title: Lisa (rapper)

text:
Lalisa Manobal (tiếng Thái: ลลิษา มโนบาล) (tên khai sinh Pranpriya Manobal (tiếng Thái: ปราณปรียา มโนบาล); sinh ngày 27 tháng 3 năm 1997), thường được biết đến với nghệ danh Lisa (tiếng Hàn: 리사), là một nữ rapper, ca sĩ, nhạc sĩ và vũ công người Thái Lan. Cô là thành viên nhỏ tuổi nhất của nhóm nhạc nữ Hàn Quốc Blackpink trực thuộc YG Entertainment.

Lisa ra mắt solo với album đĩa đơn Lalisa vào tháng 9 năm 2021, với đĩa đơn chủ đề cùng tên. Album đã bán được hơn 736.000 bản trong tuần phát hành tại Hàn Quốc, khiến cô trở thành nghệ sĩ nữ đầu tiên làm được điều này. Video âm nhạc cho đĩa đơn chủ đề cùng tên đã thu về 73,6 triệu lượt xem trên YouTube trong 24 giờ đầu tiên phát hành và trở thành video âm nhạc được xem nhiều nhất trong 24 giờ đầu tiên trên nền tảng này của một nghệ sĩ solo. Bài hát đã mang về cho Lisa hai kỉ lục Guinness thế giới và Giải Video âm nhạc của MTV đầu tiên của một nghệ sĩ solo K-pop trong lịch sử.

Cuộc đời và sự nghiệp

Cuộc sống đầu đời và khởi đầu sự nghiệp
Pranpriya Manobal sinh ngày 27 tháng 3 năm 1997 tại tỉnh Buriram, Thái Lan, sau đó cô đổi tên thành Lalisa, có nghĩa là "sự ca tụng", theo lời khuyên của một thầy bói để mang lại sự thịnh vượng. Cô là người Thái Lan và là người con duy nhất trong gia đình có mẹ là người Thái Lan và bố dượng là người Thụy Sĩ. Mẹ của Lisa tên là Chitthip Brüschweiler. Cha dượng của cô là Marco Brüschweiler, một đầu bếp nổi tiếng, hiện đang hoạt động tại Thái Lan. Lisa hoàn thành chương trình giáo dục trung học tại Trường Praphamontree I và II.

Sau khi tham gia các lớp học khiêu vũ năm bốn tuổi, cô thường xuyên tham gia nhiều cuộc thi khiêu vũ trong suốt thời thơ ấu, bao gồm cả "To Be Number One" và tham gia nhóm nhảy We Zaa Cool gồm mười một thành viên cùng với BamBam của Got7. Vào tháng 9 năm 2009, nhóm tham gia cuộc thi LG Entertainment Million Dream Sanan World được phát sóng trên Channel 9 và giành được Giải thưởng "Special Team". Lisa cũng đã tham gia một cuộc thi ca hát với tư cách là đại diện của trường cho "Top 3 nhân cách tốt của Thái Lan", do Trung tâm Xúc tiến Nhân cách tổ chức vào đầu năm 2009, tại đây cô giành ngôi vị Á quân.

Năm 2010, Lisa tham gia thử giọng để trở thành thực tập sinh của YG Entertainment tại Thái Lan. Từ khi còn nhỏ, Lisa đã quan tâm đến ngành công nghiệp giải trí Hàn Quốc, cô rất ngưỡng mộ hai nhóm nhạc Big Bang và 2NE1 và mong muốn một ngày nào đó sẽ trở thành một thần tượng. Trong số 4.000 người nộp đơn, cô là người duy nhất vượt qua, điều này đã khiến giám đốc điều hành khi đó, Yang Hyun-suk đề nghị cho Lisa cơ hội trở thành thực tập sinh của YG Entertainment. Lisa cũng đã gây ấn tượng với một trong những giám khảo, Danny Im của 1TYM tại buổi thử giọng, sau đó anh ấy đã khen ngợi sự tự tin trên sân khấu và thái độ ngoài sân khấu của cô.

Năm 2011, Lisa chuyển đến Hàn Quốc để bắt đầu quá trình đào tạo chính thức với tư cách là một thực tập sinh, kéo dài 5 năm. Cô chính thức gia nhập công ty với tư cách là thực tập sinh ngoại quốc đầu tiên vào ngày 11 tháng 4 năm 2011. Vào tháng 11 năm 2013, cô xuất hiện trong bài hát  "Ringa Linga" của Taeyang cùng với IKON & Winner, với vai trò là một trong những vũ công nền. Tháng 3 năm 2015, Lisa đảm nhận công việc người mẫu đại diện đầu tiên cho thương hiệu thời trang đường phố Nona9on, sau thương hiệu mỹ phẩm Moonshot của Hàn Quốc vào năm 2016.

2016–nay: Ra mắt với Blackpink và hoạt động solo

Vào ngày 8 tháng 8 năm 2016, Lisa chính thức ra mắt với vai trò là một trong bốn thành viên của nhóm nhạc nữ Hàn Quốc Blackpink. Blackpink ra mắt với album đĩa đơn đầu tay Square One cùng các đĩa đơn chính "Whistle" và "Boombayah". "Whistle" đạt thành tích perfect "all-kill", đứng đầu tất cả các bảng xếp hạng âm nhạc Hàn Quốc ngay khi ra mắt. Tính đến tháng 10 năm 2020, nhóm đã phát hành hai album phòng thu là Blackpink in Your Area và The Album, ba mini album là Blackpink, Square Up và Kill This Love, và hai album đĩa đơn là Square One và Square Two.

Lisa được chương trình tạp kỹ quân sự Real Man 300 của đài MBC chọn làm thành viên chính trong chương trình từ ngày 21 tháng 9 năm 2018 trở đi. Chương trình đánh dấu vai trò thành viên chính đầu tiên của cô trên một chương trình truyền hình kể từ khi ra mắt. Cô giành giải thưởng không chính thức là "Nhân vật của năm" tại MBC Entertainment Awards 2018.

Vào ngày 5 tháng 11 năm 2018, cô ra mắt kênh YouTube của riêng mình, Lilifilm Official. Tính đến tháng 8 năm 2021, kênh YouTube cô đã có hơn 9 triệu người đăng ký cùng với hơn 314 triệu lượt xem và đã nhận Nút Play Vàng của YouTube. Đáng chú ý, một trong những video biểu diễn vũ đạo đã lan truyền vào năm 2020 do một meme của bức ảnh chụp màn hình của chân cô đã được ghép vào thân của một nhân vật hoặc người của công chúng, và thường kèm theo chú thích "Did it work? (Nó có hoạt động không?)". Những người nổi tiếng bao gồm cả Dolly Parton, Stephen Colbert. James Corden, Luke Evans và Lil Nas X cũng tham gia vào meme, đăng ảnh của họ với đôi chân của Lisa.

Vào tháng 3 năm 2020, Lisa là huấn luyện viên vũ đạo trong suốt chương trình Thanh Xuân Có Bạn mùa 2 do IQiyi sản xuất. Tháng 3 năm 2021, cô tiếp tục làm huấn luyện viên vũ đạo trong Thanh Xuân Có Bạn mùa 3.

Vào ngày 19 tháng 4 năm 2021, một quan chức từ YG Entertainment đã tiết lộ với phương tiện truyền thông Hàn Quốc, The Korea Herald rằng Lisa sẽ ra mắt với tư cách là nghệ sĩ solo thứ ba trong nhóm của cô với lịch trình sau đó sẽ được công bố chính thức thông qua một thông báo. Vào ngày 12 tháng 7, thông qua Star News, công ty của cô đã tiết lộ việc quay video cho video âm nhạc của cô đang được tiến hành.

Vào ngày 25 tháng 8, đã có thông tin cho rằng Lisa sẽ phát hành album đĩa đơn đầu tay Lalisa và đĩa đơn chủ đề cùng tên vào ngày 10 tháng 9. Sau khi phát hành, video âm nhạc cho "Lalisa" đã trở thành video được xem nhiều nhất của một nghệ sĩ solo trong 24 giờ với 73,6 triệu lượt xem, phá vỡ kỷ lục trước đó do Taylor Swift và Brendon Urie nắm giữ với "Me!", nhận được 65,2 triệu lượt xem trong 24 giờ. "Lalisa" và ca khúc B-side "Money" lần lượt đạt vị trí thứ hai và thứ mười trên Billboard Global 200, mang về cho Lisa hai bản hit nằm trong top 10 toàn cầu đầu tiên. Album đĩa đơn này đã bán được 736.221 bản tại Hàn Quốc ngay trong tuần đầu tiên phát hành, lập kỷ lục doanh thu tuần đầu tiên cao nhất trong số tất cả các nghệ sĩ nữ và đưa Lisa trở thành nữ nghệ sĩ solo đầu tiên bán được 500.000 bản trong tuần đầu tiên.

Vào tháng 10 năm 2021, Lisa hợp tác với Ozuna, DJ Snake và Megan Thee Stallion trong một bài hát mang tên "SG".

Vào ngày 28 tháng 8 năm 2022, Lisa giành được Giải Video âm nhạc của MTV hạng mục Best K-pop với bài hát "Lalisa" và trở thành nghệ sĩ solo K-pop đầu tiên trong lịch sử giành được Giải Video âm nhạc của MTV. Tại giải thưởng MTV EMA 2022, Lisa là nghệ sĩ solo Kpop đầu tiên giành chiến thắng hạng mục “Best Kpop”. Lisa đã được trao hai Kỷ lục Guinness Thế giới vào năm 2023 cho những thành tích này, ngoài ra còn có kỷ lục thứ ba vì trở thành nghệ sĩ K-pop được theo dõi nhiều nhất trên Instagram. Cô đã giành thêm Kỷ lục Guinness Thế giới cho ca khúc K-pop đầu tiên của nghệ sĩ solo đạt 1 tỷ lượt phát trực tuyến trên Spotify với "Money".

Vào tháng 4 năm 2023, Osen đã thông báo rằng Lisa sẽ góp mặt trong vở kịch mở rộng thứ hai Down to Earth của thành viên BigBang Taeyang. Sự hợp tác mang tên "Shoong!", được phát hành vào ngày 25 tháng 4 cùng với một video trong đó Taeyang và Lisa cùng nhau biểu diễn vũ đạo của bài hát.

Vào tháng 9 năm 2023, Lisa đã tổ chức 5 buổi biểu diễn cho quán rượu Crazy Horse ở Paris. Cô biểu diễn một số cảnh solo và xuất hiện cùng đoàn kịch trong các tiết mục ban đầu của quán rượu, bao gồm "But I Am a Good Girl" và "Crisis? What Crisis?".

Đời tư
Lisa là người nói được đa ngôn ngữ, cô thông thạo tiếng Thái, tiếng Anh, tiếng Hàn, cùng với tiếng Nhật và tiếng Trung căn bản.

Vào ngày 24 tháng 11 năm 2021, YG Entertainment cho biết Lisa nhận kết quả dương tính với COVID-19. Tính đến ngày 25 tháng 11, cô được cho là "đang trong tình trạng rất tốt và không có triệu chứng đáng ngờ." Đến ngày 4 tháng 12, cô nhận kết quả xét nghiệm âm tính sau 10 ngày điều trị.

Hoạt động khác

Quảng bá thương hiệu
Thông qua công việc người mẫu đại diện cho thương hiệu mỹ phẩm Moonshot của Hàn Quốc, cô đã trở thành đại sứ thương hiệu của họ tại Trung Quốc vào ngày 21 tháng 3 năm 2018.

Vào ngày 25 tháng 7 năm 2019, Lisa trở thành đại sứ thương hiệu và người trình bày độc quyền cho bộ sưu tập mới ra mắt tại Thái Lan, nơi sáu trong số các sản phẩm có chữ ký của Manoban như một phần của bao bì. Vào ngày 28 tháng 3 năm 2019, Lisa ký hợp đồng hợp tác cá nhân đầu tiên cho AIS Thái Lan, nhà điều hành điện thoại di động GSM lớn nhất tại Thái Lan. Lisa trở thành đại diện thương hiệu được trả lương cao nhất cho AIS. Hơn nữa, chiến dịch quảng cáo của cô đã trở thành quảng cáo được đánh giá cao nhất ở Thái Lan. Vào ngày 11 tháng 5 năm 2019, Lisa trở thành người đại diện thương hiệu cho Samsung Galaxy S10 tại Thái Lan. Video quảng cáo đầu tiên của cô cho thương hiệu này được phát hành vào ngày 14 tháng 5. Cô làm đại diện thương hiệu cho trò chơi Ragnarok M: Eternal Love từ 24 tháng 7 năm 2019

Vào tháng 1 năm 2020, Lisa cùng Mino là người mẫu quảng cáo cho dòng sản phẩm quần áo My Shelter mùa SS20 của Adidas. Nhờ sự nổi tiếng của Lisa ở Trung Quốc thông qua sự xuất hiện của cô trên Thanh Xuân Có Bạn mùa 2 với vai trò cố vấn vũ đạo, cô đã được tiết lộ là người phát ngôn thương hiệu mới ở Trung Quốc cho D&G Downy vào ngày 13 tháng 5. Cô nhanh chóng trở thành người mới phát ngôn viên thương hiệu của một trong những công ty sữa lớn nhất Trung Quốc, thương hiệu sữa chua Trung Quốc Chân Qua Lạp. Vào ngày 27 tháng 6, Tencent Games đã công bố Lisa là người phát ngôn mới nhất của Supercell tại Trung Quốc cho trò chơi điện tử di động của họ, Brawl Stars. Vào tháng 10 năm 2020, thương hiệu MAC thuộc sở hữu của Lauder đã bổ nhiệm Lisa làm đại sứ thương hiệu toàn cầu mới nhất của họ. Cô trở thành gương mặt đại diện cho các bộ sưu tập và chiến dịch quan trọng nổi tiếng của họ cũng như trở thành nàng thơ cho các dự án đổi mới. “Luôn tự tin và không bao giờ né tránh các rủi ro, cô ấy thể hiện sự cam kết với chúng tôi trong việc tôn vinh cá tính và sự thể hiện bản thân trên hết”, Drew Elliott, phó chủ tịch cấp cao kiêm giám đốc sáng tạo toàn cầu của MAC giải thích. "Chúng tôi nóng lòng chờ người hâm mộ của cô ấy xem những gì cô ấy có dành họ thông qua sự hợp tác của chúng tôi".

Vào ngày 22 tháng 2 năm 2021, Lisa được công bố là người mẫu quảng bá cho thương hiệu điện thoại thông minh Vivo S9. Cô cũng là người mẫu quảng bá cho thương hiệu điện thoại thông minh Vivo S7 vào năm 2020. Vào tháng 3 năm 2022, Lisa trở thành đại sứ thương hiệu cho thương hiệu rượu wisky Chivas Regal và đóng vai chính trong chiến dịch "I Rise, We Rise".

Thời trang và nhiếp ảnh

Vào tháng 1 năm 2019, Lisa trở thành nàng thơ của Hedi Slimane, giám đốc nghệ thuật, sáng tạo và hình ảnh cho Céline, một thương hiệu cao cấp của Pháp. Vào tháng 9 năm 2020, cô được công bố là đại sứ toàn cầu của họ. Cô được giới thiệu trong chiến dịch Essentials của thương hiệu vào tháng 6 năm 2020, do giám đốc sáng tạo Hedi Slimane thực hiện và cô đã được chụp ảnh rộng rãi trong trang phục và phụ kiện của Celine. Trong một tuyên bố, thương hiệu cho biết, “Chúng tôi vui mừng thông báo sự hợp tác tiếp theo của Celine với Lisa, người sẽ đại diện với tư cách là đại sứ toàn cầu”.

Cùng năm đó, vào tháng 11, Penshoppe tiết lộ Lisa sẽ gia nhập đại gia đình Penshoppe với tư cách là đại sứ mới nhất của họ. Hơn nữa, vào ngày 24 tháng 7 năm 2020, Lisa chính thức được chọn làm đại sứ thương hiệu toàn cầu  mới nhất đại diện cho Bulgari, một thương hiệu thời trang cao cấp của Ý. Với tư cách là đại sứ cho Bulgari, cô đã tham gia vào các chiến dịch quảng bá cho bộ sưu tập "Serpenti" và "Bzero One".

Vào ngày 16 tháng 2 năm 2021, Lisa tham gia làm giám khảo khách mời cho giải thưởng thời trang Pháp ANDAM.

Thông qua YG Entertainment, Lisa đã phát hành một quyển sách ảnh phiên bản giới hạn mang tên "0327" được sáng tạo hoàn toàn bằng những bức ảnh tự chụp qua máy quay phim. Quyển sách ảnh được phát hành vào đúng ngày sinh nhật của cô trong năm 2020. Phần thứ hai được phát hành vào năm sau, ngày 27 tháng 3 năm 2021.

Vào ngày 13 tháng 11 năm 2021, thông tin Lisa sẽ phát hành bộ sưu tập của riêng mình với thương hiệu mỹ phẩm MAC Cosmetics của Mỹ được tiết lộ. Bộ sưu tập mang tên “MAC x L” bao gồm phấn má hồng dạng bột, bút kẻ mắt, bảng phấn mắt và phấn phủ.

Hoạt động từ thiện

Vào ngày 17 tháng 9 năm 2019, sau cơn mưa xối xả gây ra lũ lụt trên 32 tỉnh của Thái Lan, blogger làm đẹp Thái Lan Koi Onusa, một người họ hàng của Lisa, tiết lộ rằng Lisa đã quyên góp 100.000 baht cho quỹ của nam diễn viên Thái Lan Bin Bunluerit để giúp đỡ những người sơ tán.

Vào tháng 9 năm 2021, Lisa bày tỏ mong muốn được tham gia một chương trình xã hội do Quỹ Giao lưu Văn hóa Quốc tế Hàn Quốc hợp tác với YG Entertainment để cải thiện giáo dục cho trẻ em ở tỉnh Buriram và ra mắt một tài khoản trực tuyến để quyên góp. Sự hợp tác này nhằm mục đích xây dựng một khu văn hóa rộng 160 mét vuông tại Trường Non Suwan Phitthayakhom ở Buiram, đồng thời cung cấp máy tính, máy chiếu và các thiết bị đa phương tiện khác cho trường và thành lập một học viện nhảy K-pop do các giảng viên địa phương quản lí.

Tác động và ảnh hưởng
Lisa thường được cho là có ảnh hưởng đến những cá nhân khác làm việc trong cùng lĩnh vực với vai trò là một nghệ sĩ trong ngành công nghiệp âm nhạc Hàn Quốc. Thông qua các cuộc phỏng vấn, cựu thành viên nhóm nhạc nữ Nature, Gaga và thành viên nhóm nhạc nữ Hot Issue, Mayna đã tiết lộ Lisa là hình mẫu của họ.

Vào tháng 4 năm 2019, Lisa trở thành thần tượng K-pop được theo dõi nhiều nhất trên Instagram, với 17,4 triệu người theo dõi vào thời điểm đó. Tính đến tháng 4 năm 2021, cô trở thành thần tượng K-pop đầu tiên và duy nhất đạt được 50 triệu người theo dõi, và cô vẫn tiếp tục thiết lập các kỷ lục về mức độ tương tác và số lượng người theo dõi trên nền tảng này. Tính đến tháng 6 năm 2022, Lisa có hơn 78 triệu người theo dõi trên nền tảng mạng xã hội này.

Trong khi Lisa xuất bản trang bìa tạp chí cá nhân đầu tiên cho Harper's Bazaar Thái Lan số tháng 5 năm 2019, MEI, nhà phân phối của Harper's Bazaar, thông báo rằng tất cả 120.000 bản in trong kho đã được bán hết, trung bình có 30.000 bản được in và những người nổi tiếng được in trung bình 60.000 bản. Tuy nhiên, dù đã bán được 120.000 bản nhưng nhu cầu của công chúng vẫn không được đáp ứng.

Sau khi Lisa tham dự Celine Fashion Show cho bộ sưu tập Xuân Hè 2020 tại Paris, Pháp, trong Tuần lễ Thời trang Paris, Lyst thông báo rằng các tìm kiếm toàn cầu liên quan đến chiếc túi Triomphe của Céline đã tăng 66% vào ngày 28 tháng 6 năm 2019, sau khi Lisa đăng tải một hình ảnh về kiểu dáng trên trang cá nhân của cô, do đó thu hút được sự chú ý của công chúng.

Theo "Cuộc khảo sát làn sóng Hàn Quốc ở nước ngoài năm 2021" do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Quỹ Giao lưu Văn hóa Quốc tế Hàn Quốc thực hiện, Lisa được xếp vào danh sách 20 "Ca sĩ Hàn Quốc được yêu thích nhất ở nước ngoài" cùng với các nghệ sĩ Hàn Quốc khác như G-Dragon, IU, Psy, Blackpink và hơn thế nữa. Cuộc khảo sát đã thu thập dữ liệu trên khắp 18 quốc gia trên toàn thế giới bao gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Úc, Nam Phi và Nga. Tổng cộng 8.500 nam giới và phụ nữ trong độ tuổi từ 15 đến 59 đã tham gia cuộc khảo sát.

Lisa với tư cách là nữ thần tượng K-pop đầu tiên của MAC Cosmetics được bổ nhiệm làm đại sứ thương hiệu toàn cầu đã mang về 1,83 triệu đô la trong MIV®, với bài đăng thông báo của MAC đã tạo ra 506 nghìn đô la trong MIV® - đại diện cho vị trí có thương hiệu hàng đầu của họ trong năm 2020 và biến họ trở thành một trong những nhãn hiệu làm đẹp đáng hợp tác hàng đầu trong năm. Bài đăng thông báo của cô trên Instagram với tư cách là đại sứ toàn cầu cho MAC Cosmetics đã nhận được hơn 5,8 triệu lượt thích và 74.000 bình luận. Các mối quan hệ đối tác của cô đã được ghi nhận là rất chân thật vì cô ấy thường xuyên giới thiệu các thương hiệu giống nhau trên các kênh truyền thông xã hội của mình. Sự thành công của các xác nhận và quan hệ đối tác của cô ấy một phần nhờ vào tính xác thực này. Vì sức ảnh hưởng và tiềm năng tiếp thị của mình, Lisa như một ví dụ về việc thay đổi chiến lược quảng bá trong ngành thời trang và trang điểm.

Ảnh hưởng của cô còn lan rộng ra các nghệ sĩ khác trong ngành công nghiệp âm nhạc. Bài hát "Tomboy" của Destiny Rogers đã tăng 1939% số lượt phát trực tuyến trên bản cập nhật Spotify hàng ngày sau video biểu diễn vũ đạo của Lisa trên kênh YouTube của cô khi cô sử dụng bài hát trong video. Ngay sau khi phần trình diễn được tải lên YouTube, bài hát của Rogers và mini album Tomboy cũng đã lọt vào bảng xếp hạng iTunes và Apple Music ở nhiều quốc gia và trên Spotify, bài hát cũng đã lọt vào Top 200 và top 10 của danh sách phát Viral 50 của Philippines. Bản thân Rogers cũng xác nhận tình hình trên Twitter và cảm ơn Lisa vì đã làm sống lại bài hát. Lisa đã được Thủ tướng Thái Lan, Prayut Chan-o-cha, ca ngợi vì đã quảng bá văn hóa Thái Lan trong video ca nhạc "Lalisa" của cô.

Danh sách đĩa nhạc

Album đĩa đơn

Đĩa đơn

Sáng tác

Danh sách phim và chương trình truyền hình

Chương trình thực tế

Chương trình truyền hình

Giải thưởng và đề cử

Chương trình âm nhạc

Music Bank

!Điểm
|-
|2021
|17 tháng 9
|"Lalisa"
|5068
|}

Kỷ lục thế giới

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Lisa trên Instagram
 Lisa trên YouTube

Người tỉnh Buriram
Nữ ca sĩ Thái Lan
Ca sĩ K-pop
Thành viên của Blackpink
Rapper
Người giữ kỷ lục thế giới


title: Leucanopsis taperana

text:
Leucanopsis taperana là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Leucanopsis


title: Engelomyia alpina

text:
Engelomyia alpina là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Engelomyia


title: Fractional Orbital Bombardment System

text:
Fractional Orbital Bombardment System (FOBS) là hệ thống mang/ném đầu đạn hạt nhân theo quỹ đạo thấp của Trái đất. Theo đó, ngay trước khi bước vào pha cuối tiếp cận mục tiêu, hệ thống này sẽ hạ thấp quỹ đạo bay của khoang chứa đầu đạn dựa vào động cơ tên lửa hãm.

Liên Xô lần đầu tiên phát triển hệ thống FOBS mang đầu đạn hạt nhân từ những năm 60s. Nó là một trong số những nỗ lực của Liên Xô để nghiên cứu khả năng tấn công hạt nhân từ không gian vũ trụ. Tháng 8 năm 2021, Cộng hoà nhân dân Trung Hoa cũng tiến hành thử nghiệm FOBS mang theo phương tiện bay dạng tàu lượn siêu vượt âm.

Nguyên lý giống như hệ thống tấn công dựa trên động năng của đầu đạn nhưng FOBS sử dụng đầu đạn hạt nhân, nó có nhiều tính năng kỹ chiến thuật đáng quan tâm: không có giới hạn về tầm bắn, đầu đạn hạt nhân có thể tấn công bất kỳ mục tiêu nào trên đường bay, và nhờ có FOBS mà tên lửa ICBM của Liên Xô có khả năng tấn công Bắc Mỹ thông qua đường bay qua Nam Cực, giúp nó không thể bị phát hiện bởi hệ thống cảnh báo sớm chủ yếu tập trung về hướng Bắc của NORAD.

Quỹ đạo bay của FOBS có độ cao vào khoảng 150 km. Về mặt năng lượng, phương tiện bay mẹ (tên lửa ICBM) phải có khả năng đưa được đầu đạn hạt nhân vào quỹ đạo. Tuy nhiên quỹ đạo bay của đầu đạn chỉ là một đoạn của tổng quỹ đạo bay của tên lửa đạn đạo, không phải duy trì, do đó nó cần ít năng lượng hơn nhiều.

Phát triển và đưa vào triển khai

Bối cảnh dẫn đến sự phát triển FOBS
Thuật ngữ FOBS ra đời vào khoảng thời gian Liên Xô phóng vệ tinh nhân tạo Sputnik. Đến đầu những năm 1960s, Liên Xô cho rằng việc theo đuổi việc phát triển một hệ thống như FOBS sẽ là lời đáp trả tương xứng cho việc Mỹ đã và đang có kế hoạch sử dụng không gian vũ trụ để thực hiện các cuộc tấn công hạt nhân Chương trình vũ trụ Vostok thành công đã giúp Liên Xô đưa được phi hành gia đầu tiên lên quỹ đạo và sau đó hạ cánh thành công xuống khu vực đã định trước đã chứng tỏ tính khả thi của một loại vũ khí tương tự.

Các thiết kế FOBS
Nhà khoa học tên lửa của Liên Xô Sergei Korolev là người đầu tiên đưa ra thiết kế cho loại tên lửa FOBS thế hệ đầu tiên của Liên Xô. Theo đó ông đề nghị phát triển loại tên lửa GR-1; hay còn được gọi là 'Global Missile 1', hay theo như tên gọi của NATO là SS-X-10 Scrag, hay 11A513 (hoặc 8K73) theo định danh của GRAU. Những nghiên cứu của Korolev đã được tiến hành từ ngay năm 1960 và dự án phát triển GR-1 đã được phê duyệt vào ngày 24 tháng 9 năm 1962.

Korolev đưa ý tưởng về tên lửa GR-1 cho Chủ tịch Liên Xô Nikita Khrushchev vào đầu năm 1962. Ngay say đó, Khrushchev đã tuyên bố Liên Xô có khả năng sử dụng tên lửa này cho việc bay vòng qua Bắc và Nam Cực để tấn công mục tiêu, khiến mọi hệ thống cảnh báo sớm và đánh chặn tên lửa không thể phát hiện và phản ứng kịp thời. Các kỹ sư tại phòng thiết kế của Korolev tính toán rằng hệ thống cảnh báo sớm của NATO sẽ có thể phát hiện đầu đạn của GR-1 chỉ 2 phút trước khi đầu đạn đánh trúng mục tiêu.

Tên lửa GR-1 sẽ sử dụng động cơ chính là NK-9 và NK-9V ở tầng 1 và tầng 2 tên lửa. Dù cho động cơ NK-9 và NK-9V đều không được chế tạo bởi đội ngũ thiết kế của Korolev, nhưng động cơ hãm 8D726 được chính phòng thiết kế Korolev chế tạo. Loại động cơ này đã trở thành một phần không thể thiếu trong phát triển tên lửa của Nga, đặc biệt quan trọng trong việc phát triển tầng đẩy mang tải trọng Blok-D trên các tên lửa đẩy N1, Proton, và Zenit.

Tên lửa đạn đạo GR-1 có 3 tầng đẩy với tổng khối lượng là 117 tấn. Nó có chiều dài 35,31 mét, đường kính 2,68 mét và có khả năng mang tải trọng là một đầu đạn hạt nhân đương lượng nổ 2,2 Mt. Tên lửa sử dụng nhiên liệu siêu lạnh, pha trộn giữa RG-1 kerosene và liquid oxygen (LOX).

Hai dự án chế tạo tên lửa FOBS khác cũng được tiến hành vào khoảng cùng thời điểm với việc phát triển tên lửa GR-1.

Đầu tiên là dự án của Vladimir Chelomey, ông đã đề xuất 2 bản thiết kế: một là tên lửa UR-200A (mã định danh của GRAU: 8K83) là một phiên bản của tên lửa ICBM UR-200 của ông, và một thiết kế khác được định danh là GR-2 nhưng dựa trên tên lửa ICBM UR-500 và có đầu đạn với đương lượng nổ lên tới 30 megaton. Thiết kế tên lửa UR-200A đã được lựa chọn để làm cơ sở cho việc phát triển tên lửa GR-2. Nó sử dụng động cơ RD-0202 và RD-0205 cho tầng đẩy thứ nhất và thứ hai, và được trang bị đầu đạn AB-200. Khác với GR-1, tên lửa UR-200 cùng với các phiên bản phát triển từ nó sử dụng chất đẩy có khả năng lưu trữ được, đặc biệt là nitrogen tetroxide và UDMH. Chelomey cùng với các cộng sự đã được bật đèn xanh cho việc phát triển ICBM UR-200 vào ngày 16/3/1961, bắt đầu làm việc trên phiên bản tên lửa UR-200A.

Phương án thiết kế thứ 2 là của nhà thiết kế tên lửa Mikhail Yangel. Ông đề xuất phiên bản tên lửa ICBM R-36O (8K69 hay SS-9 Mod 3 Scarp) làm phương tiện mang FOBS. Phiên bản này được thiết kế dựa trên tên lửa R-36 nổi tiếng cũng do Yangel thiết kế. Phương án thiết kế của ông được lựa chọn để phát triển vào ngày 16/8/1962. Tên lửa có 3 tầng đẩy, với tầng đẩy 1 sử dụng động cơ RD-251 và tầng đẩy 2 sử dụng động cơ RD-252. Tầng đẩy thứ 3 có khả năng giảm quỹ đạo cũng như chứa hệ thống dẫn đường và hệ thống phóng đầu đạn, được Liên Xô gọi là hệ thống OGCh.

Hệ thống máy ngắm trên OGCh sẽ liên tục kiểm tra và hiệu chỉnh quỹ đạo đường đạn tới mục tiêu nhờ vào việc sử dụng nhiều thiết bị khác nhau (ví dụ, máy đo cao radio kết hợp với hệ thống định vị quán tính). Việc hạ độ cao của tên lửa được thực hiện nhờ động cơ RD-854.

Đầu đạn 8F021 của tên lửa R-36O có đương lượng nổ từ 5-20 megaton theo các nguồn của Liên Xô. Tình báo phương Tây cho rằng đương lượng nổ của đầu đạn nhỏ hơn, từ 1-3,5 megaton. Tên lửa có chiều dài 32,6 mét, đường kính 3 mét và khối lượng phóng của tên lửa là 180 tấn. Tên lửa R-36O sử dụng cùng loại chất đẩy hypergolic giống như tên lửa UR-200.

Lựa chọn thiết kế của Yangel
Năm 1965, giới quân sự Liên Xô đã bắt đầu lựa chọn một trong ba dự án phát triển FOBS. Tên lửa R-36O do tổng công trình sư Yangel phát triển được lựa chọn để phát triển xa hơn. Lý do đằng sau việc lựa chọn thiết kế này đến nay vẫn còn chưa được sáng tỏ. Nhất là khi cả ba loại tên lửa trên đều chưa từng được phóng thử nghiệm. Dù vậy, cũng có một vài lời giải thích cho việc thiết kế của Yangel được lựa chọn. Đã có nhiều sự kiện không tốt đẹp gì xảy ra xung quanh việc phát triển tên lửa GR-1 và UR-200A khiến chúng bị loại.

Đầu tiên phải kể đến việc tên lửa GR-1 của Korolev sử dụng nhiên liệu siêu lạnh, loại nhiên liệu này không thể được chứa trong thân tên lửa trong thời gian dài ở nhiệt độ thông thường, do đó không đáp ứng yêu cầu phản ứng nhanh của quân đội Liên Xô. Ngoài ra động cơ hãm 8D726 của tên lửa GR-1 không hoạt động trong các buổi thử nghiệm, dẫn đến những lo ngại lớn hơn dành cho tên lửa R-9A, một dự án tên lửa ICBM khác của Korolev, tương tự như GR-1. Do đó, giới quân sự buộc phải tìm đến giải pháp thiết kế khác.

Khả năng đánh bại hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ của tên lửa GR-1 vẫn là dấu hỏi. Bên cạnh đó việc chậm trễ sản xuất động cơ NK-9 (do Phòng thiết kế Kuznetsov thiết kế) của tên lửa GR-1 cũng là vẫn đề lớn. Do những vấn đề trên mà việc phát triển tên lửa bị dừng lại vào tháng 1 năm 1965.

Trong khi đó dự án UR-200A của Chelomey bị mất đi sự ủng hộ của Khrushchev-đồng minh chính trị lớn nhất, sau khi Khrushchev hết nhiệm kỳ vào năm 1964. Giới quân sự Liên Xô dưới thời Brezhnev tỏ ra ít ưu ái hơn nhiều đối với Chelomey và rất nhanh, thiết kế tên lửa R-36O trở thành thiết kế tốt nhất cho sự phát triển hệ thống FOBS. Mất đi sự ủng hộ của người đứng đầu Chính phủ, Chelomey đã không thể cứu vãn dự án tên lửa UR-200A, việc phát triển tên lửa bị ngừng vào năm 1965.

Thử nghiệm và triển khai
Tại bãi thử nghiệm tên lửa gần Baikonur, Kazakhstan, Liên Xô đã tiến hành thử nghiệm và triển khai R-36O. Người ta tiến hành xây dựng khu vực kiểm tra và cơ sở lắp ráp tên lửa. Trong năm 1965, 2 bệ phóng tên lửa R-36 đã được sửa đổi để phóng được tên lửa R-36O. Ngoài ra, người ta còn xây dựng thêm 18 giếng phóng tên lửa từ giữa những năm 1960s đến năm 1971; với tốc độ cứ 6 silo được xây dựng đồng thời. Những công trình này được xây dựng cách nhau 10-15 km nhằm tránh tổn thất khi bị tên lửa mang đầu đạn hạt nhân tấn công.

Liên Xô ban đầu có kế hoạch thực hiện 19 vụ phóng thử nghiệm R-36O nhưng đã có 24 vụ thử nghiệm diễn ra cho đến năm 1971. 4 vụ phóng thử nghiệm đầu tiên được phóng đi bắn trúng mục tiêu là bãi thử nghiệm trên bán đảo Kamchatka. Các cuộc thử nghiệm khác, tên lửa R-36O được phóng đi từ giếng phóng, bay lên quỹ đạo sau đó tiến hành hạ thấp quỹ đạo bay của tầng tên lửa mang đầu đạn trên khu vực biển Thái Bình Dương, tên lửa hãm tải trọng đầu đạn của tên lửa được kích hoạt bên trên lãnh thổ Liên Xô. Hơn 2000 nhân viên kỹ thuật đã tham gia vào buổi thử nghiệm này. Tổng cộng đã có 6 vụ phóng tên lửa thất bại, những lần khác thành công hoặc thành công một phần.

Các vụ thử nghiệm diễn ra với tên lửa được phóng đi từ giếng phóng. Hai lần phóng đầu tiên, tên lửa được kích hoạt tự huỷ do động cơ của tầng tên lửa thứ 2 được kích hoạt lâu hơn dự kiến, dẫn đến việc tải trọng đầu đạn được đưa lên sai quỹ đạo. Hệ thống radar của NATO sau đó đã ghi nhận được rất nhiều mảnh vỡ của tên lửa khi bị rơi trở lại bầu khí quyển. Trong một vụ thử nghiệm thất bại, các mảnh nhỏ của tên lửa đã rơi xuống khu vực Trung Tây nước Mỹ.

Năm 1967, Liên Xô đã thực hiện thêm 10 vụ thử nghiệm tên lửa R-36O, 9 vụ thử trong số đó đã thành công ở các mức độ khác nhau. Liên Xô đã che giấu các vụ phóng tên lửa R-36O bằng cách tuyên bố những vụ phóng này phục vụ mục đích phóng vệ tinh thương mại lên quỹ đạo.

Ngày 19/11/1968, khoảng một tháng sau vụ phóng thử tên lửa lần thứ 20, Liên Xô đưa tên lửa R-36O vào trong trang bị và bắt đầu triển khai ba nhóm, mỗi nhóm gồm 6 giếng phóng tên lửa. Đến năm 1971, tất cả 18 giếng phóng R-36O đã đi vào hoạt động tại Kazakhstan. Tình báo NATO cho rằng mục tiêu chính của tên lửa ICBM R-36O là Grand Forks Air Force Base nơi triển khai hệ thống phòng thủ chống tên lửa của Mỹ. Tên lửa R-36O không được trang bị đầu đạn hạt nhân cho đến năm 1972.

Ưu điểm của FOBS
Liên Xô nhận thấy FOBS có nhiều ưu điểm chiến lược so với phương pháp phóng đầu đạn thông thường:

 Hệ thống FOBS có tầm bắn không hạn chế.
 Hệ thống FOBS cho phép Liên Xô có khả năng tấn công từ mọi hướng. Ví dụ, Liên Xô có thể tấn công Mỹ bằng cách phóng tên lửa qua Bắc Cực hoặc Nam Cực; về mặt kỹ thuật, có thể tiến hành cả 2 cách thức này đồng thời.
 Hệ thống FOBS giúp cho đầu đạn tên lửa ICBM tránh bị phát hiện bởi hệ thống radar cảnh báo sớm. Lợi thế này của FOBS có được nhờ hai yếu tố:(1) tên lửa có khả năng bay đến mục tiêu từ mọi hướng, như đã nói ở trên, và (2) là tên lửa bay ở quỹ đạo rất thấp. Đối với ý thứ nhất, nó dựa trên một thực tế là hệ thống radar cảnh báo sớm của Mỹ vào thời điểm những năm 1960s, 1970 là Ballistic Missile Early Warning System (BMEWS). Hệ thống BMEWS được xây dựng với tiêu chí phát hiện các đầu đạn tên lửa ICBM thâm nhập từ Bắc Cực (nó có ba trạm radar cảnh báo đặt tại Alaska, Greenland, và Vương Quốc Anh the United Kingdom) do đó sẽ không có khả năng phát hiện các đầu đạn tên lửa bắn tới từ phía Nam Cực. Điểm thứ hai là tên lửa có FOBS có khả năng bay sát với bề mặt Trái đất; với điểm cao nhất trên quỹ đạo là 125 dặm (200 km), và điểm thấp nhất trên quỹ đạo là dưới 100 dặm (160 km) trên mực nước biển (xem thêm Củng điểm quỹ đạo). Hệ thống radar cảnh báo sớm BMEWS của Mỹ được thiết kế chỉ có khả năng phát hiện các đầu đạn tên lửa bay ở độ cao từ vài trăm đến 1000 dặm (1600 km), nó không thể phát hiện các đầu đạn bay ở độ cao quỹ đạo thấp như FOBS. Do đó Liên Xô phát triển hệ thống FOBS nhằm hạn chế tối đa khả năng đối phó phòng thủ.
 Hệ thống FOBS giúp che giấu mục tiêu thực sự của đầu đạn cho đến khi tải trọng chứa đầu đạn bắt đầu tách khỏi quỹ đạo. Về lý thuyết, hệ thống FOBS có khả năng duy trì vài vòng quỹ đạo quanh Trái đất, do nó bay ở độ cao thấp nhưng nó có khả năng tách khoang chứa đầu đạn ở bất kỳ điểm nào trên đường bay.
 Thời gian bay của FOBS là ngắn hơn so với ICBM thông thường. Tên lửa ICBM trang bị FOBS có khả năng chạm tới mục tiêu trước khoảng 10 phút so với ICBM thông thường.
 Mục tiêu của việc phát triển FOBS là nhằm vượt qua hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ.Một mặt, hệ thống FOBS được Liên Xô sử dụng nhằm tăng độ hiệu quả trong răn đe hạt nhân bằng tên lửa ICBM, bằng cách tấn công trước tiên là các hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ. ICBM trang bị hệ thống FOBS không bị tiêu diệt bởi hệ thống phòng thủ, khi đó, chỉ cần một vài tên lửa mang FOBS cũng có thể đảm bảo đòn tấn công hạt nhân. Cuối năm 1967, các nhà thiết kế vũ khí người Mỹ mới có thể phát triển một hệ thống phòng thủ tên lửa chống lại hệ thống FOBS của Liên Xô.

Ngừng hoạt động
Có hai vấn đề về mặt kỹ thuật của hệ thống FOBS cần phải cân nhắc:

 Tải trọng đầu đạn hạt nhân mà tên lửa ICBM có thể triển khai sẽ bị suy giảm nghiêm trọng do tên lửa cần nhiều năng lượng để đưa vũ khí hạt nhân vào quỹ đạo thấp. Theo tin tình báo của Mỹ, hệ thống FOBS chỉ cho phép triển khai đầu đạn hạt nhân có tải trọng bằng  đến  so với ICBM thông thường, và cần phải có hệ thống bảo vệ cách nhiệt, do vận tốc khi đầu đạn hồi quyển lớn hơn bình thường.
 Hệ thống FOBS có độ chính xác kém hơn so với ICBM. Điều này được rút ra dựa theo chuỗi thử nghiệm tên lửa R-36O trong năm 1965-1971.

Ngoài ra còn nhiều nguyên nhân khác khiến tên lửa trang bị FOBS bị Liên Xô ngừng triển khai:

 Hệ thống FOBS bị cho là đã lạc hậu và không vượt qua được thế hệ radar cảnh báo sớm mới của Mỹ lúc đó, nhất là hệ thống radar cảnh báo sớm đặt trong không gian. Người Mỹ bắt đầu triển khai loại radar này vào đầu những năm 1970s. Trong khi FOBS được thiết kế với mục đích vượt qua hệ thống radar cảnh báo sớm đơn giản trên mặt đất như BMEWS chứ không phải các loại radar tiên tiến hơn ra đời sau đó. Tên lửa ICBM FOBS của Liên Xô đã trở nên vô dụng chỉ trong vòng vài năm sau khi nó được đưa vào triển khai, một cuộc tấn công hạt nhân dựa vào hệ thống FOBS giờ đây không còn là vô hình với hệ thống radar phát hiện tên lửa của Mỹ.
 Một lý do chính để Liên Xô phát triển hệ thống FOBS—nó có khả năng chống lại hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ—bị cho rằng không còn cần thiết nữa. Trái ngược với Liên Xô, người Mỹ không phát triển các hệ thống phòng thủ chống tên lửa cỡ lớn với mục đích đánh chặn đòn tấn công bằng ICBM của Liên Xô. Hệ thống ABM duy nhất mà Mỹ phát triển là Safeguard (ban đầu có tên gọi Sentinel), nhưng sau đó nó đã bị ngừng lại vào năm 1976 và chủ yếu là phòng thủ trước Trung Quốc; hệ thống ABM tỏ ra vô dụng khi đối đầu với bất kỳ cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo nào của Liên Xô mà không cần đến FOBS.
 Công nghệ phát triển tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm của Liên Xô đã đạt đến độ phát triển đủ để thay thế hệ thống FOBS, với hàng loạt đặc tính chiến thuật tốt hơn (tàu ngầm có khả năng di chuyển đến sát mục tiêu một cách bí mật), và ra đòn đánh hạt nhân bất ngờ.
 Việc triển khai hệ thống FOBS có thể khiến gia tăng Chạy đua vũ trang trong chiến tranh Lạnh. Một quốc gia khi thấy quốc gia thù địch phát triển hệ thống FOBS, theo logic sẽ cho rằng đó là một bước đi trong đòn tấn công phủ đầu hạt nhân, do đó sẽ phản ứng đáp trả bằng cách gia tăng hoạt động sản xuất vũ khí và có thể cũng sẽ ra đòn tấn công phủ đầu bằng hạt nhân.

Liên Xô bắt đầu loại biên tên lửa mang FOBS vào năm 1982. Các tên lửa ICBM R36-O được rút hoàn toàn khỏi trang bị vào tháng 2 năm 1983. Từ tháng 5 năm 1984, Liên Xô bắt đầu phá bỏ các giếng phóng FOBS.

Quan điểm của Mỹ
Mỹ đã từng cân nhắc đến việc phát triển vũ khí tấn công từ quỹ đạo vào đầu những năm 1960s nhưng kết luận vào năm 1963 rằng vũ khí phóng từ quỹ đạo có vài ưu điểm hơn tên lửa ICBM truyền thống. Do đó khi Central Intelligence Agency (CIA) vào năm 1962 nghi ngờ Liên Xô có thể phát triển hệ thống vũ khí giống như FOBS, họ đã kết luận Liên Xô cố gắng theo đuổi FOBS vì mục đích chính trị hoặc tuyên truyền, mà không có tính thực tiễn đáng chú ý về quân sự.

Liên Xô thử nghiệm tên lửa R-36O vào năm 1966 và 1967 đã chứng minh cho CIA thấy Moskva hoàn toàn nghiêm túc về việc triển khai tên lửa mang FOBS.

Tại hội nghị diễn ra vào ngày 3/11/1967, Bộ trưởng quốc phòng McNamara tuyên bố Liên Xô có khả năng chế tạo FOBS . Đây là lần đầu tiên thông tin về chương trình phát triển FOBS được đưa ra trước công chúng (dù Khrushchev đã từng nhắc đến loại vũ khí như vậy vào đầu những năm 1960s). McNamara nhấn mạnh việc Liên Xô có FOBS không làm ông quan ngại do những nhược điểm của nó so với ICBM. Giám đốc trung tâm nghiên cứu phòng thủ John S. Foster Jr. phát biểu rằng từ năm 1963 Mỹ đã và đang phát triển mạng lưới radar ngoài đường chân trời có khả năng cảnh báo sớm 30 phút với cuộc tấn công hạt nhân từ FOBS, và những phát triển này vẫn đang được tiếp tục.

Những phát triển hiện nay
Năm 2021, Bộ trưởng Không quân Mỹ Frank Kendall III tuyên bố rằng People's Liberation Army đang phát triển và thử nghiệm FOBS.

Xem thêm

 Timeline of Russian innovation

Chú thích

Tham khảo

Link ngoài

 The Soviet Fractional Orbital Bombardment System Program


title: Xestopelta alutacea

text:
Xestopelta alutacea là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Xestopelta


title: Giải bóng đá nữ Vô địch Quốc gia 2020

text:
Giải bóng đá nữ Vô địch Quốc gia 2020 (tên gọi chính thức: Giải bóng đá nữ Vô địch Quốc gia - Cúp Thái Sơn Bắc 2020) là giải đấu bóng đá lần thứ 23 của Giải bóng đá nữ vô địch quốc gia, giải đấu diễn ra thường niên do VFF tổ chức. Toàn bộ mùa giải bắt đầu vào ngày 22 tháng 9 năm 2020 và kết thúc vào ngày 13 tháng 12 năm 2020.

Điều lệ
Giải Bóng đá nữ Vô địch Quốc gia – Cúp Thái Sơn Bắc 2020 có 8 đội bóng tham dự, gồm: Sơn La, Hà Nội I Watabe, Hà Nội II Watabe, Phong Phú Hà Nam, TP Hồ Chí Minh I và TP Hồ Chí Minh II, Than KSVN và Thái Nguyên T&T.

Về thể thức thi đấu: 8 đội bóng thi đấu vòng tròn hai lượt (lượt đi và lượt về) tập trung tại địa phương đăng cai để tính điểm, xếp hạng từ hạng Nhất đến hạng Tám; Giải bóng đá nữ VĐQG Cúp Thái Sơn Bắc 2020 tiếp tục áp dụng quy định mỗi đội được phép thay thế tối đa 5 cầu thủ trong tối đa 3 lần thay.

Các đội bóng

Các đội bóng

{{location map+ |Vietnam |float=right |width=250 |caption=Địa điểm các đội bóng tham dự Giải bóng đá nữ vô địch quốc gia 2020''|places=

}}

Sân thi đấu
Các trận đấu thuộc giai đoạn lượt đi sẽ diễn ra từ ngày 22/9 đến 13/10/2020 tại Sân vận động Hà Nam thuộc Thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam và Trung tâm đào tạo bóng đá trẻ Việt Nam tại quận Nam Từ Liêm, thủ đô Hà Nội. Giai đoạn lượt về sẽ diễn ra từ ngày 20/11 đến 13/12/2020 tại Sân vận động Thống Nhất, Thành phố Hồ Chí Minh (3 vòng đầu) và Sân vận động Gò Đậu, Bình Dương (3 vòng cuối).

Bảng xếp hạng

Kết quả
Lịch thi đấu và kết quả

Xếp hạng theo vòng

Tiến trình mùa giải

* Phong Phú Hà Nam bị xử thua 0-3

Kỷ luật của VFF
Trận đấu giữa TP Hồ Chí Minh I và Phong Phú Hà Nam
Ngày 7/10/2020, Ban Kỷ luật Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (LĐBĐVN) đã ban hành các quyết định kỷ luật đối với những vi phạm trong trận đấu giữa TP Hồ Chí Minh I và Phong Phú Hà Nam tại vòng 5 giải bóng đá Nữ VĐQG – Cúp Thái Sơn Bắc 2020, nội dung cụ thể như sau:Quyết định 341/QĐ-LĐBĐVN:– Cảnh cáo, phạt 50.000.000đ (Năm mươi triệu đồng) và xử thua tỷ số 0-3 với đội Phong Phú Hà Nam do có hành vi rời khỏi sân không tiếp tục thi đấu trong trận đấu giữa hai đội TP Hồ Chí Minh I và Phong Phú Hà Nam ngày 06/10/2020 trên sân thi đấu số 3 Trung tâm Đào tạo Bóng đá trẻ Việt Nam, Hà Nội tại giải bóng đá Nữ VĐQG – Cúp Thái Sơn Bắc 2020.

– Đội Phong Phú Hà Nam có quyền khiếu nại lên Ban Giải quyết khiếu nại Liên đoàn Bóng đá Việt Nam theo quy định tại Quy định về kỷ luật của Liên đoàn Bóng đá Việt Nam.Quyết định 342/QĐ-LĐBĐVN:– Phạt 5.000.000đ (Năm triệu đồng) và cấm 05 năm tham gia các hoạt động bóng đá do Liên đoàn Bóng đá Việt Nam quản lý, tổ chức đối với ông Nguyễn Thế Cường, huấn luyện viên trưởng đội Phong Phú Hà Nam do có hành vi để các cầu thủ rời khỏi sân không tiếp tục thi đấu trong trận đấu giữa hai đội TP Hồ Chí Minh I và Phong Phú Hà Nam ngày 06/10/2020 trên sân thi đấu số 3 Trung tâm Đào tạo Bóng đá trẻ Việt Nam, Hà Nội tại giải bóng đá Nữ VĐQG – Cúp Thái Sơn Bắc 2020.

– Ông Nguyễn Thế Cường có quyền khiếu nại lên Ban Giải quyết khiếu nại Liên đoàn Bóng đá Việt Nam theo quy định tại Quy định về kỷ luật của Liên đoàn Bóng đá Việt Nam.Quyết định 343/QĐ-LĐBĐVN:'''

– Đình chỉ thi đấu đến hết lượt đi của giải bóng đá Nữ Vô địch Quốc gia – Cúp Thái Sơn Bắc 2020 đối với cầu thủ Trần Thị Hồng Nhung, Đội trưởng đội Phong Phú Hà Nam do có hành vi để các cầu thủ rời khỏi sân không tiếp tục thi đấu trong trận đấu đấu giữa hai đội TP Hồ Chí Minh I và Phong Phú Hà Nam ngày 06/10/2020 trên sân thi đấu số 3 Trung tâm Đào tạo Bóng đá trẻ Việt Nam, Hà Nội tại giải bóng đá Nữ VĐQG – Cúp Thái Sơn Bắc 2020.

Các quyết định trên có hiệu lực kể từ ngày ký./.

Tổng kết mùa giải
Đội Vô địch: Thành phố Hồ Chí Minh I
Đội thứ Nhì: Hà Nội I Watabe
Đội thứ Ba: Than Khoáng Sản Việt Nam
Đội đoạt giải phong cách: Hà Nội I Watabe
Cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất giải: Phạm Hải Yến (Hà Nội I Watabe, 14 bàn)
Thủ môn xuất sắc nhất giải: Trần Thị Kim Thanh (Thành phố Hồ Chí Minh I)
Cầu thủ xuất sắc nhất giải: Huỳnh Như (Thành phố Hồ Chí Minh I)

Xem thêm
Giải bóng đá nam vô địch quốc gia 2020 - LS V.League 1 2020
Giải bóng đá nữ Cúp Quốc gia 2020

Tham khảo

Liên kết ngoài
Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF)

2020
Bóng đá Việt Nam năm 2020
Bóng đá nữ năm 2020


title: Omaha hold 'em

text:
Omaha hold 'em (còn được gọi là Omaha holdem hoặc nói đơn giản là Omaha) là một trò chơi bài xì tố cộng đồng tương tự như Texas hold' em, trong đó mỗi người chơi được chia bốn lá bài và phải làm tốt nhất tay bài của mình sử dụng chính xác hai lá bài của mình, và ba trong số năm lá bài chung. Nguồn gốc chính xác của trò chơi là không rõ, nhưng giám đốc điều hành casino Robert Turner đầu tiên đưa Omaha vào một sòng bạc khi ông giới thiệu trò chơi cho Bill Boyd, người đã đưa trò chơi này vào tại Las Vegas Golden Nugget Casino (gọi nó là "Nugget Hold" em "). Omaha sử dụng một bộ bài Pháp 52 lá. Cách chơi giới hạn Omaha hold'em 8 hoặc tốt hơn là trò chơi "O" có trong H.O.R.S.E. Cả hai giới hạn Omaha/8 và Omaha giới hạn gà đều có trong 8-Game.

Luật chơi

Bộ bài
Cũng như Hold’em, trò Omaha sử dụng 52 lá trong bộ bài chuẩn. Gồm có 4 chất: cơ, rô, bích, chuồn. Mỗi chất có 13 lá bài, từ 2 cho đến A.

Vị trí Dealer
Trong mỗi ván bài sẽ có một người chơi đảm nhiệm vị trí Dealer, được ký hiệu bằng một nút nhỏ hình tròn. Bình thường đó sẽ là người xào bài và chia bài. Nhưng khi chơi poker online bạn không phải làm việc đó. Vị trí Dealer chỉ để xác định người phải post tiền mù và người hành động đầu tiền ở mỗi vòng cược.

Hai điểm khác biệt giữa Hold’em và Omaha
Bài tẩy: bắt đầu ván bài, mỗi người chơi sẽ được chia 4 lá bài riêng (bài tẩy), thay vì chỉ 2 lá như trong trò Hold’em.

Cách kết hợp bài: người chơi buộc phải dùng 2 trong 4 lá bài tẩy của mình để kết hợp với 3 trong số các lá bài chung trên bàn tạo thành tay bài mạnh nhất gồm 5 lá.

Bài chung
Trên bàn sẽ lật ra tổng cộng 5 lá bài chung trong 4 vòng cược (3 lá ở Flop, 1 lá ở Turn và 1 lá ở River).

Hành động
Ở mỗi vòng cược, người chơi có các tùy chọn hành động sau: Check, Call, Bet, Raise hoặc Fold. Ý nghĩa mỗi hành động đã được giải thích ở bài cách chơi poker. Nếu muốn bạn hay xem lại bài đó nhé.

Cách thắng một ván bài
Cũng như các trò poker khác, để thắng một ván bài Omaha bạn hoặc phải có bài mạnh nhất khi ngửa bài hoặc phải ép tất cả đối thủ bỏ cuộc trước đó.

Xếp hạng bài
Xếp hạng bài trong Omaha cũng giống như trong trò Hold’em. Thứ tự từ mạnh đến yếu như sau:

 Sảnh chúa – Royal Flush
 Thùng phá sảnh – Straight Flush
 Tứ quý – Four of a kind
 Cù lũ – Full house
 Thùng – Flush
 Sảnh – Straight
 Bộ ba – Three of a kind
 Hai đôi – Two pair
 Một đôi – Pair
 Mậu thầu – High card

Bạn có thể xem giải thích kỹ càng cho từng hand tại bài Thứ tự bài poker .

Diễn biến một ván bài Omaha hoàn chỉnh

#1. Đặt tiền mù (blinds)
Hai người chơi bên tay trái vị trí Dealer sẽ lần lượt đặt tiền mù theo quy định. Người đầu tiên bên trái Dealer đặt mù nhỏ (small blind), người kế tiếp đặt mù lớn (big blind). Chẳng hạn trong 1 bàn Pot Limit Omaha 1$/2$ thì mù nhỏ là 1$ và mù lớn là 2$.

#2. Chia bài
Mỗi người chơi sẽ được chia 4 lá tẩy, không ai nhìn thấy bài tẩy của ai. Các vòng cược bắt đầu diễn ra.

#3. Vòng cược đầu tiên – Pre-Flop
Người chơi sát bên tay trái mù lớn sẽ hành động đầu tiên với các tùy chọn: fold, call hoặc raise. Sau đó lần lượt những người chơi tiếp theo sẽ hành động theo chiều kim đồng hồ.

Một vòng cược chỉ kết thúc khi 1) tất cả mọi người đều đã được hành động và 2) lượng tiền cược của tất cả người chơi chưa bỏ bài đã ngang bằng nhau.

#4. Vòng cược thứ hai – Flop
3 lá bài chung đầu tiên sẽ được lật ra ở giữa bàn, dành cho tất cả mọi người.

Một vòng cược mới bắt đầu từ người đầu tiên còn lại (người chưa fold) bên tay trái của Dealer. Người này có thể check hoặc bet. Sau đó lần lượt những người kế tiếp sẽ hành động theo chiều kim đồng hồ, tương tự như vòng trước.

#5. Vòng cược thứ ba – Turn
Lá bài chung thứ 4 sẽ được lật ra trên bàn.

Những người chơi còn lại tiến hành một vòng cược mới với các quy tắc cũ. Lượt chơi cũng vẫn bắt đầu từ người đầu tiên còn lại bên trái của Dealer.

#6. Vòng cược thứ tư – River
Lá bài chung thứ 5, cũng là lá bài chung cuối cùng, được lật ra trên bàn.

Những người chơi còn lại bước vào vòng cược cuối cùng cũng với các quy tắc cũ. Người chơi đầu tiên còn lại bên trái của Dealer sẽ hành động trước.

#7. So bài – Showdown
Nếu sau 4 vòng cược còn lại từ 2 người chơi trở lên, mọi người sẽ ngửa bài để xác định ai thắng. Người chơi có kết hợp 5 lá bài mạnh nhất sẽ thắng. Trong trường hợp bài ngang nhau, pot sẽ được chia đều cho người thắng.

Bạn có biết ai là người thắng ở tình huống trên? Nhắc lại quy tắc kết hợp bài trong trò Omaha, bạn phải dùng 2 và chỉ 2 trong 4 lá bài tẩy của mình để liên kết với đúng 3 trong 5 lá bài chung tạo thành bộ 5 lá bài đẹp nhất có thể. Như vậy, người chơi ngồi trước có tay bài cuối cùng là: 5-5-5-A-Q. Còn tay bài cuối cùng của người chơi ngồi ở Dealer là: A-A-10-10-Q. Tất nhiên bộ ba sẽ thắng rồi!

#8. Bắt đầu một ván bài mới
Sau khi pot đã được trao cho người thắng, một ván bài Omaha mới sẽ diễn ra. Nút Dealer dịch chuyển tới người chơi kế tiếp theo chiều kim đồng hồ.

Các biến thể của trò Omaha
Trò poker Omaha có 2 biến thể được chơi nhiều nhất. Đó là trò Omaha thông thường (còn gọi là Omaha high), và trò Omaha Hi/Lo (còn gọi là Omaha 8-or-better).

Với trò Omaha thông thường, cách chơi sẽ tương tự như trò Hold’em. Tức là người chơi cạnh tranh nhau để ăn pot với bài mạnh nhất. Nhưng trong trò Omaha Hi/Lo, pot sẽ được chia làm 2 phần, một nửa dành cho bài cao tốt nhất như bình thường, còn một nửa dành cho bài thấp tốt nhất.

Để có một tay bài đạt tiêu chuẩn "bài thấp", bạn phải có 5 lá bài khác nhau thấp hơn 8.

Tất nhiên, nếu không ai có bài thỏa mãn điều kiện "bài thấp" thì bài cao mạnh nhất sẽ ăn toàn bộ pot.

Ví dụ: Sau đây là một tình huống ngửa bài ở cuối một ván Omaha Hi/Lo

 Player 1 sẽ thắng nửa pot cao với hand là: Q-Q-Q-A-8
 Player 1 cũng có "bài thấp": A-2-4-5-8; nhưng Player 2 có "bài thấp" tốt hơn: A-2-3-5-8. Do đó, Player 2 sẽ thắng nửa pot thấp

Tham khảo

Chơi bài


title: Matsumoto Daiju

text:
Daiju Matsumoto (sinh ngày 9 tháng 12 năm 1977) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Daiju Matsumoto đã từng chơi cho Gamba Osaka và Omiya Ardija.

Tham khảo

Sinh năm 1977
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá Gamba Osaka


title: Arnaut de Mareuil

text:
Arnaut de Mareuil (1170 - 1200) là một troubadour, người viết các bài thơ nhạc trong tiếng Occitan. 25, có lẽ trong tổng số 29 bài hát của ông cũng như tất cả các bản canso vẫn còn tồn tại đến bây giờ. Theo như Hermann Oelsner trong 1911 Encyclopædia Britannica, Arnaut de Mareuil vượt trội người đương thời nổi tiếng hơn ông Arnaut Daniel về "sự đơn giản tao nhã về hình thức và sự sắc sảo về cảm xúc". Điều này đã chống lại ý kiến được đồng nhất bởi các học giả trong quá khứ và hiện đại: Dante, Petrach, Ezra Pound và T. S. Eliot đã tuyên bố sự vượt trội của Daniel.

Tên của Arnaut de Mareuil xuất phát từ Mareuil-sur-Belle trong Périgord. Ông được cho rằng ông là một vi "tu sĩ" từ một gia đình nghèo, rồi sau đó mới trở thành một nhà thơ. Ông đã ổn định sự nghiệp của mình trong các lãnh địa tại Toulouse và sau đó là Béziers. Có vẻ ông thích nữ bá tước Azalais của Toulouse, con gái của Raymond V, người đã cưới Roger II Trencavel. Những bài thơ còn tồn tại của de Mareuil có thể là một vòng tuần hoàn lời nhạc nói về tình yêu của ông. Alfonso II xứ Aragon là đối thủ của de Mareuil trong câu chuyện tình yêu này, và theo như một razó cho một bài thơ của de Mareuil, nhà vua với tính đố kỵ đã thuyết phục con gái của mình cắt đứt tình bạn với Arnaut. De Mareuil đã chạy trốn đến Montpelier, nơi ông tìm được sự đỡ đầu của William VIII. Ca sĩ đồng thời cũng là người gửi tin của de Mareuil là Pistoleta.

Chú thích

Tham khảo
Biographies des troubadours, ed. J. Boutière, A.-H. Schutz. Paris: Nizet, 1964. pp. 32–38.
Gaunt, Simon, and Kay, Sarah (edd.) The Troubadours: An Introduction. Cambridge: Cambridge University Press, 1999. .
Johnston, R. C. Les poèsies lyriques du troubadour Arnaut de Mareuil. Paris, 1935.

Nhà thơ Pháp
Nhà soạn nhạc Pháp
Troubadour
Người Pháp thế kỷ 12
Nam soạn nhạc


title: Paraesylacris candida

text:
Paraesylacris candida là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Paraesylacris


title: Drino idonea

text:
Drino idonea là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Drino


title: Song Dương (diễn viên)

text:
Song Dương là một người mẫu, diễn viên người Việt Nam. Cô bắt đầu được biết đến sau khi giành giải Miss Áo Dài trong cuộc thi người mẫu ảnh năm 2015. Được biết đến nhiều hơn qua các bộ phim như: Bạn Trai Tôi Trùm Trường, Yêu Trong Hận, Kẻ Sát Nhân Cô Độc, Chuông Gió, Mẹ Trùm, Vũ Điệu Giữa Bầy Sói, Giấc Mộng Đêm Hè. Cô còn nổi tiếng trên mạng xã hội với nick name Song Dương.

Ngoài ra, cô còn góp mặt trong các MV ca nhạc của nhiều nghệ sĩ như: Phạm Trưởng, Hồ Quang Hiếu, Trịnh Đình Quang... Đáng chú ý nhất khi cô đóng vai chính trong bộ phim sitcom "Cuộc chiến săn trai" và tham gia đóng MV của nhiều ca sĩ nổi tiếng như Phạm Trưởng và Hồ Quang Hiếu, được phát sóng trên các kênh Kênh ZingTV, Kênh FPT Play, VTV9, VTC19, Kênh Youtube CIMTV và Kênh NCT.

Sự nghiệp

Tiểu sử
Song Dương tên thật là Trần Châu Thùy Dương sinh ngày 21 tháng 6 năm 1994. Năm 2015, Cô tham gia câu lạc bộ người mẫu ảnh và đã giành giải Miss Áo Dài. Từ đó, cô bắt đầu nhận được nhiều hợp đồng đóng TVC và làm người mẫu quảng cáo.

Năm 2017, Song Dương tích cực hoạt động nghệ thuật hơn. Cô đã tham gia khoảng 10 sản phẩm MV của nhiều ca sĩ khác nhau, trong đó có Phạm Trưởng trong MV "Đàn bà cũ" và Hồ Quang Hiếu trong MV "Chia tay tuổi học trò".

Cũng trong năm 2017, Song Dương đảm nhận vai nữ chính trong bộ phim sitcom "Cuộc chiến săn trai". Bộ phim được phát sóng trên các kênh Kênh ZingTV, Kênh FPT Play, VTV9, VTC19, Kênh Youtube CIMTV và Kênh NCT.

Phim tham gia
Cô đã tham gia vào nhiều dự án phim và đảm nhận các vai chính đáng chú ý. Trong đó có:
 Bức ảnh đến từ tương lai
 Đời của nó.
 Bạn Trai Tôi Trùm Trường - vai Linh
 Yêu Trong Hận - vai Mai
 Kẻ Sát Nhân Cô Độc - vai Ái Hương
 Chuông Gió - vai Châu Pha
 Mẹ Trùm - vai Bảo Ngọc
 Vũ Điệu Giữa Bầy Sói - vai Vân Anh
 Giấc Mộng Đêm Hè - vai Vân
 Ông bố đeo tạp dề - vai Thư

Giải thưởng
Cô diễn viên đã đạt nhiều giải thưởng đáng chú ý như Giải vàng Liên hoan phim toàn quốc lần thứ 40 năm 2020 cho vai Ái Hương trong "Kẻ Sát Nhân Cô Độc" và Giải vàng Liên hoan phim toàn quốc lần thứ 41 năm 2023 cho vai Bảo Ngọc trong "Mẹ Trùm". Ngoài ra, cô còn nhận được Giải khán giả yêu thích nhất cho phim truyền hình tại Ngôi Sao Xanh lần thứ 8 năm 2021 cho vai Vân Anh trong "Vũ Điệu Giữa Bầy Sói" và đoạt vị trí Top 3 Giải phim truyền hình Việt Nam được yêu thích nhất của Ngôi Sao Xanh lần thứ 9 năm 2022 cho vai Vân trong "Giấc Mộng Đêm Hè".

Chú thích

Liên kết ngoài
Song Dương trên Youtube
Song Dương trên TikTok
Song Dương trên Instagram
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1994
Diễn viên Việt Nam


title: Chung kết UEFA Europa League 2024

text:
Trận chung kết UEFA Europa League 2024 sẽ là trận đấu cuối cùng của UEFA Europa League 2023-24, mùa giải thứ 53 của giải đấu bóng đá cấp câu lạc bộ hạng hai của châu Âu do UEFA tổ chức và là mùa giải thứ 15 kể từ khi giải được đổi tên từ Cúp UEFA thành UEFA Europa League. Trận đấu sẽ được diễn ra tại Sân vận động Aviva ở Dublin, Cộng hòa Ireland vào ngày 22 tháng 5 năm 2024.

Đội vô địch sẽ giành quyền thi đấu với đội vô địch của UEFA Champions League 2023-24 trong trận Siêu cúp châu Âu 2024

Địa điểm

Lựa chọn địa điểm tổ chức
Vào ngày 16 tháng 7 năm 2021, Ủy ban điều hành UEFA thông báo rằng do việc rút quyền đăng cai UEFA Euro 2020, Sân vận động Aviva ở Dublin đã được trao quyền đăng cai cho trận chung kết năm 2024. Đây là một phần trong thỏa thuận dàn xếp của UEFA nhằm ghi nhận những nỗ lực và đầu tư tài chính được thực hiện để đăng cai UEFA Euro 2020.

Thông tin trận đấu

Chi tiết
Đội "nhà" (vì mục đích hành chính) được xác định bằng một lượt bốc thăm bổ sung được tổ chức sau khi bốc thăm tứ kết và bán kết.

Xem thêm
Chung kết UEFA Champions League 2024
Chung kết UEFA Europa Conference League 2024
Siêu cúp châu Âu 2024

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Eriborus exareolatus

text:
Eriborus exareolatus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Eriborus


title: Cheironitis flabellatus

text:
Cheironitis flabellatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Cheironitis


title: USS The Sullivans

text:
Hai tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được đặt cái tên USS The Sullivans, được đặt nhằm vinh danh năm anh em Sullivan (George, Francis, Joseph, Madison và Albert) cùng phục vụ trên tàu tuần dương hạng nhẹ , và đã cùng tử trận khi chiếc này bị đánh chìm trong trận Hải chiến Guadalcanal ngày 13 tháng 11 năm 1942:

  là một tàu khu trục lớp Fletcher hạ thủy năm 1943 và xuất biên chế năm 1965, được bảo tồn như một tàu bảo tàng
  là một tàu khu trục lớp Arleigh Burke hạ thủy năm 1995 và hiện vẫn đang phục vụ.

Tên gọi tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ


title: Giải quần vợt vô địch quốc gia Mỹ 1964 - Đơn nữ

text:
Hạt giống số 1 Maria Bueno đánh bại Carole Graebner 6–1, 6–0 trong trận chung kết giành chức vô địch Đơn nữ tại Giải quần vợt vô địch quốc gia Mỹ 1964.

Hạt giống
Các tay vợt xếp hạt giống được liệt kê bên dưới. Maria Bueno là nhà vô địch; các tay vợt khác biểu thị vòng mà họ bị loại.

  Maria Bueno (Vô địch)
  Margaret Smith (Vòng bốn)
  Billie Jean Moffitt (Tứ kết)
  Lesley Turner (Vòng hai)
  Nancy Richey (Bán kết)
  Ann Jones (Tứ kết)
  Robyn Ebbern (Tứ kết)
  Norma Baylon (Vòng bốn)

Kết quả

Chú thích
 Q =Vòng loại
 WC = Đặc cách
 LL = Thua cuộc May mắn
 r. = bỏ cuộc trong giải đấu

Top 8

Tham khảo

Giải quần vợt vô địch quốc gia Mỹ theo năm - Đơn nữ
Quần vợt nữ năm 1964
Thể thao nữ Mỹ năm 1964
Nữ


title: Vết sẹo và cái đầu hói

text:
Vết sẹo và cái đầu hói là tiểu thuyết của nhà văn Võ Văn Trực, nhà xuất bản Văn hóa – Thông tin phát hành năm 2006.

Nội dung
Cù Văn Hòn sinh ra tại Nghệ An, Quách Quyền Lực từ Hà Thành di cư vào Nghệ An cùng gia đình lúc 10 tuổi tại Dốc Cướp. Cù Văn Hòn học lên đại học, sau này công tác tại Viện Văn Hiến. Quách Quyền Lực học xong phổ thông, sau đó xung phong ra tiền tuyến. Sau này nhờ các mưu mô được cất nhắc lên chức Viện trưởng Viện Văn Hiến, nhưng Lực lại luôn ăn năn hối lỗi. Trong quá trình làm việc tại cơ quan, Quách rất biết nịnh cấp trên và tạo nhóm lợi ích tại Viện. Dù có chức vụ cao, Lực lại rất mê tín dị đoan và đa nghi cực đoan với tất cả mọi người, luôn đề cao lợi ích cá nhân.

Sáng tác

Nhà văn cho biết Vết sẹo và cái đầu hói dựa trên những nguyên mẫu đời thật và "những nguyên mẫu không chịu hướng thiện". Võ Văn Trực khẳng định không nhằm vào một ai, chỉ muốn nêu bật lên tính điển hình và phản chiếu vào dạng người quản lý văn nghệ hiếu thắng, đố kỵ và đa nghi—những con người đầy mâu thuẫn nhưng lại rất phổ biến trong xã hội Việt Nam hiện nay. Nhà văn bộc bạch "nếu ai đó tự vơ vào mình rồi phản ứng lại thì chỉ có dở; nên học cách im lặng như Nguyễn Đình Thi, Tô Hoài từng làm trước đây". Võ Văn Trực tiết lộ "những tình tiết liên quan đến cái "nguyên mẫu" đơn vị và cá nhân mạnh quá, mình sợ những gì mình tưởng tượng sẽ thấp hơn cuộc sống rất nhiều, nên đa phần mình giữ nguyên trong tiểu thuyết các chi tiết đời thực. Một số người mình quen có bóng dáng trong ấy cả đấy.[...] Có những việc ghi nhật ký cũng thấy "rợn" rồi, nói gì viết". Nhân vật Phan Chấn và Nguyễn Thị Đào bị hư cấu nhiều, nhân vật Việt Sồ được gộp từ ba người ngoài đời, các câu thoại trong tiểu thuyết đều được ghi chép lại từ lời những người ngoài đời. Nhà văn so sánh nhân vật Quách Quyền Lực với Đỗ Thích và Lê Sát cùng với Grigori Yefimovich Rasputin; đồng thời nhận xét "Quách Quyền Lực điển hình cho một loại cán bộ dùng thủ đoạn leo lên, rất phổ biến trong xã hội". Võ Văn Trực kể có một người gọi điện thoại liên lạc và nói "Thưa ông, tôi là nguyên mẫu của nhân vật Quách Quyền Lực đây! Tôi là người bị ông ám chỉ, tôi là một trong hàng trăm hàng nghìn cái thằng Quách Quyền Lực đang tồn tại trong xã hội này".

Phát hành
Võ Văn Trực bắt đầu viết tiểu thuyết này vào năm 1998 và hoàn thành vào năm 1999, thời gian viết thường trong khoảng 17–19 giờ tại cơ quan. Bản thảo gốc năm 2004 bị lược bỏ hơn 100 trang sau khi đọc lại, tác giả giải thích vì "nhiều đoạn như ký sự, chất văn học ít". Vết sẹo và cái đầu hói được Trung tâm Văn hoá Ngôn ngữ Đông Tây chế bản, dịch giả Đoàn Tử Huyến thiết kế bìa và Nguyễn Trọng Tạo viết lời bình trên bìa số bốn của tiểu thuyết. Tiểu thuyết được nhà xuất bản Văn hóa – Thông tin phát hành vào năm 2006. Võ Văn Trực ban đầu dự đoán tiểu thuyết sẽ "gây một số dư luận trong giới văn chương" và trong giới trí thức, nhưng bất ngờ khi thu hút được sự quan tâm của công chúng.

Đón nhận

Xã hội
Dịch giả Đoàn Tử Huyến tại Trung tâm Văn hoá Ngôn ngữ Đông Tây nêu quan điểm "không bình thường đối với giới văn chương nghệ thuật" khi "tò mò thái quá đến những chuyện vụn vặt – riêng tư" mà ít xem xét phân tích nghệ thuật. Họa sĩ Hồng Linh cảm thấy tiểu thuyết "nếu chỉ đơn thuần là giải toả nỗi ấm ức cá nhân thì vừa hạ thấp giá trị văn chương vừa tạo sự nhìn nhận không đúng về cả tác phẩm lẫn tác giả".

Học giả
Nhà nghiên cứu văn học Lại Nguyên Ân khen ngợi "nhân vật chính ấy tuy lạ lùng về trạng thái đa nhân cách, nhưng là nhân vật khác thường chứ không tầm thường", nhận định tiểu thuyết đã miêu tả "một trong những "đầu lĩnh văn hoá"—một thứ ông trùm trong các lĩnh vực văn hoá thuộc cơ chế bao cấp cũ". Nhà phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên bình phẩm "một loại nhân vật mới của văn học Việt Nam hiện đại xuất hiện trong thời buổi hiện đại", đồng thời nêu ra "lối văn kể chuyện đậm tính dân gian, viết văn như kể miệng". Nhà phê bình văn hóa Bùi Việt Thắng gợi nhắc Vết sẹo và cái đầu hói của Võ Văn Trực cùng với Cún của Nguyễn Huy Thiệp, đồng thời định danh là "tác phẩm nóng" ám chỉ cá nhân, đay nghiến đồng loại. Thạc sĩ Mai Phương Huy liệt kê Vết sẹo và cái đầu hói của Võ Văn Trực là một trong những tiểu thuyết tiêu biểu theo khuynh hướng hiện thực – trào lộng của Việt Nam kể từ năm 1986. Nhà phê bình văn học Thụy Khuê phân tích "Chuyện làng ngày ấy viết về nguyên nhân Cách mạng tháng Tám, Vết sẹo và cái đầu hói viết về hậu quả của nền Cách mạng này—tức là sự sản sinh ra những nhân vật như Quách Quyền Lực, những tay thủ trưởng cơ hội bất tài, lắm mưu nhiều mẹo leo lên thượng tầng trong mọi ngành—kể cả ngành văn hoá bằng tham ô và thủ đoạn; sự hình thành guồng máy hối lộ – tham nhũng và lãng phí tồn tại trong những cơ quan hành chính—kể cả về khoa học nhân văn". Thụy Khuệ kết luận: "Một loại trí thức giả, xuất thân Dốc Cướp như Quách Quyền Lực, nắm quyền thủ trưởng một cơ quan văn hoá lớn. Và một loại trí thức thật, là những người như Cù Văn Hòn, có khả năng chuyên môn, có lòng nhưng nhu nhược, bị một cơ chế thối nát kiềm tỏa, không thể phát triển tài năng và học thuật của mình". Tiến sĩ Nguyễn Huy Cẩn và học giả Phạm Quỳnh An nhấn mạnh tiểu thuyết "sau khi ra mắt bạn đọc đã gây xôn xao dư luận vì liên quan đến tiếng đồn tác giả lấy nguyên mẫu có thực là một nhà thơ nổi tiếng của Việt Nam hiện nay".

Truyền thông
Sự kiện xuất bản Vết sẹo và cái đầu hói của Võ Văn Trực và Ba người khác của Tô Hoài được báo chí Việt Nam bầu chọn là một trong mười sự kiện văn hóa văn nghệ năm 2006 tại Việt Nam. Nguyễn Hằng trên báo Dân trí cho rằng tiểu thuyết "gây xôn xao trong đời sống văn học", đồng thời nhận xét "người khen thì cho rằng đó là 'thành công lớn' của nhà văn. Người chê thì cho rằng tác giả đã hạ thấp không chỉ cá nhân tác giả, mà còn hạ thấp cả giá trị đích thực của văn chương". Trần Hoàng Nhân trên báo Người lao động tán dương "Vết sẹo và cái đầu hói cực kỳ sắc cạnh trong mô tả số phận kỳ lạ của một con người – một trí thức đam mê quyền lực một cách khó hiểu, dùng mọi thủ đoạn để tiến thân rồi luôn bị mặc cảm tội lỗi đeo bám". Trần Hoàng Nhân cũng cho rằng cần khắc họa thêm về nhân vật Phan Chấn và vợ Quách Quyền Lực. P.X.N trên báo Tuổi Trẻ nhìn nhận "lối viết của Võ Văn Trực cứ như kể chuyện bình thường, kể một cách dân dã – thản nhiên, nhưng đọc xong người đọc thấy hiện ra chân dung một con người ghê gớm – khủng khiếp và phảng phất như gặp ở đâu đó". Phạm Khải trên báo Công an nhân dân phân tích "cuốn sách kể về một người cầm bút—mặc dù vốn kiến văn còn bập bõm, nhưng bằng những thủ đoạn hết sức lạ lùng, đã bất ngờ thâu tóm và chế ngự được lâu dài một tổ chức học thuật có uy tín". Vẫn trên báo Công an nhân dân, Bình Nguyên Trang gợi nhắc Vết sẹo và cái đầu hói của Võ Văn Trực và Tiểu Long nữ của Nguyễn Huy Thiệp cùng với Phá sản của Nguyễn Nhuận Hồng Phương; đồng thời nhận xét "hình như sự sinh động của chính hiện thực đời sống đã cung cấp cho các tác giả một cốt truyện, một vấn đề kinh tế – xã hội nổi bật, và những mẫu nhân vật mà người bình thường khó có thể tưởng tượng ra". Trần Nguyễn Anh trên báo Tiền Phong cho rằng nhà thơ "đã phơi bày nhiều sự thật không ai dám viết về đời sống văn chương Việt Nam một thuở". Vẫn trên báo Tiền Phong, Miu Miu bình luận "không phải Vết sẹo và cái đầu hói là tác phẩm đầu tiên xây dựng nhân vật trên nguyên mẫu của đời sống là những văn nghệ sĩ tên tuổi, ngay từ những năm đầu của thời kỳ Đổi Mới, kiểu sáng tác này đã xuất hiện". Thể thao & Văn hóa đưa ra lời bình "nhắc đến Võ Văn Trực, người ta nhớ nhiều đến một tiểu thuyết từng gây xôn xao dư luận của ông được xuất bản vào năm 2006 với tên gọi Vết sẹo và cái đầu hói, và nhớ đến một nhà thơ của quê hương xứ Nghệ với những câu thơ ngồn ngộn tình quê". Dương Trọng Dật trên Sài Gòn Giải Phóng nêu quan điểm "cái ngôi nhà tiểu thuyết Vết sẹo và cái đầu hói mà nhà văn dày công dựng lên đã đổ sụp vì vôi vữa thiếu chất keo dính và gạch nung quá sống sít. Bản ngã của tác giả đã không gánh nổi ý đồ quá to tát 'phác họa con đường đi của một trí thức ham quyền lực'; do vậy không đủ sức lý giải, mổ xẻ nó và đành đi vào lối đặt điều dung tục tầm thường của người ngồi lê đôi mách 'nói xấu và thóa mạ nhân vật'".

Văn đàn
Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo so sánh nhân vật chính trong AQ chính truyện của Lỗ Tấn với Quách Quyền Lực; khẳng định "Quách Quyền Lực cũng là một loại nhân vật điển hình trong xã hội ta hiện nay, và chính Quách Quyền Lực chứ không phải ai khác—sẽ làm vinh danh cho Võ Văn Trực, tác giả cuốn tiểu thuyết này". Nhà văn Y Ban không muốn đọc Vết sẹo và cái đầu hói vì "rất ghét văn chương ám chỉ" và muốn hướng đến văn chương đích thực. Nhà văn Hoàng Hữu Các khẳng định nhân vật có thể lấy từ một nguyên mẫu nào đó nhưng "phải giải toả mối lo ngại của cộng đồng, thế thái nhân tình chứ không phải để giải toả nỗi ấm ức của cá nhân tác giả". Nhà văn Trần Thị Thắng nói đây là "tiểu thuyết đáng đọc của Võ Văn Trực". Nhà thơ Hoàng Trần Cương từng nói với Võ Văn Trực rằng "tôi đọc một mạch hết cuốn sách, cứ chờ xem cái lão Hòn có đấm vào mặt thằng Lực không, nhưng không thấy. Ông Trực viết còn lành quá". Nhà văn Ma Văn Kháng cho rằng "đã tạo ra được không khí ma quái xung quanh nhân vật chính", nhà văn Phan Thị Vàng Anh gọi điện nói "Cảm ơn chú, đọc quyển sách của chú đã giải đáp cho cháu nhiều điều". Một số nghệ sĩ trước đó thúc giục Võ Văn Trực viết sách, sau nghe tin sách đã phát hành thì kéo đến chúc mừng tác giả. Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp nhận xét "Bóng đè, Cánh đồng bất tận rồi Vết sẹo và cái đầu hói… đều là những tác phẩm tạo dư luận nhưng cái gì có giá trị, độc giả họ sẽ tự nhận ra".

Xem thêm

 Số đỏ (1936, Vũ Trọng Phụng)

Chú thích

Tiểu thuyết năm 2006
Tiểu thuyết Việt Nam
Tác phẩm năm 2006
Văn học hiện thực phê phán
Tác phẩm dựa trên người có thật
Tác phẩm dựa trên sự kiện có thật
Văn học Việt Nam


title: Winthemia interstincta

text:
Winthemia interstincta là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Winthemia


title: Cylindromyia fuscipennis

text:
Cylindromyia fuscipennis là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cylindromyia


title: Wąsosz (công xã), Góra (Dolnośląskie)

text:
Gmina Wąsosz là một vùng thành thị-nông thôn (quận hành chính) ở Góra, Lower Silesian Voivodeship, ở phía tây nam Ba Lan. Khu hành chính của nó là thị trấn Wąsosz, nằm khoảng  phía đông nam Góra và  phía tây bắc của thủ đô khu vực Wrocław.

Gmina có diện tích , và tính đến năm 2006, tổng dân số của nó là 7.444 (trong đó dân số của Wąsosz lên tới 2.828, và dân số của vùng nông thôn của Gmina là 4.616).

Gmina lân cận
Gmina Wąsosz giáp với Gmina của Bojanowo, Góra, Jemielno, Rawicz, Wińsko và Żmigród.

Làng
Ngoài thị trấn Wąsosz, các Gmina chứa các làng Baranowice, Bartków, Bełcz Gorny, Bełcz Maly, Borowna, Chocieborowice, Cieszkowice, Czaple, Czarnoborsko, Czeladz Wielka, Dochowa, Drozdowice Nam, Drozdowice Wielkie, Gola Wąsoska, Gorka Wąsoska, Jawor, Kąkolno, Kamień Górowski, Kobylniki, Kowalowo, Lechitów, Lubiel, Lugi, Marysin, Młynary, Ostrawa, Płoski, Pobiel, Podmieście, Rudná Mala, Rudná Wielka, Sądowel, Stefanów, Sułów Wielki, Świniary, Unisławice, Wiewierz, Wiklina, Wodniki, Wrząca Śląska, Wrząca Wielka, Zbaków Dolny, Zbaków Górny và Zubrza.

Tham khảo

 Số liệu dân số chính thức của Ba Lan 2006


title: Luteocoelius popae

text:
Luteocoelius popae là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Luteocoelius


title: Tổng Công ty 319, Bộ Quốc phòng

text:
Tổng Công ty 319  trực thuộc Bộ Quốc phòng Việt Nam là doanh nghiệp kinh doanh các lĩnh vực xây dựng dân dụng, công nghiệp; công trình giao thông thủy lợi, rà phá bom mìn; bất động sản,...

Lịch sử hình thành
Tổng công ty 319 tiền thân là Sư đoàn 319, thành lập ngày 07/03/1979 theo Quyết định số 231/QĐ-QP của Bộ Quốc phòng. Nhiệm vụ được giao khi mới thành lập là lực lượng cơ động, huấn luyện quân dự nhiệm và chiến sĩ mới bổ sung cho các đơn vị làm nhiệm vụ bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc và tăng cường cho các đơn vị trên địa bàn Quân khu 3.

Ngày 26/06/1980 của Bộ Chính trị về Quân đội thực hiện nhiệm vụ xây dựng kinh tế, ngày 27/09/1980, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ra Quyết định số 579/QĐ-QP chuyển nhiệm vụ của Sư đoàn 319 từ lực lượng cơ động, huấn luyện quân sự sang nhiệm vụ xây dựng kinh tế, đổi tên thành Công ty xây dựng 319 với các chức năng thi công xây lắp các công trình công nghiệp, dân dụng, sản xuất và cung cấp sản phẩm công nghiệp phục vụ Quốc phòng và dân dụng.

Ngày 04/03/2010, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ra quyết định số 606/QĐ-BQP chuyển Công ty xây dựng 319 thành Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên 319 hoạt động theo hình thức Công ty mẹ - Công ty con; với 25 ngành nghề sản xuất, kinh doanh, quy mô hoạt động trên toàn quốc và mở rộng địa bàn sang các nước khu vực Đông Nam Á, Công ty TNHH MTV 319 ngày càng khẳng định được uy tín, vị thế và thương hiệu của mình.

Thực hiện Công văn số 1455/TTg-ĐMDN, ngày 19/08/2011 của Thủ tướng Chính phủ về việc thành lập các Tổng công ty hoạt động theo hình thức Công ty mẹ - Công ty con trên cơ sở tổ chức lại các Công ty TNHH một thành viên thuộc Bộ Quốc phòng.

Ngày 23/08/2011, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã ký quyết định số 3037/QĐ-BQP thành lập Tổng công ty 319, hoạt động theo hình thức Công ty mẹ - Công ty con trên cơ sở tổ chức lại Công ty TNHH MTV 319; tiếp đó ngày 10/12/2011 Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ký quyết định số 4798/QĐ-BQP hợp nhất 7 đơn vị: Xí nghiệp 7, Xí nghiệp 19, Xí nghiệp 359, Xí nghiệp 487, Xí nghiệp Vạn Chánh, Xí nghiệp TK 21, Công ty Sông Hồng thuộc Tổng công ty 319 thành Công ty TNHH một thành viên Duyên Hải trực thuộc Tổng công ty 319.

Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ký quyết định 4799/QĐ-BQP điều chuyển Tổng công ty 319 về trực thuộc Bộ Quốc phòng, Công ty TNHH một thành viên Duyên Hải trực thuộc Quân khu 3; Quân ủy Trung ương ra quyết định số 561-QĐ/QUTW ngày 26/12/2011 điều chuyển Đảng bộ Tổng công ty 319 về trực thuộc Quân ủy Trung ương.

Lãnh đạo
 Chủ tịch Hội đồng Thành viên:  Trần Đăng Tú.
 Tổng Giám đốc:  Nguyễn Minh Khiêm.

Tổ chức
 Hội đồng thành viên
 Kiểm soát viên
 Ban Giám đốc Tổng Công ty
 Phòng Kế hoạch
 Phòng Chính trị
 Phòng Hành chính Hậu cần
 Phòng Quản lý Chất lượng Công trình
 Phòng Vật tư - Xe, máy
 Văn phòng
 Phòng Tài chính - Kế toán
 Phòng Tổ chức Lao động
 Phòng Đầu tư Phát triển Hạ tầng và Kinh doanh nhà
 Phòng Thị trường
 Phòng Truyền thông - Tiếp thị
 Phòng Kiểm toán nội bộ
 Ban Tham mưu
 Ban B.O.T
 Ban Bom mìn
 Văn phòng Đại diện tại TP. Hồ Chí Minh

Các Công ty con
 Công ty Cổ phần Phát triển Hạ tầng 319
 Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng 319.2
 Công ty Cổ phần Đầu tư xây dựng 319 Miền Nam
 Công ty Cổ phần 319.5
 Công ty TNHH MTV Xử lý bom mìn, vật nổ 319
 Công ty Cổ phần Đầu tư xây dựng và Kỹ thuật 29
 Công ty Cổ phần 319 Miền Trung
 Công ty TNHH 2TV BOT Quốc lộ 1 CIENCO4 - TCT 319
 Công ty Cổ phần Xây lắp 319
 Công ty Cổ phần Tư vấn, thiết kế và xây dựng 319
 Công ty Cổ phần 319.12
 Công ty Cổ phần Xây dựng và Vật liệu 319
 Công ty Cổ phần Đầu tư Khoáng sản-than Đông Bắc
 Công ty Cổ phần Phát triển Nha Trang

Các đơn vị thành viên
 Xí nghiệp 9
 Xí nghiệp Xây lắp 10
 Xí nghiệp 11
 Xí nghiệp 296
 Xí nghiệp 319.7
 Xí nghiệp 319.8
 Xí nghiệp 319.9
 Chi nhánh BOT 319 Sông Phan
 Ban Quản lý Các dự án Đầu tư

Khen thưởng
 01 Huân chương quân công hạng 3.
 15 Huân chương chiến công hạng nhất, nhì, ba cho Công ty và các đơn vị thành viên.
 12 Huân chương lao động hạng nhất, nhì, ba cho Công ty và các đơn vị thành viên.
 06 Cờ thưởng thi đua của Bộ Quốc phòng.
 04 Cờ thưởng thi đua của Bộ xây dựng tặng công trình chất lượng cao.
 20 Cờ thưởng đơn vị dẫn đầu phong trào thi đua của BTL Quân khu 3.
 05 Cờ thưởng của Trung ương Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh.
 50 Huy chương vàng chất lượng cao ngành xây dựng.
 04 Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ.
 03 Bằng khen của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam

Hoạt động và ảnh hưởng

Chú thích

Bộ Quốc phòng Việt Nam
Doanh nghiệp Quân đội Việt Nam
Công ty xây dựng Việt Nam
Khởi đầu năm 1980


title: NGC 305

text:
NGC 305 là một khoảnh sao trong chòm sao Song Ngư, được phát hiện vào ngày 17 tháng 10 năm 1825 bởi nhà thiên văn học người Anh John Herschel.

Không rõ các ngôi sao có liên quan với nhau hay không, nhưng thành viên sáng nhất, TYC 608-677-2, là một ngôi sao theo trình tự chính của G3V cách xa 1330 ± 400 năm ánh sáng, với chuyển động thích hợp là 13,8 ± 2,0 mas / năm, hoặc 26,7 ± 4,0 km / s so với Mặt trời.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 SEDS

Thiên thể phát hiện năm 1825
Chòm sao Song Ngư
Thiên thể NGC


title: Eilema oblitterans

text:
Eilema oblitterans là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Eilema


title: Leo Varadkar

text:
Leo Eric Varadkar ( ; sinh ngày 18 tháng 1 năm 1979) là một chính khách và bác sĩ người Ireland làm Lãnh đạo Fine Gael từ năm 2017 và Tánaiste từ năm 2020. Ông từng là Taoiseach và Bộ trưởng Quốc phòng từ năm 2017 đến 2020. Sau Tổng tuyển cử Ireland 2020, trong đó Fine Gael được trở lại là đảng lớn thứ ba sau Fianna Fáil và Sinn Féin, Varadkar đã từ chức Taoiseach nhưng vẫn giữ vai trò Taoiseach trong khả năng chăm sóc cho đến khi người kế nhiệm của ông, Micheál Martin, được bổ nhiệm vào tháng 6 năm 2020. Ông cũng đã trở thành một Teachta Dála (TD) cho Dublin West kể từ năm 2007.

Varadkar sinh ra ở Dublin và học ngành y tại Trinity College Dublin. Ông đã dành vài năm làm bác sĩ bệnh viện không tư vấn, cuối cùng đủ điều kiện làm bác sĩ đa khoa vào năm 2010. Năm 2004, ông gia nhập Fine Gael và trở thành thành viên của Hội đồng Hạt Fingeral và sau đó giữ chức Phó Thị trưởng. Ông được bầu vào Dáil Éireann lần đầu tiên vào năm 2007. Sau đó, ông phục vụ trong Chính phủ Kenny, với tư cách là Bộ trưởng Giao thông, Du lịch và Thể thao từ 2011 đến 2014, Bộ trưởng Bộ Y tế từ 2014 đến 2016, và Bộ trưởng Bảo trợ Xã hội từ năm 2016 đến năm 2017. Trong trưng cầu dân ý về hôn nhân đồng giới năm 2015, Varadkar công khai là người đồng tính, trở thành bộ trưởng Ireland đầu tiên làm như vậy.

Vào tháng 5 năm 2017, Kenny tuyên bố rằng ông sẽ từ chức Taoiseach và Lãnh đạo Fine Gael. Varadkar đứng trong bầu cử lãnh đạo để thay thế ông; mặc dù nhiều đảng viên đã bỏ phiếu cho đối thủ của ông, Simon Coveney, ông đã giành chiến thắng với một tỷ lệ đáng kể giữa các thành viên của Oireachtas và được bầu làm lãnh đạo vào ngày 2 tháng 6. 12 ngày sau, ông được bổ nhiệm Taoiseach và năm 38 tuổi trở thành người trẻ nhất giữ chức vụ này. Ông là người đứng đầu chính phủ công khai đồng tính đầu tiên của Ireland và thứ tư trên thế giới, và Taoiseach đầu tiên của gia đình di dân từ Ấn Độ.

Năm 2020, Varadkar đã kêu gọi tổng tuyển cử được tổ chức vào tháng 2. Trong khi các cuộc thăm dò vào năm 2019 đã gợi ý một kết quả thuận lợi cho Fine Gael và Varadkar tập trung vào việc xử lý các cuộc đàm phán Brexit với Vương quốc Anh, Fine Gael cuối cùng đã đứng thứ ba về số ghế và phiếu bầu, sau Fianna Fáil và Sinn Féin, với 35 ghế, mất 15 ghế cho đảng từ tổng tuyển cử trước đó, khi nó đã ở vị trí đầu tiên. Varadkar từ chức và được Micheál Martin tiếp tục làm Taoiseach. Sau đó, ông được bổ nhiệm Tánaiste và Bộ trưởng Doanh nghiệp, Thương mại và Việc làm như một phần của liên minh ba đảng gồm Fianna Fáil, Fine Gael và Đảng Xanh.

Thiếu thời
Sinh ngày 18 tháng 1 năm 1979 tại Bệnh viện Rotunda ở Quảng trường Parnell, Dublin, Varadkar là con trai duy nhất của Ashok Varadkar và Miriam (nhũ danh Howell). Cha ông sinh ra ở Bombay, Ấn Độ và chuyển đến Anh quốc vào những năm 1960 để làm một bác sĩ. Mẹ của ông, sinh ra ở Dungarvan, đã gặp người chồng tương lai của mình trong khi làm việc y tá tại Slough. Họ sống cùng nhau ở Leicester, nơi mà người con cả của ba đứa con của họ, Sophie, được sinh ra. Gia đình chuyển đến Ấn Độ, trước khi định cư tại Dublin vào năm 1973, nơi đứa con thứ hai, Sonia, ra đời. Sinh ra với một người cha Hindu và mẹ Công giáo, cha mẹ của ông đã đồng ý nuôi dạy anh theo đức tin Công giáo.

Varadkar học tại Trường Quốc gia St Francis Xavier, Blanchardstown. Giáo dục bậc trung học của ông đã diễn ra ở Palmerstown tại Bệnh viện King's, một trường học trả phí hoạt động theo phong cách của Giáo hội Ireland. Trong thời gian học trung học, anh gia nhập Fine Gael. Anh được nhận vào trường Cao đẳng Trinity, Dublin (TCD), nơi ông nghiên cứu một thời gian ngắn. Sau đó ông chuyển sang dùng thuốc. Tại TCD, ông đã hoạt động trong Young Fine Gael và từng giữ chức vụ phó chủ tịch thanh niên của Đảng Nhân dân Châu Âu, thanh niên của đảng Dân chủ Thiên chúa giáo.

Ông đã được chọn cho Chương trình Washington Ireland danh giá, chuẩn bị cho những người trẻ tuổi đầy tham vọng về vai trò lãnh đạo trong tương lai. Ông tốt nghiệp trường y khoa năm 2003 và trải qua nhiều năm làm bác sĩ ở bệnh viện St James và bệnh viện Connolly trước khi trở thành bác sĩ đa khoa vào năm 2010.

Sự nghiệp chính trị

Hội đồng Hạt Fingal: 2003-2007

Varadkar đã 20 tuổi và là sinh viên y khoa năm thứ hai khi anh tranh cử không thành công trong cuộc bầu cử địa phương tại Ireland, cuộc bầu cử địa phương 1999 tại khu vực Mulhuddart. Varadkar đã đồng ý tham gia [[Hội đồng Hạt Fingal] vào năm 2003 cho khu vực Castleknock để thay thế cho Sheila Terry. Tại cuộc bầu cử địa phương ở Ai Len, cuộc bầu cử địa phương năm 2004 đã nhận được 4.894 phiếu bầu cao nhất và lần đầu tiên được bầu vào vị trí số một.

Dáil Éireann: 2007 đến nay
Varadkar được bầu vào Dáil Éireann tại cuộc tổng tuyển cử năm 2007 Và trở thành người phát ngôn của Đảng cho Doanh nghiệp, Thương mại và Việc làm từ năm 2007 đến năm 2010. Tại cuộc tổng tuyển cử của Ireland năm 2011, Varadkar được bầu lại cho Dáil Éireann với 8.335 phiếu ưu tiên đầu tiên (chiếm 19,7% phiếu bầu trong bầu cử 4 người).

Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải, Du lịch và Thể thao 2011-2014
Khi Fine Gael thành lập chính phủ liên minh với Công đảng, Varadkar được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Vận tải, Du lịch và Thể thao vào ngày 9 tháng 3 năm 2011. Đây được coi là việc bổ nhiệm bất ngờ vì Varadkar không nổi tiếng trong lĩnh vực thể thao. Ông nói rằng mặc dù ông biết "rất nhiều sự thật... Tôi không chơi thể thao."
In May 2011, Varadkar suggested Ireland was "very unlikely" to resume borrowing in 2012 and might need a second bailout, causing jitters on international markets about Ireland's credibility.
Tháng 5 năm 2011, Varadkar đề nghị Ireland "đã rất không thể" tiếp tục vay mượn vào năm 2012 và có thể sẽ cần một gói cứu trợ thứ hai, gây ra những lo lắng về thị trường quốc tế về sự tín nhiệm của Ireland. Rất nhiều đồng nghiệp nội các của Varadkar không có ấn tượng với sự thẳng thắn của Varadkar; kể cả Ngân hàng Trung ương châu Âu cũng vậy. Enda Kenny Taoiseach lặp lại lời tuyên bố của chính phủ rằng Nhà nước không cần phải có thêm một gói cứu trợ của EU-IMF và nói ông cảnh báo tất cả các bộ trưởng chống lại những nhận xét tiêu cực về nền kinh tế. Varadkar nói rằng phản ứng của câu chuyện đã được thổi phồng lên nhưng ông không bị nhầm lẫn.. Phản ứng với quyết định của Varadkar trong việc đưa ra ý kiến của mình trước công chúng, Independent News & Media của tờ Evening Herald đã mô tả Bộ trưởng như là kẻ dễ bị lợi dụng, như trước đây cũng đã từng làm.

Minister for Health: 2014–2016
Trong cuộc cải tổ nội các tháng 7 năm 2014, Varadkar thay thế James Reilly làm Bộ trưởng Y tế.

Ông được đưa trở lại Dáil vào cuộc tổng tuyển cử vào tháng 2 năm 2016. Ông giữ lại danh mục sức khoẻ với tư cách là một nhà hoạt động cho đến tháng 5 năm đó, do sự chậm trễ trong việc hình thành chính phủ. Trong một trong những hành động cuối cùng của ông là Bộ trưởng Bộ Y tế, Varadkar đã cắt giảm 12 triệu Euro từ 35 triệu Euro được phân bổ cho ngân sách năm đó cho chăm sóc sức khoẻ tâm thần. Ông đã được báo cáo đã nói với Dáil rằng những cắt giảm là "cần thiết vì kinh phí có thể được sử dụng tốt hơn ở nơi khác".

Bộ trưởng Bảo vệ Xã hội: 2016 đến nay
Vào ngày 6 tháng 5 năm 2016, sau khi các cuộc đàm phán thành lập chính phủ kết thúc, Enda Kenny bổ nhiệm Varadkar làm Bộ trưởng Bảo trợ Xã hội.

Taoiseach và Lãnh đạo Fine Gael

Vào ngày 2 tháng 6 năm 2017, Varadkar đã được bầu làm lãnh đạo của Fine Gael, đánh bại Simon Coveney. Mặc dù Coveney có sự hỗ trợ của nhiều thành viên Gael Fine hơn Varadkar, nhưng hệ thống đại cử tri bầu cử lại nhấn mạnh hơn số phiếu của các nghị sĩ đảng, với sự ủng hộ mạnh mẽ cho Varadkar.
Giống như Kenny, Varadkar dựa vào sự ủng hộ của các chính trị gia độc lập và sự lơ đãng của các TD Fianna Fáil hỗ trợ cho chức Lãnh đạo đảng của mình. Vào ngày 14 tháng 6 năm 2017, ông được bổ nhiệm làm chủ tịch Taoiseach trong cuộc bỏ phiếu 57-50 và 47 phiếu chống.. Ông trở thành Taoiseach đồng tính công khai đầu tiên của Ireland đồng thời cũng là  và là người đầu tiên của một nửa dòng máu gốc Ấn Độ. Đây cũng là lần đầu tiên một Fine Gael Taoiseach được kế nhiệm bởi một người khác.

Cuộc sống cá nhân
Trong một cuộc phỏng vấn trên RTÉ Radio vào ngày 18 tháng 1 năm 2015 (sinh nhật lần thứ 36 của mình), Varadkar đã công khai công khai lần đầu tiên về tình trạng đồng tính: "không phải là điều gì đó định nghĩa tôi.Tôi không phải là một nhà chính trị nửa dòng máu Ấn Độ, Một nhà chính trị gia bác sĩ hay một chính trị gia đồng tính vì nó chỉ là một phần của tôi, nó không định nghĩa tôi, tôi cho rằng đó là một phần trong tính cách của tôi. Điều này khiến ông trở thành một thành viên nội các gay công khai đầu tiên ở Ireland. Varadkar là một người ủng hộ nổi bật của cuộc trưng cầu hôn nhân đồng tính.

Người bạn đời của ông, Matthew Barrett, là bác sĩ tại Bệnh biện Đại học Mater Misericordiae.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Leo Varadkar's page on the Fine Gael website

|-

|-

|-

|-

Nhà chính trị Ireland
Người Ireland ở thế kỷ 20
Bác sĩ Y khoa Ireland thế kỷ 21
Cựu sinh viên của Trinity College, Dublin
Chính trị gia đồng tính
Người Ireland có gốc Ấn Độ
Chính trị gia LGBT từ Ireland
Hội đồng địa phương ở Fingal
Thành viên của Dáil 30
Thành viên của Dáil 31
Thành viên của Dili 32
Bộ trưởng về Y tế (Ireland)
Bộ trưởng về Các vấn đề Xã hội (Ireland)
Bộ trưởng Giao thông vận tải (Ireland)
Người Castleknock
Chính trị gia từ Fingal
Fine Gael trẻ
Chính trị gia Ireland thế kỷ 21
Người Ireland thế kỷ 20
Chính khách đồng tính nam
Time 100 năm 2018


title: Quyền lợi

text:
Quyền lợi hay quyền là các nguyên tắc luật pháp, xã hội hoặc đạo đức về tự do hoặc những gì đáng có được; nghĩa là, quyền là các quy tắc quy phạm cơ bản về những gì được phép của mọi người hoặc người dân theo một số hệ thống pháp luật, quy ước xã hội hoặc lý thuyết đạo đức.  Quyền có tầm quan trọng thiết yếu trong các ngành như luật và đạo đức, đặc biệt là lý thuyết về công lý và nghĩa vụ học.

Quyền thường được coi là nền tảng cho nền văn minh, vì chúng được coi là trụ cột của xã hội và văn hóa, và lịch sử của các xung đột xã hội có thể được tìm thấy trong lịch sử của mỗi quyền và sự phát triển của nó. Theo Bách khoa toàn thư Stanford, "quyền cấu trúc ra hình thức của các chính phủ, nội dung của luật pháp và hình dạng của đạo đức như đang được con người nhận thức".

Vấn đề định nghĩa
Có rất nhiều sự bất đồng xoay quanh định nghĩa chính xác của thuật ngữ "quyền". Nó được sử dụng bởi nhiều tập thể và nhà tư tưởng cho nhiều mục đích khác nhau, với nhiều định nghĩa khác nhau và thỉnh thoảng đối nghịch. Định nghĩa chính xác của nguyên tắc này, ngoài việc liên quan đến những nguyên tắc chuẩn mực từ loại này sang loại khác thì nó vẫn gây tranh cãi.

Tham khảo

Khái niệm xã hội
Lý thuyết chủ nghĩa tự do cá nhân
Khái niệm trong luân lý học
Quyền


title: Xanthocrambus ivovskyi

text:
Xanthocrambus ivovskyi là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Xanthocrambus


title: Ematurga mariscolore

text:
Ematurga mariscolore là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Ematurga


title: Laxmi Sharma

text:
Laxmi Sharma là một doanh nhân người Nepal. Bà được ghi nhận là người phụ nữ Nepal đầu tiên lái xe kéo tự động và là người thành lập nhà máy sản xuất khuy áo đầu tiên ở Nepal. Sharma kết hôn từ khi còn rất trẻ. Sau khi ly hôn, bà làm người giúp việc trong mười sáu năm rồi sau đó bắt đầu lái xe kéo. Bà thường xuyên bị quấy rối vì là một tài xế nữ, về sau Sharma mở công ty Laxmi Wood Craft Udhyog, một công ty sản xuất khuy áo. Các khuy áo được xuất khẩu sang Đức, Thụy Sĩ, Zambia, Đan Mạch và Hoa Kỳ.

Đời tư
Sharma làm việc tại cung điện hoàng gia, hái hoa cho lễ Puja, dọn phòng và dành thời gian cho công chúa. Với công việc này, Sharma nhận được khoảng 20 rupee Nepal mỗi tháng. Sau khi hoàng hậu qua đời, bà phải về nhà. Sharma từng nói: "Khi còn bé, tôi rất khó thay đổi để hòa nhập với lối sống xô bồ như vậy khi ở trong cung điện, nơi mọi người chăm sóc tôi. Đến khi trở về nhà, tôi phải tự học cách nấu ăn và dọn dẹp".

Năm 13 tuổi, Sharma kết hôn và có ba cô con gái. Bà bị thúc ép phải sinh con dù không muốn. Theo chia sẻ từ chính Sharma, bà mất đứa con đầu lòng vì "không có đủ thể chất hay tinh thần để sẵn sàng làm mẹ một đứa trẻ". Bà mô tả quá trình này là "chấn thương tinh thần". Sau mười bốn năm kết hôn, Sharma ly hôn chồng vì cho rằng mình bị coi thường. Bà cũng không muốn con mình lớn lên trong một môi trường thiếu tôn trọng. Để chu cấp cho con, bà làm việc với tư cách một người giúp việc trong khoảng 16 năm.

Nghề nghiệp
Năm 1981, Sharma mượn tiền từ các thành viên gia đình để mua một chiếc xe kéo tự động (xe lam) với giá khoảng 10.000 rupee Nepal (khoảng 80 đô la Mỹ thời giá 2020). Bà cũng thuê một người đàn ông lái chiếc xe này. Sharma cũng dành tám tháng ở Nepal và ba tháng ở Ấn Độ để học cơ khí. Sau đó, vì không kiếm được bất kỳ nguồn lợi tức nào từ chiếc xe kéo tự động của mình, bà quyết định đích thân làm người lái xe. Sharma lái chiếc xe lam trong khoảng bốn năm mà không có bằng lái. Bà cũng không biết về việc phải có bằng lái mới được lái xe. Sharma là người phụ nữ Nepal đầu tiên được ghi nhận lái xe kéo tự động. Sharma sau đó tiết lộ rằng bà bị cộng đồng nơi mình sinh sống xúc phạm và quấy rối vì điều khiển chiếc xe. Bà nói thêm: "Đàn ông quấy rối tôi, dùng lời chòng ghẹo gợi dục, kéo tóc, thậm chí cố gắng chạm vào tôi. Đôi khi, ngay cả hành khách nữ cũng từ chối trả tiền vé, vì tôi là phụ nữ nên không đủ sức đe dọa họ". Sau đó, bà bắt đầu kiếm được 100 rupee mỗi ngày (0,8 đô la thời giá 2020) và mua thêm năm chiếc xe kéo tự động khác.

Hai năm sau, sau khi bỏ nghề lái xe, Sharma mở Laxmi Wood Craft Udhyog, một nhà máy sản xuất khuy áo. Đó là nhà máy sản xuất khuy áo đầu tiên ở Nepal. Bà thuê bốn người làm việc trong nhà máy. Cùng nhau, họ tạo ra những chiếc khuy từ "xương và sừng của động vật, đặc biệt là trâu". Khuy của công ty bà cũng được xuất khẩu sang Đức, Thụy Sĩ, Zambia, Đan Mạch và thậm chí Hoa Kỳ. Công ty của Sharma "thời gian đầu bán đắt như tôm tươi" nhưng chính bản thân bà cũng từng phải đối mặt với vấn đề "lạm dụng thể xác khi đi thu thập thành quả lao động của mình". Những chiếc khuy được nhập khẩu bởi các công ty lớn bao gồm Ralph Lauren và Zara. Công ty bà đã thực hiện khoảng mười lăm ngàn kiểu thiết kế khuy khác nhau. Sharma cũng dành rất nhiều thời gian trong thư viện để tự nghiên cứu, tìm tòi về "nghệ thuật và nghề thủ công của châu Âu cùng các đồ vật được sử dụng".

Giải thưởng

Tham khảo

Nữ giới Nepal
Doanh nhân Nepal
Nhân vật còn sống
Doanh nhân


title: Scopula achroa

text:
Scopula achroa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1902
A


title: A.C. Crema 1908

text:
Associazione Calcio Crema 1908 là một câu lạc bộ bóng đá Ý đến từ Crema, Lombardy. Màu sắc của đội là đen và trắng.

Câu lạc bộ đã tham gia tới 3 mùa giải Serie B ngay sau Thế chiến thứ hai, dẫn đầu bởi nhà vô địch thế giới Renato Olmi.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức

Khởi đầu năm 1908 ở Ý
Câu lạc bộ bóng đá thành lập năm 1908
Câu lạc bộ bóng đá Ý


title: Melanchra rufa

text:
Melanchra rufa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Melanchra


title: Liên đoàn Lao động Nhật Bản

text:
Liên đoàn Lao động Nhật Bản ( Nippon Rōdō Kumiai Sōdōmei) là một liên đoàn công đoàn quốc gia tại Nhật Bản.

Liên đoàn này được thành lập vào năm 1946, chủ yếu thông qua nỗ lực của các đoàn viên công đoàn từng tham gia vào Liên đoàn Lao động Nhật Bản trước chiến tranh. Liên đoàn mới tự liên kết với Đảng Xã hội Nhật Bản.  Đến năm 1948, liên đoàn này tuyên bố có tổng cộng 924.302 thành viên, ít hơn một chút so với tổ chức đối thủ cộng sản Sanbetsu.

Năm 1950, nhiều chi nhánh rời đi để tham gia Tổng hội Công đoàn Nhật Bản mới, và đến năm 1954, thành viên của các chi nhánh Sodomei đã giảm xuống còn 240.000. Năm đó, nhiều chi nhánh còn lại của nó đã tách ra để tham gia Đại hội Công đoàn toàn Nhật Bản (Zenro) mới, Sodomei còn sống sót là một nhóm nhỏ, bảo thủ với bảy chi nhánh. Năm 1964, nó hợp nhất với Zenro và Hội đồng Công đoàn Công nhân Chính phủ Quốc gia để lập nên Liên minh Lao động toàn Nhật Bản.

Chi nhánh
Các công đoàn sau đây được liên kết vào năm 1945:

Các công đoàn sau đây là các chi nhánh sau này:

Chủ tịch
1946: Komakichi Matsuoka
1952: Yonekichi Kim
1959: Masashichi Motoi

Tham khảo

Trung tâm công đoàn quốc gia Nhật Bản
Công đoàn thành lập năm 1946
Công đoàn chấm dứt năm 1964
Khởi đầu năm 1946 ở Nhật Bản
Chấm dứt năm 1964 ở Nhật Bản


title: Przyjezierze, Hạt Szczecinek

text:
Przyjezierze  là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Borne Sulinowo, thuộc hạt Szczecinek, West Pomeranian Voivodeship, phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng  về phía đông bắc của Borne Sulinowo,  về phía tây nam của Szczecinek, và  về phía đông của thủ đô khu vực Szczecin.

Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.

Làng có dân số 70 người.

Tham khảo


title: Agrotis farinosa

text:
Agrotis farinosa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

F


title: Diaphone barnsi

text:
Diaphone barnsi là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Diaphone


title: Đao Trung Quốc

text:
Đao (phát âm: , tiếng Trung: 刀; bính âm: dāo) là loại gươm một lưỡi của Trung Quốc, chủ yếu dùng để chém, chặt. Dạng phổ biến nhất còn được gọi là kiếm lưỡi cong Trung Hoa, những loại có lưỡi to bản hơn nữa đôi khi gọi là mã tấu Trung Hoa. Ở Trung Quốc, đao được coi là một trong bốn loại võ khí truyền thống, cùng với côn, thương và kiếm, được gọi trong nhóm này là "Võ khí tướng quân".

Từ nguyên
Trong tiếng Trung Quốc, từ  có thể áp dụng cho bất kì món vũ khí nào có lưỡi đơn và luôn dùng để chỉ các loại dao. Bởi vậy, thuật ngữ này nhiều khi dịch là dao hay dao kiếm. Tuy nhiên, trong Kung fu và cả trong quân sự, thì cách gọi này thường dành cho những loại đao to hơn, tức "kiếm".

Đặc điểm chung

Dẫu cho thanh đao đã biến đổi đi rất nhiều trong hàng thế kỉ, hầu hết các loại đao lưỡi đơn từ thời nhà Minh trở về sau, và các loại gươm hiện đại dựa trên chúng thì đều có chung một số đặc điểm. Lưỡi đao có độ cong vừa phải và lưỡi là lưỡi đơn, mặc dù một vài inch của cạnh sau lưỡi cũng thường được mài sắc; đường cong vừa phải, cho phép chúng thực hiện các nhát đâm rất hiệu quả. Cán đao đôi khi uốn cong theo hướng ngược lại của lưỡi đao, giúp cải thiện khả năng xử lí ở vài thế cắt hay đâm. Dây buộc thường được quấn trên phần gỗ của cán đao. Phần cán đao cũng có thể khui lỗ giống như kiếm lưỡi thẳng để buộc thêm dây. Tuy nhiên, những thanh gươm hiện đại dùng để biểu diễn thường sẽ thay thế đặc điểm này bằng tua hoặc khăn choàng. Cái chắn thường có hình đĩa, dạng cái chén. Đặc điểm này nhằm tránh nước mưa ngấm vào phần vỏ, tránh máu từ lưỡi chảy xuống cán, tránh việc cầm nắm trở nên khó khăn hơn. Đôi khi cái chắn làm từ những miếng kim loại mỏng, có đường cong chữ S, phần dưới của đường cong này bảo vệ các khớp ngón tay của kiếm sĩ; rất hiếm khi những thanh đao sở hữu cái chắn giống như của thanh kiếm.

Các biến thể khác của mẫu đao cơ bản gồm có: dao bát quái và phác đao cán dài.

Lịch sử

Loại đao sớm nhất có từ thời nhà Thương trong thời đại đồ đồng Trung Quốc, và được gọi là Trực bối đao (直背刀) - tức dao có lưng thẳng. Giống như cái tên, đây là món vũ khí có cánh thẳng hoặc hơi cong với lưỡi đơn. Ban đầu được làm bằng đồng, đến cuối thời Chiến quốc thì những vũ khí này được làm bằng sắt hoặc thép, khi mà công nghệ luyện kim đủ cao để có thể kiểm soát hàm lượng carbon khi chế tạo. Thời kì đầu trong quân đội, loại đao này ít phổ biến hơn so với loại kiếm thẳng lưỡi đôi Trung Hoa - loại dao đã trở nên phổ biến với kỵ binh Hán triều nhờ độ bền, tính ưu việt của nó như một vũ khí để chặt và tương đối dễ sử dụng - tương truyền rằng nó phải mất một tuần để sánh được với đao, một tháng để sánh được với thương, và một năm để sánh được với kiếm. Ngay sau đó, đao bắt đầu được cấp cho bộ binh, bắt đầu thay thế kiếm như một vũ khí tiêu chuẩn. Đao cuối thời Hán có chuôi tròn và hình nhẫn, dài từ 85 ~ 114 cm. Vũ khí này được sử dụng cùng với những tấm khiên hình chữ nhật.

Đến cuối thời Tam Quốc, đao loại một lưỡi đã gần như thay thế hoàn toàn kiếm trên chiến trường. Kiếm sau đó được biết đến chỉ là món vũ khí tự vệ cho tầng lớp quý tộc bác học, được người ta đem theo như một phần của lễ phục cung đình.

Triều Tùy, Đường và Tống

Cũng như các triều đại trước, đao thời Đường thẳng dọc theo toàn bộ chiều dài của lưỡi. Thanh đai đao là loại vũ khí phụ phổ biến nhất trong thời kì nhà Đường. Chúng còn được gọi là đao ngang vào thời nhà Tùy trước đó. Thanh trưởng đao cầm hai tay, hoặc thanh  cũng được sử dụng ở thời nhà Đường, bởi một số đơn vị quân triều đình.

Thời nhà Tống, một loại đao bộ binh là shoudao, một loại vũ khí dùng chặt có đầu kẹp. Trong khi một số tài liệu minh họa cho thấy chúng hình thẳng, thì cuốn sách bách khoa quân sự Võ kinh tổng yếu (thế kỉ 11) lại miêu tả chúng với những lưỡi cong - có thể là ảnh hưởng từ các bộ lạc thảo nguyên ở Trung Á đã chinh phục nhiều vùng đất Trung Hoa trong thời Tống. Cũng có niên đại từ thời nhà Tống là dadao giống thanh falchion, trảm mã đao dài, cầm hai tay và bộ chiến đao (步 戰刀) cầm hai tay, cán dài.

Triều Nguyên, Minh và Thanh

Với cuộc xâm lược của người Mông Cổ vào Trung Quốc đầu thế kỉ 13 và sự hình thành của triều đại nhà Nguyên, loại gươm thảo nguyên lưỡi cong đã trở thành một ảnh hưởng lớn đến các thiết kế gươm đao Trung Hoa. Kiếm lưỡi cong đã được sử dụng bởi các dân tộc Turk, Tungus và nhiều dân tộc thảo nguyên khác ở Trung Á từ ít nhất là thế kỉ thứ 8 CN. Nó là một vũ khí được tầng lớp quý tộc Mông Cổ ưa chuộng. Hiệu quả và mức phổ biến của món vũ khí này với chiến tranh và binh lính trên khắp đế chế Mông Cổ đã có tác dụng về lâu dài.

Tại Trung Quốc, ảnh hưởng của Mông Cổ kéo dài rất lâu sau khi triều Nguyên sụp đổ dưới tay nhà Minh, tiếp tục kéo dài qua cả thời nhà Minh và Thanh, càng làm tăng sự phổ biến của đao và cho ra đời hàng tá loại lưỡi dao kiếm mới. Lưỡi đao cong hơn trở nên phổ biến, những kiểu cách mới này được gọi chung là peidao. Vào giữa thời nhà Minh, những thanh kiếm cong mới này sẽ thay thế hoàn toàn loại kiếm thẳng, như một vũ khí quân sự. Bốn loại peidao chính là:

Nhạn mao đao
Nhạn mao đao (tức "kiếm lông ngỗng") phần lớn là hình thẳng giống như trực bối đao thời trước đó, với một đường cong nằm ở phần tâm va chạm, gần đầu lưỡi kiếm. Đặc điểm này cho phép thực hiện thế đâm và xử lí tổng thể thanh đao tương tự như của loại kiếm thẳng, trong khi vẫn giữ được phần lớn thế mạnh của đao trong việc cắt, chém.

Liễu diệp đao
Liễu diệp đao (tức "kiếm lá liễu") là dạng kiếm cong phổ biến nhất Trung Quốc. Loại gươm này xuất hiện lần đầu tiên vào thời nhà Minh và có đường cong vừa phải dọc theo chiều dài của lưỡi kiếm. Món vũ khí này đã trở thành tiêu chuẩn cho kỵ binh và bộ binh, thay thế nhạn mao đao, và là loại kiếm được rất nhiều trường phái võ thuật Trung Hoa sử dụng.

Phiến đao
Phiến đao là loại đao cong rất sâu, có nghĩa là để chém và cắt kéo. Vũ khí này mang một nét tương đồng mạnh mẽ với shamshir và thanh đại đao. Các chiến binh thường sử dụng phiến đao cùng với khiên.

Ngưu vĩ đao
Ngưu vĩ đao (tức "kiếm đuôi bò") là loại đao có lưỡi rất nặng với phần đầu loe đặc trưng. Nó là "thanh đại kiếm Trung Quốc" cổ điển của phim ảnh kung fu ngày nay. Loại đao này được ghi lại lần đầu tiên vào đầu thế kỉ 19 (nửa sau triều đại nhà Thanh) và chỉ là một món vũ khí dân sự: không có tài liệu nào về việc ngưu vĩ đao được cấp cho quân đội, và nó cũng không xuất hiện trong bất kì danh sách vũ khí chính thức nào của triều đình. Do đó, sự xuất hiện của loại đao này trong phim ảnh và văn học hiện đại thường không giống với thời đại.

Bên cạnh bốn loại đao chính này, còn có thanh đoản đao cũng được người ta sử dụng, đây là một loại vũ khí nhỏ gọn, thường có hình dạng của thanh liễu diệp đao. Thanh đại đao cũng tiếp tục được sử dụng trong triều đại nhà Minh, cùng trưởng đao và trảm mã đao lớn, cầm hai tay được dùng để chống lại kỵ binh của thảo nguyên phía bắc và nuỵ khấu (cướp biển) của bờ biển phía đông nam; những vũ khí sau này (đôi khi dưới những tên gọi khác nhau) còn tiếp tục được sử dụng hạn chế trong thời kì nhà Thanh. Ngoài ra, cũng trong thời nhà Thanh, đã xuất hiện các loại vũ khí như nam đao, các biến thể khu vực trong tên gọi hoặc hình dạng của một số loại đao kể trên, và các biến thể khó hiểu hơn như "thanh trường kiếm chín vòng", những vũ khí này có khả năng được phát minh cuối cùng cho các trận loạn trên đường phố hay để biểu diễn sân khấu thời phong kiến, hơn là để dùng chiến đấu. Chữ đao cũng được sử dụng trong tên của một số loại vũ khí có đặc điểm là lưỡi đơn, chẳng hạn như phác đao và quan đao.

Giáo và đao Trung Hoa (liễu diệp đao và nhạn mao đao) thường được cấp cho bộ binh, do chi phí và số lượng đào tạo tương đối lớn hơn cần thiết để sử dụng hiệu quả loại gươm thẳng Trung Hoa, hay còn gọi là kiếm. Đao thường có thể mô tả trong các tác phẩm nghệ thuật thời kì này được trang bị bởi các quan võ và bộ binh.

Trong suốt triều đại nhà Nguyên và sau đó, một số tính năng thẩm mĩ của đao kiếm Ba Tư, Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ xuất hiện trên thanh đao. Chúng bao gồm các hình chạm khắc tinh xảo trên phần lưỡi và "viên ngọc trai lăn": là những quả bóng kim loại nhỏ lăn dọc theo các rãnh giống như khuôn tròn lưỡi trên lưỡi gươm.

Hiện nay

Thanh đại đao một số đơn vị dân quân Trung Quốc sử dụng chống lại quân xâm lược Nhật Bản trong Chiến tranh Trung-Nhật, trong "Đại đao tiến hành khúc". Thanh miêu đao, một hậu duệ của thanh trưởng đao, cũng được sử dụng. Chúng được dùng trong các cuộc phục kích theo kế hoạch vào quân Nhật, vì quân đội Trung Quốc và các nhóm kháng chiến yêu nước thời đó luôn thiếu thốn súng đạn.

Hầu hết các trường võ thuật Trung Hoa vẫn đào tạo rộng rãi bằng thanh đao, coi nó như một công cụ điều hòa mạnh mẽ và một loại võ khí đa năng, với những kĩ thuật tự vệ có thể chuyển giao cho các vật có kích thước tương tự thường thấy trong thế giới hiện đại, chẳng hạn như thanh gậy, bóng chày hoặc gậy cricket, Ví dụ. Một số trường dạy song đao (雙刀), các hình thức đấu kiếm mỗi tay một đao.

Một thước đo độ dài thích hợp của thanh gươm phải là tính từ chuôi kiếm trên tay người, đầu lưỡi kiếm ở chân mày và trong một số trường hợp là chiều cao ngang vai. Ngoài ra, chiều dài của thanh gươm phải từ giữa cổ họng dọc theo kích thước của cánh tay dang ra. Ngoài ra còn có các phiên bản dao lớn hơn đáng kể được sử dụng để luyện tập ở một số trường học Bát quái chưởng và Thái cực quyền.

Nam đao
Nam đao là một loại gươm cách tân hiện đại dùng cho việc luyện tập võ thuật Trung Hoa đương đại (wushu).

Trong võ thuật đương đại
Daoshu đề cập đến sự kiện cạnh tranh trong võ thuật taolu hiện đại, nơi các vận động viên sử dụng đao như một thói quen. Đây là một trong bốn sự kiện vũ khí chính được thực hiện tại Giải vô địch Wushu Thế giới lần thứ nhất do sự phổ biến của nó. Thanh đao, gồm có một lưỡi mỏng, gây ra tiếng ồn khi dùng kĩ thuật đâm / cắt. Theo thời gian, các cạnh của vũ khí này trở nên mỏng hơn, nhằm tạo ra nhiều tiếng ồn hơn, thanh đao trở nên nhẹ hơn để cho phép xử lí nhanh hơn, và cả lá cờ treo trên thanh đao cũng trở nên nhỏ hơn để ít gây xao nhãng hơn. Tổ chức IWUF cũng tạo ra ba thói quen tiêu chuẩn để thi đấu và một bài tập cơ bản. Quy trình bắt buộc đầu tiên được sản xuất và ghi lại bởi VĐV Triệu Trưởng Quân vào năm 1989.

Trong văn hoá đại chúng

 Trong Một nửa Ranma, nhân vật Shampoo sử dụng một thanh đao.
 Trong Ngọa hổ tàng long, Thư Liên dùng thanh đao song kiếm hợp bích khi dạy dỗ công chúa Ngọc.
 Trong phim InuYasha: Mối giao cảm vượt thời gian, nhân vật Hari theo dõi của Menomaru sử dụng hai thanh đao.
 Trong Avatar: The Last Airbender, Zuko sử dụng hai thanh đao.
 Trong Cướp biển vùng Caribbean 3: Nơi tận cùng thế giới, Khiếu Phong, Chúa tể hải tặc Singapore và tai họa Biển Đông sử dụng một thanh đao.
 Đặng Luân cầm đao khi chơi Boya trong Âm Dương Sư: Tình Nhã tập.
 Dynasty Warriors: Chiến binh Tam Quốc có cảnh Đổng Trác cầm đao.
 Trong mùa thứ hai của Infinite Stratos, Huang Lingyin (凰 鈴音 Hoàng Linh Âm) dùng thanh đao để chiến đấu với các đối thủ và cướp vương miện của ichika, trong một sự kiện lễ hội của trường.

Tham khảo

Vũ khí Trung Quốc
Phát minh của Trung Quốc
Kiếm Trung Quốc
Kiếm một lưỡi
Thi đấu wushu
Vũ khí bộ binh Trung Quốc trong Chiến tranh thế giới thứ hai