title: Frederick Douglass

text:
Frederick Douglass (tên khai sinh: Frederick Augustus Washington Bailey, khoảng tháng 2 năm 1818 – 20 tháng 2 năm 1895) là nhà cải cách xã hội, nhà hùng biện, nhà văn và chính khách người Mỹ gốc Phi. Sau khi trốn thoát khỏi đời nô lệ, ông trở thành nhà lãnh đạo phong trào bãi nô, tạo được tiếng vang nhờ khả năng hùng biện đáng kinh ngạc cũng như văn tài được ông sử dụng để chống lại chế độ nô lệ. Ông là một bằng chứng sống chống lại luận cứ của các chủ nô cho rằng người nô lệ thiếu năng lực trí tuệ không thể hành động như là những công dân Mỹ độc lập. Ngay cả nhiều người ở miền Bắc ủng hộ phong trào bãi nô cũng không thể tin nổi rằng có một nô lệ sở hữu tài năng hùng biện như thế.

Douglass thuật lại trải nghiệm của ông trong kiếp nô lệ trong quyển tự truyện xuất bản năm 1845, Narrative of the Life of Frederick Douglass, an American Slave (Chuyện kể cuộc đời Frederick Douglass, một nô lệ người Mỹ), trở thành sách bán chạy nhất và tạo âm vang lớn trong nỗ lực ủng hộ phong trào bãi nô. Cuốn tự truyện thứ hai của ông, My Bondage and My Freedom (1855), cũng tạo ra hiệu ứng tương tự. Sau khi cuộc Nội chiến kết thúc, Douglass tiếp tục hoạt động chống nô lệ và viết quyển tiểu sử cuối cùng Life and Time of Frederick Douglass, xuất bản năm 1881 rồi tái bản năm 1892, ba năm trước khi ông mất. Cuốn sách thuật lại những diễn biến trong và sau Nội chiến. Douglass cũng hoạt động tích cực ủng hộ quyền đi bầu cử và quyền giữ chức vụ công cho phụ nữ.

Dù ông không đồng ý, Douglass là người Mỹ gốc Phi đầu tiên được đề cử tranh chức Phó Tổng thống Hoa Kỳ, đứng chung liên danh với Victoria Woodhull cho đảng Equal Rights (Quyền Bình đẳng), một chính đảng nhỏ và thiếu thực tế nhưng có viễn kiến.

Là người có niềm tin kiên định vào sự bình đẳng dành cho mọi người, dù đen hay trắng, dân da đỏ hay người nhập cư, Douglass đã nói, "Tôi muốn liên kết với bất cứ ai làm điều đúng và chối bỏ bất cứ ai làm điều sai trái".

Đời nô lệ
Frederick Augustus Washington Bailey sinh ra là nô lệ tại Hạt Talbot, Maryland, được đặt tên theo họ của mẹ, Harriet Bailey. Cậu bé chào đời trong túp lều của bà ngoại. Sau này, khi trốn thoát lên phương Bắc, cậu bỏ tên lót, rồi đổi họ thành Douglass.

Không ai biết chắc Douglass ra đời ngày nào, nên ông chọn ngày 14 tháng 2 để kỷ niệm sinh nhật. Ngay trong trang đầu của quyển tự truyện Narrative of the Life of Frederick Douglass, an American Slave, ông viết: "Tôi không biết chính xác mình bao nhiêu tuổi, và chưa bao giờ đọc văn kiện chính thức nào ghi lại ngày sinh của mình." Douglass là con lai, có huyết thống dân da đỏ về phía mẹ, pha trộn với các dòng máu châu Phi và châu Âu.

Ông viết về những ngày thơ ấu sống với mẹ:

Cậu bé Frederick sống với bà ngoại, nhưng đến bảy tuổi lại bị tách khỏi bà và bị đưa đến nông trại Wye House để làm việc dưới quyền quản đốc của Aaron Anthony. Mẹ mất khi lên mười, rồi Anthony cũng qua đời, cậu bé được giao cho Lucretia Auld, vợ của Thomas Auld. Thomas sai cậu đến hầu anh của Thomas, Hugh Auld, ở Baltimore.

Đến năm mười hai tuổi, vợ của Hugh Auld, Sophia, dạy cậu bé học đánh vần mặc dù luật của bang Maryland cấm dạy nô lệ đọc chữ. Douglass miêu tả Sophia là một phụ nữ nhân hậu, chăm sóc cậu bé trong tình người. Khi biết việc này, Hugh Auld phản đối gay gắt, nói rằng nếu dạy nô lệ biết đọc họ sẽ bất bình với điều kiện sống và mơ ước tự do. Douglass kể lại rằng đây là "bài diễn văn chống nạn nô lệ" đầu tiên mà ông từng nghe. Trong quyển tự truyện, Douglass cho biết ông cũng học đọc từ những đứa trẻ da trắng cũng như bằng cách quan sát chữ viết của những người ông cùng làm việc. Rồi đến một ngày, khi thấy Douglass đang đọc báo, Bà Auld chạy đến giật tờ báo khỏi tay cậu, nét mặt bà biểu lộ rằng giáo dục không thích hợp với người nô lệ.

Douglass, cách kín giấu, tiếp tục tự học đọc và viết. Sau này ông thường nói, "kiến thức là con đường giúp thoát khỏi kiếp nô lệ để đến tự do." Douglass bắt đầu đọc báo, tiểu luận, tài liệu chính trị, và các loại sách. Thế giới mới rộng mở đã giúp ông khởi sự tra vấn và lên án chế độ nô lệ. Douglass thuật lại rằng lúc mười hai tuổi ông tìm thấy cuốn The Columbian Orator, quyển sách giúp làm sáng tỏ và định hình quan điểm của ông về tự do và về quyền con người. Xuất bản năm 1797, The Columbian Orator là một tuyển tập gồm những bài tiểu luận về chủ đề chính trị, những bài thơ, những bài diễn văn, và những tranh luận được sử dụng rộng rãi trong các lớp học ở Mỹ để hỗ trợ học sinh luyện đọc và học văn phạm.

Khi về làm thuê cho William Freeland, hằng tuần Douglass dạy những nô lệ khác đọc Tân Ước trong giờ Trường Chúa Nhật. Tin được lan truyền, các nô lệ tìm đến, lớp học thu hút đến 40 học viên. Lớp học kéo dài được sáu tháng mà không bị để ý đến. Mặc dù Freeland vẫn dễ dãi đối với hoạt động này, các chủ nô khác tỏ ra giận dữ. Đến một ngày chủ nhật, họ tụ tập lại đem theo gậy gộc và gạch đá, lớp học bị giải tán vĩnh viễn.

Năm 1833, Thomas Auld đòi lại Douglass (theo Douglass thì đây là cách Auld trừng phạt Hugh), rồi sai đến làm việc cho Edward Covey, một nông gia nghèo khét tiếng hành hạ nô lệ. Covey thường đánh đập Douglass và hầu như khiến cậu suy sụp tinh thần. Cuối cùng, cậu thiếu niên mười sáu tuổi Douglass phản kháng và bắt đầu đánh trả. Khi nhận thấy Douglass dám đối đầu với mình, Covey ngưng đánh đập cậu.

Từ nô lệ đến tự do

Lần đào thoát đầu tiên xảy ra khi Douglass ở dưới tay Freeland, nhưng không thành công. Đến năm 1836, cậu cố trốn khỏi Covey nhưng lại thất bại. Năm sau, Douglass gặp gỡ và đem lòng yêu Anna Murray, một phụ nữ da đen tự do sống ở Baltimore, lớn hơn cậu năm tuổi. Chính tư cách một người tự do của Murray củng cố niềm tin của Douglass rằng một ngày nào đó cậu sẽ giành được tự do.

Ngày 3 tháng 9 năm 1838, Douglass lên một chuyến xe lửa tiến về hướng Bắc. Cậu nhảy lên một toa tàu tại một địa điểm gần kho hàng của công ty hỏa xa Philadelphia, Wilmington & Baltimore, tọa lạc trong khu dân cư Canton ở đường President and Fleet, phía đông cảng Baltimore thuộc nhánh Bắc của Sông Patapsco. (Sau này nhà kho trở thành nhà ga Đường President, xây dựng năm 1849-50; nó từng được biết đến là địa điểm đào thoát của nhiều nô lệ, là một phần trong nhiều lộ trình thuộc "Đường Hỏa xa ngầm" rất nổi tiếng giúp nhiều nô lệ trốn thoát trong thời gian xảy ra cuộc Nội chiến.)

Chàng thanh niên Douglass đặt chân đến Havre de Grace thuộc Hạt Harford, Maryland. Thị trấn này nằm cạnh con sông Susquehanna chạy dọc theo ranh giới với Pennsylvania rồi đổ vào Vịnh Chesapeake. Murray mang đến cho Douglass một bộ đồng phục thủy thủ cùng một phần trích từ số tiền tiết kiệm của cô để trả tiền cho chuyến đi. Douglass cũng kiếm được giấy tờ tùy thân nhờ một thủy thủ da đen. Douglass lên một chuyến phà hơi nước băng qua sông Susquehanna đến Hạt Cecil, rồi lên tàu đi tiếp đến Wilmington, Delaware, cảng biển lớn tọa lạc ở đầu Vịnh Delaware. Từ đây, do hết đường xe hỏa, cậu phải đi thuyền hơi nước xuôi dòng sông Delaware hướng về phía bắc đến "Thành phố Quaker" ở Philadelphia, Pennsylvania, thành lũy của phong trào chống nô lệ, rồi đến ngôi nhà an toàn của một người hoạt động giải phóng nô lệ nổi tiếng, David Ruggles, ở Thành phố New York. Toàn bộ hành trình kéo dài gần 24 giờ.

Ngay sau khi đến nơi, Douglass báo tin cho Murray để đến với cậu ở New York. Ngày 15 tháng 9 năm 1838, một mục sư Trưởng Lão người da đen cử hành hôn lễ cho hai người. Họ phải sử dụng tên Johnson để tránh bị theo dõi.

Hoạt động bãi nô

Đôi vợ chồng mới cưới đến sống ở New Bedford, Massachusetts. Douglass gia nhập một nhà thờ Giám Lý dành cho người da đen. Năm 1839, ông được bổ chức truyền đạo, nhờ vậy ông tự trau giồi kỹ năng hùng biện. Douglass giữ các vị trí khác nhau trong nhà thờ từ công việc tiếp tân, phụ trách Trường Chúa Nhật, đến việc trông nom nhà thờ.

Douglass cũng gia nhập một số hội đoàn ở New Bedford, thường xuyên đến dự những buổi họp chủ trương bãi nô, và đăng ký mua tờ tuần báo The Liberator của William Lloyd Garrison. Douglass chịu ảnh hưởng của Garrison, ông viết, "chưa có ai gây ấn tượng với tình cảm sâu đậm (căm ghét chế độ nô lệ) như William Lloyd Garrison" đến nỗi trong quyển tự truyện sau cùng Douglass thú nhận "bài viết của ông chiếm chỗ trong trái tim tôi chỉ sau Kinh Thánh." và không chỉ với lập trường chống chế độ nô lệ mà còn chống chủ nghĩa thực dân. Lần đầu tiên Douglass nghe Garrison diễn thuyết là vào năm 1841 tại Hội Chống Chế độ Nô lệ Bristol. Trong một buổi họp khác của Hội, khi bất ngờ được mời nói chyện, ông thuật lại cuộc đời mình. Từ đó, ông được khuyến khích trở thành diễn giả. Vài ngày sau, Douglass nói chuyện tại hội nghị thường niên của Hội Chống Chế độ Nô lệ Massachusetts tổ chức tại Nantuket. Chàng thanh niên Douglass hai mươi ba tuổi đã thắng hơn sự nhút nhát mà miêu tả cách sinh động và đầy sức thuyết phục cuộc đời gian khổ của mình khi còn là nô lệ.

Năm 1843, Douglass tham gia đề án "Một Trăm Hội nghị" do Hội Chống Chế độ Nô lệ Mỹ tổ chức với mục tiêu gởi các diễn giả đến nói chuyện tại những hội trường trên khắp vùng Trung Tây và miền Đông nước Mỹ. Suốt trong chuyến đi, những người ủng hộ chế độ nô lệ thường xuyên quấy nhiễu Douglass. Trong một lần diễn thuyết ở Pendleton, Indiana, một đám động giận dữ rượt đuổi và đánh đập Douglass trước khi một gia đình Quaker, nhà Hardys, đến cứu ông. Một cánh tay của ông bị đánh gãy nhưng không được chữa trị đúng cách, đã gây đau đớn cho ông suốt phần đời còn lại. Một tấm bia dựng ở Pendleton ghi lại sự kiện này.

Tự truyện
Trong số các tự truyện của Douglass nổi tiếng nhất là quyển đầu tiên Narratvie of the Life of Frederick Douglass, an American Slave, xuất bản năm 1845. Lúc ấy, một số người hoài nghi đặt câu hỏi làm sao một người da đen có thể viết một tác phẩm văn chương hay đến thế. Nhận được nhiều tiếng khen, ngay lập tức nó trở thành sách bán chạy nhất. Trong vòng ba năm, cuốn Narrative được tái bản chín lần với 11 000 ấn bản lưu hành khắp Hoa Kỳ. Cuốn sách này được dịch ra tiếng Pháp và tiếng Đức cũng như được phát hành ở châu Âu.

Trong suốt đời mình, Douglass viết ba phiên bản của quyển tự truyện (và chỉnh sửa quyển thứ ba) mỗi lần như thế ông mở lại mở rộng nội dung tác phẩm. Năm 1855, Douglas xuất bản quyển My Bondage and My Freedom. Đến năm 1881, sau cuộc Nội chiến, Douglass cho phát hành quyển Life and Times of Frederick Douglass.

Đến Ailen và Anh
Bạn hữu và những người đỡ đầu Douglass e rằng tin tức về Douglass khiến chủ nô của ông, Hugh Auld, tìm cách thu hồi "tài sản" của mình, họ khuyên Douglass thực hiện một chuyến viếng thăm Ireland như nhiều cựu nô lệ từng làm. Douglass lên tàu Cambria cập bến Liverpool ngày 16 tháng 8 năm 1845, rồi đến Ireland đúng lúc bùng phát Nạn đói Khoai tây (lúc ấy khoai tây là thức ăn chính ở đây).

Cảm giác được sống hoàn toàn cách biệt với không khí kỳ thị chủng tộc ở Mỹ khiến Douglass kinh ngạc:

Ông cũng có cơ hội gặp và kết bạn với Daniel O’Connell, nhà đấu tranh cho dân tộc Ái Nhĩ Lan.

Douglass sống hai năm ở Ireland và Anh, đến diễn thuyết tại nhiều nhà thờ, thu hút nhiều người tới nghe đến nỗi chật cứng các thính phòng. Bài diễn văn London Reception Speech Douglass trình bày ở Nhà thờ Alexander Fletcher’s Finsbury là một thí dụ. Douglass nhận thấy rằng ở Anh ông được đối xử không phải như "một màu da, nhưng như là một con người".

Năm 1846, Douglass gặp Thomas Clarkson, một nhà hoạt động bãi nô nổi tiếng từng cộng tác với William Wilberforce trong chiến dịch thuyết phục Quốc hội Anh thông qua luật bãi bỏ chế độ nô lệ trên đất nước Anh và tại các vùng thuộc địa của Đế quốc Anh. Trong chuyến đi này, những người Anh ủng hộ Douglass quyên góp tiền để mua sự tự do cho ông từ chủ nô người Mỹ Thomas Auld.

Nhiều người khuyên Douglass ở lại Anh nhưng vì vợ ông đang ở Massachusetts cũng như ba triệu anh em người da đen của ông đang sống trong vòng nô lệ ở Mỹ, Douglass quyết định về nước trong mùa xuân năm 1847.

Đến thế kỷ 21, người ta cho gắn những tấm biển trên các tòa nhà tại hai thành phố Cork và Waterford ở Ái Nhĩ Lan để ghi nhớ chuyến viếng thăm của Douglass: tấm biển đầu gắn ở Khách sạn Imperial tại Cork ngày 31 tháng 8 năm 2012; tấm sau gắn ở mặt tiền Tòa Thị chính Waterford ngày 7 tháng 10 năm 2013 để ghi nhớ bài diễn văn Douglass đọc ở đây vào ngày 9 tháng 10 năm 1845.

Trở về Mỹ
Sau khi về nước, Douglass xuất bản tờ nhật báo chủ trương bãi nô đầu tiên của ông, The North Star, được in ấn dưới tầng hầm của Nhà thờ Giám Lý Zion ở Rochester, New York. Phương châm của tờ North Star là "Điều đúng không phân biệt Giới tính – Chân lý không phân biệt Màu da - Chúa là Cha của tất cả chúng ta, và chúng ta đều là anh em của nhau." Giáo hội Giám Lý của người da đen và báo North Star cùng chống lại chủ trương gởi người da đen về lại châu Phi. Tờ North Star cũng như những tờ báo chủ trương bãi nô Douglass xuất bản sau này đều nhận sự giúp đỡ tài chính từ những người Anh ủng hộ ông.

Dần dà, Douglass nhận thấy lập trường của Garrison là quá cực đoan. Lúc đầu Douglass đồng ý với Garrison rằng Hiến pháp ủng hộ chế độ nô lệ do những thỏa hiệp liên quan đến quy trình bổ nhiệm các chức vụ trong quốc hội dựa trên cách đếm đầy thiên vị số nô lệ trên tổng số dân mỗi tiểu bang cũng như quan điểm bảo vệ việc buôn bán nô lệ trong năm 1807. Garrison từng đốt những bản in hiến pháp để bày tỏ lập trường của ông. Tuy nhiên, sau khi cuốn The Unconstitutionality of Slavery của Lysander Spooner xuất bản năm 1846 chứng minh rằng Hiến pháp Hoa Kỳ là một văn kiện chống chế độ nô lệ thì Douglass cũng thay đổi quan điểm và tách rời khỏi Garrison trong khoảng năm 1847. Douglas tuyên bố rằng Hiến pháp nên được sử dụng như là một công cụ hữu ích chống lại chế độ nô lệ.

Tháng 9 năm 1848, Douglass công bố một bức thư mở gởi đến chủ cũ của ông, Thomas Auld, phê phán tư cách của Auld đồng thời gởi lời thăm hỏi đến các thành viên của gia đình đang thuộc quyền sở hữu của Auld. Ông cũng muốn biết Auld cảm thấy thế nào nếu ông bắt cô con gái Amanda của Auld làm nô lệ và đối xử với Amanda theo cách Auld đã đối xử với ông và những thành viên của gia đình ông.

Với vấn đề nữ quyền
Năm 1848, Douglass là người Mỹ gốc Phi duy nhất tham dự Hội nghị Seneca Falls tổ chức ở New York, nữ quyền là một chủ đề được thảo luận tại hội nghị này. Elizabeth Cady Stanton yêu cầu hội nghị thông qua một nghị quyết đòi quyền bầu cử cho phụ nữ. Nhiều đại biểu phản đối, nhưng Douglass đứng lên trình bày cách thuyết phục quan điểm của ông ủng hộ Stanton, ông nói rằng không thể chấp nhận việc nam giới da đen được bầu phiếu nếu phụ nữ không được thụ hưởng quyền ấy. Ông cho rằng thế giới sẽ tốt đẹp hơn nếu phụ nữ được tham gia vào lĩnh vực chính trị.

Sau khi Douglass kết thúc bài nói chuyện, nghị quyết được thông qua.

Trong những ngày kế tiếp, Douglass viết một bài xã luận đăng trên tờ North Star thúc đẩy nỗ lực đấu tranh cho quyền phụ nữ trong công chúng. Ông nhận xét rằng mọi người cảm thấy thoải mái khi "thảo luận về quyền của thú vật... hơn là khi thảo luận về quyền của phụ nữ". Quan điểm của Douglass thể hiện trên những bài xã luận tạo được tiếng vang, nhờ vậy ông xác định lập trường của tờ North Star: "Chúng tôi tin phụ nữ cần có đầy đủ quyền như chúng ta đã dành cho nam giới".

Giống nhiều người chủ trương bãi nô, Douglass tin rằng giáo dục là yếu tố mấu chốt giúp người Mỹ gốc Phi cải thiện đời sống. Điều này khiến ông trở thành người sớm chống việc kỳ thị chủng tộc trong trường học. Trong thập niên 1850, Douglass quan sát thấy những cơ sở giáo dục dành cho người da đen ở New York thua kém xa những cơ sở dành cho người da trắng. Douglass kêu gọi sử dụng các biện pháp pháp lý để mở cửa trường học cho tất cả trẻ em.

Trong lần gặp gỡ John Brown, một người bãi nô cực đoan, Douglass chống lại kế hoạch của Brown phát động một cuộc nổi dậy của người nô lệ ở miền Nam. Douglass tin rằng tấn công tài sản của chính phủ liên bang chỉ kích động sự phẫn nộ của công chúng.

Niềm tin tôn giáo
Từ khi còn bé, Douglass vẫn thường nghe những bài giảng luận, đôi khi nghe Sophia Auld đọc Kinh Thánh. Cậu đọc và chép lại những câu Kinh Thánh, dần dà chấp nhận đức tin Cơ Đốc. Trong quyển tự truyện cuối cùng, Life and Times of Frederick Douglass, ông viết:

Mục sư Charles Lawson đứng ra bảo trợ Douglass. Từ đó, trong các hoạt động xã hội, Douglass thường sử dụng những ý tưởng cùng các ẩn dụ của Kinh Thánh cho những bài diễn thuyết của mình. Ông mạnh mẽ chỉ trích thái độ đạo đức giả trong tôn giáo, cáo buộc các chủ nô là gian ác, thiếu đạo đức, và không chịu tuân giữ lời dạy của Chúa. Trong khía cạnh này, Douglass phân biệt rạch ròi giữa "Cơ Đốc giáo của Chúa Cơ Đốc" với "Cơ Đốc giáo của nước Mỹ", xem những chủ nô và các chức sắc bảo vệ chế độ nô lệ là những kẻ tàn bạo, tội lỗi, nhạo báng, và là biểu trưng cho hình ảnh "sói mang lốt chiên".

Trong một bài diễn văn nổi tiếng trình bày tại Rochester, Douglass mạnh mẽ chỉ trích những người có niềm tin tôn giáo nhưng không chịu lên tiếng chống lại chế độ nô lệ, ông tin rằng những chức sắc tôn giáo dạy dỗ rằng chế độ nô lệ là phù hợp với đạo giáo là mắc tội báng bổ. Ông nói rằng bất cứ bộ luật nào được thông qua nhằm ủng hộ chế độ nô lệ đều là "một sự vi phạm trắng trợn sự Tự do Cơ Đốc", bất cứ mục sư nào ở Mỹ ủng hộ chế độ nô lệ là người "không có tình yêu thương của Chúa" và là "điều đáng ghê tởm trong mắt Chúa." Ông khẳng định, "khi nói về hội thánh ở Mỹ, cần phải hiểu rõ rằng tôi nói đến rất nhiều tổ chức tôn giáo trên đất nước này. Tuy nhiên, tạ ơn Chúa vì vẫn có những ngoại lệ. Những con người cao quý như Henry Ward Beecher ở Brooklyn, Samuel J. May ở Syracuse…những người này cảm thấy có bổn phận mở mắt chúng ta để có thể nhận biết đức tin cao quý cùng nhiệt tâm, và cổ vũ chúng ta gánh vác sứ mạng lớn lao giải thoát những nô lệ khỏi xiềng xích họ đang mang."

Trong chuyến viếng thăm Anh Quốc từ năm 1846 đến 1848, Douglass kêu gọi các tín hữu Anh từ chối hỗ trợ bất cứ giáo hội nào ở Mỹ đang ủng hộ chế độ nô lệ, ông cũng vui sướng khi biết một nhóm mục sư ở Belfast không cho những chủ nô gia nhập giáo đoàn của mình.

Trong một bức thư gởi chủ nô cũ, Thomas Auld, Douglass viết:

Suốt đời mình, Douglass luôn nối kết trải nghiệm cá nhân với cải cách xã hội. Giống các tín hữu Cơ Đốc chủ trương bãi nô, ông không hút thuốc, uống rượu, hoặc sử dụng những chất ông tin là có hại cho thân thể và linh hồn.

Thời kỳ Nội chiến

Tiền chiến
Trong thời gian xảy ra cuộc nội chiến, Douglass là một trong số những người da đen nổi tiếng nhất xứ sở. Ông được biết đến nhiều nhờ những bài diễn thuyết của ông trình bày về điều kiện sống của người da đen cùng những vấn đề khác như nữ quyền. Với tài hùng biện, ông thu hút những đám đông ở mọi nơi ông đến. Ông còn được những nhà lãnh đạo Anh Quốc và Ái Nhĩ Lan tiếp đón, điều này càng làm gia tăng uy tín của ông.

Tranh đấu cho giải phóng nô lệ và quyền bầu cử

Douglass cùng những người chủ trương bãi nô lập luận rằng bởi vì mục tiêu của cuộc nội chiến là chấm dứt chế độ nô lệ, người Mỹ gốc Phi nên được phép tham gia cuộc chiến giành sự tự do cho chính họ. Douglass trình bày quan điểm này trên mặt báo và trong các bài diễn văn. Douglass góp ý với Tổng thống Abraham Lincoln về cách đối xử với binh lính người da đen, rồi với Tổng thống Andrew Johnson về quyền bầu cử dành cho người da đen.

Bản Tuyên ngôn Giải phóng Nô lệ của Tổng thống Lincoln, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 1863, công bố sự tự do cho tất cả nô lệ trên lãnh thổ do Liên minh miền Nam kiểm soát (nô lệ sống trong lãnh thổ Liên bang và các tiểu bang miền Bắc được tự do khi Tu chính án thứ 13 được chấp nhận ngày 6 tháng 12 năm 1865). Douglass miêu tả tâm trạng những người đang mong đợi bản tuyên ngôn: "Như sấm sét đánh ngang bầu trời … chúng tôi chăm chú nhìn … ánh sáng nhập nhòa của những vì sao lúc rạng đông... chúng tôi ngóng chờ sự đoái nhậm dành cho những lời cầu nguyện khẩn thiết kéo dài hàng thế kỷ."
{{Reduced pull quote|left|<small>Không ai có thể xích chân người khác mà cuối cùng không nhận ra rằng đầu bên kia sợi xích cũng buộc chặt vào cổ mình.|Frederick Douglass|<small>Diễn từ đọc tại Đại hội Dân quyền,Washington D.C., 22 tháng 10 năm 1883.}}
Douglass ủng hộ ứng cử viên John C. Frémont trong kỳ bầu cử tổng thống năm 1864. Ông thất vọng về Lincoln vì Tổng thống không chịu công khai ủng hộ quyền bầu cử cho người da đen đã được tự do. Douglass tin rằng từ khi người Mỹ gốc Phi chiến đấu trong cuộc Nội chiến, họ xứng đáng được đi bầu.

Từ khi miền Bắc không còn bị buộc phải giao trả nô lệ trở về chủ cũ của họ ở miền Nam, Douglass quay sang tranh đấu giành quyền bình đẳng cho đồng bào ông. Cùng với Lincoln, ông lập kế hoạch đưa những nô lệ được giải phóng thoát khỏi miền Nam. Trong lúc chiến tranh, Douglass hỗ trợ cho Liên bang bằng cách tuyển mộ binh sĩ cho Trung đoàn 54 Bộ binh Massachusetts. Con trai ông, Charles Douglass, tham gia trung đoàn này, nhưng lại mắc bệnh trong phần lớn thời gian phục vụ, còn Lewis Douglass chiến đấu ở mặt trận Fort Wagner, một con trai khác của ông, Frederick Douglass, Jr., được giao nhiệm vụ tuyển quân.

Sau khi Lincoln bị ám sát

Sau khi kết thúc cuộc nội chiến, Tu chính án thứ 13 được thông qua đặt chế độ nô lệ ngoài vòng pháp luật. Tu chính án thứ 14 cung cấp quyền công dân và sự bảo vệ bình đẳng cho mọi người dưới pháp luật. Tu chính án thứ 15 bảo vệ mọi công dân khỏi bị kỳ thị vì lý do chủng tộc trong bầu cử.

Ngày 14 tháng 4 năm 1876, Douglass trình bày bài diễn văn quan trọng tại lễ khánh thành Tượng đài Giải phóng Nô lệ trong Công viên Lincoln ở Washington. Douglass đưa ra những nhận xét thẳng thắn về vị tổng thống quá cố, cả những điều tích cực lẫn tiêu cực. Gọi Lincoln là "tổng thống của người da trắng", Douglass chỉ trích Lincoln vì thái độ chần chừ đối với cuộc đấu tranh giải phóng nô lệ, lại ghi nhận rằng mặc dù Lincoln chống đối việc mở rộng chế độ nô lệ, trong giai đoạn đầu ông vẫn không chịu ủng hộ việc loại bỏ chế độ nô lệ. Song, sau đó Douglass đặt câu hỏi, "Có người da màu nào, hay người da trắng nào có cảm tình với chủ trương dành tự do cho mọi người lại có thể quên được cái đêm ngay trước ngày đầu tiên của tháng 1 năm 1863, khi cả thế giới ngóng chờ xem Abraham Licoln có chịu thực hiện những điều ông đã hứa hay không?" Douglass nói thêm, "Mặc dù Ông Lincoln chia sẻ với đồng bào da trắng của mình những định kiến chống lại người da đen, hầu như có thể nói rằng tự đáy lòng ông ấy khinh miệt và căm ghét chế độ nô lệ..."

Cử tọa, chịu cảm động bởi bài diễn văn, đã đứng lên hoan hô Douglass. Phu nhân cố tổng thống, Mary Todd Lincoln, tặng Douglass chiếc gậy đi đường của Lincoln để tỏ lòng ngưỡng mộ. Chiếc gậy ấy vẫn còn được lưu giữ ở Cedar Hill, nơi cư trú sau cùng của Douglass nay là Di tích Lịch sử Quốc gia Frederick Douglass.

Thời kỳ Tái thiết
Sau khi Nội chiến kết thúc, Douglass tiếp tục đấu tranh cho quyền bình đẳng của người Mỹ gốc Phi và phụ nữ. Nhờ uy tín và hoạt động tích cực của ông trong thời chiến, Douglass được bổ nhiệm vào vài vị trí quan trọng như Chủ tịch Ngân hàng Tiết kiệm Freedman, đại diện ngoại giao tại Cộng hòa Dominica.

Trong lúc ấy, ở miền Nam có nhiều cuộc nổi dậy của người da trắng, lúc đầu là những nhóm hoạt động bí mật, trong đó tổ chức Ku Klux Klan, rồi đến những cuộc nổi dậy có vũ trang như White League và Red Shirts, hoạt động tích cực suốt trong thập niên 1870 ở khu vực Cực Nam. Được xem là "cánh quân đội của Đảng Dân chủ", họ tìm cách trục xuất các viên chức chính phủ thuộc đảng Cộng hòa và phá hoại các cuộc bầu cử.

Mười năm sau khi chiến tranh chấm dứt, Đảng Dân chủ phục hồi sức mạnh chính trị tại tất cả tiểu bang trước đây thuộc Liên minh miền Nam và khởi sự tái khẳng định chủ thuyết vị thế ưu việt của người da trắng bằng cách tổ chức những cuộc bạo động cùng với nỗ lực thông qua luật áp đặt sự phân biệt và tước quyền bầu cử của người da đen. Các bộ luật lao động và hình sự mới được ban hành cũng góp phần hạn chế quyền tự do của người da đen.

Như một hành động phản kháng, Douglass ủng hộ chiến dịch tranh cử tổng thống của Ulysses S. Grant năm 1868. Năm 1870, ông xuất bản tờ New National Era, nhật báo cuối cùng của ông, trong nỗ lực giữ đất nước trung thành với cam kết ủng hộ sự bình đẳng. Năm 1871, Grant ký ban hành ba đạo luật trấn áp Ku Klux Klan và các tổ chức ủng hộ chủ thuyết vị thế ưu việt của người da trắng. Trong nhiệm kỳ tổng thống của ông, có hơn 5 000 người bị bắt giữ vì liên quan đến những nhóm này. Sự quyết liệt của Grant khiến nhiều người da trắng căm ghét nhưng nhận được sự tán dương từ Douglass. Một phụ tá của Douglass viết về Grant, người Mỹ gốc Phi "với lòng biết ơn sẽ luôn nhớ đến thanh danh và thành quả vĩ đại của ông."

Năm 1872, Douglass trở thành người Mỹ gốc Phi đầu tiên được đề cử vào liên danh của Victoria Woodhull đại diện đảng Equal Rights trong cuộc vận động tranh cử tổng thống. Ông không được hỏi ý về điều này, cũng không vận động tranh cử hoặc thừa nhận sự đề cử. Dù vậy, ngôi nhà của ông ở Rochester, New York bị đốt. Douglass dọn nhà đến Washington, D.C.

Suốt trong thời kỳ tái thiết, Douglass tiếp tục đi diễn thuyết, nhấn mạnh đến tầm quan trọng của việc làm, quyền bầu cử và thực thi quyền bầu cử.

Đời sống gia đình

Douglass và Anna có năm người con: Rosetta Douglass, Lewis Henry Douglass, Frederick Douglass, Jr., Charles Remond Douglass, và Annie Douglass (chết khi mới lên mười). Charles và Rosetta giúp thân phụ trong việc xuất bản các tờ nhật báo. Anna Douglass là người hỗ trợ trung thành của chồng trong các hoạt động xã hội, ngay cả khi có những tin đồn nhảm về mối quan hệ của Douglass với Julia Griffiths và Ottilie Assing, hai phụ nữ da trắng đến từ Anh và Đức, hoạt động tích cực trong phong trào chống chế độ nô lệ.

Anna qua đời năm 1882. Hai năm sau Douglass tái hôn, lần này ông kết hôn với Helen Pitts, một phụ nữ da trắng đấu tranh cho nữ quyền đến từ Honeoye, New York. Pitts là con gái của Gideon Pitts, Jr. một người bạn của Douglass trong phong trào hủy bỏ chế độ nô lệ. Tốt nghiệp Đại học Mount Holyoke (nay là Chủng viện Mount Holyoke), trong thời gian sinh sống ở Washington, D.C., Helen Pitts làm việc cho tờ Alpha ủng hộ nữ quyền. Có nhiều dị nghị về cuộc hôn nhân bởi vì Douglass lớn hơn Pitts gần 20 tuổi. Gia đình từ bỏ cô, trong khi các con của Douglass xem cuộc hôn nhân này đồng nghĩa với việc từ bỏ mẹ của họ. Tuy nhiên Elizabeth Cady Stanton, một người hoạt động nữ quyền chúc mừng họ.

Douglass giải thích rằng lần đầu ông kết hôn với người có màu da của mẹ, lần thứ hai với người có màu da của cha.

Cuối đời
Ngân hàng Tiết kiệm Freedman phá sản năm 1874, chỉ vài tháng sau khi Douglass nhậm chức chủ tịch. Trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế ấy, tờ nhật báo cuối cùng của ông, New Era, cũng ngưng hoạt động. Sau khi Rutherford B. Hayes thuộc Đảng Cộng hòa đắc cử tổng thống, Douglass nhận lời phụ trách lực lượng cảnh sát tư pháp ở Hạt Columbia để cưu mang gia đình.

Năm 1877, Douglass đến thăm Thomas Auld trong lúc Auld lâm bệnh nặng. Hai người hòa giải với nhau. Trước đó, Douglass đã gặp con gái của Auld, Amanda Auld Sears. Amanda đã đến tham dự những buổi diễn thuyết của Douglass và tìm gặp ông. Cha cô ủng hộ điều này.

Cũng trong năm đó, Douglass mua ngôi nhà cuối cùng của ông tọa lạc trên một ngọn đồi nhìn xuốn dòng sông Anacostia. Ông và Anna đặt tên cho ngôi nhà là Cedar Hill. Họ nới rộng ngôi nhà từ 14 lên đến 21 phòng. Năm sau, Douglass mua những khu đất kế cận biến nó thành một tài sản rộng 15 mẫu Anh (61 000 m2), nay là Khu Di tích Lịch sử Quốc gia Frederick Douglass.

Năm 1881, Douglass xuất bản quyển tự truyện cuối cùng, The Life and Times of Frederick Douglass, và nhận nhiệm vụ phụ trách tàng thư cho Hạt Columbia. Tuy nhiên, đến năm 1882, Douglass suy sụp tinh thần sau khi vợ ông, Anna Murray-Douglass qua đời. Đến năm 1884, Douglass kết hôn với Helen Pitts.

Douglass tiếp tục đi diễn thuyết ở Hoa Kỳ và nước ngoài. Trong hai năm 1886 và 1887, Douglass cùng Helen đến Anh, Ái Nhĩ Lan, Pháp, Ý, Ai Cập, và Hi Lạp.

Tại Đại hội Toàn quốc Đảng Cộng hòa năm 1888, ông trở thành người Mỹ gốc Phi đầu tiên nhận phiếu đề cử Tổng thống Hoa Kỳ cho một chính đảng lớn.

Năm 1889, Cộng hòa Haiti bổ nhiệm Douglass làm tổng lãnh sự, nhưng chức vụ này kéo dài chỉ hơn một năm. Năm 1892, nước này lại bổ nhiệm Douglass làm đại diện tại Triển lãm Thế giới ở Chicago, kỷ niệm 400 năm Christopher Columbus đặt chân lên Tân Thế giới.

Năm 1892, Douglass xây dựng ngôi nhà cho người da đen thuê, nay được gọi là Douglass Place, ở Fells Point thuộc Baltimore. Khu liên hợp này vẫn còn cho đến ngày nay, đến năm 2003 được liệt kê vào Địa điểm Lịch sử Quốc gia.

Từ trần

Ngày 20 tháng 2 năm 1895, Douglass đến dự một buổi họp của Hội đồng Phụ nữ Quốc gia ở Washington, D.C. Sau khi về nhà, ông bị đột quỵ và qua đời.

Tang lễ cử hành tại Nhà thờ Giám Lý Metropolitan; hàng ngàn người đến viếng linh cữu của ông.

Linh cữu Douglass được đưa đến Rochester, New York, nơi ông sinh sống trong 25 năm, lâu hơn bất cứ nơi nào khác. Douglass được an táng cạnh Anna trong khu đất của gia đình Douglass ở Nghĩa trang Mount Hope, năm 1903 Helen cũng được chôn cất ở đây.http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=7407772

Di sản và vinh danh
Giáo hội Episcopal (Anh giáo) Hoa Kỳ tưởng niệm Douglass hằng năm theo lịch giáo hội vào ngày 20 tháng 2. Nhiều trường học được đặt theo tên ông. Ngoài ra, còn có:
Năm 1921, các thành viên hội ái hữu Alpha Phi Alpha (hội ái hữu người Mỹ gốc Phi liên đại học đầu tiên) chọn Douglass làm thành viên danh dự.
Cầu Tưởng niệm Frederick Douglass, còn gọi là Cầu South Capitol Street, phía nam Đồi Capitol ở Washington D.C., xây dựng năm 1950 được đặt tên để vinh danh ông.
Năm 1962, nhà riêng của Douglass ở Anacostia (D.C.) là một phần của Hệ thống Công viên Quốc gia, đến năm 1988 trở thành Khu Di tích Lịch sử Quốc gia Frederick Douglass.
Năm 1965, Bưu điện Hoa Kỳ phát hành một con tem vinh danh Douglass trong sê-ri Prominent Americans.
Năm 1999, Đại học Yale thiết lập Giải Sách Frederick Douglass dành cho sách lịch sử về chế độ nô lệ và phong trào bãi nô nhằm vinh danh ông. Giải thưởng hằng năm trị giá 25 000 USD do Viện Lịch sử Mỹ Gilder Lehrman và Trung tâm Nghiên cứu Lehrman về Chế độ Nô lệ, Phản kháng, và Bãi nô tại Đại học Yale điều hành.
Năm 2002, học giả Molefi Kete Asante chọn Frederick Douglass vào danh sách 100 người Mỹ gốc Phi vĩ đại nhất.
Năm 2003 Douglass Place, khu liên hợp nhà ở Douglass xây dựng năm 1892 ở Baltimore cho người da đen thuê được đưa vào danh sách Địa điểm Lịch sử Quốc gia.
Năm 2007, cây cầu Troup-Howell trên đường liên bang 490 vượt sông Genesee được tái thiết và đặt tên mới, Cầu tưởng niệm Frederick Douglass-Susan B. Anthony.
Một bức tượng Douglass (của Gabirel Koren) và một khu tưởng niệm (do Algemon Miller thiết kế) năm 2012 để vinh danh Douglass được khánh thành tại vòng xoay Frederick Douglass ở góc tây bắc Công viên Trung tâm tại Thành phố New York.
Ngày 12 tháng 6 năm 2011, Hạt Talbot, Maryland đặt bức tượng Douglass cao hơn hai mét trước sân cỏ của tòa án hạt ở Easton, Maryland.
Viện Frederick Douglass là một đề án của Đại học West Chester nhằm phát triển những nghiên cứu về văn hóa đa nguyên cũng như di sản trí tuệ của Frederick Douglass.
Ngày 19 tháng 6 năm 2013, một bức tượng của Douglas được khánh thành ở Trung tâm Tham quan Điện Capitol.

Douglass trong văn học nghệ thuật
Phim Glory phát hành năm 1989 miêu tả Frederick Douglas như là một người bạn của Francis George Shaw. Raymond St Jacques đóng vai Douglass.
Trong album phát hành năm 1996 của nhóm Fugees có những dòng dành cho Frederick Douglass:
Problem with noman before black I'm first hu-man
Appetite to write, like Frederick Douglass with a slave hand
Douglass là nhân vật chính trong cuốn tiểu thuyết Riversmeet của Richard Bradbury (Muswell Press, 2007) hư cấu hóa chuyến đi diễn thuyết của Douglass ở Anh.Frederick Douglass and the White Negro, một cuốn phim tài liệu năm 2008 kể câu chuyện về những ngày Douglass ở Ireland và mối quan hệ giữa người Mỹ gốc Phi với người Mỹ gốc Ái Nhĩ Lan trong cuộc Nội chiến Mỹ.
Frederick Douglass là nhân vật chính trong cuốn tiểu thuyết How Few Remain của Harry Turtledove, đưa ra tình huống giả định nếu Liên minh miền Nam thắng trận thì Douglass phải tiếp tục duy trì phong trào chống chế độ nô lệ sang đến thập niên 1880.
Frederick Douglass cũng xuất hiện trong Flashman and the Angel of the Lord của George MacDonald Farser.
Tiểu thuyết Fire on the Mountain của Terry Bisson, xuất bản năm 1988, lại đưa ra một tình huống giả định: nếu John Brown thành công trong cuộc nổi dậy năm 1859 (trong thực tế Brown bị Tướng Lee đánh bại khi ông mưu chiếm kho vũ khí ở Harper Ferry, West Virginia), người da đen làm cách mạng để tự giải phóng mình, Douglass (cùng Harriet Tubman) sẽ là những nhà lập quốc đáng kính của một quốc gia của người da đen ở khu vực cực nam nước Mỹ.
Douglass, vợ ông, và Ottilie Assing (người được cho là tình nhân của Douglass) là những nhân vật chính trong cuốn tiểu thuyết Douglass’ Women của Jewell Parker Rhodes (New York: Atria Books, 2002).
Thời gian Douglass ở Ireland cũng được tiểu thuyết hóa trong cuốn TransAtlantic (2013) của Colum McCann.
Một hình ảnh hài hước của Douglass xuất hiện trong cuốn tiểu thuyết The Good Lord Bird (2013) của James McBride.

Tác phẩm
Sách
 A Narrative of the Life of Frederick Douglass, an American Slave (1845)
 "The Heroic Slave". Autographs for Freedom. Ed. Julia Griffiths, Boston: Jewett and Company, 1853. pp. 174–239.
 My Bondage and My Freedom (1855)
 Life and Times of Frederick Douglass (1881, revised 1892)
 Douglass founded and edited the abolitionist newspaper The North Star from 1847 to 1851. He merged The North Star with another paper to create the Frederick Douglass' Paper.
In the Words of Frederick Douglass: Quotations from Liberty's Champion. Edited by John R. McKivigan and Heather L. Kaufman. Ithaca & London: Cornell University Press, 2012. ISBN 978-0-8014-4790-7

Diễn văn
 "The Church and Prejudice"
 Self-Made Men "Speech at National Hall, Philadelphia ngày 6 tháng 7 năm 1863 for the Promotion of Colored Enlistments"
 "What to a slave is the 4th of July?"

Xem thêm
Frederick Douglass: Diễn văn Tưởng niệm Abraham Lincoln
Chú thích

Đọc thêm
Học thuật
Foner, Philip Sheldon. The Life and Writings of Frederick Douglass. New York: International Publishers, 1950.
Gates, Jr., Henry Louis, ed. Frederick Douglass, Autobiography (Library of America, 1994) ISBN 978-0-940450-79-0
Houston A. Baker, Jr., Introduction, Narrative of the Life of Frederick Douglass, Penguin, 1986 edition.
Huggins, Nathan Irvin, and Oscar Handlin. Slave and Citizen: The Life of Frederick Douglass. Library of American Biography. Boston: Little, Brown, 1980; Longman (1997). ISBN 0-673-39342-9
Lampe, Gregory P. Frederick Douglass: Freedom's Voice. Rhetoric and Public Affairs Series. East Lansing: Michigan State University Press, 1998.
Levine, Robert S. Martin Delany, Frederick Douglass, and the Politics of Representative Identity. Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1997.
McFeely, William S. Frederick Douglass. New York: Norton, 1991. ISBN 0-393-31376-X
McMillen, Sally Gregory. Seneca Falls and the origins of the women's rights movement. Oxford University Press, 2008. ISBN 0-19-518265-0
Oakes, James. The Radical and the Republican: Frederick Douglass, Abraham Lincoln, and the Triumph of Antislavery Politics. New York: W. W. Norton & Company, Inc. 2007. ISBN 0-393-06194-9
Quarles, Benjamin. Frederick Douglass. Washington: Associated Publishers, 1948.
 Stanton, Elizabeth Cady; edited by Theodore Stanton and Harriot Stanton Blatch. Elizabeth Cady Stanton, As Revealed in Her Letters, Diary and Reminiscences, Harper & Brothers, 1922.
Vogel, Todd, ed. The Black Press: New Literary and Historical Essays. New Brunswick: Rutgers University Press, 2001.
Webber, Thomas, Deep Like Rivers: Education in the Slave Quarter Community 1831–1865. New York: W. W. Norton & Company, Inc. (1978).
Woodson, C. G., The Education of the Negro Prior to 1861: A History of the Education of the Colored People of the United States from the Beginning of Slavery to the Civil War. New York: G. P. Putnam’s Sons (1915); Indy Publ. (2005) ISBN 1-4219-2670-9

Cho bạn đọc trẻ
Miller, William. Frederick Douglass: The Last Day of Slavery. Illus. by Cedric Lucas. Lee & Low Books, 1995. ISBN 1-880000-42-3
Weidt, Maryann N. Voice of Freedom: a Story about Frederick Douglass. Illus. by Jeni Reeves. Lerner Publications (2001). ISBN 1-57505-553-8

Phim tài liệuFrederick Douglass and the White Negro [videorecording] / Writer/Director John J Doherty, produced by Camel Productions, Ireland. Irish Film Board/TG4/BCI.; 2008Frederick Douglass [videorecording] / produced by Greystone Communications, Inc. for A&E Network; executive producers, Craig Haffner and Donna E. Lusitana.; 1997Frederick Douglass: When the Lion Wrote History [videorecording] / a co-production of ROJA Productions and WETA-TV.Frederick Douglass, Abolitionist Editor [videorecording]/a production of Schlessinger Video Productions.Race to Freedom [videorecording]: the story of the Underground Railroad / an Atlantis
Liên kết ngoài

Fourth of July Speech, "What to the slave is the 4th of July?," ngày 5 tháng 7 năm 1852
Letter to Thomas Auld (ngày 3 tháng 9 năm 1848)
The Frederick Douglass Papers Edition : A Critical Edition of Douglass' Complete Works, including speeches, autobiographies, letters, and other writings.
Works by Frederick Douglass, at Internet Archive (scanned books original editions illustrated)

Works by Frederick Douglass at Online Books Page
Narrative of the Life of Frederick Douglass, an American Slave. Written by Himself. Boston: Anti-Slavery Office, 1845.
The Heroic Slave. From Autographs for Freedom, Ed. Julia Griffiths. Boston: John P. Jewett and Company. Cleveland, Ohio: Jewett, Proctor, and Worthington. London: Low and Company., 1853.
My Bondage and My Freedom. Part I. Life as a Slave. Part II. Life as a Freeman. New York: Miller, Orton & Mulligan, 1855.
Life and Times of Frederick Douglass: His Early Life as a Slave, His Escape from Bondage, and His Complete History to the Present Time. Hartford, Conn.: Park Publishing Co., 1881.
Frederick Douglass lecture on Haiti – Given at the World's Fair in Chicago, January 1893.
The Frederick Douglass Diary (1886–87)
 The Liberator Files, Items concerning Frederick Douglass from Horace Seldon's collection and summary of research of William Lloyd Garrison's The Liberator, original copies at the Boston Public Library, Boston, Massachusetts.
Video.  ngày 27 tháng 1 năm 2012.

Nguồn dẫn
Frederick Douglass: Online Resources from the Library of Congress

Thông tin tiểu sử
Frederick Douglass Project, University of Rochester.
"Frederick Douglass", (American Memory, Library of Congress) Includes timeline.
Timeline of Frederick Douglass and family
Timeline of "The Life of Frederick Douglass"  – Features key political events
Read more about Frederick Douglass
Frederick Douglass NHS – Douglass' Life
Frederick Douglass NHS – Cedar Hill, National Park Service website
Frederick Douglass  Western New York Suffragists
Mr. Lincoln and Freedom: Frederick Douglass
Mr. Lincoln's White House: Frederick Douglass
Frederick Douglass , at C-SPAN's American Writers: A Journey Through History''Tưởng niệm Frederick Douglass'''
Frederick Douglass National Historic Site, Washington, DC home of Frederick Douglass
Frederick Douglass Gardens at Cedar Hill , Frederick Douglass Gardens
Frederick Douglass Circle , in Harlem overlooking Central Park has a statue of Frederick Douglass.  North of this point, 8th Avenue is referred to as Frederick Douglass Boulevard
The Frederick Douglass Prize , a national book prize
Lewis N. Douglass as a Sergeant Major in the 54th Massachusetts Volunteer Infantry

Sinh năm 1818
Mất năm 1895
Người Mỹ gốc Phi
Tín hữu Giám Lý
Người viết hồi ký Mỹ
Nhà văn phi hư cấu Mỹ gốc Phi
Nhà văn Mỹ gốc Phi
Người viết tự truyện Mỹ
Người Mỹ theo chủ nghĩa nữ giới
Nhà báo Washington, D.C.
Nam giới theo chủ nghĩa nữ giới
Người Rochester, New York
Cảnh sát Tư pháp Hoa Kỳ
Nhà văn Washington, D.C.


title: Sò mai

text:
Sò mai (tên khoa học Atrina pectinata) hay còn gọi là sò biên mai là một loài động vật thân mềm hai mảnh vỏ thuộc họ sò, chúng sống ở sâu dưới đáy biển. Chúng là loài động vật có giá trị và được dùng làm nguyên liệu cho món ăn còi biên mai, món ăn đặc sản tại Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang và nó cũng là đặc sản của vùng đảo Cù Lao Chàm thuộc Quảng Nam. Một số nơi ngư dân còn gọi là con bắp chuối vì nó có thân lớn, vỏ phình ra giống như bắp chuối.

Đặc điểm
Sò mai là một loại sò biển có hình dáng to gần bằng con ốc cánh tiên, hình tam giác, to cỡ mu bàn tay người lớn, nó có thân lớn, vỏ phình ra giống như bắp chuối, sò biên mai cũng có màu nâu thẫm, dạng nan quạt dẹp, suôn dài như cây quạt khép hờ, trọng lượng hơn cả ký (nặng gấp nhiều lần sò huyết)/. Nhìn chung, về hình dáng, sò mai có hai mảnh vỏ giống hình tam giác úp lại, bên trong là phần thịt sò.

Chúng có nhiều thịt nhung nhão ăn không ngon, nhưng phần ngon nhất của sò biên mai chính là phần cơ thịt nối liền hai mảnh của vỏ sò gọi là còi hay cồi. Phần còi này có màu trắng, dày và to khoảng bằng ngón tay cái, vị ngọt và dai Loại sò này thịt nhão, người ta chỉ dùng phần còi tròn cỡ đồng xu trắng phau để chế biến món ăn, thịt thân con biên mai nhão, không ngon. Duy nhất chỉ có 2 lớp cơ thịt (to cỡ đồng xu, dày chừng nửa lóng tay) nối liền 2 mảnh vỏ gọi là "còi" là ngon nhất.

Trong ẩm thực
Sò mai được dùng để chế biến thành nhiều món ăn ngon và lạ.

Các món
Một số món ăn ngon có thể kể đến như sò mai hấp tỏi, sò mai tách vỏ làm sạch. giữ lại một bên vỏ chứa thịt đặt trên đĩa, cho bún tàu đã trụng qua nước sôi vào. Tách thân sò ra khỏi vỏ đưa vào miệng nhai đến khi thấy dai dai, ngọt thơm. Món sò mai nướng, nướng chừng vài phút cho sò há miệng. Dùng tay gỡ một mặt vỏ sò, giữ lại bên chứa thịt rồi đặt vào nướng tiếp. Khi sò bắt đầu tiết nước thì rưới mỡ hành lên trên, tiếp tục nướng. Cháo sò nóng, sò mai đã hấp, gỡ thịt phi hành thơm rồi xào qua, tất cả cho vào nồi cháo đang sôi. Xong thêm tiêu chín đập dập, gừng giã nhỏ ngoài ra còn có món sò mai nướng mỡ hành để thưởng thức được trọn vẹn hương vị của còi biên mai thì có món nướng muối ớt, nướng chao hay nướng sa tế là ngon nhất. Chỉ khi nướng, từng phần còi săn lại thấm đẫm vị mằn mặn, cay cay của ớt

Còi biên mai
Còi biên mai là một trong năm món ăn đặc sản tại Phú Quốc thuộc tỉnh Kiên Giang là một hòn đảo lớn ở phía tây Việt Nam. Còi biên mai có thể chế biến nhiều món ăn ngon mang hương vị biển như: xào (nấm rơm, nấm đông cô, củ hành, cải bẹ xanh), nướng muối ớt, nướng chao, nhúng lẩu… Còi biên mai mua ở chợ về rửa nước lạnh pha ít muối cho sạch, để ra rổ cho ráo. Sả ớt bằm nhuyễn để sẵn ra chén. Bắc chảo lên bếp phi dầu mỡ và sả ớt cho thơm rồi cho còi biên mai vào xào cùng gia vị. Dùng xạng đảo nhiều lần cho thịt ngấm đều. Gần 10 phút sau thấy nước gia vị rút vào còi biên mai hơi sền sệt là chín.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Còi biên mai muối ớt
Đến Phú Quốc ăn Còi Biên Mai

P
Động vật được mô tả năm 1767
Sò
Động vật thân mềm ăn được
Món nghêu sò
Ẩm thực Việt Nam


title: 2 Broke Girls

text:
2 Broke Girls là một bộ phim sitcom của Mỹ tạo cho Warner Bros. Television bởi Michael Patrick King và Whitney Cummings. Nó chiếu ở Mỹ trên kênh CBS vào tháng chín 2011. Đặt trong khu phố Williamsburg, Brooklyn, New York City, cốt truyện của bộ phim kể về cuộc sống của bạn cùng phòng Max Black (Kat Dennings) và Caroline Channing (Beth Behrs). Trong khi Caroline được nuôi dạy như con gái của một triệu phú, Max đã lớn lên trong nghèo khó, dẫn đến những quan điểm khác nhau về cuộc sống, mặc dù họ cùng nhau làm việc trong một quán ăn địa phương trong khi cố gắng để gây quỹ để bắt đầu một doanh nghiệp cupcake.

Kể từ khi ra mắt, bộ phim đã nhận được một phản ứng phân cực từ các nhà phê bình và khán giả như nhau. Các chất hóa học trên màn hình giữa hai nhân vật chính đã được ca ngợi, trong khi những người khác đã lên án sự phụ thuộc của chương trình về sự hài hước tính dục và định kiến chủng tộc. Nó đã được đề cử ba giải Emmy 2012, chiến thắng cho Chỉ đạo nghệ thuật. Vào ngày 25 tháng 3 năm 2016, chương trình đã được gia hạn thêm một mùa giải thứ sáu, được thiết lập để ra mắt vào ngày 10 tháng 10 năm 2016.

Nội dung
Bộ phim kể về cuộc sống của hai cô gái bồi bàn vào năm họ 20 tuổi (ở đầu bộ phim). Max Black (Kat Dennings), con gái của một người mẹ giới lao động nghèo khổ và một người cha không biết mặt, và Caroline Channing (Beth Berhs), người được ngậm thìa vàng nhưng hiện tại thì nghèo kiết xác và chịu đủ mọi tủi nhục bởi vì bố cô ấy, Martin Channing, bị bắt vì tham nhũng. Cả hai làm việc cùng nhau tại một quán ăn ở Brooklyn, trở thành bạn cùng phòng và bạn thân trong khi thực hiện ước mơ mở một tiệm bánh cupcake của họ. Làm việc với họ tại quán ăn gồm có ông chủ - Han Lee (Matthew Moy), Oleg (Jonathan Kite) – một đầu bếp người Ukrainian có tâm hồn lạc quan nhưng khá hư hỏng, và Earl (Garrett Morris) – cụ thu ngân 75 tuổi. Xuất hiện trễ trong mùa đầu tiên là hàng xóm của hai cô gái, cũng là chủ của công việc bán thời gian của họ - Sophie (Jennifer Coolidge), dân nhập cư người Ba Lan, chủ của một công ty vệ sinh nhà của Sophie’s Choice.

Trong suốt mùa đầu, Max là một người giữ trẻ bán thời gian cho cặp trẻ song sinh của Peach Landis (Brooke Lyons), người nhận nuôi con ngựa Chestnut của Caroline trong suốt mùa. Ở tập cuối cho thấy hai cô gái đã hầu như dành dụm đủ cho mục tiêu $250,000. Ở mùa thứ 2, Sophie cho họ mượn $20,000, số tiền đó đủ cho họ mở tiệm bánh. Nhưng công việc của họ lại thất bại, trong tập 18 hộ bắt buộc phải từ bỏ hợp đồng của tiệm cupcake với số tiền chỉ đủ để trả nợ cho Sophie, số tiền trở lại $1 vào tập cuối của mùa 2.

Ở mùa 3, các cô gái lần nữa kinh doanh ở một phòng ở phía sau quán ăn, dùng cửa sổ như là nơi giao tiếp với khách. Max được tuyển vào đó và Caroline thì làm việc cho ở trường dạy làm bánh ở Manhattan, nơi Max tìm thấy tình yêu của mình, Deke, đánh dấu lần đầu Max có cảm xúc với một người đàn ông trong bộ phim. Caroline có một đoạn tình ngắn với Bếp trưởng của trường dạy làm bánh - Nicholas, việc này khiến cho Nicholas phải đóng cửa trường học và trở về Pháp với vợ của anh ta. Họ cũng  cố để bố mẹ của Deke đầu tư vào trường dạy làm bánh, dự định tự mình tiếp quản nó nhưng không thành công.

Trong suốt mùa 4, các cô gái kinh doanh áo T-shirt Cupcake và nó thành công một cách nhanh chóng. Max và Caroline hợp tác trong một cửa hàng dạy làm bánh “The High” để kiếm thêm tiền trả cho cửa hàng T-shirt Cupcake. Cuối mùa 4, Oleg và Sophie kết hôn, và hai cô gái nhận ra họ có công việc để lo lắng và ước mơ để họ phấn đấu, điều đó khiến họ từ bỏ “The High” và trở về với việc kinh doanh của họ.

Ở mùa 5, Caroline bán câu chuyện về cuộc đời của mình cho một hãng phim với giá $s250,000. Cô dùng phần lớn số tiền để mở rộng không gian bán bánh cupcake cũ với một tiệm pizza kế bên, sửa thành quầy bar tráng miệng. Số tiền $30,000 còn lại dùng để giúp chủ của nhà hàng là Han trả sô nợ thua khi cờ bạc. Trong lúc ở Hollywood cùng Caroline trao đổi ý kiến về kịch bản kể về cuộc đời cô ấy, Max gặp người đàn ông thứ hai trong bộ phim mà cô đem lòng yêu, một luật sư ở Los Angeles – Randy. Khi đó, bất chấp tuổi tác của mình, Sophie mang thai con của Oleg.

Mùa 6 cho thấy Sophie và Oleg chào đón đứa con gái Barbara của họ chào đời. Randy trở về để nhanh chống tiếp tục mối quan hệ với Max, nhưng không thành. Randy muốn Max chuyển đến Canada cùng mình, nhưng Max, lần đầu tiên công khai về tình bạn thân thiết với Caroline, nói rằng cô ấy không thể chuyển đi vì cô có một người quan trọng trong cuộc đời cô ấy. Khi đó, Caroline gặp Bobby, nhà thầu muốn xây dựng lại quầy bar giải khát sau một cơn bão, và cả hai bắt đầu mối quan hệ. Cuối mùa 6, bộ phim về cuộc đời Caronline đã hoàn thoàn, nhưng Caroline dùng $10,000 cho bộ váy mặc lúc công chiếu, khiến cho tiền dành dụm của cả hai cạn sạch và khiến mối quan hệ giữa họ trở về trạng thái “tan vỡ”. Randy trở lại New York, lần này là lâu dài, và cầu hôn với Max, cô đồng ý.

Diễn viên và nhân vật
 Kat Dennings trong vai Max Black, một trong những nhân viên phục vụ tại Williamsburg Diner. Cô là một cô gái nghèo giai cấp công nhân, người có một tuổi thơ khó khăn tại Hope, Rhode Island và thậm chí vẫn khó khăn khi cô trưởng thành, lớn lên trong sự nghèo khó thật sự và được nuôi dưỡng bởi một người mẹ là thường vắng mặt và không làm chủ được hành vi nguy hiểm khi cô xung quanh. (Đó là ngụ ý rằng mẹ cô là một người nghiện ma túy.) Han ban đầu cho phép cô bán cupcake tự làm trong quán ăn, dẫn đến cô đi về phía trước với ý tưởng của Caroline để đi vào kinh doanh cupcake. Cô gái tóc nâu Max là người từng trải trường đời, thường cười nhạo khi bị sỉ nhục, và thường tự châm biếm về sự bừa bãi của riêng mình, cô ấy có bộ ngực to, và niềm đam mê trong cần sa. Cô luôn mang giày da màu nâu cao đến đầu gối trong khi hầu bàn.
 Beth Behrs trong vai Caroline Wesbox Channing, một cô phục vụ mới tại Williamsburg Diner. Cô từng là một cô gái sống trong xa hội thượng lưu (trong phong cách của Paris Hilton),từng tốt nghiệp Đại học Pennsylvania Wharton và cô đã mất tất cả tiền của mình khi cha cô bị bắt và bị tống vào tù cho một kế hoạch lừa đảo. Cô buộc phải làm lại từ đầu và trở thành đồng nghiệp, bạn cùng phòng và người bạn tốt nhất cuối cùng của Max. Cô đi lên với những ý tưởng bắt đầu kinh doanh cupcake với Max. Mặc dù được nuông chiều từ khi cô sinh ra đến khi mất tất cả tài sản, Caroline rất tốt và lạc quan, nhưng cũng đôi lần thích sống ảo. Caroline tóc vàng luôn đeo dây chuyền ngọc trai lớn với bộ đồng phục cô hầu bàn cô cũng như giày cao gót.
 Garrett Morris trong vai Earl, ông thu ngân, người đã làm việc tại Williamsburg Diner kể từ năm 1962, hoặc 1989, và một cựu nhạc sĩ nhạc jazz người lớn tuổi với một tình yêu cần sa và cờ bạc. Max là rất gần gũi với ông, và thường xuyên nói rằng cô muốn ông là cha của cô.
 Jonathan Kite trong vai Vanko Oleg Golishevsky, một đầu bếp người Ukraine tại Williamsburg Diner. Anh ta quấy rối tình dục Max và Caroline liên tục với những trò đùa không thích hợp, ám chỉ và mệnh đề quan hệ tình dục, nhưng hành vi của mình lành tính và dễ dàng bỏ qua (hoặc chế nhạo, bởi Max). Sau đó anh ấy đã biểu lộ sự quyến rũ với Sophie, và có một mối quan hệ tình dục chỉ với cô ấy. Vào phần hai của bộ phim, Oleg lừa dối Sophie, dẫn cô đến một cách giận dữ chia tay với anh ta trước khi phần ba bộ phim được công chiếu. Trong phần bột, cả hai đã làm hòa và quyết định kết hôn;nó được tiết lộ rằng anh cần phải kết hôn vì thẻ xanh của anh sẽ hết hạn.
 Matthew Moy trong vai Han Lee, chủ sở hữu của Williamsburg Diner. Anh ta luôn bị lấy ra làm cho đùa (chủ yếu là từ Max) liên quan đến chiều cao của mình, phong cách nữ tính của mình bất chấp những tuyên bố của mình là dị tính, và sự thiếu hiểu biết về văn hóa Mỹ. Ông là người gốc Hàn Quốc và ông luôn liên lạc với cha mẹ và quê hương của mình thường xuyên.
 Jennifer Coolidge trong vai Sophie Kachinsky (định kỳ, mùa 1;thường xuyên, mùa 2-nay), một phụ nữ Ba Lan sở hữu một công ty dọn dẹp nhà cửa, sống ở căn hộ lên lầu, trên căn hộ của các cô gái, và thường buôn dưa lê bằng những câu chuyện về cuộc sống tình dục của mình, cũng như về cộng đồng Ba Lan. Cô ấy không thích Caroline nhiều như Max, nhưng cô cũng đầu tư vào kinh doanh cupcake trong phần hai của bộ phim. Cô đã dính vào một mối quan hệ với Oleg trong phần hai và ba, đính hôn với anh trong phần bốn, kết hôn với anh ta trong tập cuối phần 4, và trong suốt phần năm cô đã mang thai đứa con đầu tiên của họ. Trong những tập mới nhất của phần sáu họ đã có một bé gái.

Nhân vật định kỳ
 Chestnut là con ngựa của Caroline đang sống trong khu vườn tại căn hộ của Max. Tên thật ngoài đời của nó là Rocky
 Brooke Lyons trong vai Peach Landis (phần 1). Một người mẹ sống kiểu rất quan tâm người ta nghĩ gì về mình. Cô luôn làm ra vẻ cô không phải là một phiên bản thất bại về việc làm mẹ. Cô có 2 đứa bé sơ sinh, Brad và Angelina (lấy tên từ các Diễn viên ngoài đời Brad Pitt và Angelina Jolie), Max là người trông 2 đứa bé. Cô đã sa thải Max để xoa dịu một người bạn kinh khủng của cô sau một tai nạn phục vụ tiệc cupcake.Sau đó cô cầu xin Max trở về toàn thời gian, Max quyết định chỉ quay lại khi đó là công việc bán thời gian. Nhân vật này không được nhìn thấy hoặc nhắc tới nữa, có nghĩa bộ phim đã quyết định cho Max không dính líu gì đến cô ta.
 Nick Zano trong vai Johnny (phần 1–2). Là người khiến tình cảm của Max khá thăng trầm. Anh ta nói với Max anh chia tay với Cashandra và đã kết hôn với một người phụ nữ anh chỉ gặp một tuần trước đây trong mùa 1 tập cuối. Anh ta không xuất hiện lại cho đến tập "And the Big Opening" của phần 2 bộ phim, chỉ là để have sex với Max. Anh ta và Max cùng nhận thấy rằng họ thật sự chỉ muốn nhau khi cả hai đang quen người khác. Anh ta ra đi ở phần cuối của tập phim đó hứa hẹn cô, anh sẽ gặp lại cô ấy một ngày nào đó.
 Ryan Hansen trong vai Andy (seasons 2, 5). chủ một cửa hàng bánh kẹo đối diện cửa hàng cupcake, có tình cảm với Caroline trong phần 2. Trong Season 5, Andy trở lại Williamsburg và mời Caroline và Max để đám cưới của mình. Anh ta kết hôn với Romy, một nhà thiết kế mũ.
 Federico Dordei trong vai Luis (season 3). Là một người đàn ông đỏm dáng. Ông này rất thích Oleg.
 Gilles Marini trong vai Nicolas (season 3). một "bậc thầy làm bánh" người Pháp sở hữu và giảng dạy tại Manhattan School of Pastry-trường dạy làm bánh ngọt. Caroline rất thích anh chàng này cho đến khi biết anh ta đã kết hôn trong tập "And the French Kiss". Anh ta và vợ mình có một mối quan hệ "mở" và vợ của anh thậm chí còn cho phép Caroline ngủ với Nicolas, nhưng Caroline từ chối vì cô không muốn ngủ với một người đàn ông đã lập gia đình. Sau đó anh ta chuyển về Pháp để ở với vợ mình, và do đó trường dạy làm bánh ngọt đóng cửa.
 Mary Lynn Rajskub trong vai Bebe (season 3), một đầu bếp bánh ngọt loạn thần kinh làm việc tại quầy lễ tân tại trường bánh ngọt. Sau đó, cô chuyển tới Canada, tuyên bố rằng "họ" đã tìm thấy cô.
 Eric André trong vai Deacon "Deke" Bromberg (season 3), một sinh viên người lai da màu và Do Thái tại trường dạy làm bánh ngọt, nhanh chóng trở thành bạn của Max, sau đó thành người yêu và rồi cũng thành người yêu cũ. Anh là người thứ hai nói "I love you" (người đầu tiên là Caroline) với Max. Sau đó tiết lộ rằng mặc dù sống trong một cái thùng rác được cải tạo, anh ta rất giàu, bố mẹ anh sở hữu một công ty thang máy lớn. Tuy nhiên, khi anh ta nhắm rằng sẽ thực hiện một lập trường chống lại cha mẹ của mình sau khi họ phản đối mối quan hệ của mình với Max, Max đã thuốc anh ta mê ngủ và cùng với Caroline đẩy cái "thùng rác" của anh ta trở về nhà ba mẹ, vì biết rằng anh ấy sẽ không thể đối mặt với một cuộc sống khốn khó thực sự. Trong tập "And the Wedding Cake Cake Cake", Max tiết rộ rằng cả hai đã không còn là của nhau.
 Patrick Cox trong vai John (seasons 3–4). một người đàn ông đầu hói hói đồng tính bự con, bạn cùng bàn với Max trong lớp học trường bánh ngọt, biệt danh ông là "Big Mary". Sau đó họ cùng làm việc tại The High.
 Sandra Bernhard trong vai Joedth (phát âm là "Jo") (season 4), một đồng tính nữa và là chủ của The High, nhà hàng bánh nơi Max và Caroline bắt đầu làm việc.
 Austin Falk trong vai Nashit "Nash" (Mùa 4), một cậu trai bồi bàn mới rất đẹp trai tại The High, sau đó bị đuổi việc vì có quan hệ tình cảm với Max. Được thuê lại bởi Han để làm công việc rửa chén. Cậu ấy trở về nhà Ireland khi mẹ cậu xuất hiện để bắt cậu về, cũng tiết lộ rằng Nash chưa đủ 18 tuổi.
 Ed Quinn trong vai Randy (season 5), một luật sư đã trở thành người yêu của Max trong khi các cô gái đang ở Hollywood để thảo luận về các bộ phim chuyển thể của câu chuyện cuộc đời của Caroline.  Sau đó anh ấy đã kết thúc mối quan hệ của họ trước khi cô ấy rời khỏi thị trấn, nói rằng anh thích cô ấy quá nhiều và biết biết rằng việc yêu xa sẽ thường kết thúc như thế nào. Nhưng sau đó anh đi theo cô đến New York và họ trong một thời gian họ đã quay lại với nhau.

Chú thích

Liên kết ngoài

Phim truyền hình hài kịch tình huống Mỹ
Phim truyền hình Mỹ thập niên 2010
Chương trình mạng CBS
Chương trình truyền hình tiếng Anh
Chương trình truyền hình của Warner Bros. Television Studios
Chương trình truyền hình quay tại Los Angeles
Chương trình truyền hình lấy bối cảnh ở Thành phố New YorkLoạt chương trình truyền hình về tình bạn
Brooklyn trong tác phẩm hư cấu


title: Exochus marklini

text:
Exochus marklini là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Exochus


title: Cúp Intertoto 1976

text:
Trong Cúp Intertoto 1976 không có các vòng đấu loại trực tiếp, và vì vậy không công bố đội vô địch. Đây là mùa giải đầu tiên có sự tham gia của các câu lạc bộ từ Israel.

Vòng bảng
Các đội bóng được chia thành 11 bảng, mỗi bảng 4 đội.

Bảng 1

|}

Bảng 2

|}

Bảng 3

|}

Bảng 4

|}

Bảng 5

|}

Bảng 6

|}

Bảng 7

|}

Bảng 8

|}

Bảng 9

|}

Bảng 10

|}

Bảng 11

|}

Xem thêm
 Cúp C1 châu Âu 1976-77
 Cúp C2 châu Âu 1976-77
 Cúp UEFA 1976–77

Tham khảo

Liên kết ngoài
  by Pawel Mogielnicki

1976
4


title: Pusiola holoxantha

text:
Pusiola holoxantha là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pusiola


title: Công trường Hoàng đế

text:
Quần thể Công trường Hoàng đế (tiếng Latinh: Fora Imperatorum, tiếng Ý: Fori Imperiali) là một chuỗi các công trường (fora - quảng trường công cộng) hoành tráng được xây dựng ở Roma trong khoảng thời gian một thế kỷ rưỡi, từ năm 46 trước Công nguyên đến năm 113. Các công trường này là trung tâm của nền Cộng hòa La Mã và Đế quốc La Mã.

Công trường Hoàng đế mặc dù không phải là một phần của Công trường La Mã nhưng chúng nằm tương đối gần nhau. Julius Caesar là người đầu tiên xây dựng ở khu vực này của Roma và sắp xếp lại các Công trường và "Comitium", một loại hình không gian công cộng khác dành cho các cuộc họp nghị sự và chính trị. Những công trường này đóng vai trò là trung tâm chính trị, tôn giáo và kinh tế của Đế chế La Mã cổ đại.

Vào đầu thế kỷ 20, Mussolini đã khôi phục lại Công trường Hoàng đế - một phần trong chiến dịch của ông ta nhằm khơi dậy và phục hưng lại những vinh quang huy hoàng trong quá khứ của La Mã cổ đại. Nhưng đồng thời ông ta cũng đã xây dựng phố Công trường Hoàng đế xẻ ngang khu di tích. Con đường hiện đại này cùng với vấn đề giao thông đông đúc tấp nập của nó đã trở thành nguồn gốc gây ra thiệt hại cho các công trình tàn tích vì tính rung động và ô nhiễm. Đã có nhiều đề xuất muốn xóa bỏ con đường này nhưng không có đề xuất nào có hiệu lực.

Công trường Caesar

Julius Caesar quyết định xây dựng một công trường lớn mang tên mình. Công trường này được khánh thành vào năm 46 trước Công nguyên, mặc dù nó có lẽ chưa hoàn thiện vào thời điểm này và được hoàn thành sau đó bởi Augustus.

Công trường Caesar được xây dựng như một phần mở rộng của Công trường La Mã. Công trường này được sử dụng như một địa điểm thay thế Công trường La Mã cho các vấn đề nghị sự công cộng cũng như chính quyền; nó cũng được thiết kế để tôn vinh quyền lực của Caesar. Ông đã đặt ở phía trước công trường của mình một ngôi đền dành cho Thánh mẫu Venus (Venus Genetrix), vì gia đình của Caesar (thị tộc Julia) tuyên bố mình là hậu duệ của nữ thần Venus thông qua Aeneas. Một bức tượng Caesar cưỡi Bucephalus, ngự mã nổi tiếng của Alexandros Đại đế, được đặt ở phía trước của ngôi đền thần để tượng trưng cho quyền lực tuyệt đối. Tầm nhìn kiểu tập trung này tương ứng với chức năng tư tưởng theo sau sự truyền bá của các thánh địa Hy Lạp; đồng thời sự lựa chọn nơi tọa lạc Công trường này cũng ngầm mang một ý nghĩa: nhà độc tài tương lai này không muốn cách xa quyền lực trung tâm, mà đại diện là tòa nhà Curia, trụ sở của Viện nguyên lão. Trên thực tế, không lâu trước khi Caesar bị ám sát, Viện nguyên lão đã đồng ý tái thiết lại Curia trên địa điểm này.

Công trường Augustus

Trong trận Philippi năm 42 trước Công nguyên, trong đó Augustus và Marcus Antonius đã làm việc cùng nhau và trả thù cho cái chết của Caesar, đánh bại lực lượng của Brutus và Cassius, Augustus đã thề sẽ xây dựng Đền Mars Ultor ("thần Mars báo thù"). Sau 40 năm xây dựng, vào năm 2 TCN, có thêm quảng trường hoành tráng thứ hai, hình thành nên Công trường Augustus.

Khu phức hợp mới này nằm ở góc vuông với Công trường Caesar. Ngôi đền bao gồm một bức tường rất cao, để tách biệt với khu phố Suburra nổi tiếng. Bức tường cao này đóng vai trò như một chốt chắn lửa, bảo vệ khu vực Công trường khỏi những trận hỏa hoạn thường xuyên mà Roma thường hứng chịu. Quảng trường hình chữ nhật có các mái cổng dài sâu với bề mặt mở rộng thành các gian phòng hốc lớn hình bán nguyệt.

Gần đây, một gian hốc nhỏ hơn đã được tìm thấy ở mạn nam trên bức tường giáp với Công trường Traianus, nghĩa là vì nhu cầu đối xứng, phải có những gian hốc khác bị phá bỏ để nhường chỗ cho Công trường của Nerva, nâng con số lên 4 chứ không phải 2 gian hốc. Điều này thay đổi hoàn toàn cách bố trí cho phần phía nam của công trường Augustus, trở nên giống với công trường Traianus hơn và một giả thuyết mới liên quan đến phần mạn nam này cho rằng trên thực tế đã có một pháp đình (basilica) nằm giữa hai gian hốc mới này (tương tự như trong công trường của Traianus). Giả thuyết này tương thích với ghi nhận của nhiều tác giả cổ đại kể rằng công trường này đã được sử dụng như một tòa án pháp luật.

Toàn bộ trang trí của Công trường gắn liền chặt chẽ với hệ tư tưởng của Augustus. Theo thần thoại, nữ thần Roma được sinh ra từ thần Mars thông qua Romulus. Công trường này đã được chiếm dụng bởi nhiều thường dân cũng như các nguyên lão.

Đền Hòa bình - Công trường Vespasianus

Năm 75, Đền Hòa bình hay còn được gọi là Công trường Vespasianus, được xây dựng dưới thời Hoàng đế Vespasianus. Được định hình bởi Công trường Augustus,  Công trường Caesar và phố Argiletum kết nối Công trường La Mã với khu Subura, ngôi đền này nằm đối diện với Đồi Velia (theo hướng Đấu trường La Mã). Việc kiến trúc này không được đề cập là có chức năng dân sự đã khiến nó không được xếp vào loại Công trường thực thụ. Do đó, công trình kiến trúc này chỉ đơn giản được xác định là Đền Hòa bình (tiếng Latinh: Templum Pacis) cho đến thời kỳ cuối của Đế chế.

Hình dạng của công trường cũng khác nhau: ngôi đền được xây dựng như một sảnh lớn hình chóp mở ra giống như một gian hốc ở dưới cùng của cửa mái cổng. Một hàng dãy cột đá tách biệt phần mái cổng với ngôi đền. Khu vực trung tâm không được lát đá như các công trường khác và phục vụ như một khu vườn, có hồ bơi và bệ đặt tượng, vì vậy nó giống như một bảo tàng ngoài trời.

Công trình này được xây dựng để kỷ niệm cuộc chinh phạt Jerusalem năm 70. Một trong những căn phòng mở ra ở cuối các mái cổng là nơi đặt Forma Urbis Romae, một bản đồ bằng đá cẩm thạch của La Mã cổ đại, được thực hiện vào triều đại Severus (thế kỷ thứ 3) bằng cách vẽ trên phiến đá cẩm thạch bao phủ bức tường. Bức tường hiện là một phần mặt tiền của nhà thờ Thánh Cosma và Damiano, nơi vẫn có thể nhìn thấy những lỗ được sử dụng để gắn các tấm bản đồ. Ngôi đền Hòa bình cũng được cho là nơi đặt bàn nến Menorah lấy từ Đền thờ Hêrôđê.

Công trường Nerva - Công trường chuyển tiếp

Domitianus quyết định hợp nhất khu phức hợp trước đó và khu vực không gian trống còn lại nằm giữa Đền Hòa bình và các công trường của Caesar và Augustus, đồng thời xây dựng một công trường hoành tráng khác kết nối tất cả các công trường còn lại.

Không gian hạn chế, một phần bị chếm bởi một trong những phòng gian hốc của Công trường Augustus và con phố Argiletum, buộc Domitianus phải xây dựng các mái cổng bên hông chỉ đơn giản là trang trí cho các bức tường bao quanh của công trường. Đền thờ dành riêng cho nữ thần Minerva với tư cách là đấng bảo hộ hoàng đế, được xây dựng dựa trên các phòng gian hốc của của Công trường Augustus, do đó không gian còn lại trở thành một lối vào hoành tráng lớn (Porticus Absidatus) cho tất cả các công trường.

Do cái chết của Domitianus, công trường được khánh thành bởi người kế nhiệm ông, Nerva, và vị hoàng đế này đã đặt tên riêng của mình cho nó. Công trường của Nerva còn được gọi là Công trường chuyển tiếp, vì nó hoạt động như một nơi trung tâm giao thông đến các công trường khác, giống như vai trò của phố Argiletum.

Công trường Traianus

Có khả năng các dự án của Domitianus chứa đựng nhiều tham vọng hơn chỉ là việc xây dựng "Công trường Nerva" nhỏ bé kia, và có lẽ dưới triều đại của ông, họ bắt đầu dỡ bỏ đường đèo nhỏ nối Đồi Capitolinus với Đồi Quirinalis, do đó chặn Công trường hướng về phía Campus Martius, gần Quảng trường Venezia hiện đại.

Dự án này được tiếp tục bởi Traianus với việc xây dựng Công trường Traianus từ năm 112 đến năm 113. Nhân dịp này là cuộc chinh phạt Dacia, và chiến lợi phẩm được trả cho lễ kỷ niệm cho các cuộc chinh phạt quân sự của thành Roma.

Việc chuẩn bị cho Công trường đòi hỏi rất nhiều việc phải làm. Cần thiết để loại bỏ đường đèo và hỗ trợ việc cắt phần bên quả đồi Quirinalis thông qua việc xây dựng chợ Traianus. Quảng trường của Công trường đã được định hình bởi Basilica Ulpia với Cột Traianus ở phía sau. Phía trước công đình có một mặt tiền hoành tráng là nền của một tác phẩm điêu khắc lớn của vị Hoàng đế đang cưỡi ngựa. Đây là công trường cuối cùng của chuỗi các công trường Hoàng đế và đồng thời là công trình lớn nhất và vĩ đại nhất trong quần thể di tích này.

Khôi phục bởi Mussolini

Bảo tàng
Vào năm 2007, một bảo tàng dành riêng cho Công trường Hoàng đế đã được mở tại Chợ Traianus, nơi từng là khu vực rìa phía bắc của Công trường Traianus. Bảo tàng mới, được đặt tên là Bảo tàng Công trường Hoàng đế (tiếng Ý: Museo dei Fori Imperiali) bao gồm bộ sưu tập các tác phẩm điêu khắc, đoạn phim minh họa, tàn tích mảng kiến trúc và mô hình quy mô mô tả lịch sử của bốn công trường và Đền Hòa bình.

Người giới thiệu

Liên kết ngoài

 James Grout: Imperial Fora, một phần của Encyclopædia Romana
 Hình ảnh vệ tinh của khu vực Fora
 Rome, the Imperial Fora recent scholarly research and related studies (1994 - 2014).
 Rome, The Imperial Fora (2007): "Fori Imperiali": Sovrintendenza Capitolina ai Beni Culturali, 'Roma (2007) [văn bản bằng tiếng Ý].

Khảo cổ học La Mã
Roma


title: Sri Indraditya

text:
Vua Sri Indraditya ();  cai trị Vương quốc Sukhothai từ năm 1238 đến  1270. Ông được coi là người sáng lập ra triều đại Phra Ruang, là triều đại đầu tiên trong lịch sử Thái Lan và đặt quốc hiệu Xiêm lần đầu tiên. Triều đại của ông đã chấm dứt quyền bá chủ của Đế chế Khmer hùng mạnh đối với Xiêm La.

Khó khăn trong diễn giải

Ban đầu được biết đến với cái tên Pho Khun Bang Klang Hao  được hiểu là chúa tể bầu trời, cuộc tranh cãi quanh tên này cho thấy những hạn chế của bản thể. Khoa học này nghiên cứu các văn bản hoặc tranh khắc bằng văn bản, để xác định đồ họa, làm rõ nghĩa của chúng, phân loại sử dụng theo ngày tháng và bối cảnh văn hoá. Các văn bản khắc trên bia thường thiếu phần trên hoặc dưới cùng, chỉ cần nơi mà người ta mong đợi ngày, làm phức tạp hơn việc rút ra kết luận về văn bản và các nhà văn. Cụ thể là bị loại trừ khỏi ký ức là ý nghĩa lịch sử của một huy hiệu như là một tài liệu, và giá trị nghệ thuật của một tác phẩm văn học. Những biến chứng này dẫn đến việc cai trị trong cuộc sống sớm chỉ đơn giản là Hào (tìm kiếm).

Đời sống

Ông là lãnh đạo của Bang Yang, một lãnh thổ thuộc về những vùng cực tây của đế quốc Khmer vào thời đó. Hiện nay lãnh thổ nằm ở khu vực phía bắc-trung tâm của Thái Lan.

Khun Bang Klang Hao cùng với Khun Pha Mueang, Chúa của rad, đã quyết định nổi dậy và tuyên bố độc lập khỏi Angkor. Sự kiểm soát của người Khmer và các loại thuế cấm của nó là một yếu tố thúc đẩy quan trọng trong cuộc nổi dậy. Sự bận tâm của Khmer với các tác phẩm kiến trúc lớn đã làm suy yếu khả năng và sự sẵn sàng của các phương thức phòng thủ của người Khmer, gián tiếp giúp đỡ cuộc nổi dậy. Khun Bang Klang Hao bắt Si Satchanalai và đưa nó cho Pha Mueang. Pha Mueang đáp lại bằng cách cho ông Sukhothai.

Khun Bang Klang Hao, sau đó được tuyên bố là vua tại Sukhothai, lấy tên tiếng Sanskrit, Sri Intraditya dịch là "Vua Mặt trời với quyền lực của Indra". Kỹ năng và lòng dũng cảm của ông đã gây ấn tượng mạnh mẽ cho người dân trong vương quốc, vì vậy trao cho ông danh hiệu Phra Ruang (Hoàng tử Vinh danh). Nhan đề này được ban cho tất cả các vị vua sau đó của Sukhothai, do đó tạo ra triều đại Thái Lan đầu tiên của Phra Ruang.

Sri Intraditya và Hoàng hậu, Hoàng hậu Sueang, có ba người con trai. Người lớn nhất đã chết ở tuổi còn trẻ, người thứ hai được đặt tên là Ban Muang, và người con thứ ba đã đánh bại một hoàng tử người Khmer trong cuộc chạm trán với voi; Ông đã đặt tên cho đứa con trai út Ram Khamhaeng (Rama dũng cảm) để tôn vinh thành tích. Sri Intraditya qua đời vào khoảng năm 1270, và con của ông là Ban Muang.

Chú thích

Đọc thêm

Vua Thái Lan