title: Badnjak

text:
Badnjak (tiếng Serbia: бадњак) hay còn gọi là veseljak (весељак), là cành cây hoặc cây non được người Serb Chính thống giáo đốt trên lò sưởi trong đêm Giáng Sinh. Badnjak thường là cây sồi còn non thân thẳng được chặt vào sáng sớm ngày Giáng Sinh. Các công đoạn chặt, chuẩn bị, dựng đều trải qua những nghi thức phức tạp, khác nhau ở một số nơi. Đốt badnjak đi kèm với lời cầu nguyện cho năm mới được đầy đủ đồ ăn, hạnh phúc, tình yêu và tiền bạc. Badnjak được coi như một nhân vật; người ta mừng đón badnjak và dâng lễ như ngũ cốc, rượu và mật ong. Khi badnjak cháy trong lễ Giáng Sinh, vị khách đầu tiên sẽ dùng cành cây hoặc gậy đập lên với hàm ý hạnh phúc và công việc của gia đình sẽ tràn ngập như những tàn lửa tóe ra xung quanh badnjak. Do cuộc sống hiện đại không được đốt lửa trên lò nữa nên badnjak có thể chỉ còn là cây trang trí trong ngày Giáng Sinh.

Tục lệ đốt badnjak theo truyền thống dân gian là để kỷ niệm sự kiện tại Bethlehem, các mục đồng đã đốt củi để sưởi ấm cho hài nhi Giêsu mới sinh và mẹ Ngài. Badnjak cũng có thể coi là biểu tượng của thập giá mà Chúa Giêsu bị đóng đinh, còn ngọn lửa tượng trưng cho sự cứu rỗi theo niềm tin Cơ Đốc được tỏa ra qua sự kiện khổ hình đó. Các nhà sử học tôn giáo, ngữ văn và dân tộc học lại cho rằng người Serb thừa hưởng phong tục này từ tôn giáo tiền Cơ Đốc. Họ diễn giải badnjak là hiện thân của linh hồn cây cối hay như một vị thần qua lửa đốt chết đi rồi sống lại, và ban đất đai màu mỡ, sức khỏe, hạnh phúc cho gia đình đã hiến tế và cầu xin. Ngọn lửa badnjak tượng trưng cho ánh sáng Mặt Trời mang lại năng lượng sức sống cho năm mới. Một số dân tộc Nam Slav cũng có phong tục tương tự, một số vùng khác ở châu Âu cũng ghi nhận truyền thống đốt cây trong lễ Giáng Sinh.

Người Serb trước kia thực hiện phong tục badnjak ở trong nhà, sau chuyển thành nghi thức chung của cộng đồng bên ngoài từ thời Vương quốc Serbia. Khi ấy, binh lính vẫn thường đốt cây badnjak trong đêm Giáng Sinh tại doanh trại. Sang thời Vương quốc Nam Tư, nghi lễ badnjak được chuẩn hóa trong quân đội nhưng rồi kết thúc khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ. Từ thập niên 1990, Giáo hội Chính thống giáo Serbia và các cộng đồng địa phương tổ chức lễ Giáng Sinh công cộng, badnjak giữ vị trí quan trọng trong buổi lễ. Vào dịp Giáng Sinh, dân chúng trong giáo xứ sẽ đốn cây và mang đến nhà thờ, đặt trước cổng, tại đó giáo sĩ sẽ làm lễ và ban phước. Buổi lễ kết thúc bằng hình ảnh tất cả mọi người vây quanh đống lửa.

Lễ tại gia

Chặt cây và chuẩn bị

Sáng sớm trước ngày Giáng Sinh, thường là trước khi mặt trời mọc, chủ nhà cùng các đàn ông trong nhà vào rừng chặt cây badnjak. Khi khởi hành bắn súng trường hoặc ná cao su prangija làm hiệu. Cây cử thường được chọn làm badnjak, còn nếu không có sẵn thì có thể chọn sồi thay thế. Miền đông Serbia cũng có khi chọn các loại cây gỗ khác ít phổ biến hơn như dẻ gai, lê, mộc qua, bạch dương hay mận. Ở vùng duyên hải Montenegro nơi không có sồi thì thay thế bằng lấy ô liu, nguyệt quế, du hoặc thạch nam. Cây được dùng còn non, thẳng và không bị gãy dập. Chặt trộm cây trong rừng nhà khác sẽ có giá trị hơn là cây trong rừng nhà mình.

Ở một số nơi như Montenegro, mỗi hộ có thể chặt nhiều hơn một cây badnjak, số lượng tùy nơi, như bằng số lượng nam giới trong nhà cộng thêm một cây. Như vậy, mỗi người nam trong nhà sẽ có một cây, chủ nhà được cây to nhất, còn cây nhỏ nhất dùng để đốt chung. Ở Grblja phía tây nam Kotor, một cây badnjak từ sồi hoặc ô liu được cắt ra chia cho mỗi người trong nhà, ngoại trừ bà nội trợ. Thay vào đó, bà nhận được khúc cây nhựa điều gọi badnjačica (badjank cái). Ở vùng duyên hải Montenegro, tất cả các badnjak trong  nhà không nhất thiết phải cùng một loại cây gỗ.

Từ badnjačica cũng dùng để chỉ về khúc cây nhỏ hơn khi có hai khúc cây được chuẩn bị cho đêm Giáng Sinh. Tại Resava, badnjačica dùng để chỉ cây gỗ sồi Ý còn badnjak thì chỉ về cây gỗ từ sồi Thổ. Ở Zagarač miền trung Montenegro, cả badnjačica lẫn badnjak có thể đều chặt từ cùng một cây nếu cây đủ cao. Một số nơi lại còn có cả khúc cây thứ ba gọi là badnjačić (badnjak con). Đa số các nơi đều lấy cây còn non thân mảnh thì ở oblast Bukovica, Dalmatia, hai khúc gỗ có đường kính lên tới 30 đến 50 cm, kèm theo một khúc khác đường kính nhỏ hơn, thể hiện cho  ba ngôi. Một số nơi lại thay vì chặt cây tươi, họ lượm những cành khô về để làm badnjak.

Khi tìm được cây phù hợp, chủ nhà đứng trước cây và quay mặt về hướng đông. Sau đó rắc hạt lúa mì lên và cất tiếng: "Xin chào và chúc badnjak vui vẻ", làm dấu thánh, cầu nguyện và hôn cây (tùy vào phong tục mỗi địa phương mà có thể bỏ qua một số thủ tục). Người đó bắt đầu giải thích lý do mình sẽ chặt với badnjak, ví dụ như ở Levča, họ nói rằng: "Ta đến để mang mi về nhà, trở nên kẻ trung tín giúp đỡ mọi việc và thịnh vượng, trong nhà, trong chuồng, ngoài đồng và khắp mọi nơi". Người chủ dùng rìu chặt chéo xuống cây. Phong tục một số nơi cấm dùng tay không chạm vào badnjak nên người chặt cây phải đeo găng. Cây phải đổ về phía đông và không được đè lên cây cối xung quanh. Một số nơi quy định chỉ được chặt bằng ba nhát rìu, nếu vẫn không được thì phải dùng tay bẻ vặn nó ra. Chỗ bẻ gãy đó còn được gọi là phần "râu cằm" và được tạo ra cố ý rõ ràng. Một khi đã chặt xuống thì không được để lại mà phải mang về, nếu không badnjak sẽ nguyền rủa gia đình gặp xui xẻo.

Ở Šumadija, nửa ổ bánh mì được để lại trên gốc cây, nửa còn lại ăn trên đường đưa badnjak về nhà. Ở Zagarač, gốc cây bị chặt được phủ rêu hoặc lá khô, nếu sang xuân có chồi non nhú lên từ đó thì được coi là điềm may mắn hạnh phúc và thịnh vượng cho năm đó. Mảnh vụn cây khi chặt cũng được mang về nhà, đặt ở nơi mong muốn có sự sinh sôi trong năm tới như cạnh tổ ong, trong chuồng gà, hoặc thùng đựng sữa bò. Một số nơi đặt dưới đống men làm bánh để hi vọng mọi việc trong nhà sẽ nở dậy như men. Ở Semberija, một vụn gỗ được cho vào bột làm bánh tỏi, theo truyền thống là để "vì những con ong".

Badnjak thường được bỏ ngọn để không quá dài, chỉ khoảng 2,5 mét đổ lại để có thể vác được trên vai. Tùy phong tục mỗi nơi mà các cành có bị chặt bỏ hay không, sau đó người ta đặt badnjak thẳng đứng ngay cạnh cửa trước. Tại vùng duyên hải Montenegro, badnjak được trang trí bằng cành nguyệt quế, ô liu, dây thường xuân, trên ngọn có thể gắn hương thảo và vân sam, giữa cây và phía gốc là vòng hoa thường xuân, lụa hoặc len đỏ. Một số vùng miền đông Serbia và Kosovo có thể quấn chiếc áo của nam giới quanh badnjak. Tại Rađevina, badnjak được cắt thành ba phần, phần chính quan trọng nhất nằm ở phía gốc gọi là dozemak. Tại Resava, Levča, Temnić, Jadar ở Serbia cũng như România hay Ozren của Cộng hòa Srpska, badnjak được chia làm ba khúc tương ứng với nam giới, phụ nữ và trẻ em.

Mang vào nhà và đốt
Tối đến, chủ nhà hoặc một người nam trưởng thành khác mang badnjak vào nhà; việc này gọi là badnjačar. Nếu có nhiều badnjak, khúc cây dày nhất được coi là cây chính và vào nhà đầu tiên. Bước chân phải qua ngưỡng cửa, người mang cây sẽ thay mặt badnjak nói: "Xin chào và chúc Giáng Sinh vui vẻ". Cả nhà liền trả lời: "Chúa ban cho anh tốt lành và may mắn" hoặc "Chúc may mắn cả trăm năm" hay "Chúa ban cho anh tốt lành, hạnh phúc và may mắn" cùng những lời chúc tương tự. Bà nội trợ lấy sàng sẩy bột lên badnjak. Ở Montenegro, badnjak vào nhà giữa hai phụ nữ cầm nến thắp sáng ở hai bên, hoặc nến đính ở hai bên thành cửa. Với tộc người Kuči, bà nội trợ mang ổ bánh mì ra để đón và chạm vào "râu cằm" badnjak.

Vào trong nhà, người mang badnjak đến lò sưởi, đặt lên đống lửa, dịch lên trên một chút để cầu mong cả nhà sẽ phát triển trong năm tới. Nếu có những cây còn lại thì các người nam khác trong nhà sẽ mang vào đặt song song hoặc vuông góc với badnjak chính. Với những nơi có cả badnjak và badnjačica thì sẽ đặt hai cây vuông góc, có khi bôi mật ong lên cây, đàn ông sẽ hôn badnjak còn phụ nữ hôn badnjačica. Ở Bukovica, hai khúc dày được đặt cạnh nhau, còn khúc mỏng hơn đặt lên phía trên (ba ngôi). Ở Hercegovina thế kỷ 19, những nhà lớn sẽ cho ba bốn đôi bò kéo badnjak vào, sau khi đặt lên lửa, bò sẽ ra khỏi nhà qua cửa sau.

Ngay trước hoặc sau khi badnjak vào nhà, rơm sẽ được rải khắp sàn nhà. Khi trải rơm, người ta cũng nói những lời chúc giống như khi rẩy bột lên badnjak. Người trải rơm vừa làm vừa bắt chước tiếng gà mái gọi con "Cục cục cục", còn lũ trẻ bắt chước tiếng gà con: "Chiếp chiếp chiếp". Tại Čečava miền bắc Cộng hòa Srpska, lũ trẻ nằm lăn xuống rơm, nhắm mắt và dùng miệng cắn lấy rơm đứng dậy. Đứa nào ngậm sợi rơm dài nhất được coi là có phúc trong năm mới. Tục lệ ở Risan thì người vừa trải rơm vừa phải kêu to lên rằng "Nơi nào có rơm là có vinh quang". Người ta ném vài nắm hạt óc chó vào đống rơm. Rơm được để như vậy cho đến ngày thứ ba của kỳ lễ Giáng Sinh thì sẽ được dọn và mang ra ngoài. Bó rơm được để vào nơi khô ráo để đốt vào Ngày Lễ Thánh George nhằm bảo vệ đồng ruộng mùa màng.

Phần đầu gần gốc của badnjak có ý nghĩa đặc biệt. Ở Montenegro, nó được coi là đầu badnjak và khi đốt phải quay về hướng đông. Ở miền trung Serbia thì phần đầu này phải nằm lộ ra ngoài đống lửa để tránh bị lửa bén trực tiếp vào. Gia đình gọi những người chăn gia súc trong nhà đến hôn lên phần đầu badnjak để mong cho đàn cừu sinh sôi trong năm mới. Ở Gruža, phần đầu badnjak được bôi mật ong, và lũ trẻ sẽ liếm lên đó. Ở phía đầu badnjak, gia đình có thể bày bánh mì, đường, rổ ngũ cốc, mật ong, bánh ngọt, rượu, muối, mận khô, ngũ cốc và táo. Tất cả người trong nhà sẽ đến hôn lên vết chặt ở đầu badnjak.

Chủ nhà lấy hũ rượu rưới vào badnjak; một số nơi còn rảy cả hạt lúa mì lên nữa. Rồi chủ nhà cầu nguyện: "Lạy Chúa, xin ban cho nhà này sức khỏe và và niềm vui, cho chúng con lương thực và vườn nho, cho lũ trẻ chúng con khỏe mạnh, cho gia tăng sản nghiệp chúng con nơi đồng ruộng, kho chứa và chuồng gia súc!" hoặc "Chúc sức khỏe badnjak, tôi dâng lên người lúa mì và rượu vang, người hãy ban cho tôi phước lành và bình an!" cùng những câu tương tự. Sau đó, ông chúc mừng Giáng Sinh cho cả nhà mình, uống rượu rồi chia cho mọi người cùng uống theo thứ tự tuổi tác, nam rồi đến nữ. Ở Kuči, người ta đổ rượu lên "râu cằm" badnjak rồi cho một bé gái ngồi lên một lát, nhằm giúp đàn gia súc sinh sôi. Sau đó, cả nhà quây quần dùng bữa tối Giáng Sinh, theo truyền thống có đậu, cá, ngũ cốc, mật ong, cùng với rượu vang đỏ và bánh không men, bánh không được cắt bằng dao mà phải dùng tay bẻ.

Có một số luật lệ cần chú ý khi đốt badnjak. Dẫm lên hoặc nhảy qua badnjak, hay thổi vào ngọn lửa đều bị coi là tội lỗi. Không nên dịch chuyển badnjak khi đang cháy để tránh bị gãy, khúc badnjak rời ra chỉ nên do lửa cháy mà thôi. Không ai được ngủ quên trước khi badnjak cháy hết để tránh người trong nhà bị bất đắc kỳ tử trong năm tới.

Theo phong tục địa phương, thời khắc badnjak cháy rụi được đánh dấu rất long trọng. Người chủ gia đình hôn badnjak, rót rượu và bánh mì nướng lên badnjak. Mọi người thường đi ra sân và bắn chỉ thiên để ăn mừng. Chủ nhà có thể thưởng quà cho người đầu tiên nhìn thấy badnjak cháy rụi. Có hẳn một động từ riêng là preveseliti để dùng chỉ về badnjak cháy rụi thay vì động từ thông thường pregoreti. Sau khi đã preveseliti, một số nơi thì để lửa tắt nhưng những nơi khác thì đàn ông trong nhà phải túc trực bên lò sưởi để duy trì ngọn lửa.

Khi badnjak tắt lửa, phần đầu được lấy ra và dùng tùy theo mục đích của phong tục địa phương. Một số nơi đặt ở gần tổ ong hoặc trên cành mận hay táo non. Ở các nơi khác, nam giới sẽ gọt thánh giá từ đó, rồi gắn dưới hiên nhà hay các vị trí khác trong nhà, ngoài đồng, vườn nho, tổ ong,... mục đích cầu mong cho cả năm hạnh phúc và thịnh vượng. Một số ném dấu thập tự này lên mái nhà. Ở Kosovo, một khúc của badnjak được giữ lại để đốt tiếp vào đêm giao thừa hoặc lễ Hiển Linh. Cũng có thể nó được giữ lại tới Giáng Sinh tiếp theo để đốt trước khi có cây badnjak mới, coi như là biểu tượng của sự liên tục.

Lửa từ badnjak sẽ được giữ cho hết ngày Giáng Sinh, dù là cháy tiếp từ đêm hay được nhóm lại vào sáng sớm. Người khách đầu tiên viếng thăm gia đình hôm ấy rất quan trọng (giống như tục xông đất năm mới ở một số nơi). Người này thường là một nam thanh niên được chọn và mời trước đó, gọi là polaznik. Để không mời mà đến trước cả polaznik, người ta tránh tự ý đến nhà nhau vào dịp Giáng Sinh. Sáng sớm, polaznik đến nhà đó, bước vào bằng chân phải và cất tiếng chào: "Đấng Christ đã hạ sinh và chúc mừng Giáng Sinh", cả nhà đáp lại: "Quả thật Ngài đã giáng sinh". Một số nơi thì chuẩn bị trước cho cậu một cây gậy trước cửa nhà. Cậu mang nó vào lò sưởi, đập vào badnjak đang cháy để bắn ra các tia lửa và đọc thơ:

Từ ngữ có thể khác nhau nhưng về cơ bản đều mang ý nghĩa gợi lên hạnh phúc và thịnh vượng. Sau đó, cậu trai bỏ gậy xuống, dịch cây gỗ cháy một chút hàm ý là năm mới có sự tiến bộ, rồi ném một đồng xu vào lửa. Sau đó, cậu tham gia một số nghi lễ khác không liên quan đến badnjak. Cậu được tặng một ổ bánh ngọt hình tròn và món quà do gia đình chọn trước. Ngoài ra, phong tục dùng vật nuôi làm polzanik thay cho cậu trai trẻ vẫn tồn tại ở một số nơi cho đến nửa đầu thế kỷ 20. Tại Rađevina, chủ nhà sẽ mang một con cừu vào, đặt nó đứng giữa lò sưởi và chính mình, lấy cành cây cắt ra từ badnjak đập lên nó, cầu xin hạnh phúc, thịnh vượng và nói: "Chúng ta đã vượt qua một đám lửa và chẳng sợ gì đám khác." Hai vợ chồng chủ nhà hôn nhau phía trên con cừu và nói: "Cầu cho con cừu hôn những chiên con giống như chúng ta đã hôn nhau."

Ở một số nơi trong Vịnh Kotor, người ta không chỉ chuẩn bị badnjak vào đêm Giáng Sinh, mà cả trong đêm giao thừa, lễ Hiển Linh và lễ Thánh Sava. Ở Kuči, năm mới được gọi là Giáng Sinh của phụ nữ, nên mỗi nhà chuẩn bị số badnjačica bằng với số phụ nữ trong nhà.

Ở Jadra, tro than badnjak còn dùng để bói toán, tiên đoán số lượng các loại ngũ cốc và gia súc, dựa trên loại than còn hồng lâu nhất hay số lượng tro còn lại. Một số nơi tin rằng sẽ thu được nhiều mật ong nếu badnjak tự nổ bắn ra các tia lửa. Người ta đặt tro than lên các cành cây ăn trái, hoặc đặt cành badnjak vào cây ăn trái còn non. Tro được ném lên cây trồng ngoài vườn, trộn nấu với cám cho gia súc gia cầm ăn. Thậm chí còn giữ tro lại để pha nước uống trị đau đầu. Còn rất nhiều tục lệ liên quan đến badnjak được ghi chép lại.

Truyền thống badnjak cổ xưa có nhiều phiên bản mới thích nghi với cuộc sống hiện đại. Nhà ngày nay thường không còn lò sưởi lửa để đốt badnjak, nên có thể tượng trưng bằng vài cành sồi đặt cạnh lò nướng, một số người cũng có thể đốt lửa trong lò. Một số người chặt badnjak thành những mảnh nhỏ cho vừa vào lò. Tuy nhiên, phổ biến nhất là dùng một cành sồi trang trí nhà cửa vào ngày Giáng Sinh. Nó được giữ trong nhà cho đến Giáng Sinh tiếp theo thì được thay thế bằng một cành cây mới. Những cành badnjak nhỏ này có thể mua được trong các chợ tại thành phố hoặc lấy từ nhà thờ. Thông thường, cành sồi sẽ được bó quanh bằng vòng giác mộc và một ít rơm.

Việc giữ cây badnjak có thể coi là điều cơ bản nhất mà một gia đình Serbia thể hiện tôn kính truyền thống dân tộc mình. Trong sử thi Gorski vijenac của Njegoš, Vojvoda Batrić kêu gọi vua quan Hồi giáo Montenegro quay về với dân tộc Serb và Cơ Đốc giáo: "[...] Hãy đập bỏ tháp và nhà thờ Hồi giáo đi, rồi làm hai chuyện vinh dự là chuẩn bị cây badnjak Giáng Sinh và vẽ trứng Phục Sinh, ta đã kiêng ăn cho tất cả các ngươi đó”. Njegoš mô tả không khí lễ hội quanh việc đốt badnjak qua lời một trong những nhân vật chính là viện phụ Stefan:

Phong tục badjnak tại nhà cũng được nhà khoa học Nga Pavel Rovinsky ghi chép lại khi khảo cứu về dân tộc học Montenegro.

Lễ hội công cộng

Phong tục badnjak lúc đầu chỉ diễn ra trong gia đình đã dần chuyển thành nghi lễ chung của làng xóm. Dưới thời Vương quốc Serbia, nghi lễ này lần đầu được tổ chức trong doanh trại, giúp binh lính đóng quân vào dịp Giáng Sinh được hưởng không khí lễ hội một cách đơn sơ. Sang thời Vương quốc Nam Tư, tục badnjak được chuẩn hóa thành nghi thức quân đội và tiếp tục thực hiện. Trong ngày Giáng Sinh, một sĩ quan được chọn ra chỉ huy các đơn vị đồn trú thành một đám rước long trọng trên lưng ngựa với âm nhạc đi kèm. Dân thường và những người thuộc tổ chức dân sự cũng được tham gia đám rước tới khu rừng gần nhất để lấy badnjak. Họ chặt một lượng cây đã tính từ trước, dành cho hoàng cung, cho gia đình các quan tướng, cho chỉ huy cao tuổi nhất trong đồn, và cho từng chỉ huy đoàn quân riêng. Khi badnjak về đến doanh trại sẽ có diễn văn chào đón.

Số lượng dân sự tham gia lễ rước Giáng Sinh quân sự tăng dần theo năm, nên dần trở thành một lễ hội quốc gia. Vào thập niên 1930, tục đặt badnjak đã trở thành một nghi thức cung đình. Đại diện quân đội sẽ tiến hành nghi thức trong một căn phòng hoàng gia có lò sưởi, nhà Karađorđević giữ vai trò chủ nhà. Cuối thập niên 1930, ở một số vùng của Vương quốc Nam Tư, chủ yếu tại Vojvodina và Montenegro, badnjak được đặt giữa quảng trường hoặc ngã tư đường chứ không nằm trong doanh trại nữa. Một linh mục sẽ chủ trì trước mặt quân đội và dân thường. Tập tục này tượng trưng cho khối đại đoàn kết nhà nước, nhà thờ và dân chúng, nhưng việc này chấm dứt khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ.

Trong thời kỳ xã hội chủ nghĩa Nam Tư, các nghi lễ tôn giáo bị đàn áp. Vào giữa thập niên 1980, nghi thức tôn giáo theo phong cách mới được tái lập trong nội bộ gia đình, rồi dần sau đó mới xuất hiện nơi công cộng. Đầu thập niên 1990, Giáo hội Chính thống giáo Serbia và các cộng đồng địa phương đã tổ chức lễ Giáng Sinh công khai, thường gồm ba phần cơ bản: chuẩn bị, nghi lễ và phần hội vui. Công tác chuẩn bị bao gồm đi chặt badnjak, đưa đến cổng nhà thờ, trang hoàng và các việc khác để vào lễ. Nghi lễ bao gồm phần thờ phượng buổi tối, đặt badnjak lên đống lửa trước cổng nhà thờ, ban phúc hoặc thánh hiến badnjak, có chương trình hát lễ và ngâm vịnh. Một số nơi không đốt ở cổng nhà thờ mà tại những nơi phù hợp trong làng hay thị trấn. Phần hội vui mừng sẽ tập hợp tất cả mọi người cùng quây quần bên đống lửa. Lễ hội sẽ có những khác biệt tùy theo truyền thống các vùng khác nhau.

Hoạt động chính của phần chuẩn bị là đi lấy badnjak. Việc này có thể do một người thực hiện, nhưng thường thì tổ chức thành một đám rước có cả ngựa, xe đi cùng. Badnjak được chọn thường là cây sồi hoặc cử cao, còn lá khô. Có thể họ chặt một cây, nhưng đôi khi cũng là ba cây tượng trưng cho Chúa Ba Ngôi. Một số nghi thức dân gian có thể được thực hiện khi chặt cây. Một lượng lớn cành badnjak nhỏ thường được chuẩn bị trước và phát cho tín hữu tập trung tại cổng hay trong nhà thờ. Một số nơi có nghi lễ rước badnjak về trên xe hàng. Tới nhà thờ cũng vậy, có thể chỉ cần đặt trước cổng không cần bất kỳ nghi thức nào nhưng phong tục ở một số vùng Cộng hòa Srpska và Vịnh Kotor thì việc này cũng thành sự kiện náo nhiệt.

Phần lễ là hoạt động chính. Đầu tiên là lễ thờ phượng buổi tối, thời gian và sắp xếp tiết mục trong lễ khác nhau tùy từng nơi. Có những nơi vào cuối lễ, bánh kẹo được ném lên rơm rải trên nền nhà thờ, còn lũ trẻ nhảy vào lượm nhặt. Việc đặt badnjak lên đống lửa trước cổng nhà thờ thường được thực hiện sau khi đọc kinh, do linh mục hoặc những giáo dân đáng kính đảm nhiệm. Trước đó, badnjak có thể được rước quanh nhà thờ. Nếu có nhiều badnjak thì chúng được xếp thành hình thập giá. Rồi đến lượt tất cả mọi người đặt những cành badnjak nhỏ của mình. Linh mục sẽ thực hiện nghi thức thánh hóa hoặc ban phúc cho badnjak, rẩy hạt lúa mì lên, đốt badnjak trong khi hát thánh ca chúc mừng Giáng Sinh, rồi rót rượu vang hoặc mật ong lên, và có bài cầu nguyện dành riêng cho dịp này. Một số nơi, nghi thức thánh hóa thực hiện bằng cách rẩy nước phép, trước hoặc sau khi đặt badnjak vào để đốt, nên tùy vào thứ tự mà tiến hành ở trong hay nơi cổng nhà thờ.

Phần nghi lễ kết thúc bằng một bài giảng ngắn của linh mục cùng một vài tiết mục kéo theo, thường là ca đoàn hoặc nghệ sĩ hát thánh ca về Giáng Sinh và badnjak. Ở Montenegro, vĩ cầm tấu lên để hát 10 điệu khúc dân gian. Tiếp theo là phần hội: mọi người quây quần bên đống lửa, uống rượu hoặc trà nóng, một số nơi còn có đồ ăn kiêng vì mùa chay Giáng Sinh còn tiếp diễn đến ngày Giáng Sinh hôm sau. Khi đã xong, mọi người mang các cành badnjak nhỏ về nhà và giữ cho đến Giáng Sinh năm tới.

Trong hoàn cảnh Nam Tư xã hội chủ nghĩa đàn áp phần lớn các hoạt động tôn giáo công cộng kéo dài đến tận đầu thập niên 1990, những người Serb di cư và con cháu họ tại Hoa Kỳ vẫn giữ được các nghi lễ này. Badnjak được thực hiện tại các nhà thờ Chính thống giáo Serbia ở Hoa Kỳ từ lúc ấy cho đến ngày nay.

Ý nghĩa diễn giải

Theo giáo hội, nguồn gốc badnjak được giải thích bằng những sự kiện liên quan đến sự Giáng Sinh của Chúa Giêsu. Căn cứ vào Lu-ca 2:1–20, Đức Mẹ Đồng Trinh sinh hài nhi Giêsu tại Bethlehem, quấn khăn và đặt vào trong máng cỏ. Theo truyền thống, máng cỏ nằm trong một hang đá gần Bethlehem. Một thiên thần xuất hiện vào báo cho những mục đồng rằng Đấng Cứu Thế đã ra đời. Đến Bethlehem, các mục đồng thấy hài nhi nằm trong máng cỏ như lời thiên thần báo tin. Dân gian cho rằng các mục đồng đã chặt cây mang vào hang để đốt lửa sưởi ấm cho bà Maria và con trẻ mới sinh. Như vậy, badnjak dùng để kỷ niệm lại sự kiện này.

Một trong những lời cầu phúc badnjak do các linh mục đọc, badnjak được coi là biểu tượng thập tự giá của Chúa Giêsu và cũng nhắc nhớ về sự kiện Giáng Sinh. Trong đó, các mục đồng khi đến thờ lạy Chúa đã lấy củi đốt để sưởi, đồng thời loan báo cho nhân loại về khổ hình Ngài chịu trên thập tự.

Các sử gia tôn giáo, ngôn ngữ học và dân tộc học cho rằng phong tục badnjak bắt nguồn từ tôn giáo Slav cổ. Sử gia tôn giáo Serbia Veselin Čajkanović viết rằng trong tín ngưỡng tiền Cơ Đốc của người Serb, có những cái cây là nơi trú ngụ của thần linh hoặc thậm chí chính nó cũng là một vị thần. Điều này thể hiện qua badnjak, khi người ta chào và cầu xin với badnjak, dâng tế lễ lên cho badnjak, một đối tượng có thân vị chứ không chỉ là cái cây đơn thuần.

Badnjak có thể hiện thân cho linh hồn cây cối, người ta dâng lễ để mong đồng ruộng tốt tươi, gia đình được sức khỏe và hạnh phúc. Đốt badnjak tượng trưng cho ánh sáng mặt trời và nhằm cung cấp năng lượng sống ấm áp của mặt trời cho năm mới. Đốt badnjak là sự kết hợp của tục thờ cây cối với tục thờ lửa. Čajkanović coi badnjak tiền Cơ Đốc là một thần linh chết qua lửa thiêu rồi sống lại, giống như Attis, Osiris, Adonis và Sandan. Čajkanović cũng đề xuất rằng hình thánh giá ở phần cuối gốc badnjak có nguồn gốc từ hình tượng tiền Cơ Đốc tương đương như lari trong thần thoại La Mã, hình thập tự giá đã nhân cách hóa thần tượng chứ không phải xuất phát từ Cơ Đốc giáo. Badnjak thường làm từ cây sồi, đây cũng là loài cây thiêng trong tôn giáo Slav cổ, gắn liền với vị thần tối cao Perun.

Tín ngưỡng về linh hồn tổ tiên bảo vệ cho gia đình, cư ngụ nơi bếp lửa hay lò sưởi có ở nhiều dân tộc, trong đó có cả người Slav. Tục thờ lửa được ghi nhận trong tôn giáo Slav cổ được chuyển thành ý niệm tôn thờ vị trí lò sưởi trong nhà, rồi cùng kết hợp với tín ngưỡng thờ tổ tiên. Tục tế lễ cho lửa còn rơi rớt lại qua hình ảnh cậu trai trẻ ném đồng xu vào đống lửa sau khi đập vào badnjak. Lửa lò sưởi này không được truyền cho bất cứ ai trong dịp Giáng Sinh. Theo Čajkanović, tục kiêng kỵ này là tín ngưỡng dân gian cho rằng linh hồn tổ tiên đang đi lại trong nhà. Bữa tối Giáng Sinh thực chất là để mời tổ tiên cùng dự với con cháu. Các linh hồn tổ tiên tụ tập trong nhà nhiều hơn thường ngày, đặc biệt trên đám rơm trải trên sàn hay trên lò sưởi. Nếu ai lấy lửa từ lò sưởi đi, các linh hồn đang ở đó có thể bị cuốn đi và gia đình sẽ mất đi sự bảo hộ của những linh hồn đó.

Người Slav đúc kết lại những nguyên nhân để không cho lửa như "để hạnh phúc không bị lấy ra khỏi nhà", "vì mùa màng tốt hơn", "vì đàn ong". Ý nghĩa "vì đàn ong" được Čajkanović giải thích với bằng chứng trong tôn giáo Serb cổ, ong được coi là loài côn trùng thánh khiết và linh thiêng, linh hồn tổ tiên có thể ngự trong chúng.

Nhà ngữ văn Nga Vladimir Toporov còn cho rằng việc chặt badnjak là sự tái hiện lại trận chiến thần thoại khi mà Božić Trẻ giết cha mình là Badnjak Già. Các ca khúc mừng Giáng Sinh của người Serb có nhắc đến hai nhân vật này. Theo Toporov, Badnjak Già là sự nhân cách hóa của ngày cuối năm thể hiện sức mạnh hỗn mang đạt đỉnh điểm, còn Božić Trẻ nhân cách hóa ngày đầu năm, dựng lên trật tự vũ trụ mới. Rất có thể cả hai đều bắt nguồn từ hai tuyến nhân vật trong thần thoại giết rồng tiền Ấn Âu: rồng và kị sĩ giết rồng. Nếu giả thuyết này có cơ sở, thì Badnjak Già sẽ có thể đồng nhất với con rồng Ahi Budnja trong Kinh Vệ-đà bị thần Indra giết chết; hay như rồng Python bị thần Apollo giết trong thần thoại Hy Lạp. Tất cả những từ badnjak, budnja, python đều có nguồn gốc Ấn-Âu *bhudh-, nghĩa là nền tảng, độ sâu, đáy.

Nhà ngữ văn Nga Boris Uspensky lại so sánh hai badnjak già trẻ này với hai cha con Nikola trong truyền thống Đông Slav. Thánh Nikola thành Myra được giáo hội lễ kính vào ngày 6 tháng 12, còn ngày mùng 5 thì được coi là ngày dành riêng cho "cha" của Thánh Nikola. Văn hóa dân gian Đông Sav miêu tả Thánh Nikola là người bảo trợ cho thường dân, nông nghiệp, gia súc; gắn liền với sự giàu có, màu mỡ phì nhiêu và sinh sôi. Uspensky chứng tỏ rằng vị thánh này thừa hưởng các đặc tính của thần rồng Volos vốn được người Đông Slav tôn thờ trước khi tiếp nhận Cơ Đốc giáo. Đối thủ của Volos là thần sét Perun được phản ánh qua nhân vật cha Thánh Nikola.

Nhiều truyền thuyết kể về cuộc đối đầu giữa hai cha con Nikola. Mối liên hệ Badnjak Già-Božić Trẻ với Cha-Con Nikola có thể xem xét qua thực tế ở nhiều vùng Đông Slav, các phong tục Giáng Sinh (Božić) được chuyển hóa từ tục thờ Nikola. Tuy nhiên vẫn có mâu thuẫn khi đối chiếu hai cặp hình mẫu này, đó là ở một hình mẫu, người cha xuất phát từ rồng thần thoại, người con là đối thủ, còn ở hình mẫu kia vị trí đó lại bị tráo đổi ngược lại. Theo Uspensky, sự đảo ngược này thể hiện ở phong tục một số nơi, ngày "cha" Nikola lại sau Ngày Lễ Thánh Nikola, chứ không phải trước như thông thường. Trong ý nghĩa này, "rồng" (Nikola) xuất hiện trước "kẻ giết rồng" (cha của Nikola) giống như Badnjak Già-Božić Trẻ.

Nhà dân tộc học và nhân chủng học Serbia Petar Vlahović cho rằng danh từ badnjak và dạng tính từ badnji bắt nguồn từ động từ bdeti có nghĩa là thức, theo phong tục mọi người phải (thay phiên) thức trong đêm Giáng Sinh. Nhà ngôn ngữ học và triết học Vuk Stefanović Karadžić cũng đề xuất cách giải thích tương tự.

Dấu vết phong tục của người Serb Hồi giáo
Nhà sử học Ivan Jastrebov viết rằng những người Hồi giáo sống ở Opole (gần Prizren) vẫn giữ các phong tục của dân Serb, dù nhóm Kukli-beg tìm mọi cách xóa bỏ hết những phong tục đó. Khoảng 30 năm trước khi ông viết về người Opole, họ vẫn chuẩn bị badnjak chu đáo. Phong tục này chỉ còn là đặt chéo badnjak khi đốt chứ không thành hình thập tự nữa. Sau khi cải sang Hồi giáo, người Opole chỉ đốt badnjak mà không có các nghi thức kèm theo. Người Hồi giáo Albania vẫn gọi badnjak và badnjačica là palibožić, từ này bắt nguồn tiếng Nga có nghĩa từ bozhok (chúa nhỏ) và paliti (đốt). Người Opole và Gora cuối cùng mất phong tục này vì vào mùa đông không còn người nam nào biết cách thực hiện giống như thuở trước, thời điểm ấy họ thường đến Rumelia, Epirus, Bulgaria và Serbia để kiếm sống. Những người Gora già cả thì vẫn nhớ có phong tục này do tổ tiên truyền lại.

Phong tục tương tự ở châu Âu

Nhiều vùng khác nhau tại châu Âu cũng có truyền thống đốt củi trên lò sưởi vào dịp Giáng Sinh. Thi sĩ Robert Herrick ở Anh thế kỷ 17 viết "that sweet luck may come while the log is a-teending" (may mắn ngọt ngào đến khi đốt khúc cây) khi đốt khúc cây Yule. Các địa phương ở Pháp gọi khúc cây Giáng Sinh là chalendal, calignaou, tréfoir và tréfouet. Người Provence lại chặt cây ăn trái, cả nhà cùng mang cây vào đồng thời hát khúc ca cầu xin gia đình được phúc, phụ nữ sinh con, cùng dê con, chiên con đầy đàn, lương thực và rượu nho dư dật. Trước khi đốt củi, người con út sẽ rưới rượu lên trên. Nhiều vùng ở Ý cũng có tục này. Ở Toscana, Giáng Sinh được gọi là Festa di Ceppo nghĩa đen là "lễ hội khúc cây". Ở Val di Chiana, lũ trẻ bị bịt mắt và lấy gậy đập vào khúc cây đang cháy. Đức và Bắc Âu cũng có phong tục về cây Giáng Sinh. Đêm Giáng Sinh ở Thüringen, cả nhà sẽ đặt Christklotz (khúc cây Đấng Christ) vào lò trước khi đi ngủ, như vậy nó có thể cháy suốt đêm.

Người Croat cũng có phong tục giống badnjak là những cây sồi Thổ hay phỉ dài đến hai mét với nhiều chùm hoa đuôi sóc, dùng để trang trí ngày Giáng Sinh đặt ở cửa, dưới hiên hoặc trên mái. Hoặc ba khúc cây sồi đốt trong lò sưởi đêm Giáng Sinh. Ở một số nơi lại có biến thể là khúc gỗ khắc hình thập tự giá rồi đốt trong bếp vào đêm Giáng Sinh. Ở Bulgaria thì gọi là badnik (бъдник), người nam trẻ nhất trong nhà vào rừng chặt cây sồi, du hoặc lê. Cây được mang vào nhà đục một lỗ ở đầu để đổ rượu, dầu và nhũ hương vào rồi dùng vải lanh trắng quấn bịt lỗ đó lại, rồi đốt trên lò sưởi.

Vào đêm Giáng Sinh, người Hy Lạp đốt một khúc gỗ lớn và cho cháy âm ỉ trên lò sưởi cho đến tận Lễ Hiển Linh. Việc này nhằm bảo vệ chống lại quỷ sứ Kallikantzaros (), người ta tin rằng chúng ra khỏi hang ổ vào ban đêm giữa 12 ngày từ Giáng Sinh đến Lễ Hiển Linh để tấn công và hãm hại con người. Lửa và khói từ khúc gỗ có tác dụng ngăn lũ Kallikantzaros vào nhà qua đường ống khói.

Tục đốt khúc cây trong đêm Giáng Sinh cũng có ở Albania gọi là buzm. Khi buzm được đưa vào sân, một người nhà sẽ đến trước cửa, hô tên chủ nhà, và báo rằng buzm sẽ đến và mang theo nhiều điều kỳ diệu. Chủ nhà sẽ nói "Chào mừng!" rồi diễn ra nghi thức rước buzm vào, cả nhà bày tỏ lòng kính trọng trước buzm. Sau đó, họ đặt khúc cây lên lò sưởi cùng với một phần đồ ăn thức uống có sẵn, rồi thiêu chung tất cả trong lò.

Xem thêm
 Cây Giáng Sinh

Ghi chú

Tham khảo

Thư mục

Tài liệu bổ sung
Čajkanović (1994) trích dẫn các ấn phẩm dân tộc học tiếng Serbia sau để viết về badnjak:

 Srpski etnografski zbornik [Kỷ yếu dân tộc học Serbia], Beograd: Viện hàn lâm Khoa học Nghệ thuật Serbia
 50: 246ff. 1934.
 58: 222, 224, 227. 1948.
 64: 157ff. 1951.
 73: 107–10. 1958.
 Glasnik etnografskog muzeja u Beogradu [Bản tin Bảo tàng Dân tộc học Beograd], Beograd: Bảo tàng Dân tộc học
 22–23: 150ff. 1960.
 26: 71ff. 1963.
 27: 403–6. 1964.
 42: 410–13. 1978.
 Glasnik Zemaljskog muzeja u Sarajevu [Bản tin Bảo tàng quốc gia tại Sarajevo], Sarajevo: Bảo tàng quốc gia
 24–25: 310. 1970.
 29: 93ff. 1974.
 30–31: 55. 1978.

Serbia
Phong tục tập quán
Giáng sinh


title: Charline Effah

text:
Charline Patricia Effah (sinh năm 1977) là một nhà văn và nhà giáo dục người Gabon sống ở Paris.

Con gái của một luật sư và một giáo viên trường học, cô sinh ra ở Minvoul và lớn lên ở Libreville. Cô tham gia nhà hát tại Théâtre Express ở đó. Một câu chuyện "La prère du petit Maquisard" đã nhận được một giải thưởng trong một cuộc thi dành cho các tác giả trẻ. Cùng năm đó, bài thơ "Eldorado" của cô đã giành chiến thắng trong một cuộc thi được tài trợ bởi  chương trình Le cœur et la Plume. Cô có bằng thạc sĩ Văn học hiện đại năm 2000  và sau đó lấy bằng tiến sĩ tại Đại học Lille năm 2008  Cô đang làm giáo viên ở Paris.

Vào năm 2015, cô đã nhận được bằng khen cho văn học tại Nuit des Mérites dành cho người châu Phi.

Tác phẩm được chọn

 Percées et chimères, tiểu thuyết (2011)
 N'être, tiểu thuyết (2014)

Tham khảo

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1977
Số liên kết bản mẫu Interlanguage link


title: Euxoa olivia

text:
Euxoa olivia là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Euxoa


title: Oliver Christensen

text:
Oliver Christensen (sinh ngày 22 tháng 3 năm 1999) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Đan Mạch thi đấu  ở vị trí thủ môn cho câu lạc bộ Bundesliga Hertha BSC và đội tuyển quốc gia Đan Mạch.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1999
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Đan Mạch
Thủ môn bóng đá
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Đan Mạch
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2022


title: Fujiwara no Tamako

text:
,hay , là chính thất của Thiên hoàng Toba, mẹ của 2 vị Thiên hoàng là  Thiên hoàng Sutoku và Thiên hoàng Go-Shirakawa. Bà là trưởng nữ của .

Cuộc sống
Thân phụ của Tamako qua đời khi bà mới bảy tuổi, sau đó bà được Thái thượng Thiên hoàng Shirakawa và tâm phúc của ông là , vợ của Taira no Tadamori và là thân mẫu của Taira no Kiyomori nhận nuôi. Khi bà lớn lên, bà đã được sắp xếp để kết hôn với người thừa kế của gia tộc Fujiwara, Fujiwara no Tadamichi, nhưng thân phụ của Tadamichi, Fujiwara no Tadazane đã từ chối hôn sự sau khi nghe những tin đồn không hay về bà;điều này đã khiến cho Thiên hoàng Shirakawa bất mãn.

Đầu năm 1118, Tamako tiến cung cho em họ mình là Thiên hoàng Toba,với tư cách là con gái nuôi của Thượng hoàng Shirakawa. Chỉ một tháng sau, bà đã được phong lên hàng Trung cung (chūgū). Vào giữa năm 1119, bà hạ sinh đứa con đầu lòng cho Thiên hoàng, Thân vương Akihito. Đầu năm 1123, Thân vương Akihito lên ngôi, (tức Thiên hoàng Sutoku sau này), khi đó ông chỉ mới năm tuổi. Vào năm 1124, Tamako được phong hiệu là Đãi Hiền Môn Viện (Taikenmon-in). Trong khoảng thời gian này, bà hạ sinh trưởng nữ là Nội Thân vương Kishi, 2 người con trai là Thân vương Michihito và Thân vương Kimihito, nhưng cả hai đều bị tàn tật. Bà hạ sinh Nội Thân vương Muneko vào năm 1126 và Thân vương Masahito chưa đầy một năm sau đó, tức năm 1127. Năm 1129, bà hạ sinh đứa con cuối cùng, Thân vương Motohito.

Tamako hạ sinh cho Thiên hoàng tổng cộng bảy người con, và cũng đi cùng ông trong một chuyến du hành đến đền thờ Kumano, tất cả đều diễn ra trong thời gian Thái thượng Thiên hoàng Shirakawa còn tại vị. Khi Thái thượng Thiên hoàng qua đời vào năm 1129, cuộc sống của bà trở nên tồi tệ hơn. Thiên hoàng Toba kế vị Thiên hoàng Shirakawa, ông đã nắm quyền chỉ đạo các cận thần của mình và cô lập vị Thiên hoàng nhỏ tuổi Sutoku. Ông đã khôi phục tước vị cho vị kampaku là Fujiwara no Tadazane,trước đó đã bị Thiên hoàng Shirakawa thải loại, và kết hôn với con gái của Tadazane là Fujiwara no Yasuko, lệnh cho Yasuko làm Hoàng hậu. Hơn nữa, ông dành sự ân sủng của mình từ Ngọc tử sang vị thê tử khác, Fujiwara no Nariko. Năm 1139, Thiên hoàng sắc phong con trai của Nariko, Thân vương Narihito, làm Hoàng Thái tử, vào năm 1141, ông đã buộc Thiên hoàng Sutoku thoái vi.Thân vương Narihito nối ngôi, tức Thiên hoàng Konoe sau này.

Trong khi điều này đang diễn ra và Nariko được phong làm Hoàng hậu của Thiên hoàng Toba, biến loạn trong cung liên tiếp xảy ra, trong đó có việc có người cố gắng nguyền rủa Nariko, và một tin đồn lan truyền cho rằng Tamako đã nguyền rủa Nariko. Kojidan còn cho rằng đã có một tin đồn khác là Thiên hoàng Sutoku thật ra là con trai của Tamako và Thiên hoàng Shirakawa, mặc dù tin đồn này không được ghi nhận trong các tài liệu khác. Năm 1142, Tamako xuống tóc và trở thành một nữ tu tại chùa , do chính tay bà xây dựng. Ba năm sau, vào ngày 10 tháng 9 năm 1145, Tamako qua đời tại dinh thự của người anh cả . Theo ghi chép của Fujiwara no Yorinaga, Thiên hoàng Toba đã chạy đến để chăm sóc bà, và bà đã khóc lớn trong khi rung một chiếc chuông dùng để tụng kinh.

Năm 1155, mười năm sau khi bà qua đời, Thiên hoàng Konoe qua đời ở tuổi 17, và con trai thứ 7 của Ngọc tử, Thân vương Masahito bất ngờ lên ngôi,tức Thiên hoàng Go-Shirakawa. Lúc này, triều đình đã phân tán thành 2 phe, giữa những người ủng hộ Thiên hoàng Go-Shirakawa và những người ủng hộ Thiên hoàng Sutoku, đỉnh cao là xảy ra biến loạn Hōgen.

Hậu duệ

 1119 -1164 Hoàng Thái tử Akihito (Hiển Nhân Thân Vương) (顕 仁 親王), sau này là Thiên hoàng Sutoku
 1122 -1133 Nội Thân vương Kishi / Yoshiko (Hy Tử Nội Thân vương) (禧子内親王)
 1124 -1129 Thân vương Michihito
 1125 -1143 Thân vương Kimihito
 1126 -1189 Hoàng nữ Muneko , sau này là Jōsaimon-in
 1127 -1192 Thân vương Masahito , sau này là Thiên hoàng Go-Shirakawa
 1129 -1169 Thân vương Motohito , sau này trở thành nhà sư dưới pháp danh là Kakushō (性 法)

Nguồn

Tham khảo

Liên kết ngoài

 http://www.guide2womenleaders.com/japan_heads.htmlm

Mất năm 1145
Sinh năm 1101
Hoàng hậu Nhật Bản


title: Waldstadion (Frankfurt)

text:
Waldstadion (), hiện được gọi là Deutsche Bank Park vì lý do tài trợ, trước đây có tên gọi là Commerzbank-Arena, là một sân vận động thể thao có mái che có thể thu vào ở Frankfurt am Main, Hessen, Đức. Đây là sân nhà của câu lạc bộ bóng đá Eintracht Frankfurt. Sân được khánh thành vào năm 1925. Kể từ đó, sân vận động này đã được nâng cấp nhiều lần; lần cải tạo gần đây nhất là công việc tái phát triển thành sân vận động dành riêng cho bóng đá để chuẩn bị cho Cúp Liên đoàn các châu lục 2005 và Giải vô địch bóng đá thế giới 2006. Với sức chứa 51.500 khán giả cho các trận đấu quốc nội và 48.500 khán giả cho các trận đấu bóng bầu dục Mỹ và bóng đá quốc tế, đây là một trong mười sân vận động bóng đá lớn nhất ở Đức. Nơi đây là một trong chín địa điểm tổ chức Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2011, và đã tổ chức bốn trận đấu, bao gồm cả trận chung kết.

Khu liên hợp thể thao Waldstadion bao gồm sân vận động chính và các cơ sở thể thao khác, gồm hồ bơi, sân quần vợt, sân bóng chuyền bãi biển và nhà thi đấu cho các môn thể thao mùa đông. Khu liên hợp này thuộc sở hữu của thành phố Frankfurt am Main. Sân vận động có ga đường sắt riêng, ga Sân vận động Frankfurt am Main, thuộc mạng lưới đường sắt quốc gia của Đức.

Xem thêm
Danh sách sân vận động bóng đá tại Đức
Arena Națională
Sân vận động Quốc gia, Warszawa

Tham khảo

Liên kết ngoài

Official site (in German and English)

Các sân vận động giải vô địch bóng đá thế giới 1974
Các sân vận động giải vô địch bóng đá thế giới 2006
Các sân vận động Cúp Liên đoàn các châu lục 2005
Các sân vận động giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2011
Các sân vận động giải vô địch bóng đá châu Âu 1988
Các sân vận động giải vô địch bóng đá châu Âu 2024
Công trình xây dựng Frankfurt am Main
Eintracht Frankfurt
Địa điểm bóng đá Đức
Sân vận động có mái che có thể thu vào
Sân vận động có mái che có thể thu vào ở châu Âu
Thể thao Frankfurt am Main
Địa điểm điền kinh không còn tồn tại Đức
Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2011
Địa điểm thể thao hoàn thành năm 1925
Khởi đầu năm 1925 ở Đức
Công trình Gerkan, Marg und Partner
Địa điểm thể thao Hessen
Địa điểm bóng bầu dục Mỹ ở Đức
Địa điểm âm nhạc hoàn thành năm 1925


title: Agrotis segetis

text:
Agrotis segetis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

S


title: Euryophion adustus

text:
Euryophion adustus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Euryophion


title: Danh sách tổ chức Liên Hợp Quốc theo vị trí

text:
Trong khi Ban Thư ký của Liên Hợp Quốc có trụ sở tại thành phố New York, Hoa Kỳ, thì nhiều cơ quan, cơ quan chuyên môn, các tổ chức có liên quan có thể đặt tại các phần khác của thế giới, đặc biệt là ở châu Âu.

Danh sách

Xem thêm
 Liên Hợp Quốc
 Hệ thống Liên Hợp Quốc
 Danh sách các tổ chức Liên Hợp Quốc

Tham khảo

Liên kết ngoài

United Nations System of Organisations
Main UN Offices Worldwide - non-comprehensive map

Liên Hợp Quốc
Cơ quan chuyên môn thuộc Liên Hợp Quốc


title: Stroiești

text:
Stroieşti có thể là:

România
Stroieşti, xã ở Suceava
 Stroieşti, làng ở Lunca, Botoşani
 Stroieşti, làng ở Arcani, Gorj
 Stroieşti, làng ở Tătărăni, Vaslui

Moldova
Stroieşti, xã ở Transnistria


title: Flammona trilineata

text:
Flammona trilineata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Flammona


title: Secusio monteironis

text:
Secusio monteironis là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Secusio


title: Giải vô địch bóng đá nữ CONCACAF 2014

text:
Giải vô địch bóng đá nữ CONCACAF 2014 diễn ra tại Hoa Kỳ từ 15 tháng 10 đến 26 tháng 10 năm 2014. Giải được tổ chức nhằm chọn ra các đại diện của khu vực Bắc, Trung Mỹ và Caribe tham dự Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2015. Ba đội đứng đầu giành suất trực tiếp vào vòng chung kết World Cup trong khi đội hạng tư dự trận play-off liên lục địa.

Vòng loại

Canada không tham gia do là chủ nhà giải vô địch thế giới 2015. Các đội vượt qua vòng loại:

Chủ nhà

Bắc Mỹ
  (đặc cách)

Trung Mỹ (thông qua Vòng loại khu vực)

Caribe (thông qua Vòng loại khu vực)

Vòng bảng

Do Martinique không phải thành viên của FIFA – do là lãnh thổ hải ngoại của Cộng hòa Pháp – nên đội tuyển này không thể tham dự World Cup 2015. Vì vậy vào ngày 5 tháng 9 CONCACAF thông báo rằng đội tuyển Martinique sẽ không thể vượt qua vòng bảng, và trong trường hợp Martinique đứng ở một trong hai vị trí đầu bảng thì đội đứng thứ ba sẽ thay chân họ ở bán kết.

Bảng A

Bảng B

Vòng đấu loại trực tiếp

Bán kết

Tranh hạng ba

Chung kết

Tham khảo

Liên kết ngoài
 World Cup Qualifying – Women , CONCACAF.com
 Kết quả trên RSSSF.com

Vòng loại Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2015
2014
Bóng đá nữ năm 2014
Bóng đá nữ Hoa Kỳ


title: Oglasa ansorgei

text:
Oglasa ansorgei là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Oglasa


title: Cryptomeigenia illinoiensis

text:
Cryptomeigenia illinoiensis là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cryptomeigenia


title: Victoire Rasoamanarivo

text:
Chân phước Victoire Rasoamanarivo (1848 - 21 tháng 8 năm 1894) là một phụ nữ người Madagascar, người đã cống hiến cuộc đời mình cho người nghèo và người bệnh. Bà chăm sóc nhu cầu của họ và dành thời gian rảnh rỗi để cầu nguyện.

Bà đã được phong chân phước vào năm 1989 sau khi một phép lạ được tìm thấy là do sự can thiệp của bà và án phong thánh vẫn tiếp tục. Một phép lạ còn thiếu là điều cần thiết trước khi bà có thể được tuyên phong Hiển thánh.

Tiểu sử
Victoire Rasoamanarivo sinh năm 1848, là con gái của Rainiandriantsilavo và Rambahinoro. Người chú của bà là một sĩ quan và tự nuôi nấng bà. Bà bắt đầu tham dự các buổi học tại một trường Công giáo ở tuổi mười ba và được gieo mầm đức tin Công giáo.

Bà cải đạo sang đạo Công giáo và chịu phép rửa tội vào ngày 1 tháng 11 năm 1863. Sau đó bà lấy tên là Victoire. Cha mẹ bà có tư tưởng thù địch với điều này và đưa bà vào một trường Tin Lành. Cha mẹ bà đe dọa sẽ từ bỏ bà nếu bà tiếp tục theo đức tin Công giáo nhưng bà từ chối.

Mặc dù thực tế rằng bà cảm thấy bị thu hút bởi đời sống tu trì, cha mẹ bà sắp xếp sẵn cho con gái một cuộc hôn nhân với Ratsimatahodriaka. Ông ta cưới hai người vợ vào ngày 13 tháng 5 năm 1864. Ratsimatahodriaka là một người say rượu bạo lực và yếu đuối như phụ nữ. Bạn bè của bà liên tục kêu gọi bà ly dị ông ta nhưng bà từ chối làm như vậy và nói rằng Bí tích hôn nhân là một bí tích thiêng liêng mà không bao giờ có thể bị phá vỡ. Mỗi ngày, bà liên tục cầu nguyện cho sự cải đạo của chồng mình.

Tình hình chính trị trong quốc gia đã thay đổi đáng kể vào năm 1883 và các cuộc tụ tập Công giáo bị cấm đoán kể cả các hoạt động tại các nhà thờ và các tổ chức khác. Nhưng các tín hữu, bao gồm cả Victoire, bỏ qua điều này và tiếp tục sống đức tin một cách ôn hòa. Cô giúp lãnh đạo phong trào cho đến khi hòa bình được khôi phục vào năm 1885.

Chồng bà qua đời vào ngày 14 tháng 3 năm 1888, cũng xin sự tha thứ và chịu phép rửa tội trước khi ông qua đời. Sau đó, bà đã dành phần còn lại của đời mình chăm sóc cho người nghèo, người bệnh và tù nhân và cống hiến hết mình để cầu nguyện. Bà đã qua đời cách an bình vào ngày 21 tháng 8 năm 1894.

Tham khảo

Chân phước
Tín hữu Công giáo Madagascar
Người Madagascar
Sinh năm 1848
Mất năm 1894


title: Copris pecuarius

text:
Copris pecuarius là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Copris


title: Ủy ban Khoa học về Nghiên cứu Đại dương

text:
{{Infobox organization
| name = Ủy ban Khoa học về Nghiên cứu Đại dương
| image = SCOR logo.png
| image_border =
| size =
| alt =
| caption =
| map =
| msize =
| malt =
| mcaption =
| abbreviation = SCOR
| motto =
| formation = 1957
| extinction =
| type = Tổ chức phi lợi nhuận quốc tế về khoa học
| status =
| purpose =
| headquarters =
| location = Brussels,
| region_served =  Toàn cầu
| membership =
| language = Tiếng Anh
| leader_title = Chủ tịch
| leader_name =  Sinjae Yoo
| leader_title2 = Thư ký
| leader_name2 =  Paul Myers
| main_organ =
| parent_organization = Hội đồng Khoa học Quốc tế
| affiliations =
| num_staff =
| num_volunteers =
| budget =
| website = SCOR Official website
| remarks =
}}Ủy ban Khoa học về Nghiên cứu Đại dương, viết tắt theo tiếng Anh là SCOR' (Scientific Committee on Oceanic Research), là một tổ chức phi chính phủ quốc tế'' thúc đẩy và điều phối các hoạt động nghiên cứu hải dương học quốc tế.

Ủy ban được thành lập năm 1957 dưới sự bảo trợ của Hội đồng Khoa học Quốc tế ISC, trước đây là ICSU, trụ sở đặt tại Brussels, . Chủ tịch nhiệm kỳ từ 2020 là Sinjae Yoo từ .

Sứ mệnh
Ủy ban thúc đẩy khả năng xây dựng các chương trình nghiên cứu cho các nhà khoa học hàng hải ở các nước phát triển, cũng như các nước đang phát triển để có những nỗ lực đặc biệt để lồng ghép chúng vào công việc của ủy ban .

Các hoạt động khoa học tập trung vào việc thúc đẩy hợp tác quốc tế để:
 Lập kế hoạch và tiến hành các hoạt động nghiên cứu đại dương,
 Giải quyết các vấn đề khái niệm và phương pháp luận,
 Tổ chức, cơ cấu, huy động các năng lực hiện có để xây dựng các chương trình và dự án nghiên cứu hải dương học lục địa và lục địa.

Cấu trúc và vai trò
Ủy ban không có nguồn lực để thực hiện các nghiên cứu trực tiếp.

38 quốc gia tham gia vào các nhóm làm việc và các ủy ban khoa học cho nghiên cứu đại dương (Các Chương trình Nghiên cứu Đại dương quy mô lớn). Mỗi quốc gia có thể có tới 3 người được đề cử trong ủy ban. Tùy thuộc vào nguồn tài chính của nhà nước và sự giàu có của các nhà khoa học hàng hải quốc tế, một số nước chỉ có một hoặc hai thành viên được đề cử.

Mỗi năm Ủy ban chào đón hơn 75 người đến thăm viếng và hợp tác với các trường học, các trường đại học, và hợp tác trong các hoạt động của nó với các tổ chức khác xung quanh chủ đề nghiên cứu hải dương học.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 SCOR Official website
 Website ISC, Hội đồng Khoa học Quốc tế

Tổ chức phi chính phủ
Tổ chức phi lợi nhuận
Tổ chức khoa học quốc tế
Tổ chức có trụ sở tại Bỉ
Địa chất biển
Địa lý học
Địa chất học
Thủy văn học
Hải dương học
Khoa học Trái Đất


title: Cosmosoma nelea

text:
Cosmosoma nelea là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cosmosoma


title: Seloua Ouaziz

text:
Seloua Ouaziz (sinh ngày 27 tháng 7 năm 1974) là một vận động viên chạy cự ly trung bình người Ma-rốc. Cô đã thi đấu ở nội dung 1500 mét nữ tại Thế vận hội Mùa hè 2000.

Tham khảo

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1974


title: Cúp quốc gia Wales 1989–90

text:
Cúp quốc gia Wales 1989-90 với đội vô địch là Hereford United. Trận chung kết diễn ra trên sân National Stadium ở Cardiff với 4,182 khán giả.

Bán kết – Lượt đi

Bán kết – Lượt về

Chung kết

Tham khảo

Liên kết ngoài
Details of final

1989-90
Cup


title: Hương thầm

text:
Hương thầm là một thi phẩm do tác giả Phan Thị Thanh Nhàn sáng tác năm 1969.

Hoàn cảnh sáng tác
Theo hồi tưởng của nữ tác giả Phan Thị Thanh Nhàn, thi phẩm Hương thầm được bà sáng tác đúng mùa hoa bưởi (tháng 03) năm 1969 để ghi nhớ ngày cậu em Phan Hữu Khải (1953 - 1972) lên đường ra trận. Dạo ấy, nhà bà ở đê Yên Phụ, vườn sau có cây bưởi cứ tới mùa hoa lại tỏa hương ngào ngạt, em trai hay hái đầy rồi bỏ làn cho chị đi làm. Mà ở lớp cấp III có cô bạn thầm thương trộm nhớ người em ấy, nhưng chính cậu không hề biết, chỉ có người chị gái tinh ý đoán biết nên ra sức vun vén.

Trong cuộc thi thơ năm 1969-70 của tuần báo Văn Nghệ, thi phẩm Hương thầm đoạt giải nhì cùng các bài của Vương Anh và Bế Kiến Quốc (giải nhất là Phạm Tiến Duật lúc đó đang làm bộ đội Trường Sơn). Năm 1972, trong giai đoạn cam go của chiến dịch Quảng Trị, Hương thầm được Đài Tiếng nói Việt Nam soạn thành bản ngâm phát ra tiền phương. Chiến sĩ Phan Hữu Khải vội biên thư về bảo chị rằng đã nghe bài này, nhưng bà chưa kịp hồi âm rằng đây chính là món quà bà tặng cậu em thì Phan Hữu Khải đã hi sinh tại địa phận A Lưới.

Nội dung

Hương thầm kể mối tình tế nhị giữa một thiếu nữ với một chàng mà nhà hai đứa chỉ cách nhau có một cửa sổ, ở giữa có cây bưởi tỏa hương ngây ngất. Người trai ấy sắp lên đường ra trận, người con gái vội hái hoa bưởi giấu trong chiếc khăn tay đem tặng chinh nhân. Cho mãi đến lúc chia tay, cả hai vẫn không nói với nhau một lời, chỉ có hương bưởi ngan ngát theo chân người ra tiền phương.

Cả bài gồm 7 khổ 26 dòng, theo thể tự do - một điểm mới lạ ở văn học Bắc Bộ thập niên 1960. Nhịp thơ chậm, thi pháp thể hiện sự tế nhị trong tình cảm lứa đôi. Tác giả dùng nhiều từ láy nhưng không sử dụng bất cứ biện pháp tu từ nào như thơ truyền thống. Không gian vắng, thì gian không xác định, đôi nhân vật không nói, chỉ có mối tình lặng và hương hoa thơm ngát.

Tác động
Mặc dù được sáng tác từ rất sớm nhưng do những biến động xã hội mà thi phẩm hầu như chỉ được tiếp nhận trong tầng lớp chiến sĩ và thanh niên học sinh miền Bắc. Mãi tới năm 1984, trong giai đoạn Phong trào ca khúc chính trị đang lên, nhạc sĩ Vũ Hoàng đã phổ nhạc cho Hương thầm, hầu như được coi là tiếp bước thành công của Màu tím hoa sim.

Nhờ vậy, Hương thầm lại được đưa vào sách giáo khoa trung học phổ thông thập niên 1980. Đồng thời, nguyên tác cũng được khắc lên đại thạch bi nghĩa trang liệt sĩ huyện A Lưới.

Trích đoạn
"Khung cửa sổ hai nhà cuối phố
Chẳng hiểu vì sao không khép bao giờ
Đôi bạn ngày xưa học chung một lớp
Cây bưởi sau nhà ngan ngát hương đưa

Giấu một chùm hoa trong chiếc khăn tay
Cô gái ngập ngừng sang nhà hàng xóm
Bên ấy có người ngày mai ra trận"

Xem thêm
 Màu tím hoa sim

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Nửa thế kỉ vương vấn hương thầm
 Sự cực đoan đáng yêu của nữ sĩ Phan Thị Thanh Nhàn

Bài thơ Việt Nam


title: Chrostobapta deludens

text:
Chrostobapta deludens là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Chrostobapta


title: Angitia albicauda

text:
Angitia albicauda là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Angitia


title: Opisthoxia argenticincta

text:
Opisthoxia argenticincta là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Opisthoxia


title: Paramelanauster sciamai

text:
Paramelanauster sciamai là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Paramelanauster


title: Ctimene oblongata

text:
Ctimene oblongata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Ctimene


title: Scott Hiley

text:
Scott Patrick Hiley (sinh ngày 27 tháng 9 năm 1968 tại Plymouth) Anh là một cựu cầu thủ bóng đá người Anh chơi ở vị trí hậu vệ, dành phần lớn sự nghiệp ở Exeter Cịty.

Nguồn

liên kết ngoại

Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ bóng đá English Football League
Cầu thủ bóng đá Portsmouth F.C.
Cầu thủ bóng đá Southampton F.C.
Cầu thủ bóng đá Manchester City F.C.
Cầu thủ bóng đá Birmingham City F.C.
Cầu thủ bóng đá Anh
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1968


title: Metasia carnealis

text:
Metasia carnealis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Metasia
Côn trùng châu Âu


title: Lockheed L-188 Electra

text:
Lockheed L-188 Electra là một máy bay động cơ cánh quạt của Hoa Kỳ, được sản xuất bởi Tập đoàn Lockheed. Được bay lần đầu năm 1957, đây là máy bay động cơ cánh quạt lớn đầu tiên được sản xuất tại Mỹ. Lúc đầu máy bay này bán rất chạy, nhưng sau hai vụ tai nạn chết người dẫn tới việc tốn quá nhiều tiền để sửa chữa một lỗi trong thiết kế, cho nên không còn đơn đặt hàng nào nữa. Với tỉ lệ công suất – trọng lượng độc nhất, kiểu cánh quạt lớn và cánh rất ngắn, cánh tà Fowler lớn có diện tích cánh hiệu quả tăng lên đáng kể khi mở rộng, và với thiết kế bốn động cơ, L-188 Electra có hiệu suất bay chưa từng có trong lịch sử máy bay phản lực và kể cả máy bay vận tải ngày nay – đặc biệt là trên các sân bay đường băng ngắn và cao trường cao. Động cơ cánh quạt sớm được thay thế bởi động cơ phản lực dẫn đến nhiều chiếc L-188 Electra được cải tiến thành máy bay vận tải. Một số Electra vẫn còn được sử dụng trong nhiều vai trò khác nhau trong thế kỷ 21. Khung máy của L-188 Electra cũng được sử dụng để làm khung của máy bay Lockheed P-3 Orion thành công hơn.

Phát triển
Lockheed đã chiếm được vị thế mạnh trong việc sản xuất máy bay thương mại nhờ động cơ piston Constellation của họ. Sau quá trình tiếp tục nghiên cứu và phát triển, họ đã mang động cơ cánh quạt lên khung máy Constellation của chiếc Lockheed L-1249 Super Constellation. Năm 1951, Lockheed đã được hãng hàng không Capital Airlines liên hệ để đặt hàng sản xuất một máy bay phản lực cánh quạt mới được đặt tên là YC-130, tuy nhiên do không có sự quan tâm từ bất kỳ hãng vận tải nào khác nên bản thiết kế đã bị lãng quên. Sau đó, Capital Airlines tiếp tục đặt hàng 60 chiếc Vickers Viscounts. Vào năm 1954, như một kết quả của việc American Airlines thích thú sự phát triển máy bay hai động cơ, ý tưởng của Capital Airlines lại nổi lên và họ lại thiết kế và đặt hàng Lockheed sản xuất loại máy bay hai động cơ CL-303. Bản thiết kế mới này có kiểu cánh cao hơn và có thể chứa từ 60 tới 70 hành khách. Thật không may, bản thiết kế này cũng bị cất vào tủ vì thiếu sự quan tâm từ các hãng khác.

Một năm sau, American Airlines đã sửa đổi yêu cầu của mình thành một máy bay bốn động cơ có thể chứa 75 hành khách và vận hành trong tầm bay 2.000 dặm (3.219 km). Lockheed đã đề xuất một thiết kế mới là chiếc CL-310 với cánh thấp và 4 động cơ Rolls-Royce Darts hoặc Napier Elands. CL-310 phù hợp với yêu cầu của American Airlines, nhưng không đáp ứng được yêu cầu của một hãng vận tải khác là Eastern Air Lines. Yêu cầu của họ là tầm bay xa hơn, tốc độ hành trình tối thiểu là 350 mph và sức chứa lớn hơn, có thể chứa từ 85 đến 90 hành khách. Lockheed thiết kế lại CL-130 sử dụng động cơ của Allison 501-D13, một phiên bản máy bay dân sự của T56 phát triển cho Lockheed C-130 Hercules để phục vụ nhu cầu vận tải quân sự. Khung máy bay được làm lớn hơn để tăng không gian đặt ghế và tăng hiệu suất. Bản thiết kế này đã được American Airlines đặt hàng cho 35 chiếc Model 188 vào ngày 8 tháng 6 năm 1955, và sau đó Eastern Airlines cũng đã đặt 40 chiếc vào ngày 27 tháng 9 năm 1955. Chiếc đầu tiên được hoàn thành sau 26 tháng và lúc đó số lượng đơn đặt hàng Lockheed đã lên tới 129 đơn. Chiếc nguyên mẫu, Model 188A được hoàn thành và lần đầu tiên bay vào ngày 6 tháng 12 năm 1957, 2 tháng trước thời hạn. Lockheed được trao giấy chứng nhận bởi Cục Hàng Không Liên Bang (FAA) vào ngày 22 tháng 8 năm 1958. Hãng đầu tiên được phân phối là Eastern Airlines vào ngày 8 tháng 10 năm 1958, nhưng nó chỉ được bắt đầu sử dụng vào ngày 12 tháng 1 năm 1959.

Năm 1957, Hải Quân Hoa Kỳ đã yêu cầu sản xuất một loại máy bay tuần tra trên biển cao cấp. Lockheed đề xuất một phiên bản phát triển của Electra và dựa theo đó họ đã tạo ra P-3 Orion, đạt sự thành công lớn hơn mong đợi – P-3 Orion đã phục vụ tiền tuyến liên tục trong hơn 50 năm.

Thiết kế
Model 188 Electra là một dòng máy bay cánh thấp được trang bị 4 động cơ tuốc bin cánh quạt Allison 501-D13. Nó có bộ bánh đáp gồm 3 bánh và đuôi ổn định dọc. Buồng lái yêu cầu tổ lái 3 người và có thể chứa từ 60 đến 80 hành khách, tối đa 98 người. Biến thể đầu tiên là Model 188A, sau đó là Model 188C với tầm bay xa hơn, dung tích bình xăng tăng 1.000 gallon Mỹ (3.800 lít) và trọng lượng cất cánh tối đa tăng 3.000 cân Anh (1.400 kg).

Lịch sử hoạt động

Các hoạt động dân sự
American Airlines là khách hàng đầu tiên. Các khách hàng sau đó là Eastern Air Lines, Braniff Airways và Northwest Airlines. Electra bắt đầu gặp rắc rối. Hành khách đi trên chuyến bay than phiền về tiếng ồn trong cabin phía trước của cánh, do sự cộng hưởng âm thanh của các cánh quạt. Lockheed thiết kế lại vỏ động cơ, nghiêng động cơ lên 3 độ. Những thay đổi đã được tích hợp trên dây chuyền sản xuất vào giữa năm 1959 và đã có tác dụng cải thiện hiệu năng động cơ và mang lại chuyến đi tốt hơn cho hành khách.

Có tới 3 chiếc máy bay gặp tai nạn từ tháng 2 năm 1959 đến tháng 3 năm 1960. Sau vụ tai nạn thứ 3, FAA đã giới hạn tốc độ bay của Electra cho đến khi nguyên nhân được xác định.

Sau một cuộc điều tra sâu rộng, nguyên nhân của 2 trong số các vụ tai nạn (trong tháng 9 năm 1959 và tháng 3 năm 1960) được tìm ra là do sự gắn kết động cơ. Gắn kết đã không đủ mạnh để giảm một hiện tượng gọi là "sự xoay chế độ rung" (tương tự như sự chuyển động của đầu đứa trẻ khi nó chạy chậm lại) ảnh hưởng đến vỏ ngoài động cơ. Khi dao động được truyền đến các cánh và tần số rung giảm đến điểm cộng hưởng với các tấm lợp trên cánh (cùng một tần số), cánh sẽ đập lên xuống cực kì mạnh cho đến khi bị rách. Lockheed thực hiện một chương trình sửa đổi cực kì đắt đỏ (Lockheed Electra Achievement Program hay LEAP) trong đó động cơ gắn kết và cấu trúc cánh hỗ trợ gắn kết được gia cố, một số tấm lợp trên cánh được thay thế bởi tấm lợp dày hơn. Tất cả các Electra đều được sửa đổi với chi phí của Lockheed tại nhà máy, mỗi Electra được sửa trong vòng 20 ngày. Những thay đổi đã được tích hợp trong dây chuyền sản xuất. Tuy nhiên, những vụ tai nạn đã xảy ra, và dân chúng mất niềm tin vào Electra. Nó thậm chí không còn được sử dụng bởi những hãng hàng không nhỏ nhất. Sản xuất dừng lại vào năm 1961 sau khi 170 chiếc đã được chế tạo. Thiệt hại cho Lockheed được ước tính vào khoảng 57 triệu USD, không kể chi phí cho các vụ kiện (khoảng 55 triệu USD). Lockheed tiếp tục vận chuyển hành khách đến những năm 1980, và hầu hết các Electra bây giờ được sử dụng để chuyên chở hàng hóa.

Nhiều hãng hàng không ở Mỹ đã sử dụng Electra, nhưng hãng hàng không duy nhất ở châu Âu đặt hàng Electra từ Lockheed là KLM với số lượng 12 chiếc, sử dụng từ tháng 9 năm 1959 đến tháng 1 năm 1969 ở châu Âu, Đông Sài Gòn và Kuala Lumpur.

Ở phía nam Thái Bình Dương, Tasman Empire Airways Limited (TEAL) (sau đổi thành Air New Zealand) sử dụng Electra để bay xuyên vịnh Tasman. Ở Australia, Trans Australia Airlines (TAA) và Ansett, mỗi hãng vận hành 3 chiếc Electra để di chuyển giữa các Tiểu bang của Lục địa Úc và cảng Morseby, từ năm 1959 đến năm 1971. Ansett cải tiến 3 Electra của họ thành máy bay vận tải vào năm 1970 – 1971 và tiếp tục sử dụng chúng đến năm 1984. Qantas cũng sử dụng 4 Electra trên tuyến bay đến Hong Kong và Nhật Bản; đến New Caledonia; và đến New Guinea (cho đến khi tuyến bay đến New Guinea được nhượng lại cho Ansett và TAA); sau đó băng qua Ấn Độ Dương để đến Nam Phi; và cạnh tranh với tuyến bay qua vịnh Tasman của TEAL (sau đó TEAL 100% thuộc quyền sở hữu của New Zealand).

Một số Electra đã được bán cho các hãng hàng không Nam Mỹ, nơi mà, trái với những gì đã xảy ra ở Hoa Kỳ, Electra đã hoạt động rất thành công, chẳng hạn như Lloyd Aéreo Boliviano và Líneas Aéreas Paraguayas; trong cả hai trường hợp, Electra đã đáp ứng được yêu cầu của các hãng hàng không này trước khi họ chuyển sang sử dụng máy bay phản lực. Đáng chú ý nhất, hãng hàng không Varig của Brazil sử dụng Electra để đưa đón khách giữa Rio de Janeiro và São Paulo trong nhiều năm và hoàn thành hơn nửa triệu chuyến bay trên nhiều tuyến đường trước khi Electra được thay thế bằng máy bay phản lực Boeing 737-300 và Fokker 100 vào năm 1992, và đa số được bán cho Zaïre năm sau đó. Electra trở thành biểu tượng của tuyến hàng không đó, sự dừng hoạt động của Electra đã gây ra một chấn động với Brazil, tốn không ít giấy mực của báo chí.

Trong thập niên 1970, một số Electra cũ được mua lại bởi các câu lạc bộ lữ hành, bao gồm những nhà thám hiểm và Shillelagh. Những chiếc khác đã chuyển từ vận chuyển hành khách sang vận tải hàng hóa, 40 chiếc đã được cải tiến bởi công ty con của Tập đoàn Lockheed từ năm 1968 với 1 hoặc 2 cửa lớn ở phía bên trái thân máy bay và sàn cabin cải tiến. Air California và Pacific Southwest Airlines vẫn sử dụng Electra để vận chuyển hành khách đến những sân bay nhỏ ở phía Tây Hoa Kỳ đến cuối thập niên 1970.

Sử dụng trong quân sự
Năm 1973, Hải quân Argentina mua 3 Electra trang bị thêm cửa vận chuyển hàng hóa. Chúng được sử dụng trong "Chiến tranh bẩn thỉu" để bắt tù nhân chính trị vào Rio de La Plata, trong chuyến bay đẫm máu khét tiếng. Một số Electra cũng được sử dụng trong các nhiệm vụ vận chuyển trong Chiến tranh Falklands năm 1982.

Năm 1983, sau sự dừng hoạt động của chiếc SP-2H Neptune cuối cùng, Hải quân Argentina đã mua lại khung của những chiếc Electra dân sự, cải tiến để phù hợp cho việc tuần tra trên biển, và sử dụng rộng rãi đến khi thay thế bởi P-3S vào năm 1994. Một trong các Electra của Hải quân Argentina, được biết đến với tên gọi L-188W Electron, được bảo quản tại bảo tàng Argentine Naval Aviation (MUAN) ở Bahía Blanca.

Biến thể

Phiên bản sản xuất đầu tiên
L-188AF (All Freight version)
Tên gọi không chính thức phiên bản chuyển đổi của L-188A để vận tải hàng hóa
L-188PF (Passenger-Freight version)
Tên gọi không chính thức phiên bản chuyển đổi của L-188A để vận chuyển hành khách

Phiên bản có tầm bay lớn hơn với thể tích bình xăng được cải thiện (6.940 gallon so với 5.450 gallon của L-188A) và trọng lượng cất cánh lớn hơn (trọng lượng cất cánh tối đa là 116.000 lb so với 113,000 lb của phiên bản "A")
L-188CF
Tên gọi không chính thức phiên bản chuyển đổi của L-188C để vận tải hàng hóa.
YP-3A Orion
Một loại Orion có thân rút ngắn 7 feet.

Quốc gia sử dụng

Những quốc gia hiện đang sử dụng
Tính đến tháng 1 năm 2016, có 30 chiếc Electra của 3 hãng hàng không Canada vẫn đang hoạt động. Buffalo Airways có 6 chiếc và hiện tại đang sử dụng 2 chiếc trong việc vận tải hàng hóa, 1 chiếc được sử dụng để chữa cháy; Air Spray có 14 chiếc trong đó 8 chiếc dùng để chữa cháy; 3 chiếc còn lại thuộc về Conair Group với 1 chiếc dùng để chữa cháy. Cả ba hãng dự kiến sẽ được cấp phép để chuyển đổi tất cả thành máy bay chữa cháy.

Air Spray (chữa cháy)
Buffalo Airways (chở hàng và chữa cháy)
Conair Group (chữa cháy)

Khai thác dân sự

Ansett Airlines
Qantas
Trans Australia Airlines

Amerer Air

Lloyd Aéreo Boliviano

Varig

International Jetair (defunct)
Northwest Territorial Airways (defunct)
Nordair (defunct)

SAM Colombia
AeroCóndor

Trans Service Airlift

APSA
Lacsa

Ecuatoriana de Aviación
Transportes Aereos Nacionales Ecuatorianos (TAME)

TACA International Airlines

Guyana Airways

SAHSA
Transportes Aereos Nacionales (TAN Airlines)

Cathay Pacific Airways

Garuda Indonesia Airlines
Mandala Airlines(Closed)

Hunting Cargo Airlines

Royal Air Lao

Banco de México (corporate aircraft)

KLM

Air ALM

Fred. Olsen Airtransport
Nordic Air

Air New Zealand
TEAL

Copa Airlines

 Líneas Aéreas Paraguayas

 Líneas Aéreas Nacionales SA

 Air Manila International

Falcon Air
West Air Sweden

 Winner Airways (một chiếc L-188A thuê của Eastern Air Lines trong vòng 2 tháng trong năm 1970)

Air Bridge Carriers
Atlantic Airlines
Channel Express

Air California
Air Florida
Air Southwest
American Airlines
Braniff International Airways
Denver Ports of Call
Eastern Air Lines
Evergreen International Airlines
Federal Aviation Administration
Fairbanks Air Service
Great Northern Airlines
Gulf Air Transport
Hawaiian Airlines (tất cả các phiên bản chở hàng)
Holiday Airlines
Intermountain Airlines
Johnson International Airlines
McCulloch International Airlines
NASA
National Airlines
National Center for Atmospheric Research
Northwest Airlines
Overseas National Airways
Pacific Southwest Airlines
Reeve Aleutian Airways
Saturn Airways
Shillelagh Travel Club
Southeast Airlines
Trans International Airlines, sau đổi tên thành Transamerica Airlines
TPI International Airways
Western Airlines
Zantop International Airlines

Karibu Airways
Trans Service Airlift

Khai thác quân sự

Argentine Naval Aviation

Bolivian Air Force - 1 chiếc từ năm 1973, tiếp tục sử dụng đến năm 1987.

TAME

Honduran Air Force - 1 chiếc 188A từ năm 1979

Mexican Air Force - 1 chiếc 188A từ năm 1978 đến 1987.

Panamanian Air Force - 1 chiếc 188C từ năm 1973 đến 1984.

Đơn đặt hàng
Model 188A
 Eastern Airlines đặt 40 chiếc 188A, đã giao từ tháng 11 năm 1958 đến tháng 8 năm 1959.
 American Airlines đặt 35 chiếc 188A, đã giao từ tháng 11 năm 1958 đến tháng 3 năm 1960.
 National Airlines đặt 14 chiếc 188A, đã giao từ tháng 4 năm 1959 đến tháng 1 năm 1961.
 Ansett-ANA đặt 3 chiếc 188A, đã giao vào tháng 2 năm 1959, tháng 4 năm 1959 và tháng 2 năm 1960.
 Braniff Airways đặt 9 chiếc 188A, đã giao từ tháng 4 năm 1959 đến tháng 1 năm 1960.
 Western Airlines đặt 12 chiếc 188A, đã giao từ tháng 5 năm 1959 đến tháng 2 năm 1961.
 Trans Australia Airlines đặt 3 chiếc 188A, đã giao từ tháng 6 năm 1959 đến tháng 8 năm 1960.
 General Motors đặt 1 chiếc 188A, đã giao vào tháng 7 năm 1958.

Model 188C
 Northwest Orient Airlines đặt 18 chiếc 188C, đã giao từ tháng 7 năm 1959 đến tháng 6 năm 1961.
 Pacific Southwest Airlines đặt 3 chiếc 188C, đã giao từ tháng 11 đến tháng 12 năm 1959.
 Capital Airlines đặt 5 chiếc 188C nhưng sau đó hủy đơn hàng, 5 chiếc sau đó đã được bán cho các nhà khai thác khác.
 Qantas đặt 4 chiếc 188C, đã giao từ tháng 10 đến tháng 12 năm 1959.
 KLM đặt 12 chiếc 188C, đã giao từ tháng 9 năm 1959 đến tháng 12 năm 1960.
 Tasman Empire Airways đặt 3 chiếc 188C, đã giao từ tháng 10 đến tháng 12 năm 1959.
 Garuda đặt 3 chiếc 188C, đã giao vào tháng 1 năm 1961.

Những chiếc còn lại

Đây là danh sách những chiếc Lockheed L-188 Electra còn lại trên thế giới, bao gồm đang hoạt động và được lưu trữ.

Hoạt động

1038 	C-FDTH 	Air Spray Tanker - dùng để chữa cháy; Tanker #498 (ex C-GKIL, N344HA)
1103 	C-FLJO 	Air Spray Tanker - dùng để chữa cháy; Tanker #482
1130 	C-FLXT 	Air Spray Tanker - dùng để chữa cháy; Tanker #481
1006 	C-FVFH 	Air Spray Tanker - dùng để chữa cháy; Tanker #489
1060 	C-FZCS 	Air Spray Tanker - dùng để chữa cháy; Tanker #487
2007 	C-GHZI 	Air Spray Tanker - dùng để chữa cháy; Tanker #484
1091 	C-GZCF 	Air Spray Tanker - dùng để chữa cháy; Tanker #490
1036 	C-GZVM 	Air Spray Tanker - dùng để chữa cháy; Tanker #485
1039 	C-FBAQ 	Buffalo Airways Tanker - hoàn thành chuyển đổi từ Air Tanker từ tháng 1 năm 2016; đã thử nghiệm, chờ giấy chứng nhận sử dụng; Tanker #417
2010 	C-FIJX 	Buffalo Airways Tanker - dùng để chữa cháy; Tanker #416
1100 	C-GXFC 	Buffalo Airways Freighter - vận chuyển hàng hóa và nhiên liệu số lượng lớn
1144 	C-GZFE 	Buffalo Airways Freighter - vận chuyển hàng hóa và nhiên liệu số lượng lớn
1143 	C-FYYJ 	Conair Group Tanker - dùng để chữa cháy; Tanker #60 (ex G-LOFD)

Lưu trữ

1133 	C-GJTZ 	Air Spray
1082 	C-FVFI 	Air Spray
1028 	C-GNPB 	Air Spray
1053 	C-GOIZ 	Air Spray
1112 	C-GYVI 	Air Spray
1124 	C-GZYH 	Air Spray
1102 	0691(6-P105 & 5-T-1) 	Argentine Navy
1067 	0791(6-P-102) 	Argentine Navy
1070 	790(6-P-103) 	Argentine Navy
1140 	C-FIJV 	Buffalo Airways
1145 	C-GLBA 	Buffalo Airways
1138 	C-GYCG 	Conair
2014 	G-FIZU 	Conair
1084 	N282F 	Rockland Aerospace
1146 	N286F 	Rockland Aerospace
1109 	N340HA 	Rockland Aerospace
1043 	N346HA 	Rockland Aerospace
1125 	TAM01 	Transporte Aereo Militar
1131 	G-LOFB 	Atlantic Airlines
1079 	N281F 	Anchorage Airport Fire Department
1032 	ZP-CBX 	LAP Paraguay
1078 	ZP-CBY 	LAP Paraguay
1147 	XA-AEG 	Mex Jet Cargo
1073 	9Q-CTO 	ATO

Bảo quản & trưng bày

1122 	693(5-T-3) 	Hải quân Argentina
1025 	PP-VJM 	Museo Aeroespacial
1120 	0692(6-P-106 & 5-T-2) 	Museo de la Aviacion Naval
1071 	792(2-P-101) 	Museo de la Aviacion Naval
1072 	0793(6-P-104) 	Museo de la Aviacion Naval
1003 	N428NA 	(NASA cũ)

Tai nạn và sự cố
Trong 170 chiếc được sản xuất, có 58 chiếc gặp sự cố và tai nạn.
 3 tháng 2 năm 1959: chuyến bay của American Airlines số hiệu 320 lộ trình từ Chicago đến New York, gặp sự cố khi hạ cánh, 65 trên tổng số 73 người thiệt mạng.
 29 tháng 9 năm 1959: chuyến bay của Braniff số hiệu 542 gặp tai nạn tại Buffalo, Texas trên lộ trình từ Houston, Texas đến Dallas, Texas. 29 hành khách và tổ phi công 5 người thiệt mạng.
 17 tháng 3 năm 1960: chuyến bay của Northwest Orient số hiệu 710 trên đường từ Chicago đến Miami, Florida, đã tự vỡ khi bay qua Perry County, Indiana. 63 người thiệt mạng (trong đó có 6 phi công).
 14 tháng 9 năm 1960: chuyến bay của American Airlines số hiệu 361 buộc phải hạ cánh trên con đê. Chiếc máy bay đã lăn vài vòng, rất may là không có thương vong, 76 người trên chuyến bay đều an toàn.
 4 tháng 10 năm 1960: chuyến bay của Eastern Air Lines số hiệu 375 gặp tai nạn lúc cất cánh từ sân bay quốc tế Logan, Boston, Massachusetts, 62 trên tổng số 72 người thiệt mạng. Nguyên nhân được xác định là do chim bị cuốn vào 3 trong số 4 cánh quạt.
 12 tháng 6 năm 1961: chuyến bay của KLM số hiệu 823 gặp tai nạn trên đường băng ở Cairo, 20 trên tổng số 36 người thiệt mạng.
 17 tháng 9 năm 1961: chuyến bay của Northwest Orient Airlines số hiệu 706 gặp tai nạn lúc cất cánh tại sân bay quốc tế O'Hare, Chicago, 37 người thiệt mạng.
...

Tính năng kỹ chiến thuật (Model 188A)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tham khảo

 "2010 World Airliner Census". Flight International, August 24–30, 2010, pp. 29–49.
 "2011 World Airliner Census". Flight International
 "Air Commerce: The New York Tragedy". Flight, ngày 13 tháng 2 năm 1959, p. 231.
 Allen, Eric. Airliners in Australian Service, Volume 1. Weston Creek ACT: Aerospace Publications, 1995. ISBN 1-875671-14-5.
 Brimson, Samuel. Flying the Royal Mail: The History of Australia's Airlines. Sydney, Australia: Dreamweaver Books, 1984. ISBN 0-949825-05-0.
 Eastwood, Tony and John Roach. Turbo Prop Airliner Production List. West Drayton, Middlesex, UK: The Aviation Hobby Shop, 1990. ISBN 0-907178-32-4.
 Endres, Günter G. World Airline Fleets 1979. Hounslow, UK: Airline Publications and Sales Ltd., 1979. ISBN 0-905117-53-0.
 Francillon, René J. Lockheed Aircraft since 1913. London: Putnam, 1982. ISBN 0-370-30329-6.
 Hagby, Kay. Fra Nielsen & Winther til Boeing 747  (in Norwegian).  Drammen, Norway. Hagby, 1998.  ISBN 8-2-9947-520-1.
 Siegrist, Martin. "Bolivian Air Power — Seventy Years On". Air International, Vol. 33, No. 4, October 1987. pp. 170–176, 194. .

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 Information, Pictures and Production List
 Engineering Summary of Propeller Whirl on the Electra
 Kiwanis Electra Memorial website
 NTSB Report on 1968 Braniff N9707C Crash
 "Lockheed Electra" a 1955 Flight article

Máy bay Lockheed
Máy bay động cơ tuốc bin cánh quạt


title: Euxoa lapidosa

text:
Euxoa lapidosa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Euxoa


title: Plectromerus louisantoini

text:
Plectromerus louisantoini là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Plectromerus


title: Liza Essers

text:
Liza Essers là chủ sở hữu và giám đốc của Goodman Gallery ở Nam Phi, được thành lập vào năm 1966.

Sự nghiệp
Sau khi nhận bằng Cử nhân Thương mại về Kinh tế, Essers làm việc với tư cách là nhà tư vấn chiến lược cho công ty dịch vụ chuyên nghiệp hàng đầu thế giới Accenture cũng như vốn cổ phần tư nhân, nơi cô nổi bật trong lĩnh vực thương mại và tài chính của Nam Phi.

Trước khi mua Goodman Gallery vào năm 2008, Essers là một cố vấn nghệ thuật độc lập và là người phụ trách chuyên về khái niệm, phát triển và sản xuất các dự án phim ảnh và nghệ thuật thị giác. Cô cũng là nhà sản xuất đồng điều hành của bộ phim Nam Phi, Tsotsi (2005), bộ phim châu Phi đầu tiên giành được giải Oscar (Ảnh ngoại ngữ xuất sắc nhất, 2006). Cô cũng bắt đầu một loạt phim tài liệu về nghệ thuật đương đại của Nam Phi, tính năng đầu tiên là William Kentridge và Marlene Dumas trong cuộc trò chuyện.

Phòng trưng bày Goodman
Vào đầu những năm 30, Essers đã làm việc như một nhà sản xuất phim và nhà quản lý độc lập. Mối quan tâm của cô đối với việc làm phim tài liệu đến từ sự gần gũi với nghệ thuật đương đại. Niềm đam mê của cô đối với nghệ thuật đương đại bắt nguồn từ khả năng của mình để thay đổi xã hội. Trong một cuộc phỏng vấn, Essers đã ghi nhận những kinh nghiệm của mình như là nguồn cảm hứng cho mong muốn của cô "làm việc trong thế giới nghệ thuật đương đại với các nghệ sĩ làm công việc có thể ép buộc thay đổi trong suy nghĩ."

Tham khảo

Doanh nhân Nam Phi
Nhân vật còn sống


title: Nemata Majeks-Walker

text:
Nemata Majeks-Walker, là một nhà hoạt động vì quyền của phụ nữ Sierra Leonean.

Những năm đầu và giáo dục
Majeks-Walker được sinh ra trong một gia đình Hồi giáo ở Freetown, thủ đô của Sierra Leone. Bà ấy là con môt. Mẹ bà mất khi bà chỉ mới năm tuổi. Bà được nuôi dưỡng bởi bà cố và các thành viên khác trong gia đình.

Bà được giáo dục tại Trường Methodist Girls, Trường Trung học Magburaka dành cho Nữ ở Mathora và Trường Tưởng niệm Annie Walsh ở Freetown.

Bà đã giành được học bổng của chính phủ và lấy bằng cử nhân Ngôn ngữ và Văn học Anh từ Fourah Bay College (FBC) năm 1972. Bà được đào tạo như một giáo viên và có được bằng sau đại học về giáo dục vào năm 1973. Bà có bằng thạc sĩ tiếng Anh như là một ngôn ngữ thứ hai tại Đại học Illinois tại Urbana Muff Champaign năm 1975.

Công tác giảng dạy
Majeks-Walker trở lại Freetown, giảng dạy tại Fourah Bay College và AWMS, trở thành đồng trưởng khoa tiếng Anh năm 1981, trước khi làm nhân viên phát triển chương trình giảng dạy tiếng Anh tại Học viện giáo dục ở Freetown.

Năm 1983, bà giành được học bổng Khối thịnh vượng chung để theo đuổi bằng tiến sĩ giáo dục từ xa tại Đại học Surrey, ở Guildford, Anh. Bà lấy bằng tiến sĩ năm 1986 và làm nhân viên giáo dục ở London cho đến đầu những năm 1990.

Từ năm 1999, Majeks-Walker là "nhà tư vấn và người hướng dẫn / huấn luyện viên có kinh nghiệm làm việc về giới tính, lãnh đạo, vận động và chính trị".

Hoạt động
Năm 2001, Majeks-Walker thành lập Nhóm 50/50 của Sierra Leone, tập trung vào sự bình đẳng cho phụ nữ.

Năm 2013, bà được BBC vinh danh là một trong 100 Phụ nữ của họ.

Vào tháng 7 năm 2013, Majeks-Walker là một diễn giả tại Diễn đàn Tư pháp Thế giới IV tại The Hague, Hà Lan.

Vào tháng 1 năm 2017, Majeks-Walker được bổ nhiệm làm chủ tịch hội đồng quản trị bệnh viện bộ phận giảng dạy bởi các thành viên của quốc hội, cụ thể là thuộc Ủy ban bổ nhiệm và dịch vụ công cộng.

Xem thêm

 Phụ nữ ở Sierra Leone

Tham khảo

Liên kết ngoài

 50/50 Nhóm Sierra Leone
 30% (Phụ nữ và Chính trị ở Sierra Leone)

Nữ chính khách Sierra Leone
Nhân vật còn sống


title: Caccobius inops

text:
Caccobius inops là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Caccobius (Scarabaeidae)


title: Barry Downing

text:
Barry Downing (còn gọi là B. H. Downing) (sinh năm 1938 tại Syracuse, New York) là một mục sư Giáo hội Trưởng lão và người đề xướng thuyết nhà du hành vũ trụ cổ. Cuốn sách The Bible and Flying Saucers (Kinh Thánh và đĩa bay) của ông vào năm 1968, tuyên bố các hiện tượng UFO chịu trách nhiệm cho nhiều sự kiện trong Kinh Thánh.

Tiểu sử
Downing có bằng tiến sĩ về mối quan hệ giữa tôn giáo và khoa học từ Đại học Edinburgh xứ Scotland. Ông cũng có bằng cử nhân vật lý của trường Hartwick College, và bằng cấp từ Chủng viện Thần học Princeton. Năm 2008, ông là đại biểu của Chủng viện Thần học Princeton tới dự lễ nhậm chức của Margaret Drugovich với tư cách là Chủ tịch thứ 10 của Trường Hartwick College. Ông là mục sư của Giáo hội Trưởng lão Northminster ở Endwell, New York. Tại Edinburgh Downing theo học Giáo sư John McIntyre, và Giáo sư Thomas F. Torrance; luận văn của ông, Eschatological Implications of the Understanding of Time and Space in the Thought of Isaac Newton, đã được chấp nhận vào năm 1966. Ông được liệt kê trong Who's Who in Theology and Science (Ẩn ý của Thuyết mạt thế trong sự hiểu biết về thời gian và không gian trong tư tưởng của Isaac Newton), cũng như trong The Encyclopedia of Extraterrestrial Encounters (Bách khoa toàn thư về những cuộc gặp gỡ ngoài Trái Đất). Ông còn làm nhà tư vấn thần học cho Mạng lưới UFO Song phương (MUFON)  từ năm 1972, và trong ban giám đốc quốc tế của Quỹ Nghiên cứu UFO (FUFOR).

The Bible and Flying Saucers
Downing viết cuốn The Bible and Flying Saucers (Kinh Thánh và đĩa bay) vào năm 1968. Ông viết trong cuốn sách rằng Chúa Giêsu là một người ngoài hành tinh được gửi đến Trái Đất cứu rỗi thế giới tội lỗi và xấu xa, ông đã trích dẫn những dòng Kinh Thánh như Chúa Giêsu đến từ một thế giới khác (John 8: 23) nhằm ủng hộ tuyên bố của mình, Downing cũng tin rằng Chúa Giêsu rời Trái Đất trong một chiếc đĩa bay đến một hành tinh khác, hoặc có lẽ là một chiều không gian khác. Trong cuốn sách Downing cho biết thiên thần từ Kinh Thánh thực sự là người ngoài hành tinh và "người ngoài hành tinh thiên thần" đã nói chuyện với Moses trên núi Sinai nơi ông bước lên UFO để nhận các tấm bia Lề Luật, và thông số kỹ thuật cho việc xây dựng Lều Hội Ngộ. Theo Downing, người ngoài hành tinh đã nói chuyện với Elijah và hướng dẫn người Israel cổ đại, cung cấp cho họ manna trong vùng hoang mạc. Downing cũng xác nhận trong cuốn sách rằng một phương tiện bay dưới sự điều hành của những sinh vật ngoài hành tinh thông minh chịu trách nhiệm cho việc rẽ nước Biển Đỏ.

Những năm gần đây
Năm 2009, Downing xuất hiện trong chương trình truyền hình trên kênh History Channel gọi là Ancient Aliens (Người ngoài hành tinh cổ đại).

Tham khảo

Nhà UFO học
Nhà văn tôn giáo Mỹ
Cựu sinh viên Đại học Edinburgh
Cựu sinh viên Chủng viện Thần học Princeton
Lãnh đạo tôn giáo Syracuse, New York
Người đề xướng thuyết nhà du hành vũ trụ cổ
Trưởng lão giảng dạy Giáo hội Presbyterian (Mỹ)


title: Catharia pyrenaealis

text:
Catharia pyrenaealis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

Catharia


title: Acrapex parvaclara

text:
Acrapex parvaclara là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Acrapex


title: Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Bỉ 1956–57

text:
Đây là thống kê của Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Bỉ mùa giải 1956-57.

Tổng quan

Giải có sự tham gia của 16 đội, và Royal Antwerp FC giành chức vô địch.

Bảng xếp hạng

Tham khảo

Mùa giải Giải bóng đá hạng nhất A quốc gia Bỉ
Bóng đá Bỉ 1956–57
Bỉ


title: Pelargoderus luteosparsus

text:
Pelargoderus luteosparsus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Pelargoderus


title: Army Men 3D

text:
Army Men 3D là bản làm lại bằng đồ họa 3D của phiên bản gốc Army Men năm 1998 do hãng 3DO phát triển. Game được phát hành trên hệ máy PlayStation vào năm 1999. Nội dung và tình tiết trong phiên bản này giống hệt như bản gốc, gồm nhiệm vụ, kết thúc và nhân vật như nhau.

Cốt truyện
Chiến tranh và tình trạng thù địch giữa Green và Tan đã có từ rất lâu rồi mà không ai biết lý do tại sao hoặc nơi tất cả bắt đầu. Tan và Green đã điều chỉnh nền kinh tế của họ không chỉ để đáp ứng nhu cầu của chiến tranh kéo dài, mà còn phát triển mạnh từ nó. Trong những năm qua, chiến tranh đã ổn định đến mức mà tất cả các bên có thể hưởng lợi từ nó với thương vong "chấp nhận được". Nhưng giờ đây mọi thứ đã thay đổi. Thứ vũ khí kỳ lạ không thể giải thích được đã bắt đầu xuất hiện trong các kho vũ khí của Tan. Một vật thể sáng bóng phản chiếu ánh sáng mặt trời và đốt cháy mục tiêu ở những khoảng cách lớn đã xuất hiện.

Bộ chỉ huy quân Green lấy làm lo ngại trước loại vũ khí có sức công phá cực mạnh này. Hơn nữa chúng dường như đã nằm dưới quyền kiểm soát của Tan, và đe dọa cán cân quyền lực. Bộ chỉ huy quân Green biết chắc rằng thứ vũ khí này sẽ tiêu diệt ngay lập tức quốc gia Green. Họ bèn triệu tập anh chàng cựu binh đội trưởng quân Green lão luyện Sarge với phương châm "bắn trước hỏi sau", giao cho anh nhiệm vụ quan trọng là bằng mọi giá phải phá hủy cho bằng được thứ vũ khí hủy diệt đáng sợ của phe Tan.

Tham khảo

Trò chơi điện tử năm 1999
Trò chơi của hãng 3DO
Trò chơi PlayStation
Army Men

Trò chơi điện tử bắn súng góc nhìn người thứ ba


title: Kondo Kuraba

text:
Kondo Kuraba (sinh ngày 6 tháng 7 năm 2002) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Kondo Kuraba hiện đang chơi cho Cerezo Osaka.

Tham khảo

Sinh năm 2002
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Cerezo Osaka
Cầu thủ bóng đá J1 League
Cầu thủ bóng đá J3 League


title: Syllepte prorogata

text:
Syllepte prorogata là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Syllepte


title: Euacidalia quakerata

text:
Euacidalia quakerata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Euacidalia


title: Mustelus asterias

text:
Mustelus asterias là một loài cá nhám thuộc họ Triakidae. Chúng được tìm thấy trên thềm lục địa phía đông bắc Đại Tây Dương, giữa vĩ độ 61 ° B và 16 ° B, từ bề mặt đến độ sâu 200 m.

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1821
A
Cá đẻ thai trứng


title: Lithacodia crotopha

text:
Lithacodia crotopha là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lithacodia


title: Hyalaethea solomonis

text:
Hyalaethea solomonis là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hyalaethea


title: Eutelia cantonensis

text:
Eutelia cantonensis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Eutelia


title: Ectropis paracopa

text:
Ectropis paracopa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Ectropis


title: Irfan Jaya

text:
Irfan Jaya (sinh ngày 1 tháng 5 năm 1996)  là một cầu thủ bóng đá người Indonesia hiện tại thi đấu cho Persebaya Surabaya ở Liga 1 ở vị trí tiền vệ chạy cánh.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Năm 2017, anh ký bản hợp đồng 4 năm với Persebaya Surabaya. Anh có màn ra mắt ngày 20 tháng 7 năm 2017 với vị trí thay thế, kết thúc với chiến thắng 1–0 trước Madiun Putra trên Sân vận động Wilis.

Thống kê sự nghiệp

Bàn thắng quốc tế

Danh hiệu

Câu lạc bộ
Persebaya Surabaya
 Liga 2: 2017

Cá nhân
 Cầu thủ xuất sắc nhất Liga 2: 2017

Tham khảo

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1996
Cầu thủ bóng đá Indonesia
Người South Sulawesi
Cầu thủ bóng đá Persebaya Surabaya
Cầu thủ bóng đá Liga 1 (Indonesia)
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Indonesia
Tiền vệ bóng đá


title: Pethia padamya

text:
Cá đòng đong Odessa (Danh pháp khoa học: Pethia padamya) là một loài cá trong họ Cyprinid có nguồn gốc từ Trung Myanmar, từ hạ lưu sông Chindwin. Chúng được mô tả một cách khoa học vào năm 2008. Loài này được ưa chuộng để nuôi làm cảnh vì màu sắc bắt mắt của chúng.

Đặc điểm
Chúng là loài cá nhỏ với một cơ thể lệch sang bên, chiều dài trung bình là 4,6 cm (1,8 in) ở cả hai giới; nhiều con cá cảnh được nuôi có chiều dài 7 cm (2,8 in) SL. Loài này thể hiện tính lưỡng hình tình dục, trong đó cho phép để dễ nhận biết về giới tính. Cả hai giới đều có một điểm đen và nổi bật trong khu vực lưng, cũng như một điểm nhỏ trong khu vực cận đuôi.

Con đực có màu be ánh sáng màu nền màu nâu kết hợp với các sọc màu đỏ tươi chạy theo chiều dài của cơ thể. Những con đực cũng có tròng mắt màu đỏ với một vệt đen hẹp giữa mắt qua. Các vây lưng, vây hậu môn và vây xương chậu của con đực màu xanh lá cây màu hơi vàng với những đốm đen tương phản. Các con cái rõ màu hơn với một cơ thể màu be sáng và ánh bạc phản chiếu trên mặt vảy. Vây của những con cái là một ánh sáng màu xanh hơi vàng. Tuy nhiên, chỉ có vây lưng có các chấm đen tương phản, mà là mờ nhạt hơn so với con đực.

Chúng là loài cá năng hoạt động và thường ôn hòa, loài cá này là di chuyển nhanh chóng, chúng là loại phàm ăn và sẽ ăn hết những thực phẩm bao gồm mảnh và thực phẩm đông lạnh, như trùn đất.

Chú thích

Tham khảo

 Kullander, Sven O.; Ralf Britz (October 2008). "Puntius padamya,’ a new species of Cyprinid fish from Myanmar". Electronic Journal of Ichthyology 4 (2): 56–66.
 Singh, L. 2010. Puntius padamya. In: IUCN 2012. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2012.2.<www.iucnredlist.org>. Downloaded on ngày 3 tháng 5 năm 2013.

P
Động vật được mô tả năm 2008
Động vật đặc hữu Myanmar


title: Ock Joo-hyun

text:
Ock Joo-hyun (; đôi khi đánh vần là Ock Ju-hyun; sinh ngày 20 tháng 3 năm 1980) là một ca sĩ và diễn viên nhạc kịch Hàn Quốc, được biết đến chủ yếu với vai trò là ca sĩ chính của nhóm nhạc nữ Hàn Quốc Fin.K.L. Sau khi chia tay không chính thức vào năm 2002, Ock đã phát hành ba album solo và đã tham gia vào các vở nhạc kịch, cụ thể là Aida, Chicago, Cats, 42nd Street, and The Count of Monte Cristo.

Sự nghiệp

Là thành viên của Fin.K.L
Fin.K.L ra mắt vào năm 1998 với DSP Entertainment và nhanh chóng trở nên nổi tiếng, biến tất cả các thành viên của mình trở thành ngôi sao. Ock từng là ca sĩ chính cho Fin.K.L cho đến khi nhóm ra album cuối cùng là Eternity (영원); và trở lại với đĩa đơn "Fine Killing Liberty"vào mùa thu năm 2005, bao gồm cả việc quay video âm nhạc cho ca khúc chủ đề.

Hoạt động cá nhân
Bắt đầu sự nghiệp solo vào mùa hè năm 2003, Ock đã ra mắt một bản ballad tên là "난..." ("Nan...", nghĩa là "Tôi..."), lọt vào top 10 của bảng xếp hạng âm nhạc Hàn Quốc. Đến album thứ hai của cô, phát hành vào cuối mùa thu năm 2004, công chúng đã giật mình vì sự thay đổi đột ngột về ngoại hình, vì cô đã trải qua một sự giảm cân đáng kể; Ock đã tập luyện yoga với cường độ cao. Sự nổi tiếng của cô đã tăng lên và cô đã biểu diễn trên nhiều chương trình âm nhạc trong một thời gian dài với các đĩa đơn "Catch" và "Sweet Rainyday".

Album thứ ba của cô mang tên  Remind  được phát hành vào ngày 12 tháng 6 năm 2008. Đĩa đơn đầu tiên trong album là "Honey" là một sự kết kết từ các đĩa đơn trước đây của cô cùng với R & B. Cô bắt đầu màn trình diễn trở trên các chương trình âm nhạc cuối tuần lớn trên TV.

Album tiếp theo của cô, "Reflection" được phát hành vào năm 2013. Năm 2014, Ock hợp tác với nhà soạn nhạc và đạo diễn Frank Wildhorn, người cùng làm việc với cô trong vở nhạc kịch "Monte Cristo" để phát hành album tiếng Anh có tựa đề "Gold".

Hoạt động khác
Ngoài việc ra mắt ba album, Ock còn làm DJ cho đài phát thanh MBC,và làm MC cho các đài truyền hình Hàn Quốc SBS, MBC và KBS. Cô cũng đã nhận được một giải thưởng cho "Best Radio DJ" trong lễ trao giải của MBC năm 2005. Cô đã nhận được vai chính trong phiên bản tiếng Hàn của các vở nhạc kịch: Tim Rice's musical Aida, bắt đầu từ ngày 27 tháng 8 năm 2005.

Okc cũng tích cực tham gia nhiều chương trình truyền hình thực tế. Ngoài việc tham gia chương trình Heroine 5, thì Ock cũng là một thí sinh của chương trình Goldfish- một chương trình truyền hình của đài MBC, vào năm 2006. Cũng trên đài MBC Cô đã góp mặt trong chương trình thực tế "I am a Singer" mùa đầu tiên. Cô đã được bình chọn ở vị trí đầu tiên cho các màn biểu diễn các ca khúc "1000 days", ngoài ra còn có phiên bản tiếng Hàn của bản ballad "Love is Gone", "Man is Ship, Woman is Harbor" và một bản re-make bài hát "U-Go Girl" của thành viên Fin.K.L là Lee Hyori.

Ock đã tiếp tục phát triển sự nghiệp "yoga celebrity" của mình, thậm chí còn giúp mở ra một phòng tập yoga. Cô cũng phát hành VHS, DVD yoga của riêng mình. Gần đây, cô đã xuất bản một cuốn sách mới về việc duy trì thể chất của tinh thần và thể chất.

Vào tháng 3 năm 2009, Ock tiết lộ rằng cô sẽ mở lớp giảng dạy về âm nhạc tại Đại học Dong Seoul.

Giọng hát

 Loại giọng: Full Lirico Soprano (Nữ cao trữ tình đầy đặn)
 Quãng giọng: B2 ~ Bb5 ~ D6 (3 quãng tám 2 nốt)
 Quãng hát hỗ trợ: F3/F#3 ~ D/Eb ~ F#5/G5 (bao gồm headvoice)

Diễn viên nhạc kịch
Ock đã nhận được nhiều thành công khi là một trong những nữ diễn viên hàng đầu, nổi tiếng nhất của sân khấu nhạc kịch Hàn Quốc.

Tham khảo

Nữ ca sĩ Hàn Quốc thế kỷ 21
Thành viên của Fin.K.L
Nhân vật còn sống
Nữ thần tượng Hàn Quốc
Nữ diễn viên phim truyền hình Hàn Quốc
Nữ diễn viên nhạc kịch Hàn Quốc
Nữ ca sĩ nhạc pop Hàn Quốc


title: Người Litva

text:
Người Litva (, số ít lietuvis/lietuvė) là một dân tộc Balt, bản địa Litva, với dân số khoảng 2.561.300 người tại đây. Khoảng một triệu người Litva khác đang sinh sống ở nước ngoài, chủ yếu tại Hoa Kỳ, Argentina, Brasil, Canada, Nga, Anh Quốc và Ireland. Ngôn ngữ của họ là tiếng Litva, một trong hai ngôn ngữ còn tồn tại của nhóm ngôn ngữ gốc Balt. Theo thống kê thực hiện 2001, 83,45% dân số Litva khai nhận rằng mình là người Litva, 6,74% là người Ba Lan, 6,31% là người Nga, 1,23% là người Belarus, và 2,27% thuộc các dân tộc khác. Đa số người Litva theo Giáo hội Công giáo La Mã, còn những người Lietuvininkai sống ở miền bắc Đông Phổ từ trước Thế Chiến II, chủ yếu theo Giáo hội Kháng cách Luther.

Chú thích

Người Baltic
Nhóm sắc tộc ở Litva