ԿԱՅՈՒՆ ԱՆՏԱՌԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ՀԻՄՆԱԽՆԴԻՐՆԵՐԸ ՀՀ-ՈՒՄԱնտառների  ճիշտ  և  ամբողջական  կառավարումը  չափազանց  կարևոր  է,  քանիոր այն առաջնային նշանակություն ունի անտառների պահապնության և զարգացման գործում։
   Յուրաքանչյուր  երկրում՝  կախված  երկրի  ներքի  առանձնահատություններից, անտառկառավարումն իրականացվում է տարբեր կերպ։
 ՀայաստանիՀանրապետությանկառավարության  2004թ․հունվարի15-ի  N  7-Նորոշման  համաձայն՝  ՀՀ  պետական  անտառները  կառավարվում  են  ՀՀ  գյուղատընտեսության  և  բնապահպանության  նախարարությունների  կողմից`  ներառյալ  բնության  հատուկ  պահպանվող  անտառային  տարածքների  (ԲՀՊՏ)  համակարգը,  որըհիմնականում  ընդգրկում  է  անտառային  լանդշաֆտները  և  հանրապետությանֆլորայի և ֆաունայի տեսակային կազմի 60-70 %-ը։
 ՀՀ  գյուղատնտեսության  նախարարությունը  անտառների  պահպանության,պաշտպանության,  վերարտադրման  և  օգտագործման  բնագավառում  ՀՀ  կառավարության  լիազորած  պետական  կառավարման  մարմինն  է։
   Այն  վերապահվածգործառույթներն  իրականացնում  է  նախարարության  աշխատակազմի  անտառայինտնտեսության  բաժնի,  «Հայանտառ»  և  «Անտառային  պետական  մոնիթորինգի  կենտրոն»  ՊՈԱԿ-ների  միջոցով։
   Անտառային  տարածքների  շուրջ  75%  -ը`  ներառյալ  27արգելավայրերից 13-ը, կառավարվում են «Հայանտառ»-ի (ՊՈԱԿ) և դրատարած-քային19 մասնաճյուղերի միջոցով [1]։
 «Հայանտառ» ՊՈԱԿ«ԱնտառայինպետականմոնիթորինգիկենտԱնրոն»ՊՈԱԿ«Հայանտառ» ՊՈԱԿ-ի 19«Անտառտնտեսություն»մասնաճյուղերԱշխատակազմի անտառային տնտեսության բաժինՀՀ  բնապահպանության  նախարարությունը  հանրապետության  անտառներիպահպանության,  պաշտպանության,  վերարտադրության  և  օգտագործման  բնագավառում  կառավարման  պետականվերահսկողության  իրավասություններն  իրականացնում  է  նախարարության  աշխատակազմի  Շրջակա  միջավայրի  պահպանությանքաղաքականության  վարչության,  Բնապահպանական  պետական  տեսչության,  Կենսառեսուրսների  կառավարման  գործակալության,  ինչպես  նաև  «Սևան»  ազգայինպարկ,  «Դիլիջան»  ազգային  պարկ,  «Արփի  լիճ»  ազգային  պարկ,  «Խոսրովի  անտառ»պետական  արգելոց»,  «Արգելոցապարկային  համալիր»,  «Զիկատար»  բնապահպանական կենտրոն, «Զանգեզուր» կենսոլորտային համալիր» ՊՈԱԿ-ների միջոցով։
 Այսինքն  ՀՀ  կառավարություննիր  2004թվականիհունվարի  15-ի  N  7-Ն  որոշմամբանդրադարձելինստիտուցիոնալվերակազմավորման  հարցին  և  միմյանցից  տարանջատել  ոլորտի  կառավարման  ևվերահսկողության գործառույթները։
 ՀՀ  գյուղատնտեսության  նախարարությունն  անտառների  կառավարման  գործառույթներ է իրականացնում անտառային հողերի շուրջ 75%-ի վրա, իսկ մյուս 25%-իվրա  այն  իրականացնում  է  ՀՀ  բնապահպանության  նախարարությունը՝  միաժամանակ կատարելով բնապահպանական վերահսկողության գործառույթները։
 է  անտառայինոլորտիկառավարմանՀայաստանի Հանրապետության բնապահպանության  նախարարությունԱշխատակազմի շրջակամիջավայրի պահպանությանԲնապահպանական պետականտեսչությ քաղաքականությանվարչությունունԿենսառեսուրսներիկառավարմանգործակալությունՊետական ոչ առևտրային կազմակերպություններ«Սևան» ազգային«Դիլիջան»պարկ»ազգային պարկ»«ազգայինպարկ»«Խոսրովի անտառ»պետական արգելոց» «Արգելոցապարկայինհամալիր»«Զիկատար»բնապահպանականկենտրոն«Զանգեզուր»կենսոլորտայինհամալիր»Այսպիսով,  իրավական  տեսակետից  խնդրահարույց  է  ՀՀ  անտառային  օրենսգըրքի  (այսուհետ՝  Անտառային  օրենսգիրք)  7-րդ  հոդվածի  1-ին  մասի  ժդ)  կետում  ամրագրված  անտառային  օրենսդրության  կիրառման  նկատմամբ  վերահսկողության  ևնույն  հոդվածի  2-րդ  մասում  ամրագրված  բնապահպանական  վերահսկողությանիրավասությունների  հարաբերակցությունը։
   Փաստացի,  ՀՀ  կառավարության  2004  թ.հունվարի 15-ի N 7-Ն որոշումը չի համապատասխանում ՀՀ անտառային օրենս-գըրքիդրույթներին։
 ՀՀ  անտառային  օրենսգիրքի  7-րդ  հոդվածի  1-ին  մասի  ժդ  կետով  անտառայինօրենսդրության  կիրառման  նկատմամբ  վերահսկողությունը,  և  2-րդ  մասով  ամրագըրված  բնապահպանական  վերահսկողությունն  իրականացնում  է  տվյալ  բնագավառում լիազորված պետական մարմինը[2]։
 Տարբեր  պետական  մարմինների  կողմից  կառավարումն  ի  հայտ  է  բերում  նաևտարատեսակ  հիմնախնդիրներ,  որոնցից  մեկը  ներկայացրել  ենք  Ստեփանավանիանտառտնտեսության օրինակով։
  Այստեղ, համաձայն անտառ կառավարման պլանի,անտառ  տնտեսությունում  անտառածածկը  կազմում  է  5674  հա  [3]  (նկար  1),  ըստ«Sentinel 2A» արբայնակայի պատկերից ստացված նկարի՝ 5173 հա [4] (նկար 2)։
 Նկար 1. Ստեփանավանի անտառտնտեսության անտառածածկը՝ ըստ գործողանտառկառավարման պլանիՆկար 2. Ստեփանավանի անտառտնտեսության անտառածածկը՝ ըստ «Sentinel 2A»արբայնակայի պատկերիՆմանատիպ  խնդիներից  և  հակադրություններից  խուսափելու,  ինչպես  նաև  ՀՀում անտառները կայուն կառավարելու համար պետք է`o  պարբերաբար թարմացնել անտառկառավարման պլանները  (յուրաքանչյուր 3կամ 5 տարին մեկ),o  կատարելագործել  և  հստակեցնել  ՀՀ  անտառների  պահպանության,  պաշտպանության,  վերարտադրության  և  օգտագործման  բնագավառում  կայունկառավարման համակարգը, o  վերականգնել ՀՀ անտառային հողերի կառավարման ամբողջականությունը, o  բացառել  պետական  կառավարման  երկու  մարմինների  ոլորտային  նմանատիպ գործունեութունը,  o  օպտիմալացնել  անտառային  տնտեսություն  վարող  կազմակերպություններիցանկը, հստակեցնել դրանց կարգավիճակը։
 Անհրաժեշտ  է  նաև  վերականգնել  «Հայանտառ»  ՊՈԱԿ-ի  կազմում  նախկինումգործող  անտառային  կարևորագույն  մի  շարք  ստորաբաժանումներ,  ինչպիսիք  են`Անտառսերմկայանը,  Անտառ  մելիորատիվ,  Անտառ  գիտափորձարարական  և  Անտառպաշտպանական  կայանները,  որոնց  գործունեությունը  նպատակաուղղված  էրանտառապատման,  անտառավերականգնման,  անտառպաշտպանական  և  անտառտնտեսական  միջոցառումների  իրականացմանը  և  դրանց  արդյունավետությանբարձրացմանը։
 ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ[1]Հայաստանում կայուն անտառկառավարման չափանիշներ և ցուցանիշներ,Ազգային ուսումնական սեմինար, Երևան 2017, էջ 6-7։
 [2]ՀՀ անտառային օրենսգիրք, ընդունված՝ 24․10․2005 թվականին, URL։
  https։
 //www.arlis.am/DocumentView.aspx?docid=21354(Հղումը կատարվել է՝ 28․03․2019)։
 [3]ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության «Հայանտառ» ՊՈԱԿ,URL։
  http։
 //hayantar.am (Հղումը կատարվել է 24․03․2019)։
 [4]  ՀՀ  բնապահպանության  նախարարություն  անտառների  պետական  մոնիթորինգիկենտրոն, URL։
  http։
 //forest-monitoring.am (Հղումը կատարվել է 18․03․2019)։
 Միրզոյան ՆելլիԿԱՅՈՒՆԱՆՏԱՌԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆՀԻՄՆԱԽՆԴԻՐՆԵՐԸՀՀ-ՈՒՄԲանալի բառեր՝կայուն անտառկառավարում, հիմնախնդիրներ, Անտառայինօրենսգիրք։

Մեր  երկրում  գնալով  նվազում  են  անտառածած  կտարածքները։
   Առկա  անտառային  ֆոնդը  պահպանելու  և  անտառապածածկ  տարածքներն  ավելացնելու  առաջին  պայմանը  կայուն  անտառկառավարումն  է,  որն  ընդգրկում  է  անտառների  պահպանությունը,  պաշտպանությունը  և  վերհասկողությունը։
   Կայուն  անտառկառավարման  համար կարևոր է նաև օրենսդրական դաշտի հստակեցումը։
   Աշխատանքի նպատակն է բացահայտել ՀՀ-ուում անտառկառավարման հիմնախընդիրները՝ մատնանշելով հիմանական այն սկզբունքները, որոնց հիմա վրա ՀՀ-ում  կարելի է իրականացնել կայուն անտառկառավարում։
