 Լրագրողի սուր աչք ասվածը կա´մ ընդհանրապես բացակայում է, կա´մ էլհանդիպում  է  հազվադեպ։
   Լրագրողը  պիտի  անընդհատ  զգոն  լինի,  ակնհայտից  ու  սովորականից  բացի,  պիտի  կարողանա  տեսնել  առավել  խորքայինը,տողատակը։
   Երբեք  չի  կարելի  արդարացնել  այն  լրագրողին,  որը  նյութի  պակաս է զգում. նյութ ու դիտարժան թեմա կարելի է գտնել ամենուր։
 2 Շաբաթական 2 անգամ պարբերականությամբ տպագրվում է միայն «Լոռու մարզ» թերթը։
 3 Հարցազրույց լրագրող Հովհաննես Սարդարյանի հետ։
 Ներկայումս մարզերում (և ոչ միայն) գործունեություն ծավալող մարզայինլրագրողներից  շատերի  ամենամեծ  թերությունը  գրագիտության,  ինտելեկտի,լայն  մտահորիզոնի  բացակայությունն  է,  որից  էլ  բխում  են  մասնագիտականոլորտի  հիմնական  թերությունները։
   Տեղական  ԶԼՄ-ներում  աշխատող  լրագրողների մեծ մասը համապատասխան մասնագիտական կրթություն չի ստացել։
  Կրթություն ստացած մի քանի լրագրողներ էլ, այնպիսի տպավորություն է,որ  մոռացել  են  անընդհատ  կարդալու,  զարգանալու,  կատարելագործվելու,ժամանակի հետ քայլելու մասին։
  Խնդիր է նաև այն, որ քիչ աշխատավարձերի,աշխատանքային նեղ  հնարավորությունների  ու  դաշտի  լճացման պատճառովորակյալ մասնագետները հեռանում են մարզից։
  Այս ամենի առկայության պարագայում վստահորեն կարելի է ասել, որ տեղական ԶԼՄ-ները առավել արժեքավոր  տեղեկատվություն,  վերլուծություններ,  հետաքննական  և  այլ  տիպինյութեր կներկայացնեին։
 Քիչ  է  ուշադրություն  դարձվում  նաև  մարզում  կատարվող  որոշ  իրադարձություններին,  որոնք  արժանի  են  լրատվամիջոցների  ուշադրությանն  արժանանալուն։
   Օրինակ՝  տեղական  լրահոսում  քիչ  են  հանդիպում  մարզի  գիտնականների գիտական ձեռքբերումների մասին պատմող նյութեր (բացառությունեն  «Լոռու  մարզ»  և  «Վանաձորի  պետական  համալսարան»  (նախկինում՝«Ապագա մանկավարժ») թերթերը)։
 Մեծամասշտաբ իրադարձությունները  չեն  տեղայնացվում։
   Դրանք կարողեն  լինել  աշխարհում  կամ  հանրապետությունում  տեղի  ունեցած  կարևորագույն իրադարձություններ՝ օրենքների ընդունում կամ փոփոխում, միջազգայինպայմանագրերի  կնքում,  տարածվող  հիվանդություններ,  համաճարակներ  ևայլն։
  Այս ամենի մասին մասնագետների կարծիքներն ու սեփական վերլուծությունները  համադրելով՝  կարելի  է  անել  կանխատեսումներ,  եզրակացություններ  անել,  որոնք  առավել  հետաքրքիր  ու  արժեքավոր  կլինեն,  քան  կենցաղային մակարդակի մի քանի ծեծված հարցեր անընդհատ բարձրացնելը։
 Դիտարկենք,  օրինակ, ակտուալ  ու  շատ քննարկվող  միջազգային հարցերից մեկը՝ Ռուսաստան-Թուրքիա տարաձայնությունները։
  Հակամարտությունըօրեցօր  հասունանում  է,  ամեն  օր  նոր  իրադարձություններ  են  գրացվում,խնդրի  հետ  մեկտեղ  ռուսական  բոլոր  լրատվամիջոցներով  պարբերաբարշեշտվում են  Հայաստանի,  հայկական  բանակի անունները։
   Մարզի  տեղականլրատվամիջոցներին սա ընդհանրապես չի հետաքրքրում։
  Ի՞նչ վտանգ կարող էապառնալ  մարզին,  եթե  ռազմական  գործողություններ  սկսվեն,  որքա՞ն  է  հավանական  ռազմական գործողությունների սկսվելը,  ի՞նչ կարող է  (կամ չի կարող) անել  Հայաստանը, ինչպե՞ս այս  ամենը կազդի  երկրի  տնտեսության, անվտանգության վրա, մի քանի ամիս առաջ Հայաստանի հետ կնքած ընդհանուրՀՕՊ  համակարգի  ստեղծման  պայմանագիրը  ինչպե՞ս  կօգտագործի  Ռուսաստանը, հերթական անգամ խաղալիք կդառնա՞նք մեծ տերությունների ձեռքինև այլն։
  Հազարավոր հարցեր են առաջանում, որոնց պատասխանները ցանկալի կլիներ գտնել տեղական լրատվամիջոցներում։
 Լոռու մարզում գործունեություն ծավալող 10-ից ավելի լրագրողների հետզրուցելով՝  փորձեցինք  առանձնացնել  տեղական  լրատվամիջոցների,  մարզային  լրագրության  առանձնահատկությունները,  զարգացման  միտումները,լրագրողական աշխատանքի թերությունների պատճառները և այլն։
  Լրագրողների  կարծիքները  տեղ-տեղ  համընկնում  էին,  կային  հակադիր  կարծիքներ,տարբեր տեսակետներ։
 Լրագրողներից  մի  քանիսը  տեղական  ԶԼՄ-ների  առանձնահատկություններից առաջինը համարեցին լսարանի շատ ավելի փոքր ու սահմանափակ լինելը հանրապետական լրատվամիջոցների համեմատությամբ։
  Այս հանգամանքը ունի և՛ դրական, և՛ բացասական կողմեր։
  Սա թույլ է տալիս ավելի հեշտությամբ ճանաչել լսարանը, պարզել նրա հետաքրքրությունները, պահանջները։
 Փոքր  տարածաշրջանում  ապրող  մարդկանց  հիմնականում  առնչվում  են  միևնույն  խնդիրները,  դրանք  համընդհանուր  հետաքրքրության  են  արժանանումլսարանի  կողմից։
   Հանրապետական  լրատվամիջոցների  աշխատանքը  այս  առումով  փոքր-ինչ  ավելի  բարդ  է,  քանի  որ  նա  գործ  ունի  տարբեր  տարածաշրջաններում  ապրող,  հիմնականում  տարբեր  խնդիրներ,  պահանջներ,  սովորություններ ու հետաքրքրություններ ունեցող մարդկանց հետ։
  Հանրապետական լրատվամիջոցները իրենց առջև դրված լուրջ խնդիր ունեն՝ հնարավորինսառավելագույն  կերպով  բավարարել  հանրապետության  տարբեր  ծայրերումապրող բոլոր մարդկանց պահանջները։
 Մյուս  կողմից,  փոքր  տարածաշրջանում  քիչ  թեմաներ  են,  չնայած  ՍերգոԵրիցյանը իրավացիորեն նկատում է, որ որտեղ մարդկային կյանք կա, այնտեղչի կարող չլինել հասարակական հնչեղության տեղեկատվություն4։
  Փաստորեն՝թեմաներն ամենուր են և անընդհատ։
  Այստեղ լրագրողի գործը նշանավորվումու առավել ընդգծվում է նրանով, որ նրա աչքը պիտի կարողանա փոքր տարածաշրջանում գտնի, նկատի ու վեր հանի այս կամ այն թեման, որը հրատապ էու նշանակալից։
 Լրագրող Նելլի Դավթյանը, որ երկար տարիներ աշխատել է և´ տեղական,և´ հանրապետական տարբեր լրատվամիջոցներում, այս մասին նշեց. «Իմ կարծիքով չհետաքրքրող նորություն չկա, կարևորն այդ նորությունները մատուցելու,  հետաքրքրություն  առաջացնելու  բառեր  գտնելն  է։
   Իմ  ուսուցիչ  և  հորեղբայր  Համլետ  Դավթյանն  ինձ  ասում  էր,  որ  ռեպորտաժն այնքան  հետաքրքիրպետք է լինի, որ խոհանոցում աման լվացող տնային տնտեսուհին, ռեպորտաժի  առաջին  բառերը  լսելով,  խոհանոցից  հյուրասենյակ  գա  և  ինքնամոռաց  ունույնիսկ  առանց  բազմոցին  նստելու  պիտի  նայի  այդ  տեսանյութը,  նույնը  վերաբերում է տպագրված հոդվածին՝ այն առաջին բառից մինչև վերջինը պիտի4  Տե՛ս  Երիցյան  Ս.,  Հեռուստատեսային  մասնագիտություններ.  կրթությունից  մինչև  վարպետություն, Եր., 2007, էջ 96։
 կլանող  ու  հետաքրքիր  լինի,  ընթերցողը  պիտի  նյութը  կարդալիս  մոռանամնացած բոլոր բաների մասին։
  Լրագրողը նյութ պետք է գրի, երբ իրոք ասելիքկա»5։
 Տեղական լրատվամիջոցները հրաշալի դպրոցներ են լրագրողի հմտանալու համար։
  Սա փաստում են գրեթե բոլոր այն լրագրողները, որոնք աշխատելեն  դրանցում։
   Նրանք  իրենց  ճանապարհն  սկսել  են  տեղական  ԶԼՄ-ներում,ապա աշխատել և աշխատում են հանրապետական տարբեր լրատվամիջոցներում  («Հ1»  ՀԸ  և  «Ազատություն»  ՌԿ,  «Շանթ»  ՀԸ,  «Կենտրոն»  ՀԸ  ,  «Առավոտ», «Ասպարեզ» թերթեր և այլն)։
 Տեղական լրատվամիջոցի տված փորձը շատ արժեքավոր է, հատկապես,եթե լրագրողն իր առաջին քայլերն է անում։
  Սա լավ հարթակ է տեսական գիտելիքները  գործնականում  կիրառել  սովորելու  համար։
   Նա  ինքը  պիտի  հետաքրքիր  թեմաներ,  վառ  հերոսներ  գտնի,  շփվի  մարդկանց  հետ,  տեղեկատվություն  հավաքի,  մտածի,  թե  ինչ  հետաքրքիր  մեթոդներ  ու  ճանապարհներկան՝ այդ տեղեկատվությունը հետաքրքիր ձևով մատուցելու համար։
  Առաջինքայլերը  կարևոր  են  ոչ  միայն  աշխատանքի  բովանդակային  տեսանկյունից,այլև  տեխնիկական.  ինչպե՞ս  տեսախցիկի  հետ  աշխատել,  ինչպե՞ս  պետք  էբռնել  բարձրախոսը, ընտրել  ճիշտ կադրեր,  դրանք  մոնտաժել, մշակել  ձայնագրությունը,  ընտրել  ճիշտ  ու  ընկալելի  արտահայտչամիջոցներ,  ձևակերպելխոսքը, մշակել տեքստը և այլն։
  Լրագրողը սովորում է նաև աշխատել թիմում։
 Մարզի լրատվամիջոցներում աշխատող լրագրողը մի քանի նոր մասնագիտությունների  է  սկսում  տիրապետել։
   Այս  դպրոցն  ավարտելուց  հետո  մարզայինլրագրողների  համար  բավական  հեշտանում  է  ավելի  մեծ  լսարան  ունեցողլրատվամիջոցների  աշխատանքին  ինտեգրվելը։
   Ներկայումս  «Ազատություն»ռադիոկայանում  աշխատող  Նարե  Ստեփանյանը  այն  բազմաթիվ  լրագրողներից  մեկն  է,  որն  իր  աշխատանքային ուղին սկսել  է  տեղական  լրատվամիջոցներից. «Քանի որ իմ առաջին հեռուստատեսային քայլերն սկսել եմ Վանաձորի«ՄԻԳ»  հեռուսատաընկերությունում,  կարող  եմ  հստակ  ասել,  որ  այն  ինձ  համար իսկապես եղել է մեծ դպրոց, որտեղ ես սովորել եմ ամենահասարակ բաները։
   Մոտ  6  ամիս  տեղական  հեռուստաընկերությունում  աշխատելով՝  ստացել եմ բավական մեծ փորձ նաև ինքնավստահություն հանրապետական ԶԼՄներում աշխատելու համար»6։
 Համեմատելով  տեղական  և  հանրապետական  լրատվամիջոցներում  ծավալած գործունեությունը, հանդիպած արգելքները՝ Նարե Ստեփանյանը նշեց.«Պետք է ասեմ, որ «ՄԻԳ» հեռուստաընկերությունում աշխատելու ընթացքումչեմ  հիշում  գոնե  մեկ  դեպք,  որ  որևէ  արգելքի  եմ  հանդիպել։
   Պատճառը  երևիթե այն  էր,  որ հիմնականում իրադարձային թեմաներ  էի  լուսաբանում։
   Նույնըչեմ  կարող  ասել  «Ազատություն»  ռադիոկայանում  աշխատելու  մասին,  քանի5 Հարցազրույց լրագրող Նելլի Դավթյանի հետ։
 6 Հարցազրույց լրագրող Նարե Ստեփանյանի հետ։
 որ  մարզային  իրադարձային  թեմաները,  որոնք  կհետաքրքրեն  իմ  լրատվամիջոցին, այնքան էլ շատ չեն, հիմնականում հեղինակային նյութեր եմ պատրաստում,  երբեմն  հետաքննական։
   Վերջինիս  դեպքում  երբեմն  արգելքներ  լինումեն։
   Որպես  օրինակ  կարող  եմ  նշել  Վանաձոր  Քիմպրոմի  դեպքը.  գործարանիաշխատողները  ամիսներ  շարունակ  աշխատավարձ  չէին  ստանում,  բազմիցսբողոքի ցույցեր էին անում, մինչդեռ գործարանի ղեկավարությունը որևէ քայլչէր  ձեռնարկում,  հրաժարվում  էր  ԶԼՄ-ների  հետ  հանդիպումից, մեկնաբանություններ  տալուց։
   Բազմաթիվ  անգամ  փորձել  եմ  մեկնաբանություն  ստանալղեկավարությունից  և  ընդամենը  մեկ  անգամն  է  հաջողվել։
   Ասածս  վկայում  է,որ  երբեմն  պատկան  մարմինները  դժկամությամբ  են  հարցազրուցներ  տալիս,քանի որ  իրենց համար  ցավոտ խնդիրների եմ անդրադառնում, որոնց մասինչէին ցանկանա բարձրաձայնել»7։
 Չի կարելի ասել, որ հանրապետական լրատվամիջոցների մատուցած տեղեկատվությունը  փայլում  է  թեմաների  ու  բարձրացրած  խնդիրների  բազմազանությամբ,  անկողմնակալությամբ։
   Լրագրող,  հեռուստամեկնաբան  ԼուսինեՍարգսյանը  նման  կարծիք  հնչեցրեց.  «Մարզային  ու  հանրապետական  լրագրողների  գործունեության  մեջ  միանշանակ  տարբերությունները  շատ  են՝  և´բարդություններ,  և´  նրբություններ։
   Իմ  կարծիքով՝  մարզում  աշխատող  լրագրողն ավելի ազատ է թեմայի ընտրության ու դրանց լուսաբանման հարցում։
 Հանրապետական  լրատվամիջոցներում  աշխատող  լրագրողները,  իմ  կարծիքով, ավելի շատ կենտրոնացած են իրադարձային նյութերի վրա։
  Սա, իհարկե,վատ է այն առումով, որ լրագրողը մեխանիկորեն կենտրոնանում է միայն կայանալիք  իրադարձությունների  վրա  և  մոռանում  «աշխատեցնել  սեփականուղեղը»։
   Հանրապետական  լրատվամիջոցներին  քիչ  են  հետաքրքրում  նաևմարզերում  առկա  հիմնախնդիրները։
   Հենց  միայն  Վանաձոր  քաղաքում  կանլուրջ  հիմնախնդիրներ,  որոնք  հանրապետական  լրատվամիջոցների  հետաքրքրության շրջանակից դուրս են մնում»8։
 Շատ  լրագրողներ  նշեցին,  որ  մարզերում  կա  տեղեկատվության  տրամադրման կաշկանդվածություն։
  Սրա համար տարբեր պատճառներ կարող են լինել՝ անտարբերություն, վախ, անիրազեկություն և այլն. «1996-1998 և 20032005  թթ.-ին  աշխատելով  մայրաքաղաքում՝  հայկական  լրագրության  «հիմքերում» եմ եղել։
  Դրանք այն ժամանակներն էին, երբ բնակիչները դեռ կաշկանդված էին և չէին պատասխանում լրագրողների հարցերին, պահանջատեր չէինիրենց  իրավունքների  պաշտպանության  առումով։
   Այս  առումով  նախկինումհանրապետական  լրատվամիջոցների  աշխատանքն  էլ  ավելի  բարդ  էր։
   Հետոկամաց-կամաց պատկերն ավելի մեղմացավ։
  Մինչև հիմա, սակայն, մարզերիցշատերում  (եթե  ոչ  բոլորում)  նույն  մթնոլորտն  է՝  վախի,  կաշկանդվածությանպատճառով։
   Մի  մասը  վախենում  է  անիրազեկության  պատճառով,  չի  տիրա7 Նույն տեղում։
 8 Հարցազրույց լրագրող Լուսինե Սարգսյանի հետ։
 պետում այն օրենքներին, որոնցով կարող է իրեն պաշտպանել, և վերջին տարիներին  ձևավորված  մի  նոր  տեսակի  վախ  էլ  կա՝  հանկարծ  չվնասել  պետական  օղակում  աշխատող  բարեկամին,  բարեկամի  բարեկամին  կամ  հարևանիբարեկամին»9։
 Փոքր  տարածաշրջաններում  «բարեկամական»  շրջանակներից  բխողխնդիրերն ավելի վառ են արտահայտված։
  Որքան փոքր է տարածքը, այնքանմեծ  է  հավանականությունը,  որ  բոլորը  բոլորին  ճանաչում  են։
   Թեև  կան  լրագրողներ, որոնք պնդում են, թե համառորեն փորձում են անտեսել բոլոր հնարավոր  ծանոթ-բարեկամական  կապերն  ու  հնարավորինս  օբյեկտիվությունապահովել, այնուամենայնիվ այս գործոնը մեծ խոչընդոտ է թեկուզ միայն տեղեկատվություն հավաքելու ճանապարհին։
  Մարդկանց մի մեծ խումբ ուղղակիվախենում է խոսել ինչ-որ խնդրի մասին, նա կարող է որևէ թեմայի շուրջ հյութեղ  մանրամասներով  ու  ապացույցներով  խոսել  լրագրողի  հետ,  բայց  միայն,եթե ձայնագրիչն անջատված է։
  Երբ հերթը հասնում է բարձրաձայնելուն, մարդիկ ուղղակի վախենում են։
  Իհարկե, չի կարելի հերքել, որ կան այնպիսի մարդիկ, որոնք  խոսելու  համար  են  և  օգտակար  (հնարավոր  է  ոչ  միշտ ասեն այն,ինչ հարկավոր է և պիտի օգտագործվի այդ թեմայի լուսաբանման համար, սակայն պետք է հիշել, որ ոչ մի տեղեկատվություն երբեք ավելորդ չէ) տեղեկատվության  անսպառ  աղբյուր  են։
   Բնական  է,  որ  ինչքան  շատ  է  բնակչությունը,այնքան ավելի հնարավոր է, որ «խոսող» մարդիկ շատ լինեն։
 Մյուս  տեսանկյունից  սա  կարող  է  արգելք  լինել  ոչ  միայն  տեղեկատվությունը  հավաքելու  ճանապարին՝  կախված  այն  տրամադրողներից,  այլև  լրագրողը կաշկանդվի ինչ-որ մեկին վնասելու մտքից և փորձի խուսափել իրականությանը  բաց  աչքերով  նայելուց  ու  անհրաժեշտ  հարցերն  ուղղելուց  կամ  էլարդեն հավաքած տեղեկատվությունը հրապարակելուց։
 Որոշ լրագրողներ էլ առաջ են քաշում հակառակ կարծիքը, թե երբ բոլորըծանոթ են, տեղեկատվություն ստանալն ավելի հեշտ է դառնում։
  Ծանոթ մարդիկ, արդեն իմանալով  լրագրողի որակները,  վստահում են  նրան  և  տրամադրում  անհրաժեշտ  տեղեկատվություն  (եթե,  իհարկե,  լրագրողի  որակներն  իսկապես վստահություն ներշնչող են)։
 Նշված  երկու  կարծիքների  ճշմարտացի  լինելը  միանշանակ  չէ  և  կարող  էկախված  լինել  տարբեր  հանգամանքներից՝  անհրաժեշտ  տեղեկատվությանբնույթից, այդ տեղեկատվությունը տրամադրող անձի հասարակական դիրքից,նրա  մտածելակերպից,  խառնվածքից,  լրագրողի  որակներից,  այն  լրատվամիջոցի հեղինակությունից, որը ներկայացնում է տվյալ լրագրողը և այլն։
 Լրագրողական  աշխատանքի  օբյեկտիվության  մասին  խոսելն  ավելորդ  էնաև մեկ այլ ակնհայտ պատճառով՝ հովանավորության։
  Պարզ է, որ «քեզ սնողձեռքը  չես  կտրի»։
   Մարզի  պարագայում  շատ  հաճախ  նույնանում  են  միջադեպերի, խնդիրների առաջացման պատճառների համար պատասխանատուները9 Հարցազրույց լրագրող Նելլի Դավթյանի հետ։
 և ԶԼՄ-ներին հովանավորող աղբյուրները, ուստի հաճախ խնդիրները լուծելու,անօրինականությունները բացահայտելու փոխարեն ԶԼՄ-ները միալար գովեստի, բացահայտ քարզչության ու գովազդների տարածման առաքելությունն ենստանձնում.  «Մարզի  լրագրողը  կարող  է  ազատորեն  թեմա  ընտրել  ու  դրանքհնարավորինս  օբյեկտիվ  լուսաբանել  միայն  այն  դեպքում,  երբ  աշխատում  էայնպիսի լրատվամիջոցում, որը որևէ հովանավորչության տակ չէ, մեր ժամանակակից խոսակցական լեզվում շատ տարածված արտահայտությամբ ասած՝տանիք չունի, չի ներկայացնում ինչ-որ քաղաքական ուժի շահեր»10։
 Ամփոփելով՝  նշենք,  որ  մարզի  լրագրողների  գործունեության  առանձնահատկությունները  պայմանավորված  են  մի  քանի  օբյեկտիվ  ու  սուբյեկտիվպատճառներով.  փոքր  տարածաշրջանում  փոքր  լսարանի  հետ  աշխատելնավելի բարդ է, լրագրողների աշխատանքը խոչընդոտում են մարզի բնակիչների՝  տեղեկատվություն  տրամադրելու  կաշկանդվածությունը,  տարածաշրջանում  կատարվող  իրադարձությունները  շատ  չեն,  ուստի  շատ  ավելի  անհրաժեշտ  են  դառնում  սեփական  վերլուծություններ  անելը,  նոր  թեմաներ,  լուսաբանելու  արժանի  դեմքեր  ու  դեպքեր  գտնելը,  բացահայտելը։
   Տեղական  ԶԼՄները լրագրողական անփոխարինելի դպրոց են լրագրողների համար։
 Յանա ԵղշատյանՄԱՐԶԱՅԻՆ ԼՐԱԳՐՈՂՆԵՐԻ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸԲանալի բառեր՝ մարզային լրագրություն, մարզային (տեղական) լրատվամիջոցներ,սեփական և հատուկ թղթակիցներ, փոքր լսարան, օբյեկտիվություն, օպերատիվություն,մասնագիտական կրթությունԱմփոփում։

Ուսումնասիրության նպատակն է գիտականորեն անդրադարձ կատարել Լոռու մարզի  լրագրողական  դաշտին,  մարզային  լրագրողների  գործունեության  առանձնահատկություններին։
   Մարզային լրագրողներին կարելի է բաժանել 3 խմբի՝ լրագրողների, որոնք.  •  թղթակցում  են  միայն  հանրապետական  ԶԼՄ-ներին։
   Նրանք  պատրաստում  են  հիմնականում իրադարձային նյութեր,  •  միաժամանակ  համագործակցում  են  և՛  տեղական,  և՛  հանրապետական  լրատվամիջոցների  հետ։
   Նյութերի  բովանդակության  ավելի  լայն  սպեկտր  ունեն.  ավելի  շատ են թեմատիկ նյութերը,  •  աշխատում  են  միայն  տեղական  ԶԼՄ-ների  համար։
   Անդրադառնում  են  տեղական  նորություններին, լուսաբանում որոշ խնդիրներ։
   Մարզի  տեղեկատվական  դաշտում  գերակշռում  են  իրադարձային  նորությունները,  դրանցում պակասում են լրագրողների մասնագիտական լուրջ մոտեցումը, քիչ են վերլուծական  նյութերը,  լրագրողները  հետևողական  չեն  իրենց  բարձրացրած  խնդիրների  լուծման  հարցում։
