title: Chung kết giải vô địch bóng đá châu Âu 2020

text:
Trận chung kết giải vô địch bóng đá châu Âu 2020 là một trận đấu bóng đá được diễn ra vào ngày 11 tháng 7 năm 2021 trên sân vận động Wembley ở Luân Đôn, Anh để xác định đội vô địch của giải vô địch bóng đá châu Âu 2020. Đây là trận chung kết lần thứ 16 của giải vô địch bóng đá châu Âu, một giải đấu được tổ chức bốn năm một lần với sự tranh tài của các đội tuyển bóng đá nam quốc gia của các quốc gia thuộc UEFA để tìm ra nhà vô địch châu Âu. Trận đấu ban đầu được dự định tổ chức vào ngày 12 tháng 7 năm 2020 và đã bị lùi lại do đại dịch COVID-19 tại châu Âu.

Trước khoảng 67,173 khán giả, Ý đã lần thứ hai lên ngôi vô địch châu Âu với chiến thắng 3–2 ở loạt đá luân lưu trước Anh sau khi hai đội hòa nhau 1–1 ở hiệp phụ. Luke Shaw của Anh mở tỷ số ngay ở phút thứ 2 của trận đấu, đây là bàn thắng được ghi nhanh nhất lịch sử các trận chung kết giải vô địch châu Âu, và Leonardo Bonucci, cầu thủ được nhận giải cầu thủ xuất sắc nhất trận đấu, đã gỡ hòa ở giữa hiệp 2. Anh có lợi thế dẫn 2–1 sau hai lượt sút, nhưng ba lượt sút sau đó đã không thành công, dẫn đến việc Ý đã lội ngược dòng để giành chiến thắng 3–2.

Đây là danh hiệu đầu tiên của họ tại giải đấu lớn kể từ giải vô địch bóng đá thế giới 2006 và cũng là danh hiệu vô địch châu Âu đầu tiên kể từ chức vô địch vào năm 1968; sánh ngang với Pháp và chỉ cách Tây Ban Nha và Đức đúng 1 danh hiệu. Anh trở thành nước thứ ba trong thế kỷ 21 thua trận chung kết giải vô địch châu Âu trên sân nhà sau Bồ Đào Nha vào năm 2004 và Pháp vào năm 2016. Sau trận đấu, những cầu thủ sút hỏng loạt sút luân lưu của Anh (Marcus Rashford, Jadon Sancho, và Bukayo Saka) đều đã bị lợi dụng để thực hiện việc phân biệt chủng tộc trên mạng xã hội. Cùng với đó, sự hỗn loạn của một bộ phận cổ động viên và những tai nạn do bạo loạn cũng đã xảy ra trước và sau trận chung kết.

Địa điểm tổ chức

Trận chung kết được tổ chức tại sân vận động Wembley nằm ở Wembley của Khu Brent, London, Anh. Vào ngày 6 tháng 12 năm 2012, UEFA tuyên bố giải đấu năm 2020 sẽ được tổ chức ở nhiều thành phố trên khắp châu Âu để đánh dấu kỷ niệm 60 năm của giải đấu, không có đội chủ nhà nào được lập tức vào thẳng vòng chung kết. Wembley được Ủy ban điều hành UEFA chọn làm địa điểm tổ chức trận bán kết và trận chung kết của giải đấu vào ngày 19 tháng 9 năm 2014, đã được lựa chọn bằng sự đồng thuận sau khi nhà đấu thầu gói chung kết của sân Allianz Arena ở Munich đã rút lui. Sau khi giành được vị trí chủ nhà, họ đã rút lại việc đấu thầu gói tiêu chuẩn của Luân Đôn cho các trận đấu vòng bảng và một trận đấu vòng đấu loại trực tiếp trước đó. Tuy nhiên, Ủy ban điều hành UEFA đã loại Brussels khỏi danh sách thành phố chủ nhà vào ngày 7 tháng 12 năm 2017 vì sự chậm trễ trong việc xây dựng sân Eurostadium. Bốn trận đấu (gồm ba trận vòng bảng, một trận vòng 16 đội) ban đầu dự kiến được tổ chức tại Brussels đã được chuyển về cho Luân Đôn, giúp cho số trận tổ chức trên sân Wembley tăng lên bảy. Sau đó số lượng trận đấu trên sân này đã tăng lên 8, do Dublin đã bị loại khỏi danh sách thành phố chủ nhà vào ngày 23 tháng 4 năm 2021, vì họ không đảm bảo được việc khán giả có thể vào sân vì đại dịch COVID-19, bởi vậy mà trận đấu thuộc vòng 16 đội tổ chức tại đó đã được chuyển về Wembley.

Sân vận động Wembley hiện tại được khai trương vào năm 2007 trên nền của sân vận động trước đây, đã bị phá dỡ từ năm 2002 đến năm 2003. Sân vận động thuộc sở hữu của Hiệp hội bóng đá Anh và là sân vận động quốc gia của đội tuyển Anh. Sân vận động ban đầu, trước đây gọi là sân vận động Empire, đã được khai trương vào năm 1923 và tổ chức một số trận đấu tại giải vô địch bóng đá thế giới 1966, trong đó có trận chung kết nơi mà đội chủ nhà Anh đã đánh bại Tây Đức với tỷ số 4–2 sau hiệp phụ, và giải vô địch bóng đá châu Âu 1996, trong đó có trận chung kết giữa Cộng hòa Séc và Đức. Wembley cũng đã tổ chức tất cả các trận chung kết của Cúp FA kể từ trận chung kết Cúp FA 1923 (trừ các năm 2001–06, khi sân vận động đang được xây dựng lại). Việc tổ chức các trận đấu vòng bán kết và chung kết vẫn được diễn ra sau khi UEFA và chính phủ Anh đã đạt được thỏa thuận về những quy định về cách ly đối với người hâm mộ và các VIP. Sân vận động Puskás Aréna ở Budapest là sân vận động có khả năng lớn nhất để thay thế sân Wembley, nếu sân vận động này không thể tổ chức được trận chung kết. Mặc dù vậy, UEFA vẫn tự tin rằng Wembley có thể tổ chức được trận chung kết. Vào ngày 22 tháng 6, chính phủ Anh đã thay đổi các hạn chế do dịch COVID-19 nhằm cho phép sử dụng 75% sức chứa của sân, đồng nghĩa với việc 60,000 khán giả có thể được tới sân để xem trận chung kết với điều kiện họ có bằng chứng về việc họ đã được xét nghiệm hoặc được tiêm vắc-xin đầy đủ. Quyền lợi đặc biệt này cũng đã được trao cho tối đa 1,000 khán giả bay từ Ý sang để xem trận đấu này. Những điều kiện đặc biệt khác, ví dụ như việc đã được xét nghiệm COVID-19 trước khi nhập cảnh, không ở trong lãnh thổ quốc gia quá 12 tiếng, sử dụng phương tiện chuyên dụng và ngồi ở khu vực riêng biệt tại sân Wembley cũng đã được áp dụng đối với những người hâm mộ từ Ý sang.

Bối cảnh
Trước khi bắt đầu giải đấu, Anh và Ý được coi là hai trong số những ứng cử viên cho chức vô địch của giải đấu này. Họ lần lượt xếp ở các vị trí thứ 4 và thứ 7 trên bảng xếp hạng FIFA được công bố trước giải đấu. Cả hai đã từng giành chức vô địch tại giải vô địch bóng đá thế giới, khi Ý đã vô địch bốn lần, lần gần đây nhất của họ là vào năm 2006, và Anh vô địch một lần vào năm 1966 trên sân nhà. Ý đã giành chức vô địch tại giải vô địch châu Âu vào năm 1968 trên sân nhà, trong khi Anh mới chỉ tới được trận đấu bán kết hai lần. Mặc dù trận chung kết được tổ chức tại Luân Đôn, Ý lại là "đội chủ nhà" vì lý do hành chính.

Trước đây, Ý đã từng vào đến ba trận chung kết của giải vô địch châu Âu; họ đã giành chiến thắng trước Nam Tư vào năm 1968 trên sân nhà sau trận đá lại, thua trước Pháp sau bàn thắng vàng vào năm 2000 ở Hà Lan, và thua trước Tây Ban Nha vào năm 2012 ở Ukraina. Họ bước vào trận chung kết với chuỗi 33 trận bất bại liên tiếp, đó là chuỗi trận bất bại dài thứ ba trong lịch sử bóng đá quốc tế, sau chuỗi 35 trận bất bại của Brasil (1993–1996) và Tây Ban Nha (2007–2009), trận thua cuối cùng của họ là với tỷ số 1–0 trước Bồ Đào Nha ở giải vô địch bóng đá các quốc gia châu Âu 2018-19 vào ngày 10 tháng 9 năm 2018. Ý cũng có chuỗi 27 trận bất bại liên tiếp trên mọi đấu trường, chỉ sau chuỗi 29 trận bất bại của Tây Ban Nha từ 2010 đến 2013.

Anh có lần đầu tiên góp mặt tại trận chung kết của giải vô địch châu Âu, trước đó đã bị loại ở trận bán kết ở hai kỳ, vào năm 1968 (trước Nam Tư) và vào năm 1996 (trước Đức) với tư cách là đội chủ nhà. Trận chung kết này là trận chung kết đầu tiên của Anh tại một giải đấu lớn kể từ khi giành chức vô địch giải vô địch bóng đá thế giới 1966 trên sân nhà, đó là trận chung kết duy nhất trước đây mà họ đã thi đấu. Anh cũng trở thành quốc gia thứ ba của thế kỷ 21 sau Bồ Đào Nha vào năm 2004 và Pháp vào năm 2016 thi đấu trận chung kết giải vô địch châu Âu trên sân nhà; tuy nhiên, cả hai đội chủ nhà trước đây đã để thua trong những trận đấu này lần lượt trước Hy Lạp vào năm 2004 và Bồ Đào Nha vào năm 2016. Ngoài chiến thắng của Ý trên sân nhà vào năm 1968, chỉ có hai lần mà đội bóng được chơi trên sân nhà (Tây Ban Nha vào năm 1964 và Pháp vào năm 1984) giành chiến thắng. Ý trông chờ vào việc giành chức vô địch ở một giải đấu lớn lần đầu tiên trong 15 năm, khi mà lần cuối họ làm được điều này là trong trận chung kết Giải vô địch bóng đá thế giới 2006 tại sân vận động Olympic ở Berlin trước Pháp sau loạt sút luân lưu. Sự thành công của Ý tại giải đấu này là sự trở lại mạnh mẽ của họ sau khi không thể vượt qua vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2018, đó là lần đầu tiên mà đội có biệt danh Azzurri bỏ lỡ một giải đấu lớn kể từ giải vô địch bóng đá thế giới 1958.

Hai đội đã từng gặp nhau 27 lần trước đây, và cuộc chạm trán đầu tiên diễn ra vào năm 1933, khi mà họ đã hòa nhau 1–1 ở Rome. Trước trận chung kết, Ý đã giành chiến thắng 10 trận đấu, Anh thắng 8 lần, và hai đội hòa nhau 9 lần. Lần gặp nhau gần đây nhất là trận giao hữu vào năm 2018 ở Luân Đôn, và đó cũng là trận hòa 1–1. Ở ba trong bốn lần gặp nhau trước đó của họ tại các giải đấu lớn, chiến thắng đều thuộc về Ý, gồm chiến thắng trong trận đấu vòng bảng của giải vô địch châu Âu 1980, trận play-off tranh hạng ba của giải vô địch bóng đá thế giới 1990, và vòng bảng của giải vô địch bóng đá thế giới 2014; trong khi trận tứ kết của giải vô địch châu Âu 2012 kết thúc với tỷ số hòa, nhưng Ý giành chiến thắng ở loạt sút luân lưu.

Đường đến trận chung kết

Ý
Ý bước vào vòng chung kết với tư cách là đội nhất bảng J với thành tích thắng 10 trên 10 trận đấu, và được bốc vào bảng A, cùng với Thụy Sĩ, Thổ Nhĩ Kỳ và Wales; với tư cách là một trong những quốc gia chủ nhà, Ý đã thi đấu cả ba trận đấu trên sân nhà tại sân vận động Olimpico. Ý đã mở màn giải đấu bằng chiến thắng 3–0 trước Thổ Nhĩ Kỳ, cầu thủ Thổ Nhĩ Kỳ Merih Demiral đã ghi bàn phản lưới nhà để giúp Ý dẫn trước ở phút 53', trước khi Ciro Immobile và Lorenzo Insigne ghi hai bàn thắng còn lại. Ý sau đó đã vượt qua đội bóng có hàng thủ tốt Thụy Sĩ với cùng tỷ số 3–0, Manuel Locatelli ghi hai bàn và Ciro Immobile ghi bàn thắng quyết định giúp họ có được vị trí vào vòng 16 đội khi còn một trận chưa đấu, mặc dù đội trưởng Giorgio Chiellini dính phải chấn thương. Sau khi giành suất tới vòng loại trực tiếp, Ý tiếp tục đánh bại Wales 1–0 với đội hình dự bị, Matteo Pessina đã ghi bàn thắng duy nhất ở hiệp 1 để giúp Ý kết thúc vòng bảng với thành tích toàn thắng.

Trong vòng 16 đội trên sân vận động Wembley, Ý đã phải vật lộn trước một đội tuyển Áo rất năng động và kỷ luật, đội mà đã kết thúc vòng bảng với vị trí nhì bảng C. Bàn thắng của Marko Arnautović cho đội tuyển Áo ở phút 67' không được công nhận vì lỗi việt vị, và đến thời gian hiệp phụ, hai cầu thủ vào sân thay người của Ý là Federico Chiesa và Pessina mỗi người ghi một bàn để giúp Ý dẫn trước 2–0. Dù cầu thủ vào sân thay người Saša Kalajdžić rút ngắn tỷ số cho Áo ở hiệp phụ thứ hai (đó là lần đầu tiên Ý bị thủng lưới ở giải đấu này), Ý vẫn bảo toàn được tỷ số này đến cuối trận để bước vào vòng tứ kết.

Trong trận tứ kết với đội đứng đầu bảng xếp hạng FIFA là Bỉ, trên sân Allianz Arena ở München, Ý đã làm chủ toàn bộ trận đấu, Nicolò Barella đã đánh bại Thibaut Courtois để ghi bàn ở phút thứ 31 trước khi Insigne dứt điểm hiểm hóc để giúp Ý có lợi thế dẫn trước hai bàn ở phút thứ 44; Romelu Lukaku của Bỉ sau đó đã thực hiện quả phạt đền thành công trong những phút bù giờ ở hiệp 1. Dù chấn thương cổ chân ở hiệp 2 khiến cho Leonardo Spinazzola không thể góp mặt ở phần còn lại của giải đấu, Ý một lần nữa bảo toàn được tỷ số này để loại Bỉ.

Ý sau đó trở về sân Wembley để chạm trán Tây Ban Nha ở bán kết, đây là giải vô địch châu Âu thứ 4 liên tiếp mà hai bên gặp nhau. Trong một thế trận chặt chẽ với thời gian kiểm soát bóng phần lớn thuộc về đối thủ, Ý đã có được bước ngoặt từ Chiesa sau 60 phút, tuy nhiên, 20 phút sau Álvaro Morata đã gỡ hòa 1–1 cho Tây Ban Nha. Không có bàn thắng nào được ghi thêm trong hiệp phụ, dẫn đến việc hai đội phải phân định thắng thua bằng loạt sút luân lưu; cả Locatelli và Dani Olmo đều lần lượt sút hỏng quả phạt đền đầu tiên của hai đội, trước khi Gianluigi Donnarumma cản phá được quả đá thứ tư của Morata cho Tây Ban Nha. Jorginho đã thực hiện thành công quả đá phạt đền sau đó để đưa Ý vào trận chung kết của giải vô địch châu Âu lần đầu tiên kể từ năm 2012.

Anh
Anh bước vào vòng chung kết với việc đứng đầu bảng A, và chỉ thua một trong số các trận đấu của họ ở vòng loại. Anh được bốc vào bảng D và cũng như Ý, họ chơi ba trận đấu vòng bảng của họ trên sân nhà Wembley. Cùng với Anh ở bảng D là đồng chủ nhà Scotland, đối thủ tại vòng loại Cộng hòa Séc và đội từng lọt vào chung kết giải vô địch bóng đá thế giới 2018 Croatia, đội đã loại Anh ở chính giải đấu này. Anh khởi đầu với chiến thắng nhọc nhằn 1–0 trước Croatia, Raheem Sterling đã tạo nên điều khác biệt với bàn thắng ở phút thứ 57', giúp Anh có được ba điểm đầu tiên; đây là lần đầu tiên Anh giành chiến thắng trận đấu mở màn ở vòng bảng. Ở trận thứ hai của họ, Anh đã bị đối thủ kình địch Scotland cầm hòa không bàn thắng mặc dù có rất nhiều cơ hội để kết thúc trận đấu; mặc dù vậy, Anh đã đảm bảo được một suất vào vòng cho 16 đội mạnh nhất trước trận đấu cuối cùng của họ ở vòng bảng xét theo kết quả các bảng còn lại. Anh đã củng cố ngôi vị dẫn đầu của mình ở vòng bảng bằng việc đánh bại Cộng hòa Séc 1–0, với bàn thắng của Sterling từ những phút đầu của trận đấu. Giành được 7 điểm ở vòng bảng, Anh dù vẫn biết rằng họ sẽ ở lại sân Wembley tại vòng 16 đội nhưng họ sẽ phải đối đầu với thử thách khó khăn hơn khi đối đầu với đội nhì bảng F.

Anh đấu với Đức tại sân Wembley ở vòng đấu sau đó, đây là một chương tiếp theo trong lịch sử kình địch lâu đời giữa hai bên, Sterling một lần nữa phá vỡ thế bế tắc của trận đấu, sau 75 phút. Anh đã suýt phải nhận bàn thua khi Thomas Müller tiếp cận khung thành nhưng lại sút ra ngoài, trước khi Harry Kane trở thành cầu thủ thứ hai ghi bàn cho Anh trong giải đấu này để giành chiến thắng lịch sử 2–0, đây là chiến thắng đầu tiên trước đội tuyển bóng đá quốc gia Đức ở vòng đấu loại trực tiếp của một giải đấu quốc tế kể từ giải vô địch bóng đá thế giới 1966.

Tại trận tứ kết trên sân vận động Olimpico (trận đấu duy nhất Anh không được thi đấu trên sân Wembley tại giải đấu này), Anh đã giành chiến thắng áp đảo trước Ukraina với tỷ số 4–0, Kane ghi một cú đúp trong khi Harry Maguire và Jordan Henderson (với bàn đầu tiên của anh tại giải đấu quốc tế) ghi hai bàn còn lại để giúp Anh có chiến thắng đậm nhất tại vòng chung kết giải vô địch châu Âu.

Ở trận bán kết, Anh đối đầu với Đan Mạch trên sân Wembley, và họ đã bị thủng lưới bàn đầu tiên của giải sau 30 phút, khi mà Mikkel Damsgaard đã ghi bàn từ một quả đá phạt khiến cho Jordan Pickford không thể cản phá. Những nỗ lực gỡ hòa của Anh đã được đền đáp sau gần 10 phút với bàn phản lưới nhà của Simon Kjær, nhưng cả hai đều không thể ghi thêm bàn thắng nào trong thời gian thi đấu chính thức. Trong thời gian hiệp phụ, Anh được hưởng quả đá phạt đền ở hiệp phụ đầu tiên sau khi Sterling bị phạm lỗi. Harry Kane đá quả phạt đền, và ghi bàn thắng thứ tư của anh tại giải đấu này bằng cú đá bồi sau khi Kasper Schmeichel đã cản phá được cú sút đầu tiên của anh, để Anh dẫn trước 2–1. Tỷ số này được giữ nguyên đến hết hiệp phụ, qua đó chấm dứt hành trình của Đan Mạch để tiến đến trận chung kết đầu tiên của Anh tại một giải vô địch châu Âu, cũng là trận chung kết đầu tiên của họ kể từ năm 1966, khi họ tổ chức giải vô địch thế giới. Nữ hoàng Anh, Thủ tướng Boris Johnson và chủ tịch Hiệp hội bóng đá Anh, Vương tử William đều chúc mừng đội tuyển Anh với hành trình của họ tại giải, đồng thời chúc đội tuyển may mắn trong trận chung kết.

Trước trận chung kết

Tổ trọng tài

Vào ngày 8 tháng 7 năm 2021, ủy ban trọng tài UEFA đã công bố tổ trọng tài cho trận chung kết, do trọng tài 48 tuổi người Hà Lan Björn Kuipers của Hiệp hội bóng đá Hoàng gia Hà Lan bắt chính. Ông sẽ cùng điều khiển trận đấu với ba người đồng hương, Sander van Roekel và Erwin Zeinstra trong vai trò trợ lý, và Pol van Boekel trong vai trò một trong những trợ lý trọng tài VAR. Trọng tài người Tây Ban Nha Carlos del Cerro Grande được chọn làm trọng tài thứ tư, trong khi người đồng hương Juan Carlos Yuste Jiménez sẽ đóng vai trò là trợ lý trọng tài dự bị. Trọng tài người Đức Bastian Dankert được chọn làm trọng tài VAR cho trận đấu này, đây là lần đầu tiên công nghệ này được sử dụng tại trận chung kết một giải vô địch châu Âu, và sẽ cùng hai người đồng hương Christian Gittelmann và Marco Fritz đóng vai trò là hai người trợ lý VAR còn lại.

Kuipers hiện đang là trọng tài FIFA từ năm 2006, và đây sẽ là trọng tài người Hà Lan đầu tiên bắt chính trận chung kết của một giải vô địch châu Âu. Giải vô địch bóng đá châu Âu 2020 là giải đấu quốc tế lớn thứ năm của ông, sau giải vô địch châu Âu vào các năm 2012 và 2016, và giải vô địch bóng đá thế giới vào các năm 2014 và 2018. Trước đó, ông đã từng bắt chính ba trận trong giải đấu này: Đan Mạch v Bỉ và Slovakia v Tây Ban Nha ở vòng bảng, cũng như trận đấu Cộng hòa Séc v Đan Mạch ở vòng tứ kết. Trận đấu này là trận chung kết thứ 9 mà Kuipers bắt chính tại một giải đấu quốc tế, trước đây đã từng bắt chính trận chung kết của nhiều giải đấu trẻ thuộc UEFA cũng như cúp Liên đoàn các châu lục 2013, UEFA Champions League 2013–14, giải vô địch bóng đá U-20 thế giới 2017 và UEFA Europa League 2017–18. Ở trong nước, anh đã bắt chính trận chung kết cúp Hiệp hội Bóng đá Hoàng gia Hà Lan vào các năm 2013, 2016, 2018 và 2021, cũng như Siêu cúp Hà Lan vào các năm 2009 và 2012. Trận chung kết này là lần thứ tư mà Kuipers bắt chính cho các trận đấu của Ý (thắng 1, hòa 1 và thua 2) và là lần thứ ba cho các trận đấu của Anh (thắng 2 và thua 1), trong đó có trận đấu vòng bảng của hai đội tại giải vô địch bóng đá thế giới 2014, trận đấu này Ý thắng 2–1.

Chọn đội hình
Ý gần như có đầy đủ đội hình với trường hợp ngoại lệ là hậu vệ Leonardo Spinazzola, người đã gặp chấn thương cổ chân trong trận tứ kết của Ý gặp Bỉ. Hậu vệ cánh phải Alessandro Florenzi, người đã bị chấn thương bắp chân trong trận đấu mở màn của giải gặp Ý, đã hồi phục trước trận chung kết nhưng đã mất vị trí xuất phát của mình cho Giovanni Di Lorenzo. Về Anh, cầu thủ tiền vệ Phil Foden vẫn bỏ ngỏ khả năng ra sân với chấn thương nhẹ ở chân, và đã bỏ lỡ buổi tập cuối cùng của Anh vào ngày thứ 7, 10 tháng 7. Anh đã được đội ngũ y tế của Anh kiểm tra trước trận đấu để xem anh có thể thi đấu được hay không.

Ý giữ nguyên hầu như toàn bộ đội hình sau chiến thắng ở trận bán kết gặp Tây Ban Nha, ra sân với đội hình 4–3–3. Huấn luyện viên đội tuyển Anh Gareth Southgate thực hiện một sự thay đổi so với chiến thắng ở trận bán kết gặp Đan Mạch, với việc Kieran Trippier thế chỗ Bukayo Saka. Southgate cũng thực hiện sự thay đổi chiến thuật, bằng cách chuyển từ đội hình 4–2–3–1 mà đã được sử dụng chủ yếu ở giải đấu này sang 3–4–3, đội hình giống như trong trận đấu vòng 16 đội trước Đức, với Trippier và Luke Shaw đóng vai trò là hai hậu vệ cánh.

Vấn đề về khán giả

Hàng nghìn người hâm mộ đã tập trung tại sân vận động Wembley trong suốt buổi sáng và chiều, nhằm đề nghị cảnh sát rằng bất cứ ai không có vé không được du lịch tới đây. Hai tiếng trước trận chung kết, những hình ảnh ngoài sân cho thấy một bộ phận người hâm mộ không có vé đã gây gổ với cảnh sát và bảo vệ nhằm cố gắng vượt qua hàng rào bảo vệ để có thể vào sân. Khoảng 400 người không mua vé đã vào sân tại khu 104. Một lượng lớn người dân cũng đã tụ tập ở quảng trường Leicester để ném chai lọ và những vật dụng khác, cũng như tại quảng trường Trafalgar, nơi mà có khu vực dành cho khán giả có vé tới xem. Sự đụng độ và hỗn loạn này dẫn đến việc cảnh sát đã bắt giữ tổng cộng 86 người, 53 người trong số đó là tại sân Wembley với nhiều tội danh, như gây rối trật tự công cộng, hành hung, uống rượu và làm mất trật tự gây hậu quả nghiêm trọng. 19 cảnh sát đã bị thương, trong đó có một người mất hàm răng và một người khác bị gãy tay. Một người cha của cầu thủ Anh, Harry Maguire, cũng bị ảnh hưởng vì vụ gây rối tại sân vận động này và gặp phải chấn thương xương sườn.

Vào ngày 12 tháng 7 năm 2021, một ngày sau trận chung kết, Hiệp hội bóng đá Anh cho biết họ sẽ mở cuộc điều tra toàn diện về việc vì sao những người không có vé lại có thể vượt qua hàng rào an ninh và vào sân vận động Wembley để xem trận chung kết.

Vào ngày 16 tháng 7, hai người đã bị bắt giữ với cáo buộc cướp tài sản nhằm giúp những cổ động viên không có vé vào sân gây bạo loạn trên sân vận động Wembley trước trận chung kết.

Lễ bế mạc
Trước khi bắt đầu trận đấu, lễ bế mạc đã được UEFA tổ chức từ 19:45. Một bản sao dưới dạng hơi của chiếc cúp Henri Delaunay được đưa vào sân sau khi màn biểu diễn ánh sáng và pháo hoa đã hoàn thành. Những người lính đội mũ da gấu chơi kèn và đội bay Red Arrows thực hiện màn biểu diễn trên không trên sân Wembley nhằm ủng hộ đội tuyển Anh, trước khi những vũ công thực hiện những điệu nhảy trên nền nhạc của những bài hát nổi tiếng của DJ người Hà Lan Martin Garrix.

Quốc ca của mỗi nước đều đã được cử hành trước khi bắt đầu trận đấu; một số cổ động viên Anh trên khán đài đã la ó khi quốc ca Ý vang lên bất chấp việc huấn luyện viên Anh Gareth Southgate và những cựu cầu thủ khuyên không nên làm như vậy. Quả bóng chính thức đã được mô hình ô tô thu nhỏ điều khiển từ xa của xe Volkswagen ID.4 đưa ra giữa sân, như đã được thực hiện trong suốt giải đấu này, trong màu sắc cầu vồng, biểu tượng nhằm ủng hộ quyền LGBT quốc tế. Cả hai bên đều đã quỳ gối trước tiếng còi khai cuộc, như Anh đã làm trước tất cả các trận đấu trong giải đấu này.

Khách mời nổi tiếng

Trận chung kết có sự tham dự của nhiều chính trị gia nổi tiếng và nhà lãnh đạo quốc tế, trong đó có Tổng thống Ý Sergio Mattarella, Thủ tướng Anh Boris Johnson, Vương tôn William, Công tước xứ Cambridge, vợ Catherine và con của họ George. Ngoài ra, trong trận đấu còn có sự xuất hiện của những người nổi tiếng thuộc giới kinh doanh như Tom Cruise và Kate Moss, cũng như các cựu cầu thủ và huấn luyện viên như David Beckham, Geoff Hurst và Fabio Capello.

Trận chung kết

Tóm tắt

Hiệp 1

Trận đấu bắt đầu vào lúc 20:00 giờ địa phương (19:00 UTC), trong điều kiện nhiều mây và có mưa, trước 67,173 khán giả, và Ý chơi trong bộ trang phục áo xanh, quần xanh đậm và tất xanh, trong khi Anh chơi trong bộ trang phục áo trắng, quần trắng và tất trắng. Cầu thủ Harry Maguire đội tuyển Anh đã cho đối thủ một quả phạt góc ở phút đầu tiên sau đường chuyền không thành công về cho thủ thành Jordan Pickford, nhưng chính Maguire đã cản phá để giải nguy. Anh sau đó thực hiện một tình huống phản công, khi mà Harry Kane chuyền bóng cho Kieran Trippier, cầu thủ đang chạy về bên phía cánh phải của sân. Trippier căng ngang bóng sang khu vực vòng cấm cho Luke Shaw, và Shaw đã ghi bàn thắng đầu tiên cho đội chủ nhà sau một pha bắt volley cận thành bằng chân trái. Lúc đó là 1 phút và 57 giây, đây là bàn thắng nhanh nhất trong trận chung kết giải vô địch châu Âu. Ở phút thứ 8, Ý được hưởng quả đá phạt ngay sát khu vực ngoài vòng cấm, do Lorenzo Insigne thực hiện; anh sút thẳng, nhưng bóng đã vọt qua xà. Trận đấu đã bắt đầu với nhịp độ nhanh, và cầu thủ Kyle Walker của Anh lại mở một pha phản công ở phút thứ 10, chuyền qua cho Trippier là người có khoảng trống để chạy tiếp. Trippier thực hiện quả căng ngang được dự định là cho Raheem Sterling, nhưng nó đã bị Giorgio Chiellini của Ý chặn lại. Anh tiếp tục tấn công, đầu tiên là Trippier, người lại có khoảng trống để chạy ở bên phía cánh phải và giúp cho Anh có quả phạt góc, khi mà cơ hội của anh đã bị thủ thành đội tuyển Ý Gianluigi Donnarumma cản phá. Ở phút thứ 15, Mason Mount lại giúp Anh có quả phạt góc khi mà tình huống dâng lên của anh đã buộc cầu thủ Jorginho của Ý phải phá bóng từ phía sau.

Ý bắt đầu giành được quyền kiểm soát bóng kể từ thời điểm phút thứ 15, nhà báo Scott Murray The Guardian bình luận tại thời điểm này rằng "đã có dấu hiệu cho thấy [Ý] đang trở lại sau khởi đầu ác mộng". Ở phút thứ 20, họ có cơ hội để chuyền lên cho Marco Verratti và Insigne sau khi Kane mất bóng, nhưng tình huống kết thúc bằng việc Chiellini phạm lỗi với Kane. Jorginho sau đó đã gặp chấn thương và phải rời sân trong vòng 5 phút, nhưng sau đó vẫn có thể tiếp tục. Ở phút thứ 24, Federico Chiesa nhận thấy có khoảng trống ở bên phía cánh phải, nên thực hiện một đường căng ngang vào trong khu vực vòng cấm, nhưng Anh đã chặn được pha căng này. Pha phản công của Ý ở phút thứ 28 kết thúc bằng cú sút trượt ra ngoài của Insigne. Sau đó anh tiếp tục có cơ hội để tiến vào khu vực của đội tuyển Anh ỏ phút thứ 32, sau khi Ý có cơ hội dâng cao và chuyền sang bên phía cánh trái, nhưng hàng thủ của Anh một lần nữa cản phá được cơ hội này.

Ở một vài thời điểm, Anh không thể cầm được bóng khi mà họ có lại được bóng, nhưng đến phút thứ 34 họ có cơ hội tốt để nhân đôi cách biệt khi mà Kane chuyền bóng cho Sterling ở bộ ba hàng tấn công. Sterling chuyền cho Mount, và anh có cơ hội chuyền lại cho Sterling, nhưng Ý đã chặn được để tránh một bàn thua trông thấy. Một phút sau Ý lại có cơ hội, khi mà Chiesa vượt qua Shaw và Declan Rice của Anh trước khi tiếp cận khung thành và sút từ khoảng cách . Pickford đã cản được cú sút này, nhưng cú sút của anh đã đi sát ra mép ngoài khung thành. Ngay trước khi hiệp 1 khép lại, Ý có cơ hội mà Murray cho biết đây là "tình huống đáng chú ý nhất trận đấu", Giovanni Di Lorenzo căng ngang cho Ciro Immobile, cách khung thành , nhưng John Stones chặn được cú sút này và cơ hội tiếp theo của Verratti đã bị Pickford bắt bài. Ý lại có thêm một cơ hội nữa, khi Leonardo Bonucci thực hiện cú sút xa, nhưng cú sút quá cao. Trọng tài sau đó thổi còi khép lại hiệp 1 của trận đấu, với việc Anh dẫn trước với tỷ số 1–0. Ý có tỷ lệ kiểm soát bóng vượt trội ở hiệp 1, nhưng hàng phòng ngự của Anh đã khiến cho cơ hội tấn công của họ chỉ dừng lại ở một cú sút trúng đích.

Hiệp 2

Anh phát bóng để bắt đầu hiệp 2. Cầu thủ Nicolò Barella của Ý nhận thẻ vàng đầu tiên của trận đấu sau pha phạm lỗi với Kane. Sterling sau đó đưa bóng vào khung thành của Ý, giữa Bonucci và Chiellini trước khi bị ngã xuống đất. Sterling muốn một quả phạt đền, nhưng trọng tài xác định không có lỗi. Ý có cơ hội thực hiện quả đá phạt ngay sát vòng cấm của Anh ở phút thứ 50, khi Sterling phạm lỗi với Insigne; anh thực hiện cú dứt điểm ngay, nhưng một lần nữa bóng lại đi ra ngoài. Hai phút sau, Chiesa chạy sang phía cánh phải trước khi thực hiện đường căng ngang dài cho Insigne. Walker chặn đường bóng, đánh đầu về cho Pickford, sau đó Insigne lại có cơ hội chạy sang phía cánh trái và tiếp cận khung thành đội tuyển Anh, trước khi tiếp tục sút trượt ra ngoài khung thành. Ý thực hiện sự thay đổi người đầu tiên của trận đấu ở phút thứ 54, đưa Bryan Cristante và Domenico Berardi vào sân thay cho Immobile và Barella.

Ở phút thứ 55, Bonucci phạm lỗi với Sterling từ phía sau và nhận thẻ vàng từ trọng tài. Quả đá phạt của Anh tìm đến Maguire cách khung thành , nhưng cú đánh đầu của anh đã đưa bóng vọt xà ngang. Ý sau đó thực hiện phát bóng từ phần sân bên kia; cú sút của Chiesa đổi hướng sang cho Insigne, anh thực hiện cú sút hiểm hóc vào khung thành, nhưng Pickford đã cứu thua. Giống như những gì diễn ra trong hiệp 1, Ý bắt đầu kiểm soát bóng. Ngay sau khi đồng hồ điểm sang phút 60, Chiesa đưa bóng dọc khu vực vòng cấm của đội tuyển Anh, trước khi có khoảng trống để sút vào khung thành, cú sút này một lần nữa bị Pickford cản phá. Anh kiểm soát bóng vài phút sau tình huống này, khi Shaw mở đường tấn công sang cánh trái nhưng đường chuyền của anh không thể tới được Mount. Ý lại thực hiện một pha tấn công vào phút thứ 66, khi Chiesa thực hiện một đường treo bóng ở bên phía cánh trái. Insigne có cơ hội ghi bàn từ khoảng cách , nhưng anh không thể nhảy đủ cao để đánh đầu. Một phút sau, Ý giành được một quả phạt góc từ một pha phá bóng bằng đầu của Maguire,  bóng được Cristante chuyền bằng đầu cho Verratti dứt điểm cận thành bằng cú đánh đầu hiểm hóc; bóng dội cột dọc, nhưng trung vệ Bonucci đã kịp lao vào đá bồi để gỡ hòa cho Ý. Ở , Bonucci trở thành cầu thủ lớn tuổi nhất ghi bàn tại một giải vô địch châu Âu.

Với tỷ số hòa 1–1, huấn luyện viên đội tuyển Anh Southgate thực hiện sự thay đổi người chiến thuật, đem cầu thủ tấn công Bukayo Saka vào sân thế chỗ cho Trippier và chuyển sang đội hình 4–3–3. Sau một tình huống tấn công của Ý ở phút thứ 73, kết thúc khi Berardi không thể kiểm soát bóng trong vòng cấm của Anh khi đã chạy sang phía sau hàng phòng ngự của Anh, Southgate thực hiện sự thay đổi thứ hai, đem Jordan Henderson vào thế chỗ cho Rice. Ý tiếp tục chiếm quyền kiểm soát, khi gần như mọi tình huống đều diễn ra ở nửa phần sân của Anh. Phút thứ 80, Chiesa chạy sang phía cánh trái, vượt qua Walker và Saka, trước khi bị Phillips ngăn cản và ngã xuống sân. Trọng tài xác định đây là một pha truy cản hợp lệ; tuy nhiên, Chiesa đã bị thương và phải rời khỏi sân. Anh cố gắng tiếp tục thi đấu nhưng cuối cùng phải nhường chỗ cho Federico Bernardeschi ở phút thứ 86. Trong khi đó, Anh đã có cơ hội khi Mount đưa bóng vào khu vực vòng cấm của Ý và chuyền sang cho Saka, nhưng anh không thể kiểm soát được bóng. Insigne sau đó phải nhận thẻ vàng vì phạm lỗi với Phillips; quả đá phạt của Anh đã bị Ý cản phá và đến vị trí của Shaw, cú sút của anh sau đó đã đưa bóng vọt xà ngang. Ở phút thứ 87, trận đấu đã phải tạm dừng sau khi một cổ động viên chạy vào sân. Phút thứ 89, Sterling tiếp cận vòng cấm từ phía cánh trái, nhưng bóng đã đi ra ngoài dẫn đến quả phát bóng lên dưới sức ép từ Bonucci và Chiellini. Quả đá phạt của Anh trong phút bù giờ tìm đến Stones, nhưng anh không thể ghi bàn. Sau khi Ý có cơ hội từ đường chuyền bóng bên phía cánh phải cho Cristante, Walker đưa bóng tới thủ thành Pickford. Ở tình huống cuối cùng, Saka đã thoát được khỏi sự truy cản của Chiellini bên cánh phải. Chiellini kéo áo của Saka từ phía sau, khiến anh bị ngã. Chiellini nhận thẻ vàng do lỗi truy cản, nhưng cơ hội tấn công đã bị chặn, kết quả là quả đá phạt nguy hiểm đã trôi qua, và trận đấu bước vào hiệp phụ với tỷ số 1–1.

Hiệp phụ
Huấn luyện viên đội tuyển Ý Roberto Mancini thực hiện sự thay đổi người sớm trong hiệp phụ, đưa vào sân Andrea Belotti thay cho Insigne, cầu thủ cuối cùng trong số ba tiền đạo có mặt tại đội hình ra sân. Ông tiếp tục thay Verratti bằng Manuel Locatelli. Ở phút thứ 96, Sterling chạy bên phía cánh trái, sau khi nhận được đường chuyền từ Henderson. Trong tình huống mà phần bình luận trực tiếp của Sky Sports nói đây là "tình huống tốt, rất tốt cho Anh", Sterling cố gắng chuyền bóng cho Kane hoặc Saka ở giữa sân, nhưng Chiellini của Ý đã phá bóng để cho Anh quả phạt góc. Cơ hội từ quả phạt góc cho Anh bắt đầu từ Phillips, nhưng cú đá của anh là hơi cao và Donnarumma đã cản được. Ở phút thứ 99, Jack Grealish của Anh vào sân, thế chỗ Mount. Phillips bị phạm lỗi ngay sau đó ở sát vòng cấm, nhưng trọng tài cho hưởng lợi thế thay vì cho Anh quả đá phạt và tình huống tấn công đã kết thúc. Grealish có cơ hội tấn công đầu tiên ở phút thứ 101, khi đã đưa bóng vào vòng cấm và chuyền cho Saka, nhưng bóng đã đổi hướng và không thể tới được anh. Ý có cơ hội sau đó ở phút thứ 103, khi Emerson vượt qua Walker và căng ngang cho Bernardeschi. Hậu vệ cánh của Ý không thể chạm được vào bóng và Pickford đã đấm bóng giải nguy. Hiệp phụ đầu tiên kết thúc với tỷ số vẫn là 1–1.

Maguire khiến cho Anh phải nhận thẻ vàng đầu tiên của buổi tối hôm đó sau pha phạm lỗi với Belotti ở phút thứ 106. Quả đá phạt sau đó do Bernardeschi thực hiện đã đưa bóng vượt qua hàng rào, nhưng Pickford đã cứu thua trước khi phá bóng ra để khép lại tình huống nguy hiểm này. Ở phút thứ 108, Walker thực hiện một cú ném biên mạnh vào vòng cấm của Ý, nhưng Ý đã phá bóng và bóng tìm tới Kane; đội trưởng Anh căng ngang và đưa bóng vào, nhưng Donnarumma đã ngăn cản Stones vừa kịp khỏi cú đánh đầu của anh để ghi bàn thắng quyết định. Sterling vượt qua Chiellini sát đường biên ngang của Ý ở phút thứ 111, nhưng sau đó Ý đã giành lại quyền kiểm soát bóng và phá bóng thành công. Hai phút sau, Jorginho phạm lỗi với Grealish khi họ đang tranh chấp bóng, anh giẫm lên đùi và nhận thẻ vàng. Khi thời gian hiệp phụ sắp kết thúc, cả hai đội thực hiện những sự thay đổi người cuối cùng; Alessandro Florenzi bên Ý vào sân để thế chỗ Emerson, trong khi Jadon Sancho và Marcus Rashford thế chỗ cho Walker và Henderson bên Anh. Với việc không có thêm một tình huống đáng chú ý nào, trận đấu kết thúc với tỷ số 1–1 sau hiệp phụ và bước vào loạt sút luân lưu.

Loạt sút luân lưu
Ý thực hiện loạt sút luân lưu đầu tiên tại khu vực cầu môn nơi có nhiều cổ động viên Anh ngồi sau khu vực cầu môn. Berardi là người thực hiện lượt sút đầu tiên cho Ý, và anh đã thành công với cú đá đánh lừa được thủ môn bên phía đội chủ nhà. Kế đến, tiền đạo đội trưởng của Anh là Harry Kane cũng đã thực hiện thành công bằng một cú đá hiểm hóc vào góc dưới bên trái cầu môn, cho dù thủ môn Donnarumma của Ý đã bay người đúng hướng. Thủ thành của đội tuyển Anh - Pickford sau đó đã cứu thua thành công quả đá của Belotti, trước khi Maguire tung cú đá uy lực và chính xác vào góc cao bên phải cầu môn để giúp Anh có lợi thế dẫn trước 2–1. Sau đó, Bonucci đã thực hiện thành công lượt đá thứ ba cho Ý bằng cú đá hiểm hóc ở tầm cao, đánh bại Pickford để cân bằng tỷ số 2–2. Kịch tính được đẩy lên cao khi cầu thủ vào sân thay người ở những phút cuối Rashford sút trúng cột dọc ở quả đá luân lưu thứ ba của Anh sau bước chạy đà chần chừ của anh, cho dù thủ thành của Ý Donnarumma đã đoán sai hướng. Đến lượt đá thứ tư, Bernardeschi lại đưa Ý dẫn trước với tỷ số 3-2 với cú sút tầm thấp tới giữa cầu môn. Và chỉ sau cú đá thiếu chính xác trước đó của Rashford, cú sút về bên phải của một cầu thủ vào sân thay người khác ở những phút cuối của Anh là Sancho bị Donnarumma cản phá. Ý vẫn đang dẫn trước 3-2 sau bốn lượt đá của cả hai bên, và nếu cú sút tiếp theo thành công, đội tuyển Ý chính thức lên ngôi vô địch. Jorginho, tiền vệ đã chơi rất hay ở kì Euro lần này, được giao trọng trách thực hiện lượt sút rất quan trọng này, trước sự chứng kiến và hồi hộp của các cầu thủ hai đội và các cổ động viên đang có mặt trên sân Wembley. Anh bước lên để thực hiện quả đá quyết định nhằm có thể đem về chiến thắng ở loạt luân lưu cho Ý, chờ đợi việc lặp lại kỳ tích từ chiến thắng trên loạt sút luân lưu ở trận bán kết trước Tây Ban Nha. Tuy vậy, cú sút theo kiểu nhảy chân sáo quen thuộc của anh về bên trái khung thành đã bị Pickford đẩy trúng cột dọc và sau đó bị tóm gọn. Tỷ số vẫn là 3–2 nghiêng về Ý, đội tuyển Anh vẫn còn một lượt đá cuối cùng. Tài năng trẻ Saka của Anh được giao trọng trách đứng lên thực hiện quả đá luân lưu thứ năm mang tính sống còn của đội chủ nhà nhằm hy vọng cân bằng tỷ số và đưa loạt sút luân lưu vào những quả đá tiếp theo. Tuy nhiên, thủ thành Donnarumma đã bay người cản phá thành công để giúp Ý giành chức vô địch thứ hai ở giải đấu lớn nhất cấp độ châu lục, trước sự vui sướng của các đồng đội, ban huấn luyện, cổ động viên nhà và sự chết lặng của hàng vạn cổ động viên của đội chủ nhà Anh đang có mặt tại sân Wembley.

Chi tiết
{{hộp bóng đá
|date=
|time=<includeonly>21:00

Thống kê

Sau trận chung kết

Chủ tịch UEFA Aleksander Čeferin xuất hiện trên bục ở lễ trao giải để trao huy chương, cùng với thư ký UEFA Theodore Theodoridis, chủ tịch FIGC Gabriele Gravina và người lãnh đạo Hiệp hội bóng đá Anh Peter McCormick. Eder, người ghi bàn thắng quyết định cho Bồ Đào Nha trong trận chung kết trước đó, đem chiếc cúp lên chiếc bục nhận giải. Phần lớn các cầu thủ Anh ngay lập tức bỏ huy chương về nhì ra khỏi cổ của họ. Čeferin cũng đã trao chiếc cúp vô địch cho đội trưởng Ý Giorgio Chiellini. Chiến thắng trên chấm luân lưu đã giúp Ý bảo vệ thành công chức vô địch châu Âu, 53 năm sau danh hiệu đầu tiên của họ vào năm 1968, đây là khoảng thời gian lâu nhất giữa hai lần vô địch châu Âu. Họ cũng đã trở thành đội thứ tư có được chức vô địch châu Âu nhiều lần, sánh ngang với hai lần vô địch của Pháp và chỉ cách một chức vô địch nữa để đạt được mốc 3 lần vô địch của Tây Ban Nha và Đức. Đây là trận chung kết thứ 7 của giải vô địch châu Âu phải bước vào hiệp phụ (sau các năm 1960, 1968, 1976, 1996, 2000, và 2016), và là trận đấu thứ 2 phải phân định bằng loạt sút luân lưu (sau năm 1976). Ý trở thành đội bóng đầu tiên giành chiến thắng ở hai loạt sút luân lưu trong cùng một giải vô địch châu Âu. Đây cũng là lần thứ ba mà một đội bóng giành chiến thắng trong trận chung kết sau khi bị dẫn trước trong hiệp 1 (sau các năm 1960 và 1968).

Hậu vệ đội tuyển Ý Leonardo Bonucci được bầu chọn làm cầu thủ xuất sắc nhất trận đấu, trong khi đồng đội của anh là Gianluigi Donnarumma nhận được giải thưởng Cầu thủ xuất sắc nhất giải vô địch bóng đá châu Âu, đây là lần đầu tiên một thủ môn giành được giải thưởng này. 5 cầu thủ của đội tuyển Ý có trong đội hình tiêu biểu của giải vô địch bóng đá châu Âu là thủ thành Gianluigi Donnarumma, các hậu vệ Leonardo Bonucci và Leonardo Spinazzola, trung vệ Jorginho, và tiền đạo Federico Chiesa. Hậu vệ Harry Maguire và Kyle Walker, cũng như tiền đạo Raheem Sterling của Anh cũng có trong đội hình này. Trung vệ đội tuyển Ý Jorginho trở thành cầu thủ thứ 10 góp mặt và giành chiến thắng trận chung kết của cả UEFA Champions League và giải vô địch châu Âu trong cùng một mùa giải, trước đó đã giành chiến thắng trong trận chung kết Champions League cùng với Chelsea sáu tuần trước đó. Đội tuyển Ý ăn mừng chức vô địch của họ bằng cuộc diễu hành tại Rome một ngày sau trận chung kết vào ngày 12 tháng 7, với hàng nghìn người tham dự, họ đã diễu hành từ khu vườn Villa Borghese đến cung điện Quirinal. Tại cung điện Chigi, họ đã gặp gỡ thủ tướng Ý Mario Draghi. Vào ngày 16 tháng 7, cả 26 cầu thủ trong đội hình chính thức của Ý tại giải đấu được trao tặng Huân chương Cộng hòa Ý.

Lạm dụng trên mạng
Sau trận đấu, một số cầu thủ của đội tuyển Anh như Bukayo Saka, Jadon Sancho và Marcus Rashford đã bị nhiều người quá khích chỉ trích nặng nề (mang xu hướng phân biệt chủng tộc) trên mạng xã hội sau khi đã đá hỏng những quả đá luân lưu. Cả ba cầu thủ này là người giao trọng trách đá ba quả luân lưu cuối cùng – hai trong ba quả đó đã bị thủ thành đội tuyển Ý Gianluigi Donnarumma cản phá (quả đá của Rashford dội cột dọc và bật ra), và ngay lập tức những ngôn ngữ và biểu cảm phân biệt chủng tộc xuất hiện trên tài khoản mạng xã hội của họ. Sancho và Rashford là những sự thay đổi người cuối cùng của đội tuyển Anh, được đưa vào trong những phút cuối để có thể thực hiện loạt sút luân lưu.

Hiệp hội bóng đá Anh đã "lên án mạnh mẽ" hành vi lạm dụng này và cho biết họ thực sự "sốc trước hành vi phân biệt chủng tộc trên mạng" nhằm vào một số cầu thủ trên mạng xã hội. Trong một phát biểu của họ, họ cho rằng: "Chúng tôi không thể nói thêm rằng bất kỳ ai đứng sau hành vi ghê rợn này đều không được hoan nghênh khi họ theo dõi đội bóng của chúng tôi. Chúng tôi sẽ làm tất cả những gì có thể để giúp đỡ các cầu thủ bị nhắm tới đồng thời đề nghị xử lý một cách nghiêm khắc nhất có thể cho bất kỳ ai làm điều này. Chúng tôi sẽ tiếp tục tìm mọi cách để loại bỏ sự phân biệt đối xử này ra khỏi bóng đá, tuy vậy chúng tôi cũng mong chính phủ hành động một cách nhanh chóng và đưa ra biện pháp phù hợp để đưa ra ánh sáng hành vi lạm dụng này. Các công ty mạng xã hội cần đẩy mạnh cũng như chịu trách nhiệm và hành động bằng mọi cách để ngăn chặn những kẻ lạm dụng những nền tảng này khỏi nền tảng của mình, đồng thời thu thập dẫn chứng nhằm truy tố và giúp đỡ để nền tảng của họ không bị ảnh hưởng bởi chính hành vi lạm dụng đáng bị lên án này." Cảnh sát thành phố đã mở cuộc điều tra về việc lạm dụng này và nói trên Twitter rằng sự lạm dụng này là "không thể chấp nhận được" và điều này là không thể bỏ qua.

Huấn luyện viên Anh Gareth Southgate cho biết "nhiều trong số đó đến từ bên ngoài, những người dõi theo điều này có thể giải thích về điều đó, nhưng không phải tất cả mọi thứ." BBC, New Statesman, và Reuters nói rằng bản chất toàn cầu hóa của hành vi lạm dụng này có thể cản trở việc điều tra và truy tố; trong khi hai ấn phẩm sau đó chỉ ra một nghiên cứu từ nhóm chống phân biệt chủng tộc Kick It Out, cho thấy 70% hành vi lạm dụng trên mạng đối với các cầu thủ mang dòng máu gốc Anh trong hai năm qua đến từ bên ngoài. Cảnh sát đã nhận được 600 báo cáo về những đoạn bình luận mang tính phân biệt chủng tộc sau trận đấu và 207 trong số đó đã bị kết tội hình sự. Trong số này, 34 bình luận đến từ Vương quốc Anh và 123 bình luận đến từ các quốc gia khác, số còn lại vẫn chưa được xác định tính đến trước ngày 5 tháng 8. Thông tin chi tiết về các tài khoản nước ngoài này đã được chuyển cho cảnh sát các quốc gia có thẩm quyền.

Thủ tướng Anh Boris Johnson, Lãnh đạo phe đối lập Keir Starmer, và chủ tịch FA, Vương tôn William, Công tước xứ Cambridge cũng đã lên án hành vi lạm dụng phân biệt chủng tộc này. Một bức tượng tại Manchester nhằm tôn vinh chiến dịch chống lại nạn đói ở trẻ em của Rashford đã bị phá hoại ngay sau trận đấu. Thị trưởng Manchester Andy Burnham đã lên án hành vi mang tính bôi nhọ này, coi đây là một "hành động mang tính khinh bỉ và coi thường", trong khi cảnh sát đã mở một cuộc điều tra về vụ việc này. Những trái tim, lá cờ và những bức thư động viên đã được cộng đồng để lại quanh bức tượng này sau đó, và hai ngày sau đó nó đã được khôi phục. Tuy nhiên, Cảnh sát trưởng Manchester sau đó cho biết hành vi phá hoại tượng Rashford "không phải là hành vi phân biệt chủng tộc." Trong Cuộc chất vấn của Thủ tướng tại Hạ nghị viện Vương quốc Anh ở Westminster vào ngày 14 tháng 7 năm 2021, Johnson tuyên bố sẽ cấm những người liên quan đến việc lạm dụng nền tảng mạng để phân biệt chủng tộc tham dự các trận đấu bóng đá trên tất cả các sân vận động trong tương lai. Johnson cũng hy vọng đề xuất đấu thầu của Anh và Ireland đăng cai giải vô địch bóng đá thế giới 2030 không bị lung lay trước những cảnh tượng đám đông rắc rối trong trận chung kết vừa rồi. Vào ngày 15 tháng 7, cảnh sát đã bắt giữ 4 người có liên quan đến hành vi lạm dụng mạng này.

Trong suốt ba ngày sau trận đấu, Saka, Sancho, và Rashford đã cảm ơn những sự động viên mà họ nhận được trên những tài khoản mạng xã hội của họ. Rashford đã gửi lời xin lỗi vì đã đá hỏng quả phạt đền nhưng cho biết anh "sẽ không buông tha" cho việc tiết lộ mình là ai và mình đến từ đâu. Sancho nói rằng "sự ghét bỏ sẽ không bao giờ chiến thắng" và "với tư cách là một người của xã hội, chúng ta cần phải làm tốt hơn và yêu cầu họ cần phải có trách nhiệm với người khác", trong khi đó Saka nói rằng anh đã "biết được ngay sự hận thù" mà anh phải nhận.

Tranh kỷ niệm
Vào ngày 13 tháng 7 năm 2021, một bức tranh do nghệ sĩ đường phố MurWalls thực hiện nhắc đến Gareth Southgate, Harry Kane, và Raheem Sterling đã được khai trương tại Vinegar Yard, Cầu Luân Đôn, Luân Đôn. Một bức tranh kỹ thuật số ở Manchester gồm ba cầu thủ bị lạm dụng phân biệt chủng tộc (Saka, Sancho, và Rashford) cũng đã được công bố.

Điều tra của UEFA
Sau khung cảnh hỗn loạn, UEFA đã mở một vụ kỷ luật với hiệp hội bóng đá Anh với các hành vi một người hâm mộ Anh nhảy vào sân, việc người hâm mộ ném những đồ vật vào, gây rối trong khi quốc ca Ý vang lên, và việc sử dụng pháo hoa trái phép.

Phát sóng và số lượt xem

ITV và BBC đều trực tiếp trận đấu này ở Anh. Chương trình bình luận của ITV trước trận lên sóng lúc 18:30 theo giờ mùa hè Anh Quốc và do Mark Pougatch làm người dẫn chương trình với các chuyên gia Roy Keane, Ian Wright và Gary Neville và những người phân tích trên sân là Ashley Cole và Emma Hayes. Bình luận viên của trận đấu này trên ITV là Sam Matterface và Lee Dixon. BBC lên sóng chương trình bình luận sớm hơn ITV 10 phút, với Alan Shearer, Rio Ferdinand và Frank Lampard trong vai trò những người phân tích trận đấu, cùng người dẫn chương trình Gary Lineker; bình luận viên Guy Mowbray và Jermaine Jenas, cũng như Jurgen Klinsmann và Alex Scott với vai trò những người phân tích trên sân. Ở Ý, trận đấu được truyền hình trực tiếp trên kênh truyền hình quốc gia RAI và kênh truyền hình trả tiền Sky Italia. Sau khi Alberto Rimedio đã có kết quả xét nghiệm dương tính với COVID-19, ông và Antonio Di Gennaro đã được thay thế bằng Stefano Bizzotto and Katia Serra trong vai trò bình luận viên của chương trình bình luận trên kênh RAI. Fabio Caressa và Giuseppe Bergomi là những bình luận viên trên kênh Sky.

Ở Anh, số lượt xem trên các kênh truyền hình đã chạm mốc 30.95 triệu người trong loạt sút luân lưu, đây là số lượt xem cao nhất kể từ tang lễ của Diana, Vương phi xứ Wales vào năm 1997. Trong số đó, 29.85 triệu người đã xem toàn bộ trận đấu này. Ở Ý, trận đấu này đã ghi nhận trung bình 18.17 triệu lượt xem trên kênh Rai 1, tức là khoảng 73.7% thị phần, và chạm đỉnh ở mốc 18.54 triệu, tức 78.7% thị phần ở loạt sút luân lưu. Trên kênh Sky Italia, trận đấu đã ghi nhận 2.43 triệu lượt xem và chiếm 9.9% thị phần, đồng thời đã có 3.16 triệu người xem trận đấu này.

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chung kết
2020
Trận đấu của đội tuyển bóng đá quốc gia Ý
Chung kết
Trận đấu của đội tuyển bóng đá quốc gia Anh
Chung kết
Giải đấu bóng đá quốc tế tổ chức bởi Luân Đôn
Sự kiện thể thao năm 2021 ở Luân Đôn
Sự kiện thể thao tháng 7 năm 2021 ở Vương quốc Liên hiệp Anh
Sự kiện tại Sân vận động Wembley


title: Eremogone ali-gulii

text:
Eremogone ali-gulii là loài thực vật có hoa thuộc họ Cẩm chướng. Loài này được Murat Koç và Ergin Hamzaoğlu mô tả khoa học đầu tiên năm 2016.

Từ nguyên
Tính từ định danh ali-gulii là để vinh danh nhà thủy sinh vật học người Thổ Nhĩ Kỳ là Ali Gül ở Đại học Gazi, Ankara.

Mẫu định danh
Mẫu định danh Koç & Hamzaoğlu 1723, thu thập ngày 24-6-2014 ở cao độ 2.150 m trên các sườn dốc đá serpentine, tọa độ , núi Kop, nằm giữa Bayburt và Aşkale trong tỉnh Erzurum, Thổ Nhĩ Kỳ. Mẫu holotype lưu giữ tại Đại học Ankara (ANK), các mẫu isotype lưu giữ tại phòng mẫu cây Đại học Bozok, Đại học Ankara (ANK) và Đại học Ganzi (GAZI).

Mô tả
Cây thân thảo sống lâu năm, mọc thành búi. Thân thẳng đứng hoặc hướng lên, dài 10–18 cm và đường kính 0,7–0,9 mm, nhẵn nhụi ở phần dưới, có lông tuyến ở phần trên. Các lá trên nơ lá dạng lông cứng, 1,5–2,5 cm, tụ thành chùm; các lá trên thân thẳng-dạng lông cứng, 0,6–15 × 0,5–0,8 mm, nhẵn, nhẵn nhụi, 3–5 cặp, đỉnh nhọn đến nhọn thon, bẹ lá dạng màng, 0,1–0,2 mm, nhẵn nhụi. Lá bắc thuôn dài-hình mác, 2,5–5 × 0,8–1,2 mm, có lông tuyến, 3 gân mờ, đỉnh nhọn đến nhọn thon. Cụm hoa thường ở đầu cành, 3–10 hoa, là chùy hoa, các cuống cụm hoa và cuống hoa từ thưa đến dày lông tuyến; lá bắc thuôn dài-hình mác, 4–6 × 0,5–0,8 mm, đỉnh dạng lông cứng-nhọn thon, mép khô xác không trải dài đến tận chóp ngọn; cuống dài 1–4 mm. Lá đài thuôn dài-hình mác, 2,8–4,5 × 1,2–1,7 mm, nhẵn nhụi, gân mờ, màng ở đáy, khô xác ở trên, đỉnh tù tới nhọn; cánh hoa màu trắng, thẳng-thuôn dài, 3–5 × 0,8–1,2 mm, dài hơn lá đài một chút, đỉnh tù tới nhọn; nhị hoa 10, chỉ nhị dài 2–3,5 mm; vòi nhụy 3, thẳng đứng ít hay nhiều, dài 1,5–2 mm; các tuyến nhị chia nhánh đôi và sâu, xuất hiện như là 10 tuyến, khác biệt, so le với các nhị hoa. Quả nang 2,5–4 × 0,8–1,2 mm, hình trứng đến thuôn dài-hình trứng, nhẵn nhụi, mở bởi 6 răng cong, chứa vài hạt. Hạt dài 1,9–2,4 mm, thuôn dài, có mấu ở gờ mép và hai bên với các mấu thấp, thuôn dài, màu đen đến nâu sẫm. Ra hoa tháng 6-7.

Phân bố
Loài bản địa đông bắc Thổ Nhĩ Kỳ.

E. ali-gulii mọc trên đất serpentine, loại đất không đá vôi phổ biến nhất trong khu vực nằm giữa các thành phố Erzurum và Erzincan ở Thổ Nhĩ Kỳ. Nó xuất hiện trong các môi trường sống sườn núi đá với Achillea biebersteinii, Pimpinella rhodantha, Inula heterolepis, Arenaria pseudacantholimon, Arenaria serpyllifolia, Dianthus crinitus var. crossopetalus, Helichrysum plicatum subsp. polyphyllum.

Tham khảo

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 2016
Thực vật Thổ Nhĩ Kỳ


title: Atacta argentifrons

text:
Atacta argentifrons là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Atacta


title: Letoon

text:
Letoon (), đôi khi Latinh hóa là Letoum, là một nơi tôn nghiêm của nữ thần Leto gần thành phố cổ Xanthos tại Lycia. Đó là một trong những trung tâm tôn giáo quan trọng nhất trong khu vực. Địa điểm này nằm ở phía nam ngôi làng Kumluova tại huyện Fethiye, tỉnh Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ. Nó nằm cách 4 km về phía nam của Xanthos, dọc theo bờ sông Xanthos.

Lịch sử
Khảo cổ tại địa điểm cho thấy nó chưa bao giờ là một khu định cư bị chiếm đóng hoàn toàn, nhưng về cơ bản vẫn là một trung tâm tôn giáo, có từ cuối thế kỷ thứ 6 trước Công nguyên. Đây là thời kỳ trước khi bá quyền văn hóa Hy Lạp ở Lycia, bắt đầu vào đầu thế kỷ 4. Vào thời kỳ trước, địa điểm này có lẽ đã rất linh thiêng đối với sự sùng bái của một nữ thần mẹ, bà là Eni Mahanahi ở Lycia sau đó được thay thế bởi thờ phụng nữ thần Leto cùng hai đứa con sinh đôi của bà.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 The official website of the French Archaeological Mission of Xanthos-Letoon
 UNESCO World Heritage Centre: Xanthos-Letoon
 Canadian Epigraphic Mission at Xanthos-Letoon, website of the research project on Xanthos and Letoon by Université du Québec à Montréal và Université Laval, including downloadable published works
 Extensive picture collection of Letoon

Di sản thế giới tại Thổ Nhĩ Kỳ
Địa điểm khảo cổ Hy Lạp cổ đại ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: USS Benham

text:
Ba tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được mang cái tên USS Benham, đặt theo tên Chuẩn đô đốc Andrew Ellicot Kennedy Benham (1832-1905), người tham gia cuộc Nội chiến Hoa Kỳ:

  là một tàu khu trục lớp Aylwin trong biên chế từ năm 1914 đến năm 1922
  là chiếc dẫn đầu lớp tàu khu trục mang tên nó nhập biên chế năm 1939 và bị đánh chìm trong trận Hải chiến Guadalcanal năm 1942
  là một tàu khu trục lớp Fletcher phục vụ trong hai giai đoạn 1943-1946 và 1951-1960, chuyển cho Peru năm 1974 như là chiếc Villar (DD-71), và bị tháo dỡ năm 1980

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ


title: Degu Debebe

text:
Degu Debebe (, sinh ngày 19 tháng 3 năm 1984) là một cầu thủ bóng đá người Ethiopia. Hiện tại anh thi đấu cho Saint-George SA.

Sự nghiệp
Degu là một hậu vệ và là một phần của Đội tuyển bóng đá quốc gia Ethiopia. Anh khởi đầu sự nghiệp cùng với Arba Minch City FC. Vào mùa hè năm 2004, anh gia nhập Saint-George SA. Anh được bình chọn là cầu thủ xuất sắc nhất mùa giải 2004-05 season và nhận giải thưởng 1.000 birr. Kể từ khi đến, Degu là mẫu hình của sự hoàn thiện, ít mắc lỗi và giúp câu lạc bộ đoạt được 6 danh hiệu Premier League.

Sự nghiệp quốc tế

Degu ra mắt cho Ethiopia năm 2003. Với 46 lần ra sân, anh là một trong những cầu thủ ra sân nhiều nhất trong lịch sử bóng đá Ethiopia. Anh cũng là đội trưởng của đội tuyển.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1984
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Ethiopia
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Ethiopia
Cầu thủ Cúp bóng đá châu Phi 2013
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Phi
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Phi 2014
Người Southern Nations, Nationalities, và Peoples' Region
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Saint George SC
Trung vệ bóng đá


title: Sư đoàn 5 Bộ binh Quân lực Việt Nam Cộng hòa

text:
Sư đoàn 5 Bộ binh, là một trong 3 đơn vị chủ lực quân trực thuộc Quân đoàn III và Quân khu 3 của Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Đây là một đơn vị quân đội lớn, từng tham dự nhiều trận quan trọng trong Chiến tranh Việt Nam. Lãnh thổ hoạt động và trách nhiệm bảo vệ là khu vực các tỉnh phía đông của miền Nam Việt Nam Cộng hòa. Nơi đây có chiến khu D là mật khu của Lực lượng mang danh Quân giải phóng, là thành phần của Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Từ năm 1972, Bộ tư lệnh Sư đoàn được đặt tại Căn cứ Lai Khê, vị trí này cũng là Hậu cứ của Sư đoàn cho đến tháng 4/1975.

Lịch sử hình thành
Sư đoàn 5 Bộ binh được thành lập vào ngày 9 tháng 3 năm 1955 tại Sông Mao, quận Hải Ninh, Bình Thuận với danh xưng ban đầu là Sư đoàn 6 Bộ binh do Đại tá Vòng A Sáng làm Tư lệnh đầu tiên.

Sư đoàn 6 là biến thân của Sư đoàn 3 Sơn cước thuộc Quân đội Liên hiệp Pháp, đồn trú tại vùng biên giới Việt-Hoa, với nhiệm vụ bảo vệ khu vực mỏ than Móng Cái, Hòn Gai (thời kỳ này cũng do Đại tá Sáng chỉ huy).

Sau Hiệp định Genève ngày 20 tháng 7 năm 1954, Sư đoàn 3 Sơn cước di chuyển vào Nam và đồn trú tại Sông Mao, sau đó giải tán và dùng làm nòng cốt để thành lập Sư đoàn 6. Đến gần cuối năm 1955, trong vòng 3 tháng Sư đoàn thay đổi phiên hiệu 3 lần để phù hợp với tổ chức và trang bị. Ngày 1 tháng 8 đổi thành Sư đoàn 6 Dã chiến, ngày 1 tháng 9 lại đổi thành Sư đoàn Dã chiến số 41 và ngày 1 tháng 10 trở thành Sư đoàn 3 Dã chiến.

Ngày 1 tháng 12 năm 1958, Sư đoàn Dã chiến số 3 được tăng cường thêm 2 Trung đoàn địa phương 130 và 162, đổi tên lần cuối cùng thành Sư đoàn 5 Bộ binh. Sau đó di chuyển về miền Đông Nam phần đảm trách vùng hoạt động mới gồm lãnh thổ các tỉnh Bình Dương, Bình Long và Phước Long. Ban đầu đặt bản doanh tại Phú Lợi, Thủ Dầu Một, sau chuyển Bộ Tư lệnh lên căn cứ Lai Khê.

Nhiệm vụ của Sư đoàn 5 không kém phần quan trọng so với các Sư đoàn bạn thuộc Quân đoàn III nói riêng và đối với Quân lực Việt Nam Cộng hòa nói chung. Sư đoàn có trọng trách bảo vệ và an ninh tuyệt đối vùng biên cương, vì địa bàn hoạt động của Sư đoàn (giáp ranh với nước bạn Campuchia) là cửa ngõ phía bắc của Thủ Đô Sài Gòn.

Năm 1972, Sư đoàn là đơn vị chủ lực của mặt trận Bình Long, đã kiên cường bảo vệ Thị xã An lộc trong suốt 3 tháng trời, đã anh dũng chiến đấu chống lại sự tấn công và lấn chiếm của Việc Cộng. Đồng thời đã cùng các đơn vị bạn gồm Lực lượng Nhảy dù, Liên đoàn 81 Biệt cách dù, Biệt động quân các Trung đoàn của Sư đoàn 18 và 21 Bộ binh đẩy lùi địch quân về phía biên giới Việt-Miên. Trong lịch sử "chiến tranh bảo vệ tự do" của Việt Nam Cộng hòa gọi thời điểm này là Mùa hè đỏ lửa.

Đơn vị trực thuộc và phối thuộc

Bộ Tư lệnh Sư đoàn và Chỉ huy Trung đoàn tháng 4/1975

Trung đoàn Pháo binh
 Đơn vị phối thuộc

Tư lệnh Sư đoàn qua các thời kỳ
{|class= "wikitable"
|-
!width= "1%" |Stt
!width= "24%" |Họ và Tên
!width= "14%" |Cấp bậc
!width= "18%" |Tại chức
!Chú thích
|-
|<center> 1
|<center> Vòng A SángVõ bị Frejus, Pháp
|rowspan= "2"|<center> Đại tá
|<center> 3/1955-10/1955
|Giải ngũ ở cấp Đại tá. Thân phụ của Đại tá Hoàng Gia Cầu, nguyên Tham mưu trưởng Cơ quan Tổng Thanh tra Quân lực Việt Nam Cộng hòa.
|-
|<center> 2
|<center> Phạm Văn ĐổngVõ bị Móng Cái
|<center> 10-/1955-3/1958
|Giải ngũ năm 1965 ở cấp Thiếu tướng
|-
|<center> 3
|<center> Nguyễn Quang ThôngVõ bị Huế K2
|<center> Trung tá
|<center> 3/1958-9/1958
|Sau là Đại tá Tỉnh trưởng Tây Ninh. Giải ngũ
|-
|<center> 4
|<center> Tôn Thất XứngVõ bị Huế K1
|<center> Đại tá
|<center> 9/1958-11/1958
|Giải ngũ năm 1967 ở cấp Thiếu tướng
|-
|<center> 5
|<center> Đặng Văn SơnTrường Hạ sĩ quan Pháp
|<center> Trung tá
|<center> 11/1958-8/1959
|Sau là Đại tá Chỉ huy trưởng trường Hạ sĩ quan Đồng Đế, Trung tâm Huấn luyện Dục Mỹ. Giải ngũ năm 1964
|-
|<center> 6
|<center> Nguyễn Văn ChuânVõ bị Huế K1
|<center> Đại tá
|<center> 8/1959-5/1961
|Giải ngũ năm 1966 ở cấp Thiếu tướng
|-
|<center> 7
|<center> Trần Ngọc TámVõ bị Liên quânViễn Đông Đà Lạt
|<center> Thiếu tướng
|<center> 5/1961-10/1961
|Giải ngũ năm 1974 ở cấp Trung tướng
|-
|<center> 8
|<center> Nguyễn Đức ThắngVõ khoa Nam Định
|<center> Đại tá
|<center> 10/1961-12/1962
|Giải ngũ năm 1973 ở cấp Trung tướng
|-
|<center> 9
|<center> Nguyễn Văn ThiệuVõ bị Huế K1
|<center> Đại táThiểu tướng(11/1963)
|<center> 12/1962-2/1964
|Sau là Trung tướng. Đắc cử Tổng thống Việt Nam Cộng hòa 2 nhiệm kỳ (1967-1975)
|-
|<center> 10
|<center> Đặng Thanh LiêmVõ bị Liên quânViễn Đông Đà Lạt
|<center> Đại táChuẩn tướng(4/1964)
|<center> 2/1964
|Giải ngũ năm 1965 ở cấp Thiếu tướng
|-
|<center> 11
|<center> Cao Hảo HớnVõ bị Liên quânViễn Đông Đà Lạt
|<center> Chuẩn tướng
|<center> 6/1964-10/1964
|Sau cùng là Trung tướng Phụ tá Tổng trưởng Quốc phòng
|-
|<center> 12
|<center> Trần Thanh PhongVõ bị Huế K2
|<center> Đại táChuẩn tướng(10/1964)
|<center> 10/1964-7/1965
|Năm 1972, đang là Thiếu tướng Phụ tá Ủy ban Trung ương Đặc trách chương trình Thị tứ, tử nạn máy bay Carribou tại Tuy Hòa trong khi thi hành công vụ. Được truy thăng Trung tướng
|-
|<center> 13
|<center> Phạm Quốc ThuầnVõ bị Đà Lạt K5
|<center> Đại táChuẩn tướng(6/1966)Thiếu tướng(6/1968)
|<center> 7/1965-8-1969
|Sau cùng là Trung tướng Chỉ huy trưởng trường Hạ sĩ quan Đồng Đế
|-
|<center> 14
|<center> Nguyễn Văn HiếuVõ bị Đà Lạt K3
|<center> Chuẩn tướngThiếu tướng(6/1970)
|<center> 8/1969-6/1971
|Ngày 8 tháng 4 năm 1975, đang là Thiếu tướng Tư lệnh Phó Quân đoàn III, bị ám sát bởi cận vệ của Tướng Toàn, Đại Úy Đỗ Đức. Ngày 10 tháng 4, được truy thăng cấp bậc Trung tướng.
|-
|<center> 15
|<center> Lê Văn HưngVõ khoa Thủ Đức K5
|<center> Đại táChuẩn tướng(3/1972)
|<center> 6/1971-9/1972
|Tự sát ngày 30 tháng 4 năm 1975 tại Cần Thơ, Quân đoàn IV.
|-
|<center> 16
|<center> Trần Quốc LịchVõ khoa Thủ Đức K4
|<center> Đại táChuẩn tướng(11/1972)
|<center> 9/1972-11-1973
|Năm 1974, liên quan đến vụ buôn lậu trong quân đội, bị tạm giam và giải ngũ
|-
|<center> 17
|<center> Lê Nguyên Vỹ
|<center> Đại táChuẩn tướng(11/1974)
|<center> 11/1973-30/4/1975
|Tự sát ngày 30 tháng 4 năm 1975 tại Bộ Tư lệnh Sư đoàn ở căn cứ Lai Khê.
|-
|}

Chú thích

Tham khảo
Trần Ngọc Thống, Hồ Đắc Huân, Lê Đình Thụy (2011). ''Lược sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa.

5
Đơn vị quân sự thành lập năm 1955
Đơn vị quân sự giải thể năm 1975


title: Sphaenothecus trilineatus

text:
Sphaenothecus trilineatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Sphaenothecus


title: Hội chứng sợ những cây cầu

text:
Hội chứng sợ những cây cầu, có tên khoa học là Gephyrophobia, là một loại rối loạn lo âu hoặc ám ảnh cụ thể đặc trưng bởi sự sợ hãi của những cây cầu. Kết quả là, người mắc phải hội chứng sợ những cây cầu có thể tránh các tuyến đường sẽ đưa họ qua cầu.
Một số giải thích có thể có của hội chứng này là nỗi sợ hãi lái xe khi qua khỏi hoặc đi trên những cây cầu, nỗi sợ hãi của một cơn gió thổi một cây cầu, nỗi sợ hãi về tính toàn vẹn cấu trúc của cây cầu, hoặc nỗi sợ rằng cây cầu sẽ sụp đổ nếu họ cố gắng để vượt qua nó. Nỗi sợ hãi này trùng lặp với hội chứng sợ độ cao vì hội chứng sợ những cây cầu có xu hướng trở nên trầm trọng hơn trong những cây cầu cao so với những cái gần sát mặt nước / mặt đất bên dưới.
Tiến sĩ Michael Liebowitz, người sáng lập Phòng khám Rối Loạn Lo âu tại Viện Tâm thần Bang New York, nói, "Nó không phải là một loại ám ảnh cô lập, bởi nó thường là một phần của các loại ám ảnh tổng quát hơn... Những ngừơi mắc phải thường là những người bị các cuộc tấn công hoảng sợ về tinh thần, họ trở nên sợ rằng họ sẽ phải trải qua cảm giác bị mắc kẹt khi ở trên những cây cầu. " Đó là một loại ám ảnh tình huống.

Cơ quan Thruway bang New York sẽ dẫn những người mắc hội chứng sợ những cây cầu đi qua trên cây cầu Tappan Zee. Người lái xe có thể gọi cho cơ quan trước và cơ quan này sẽ sắp xếp cho một người lái xe qua cầu giúp họ. Cơ quan này thực hiện dịch vụ khoảng sáu lần một năm.

Cơ quan Giao thông Vận tải Maryland cung cấp một dịch vụ tương tự để băng qua Cầu Vịnh Chesapeake.
Chính quyền Cầu Mackinac, giám sát Cầu Mackinac, kết nối các bán đảo Thượng và Hạ của Michigan, sẽ lái xe của một người trong suốt thời gian những người mắc phải hội chứng này cần thiết. Hàng ngàn người lái xe tận dụng những chương trình miễn phí này mỗi năm.  Thuật ngữ gephyrophobia xuất phát từ tiếng Hy Lạp γέφυρα (gephura) có nghĩa là "cầu nối" và "sợ hãi" (phobos) "sợ hãi".

Leslie Ann Pluhar đã từng trải qua việc chiếc xe Yugo của cô bị thổi bay trên cây cầu Mackinac. Sau đó cuộc điều tra cho thấy người lái xe đã dừng xe của cô qua lưới thép mở trên cầu của cây cầu và một cơn gió thổi qua chiếc lưới đã vô tình cuốn chiếc xe của cô rơi khỏi cầu, mặc dù điều này không được chứng minh thông qua các phép đo tốc độ gió ghi lại trên và xung quanh cây cầu tại thời điểm xảy ra tai nạn.

Những cách dùng khác của từ Gephyrophobia
Gephyrophobia là tên của một bản đồ trong trò chơi điện tử Halo: Combat Evolved; hai căn cứ được kết nối chỉ bằng một cây cầu hai bên tiền đồn của tay súng bắn tỉa. Tên này rất có thể xuất phát từ thực tế là các ngừơi chơi thường xuyên bị giết trên những cây cầu.

Trong phương diện truyền thông
Hội chứng sợ những cây cầu là cốt truyện chính trong tập "The Bridge" của The Middle. Nhân vật Brick bị cản trở bởi ám ảnh này.

Thuật ngữ này được tham khảo trong cuốn sách xuất bản năm 2012ː Thảm họa cầu bạc năm 1967, nó viết về sự sụp đổ ngày 15 tháng 12 năm 1967 của cầu bạc nối Point Pleasant, WV và Gallipolis OH trên sông Ohio. Hội chứng sợ những cây cầu được tham chiếu trong tập "The Car" của mùa thứ hai của This Is Us.

Xem thêm

 Danh sách các hội chứng sợ

Tham khảo

Cầu
Cầu


title: Sternidius naeviicornis

text:
Sternidius naeviicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Sternidius


title: Norbert Wiener

text:
Norbert Wiener (26 tháng 11 năm 1894 - 18 tháng 3 năm 1964) là một nhà toán học và triết học Mỹ. Ông là Giáo sư Toán học tại MIT.

Được biết đến như một thần đồng nổi tiếng, Wiener sau này trở thành một nhà nghiên cứu đầu tiên quá trình ngẫu nhiên và nhiễu, lĩnh vực liên quan đến kỹ thuật điện tử, truyền thông điện tử, hệ thống điều khiển.

Wiener được coi là người khởi đầu cho điều khiển học, khoa học chuẩn hóa các khái niệm về thông tin phản hồi, liên quan đến kỹ thuật, hệ thống điều khiển, khoa học máy tính, sinh học, khoa học thần kinh, triết học, và tổ chức xã hội.

Tiểu sử

Tuổi trẻ
Wiener được sinh ra tại Columbia, Missouri, là con đầu của Leo Wiener và Bertha Kahn, lần lượt là người Ba Lan gốc Do Thái  và gốc Đức. Norbert Wiener đã là một thần đồng nổi tiếng. Leo đa giáo dục Norbert ở nhà cho đến năm 1903, sử dụng các phương pháp giảng dạy do ông tự sáng chế, ngoại trừ một thời kỳ ngắn ngủi khi Norbert 7 tuổi. Kiếm sống bằng việc giảng dạy tiếng Đức và Slavic, Leo đọc rộng và tích lũy được một thư viện cá nhân mà từ đó cậu bé Norbert đã hưởng lợi rất nhiều. Leo cũng có khả năng toán học phong phú và dạy kèm cho con trai ông lĩnh vực này cho đến khi cậu bé rời nhà. Trong cuốn tự truyện của mình, Norbert mô tả cha mình là bình tĩnh và kiên nhẫn, trừ khi anh ta (Norbert) trả lời thiếu chính xác, lúc đó cha sẽ mất bình tĩnh.

Mặc dù được nuôi dưỡng trong một gia đình Do Thái, sau này ông trở thành một người theo thuyết bất khả tri.

Sau khi tốt nghiệp trung học tại trường Ayer vào năm 1906 lúc 11 tuổi, Wiener vào Tufts College. Ông được trao bằng cử nhân toán học vào năm 1909 ở tuổi 14, từ đó ông bắt đầu nghiên cứu sau đại học về động vật học tại Đại học Harvard. Năm 1910, ông chuyển đến Cornell nghiên cứu triết học.

Harvard và Thế chiến thứ I
Năm sau ông quay lại Harvard, trong khi vẫn tiếp tục nghiên cứu triết học. Trở lại Harvard, Wiener đã bị ảnh hưởng bởi Edward Vermilye Huntington, người quan tâm tới toán học từ tiên đề cơ bản cho đến các vấn đề kỹ thuật. Ông nhận bằng thạc sĩ từ Harvard năm 1912 và bằng tiến sĩ năm 1914, khi ông chỉ 18 tuổi, cho một luận án về logic toán học, giám sát bởi Karl Schmidt, các kết quả quan trọng trong số đó đã được công bố là kết quả của Wiener (1914). Trong luận văn này, ông là người đầu tiên nêu công khai rằng các cặp có thứ tự có thể được xác định theo lý thuyết tập hợp. Do đó các quan hệ có thể được xác định bởi lý thuyết tập hợp, do đó lý thuyết về các mối quan hệ không đòi hỏi bất kỳ tiên đề hoặc khái niệm nguyên thủy khác biệt với những lý thuyết tập hợp. Năm 1921, Kazimierz Kuratowski đề xuất đơn giản hóa các định nghĩa về các cặp có thứ tự của Wiener, và sự đơn giản hóa này đã được sử dụng phổ biến từ đó. Nó là (x, y) = [5].

Trong năm 1914, Wiener đi đến châu Âu, được giảng dạy bởi Bertrand Russell và G. H. Hardy tại Đại học Cambridge, và David Hilbert và Edmund Landau tại Đại học Göttingen. Trong thời gian 1915-1916, ông dạy Triết học tại Harvard, sau đó là một kỹ sư của General Electric và viết bài cho Encyclopedia Americana. Wiener đã nhanh chóng thành một nhà báo cho Boston Herald, nơi ông đã viết lại một câu chuyện về điều kiện lao động khó khăn của những người công nhân tại Lawrence, Massachusetts, nhưng ông đã bị sa thải ngay sau đó do đã từ chối viết bài lăng xê một chính trị gia, chủ của tờ báo.

Mặc dù Wiener cuối cùng trở thành một người theo chủ nghĩa hòa bình kiên định, ông đã hăm hở tham gia chiến tranh trong Thế chiến I. Năm 1916, với sự tham gia của Mỹ vào cuộc chiến tranh càng sâu hơn, Wiener tham dự một trại huấn luyện cho các cán bộ quân sự tiềm năng, nhưng không nhận được một nhiệm vụ nào. Một năm sau Wiener một lần nữa cố gắng gia nhập quân đội, nhưng chính phủ lại từ chối do thị lực kém của ông. Trong mùa hè năm 1918, Oswald Veblen mời Wiener để nghiên cứu đạn đạo học tại Aberdeen Proving Ground ở Maryland.  Sống và làm việc với các nhà toán học khác tăng cường sự quan tâm của ông trong lĩnh vực toán học. Tuy nhiên, Wiener là vẫn còn háo hức để phục vụ trong quân ngũ, và quyết định nỗ lực một lần nữa, lần này trong vai trò là một người lính bình thường. Wiener đã viết trong một bức thư gửi cho cha mẹ của ông, "Con phải tự xem mình là một loại người rẻ rúm nếu con muốn làm một sĩ quan mà không muốn là một người lính".  Lần này quân đội chấp nhận Wiener nhập ngũ và giao cậu, bởi sự trùng hợp, cho một đơn vị đồn trú tại Aberdeen, Maryland. Thế chiến I kết thúc chỉ vài ngày sau khi Wiener trở về Aberdeen và Wiener đã xuất ngũ vào tháng 2 năm 1919.

Sau chiến tranh
Wiener đã không thể đảm bảo một vị trí cố định tại Harvard, ông đổ lỗi phần lớn vào chủ nghĩa bài Do Thái tại các trường đại học và đặc biệt là về mối ác cảm của nhà toán học Harvard G. D. Birkhoff.  Ông cũng đã bị từ chối cho một vị trí tại Đại học Melbourne. Theo gợi ý của WF Osgood, Wiener đã trở thành một giảng viên dạy toán tại MIT, nơi ông đã dành phần còn lại trong sự nghiệp của mình, và cuối cùng trở thành Giáo sư. Có một bức ảnh của ông được treo nổi bật trong một trong hành lang, thường được sử dụng trong việc chỉ hướng.

Trong năm 1926, Wiener trở lại châu Âu như một học giả Guggenheim. Ông đã dành hầu hết thời gian của mình tại Göttingen và với Hardy tại Cambridge, làm việc trên chuyển động Brown, Fourier rời, vấn đề Dirichlet, phân tích hài hòa, và các định lý Tauberian.

Năm 1926, cha mẹ của Wiener sắp xếp cuộc hôn nhân với một người Đức nhập cư, Margaret Engemann; họ đã có hai con gái. Chị anh, Constance, kết hôn Philip Franklin. Con gái của họ, Janet, cô cháu gái của Wiener, kết hôn Václav E. Beneš.

Có nhiều giai thoại kể về ông về tính đãng trí. Người ta nói rằng một lần ông trở về nhà để tìm căn nhà của mình trống rỗng. Ông hỏi của một cô gái gần đó lý do, và cô ấy nói rằng gia đình đã chuyển đến ở nơi khác trong ngày hôm đó. Ông cảm ơn cô đã thông tin và cô ấy trả lời: "Đó là lý do tại sao con ở lại đây, bố ạ!"

Trong và sau chiến tranh thế giới II
Trong Thế chiến II, công trình của ông về súng phòng không tự động nhắm và bắn đã khiến Wiener tìm hiểu lý thuyết thông tin của Claude Shannon một cách độc lập và phát minh ra bộ lọc Wiener. (Đối với ông là do thực hành tiêu chuẩn hiện hành về mô hình hoá một nguồn thông tin như là một quá trình ngẫu nhiên - nói cách khác, như một loạt các nhiễu.) Công trình chống máy bay của ông cuối cùng đã dẫn ông đến việc hình thành ngành điều khiển học.  Sau chiến tranh, sự nổi tiếng của ông đã giúp MIT tuyển được một đội ngũ nghiên cứu khoa học về nhận thức, bao gồm các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực tâm sinh lý học và toán học và sinh lý của hệ thần kinh, bao gồm cả Warren Sturgis McCulloch và Walter Pitts. Những người này sau đó có những đóng góp tiên phong cho ngành khoa học máy tính và trí tuệ nhân tạo. Chẳng bao lâu sau khi nhóm được thành lập, Wiener đột nhiên kết thúc tất cả các liên lạc với các thành viên của nó, làm các đồng nghiệp của ông hoang mang. Điều này làm Walter Pitts, bị tổn thương và dẫn đến sự nghiệp của ông xuống dốc. Trong cuốn tiểu sử của Wiener, Conway và Siegelman cho rằng vợ Wiener của Margaret, người ghét lối sống phóng túng của McCulloch, là người gây nên sự việc trên.

Wiener sau đó đã giúp phát triển các lý thuyết của điều khiển học, robot học, điều khiển máy tính và tự động hóa. Ông đã thảo luận mô hình của các tế bào thần kinh với John von Neumann, và trong một lá thư từ tháng 11 năm 1946 von Neumann đã trình bày suy nghĩ của mình trước một cuộc họp với Wiener.

Wiener luôn chia sẻ những lý thuyết và những phát hiện của mình với các nhà nghiên cứu khác, và ghi nhận có sự đóng góp của những người khác. Chúng bao gồm các nhà nghiên cứu của Liên Xô và các phát hiện của họ. Sự quen biết với họ gây cho ông sự nghi ngờ trong suốt thời kỳ Chiến tranh Lạnh. Ông là một người ủng hộ mạnh mẽ việc sử dụng tự động hóa để cải thiện mức sống, và để chấm dứt tình trạng kém phát triển kinh tế. Ý tưởng của ông đã ảnh hưởng tới Ấn Độ, nơi chính phủ được ông làm cố vấn trong những năm 1950.

Sau chiến tranh, Wiener ngày càng trở nên quan tâm đến những gì ông tin là can thiệp chính trị tới nghiên cứu khoa học, và quân sự hóa khoa học. Bài viết của ông "Một nhà khoa học nổi loạn" cho vấn đề tháng 1 năm 1947 của tờ The Atlantic Monthly kêu gọi các nhà khoa học xem xét những tác động đạo đức của công việc của họ. Sau chiến tranh, ông đã từ chối chấp nhận bất cứ nguồn tài trợ nào của chính phủ hoặc làm việc trong các dự án quân sự. Niềm tin của Wiener liên quan đến vũ khí hạt nhân và chiến tranh lạnh trái ngược với John von Neumann là chủ đề chính của cuốn sách John Von Neumann và Norbert Wiener.

Wiener là một người tham gia các hội nghị Macy. Ông qua đời ở tuổi 69, tại Stockholm, Thụy Điển.

Giải thưởng và danh hiệu
 Wiener đoạt Giải tưởng niệm Bôcher vào năm 1933 và Huân chương Khoa học Quốc gia vào năm 1963, do Tổng thống Johnson tại một buổi lễ của Nhà Trắng vào tháng Giêng, năm 1964, ngay trước khi ông mất.
 Wiener đoạt giải thưởng quốc gia sách của Mỹ năm 1965 trong lĩnh vực Khoa học, Triết học và Tôn giáo đối với Thiên Chúa và Golem, Inc.:. Một nhận xét về một số điểm mà Điều khiển học động chạm đến Tôn giáo
 Giải thưởng Wiener Norbert trong lĩnh vựcToán học Ứng dụng đã được lập vào năm 1967 để vinh danh Norbert Wiener bởi khoa toán học của đại học MIT và được cả Hội Toán học Mỹ và Hiệp hội toán ứng dụng và công nghiệp hỗ trợ
 Giải thưởng Wiener Norbert trong lĩnh vực xã hội và trách nhiệm chuyên nghiệp được trao hàng năm bởi CPSR,{/1, được thành lập vào năm 1987 để vinh danh Wiener để ghi nhận đóng góp của các chuyên gia máy tính đối với trách nhiệm xã hội trong việc sử dụng máy tính.
 Miệng núi lửa Wiener ở phía xa của mặt trăng được mang tên ông.
 Trung tâm Wiener Norbert về Phân tích và ứng dụng sóng hài, tại Đại học Maryland, College Park, được đặt tên để vinh danh ông.
 Robert A. Heinlein đặt tên một con tàu vũ trụ theo tên ông vào năm 1957 Citizen cuốn tiểu thuyết của Galaxy, một tàu "Free Trader" được gọi là Norbert Wiener đã đề cập trong Chương 14.

Sự nghiệp
Wiener là nhà nghiên cứu đầu tiên của quá trình ngẫu nhiên và nhiễu, công trình đóng góp liên quan đến kỹ thuật điện tử, truyền thông điện tử, hệ thống điều khiển.

Wiener được coi là người khởi xướng của điều khiển học, một hệ thống hóa các khái niệm về thông tin phản hồi, có nhiều ý nghĩa đối với kỹ thuật, hệ thống điều khiển, khoa học máy tính, sinh học, triết học, và tổ chức xã hội.

Công trình của Wiener trong điều khiển học đã ảnh hưởng tới Gregory Bateson và Margaret Mead, và qua họ ảnh hưởng tới nhân học, xã hội học, và giáo dục.

Phương trình Wiener
Một trình diễn toán học đơn giản của chuyển động Brown, phương trình Wiener, đặt theo tên của Wiener, giả định tốc độ hiện tại của một hạt chất lỏng dao động ngẫu nhiên.

Bộ lọc Wiener
Trong lĩnh vực xử lý tín hiệu, bộ lọc Wiener là một bộ lọc được đề xuất bởi Wiener trong những năm 1940 và được công bố vào năm 1949. Mục đích của nó là để giảm lượng nhiễu xuất hiện bên trong một tín hiệu bằng cách so sánh với ước tính của tín hiệu không bị nhiễu mong muốn.

Trong toán học
Wiener quan tâm lớn tới các lý thuyết toán học về chuyển động Brown (được đặt tên theo Robert Brown) chứng minh nhiều kết quả hiện nay được biết đến rộng rãi như các phi-khả vi của các đường dẫn. Do đó, phiên bản một chiều của chuyển động Brown đã được đặt tên là quá trình Wiener. Nổi tiếng với quá trình Lévy, quá trình ngẫu nhiên Càdlàg với gia số độc lập thống kê tĩnh, và xảy ra thường xuyên trong toán học thuần túy và toán ứng dụng, vật lý và kinh tế (ví dụ thị trường chứng khoán).

Định lý Tauberian Wiener, một kết quả trong năm 1932 của Wiener, phát triển định lý Tauberian trong lý thuyết khả tích, trên mặt một chương phân tích thực tế, bằng cách hiển thị hầu hết các kết quả được biết đến có thể được gói gọn trong một nguyên tắc lấy từ phân tích sóng hài. Trong các công thức hiện nay, định lý của Wiener không có bất cứ liên hệ rõ ràng với định lý Tauberian, vốn liên quan tới các chuỗi vô tận; tuy nhiên sự tịnh tiến từ công thức tích phân, hoặc bằng cách sử dụng ngôn ngữ của phân tích hàm và đại số Banach, là một quá trình tương đối thường xuyên.

Định lý Paley-Wiener liên quan tới tính tăng trưởng của toàn bộ hàm trên C n và biến đổi Fourier của phân phối Schwartz của compact support (giá kết).

Định lý Wiener-Khinchin, (hoặc định lý Wiener - Khintchine hoặc Khinchin - Kolmogorov), nói rằng mật độ phổ công suất của một quá trình ngẫu nhiên rộng-nhạy-tĩnh là biến đổi Fourier của hàm tự tương quan.

Một không gian Wiener trừu tượng là một đối tượng toán học trong lý thuyết đo lường, được sử dụng để xây dựng một đo lường "đầy đủ", cực dương và hữu hạn cục bộ trên một không gian vectơ hữu hạn chiều. Xây dựng ban đầu của Wiener chỉ áp dụng cho không gian của các đường liên tục giá trị thực trên các khoảng đơn vị, được gọi là không gian Wiener cổ điển. Leonard Gross cung cấp một tổng quát hóa cho trường hợp của một không gian Banach tổng thể tách rời.

Chính khái niệm về một không gian Banach đã được phát hiện ra một cách độc lập bởi cả Wiener và Stefan Banach trong cùng khoảng thời gian như nhau.

Trung tâm Norbert Wiener về Phân tích Hài và ứng dụng (NWC) tại Khoa Toán học tại Đại học Maryland, College Park được dành cho những di sản khoa học và toán học của Norbert Wiener. Website NWC nhấn mạnh các hoạt động nghiên cứu của Trung tâm. Hơn nữa, mỗi năm Trung tâm Norbert Wiener tổ chức tháng hai Fourier Talks, một hội nghị quốc gia hai thể hiện các tiến bộ trong phân tích hài cả lý thuyết và ứng dụng trong ngành công nghiệp, chính phủ, và học thuật.

Ấn phẩm
 1930
 1933, The Fourier Integral and Certain of its Applications Cambridge Univ. Press; reprint by Dover, CUP Archive 1988 ISBN 0-521-35884-1
 1942, Extrapolation, Interpolation and Smoothing of Stationary Time Series. Một bài báo được xếp vào thời chiến có mật danh "the yellow peril" bởi vì màu của tấm bìa và độ khó của chủ đề. Xuất bản sau chiến tranh năm 1949 MIT Press. http://www.isss.org/lumwiener.htm ])
 1948. Paris, (Hermann & Cie) & Camb. Mass. (MIT Press) ISBN 978-0-262-73009-9; 2nd revised ed. 1961.
 1950, The Human Use of Human Beings. The Riverside Press (Houghton Mifflin Co.).
 1958, Nonlinear Problems in Random Theory. MIT Press & Wiley.
 1964, Selected Papers of Norbert Wiener. Cambridge Mass. 1964 (MIT Press & SIAM)
 1964, MIT Press.
 1966, Published in book form.
 1966, Generalized Harmonic Analysis and Tauberian Theorems. MIT Press.
 1993, This was written in 1954 but Wiener abandoned the project at the editing stage and returned his advance. MIT Press published it posthumously in 1993.
 1976–84, The Mathematical Work of Norbert Wiener. Masani P (ed) 4 vols, Camb. Mass. (MIT Press). This contains a complete collection of Wiener's mathematical papers with commentaries.
Tiểu thuyết:
 1959,The Tempter. Random House.
Tự truyện:
 1953. Ex-Prodigy: My Childhood and Youth. MIT Press.
 1956. I am a Mathematician. London (Gollancz).
Dưới cái tên "W. Norbert"
 1952 The Brain and other short science fiction in Tech Engineering News

Tham khảo

Sinh năm 1894
Mất năm 1964
Nhà toán học Mỹ
Giáo sư Mỹ
Cựu sinh viên Đại học Harvard
Giáo sư Viện Công nghệ Massachusetts


title: Catoptria dimorphellus

text:
Catoptria dimorphellus là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Catoptria
Côn trùng châu Âu


Giải Locus cho tiểu thuyết đầu tay hay nhất (tiếng Anh: Locus Award for Best First Novel) là một giải thưởng văn học của tạp chí Locus, Hoa Kỳ, dành cho tiểu thuyết đầu tay của một tác giả được bầu chọn là hay nhất. Giải này được thành lập từ năm 1981. Các tác phẩm được bầu chọn phải được xuất bản trước đó một năm.

Những tác phẩm đoạt giải

Giải Locus cho tiểu thuyết khoa học viễn tưởng hay nhất
Giải Locus cho tiểu thuyết tưởng tượng hay nhất
Giải Locus cho tiểu thuyết hay nhất
Giải Locus cho tiểu thuyết ngắn hay nhất
Giải Locus cho truyện ngắn hay nhất
Giải Locus cho truyện ngắn dài hay nhất

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://www.locusmag.com/SFAwards/Db/LocusWinsByCategory.html
Magazine Locus
Danh sách các tác phẩm đoạt giải hàng năm theo thể loại trên trang Science Fiction Awards Database

Giải thưởng văn học Mỹ
Giải thưởng thành lập năm 1981
Danh sách người đoạt giải thưởng
Giải thưởng sách đầu tay
Giải thưởng giả tưởng suy đoán
Locus (tạp chí)
Hoa Kỳ năm 1981
Tiểu thuyết giả tưởng suy đoán đầu tay


title: Asaphodes megaspilata

text:
Asaphodes megaspilata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Asaphodes


title: Cối xay sông băng

text:
Cối xay sông băng, hố sông băng hay hang sâu sông băng là một đường ống trông giống như cái giếng gần tròn, thẳng đứng hay gần như thẳng đứng trong một sông băng hay dải băng mà qua đó nước từ bề mặt chảy xuống. Trong một số ngôn ngữ như tiếng Anh hay tiếng Pháp người ta gọi nó là moulin, trong tiếng Pháp có nghĩa là cối xay.

Các cối xay sông băng này có thể rộng tới 10 m và thường được tìm thấy trên các dải băng và các khu vực bằng phẳng của sông băng trong khu vực có các kẽ nứt ngang. Các cối xay sông băng có thể chạm tới đáy sông băng sâu vài trăm mét hoặc chỉ tới độ sâu của sự hình thành các kẽ nứt phổ biến nhất (khoảng 10–40 m) nơi có các con suối nước tan chảy chảy ngầm trong lòng sông băng. Chúng là nguyên nhân điển hình nhất của sự hình thành hang động sông băng.

Các cối xay sông băng là một phần cấu trúc nội tại của các sông băng để chuyên chở nước tan chảy từ bề mặt xuống tới nơi nó có thể xuống tới. Nước từ cối xay sông băng thường thoát khỏi sông băng ở đáy của nó, đôi khi đổ vào biển, và đôi khi đáy của cối xay sông băng có thể lộ ra trên mặt của một sông băng hay ở rìa của một khối băng tù đọng.

Nước từ các cối xay sông băng có thể giúp bôi trơn đáy sông băng, ảnh hưởng tới chuyển động sông băng. Với một quan hệ thích hợp giữa dải băng và địa hình, đoạn đầu của nước trong cối xay sông băng có thể cung cấp năng lượng và môi trường cho sự hình thành của thung lũng đường hầm. Vai trò của nước cối xay sông băng trong bôi trơn đáy các dải băng và sông băng là phức tạp nó có liên can tới tăng tốc các sông băng và vì thế liên can tới tốc độ tan vỡ sông băng.

Xem thêm
Tuyết hạt già
Tuyết hạt non
Hồ hang động
Thoái lui sông băng thế Holocen
Ao nước tan chảy
Hố sụt
Rắn cuộn
Hồ dưới sông băng
Hồ trên sông băng

Tham khảo

Liên kết ngoài

Earth Observatory page .
December 2006 article about a NASA expedition to Greenland moulin.
Moulins in Greenland (Google)

Băng hà học
Địa mạo sông băng


title: USS Eversole (DE-404)

text:
USS Eversole (DE-404) là một tàu hộ tống khu trục lớp John C. Butler từng phục vụ cùng Hải quân Hoa Kỳ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến đầu tiên của Hải quân Hoa Kỳ được đặt cái tên này, theo tên Trung úy Hải quân John Thomas Eversole (1915–1942), phi công từng phục vụ cùng Liên đội Ném như lôi VT-6 trên tàu sân bay , đã tử trận trong Trận Midway vào ngày 4 tháng 6, 1942 và được truy tặng Huân chương Chữ thập Hải quân. Nó đã phục vụ trong Thế chiến II cho đến khi bị tàu ngầm Nhật Bản I-45 đánh chìm tại vịnh Leyte, Philippines vào ngày 28 tháng 10, 1944. Eversole được tặng thưởng hai Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.

Thiết kế và chế tạo

Lớp John C. Butler được thiết kế nhằm đáp ứng nhu cầu một số lượng lớn nhưng rẻ tiền của một kiểu tàu hộ tống chống tàu ngầm để hộ tống các đoàn tàu vận tải vượt đại dương. Chúng có chiều dài chung , mạn tàu rộng  và mớn nước , trọng lượng choán nước tiêu chuẩn , và lên đến  khi đầy tải, với một thủy thủ đoàn bao gồm 14 sĩ quan và 201 thủy thủ. Con tàu được vận hành bởi hai turbine hơi nước hộp số Westinghouse; hơi nước được cung cấp bởi hai nồi hơi "D" Express, tạo ra công suất  và cho phép đạt được tốc độ tối đa . Nó có tầm hoạt động  ở tốc độ đường trường .

Dàn vũ khí chính bao gồm hai tháp pháo 5-inch/38 caliber đa dụng nòng đơn, được dẫn đường bởi hệ thống điều khiển hỏa lực Mark 51; vũ khí phòng không gồm hai khẩu đội Bofors 40 mm L/60 nòng đôi và mười khẩu Oerlikon 20 mm nòng đơn cũng được dẫn đường bởi hệ thống Mark 51. Ngoài ba ống phóng ngư lôi , vũ khí chống ngầm bao gồm hai đường ray thả mìn sâu, tám máy phóng mìn sâu K-gun cùng một dàn súng cối chống ngầm Hedgehog. Con tàu được trang bị sonar kiểu QC, radar dò tìm mặt biển SL và radar dò tìm không trung SA.

Eversole được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng Brown Shipbuilding Co. ở Houston, Texas vào ngày 15 tháng 9, 1943. Nó được hạ thủy vào ngày 3 tháng 12, 1943, được đỡ đầu bởi bà Sarah R. Eversole, mẹ của Trung úy Eversole, và được cho nhập biên chế cùng Hải quân Hoa Kỳ vào ngày 21 tháng 3, 1944 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Thiếu tá Hải quân George Elliott Marix.

Lịch sử hoạt động
Sau khi hoàn tất việc chạy thử máy huấn luyện tại khu vực Bermuda, Eversole quay trở về Xưởng hải quân Boston tại Boston, Massachusetts vào ngày 12 tháng 5 để sửa chữa sau chạy thử máy, rồi chuẩn bị để được điều động sang khu vực Mặt trận Thái Bình Dương. Nó khởi hành từ Boston, Massachusetts vào ngày 20 tháng 5, 1944, cùng với tàu chị em  và tàu vận tải  băng qua kênh đào Panama vào ngày 29 tháng 5, rồi tiếp tục cùng Dennis đi đến San Diego, California vào ngày 6 tháng 6. Nó lên đường vào ngày 13 tháng 6 để đi sang vùng biển quần đảo Hawaii, và đi đến Trân Châu Cảng vào ngày 19 tháng 6. Sau khi huấn luyện phối hợp cùng tàu ngầm tại vùng biển Hawaii, nó hộ tống một đoàn tàu vận tải đi sang Eniwetok, rồi tiếp tục phục vụ hộ tống vận tải giữa Eniwetok và đảo Manus, cho đến khi quay trở lại Eniwetok để tuần tra chống tàu ngầm cho đến ngày 9 tháng 8. Nó đã tháp tùng để bảo vệ các tàu sân bay hộ tống tham gia cuộc tấn công lên Morotai, rồi tiếp tục hộ tống các tàu sân bay hỗ trợ cho cuộc đổ bộ lên vịnh Leyte vào ngày 20 tháng 10.

Sau Trận chiến ngoài khơi Samar vào ngày 25 tháng 10, Eversole cứu vớt những phi công bị rơi trên biển và hộ tống hai tàu sân bay hộ tống bị hư hại do các cuộc tấn công tự sát bởi máy bay Kamikaze đối phương rút lui. Vào 02 giờ 28 phút ngày 28 tháng 10, ngoài khơi Dinagat, Philippines, nó dò được tín hiệu sonar của một tàu ngầm, nhưng chỉ nữa phút sau đã bị một ngư lôi phóng từ tàu ngầm Nhật Bản I-45 đánh trúng. Sau khi có lệnh bỏ tàu, I-45 trồi lên mặt nước và bắn pháo vào Eversole trước khi lặn xuống; một vụ nổ ngầm lớn dưới nước khiến có thêm nhiều người thiệt mạng hay bị thương, và Eversole đắm tại tọa độ . Hai tàu hộ tống khu trục bạn đã đi đến để trợ giúp, cứu vớt được 139 người sống sót, nhưng 40 thành viên thủy thủ đoàn đã tử trận cùng con tàu. I-45 sau đó bị tàu hộ tống khu trục  đánh chìm tại tọa độ  lúc 06 giờ 48 cùng ngày hôm đó.

Tên của Eversole được cho rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 27 tháng 11, 1944

Phần thưởng
Eversole được tặng thưởng hai Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài
  NavSource Online: Destroyer Escort Photo Archive - DE-404 Eversole

Lớp tàu hộ tống khu trục John C. Butler
Tàu hộ tống khu trục của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu hộ tống khu trục trong Thế chiến II
Tàu bị tàu ngầm đánh chìm
Xác tàu đắm ngoài khơi bờ biển Philippines
Sự cố hàng hải năm 1944
Tàu thủy năm 1943


title: Strangalia conicollis

text:
Strangalia conicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Strangalia


title: Miura Tetsuro

text:
Tetsuro Miura (三浦 哲郎, 12 tháng 4 năm 1956 – 28 tháng 4 năm 2018) là một huấn luyện viên và cựu cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp Huấn luyện viên
Tetsuro Miura đã dẫn dắt Nagoya Grampus Eight.

Tham khảo

Sinh năm 1956
Mất năm 2018
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản


title: Paradoxodes subalbata

text:
Paradoxodes subalbata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Paradoxodes


title: Actebia praecurrens

text:
Actebia praecurrens là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Actebia


title: Eilema moorei

text:
Eilema moorei là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Eilema


title: Mesochorus veracruzi

text:
Mesochorus veracruzi là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Mesochorus


title: Acronicta montivaga

text:
Acronicta montivaga là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Acronicta


title: Alamis deducta

text:
Alamis deducta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Alamis


title: Hypena spectans

text:
Hypena spectans là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hypena


title: Illice trimaculata

text:
Illice trimaculata là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Illice


title: Black Dahlia

text:
"Black Dahlia" (Tạm dịch: Thược dược đen) là tên gọi dành cho "Elizabeth Short" (29 tháng 7 năm 1924 – 15 tháng 1 năm 1947) là một phụ nữ người Mỹ và là nạn nhân của một vụ giết người dã man nổi tiếng vào năm 1947. Các bài báo đặt biệt danh này cho Short sau khi cô chết do đây là một vụ giết người tàn nhẫn. Biệt danh "Black Dahlia" có lẽ được bắt nguồn từ một bộ phim Film noir - một thể loại điện ảnh tập trung vào các vụ giết người bí ẩn - với tên gọi là Blue Dahlia và được công chiếu vào tháng 4 năm 1946.

Short được tìm thấy trong tình trạng bị móc mắt, cơ thể bị chặt thành phân nửa ở ngay eo, vào ngày 15 tháng 1 năm 1947 tại Leimert Park, Los Angeles, California. Vụ giết người không có lời giải đáp này dẫn đến rất nhiều phỏng đoán và nghi phạm, cùng với đó là sự ra đời của những quyển sách, truyền hình, phim ảnh và game phỏng theo. Vụ án này cũng là một trong những vụ án lâu đời nhất  trong lịch sử Los Angeles  và vẫn chưa có lời giải đáp.

Thân thế
Short được sinh ra ở Boston, là người thứ ba trong năm cô con gái của Cleo và Phoebe May (Sawyer) Short. Cô lớn lên ở vùng ngoại ô của Medford, Massachusetts. Cha cô là giám đốc điều hành của một công ty khá thành công trong lĩnh vực xây sân golf mini cho tới khi thị trường chứng khoán sụp đổ vào tháng 4 năm 1929, lúc ông ấy mất hầu hết của cải. Vào một ngày năm 1930, Cleo đỗ xe trên một cây cầu và từ đó cho đến nhiều năm sau không ai nghe thêm tin tức gì về ông ấy nữa, khiến nhiều người cho rằng Cleo đã tự tử. Phoebe May Short chuyển nhà đến một căn hộ nhỏ ở Medford và làm công việc kế toán để nuôi cả nhà. Tận cho đến khi gia đình nhận được một lá thư xin lỗi thì họ mới biết rằng Cleo Short vẫn còn sống và hiện đang ở California.

Mắc căn bệnh hen suyễn và viêm phế quản, Elizabeth Short được gửi tới Miami và dành cả mùa đông ở đó vào năm 16 tuổi. Trong ba năm tiếp theo, cô sống ở Florida trong mùa lạnh và dành thời gian còn lại trong năm ở Medford. Ở tuổi 19, cô đi tới Vallejo, California, để sống với cha cô ấy, người đang làm việc gần đó ở Xưởng Tàu hạm Mare Island ở San Francisco. Đầu năm 1943, Short và cha chuyển đến Los Angeles, nhưng cô đã bỏ đi sau một cuộc tranh luận với cha và kiếm một công việc ở bưu kiện trao đổi tại Trại Cooke (bây giờ là Căn cứ Không lực Vandenberg), gần Lompoc, California. Cô sớm chuyển đến Santa Barbara, nơi cô bị bắt vào ngày 23 tháng 9 năm 1943 vì uống rượu khi chưa đủ tuổi. Các nhà chức trách sau đó gửi cô về Medford, nhưng thay vì quay trở về đó, cô đi đến Florida và chỉ thỉnh thoảng ghé thăm Massachusetts.

Trong khi ở Florida, Short gặp Thiếu tá Matthew Michael Gordon, Jr., một sĩ quan Quân đội Hoa Kỳ Không lực đương thời, nơi mà anh đang được huấn luyện để phục vụ Căn cứ Quân sự "China Burma India". Cô nói với bạn bè rằng anh ấy đã viết lời cầu hôn cho cô khi anh đang hồi phục vết thương sau một vụ va chạm máy bay ở Ấn Độ. Cô chấp nhận lời cầu hôn của anh ấy, nhưng Gordon sau đó chết trong vụ va chạm máy bay thứ hai vào ngày 10 tháng 8 năm 1945, chưa đầy một tuần trước khi Nhật Bản đầu hàng kết thúc Thế Chiến II.

Short trở về Los Angeles vào tháng 7 năm 1946 để thăm Trung úy Không lực Joseph Gordon Fickling, người mà cô đã biết khi ở Florida. Fickling lúc này đang đóng quân ở Căn cứ Hải quân Dự bị, Long Beach. Short dành sáu tháng cuối đời ở Nam California, hầu như là ở khu vực Los Angeles.

Vụ án và cái kết
Vào sáng ngày 15 tháng 1 năm 1947, xác chết lõa thể của Elizabeth Short được tìm thấy ở một chỗ đậu xe trống phía Tây Nam đại lộ Norton ở giữa đường Coliseum và đường 39th Tây (ở ) trong công viên Leinmert, Los Angeles. Một cư dân tên Betty Bersinger phát hiện ra cái xác vào khoảng 10:00, khi cô đang đi bộ với đứa con gái ba tuổi. Lúc đầu Bersinger nghĩ rằng đó chỉ là một con manơcanh bị hư. Khi cô nhận ra đó là một xác chết, cô liền chạy tới một ngôi nhà gần đó và gọi cảnh sát.

Cơ thể bị hành hạ tàn nhẫn của Short bị chặt đứt hoàn toàn ở phần eo và không còn một giọt máu sót lại trong người. Thi thể rõ ràng đã được rửa sạch bởi tên sát nhân. Gương mặt của Short bị rạch từ khóe miệng cho tới lỗ tai, tạo thành một nụ cười Glasgow. Thi thể Short còn có những vết cắt sâu ở đùi và ngực, một số chỗ có toàn bộ phần thịt bị cắt đi. Phần dưới cơ thể cô ấy được đặt cách phần trên cơ thể khoảng 30 cm, với phần ruột được nhét gọn trong mông. Thi thể cô ấy còn được "tạo kiểu" với đôi bàn tay đặt trên phần đầu, khuỷu tay cong một góc vuông, và đôi chân dạng ra hai bên. Những nhà điều tra tìm thấy một bao xi-măng gần đó với đầy máu ở trong. Ngoài ra còn có một dấu giày cao gót trên mặt đất mà xung quanh đó là những dấu bánh xe.

Khám nghiệm tử thi cho thấy Short cao 1.65 m, nặng , màu mắt xanh nhạt, tóc nâu, và răng đã bị phân rã nghiêm trọng. Trên cổ, cổ tay và mắt cá chân còn có nhiều dấu hằn của dây trói. Hộp sọ dù không bị bể nhưng Short lại có những vết bầm ở phần trước và phần bên phải da đầu, với một số xuất huyết nhỏ ở thùy trán, kết quả của việc bị đánh liên tục vào đầu. Nguyên nhân của cái chết được xác định là do xuất huyết trầm trọng từ một vết cắt sâu trên da và do bị đánh liên tục vào đầu và mặt.

Sau phần nhận diện thi thể, phóng viên từ Los Angeles Examiner đã liên lạc với người mẹ, Phoebe Short, và nói với bà ấy rằng con gái của bà đã thắng một cuộc thi sắc đẹp. Chỉ sau khi moi móc hết thông tin cá nhân mà họ có thể từ Phoebe, các phóng viên mới nói bà nghe rằng con gái bà đã bị giết. Tờ báo sau đó đề nghị trả tiền vé máy bay và chỗ ở cho bà nếu bà ấy đồng ý đi đến Los Angeles để giúp cảnh sát vào cuộc. Và đó chỉ mới là một trò mà thôi, vì sau đó tờ báo đã giữ bà ấy tránh khỏi cảnh sát và các phóng viên khác nhằm tư lợi để giữ tin sốt dẻo. Các bài viết của William Randolph Hearst, biên tập của tờ Los Angeles Herald-Express và Los Angeles Examiner sau đó còn giật tít vụ án rằng Short được nhìn thấy lần cuối trong một chiếc váy bó và một cái áo mỏng manh với chất vải xuyên thấu trong khi sự thật là cô được nhìn thấy lần cuối với một bộ y phục màu đen - từ đó Elizabeth Short được biết đến với tên gọi "Black Dahlia", một "con điếm" đi "kiếm mồi ở đại lộ Hollywood."

Ngày 23 tháng 1 năm 1947, một người tự nhận là kẻ giết người gọi cho nhà biên tập của Los Angeles Examiner, và bày tỏ mối quan tâm rằng những tin tức về vụ giết người đã bị cắt xén bớt và đề nghị gửi đồ của Short cho biên tập viên. Ngày hôm sau, một gói đồ được chuyển đến tòa soạn Los Angeles bao gồm giấy khai sinh của Short, thẻ làm việc, những tấm ảnh, những cái tên ghi trên một mảnh giấy, cùng với một quyển sổ địa chỉ với cái tên Mark Hansen được khắc nổi trên bìa. Hansen, một người ở ngôi nhà mà Short từng ở với bạn cô ấy, ngay lập tức trở thành một kẻ tình nghi. Một hoặc nhiều người khác còn viết thư gửi đến tòa soạn và ký tên là "Người trả thù cho Black Dahlia". Vào ngày 25 tháng Một, túi xách và một chiếc giày của Short được báo cáo nhìn thấy ở trên một thùng rác trong một con hẻm gần Đại Lộ Norton. Những vật này cuối cùng được tìm thấy ở một bãi rác.[phạt cần]

Bởi vì sự khét tiếng của vụ án mà qua nhiều năm đã có hơn 50 người bao gồm đàn ông và phụ nữ đã thú nhận tội ác này, song song đó là một số lượng lớn thông tin mà cảnh sát nhận được từ những công dân mỗi khi một tờ báo nhắc đến vụ án hay một quyển sách hoặc bộ phim nói về vụ án. Trung sĩ John P. St. John, một nhà điều tra nghiên cứu về vụ án này tận cho đến khi ông về hưu, nói rằng, "Thật kinh ngạc biết bao nhiêu khi chứng kiến số người cung cấp rằng người thân của họ là kẻ giết người".[citation needed]

Short được chôn tại nghĩa trang Mountain View tại Oakland, California. Sau khi những đứa em của bà Phoebe Short đã trưởng thành và có gia đình, bà chuyển đến sống tại Oakland để được ở gần hơn mộ của con gái. Bà cuối cùng quay trở về bờ đông vào những năm 1970, nơi mà bà đã ở đến khi bước vào độ tuổi 90.

Những lời đồn thổi và những hiểu lầm phổ biến
Theo những bài báo được tường thuật ít lâu sau vụ giết người, Elizabeth Short nhận được biệt danh "Black Dahlia" tại một nhà thuốc ở Long Beach, California vào giữa năm 1946 khi mà mọi người bắt đầu chơi chữ từ bộ phim The Blue Dahlia. Những luật sư điều tra địa phương ở Los Angeles County báo cáo rằng biệt danh được tạo ra bởi những bài báo viết về vụ án. Phóng viên Bevo Means của Los Angeles Herald-Express, người đã phỏng vấn những người quen của Short tại nhà thuốc, được cho là người đầu tiên dùng biệt danh "Black Dahlia".

Một số những người không hề biết Short đã liên lạc với cảnh sát và báo chí, khẳng định rằng họ đã nhìn thấy cô ấy trong cái tuần cô ấy mất tích từ ngày 9 đến ngày 15 tháng 1 năm 1947 và cũng là ngày tìm thấy thi thể cô ấy. Cảnh sát và ban điều tra bác bỏ những cáo buộc này; trong một số trường hợp, những người này còn nhầm lẫn những phụ nữ khác với Short.

Những quyển sách dựa trên tội ác có thật cho rằng Short đã sống hoặc đã đến thăm Los Angeles nhiều lần vào giữa những năm 1940; những tuyên bố này chưa bao giờ được kiểm chứng và đã được bác bỏ bởi những cảnh sát điều tra vụ án này. Một tài liệu với tựa đề "Những hoạt động của Elizabeth Short trước ngày 1 tháng 6 năm 1946" thuộc sở hữu của một luật sư ở Los Angeles ghi rằng Short đã ở Florida và Massachusetts từ tháng 9 năm 1943 tới những tháng đầu tiên của năm 1946 và liệt kê chi tiết những chỗ ở và chỗ làm của cô ấy trong khoảng thời gian này. Mặc dù miêu tả phổ biến của những người quen biết Short và của những tác giả viết sách dựa trên tội ác có thật cho rằng Short là gái điếm, bồi thẩm đoàn của Los Angeles chứng minh rằng không hề có bằng chứng tồn tại nào cho thấy cô ấy đã từng là một gái điếm, và luật sư quận cũng cho rằng điều này xảy ra do nhầm lẫn với một người phụ nữ cùng tên. Một tin đồn được biết đến rộng rãi cho rằng Short không có khả năng quan hệ tình dục bởi vì một khuyết điểm bẩm sinh nào đó đã khiến cô ấy có "cơ quan sinh dục của em bé". Một tập tin của văn phòng luật thuộc quận Los Angeles ghi rằng những nhà điều tra đã thẩm vấn ba người đàn ông đã từng có quan hệ tình dục với Short, bao gồm cả sĩ quan cảnh sát ở Chicago - người cũng bị tình nghi trong vụ án. Những tập tin của FBI về vụ án cũng chứa một tuyên bố của một trong những người cho rằng là người yêu của Short. Được tìm thấy trong các tập tin của văn phòng luật Los Angeles và bản tổng kết vụ án của Sở Cảnh sát Los Angeles, khám nghiệm tử thi của Short cho thấy cô ấy có cơ quan sinh sản bình thường. Khám nghiệm tử thi của Short cũng ghi rằng Short chưa bao giờ có thai, ngược lại với những điều một số người khai báo trước và sau cái chết của cô ấy.

Đối tượng tình nghi
Cuộc điều tra về cái chết của Short được thực hiện bởi Cục Cảnh sát Los Angeles. Cục cũng đã nhận được sự giúp đỡ của hàng trăm cảnh sát từ lực lượng thực thi pháp luật. Vì tính chất của vụ án, sự giật gân và đôi khi thiếu chính xác của báo chí đã thu hút sự chú ý kịch liệt từ dư luận.

Khoảng 60 người thú nhận tội giết người, phần lớn là đàn ông. Trong số đó, 25 người bị coi là nghi phạm khả thi bởi văn phòng luật quận Los Angeles. Trong quá trình điều tra, một số người trong số 25 người này bị loại, và có nhiều đối tượng mới bị tình nghi. Đối tượng tình nghi vẫn còn nằm trong sự điều tra của một số tác giả và các chuyên gia gồm Walter Bayley, Norman Chandler, Leslie Dillon, Joseph A. Dumais, Mark Hansen, Tiến sĩ Francis E. Sweeney, George Hill Hodel, Hodel là bạn Fred Sexton, George Knowlton, Robert M. "Red" Manley, Patrick S. O ' Reilly, và Jack Anderson Wilson.

Tham khảo

Thư mục

Liên kết ngoài
 Hồ sơ của Black Dahlia từ trang Freedom of Information Act của FBI.

Sinh năm 1924
Mất năm 1947
Người từ Boston


title: Stictoleptura tripartita

text:
Stictoleptura tripartita là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Stictoleptura
Bọ cánh cứng châu Á


title: Opsidota infecta

text:
Opsidota infecta là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Opsidota


title: Bố Y thần tướng

text:
Bố Y thần tướng () là một bộ phim truyền hình Hồng Kông do TVB phát hành năm 2006. Phim được chuyển thể từ tác phẩm của nhà văn Ôn Thụy An. Phim dài 30 tập với sự tham gia của các diễn viên: Lâm Văn Long, Lâm Phong, Dương Di, Lý Thi Vận.

Diễn viên

Liên kết ngoài
TVB.com  Face to Fate - Official Website
Windy-Goddess.net Face to Fate - Episodic Synopsis

Chương trình truyền hình của TVB
Phim truyền hình TVB


title: Zeuxia antoniae

text:
Zeuxia antoniae là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Zeuxia


title: Ectropis hypulina

text:
Ectropis hypulina là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Ectropis


title: Lyncestis albisigna

text:
Lyncestis albisigna là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lyncestis


title: Nymphula bistrigalis

text:
Nymphula bistrigalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Nymphula


title: Matsuzaka Daniel

text:
Daniel Matsuzaka (sinh ngày 13 tháng 8 năm 1997) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Daniel Matsuzaka đã từng chơi cho Kataller Toyama.

Tham khảo

Sinh năm 1997
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Anh


title: Coenina dentataria

text:
Coenina dentataria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Coenina


title: Anisodes posticamplum

text:
Anisodes posticamplum là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

P
P


title: Dichotomius planicollis

text:
Dichotomius planicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Dichotomius


title: Acanthodelta antemedialis

text:
Acanthodelta antemedialis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Acanthodelta


title: Zurobata aequalis

text:
Zurobata aequalis là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Zurobata


title: Anuga rotunda

text:
Anuga rotunda là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Anuga


title: Uchida Toshihiro

text:
Toshihiro Uchida (sinh ngày 12 tháng 8 năm 1972) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Toshihiro Uchida đã từng chơi cho Nagoya Grampus Eight và Cerezo Osaka.

Tham khảo

Sinh năm 1972
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá Cerezo Osaka