title: Lịch sử Madagascar

text:
Lịch sử Madagascar bắt đầu từ khi con người bắt đầu đặt chân đến Madagascar, một quốc đảo nằm trên Ấn Độ Dương ngoài khơi bờ biển phía đông nam Đông Phi.

Những đề cập lâu đời nhất về Madagascar có lẽ đã xuất hiện trong  thư tịch cổ từ thế kỷ 1. Với vị trí nằm trên các tuyến giao thương giữa Ả Rập và bờ biển phía đông lục địa châu Phi, người Ả Rập nhiều khả năng đã biết đến Madagascar vào thế kỷ thứ 4 và ghi chép lại vào thế kỷ thứ 10. Người Trung Quốc có thể biết về hòn đảo này vào thế kỷ 11. Người châu Âu đặt chân đến đảo khoảng sau năm 1500.

Từ thời đại đồ sắt, Madagascar đã xuất hiện những dấu vết cổ xưa nhất của con người. Người Nam Đảo đã đặt chân lên đảo vào thế kỷ 1. Trong các thế kỷ tiếp theo, dân số trên đảo biến động theo từng giai đoạn. Những sắc dân cập đảo vào các thời điểm khác nhau góp phần tạo nên sự đa dạng sắc tộc. Trước khi người châu Âu xuất hiện, nền kinh tế chính của Madagascar là thương mại, do người Ả Rập định cư ở bờ bắc nắm giữ. Vào thế kỷ 14, tổ tiên Merina (một trong những nhóm dân tộc hiện nay) đến từ Indonesia và định cư ở vùng trung tâm Madagascar. Từ thế kỷ 15, việc buôn bán nô lệ phát triển nơi đây.

Bồ Đào Nha là những người châu Âu đầu tiên xuất hiện trên đảo. Trong suốt một thế kỷ, họ chọn đảo làm điểm dừng chân trên đường đến Ấn Độ. Vào thế kỷ 17, người Pháp bắt đầu tăng cường vị thế tại Madagascar, coi đây là nguồn cung cấp lao động rẻ mạt phục vụ cho những đồn điền trên các đảo lân cận. Cuối thế kỷ 17 đầu thế kỷ 18, Madagascar là căn cứ cho hải tặc chuyên săn tìm nô lệ để bán. Sau khi đánh tan thế lực hải tặc, Pháp củng cố vị thế kinh tế và bắt đầu thiết lập các trạm giao thương trên bờ biển, dần dần tiến tới thực dân hóa hòn đảo. Cuối thế kỷ 18 đầu thế kỷ 19, Anh trở thành đối thủ chính trị làm Pháp suy yếu trong cuộc tranh chấp ảnh hưởng tại Madagascar. Nhưng cuối cùng vào năm 1896, Anh chấp nhận để Pháp sáp nhập Madagascar.

Tổ chức nhà nước bản địa sớm nhất ở Madagascar xuất hiện vào thế kỷ 17, do các bộ lạc Sakalava, Betsimasaraka và Merina tập hợp lại. Luật tục bộ lạc và gia tộc không ủng hộ việc thống nhất nên đến đầu thế kỷ 19 thì các vùng lãnh thổ trên đảo mới nằm dưới quyền cai trị của vua người Merina. Vào thế kỷ 19, người châu Âu ảnh hưởng ngày càng nhiều đến Vương quốc Imerina khi lấy nhiều nhượng địa. Vua Madagascar thống nhất cố gắng ngăn chặn việc phụ thuộc vào các quốc gia châu Âu. Sau những xung đột với Pháp và Anh, vương quốc Imerina cáo chung và hòn đảo trở thành thuộc địa Pháp.

Đầu thế kỷ 20, các phong trào chủ nghĩa dân tộc ra đời trên đảo nhằm giành lấy quyền lực chính trị. Khát vọng độc lập của Madagascar càng mãnh liệt sau Thế chiến thứ hai. Pháp nhượng bộ từng bước khi tuyên bố Madagascar là lãnh thổ hải ngoại và cuối cùng trao trả hoàn toàn chủ quyền vào năm 1960. Madagascar trở thành nước cộng hòa, trải qua bốn giai đoạn. Ngoại trừ giai đoạn thứ nhì theo chủ nghĩa xã hội, còn lại đều theo thể chế dân chủ. Khủng hoảng kinh tế và khác biệt sắc tộc dẫn đến khủng hoảng chính trị, tạo ra những thay đổi mang tính hệ thống trên đất nước này.

Lịch sử nghiên cứu Madagascar

Cái tên Madagascar bắt nguồn từ một ghi chép sai sót của nhà du hành Marco Polo vào thế kỷ 13. Theo đó vị này đã lẫn lộn cho rằng thành phố Mogadishu là một hòn đảo. Cái tên Mogadishu bị biến dạng thành Madagascar, rồi cứ thế được sử dụng trong nhiều sử liệu châu Âu về sau. Trong tiếng Malagasy, tên gọi hòn đảo này có nghĩa là "vùng đất tận cùng thế giới".

Người châu Âu biết đến Madagascar khoảng sau năm 1500. Năm 1519, lần đầu tiên Diogo Ribeiro đưa đảo vào bản đồ. Giữa thế kỷ 17, một trong những đại diện của Công ty Đông Ấn Pháp là Étienne de Flacourt đã mô tả địa lý trên đảo qua tác phẩm Histoire de la grande isle de Madagascar (Lịch sử đảo lớn Madgascar) xuất bản tại Paris năm 1658. Nạn cướp biển hoành hành khiến công tác nghiên cứu đình trệ. Trong thời gian dài chỉ có những thông tin khái quát chung về đảo, bản đồ vị trí các cảng và trạm giao thương của châu Âu. Năm 1776, D'Après de Mannovillette người Pháp đã vẽ bản đồ chi tiết hơn gồm cả các tọa độ địa lý.

Năm 1770–1780, đoàn thám hiểm của nhà nghiên cứu người Pháp Nicolas Mayeure lần đầu tiên tiến sâu vào đảo, trong đoàn đồng hành có Móric Beňovský. Nicolas Mayeure đã mô tả phần phía bắc và trung tâm Madagascar. Còn Beňovský là tác giả của cuốn nhật ký Lịch sử hành trình và những sự kiện kỳ lạ... mô tả chi tiết đầu tiên về hòn đảo.

Thập niên 1820, thuyền trưởng Hải quân Anh William Fitzwilliam Owen bắt đầu nghiên cứu bờ biển Đông Phi, gồm cả Madagascar. Họ tiến hành đo đạc thủy văn bờ biển và vùng nước ven biển. Năm 1833, kết quả nghiên cứu của Owen được công bố trên tạp chí Narrative of voyages to explore the shores of Africa, Arabia and Madagascar. Thập niên 1830, người Pháp tiến hành những nghiên cứu tương tự. Năm 1846, Édouard Bouët-Willaumez xuất bản tại Paris tác phẩm Description nautique des côtes de l'Afrique occidentale comprises entre le Sénégal et l'Equateur (Mô tả hàng hải bờ biển Tây Phi giữa Senegal và xích đạo). Giữa thế kỷ 19, các nhà hàng hải xuất bản ba tác phẩm tại Paris: Voyage à la còte orientale d'Afrique (Hành trình đến bờ đông châu Phi) (1846), Documents sur l'histoire, la géographie et le commerce de la partie occidentale de Madagascar (Tài liệu lịch sử, địa lý và thương mại phía tây Madagascar) (1845) và Documents sur l'histoire, la géographie et le commerce de l'Afrique orientale (Tài liệu lịch sử, địa lý và thương mại Đông Phi) (1856-1857).

Năm 1834, những quả trứng vỡ của chim voi được tìm thấy trên đảo. Flacourt có đề cập đến một loài chim khổng lồ sống ở Madagascar vào năm 1658. Tuy nhiên, vào thế kỷ 19, người ta chỉ coi chuyện này là huyền thoại. Phát hiện này khiến Viện Hàn lâm Khoa học Pháp tổ chức thám hiểm khoa học trên đảo. Năm 1865, Alfred Grandidier chỉ huy đoàn thám hiểm tìm kiếm chim voi. Grandidier cho rằng loài này đã bị thợ săn Malagasy và cá sấu làm cho tuyệt chủng. Trong những năm 1865–1870, Grandidier thực hiện 1.500 phép đo bằng máy kinh vĩ, xác định chính xác vĩ độ 1.885 điểm và tọa độ 28 thị trấn. Ông mô tả đặc điểm địa lý và thủy văn, đặc tính thảm thực vật. Năm 1870, Gardinier khảo sát địa hình học một diện tích 1.800 km² và đánh dấu hàng nghìn điểm trên bản đồ. Nghiên cứu của ông dẫn đến việc xuất bản các bản đồ tỷ lệ 1:1.850.000 vào năm 1871. Năm 1874–1875, Shaw tiếp tục công việc của Gardinier và khám phá phần đông nam Madagascar. Năm 1876, Suell mô tả hòn đảo dọc theo tuyến từ Tananariva đến bờ biển phía tây. Cùng năm, James Sibree nghiên cứu các vùng nội địa. Mặt khác, Muillens hiệu chỉnh những quan sát của Gardinier. Năm 1885, Gardinier tổng hợp các kết quả nghiên cứu được thực hiện trong nửa sau của thế kỷ 19 và xuất bản trong chuyên khảo Histoire physique, naturelle et politique de Madagascar (Lịch sử hình thái, tự nhiên và chính trị của Madagascar).

Cuối thế kỷ 19, song song với các thám hiểm thuộc địa, Pháp còn tổ chức thám hiểm khoa học sâu hơn vào vùng nội địa. Năm 1892, Louis Catat và Casimir Maistre thám hiểm phần đông nam Madagascar. Cùng năm, H. Gautier mô tả hình thế và địa lý của đảo. Trong những năm 1896–1906, các nhà địa hình Pháp đã xuất bản bản đồ đảo với tỷ lệ 1:500 000. Trong giai đoạn 1898-1902, Guillaume Grandidier khám phá phần phía nam và phía tây Madagascar. Đầu thế kỷ 20 đánh dấu thực hiện nghiên cứu hệ động thực vật cũng như địa chất và dân tộc học. Từ năm 1906, Dịch vụ Địa lý Tananarivo chuyên thực hiện trắc địa được thành lập nhằm chuẩn bị cho việc hoàn thiện bản đồ tỷ lệ 1:100 000.

Thời tiền thuộc địa

Các nhà sử học vẫn còn bất đồng về thời điểm khám phá ra Madagascar. Hòn đảo rất có thể đã được đề cập trong tác phẩm Tường thuật hải trình Erythras từ khoảng năm 60. Madagascar nằm trên các tuyến giao thương đường biển giữa Ả Rập tiền-Hồi giáo và bờ biển phía đông châu Phi. Khả năng lớn là người Ả Rập đã biết đến hòn đảo vào đầu thế kỷ 4. Đồng tiền cổ đời Constantinus Đại đế đã được tìm thấy ở bờ phía bắc của hòn đảo. Vào thế kỷ 10, nhà du hành Ả Rập Al-Masudi từng miêu tả về một đất nước mang tên Waq Waq trong tác phẩm Cánh đồng vàng của ông, cái tên mà được suy đoán là ám chỉ đến đảo Madagascar. Còn nhiều nghi vấn về thời điểm Trung Hoa phát hiện ra hòn đảo này. Một văn bản chữ Hán năm 1178 có đề cập đến sự tồn tại của một hòn đảo tên là Madagascar ngoài biển cả, nơi sinh sống của một giống thổ dân hoang dã da đen tóc xoăn. Họ là nô lệ "tốt" vì không nhớ quê và bán được giá cao cho người Ả Rập.

Cho đến thời đồ sắt, Madagascar vẫn là đảo hoang, không có dấu vết con người thời đồ đá hiện diện trên đảo. Tuy về mặt địa lý, đảo thuộc châu Phi, nhưng thổ dân trên đảo lại là người gốc Nam Đảo. Vẫn còn những tranh luận về nguồn gốc và thời điểm người Malagasy (chiếm 98% dân số Madagascar) đến đảo. Rất có thể họ là người Indonesia từ đảo Java thuộc Quần đảo Mã Lai (Đông Nam Á) và cập đảo vào thế kỷ 1. Ngoài ra cũng không rõ nguyên nhân tại sao tổ tiên người Malagasy lại rời quê hương cũng như họ đã đi qua tuyến đường biển nào để đến đảo. Giả thuyết về đợt di cư này đã diễn ra qua Ấn Độ, Ceylon, Comoros và dọc theo bờ biển Đông Phi.

Kết quả nghiên cứu ngôn ngữ học xác định tiếng Malagasy có liên hệ với nhóm ngôn ngữ Indonesia giúp đưa ra gợi ý nhất định để tìm ra nguồn gốc ngôn ngữ này. Tuy nhiên, một số từ mượn từ nhóm ngôn ngữ Bantu đã phức tạp hóa công trình nghiên cứu. Vào thập niên 1970, R. K. Kent kết hợp những phát hiện trước đó của các ngành nghiên cứu ngôn ngữ học, dân tộc học và lịch sử để phát triển lý thuyết rằng người Afro-Malagasy (người Malgasy châu Phi) đã sinh sống trên vùng đất ngăn cách giữa eo biển Mozambique trong thiên niên kỷ 1. Ông đồng thời nhấn mạnh vai trò lớn của các dân tộc châu Phi trong quá trình hình thành dân tộc Malagasy. Những người Afro-Malagasy ngoài khơi đã bị người Bantu đến từ phía tây đồng hóa. Mặt khác, người châu Á đến Madagascar cho đến thế kỷ 16. Do đó, tuy còn tồn tại một số yếu tố Afro-Malagasy nhưng tiếng Malagasy vẫn được xếp vào loại ngôn ngữ châu Á.

Dân số Madagascar dần tăng trong thiên niên kỷ 1. Nhà nghiên cứu Kent phân biệt ba thời kỳ người Indonesia di cư đến châu Phi. Ba thời kỳ này không đồng nhất về mặt sắc tộc. Ông gọi thổ dân Malagasy là lakato (những người chèo thuyền). Nhóm lakato đầu tiên sau khi đến Đông Phi đã tiếp xúc với các bộ lạc Bantu, bắt đầu hình thành nên cộng đồng Afro-Malagasy. Một làn sóng Bantu khác từ nội địa châu Phi tràn đến bờ biển, người Afro-Malagasy buộc phải chạy ra đảo Madagascar. Làn sóng nhập cư lakato thứ nhì đã làm phân hóa đa dạng một số nhóm dân tộc ở Madagascar và góp phần tạo nên thứ ngôn ngữ Malagasy. Nhóm thứ nhì này mang theo kỹ năng trồng trọt và chăn nuôi gia súc, làm ruộng bậc thang đặc trưng trên sườn núi, xây dựng cự thạch và công sự, cho đến tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, nghi lễ tế thần và phong tục an táng, cả biểu tượng sắc đỏ thể hiện cho quyền lực. Họ đưa vào thể chế những người đứng đầu thôn làng. Nghề nặn gốm trên đảo cũng có khác biệt dù vẫn thấy nhiều nét chung với gốm Bantu. Các dân tộc Vazimba và Arindrano đóng vai trò hàng đầu trong việc hình thành nền văn hóa Malagasy. Lakato III diễn ra vào giai đoạn giao thời giữa hai thiên niên kỷ 1 và 2. Nguyên nhân chính cho chuyến di cư này là do kết nối thương mại phát triển trong khu vực. Làn sóng thứ ba rất đa dạng về sắc tộc, văn hóa và tôn giáo. Đa phần là các dân Swahili và Bantu tràn xuống Nam Phi. Vào thời Lakato III, văn hóa Antalaotra-Swahili xuất hiện ở phía bắc đảo.

Nguyên nhân người Swahili đến Madagascar là do chiến tranh và xung đột chia rẽ tại quê hương. Những người mới từ Swahili liền định cư ở phía bắc đảo. Họ duy trì giao thương với Bán đảo Ả Rập và Swahili. Họ cũng để lại dấu vết sinh sống tại phía tây nam đảo.

Người Ả Rập xuất hiện trên đảo vào thế kỷ 10-11. Văn bản chữ Ả Rập thế kỷ 12 có nhắc đến Djesire Comor, rất có thể để chỉ về Madagascar, từ này có nghĩa là Đảo của người Indonesia. Người Ả Rập mà tiếng Bồ Đào Nha gọi là poleis đã thành lập các khu dân cư ở phía tây bắc đảo. Họ chủ yếu tập trung vào buôn bán và sản xuất. Họ sống chủ yếu trên các đảo xung quanh còn sở hữu các đồn điền trồng lúa ở Madagascar. Poleis duy trì mối quan hệ giao thương với Mogadishu, Malindi và Kilwa (qua bằng chứng khảo cổ học). Một trong những thành lớn nhất và giàu có nhất là Lulungane trên đảo Nosi Manju. Người Lulungane nhập vải và quặng từ Đông Phi. Ngược lại, họ bán lúa gạo từ đồn điền cũng như gia súc và sáp ong của Malagasy. Nô lệ người Phi lao động trên đồng lúa. Năm 1507, Bồ Đào Nha chinh phục Lulungane.

Sang thế kỷ 14-15, thành Iharana (nay là Vohémar) của người Ả Rập ở phía bắc Madagascar có ảnh hưởng kinh tế đáng kể. Các quan hệ giao thương được duy trì với Kilwa và Viễn Đông. Người Iharana di chuyển dọc theo bờ biển xuống phía nam. Họ là tổ tiên của các nhóm người Zafi-Raminia và Antemoro. Những cộng đồng này bảo tồn truyền thống, chữ viết Ả Rập và nghề làm giấy. Zafi-Raminia và Antemoro thành lập nhà nước của riêng mình nhưng bị phân chia thành các nước nhỏ hơn vào thế kỷ 16.

Tổ tiên người Merina từ Indonesia đến Madagascar vào thế kỷ 14-15. Họ đổ bộ lên bờ bắc, rồi di chuyển sâu vào bên trong và định cư tại vùng đất gọi là Imerina. Ban đầu, họ chung sống hòa bình với thổ dân trước đó. Nhưng cuối thế kỷ 15 đầu thế kỷ 16, Andrianaponga và Andriamanelo chỉ huy Merina giao tranh với bộ tộc Vazimba bản địa. Kết quả là Vazimba công nhận quyền cai trị của Merina, đổi lại Merina cũng cho phép Vazimba giữ quyền sở hữu đất đai.

Vào thế kỷ 16, người Bồ Đào Nha đến đảo và báo cáo sự có mặt của nhóm người Kafra da đen thuộc nhóm Bantu sống trên bờ vịnh Sada (Anorontsanga). Khoảng 2.000 người Kafra có thể là nô lệ trốn thoát khỏi Malindi, Mombasa và Mogadishu. Tiếng nói của họ đã hé lộ nguồn gốc dân tộc vì giống với ngôn ngữ của người Kafra sống trên lục địa châu Phi.

Madagascar rất đa dạng về sắc tộc và văn hóa do có nhiều làn sóng nhập cư. Đến đầu thế kỷ 16 có khoảng mười tám dân tộc sống trên đảo. Những người mới đến thường sống bên bờ biển, nhưng dần sẽ đi sâu vào trong đảo hơn. Vào thế kỷ 13, dân tộc Vazimba gốc Phi làm chủ phần trung tâm đảo, họ còn chưa có các hình thái chính trị sơ khai, nên những người mới đến liền trở thành cai trị. Sự tiến bộ từ phía đông Hova với kiểu cách sinh sống của người Indonesia cũng như canh tác lúa nước đã đồng hóa họ. Các nhóm dân cư khác nhau phân biệt về hoạt động kinh tế chủ chốt như: Sakalava ở bờ tây chăn nuôi gia súc, Merina ở trung tâm trồng lúa, còn Wezu ở phía tây đảo làm nghề chài lưới. Vào thế kỷ thứ 10, người Madagascar thường đến châu Phi để cướp bóc. Thế kỷ 12-13, hình thức kinh tế cơ bản của Madagascar là giao thương với vùng Ấn Độ Dương. Đảo xuất khẩu gạo còn lấy về sắt, vàng và có thể cả đồng. Thế kỷ 15 thịnh hành việc buôn bán nô lệ chủ yếu cho bờ biển đông Phi và có thể tới cả Viễn Đông. Nguồn cung cấp nô lệ có thể do chiến tranh (Bantu) hoặc nhu cầu kinh tế (Malagasy).

Châu Âu tác động ban đầu

Nhà thám hiểm Bồ Đào Nha Diogo Dias khám phá ra Madagascar khoảng năm 1500. Một tàu thuộc hải đội Pedro Álvares Cabral đến Ấn Độ ngoài khơi Mũi Hảo Vọng đã đổi hướng sang phía đông sau khi mất dấu những tàu còn lại. Theo hướng này, tàu đến được hòn đảo lớn chính là Madagascar. Người Bồ Đào Nha gọi đảo là Đảo St. Lawrence. Năm 1506, những tàu của Fernando Suarez đến Madagascar. Năm 1517, nhà bản đồ học Bồ Đào Nha Pedro Reinel vẽ bản đồ chính xác hình dạng của đảo.

Bồ Đào Nha không quan tâm đến Madagascar vì không có tài nguyên thiên nhiên. Họ muốn phát triển giao thương tại đây và sự kết nối đảo với bờ biển đông Đông Phi cản trở việc này. Do đó, trước tiên họ khuất phục các đồng minh Madagascar, rồi bình định các thành phố yếu ớt ở phía bắc đảo. Dần dần, người Hà Lan, Anh và Pháp xuất hiện ở lưu Ấn Độ Dương và cạnh tranh phạm vi ảnh hưởng đối với Đông Phi. Người châu Âu tìm cách thiết lập các căn cứ và hải cảng để bổ sung tiếp tế cho những chuyến buôn bán từ châu Âu đến Ấn Độ. Các tàu châu Âu đến Madagascar không thường xuyên. Người châu Âu xuất hiện bắt đầu làm sụp đổ tổ chức nhà nước và nền kinh tế của đảo. Cuối thế kỷ 16, dân số Madagascar ước tính vào khoảng 700.000 người. Trong thế kỷ 16, Bồ Đào Nha không chỉ một lần cướp phá Madagascar nhưng cũng không có ý định củng cố ảnh hưởng lên đảo.

Giữa thế kỷ 17, Pháp có kế hoạch thiết lập đồn điền ở quần đảo Mascarene gần đó, đã nhìn đến Madagascar như nguồn cung cấp lao động rẻ mạt. Năm 1642, Công ty Đông Ấn Pháp được thành lập nhằm thâu tóm Mascarene. Madagascar liền trở thành căn cứ để tiến tới các đảo xung quanh. Trên đảo Saint Luca, mười ba khu dân cư được giao nhiệm vụ thành lập pháo đài. Năm 1643, Pháo đài Dauphin được xây dựng ở phía nam Madagascar làm tiền đề chiếm phần đông bắc đảo, Vịnh Antongil và đảo Sainte Marie. Trong những năm 1642–1643, Ponis chỉ huy pháo đài, nhưng cả ông lẫn Flacourt là người kế nhiệm giai đoạn 1643–1655 đều không thể thiết lập quan hệ hữu hảo với người Malagasy. Thiếu hàng để bán, việc giao hàng từ Pháp không thường xuyên nên quân Pháp tổ chức những cuộc chinh phạt cướp bóc người bản xứ. Năm 1665, một làn sóng những kẻ thực dân Pháp mới đến đảo. Năm 1674, người Malagasy (Antanusi) hạ được Pháo đài Dauphin và giết gần như toàn bộ quân Pháp đồn trú. Thất bại của Pháp ở Madagascar thế kỷ 17 được nhìn nhận là do khác biệt về lợi ích giữa Bộ trưởng Bộ Tài chính của Louis XIV, Jean-Baptiste Colbert với giới lãnh đạo công ty Đông Ấn. Colbert chủ trương người Pháp định cư trên đảo nhưng công ty từ chối cấp kinh phí để thực hiện kế hoạch này mà vẫn tập trung giao thương với Ấn Độ và thúc đẩy chủ lực là đồn điền quần đảo Mascarene.

Giao thương với châu Âu gia tăng vào thế kỷ 17 cùng với việc con người sinh sống tiến sâu vào đảo ảnh hưởng đến sự phát triển thị trường địa phương và khu vực tại Madagascar cũng như đa dạng hóa nền kinh tế. Dân cư tiến vào trung tâm đảo góp phần thúc đẩy giao thương đường dài phát triển. Việc trao đổi hàng hóa được tiến hành khi lãnh đạo địa phương hoặc trưởng làng chấp thuận và có đầu mối thích hợp, thường được lấy lòng bằng quà tặng. Khác với lục địa châu Phi, phụ nữ là nhân tố quan trọng tại Madagascar. Người phụ nữ này thường là quý tộc địa phương. Thương gia châu Âu kết hôn với phụ nữ bộ tộc từ đó được bộ tộc bảo vệ và đảm bảo quan hệ giao thương. Madagascar nhận đạn dược, hàng dệt may Ấn Độ, rượu, sản phẩm kim loại và đồ trang trí. Tiền tệ là đồng piaster bạc Tây Ban Nha, nhưng thường thì qua cơ chế hàng đổi hàng. Cũng có thể dùng tiền trung gian là đồng livre của Pháp.

Cuối thế kỷ 17, hải tặc Âu-Mỹ bắt đầu xâm chiếm bờ biển phía đông bắc, tạo dựng nơi sinh sống và quan hệ với thổ dân. Họ quan tâm đến đảo chủ yếu xuất phát từ khả năng bắt nô lệ da đen, là mặt hàng được người Bồ Đào Nha và Hà Lan coi trọng ở Ấn Độ. Hải tặc lập căn cứ trên bờ biển Madagascar và các đảo lân cận. Trong những năm 1685–1726, hàng chục tàu hải tặc đã kìm hãm phát triển kinh tế đồn điền, cản trở giao thương và nghiên cứu địa lý trên đảo. Trong những năm 1685–1705, hải tặc đứng đầu là Avery, Misson và Kid có tầm ảnh hưởng lớn nhất trong khu vực. Họ đặt căn cứ tại Sainte Marie, Rantabé, Foulpointe, Tintingue và Nosy Mangabé trong Vịnh Antongil, cũng như tại Antalaha và Vohémar. Hải tặc hợp tác và cung cấp vũ khí cho thủ lĩnh địa phương. Họ lợi dụng hôn nhân với người bản xứ để mở rộng ảnh hưởng, tham gia vào chiến tranh tại địa phương, được coi là cơ hội bán tù nhân thành nô lệ. Năm 1722, các nước châu Âu nỗ lực tiêu diệt nhưng không giải quyết được dứt điểm mà chỉ làm giảm quyền lực của hải tặc.

Thế kỷ 18, Madagascar đóng vai trò là nguồn lợi đồn điền cho Pháp ở Mascarene là nơi trồng cà phê. Pháp và Anh càng gia tăng cạnh tranh lẫn nhau. Cả hai nước đều tìm cách chinh phục và sáp nhập hòn đảo này. Các trạm mậu dịch khác được thành lập trên bờ biển phía đông Madagascar để trực tiếp thu lợi từ Mascarene và kiểm soát chính sách thuộc địa của Pháp. Ban đầu, văn phòng Tamatave giữ vị trí quan trọng trên bờ biển phía đông. Đến giữa thế kỷ 18, mở thêm trạm giao dịch tại khu định cư Foulpointe, cách Tamatave khoảng 250 km về phía nam. Trạm Faktoria Foulpointe nằm gần và quan hệ hữu hảo với dân Betsimisaraka. Thủ lĩnh Betsimisaraka là Zanahara (chết năm 1767), Yavi (1767–1791) và Zakavola (1791–1803) thường xuyên cung cấp nô lệ cho Pháp để bán, chủ yếu lấy từ các cuộc săn lùng bộ tộc. Trong những năm 1774–1776, Móric Beňovský được bổ nhiệm ở Foulpointe. Beňovský thiết lập quan hệ với người Malagasy, lên kế hoạch chiếm Madagascar và thay mặt Pháp nắm quyền trên đảo. Trong các năm 1768–1771 và 1774–1776, Pháp tổ chức hai cuộc chinh phạt vào sâu trong đảo. Móric Beňovský trực tiếp chỉ huy cuộc chinh phạt thứ nhì và tự xưng là Hoàng đế Madagascar ngày 10 tháng 10 năm 1776. Ông tử trận ngày 23 tháng 5 năm 1786.

Năm 1770, Pháp có bốn văn phòng thuộc địa, nhằm cung cấp nhân công rẻ cho các đồn điền quần đảo Mascarene. Giá một nô lệ vào nửa đầu thế kỷ 18 là khoảng 30 livre. Giá bắt đầu tăng sau năm 1760: trong những năm 1767–1770 là khoảng 200 livre, năm 1785 là 300 livre, và vào cuối thế kỷ 18 dao động từ 320 đến 540 livre. Ước tính rằng trong những năm 1755–1808, các trạm dịch phía đông của Pháp đã gửi tới Mascarene 349 tàu nô lệ, trong khi trạm dịch phía tây chỉ vỏn vẹn có 10 chuyến.

Cách mạng Pháp và các cuộc chiến tranh của Napoléon góp phần làm suy yếu Pháp ở Madagascar. Năm 1810, Anh chiếm một số khu vực của Pháp. Sợ mất ảnh hưởng, Pháp tuyên bố sáp nhập hòn đảo, nhưng Anh không công nhận. Hai nước đều tranh giành hòn đảo này cho đến cuối thế kỷ 19. Năm 1896, hai nước đạt được thỏa thuận và Madagascar trở thành thuộc địa Pháp.

Những nhà nước đầu tiên
Không giống như những quốc gia châu Phi bản địa khác thời tiền thuộc địa, sự can thiệp của các cường quốc châu Âu không làm sụp đổ những vương quốc Malagasy. Thậm chí từ thế kỷ 17, các vương quốc này còn phát triển hơn nhờ có sự liên hệ với hoạt động buôn bán nô lệ của Pháp tại các đảo Îsle de Bourbon và Îsle de France gần đó.

Sakalava

Theo truyền khẩu, nhà nước đầu tiên của người Sakalava được thành lập trên bờ sông Sakalava (một phụ lưu sông Mangoka) vào đầu thế kỷ 17. Thủ đô là Bengi. Người thành lập là vua Andriamisara huyền thoại, có thể là hậu duệ triều đại Maroserana ở phía nam đảo, gốc gác tại Anosi. Cũng có thuyết cho rằng tổ tiên vua là người Ả Rập. Truyền thuyết nói nhờ vào lá bùa thần, Andriamisara có được sức mạnh và đánh thắng anh trai mình.

Kế vị Andriamisara, Andriandahifotsi (mất năm 1685) sử dụng súng ống chiếm được các vùng lãnh thổ phía bắc Manambolo và phía đông Midongs, kết minh Antanandro qua hôn nhân chính trị với Sakoambe. Ông chuyển thủ đô Sakalava đến Maneva. Vương quốc của Andriandahifotsi gọi là Menabe. Andriandahifotsi đưa ra một số thể chế và phong tục, như thờ các tiên vương đã qua đời như thần linh, thông qua cách đặt danh tính bắt đầu bằng Andria và kết thúc bằng -arivo. Ông chia vương quốc thành các thái ấp ban cho hoàng thân trong gia tộc, đặt ra hệ thống tôn ti cho hậu duệ: con trai vợ cả gọi là Volamena (con cháu vàng), còn các con trai vợ lẽ được gọi là Volafotsi (con trai bạc). Sau khi Andriandahifotsi qua đời năm 1685, chiến tranh kế vị nổ ra ở Menabe. Trimanongarivo (mất năm 1718) có được quyền lực và tiếp tục các chính sách của Andriandahifotsi cũng như thiết lập quan hệ giao thương mới với châu Âu.

Thất bại trong chiến tranh kế vị, con trai Andriandahifotsi là Tsimanata hoặc tên thường biết Andriamandisoarivo cùng tùy tùng trốn lên phía bắc. Tại đồng bằng Mananara, ông thành lập nhà nước Boina, rồi chiếm Sandangoatsi, Manandabo và Antalaotes. Thủ đô đặt tại Tongay. Hậu duệ Tsimanata là Andrianamboniarivo (1712–1722) và Andriamahatindriarivo (1722–1742) mở rộng quyền kiểm soát của Sakalava đến bờ biển phía tây của Madagascar. Boina đạt cực thịnh dưới thời trị vì của Tsitavana (sau này gọi là Andrianiveniarivo).

Tranh giành quyền lực ở cả Menabe lẫn Boina khiến chính trị và quân sự người Sakalava bị suy yếu. Những kẻ thua trận buộc phải di cư đến các vùng khác và lập nhà nước riêng. Một số tìm cách trở lại nắm quyền như Tsitavana. Vua Sakalava được được hội đồng gia tộc chọn trong số Volamen. Phụ nữ cũng có quyền lên ngôi, khi đó chồng của nữ vương không có vai trò chính trị gì và thường bị thay đổi. Vua được tôn thờ như một vị thần và hiếm khi xuất hiện trước thần dân.

Các bang Sakalava thống nhất lại thời trị vì của Ravahina (khoảng 1770? –1808). Kết minh với Andrianampoinimerina của Imerina lúc đó yếu hơn Sakalava, Ravahina đàn áp các cuộc nổi dậy. Đổi lại, ông cho phép Imerina trở lại buôn bán với bờ biển phía tây và đảm bảo Sakalava không tiến hành xâm lược. Theo Dumaine viết năm 1792, ngoài người Malagasy, có khoảng 6.000 người Ả Rập và Ấn Độ ở thủ đô Mahajanga của Ravahina làm nghề buôn bán. Các tàu đi biển được đóng tại thủ đô, và hàng năm có hai tàu chở sợi bông và lụa từ Surat đến Mahajanga. Vua có quyền bổ nhiệm người đứng đầu ba khu vực của người Ả Rập trong đô thành.

Sakalava có nghề chăn nuôi và buôn bán gia súc. Nông nghiệp còn sơ khai. Kinh tế phát triển không thuận lợi do đời sống dân cư nghèo đói trên một lãnh thổ rộng lớn, chiến tranh giành ngôi báu liên miên, các địa phương nổi dậy và xã hội đa dạng văn hóa sắc tộc. Điểm yếu của Sakalava là kết hợp các đặc điểm của chế độ quân chủ tuyệt đối coi vua như thần, phong kiến và thương mại.

Betsimisaraka
Nhiều dân tộc cư ngụ ở bờ biển phía đông Madagascar, đông nhất là Antanusi từ đảo Sainte Marie và Antemaroa từ Vịnh Antongil. Các vấn đề như chiến tranh thường xuyên, điều kiện tự nhiên, hải tặc đánh chiếm, thương gia đột kích bắt nô lệ,... khiến hình thái nhà nước khó xuất hiện trước thế kỷ 18. Tổ chức chính trị xã hội các dân tộc phía đông Madagascar mang tính chất thị tộc. Các thị tộc tự quyết các vấn đề riêng. Còn khi gặp các vấn đề trọng đại, hội đồng trưởng tộc philohani được triệu tập. Phụ nữ nắm quyền quyết định việc giao thương. Hải tặc định cư trong thời gian dài từ đó sinh ra Zana Malata là người lai Mulatto.

Nửa đầu thế kỷ 18, con trai hải tặc Thomas Tew và công nương Malagasy Rahena Ratsimilaho học xong tại Anh trở về Vịnh Antongil. Để chống lại những kẻ buôn bán nô lệ xâm nhập, ông bắt đầu thống nhất các thị tộc. Sau khi đánh bại lãnh chúa Tsikoa của Vịnh Antongil, ông được bầu làm vua và lấy tên là Ramaromanampo (người có nhiều thần dân). Nhà nước của Ratsimilaho được gọi là Betsimisaraka (nhiều dân - không thể tách rời). Ramaromanampo cưới một công nương Sakalava để có được đồng minh Boina vốn mạnh hơn Betsimisaraka. Trong thời trị vì, Ramaromanampo đã chinh phục Tamatave.

Sau khi Ramaromanampo qua đời năm 1750, tranh giành quyền lực nổ ra ở Betsimisaraka, vương quốc bị phân chia giữa các thủ lĩnh thị tộc và Zana Malata. Con trai của Ramaromanampo là Zanahara thất bại khi tìm cách khôi phục Betsimisaraka thống nhất.

Imerina
Tổ tiên Merina xuất hiện ở Madagascar cuối thế kỷ 14 đầu thế kỷ 15. Họ từ Đông Nam Á đến vịnh Antongil, rồi di chuyển lên cao nguyên trung tâm và chung sống hòa bình với người Vazimba bản địa. Cuối thế kỷ 15 đến đầu thế kỷ 16, dưới thời Andrianapong và Andriamanelo xảy ra xung đột, Merina chiến thắng nhờ sử dụng vũ khí sắt.

Hiện vẫn chưa rõ Merina lập nên một nhà nước mới trên các vùng lãnh thổ bị họ chiếm đoạt hay do kế thừa từ khu vực sẵn có. Lãnh thổ người Merina được định hình trong nửa đầu thế kỷ 17 dưới thời ba vị vua đầu tiên là Andriamanelo (1590-1616), Ralambo (1615-1640) và Andriandazaka (1640-1665). Khi ấy diễn ra các cải cách chính trị dẫn đến sự hình thành nhà nước Imerina. Imerina có vị trí chiến lược quan trọng trong quá trình phát triển. Dân Merina sống ở miền núi trung tâm nên không chịu thiệt hại từ các cuộc chiến tranh duyên hải.

Vua người Merina đầu tiên là Andriamanelo đưa ra tục lệ bắt buộc các hoàng tử phải cắt bì. Ralambo kế vị Andriamanelo đã chia giai cấp quý tộc thành chủng tính: Zafindralambo là hậu duệ vua phải kết hôn nội tộc, ba tầng lớp Andrianteloray được đặc ân phục vụ vua. Nửa sau thế kỷ 17 lại tiếp tục phân chia tầng lớp. Cho đến đầu thế kỷ 18, đã có 7 tầng lớp quý tộc. Ralambo tiến hành thay đổi kinh tế bên cạnh cải cách xã hội. Ông đảm bảo nguồn thu ổn định cho quốc khố bằng cách áp thuế vadin-aina bắt buộc (giá phải trả cho cuộc sống an bình) trên cả nước. Với khoản thu từ thuế, ông duy trì một đội quân thường trực. Vua kế tiếp là Andriandazaka tập trung vào cải cách tôn giáo và hệ tư tưởng, nhờ đó củng cố quyền lực của tầng lớp thống trị trong xã hội.

Cuối thế kỷ 17, Andriamasinavaluna (? –1710) lên nắm quyền Imerina. Vào triều đại Andriamasinavaluna, Imerina có diện tích 150 km² và số dân vài nghìn, cũng như không có liên hệ với các hải cảng trên bờ biển Madagascar. Andriamasinavaluna thống nhất được người Merina. Vua tập trung phát triển nông nghiệp (thủy lợi và trồng lúa, chăn nuôi gia súc), thủ công nghiệp (sắt) và thương mại đường dài, cùng hình thức thuế quan đảm bảo nguồn thu cũng như lượng vũ khí cho vương quốc. Đến cuối đời, Andriamasinavaluna chia Imerina cho các con mình.

Xã hội Imerina thế kỷ 18 càng phân cấp mạnh. Vua đứng ở đỉnh của phân tầng xã hội, nắm giữ đất đai lãnh thổ và giao cho thần dân. Hệ thống quyền lực được cha truyền con nối. Tiếp theo là Tampontan, chủ đất hậu duệ của các lãnh chúa, nguồn gốc những người định cư đầu tiên. Tiếp theo là dân tự do gọi là huva, gồm thương gia và nông dân. Nông dân có nghĩa vụ canh tác và nộp hoa lợi cho chủ đất. Nô lệ gọi là andevu ở dưới cùng xã hội.

Nửa cuối thế kỷ 18, Ambuhimangi do Rambusalam (1740–1810) giữ vị trí đứng đầu trong số các bang Imerina riêng lẻ. Năm 1787, Rambusalama bắt đầu quá trình thống nhất Imerina. Ông củng cố các làng biên giới và cải tổ quân đội trang bị vũ khí mua về từ châu Âu. Năm 1794, vua bắt Antananariva và tự xưng là vua Imerina Adrianampoinimerina. Trong những năm tiếp theo, ông chinh phục vùng đất của dân Sihanaka, Betsileu và Boina. Adrianampoinimerina cải cách nội bộ nhằm tập trung hóa nhà nước. Ông chia Imerina thành sáu tỉnh mới khác với lúc trước, đồng thời hạn chế quyền lực của tầng lớp quý tộc, xử lý tư pháp. Trong lĩnh vực kinh tế, Adrianampoinimerina thu thuế thành công, cống phẩm và nghĩa vụ, hỗ trợ thương mại, nông nghiệp và xây dựng đường xá.

Madagascar thống nhất

Nhà nước đạt đến đỉnh cao vào thế kỷ 19, khi người Merina thâu tóm gần như toàn bộ hòn đảo. Radama I (1810–1828) kế vị Adrianampoinimerina đã ngay lập tức chinh phục người Betsileo, rồi chiếm Sakalava. Anh ủng hộ việc mở rộng lãnh thổ của Radama I để tạo ra một quốc gia mạnh ở Madagascar nhằm làm suy yếu ảnh hưởng của Pháp. Được Anh trợ giúp, Radama I hiện đại hóa quân đội. Năm 1817, ông chiếm phần đông nam đảo đến tận Tolanaro (Pháo đài Dauphine). Năm 1824, Anh ủng hộ Imerina đánh chiếm Betsimisaraka. Song song với việc chinh phạt, cải cách hành chính cũng giúp củng cố kiểm soát quyền lực trên xã hội đa sắc tộc, như đặt ra phokonolon (hội đồng làng xã). Radama I đặt ra luật lệ để giúp các tầng lớp nghèo khổ có thể nâng cao mức sống, ông ký thỏa thuận với Anh bãi bỏ việc buôn bán nô lệ. Để hạn chế ảnh hưởng của tầng lớp quý tộc, giới lãnh đạo cũng là thầy tư tế của tôn giáo bản địa, Radama I cải đạo sang Cơ Đốc giáo và cho phép Hội Truyền giáo Phúc Âm Luân Đôn thành lập trường học và nhà thờ. Giáo dục được thực hiện bằng tiếng bản địa, sử dụng chữ viết. Năm 1828, vài nghìn người chủ yếu là dân Merina được gửi đến Anh du học. Trên đảo thành lập được nhà in riêng.

Sau khi Radama I qua đời năm 1828, vợ là Ranavalona I lên nắm quyền, bà xử lý một cách tàn bạo bất cứ ai giành ngôi báu. Vào thời Ranavalona I, năm 1833 xuất hiện phong trào tôn giáo ly khai và càng lúc mở rộng. Phong trào tôn giáo cổ động cho bái vật giáo, đặc trưng cho sự chống đối người châu Âu. Tùy thuộc vào bối cảnh mà các yếu tố văn hóa châu Âu chọn lọc được chấp nhận hoặc khước từ hoàn toàn. Ranavalona I ra chính sách nhằm hạn chế ảnh hưởng chính trị và kinh tế của châu Âu vào Madagascar, bãi bỏ quy định do chồng mình đặt ra trước đó. Bà cấm giáo sĩ lên đảo và bắt bớ Kitô hữu. Ước tính có khoảng 150.000 người bị hành quyết trong thời Ranavalona I.

Năm 1838, Ranavalona I áp đặt hạn chế thương mại với người Anh chỉ được phép giao dịch tại các cảng chỉ định trước dưới sự kiểm soát hoàn toàn của quan chức Madagascar. Đáp lại, Anh cùng Pháp bắn phá cảng Tamatawa. Phải đến năm 1853 cảng mới mở cửa trở lại. Với việc Pháp nhúng tay can thiệp, Jean Laborde bắt đầu sản xuất vũ khí, vật liệu xây dựng và vải ở Mantasoa gần Antananarivo.

Kế vị Ranavalona I, Radama II (1861–1863) chuyển hướng bắt tay với châu Âu và liên hệ với các nước phương Tây. Radama II tái ký kết hiệp ước thương mại bị hủy bỏ dưới thời Ranavalona I và cho giáo sĩ Công giáo Pháp trở lại. Radama II chỉ ở ngôi được hai năm thì bị giết do một nhóm quý tộc lo ngại về chính sách thân Pháp và sợ mất đặc quyền. Vợ ông là Rasoherina (1863–1868) lên ngôi, phá vỡ thỏa thuận với Pháp và cấm Laborde hoạt động, chuyển hướng chính trị sang thân Anh.

Sau khi Rasoherina qua đời, Ranavalona II lên thay trong giai đoạn 1868–1883. Quyền lực thực sự nằm trong tay người chồng thứ hai của nữ vương là Thủ tướng Rainilaiarivona. Ông đặt ra chính sách ngăn chặn các cường quốc châu Âu sáp nhập hòn đảo cũng như tiến trình thực dân hóa. Thủ tướng cố gắng tập trung hóa cơ quan hành chính nhà nước và tư pháp. Một đội ngũ quan chức được bổ nhiệm để kiểm soát những lãnh đạo gia tộc bộ lạc và lãnh chúa địa phương. Bộ máy giám sát hầu hết là từ quân đội chuyển sang đi về từng làng mạc.

Dưới thời thủ tướng Rainilaiarivona, đa phu thê bị cấm. Năm 1877, Madagascar bãi bỏ chế độ nô lệ. Chính phủ dành ngân quỹ để trả tự do cho một số loại nô lệ, hạn chế buôn bán và cấm dùng nô lệ để gán nợ. Năm 1881, mười bộ được thành lập để kiểm soát hành chính và kinh tế. Thay cho nô lệ là chế độ làm thuê, chính phủ ủng hộ việc thành lập doanh nghiệp. Rainilaiarivona tìm cách củng cố quân đội. Tuy nhiên, cải cách mới đòi hỏi tăng thuế lên cao, nên dân chúng cũng không vui vẻ ủng hộ. Năm 1869, nữ vương và thủ tướng theo đạo Tin lành và nâng lên quốc giáo. Việc này nhằm kết thân với Anh và hạn chế Pháp chống lại Madagascar. Tuy nhiên, kết quả lại là gia tăng quan hệ với người Pháp trên đảo. Dù vậy cuộc chiến 1883–1885 kết thúc với việc Pháp thành lập chính quyền bảo hộ trên toàn bộ đảo.

Sau khi Ranavalona II qua đời năm 1883, Thủ tướng kết hôn với người kế vị là Ranavalona III (1883–1897) - nữ vương cuối cùng của Madagascar. Ông duy trì đường hướng chính trị chống Pháp làm bùng nổ xung đột trong trong hai thập kỷ cuối thế kỷ 19.

Cuối thế kỷ 19 ghi dấu chế độ sở hữu đất đai trở nên rõ ràng. Menabe là đất riêng, hoàn toàn thuộc về vua hay nữ vương. Vodivon là lãnh chúa có phần đất riêng. Đất đai còn lại thuộc về những nhóm phokonolona cùng nhau canh tác. Thành viên phokonolona có thể được thừa kế, hoặc bán phần của mình cho người khác trong nhóm với sự chấp thuận của cả nhóm. Người nông dân được hưởng hoa lợi hetra (ruộng lúa) từ phokonolona. Các nhóm kiêm quản lý luôn đồng cỏ và đất rừng.

Xứ Pháp bảo hộ
Dù có thêm nhiều đặc quyền trong thế kỷ 19, Pháp vẫn cố gắng chiếm toàn bộ đảo. Nửa sau thế kỷ 19, công nghiệp và thủ công nghiệp phát triển ở Madagascar. Những công xưởng đầu tiên đã xuất hiện, cùng với việc tổ chức các ngành công nghiệp khai thác. Cố gắng chiếm đảo thành thuộc địa, Pháp gây chiến với Madagascar trong những năm 1883–1885. Hạm đội Pháp bắn phá cảng và phong tỏa để cô lập đảo khỏi thế giới bên ngoài.

Trường hợp Madagascar được đề cập trong hội nghị Berlin năm 1885 theo sáng kiến phân chia ảnh hưởng ở châu Phi của Otto von Bismarck. Theo đó, hòn đảo nằm trong vùng ảnh hưởng của Pháp. Ranavalona III buộc phải ký thỏa thuận với Pháp, biến Madagascar thành một xứ bảo hộ, Pháp nắm quyền đối ngoại của đảo. Ranavalona III phải chịu mất Diego Suarez cùng bồi thường chiến phí. Theo hiệp ước, Pháp bố trí quân nhiều nơi trên đảo. Ngày 5 tháng 9 năm 1890, Anh Pháp ký kết hiệp định. Anh chấp nhận Pháp bảo hộ Madagascar, còn Pháp xác nhận Anh có quyền trên Zanzibar. Ngày 18 tháng 11 năm 1890, Đức cũng đồng ý Pháp bảo hộ Madagascar để đổi lấy việc được công nhận quyền lực tại Đông Phi thuộc Đức.

Nhân dân Madagascar đứng lên phản ứng lại sự cai trị của Pháp, khởi nghĩa vũ trang nổ ra đầu tiên ở miền nam, rồi lan rộng ra hầu khắp cả nước. Năm 1890, Pháp gửi tối hậu thư nhưng người Malagasy không chịu từ bỏ độc lập. Năm 1895, 15.000 quân Pháp đổ bộ và chiếm Tananariva, thủ tướng Rainilaiarivona bị trục xuất đến Algiers. Năm 1896, chính phủ Pháp thông qua luật sáp nhập Madagascar. Tướng Joseph Galleni dẫn quân đến đảo để đàn áp nổi dậy và áp đặt luật này. Khởi nghĩa bị dập tắt. Năm 1897, nữ vương Ranavalla III bị ép ký thoái vị và bị trục xuất. Pháp đặt chế độ khủng bố đẫm máu trên đảo. Galleni đưa ra chính sách chia rẽ các lãnh chúa địa phương và kích động đấu tranh sắc tộc. Năm 1904, Madagascar hoàn toàn nằm dưới quyền quân đội Pháp.

Thuộc địa Pháp

Sau khi nắm quyền, Pháp bắt đầu cai trị trực tiếp. Chính quyền Pháp thay đổi hành chính, luật lệ cho phù hợp thể chế địa phương và áp đặt lên người Malagasy.

Dân Madagascar nằm dưới luật pháp Pháp, có tự do và quyền cá nhân nhưng không có quyền công dân và chính trị. Họ chỉ có được quyền công dân nếu biết tiếng Pháp, lập công trạng với nước Pháp hoặc kết hôn với công dân Pháp. Các hành vi không phù hợp với đạo đức châu Âu đều bị cấm, ví dụ như các luật tục thử tội dã man.

Trên văn bản, tên gọi các cơ quan và đơn vị hành chính năm 1896 vẫn được giữ nguyên. Hòn đảo được coi là một liên bang do một viên toàn quyền đứng đầu, trực thuộc Bộ trưởng Bộ các vấn đề thuộc địa. Dưới toàn quyền là thống đốc các thuộc địa. Tỉnh (cercles) và các đơn vị hành chính bên dưới phụ trách trật tự công cộng, tư pháp, kinh tế và thị trường lao động. Các vị trí lãnh đạo tại thành phố và các hạt đều do người Pháp đảm nhiệm. Chính quyền thành thị bao gồm cả thực dân và người bản xứ. Mpiadydy (trưởng làng) được mpikarakar (thư ký) hỗ trợ nắm quyền trực tiếp tại fokontana (xã). Thấp nhất là phokonolona (nhóm) do bộ lạc quản lý.

Pháp củng cố ảnh hưởng chính trị và kinh tế dẫn đến sự thực dân hóa hòn đảo. Tài sản phong kiến bị xóa bỏ, cơ chế vương quốc và ngôi báu bị bãi bỏ, thay vào đó là thiết lập quyền sở hữu cá nhân. Một phần diện tích bị tách khỏi đất đai nhà nước, chuyển thành nhượng địa cho Pháp. Đất canh tác được dồn lại thành đồn điền cà phê. Theo Đạo luật Lao động Cưỡng bức, người lao động phải làm việc 50 ngày, 9 giờ một ngày. Trong những năm 1905–1919, chính phủ Pháp thực hiện chính sách tăng cường quan hệ giữa thuộc địa và chính quốc. Kết quả là khoảng 45.000 người Malagasy đứng trong quân đội Pháp tham gia Chiến tranh thế giới thứ nhất.

Sau khi sáp nhập ở Madagascar, hoạt động giáo dục của các hiệp hội truyền giáo Công Giáo và Tin Lành bị giảm sút. Chính phủ Pháp giới thiệu giáo dục tiểu học thế tục. Trẻ em sống trong vùng cách trường ba dặm đổ lại bắt buộc phải đi học. Trường huyện và dạy nghề cũng được thành lập. Trường đại học y khoa đầu tiên Le Myre de Villiers được mở ra ở Antananarivo.

Đầu thế kỷ 20, phong trào dân tộc và đấu tranh giành độc lập ra đời ở Madagascar. Năm 1913 (hay 1912), nhóm trí thức Merina do Mục sư Ravelojoan đứng đầu đã khởi xướng thành lập tổ chức quốc gia bí mật Liên minh dân tộc Malagasy (Vy Vato Sakelika - VVS), theo mô hình hiện đại hóa của Nhật Bản. VVS đặt trụ sở chính tại Antananarivo. Năm 1915, Liên minh bị cấm hoạt động và các nhà lãnh đạo bị bắt. Nhưng những hoạt động của VVS đã góp phần cho Madagascar có đại diện trong chính phủ Pháp.

Những người Malagasy chiến đấu tại châu Âu trong những năm 1914–1918 có cơ hội tìm hiểu thêm về các luồng tư tưởng chính trị. Các cựu chiến binh trở về Madagascar góp phần làm cho phong trào dân tộc chủ nghĩa hồi sinh. Họ yêu cầu quyền công dân và quyền chính trị được bình đẳng với người Pháp cũng như thừa nhận việc Madagascar đã đứng về phía Pháp tham chiến. Năm 1924, những phái đoàn kinh tế được thành lập để đại diện cho các tỉnh Malagasy, gồm đại diện của dân Pháp định cư và 24 người Malagasy do một hội đồng bầu chọn. Tuy vậy, họ không có thực quyền ra quyết định các vấn đề kinh tế.

Năm 1922, Jean Ralaimongo là một cựu nô lệ, giáo viên và lính đánh thuê cho Pháp trong Chiến tranh thế giới thứ nhất đã trở về Madagascar. Khi ở Paris, Ralaimongo có mối quan hệ với phe cánh tả. Trên đảo, ông mở tạp chí tiếng Pháp L'Opinion mô tả người thuộc địa bị ngược đãi. Ralaimongo truyền bá ý tưởng đồng hóa với Pháp để Madagascar trở thành một tỉnh của Pháp. Năm 1929, theo sáng kiến của ông, một cuộc biểu tình được tổ chức trước dinh toàn quyền. Ravohanga là cựu thành viên VVS cũng tham gia. Biểu tình bị đàn áp và những người lãnh đạo bị bắt. Phong trào do Ralaimongo khởi xướng dần biến thành chủ nghĩa dân tộc Malagasy với các tạp chí La Partie Malgache và La Nation Malgache.

Trong Giai đoạn giữa hai cuộc chiến tranh, dân số Ba Lan quá đông đã nộp đơn cư trú sang Pháp. Phe dân tộc cực hữu đưa ra khẩu hiệu "Người Do Thái đến Madagascar”. Người Ba Lan gốc Do Thái không chỉ tìm cách định cư trên các lãnh thổ hải ngoại của Pháp mà còn ý đồ thành lập những cộng đồng tuân thủ theo luật Moses. Năm 1937, Mieczysław Lepecki dẫn đầu đoàn nghiên cứu tìm hiểu hiện trạng khả năng định cư trên đảo. Làng Ankanazina trên núi được chọn làm nơi xây dựng khu định cư. Tác giả Arkady Fiedler viết Jutro na Madagaskar! (Ngày mai tới Madascar) (1939) để cổ vũ người Ba Lan di cư. Ý tưởng biến Madagascar thành nơi đồng cai trị của Pháp-Ba Lan tan vỡ khi chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ.

Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, toàn quyền Madagascar đứng về phe Vichy, hợp tác với Đức và Nhật. Trước tình hình đó, tướng Charles de Gaulle đứng đầu Nước Pháp Tự do phối hợp với Anh lên kế hoạch đánh chiếm hòn đảo nhằm ngăn chặn quân Nhật bành trướng Ấn Độ Dương và giải quyết việc tiếp vận hàng hải giữa Anh với Ấn Độ và Úc. Theo kế hoạch, các tàu Anh đóng tại Durban sẽ đổ bộ Madagascar. Năm 1942, Nhật Bản thực hiện một số cuộc đột kích ở Ấn Độ Dương, khiến Đồng minh nhanh chóng thông qua Chiến dịch Ironclad, trong đó có việc đổ bộ lên đảo trong vòng sáu tuần.

Ngày 5 tháng 5 năm 1942 bắt đầu trận chiến giành Madagascar. Bộ binh Anh đổ bộ gần các cảng Diégo Suarez và Arrachart là nơi có căn cứ không quân Pháp. Sau ba ngày, quân Pháp kháng cự thất thủ. Ngày 22 tháng 6 năm 1942, Tập đoàn quân Đông Phi 22 đổ bộ lên bãi biển. Vài tuần sau, Lữ đoàn cơ giới Nam Phi số 7 và Lữ đoàn bộ binh Rhodesia 27 đến nơi.

Đồng thời, chiến sự trên biển vẫn tiếp tục diễn ra. Hai tàu ngầm Pháp bị chìm, một chiếc bị hỏng nặng trước hạm đội đối phương. Cuối tháng 5 đầu tháng 6, bốn tàu ngầm Nhật cùng một số tàu ngầm nhỏ cũng hoạt động gần hòn đảo này. Chúng đánh hỏng thiết giáp hạm HMS Ramillies và đánh chìm một tàu chở dầu. Tuy nhiên, các hoạt động tiếp theo không đạt kết quả như mong đợi nên quân Nhật rời khỏi vùng biển Madagascar chỉ sau vài ngày.

Ngày 10 tháng 9 năm 1942 bắt đầu giai đoạn hai chiến dịch. Lực lượng Đồng minh đổ bộ vào phía tây nam đảo, chiếm thành phố cảng Mahajanga. Tám ngày sau, họ chiếm Tamatave. Cuối tháng 9, quân Đồng minh chiếm được thủ phủ cùng thành phố Ambalavao. Đến cuối tháng, họ chiếm thành phố Toliara và Pháo đài Daulphin ở phía tây nam. Ngày 5 tháng 11 năm 1942, lực lượng quân Pháp còn lại ra hàng sau khi phản công bất thành tại Ilhosa ở phía nam đảo.

Lãnh thổ hải ngoại của Pháp
Chiến tranh góp phần vào quá trình công nghiệp hóa một số thuộc địa châu Âu ở phía nam sa mạc Sahara. Xã hội xuất hiện các giai tầng mới, giai cấp tư sản và vô sản trở thành lực lượng chủ yếu trong đấu tranh giành độc lập. Mùa thu năm 1945, người Malagasy và dân Pháp định cư trên đảo đã bầu hai đại diện là Joseph Raseta và Joseph Ravoahanga vào Quốc hội Lập hiến của Đệ Tứ Cộng hòa Pháp. Họ ủng hộ ý tưởng về quyền tự quyết như bảo đảm trong Hiến chương Đại Tây Dương năm 1941 và tái xác nhận tại hội nghị Brazzaville ở Congo năm 1944. Tại Paris, Raseta và Ravoahanga cùng nhà văn Malagasy Jacques Rabemananjara thành lập đảng Phong trào Đổi mới Dân chủ Malagasy (Mouvement Démocratique de la Rénovation Malgache -  MDRM), thống nhất được một số đảng phái chính trị nhỏ hơn trên đảo vào năm 1946. Trong thời gian ngắn, MDRM đã có khoảng ba trăm nghìn thành viên. Trên chính trường, đối thủ của MDRM là Đảng hậu duệ Madagascar (Parti des Déshérités Malgaches) là con cháu những nô lệ duyên hải và cao nguyên trung tâm.

Ngày 27 tháng 10 năm 1946, Đệ Tứ Cộng hòa Pháp thông qua hiến pháp, biến Madagascar từ thuộc địa thành một lãnh thổ hải ngoại trong Liên hiệp Pháp. Hiến pháp đảm bảo các quyền bình đẳng chính trị của tất cả các lãnh thổ dưới sự kiểm soát của Pháp và quyền công dân cho tất cả cư dân. Madagascar được chia thành các tỉnh do chính quyền địa phương quản lý. Quốc hội có trụ sở tại Anatananarivo gồm những đại diện của tỉnh. Trong cuộc bầu cử đầu tiên, ngoại trừ tỉnh Mahajanga, đa số ghế đều thuộc về đảng MDRM.

Bất chấp thay đổi chính trị, tình hình Madagascar vẫn bất ổn. Cuộc khủng hoảng kinh tế và xã hội ngày càng sâu sắc, do tình trạng thiếu lương thực, các vụ bê bối, lao động cưỡng bức và căng thẳng sắc tộc, tạo ra bất mãn trong xã hội. Ngày 29 tháng 3 năm 1947, những người theo chủ nghĩa dân tộc của MDRM đã châm ngòi một cuộc nổi dậy (dù các lãnh đạo đảng không tham gia) bùng phát trên một phần ba hòn đảo. Chỉ khi có quân tiếp viện, Pháp mới có thể khôi phục trật tự. Số lượng nạn nhân ước đoán khác nhau: từ 60 đến 80 nghìn người. Báo cáo của Pháp sau vụ việc là 11 nghìn nạn nhân, trong đó 180 người không phải là dân Malagasy. Những người tham gia bị kết án từ án tù ngắn hạn cho đến tử hình, ước tính có khoảng từ năm đến sáu nghìn bản án. Hai mươi thủ lĩnh bị kết án.

Năm 1956, chính phủ Pháp ban hành luật tổng tuyển cử, qua đó xóa bỏ rào cản chính trị giữa Merina và côtier (dân duyên hải), giúp côtier nâng cao vị thế chính trị. Cuối thập niên 1950, mối quan hệ Madagascar với Pháp càng ngày càng căng thẳng. Hai đảng mới được thành lập. Đảng Dân chủ Xã hội Madagascar  (Parti Social Démocrate de Madagascar - PSD) của Philibert Tsiranana ủng hộ quyền tự trị trong Liên hiệp Pháp. Trong thời gian ngắn, các đảng nhỏ hơn của côtier đã thống nhất trong PSD. Trung tâm chính của PSD là thành phố Mahajanga, đối lập với MDRM. Đảng thứ hai mới thành lập là Đảng Quốc hội tự do Madgascar (Antokon'ny Kongresy Fanafahana an'i Madagasikara - AKFM), do Richard Andriamanjato người gốc Merina lãnh đạo. AKFM chủ trương quốc hữu hóa công nghiệp, tập thể hóa, rời khỏi Liên hiệp Pháp và bài bác ngôn ngữ, phong tục và văn hóa Pháp để ủng hộ truyền thống Malagasy.

Ngày 4 tháng 10 năm 1958, Đệ Ngũ Cộng hòa Pháp thông qua hiến pháp. Theo đó, Cộng đồng Pháp được thành lập, tiếp quản lãnh thổ của đế quốc thực dân Pháp trước đây. Cộng đồng có quyền đưa quyết định về chính sách đối ngoại, quốc phòng, tài chính, kinh tế, tư pháp, giáo dục đại học, giao thông vận tải, bưu chính và điện báo.

Ý tưởng ban đầu của Cộng đồng Pháp là chuyển đổi các thuộc địa cũ thành nước cộng hòa tự trị và tăng cường mối quan hệ chính trị, kinh tế giữa các nước này với chính quốc. Ngày 28 tháng 9 năm 1958, Madagascar tổ chức trưng cầu dân ý để xác định tương lai đất nước. Ngày 14 tháng 10 năm 1958, Cộng hòa Malagasy tự trị trở thành một phần của Cộng đồng Pháp trên cơ sở kết quả trưng cầu dân ý. Ngày 27 tháng 4 năm 1959 bầu ra tổng thống đầu tiên là Philibert Tsiranana của đảng PSD.

Madagascar độc lập

Đệ Nhất cộng hòa

Ngày 24 tháng 6 năm 1960, Hiến pháp sửa đổi của Đệ Ngũ Cộng hòa Pháp cho phép thành viên có vị thế độc lập trong Cộng đồng Pháp. Ngày 26 tháng 6 năm 1960, Madagascar được trao trả độc lập, thuộc Cộng đồng Pháp, kèm 14 hiệp định chỉnh sửa về quan hệ Pháp-Madagascar.

Ngày 20 tháng 6 năm 1960, Madagascar gia nhập Liên hợp quốc cùng với 16 nước châu Phi khác tuyên bố độc lập vào Năm châu Phi. Tháng 12 năm 1960, Madagascar tham gia Nhóm Brazzaville là liên kết giữa Cộng đồng Pháp với các nước châu Phi khác gồm Thượng Volta, Niger, Bénin, Togo, Bờ Biển Ngà và Cameroon. Một năm sau, tại hội nghị Yaoundé, nhóm Brazzaville đã thành lập Tổ chức Hợp tác Kinh tế Phi-Malagasy OAMCE (Organization Africaine et Malgache de Coopération Economique), nhằm chuẩn bị nền tảng cho việc hình thành một thị trường chung châu Phi.

Đặc trưng thời đầu Tsiranana cầm quyền là sự hợp tác giữa MDRM và AKFM. Tổng thống cũng nỗ lực duy trì và thắt chặt các mối quan hệ chính trị và kinh tế với Pháp và các nước phương Tây. Ông xây dựng quyền lực của mình dựa trên sự ủng hộ của côtier, bỏ qua tầng lớp thanh niên và trung lưu Merina.

Đầu thập niên 1970, các phong trào chính trị mới xuất hiện. Tháng 4 năm 1971, Phong trào Độc lập Quốc gia Madagascar (Mouvement pour l'Indépendance National de Madagascar - Monima) ra đời theo sáng kiến của Monja Jaona là người từng tham gia nổi dậy năm 1947. Năm 1971, Monima dẫn dắt nông dân nổi dậy ở tỉnh Toliara là nơi bị dịch bệnh gia súc ảnh hưởng mạnh. Chính phủ đáng lẽ phải miễn thuế lại tiếp tục đánh thuế. Phiến quân trông đợi Trung Quốc hỗ trợ quân sự nhưng không thành. Cuộc nổi dậy thất bại và các lãnh đạo gồm cả Monja Jaona bị trục xuất đến đảo Nosy Lava. Có đến một nghìn người chết trong cuộc nổi dậy. Monima bị cấm hoạt động.

Thứ nhì là giới sinh viên chống đối chính quyền ở Antananarivo vào năm 1972. Nguyên nhân là sự bất mãn với việc chính quyền buông lỏng văn hóa, giáo dục. Các thỏa thuận hợp tác văn hóa với Pháp không được tiếp tục, đồng thời việc vào trường đại học là rất khó khăn với con em hộ nghèo. Phong trào bãi khóa biểu tình của sinh viên vang dội khắp các tỉnh. Các quan chức, công nhân, nông dân và những người thất nghiệp cũng tham gia. Những người biểu tình bao vây tòa thị chính và các văn phòng báo chí tiếng Pháp. Ngày 12–13 tháng 5 năm 1972, chính phủ quyết định huy động Lực lượng An ninh Cộng hòa (Force Républicaine de Sécurité - FRS) đàn áp. Ngày 13 tháng 5, FRS xả súng vào đoàn biểu tình khiến từ 15 đến 40 người thiệt mạng và khoảng 150 người bị thương. Các thủ lĩnh bị bắt và đày đến Nosy Lava. Biểu tình bị cấm. Tsiranana tuyên bố thiết quân luật.

Chế độ quân quản 1972–1975
Ngày 18 tháng 5, chính phủ Tsiranana từ chức. Quân đội dưới sự chỉ huy của tướng Gabriel Ramanantsoa tiếp quản quyền lực, phe đối lập và những người biểu tình đều chấp nhận. Tsinaranana vẫn giữ ghế cho đến ngày 11 tháng 10 năm 1972 thì không chịu nổi áp lực dư luận đành từ chức và bàn giao chức vụ lại cho Ramanantsoa.

Chế độ quân quản Ramanantsoa không giải quyết được các vấn đề kinh tế. Thêm vào đó là mâu thuẫn sắc tộc trong quân đội. Ngày 31 tháng 12 năm 1974, một số sĩ quan côtier thực hiện đảo chính. Ngày 5 tháng 2 năm 1975, Ramanantsoa bàn giao lại cho đại tá Richard Ratsimandrava. Ngày 11 tháng 2, Ratsimadrava bị ám sát. Trước tình hình nội chiến có thể bùng nổ, Quân đội Quốc gia nắm chính quyền trong nước, tiến hành kiểm duyệt và đình chỉ hoạt động tất cả các đảng phái chính trị.

Ngày 15 tháng 6 năm 1975, Didier Ratsiraka - một người Betsimisaraka, được bổ nhiệm nắm quyền chủ tịch cơ quan quyền lực nhà nước mới được thành lập - Hội đồng Cách mạng Tối cao.

Đệ Nhị cộng hòa
Ngày 21 tháng 12 năm 1975, Madagascar tổ chức trưng cầu dân ý khai sinh ra Đệ Nhị cộng hòa do cựu chủ tịch Hội đồng Cách mạng Tối cao Didier Ratsiraka đứng đầu. Tổng thống ký Hiến chương Cách mạng Malagasy  (Boky Mena) thể hiện định hướng xã hội chủ nghĩa. Theo Boky Mena, xã hội Madagascar phải dựa trên "năm trụ cột cách mạng": Hội đồng Cách mạng Tối cao, giai cấp nông dân-lao động, giới trí thức, phụ nữ và quân đội.

Đường lối chính trị mới đã ảnh hưởng đến mọi lĩnh vực đời sống. Hội đồng Cách mạng Tối cao nắm quyền kiểm soát nền kinh tế và các phương tiện truyền thông. Việc phi thực dân hóa hòn đảo và quốc hữu hóa nền kinh tế làm suy yếu mối quan hệ chính trị giữa Madagascar với Pháp, dù Pháp vẫn là đối tác thương mại của Đệ Nhị cộng hòa. Chính phủ tiến hành "Malagasy hóa" tập trung phát triển giáo dục và truyền thông bản địa. Định hướng xã hội chủ nghĩa, Madagascar thiết lập quan hệ với các quốc gia xã hội chủ nghĩa. Các quốc gia này giúp cho đồng minh châu Phi một mô hình khác chủ nghĩa tư bản phương Tây.

Tháng 1 năm 1976, mười dân sự được phép tham gia Hội đồng Cách mạng Tối cao của quân đội để tăng cường quyền lực chính phủ. Hai tháng sau, đảng Bảo lãnh Cách mạng Malagasy (Antokin'ny Revolisiona Malagasy - AREMA) ra đời với tổng thống đứng đầu. AREMA cùng năm đảng khác thành lập Mặt trận Quốc gia Phòng vệ Cách mạng (Front National pour la Défense de la Révolution - FNDR).

Năm 1977, dân chúng bất mãn với chính sách kinh tế. Khủng hoảng kinh tế ngày càng trầm trọng làm nổ ra biểu tình chống chính phủ tại Antananarivo vào tháng 9 năm 1977 và tháng 5 năm 1978. Ratsiraka cả hai lần đều điều quân đội để thiết lập lại trật tự ở thủ đô. Nhưng việc dân chúng phản kháng khiến chính phủ phải nới lỏng chính sách kinh tế và thực hiện các cải cách thị trường tự do mà Quỹ Tiền tệ Quốc tế yêu cầu để hỗ trợ tài chính.

Thập niên 1980, dân chúng giảm ủng hộ AREMA và Ratsiraka do tác động từ những thay đổi ở châu Âu. Bức tường Berlin sụp đổ, khối cộng sản suy yếu làm chính trị Madagascar cũng thay đổi. Năm 1989, các nhà quan sát bầu cử quốc tế báo cáo những bất thường và vi phạm quy tắc bỏ phiếu, thổi bùng lên bạo loạn tại thủ đô. Ratsiraka dùng quân đội dập tắt bạo loạn, khoảng 75 người thiệt mạng và bị thương. Tháng 5 năm 1991, cả nước tổng đình công làm tê liệt nền kinh tế. Ngày 10 tháng 8 năm 1991, khoảng 400.000 người Malagasy tham gia biểu tình ôn hòa bên ngoài dinh tổng thống. Bảo vệ dinh tổng thống nổ súng vào những người biểu tình. Ngày 31 tháng 10 năm 1991, Ratsiraka buộc phải ký thỏa thuận thành lập hiến pháp mới chấp nhận đa nguyên chính trị. Lãnh đạo của đảng đối lập Ủy ban Sinh lực (Comité des Forces Vives - CFV) Albert Zafy thuộc bộ tộc Tsimiheta đã tham gia quá trình dân chủ hóa nhà nước.

Ngày 19 tháng 8 năm 1992, Madagascar thông qua dự thảo hiến pháp mới hạn chế quyền hạn của tổng thống. Ngày 25 tháng 11 tổ chức bầu cử tổng thống. Ở vòng đầu, Albert Zafy lãnh đạo CFV giành được 46% số phiếu, đại diện đảng Phong trào dân quân chủ nghĩa xã hội Malagasy (Mouvement Militant pour le Socialisme Malgache - MMSM) mới thành lập giành được 29% phiếu bầu. Vòng hai diễn ra ngày 10 tháng 2 năm 1993, Zafy giành được 67% phiếu bầu.

Đệ Tam cộng hòa
Ngày 27 tháng 3 năm 1993, tân tổng thống nhậm chức, khai sinh Đệ Tam Cộng hòa. Ngày 13 tháng 6 năm 1993 diễn ra bầu cử quốc hội với đa số thuộc đảng CFV tạo nên liên minh chính phủ mạnh mẽ. Nhưng đầu năm 1994, chính phủ phải đối mặt với khủng hoảng kinh tế và chính trị. Sự chia rẽ sắc tộc trong liên minh ngày càng sâu sắc. Thâm hụt ngân sách gia tăng.

Tháng 7 năm 1996, triều đại Zafy kết thúc bằng phiên luận tội khi quốc hội cáo buộc tổng thống lạm quyền. Cuộc bầu cử sớm tháng 11 năm 1996 mang về chiến thắng cho cựu tổng thống Didier Ratsiraka. Năm 1998, bầu cử quốc hội chứng kiến AREMA gần như chiếm trọn các ghế. Khủng hoảng kinh tế vào thời điểm chuyển giao thiên niên kỷ và tình trạng bất ổn ngày càng gia tăng trong nước buộc phải bầu cử tổng thống sớm. Tháng 12 năm 2001, cả hai ứng viên Didier Ratsiraka và Marc Ravalomanana đều không công nhận kết quả, dẫn tới việc thành lập hai trung tâm quyền lực làm khủng hoảng hiến pháp. Ratsiraka tập trung quyền lực ở tỉnh Mahajanga, nơi đông dân côtier và thậm chí còn đe dọa ly khai. Tại Antananarivo, đối thủ Marc Ravalomanana nắm quyền dưới sự hỗ trợ của Tòa án tối cao và cư dân miền trung. Tổ chức châu Phi Thống nhất và Hoa Kỳ hỗ trợ Ravalomanana để giải quyết xung đột tại Madagascar. Giữa năm 2002, Ratsiraka đồng ý rời đến Pháp. Cùng năm, ông bị buộc tội tham ô 8 triệu đô la Mỹ và bị kết án 10 năm lao động công ích. (Năm 2011, do làn sóng dân chủ hóa, ông được xóa bỏ mọi tội danh và được phép hồi hương.) Tháng 12 năm 2002, bầu cử quốc hội chứng kiến chiến thắng thuộc về đảng Tôi yêu Madagascar (Tiako I Madagasikara - TIM) của Ravalomanana. Đảng AREMA chiếm đa số trong Thượng viện.

Bắt đầu nắm quyền, Ravalomanana tuyên bố ý định cắt đứt ảnh hưởng của Pháp đối với văn hóa giáo dục Madagascar, tuyên bố khôi phục ngôn ngữ và truyền thống, xóa bỏ tham nhũng, cải thiện cơ sở hạ tầng và phúc lợi xã hội. Madagascar thời Ravalomanana là một trong những đất nước nghèo nhất châu Phi. Tổng thống bị chỉ trích vì đã không thực hiện được xóa đói giảm nghèo, dù có những cố gắng hiện đại hóa cơ sở hạ tầng và cải thiện giáo dục và y tế, cũng như hạn chế được tình trạng tham nhũng. Khủng hoảng tồi tệ hơn, lạm phát và thất nghiệp gia tăng.

Ngày 18 tháng 11 năm 2006, nhân khi Ravalomanana ở nước ngoài, Madagascar diễn ra đảo chính nhưng thất bại. Tướng Andrianafidisoa chất vấn thẩm quyền tổng thống và tuyên bố thiết quân luật. Xung đột được giải quyết xong trước cuộc bầu cử tổng thống tháng 12, Ravalomanana tái đắc cử. Tháng 7 năm 2007, Ravalomanana giải tán Quốc hội với lý do không được công chúng ủng hộ. Tháng 1 năm 2009, bắt đầu khủng hoảng chính trị và biểu tình chống đối Marc Ravalomanana. Ngày 17 tháng 3 năm 2009, sau nhiều tháng bất ổn, tổng thống từ chức để trao lại quyền lực cho thủ lĩnh biểu tình là thị trưởng Antananarivo Andry Rajoelina.

Đệ Tứ cộng hòa
Andry Rajoelina tiến hành cải cách kinh tế và chính trị nhằm đưa đất nước thoát khỏi khủng hoảng. Ngày 9 tháng 8 năm 2009, Rajoelina ký thỏa thuận với phe đối lập, nhưng rút khỏi thỏa thuận vào tháng 12. Với sự ủng hộ của 99 đảng chính trị nhỏ hơn, ông ấn định ngày bầu cử tổng thống, quốc hội và trưng cầu dân ý về hiến pháp. Trưng cầu dân ý được tổ chức ngày 17 tháng 11 năm 2010, mặc cho một nhóm sĩ quan định lật đổ chính phủ lâm thời, công chúng đã chấp nhận đề xuất thay đổi của Rajoelina. Ngày 11 tháng 12 năm 2010, hiến pháp mới có hiệu lực từ đó thiết lập nền Đệ Tứ cộng hòa. Vòng hai bầu cử tổng thống bị trì hoãn đến tháng 12 năm 2013 và công bố kết quả vào tháng 1 năm 2014. Người chiến thắng là Hery Rajaonarimampianina nhậm chức tổng thống. Ông nhận được hậu thuẫn từ Rajoelina là người lãnh đạo đảo chính năm 2009 và vẫn là biểu tượng chính trị có tầm ảnh hưởng.

Năm 2018, bầu cử tổng thống vòng một diễn ra vào ngày 7 tháng 11 còn vòng hai nhằm ngày 10 tháng 12. Ba cựu tổng thống và tổng thống gần nhất đều là các ứng viên chính. Cựu tổng thống 2009-2014 Andry Rajoelina chiến thắng trong vòng hai. Cựu tổng thống 2002-2009 Marc Ravalomana cho rằng có gian lận không chấp nhận kết quả. Tổng thống gần nhất Hery Rajaonarimampianina chỉ nhận được ủng hộ khiêm tốn ở vòng một. Tháng 1 năm 2019, Tòa án Hiến pháp Cấp cao tuyên bố Rajoelina thắng cử và trở thành tân tổng thống.

Năm 2019, dịch sởi bùng phát cướp đi sinh mạng của hơn 1.200 người.

Năm 2021, hạn hán lớn nhất trong vòng 40 năm đã khiến hơn một triệu người ở miền nam Madagascar rơi vào cảnh mất an ninh lương thực, hàng ngàn người phải bỏ nhà đi tìm cái ăn.

Xem thêm
 Lịch sử Châu Phi

Ghi chú

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài

 A Historical Timeline for Madagascar
 Ma-đa-ga-xca (Madagascar)

Lịch sử Madagascar


title: Clastoneura brevicornis

text:
Clastoneura brevicornis là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Clastoneura


title: Heckler & Koch PSG1

text:
PSG1 (Präzutionsschützengewehr, tiếng Đức có nghĩa là "súng trường bắn tỉa chính xác") là loại súng trường bắn tỉa bán tự động được thiết kế và sản xuất bởi công ty Heckler & Koch ở Oberndorf am Neckar.

Phát triển

Súng trường này được cho là đã được phát triển để đối phó với vụ Thảm sát ở Munich tại Thế vận hội Mùa hè 1972. Các đơn vị cảnh sát Tây Đức không thể giao chiến với những kẻ khủng bố đủ nhanh để ngăn chúng giết chết con tin. H & K sau đó được giao nhiệm vụ tạo ra khẩu súng trường bán tự động độ có chính xác cao, lượng đạn lớn cho cảnh sát và quân đội.

Ngoài ra, súng trường đã được cấp phép sản xuất tại địa phương ở Pakistan bởi Pakistan Ordnance Factories (POF) với tên gọi PSR-90 và Mexico bởi SEDENA với tên gọi Morelos Bicentenario.

Chi tiết thiết kế

PSG1 được chế tạo dựa trên súng trường G3 và có cơ chế nạp đạn bằng phản lực khối lùi khóa nòng có giữ chậm và thoi nạp đạn đóng có tiếng ồn thấp. (tương tự như trên nhiều súng trường M16). Biến thể Shot-to-shot của nó dự kiến sẽ có độ chính xác lên đến 1MOA với loại đạn phù hợp. Mức độ chính xác này chỉ ở mức trung bình so với hầu hết các loại súng bắn tỉa nạp đạn thủ công hiện đại, nhưng vẫn đặc biệt đối với súng trường bán tự động và đã có lúc được coi là "một trong những súng bắn tỉa bán tự động chính xác nhất trên thế giới".

PSG1 không được cung cấp các điểm ruồi bằng sắt mà được trang bị kính ngắm Hensoldt ZF 6 × 42 PSG1. Nó có tính năng điều chỉnh phạm vi rơi đạn từ 100 đến 600 m.

Nó có nòng được gắn tự do và báng súng có thể điều chỉnh. Báng súng thiết kế đặc bằng nhựa đen, có thể điều chỉnh độ dài và cao. Cuối báng được đúc cao su đặc với nhiều vân, giúp phản lực của súng ít tác dụng vào vai xạ thủ hơn.

Súng trường cũng có bộ phận kích hoạt có thể tháo rời và có thể điều chỉnh, để bảo trì và sửa chữa hoặc vận chuyển. Nòng giảm thanh tiêu chuẩn của PSG1 là do Brügger & Thomet (B & T) chế tạo.

PSG1A1

Biến thể PSG1A1 được Heckler & Koch giới thiệu vào năm 2006 và có hai cải tiến lớn. Đầu tiên, cần lên đạn đã được xoay vài độ ngược chiều kim đồng hồ, giúp xạ thủ dễ lên đạn hơn. Thay đổi thứ hai liên quan đến việc thay thế kính ngắm Hensoldt đã lỗi thời. Các cảnh sát đã phàn nàn rằng, họ không muốn bắn với một ống ngắm chữ thập đơn giản và phạm vi chỉ 600 m, không phù hợp với nhu cầu của họ. Ngoài ra, Hensoldt không phục vụ tại Hoa Kỳ. Vì những lý do này, PSG1A1 đã được trang bị kính ngắm Schmidt & Bender 3-12 × 50 Police Marksman II hiện đại.

MSG90

MSG90 là một biến thể quân sự hóa của PSG1, với những cải tiến ít tốn kém hơn. So với PSG1 được coi là súng bắn tỉa thuần túy, MSG90 có thể đóng vai trò của súng trường thiện xạ.

MSG90 được gắn đai có thanh ray Weaver đa năng thay vì ray Picatinny để gắn các hệ thống kính ngắm có thể được mua riêng. Hệ thống lắp ray này được sử dụng tương tự trên dòng HK21E, HK23E và G41 (đã ngừng sản xuất).

Nòng súng có được rút ngắn xuống còn 600 mm để thích hợp với thoi nạp đạn mới, nhưng vẫn được gắn tự do. Việc bổ sung một nòng giảm thanh và nòng ẩn tia lửa là một cải tiến so với PSG1.

Các nước sử dụng

Tham khảo

Súng ngắm
Súng trường thiện xạ
Súng Đức
Súng Heckler & Koch
Vũ khí cảnh sát


title: COSMIC-2

text:
COSMIC-2 còn được gọi là FORMOSAT-7, là chòm sao của các vệ tinh cho Khí tượng học, tầng điện ly, khí hậu học và nghiên cứu thời tiết vũ trụ. FORMOSAT-7 là dự án chung của Hoa Kỳ - Đài Loan bao gồm Tổ chức Vũ trụ Quốc gia (NSPO) về phía Đài Loan và Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia (NOAA) về phía Hoa Kỳ. FORMOSAT-7 là sự kế thừa của FORMOSAT-3.

Xem thêm

 Tổ chức vũ trụ quốc gia
 Du hành không gian năm 2019
 FORMOSAT-3 / COSMIC

Tham khảo
"FORMOSAT-7 satellite". National Space Organization.

Liên kết ngoài


title: Germany's Next Topmodel (mùa 7)

text:
Germany's Next Topmodel, Mùa 7 là mùa thứ bảy của Germany's Next Topmodel (thường được viết tắt là GNTM) được phát sóng trên mạng lưới truyền hình Đức ProSieben. Chương trình bắt đầu phát sóng vào ngày 23 tháng 3 năm 2012.

Người chiến thắng của mùa giải này là Luisa Hartema, 16 tuổi từ Leer. Cô giành được:

 1 hợp đồng người mẫu với OneEins GmbH Management
 Lên ảnh bìa tạp chí Cosmopolitan
 1 hợp đồng quảng cáo cho Emmi Caffè Latte, Maybelline Jade & Zalando
 1 căn hộ tự chọn ở 1 kinh đô thời trang từ Venus Gillette
 1 chiếc Opel Corsa

Các thí sinh

(Tuổi tính từ ngày dự thi)

Thứ tự gọi tên

 Thí sinh có tấm ảnh đẹp nhất tuần
 Thí sinh được miễn loại
 Thí sinh bị loại
 Thí sinh bị loại trước khi đánh giá
 Thí sinh dừng cuộc thi
 Thí sinh không bị loại khi rơi vào cuối bảng
 Thí sinh chiến thắng cuộc thi

 Thứ tự gọi tên chỉ lần lượt từng người an toàn
 Trong tập 10, Dominique đã được miễn loại vì chiến thắng thử thách nên cô được bước vào top 10.
 Trong tập 11, Laura đã bị loại sau khi thử thách trình diễn thời trang với Naomi Campbell.
 Trong tập 13, Diana quyết định dừng cuộc thi vì vấn đề gia đình. Evelyn cũng dừng cuộc thi ở tập phim tiếp theo vì lý do tương tự.
 Trong tập 14, Sarah-Anessa tiến thẳng vào đêm chung kết.

Buổi chụp hình

 Tập 2: Áo tắm ở Phuket
 Tập 3: Ảnh bìa tạp chí Gala
 Tập 4: Đêm của những quý cô với Heidi Klum
 Tập 5: Ảnh chân dung với con kì nhông
 Tập 6: Lơ lửng trên không
 Tập 7: Ngôi sao nhạc rock bơi trên đám đông
 Tập 8: Chiến binh rừng xanh
 Tập 9: Nhảy ra khỏi ngôi nhà đang cháy
 Tập 10: Phong cách nhảy dù trên mặt đất
 Tập 11: Video thời trang cao cấp
 Tập 12: Sơn người thành động vật
 Tập 13: Người cá
 Tập 14: Lãng mạn dưới mắt nước
 Tập 15: Buổi chụp hình đầy bất ngờ; Ảnh bìa tạp chí Cosmopolitan

Tham khảo

7


title: Etoposide

text:
Etoposide, được bán dưới tên thương mại là Etopophos cùng một số những tên gọi khác, là một loại thuốc hóa trị liệu được sử dụng để điều trị một số loại ung thư. Những trường hợp có thể dùng thuốc bao gồm ung thư tinh hoàn, ung thư phổi, u lympho, bệnh bạch cầu, u nguyên bào thần kinh và ung thư buồng trứng. Thuốc dược đưa vào cơ thể qua đường miệng hoặc tiêm vào tĩnh mạch.

Tác dụng phụ là rất phổ biến. Một số tác dụng phụ có thể có như số lượng tế bào máu thấp, nôn mửa, chán ăn, tiêu chảy, rụng tóc và sốt. Các tác dụng phụ nghiêm trọng hơn bao gồm phản ứng dị ứng và huyết áp thấp. Sử dụng trong khi mang thai có thể sẽ gây hại cho em bé. Etoposide thuộc nhóm thuốc ức chế topoisomerase. Người ta cho rằng chúng hoạt động bằng cách làm tổn thương DNA.

Etoposide đã được phê duyệt để sử dụng y tế tại Hoa Kỳ vào năm 1983. Nó nằm trong danh sách các thuốc thiết yếu của Tổ chức Y tế Thế giới, tức là nhóm các loại thuốc hiệu quả và an toàn nhất cần thiết trong một hệ thống y tế. Chi phí bán buôn ở các nước đang phát triển là khoảng 3,24 USD đến 5,18 USD/lọ 100 mg. Tại Vương quốc Anh, chi phí được bán bởi NHS là khoảng £ 12,15 tính đến năm 2015.

Chú thích

Thuốc thiết yếu của WHO
Hóa trị liệu
Điều trị ung thư
Ether phenol


title: Pyrausta obscurior

text:
Pyrausta obscurior là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pyrausta


title: Itame olivalis

text:
Itame olivalis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Itame


title: Trật tự của phép lấy tích phân

text:
Trong vi tích phân, hoán vị trật tự của phép lấy tích phân là một phương pháp luận biến đổi tích phân lặp (hoặc tích phân bội bằng việc sử dụng định lý Fubini) của các hàm thành tích phân khác bằng cách thay đổi trật tự các tích phân được thực hiện. Trong một số trường hợp, trật tự tích phân có thể được hoán đổi với nhau một cách hợp lệ; một số trường hợp khác thì không.

Phát biểu bài toán
Bài toán để khảo sát là đánh giá tích phân dạng

trong đó D là một miền hai chiều nào đó trong mặt phẳng xy. Với các hàm f có tích phân đơn giản thì khả thi, nhưng khi hàm lấy tích phân phức tạp, tích phân đôi khi có thể được giảm đến dạng đơn giản hơn bằng cách thay đổi trật tự của phép lấy tích phân. Khó khăn trong hoán đổi này là xác định sự thay đổi trong mô tả của miền D.

Phương pháp này cũng được áp dụng cho các tích phân bội khác.

Đôi khi, mặc dù một đánh giá toàn thể là khó khăn, hoặc có lẽ yêu cầu phải có tích phân số, một tích phân kép có thể được giảm xuống một tích phân đơn như minh họa sau. Việc giảm thành tích phân đơn giúp việc đánh giá số dễ dàng và hiệu quả hơn.

Mối liên hệ với phép lấy tích phân từng phần

Xét tích phân lặp
 ,
mà chúng ta sẽ viết bằng cách sử dụng ký hiệu tiền tố thường gặp trong vật lý:
 .
Trong biểu thức này, tích phân thứ hai được tính trước trên y và x được coi là hằng số không đổi - một dải có chiều rộng dx được tích phân đầu tiên theo hướng y (một dải có chiều rộng dx theo hướng x được tích phân theo biến y trên phương y), thêm tổng vô hạn các hình chữ nhật có chiều rộng dy dọc theo trục y. Điều này tạo nên một lát cắt dx rộng 3 chiều dọc theo trục x, từ y=a đến y=x dọc theo trục y, và theo hướng  z với z=f(x,y). Chú ý rằng nếu dx có độ dày là vô cùng nhỏ thì x chỉ thay đổi vô cùng nhỏ trên lát cắt. Tích phân này giống như hình hiển thị tại khung trái của hình 1, nhưng là đặc biệt bất tiện là khi hàm h (y) không dễ dàng lấy tích phân. Tích phân có thể được quy về một tích phân đơn bằng cách đảo ngược trật tự của phép lấy tích phân như trong bảng bên phải của hình. Để thực hiện việc hoán đổi các biến này, các dải rộng dy được tích phân trước từ đường thẳng x = y đến giới hạn x = z, rồi sau đó kết quả sẽ được lấy tích phân từ y = a đến y = z, kết quả là:

Kết quả này có thể được coi là một ví dụ về công thức tích phân từng phần, như đã phát biểu dưới đây:

Thế:

Từ đó ta có kết quả.

Tích phân giá trị chủ yếu
Với các ứng dụng của tích phân giá trị chủ yếu, hãy xem Whittaker and Watson, Gakhov, Lu, hay Zwillinger. Xem thêm thảo luận về phép biến đổi Poincaré-Bertrand trong Obolashvili. Một ví dụ về việc trật tự của phép lấy tích phân không thể biến đổi được cho bởi Kanwal:

với:

Dạng thứ hai được đánh giá bằng cách sử dụng khai triển phân số từng phần và một đánh giá bằng cách sử dụng công thức Sokhotski–Plemelj:

Ký hiệu  chỉ ra một giá trị chủ yếu Cauchy. Xem Kanwal.

Các định lý cơ bản
Một thảo luận có giá trị về cơ sở cho việc đảo trật tự của phép lấy tích phân được tìm thấy trong cuốn sách Fourier Analysis của T.W. Körner. Ông giới thiệu thảo luận của mình bằng một ví dụ mà việc hoán đổi phép lấy tích phân dẫn đến hai đáp án khác nhau, vì những điều kiện của Định lý II dưới đây không thỏa mãn. Đây là ví dụ:

Hai định lý cơ bản chi phối được chấp nhận về sự hoán đổi được trích dẫn dưới đây của  Chaudhry và Zubair:

Định lý quan trọng nhất về các ứng dụng được trích dẫn từ Protter và Morrey:

Xem thêm
 Định lý Fubini

Tham khảo và ghi chú

Liên kết ngoài
 Paul's Online Math Notes: Calculus III
 Good 3D images showing the computation of "Double Integrals" using iterated integrals, the Department of Mathematics at Oregon State University.
 Ron Miech's UCLA Calculus Problems  More complex examples of changing the order of integration (see Problems 33, 35, 37, 39, 41 & 43)
 Duane Nykamp's University of Minnesota  website
 A general introduction.


title: Hydroeciodes aspasta

text:
Hydroeciodes aspasta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hydroeciodes


title: Lâu đài Sloup

text:
Lâu đài Sloup (tiếng Séc: Skalní hrad Sloup) là tàn tích của một lâu đài đá có từ thế kỷ 14, tọa lạc ở phía tây nam làng Sloup v Čechách, thuộc huyện Česká Lípa, vùng Liberecký, Cộng hòa Séc. Công trình này có tên trong danh sách các di tích văn hóa của Cộng hòa Séc.

Lịch sử
Lâu đài Sloup được nhắc đến lần đầu tiên trong một văn bản có niên đại vào năm 1324. Chủ nhân lúc bấy giờ của lâu đài là quý tộc Čeněk của Lipá. Sau năm 1330, lâu đài được gia đình quý tộc Berks ở Dubá mua lại. Trong chiến tranh Ba Mươi Năm, lâu đài Sloup bị quân đội Thụy Điển phá hủy vào năm 1639. Sau đó, lâu đài chỉ còn sót lại những tàn tích. Trong giai đoạn 1670 - 1785, các ẩn sĩ đã chọn sinh sống ở đây. Họ đã đục đẽo đá để tạo ra thêm những căn phòng mới và các cơ sở vật chất khác. Các tài liệu lịch sử có đề cập đến một số ẩn sĩ, bao gồm: thợ xây dựng Konstantin, họa sĩ Václav Rincholín, và một bác sĩ nhãn khoa kiêm thợ làm vườn tên là Samuel. Chính Samuel đã trồng thêm cây bắp trên các vùng đồng bằng xung quanh lâu đài.

Hiện nay, lâu đài Sloup đang được sử dụng để phát triển du lịch. Khung cảnh lãng mạn và nét hoang sơ của công trình này thường xuất hiện trong nhiều bộ phim điện ảnh và phim truyền hình. Ngoài ra, những buổi hòa nhạc truyền thống dưới ánh nến cũng được tổ chức tại lâu đài Sloup vào các tối thứ Bảy trong các dịp nghỉ lễ hàng năm.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Lâu đài Cộng hòa Séc


title: UEFA Nations League 2022–23

text:
UEFA Nations League 2022–23 là mùa giải thứ ba của UEFA Nations League, giải đấu bóng đá quốc tế bao gồm các đội tuyển quốc gia nam đến từ 55 thành viên của UEFA. Giải đấu được tổ chức từ tháng 6 đến tháng 9 năm 2022 (giai đoạn đấu hạng), tháng 6 năm 2023 (Vòng chung kết Nations League) và tháng 3 năm 2024 (vòng play-out xuống hạng).

Đội tuyển Pháp đã không thể bảo vệ thành công ngôi vô địch và trở thành cựu vương khi họ không còn cơ hội giành quyền để tham dự vòng chung kết. Đây là lần thứ hai liên tiếp của giải đấu họ không thể vượt qua vòng bảng thành công. Với chiến thắng trước Croatia trong trận chung kết, Tây Ban Nha có lần đầu tiên lên ngôi vô địch giải đấu này.

Thể thức
55 đội tuyển quốc gia của UEFA sẽ được chia thành bốn hạng đấu, trong đó các hạng A, B và C - mỗi hạng có 16 đội, được chia thành bốn bảng gồm bốn đội. Hạng D sẽ có 7 đội được chia thành hai bảng, trong đó một bảng gồm bốn đội và bảng còn lại chứa ba đội. Các đội được phân bổ cho các hạng đấu dựa trên bảng xếp hạng tổng thể UEFA Nations League 2020–21. Mỗi đội sẽ thi đấu sáu trận vòng bảng, riêng ở bảng đấu 3 đội tại hạng D, mỗi đội thi đấu bốn trận, sử dụng thể thức vòng tròn sân nhà và sân khách vào tháng 6 (bốn lượt trận) và tháng 9 năm 2022 (hai lượt trận).

Ở hạng đấu cao nhất, hạng A, các đội sẽ thi đấu để trở thành nhà vô địch UEFA Nations League. Bốn đội nhất bảng tại hạng A giành quyền vào Vòng chung kết Nations League vào tháng 6 năm 2023, thi đấu theo thể thức loại trực tiếp, bao gồm bán kết, play-off tranh hạng ba và chung kết. Các cặp đấu ở bán kết, cùng với các đội chủ nhà của trận tranh hạng ba và trận chung kết, được xác định bằng cách bốc thăm. Nước chủ nhà của vòng knock-out sẽ được Ủy ban điều hành UEFA chọn trong số bốn đội lọt vào bán kết, đội giành chiến thắng trong trận chung kết sẽ là nhà vô địch Nations League.

Các đội cũng thi đấu để tranh suất thăng hạng và xuống hạng lên hạng đấu cao hơn hoặc thấp hơn. Ở các hạng B, C và D, các đội nhất bảng sẽ được thăng hạng, trong khi các đội xếp cuối cùng của mỗi bảng ở các hạng A và B sẽ xuống hạng. Vì hạng C có bốn bảng trong khi hạng D chỉ có hai bảng, hai đội phải xuống hạng từ hạng C sẽ được xác định bằng trận các play-out vào tháng 3 năm 2024. Dựa trên bảng xếp hạng tổng thể của các đội đứng thứ tư tại Nations League, đội có thành tích tốt nhất sẽ đối đầu với đội có thành tích tệ nhất, và đội có thành tích tốt thứ hai sẽ đối đầu với đội có thành tích tốt thứ ba. Nếu tỷ số vẫn bằng nhau sau hiệp phụ, loạt sút luân lưu được sử dụng để quyết định đội thắng.

Các tiêu chí xếp hạng vòng bảng
Nếu hai hoặc nhiều đội trong cùng một bảng bằng nhau về điểm số khi hoàn thành vòng bảng, các tiêu chí sau đây sẽ được áp dụng:
 Số điểm đạt được trong các trận đối đầu trực tiếp giữa các đội liên quan;
 Hiệu số bàn thắng bại trong các trận đối đầu trực tiếp giữa các đội liên quan;
 Số bàn thắng được ghi trong các trận đối đầu trực tiếp giữa các đội liên quan;
 Nếu sau khi áp dụng tiêu chí 1 đến 3, các đội vẫn có thứ hạng bằng nhau, thì các tiêu chí từ 5 đến 11 sẽ được áp dụng;
 Hiệu số bàn thắng bại trong tất cả các trận đấu vòng bảng;
 Số bàn thắng ghi được trong tất cả các trận vòng bảng;
 Số bàn thắng sân khách ghi được trong tất cả các trận vòng bảng;
 Số trận thắng trong tất cả các trận đấu vòng bảng;
 Số trận thắng trên sân khách trong tất cả các trận đấu vòng bảng;
 Tổng số điểm fair-play trong tất cả các trận đấu vòng bảng (-1 điểm cho một thẻ vàng, -3 điểm cho một thẻ đỏ do nhận hai thẻ vàng trước đó, -3 điểm cho một thẻ đỏ trực tiếp, -4 điểm cho một thẻ vàng và một thẻ đỏ trực tiếp).
 Vị trí trong danh sách tham dự UEFA Nations League 2022–23.

Tiêu chí xếp hạng cho một hạng đấu
Bảng xếp hạng của một hạng đấu được thiết lập theo các tiêu chí sau đây:
 Thứ hạng ở bảng đấu;
 Số điểm cao hơn;
 Hiệu số bàn thắng bại tốt hơn;
 Số bàn thắng ghi được nhiều hơn;
 Số bàn thắng ghi được trên sân khách nhiều hơn;
 Số trận thắng cao hơn;
 Số trận thắng trên sân khách cao hơn;
 Tổng số điểm kỷ luật thấp hơn (1 điểm cho một thẻ vàng duy nhất, 3 điểm cho thẻ đỏ sau khi nhận hai thẻ vàng, 3 điểm cho thẻ đỏ trực tiếp, 4 điểm cho thẻ vàng và một thẻ đỏ trực tiếp).
 Vị trí trong danh sách tham dự UEFA Nations League 2020–21.

Để xếp hạng các đội tuyển trong hạng D, vì các bảng có số đội khác nhau, kết quả thi đấu với đội xếp thứ tư trong bảng D1 sẽ không được cộng vào khi tính thành tích cho các đội nhất bảng, nhì bảng và hạng ba ở bảng D1.

Thứ hạng của 4 đội tốt nhất tại Hạng đấu A được xác định dựa trên thành tích của họ trong Vòng chung kết UEFA Nations League:

Các tiêu chí xếp hạng cho bảng xếp hạng tổng thể của cả 55 đội
Bảng xếp hạng tổng thể của UEFA Nations League cho tất cả 55 đội được thiết lập như sau:
 16 đội của League A (Hạng A) được xếp hạng từ hạng 1 đến hạng 16.
 16 đội của League B (Hạng B) được xếp hạng từ hạng 17 đến hạng 32.
 16 đội của League C (Hạng C) được xếp hạng từ hạng 33 đến hạng 48.
 7 đội của League D (Hạng D) được xếp hạng từ hạng 49 đến hạng 55.

Vòng loại giải vô địch bóng đá châu Âu 2024

UEFA Nations League mùa giải 2022–2023 sẽ được kết hợp với vòng loại giải vô địch bóng đá châu Âu 2024, tạo cho các đội thêm một cơ hội nữa để lọt vào vòng chung kết Euro 2024.

Vòng loại thứ nhất (vòng đấu bảng) của Euro 2024 sẽ diễn ra từ tháng 3 đến tháng 11 năm 2023, để xác định 20 đội tuyển đầu tiên lọt vào vòng chung kết cùng với chủ nhà Đức. 54 đội được chia thành 10 bảng, gồm 6 bảng 5 đội, và 4 bảng 6 đội, trong đó 4 đội lọt vào vòng chung kết UEFA Nations League 2023 được bốc vào các bảng đấu có 5 đội, nhằm giúp cho các đội có thời gian thi đấu bán kết Nations League. Hai đội đứng nhất và đứng nhì ở mỗi bảng sẽ lọt vào vòng chung kết. Việc xếp hạng hạt giống sẽ được dựa trên bảng xếp hạng tổng thể của Nations League.

Sau khi kết thúc vòng loại thứ nhất (vòng bảng), vòng loại thứ hai (vòng play-off) của Euro 2024 sẽ diễn ra vào tháng 3 năm 2024, bao gồm 12 đội tuyển. Những đội tham dự vòng play-off sẽ không được xác định dựa trên thành tích tại vòng loại thứ nhất, mà sẽ được xác định dựa trên thành tích thi đấu tại Nations League 2022-2023. Mười hai đội được chia thành ba nhánh (Nhánh A, B và C), mỗi nhánh 4 đội, 3 đội đứng nhất ở 3 nhánh sẽ giành quyền tham dự Euro 2024.

Quy trình xác định các đội được đá play-off được thực hiện từ hạng C đến hạng A. Các đội nhất bảng tại các hạng đấu A, B, C sẽ giành quyền tham dự vòng play-off. Nếu đội nhất bảng đó đã giành vé dự Euro thông qua vòng loại thứ nhất, thì đội có thành tích tốt tiếp theo trên bảng xếp hạng của hạng đấu đó sẽ được đá play-off. Mỗi hạng đấu từ A đến C sẽ có 4 đại diện góp mặt, tạo thành 3 nhánh. Trong trường hợp một hạng đấu không còn đủ 4 đội để đá play-off, dẫn đến việc chưa xác định đủ 12 đại diện, thì việc phân nhánh đấu sẽ thay đổi: suất đầu tiên còn thiếu sẽ được dành cho đội có thành tích tốt nhất ở hạng D, và nếu vẫn chưa đủ 12 đội thì các suất play-off còn lại sẽ được dành cho các đội có thành tích tốt tiếp theo trong bảng xếp hạng tổng thể của Nations League. Các suất bổ sung này sẽ được bốc thăm để xác định nhánh đấu của mình. Những đội nhất bảng tại Nations League mà phải đá play-off, thì sẽ không gặp các đối thủ từ hạng đấu cao hơn.

Ba nhánh play-off sẽ tổ chức 2 trận bán kết nhánh và 1 trận chung kết nhánh. Ở bán kết nhánh, đội có thứ hạng cao nhất trong 4 đội sẽ được đá sân nhà, và đối đầu với đội có thứ hạng thấp nhất, còn đội có thứ hạng cao thứ 2 sẽ đá sân nhà và tiếp đón đội có thứ hạng cao thứ 3. Đội chủ nhà trong trận chung kết nhánh sẽ được xác định bằng cách bốc thăm giữa 2 đội thắng cuộc ở bán kết nhánh. Ba đội thắng cuộc ở 3 nhánh sẽ lọt vào vòng chung kết Euro 2024 cùng với 20 đội đã giành vé thông qua vòng loại thứ nhất.

Lịch thi đấu
Dưới đây là lịch thi đấu của UEFA Nations League 2022–23. Do trùng thi đấu World Cup 2022 tại Qatar diễn ra vào cuối năm nên giai đoạn giải đấu sẽ diễn ra vào tháng 6 và tháng 9 năm 2022.

Danh sách lịch thi đấu đã được UEFA xác nhận vào ngày 17 tháng 12 năm 2021, một ngày sau lễ bốc thăm. Danh sách lịch thi đấu cho các nhóm A4 và B1 đã được sửa đổi do Nhánh A của vòng loại UEFA cho World Cup 2022 bị hoãn lại.

Trận play-off trụ hạng của League C được lên lịch cùng ngày với trận play-off vòng loại UEFA Euro 2024. Nếu một hoặc nhiều đội tham dự vòng play-off trụ hạng cũng đủ điều kiện tham dự vòng play-off vòng loại UEFA Euro 2024, thì vòng play-off xuống hạng sẽ bị hủy bỏ và các đội ở League C xếp thứ 47 và 48 ở Nations League, xếp hạng tổng thể sẽ được tự động xuống hạng.

Xếp hạt giống

Tất cả 55 đội tuyển quốc gia của UEFA sẽ tham gia tranh tài. Các đội xếp cuối bảng ở hạng A và B, cũng như những đội thua ở vòng play-out xuống hạng của hạng C từ mùa giải 2020–21 sẽ xuống một hạng đấu, trong khi đội nhất bảng của các hạng đấu B, C và D sẽ lên hạng. Các đội còn lại sẽ ở lại các hạng đấu tương ứng của họ.

Trong danh sách tham dự 2022–23, UEFA xếp hạng các đội dựa trên bảng xếp hạng chung của Nations League 2020-2021, với một sửa đổi nhỏ: các đội đã xuống hạng ở mùa giải trước được xếp ngay bên dưới những đội được thăng hạng.

Lễ bốc thăm chia bảng diễn ra tại trụ sở UEFA ở Nyon, Thụy Sĩ, vào lúc 18:00 giờ CET, ngày 16 tháng 12 năm 2021. Lễ bốc thăm, dự kiến ban đầu diễn ra ở Montreux, nhưng sau này đã được tổ chức mà không có khán giả do đại dịch COVID-19.

Vì vòng bảng sẽ diễn ra vào tháng 6 và tháng 9 năm 2022, không có giới hạn địa điểm mùa đông nào được áp dụng trong lễ bốc thăm. Vì lý do chính trị, Nga và Ukraine không thể được xếp vào cùng một bảng. Do hạn chế về việc di chuyển quá nhiều, bất kỳ nhóm nào cũng có thể chứa tối đa một trong các cặp sau: Andorra và Kazakhstan, Malta và Kazakhstan, Bắc Ireland và Kazakhstan, Gibraltar và Azerbaijan, Armenia và Iceland, Israel và Iceland.

Hạng đấu A

Bảng A1

Bảng A2

Bảng A3

Bảng A4

Vòng chung kết Nations League

Nhánh đấu

Bán kết

Play-off tranh hạng ba

Chung kết

Các cầu thủ ghi bàn hàng đầu

Hạng đấu B

Bảng B1

Bảng B2

Bảng B3

Bảng B4

Các cầu thủ ghi bàn hàng đầu

Hạng đấu C

Bảng C1

Bảng C2

Bảng C3

Bảng C4

Vòng play-out xuống hạng

Các cầu thủ ghi bàn hàng đầu

Hạng đấu D

Bảng D1

Bảng D2

Các cầu thủ ghi bàn hàng đầu

Bảng xếp hạng tổng thể
Kết quả của mỗi đội được sử dụng để tính thứ hạng tổng thể của giải đấu, và cũng được sử dụng để xếp hạt giống ở lễ bốc thăm vòng bảng Vòng loại UEFA Euro 2024.

Play-off Vòng loại UEFA Euro 2024

Những đội thi đấu không thành công tại vòng loại thứ nhất (vòng bảng) vẫn có thể giành quyền tham dự vòng chung kết thông qua vòng loại thứ hai (vòng play-off). Các hạng đấu (League) A, B và C sẽ được phân bổ 3 suất cuối cùng này, mỗi hạng đấu (League) có 1 suất. Bốn đội có thành tích tốt nhất ở mỗi League (Hạng đấu) nhưng chưa thể giành vé thông qua vòng loại thứ nhất, thì sẽ tham dự nhánh play-off của League đó. Các suất play-off sẽ được dành cho các đội đứng nhất bảng tại vòng bảng Nations League, và nếu đội nhất bảng đó đã giành vé dự Euro thông qua vòng loại thứ nhất, thì đội có thành tích tốt tiếp theo trong bảng xếp hạng của League đó sẽ có suất.

Tham khảo

Ghi chú

Liên kết ngoài

Giải vô địch bóng đá các quốc gia châu Âu


title: Diane Hendricks

text:
Diane Marie Hendricks(sinh năm 1947) là doanh nhân Mỹ và nhà sản xuất phim đến từ bang Wisconsin. Bà là con gái của những người nông dân chăn nuôi bò sữa. Hendricks sinh ra và lớn lên ở bang Wisconsin,  Bà tốt nghiệp trường trung học Osseo-Fairchild năm 1965, và đã ly hôn người chồng đầu tiên được 10 năm khi bà gặp Ken Hendricks.

Sự nghiệp
Năm 1975, Hendricks bán những căn nhà được xây dựng riêng theo yêu cầu của khách và Ken là một nhà thầu xây dựng mái nhà lúc bấy giờ. Họ kết hôn và trở thành đối tác kinh doanh. Năm 1982, họ sử dụng dòng tín dụng để bảo đảm một khoản vay cho phép họ thành lập công ty ABC Supply.  ABC Supply là công ty tư nhân, bán các sản phẩm lợp, cửa sổ, máng xối và bán chủ yếu cho các khu dân cư và tòa nhà thương mại.

Diane Hendricks sở hữu công ty Hendricks Holding Company,  và cũng là chủ sở hữu và chủ tịch của  ABC Supply. Vào tháng 3 năm 2012, Forbes ước tính giá trị tài sản của bà là 2,8 tỷ đô la Mỹ; và con số ước tính vào tháng 1 năm 2017 là 4,3 tỷ đô la,
 và 11,1 tỷ đô la vào tháng 8 năm 2021. Năm 2018, Forbes xếp hạng Hendricks là người phụ nữ tự thân (nữ doanh nhân khởi nghiệp) giàu nhất Hoa Kỳ.

Hoạt động từ thiện
Bà là nhà tài trợ cho WisconsinEye, và đồng chủ tịch của Rock County 5.0, một sáng kiến công/tư 5 năm để thúc đẩy tầm nhìn phát triển kinh tế của quận Rock. Bà hoạt động trong nhiều ủy ban của câu lạc bộ Stateline Boys & Girls, bệnh viện Beloit Memorial, quỹ tài trợ Beloit, Forward Janesville, Kandu Industries, Blackhawk Bank và quỹ Hendricks Family. Bà cũng nằm trong Ban Quản trị của Beloit College (trường cao đẳng Beloit).

Nhà sản xuất phim Hollywood
Bà từng sản xuất nhiều phim, bao gồm The Stoning of Soraya M. (2008), kể về sự hành hình ở một ngôi làng của người Iran, An American Carol, (2008), and Snowmen, (2010).

Đóng góp chính trị
Bà từng đóng góp 500,000 đô la cho chiến dịch năm 2012 của Thống đốc Scott Walker để tránh bị recall (bầu cử lại), và là nhà tài trợ lớn nhất của ông trong năm đó. Bà cũng ủng hộ Paul Ryan. Năm 2014, bà quyên góp 1 triệu đô la cho Freedom Partners Action Fund (Quỹ Hành động Đối tác tự do), một Republican Super PAC (siêu Ủy ban Hành động chính trị đảng Cộng hòa) do Koch Brothers sáng lập. Trong cả năm 2015 và 2016, bà quyên góp 2 triệu đô la cho Quỹ Hành động Đối tác tự do. Vào năm 2015, bà ủng hộ 5 triệu đô la cho một PAC (Ủy ban Hành động chính trị) có liên hệ với ứng cử viên tổng thống Scott Walker, nhưng đã bị hoàn lại 4 triệu đô la.

Trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2016, bà đã chi hơn 5 triệu đô la cho Quỹ cải cách Mỹ, một siêu Ủy ban Hành động chính trị phản đối Hillary Clinton và ủng hộ Thượng nghị sĩ Cộng hòa Mỹ đến từ Wisconsin Ron Johnson. Bà cũng từng là cố vấn kinh tế cho chiến dịch tranh cử tổng thống của Donald Trump.

Những tranh cãi về thuê
Hendricks không trả thuế thu nhập của tiểu bang trong bốn năm từ năm 2010 đến năm 2014.

Một cuộc điều tra bởi Urban Milwaukee đã tìm ra rằng một ngôi nhà rộng 8,5000 foot vuông của Hendricks ở Town of Rock ở Rock County, Wisconsin được đánh giá chỉ rộng 1,663 foot vuông.Theo cuộc điều tra của Urban Milwaukee, Hendricks từ chối cho nhân viên định mức thuế tài sản vào, với "lý do an ninh". Sau khi đồng ý cung cấp cho nhân viên định mức thuế dữ liệu về ngôi nhà thì đánh giá tài sản của bà đã tăng từ 445,700 đô la lên 1,205,500 đô la.

Cuộc sống cá nhân
Bà có bảy người con và 17 người cháu đang sống ở Afton, Wisconsin.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Who is Diane Hendricks? tại Milwaukee Magazine
 Widow a power in Beloit, beyond tại Milwaukee Journal-Sentinel
 Q&A With Diane Hendricks  tại Beloit Daily News
 3 tháng 11 năm 2010-column03_ST1_N.htm Government, get out of the way of business – quan điểm của Diane Hendricks phỏng vấn trên USA Today

Sinh năm 1947
Tỷ phú Hoa Kỳ
Nhà sản xuất phim Mỹ
Nữ tỷ phú
Nhân vật còn sống
Lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ


title: Kamica

text:
Kamica  () là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Gościno, thuộc hạt Kołobrzeg, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng về phía nam của Kołobrzeg và  về phía đông bắc của thủ đô khu vực Szczecin.

Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Sau Thế chiến II, người dân bản địa Đức bị trục xuất và thay thế bằng người Ba Lan. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.

Làng có dân số 60 người.

Tham khảo


title: Doris Pilkington Garimara

text:
Doris Pilkington Garimara (tên khai sinh là Nugi Garimara) cũng có tên là Doris Pilkington (1 tháng 7 năm 1937 – 10 tháng 4 năm 2014), là một nhà văn Úc. Bà được biết đến với tác phẩm phát hành năm 1996 Follow the Rabbit-Proof Fence, kể về câu chuyện của ba cô gái người Úc bản thổ, trong đó có mẹ của Pilkington, bà Molly Craig, người đã trốn thoát khỏi trại định cư sông Moore ở bang Tây Úc và đã đi bộ suốt 9 tuần để về với gia đình.

Tiểu sử
Pilkington sinh ra tại nhà ga Balfour Downs, gần khu định cư Jigalong, phía bắc bang Tây Úc. Mẹ của bà, Molly, đã đặt tên bà là Nugi Garimara, và tên thường gọi là Doris, theo ý bà chủ ở nhà ga nơi Molly làm việc, Mary Dunnet, người cho Nugi là "một cái tên ngu ngốc". Vì bà không được đăng ký khai sinh nên ngày sinh của bà được công nhận là 1 tháng 7 năm 1937 bởi Văn phòng Vụ Thổ dân. Bà bị tách khỏi sự chăm sóc của mẹ mình và đưa đến trại sông Moore khi mới ba tuổi rưỡi. Em gái bà, Annabelle, cũng bị mang đi khi mới 3 tuổi, và từ khi bị bắt đi đến nay đã không nhận lại cả Molly Craig và Pilkington.

Sự nghiệp văn chương
Tác phẩm Follow the Rabbit-Proof Fence được xem là minh chứng mạnh mẽ về những hành vi ngược đãi đối với thế hệ bị đánh cắp. Trong tác phẩm kế tiếp, Under the Wintamarra Tree, bà thuật lại chi tiết quá trình rời khỏi trại Sông Moore của bản thân. Home to Mother là phiên bản truyện thiếu nhi của Follow the Rabbit-Proof Fence. Thông qua bốn tác phẩm gồm: Caprice, a Stockman's Daughter, Follow the Rabbit-proof Fence, Home to Mother, và Under the Wintamarra Tree, Pilkington đã thuật lại câu chuyện của ba thế hệ phụ nữ trong gia đình bà. Cuốn sách đã được chuyển thể sang phiên bản điện ảnh năm 2002 và nhận được nhiều thành công trên thế giới, đạo diễn bởi Phillip Noyce.

Năm 1990 cuốn sách Caprice: A Stockman's Daughter, phần đầu của bộ ba tác phẩm, đoạt  giải thưởng văn học Queensland, hạng mục Unpublished Indigenous Writer – The David Unaipon Award. Bà được bổ nhiệm là người đồng bảo trợ cho Australia's State and Federal Sorry Day committee’s Journey of Healing trong năm 2002. Vào tháng 5 năm 2008 bà được trao giải thưởng Red Ochre Award  trị giá 50.000 đô-la, dành cho người nghệ sĩ bản địa vì những cống hiến lâu dài và nổi bật cho nghệ thuật của cộng đồng Thổ dân và người dân trên đảo Torres Strait tại quê nhà và ở nước ngoài.

Qua đời
Doris Pilkington Garimara mất ngày 10 tháng tư 2014 tại Perth, Tây Úc vì ung thư buồng trứng, hưởng thọ 76 tuổi.

Bibliography
 Caprice, A Stockman's Daughter, (UQP, 1991) ISBN 0702224006
 Follow the Rabbit-Proof Fence, (UQP, 1996) ISBN 0702227099
 Under the Wintamarra Tree, (UQP, 2002) ISBN 0702233080
 Home to Mother, (UQP, 2006)

Xem thêm
 Martu (Người Bản Xứ Úc)
 Hàng rào ngăn thỏ (phim)
 Thế Hệ bị đánh cắp

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Tiểu sử: Doris Pilkington Garimara (tiếng Anh)
 Giải thưởng đóng góp tích cực Intermix
 Daughter dies with her story still incomplete, Tony Stephens The Sydney Morning Herald, 15 Tháng Giêng 2004
 Doris Pilkington Garimara, tiểu thuyết gia, đã mất ở tuổi 76. New York times. 21 tháng tư 2014

Sinh năm 1937
Năm 2014
Chết vì ung thư buồng trứng
Thổ dân châu Úc từ Tây Úc


title: Thánh Isabelle của Pháp

text:
Isabelle của Pháp (tháng 3 năm 1225 - 23 tháng 2 năm 1270) là con gái của vua Louis VIII của Pháp và Blanca của Castilla. Cô là em gái của Vua Louis IX của Pháp (Thánh Louis) và Alfonso, Bá tước Poitiers, và là chị gái của Vua Charles I của Sicily. Năm 1256, cô thành lập tu viện Poor Clare của Longchamp trong một phần của Rừng Rouvray (nay gọi là Bois de Boulogne), phía tây Paris. Isabelle nguyện dâng cả cuộc đời cả cuộc đời mình cho Chúa, như là một Trinh nữ. Cô được tôn vinh như một vị thánh của Pháp. Ngày lễ tôn vinh của cô hằng năm là ngày 26 tháng 2.

Cuộc sống ban đầu
Cha của Isabelle qua đời khi cô được hai tuổi và mẹ cô, Blanca, là người giám sát việc học của cô. Cô ấy có thể đọc cả tiếng Latinh và tiếng địa phương, cô cũng rất thích những câu chuyện về tinh thần hiệp sĩ cũng như các văn bản sùng đạo. Trong khi những cô gái khác cùng trang lứa theo đuổi những sở thích truyền thống của phái nữ như thêu thùa, thì cô đặc biệt thích thú khi làm lễ phục linh mục. Khi còn nhỏ, cô đã yêu cầu sự hướng dẫn thiêng liêng và càng trở nên tận tụy hơn với Chúa dưới sự hướng dẫn của các tu sĩ dòng Phanxicô. Vào ngày 26 tháng 5 năm 1254, Giáo hoàng Innocent IV cho phép cô giữ lại một số tu sĩ dòng Phanxicô làm cha giải tội đặc biệt của mình. Cô thậm chí còn tận tâm với Dòng Phanxicô hơn là với người anh em hoàng gia của mình.

Theo Hiệp ước Vendôme vào tháng 3 năm 1227, Isabelle được hứa hôn với Hugh, con trai cả và là người thừa kế của Hugh X xứ Lusignan, với hợp đồng hôn nhân được ký vào tháng 6 năm 1230; tuy nhiên, cô đã từ chối cử hành hôn lễ chính thức do quyết tâm là một trinh nữ, mặc dù cô chưa bao giờ trở thành một nữ tu sĩ. Sau đó, cô từ chối cả hợp đồng của Conrad IV của Đức, con trai của Frederick II, Hoàng đế La Mã Thần thánh, mặc dù được mọi người thúc ép chấp nhận, ngay cả bởi giáo hoàng Innocent IV.

Tu viện Longchamp
Khi Isabelle mong muốn thành lập một cộng đồng của Sorores minores (trẻ em gái), vua Louis, anh trai của cô bắt đầu vào năm 1255 để có được vùng đất cần thiết trong Rừng Rouvray, không xa sông Seine, phía tây Paris. Ngày 10 tháng 6 năm 1256, viên đá đầu tiên của nhà thờ tu viện được đặt. Vào ngày 2 tháng 2 năm 1259, Giáo hoàng Alexander IV đã ban hành Quy tắc mới, được soạn thảo đặc biệt cho tu viện này bởi Isabelle cùng với một nhóm các thạc sĩ đại học dòng Phanxicô bao gồm cả St. Bonaventure. Cộng đồng được phép giữ tài sản. Tu viện được đặt tên là Tu viện khiêm nhường của Đức Trinh Nữ. Trong Quy luật, các nữ tu được gọi là các Nữ tu của Dòng Tôi tớ Khiêm nhường của Đức Trinh Nữ Maria. Các nữ tu phải chịu sự phụ thuộc của các Tu sĩ. Một số nữ tu đầu tiên đến từ tu viện Poor Clare ở Reims. Isabelle chưa bao giờ tự mình tham gia cộng đồng, nhưng đã sống ở đó trong một căn phòng tách biệt với phòng của các nữ tu. Isabelle từ chối trở thành viện trưởng, điều này cho phép cô giữ lại của cải và tài nguyên của mình, để cô có thể hỗ trợ tu viện của mình và tiếp tục phân phát cho người nghèo. Cô giữ kỷ luật im lặng trong hầu hết thời gian hàng ngày của mình.

Tham khảo

Vương nữ Pháp
Vương tộc Capet
Vương nữ
Nữ tu
Công chúa Pháp
Thánh Công giáo Rôma


title: Yokoyama Takuji

text:
là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản thi đấu cho ReinMeer Aomori.

Thống kê câu lạc bộ
Cập nhật đến ngày 23 tháng 2 năm 2017.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Profile at Football Lab

Sinh năm 1990
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá J3 League
Cầu thủ bóng đá Japan Football League
Cầu thủ bóng đá Grulla Morioka
Cầu thủ bóng đá ReinMeer Aomori
Thủ môn bóng đá


title: S-Video

text:
S-Video viết tắt tiếng Anh của Separate-Video (thường được hiểu là một dạng thuần video và Y/C), là chuẩn truyền tín hiệu video tiêu chuẩn, thường là 480i hoặc 576i. Bằng cách tách biệt các tín hiệu màu đen và trắng, nó đạt được chất lượng hình ảnh tốt hơn so với video tổng hợp (dạng video nén/ghép tín hiệu AV), nhưng có độ phân giải màu thấp hơn so với video thành phần (chuẩn YPbPr).

Tín hiệu
Cáp S-video mang video sử dụng hai tín hiệu đồng bộ và các cặp nối đất, được gọi là Y và C.

Y là tín hiệu luma (luminance), mang độ sáng - hoặc hình ảnh đen trắng - bao gồm xung đồng bộ hóa.

C là tín hiệu chroma, mang màu - hoặc màu sắc gốc của hình ảnh. Tín hiệu này chứa cả độ bão hòa và màu sắc của video.

Tín hiệu luma mang các xung đồng bộ ngang và dọc theo cùng một cách với tín hiệu chuẩn AV. Luma là tập hợp tín hiệu mang độ chói sau khi hiệu chỉnh gamma, và do đó được gọi là "Y" vì sự tương tự với chữ cái Hy Lạp chữ cái thấp gamma.

Trong video tổng hợp, các tín hiệu cùng tồn tại trên các tần số khác nhau. Để đạt được điều này, tín hiệu độ sáng phải được lọc thấp, làm mờ hình ảnh. Vì S-Video duy trì hai tín hiệu riêng biệt nên không cần thiết phải lọc luồng thông qua độ luma có hại đối với độ sáng mặc dù tín hiệu chroma vẫn có giới hạn băng thông tương đối so với video thành phần.

So với  video tổng hợp, mang tín hiệu luma giống nhau nhưng tách các tín hiệu khác nhau màu thành Cb / Pb và Cr / Pr, độ phân giải màu của S-Video bị hạn chế bởi điều chế trên tần số sóng mang từ 3,57 đến 4,43 megahertz, tùy thuộc vào tiêu chuẩn. Cần lưu ý rằng sự khác biệt này không có ý nghĩa gì đối với các hệ thống băng video gia đình, vì màu sắc đã bị hạn chế bởi cả công nghệ VHS và Betamax.

Mang thông tin màu sắc như một tín hiệu có nghĩa là màu sắc phải được mã hóa trong một cách nào đó, điển hình là phù hợp với chuẩn NTSC, PAL, hoặc SECAM, tùy thuộc vào tiêu chuẩn truyền hình địa phương áp dụng.

Ngoài ra, S-Video có độ phân giải màu thấp. Độ phân giải màu S-Video NTSC thường là 120 đường ngang (khoảng 160 điểm ảnh cạnh-cạnh), so với 250 đường ngang cho chuẩn Rec.601 - tín hiệu mã hoá của một đĩa DVD, hoặc 30 đường ngang cho các VCR tiêu chuẩn.

Tham khảo

Công nghệ phim và video


title: Utetheisa thyter

text:
Utetheisa thyter là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Utetheisa


title: Zale niveplaga

text:
Zale niveplaga là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Zale


title: Nonnus ruficoxa

text:
Nonnus ruficoxa là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Nonnus


title: Abil

text:
Abil (, cũng đánh vần Abel hoặc Aabel) là một ngôi làng ở miền trung Syria, một phần hành chính của Tỉnh Homs, nằm cách Homs 10 km về phía nam. Các địa phương lân cận bao gồm al-Nuqayrah và Kafr Aya ở phía bắc, Maskanah về hướng đông bắc, Judaydat al-Sharqiyah về phía đông, Shinshar về phía đông nam, Damina al-Sharqiyah ở phía nam, al-Buwaydah al-Sharqiyah về phía tây nam và Qattinah về phía tây Theo Cục Thống kê Trung ương Syria (CBS), Abil có dân số 2.873 trong cuộc điều tra dân số năm 2004. Cư dân của nó chủ yếu là người Hồi giáo Sunni.

Abil được xác định là khu định cư thời La Mã của Abila Lysaniae. Các nhà địa lý Syria thời trung cổ Yaqut al-Hamawi thăm làng trong thập niên 1220, lưu ý đó là "Một làng Hims, nằm gần thành phố, ở phía nam, và khoảng 2 dặm xa xôi."

Tham khảo

Tham khảo


title: Blepharella grandis

text:
Blepharella grandis là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Blepharella


title: Đại học Wisconsin–Madison

text:
Viện Đại học Wisconsin-Madison (tiếng Anh: University of Wisconsin-Madison; gọi tắt là University of Wisconsin, Wisconsin, "UW", UW-Madison, hay đơn giản là Madison) còn gọi là Đại học Wisconsin-Madison, là một viện đại học công lập tại Madison, Wisconsin, Hoa Kỳ. Được thành lập khi bang Wisconsin được thành lập năm 1848, UW-Madison trở thành trường đại học chính thức của bang và là viện đại học đi đầu của hệ thống trường đại học Wisconsin. Đây là trường đại học công lập đầu tiên tại Wisconsin; nó hiện vẫn là trường đại học công lập lâu đời lẫn lớn nhất trong bang.

Tham khảo

Đọc thêm
 Butterfield, C. W.. History of the University of Wisconsin. Madison: University Press, 1879.
 Fred, Edwin Broun. A University Remembers. Madison: University of Wisconsin, 1969.

 Thwaites, Reuben Gold. History of the University of Wisconsin. 1900.

Liên kết ngoài

 University of Wisconsin–Madison Athletics website