title: Opera tại Việt Nam

text:
Opera đã xuất hiện tại Việt Nam từ cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 nhưng sự hình thành và phát triển của thanh nhạc Việt Nam nói chung và opera nói riêng mới chỉ bắt đầu từ nửa sau thế kỷ 20. Trải qua nhiều năm, nghệ thuật opera tại quốc gia này đã đạt được một số thành tựu nhất định. Nhiều vở opera được sáng tác, dàn dựng và biểu diễn bên cạnh những vở opera nổi tiếng trên thế giới. Đội ngũ nghệ sĩ và giảng viên dần được hình thành cho việc đào tạo thanh nhạc chuyên nghiệp. Tuy nhiên, opera tại Việt Nam vẫn gặp nhiều những vướng mắc và vấn đề trong việc phát triển từ sáng tác, dàn dựng, biểu diễn đến giảng dạy.

Tổng quan
Theo một nghiên cứu, opera của Việt Nam hình thành từ nửa sau thế kỷ 20. Một số mẫu hình kịch hát cổ điển châu Âu đã được phổ biến cuối những năm 1950 và 1960 qua các vở Evgeny Onegin của Nga và Núi rừng hãy lên tiếng của Triều Tiên. Dù vậy, sự hiện diện của opera tại đất nước này đã xuất hiện từ sớm hơn ở đầu thế kỷ 20, trong đó có các hoạt động ca đoàn ở nhà thờ Công giáo và biểu diễn nghệ thuật tại một số nhà hát lớn. Để thể loại opera thuần Việt được ra đời, nền âm nhạc Việt Nam buộc phải có đủ các yếu tố như trình độ của người soạn nhạc, trình độ của các nghệ sĩ biểu diễn, thậm chí là cả trình độ thưởng thức âm nhạc của khán giả.

Thời kì chiến tranh Đông Dương, ngoài ca khúc là lĩnh vực chủ yếu thì ca cảnh và ca kịch đã đạt những thành tựu nhất định, song nền khí nhạc dường như chưa có sự chuyển biến đáng kể nên chưa thể đáp ứng được yêu cầu cho thể loại opera. Chuyên môn của các nhạc sĩ Việt Nam thời bấy giờ mới đạt đến sáng tác ca khúc và chủ yếu theo tư duy đơn âm, chưa theo tư duy đa âm. Đội ngũ các nhạc sĩ sáng tác chưa cũng có sự chuyên môn hóa. Ngoài ra, trình độ của người biễu diễn, công chúng thưởng thức cũng là những yếu tố chưa thể đáp ứng cho sự ra đời opera ở thời kỳ này. Tới thời kì chiến tranh Việt Nam, nền âm nhạc nước này mới đáp ứng các yếu tố để ra đời nghệ thuật opera. Sau một thời gian dài, nghệ thuật opera tại do người Việt sáng tác đã đạt được một số thành tựu nhất định. Nhiều vở opera được viết, dàn dựng và biểu diễn bên cạnh những vở opera nổi tiếng trên thế giới. Đã có thêm lực lượng những người biểu diễn và giảng dạy được hình thành cho đào tạo thanh nhạc chuyên nghiệp.

Trong nền thanh nhạc Việt Nam, opera được đánh giá là một bộ phận làm nên diện mạo hoàn chỉnh cho âm nhạc sân khấu. Bên cạnh phong cách hát các thể loại âm nhạc cổ truyền và hát ca khúc nhạc mới, kỹ thuật hát bel canto của thể loại này đã góp phần tạo nên tính phong phú cho kỹ thuật thanh nhạc của ca hát Việt Nam. Sự có mặt của opera đã thể hiện sự phát triển của nền thanh nhạc chuyên nghiệp tại quốc gia này.

Tại các quốc gia phát triển, opera là một trong những môn nghệ thuật được xem trọng. Tại Việt Nam, opera cũng như các loại hình nghệ thuật bác học khác như ballet đang đứng trước nhiều thách thức và vướng mắc từ biểu diễn, sáng tác đến dàn dựng.

Opera của Việt Nam

Lịch sử
Cụm từ "opera của Việt Nam" được một số nguồn nghiên cứu nhắc đến là nghệ thuật hát tuồng, một loại hình nhạc kịch dân gian lâu đời của Việt Nam. Cũng có nguồn nghiên cứu khác đưa ra thông tin liên quan đến "soap opera" tại Việt Nam, một khái niệm chỉ kịch xà phòng. Tuy vậy, xét theo đúng nghĩa loại hình nghệ thuật nhạc kịch của phương Tây, opera của Việt Nam chỉ mới ra đời vào thế kỷ 20 trong khoảng thời gian kết hợp giữa hai yếu tố nội sinh và ngoại sinh. Theo nhà nghiên cứu âm nhạc Tú Ngọc, yếu tố nội sinh được cho là đến từ sự tích luỹ về khát vọng, kinh nghiệm của những nhạc sĩ đối với những thành tựu đã đạt được trong lĩnh vực ca cảnh, ca kịch từ những giai đoạn trước. Yếu tố ngoại sinh đến từ mẫu hình kịch hát cổ điển châu Âu được phổ biến tại quốc gia này nửa sau thế kỷ 20.

Sự hiện diện của những vở kịch nước ngoài trên sàn diễn Việt Nam và do các nghệ sĩ Việt Nam dàn dựng, biểu diễn chỉ là nhân tố kích thích, trong khi sự rèn luyện kỹ năng, lĩnh hội tri thức nghề nghiệp của nhạc sĩ đối với thể loại này mới mang lại ý nghĩa quan trọng cho sự ra đời của opera Việt Nam. Theo đó, opera Việt Nam được xem là sản phẩm của người Việt được tiếp thu từ tinh hoa âm nhạc nói chung và nghệ thuật opera nói riêng của châu Âu trên cơ sở nền tảng âm nhạc truyền thống. Với vở ca kịch đầu tiên là "Tục lụy" sáng tác năm 1943 của Lưu Hữu Phước, ca kịch và ca cảnh đã phát triển phong phú hơn ở các thời kỳ chiến tranh Đông Dương, chiến tranh Việt Nam và có ảnh hưởng đến sự ra đời của opera Việt Nam. Qua ca cảnh và ca kịch, các nhạc sĩ Việt Nam đã được rèn luyện viết âm nhạc sân khấu theo phong cách phương Tây trước khi đến với thể loại opera.

Năm 1965, vở opera đầu tiên của Việt Nam – "Cô Sao" của Đỗ Nhuận đã được dàn dựng và biểu diễn, đánh dấu sự ra đời của opera Việt Nam. Qua đó, Đỗ Nhuận đã đóng vai trò đặc biệt và có vị trí lớn trong sự khởi đầu của loại hình nghệ thuật tổng hợp này tại Việt Nam. Cô Sao, về sau còn được đổi thành A Sao, được ra mắt công chúng lần đầu vào ngày 2 tháng 9, nhân kỷ niệm 20 năm thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Tham gia vở diễn là dàn nghệ sĩ đáng chú ý của nền thanh nhạc Việt Nam lúc bấy giờ như Quý Dương, Ngọc Dậu, Trung Kiên, Quang Hưng… Đã có một số tham luận, bài viết liên quan trực tiếp đến quá trình hình thành và phát triển nghệ thuật opera Việt Nam như tham luận hội thảo Khoa Thanh Nhạc 30 Năm (năm 1986) của Trung Kiên. Cùng năm, ông cũng có tên trong một bài tham luận khác có khuôn khổ lớn và bao quát rộng hơn mang tên "Những bước phát triển của 3 dòng ca há" tại khuôn khổ Hội nghị tổng kết 10 năm hoạt động ngành ca múa nhạc.

Tuy nhiên sau khi Việt Nam thống nhất năm 1975, sân khấu nhạc mới chuyển dần sang xu hướng kịch hát khiến cho các sáng tác opera hầu như biến mất trong khoảng thời gian dài. Nguyên nhân được cho là do hoàn cảnh lịch sử xã hội thay đổi dẫn đến thay đổi quan điểm sáng tác. Một nguyên nhân khác cũng được chỉ ra là việc đầu tư cho opera rất tốn kém bởi tính "đồ sộ" của một vở diễn.

Đặc tính
Nội dung các vở opera Việt Nam chủ yếu đề cập đến những vấn đề có ý nghĩa to lớn đối với vận mệnh của toàn thể dân tộc như chủ nghĩa anh hùng, yêu nước, cũng như kể lại các cuộc chiến tranh cách mạng với thực dân Pháp và Mỹ... Qua đó nói lên "khát vọng hòa bình, độc lập dân tộc, hạnh phúc và tình yêu của nhân dân". Nguồn nước ngoài nghiên cứu rằng opera do người Việt sáng tác có nội dung sử dụng "lịch sử người Việt và những câu chuyện chính trị". Đa số các opera Việt Nam có cấu trúc theo mẫu hình opera cổ điển châu Âu, đó là phân chia theo lối màn, cảnh và cấu trúc số mục. Ngoại trừ vở Bông sen của Hoàng Việt được xây dựng theo lối xuyên suốt không chia thành màn và có quy mô nhỏ hơn tất cả.

Mở đầu các opera là khúc mở màn của dàn nhạc, một số vở mở màn bằng đọc thơ trên nền nhạc và thêm phần hợp xướng như Cô Sao, Bên bờ K’rông Pa. Phần thanh nhạc gồm hát và hát nói. Nhiều vở thậm chí có thêm nói thường. Các tiết mục thanh nhạc sử dụng nhiều hình thức của opera châu Âu: đơn ca, hợp ca, hợp xướng. Các tiết mục đơn ca chủ yếu là aria và ca khúc, arioso, romance, ballade. Hợp ca có các tiết mục song ca là chủ yếu, ngoài ra còn có tam ca và tốp ca. Hợp xướng được dùng ở nhiều hình thức: Phân chia theo giọng người có hợp xướng nam nữ, hợp xướng nam, hợp xướng nữ. Phân chia theo bè chủ yếu có hợp xướng bốn bè, ba bè, thậm chí là hai bè.

Kỹ thuật hát trong opera Việt Nam có sự khác biệt so với opera cổ điển châu Âu, chủ yếu xuất phát từ sự khác biệt ngôn ngữ, cách phát âm, cùng với những yếu tố âm nhạc dân tộc các vùng miền trên đất nước Việt Nam. Phong cách bel canto cũng đã du nhập song song với sự ra đời của opera Việt Nam. Theo giảng viên thanh nhạc Trần Thị Ngọc Lan, việc đưa kỹ thuật hát của một ngôn ngữ hoàn toàn khác vào tiếng Việt (vốn là ngôn ngữ đơn âm) là một quá trình đòi hỏi "nhiều công phu, say mê và sáng tạo..." Ngôn ngữ, lời ca của nhân vật vai diễn giọng nữ cao trong opera Việt Nam thường được thể hiện nét đặc trưng thông qua bối cảnh lịch sử, không gian phản ánh câu chuyện của vở kịch.

Đối với phần dàn nhạc, opera Việt Nam cũng được sử dụng theo mẫu hình opera châu Âu, gồm bốn bộ nhạc cụ trong dàn nhạc giao hưởng là dây, gỗ, đồng, gõ. Bên cạnh đó, các opera đều sử dụng thêm các nhạc cụ dân tộc. Bộ phận khí nhạc, ngoài khúc mở màn và dạo đầu các màn có nhạc đệm, nhạc nền, nhạc dẫn vào tiết mục, nhạc chen đóng vai trò quan trọng trong việc thể hiện tình huống kịch và xây dựng hình tượng kịch.

Bên cạnh các tiết mục thanh nhạc và phần viết cho dàn nhạc, các tiết mục múa cũng đôi khi xuất hiện. Trong các opera Việt Nam, các tiết mục múa chủ yếu có màu sắc dân gian như các vũ điệu Tây Nguyên trong Bên bờ K’rông Pa, múa theo điệu Xòe của dân tộc Thái trong Cô Sao.

Opera của người Việt hải ngoại
Năm 1978, nhà soạn nhạc người Pháp gốc Việt Nguyễn Thiên Đạo sáng tác vở opera mang tên Mỵ Châu – Trọng Thủy, đánh dấu tên tuổi của bản thân nhạc sĩ trong lĩnh vực âm nhạc cổ điển đương đại của thế giới. Đây được xem là vở nhạc kịch đầu tiên của Việt Nam được thế giới biết đến như một tác phẩm "mang tiếng nói dân tộc đặc sắc và thủ pháp biểu hiện mới mẻ".

Tháng 2 năm 2014, tại thành phố Bloomington, tiểu bang Indiana, vở opera tiếng Anh The Tale of Lady Thị Kính dựa trên vở chèo cổ Quan âm Thị Kính của Việt Nam do nhà soạn nhạc Mỹ gốc Việt Phan Quang Phục đã được trình diễn 4 ngày trên sân khấu hơn 1000 ghế ngồi của Đại học Indiana. Vở opera này có tên tiếng Việt là Câu chuyện bà Thị Kính, trong đó tên Thị Kính ở tựa đề được viết với dấu tiếng Việt đầy đủ. Tác phẩm dài 135 phút với sự góp mặt của dàn nhạc giao hưởng, dàn hợp xướng và 15 vai diễn, toàn bộ phần lời hát bằng tiếng Anh nhưng được xem là lần đầu tiên, có hai bài hợp xướng được hát bằng tiếng Việt trong một vở opera được dàn dựng và biểu diễn trên sân khấu nhạc kịch thế giới. Trước đó, nhà soạn nhạc này cũng từng cho ra mắt vài cảnh của vở opera 120 phút Lorenzo de' Medici vào năm 2007 dù nhận được sự yêu thích của phần nhạc nhưng phần nội dung đã không gây được ấn tượng. Năm 2018, Phan Quang Phục tiếp tục công bố vở opera mới mang tên Trong bụng ngựa (tựa tiếng Anh là What the Horse Eats). Vở opera gồm 5 màn, được viết như một vở nhạc kịch lớn nhưng được dàn dựng là một vở nhạc kịch thính phòng. Trong bụng ngựa được nhận xét "tràn đầy những điệu nhạc gợi cảm và đầy cảm xúc".

Sáng tác
Lĩnh vực sáng tác của âm nhạc Việt Nam từ năm 1954 đến năm 1975 được đánh giá là đạt những thành tựu nhất định về số lượng và cả chất lượng ca khúc thời kỳ này được sáng tác một các phong phú với nhiều thể loại và hình thức như hành khúc, trữ tình, ca khúc quần chúng, ca khúc thiếu nhi... Bên cạnh đó, những thể loại có hình thức lớn như hợp xướng, trường ca tiếp tục phát triển. Thời kỳ này còn xuất hiện thêm thể loại thanh xướng kịch. Tư duy đa âm trong các tác phẩm hợp xướng đã phần nào chứng minh bút pháp sáng tác của các nhạc sĩ Việt Nam đã cải thiện hơn, cũng như khẳng định cơ sở để sáng tác các tiết mục hợp xướng cho opera. Ở thời kỳ này, việc sáng tác khí nhạc cũng nhanh chóng phát triển phong phú về mặt thể loại có hình thức lớn như liên khúc sonata giao hưởng nhiều chương, tổ khúc giao hưởng, giao hưởng thơ cho tới các thể loại có hình thức nhỏ như biến tấu, rapsodie, fantasie... và các tiểu phẩm khác. Sự phát triển giao hưởng trong giai đoạn này đã có một tầm ảnh hưởng rất lớn tới sáng tác opera. Khi các nhạc sĩ Việt Nam đã viết được giao hưởng thì việc viết opera cũng có thực hiện được. Thể loại kịch nói được phát triển trên tất cả các mặt sáng tác, biểu diễn, đào tạo, nghiên cứu lý luận phê bình, là sự thúc đẩy cho việc phát triển các loại hình sân khấu khác như sân khấu cổ truyền (tuồng, chèo, cải lương), ca kịch và cả cho sân khấu opera. Nhìn chung, các nhạc sĩ Việt Nam tiếp thu opera cổ điển và lãng mạn châu Âu, kết hợp với sử dụng những yếu tố trong âm nhạc cổ truyền Việt Nam để xây dựng nên các tác phẩm opera Việt Nam.

Khi tiếp cận với nền nhạc kịch châu Âu cổ điển, hai nhạc sĩ Đỗ Nhuận và Nhật Lai đã sáng tác những vở opera Việt Nam đầu tiên kết hợp kỹ thuật hát bel canto với kỹ thuật hát dân tộc và được giới âm nhạc Việt Nam đánh giá cao. Dù bước đầu chỉ là sự thể nghiệm, nhưng việc vận dụng kỹ thuật mang tính cổ điển của thế giới và kỹ thuật dân gian Việt Nam đã được xem là sự hứa hẹn lớn.

Dưới góc độ tìm hiểu vấn đề một nhạc sĩ sáng tác có vị trí quan trọng đối với opera Việt Nam hay không, Đỗ Nhuận từng viết nhiều bài viết liên quan đến mảng đề tài này như “Bàn về ca kịch mới” (báo Văn học số 2 năm 1958), “Một thành công lớn trọng việc giới thiệu nhạc kịch Épgênhi Ôniêghin” (báo Văn nghệ số 12 năm 1961), “Dạo đầu: Cộng hay không cộng?” (báo Văn hóa số 6 năm 1969), “Từ ca khúc đến nhạc kịch” (báo Văn hóa số 8 năm 1969), “Tôi viết nhạc kịch Người tạc tượng” (báo Văn hóa số 4 năm 1970)…

Bước vào thời kì Đổi mới, cơ chế thị trường với những quan niệm về thương mại hóa nghệ thuật đã tác động đến việc hình thành thị trường âm nhạc ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động sáng tác, biểu diễn và đào tạo thanh nhạc chính thống. Những sáng tác lớn ngang tầm với các vở opera của Đỗ Nhuận, Nhật Lai, Hoàng Việt… hay trường ca của Văn Cao, Nguyễn Đình Thi dường như không có.

Biểu diễn

Thời Pháp thuộc
Ở Đông Dương, chính quyền thực dân Pháp quan tâm đến sứ mệnh khai hoá văn minh nên đã cho xây dựng ba nhà hát lớn. Nhà hát Lớn Sài Gòn hoàn thành năm 1897. Nhà hát Lớn Hải Phòng được xây dựng năm 1904 và khánh thành năm 1912. Khi người Pháp dời thủ đô về Hà Nội năm 1887, nhà hát lớn nhất được xây dựng ở đó vào năm 1901, dù mãi đến năm 1911 mới được khánh thánh. Pháp đã đặt sứ mệnh của nước thuộc địa là xây dựng những nhà hát lớn và tài trợ cho các mùa diễn của họ liên quan đến việc ký hợp đồng và mời các đoàn hát nhạc kịch từ Pháp sang đây biểu diễn. Hầu hết các nhà sử học về chủ nghĩa thực dân Pháp không đề cập đến opera hay các thể loại sân khấu phương Tây trong các cuộc thảo luận của họ về công cuộc khai phá văn minh. Thông thường, họ tập trung vào việc xây dựng mạng lưới giao thông, cơ sở hạ tầng đô thị và các công trình công cộng khác. Tuy nhiên, người Pháp sống ở Đông Dương đã nhận thức được tầm quan trọng trong việc dàn dựng opera và nghệ thuật sân khấu khác trong ở địa mà họ đô hộ. Những buổi biểu diễn opera như vậy không chỉ đại diện cho thành tựu lịch sử của Pháp mà còn như một lời nhắc nhở cộng đồng người bản địa về lòng trung thành với nước Pháp và về những giá trị mà họ mong muốn duy trì. Vì vậy, việc giới thiệu opera đến Đông Dương là nhằm để phục vụ cho việc khai phá văn minh.

Sài Gòn
Opera đã xuất hiện tại Việt Nam từ thời Pháp thuộc thông qua một số hoạt động biểu diễn tại Nhà thờ Công giáo và một số nhà hát. Trong thập niên năm 1860 và 1870, Sài Gòn đã có nhiều buổi biểu diễn nghệ thuật của người Pháp, chủ yếu là múa ballet và opera do chính quyền Sài Gòn tài trợ. Vở opera cổ điển phương Tây đầu tiên được biểu diễn tại Sài Gòn là Les deux aveugles của Jacques Offenbach, ngay khi người Pháp mới đến Sài Gòn năm 1864. Hàng năm, hội đồng thành phố này đều chỉ định ngân sách và các yêu cầu khác cho mùa biểu diễn, đồng thời phải chọn một đạo diễn, người có nhiệm vụ mời các ca sĩ và nhạc sĩ từ Pháp qua biểu diễn. Các vở opera được chọn "một cách khá bảo thủ", nhưng trong năm 1894, 12 vở được mua lại thì có 7 vở mới vừa biểu diễn tại Paris.

Từ năm 1898, hội đồng thành phố Sài Gòn đòi hỏi phải có "ít nhất 5 opera hài kịch và 5 operetta chưa được biểu diễn tại Sài Gòn trong 3 năm qua" hoặc "các tác phẩm nổi tiếng và mới ra mắt tại Pháp". Ban đầu khi chưa có nhà hát, những buổi biểu diễn này phải tạm diễn tại dinh các đô đốc gần công trường Đồng Hồ (ngày nay là giao lộ Đồng Khởi). Năm 1894, công trình mới mà về sau là Nhà hát Thành phố Hồ Chí Minh được xây dựng trên bản thiết kế của Eugène Ferret theo lối kiến trúc thời Đệ tam Cộng hòa Pháp. Đích thân Camille Saint-Saëns đã ghé thăm Sài Gòn năm 1895 và xem một cuộc biểu diễn, tuy nhiên ông cảm thấy "có chút thất vọng". Tuy nhiên nhà soạn nhạc này đã kỳ vọng tác phẩm Phryné của mình sẽ được biểu diễn tại đây. Mùa biểu diễn năm 1900-1901 gồm nhiều tác phẩm mới, trong đó có vở La bohème của Puccini và Samson và Delilah của Saint-Saëns. Vở diễn đầu tiên tại nhà hát là La Navarraise của Jules Massenet và đã giành được "thành công vang dội", đặc biệt đối với lính mới trở về từ chiến dịch ở Trung Quốc. Năm 1924, nhà hát lớn Sài Gòn nhận số tiền tài trợ lên đến 800.000 franc, cao hơn tất cả các nhà hát khác ở mẫu quốc trừ Paris Opera và Opéra-Comique.

Hà Nội
Do tầm quan trọng của nghệ thuật biểu diễn trong văn hóa châu Âu, âm nhạc và kịch Pháp đến Hà Nội gần như song song với chính quyền cai trị thực dân. Những bản kịch thời sự dần được công diễn ở đó vào đầu năm 1884, và các nghệ sĩ biểu diễn người Pháp đã đi lưu diễn ở Châu Á sớm bắt đầu coi Hà Nội là điểm dừng chân trong các chuyến lưu diễn của họ. Hầu hết những buổi biểu diễn này dường như là những buổi biểu diễn âm nhạc giải trí còn khiêm tốn về mặt quy mô, giống những buổi hòa nhạc ở quán cà phê tại Paris hơn là những buổi biểu diễn sân khấu trang trọng. Tuy nhiên, những sự thay đổi này đã thúc đẩy sự thèm muốn của những người Pháp xa xứ ở Hà Nội với như cầu được xem những tác phẩm công phu hơn. Nỗ lực đầu tiên để tổ chức một mùa diễn opera bắt đầu vào đầu năm 1890, khi một đoàn 14 nghệ sĩ đến Hà Nội với người lãnh đạo là De Greef, giám đốc nhà hát lớn Sài Gòn. Họ mượn nghệ sĩ từ đội ngũ của đoàn kịch Sài Gòn, trình bày những tác phẩm tiêu biểu của Gounod, Massé, Offenbach cùng những nhà soạn nhạc nổi tiếng khác. Đoàn kịch đã hoạt động thành công, nhưng chỉ tồn tại trong vài tuần.

Những vở opera của Saint-Saëns cùng với nhiều tác phẩm khác vẫn còn được biểu diễn đến năm 1910. Nhà hát lớn Hà Nội cũng là một công trình lớn mà Chính quyền thực dân Pháp cho xây dựng trong những năm đầu thế kỷ 20. Sau khi hoàn thành, nhà hát được sử dụng làm nơi biểu diễn các loại hình nghệ thuật cổ điển phương Tây như âm nhạc thính phòng, kịch nói, trong đó có cả opera, phục vụ chủ yếu cho tầng lớp quan lại thượng lưu người Pháp và một số ít người Việt giàu có. Một số vở opera được biểu diễn ở Nhà hát lớn Hà Nội khi mới được khánh thành năm 1911 có thể kể đến một số vở nổi tiếng của Franz Lehár, Gustave Charpentier, Georges Bizet, Charles Gounod... Trong thời điểm giữa hai cuộc thế chiến, chính quyền Đông Dương đã không còn tài trợ biểu diễn như trước nữa và cũng ít có mối quan tâm hơn, nhưng opera vẫn tiếp tục được biểu diễn cho đến sự kiện Nhật đảo chính. Opera ở Hà Nội đã làm rõ những sai sót trong sự thể hiện quyền lực của đế quốc Pháp, trong khi đó sự hiện diện của Nhà hát lớn Hà Nội vốn không được chú tâm dàn dựng và công diễn những vở opera lớn đã đặt ra một nghi vấn về chủ nghĩa thực dân, thay vì đưa ra câu trả lời.

Thời kì sau chiến tranh Đông Dương
nhỏ|270x270px|Ca sĩ opera Hương Diệp cùng Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam đang trình bày aria "Em nghĩ sao không ra" trích từ vở "Cô Sao" của Đỗ Nhuận.Sau khi miền Bắc Việt Nam giành được độc lập vào năm 1954, việc biểu diễn các vở kịch nói, ca cảnh, ca kịch, tuồng, chèo, cải lương là một nguồn sự thúc đẩy thêm cho sự biểu diễn opera ở Việt Nam. Hoạt động biểu diễn còn được thể hiện trong các chương trình hợp tác quốc tế. Những buổi biểu diễn các vở opera nước ngoài đã tạo thêm động lực cho các ca sĩ và nhạc sĩ Việt Nam đối với nghệ thuật opera. Năm 1961, Đoàn Ca Múa nhân dân Trung ương cùng với Trường Âm nhạc Việt Nam và Dàn nhạc giao hưởng Đài Tiếng nói Việt Nam với sự giúp đỡ của một chuyên gia thanh nhạc Liên Xô đã dựng và biểu diễn vở opera “Evgeni Onegin” của Tchaikovsky. Năm 1964, Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam đã biểu diễn vở “Núi rừng hãy lên tiếng” của Triều Tiên. Onegin do Quý Dương và Gremil do Trần Hiếu thể hiện, ngoài ra còn có Ngọc Dậu, Trần Chất và nhiều người khác cùng tham gia. Lần đầu đã không đạt được kết quả như mong muốn, mới chỉ là sự giới thiệu loại hình nghệ thuật còn mới lạ đến với công chúng Việt Nam, nhưng đã thúc đẩy cho sự phát triển sau này. Đó là những vở opera đầu tiên các nghệ sĩ Việt Nam biểu diễn. Đây được xem là bước hội nhập đầu tiên của người Việt đối với nghệ thuật opera, và trở thành tiền đề cho quá trình xây dựng nền nghệ thuật opera mang tính chiến lược lâu dài. Bên cạnh đó, nhiều vở khác đã được dàn dựng và biểu diễn nhưng không được thu âm lại, qua đó không còn tư liệu lưu giữ đến ngày nay.

Đối với miền Nam Việt Nam, vở Hansel and Gretel  đã được biểu diễn tại Sài Gòn vào năm 1970 là vở opera đầu tiên được biểu diễn tại thành phố trong hơn 30 năm. Vở diễn này là để gây quỹ cho nghệ thuật hát bội.

Đến những năm 1990, opera Việt Nam được biểu diễn tới công chúng nhờ vào sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế như Thuỵ Điển, Hội đồng Anh... nhưng vào thời điểm này, những vở opera thuần Việt dường như không xuất hiện mà chỉ có các tác phẩm nước ngoài.

Tới đầu thế kỷ 21 tại Việt Nam, khái niệm opera vẫn mới chỉ được xem là "đơn giản và rất mơ hồ". Thời kỳ đỉnh cao của opera Việt Nam đã có sự giúp sức gần như tối đa từ tài chính đến nhân lực của Nhà nước cũng như các nước như Nga, Đức, Pháp, qua đó có những vở như 3 vở opera trong cuộc đời của Đỗ Nhuận; Bên bờ K’rông Pa của Nhật Lai, Bông sen của Hoàng Việt. Thập niên 2010, Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam đã cho dựng một số vở opera. Dù đôi lúc opera được trình diễn trên sân khấu ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam vẫn chưa thực sự có một nền nghệ thuật opera chuyên nghiệp, ổn định. Số người sáng tác opera không nhiều nên chủ yếu dàn dựng tác phẩm kinh điển của nước ngoài. Bên cạnh đó, đây cũng là thể loại nghệ thuật kén khán giả hơn là âm nhạc đại chúng, trong khi để dàn dựng và một biểu diễn opera vẫn còn vướng mắc vấn đề tài chính eo hẹp. Việt Nam vẫn chưa có cơ hội thuận lợi cho opera phát triển. Do đó, việc sáng tác và biểu diễn opera trở nên "xa xỉ" tại Việt Nam, khiến loại hình này gần như vắng bóng. Để opera tại nước này phát triển, một số cuộc thi đã được tổ chức nhưng được nhận định vẫn chưa có nhiều hiệu quả.

Dàn dựng
Các đạo diễn người Châu Âu đã có những sáng tạo nghệ thuật trong quá trình dàn dựng các tác phẩm opera cổ điển của thế giới tại Việt Nam ngày nay, đưa hình thức nghệ thuật này gần gũi với sự tiếp nhận của khán giả Việt Nam hiện đại, đồng thời vẫn phổ biến được các giá trị nghệ thuật của thể loại nhạc kịch này. Một vấn đề khác được đặt ra rằng, số tiền đầu tư cho một tác phẩm opera tại Việt Nam được xem là không đáng kể so với những khoản kinh phí được cấp cho các lễ hội và các dự án đầu tư vào các loại hình âm nhạc truyền thống được vinh danh di sản thế giới. Mặt khác, không có vở opera nào được ngành văn hóa Việt Nam đặt hàng để xúc tiến loại hình nghệ thuật này. Những vở opera nổi tiếng thế giới như Cây sáo thần, Cosi fan tutte hay La Boheme đều mất tổng số kinh phí lên đến hàng tỷ Đồng trở lên. Tuy nhiên, có những vở khi công diễn chỉ bán được không tới 50 triệu Đồng.

Năm 2006, Cây sáo thần của Mozart được dàn dựng tại Việt Nam, được coi là một trong những sự kiện âm nhạc lớn nhất diễn ra tại nước này trong năm, cũng là cơ hội giúp đánh thức "tiềm năng âm nhạc cổ điển cho đất nước". Năm 2012, vở "Cô Sao" được phục dựng và tái biểu diễn, mang nhiều ý nghĩa với nền âm nhạc nước này khi lần đầu nhiều người dân Việt Nam được xem một loại hình nghệ thuật có tính chất quốc tế như opera. Năm 2016, Carmen – vở nhạc kịch được xem là nổi tiếng nhất của Pháp và là một trong những vở được diễn nhiều nhất trên thế giới, đã ra mắt công chúng Việt Nam tại Nhà hát thành phố Hồ Chí Minh. Mặc dù gặp những khó khăn trước mắt trên con đường phát triển và đưa opera đến gần với công chúng Việt hơn, Nhà hát Nhạc Vũ kịch Việt Nam đã đưa vở Maria de Buneos Aires lên sân khấu Nhà hát Lớn với một phong cách mới, đặc biệt là việc đưa dàn nhạc lên sân khấu để tương tác trực tiếp với ca sĩ và dàn diễn viên múa. Chương trình đã thu hút được khán giả thông qua truyền thông, báo chí. Nhiều bài viết, chương trình truyền hình phân tích về tác phẩm này, giúp kéo khán giả Việt đến với opera nhiều hơn.

Đầu thập niên năm 2020, chỉ mới vài vở opera Việt Nam được khôi phục, dàn dựng trên sân khấu trong vài năm gần đây. Việc khai thác các tiết mục thanh nhạc trong các vở opera Việt Nam để biểu diễn còn chưa nhiều, qua đó thể hiện sự quan tâm chưa đúng mức đến thể loại này. Năm 2022, buổi công diễn vở “Công nữ Anio” được công bố tại Việt Nam sẽ được tổ chức dự kiến vào tháng 9 năm 2023 tại nhà hát Lớn Hà Nội. Đây là dự án trọng tâm trong sự kiện kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Nhật Bản – Việt Nam.

Nhà hát

Những nhà hát đầu tiên của Việt Nam cũng được xây dựng từ đầu những năm 1900 như Nhà hát lớn Hà Nội và Nhà hát Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là nơi diễn ra những chương trình văn hoá nghệ thuật và các buổi diễn opera lớn, nhưng các nhà hát tại Việt Nam vẫn đang ở mức phục vụ các chương trình nghệ thuật ở quy mô trong nước, chưa thể trở thành nơi biẻu diễn của những nghệ sĩ nổi tiếng toàn thế giới trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật. Thời điểm năm 1990, Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam mới có đủ khả năng phối hợp dàn dựng những tác phẩm opera lớn, và cũng chỉ có nhà hát này mới có đủ các nghệ sĩ có trình độ để biểu diễn opera. Tính ở thời điểm đó, nhà hát dàn dựng và công diễn khoảng dưới 10 vở opera.

Nghệ sĩ Đỗ Quốc Hưng từng nêu ra vấn đề việc không thống nhất giữa hai khái niệm nhà hát khiến cho loại nhà hát kiểu rạp hát lớn tại Việt Nam không còn là thánh đường của nghệ thuật opera. Để duy trì hoạt động, nhà hát phải chấp nhận cho nhiều loại hình âm nhạc, nghệ thuật ngoài opera, thậm chí cả những hoạt động không phải nghệ thuật cũng diễn ra tại đây. Những hoạt động này tuy đạt được mục đích về kinh tế, nhưng đã làm mất đi vị thế, giá trị và chức năng chính của nhà hát. Thực trạng này đã diễn ra ở cả Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh trong một khoảng thời gian dài.

Tới năm 2020, sân khấu biểu diễn opera chuyên nghiệp ở Việt Nam vẫn chưa có. Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân cho biết việc dựng vở Người tạc tượng tại Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam chỉ còn cách phải phóng thanh bằng sử dụng micro chuyên dụng treo ở trên và đặt dưới mặt đất. Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam đã ra đời được hơn 50 năm nhưng chưa có được một lực lượng ca sĩ hát opera tương xứng, chưa tạo được sức hút đối với công chúng. Suốt thời gian qua từ đầu thế kỷ 21, chỉ có Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam và Nhà hát Thành phố Hồ Chí Minh ra sức cố gắng để xây dựng và sản xuất các vở opera nổi tiếng thế giới và một số tác phẩm opera Việt. Tuy nhiên, kinh phí dàn dựng là vấn đề trở ngại lớn nhất.

Năm 2022, một dự án quy hoạch xây dựng nhà hát opera ở Hồ Tây đã được công bố, nhận được sự quan tâm nhất định từ giới chuyên môn và người dân Hà Nội.

Nghệ sĩ

Các nghệ sĩ giọng nữ cao luôn chiếm ưu thế trong thể hiện các tác phẩm thanh nhạc từ khi Trường Âm nhạc Việt Nam được thành lập và đào tạo phần lớn giọng nữ cao. Nổi bật trong số những nghệ sĩ giọng nữ cao là Lê Dung, bà được xem là người đặt nền móng của nhạc cổ điển tại Việt Nam, đồng thời được nhận định là người có tài năng, thành tựu lớn trong việc đem giá trị của nên văn hóa, âm nhạc thế giới với công chúng Việt Nam.

Trong khi đó, với những nam nghệ sĩ opera, chất giọng nam trầm tại Việt Nam và một số nước châu Á nói chung vẫn trong tình trạng khan hiếm. Đỗ Quốc Hưng hiện là giọng nam trầm hiếm hoi tại Việt Nam.

Thế kỷ 21, những nghệ sĩ có tâm huyết với opera đã nỗ lực tìm kiếm đầu tư, xây dựng kịch bản, tập hợp nghệ sĩ để biểu diễn trước công chúng một số vở diễn thuộc loại hình được cho là "kén người thưởng thức" tại quốc gia này. Số lượng nghệ sĩ opera có trình độ cao tới thập niên 2020 vẫn chỉ là con số khiêm tốn. Theo một nhận định từ báo chí, so với các nghệ sĩ opera trên thế giới, nghệ sĩ opera Việt Nam chưa được công chúng quan tâm và chưa nhận được sự đền đáp với công sức bỏ ra. Bản thân thể chất của người Việt cũng không có lợi thế để hát loại hình nghệ thuật này từ giọng hát tới thể lực bẩm sinh. Thông thường, một ca sĩ opera phải trải qua nhiều vòng tuyển chọn khắt khe và mất từ 6 tới 10 năm học tại trường lớp mới được biểu diễn trên sân khấu chuyên nghiệp. Trong quá trình học, họ phải bỏ cuộc vì bị rất nhiều cuộc thi khắc nghiệt ngăn cản và phải chịu những bài tập khó khăn về kỹ thuật, thể lực.

Do cơ sở vật chất tại Việt Nam hiện chưa đáp ứng đủ để đào tạo ra một ca sĩ opera chuyên nghiệp, nhiều người buộc phải tự trang trải tài chính để du học. Nghệ sĩ opera Việt Nam từ nhiều năm nay vẫn hoạt động một cách âm thầm và gần như tách biệt hẳn với giới giải trí. Các buổi hòa nhạc, nhạc kịch diễn ra không nhiều và lượng khán giả đến xem rất thưa thớt, kéo theo tiền lương thấp, bằng một phần rất nhỏ so với một nghệ sĩ V-pop. Đa số ca sĩ opera của Việt Nam đều phải kiêm thêm nhiều công việc khác để duy trì cuộc sống như kinh doanh, làm quản lý, dạy học. Hầu như không ai kiếm sống được bằng việc hát opera.

Nghệ sĩ tiêu biểu
Nghệ sĩ Hà Phạm Thăng Long, người được đánh giá là một trong những ca sĩ hàng đầu của opera Việt Nam, cũng là người đầu tiên tham dự một cuộc thi opera tại Mỹ. Ninh Đức Hoàng Long là nam nghệ sĩ đoạt giải Nhất cuộc thi opera Quốc tế tại Hungary.

Một số nghệ sĩ opera thế kỷ 21 khác cũng được báo chí Việt Nam đánh giá là nổi bật như Quang Thọ, Quốc Hưng, Vũ Mạnh Dũng, Đào Tố Loan, Lan Anh, Khánh Ngọc, Hương Diệp...

Khán giả
Vì được cho là loại hình kén người nghe nên opera tại Việt Nam vẫn chưa thu hút đông đảo khán giả. Đa phần khán giả Việt Nam chưa xem bất cứ vở opera nào. Khán giả tại Việt Nam có thể hiểu biết nhiều hơn về những nghệ sĩ V-pop dù hoạt động lâu năm hay chỉ mới nổi so với một nghệ sĩ opera Việt Nam. Bên cạnh đó, công chúng xem opera ở Việt Nam được đánh giá là không nhiều. Khán giả chính của opera ở Việt Nam vẫn là người nước ngoài.

Đào tạo

Trong những năm 1940, một nỗ lực đã được thực hiện để thành lập Nhạc viện Quốc gia đầu tiên. Những người sáng lập đã cố gắng phát triển một chương trình giảng dạy quần chúng bao gồm việc nghiên cứu ba loại âm nhạc: âm nhạc cổ điển phương Tây, âm nhạc truyền thống Việt Nam và âm nhạc đại chúng. Chính quyền Việt Nam muốn nhấn mạnh âm nhạc truyền thống Việt Nam có thế mạnh hơn cả và khẳng định rằng người học phải biết những điều cơ bản về âm nhạc truyền thống trước khi chọn nhạc cổ điển phương Tây hoặc âm nhạc đại chúng Việt Nam, là một ý tưởng không được các trường âm nhạc sau này tuân theo. Mặc dù đã trải qua gần một năm lên kế hoạch, các vấn đề xã hội và chính trị đã ngăn cản việc thành lập nhạc viện này.

Sau năm 1954, miền Bắc Việt Nam giành được hoà bình, Nhà nước Việt Nam dân chủ Cộng hoà đã nhanh chóng thành lập các trường đào tạo âm nhạc ở Trung ương và địa phương trên toàn miền Bắc, đồng thời lên kế hoạch lâu dài cho việc đào tạo những học sinh tài năng sang các nước có nền âm nhạc phát triển, kết hợp việc mời chuyên gia nước ngoài sang giảng dạy. Sài Gòn cũng có một trường Âm nhạc được thành lập sau khi đất nước bị chia cắt. Cho đến trước năm 1975, trường nhạc ở Sài Gòn không bắt buộc phải phục vụ mục đích chính trị.

Sự ra đời của Trường Âm nhạc Việt Nam năm 1956 đã đánh dấu một mốc quan trọng cho công tác đào tạo, là nơi đào tạo được các nghệ sĩ có khả năng hát opera. Giảng dạy những khóa đầu tiên là các ca sĩ Việt Nam và một số cộng tác viên người nước ngoài. Khóa 1 do Quốc Hương giảng dạy, khóa hai có sự hợp tác của chuyên gia thanh nhạc Khương Gia Tường (Trung Quốc), khóa 3 có sự cộng tác của các giảng viên thanh nhạc đến từ Liên Xô. Những ca sĩ như Quý Dương, Trần Hiếu, Mai Khanh đều là thế hệ giảng viên đã trực tiếp tiếp thu những tinh hoa trong nghệ thuật hát opera của thế giới và truyền dạy lại cho học trò của mình.

Cuối thập niên 1980 của thế kỷ 20, hệ thống Xã hội chủ nghĩa ở các nước Đông Âu sụp đổ, khiến cho đội ngũ sinh viên và giảng viên thanh nhạc không có điều kiện đi học nước ngoài như trước. Sự cộng tác của chuyên gia nước ngoài với Việt Nam cũng trở nên ít dần. Công tác đào tạo thanh nhạc chuyên nghiệp hoàn toàn do giảng viên thanh nhạc Việt Nam đảm nhiệm. Bước ngoặt lớn trong sự phát triển của đất nước chính là sự chuyển đổi cơ cấu kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, điều này ảnh hưởng không nhỏ đến đào tạo thanh nhạc chuyên nghiệp. Những năm đầu của thời kỳ đổi mới, công tác đào tạo thanh nhạc tại chuyên nghiệp tại Nhạc viện Hà Nội gặp phải khó khăn trong tuyển sinh, cũng như sự thống nhất về mục tiêu, nội dung chương trình và phương pháp giảng dạy. Từng có thời điểm khoa thanh nhạc của trường này gặp phải tranh cãi giữa hai luồng quan điểm, một ý kiến là đào tạo hát opera và một ý kiến là đào tạo hát nhạc nhẹ, từ đó dẫn đến có quan điểm cho rằng không nên học hát theo hệ thống kỹ thuật thanh nhạc châu Âu vì "sẽ ảnh hưởng không tốt đến giọng hát".

Chương trình học
Tới những năm thập niên 2010, đào tạo thanh nhạc chuyên nghiệp bước vào giai đoạn khó khăn chung của các trường đại học, các học viện âm nhạc và nhạc viện trong việc chạy theo yêu cầu "đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo". Cũng như Học viện Âm nhạc Quốc gia, Học viện Âm nhạc Huế và Nhạc viện Thành phố Hồ Chí Minh là những cơ sở đào tạo thanh nhạc chuyên nghiệp hàng đầu ở Việt Nam, và đều có có những đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của nền âm nhạc tại quốc gia này.  Cũng trong thời kì này, đào tạo thanh nhạc Việt Nam tiếp thu thêm các mô hình đào tạo của các nước Tây Âu và Bắc Mỹ. Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam đào tạo thanh nhạc trình độ đại học 4 năm với mục tiêu đào tạo hát opera và thính phòng,  aria và romance là tác phẩm bắt buộc trong chương trình tốt nghiệp bậc đại học. Nhưng ngay trên thực tế, Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam cũng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu trong việc đào tạo opera chuyên sâu theo đúng tiêu chuẩn quốc tế. Tại các cơ sở đào tạo thanh nhạc trên phạm vi toàn Việt Nam thập niên 2010, việc giảng dạy các aria trích từ các vở opera là điều bắt buộc kể cả đó là dòng opera hay nhạc thính phòng. Khi xây dựng giáo trình dạy học, các nhà sư phạm thanh nhạc Việt Nam đã lựa chọn một số tác phẩm trong opera của các nhạc sĩ Nga đưa vào chương trình chính khóa. Hệ thống các bản aria trích trong các vở opera của Nga được đưa vào với số lượng lớn.

Theo một nghiên cứu, công tác đào tạo thanh nhạc chuyên nghiệp tại Việt Nam còn có những mặt hạn chế khiến không ít sinh viên tỏ ra không mặn mà với hát opera và hát thính phòng. Nguyên nhân chủ quan đến từ việc người học chưa có thái độ và động cơ rõ ràng trong học tập, trong khi nguyên nhân khách quan được xem là do đội ngũ giảng viên thanh nhạc chưa được quan tâm đầu tư đúng mức từ bậc đại học, cũng như có những vấn đề chưa bắt kịp được yêu cầu đào tạo thanh nhạc chuyên nghiệp trong giai đoạn mới. Chương trình giảng dạy ít sử dụng các tiết mục trong opera Việt Nam, tài liệu về opera Việt Nam hầu như không phổ biến. Trong các cuộc thi học kỳ, thi tốt nghiệp, các giải thưởng chuyên nghiệp về thanh nhạc hay các chương trình biểu diễn âm nhạc, việc sử dụng các tiết mục thanh nhạc trong opera Việt Nam vẫn chỉ xuất hiện một cách không đáng kể. Tình trạng sinh viên thanh nhạc ra trường không theo loại hình opera chiếm tới 70 đến 80%, dấy lên tình trạng “thừa mà vẫn thiếu” các nghệ sĩ opera diễn ra trong suốt nhiều năm qua.

Giảng viên
Theo một nghiên cứu, đội ngũ giảng viên thanh nhạc tại các học viện âm nhạc và nhạc viện tại Việt Nam hoạt động trên cả lĩnh vực biểu diễn. Họ tham gia  trên nhiều lĩnh vực giảng dạy, nghiên cứu khoa học và biểu diễn. Thống kê từ nghiên cứu này chỉ ra, tính đến tháng 5 năm 2015, tổng số giảng viên thanh nhạc của 3 cơ sở đào tạo hàng đầu Việt Nam là 27 người, bên cạnh đó là số lượng giảng viên thỉnh giảng đông đảo, được chia thành 6 thế hệ nối tiếp sự hình thành và phát triển trong suốt quá trình gần 60 năm đào tạo thanh nhạc chuyên nghiệp tại Việt Nam.

Năm 2015, Nghệ sĩ nhân dân Trung Kiên đưa ra nhận định rằng “nội dung giảng dạy thanh nhạc được tập trung vào các chuyên ngành đào tạo hát opera, hát thính phòng, hát ca khúc và ca khúc mang âm hưởng dân ca". Nội dung của 50 vở opera của thế giới đã được ông dịch và biên soạn trong gần 500 trang trong một cuốn sách có tựa đề "Lược sử opera" xuất bản năm 2011. Cuốn sách là tài liệu tham khảo đáng chú ý với đào tạo thanh nhạc chuyên nghiệp cho người Việt Nam. Ông cũng là người đứng ra biên soạn một giáo trình đại học thanh nhạc gồm các trích đoạn opera cho các giọng nữ cao (122 tác phẩm), nam cao (112 tác phẩm), nam trung trầm (116 tác phẩm) đã được Bộ Văn hoá – Thể thao và Du lịch nghiệm thu năm 2007.

Theo nghệ sĩ ưu tú Lê Gia Hội, ông bày tỏ "sinh viên thời nay [2015] có nhiều lo toan cho cuộc sống đời thường nên không chuyên tâm với công việc học tập. Trình độ của sinh viên có phần giảm sút so với trước".

Tham khảo

Nguồn nghiên cứu

Nguồn sách

Âm nhạc Việt Nam
Ca sĩ opera Việt Nam


title: Ngô Quang Trường

text:
Ngô Quang Trường (sinh 1972) là một cựu cầu thủ bóng đá của Sông Lam Nghệ An và đội tuyển Việt Nam. Ông là huấn luyện viên trưởng Sông Lam Nghệ An từ năm 2014 tới 2016 và từ năm 2020 đến vòng 4 V-League 1 2021.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Cầu thủ bóng đá nam Việt Nam
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam
Huấn luyện viên câu lạc bộ bóng đá Sông Lam Nghệ An
Cầu thủ câu lạc bộ bóng đá Sông Lam Nghệ An
Huấn luyện viên bóng đá Việt Nam
Cầu thủ giải bóng đá vô địch quốc gia Việt Nam
Người Nghệ An


title: Quyền LGBT ở Barbados

text:
Quyền đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính và chuyển giới ở Barbados không được hưởng các quyền giống như những người không phải là người LGBT. Các hành vi đồng tính luyến ái là bất hợp pháp (bất kể họ có đồng thuận và thực hiện riêng tư) trong Barbados, với bản án chung thân; tuy nhiên, luật là hiếm khi được thi hành. Luật hiện đang có hiệu lực, nhưng đang được xem xét. Vào tháng 6 năm 2016, Tổng chưởng lý Adriel Brathwaite nói rằng những người đồng tính nên được "để yên" và được bảo vệ trong con mắt của pháp luật.

Vào tháng 8 năm 2016, Tòa án Tối cao ở Mexico đã bãi bỏ lệnh cấm thẩm quyền của Belize là vi hiến. Bởi vì Belize và Barbados (và tất cả các quốc gia thành viên của CARICOM) có chung một luật pháp giống hệt nhau, lệnh cấm sodomy của Barbados cũng là vi hiến. Tuy nhiên, không giống như Belize, Hiến pháp Barbados có một "điều khoản tiết kiệm", bảo vệ các luật được thừa kế bởi Đế chế cũ của Anh khỏi sự xem xét hiến pháp, ngay cả khi các luật này chống lại các quyền cơ bản của con người và hiến pháp.

Vì dân số ít ỏi ở Barbados, nhiều người LGBT chọn cách ở lại trong tủ vì sợ rằng việc ra ngoài sẽ khiến họ bị phơi bày ra toàn quốc.

Bảng tóm tắt

Tham khảo

Văn hóa Barbados


title: Furube Kenta

text:
Kenta Furube (sinh ngày 30 tháng 11 năm 1985) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Kenta Furube đã từng chơi cho Yokohama F. Marinos, Zweigen Kanazawa, V-Varen Nagasaki và Avispa Fukuoka.

Tham khảo

Sinh năm 1985
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá Avispa Fukuoka
Cầu thủ bóng đá Yokohama F. Marinos


title: Poecilasthena dimorpha

text:
Poecilasthena dimorpha là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Poecilasthena


title: Nowe Gonne

text:
Nowe Gonne  là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Szczecinek, thuộc huyện Szczecinecki, Zachodniopomorskie, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng  phía bắc Szczecinek và  về phía đông của thủ đô khu vực Szczecin.

Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.

Làng có dân số 80 người.

Tham khảo


title: Ethel Waters

text:
Ethel Waters (31 tháng 10 năm 1896 – 1 tháng 9 năm 1977) là một diễn viên và ca sĩ blues, jazz và gospel. Bà thường biểu diễn nhạc jazz, big band, và nhạc pop, trên sân khấu và các cuộc hòa nhạc Broadway, dù bà bắt đầu sự nghiệp của mình bằng hát nhạc blues thập niên 1920.

Các ghi âm nổi tiếng nhất của bà gồm "Dinah," "Stormy Weather," "Taking a Chance on Love," "Heat Wave," "Supper Time," "Am I Blue?" và "Cabin in the Sky," cũng như phiên bản spiritual của bà "Chim sẻ mắt Chúa vẫn chú vào." Waters là người Mỹ gốc Phi thứ nhì, sau Hattie McDaniel, được đề cử giải Academy Award. Bà cũng là người phụ nữ Mỹ gốc Phi đầu tiên được đề cử giải Emmy Award, năm 1962.

Thời trẻ
Ethel Waters được sinh ra trong Chester, Pennsylvania, vào ngày 31 tháng 10 năm 1896, là kết quả của việc mẹ của bà bị hiếp lúc còn tuổi vị thành niên, Louise Anderson (được tin là đã được 13 tuổi vào thời điểm đó, mặc dù một số nguồn tin cho biết bà có thể đã già hơn một chút), người hiếp bà là John Waters, một nghệ sĩ dương cầm và người quen của gia đình có xuất thân tầng lớp trung lưu có chủng tộc hỗn hợp. Ông không có vai trò trong việc nuôi nấng Ethel. Ethel Waters đã được nuôi nấng trong nghèo khó và không bao giờ sống trong cùng một nơi trong hơn 15 tháng. Cô nói về thời thơ ấu khó khăn của mình, "Tôi không bao giờ là một đứa trẻ. Tôi không bao giờ được ôm ấp, hoặc yêu thương, hoặc được gia đình mình thấu hiểu."

Chú thích

Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Ca sĩ Mỹ thế kỷ 20
Nữ ca sĩ Mỹ
Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Nữ diễn viên sân khấu Mỹ
Nữ ca sĩ nhạc jazz
Ca sĩ LGBT
Nghệ sĩ của Mercury Records
Chết vì ung thư tử cung
Mất năm 1977
Nữ diễn viên Mỹ gốc Phi
Nữ ca sĩ Mỹ gốc Phi
Ca sĩ từ Pennsylvania


title: Cung điện Schebek

text:
Cung điện Schebek ), còn được gọi là "Ngôi nhà của Thiên thần", là tòa nhà theo kiến trúc Tân phục hưng, tọa lạc tại số 7 đường Politických, Phố Mới, thủ đô Praha. Cung điện là một trong số những di tích văn hóa nổi tiếng nhất ở Cộng hòa Séc.

Lịch sử
Mảnh đất xây dựng Cung điện Schebek trước đây là của một trại trẻ mồ côi. Vào năm 1868, hai ông trùm đường sắt Jan Schebek và František Ringhoffer đã mua lại mảnh đất này. Từ năm 1870 đến năm 1872, Jan Schebek quyết định tiến hành xây dựng tòa nhà dựa trên bản thiết kế của kiến trúc sư người Séc Vojtěch Ignác Ullmann. Theo đó, kiến trúc của tòa nhà được lấy cảm hứng từ thành phố Rome thời phục hưng. Ban đầu, theo bản thiết kế tòa nhà chỉ cao ba tầng, nhưng sau đó các tầng tiếp theo đã được bổ sung liên tiếp kể từ khi xây dựng. Tòa nhà có bốn cánh, với khoảng sân lớn hình chữ nhật ở trung tâm. Đặc biệt, vẻ đẹp của cung điện nằm ở các tác phẩm nghệ thuật xuất sắc của những nghệ sĩ người Séc, bao gồm những bức tranh tường trên trần nhà của họa sĩ Viktor Barvitius, những tác phẩm điêu khắc của Josef Wagner và cầu thang bằng đá cẩm thạch dẫn đến phòng tiếp tân của tầng một.

Trước khi thuộc sở hữu của Ngân hàng Áo-Hung và trở thành trụ sở chính ngân hàng ở Praha, tòa nhà đã từng là nơi ở của gia đình Schebek trong vòng 18 năm. Sau chiến tranh Thế giới lần thứ nhất, tòa nhà trở thành trụ sở Văn phòng Ngân hàng của Bộ Tài chính vào năm 1919, sau đó được chuyển thành Ngân hàng Quốc gia Tiệp Khắc vào năm 1926. Đến năm 1963, tòa nhà chính thức thuộc quyền tiếp quản của Viện Hàn lâm Khoa học Tiệp Khắc (CSAS).

Hiện tại, tòa nhà là trụ sở chính của Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Giáo dục sau đại học - Viện Kinh tế (CERGE-EI), là một đơn vị sở hữu thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Cộng hòa Séc.

Một số hình ảnh

Chú thích

Hộp thông tin khung bản đồ không có ID quan hệ OSM trên Wikidata
Cung điện ở Praha


title: USS Tang (SS-306)

text:
USS Tang (SS-306) là một tàu ngầm lớp Balao của Hải quân Hoa Kỳ trong Chiến tranh thế giới thứ hai, là con tàu đầu tiên của Hải quân Hoa Kỳ được đặt tên theo loài cá thuộc chi Acanthurus của họ Cá đuôi gai. Con tàu được đóng và hạ thủy vào năm 1943, đã phục vụ tới khi bị đánh chìm bởi chính ngư lôi của mình tại eo biển Đài Loan ngày 24 tháng 10 năm 1944.

Trong quãng thời gian hoạt động tại Mặt trận Thái Bình Dương, Tang đã bắn chìm 33 tàu với tổng tải trọng 116.454 tấn, trở thành con tàu có thành tích xuất sắc nhất trong toàn bộ lực lượng tàu ngầm của Hải quân Hoa Kỳ trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Thuyền trưởng của Tang, Thiếu tá Richard O'Kane, cho rằng Ủy ban Đánh giá Lục quân-Hải quân (JANAC) đã ghi nhận sai thành tích của Tang với tổng số lượng tàu bị đánh chìm ít hơn thực tế. Vào năm 1980, JANAC chính thức sửa lại báo cáo của họ dựa trên những báo cáo tuần tra của Tang trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, và kết luận Tang đã đánh chìm tổng cộng 33 tàu với tổng tải trọng là 116.454 tấn. Bản thân Thiếu tá Richard O'Kane được trao thưởng Huân chương Danh Dự vì thành tích đạt được trong hai trận chiến cuối cùng của tàu từ ngày 23 tới ngày 24 tháng 10 năm 1944.

Tang bị đánh chìm trong đợt nghênh chiến cuối cùng do trúng một quả ngư lôi bị lỗi chạy vòng tròn được phóng trong loạt ngư lôi cuối cùng của tàu, và chìm ở độ sâu 180 ft (55 m). 78 sĩ quan và thủy thủ tử trận và chín người sống sót được một tàu Nhật Bản cứu sống và bắt làm tù binh. Tang là trường hợp duy nhất thủy thủ đoàn đã sử dụng thiết bị sinh tồn - máy tái tạo khí Momsen Lung, để thoát khỏi chiếc tàu ngầm bị chìm.

Thiết kế và chế tạo

Lớp Balao nói chung và Tang nói riêng được áp dụng cấu trúc khoang kép. Để có thể đạt được mức lặn sâu thử nghiệm là 120 mét, thân của lớp tàu ngầm này được đóng hoàn toàn bằng thép cường độ cao (HTS). Tang có chiều dài tổng thể là 95 mét, và có mức choán nước là 1.470 tấn Anh (1.490 tấn) khi nổi và 2.040 tấn Anh (2.070 tấn) khi lặn. Con tàu sử dụng bốn động cơ diesel chín xi lanh có piston đối đỉnh Fairbanks-Morse 38D8-1⁄8, kết hợp với bốn động cơ điện Ellitott, và hai khối pin Sargo gồm 126 cell/khối. Hệ thống kết hợp này có ưu điểm lớn là các động cơ có thể tự hoạt động một cách độc lập với nhau trong bất kỳ tình huống nào, bao gồm trường hợp dùng chúng làm động cơ dẫn động máy phát điện và động cơ dẫn động trục chân vịt. Động cơ đầy của tàu có thể tạo ra mức công suất tối đa là 5.400 shp khi nổi, 2.740 shp khi lặn, đồng thời giúp con tàu đạt được tốc độ di chuyển tối đa là 20,25 knot khi nổi và 8,75 knot khi lặn. Tang có tầm hoạt động là 11.000 hải lý khi nổi ở vận tốc 10 knot/giờ và có thể tác chiến tuần tra liên tục trong vòng 75 ngày.

Tang được lắp đặt 10 ống phóng ngư lôi 21-inch (sáu ống ở mũi tàu và bốn ống ở đuôi tàu) và mang tổng cộng 24 quả ngư lôi, bao gồm ngư lôi Mark 14 và ngư lôi điện Mark 18. Con tàu được lắp đặt hệ thống điện tử TDC (Torpedo Data Computer), có thể xử lý dữ liệu thu được từ kính tiềm vọng hoặc sonar của tàu và cho ra những thông số chính xác về khoảng cách tới các mục tiêu, góc bắn và tốc độ di chuyển của tàu đối phương. Hệ thống vũ khí của tàu còn bao gồm một khẩu hải pháo 4-inch/50 (102 mm) Mark 9 và hai khẩu pháo Oerlikon 20 mm ở trên đảo thượng tầng của tàu. Con tàu có thể mang được tối đa 40,88 tấn đạn dược các loại. Cảm biến điện tử của tàu bao gồm hệ thống Sonar QC, radar dò tìm mặt biển SJ, radar cảnh giới bầu trời SD, và radar dẫn bắn ST.

Hợp đồng đóng tàu USS Tang được kí kết và thực hiện bởi Xưởng Hải quân Mare Island vào ngày 15 tháng 12 năm 1941, và con tàu được đặt lườn ngày 15 tháng 1 năm 1943. Con tau được đỡ đầu bởi Bà Alix M. Pitre, vợ của Đại tá Antonio S. Pitre, Trưởng Phòng Nghiên cứu tại Xưởng Hải quân Mare Island, trong buổi lễ hạ thủy ngày 17 tháng 8 năm 1943 và được đưa vào biên chế ngày 15 tháng 10 năm 1943. Thiếu tá Richard O'Kane, cựu thuyền phó của tàu ngầm Wahoo, được bổ nhiệm làm thuyền trưởng của Tang và con tàu được chuyển giao cho Hải quân ngày 30 tháng 11 năm 1943.

Tang hoàn tất lắp đặt thiết bị tại Mare Island và khởi hành tới San Diego để thực huyện khóa huấn luyện kéo dài 18 ngày trước đến Hawaii. Con tàu cập bến Trân Châu Cảng ngày 8 tháng 1 năm 1944 và thực hiện thêm buổi huấn luyện kéo dài hai tuần để chuẩn bị tham chiến.

Chuyến tuần tra đầu tiên
Tang rời Trân Châu Cảng ngày 22 tháng 1 năm 1944 để bắt đầu chuyến tuần tra đầu tiên tại khu vực quần đảo Caroline và quần đảo Mariana. Sáng ngày 17 tháng 2, con tàu phát hiện một đoàn tàu vận tải bao gồm hai tàu vận tải, năm tàu vận tải cỡ nhỏ và một số tàu hộ tống. Tang bắt đầu bám theo đoàn tàu, lập lộ trình di chuyển và chuẩn bị tấn công. Một tàu hộ tống bất ngờ xuất hiện và phát hiện ra Tang ở khoảng cách 6.400 mét. Tang lặn sâu khẩn cấp và chịu năm quả mìn sâu, nhưng không gây thiệt hại nào. Sau khi con tàu hộ tống rời đi, Tang mở lại kính tiềm vọng và tiếp tục tiến hành tấn công. Ngắm vào con tàu hàng gần nhất cách 1.400 mét, Tang bắn một loạt bốn quả ngư lôi. Ba quả bắn trúng, và tàu Gyoten Maru (6.800 tấn) bị đánh chìm. Con tàu sau đó lặn sâu để tránh mìn sâu và tiếp tục bám theo đoàn tàu và dự định tiếp tục tấn công vào lúc hoàng hôn, nhưng đoàn tàu đó đã cách quá xa để thực hiện cuộc tấn công, và được một nhóm máy bay bảo vệ.

Đêm ngày 22 tháng 2, Tang nổi lên mặt nước và thực hiện cuộc tấn công vào đoàn vận tải gồm ba tàu chở hàng và hai tàu hộ tống. Do gặp cơn mưa khiến radar không hoạt động hiệu quả, Tang đã bám theo đoàn vận tải suốt 30 phút trước khi vào vị trí tấn công, cách vị trí một tàu vận tải khoảng 1.400 mét. Một loạt bốn quả ngư lôi bắn trúng tàu Fukuyama Maru (3.600 tấn) và đội hình tàu địch bắt đầu tản ra. Sang buổi sáng tiếp theo, Tang tiếp tục bám sát đoàn vận tải và phóng thêm một loạt bốn quả ngư lôi. Chiếc dẫn đầu đoàn, Yamashimo Maru (6.800 tấn) trúng ba quả ngư lôi, tạo nhiều vụ nổ dây chuyền khiến nó "xoay lại, lật lên khỏi mặt nước" và bốc cháy dữ dội khi chìm dần.

Sáng ngày 25 tháng 2, Tang phát hiện ra một tàu chở dầu, một tàu vận tải và một khu trục hạm. Mưa lớn khiến con tàu gặp nhiều khó khăn để vào vị trí bắn nên Tang bám theo đoàn tàu đến đêm, và nổi lên để thực hiện bắn. Tang phóng một loạt bốn quả ngư lôi và trúng ba quả vào một tàu vận tải lớp Tatutaki Maru, đánh chìm con tàu. Hai tàu còn lại bắn dữ dội về các phía khiến Tang phải lặn xuống để cơ động né tránh. Tang bám sát đoàn tàu tới buổi sáng ngày hôm sau và thu hẹp khoảng cách với tàu chở dầu Echizen Maru để tấn công ở vị trí rất gần, chỉ 460 mm, đủ gần để tự lấy đường bắn cho ngư lôi của tàu. Một loạt ngư lôi được bắn ra và Echizen Maru chìm trong vòng bốn phút. Tang nhanh chóng lặn xuống để thoát khỏi sự truy đuổi của chiếc khu trục hạm và các loạt mìn sâu được thả xuống. Trong lúc lẩn tránh, con tàu chịu một vết rò rỉ nước ở phòng ngư lôi mũi tàu nhưng may mắn được thủy thủ đoàn khắc phục và sau đó nổi lại bình thường.

Tang phát hiện một đoàn vận tải bao gồm một tàu vận tải, một tàu chở quân và bốn tàu hộ tống vào chiều 26 tháng 2. Con tàu vào vị trí tấn công đoàn tàu chạy zig-zag liên tục và bắn loạt 4 quả ngư lôi cuối cùng. Báo cáo của tàu cho rằng họ không ghi nhận pha bắn trúng nào trong loạt cuối cùng này, nhưng sau chiến tranh, Ủy ban Đánh giá Lục quân-Hải quân (JANAC) ghi nhận Tang đánh chìm tàu vận tải Choko Maru (1.794 tấn) vào ngày 26 tháng 2. Sau khi bắn hết 24 quả ngư lôi và ghi nhận 16 quả trúng mục tiêu, Tang quay trở về căn cứ ở Midway để tái bổ sung và nâng cấp trang bị.

Chuyến tuần tra thứ hai

Tang bắt đầu chuyến tuần tra thứ hai ngày 16 tháng 3, di chuyển qua quần đảo Palau, vịnh Davao và tiến vào Truk. Tang phát hiện ra tàu đối phương năm lần, nhưng không có cơ hội để thực hiện cuộc tấn công. Con tàu sau đó được phân làm nhiệm vụ tuần tra và giải cứu các phi công Mỹ bị bắn hạ quanh khu vực Truk. Tang giải cứu tổng cộng 22 thành viên của đội bay Hải quân, bao gồm cả những người được cứu bởi chiếc Vought OS2U Kingfisher, điều khiển bởi Trung úy John Burns và liên lạc viên, Trung sĩ Aubrey J. Gill, cất cánh từ thiết giáp hạm North Carolina. Đội bay của Burns đã cứu được ba người, và sau khi chuyển ba người đó lên chiếc Tang, Burns tiếp tục tiến đến vị trí khác để cứu thêm bốn người nữa. Chiếc Kingfisher không chịu nổi sức nặng của bốn người ngồi trên cánh nên đã nghiêng nặng có nguy cơ bị lật úp. Tang kịp thời có mặt và cứu tổng cộng bảy người ra khỏi chiếc Kingfisher. Thuyền trưởng O'Kane sau đó ra lệnh bắn chìm chiếc Kingfisher và tiếp tục nhiệm vụ đến khi quay về Trân Châu Cảng. Trung úy Burns sau đó được trao thưởng Huân chương Chữ Thập Hải quân vì sự dũng cảm ở Truk.

Chuyến tuần tra thứ ba
Tang rời Trân Châu Cảng ngày 8 tháng 6 và bắt đầu chuỗi nhiệm vụ tuần tra ở khu vực Biển Đông và Biển Hoàng Hải. Ngày 24 tháng 6, Tang phát hiện ra một đội tàu gồm sáu tàu vận tải cỡ lớn và 16 tàu hộ tống ở khu vực phía tây nam Kagoshima. Tang thu hẹp khoảng cách để tấn công và phóng một loạt bốn quả ngư lôi vào mục tiêu thứ nhất và 1 loạt nữa vào mục tiêu thứ hai. Nhiều vụ nổ xảy ra và Tang báo cáo đánh chìm hai tàu. Tuy nhiên, báo cáo của Nhật Bản được tìm thấy sau chiến tranh chỉ ra rằng đã có 4 tàu bị bắn chìm ngày hôm đó, bao gồm hai tàu vận tải và hai tàu chở quân. Hai loạt ngư lôi tổng cộng tám quả của Tang đã đánh trúng thêm hai mục tiêu di chuyển cạnh hai mục tiêu ban đầu của tàu. Bốn tàu bị đánh chìm là Tamahoko Maru, Tainan Maru, Nasusan Maru, và Kennichi Maru - với mức tải trọng tổng cộng là 16.292 tấn.

Ngày 30 tháng 6, khi đang tuần tra tại khu vực từ đảo Kyūshū tới Đại Liên, Tang phát hiện ra một tàu chở quân đang di chuyển mà không có tàu hộ tống. Sau khi bắn trượt hai quả ngư lôi, Tang lặn xuống để chủ động tránh các loạt bom chìm, rồi nổi lên và đuổi theo mục tiêu tới khi khoảng cách thu hẹp lại còn 690 mét. Tang phóng một quả ngư lôi duy nhất và đánh trúng tàu Nikkin Maru, khiến con tàu gãy đôi và chìm rất nhanh, đem theo sinh mạng của ít nhất 3.200 lính Nhật được chở trên tàu.

Sáng ngày tiếp theo, Tang phát hiện ra một tàu chở dầu và một tàu vận tải. Khi Tang đang tấn công và đánh chìm tàu vận tải Taiun Maru Số 2, tàu chở dầu Takatori Maru Số 1 cố gắng chạy thoát. Tang truy đuổi và đánh chìm con tàu vào cuối chiều bằng hai quả ngư lôi. Tang sau đó kỉ niệm ngày 4 tháng 7 bằng cuộc tấn công vào bình minh, nổi lên và tấn công một tàu vận tải đang neo đậu ở gần bờ. Tuy vậy, mực nước nông và chảy xiết khiến Tang phải hủy bỏ việc tiếp cận. Tang lùi lại và phóng bốn quả ngư lôi, ba quả trúng và tàu vận tải Asukazan Maru (6.886 tấn) bị đánh chìm. Chiều cùng ngày, Tang phát hiện ra tàu Yamaoka Maru, một tàu vận tải cùng cỡ với chiếc Asukazan Maru, và đánh chìm bằng hai quả ngư lôi. Tang nổi lên và cứu một người sống sót làm tù binh. Khi đang tuần tra ở vùng biển ngoài khơi Đại Liên, Tang phát hiện ra tàu vận tải Dori Go, và đánh chìm nó bằng hai quả ngư lôi cuối cùng. Tang báo cáo đánh chìm tám tàu với tổng tải trọng 56.000 tấn trong chuyến tuần tra thứ ba, nhưng báo cáo của JANAC sau này xác nhận Tang đã đánh chìm 10 tàu với tổng tải trọng 39.160 tấn.

Chuyến tuần tra thứ tư
Chuyến tuần tra thứ tư được Tang thực hiện từ ngày 31 tháng 7 tới ngày 3 tháng 9 tại vùng biển Nhật Bản, ngoài khơi Honshū. Ngày 10 tháng 8, con tàu bắn ba quả ngư lôi vào một tàu chở dầu ở gần khu vực Omaezaki nhưng không trúng quả nào, Ngày tiếp theo, sau khi phát hiện ra hai tàu vận tải và hai tàu hộ tống, Tang phóng ba quả ngư lôi vào chiếc lớn hơn và hai quả vào chiếc còn lại. Tàu vận tải lớn hơn (Roko Maru) cố gắng tránh ngư lôi nhưng trúng ba quả vào vị trí phòng động cơ. Khi Tang lặn xuống để tránh những đợt rải mìn sâu, thủy thủ đoàn nghe thấy vụ nổ thứ tư và năm. 38 phút sau, khi Tang cho kính tiềm vọng nổi lên, họ phát hiện chỉ còn hai tàu hộ tống trong khu vực, với một chiếc trong số đó đang đi cứu vớt người trên mặt nước.

Ngày 14 tháng 8, Tang tấn công một tàu tuần tra bằng pháo ở trên boong và bắn trúng tám viên đạn. Tám ngày sau, Tang đánh chìm tàu vận tải No. 2 Nansatsu Maru. Ngày 23 tháng 8, con tàu tiếp cận một tàu chở quân tên Tsukushi Maru (8.135 tấn) và phóng ba quả ngư lôi, hai quả bắn trúng mục tiêu và khiến chiếc Tsukushi Maru bị chìm. Hai ngày sau, Tang tấn công một tàu chở dầu và một tàu hộ tống với ba quả ngư lôi cuối cùng, bắn chìm con tàu chở dầu, No. 8 Nanko Maru và tàu hộ tống. Tang sau đó quay về Trân Châu Cảng.

Chuyến tuần tra cuối cùng
Sau khi nâng cấp và tái trang bị, Tang bắt đầu chuyến tuần tra thứ năm và khởi hành ngày 24 tháng 9. Sau khi được tiếp nhiên liệu tại đảo Midway, con tàu di chuyển về eo biển Đài Loan ngày 27 tháng 9. Để tiến vào vùng biển này, Tang phải di chuyển qua khu vực có mật độ tuần tra dày đặc bởi người Nhật. Khu vực từ Formosa lên phía đông bắc được rải mìn, và O'Kaneh đứng giữa hai sự lựa chọn: cho tàu di chuyển lên phía bắc hòn đảo một mình hoặc tham gia vào nhóm tàu ngầm (Silversides, Trigger, và Salmon, dưới sự chỉ huy của Trung tá John S. Coye, Jr., soái hạm là Silversides) đang làm nhiệm vụ tuần tra ở khu vực đông bắc Formosa, và sẽ di chuyển cùng họ. O'Kane chọn sẽ vượt qua eo biển một mình, và ba tàu còn lại, cũng như các căn cứ khác sẽ không nhận được bất cứ tín hiệu nào nữa từ Tang từ lúc con tàu rời Midway.

Đêm ngày 10-11 tháng 10, Tang bắn chìm tàu vận tải Joshu Go và Ōita Maru. Con tàu tiếp tục nhiệm vụ tuần tra tới ngày 23 tháng 10 và phát hiện một đoàn tàu lớn bao gồm ba tàu chở dầu, một tàu chở quân, một tàu vận tả và nhiều tàu hộ tống các loại. Thiếu tá O'Kane lên kế hoạch cho tàu nổi lên mặt nước và sẽ thực hiện các cuộc tấn công vào buổi tối. Tang di chuyển vào giữa đội hình tàu địch và bắn ngư lôi ngay sau khi thu hẹp khoảng cách với nhóm tàu chở dầu (được xác định sau đó là tàu vận tải). Hai ngư lôi bắn trúng khi vực khoang chứa và phòng máy của con tàu gần nhất,  một quả trúng vào đuôi tàu của chiếc ở giữa đội hình và hai quả trúng vào con tàu ở xa nhất, khiến chúng bốc cháy và chìm dần. Khi Tang đang chuẩn bị bắn vào một mục tiêu di chuyển phía sau đuôi tàu của nó, một chiếc tàu chở quân cố gắng tiếp cận để đâm chìm Tang. Do không kịp thời gian để lặn xuống, Tang tăng tốc và vượt qua mũi của con tàu chở quân và đánh lái mạnh sang phía bên trái để tránh phần đuôi tàu bị húc phải. Tàu chở quân đó buộc phải rẽ khẩn cấp để tránh một con tàu chở dầu, cũng đang lao đến để đâm chiếc Tang. Chiếc tàu chở dầu sau đó đâm vào mạn phải của chiếc tàu chở quân ngay sau khi Tang phóng bốn quả ngư lôi ở đuôi tàu về phía hai con tàu. Chiếc tàu chở dầu chìm trước và tàu chở quân nghiêng nặng 30°. Khi các tàu hộ tống tiến sát về mạn trái và một khu trục hạm tiến gần về mạn phải tàu, Tang tăng tốc tối đa và trốn thoát ra biển. Khi đạt được khoảng cách hơn 5.500 mét, thủy thủ đoàn của Tang phát hiện ra thêm một vụ nổ nữa ở khu vực giao chiến vừa rồi.

Sáng ngày 24 tháng 10, Tang mở kính tiềm vọng và tiếp tục nhiệm vụ tuần tra. Con tàu nổi lên vào tối và tiến về gần khu vực đảo Turnabout (). Khi đang tiếp cận hòn đảo, radar của tàu phát hiện nhiều đốm tròn trên màn hình đến mức trở nên vô dụng. Tang sớm phát hiện và xác nhận được vị trí của một đoàn tàu rất lớn bao gồm các tàu chở dầu chở máy bay và các thùng linh kiện máy bay chất xung quanh phần mũi và đuôi tàu. Khi chiếc tàu ngầm tiếp tục bám theo đoàn tàu Nhật dọc theo bờ biển, chỉ huy lực lượng hộ tống cảm thấy nghi ngờ và cho phát tín hiệu bằng đèn rọi cỡ lớn. Việc phát đèn rọi khiến toàn bộ đoàn tàu bị lộ giữa đêm tối, và Tang bắt đầu chọn mục tiêu đầu tiên, một tàu vận tải 3 tầng cỡ lớn, mục tiêu thứ hai là một tàu nhỏ hơn, và một tàu chở dầu làm mục tiêu thứ ba. Khoảng cách từ Tang tới các tàu là 820-1.280 mét. Sau khi bắn hai quả ngư lôi vào mỗi mục tiêu, Tang di chuyển song song với đoàn tàu để chọn mục tiêu tiếp theo. Tang sau đó phóng ngư lôi ở đuôi tàu vào một tàu vận tải và một tàu chở dầu khác.

Trong lúc Tang đang tăng tốc để tránh khỏi làn đạn đang bắn dữ dội về phía tàu, một khu trục hạm đi ngang qua con tàu chở quân và tiến về chỗ con tàu ngầm. Tàu chở dầu phát nổ, và cột nước được phát hiện bên cạnh chiếc tàu chở quân. Vài giây sau đó, chiếc khu trục hạm phát nổ, có thể do trúng quả ngư lôi thứ ba của Tang hoặc do trúng đạn của hai tàu hộ tống đang di chuyển gần đó. Chiếc tàu chở quân chết đứng giữa biển và Tang di chuyển ra xa thêm 73 mét và nạp hai quả ngư lôi cuối cùng để kết liễu con tàu kia. Quả ngư lôi thứ 23 được phóng ở khoảng cáhh còn 820 mét và được báo cáo là hoạt động bình thường. Báo cáo xác nhận đêm hôm đó Tang đã đánh chìm hai tàu vận tải Kogen Maru (6.600 tấn) và Matsumoto Maru (7.000 tấn).

Lúc 02:30 sáng 25 tháng 10, quả ngư lôi thứ 24 và cũng là quả cuối cùng (ngư lôi Mark 18), được phóng khỏi mũi tàu. Tuy nhiên, quả ngư lôi bất ngờ rẽ sang bên trái và chạy theo hình vòng tròn về phía Tang. Tang nhanh chóng lặn khẩn cấp để tránh quả ngư lôi chạy lỗi kia nhưng đã quá muộn, quả ngư lôi đâm vào phòng ngư lôi ở đuôi tàu, khoảng 20 giây sau khi được phóng. Vụ nổ dữ dội bùng lên và cướp đi sinh mạng của nhiều thủy thủ. Con tàu chìm dần về phía đuôi tàu và khiến cả ba khoang chính ở đuôi bị ngập nặng. Trong tổng số chín sĩ quan và thủy thủ trong đài chỉ huy, bao gồm O'Kane, ba người đã trốn thoát được và phải bơi suốt đêm tới khi đựoc cứu tám giờ sau đó. Một sĩ quan nữa đã thoát được khỏi đài chỉ huy bị ngập và được cứu cùng những người khác.
trái|nhỏ|USS Tang là trường hợp duy nhất máy tái tạo khí Momsen Lung được thủy thủ đoàn sử dụng để thoát ra khỏi chiếc tàu ngầm đang chìm.
Chiếc tàu ngầm chìm xuống độ sâu 55 mét và khoảng 40 người sống sót đã kịp tập trung lại ở phòng ngư lôi ở mũi tàu, và chuẩn bị sử dụng lỗ thoát hiểm khẩn cấp. Toàn bộ tài liệu mật đều được tiêu hủy và tất cả tập hợp lại ở phòng thoát hiểm. Tuy nhiên quá trình thoát hiểm đã gặp nhiều trì hoãn do các đợt rải mìn sâu liên tục của tàu tuần tra Nhật Bản, tạo ra đám cháy ở phòng pin phía trước. Lúc 06:00 sáng 25 tháng 10, nhờ thiết bị sinh tồn - máy tái tạo khí Momsen Lung, 13 sĩ quan và thủy thủ đã thoát ra được khỏi phòng ngư lôi ở mũi tàu. Vào thời điểm người thứ 13 thoát ra, sức nóng của phòng pin mạnh đến mức làm tan chảy các vách ngăn khiến nước tràn mất kiểm soát vào trong con tàu đang chìm. Trong số 13 người thoát được khỏi phòng ngư lôi, chỉ có năm người được cứu sống. Một người nữa được phát hiện gần nhóm năm người nhưng người đó bị thuơng quá nặng nên không thể cứu được. Tổng cộng 78 sĩ quan và thủy thủ của Tang thiệt mạng.

Chín người sống sót, bao gồm O'Kane, được vớt lên bởi tàu Kaibokan CD-34. Những thủy thủ của các tàu vận tải sống sót qua những đợt tấn công của Tang cũng có mặt ở đó, và họ đã tấn công và đánh đập người của O'Kane. Chín người sống sót được đưa về một trại tù binh ở Ōfuna, nơi họ được thẩm vấn bởi các cơ quan tình báo Nhật Bản. Họ đều sống sót qua chiến tranh và được quân đội Đồng Minh giải cứu sau khi Nhật Bản đầu hàng.

Tang được xóa khỏi Danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 8 tháng 2 năm 1945.

Khen thưởng
Tang được tặng thưởng bốn Ngôi sao Chiến trận và hai danh hiệu Đơn vị Tuyên dương Tổng Thống trong thời gian phục vụ ở Mặt trận Thái Bình Dương. Thuyền trưởng của tàu, Richard O'Kane, được trao thưởng Huân chương Danh Dự vì thành tích trong trận chiến cuối cùng.

Trong chiến tranh, Tang được ghi nhận đánh chìm 31 tàu trong năm chuyến tuần tra, với tổng tải trọng đạt 227.800 tấn, và làm hư hại hai tàu với 4.100 tấn, một thành tích đáng nể so với lực lượng tàu ngầm Mỹ. Việc đối chiếu báo cáo sau chiến tranh của Ủy ban Đánh giá Lục quân-Hải quân (JANAC) đã giảm thành tích của Tang xuống còn 24 tàu, với tổng tải trọng 93.824 tấn, đứng thứ hai trong danh sách tàu ngầm có số lượng tàu bị đánh chìm nhiều nhất, sau chiếc Tautog (với 26 tàu), và đứng thứ tư trong danh sách tổng tải trọng bị đánh chìm, sau chiếc Flasher, Rasher và Barb. Báo cáo này sau đó được kiểm tra lại và nâng lên 33 tàu với tổng tải trọng 116.454 tấn, biến Tang trở thành con tàu có thành tích xuất sắc nhất trong toàn bộ lực lượng tàu ngầm của Hải quân Hoa Kỳ trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Tang cũng đạt thành tích có đợt tuần tra xuất sắc nhất, khi đánh chìm 10 tàu với tổng tải trọng 39.160 tấn, trong chuyến tuần tra thứ ba.

Tham khảo

Chú thích

Sách tham khảo

 ; also Naval Institute Press, March 2001,

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 On Eternal Patrol: USS Tang
 . Website has copies of Tang War Patrol Reports.
 Final Mission: The USS Tang Experience
  Loss reported in press.

Tàu thủy năm 1943
Tang
Tang
Tang


title: Acronicta lobeliae

text:
Acronicta lobeliae là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

Acronicta


title: Lapthe Flora

text:
Lapthe Chau Flora (Tiếng Việt: Châu Lập Thể) là một sĩ quan người Mỹ gốc Việt của Quân đội Hoa Kỳ. Ông là chuẩn tướng, chỉ huy trưởng Lữ đoàn Vệ Binh Quốc gia Virgina 91th, căn cứ đóng quân tại Bowling Green, Virginia. Ông Châu Lập Thể từng là một người tị nạn, sau đó được một gia đình người Mỹ nhận làm con nuôi. Lapthe Chau Flora là người Mỹ gốc Việt thứ hai, sau ông Lương Xuân Việt, mang quân hàm tướng trong Quân đội Hoa Kỳ và là thuyền nhân gốc Việt đầu tiên được thăng cấp tướng trong lịch sử của quân đội Hoa Kỳ.

Sự nghiệp

Xem thêm
 Lương Xuân Việt, người Mỹ gốc Việt đầu tiên mang quân hàm tướng trong Quân đội Hoa Kỳ.

Ghi chú

Liên kết ngoài
 The Changing of the Guard
 Flora takes command of 91st Troop Command  -
 May 2008 - Virginia National Guard - U.S. Army
 Exelis recognizes Excellence in Action Award winners
 Lễ Thăng cấp Chuẩn tướng Châu Lập Thể Flora

Sinh năm 1962
Người Sài Gòn
Người Mỹ gốc Việt
Người tị nạn Việt Nam
Chuẩn tướng Lục quân Hoa Kỳ
Người Việt di cư tới Mỹ
Nhân vật còn sống
Thuyền nhân


title: Chile Open 2022 - Đôi

text:
Simone Bolelli và Máximo González là đương kim vô địch, nhưng Bolelli chọn không bảo vệ danh hiệu. González đánh cặp với Nicolás Jarry, nhưng Jarry rút lui vì chấn thương khuỷu tay phải.

Rafael Matos và Felipe Meligeni Alves là nhà vô địch, đánh bại André Göransson và Nathaniel Lammons trong trận chung kết, 7–6(10–8), 7–6(7–3).

Hạt giống

Kết quả

Kết quả

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Kết quả vòng đấu chính

Chile Open - Đôi
Đôi 2022


title: 41 Comae Berenices

text:
41 Comae Berenices là tên của một ngôi sao đơn lẻ có màu cam nằm ở vùng phía bắc của chòm sao Hậu Phát. Ta có thể nhìn thấy ngôi sao này bằng mắt thường do cấp sao biểu kiến của nó là 4,80. Do giá trị thị sai đo được là 9,8 mas, do vậy khoảng cách của nó đối với chúng ta là khoảng xấp xỉ 331 năm ánh sáng. Nó đang di chuyển đến gần trái đất với vận tốc hướng tâm là 17 km/s.

Tuổi của ngôi sao này là 4,5 tỉ tỉ năm và đã tiến hóa thành một ngôi sao khổng lồ loại K5-III. Hiện nó đang ở trong nhánh sao khổng lồ đỏ. Khối lượng của nó gấp 1,2 lần khối lượng mặt trời, sau khi tiêu thụ Hydro ở lõi, bán kính của nó gấp 34 lần bán kính mặt trời. Độ sáng của nó là khoảng gấp 323 lần độ sáng của mặt trời và nhiệt độ hiệu dụng của quang cầu của nó là 4211 Kelvin.

Vào năm 2017, một hành tinh tên là HD 113996 b được tìm thấy là quay quanh nó thông qua phương pháp vân tốc hướng tâm. Khối lượng của hành tinh này xấp xỉ khoảng 6.3 ± 1.0 khối lượng Sao Mộc. Trục lớn của nó có kích thước là 1.6 ± 0.1 đơn vị thiên văn. Chu kì quỹ đạo của nó là 610.2 ± 3.8 ngày và độ lệch tâm của nó là 0.28 ± 0.12.

Dữ liệu hiện tại
Theo như quan sát, đây là ngôi sao nằm trong chòm sao Hậu Phát và dưới đây là một số dữ liệu khác:

Xích kinh

Độ nghiêng

Cấp sao biểu kiến 4.80 ± 0.02

Cấp sao tuyệt đối −0.04

Giá trị thị sai 9.84 ± 0.22

Tham khảo

Chòm sao Hậu Phát


title: Nicanor de Carvalho

text:
Nicanor de Carvalho (sinh ngày 9 tháng 2 năm 1947) là một huấn luyện viên và cựu cầu thủ bóng đá người Brasil.

Sự nghiệp Huấn luyện viên
Nicanor de Carvalho đã dẫn dắt Corinthians, Atlético Paranaense, Coritiba, Santos, Bellmare Hiratsuka, Kashiwa Reysol, Verdy Kawasaki và Botafogo.

Tham khảo

Sinh năm 1947
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Brasil


title: Cold War

text:
Cold War là một game hành động lén lút lấy bối cảnh chiến tranh Lạnh được phát triển bởi nhà phát triển của Séc là Mindware Studios và DreamCatcher Games phát hành vào năm 2005 (Linux Game Publishing dành cho Linux). rò chơi tương tự như dòng game Tom Clancy's Splinter Cell về việc sử dụng hệ thống của lối chơi hành động lén lút. Game có chút sự khác biệt là nhờ bổ sung thêm hệ thống phát minh vật dụng mà người chơi có thể sử dụng những món đồ dường như vô ích để tạo các loại công cụ và vũ khí mới. Ngoài ra, câu chuyện trong game tập trung vào một phóng viên dân sự, vì vậy không có những bước di chuyển cực kỳ sôi động dành cho người chơi. Một khía cạnh khác của trò chơi là người chơi có thể có nhiều cách tiếp cận khác nhau để giành chiến thắng trong game.

Cốt truyện
Cold War diễn ra vào năm 1986 và kể về câu chuyện của một nhà báo tự do Matthew Carter đang bị vướng vào một âm mưu quốc tế nhằm kiểm soát Liên Xô. Mười hai giờ sau khi đặt chân đến Moskva với hy vọng thu thập tài liệu cho một câu chuyện đoạt Giải Pulitzer, anh chàng nhà báo bổng dưng bị quẳng vào nhà tù chính trị của KGB với tội danh mưu toan ám sát tổng thống. Không biết nguyên nhân vì sao, thế nhưng có một nữ đặc vụ không rõ danh tính đã cố tính đặt một chiếc máy ảnh X-Ray nguyên mẫu nhằm thay thế chiếc máy ảnh gốc của anh. Carter đã để ý thiết bị vô danh này và quyết định chụp ảnh một bình cứu lửa để thử nghiệm, nhưng các hóa chất trong bột đèn flash làm cho vật thể phát nổ, khiến anh có thể nhìn thấy các vệ sĩ. Bên trong nhà tù, Carter tình cờ gặp được một điệp viên Liên Xô cũ đồng ý đi cùng anh. Hai người trốn thoát được bằng cách sử dụng một đường hầm để đi đến khu vực bên ngoài nhà tù. Qua từng cuộc điều tra, điệp viên này đã giúp Carter bằng cách trợ giúp anh thoát khỏi âm mưu thâm hiểm. Chỉ sử dụng vũ khí thu hồi và các thiết bị ngẫu hứng, bây giờ Carter phải trốn tránh hoặc vượt qua lực lượng tinh nhuệ của quân đội Liên Xô và làm thất bại âm mưu này trước khi bị đưa đến một trại tù ở Siberia hoặc bị giết.

Đón nhận
Các phiên bản PC và Xbox đã nhận được các bài đánh giá "hỗn hợp" theo trang web tổng hợp kết quả đánh giá Metacritic. Phiên bản Linux nhận được nhiều nhận xét tích cực hơn, với Phoronix cho biết trò chơi này "thực sự là hiện tượng" và rằng đó là "một trong những game bắn súng chơi đơn duy nhất mà chúng tôi từng chơi trên Linux." LinuxGames đã trao cho game số điểm 8.5/10, bình luận rằng tựa game này là "trải nghiệm chơi game thú vị nhất của Linux trong năm 2006." PC Burn "thật lòng" đã đề nghị phiên bản Linux của trò chơi đáng giá hơn nhiều.

Chú thích
Mặc dù trò chơi đề cập đến nhà lãnh đạo Liên Xô như là "tổng thống", nhưng không có chức danh như vậy ở Liên Xô vào năm 1986. Nguyên thủ quốc gia Liên Xô trên danh nghĩa là Chủ tịch Đoàn chủ tịch Xô viết Tối cao Liên Xô, trong khi người cai trị trên thực tế của đất nước này với quyền lực thực sự lớn nhất là Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô. Vào thời điểm đó là Andrei Gromyko và Mikhail Gorbachev.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trò chơi điện tử năm 2005
Trò chơi Xbox
Trò chơi trên macOS
Trò chơi trên Windows
Trò chơi trên Linux
Trò chơi điện tử Chiến tranh Lạnh
Trò chơi hành động lén lút
Trò chơi điện tử được phát triển tại Cộng hòa Séc
Trò chơi điện tử lấy bối cảnh tại Liên Xô
Trò chơi DreamCatcher Interactive


title: Scopula inustata

text:
Scopula inustata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

I


title: Euphyia plenitaeniata

text:
Euphyia plenitaeniata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

P


title: Lý Hiền Ngọc

text:
Lý Hiền Ngọc (tiếng Trung Quốc: 李贤玉, bính âm Hán ngữ: Lǐ Xián Yù; tiếng Triều Tiên: 리현옥, sinh tháng 4 năm 1965), là một quân nhân và là một chuyên gia tên lửa người Trung Quốc gốc Triều Tiên. Cô phục vụ với tư cách là Giám đốc của một viện nghiên cứu thuộc Học viện nghiên cứu lực lượng tên lửa quân đội giải phóng nhân dân Trung Hoa và hiện giữ cấp bậc thiếu tướng. Cô là một học giả của Học viện Kỹ thuật Trung Quốc.

Cô là đảng viên của Đảng Cộng sản Trung Quốc, và là thành viên của Viện sĩ Viện Kiến trúc Trung Quốc.

Thời trẻ
Lý sinh tháng 4 năm 1965 trong một gia đình dân tộc Triều Tiên (Trung Quốc) tại địa cấp thị Mẫu Đơn Giang, tỉnh Hắc Long Giang. Cha của cô là một kỹ sư và mẹ cô là một kế toán doanh nghiệp.

Sau khi hoàn thành lớp 11 vào năm 1982, cô đã tham dự kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia sớm hơn một năm và đạt điểm cao nhất ở tỉnh Hắc Long Giang, Trung Quốc, quê hương cô. Cô được nhận vào Đại học Bắc Kinh theo học chuyên ngành vật lý vô tuyến. Cô có bằng cử nhân năm 1986 và bằng thạc sĩ vào tháng 7 năm 1990.

Sự nghiệp
Năm 1990, Lý gia nhập Lực lượng Pháo binh thứ hai là lực lượng tên lửa chiến lược liên lục địa của Trung Quốc. Lực lượng Pháo binh thứ hai của cô đã khởi xướng một dự án tự động hóa thông tin và chỉ huy vào năm 1992 bởi sự ảnh hưởng của Hoa Kỳ trong việc sử dụng các loại vụ khí công nghệ cao trong Chiến tranh Vùng Vịnh. Lý tham gia dự án với tư cách là thành viên trẻ nhất và được giao nhiệm vụ phát triển khung mạng và hệ thống truyền dữ liệu thời gian thực. Vào mùa hè năm 1995, hệ thống này đã được đưa vào thử nghiệm thành công trong một cuộc tập trận quân sự. Nó đã giành được Huân chương Hạng hai về Tiến bộ Khoa học và Công nghệ của Giải phóng quân Nhân dân Trung Quốc.

Sau khi Chiến tranh Iraq nổ ra vào năm 2003, quân đội Mỹ một lần nữa chứng minh lợi thế trong việc ứng dụng công nghệ thông tin trên chiến trường và Lực lượng Pháo binh thứ hai của cô quyết định phát triển một hệ thống chỉ huy di động. Lý được bổ nhiệm làm kỹ sư trưởng của một viện nghiên cứu của lực lượng tên lửa, cô đã được giao phụ trách dự án này. Năm 2006, hệ thống này đã vượt qua các bài kiểm tra chất lượng trong một cuộc tập trận quân sự, và chỉ huy của Lực lượng Pháo binh thứ hai đã ca ngợi Lý là "ngang hàng với một số chỉ huy lữ đoàn cộng lại". Hệ thống tên lửa này đã được trao Giải thưởng Tiến bộ Khoa học và Công nghệ Nhà nước hạng 2.

Vào ngày 6 tháng 7 năm 2015, Lý được phong quân hàm thiếu tướng (shaojiang), và trở thành nữ tướng đầu tiên và duy nhất của Lực lượng Pháo binh thứ hai, sau này đã trở thành Lực lượng Tên lửa Quân đội Giải phóng Nhân dân (PLARF) vào cuối năm đó. Cô hiện là giám đốc của một .

Lý là đại biểu của Đại hội nhân dân toàn quốc lần thứ 9 và lần thứ 12 của Cộng hòa Nhân Dân Trung Hoa. Vào tháng 1 năm 2018, cô đã trở thành thành viên của Ủy ban Quốc gia trong Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc lần thứ 13. Vào tháng 11 năm 2019, cô được bầu làm học giả danh dự của Học viện Kỹ thuật Trung Quốc.

Đời tư
Cô đã kết hôn và có một đứa con trai.

Chú thích

Cựu sinh viên Đại học Bắc Kinh
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1965


title: Đại học Washington

text:
Viện Đại học Washington hoặc Đại học Washington (thường được gọi tắt là UW, Washington, hoặc U-Dub) là một viện đại học nghiên cứu công lập tại Seattle, tiểu bang Washington.

Thành lập năm 1861, Washington là một trong những viện đại học lâu đời và lớn nhất ở bờ Tây Hoa Kỳ. Nó được thành lập lần đầu tiên ở trung tâm thành phố Seattle một thập kỷ sau khi thành phố được thành lập nhằm hỗ trợ sự phát triển kinh tế của Seattle. Ngày nay, khuôn viên chính của trường nằm tại Seattle rộng đến 703 mẫu Anh, tọa lạc trên Montlake Cut thuộc khu vực Puget Sound của vùng đô thị Pacific Northwest. Trường cũng đã được mở rộng thêm hai cơ sở khác ở Tacoma và Bothell. Nhìn chung, UW bao gồm hơn 500 tòa nhà trải dài hơn 185 hecta và bao gồm một trong những hệ thống thư viện lớn nhất thế giới với hơn 26 thư viện đại học, cũng như Tháp UW, các giảng đường, trung tâm nghệ thuật, bảo tàng, phòng thí nghiệm, sân vận động và trung tâm hội nghị. Đại học Washington cấp bằng cử nhân, thạc sĩ và tiến sĩ thông qua 140 phòng ban ở các trường cao đẳng và trường khác nhau. Mỗi năm có khoảng 46.000 sinh viên ghi danh tại trường. Trường hoạt động trên một hệ thống tính theo từng quý.

Washington là viện đại học tốt thứ 6 trên thế giới theo US News & World Report. Trường cũng được ARWU xếp thứ 17 thế giới về chất lượng giảng dạy và đào tạo. Vào năm 2023, Times Higher Education (THE) đã xếp Washington là đại học tốt thứ 26 thế giới và hạng 24 về độ nổi tiếng trên thế giới. Viện đại học Washington là một thành viên của Hiệp hội Viện Đại học Bắc Mỹ và "Public Ivy" từ năm 2001. Trường đã được Quỹ Carnegie phân loại vào nhóm R1 (hoạt động nghiên cứu rất cao).  Trong năm tài chính 2015, UW đã nhận được khoản tài trợ nghiên cứu gần 1,2 tỷ đô la, lớn thứ 3 trong số tất cả các trường đại học ở Hoa Kỳ. Là cơ sở nghiên cứu hàng đầu của sáu trường đại học công lập ở tiểu bang Washington, trường được biết đến với các nghiên cứu về y khoa, khoa học máy tính và các chương trình kỹ thuật máy tính có tính cạnh tranh cao. Ngoài ra, Đại học Washington vẫn tiếp tục được hưởng lợi từ những mối quan hệ lịch sử sâu sắc và những hợp tác lớn với nhiều công ty khổng lồ trong khu vực như Microsoft, Amazon, Boeing, Nintendo. 22 đội thể thao của đội này cũng có tính cạnh tranh cao, cạnh tranh với tư cách là Huskies trong Hội nghị Pac-12 của giải NCAA, đại diện cho Hoa Kỳ tại Thế vận hội.

Đại học có liên kết với nhiều cựu sinh viên và giảng viên nổi tiếng, bao gồm nhiều người đoạt giải Nobel, giải Pulitzer, học giả Fulbright, học giả Rhodes, học giả Marshall, và nhiều thành viên của các viện nghiên cứu nổi tiếng.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 University of Washington Athletics website
 A College of Fisheries: The University of Washington Operates a Unique Department for the Study of Commercial Fishing, Pacific Marine Review, 1921
 University of Washington Libraries Digital Collections – Calvin F. Todd Photographs Collection includes images from 1905 to 1930 of the University of Washington campus and scenes from Seattle including the waterfront, various buildings especially apartments, regrading activities, and the Pike Place Market.
 University of Washington Libraries Digital Collections – University of Washington Campus Photographs Photographs reflecting the early history of the University of Washington campus from its beginnings as the Territorial University through its establishment at its present site on the shores of Lake Washington. The database documents student activities, buildings, departments, and athletics.

Giáo dục năm 1861
Tổ chức thành lập năm 1861
Viện nghiên cứu ở Seattle
Đại học công lập Hoa Kỳ
Trường đại học và cao đẳng ở Seattle
Trường đại học và cao đẳng ở Washington (tiểu bang)
Lãnh thổ Washington 1861


title: Alan Kelley

text:
Alan Kelley (sinh ngày 24 tháng 12 năm 1952) là một cựu cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Anh thi đấu ở vị trí Hậu vệ (bóng đá)|hậu vệ biên]]. Kelley, thi đấu ở cả Anh và Mỹ, có hơn 150 lần ra sân trong sự nghiệp.

Sự nghiệp
Sinh ra ở Bootle, Kelley thi đấu ở Football League cho Southport và Crewe Alexandra, và ở North American Soccer League cho Los Angeles Aztecs, San Diego Sockers và California Surf. Ông thi đấu cho California Sunshine và Cleveland Cobras của American Soccer League. Kelley cũng trải qua nhiều năm ở Major Indoor Soccer League thi đấu cho Philadelphia Fever và Los Angeles Lazers. Trong những năm gần đây, ông là trợ lý huấn luyện viên đại học và huấn luyện viên trường phổ thông của vùng South Bay của Los Angeles County phía nam California.

Liên kết ngoài
Profile at Post War English & Scottish Football League A - Z Player's Transfer Database
NASL/MISL/ASL career stats
NASL indoor stats

Tham khảo

Sinh năm 1952
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Anh
Cầu thủ bóng đá English Football League
Cầu thủ bóng đá Southport F.C.
Cầu thủ bóng đá Crewe Alexandra F.C.
Cầu thủ bóng đá American Soccer League (1933-1983)
Cầu thủ bóng đá California Sunshine
Cầu thủ bóng đá Cleveland Cobras
Cầu thủ bóng đá North American Soccer League (1968-1984)
Cầu thủ bóng đá California Surf
Cầu thủ bóng đá Los Angeles Aztecs
Cầu thủ bóng đá San Diego Sockers (NASL)
Cầu thủ bóng đá Major Indoor Soccer League (1978-1992)
Cầu thủ bóng đá Los Angeles Lazers
Cầu thủ bóng đá Philadelphia Fever (MISL)
Hậu vệ biên bóng đá
Cầu thủ bóng đá Anh ở Hoa Kỳ
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Hoa Kỳ
Cầu thủ bóng đá Anh ở nước ngoài
Vận động viên Bootle
Cầu thủ bóng đá nước ngoài tại Hoa Kỳ


title: Thánh đường Thánh Gioan Baotixita, Przemyśl

text:
Thánh đường Thánh Gioan Baotixita Công giáo Hy Lạp ở Przemyśl đóng vai trò là nhà thờ mẹ của Công giáo Hy Lạp Ucraina của Peremyshl-Warsaw. Nó nằm ở Ulica Katedralna ở Przemyśl, miền nam Ba Lan.

Nhà thờ được xây dựng vào thế kỷ 17 theo lệnh của Dòng Tên và dành riêng cho Thánh Ignatius. Sau khi Przemyśl rơi vào sự cai trị của Áo và sự đàn áp trật tự vào năm 1773, nó dần dần bị hủy hoại và năm 1820 bị người Áo đóng cửa và biến thành một nhà kho. Với việc dân chủ hóa dần dần khu vực này, trong nửa sau của kế hoạch thế kỷ 19, các công việc đã xuất hiện để khôi phục nhà thờ, cuối cùng được thực hiện vào năm 1903 và năm 1904, nhà thờ Dòng Tên cũ đã được xem xét lại vào năm 1904 với tư cách là Thánh Tâm Giêsu. Sau Thế chiến II, nó phục vụ như một nhà thờ đồn trú và cũng đã dâng Thánh lễ hàng tuần trong Nghi thức Byzantine cho người Công giáo Ukraine có nhà thờ bị chính quyền cộng sản đóng cửa.

Năm 1991, nhà thờ là một cuộc tranh cãi, khi Giáo hội Công giáo La Mã (với sự giám sát cá nhân của giáo hoàng Gioan Phaolô II) đã quyết định quyên tặng tòa nhà cho dân số Công giáo Hy Lạp ở Przemyśl, để phục vụ như là nhà thờ của Archeparchy ở Peremyshl-Warsaw thay cho Nhà thờ Carmelite, sau Thế chiến II đã trở lại Carmelites. Sau quyết định này, những người theo chủ nghĩa dân tộc Ba Lan địa phương đã phong tỏa lối vào Nhà thờ Công giáo Hy Lạp và tổ chức một cuộc tuyệt thực. Sau vài tuần tranh luận và đàm phán họ đã bỏ cuộc.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Parafia Archikatedralna p.w. św. Jana Chrzciciela w Przemyślu
 Klasztor i Kościół Jezuitów /dawniej kościół p.w. Najświętszego Serca Jezusowego/

Nhà thờ tại Ba Lan


title: Spilarctia styx

text:
Spilarctia styx là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Spilarctia


title: Ẩm thực Montenegro

text:
Ẩm  thực Montenegro là kết quả của vị trí địa lý và bề dài lịch sử của Montenegro.

Khái quát
Các món truyền thống của Montenegro, và vùng bờ biển Adriatic của nó có hương vị Ý đặc trưng thể hiện ở cách làm bánh mì, cách thịt được ướp muối hoặc làm khô, cách làm pho mát, rượu vang, và spirit, cách làm xúp và món hầm (čorba), polenta, ớt nhồi, thịt viên, priganice (đồ chiên), raštan, vv.

Ảnh hưởng lớn thứ hai đến từ Levant và Thổ Nhĩ Kỳ: sarma, musaka, pilav, pita, gibanica, burek, ćevapi, kebab, đuveč, và các loại đồ ngọt Thổ Nhĩ Kỳ như baklava và tulumba, vv.

Các món Hungary bao gồm goulash và sataraš cũng rất phổ biến.

Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng, ẩm thực Croatia hầu như có ảnh hưởng về đồ tráng miệng. Bánh kếp, bánh doughnut, mứt, rất nhiều loại bánh quy và bánh ngọt, tất cả đều làm tăng tỷ lệ vòng hai của người Montenegro. Bánh mì kiểu Vienna là loại bánh mì phổ biến nhất trong các cửa hàng.

Ẩm thực Montenegro cũng thay đổi theo vùng: ẩm thực ở vùng ven biển khác với ở vùng cao phía Bắc. Vùng ven biển theo truyền thống là đại diện cho ẩm thực Địa Trung Hải, với hải sản là món ăn phổ biến.

Món ăn phổ biến

Bánh mì
Loại bánh mì được làm đại nhà ở Montenegro giống nhất với loại bánh mì được biết đến ở Ý là Pane di Casa. Nó được dùng làm bữa ăn hàng ngày.
 Ječmeni (Bánh mì đại mạch)
 Ražani (Bánh mì đen)
 Pšenični (Bánh mì nâu)
 Rumetinov (Bánh mì bắp)

Bữa sáng

 Cicvara - Bột bắp hầm với kaymak (muối sau đó ép trong kem tươi) và čvarci (thịt muối cắt nhỏ).
 Gibanica với sữa chua hoặc kisjelo mlijeko (sữa bơ).
 Popara
 Bánh mì với kajmak

Súp/canh
Tiếng Motenegro có phân biệt súp và canh (supa, phát âm ), một loại súp hoặc món hầm (čorba, phát âm ), và một loại giống cháo yến mạch (kaša, pronounced ). Súp hoặc canh thường được dùng làm món đầu tên trong bữa tối:
 Kokošija Supa (nước dùng gà)
 Goveđa/Juneća/Teleća Supa (nước dùng bò/bê)
 Jagnjeća Supa (nước dùng cừu)
Theo truyền thống, sau khi nước dùng được làm, một nắm gạo được thêm vào nồi để làm cho súp có chất hơn. Ngày nay, pasta đã trở thành nguyên liệu thêm vào được ưa thích hơn.
 Čorba od koprive (sôđơ tầm ma gốc lạ)
 Čorba od koprive sa sirom (sôđơ tầm ma gốc lạ với pho mát)
 Čobanska krem supa od vrganja (súp kem sữa cừu với nấm ăn (boletus))
 Otkos čorba (sôđơ Otkos)
 Čorba od crnjaka (sôđơ hành tây đen)
 Ječmena kaša sa pečurkama (cháo đại mạch với nấm)
 Kaša sa pečurkama (cháo yến mạch nấm)
 Kaša od rezanaca (cháo yến mạch mì sợi)

Món chính
 Kuvani Brav (cừu luộc), khá giống Irish stew.
 Brav u Mlijeku (cừ nấu trong sữa), một món ăn quốc gia của Albania đến từ Montenegro.
 Kačamak (Polenta), khoai tây trộn bơ và bột ngô trong kaymak (kem muối tươi), dùng với sữa lạnh, sữa bơ hoặc sữa chua.
 Kuvana Krtola (boiled potato halves), served with cold jogurt, cheese or fresh cream.
 Ukljeva (cá mương hun khói và khô)
 Krap: cá hun khói (cá chép tươi và hun khói, từ hồ Skadar (Skadarsko jezero)).
 Pastrva (cá hồi chấm nước ngọt)
 Raštan - một loại rau hơi đắng có màu xanh lá cây sẫm thuộc họ cải bắp, giống với cavolo nero của Ý, nó đã được trồng ở vùng này từ hơn 2.000 năm trước. Nó được nấu thành món hầm ngon với sườn lợn hoặc chân giò.
 Zelje u kokote na kastradinu - bắp cải nấu với thịt cừu khô và hun khói.
 Japraci - Dolma làm với lá raštan, dùng với khoai tây nghiền.
 Čorbast Pasulj - Đậu hầm với sườn hun khói và các loại salami và xúc xích. Nó khá giống với cassoulet của Pháp, fabada, và feijoada từ ẩm thực Iberia.
 Maune (quả đậu non hầm).
 Grašak (Đậu Hà Lan và thịt bò hầm).
 Balšića tava - thịt bê chiên với sự kết hợp của các loại rau và các sản phẩm từ sữa.
 Paštrovski makaruli - một loại macaroni làm tại nhà với dầu ô liu và pho mát ngâm nước muối.

Món ăn hải sản
 Lignje (mực)
 Salata od hobotnice (bạch tuộc)
 Tunj (cá ngừ)
 Škampi (tôm)
 Mušle (các loại trai phổ biến)
 Risotto đen (với mực nang)

Salad
Những món salad phổ biến nhất thường được dùng tại nhà ở Montenegro:
 Pamidora Salata (salad cà chua) - giống với Bruschetta phủ với: cà chua, hành tây, dầu ô liu, và muối hột.
 Zelena Salata (salad rau) - xà lách và Hành lá, với dầu ô liu, muối và xốt giấm.
 Ajvar (gia vị ớt chiên hoặc rang)
 Kisjelo Zelje (dưa cải Đức)
 Barske masline - ô liu làm tại nhà

Món tráng miệng
Một miếng trái cây theo mùa là cách phổ biến nhất để kết thúc một bữa ăn. Loại đồ ngọt đúng kiểu thường được phục vụ riêng trong thời gian uống cà phê
 Priganice (Bánh doughnut) chiên với mật ong, pho mát, hoặc mứt.
 Sundried sung với hạt óc chó và mật ong.
 Oris na vareniku (pudding gạo)
 Slatko od Dunja - gia vị Mộc qua Kavkaz
 Džem od Šljiva - mứt mận
 Sok od Šipka (xi rô lựu) - xi rô lựu làm tại nhà từ lựu dại mọc khắp nơi ở nửa phía nam của Montenegro, có thể tìm thấy ở hầu hết tất cả mọi nhà.

Sản phẩm sữa
 Kisjelo mlijeko - sữa bơ
 Sữa chua - sữa chua
 Pavlaka (hoặc Pavlaka) - kem chua làm tại nhà
 Maslo - bơ làm tại nhà

Pho mát
 Njeguški sir - loại pho mát đặc biệt được bảo quản trong dầu.
 Pljevaljski sir - pho mát già muối từ sữa bò.
 Skorup - kem cottage muối
 Durmitorski Skorup - một loại kem cottage muối từ núi Durmitor.
 Pivski Skorup - một loại kem cottage muối từ vùng Piva.
 Cijeli Sir- một loại pho mát làm từ sữa không đun.
 Prljo - một loại pho mát làm từ sữa gầy.
 Žetica - một loại pho mát làm từ sữa không đun.
 Buča - một loại pho mát làm từ sữa không đun.

Pita
 Sukača (gužvara) - bánh pastry hoặc pie làm bằng cáhc chế biến gọi là "crowding".
 Koturača (hình bánh xe) (làm từ lúa mì nội địa)
 Pita izljevuša (Brkanica) - bánh pastry làm với cách chế biến gọi là "đúc khuôn".
 Zeljanica (bánh pastry làm với các loại rau thơm)
 Heljdija

Các món ăn khác

Bữa sáng
 Burek - là món ăn nhanh phổ biến nhất ở đất nước này.

Món chính
 Punjene paprike - ớt nhồi (với các loại nhân khác nhau)
 Ćufte - thịt viên
 Đuveč (rau nấu, giống với ratatouille)
 Musaka od Krtola (moussaka khoai tây với thịt băm)
 Sarma - dưa cải Đức cuộn có nhân thịt lợn băm và cơm, dùng với khoai tây khiền.
 Pilav
 Gulaš (món hầm), dùng với khoai tây nghiền.
 Sataraš (rau băm và nướng)
 Risotto
 Thịt quay - phổ biến nhất là thịt lợn và thịt cừu.

Món tráng miệng
 Padobranci
 Baklava - phiên bản Montenegro có nho khô và hạt óc chó băm nhỏ.
 Tulumba, giống với hình dáng của churro, được nhúng vào xi rô ngọt như baklava.
 Krempita, giống với vani thái
 Šampita
 Domaca Torta - torte làm tại nhà
 Španski Vjetar
 Čupava Kata
 Lenja Pita
 Keks Torta (torte bánh quy)
 Štrudla - Strudel táo
 Palačinke - Bánh kếp
 Krofne (Bánh doughnut) với mứt ở giữa.

Món nướng (Roštilj)
 Các món ăn nhanh có giá cả phải chăng:
 Ćevapi
 Pljeskavica, là dạng địa phương của hamburger.
 Ražnjići

Đồ uống

Không có cồn
Loại đồ uống không có cồn phổ biến nhất ở các gia đình tại Montenegro là xi rô lựu. Cà phê Thổ Nhĩ Kỳ là thứ gần như không thể tránh khỏi trong bất cứ cuộc học ngắn hoặc cuộc gặp mặt nào.
 Kisjela voda (nước khoáng)
 Sok od Drenjina i Drenjinava Voda - Nước ép và xi rô anh đào Cornelia
 Cà phê Thổ Nhĩ Kỳ
 Espresso
 Sok od Šipka (xi rô lựu)
 Sok od Grožđa (xi rô nho)
 Boza
 Mezgra (Beech cream)

Xem thêm
 Montenegro

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Traditional Cuisine of  Durmitor Mountain in Montenegro.
 Montenegro Food and Drink

 Ẩm thực Montenegro

Ẩm thực Montenegro
Văn hóa Montenegro


title: Trần Văn Tuân (thẩm phán)

text:
Trần Văn Tuân (sinh ngày 10 tháng 9 năm 1962) là một Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao Việt Nam. Ông hiện là Phó Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội. Ông từng là Trưởng ban Ban Thư ký Tòa án nhân dân tối cao.

Sự nghiệp
Trước ngày 27/12/2012, ông là Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao Việt Nam, công tác ở Tòa Dân sự Tòa án nhân dân tối cao. Còn theo VOV và báo Pháp luật online, thì tháng 4 năm 2017, ông chỉ là Thẩm phán cao cấp.

Ngày 27/12/2012, ông được Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Trương Hòa Bình bổ nhiệm chức Phó Trưởng ban Ban Thư ký Tòa án nhân dân tối cao theo Quyết định số 3270/QĐ-TCCB. Trưởng ban Thư ký Tòa án nhân dân tối cao là ông Lý Khánh Hồng.

Ngày 29/12/2014, từ chức vụ Phó Trưởng ban Ban Thư ký Tòa án nhân dân tối cao, ông được Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Trương Hòa Bình giao phụ trách Ban Thư ký Tòa án nhân dân tối cao cho đến khi có quyết định bổ nhiệm Trưởng ban Ban Thư ký Tòa án nhân dân tối cao (Quyết định số 2395/QĐ-TCCB). Cùng ngày, ông Lý Khánh Hồng đã thôi giữ chức vụ Trưởng ban Ban Thư ký Tòa án nhân dân tối cao (theo Quyết định số 2391/QĐ-TCCB, ngày 29/12/2014) để giữ chức vụ Chánh tòa Tòa dân sự Tòa án nhân dân tối cao từ 29/12/2014.

Ngày 11 tháng 3 năm 2015, ông được ông Trương Hòa Bình, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao bổ nhiệm giữ chức Trưởng ban Ban Thư ký Tòa án nhân dân tối cao, thời hạn 5 năm.

Ngày 12 tháng 8 năm 2015, ông được Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Trương Hòa Bình bổ nhiệm chức vụ Phó Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội.

Tham khảo

Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao Việt Nam
Trưởng ban Ban Thư ký Tòa án nhân dân tối cao Việt Nam
Phó Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội
Thành viên Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội


title: Fidelia villosa

text:
Fidelia villosa là một loài ong trong họ Megachilidae. Loài này được  miêu tả khoa học đầu tiên năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

villosa
Động vật được mô tả năm 1902


title: Ommata ruficollis

text:
Ommata ruficollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Ommata


title: Dexia seticincta

text:
Dexia seticincta là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Dexia


title: Moneta plenicolor

text:
Moneta plenicolor là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Moneta (Geometridae)


title: Bồ bốt Bạch Mã

text:
Bồ bốt Bạch Mã (danh pháp khoa học: Popowia bachmaensis) là một loài thực vật thuộc họ Annonaceae. Đây là loài bản địa của Việt Nam. Mẫu vật thu tại Vườn quốc gia Bạch Mã, ở cao độ 485 m.

Từ nguyên
Tính từ định danh lấy theo tên núi Bạch Mã.

Phân bố
Mọc trong rừng thường xanh thứ cấp trên sườn đồi, ở cao độ đến 500 m.

Mô tả
Cây bụi, cao 30–60 cm. Cành non phớt lông tơ màu nâu vàng, nhẵn nhụi, ánh đen. Lá mọc xen kẽ; cuống lá dài 1,8–3 mm, phớt lông tơ; phiến lá từ hình elip đến hình trứng ngược, kích thước (3,7-)4,6-10,8(15) x 2,0-5,6 cm, tỷ lệ dài/rộng 1,7-2,5(-3,2). đáy lá tù, thường không đối xứng, nhọn đỉnh, mũi nhọn dài đến 1,4 cm, mép lá nguyên, có lông mịn, dạng giấy, màu xanh lục xám đến màu nâu đen phía gần trục, màu xanh lục nhạt hay xanh lục xám hoặc màu nâu xám phía xa trục, có hột nhỏ, có lông tơ trên cả hai mặt khi còn non, nhẵn nhụi khi già; gân giữa nổi rõ phía xa trục, có lông tơ trên cả hai mặt; gân thứ cấp 7-11 đôi, tỏa ra ở góc 45-55 độ từ gân giữa, nổi rõ phía xa trục khi khô, có lông tơ trên cả hai mặt; gân tam cấp mờ nhạt, dạng hình thang hay mắt lưới. Cụm hoa mọc ngoài nách lá hoặc đối diện lá, dạng chùm gồm 1-3 hoa. Cuống hoa dài 2-3,5 mm, phớt lông tơ, lá bắc hình tam giác, dài khoảng 1 mm, rộng khoảng 0,5 mm, phía ngoài và mép có lông tơ màu nâu, phía trong nhẵn nhụi, các lá bắc con sớm rụng. Lá đài 3, hình trứng rộng, khoảng 3 × 3 mm, phía ngoài có lông tơ, phía trong nhẵn nhụi. Cánh hoa 6, màu trắng; các cánh hoa bên ngoài hình trứng-tam giác, khoảng 2,7 × 1,5 mm, phía ngoài có lông tơ, phía trong nhẵn nhụi; các cánh hoa bên trong hình trứng-tam giác hẹp, khoảng 6 × 3,2 mm, lông tơ trên cả hai mặt trừ phần dưới mé trong. Nhị 22 mỗi hoa, hình chóp cụt ngược, khoảng 1,1 × 0,8 mm, nhẵn nhụi, mô liên kết cắt ngắn, phẳng đỉnh hoặc hơi lõm, dài khoảng 0,1-0,2 mm; bao phấn dài khoảng 0,7 mm. Lá noãn 6 mỗi hoa, dài khoảng 2,1 mm, nhẵn nhụi; đầu nhụy dài khoảng 1,1 mm, nhẵn nhụi; nhụy và vòi nhụy giả hình nón ngược, kích thước khoảng 1 × 0,7 mm. Cuống quả chưa thuần thục dài khoảng 3,5-4.0 mm, lông tơ màu nâu đỏ; đơn quả 3, tròn, đường kính khoảng 2,2 mm, lông tơ ngắn màu trắng, trở thành nâu đen khi khô. Hạt 1 mỗi đơn quả, dài khoảng 1,5 mm, màu nâu đỏ, nhẵn nhụi, nhăn nheo khi khô. Hoa thuần thục và quả non thu được trong tháng 5.

Chú thích

Tham khảo

Thực vật Việt Nam
B
Thực vật được mô tả năm 2016


title: Hiệp hội Taekwondo Hàn Quốc

text:
Hiệp hội Taekwondo Hàn Quốc(Hangul: 한국 태권도 협회; Hanja: 韓國 跆拳道 協會; Hán-Việt: Hàn Quốc đài quyền đạo hiệp hội; tiếng Anh: Korea Taekwondo Association, viết tắt: KTA), tên gốc là Hiệp hội Đường thủ đạo Hàn Quốc (Hanja: 韓國唐手道協會, Hán-Việt: Hàn Quốc đường thủ đạo hiệp hội; tiếng Anh: Korea Tang Soo Do Association (1961)), là tổ chức taekwondo đầu tiên. Tổ chức này thành lập năm 1959, dù các nguồn chính thức phía Hàn Quốc cho rằng thành lập năm 1961. Vào năm 1966, một số thành viên của KTA, do Choi Hong Hi (H. H. Choi) dẫn đầu, đã tách khỏi KTA và thành lập International Taekwon-Do Federation (ITF). Kukkiwon và World Taekwondo Federation (WTF) do KTA lập nên vào đầu thập niên 1970. KTA trực thuộc Hội đồng Thể thao Hàn Quốc (Korea Sports Council), có liên kết với Kukkiwon, và là một Hiệp hội Quốc gia Thành viên (Member National Association (MNA)) của WTF. Mục tiêu của hiệp hội này là quảng bá môn võ taekwondo như là một môn thể thao quốc gia bên trong lãnh thổ Hàn Quốc.

Tham khảo

Tổ chức Taekwondo
Các thành viên quốc gia của Liên minh Taekwondo châu Á
Tổ chức có trụ sở ở Seoul
Tổ chức thể thao thành lập năm 1959


title: Procerochasmias gaullei

text:
Procerochasmias gaullei là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Procerochasmias


title: Campoletis longicalcar

text:
Campoletis longicalcar là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Campoletis


title: Stolidodere aurivillii

text:
Stolidodere aurivillii là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Stolidodere


title: Lithophane holophaea

text:
Lithophane holophaea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lithophane


title: Chủ nghĩa tự do bảo thủ

text:
Chủ nghĩa tự do bảo thủ là một biến thể của chủ nghĩa tự do, kết hợp các giá trị và chính sách tự do với lập trường bảo thủ, hoặc đơn giản là đại diện cho cánh hữu của phong trào tự do. Đó là một biến thể tích cực hơn và ít triệt để hơn của chủ nghĩa tự do cổ điển. Các đảng tự do bảo thủ có xu hướng kết hợp các chính sách tự do thị trường với các quan điểm truyền thống hơn về các vấn đề xã hội và đạo đức.    Chủ nghĩa tự do mới cũng được xác định là họ hàng hoặc song sinh với chủ nghĩa tự do bảo thủ, và một số điểm tương đồng tồn tại giữa chủ nghĩa tự do bảo thủ và chủ nghĩa tự do dân tộc.

Tổng quan
"Thay vì theo chủ nghĩa tự do tiến bộ (tức là chủ nghĩa tự do xã hội)," Robert Kraynak, giáo sư tại Đại học Colgate, viết: "những người theo chủ nghĩa bảo thủ dựa trên các nguồn thông tin tiền hiện đại, như triết học cổ điển (với những ý tưởng về đức hạnh, lợi ích chung, và quyền tự nhiên), Kitô giáo (với các ý tưởng về luật tự nhiên, bản chất xã hội của con người và tội lỗi nguyên thủy) và các thể chế cổ xưa (như luật chung, cơ quan doanh nghiệp và hệ thống phân cấp xã hội). Điều này mang lại cho chủ nghĩa tự do của họ một nền tảng bảo thủ. Nó có nghĩa là theo Plato, Aristotle, St. Augustine, St. Thomas Aquinas và Edmund Burke chứ không phải Locke hay Kant; nó thường bao gồm một sự cảm thông sâu sắc đối với chính trị của polis Hy Lạp, Cộng hòa La Mã và các chế độ quân chủ Kitô giáo. Nhưng, như những người theo chủ nghĩa hiện thực, những người theo chủ nghĩa tự do bảo thủ thừa nhận rằng chính trị cổ điển và trung cổ không thể được khôi phục trong thế giới hiện đại. Và, với tư cách là những nhà đạo đức, họ thấy rằng thí nghiệm hiện đại về tự do và tự trị có tác dụng tích cực trong việc nâng cao phẩm giá con người cũng như mở ra (ngay cả giữa văn hóa đại chúng) cho những khát khao siêu việt về vĩnh hằng. Theo cách tốt nhất thực tế của nó, chủ nghĩa tự do bảo thủ thúc đẩy tự do theo lệnh của Thiên Chúa và thiết lập các biện pháp bảo vệ hiến pháp chống lại sự chuyên chế. Nó cho thấy một chế độ tự do dựa trên đạo đức truyền thống và văn hóa Kitô giáo cổ điển là một thành tựu mà chúng ta có thể tự hào, thay vì chỉ đơn thuần là phòng thủ, như những người được ủy thác của nền văn minh phương Tây ".

Trong bối cảnh châu Âu, chủ nghĩa tự do bảo thủ không nên nhầm lẫn với chủ nghĩa bảo thủ tự do, là một biến thể của chủ nghĩa bảo thủ kết hợp quan điểm bảo thủ với các chính sách tự do liên quan đến các vấn đề kinh tế, xã hội và đạo đức. Nguồn gốc của chủ nghĩa tự do bảo thủ sẽ được tìm thấy ở đầu lịch sử của chủ nghĩa tự do. Cho đến hai cuộc chiến tranh thế giới, ở hầu hết các nước châu Âu, giai cấp chính trị được hình thành bởi những người tự do bảo thủ, từ Đức đến Ý. Các sự kiện như Thế chiến I xảy ra sau năm 1917 đã đưa phiên bản tự do cổ điển triệt để hơn sang một loại chủ nghĩa tự do bảo thủ hơn (tức là ôn hòa hơn). Các đảng tự do bảo thủ đã có xu hướng phát triển ở các nước châu Âu nơi không có đảng bảo thủ thế tục mạnh mẽ và nơi mà sự tách biệt giữa nhà thờ và nhà nước ít là vấn đề. Ở những nước đó, nơi các đảng bảo thủ là dân chủ Thiên chúa giáo, thương hiệu tự do bảo thủ này đã phát triển.

Ở Hoa Kỳ, những người theo chủ nghĩa bảo thủ mới có thể được phân loại là những người theo chủ nghĩa tự do bảo thủ, theo Peter Lawler, giáo sư tại Berry College:"Ở Mỹ ngày nay, những người theo chủ nghĩa tự do có trách nhiệm, những người thường được gọi là theo chủ nghĩa bảo thủ mới, nhận thấy rằng chủ nghĩa tự do phụ thuộc vào con người, những người coi trọng trẻ em, yêu nước và tôn giáo.. Những người tự do có trách nhiệm này ca ngợi những thiên hướng phi cá nhân của con người trong nỗ lực nâng đỡ chủ nghĩa tự do. Một trong những khẩu hiệu của họ là 'xã hội học bảo thủ với chính trị tự do'. Những người này nhận ra rằng chính trị của các cá nhân tự do và hợp lý phụ thuộc vào một thế giới xã hội tiền chính trị khác xa với toàn bộ tự do và lý trí nói chung ". Trong bối cảnh Mỹ, chủ nghĩa tự do bảo thủ cũng như chủ nghĩa bảo thủ tự do không nên nhầm lẫn với chủ nghĩa bảo thủ tự do, vốn chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa tự do cánh hữu.

Tham khảo

Thuật ngữ khoa học chính trị
Chủ nghĩa tự do
Chủ nghĩa bảo thủ