ՀԱՆՐԱՅԻՆ ԿԱՊԵՐԻ ԴՐՍԵՎՈՐՈՒՄՆԵՐԸ ՀԱՄԱՑԱՆՑՈՒՄ«Համացանցային  հանրային  կապեր»  հասկացությունը  մինչև  2005-2006թթ.  առանձնահատուկ  սահմանման  կարիք  չուներ։
   Այն  հանրային  կապերիտարատեսակ  էր  և  զուգահեռաբար  համարվում  էր  տեղեկատվության  փոխանցման    ևս  մեկ,  հավելյալ  գործիք։
   Ամեն  ինչ  փոխվեց  այն  ժամանակ,  երբհամացանցն ամրապնդեց իր դիրքերը ոչ միայն ԶԼՄ-ների հետ մրցակցությանոլորտում,  այլև  կարողացավ  լայն  զանգվածներին հասու դարձնել  իր  բազմաթիվ  հնարավորությունները։
   2007  թ.-ին  ձևավորվեց  «համացանցայինհանրային կապեր» հասկացություննիրառանձինճյուղերովևայսօր արդեն իր տեղնունի գիտական ասպարեզում։
 Կա նման տեսակետ, որ համացանցային հանրային կապերի և առհասարակ հանրային կապերի դեպքում սահմանում տալ, կնշանակի սահմանափակվել,  կանգ  առնել։
   PR-ը  կլինի  այնքան  ժամանակ,  քանի  դեռ  ամենադիպուկսահմանումը չի գտնվել12։
  Չնայած այս տեսակետին՝ տարբեր ժամանակներումտարբեր տեսաբաններ բերել ենիրենց սահմանումը, ուսումնասիրել են ոլորտըհենց տվյալ ձևակերպման դիտակետից։
 Եթե փորձենք մենք ևս սահմանել՝ ինչասել է համացանցային հանրային կապեր, ապա կարող ենք ձևակերպել հետևյալ կերպ․համացանցային հանրային կապերը մեթոդների, տեխնոլոգիաներիմիաձուլում  է`  ուղղված  արտաքին  միջավայրի  հետ  փոխհամաձայնությանհասնելուն, որը հիմնվում է ճշգրիտ և ամբողջական տեղեկատվության վրա։
 Համացանցը հաղորդակցման նոր տեխնիկական միջոց է, որը զգալիորենգերազանցում է մինչ այդ հայտնագործված միջոցները տեղեկատվության փոխանցման  արագության  և  հնարավորությունների  առումով13։
 Այսօրկարողենքարդենփաստել,  որ  համացանցը  մեծապես  դիտվում  է  որպես  տեղեկատվության աղբյուր։
  Իր ամենահասության, օպերատիվության շնորհիվ այն վերցրեցավանդական մեդիայի մենաշնորհը՝ դառնալով այլ ընտրանքային մեդիայի միջոց, որը ներառում է թե´ հեռուստատեսության, թե´ ռադիոյի, թե´ տպագիրմամուլիհնարավորությունները։
  Իսկ ահա առցանց մեդիայի զարգացումն էլ ավելի նպաստեց համացանցային հանրային կապերի լայն կիրառմանը։
  Այս երևույթին  հատկապես  նպաստեցին  առցանց  մեդիայի  երեք  գլխավոր  առանձնա12  Հեղինակի  հարցազրույցը  ՀՀ  Փաստաբանների  պալատի  մամուլի  խոսնակ  Ծ.  Խաչատրյանիհետ, ք. Երևան 25.09.2017։
 13  Ն.  Մելքոնյան  հոդված  -  «Հասարակության  հետ  կապերի  առանձնահատկությունները  համացանցում կամ PR2.0»,// «Բանբեր» № 3(18) 2015։
 հատկությունները՝ հասանելիությունը, արագ հետադարձ կապի հնարավորությունըև մուլտիմեդիականությունը14։
 Համացանցային հանրային կապերում կիրառվող առավել տարածված միջոց են համարվում «մեմ»-երը (անգլ. meme)։
 Մեմը որոշակի օբյեկտ, տեղեկատվության միավոր է, որը հանկարծակի դարձել է հայտնի15։
  Առաջին անգամ այստերմինն օգտագործել է անգլիացի կենսաբանՌիչարդ Դոկինզը։
 Մեմ  տերմինը  ծառայում  է  պահպանության  գործընթացների  նկարագրման և մշակույթի առանձին տարրերի տարածման համար։
  Այն պատկեր է, նախադասություն, բառ կամ առարկա16։
  Այսպիսով, որպես կանոն՝ մեմը չի կրումիմաստաբանական  փոփոխություն  (semantic  loading)։
 Ամենակարևորը  մեմերի«թարմությունը, նորությունն» է։
 Բոլոր համացանցային մեմերը կարելի է բաժանել մի քանի խմբի17.I.  Առաջին խումբը ներառում է բառեր և նախադասություններ։
  Մեր կարծիքով՝  այս  կատեգորիային  ամենաբնորոշ  մեմը  թերևսIMNO-ն  է  (հապավում,անգլ․ In My Humble Opinion) (տե՜ս նկար 1)։
 Նկ․1II.  Երկրորդ խմբում մեդիա ֆայլերնեն (տեսանյութեր և երգեր)։
 III.  Երրորդ  խումբը  համացանց  մեմերն  են՝ պատկերների  տեսքով։
   Այս  խմբիմեջ են մտնում նաև դեմոտիվատորները ևֆիլմերից  կամ  սերիալներից  առաջացածմեմերը։
   Որպես  վառ  օրինակ  կարող  ենքնշել  ‘’facepalm’’  անվանումով  մեմը,  որընշանակում է ամոթ (տե՜ս նկար 2)։
 Նկ․214  Ա.  Ավետիսյան,  ատեն․,  «Համացանցային  ԶԼՄ-ներ․ձևավորումը  և  զարգացումը  Հայաստանում», ք. Երևան, 2015, էջ․62։
 15 Տե՛ս https։
 //www.lifewire.com/what-are-internet-memes-3486448 // համացանցային ռեասուրս։
 16  Տե՛ս  International  scientific  and  practical  conferance  «Collection  of  scientific  papers  of  theconference» 2012. p.347 // համացանցային ռեասուրս։
 17  Տե՛ս  International  scientific  and  practical  conferance  «Collection  of  scientific  papers  of  theconference» 2012, p. 348. // համացանցային ռեասուրս։
 Որոշ համացանցային մեմեր արտահայտում են կերպարներ և չեն կարողմտնել  վերոհիշյալ  որևէ  խմբի  մեջ։
   Այս  կերպարը  կարող  է  լինել  ինչպես  նկարից, տեսանյութից, այնպես էլ ֆիլմից կամ գրքից։
  Վերջինիս վառ օրինակ կարող ենք դիտարկել «Ես Գարեգին Նժդեն եմ» (Я Гарегин Нжде) արտահայտությունը, որը տարածվեց ամենատարբեր կերպ և կցվեց բազմաթիվ նկարների։
 Ամեն մեկը կարող է մեմը տարբեր կերպ ընկալել։
  Մեկը կարող է ընկալելայն որպես «տեղեկատվական աղբ», մյուսն էլ՝ ուրախությամբ ընդունել յուրաքանչյուր նոր մեմ։
  Սակայն անհնար է ժխտել, որ վերջիններս դարձել են համացանցային շփման բաղկացուցիչ մաս.մեմը յուրօրինակ լեզվամտածողություն է,որի  իմացությունը  թույլ  է  տալիս  մուտք  գործել  համացանցային  ցանկացածմիջավայր։
  Մեր կարծիքով՝ այս երևույթի գիտական ուսումնասիրությունն անհրաժեշտ  է,  քանի  որ  այն  կարող  է  մարդկանց  գիտակցության  վրա  ազդեցություն ունենալու յուրահատուկ գործիք դառնալ (եթե մինչ այժմ չի դարձել)։
 Համացանցային հանրային կապերի  բաղադրիչներըՀամացանցային  հանրային  կապերի  բաղադրիչները  բազմաթիվ  են,  երբեմն էլ դրանք կիրառվում են փոխկապակցված կամ զուգահեռ։
  Սակայն փորձենք առանձնացնել առավել հաճախ կիրառվողները։
  Դրանք են՝ Web-PR, NetPR և Online-PR։
   Web-PR` վեբ-կայքերն են, առցանց կոնֆերանսները և հասանելի ինտերակտիվ կատալոգները։
  Այժմ արդեն անիմաստ է բացատրել «am» դոմեյնով կայք ունենալու կարևորությունը։
  Վեբ կայքն իմիջի ձևավորմանամենատարրական  միջոցն  է,  սրա  հետ  մեկտեղ  այն  հանդիսանում  էաշխարհի հետ հաղորդակցվելու կարևորագույն միջոցը։
  Իսկ ահա վիրտոալ  կոնֆերանսների  կազմակերպումը  հիանալի  տեղեկատվականառիթ  է՝  գրավելու  զանգվածային  տեղեկատվամիջոցների  ուշադրությունը։
   Net-PR`  սա  մամուլի  հաղորդագրությունների,  կոմերցիոն  առաջարկների  և  այլնի  էլեկտրոնային  տարածումն  է։
   Սրանք  իրենց  մեջ  ներառումեն նաև տարատեսակ ֆոռումներ, որոնք էլ հաղորդակցության ստեղծման հիանալի միջոց են։
   Online-PR` սա ավնդական ԶԼՄ-ի, վերջինիս կողմից իրկանացրած հանրային  կապերի  հասանելիությունն  է  համացանցային  տիրույթում։
   Այստեղ  օգտագործվում  են  համացանցային  ինֆորմացիոն  ռեսուրսներնօգտատերերին  տեղեկացված  պահելու  համար։
 Որպես  օրինակ  կարողենք նշել PR-ակցիաների, փրոմոշոուների անցկացումը։
 Հարկ է նշել, որ համացանցային հանրային կապերը չի սահմանափակվումմիայն վերը թվարկած բաղադրիչներով։
  Այն իր մեջ ներառում է նաև OFF-LINEPR-ի գրեթե բոլոր բաղադրատարրերը, որոնք հնարավոր է դարձնել տարածական  և  մատուցել  համացանցի  միջոցով։
   Բոլոր  թվարկածները  թե՜  տեխնիկապես, թե՜ որակապես  համարվում են բաղադրիչև առանց միմյանց խոչընդոտելու կարող են հանդես գալ միասնաբար, զուգահեռ և առանձին18։
 Արդյունավետ համացանցային հանրային կապերի իրականացմանկարևոր կետերըԱրդյունավետ համացանցային հանրային կապերի իրականացման համարնախ  պետք  է  որոշել՝  ի՞նչ  եք  դուք  ցանկանում,  ինչպե՞ս  դրան  հասնել,  և  ի՞նչարդյունք  է  ակնկալվում։
   Սակայն  փորձելով  կոնկրետացնել  ասվածը՝  կարողենք առանձնացնել հետևյալ կետերը.  Հետազոտություն. թիրախային դաշտի ուսումնասիրություն՝ պարզելուհամար՝  որքանով  են  ակնկալիքներն  իրականությանը  մոտ,  և    որն  էայն    «արդարացված  քայլերի»ամբողջությունը,  որն  իրականացնելիսկհասնեք նախանշած արդյունքներին։
   Հեղինակություն.  սա  շատ  կարևոր  գործոն  է  ցանկացած  կազմակերպության  համար։
   E-PR-ը  օնլայն  հեղինակություն  ստեղծելու  և  կառավարելու մշակույթ է։
   Կապեր.  համացանցի  միջոցով  կապեր  հաստատել  առցանց  հասարակության հետ, որը  պոտենցիալ հաճախորդն է կամ կազմակերպությանմասին կարծիք ստեղծողը։
  Այն պարզ, սակայն աշխատող և արդյունավետ լուծում է։
   Կարևորություն.  աշխատել  և  հասնել  նրան,  որ  առցանց  տիրույթումտեղադրած  ցանկացած  գրառում(կամ  ինչպես  ընդունված  է  ասել՝փոստ) ունենա անմիջական կարևորություն լսարանի համար։
   Յուրահատկություն. համացանցում ճանաչելի դառնալու համար պետքէ  լինել  և  գործել  յուրօրինակ,  տարբերվել,  այդ  բառի  դրական  իմաստով։
  Համացանցում արված ամեն մի քայլը պետք է ունենա ձեռագիր։
 Այս  բոլոր  բաղադրիչներին  պետք  է  հավելել  նաև  մարդկային  գործոնը,քանի որ համացանցային տիրույթում շփումն առավել միջնորդավորված, ցանցային ձևով է իրականանում, և հաճախ հնարավոր չի լինում հասկանալ կոնտակտային անձին կամ երկրորդական տեղեկատվություն կրող-փոխանցողին։
 Ուստի կոնտակտային անձը նույնպես կարևոր «բաղադրիչ» է, այսինքն՝ համացանցում  հանրային  կապերով  զբաղվելու  համարկազմակերպությունը  կամառհասարակ  յուրաքանչյուրը  պետք  է  ունենաիր  ճանաչելի  դեմքը՝  ՍԱՐԴՈՍՏԱՅՆՈՒՄ  չշփոթեցնելու,  համակիրներ  ձեռք  բերելու,  անհրաժեշտ  կապերչկորցնելու  ու  եղածն  ամրապնդելու  համար19։
   Համացանցում  ճանաչելի  լինելնանխոս  կարևոր  է,  բայց,  մեր  կարծիքով,  միակ  նախապայմանը  չէ  հաջողության  հասնելու  համար։
  Կան  մի  շարք  այլ  հանգամանքներ,  որոնց  համադրությունն ու գրագետ կիրառումը կտա իր ցանկալի արդյունքը։
 18  Հեղինակի  հարցազրույցը  ՀՀ  Փաստաբանների  պալատի  մամուլի  խոսնակ  Ծ.  Խաչատրյանիհետ, ք. Երևան, 25.09.2017 թ.։
 19  Հեղինակի  հարցազրույցը  ՀՀ  Փաստաբանների  պալատի  մամուլի  խոսնակ  Ծ.  Խաչատրյանիհետ, ք. Երևանմ 25.09.2017 թ.։
 Որո˚նք են համացանցային հանրային կապերի առավելությունները  Հետադարձ  կապ  (Feed-back).  e-PR-ի  կարևորագույն  նպատակն  էստեղծել  ինտերակտիվ  և  երկկողմանի  հարաբերություններ  կազմակերպության և  շահագրգիռ լսարանի միջև։
  Off-line PR-ի դեպքում հանրային կապերի մասնագետներն այս  հնարավորությունը գրեթե չունեն։
   Գլոբալ  հասարակություն.  համացանցում  տարածաժամանակայինսահմանները չեն գործում։
  Հնարավոր է ազատ և հեշտ  շփվել աշխարհի  ցանկացած  կետում  գտնվող  համացանցով  ապահովված  լսարանիհետ։
   Լսարանի իմացություն. ինչպես արդեն նշել ենք, համացանցում ինտերակտիվության շնորհիվ առկա է մշտական հետադարձ կապ լսարանիհետ  և  հետևաբար  առավել  լայն  հնարավորություն՝  ճանաչելու  վերջինիս։
   Մշտական կապ. համացանցը հնարավրություն է տալիս օրը 24 ժամլինել  կապի  մեջ։
   Իսկ  ակտիվհղումների  միջոցով  օգտատերը  հեշտությամբ տեղափոխվում էցանկալինյութիկամէջիհասցեով։
   Արագ  պատասխանի  հնարավորություն.    հաշված  վարկյանների  ընթացքում առաջացած հարցերին արձագանքելու հնարավորություն։
   E-PR-ը ծախսատար  չէ. ոչ  մի թղթատարություն, միջազգային  զանգեր,չվերթի  տոմսեր,  ԶԼՄ-ի  հետ  աշխատանք,  գովազդ  հեռուստատեսությամբ և այլն20։
 Համացանցը հանրային կապերին գրագետ ծառայեցնելը տալիս է իր ցանկալի  արդյունքը։
   Մասնագետները  միակարծիք  են,  որ  եթե  ոչ  ցանցային  PR-ը կարող է բարձրացնել բրենդի տարածման  ճանաչելիությունն առավելագույնը5  տոկոսով,  ապա  համացանցի  հնարավորությունները  ճիշտ  օգտագործելուդեպքում տոկոսը կարող է աճել մինչև 17.5-ի21։
 Այս  տիրույթում  աշխատել  ցանկացողները  պետք  է    ձեռքը  միշտ  պահենտեղեկատվական տեխնոլոգիաների, համացանցի «զարկերակի» վրա՝ հիշելովԲիլլ Գեյթսի հայտնի խոսքերը. «Եթե ձեր բիզներսը չկա համացանցում, ապաայն չկա նաև բիզնեսում»22։
 20  М.  Хейг,  "Электронный  Public  Relations",  М.։
   ФАИР-ПРЕСС,  г.  Москва//  Пер.  с  англ.  В.  Каш21  Հեղինակի  հարցազրույցը  ՀՀ  Փաստաբանների  պալատի  մամուլի  խոսնակ  Ծ.  Խաչատրյանիհետ, ք. Երևան, 25.09.2017 թ.։
 22  Տե՛ս  http։
 //www.businessinsider.com/bill-gates-internet-predictions-2015-12/  //  համացանցայինռեասուրս։
 Անի ՂահրամանյանՀԱՆՐԱՅԻՆ ԿԱՊԵՐԻ ԴՐՍԵՎՈՐՈՒՄՆԵՐԸ ՀԱՄԱՑԱՆՑՈՒՄԲանալի բառեր՝ համացանց, հանրային կապեր, մեմեր, արդյունավետությունԱմփոփում։

2007  թ-ին  ձևավորվեց  «համացանցային  հանրային  կապեր»  հասկացությունն  իր  առանձին  ճյուղերովևայսօր  արդեն  իր  տեղն  ունի  գիտական  ասպարեզում։
   Եթե  փորձենք  սահմանել՝  ինչ  ասել  է  համացանցային  հանրային  կապեր,  ապա  կարող  ենք  ձևակերպել  հետևյալ  կերպ․համացանցայինհանրային  կապերը  մեթոդների,  տեխնոլոգիաների  միաձուլում է` ուղղված արտաքին միջավայրի հետ փոխհամաձայնության հասնելուն, որը հիմնվում  է ճշգրիտ և ամբողջական տեղեկատվության վրա։
