title: Phi (hậu cung)

text:
Phi (chữ Hán: 妃; Kana: ひ; Hangul: 비) là một xưng hiệu thuộc Hoàng thất và Vương thất của khối quốc gia thuộc vùng văn hóa chữ Hán như Trung Quốc, Việt Nam, Hàn Quốc và Nhật Bản. Điểm đặc biệt nhất của danh xưng này là có thể dùng như một danh từ lẫn tước vị cho cả chính thất và thiếp của các vị vua.

Từ thời Thượng Cổ tại Trung Quốc, "Phi" đã có nghĩa là chính thất của các vị vua chúa thời cổ hoặc Thiên tử thời nhà Chu. Kể từ sau chế độ hậu cung nhà Đường, danh xưng Phi lại dần trở thành tước hiệu chỉ đến các phi tần có địa vị cao của Hoàng đế, thường chỉ dưới bậc Hoàng hậu. Ngoài ra, "Phi" còn chỉ đến chính thất của các tước Vương, bao gồm Quốc vương hay các hoàng tử được thụ tước Thân vương, như các vị chính thất của quốc vương nhà Triều Tiên đương thời đều là "Phi", sau khi qua đời mới truy phong làm Vương hậu.

Theo dòng lịch sử phát triển, danh vị "Phi" có các biến thể như Trắc phi, Thái tử phi, Vương phi, Hoàng quý phi, Quý phi hay Thái phi. Thường gia đình các Phi tần gọi là Quốc thích.

Từ nguyên
Về mặt chữ Hán, từ "Phi" nghĩa là phối ngẫu, ý chỉ đến chính thê hay vợ cả. Sách Nghi lễ, phần Thiếu lao lễ (少牢礼) có viết:"Mỗ phi, Mỗ thê dã", còn sách Thái bình ngự lãm đời Tống trích từ "Bạch hổ thông" (白虎通) định nghĩa: "Phi, ý là phối ngẫu". Những điều này đã khẳng định danh xưng "Phi" thời xưa cũng dùng để gọi người chính thê.

Từ thời Thượng Cổ, sang thời nhà Hạ và nhà Thương, đã xuất hiện danh xưng "Phi" dùng để gọi nguyên phối của các vị quân chủ, như Luy Tổ là vợ cả của Hoàng Đế, hay như hai chị em ruột Nga Hoàng cùng Nữ Anh của Đế Thuấn, Thái Tự vợ cả của Chu Văn vương Cơ Xương, cũng đều được gọi là "Phi". Tuy về sau định nghĩa về "Phi" trở thành một tước vị dành cho các phi tần, nhưng nguyên bản ý nghĩa của từ này lại rất cao, sách Xuân Thu Tả Truyện chính nghĩa có diễn giải rằng:"Phi tường là bậc quý; còn Tần ngự là bậc tiện".

Lịch sử

Trung Quốc
Từ thời nhà Chu, chính phi của các vị Thiên tử được dùng tôn xưng mới là Vương hậu, từ "Phi" như một danh từ tương tự như Thê (妻) hoặc Phụ (婦) để nói về địa vị người vợ chính của Thiên tử hoặc chư hầu, còn "Vương hậu" là tước vị chính thức của "Thiên tử phi", sách Lễ ký phần "Điển lễ" có ghi rõ là "Thiên tử chi Phi gọi là Hậu". Bước sang thời nhà Tần và nhà Hán, Tần Thủy Hoàng khai sinh ra một thời kì Đế quốc với Hoàng đế và Hoàng hậu trở thành chí tôn, các vị thiếp được gọi là "Phi" mà theo các cấp bậc như Phu nhân, Tiệp dư, Chiêu nghi hoặc đơn giản là họ thật kèm danh xưng Cơ (姬). Trong thời gian này, danh xưng "Phi" liền trở thành danh xưng nói về các chính thê của các hoàng đế, tức là hai cách gọi Đế phi (帝妃) và Thiên tử phi (天子妃); các chính thê của hoàng tử chư hầu ngẫu nhiên cũng được gọi là Chư hầu phi (諸侯妃). Về phương diện tước hiệu, "Phi" trở thành tước vị chính thức dành cho chính thê của Thái tử, tức Thái tử phi (太子妃).

Thời Tào Ngụy và nhà Tấn, Tào Ngụy Minh Đế Tào Duệ thiết lập danh vị Thục phi. Lúc này hậu cung Tào Ngụy giống triều Hán, chia thứ bậc hậu phi theo "Đẳng giai" (等階), thiết kế Thục phi vị ngang Tướng quốc, tước so với chư hầu vương. Sự xuất hiện của "Thục phi" đánh dấu việc lần đầu tiên tước Phi xuất hiện như một tước hiệu của phi tần, và cũng từ đây thì danh xưng này không còn là danh từ đặc thù chỉ riêng chính thê của hoàng đế nữa mà trở thành vị hiệu cho các phi tần có địa vị cao trong hoàng thất, sách Nam Tề thư còn đặc biệt định nghĩa rằng: "Phi, là danh xưng của bậc Á hậu vậy thay".

Thời Lưu Tống, lần đầu tiên xuất hiện danh vị Quý phi, vị ngang Tướng quốc; cùng Quý tần, vị ngang Thừa tướng và Quý nhân vị ngang Tam tư, hợp xưng Tam phu nhân, các triều Nam Lương, Nam Trần, Bắc Tề hay Bắc Chu về sau đều thiết mô hình có từ Chu lễ là: "Tam phu nhân, Cửu tần, Nhị thập thất Thế phụ và Bát thập nhất Ngự nữ". Và sau trong các thiết đặt này thì các tước Quý phi cùng Thục phi thường đều là hàng Tam phu nhân. Sang nhà Tùy và nhà Đường, chế độ phi tần tiếp tục mô phỏng theo Chu lễ, hàng vị Tam phu nhân lúc này bao gồm hai tước Quý phi và Thục phi, cùng Đức phi và Hiền phi tạo thành Tứ phi (四妃), cũng chính thức đem tước vị hậu cung án theo "Phẩm trật" (品秩) như quan viên, Tứ phi thuộc Chính nhất phẩm. Thời kỳ Đường Cao Tông Lý Trị muốn nâng Võ Chiêu nghi làm Thần phi (宸妃) nhưng không thành. Sang đời Đường Huyền Tông Lý Long Cơ, vì cảm thấy "Hậu phi là ứng Tứ tinh không thể có Tứ phi" nên cho sửa thành Tam phi, phân biệt có Huệ phi (惠妃), Lệ phi (麗妃) và Hoa phi (華妃), còn đặt vai trò Tam phi án theo Chu lễ. Thế nhưng khi quyết định phong vị hiệu cung phi cho Dương Thái Chân, Huyền Tông lại đưa hệ thống về như cũ và phong Dương thị làm Quý phi. Các thời sau là nhà Tống, nhà Kim và nhà Liêu tiếp tục duy trì chế độ nhà Đường, lại thêm một số danh hiệu như "Xu phi" (姝妃), "Nhu phi" (柔妃), "Ôn phi" (溫妃), "Văn phi" (文妃), "Sùng phi" (崇妃) cùng "Chiêu phi" (昭妃), vẫn thường duy trì chế độ phẩm trật của triều Đường. Triều đại nhà Nguyên thiết trí hậu cung rất đơn giản, dưới "Hoàng hậu" là hàng "Phi tử", hơn nữa người Mông Cổ không kỵ việc gọi tên nên cả hoàng hậu lẫn phi tử cũng được ghi lại với phiên âm chữ Hán từ tên gốc Mông Cổ, không dùng phong hiệu như các triều đại Hán hóa, ví dụ có "Hốt Thắng Hải phi tử" (忽勝海妃子) của Thành Cát Tư Hãn.

Sang hai đời nhà Minh và nhà Thanh, hậu cung không thiết trí "Phẩm trật" như Đường-Tống mà chỉ phân cấp bậc trên dưới theo "Đẳng giai" như của thời Hán-Ngụy, bậc "Phi" thuộc hàng cao nhất sau Hoàng hậu, ở trên bậc Tần, theo thời gian phát sinh còn có thêm hai bậc "Phi" khác là Quý phi và Hoàng quý phi. Nhân số hậu phi có được tước "Phi" vào thời Minh không quy định cụ thể như Đường-Tống, số lượng người thụ tước "Phi" thường rất đông đảo, thứ tự của họ đều lấy chữ trong phong hiệu để luận trước sau. Ngoài ra, triều Minh bắt đầu gọi các phi tần của hoàng đế là Hoàng phi (皇妃). Hậu cung thời Thanh có quy định cụ thể hơn, từ tước Tần trở lên thì các bậc đều quy định nhân số, như Tần là 6 người; Phi là 4 người; Quý phi là 2 người và Hoàng quý phi chỉ có 1 người. Tuy nhiên, bởi vì chuyện sách phong ra sao, số lượng bao nhiêu thông thường cũng đều tùy ý hoàng đế, hai đời Khang Hi và Càn Long nhà Thanh từng phong vượt quá số quy định tước Phi, như một lúc có 5 vị Phi hoặc 6 vị Phi, hoàn toàn không theo quy tắc đã định sẵn. Ngoài cuối cùng thụ phong "Phi" trong lịch sử Trung Quốc là Văn Tú, được Tốn Hoàng đế Phổ Nghi ban hiệu Thục phi.

Ngoài chính thê của Thái tử, "Phi" cũng dùng để gọi Thê thiếp của các hoàng tử vương. Suốt thời kỳ Tây Hán, các hoàng tử đều là chư hầu vương thế tập tại đất phong nên chính thê của họ đều là vương hậu, "Phi" là đặc xưng của Thái tử phi tại kinh sư. Tuy nhiên từ cuối đời Đông Hán, các vị chính thê của các chư hầu vương đã bắt đầu giáng xuống làm vương phi, như sinh mẫu của Hán Chất Đế Lưu Toản là Trần phu nhân thụ phong tước Bột Hải Hiếu vương phi (渤海孝王妃) và chính thê của Hán Thiếu Đế Lưu Biện là Đường Cơ được phong Hoằng Nông vương phi (弘農王妃). Tuy vậy, hai tước vị này của Trần thị và Đường thị lại chỉ mang ý nghĩa tấn tặng, vì thời điểm hai người thụ tước thì chồng đều đã qua đời. Sau thời Hán mà bước sang Ngụy-Tấn, có chính thê của Ngụy Minh Đế Tào Duệ khi còn là Bình Nguyên vương là Ngu phi, hay như Trương phi - chính thê của Nam Dương vương Tôn Hòa. Từ đó, các chính thất của hoàng tử tước vương cũng được phong tước phi như chính thất của thái tử. Và để biểu thị vị trí vợ cả, chính thê của hoàng tử vương được nhấn mạnh là Chính phi (正妃), các thiếp có địa vị cao được gọi là Trắc phi (側妃) hoặc Thứ phi (次妃), phận dưới nữa là Thứ phi (庶妃). Bởi vì giữa các chính thất cũng phân biệt "Nguyên phối" cùng "Kế phối" (xem kĩ bài Vợ), nên các chính phi cũng phân biệt nguyên phối là Nguyên phi (元妃) cùng kế phối là Kế phi (繼妃). Ngoài ra còn có cách gọi chính phi là Đích phi (嫡妃), thời kỳ nhà Thanh đặc biệt dùng cho các Đích Phúc tấn vì để biệt lập với các vị thiếp có địa vị cao là các Trắc Phúc tấn - văn bản chữ Hán gọi "Trắc phi". Tuy nhiên danh xưng này thường chỉ dùng cho chính phi là nguyên phối, những kế thất chỉ được dùng "Kế phi" để phân biệt.

Các nước đồng văn
Các quốc gia Nhật Bản, Hàn Quốc và Việt Nam đều dùng chữ Hán và chế độ Trung Hoa để thiết đặt nền quân chủ, tước "Phi" do đó cũng xuất hiện trong hệ thống tước hiệu. Tại Nhật Bản, danh vị "Phi" đã xuất hiện từ thời Heian, chỉ dùng cho Phi tần vốn là con cháu hoàng thất, có 2 người tại vị và dưới bậc Hoàng hậu. Sau thời Heian, hoàng thất Nhật Bản bỏ đi danh vị "Phi" trong hệ thống hậu cung của Thiên hoàng, thay vào đó là danh xưng Nữ ngự (女御). Tuy vậy, hoàng gia Nhật Bản tiếp tục giữ "Phi" để gọi các chính thất của các hoàng tử tước thân vương cùng hoàng thân tước vương, bởi vì hoàng thất Nhật Bản chia địa vị "Thân vương" và "Vương" rất chặt chẽ, cho nên chính thất của hai tước vị này có phân biệt là Thân vương phi (親王妃; しんのうひShinnō hi) và Vương phi (王妃; おうひOu hi), cả hai đều dùng kính xưng Điện hạ.

Ở Hàn Quốc, các vị Vua của nhà Triều Tiên xưng làm Vương và chịu làm chư hầu cho nhà Minh và nhà Thanh, vì vậy họ theo lễ nghi gọi chính thê của quốc vương là vương phi, qua một đời Quân chủ thì trở thành vương đại phi, chỉ sau khi vị vương phi ấy qua đời thì mới được truy phong tước hiệu vương hậu. Khi Triều Tiên Cao Tông xưng Hoàng đế, lập nên Đế quốc Đại Hàn, lần đầu tiên Nội mệnh phụ của Triều Tiên mới có danh vị là "Phi" dành cho Hậu cung mà không phải chính thê, ví dụ như Thuần Hiến Hoàng quý phi Nghiêm thị của Cao Tông. Các triều đình trong lịch sử Việt Nam luôn mô phỏng chế độ Hán-Đường, ngoài hậu cung tần phi thì các thê thiếp của vương hầu đều gọi là vương phi, chính phi và thứ phi. Thời kỳ Lê Sơ, đặt định hậu cung dựa vào Chu lễ, dưới Hoàng hậu quy định Tam phi gồm "Nguyên phi", "Thần phi" và "Huệ phi", từ thời kỳ Lê Thánh Tông lại đổi Tam phi thành Quý phi (貴妃), Minh phi (明妃) và Kính phi (敬妃), lấy đó làm phép truyền về sau. Sang thời kì Lê trung hưng, các chúa Trịnh tuy phụng thờ vua Lê, các vua Lê cũng trở thành hoàng đế trên danh nghĩa, nhưng chúa Trịnh vẫn có ý chuyên quyền khi đặt định chế độ thị thiếp Cung tần trong phủ chúa không kém nhà Lê, thậm chí còn có các danh xưng tương tự trong cung. Các bà vợ của chúa Trịnh được gọi là "Chính phi" hoặc "Thứ phi", sau khi qua đời thì họ được ban chữ thụy hiệu mang nghĩa diễn tả như "Hiền phi" hoặc "Thục phi", thậm chí có trường hợp mẹ của chúa Trịnh được ban hiệu riêng, như Đặng Thị Huệ được tôn Tuyên phi (宣妃) dưới thời con trai Điện Đô vương Trịnh Cán. Các chúa Nguyễn cát cứ ở phía Nam, trước khi Vũ vương Nguyễn Phúc Khoát xưng Vương thì cũng có tình trạng sử dụng luôn huy hiệu của hoàng gia nhà Lê như một dạng vinh hiệu dùng để truy phong cho các chính thất hoặc sinh mẫu các Chúa, ví dụ như bà Tống Thị Được được truy tặng Từ Huệ Minh phi Liệt phu nhân (慈慧明妃列夫人), sau dưới thời Vũ vương thì bà mới được sửa thành Từ Huệ Cung Thục Ý Đức Kính phi (慈惠恭淑懿德敬妃).

Thời kỳ nhà Nguyễn, Vua Gia Long vẫn tạm dùng hệ thống từ thời chúa Nguyễn, nhưng việc gia phong tương đối hỗn loạn. Sau thời kỳ Minh Mạng, triều Nguyễn đặt 9 bậc cung giai, trong đó hai bậc "Phi" trong nội cung, gọi là Nhất giai Phi (一階妃) và Nhị giai Phi (二階妃), trên tất thảy có Hoàng quý phi với địa vị tương tự Hoàng hậu. Mỗi hàng "Phi" thời Nguyễn có 3 hoặc 4 người, được phân cao thấp ngay trong cùng 1 giai bởi phong hiệu, mà phong hiệu thay đổi tùy vào thời kỳ mà không cố định. Ví dụ quy định vào năm Minh Mạng thứ 17 (1836), hàng Nhất giai Phi có: Quý phi (貴妃), Hiền phi (賢妃), Thần phi (宸妃). Cả ba tước này tuy cùng 1 giai nhưng "Quý phi" là đứng đầu, sau đó tới Hiền phi rồi Thần phi. Sang năm Tự Đức lại thay đổi, hàng Nhất giai Phi gồm: Thuận phi (順妃), Thiện phi (善妃), Nhã phi (雅妃); lúc này "Thuận phi" đứng đầu, tới "Thiện phi" rồi "Nhã phi", sau nữa đến hàng Nhị giai Phi là gồm các vị hiệu khác nhau. Rất nhiều vị được xem là chính thất của hoàng đế nhà Nguyễn chỉ được thụ phong làm "Phi", như bà Từ Dụ Hoàng thái hậu được Vua Thiệu Trị nói rõ trong di chiếu "Là nguyên phối của Trẫm", nhưng khi nhà vua lên ngôi thì bà Từ Dụ vẫn chỉ được phong làm "Thành phi", dần thành "Quý phi", và chỉ được truy tôn Hoàng hậu sau khi qua đời.

Danh vị Thái phi

Trung Quốc

Danh vị Thái phi (太妃) sớm nhất là vào thời Đông Hán. Khi ấy, triều đình Tào Ngụy muốn định lại danh hiệu cho mẹ các hoàng tử, vốn là Vương quốc Thái hậu (王國太后), để tránh đụng chạm đến tước vị Hoàng thái hậu - danh vị thường dành mẹ của hoàng đế. Cuối cùng xuất hiện danh vị Vương quốc Thái phi (王國太妃). Sang thời Đông Tấn, danh vị "Thái phi" có chuyển biến mới trong trường hợp tôn phong của Chu Quý nhân, phi tần của Tấn Thành Đế Tư Mã Diễn và là sinh mẫu của Tấn Ai Đế Tư Mã Phi. Khi ấy, Hoàng hậu của Tấn Khang Đế Tư Mã Nhạc là Chử Toán Tử đã được dâng tôn làm Hoàng thái hậu, còn Chu Quý nhân không phải Hoàng hậu triều trước nên không thể được tôn Thái hậu, thế là triều đình nhà Tấn đi vào tranh luận vị hiệu dành cho bà. Ban đầu, Thái úy Hoàn Ôn đề nghị tôn là làm "Phu nhân", còn Thượng thư bộc xạ Giang Bân xin lập bà làm "Thái phu nhân", cuối cùng Ai Đế chọn "Hoàng thái phi", nghi phục đều như Thái hậu. Kể từ lúc này, triều đình Trung Quốc có danh hiệu Hoàng thái phi (皇太妃), danh hiệu này dùng để tấn tôn cho sinh mẫu của các hoàng đế trong trường hợp trong cung đã có Hoàng thái hậu và triều đình không chấp nhận có hai bà thái hậu.

Sang thời nhà Đường, không có trường hợp nào sinh mẫu của hoàng đế là "Thái phi", mà chỉ có sinh mẫu của các hoàng tử vương, như Dương Quý phi của Đường Thái Tông Lý Thế Dân, sinh mẫu của Triệu vương Lý Phúc, nên tôn gọi là Triệu Quốc Thái phi (趙國太妃). Thời kỳ nhà Tống không lạm tước hiệu như các triều trước, các phi tần góa phụ của tiên đế cho dù có sinh được hoàng tử hay không thì họ vẫn được gọi theo tước vị vốn có, không còn trường hợp tôn phong thái phi. Cũng do triều Tống khởi đầu, các đời hoàng đế đôi khi vì biểu thị ân đức mà ban thêm tước vị cao hơn trong hệ thống cho các phi tần của tiên đế, ví dụ như: Lý Thần phi vốn chỉ là "Tài nhân" dưới thời Tống Chân Tông Triệu Hằng, sau khi Chân Tông qua đời thì được tiến phong "Thuận dung"; lại có Chiêu Tĩnh Quý phi Thẩm thị vốn chỉ là "Tiệp dư", sau được tiến phong "Sung viên", sau nhiều lần gia phong bởi Tống Nhân Tông Triệu Trinh thì bà dần đến Quý phi. Danh hiệu "Thái phi" dưới thời Tống là ám chỉ "Hoàng thái phi", dùng để tôn phong cho sinh mẫu là phi tần của hoàng đế trong trường hợp hoàng đế đã tôn đích mẫu làm Hoàng thái hậu. Triều Tống có ba trường hợp tấn tôn Hoàng thái phi, một là Dương Thục phi vì có di chiếu của Chân Tông; thứ hai là sinh mẫu của Tống Triết Tông Triệu Hú là Chu Đức phi, khi ấy Hướng Hoàng hậu đã được tôn Hoàng thái hậu nên Chu thị được tôn là Hoàng thái phi; cuối cùng là trường hợp sinh mẫu của Tống Huy Tông Triệu Cát là Trần Quý nghi, khi Huy Tông lên ngôi thì bà được truy tôn làm Hoàng thái phi, sau khi Hướng Thái hậu qua đời thì Huy Tông truy tôn Trần thị làm Hoàng thái hậu. Ngoài ra, có một ngoại lệ dành cho sinh mẫu của Tống Cao Tông Triệu Cấu là Vi Hiền phi, do khi ấy không có đích mẫu là Hoàng thái hậu, nên Vi thị có thể được tấn tôn làm Hoàng thái hậu.

Từ thời nhà Minh đến thời nhà Thanh, sinh mẫu của hoàng đế vốn là phi tần của tiên đế đã có thể đồng tôn cùng làm "Hoàng thái hậu" với các đích mẫu hoàng hậu, không còn phải phân biệt khắt khe như lệ triều Tống. Bên cạnh đó, triều Minh và triều Thanh có thể sẽ tôn các phi tần có tước vị cao làm thái phi nếu trường hợp không có thái hậu, hoặc chỉ đơn giản là bày tỏ ân điển. Trường hợp này có Lưu Chiêu phi của Minh Thần Tông Chu Dực Quân, qua hai triều Thiên Khải cùng Sùng Trinh, Lưu phi đều được tôn gọi làm "Hoàng thái phi" và giữ ấn tỉ của thái hậu. Bước sang triều đại nhà Thanh, có trường hợp đầu tiên là Thọ Khang Thái phi Bát Nhĩ Tế Cát Đặc thị, dưới thời Khang Hi được tôn làm thái phi và trở thành góa phụ phi tần đầu tiên được tôn xưng "Thái phi" bởi các hoàng đế triều Thanh. Cũng là vì thông lệ này của triều Thanh, danh xưng "Thái phi" thường bị người đời hiểu chung là "Nhóm phi tần góa phụ của tiên đế", trong khi thực tế thì danh xưng này có lịch sử khá phức tạp.

Quốc gia đồng văn
Ở Việt Nam, tuy không có ghi chép nhiều về danh vị "Thái phi" trong lịch sử, nhưng cho thấy rõ quy tắc ở triều đình Việt Nam đều phỏng theo nhà Tống. Sự xuất hiện của danh xưng "Thái phi" sớm nhất là ở thời kỳ nhà Lý, Ỷ Lan được tôn là Hoàng thái phi, trong khi Hoàng hậu Dương thị được tôn làm Hoàng thái hậu, sau khi Dương Thái hậu mất thì Ỷ Lan mới được tôn làm Hoàng thái hậu, đây là dựa theo quy tắc không đồng tấn tôn có phần giống với nhà Tống. Sang thời nhà Trần, có Chiêu Từ Hoàng hậu Trần thị, sinh mẫu của Trần Minh Tông, khi sinh thời là Hoàng thái phi, sau khi qua đời mới truy tôn làm Hoàng thái hậu. Khi chúa Trịnh có quyền thế và tự xưng tước Vương, mẹ của các chúa Trịnh đều được tôn danh vị Thái phi, trong khi các bà nội chúa Trịnh thì được dâng tôn tước vị rất mới là Thái tôn thái phi (太尊太妃). Thời nhà Nguyễn, sinh mẫu của Vua Hiệp Hòa là Thụy tần Trương Thị Thận được kiến nghị tôn phong Hoàng thái phi, bởi vì Vua Hiệp Hòa là con út của Vua Thiệu Trị, mà chính thất của ông là bà Từ Dụ vẫn còn sống và đang ở địa vị Hoàng thái hậu. Hay như Hựu Thiên Thuần Hoàng hậu, sinh mẫu của Vua Khải Định, ban đầu cũng được tôn làm Hoàng thái phi, về sau mới tôn làm Hoàng thái hậu.

Các quốc gia Triều Tiên, Nhật Bản đều ghi chép rất mơ hồ cách dùng tước vị này. Trong khi Triều Tiên dùng tước hiệu Vương đại phi cho Vương phi tiền nhiệm, thì Nhật Bản trước thời Thiên hoàng Daigo đều rất hiếm khi có chuyện Thiên hoàng tôn sinh mẫu khi vị sinh mấu ấy chưa từng là Hoàng hậu. Từ khi chính Thiên hoàng Daigo tôn dưỡng mẫu Fujiwara no Onshi làm "Trung Cung chức", đãi ngộ như Hoàng hậu, các đời Thiên hoàng về sau đã có thể thoải mái tôn sinh mẫu làm Hoàng thái hậu.

Quy chế gia phong
Các triều đại khi phong tước vị hay chức vụ đều phải tiến hành lễ phong tước, qua đó mới chứng nhận được thân phận của người có được tước vị hoặc chức vụ ấy. Phong tước cho Hoàng hậu cùng phi tần từ thời Hán đã dùng Sách (冊), trong đó ghi lời lẽ bằng chữ Hán do quan viên soạn sẵn, chủ yếu là kí thác trọng trách từ nhà vua dành cho hậu phi ấy và lý do gia phong, đây là "chứng nhận" căn bản nhất trong việc phong tước của các triều đình Nho Khổng. Chất liệu thường thấy nhất của loại sách phong tước này là vàng, nên còn gọi Kim sách (金冊), quý hơn nữa là ngọc, tức Ngọc sách (玉冊), lễ nhận sách phong được gọi là Thụ sách (受冊). Còn một hình thức ngoài ban sách chính là ban con dấu được khắc tên tước vị, trong Hán ngữ gọi là Ấn chương (印章) hoặc Bảo (寶), tuy nhiên so với sách thì các con ấn này không được ban thường xuyên, rất nhiều triều đại quy định phong tước chỉ có nhận sách mà không có nhận ấn.

Khác với Hoàng hậu được dùng "Sách lập", các phi tần khác đều chỉ là Sách phong (冊封), do đó còn có cách nói "lập Hậu phong Phi". Ngoài ra, văn thư cổ có cách dùng trung lập, không ghi rõ "Lập" hay "Phong" mà chỉ dùng động từ "Sách", nên có cách gọi Sách phi (冊妃), khi từ "Phi" lên "Hậu" cũng có thể gọi là Sách Phi vi Hậu (冊妃為后), điều này không ngoại lệ đối với các Vương phi của Triều Tiên. Từ thời Nam Tề, "Thục phi" được nhìn nhận rất cao nên sẽ được nhận Kim chương Tử thụ (金章紫綬), là ấn chương bằng vàng, dây thao trên ấn màu tím, trên dây thao thắt ngọc bội. Thời kỳ nhà Tùy và nhà Đường, Tam phi khi làm lễ sẽ mặc loại Địch y gọi là Du địch (揄翟), ấn chương của họ được gọi là Kim chương Quy nữu (金章龜鈕), tức ấn chương bằng vàng có hình nút là con rùa, dưới đáy của ấn khắc tên tước vị theo lối chữ triện, ngoài ra ấn còn được buộc bởi dây thao màu tím, thắt ngọc bội. Hàng "Phi" lúc này chỉ có Thái tử phi là giống Hoàng hậu, mặc Địch y (翟衣), khi làm lễ nhận Kim tỷ Quy nữu (金璽龜鈕), tức ấn Tỷ có đầu nút hình rùa. Các loại ấn chương gọi là "Tỷ" thuộc hàng cao nhất, như Ngọc tỷ truyền quốc. Từ đời Đường, "Tỷ" thay bằng "Bảo", sang triều Tống vì Hoàng thái phi là tôn tước cho Hoàng mẫu nên cũng có tư cách tiếp nhận. Sang triều Minh, các "Phi" bao gồm Thái tử phi, Hoàng phi hay Vương phi, ban đầu chỉ nhận sách mà không có ấn bảo, từ triều Vĩnh Lạc thì Thái tử phi cùng Vương phi nhận ấn bảo, từ triều Tuyên Đức sách phong Tôn Quý phi thì các phi tần đã bắt đầu cho nhận ấn bảo. Triều đại nhà Thanh có quy định kỹ càng về thân phận được ban sách và ấn bảo, bậc Phi nhận sách vàng nhưng lại dùng ấn chương bình thường, đến hai bậc Quý phi cùng Hoàng quý phi mới dùng sách vàng cùng án bảo giống với Hoàng hậu. Ngoài chi tiết về sách và ấn, quy trình làm lễ của các vị Phi đều giống nhau, từ đời Minh đã biểu hiện việc này, sang đời Thanh còn ghi nhận rõ trong các điển chế. Vì để phân biệt với việc lập Hậu, triều Minh cùng triều Thanh cũng ghi lại rõ, khi tiến hành lễ sách phong cho phi tần thì các hoàng đế sẽ không lên điện (Hán ngữ gọi việc này là "Ngự điện" 御殿), họ thường chỉ chờ ở Tẩm điện nhận quỳ bái của phi tần sau khi buổi lễ đã kết thúc. Sau thời Vĩnh Lạc, hoàng đế nhà Minh sẽ mặc áo Bì Biền và ngự Hoa Cái điện (華蓋殿) để truyền chế lệnh phong Phi, trong khi triều Thanh tiếp tục quy định hoàng đế không lên điện. Dẫu vậy triều Thanh từng có hai lần ngoại lệ, khi tiến hành lễ sách phong "Hoàng quý phi" và "Hoàng quý phi Nhiếp lục cung sự" cho Đoan Kính Hoàng hậu Đổng Ngạc thị và Kế Hoàng hậu Na Lạp thị, Thuận Trị Đế cùng Càn Long Đế từng trực tiếp đến Thái Hòa điện dự giống lễ lập Hậu.

Tại Nhật Bản, chế độ phong tước vị rất đặc thù không giống nhiều quốc gia Nho Khổng khác, hơn nữa Thân vương phi và Vương phi thông thường đều là Hoàng nữ Nội Thân vương hay Tông thất nữ Nữ vương, lễ phong tước của họ đều chỉ tính ở lần "Tuyên hạ" mà thôi. Chế độ phong tước cho "Phi" của Việt Nam chỉ có triều Nguyễn là rõ ràng, triều Nguyễn chế định chế độ phong tước gắt gao, ngoại trừ bậc Thái hậu cùng Hoàng hậu, thì các cung giai phi tần đều chỉ nhận "Sách", ấn chương đều không được nhận, bất kể là Hoàng quý phi hay là hai bậc Phi cao nhất.

Một số nhân vật nổi tiếng

Trung Quốc
 Nga Hoàng và Nữ Anh - hai vị Chính phi của Thuấn.
 Mai phi - sủng phi của Đường Huyền Tông Lý Long Cơ, nổi tiếng vẻ đẹp và tài ca vũ.
 Hi phi - phi tần của Thanh Thế Tông Ung Chính Đế, sinh mẫu của Thanh Cao Tông Càn Long Đế.
Hương phi - sủng phi của Thanh Cao Tông Càn Long Đế, có nghi vấn chính là Dung phi.
 Trân phi - sủng phi của Thanh Đức Tông Quang Tự Đế, bị Từ Hi Thái hậu bức tử.

Việt Nam
 Ỷ Lan - phi tần của Lý Thánh Tông, hiệu Nguyên phi, sinh mẫu của Lý Nhân Tông.
 Linh Từ quốc mẫu - chính phi của Lý Huệ Tông, ban đầu phong Nguyên phi, sau lập làm Hoàng hậu. Sinh mẫu của Lý Chiêu Hoàng và Thuận Thiên hoàng hậu.
 Dương Thị Bí - một sủng phi của Lê Thái Tông, sinh mẫu của Lê Nghi Dân.
 Nguyễn Thị Anh - một sủng phi của Lê Thái Tông, hiệu Thần phi, sinh mẫu của Lê Nhân Tông.
 Hồ Thị Chỉ - một phi tần của Vua Khải Định, hiệu Ân phi.

Nhật Bản
 Ahiratsuhime [あひらつひめ] - Chính phi của Thiên hoàng Thần Vũ trước khi Đông chinh.
 Tửu Nhân Nội thân vương [酒人内親王] - Phi của Thiên hoàng Kanmu. Nổi tiếng xinh đẹp sắc sảo, mẹ của Triều Nguyên Nội thân vương.
 Triều Nguyên Nội thân vương [朝原内親王] - Phi của Thiên hoàng Heizei, con gái của Thiên hoàng Kanmu và Tửu Nhân Nội thân vương. Vì sự kiện Biến cố Kusuko mà bị tước bỏ Phi vị.
 Cao Chí Nội thân vương [高志内親王] - Chính phi của Thiên hoàng Junna khi còn là Thân vương.
 Thiên hoàng Gemmei - Chính phi của Hoàng tử Kusakabe trước khi trở thành Nữ hoàng.

Triều Tiên
 Thành phi họ Nguyên - Kế phi của Triều Tiên Thái Tông.
 Phế phi Doãn thị - Kế phi của Triều Tiên Thành Tông, sinh mẫu của Yên Sơn Quân. Là vị Phi bị phế đầu tiên trong lịch sử.
 Nhân Hiển Vương hậu - Kế phi của Triều Tiên Túc Tông. Nổi tiếng vì bị phế rồi lại phục vị.
 Trương Ngọc Trinh - Kế phi của Triều Tiên Túc Tông, sinh mẫu của Triều Tiên Cảnh Tông.
 Hoàng hậu Minh Thành - Nguyên phi của Triều Tiên Cao Tông.

Xem thêm

 Hậu cung nhà Thanh
 Hậu cung nhà Nguyễn
 Thứ phi
 Phi tần
 Hoàng quý phi
 Hoàng thái phi
 Quý phi
 Tần (hậu cung)
 Chiêu nghi
 Tiệp dư
 Quý nhân
 Tài nhân

Chú thích

Tham khảo

Nguồn tham khảo

Tước hiệu hoàng gia


title: Conservula anodonta

text:
Conservula anodonta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Conservula


title: Goniophysetis malgassellus

text:
Goniophysetis malgassellus là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Goniophysetis


title: Liên minh Phiến lam

text:
Liên minh Phiến lam, Phiến lam Quân hay Phiến lam Hội là một liên đoàn chính trị tại Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan) bao gồm Quốc dân Đảng (KMT), Thân dân Đảng (PFP), Tân Đảng (CNP), Công đoàn Thống nhất phi đảng phái (NPSU), và Trung Quốc Thanh niên Đảng (YCP). Tên liên đoàn khởi nguồn từ màu xanh lam tuyền thống của Quốc dân Đảng. Liên minh duy trì tư tưởng rằng Trung Hoa Dân Quốc mới là chính quyền hợp pháp của Trung Quốc chứ không phải Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, hướng tới việc giữ gìn bản sắc Trung Hoa song song với bản sắc Đài Loan, và coi trọng việc giữ gìn sự kết nối hài hòa với Trung Quốc đại lục. Đối lập với Liên minh Toàn lục.

Lập trường chính trị
Liên minh khởi đầu với mục tiêu Thống nhất Trung Quốc, nhưng dần mang hướng bảo thủ do thực trạng chính trị, và từ bỏ chủ trương nhanh chóng thống nhất với Trung Quốc đại lục. Liên minh cho rằng việc thống nhất hiện tại chỉ khả thi sau khi chế độ cộng sản tại đại lục đã sụp đổ và bị thay thế bằng một chế độ dân chủ, có thể là một chính quyền mới hoàn toàn hoặc tái lập chính quyền Trung Hoa Dân Quốc của Tôn Trung Sơn đã rút chạy đến đảo Đài Loan sau Nội chiến Quốc Cộng. Cũng như cho phép việc đưa thi hài Tưởng Giới Thạch trở về quê hương ông tại Chiết Giang.

Lịch sử

Thời kỳ tổng thống Lý Đăng Huy: 1988–2000
Trong suốt những năm 90, bên trong nội bộ Quốc dân Đảng có sự chia rẽ lớn giữa các thành viên có gốc gác Trung Quốc đại lục (rút chạy khỏi đại lục năm 1949) và giới tinh hoa chính trị Đài Loan, phe cánh Đài Loan được dẫn đầu bởi Lý Đăng Huy, ủng hộ xây dựng một bản sắc Đài Loan mạnh mẽ và tách biệt khỏi Chủ nghĩa dân tộc Trung Quốc.

Lý giành được quyền kiểm soát đảng sau cuộc bẩu cử năm 1990. Dẫn đến sự chia rẽ vào đầu những năm 90, dẫn đến Tân Đảng được thành lập bởi những đảng viên Quốc dân chống đối Lý. Sau khi các đảng viên chống đối rời đảng, Tổng thống Lý Đăng Huy đã hoàn toàn kiểm soát Quốc dân Đảng trong suốt nhiệm kỳ của mình.

Trong cuộc bầu cử năm 2000, Lý Đăng Huy đã sắp xếp đề cử Liên Chiến trở thành ứng cử viên tổng thống của Quốc dân Đảng thay vì Tống Sở Du, một thành viên có tầm ảnh hưởng hơn, người mà sau đó đã rời đảng và lập nên Thân dân Đảng và tranh cử độc lập.

Liên sau đó thua cuộc trước Trần Thủy Biển và Đảng Dân chủ Tiến bộ trong cuộc bầu cử, hội đồng lập pháp thiên Quốc dân Đảng vẫn giữ 140/225 ghế trong Lập pháp viện Trung Hoa Dân Quốc. Tống và Liên sau đó thành lập một liên minh đối lập chính phủ Đảng Dân chủ Tiến bộ.

Lần đầu tiên trong vị trí đảng đối lập: 2000–2008
Trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2000, việc 2 ứng cử viên Tống và Liên tranh giành phiếu bầu đã dẫn đến thất bại của cả hai trước Trần Thủy Biển. Sau cuộc bầu cử, Lý Đăng Huy nhanh chóng mất đi sự tín nhiệm của các đảng viên Quốc dân, và cuối cùng Lý đã bị khai trừ khỏi Đảng vì tự ý thành lập một đảng ủng hộ Phong trào độc lập Đài Loan là Liên minh Đoàn kết Đài Loan.

Sau sự kiện Lý bị khai trừ, chính sách của Quốc dân Đảng trở nên bảo thủ và bắt đầu xây dựn mối quan hệ hợp tác thân thiết nhưng không chính thức với Tân Đảng và Thân dân Đảng. Liên minh này chính thức được biết tới là Liên minh Phiến lam. Mặc dù các thành viên Liên minh Phiến lam vẫn giữ cấu trúc là các đảng riêng biệt, họ vẫn hợp tác chặt chẽ với nhau nhằm xây dựng phương hướng tranh cử có lợi cho liên minh và không gây chia rẽ phiếu bầu nhằm ngăn chặn Liên minh Toàn lục chiến thắng.

Quốc dân Đảng và Thân dân Đảng đã kết hợp phiếu bầu trong cuộc bầu cử năm 2004 với Liên Chiến tranh cử chức tổng thống và Tống Sở Du tranh cử chức phó tổng thống.

Cuối năm 2004, đã có những cuộc đàm phán về việc hợp nhất Quốc dân Đảng và Thân dân Đảng vào năm 2005, nhưng những cuộc đàm phán này đã bị đình trệ. Trong cuộc bầu cử lập pháp năm 2004, ba đảng từ Liên minh Phiến lam đã tự tổ chức phân chia phiếu bầu (配票) một cách hợp lý nhằm ngăn chặn việc phiếu bầu bị chia rẽ. Tân Đảng cho tất cả những ứng cử viên của mình tranh cử trong Quốc dân đảng (trừ một ứng cử viên). Kết quả là Quốc dân Đảng giành được thêm 11 ghế và Thân dân Đảng mất 12 ghế.

Ngay sau cuộc bầu cử, chủ tịch Thân dân Đảng là Tống Sở Du bắt đầu chỉ trích Quốc dân Đảng vì đã hy sinh Thân dân Đảng vì lợi ích của mình và tuyên bố rằng ông sẽ không tham gia vào bất kỳ cuộc đàm phán nào liên quan đến việc hợp nhất hai đảng. Tuyên bố của Tống đã bị Quốc dân đảng, đa số thành viên Thân dân Đảng, và Tân Đảng chỉ trích mạnh mẽ. Tuy vậy, sau cuộc bầu cử lập pháp ít lâu, các thành viên lập pháp Thân dân Đảng đã đồng ý hợp tác với Đảng Dân chủ Tiến bộ trong một cuộc điều tra tài chính của Quốc dân Đảng.

Vào ngày 24 tháng 2 năm 2005, Tống Sở Du gặp Chủ tịch Trần lần đầu tiên sau bốn năm và đưa ra nghị quyết 10 điểm ủng hộ tên gọi "Trung Hoa Dân Quốc",  thực trạng quan hệ hai bờ eo biển Đài Loan, và việc mở ra kế hoạch Tam Thông. Khác với Tống, Liên đã không đáp lại lời mời gặp mặt của Trần.

Tuy nhiên, sau sự kiện Phiến lam thăm Trung Quốc đại lục 2005, Tống và Trần đã dừng hợp tác. Thị trưởng của thành phố Đài Bắc là ông Mã Anh Cửu cũng đã được bầu làm tân chủ tịch Quốc dân Đảng, và được coi là ứng cử viên hàng đầu đại diện Quốc dân đảng trong cuộc bầu cử 2008. Tuy nhiên, khi này vẫn chưa thể chắc liệu Quốc dân Đảng và Thân dân Đảng có thể đồng ý kết hợp phiếu bầu không. Trong cuộc bầu cử chủ tịch Quốc dân đảng năm 2005, Tống đã thể hiện sự ủng hộ với đối thủ của Mã là Vương Kim Bình trên sóng truyền hình.

Trong cuộc bầu cử các cấp tháng 12 năm 2005, Quốc dân Đảng đã giữ được 14 ghế, Đảng Dân chủ Tiến bộ thất cử và chỉ giữ được 6 ghế, Thân dân Đảng giữ 1 ghế, còn Liên Minh Đoàn Kết Đài Loan thì hoàn toàn thất cử. Mã Anh Cửu giờ đây đã chắc chắn sẽ lãnh đao Quốc Dân Đảng và Phiến lam trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2008.

Nhiệm kỳ tổng thống Mã Anh Cửu: 2008–2016
Trong cuộc bầu cử lập pháp năm 2008, Liên minh giành được 86/113 ghế trong Lập pháp viện Trung Hoa Dân Quốc và chiếm quyền đa số. Quốc dân Đảng, Thân dân Đảng và Tân Đảng sau đó thành công điều phối danh sách ứng cử viên của họ trong hệ thống bầu cử một thành viên mới.

Ứng cử viên của Công đoàn Thống nhất phi đảng phái, dù chính hức tuyên bố không liên kết, được đánh giá là có thiện cảm với Liên minh và không bị các ứng cử viên Phiến lam tranh giành số ghế. Hầu hết ứng cử viên của Thân dân Đảng đều nằm trong phe cánh Quốc dân Đảng, một số thậm chí nằm trong danh sách ứng cử viên Quốc dân Đảng. Mặc dù tất cả các ứng cử viên Tân Đảng tranh cử trong phe cánh Quốc dân Đảng, Đảng vẫn lập ra danh sách ứng cử viên của riêng mình và thất bại trong việc đạt được ngưỡng 5% để có diện trong Lập pháp viện. Quốc dân Đảng thành công kiểm soát Lập pháp viện trong suốt nhiệm kỳ Mã Anh Cửu.

Lần thứ hai trong vị trí đảng đối lập: 2016–hiện tại
Tại cuộc bầu cử năm 2016, Quốc dân Đảng thua cuộc bầu cử tổng thống và lần đầu tiên trong lịch sử Trung Hoa Dân Quốc, mất quyền điểu hành Lập pháp viện Trung Hoa Dân Quốc. Đảng Dân chủ Tiến bộ thắng cuộc bầu cử và giành quyền lập pháp. Quốc dân Đảng trở thành đảng đối lập lớn nhất. Chủ tịch Thân dân Đảng Tống Sở Du, dù là thành viên của Liên minh, đã đồng ý tham gia chính quyền của bà Thái Anh Văn, trở thành đại diện cho Đài Bắc Trung Hoa tại Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương.

Các đảng thành viên

Quyền lập pháp

Lập pháp viện Trung Hoa Dân Quốc

Truyền thông

 Trung Quốc thời báo
 Công thương thời báo
 Liên hiệp thời báo
 Đài Trung thị
 Trung Thiên điện thị (Đài truyền hình Trung Thiên)
 TVBS

Xem thêm

 Liên minh Phiến lam Trung Quốc (tại Cộng hòa Nhân dân Trung Quốc)
 Bầu cử tại Đài Loan
 Lịch sử Trung Hoa Dân Quốc
 Vị thế chính trị Đài Loan
 Chính trị Trung Hoa Dân Quốc
 Hán hóa

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web Quốc Dân Đảng (中國國民黨)
 Trang web Thân Dân Đảng (親民黨)
 Trang web Tân Đảng (新黨)

Chủ nghĩa chống cộng
Chính trị trung hữu
Đảng phái chính trị dân tộc chủ nghĩa Trung Quốc
Chủ nghĩa bảo thủ ở Đài Loan
Trung Quốc Quốc dân Đảng
Tổ chức chính trị có trụ sở tại Đài Loan
Chủ nghĩa Tam Dân


title: Vụ va chạm giữa không trung ở Namibia

text:
Vào ngày 13 tháng 9 năm 1997, một máy bay quan sát Tupolev Tu-154M của Không quân Đức và một máy bay vận tải C-141B Starlifter của Không quân Hoa Kỳ đã bị phá hủy trong một vụ va chạm trên không khi đang bay ở độ cao  ngoài khơi bờ biển Namibia. Tất cả 33 người trên cả hai máy bay đều thiệt mạng. Vào thời điểm va chạm, chiếc Tupolev đang bay trên tuyến đường phía nam từ Niamey, Niger, đến Cape Town, Nam Phi, trong khi chiếc C-141 đang bay theo hướng tây bắc từ Windhoek, Namibia, đến Đảo Ascension.

Cả hai máy bay đều không được trang bị hệ thống tránh va chạm TCAS và mặc dù cả hai phi hành đoàn đã đệ trình kế hoạch bay, máy bay Đức không liên lạc với kiểm soát không lưu Namibia và các kiểm soát viên không biết về sự hiện diện của nó trong không phận Namibia. Hơn nữa, Tupolev đã bay sai độ cao, theo kế hoạch bay và theo quy tắc bán nguyệt.

Cuộc điều tra sau đó của Lực lượng Không quân Hoa Kỳ đã kết luận rằng phi hành đoàn người Đức phải chịu trách nhiệm về vụ tai nạn, với lý do lỗi của phi công và kiểm soát không lưu không đầy đủ đã góp phần gây ra sự thiếu phân cách nghiêm trọng.

Một năm trước khi vụ tai nạn xảy ra, Liên đoàn Hiệp hội Phi công Hàng không Quốc tế đã tuyên bố rằng từ quan điểm an toàn, 75% không phận châu Phi là "thiếu hụt nghiêm trọng."

Máy bay và phi hành đoành
Lockheed C-141 Starlifter là một máy bay vận tải quân sự bốn động cơ đang phục vụ trong Lực lượng Không quân Hoa Kỳ. Ví dụ như chiếc bị nạn, một biến thể C-141B, số đuôi 65-9405, được chỉ định cho Cánh cơ động trên không 305 có trụ sở tại Căn cứ Không quân McGuire, New Jersey. Vào thời điểm đó, nó đang thực hiện một chuyến bay nhân đạo đến Namibia, đưa một đội rà phá bom mìn cho Liên Hợp Quốc.

Chiếc máy bay, sử dụng tín hiệu gọi REACH 4201, dưới sự chỉ huy của Cơ trưởng Peter Vallejo, 34 tuổi, cùng với Cơ trưởng Jason Ramsey, 27 tuổi và Đại úy Gregory M. Cindrich, 31 tuổi, đóng vai trò là phi công. Sáu nhân viên khác cũng có mặt trên máy bay, bao gồm trưởng phi hành đoàn, hai kỹ sư bay và hai người quản lý chất tải.

Chiếc Tupolev Tu-154M bị nạn, số đuôi , là một trong hai chiếc trong kho của Không quân Đức, cả hai đều được kế thừa từ Không quân Đông Đức. Được giao cho 1 Staffel/Flugbereitschaft, nó trước đây đã được sử dụng cho mục đích xác minh theo Hiệp ước Bầu trời Mở. Do đó, nó được trang bị camera và cảm biến trong thân máy bay. Máy bay do phi hành đoàn 10 người điều khiển và đang chở 14 hành khách, trong đó có 12 lính thủy đánh bộ Đức và hai vợ hoặc chồng của họ từ Cologne, Đức, đến Cape Town, Nam Phi, để tham gia cuộc đua thuyền kỷ niệm 75 năm thành lập Hải quân Nam Phi. Các phi công, cả hai đều có kinh nghiệm, là Ralph Reinhold và Klaus Ehrlichmann. Đang bay với số hiệu GAF 074, chiếc máy bay đã dừng ở Niamey và dự định hạ cánh ở Windhoek để dừng tiếp nhiên liệu trước khi tiếp tục đến Cape Town.

Chuyến bay và thời điểm va chạm

Đường bay
Chiếc Tu-154M của Không quân Đức rời Cologne, Đức, vào ngày 13 tháng 9 năm 1997 và hạ cánh xuống Niamey, Niger, để tiếp nhiên liệu. Khi ở Niger, phi hành đoàn đã đệ trình một kế hoạch bay yêu cầu độ cao hành trình là 35.000 feet với độ cao trên đường bay lên tới 39.000 feet. Lúc 10:35 UTC, GAF 074 rời Niamey và bắt đầu bay theo hướng nam. Khi đang bay qua không phận Gabon, GAF 074 đã phải định tuyến lại một chút. Máy bay đã thay đổi độ cao khi đi qua phía tây châu Phi và chuyển hướng theo hướng đông, phù hợp với các yêu cầu về đường hàng không.

Lúc 14:11 UTC, chiếc C-141B của Không quân Hoa Kỳ khởi hành từ Windhoek, Namibia, đến Đảo Ascension, một lãnh thổ của Anh ở Nam Đại Tây Dương. Theo kế hoạch bay được đệ trình của REACH 4201, nó đang bay trên đường bay về phía tây bắc ở độ cao hành trình là 35.000 feet. Điều kiện khí tượng trực quan phổ biến tại thời điểm máy bay khởi hành.

Không lưu
Năm 1996, Liên đoàn các Hiệp hội Phi công Hàng không Quốc tế (IFAPA) đã dán nhãn 75% không phận châu Phi là "thiếu hụt nghiêm trọng". do lo ngại về an toàn và dịch vụ kiểm soát không lưu kém. Tình hình nghiêm trọng đến mức trong cùng năm đó, các phi công của hãng hàng không Nam Phi đã báo cáo hơn 70 lần suýt trượt khi bay ở lục địa châu Phi.

Chiếc C-141B chịu sự kiểm soát của kiểm soát không lưu Namibia khi cất cánh từ Windhoek. Các kiểm soát viên Namibian đã không nhận được kế hoạch bay hoặc tín hiệu khởi hành từ Tu-154M và không biết rằng máy bay Đức đã đi vào vùng thông tin chuyến bay của nó. Cơ quan cuối cùng có liên lạc với máy bay Đức là kiểm soát không lưu Accra. Các cơ quan kiểm soát không lưu ở Luanda, Angola, đã không liên lạc với các kiểm soát viên Namibia để thông báo cho họ về sự hiện diện của máy bay theo yêu cầu theo quy định của ICAO. Tu-154M đã thay đổi độ cao trong chuyến bay mà người điều khiển không hề hay biết. Góp phần vào sự cố liên lạc, Mạng Viễn thông Cố định Hàng không, một hệ thống tạo điều kiện trao đổi tin nhắn giữa các bộ điều khiển không khí đã không hoạt động vào thời điểm đó. Trung tâm kiểm soát không lưu ở Windhoek đã nhận được thông tin liên lạc cuối cùng từ phi hành đoàn C-141B qua radio tần số cao, họ cho biết họ đang ở độ cao 35.000 feet.

Va chạm
Vào lúc 15:10 giờ UTC, cách bờ biển Namibia , hai máy bay va chạm. Chiếc Tu-154M đã đâm vào chiếc C-141B ở phần dưới thân máy bay, gây ra một vụ nổ mà một vệ tinh giám sát của Hoa Kỳ quan sát được dưới dạng một vệ tinh giám sát của Hoa Kỳ đang bay qua khu vực. Đoạn ghi âm giọng nói trong buồng lái cho thấy ít nhất một thành viên phi hành đoàn trên chiếc Tu-154M đã nhận thấy chiếc C-141B và đã cố gắng điều động đi nhưng không thành công. Một bản ghi từ CVR cho thấy phi hành đoàn người Mỹ không thiệt mạng khi va chạm. Người ta có thể nghe thấy một trong số các phi công nói: "Mặt nạ dưỡng khí, đeo vào, đeo vào. Lấy đèn pin nhanh lên." Ngoài ra, một máy bay của Không quân Pháp gần đó báo cáo rằng nó đã nhận được một cuộc gọi cấp cứu "mayday". Cả hai máy bay đều lao xuống biển, khiến toàn bộ 33 hành khách và phi hành đoàn trên cả hai máy bay thiệt mạng.

Tìm kiếm
Các nhà chức trách ATC ở Đảo Ascension đã cố gắng liên lạc với các nhà chức trách hàng không ở Namibiaư năm mươi lần khi chiếc C-141B không đến như dự kiến. Vào lúc 10:55 UTC ngày hôm sau, ATC của Ascension đã liên lạc với Bộ chỉ huy Cơ động Hàng không và thông báo cho họ về chiếc máy bay quá hạn. Lúc 11:00 UTC, chiếc máy bay được tuyên bố là mất tích. Một nỗ lực tìm kiếm quốc tế của Hoa Kỳ, Pháp, Anh, Đức và một số quốc gia châu Phi đã diễn ra sau đó, lùng sục các vùng biển ngoài khơi Namibia để tìm bất kỳ dấu hiệu nào của mảnh vỡ. Một chiếc máy bay của Pháp đang bay qua địa điểm rõ ràng là vụ tai nạn đã nhận được một tín hiệu mờ nhạt từ một trong những đèn hiệu khẩn cấp của máy bay. Lực lượng Không quân Nam Phi cho biết họ đã nhận được tín hiệu từ đèn hiệu cấp cứu áo phao, làm dấy lên hy vọng tìm thấy những người sống sót. Một vụ va chạm giữa không trung được cho là kịch bản có khả năng xảy ra cao nhất vì cả hai máy bay đều mất tích cùng lúc ở cùng một địa điểm. Những mảnh vỡ đầu tiên được một tàu tìm kiếm tìm thấy vào ngày 16 tháng 9. Sáu ngày sau vụ tai nạn, nhà chức trách thông báo họ đã tìm thấy thi thể của nữ tiếp viên hàng không 43 tuổi người Đức Saskia Neumeyer, đây là thi thể đầu tiên được tìm thấy.

Đến tháng 12 năm 1997, rất ít tàn dư của vụ tai nạn đã được phát hiện. Thi thể của Saskia Neumeyer là người duy nhất trong số 33 hành khách và phi hành đoàn mất tích được tìm thấy và rất ít mảnh vỡ được tìm thấy. Một tàu đánh cá đã phát hiện ra nhiều mảnh quần áo vào ngày 13 tháng 12 từ độ sâu 655 mét. Thi thể của Cơ trưởng Peter Vallejo và Cơ trưởng Jason Ramsey đã được các thợ lặn tìm thấy sau đó vào tháng 12 năm 1997 cùng với những bộ xương không thể xác định được của các thành viên phi hành đoàn khác. Họ được chôn cất vào ngày 2 tháng 4 năm 1998 tại Nghĩa trang quốc gia Arlington.

Điều tra và hậu quả
Năm 1997, Lực lượng Không quân Hoa Kỳ bổ nhiệm Đại tá William H. C. Schell Jr. dẫn đầu cuộc điều tra vụ va chạm. Một báo cáo cuối cùng với kết luận của hội đồng quản trị đã được công bố vào tháng 3 năm 1998. Cuộc điều tra chủ yếu đổ lỗi cho phi hành đoàn người Đức, những người đang bay ở độ cao 35.000 feet, vi phạm quy tắc hình bán nguyệt, quy định rằng một chiếc máy bay đi theo hướng đông nam phải bay ở độ cao hoặc . Luftwaffe cũng thừa nhận rằng máy bay của họ có lỗi trong vụ tai nạn trong báo cáo điều tra của chính họ.

Ngoài ra, báo cáo cũng trích dẫn các vấn đề mang tính hệ thống trong hệ thống kiểm soát không lưu của châu Phi là yếu tố góp phần gây ra vụ tai nạn, đổ lỗi cho thiết bị liên lạc bị lỗi khiến kế hoạch bay của máy bay Đức không được truyền qua các kênh thích hợp và các kiểm soát viên cẩu thả ở Luanda đã không thông báo cho máy bay. vị trí đối với Namibia ATC. Một yếu tố góp phần quan trọng khác là hoạt động phức tạp và rời rạc của Mạng viễn thông cố định hàng không (AFTN).

Báo cáo tuyên bố rằng nếu một trong hai máy bay đã được trang bị TCAS thì rất có thể đã tránh được vụ tai nạn, đọc rằng "sự hiện diện của một TCAS hoạt động đầy đủ trên cả hai máy bay có thể đã ngăn chặn được vụ tai nạn." Một ngày trước đó Sau khi công bố báo cáo, Bộ trưởng Quốc phòng William S. Cohen tuyên bố rằng quân đội sẽ bắt đầu cài đặt TCAS trên máy bay của mình.

Việc thiếu TCAS trên máy bay Đức đã gây áp lực đáng kể lên Bộ Quốc phòng Liên bang Đức trong việc lắp đặt các hệ thống tránh va chạm trên máy bay của họ. Mặc dù được liệt kê trong Bản ghi nhớ mục tiêu dự án của C-141B trong 5 năm, việc lắp đặt TCAS đã bắt đầu trên một số lượng nhỏ máy bay ngay sau vụ tai nạn.

Xem thêm
 Vụ va chạm giữa không trung thành phố New York năm 1960
 Vụ va chạm giữa không trung Überlingen năm 2002

Tham khảo

Tai nạn và sự cố hàng không năm 1997
Tai nạn và sự cố liên quan đến Tupolev Tu-154
Tai nạn và sự cố hàng không do lỗi điều khiển không lưu


title: Cteniscus nigrifrons

text:
Cteniscus nigrifrons là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cteniscus


title: Malika Akkaoui

text:
Malika Akkaoui (sinh ngày 25 tháng 12 năm 1987, tại Zaida ) là một vận động viên chạy đường giữa ở Ma-rốc. Tại Thế vận hội Mùa hè 2012, cô đã thi đấu ở nội dung 800 mét nữ. Tại Thế vận hội 2016, cô đã thi đấu ở cự ly 800 và 1500 m.

Cô đã hoàn thành thứ 10 trong 1500m tại Giải vô địch điền kinh thế giới 2017.

Giải đấu quốc tế

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Malika Akkaoui

Vận động viên điền kinh Thế vận hội Mùa hè 2016
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1987


title: Cucullia amoenissima

text:
Cucullia amoenissima là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cucullia


title: Gomadingen

text:
Gomadingen là một thị xã nằm ở huyện Reutlingen, thuộc bang Baden-Württemberg, Đức.

Tham khảo


title: Onthophagus quezonensis

text:
Onthophagus quezonensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Q


title: Karim Robin

text:
Karim Robin (sinh ngày 28 tháng 4 năm 1984 ở Saint-Vallier) là một cầu thủ bóng đá người Pháp, hiện tại thi đấu ở Championnat de France amateur cho Gap FC.

Robin từng đá bóng chuyên nghiệp ở Ligue 2 cho ASOA Valence.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1984
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Pháp
Cầu thủ bóng đá Ligue 2
Cầu thủ bóng đá ASOA Valence
Cầu thủ bóng đá Gap FC
Tiền vệ bóng đá


title: Xerociris wilsonii

text:
Xerociris wilsonii là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Xerociris


title: Euphyia undilinea

text:
Euphyia undilinea là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

U


title: Zethesides pusilla

text:
Zethesides pusilla là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Zethesides


title: Esther Phiri

text:
Esther Phiri (sinh ngày 14 tháng 6 năm 1987) là một võ sĩ người Zambia. Cô đã trở thành nhà vô địch thế giới sau khi đánh bại Belinda Laracuente. Vào năm 2015, cuộc chiến của cô chống lại Sandra Almeida ở Nam Phi đã đến như một sự giải thoát cho người hâm mộ của cô, người nghĩ rằng cô đã không làm đủ bài tập về nhà. Nhưng thật đáng ngạc nhiên, không có nữ võ sĩ nào thành công như cô, đã từng nổi lên ở Zambia ngoài Catherine Phiri. Cô ấy đã hoàn toàn cách mạng hóa nữ quyền anh. Ngày nay, nhiều võ sĩ khao khát coi cô là thần tượng của họ.

Bộ phim tài liệu Between Rings, được phát hành vào năm 2014, được tạo ra bởi người anh em họ của cô là Jessie Chisi. Nó kể câu chuyện của Phiri, cách cô rời bỏ hôn nhân để theo đuổi sự nghiệp quyền anh, và vẫn bị giằng xé giữa mục tiêu của chính mình và những kỳ vọng của gia đình và xã hội.

Kỷ lục đấm bốc chuyên nghiệp

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Thống kê của Boxrec.com

Nữ giới tại Zambia
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1987


title: Daryabar Fossa

text:
Daryabar Fossa là một vùng trũng theo hướng đông-tây trên vệ tinh Enceladus của Sao Thổ. Daryabar Fossa lần đầu tiên được nhìn thấy trong các hình ảnh của Voyager 2, mặc dù một phần nhỏ đã được Cassini nhìn thấy ở độ phân giải cao hơn nhiều. Nó nằm ở trung tâm 9,7° Vĩ độ Bắc, 359,1° Kinh độ Tây và dài khoảng 201 km. Dựa trên cấu hình chi tiết của hình ảnh Voyager 2, Daryabar Fossa được xác định là sâu 400 mét và rộng 4 km (Kargel và Pozio 1996). Daryabar Fossa chạy vuông góc với dốc đứng Isbanir Fossa và được bù bên phải 15–20 km bởi dốc đứng, cho thấy Isbanir là một đứt gãy hoặc ranh giới chuyển dạng (Rothery 1999).

Daryabar Fossa được đặt tên theo vùng đất mà Công chúa Daryabar đến trong Nghìn lẻ một đêm. Từ Daryabar là tiếng Ba Tư và có nghĩa là "Bên bờ biển".

Tham khảo

Sao Thổ


title: Cucullia caninae

text:
Cucullia caninae là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cucullia


title: Guara rhaphis

text:
Guara rhaphis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Guara


title: Odontorhabdus rechingeri

text:
Odontorhabdus rechingeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Odontorhabdus


title: Eulithis chosensis

text:
Eulithis chosensis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Eulithis


title: Anjouan

text:
Anjouan (; còn được gọi là Ndzuwani hay Nzwani, theo sử sách là Johanna hay Hinzuan) là một hòn đảo tự trị nằm ở Ấn Độ Dương, nơi đây là một phần của Liên bang Comoros. Thủ phủ của đảo là thị trấn Mutsamudu. , dân số vào khoảng 277,500 người. Tổng diện tích đảo là 424 km vuông (163 dặm vuông).

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Official website of the Governorate of Anjouan
 Official website of the Government of Comoros
 Anjouan.net (bằng tiếng Anh và tiếng Pháp)
 Official website of the Central Bank of Comoros

Anjouan
Lịch sử Comoros
Quần đảo Comoros
Cựu quốc gia châu Phi
Quốc đảo Ấn Độ Dương
Cựu thuộc địa của Pháp
Cựu quốc gia không được công nhận
Quốc gia và vùng lãnh thổ khởi đầu năm 1997
Quốc gia và vùng lãnh thổ chấm dứt năm 2002
Đảo tự trị của Comoros
Khởi đầu năm 2002 ở Comoros
Đảo núi lửa của Comoros


title: Eupithecia lepsaria

text:
Eupithecia lepsaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

L


title: Cleora solita

text:
Cleora solita là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Cleora


title: Spilosoma costimacula

text:
Spilosoma costimacula là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Spilosoma


title: Bào tử đông

text:
Bào tử đông (tiếng Anh: teliospore; đôi khi được gọi teleutospore) là bào tử bất động vách dày ở nấm (nấm gỉ và nấm than), nơi đảm hình thành.

Phát triển
Nó phát triển trong túi bào tử đông (telia, số ít: telium hoặc teliosorus). Các nhóm telial là nhóm vật chủ chính trong nấm gỉ heteroecious. Nhóm aecial là nhóm phụ (xem pycnia và túi bào tử gỉ). Cả hai nhóm vật chủ này điều cần thiết cho loại nấm gỉ heteroecious hoàn thành vòng đời của nó.

Xem thêm
 Bào tử vách dày
Urediniomycetes
 Bào tử phấn
 Bào tử gỉ
 Bào tử hạ
Ustilaginomycetes
 Gỉ nấm: Bào tử

Tham khảo

C.J. Alexopolous, Charles W. Mims, M. Blackwell, Introductory Mycology, 4th ed. (John Wiley and Sons, Hoboken NJ, 2004) ISBN 0-471-52229-5

Nấm học
Hình thái học nấm


title: Chùa Phả Lại

text:
Chùa Phả Lại, tên chữ là Chúc Thánh tự, là di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia thuộc xã Đức Long, thị xã Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. Cách thành phố Bắc Ninh (theo tuyến QL 18) 26 km, cách thủ đô Hà Nội 57 km. Chùa Phả Lại tọa lạc trên đỉnh núi Phả Lại hướng ra cửa sông Lục Đầu (Lục Đầu Giang) phong cảnh hữu tình là một trong những Danh Lam Cổ Tự, chùa được xây dựng vào thời Lý ở thế kỷ XI. Hàng năm chùa mở Lễ hội từ ngày 12 - 14 tháng 8 Âm lịch.

Chú thích

Tham khảo
 Độc đáo lễ hội ở những ngôi chùa tại Bắc Ninh
 Ba vị cao tăng tiêu biểu ở chùa Phả Lại

Chùa tại Bắc Ninh
Tôn giáo tại Bắc Ninh


title: Neostroblia ruficollis

text:
Neostroblia ruficollis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Neostroblia


title: Lancia chiloides

text:
Lancia chiloides là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lancia


title: Ancistris saturnina

text:
Ancistris saturnina là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ancistris


title: Sakaguchi Mizuho

text:
Sakaguchi Mizuho (阪口 夢穂, sinh ngày 15 tháng 10 năm 1987) là một cầu thủ bóng đá nữ người Nhật Bản.

Đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Nhật Bản
Sakaguchi Mizuho thi đấu cho đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Nhật Bản từ năm 2006 đến 201.

Thống kê sự nghiệp

Tham khảo

Sinh năm 1987
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nữ Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản ở nước ngoài
Huy chương bóng đá Thế vận hội
FIFA Century Club
Cầu thủ bóng đá nữ vô địch thế giới
Huy chương Thế vận hội Mùa hè 2012


title: Spilosoma ribriventris

text:
Spilosoma ribriventris là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Spilosoma


title: Dynomenidae

text:
Dynomenidae là một họ cua trong siêu họ Dromioidea, chủ yếu sinh sống tại Madagascar. Có mười 19 chi trong họ này, năm trong số này còn sinh tồn, 14 chi còn lại đã tuyệt chủng:

Acanthodromia A. Milne-Edwards, 1880
Dynomene Desmarest, 1823
Hirsutodynomene McLay, 1999
Metadynomene McLay, 1999
Paradynomene Sakai, 1963
†Acanthodiaulax Schweitzer et al., 2003
†Basinotopus M'Coy, 1849
†Cyamocarcinus Bittner, 1883
†Dromiopsis Reuss, 1858
†Dynomenopsis Secretan, 1972
†Eotrachynotocarcinus Beschin et al., 2007
†Gemmellarocarcinus Checchia-Rispoli, 1905
†Graptocarcinus Roemer, 1887
†Kierionopsis Davidson, 1966
†Maurimia Martins-Neto, 2001
†Ovamene Müller & Collins, 1991
†Stephanometopon Bosquet, 1854
†Trechmannius Collins & Donovan, 2006
†Xandaros Bishop, 1988

Chú thích

Liên kết ngoài

Dromiacea


title: Parasulenus viossati

text:
Parasulenus viossati là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Parasulenus


title: Leucania curta

text:
Leucania curta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

C


title: Tiếng Lepcha

text:
Tiếng Lepcha hay tiếng Róng (chữ Lepcha: ᰛᰩᰵ་ᰛᰧᰶᰵ; Róng ríng) là một ngôn ngữ Hán-Tạng, ngôn ngữ dân tộc của người Lepcha ở Sikkim và rải rác ở Tây Bengal, Nepal và Bhutan.

Hiện trạng
Người Lepcha là một dân tộc thiểu số ở Sikkim và Tây Bengal của Ấn Độ, cũng như Nepal và Bhutan. Tại nơi nó hiện diện, tiếng Lepcha được nhìn nhận như một ngôn ngữ cổ, có mặt từ trước khi người nói các ngôn ngữ Tạng (Sikkim, Dzongkha, và số khác) và tiếng Nepal di cư đến. Có bốn cộng đồng nói tiếng Lepcha riêng rẽ: Renjóngmú ở Sikkim; Támsángmú ở Kalimpong, Kurseong, và Mirik; ʔilámmú ở huyện Ilam, Nepal; và Promú ở tây nam Bhutan. Số đông người nói tiếng Lepcha sống tại Ấn Độ.

Thống kê của Ấn Độ ghi nhận 50.000 người nói tiếng Lepcha, tuy nhiên số người bản ngữ tại Ấn Độ có lẽ là chừng 30.000 người.

Phân loại
Tiếng Lepcha là một ngôn ngữ khó phân loại, George van Driem (2001) đề xuất rằng nó có lẽ gần với nhóm Mahakiranti.

Tiếng Lepcha tự nó cũng cho thấy sự đa dạng trong mình, khi tiếp nhận ảnh hưởng của các ngôn ngữ lớn tại mỗi cộng đồng. Theo Plaisier (2007), những ảnh hưởng từ tiếng Nepal và tiếng Sikkim chưa đủ đến gây sự khác biệt phương ngữ.

Roger Blench cho rằng tiếng Lepcha có một lớp nền ngôn ngữ Nam Á, bắt nguồn từ một nhánh Nam Á đã biến mất mà ông gọi là "Rongic" (dựa trên nội danh của người Lepcha).

Đặc điểm
Tiếng Lepcha là một ngôn ngữ Hán-Tạng phi thanh điệu, song nó có những sự nhấn âm và thanh âm mang tính âm vị, được ghi lại bằng chữ Lepcha. Đa phần từ vựng bao gồm những yếu tố đơn âm tiết.

Chữ viết và Latinh hóa

Chữ Lepcha (còn gọi là "róng") là một hệ chữ âm tự với một tập hợp dấu phụ và chữ ghép riêng. Nguồn gốc của hệ chữ này không rõ ràng. Những bản thảo tiếng Lepcha cổ nhất được viết từ trên xuống, cho thấy ảnh hưởng của chữ Hán. Trước khi chữ Lepcha hình thành, văn học Lepcha được viết bằng chữ Tạng.

Có nhiều phương pháp Latinh hóa chữ viết tiếng Lepcha, với hệ thống hiện hành là của Mainwaring (1876). Đa số nhà ngôn ngữ dùng phiên bản sửa đổi của hệ thống Mainwaring. Những nhà ngôn ngữ và lịch sử khác từng dùng những hệ thống dựa trên tiếng Anh, Pháp, hay Đức.

Chú thích

Đọc thêm

Ngôn ngữ tại Nepal
Ngôn ngữ tại Bhutan
Ngôn ngữ tại Ấn Độ
Ngữ tộc Tạng-Miến


title: Mua tại đây, thanh toán tại đây

text:
Mua tại đây, Thanh toán tại đây (Buy Here Pay Here - BHPH) đề cập đến phương thức điều hành đại lý ô tô trong đó các đại lý tự mở rộng tín dụng cho người mua ô tô. Thông thường, người mua xe tại các đại lý BHPH có lịch sử tín dụng kém và các khoản vay có lãi suất cao. BHPH có thể cung cấp tùy chọn cho những người không thể đáp ứng các tiêu chuẩn tín dụng ở nơi khác.

Lịch sử và nền tảng
Ngành công nghiệp BHPH có nguồn gốc chủ yếu vào đầu những năm 1970 trong cuộc khủng hoảng tiết kiệm và cho vay của Hoa Kỳ. Với nhiều điểm tương đồng với cuộc khủng hoảng tài chính hiện nay (2008 - 2010) rất khó có được, thất nghiệp đang gia tăng và nền kinh tế vẫn đang chuyển đổi từ nền kinh tế dựa trên sản xuất sang nền kinh tế dựa trên dịch vụ.

Các đại lý ô tô vẫn muốn bán ô tô đã phải tìm cách đối phó với giá xe ngày càng tăng so với thu nhập. Họ đã phải bán những chiếc xe này cho người tiêu dùng thận trọng, những người không muốn hoặc không thể trả tiền mặt cho việc mua mới tại điểm mua. Trong nhiều trường hợp, khi các ngân hàng không cho người tiêu dùng vay, đại lý ô tô sẽ thành lập một công ty tài chính liên quan (RFC) và để công ty tài chính chấp thuận cho vay trên phương tiện này. Điều này thể hiện một bước đi vào mảng kinh doanh tài chính tiêu dùng của các đại lý ô tô. Lợi thế cho các đại lý bán hàng có tài chính RFC là giảm rủi ro bán hàng và tài chính của các xe được bán. Vì cả RFC và đại lý đều có quyền sở hữu như nhau, chủ sở hữu có thể được hưởng lợi từ lợi nhuận từ việc bán chiếc xe và lợi nhuận từ khoản vay cho chiếc xe. Trong lịch sử, khoản trả tiền mặt cần thiết cho khoản vay BHPH thường lớn hơn tổng lợi nhuận từ việc bán chiếc xe. Do đó, nếu người mua không thanh toán, RFC có thể lấy lại chiếc xe và bán lại tại đại lý. Kể từ năm 2008, nhiều tổ chức cho vay bên ngoài đã tham gia vào thị trường và trả tiền mặt trung bình cho khoản vay BHPH đã giảm đáng kể, vì các đại lý cố gắng duy trì thị phần. Nhiều lợi ích của việc tách RFC ra khỏi đại lý BHPH dựa trên những thay đổi về mã số thuế của Đạo luật cải cách thuế năm 1986. Đạo luật đã hạn chế bất kỳ công ty nào sử dụng hàng tồn kho trong hoạt động kinh doanh của họ sử dụng kế toán tiền mặt.

Các vấn đề
Do chi phí trả trước cao để đảm bảo hàng tồn kho, các đại lý ô tô thường gặp vấn đề trong việc quản lý dòng tiền của họ. Thông thường, các đại lý xe hơi đã sử dụng mua hàng tồn kho bằng cách sử dụng sơ đồ sàn bán lẻ, một loại tín dụng đặc biệt, thường yêu cầu ô tô phải được thanh toán đầy đủ trong vòng 90 ngày hoặc mua. Điều này có nghĩa là các đại lý ô tô sử dụng các khoản vay để tài trợ cho hoạt động của họ và do đó quan tâm đến việc bán xe càng nhanh càng tốt để sử dụng số tiền thu được để trả nợ thay vì trả hết tiền vay từ vốn lưu động của họ. Một khó khăn mà điều này gây ra cho các đại lý BHPH là khi họ bán xe cho khách hàng BHPH, RFC cần sản xuất các khoản vay để đại lý sẽ có tiền để trả hết hạn mức tín dụng trên ô tô đó. Thông thường, một 'cuộc khủng hoảng tiền mặt' là lý do chính khiến các đại lý ngừng hoạt động.

Quy định tại Hoa Kỳ
Các công ty tài chính liên quan không được quy định chặt chẽ như ngân hàng của Cục Dự trữ Liên bang, thay vào đó, chúng được quy định bởi Bộ Các tổ chức tài chính hoặc Bộ Thương mại ở cấp Nhà nước tùy thuộc vào Nhà nước. Các quy định có thể bao gồm lãi suất tối đa, số tiền phí trễ hạn, thời gian ân hạn và vv. Một số công ty bắt đầu với tư cách là RFC đã phát triển đủ lớn để họ trở thành Ngân hàng Công nghiệp là ngân hàng được bảo hiểm FDIC thuộc sở hữu của các tổ chức phi tài chính.

Tham khảo

Thương mại bán lẻ
Đại lý ô tô
Thị trường ô tô đã qua sử dụng


title: Thymopentin

text:
Thymopentin là một chất kích thích miễn dịch. Như vậy, nó đã được sử dụng trong một số nghiên cứu lâm sàng trong những năm đầu của đại dịch AIDS (từ 1983 đến 1985). Thymopentin đã giúp cải thiện tình trạng miễn dịch ở một số bệnh nhân trong một thời gian ngắn theo các phương pháp điều trị cụ thể.

Nó tương tác với các tế bào T.

Nó là một polypeptide tuyến ức.

Tham khảo

Chất kích thích miễn dịch


title: Zale curema

text:
Zale curema là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Zale


title: Pan de Azúcar

text:
Pan de Azúcar (dịch ra nghĩa là "sugar loaf" hoặc "sugar bread") có thể là:

Pan de Azúcar, còn được gọi là Wak'a Wallamarka, một địa điểm khảo cổ ở Peru
Vườn quốc gia Pan de Azúcar, là một vườn quốc gia tại Chile
Club Deportivo Pan de Azúcar, là một câu lạc bộ bóng đá của Panama
Pan de Azúcar, một ngọn đồi ở Peru
Cerro Pan de Azúcar, ngọn núi cao thứ ba ở Uruguay
Pan de Azúcar, Uruguay, một thành phố tại Maldonado, Uruguay
Pico Pan de Azúcar, ngọn núi tại Venezuela
Pan de Azucar, một hòn đảo tại Philippines
Pan de Azúcar, một núi lửa tại Colombia
Pan de Azúcar, một núi trong dãy Sierra Nevada del Cocuy, Boyacá, Colombia.


title: Cấm kỵ

text:
Ở bất kì xã hội nào, một điều cấm kỵ (Hán Việt: 禁忌; ) là những điều bị cấm hoàn toàn hoặc bị ngăn cấm mạnh mẽ (thường là những phát ngôn và hành vi) dựa trên những nhận thức văn hóa cho rằng điều đó là ghê tởm, nguy hiểm hoặc, có thể là, quá thiêng liêng để người trần có thể làm. Sự cấm đoán này xuất hiện ở gần như tất cả các nền văn hóa. Các điều cấm kỵ có tính chất tương đối, ví dụ như những điều liên quan đến đồ ăn, có thể được coi là không thể chấp nhận được ở nền văn hóa hay tôn giáo này lại có thể hoàn toàn chấp nhận được ở nền văn hóa hay tôn giáo khác. Dù điều cấm kỵ đó có đúng hay sai trên phương diện khoa học, nó thường được tạo ra để bảo vệ các cá nhân, nhưng có khi nó tồn tại do nhiều lý do khác nữa. Đằng sau nhiều điều cấm kỵ xuất phát từ tôn giáo hay thần linh là các nền tảng sinh thái học hoặc y học. Những điều cấm kỵ có thể giúp chúng ta sử dụng tài nguyên hợp lý hơn, nhưng khi được áp dụng với chỉ một bộ phận nhỏ của cộng đồng, nó lại cô lập bộ phận người đó. Một điều cấm kỵ đã được chấp nhận ở một nhóm người hay một bộ lạc có thể làm cho họ gắn kết với nhau hơn, giúp nhóm người đó nổi bật giữa những nhóm người khác và tạo nên "chất riêng" cho nhóm người đó. Nghĩa của từ tiếng Anh "taboo" còn được mở rộng hơn trong ngành khoa học xã hội để chỉ những điều cấm liên quan đến bất kỳ phạm vi nào của hành động của con người hoặc những tục lệ thiêng liêng, bị ngăn cấm dựa trên đánh giá đạo đức, đức tin hoặc chuẩn mực xã hội. "Vi phạm vào những điều cấm kỵ" thường bị phản đối và làm nhiều người khó chịu, chứ không chỉ đơn thuần là một mặt của văn hóa.

Từ nguyên
Từ tiếng Anh "taboo" có nguồn gốc từ tiếng Tonga Tapu hoặc tiếng Fiji tabu ("cấm", "không được chấp nhận") liên quan đến tiếng Maori tapu, tiếng Hawaii kapu, tiếng Malagasy fady. Từ tiếng Anh này được sử dụng từ năm 1777 khi nhà thám hiểm người Anh James Cook đến thăm Tonga, và nói rằng người Tongan sử dụng từ "taboo" để chỉ "bất kì thứ gì bị cấm ăn, hoặc sử dụng". Ông viết:

Từ này được dịch cho ông là "thánh hóa, bất khả xâm phạm, cấm, không thuần khiết hoặc bị nguyền rủa". Tabu được cho là từ ghép giữa hình vị ta ("đánh dấu") và bu ("đặc biệt"), nhưng có thể giả thuyết này là sai (chú ý rằng tiếng Tongan không có âm vị /b/), và tapu thường được dùng như một từ đơn nhất, không-được-ghép có nguồn gốc từ tiếng Châu Đại dương nguyên thủy *tapu, lại có nguồn gốc từ tiếng Châu Đại dương nguyên thủy *tabu, có ý nghĩa "linh thiêng, cấm". Trong tiếng Tonga hiện đại, từ tapu mang ý nghĩa "linh thiêng" hoặc "(thuộc) thánh", những thứ được bảo vệ bởi phong tục hoặc luật pháp. Ở đảo chính, từ này thường được gắn vào đuôi từ "Tonga" thành Tongatapu, ở đây mang nghĩa "(vùng, miền) Nam Thiêng liêng" hơn là "(vùng, miền) Nam Cấm".

Trong tiếng Việt, từ "cấm kỵ" được ghép từ hai chữ cấm (禁, "ngăn chặn, không cho phép") và kỵ (忌, "sợ, tránh").

Xem thêm

 Đạo đức
 Đạo đức tình dục
 Húy kỵ
 Lệch lạc
 Nghi lễ

Chú thích

Chú thích sách

  Printed for Champante and Whitrow... and M. Watson; 1793.

Nhân học văn hóa
Thuật ngữ phân tâm học


title: Dany Boon

text:
Dany Boon (, tên khai sinh Daniel Farid Hamidou, ngày 26 tháng 6 năm 1966) là một diễn viên, đạo diễn phim, nhà biên kịch và nhà sản xuất phim người Pháp.

Ông khởi đầu sự nghiệp với tư cách là một diễn viên hài trong những năm 1990, và thành công vào năm 2008 với tư cách là một diễn viên và đạo diễn trong bộ phim hài Chào mừng bạn đến Sticks. Kể từ đó, ông tham gia vào vai trò biên kịch hoặc đạo diễn hoặc cả hai trong các phim Nothing to Declare (2011), Supercondriaque (2014), Raid dingue (2017) và La Ch'tite Familyle (2018).

Đầu đời
Boon có tên khai sinh là Daniel Farid Hamidou. Ông sinh ra trong một gia đình trung lưu ở miền Bắc nước Pháp. Cha của ông sinh năm 1930 tại Issers, Algeria, là một người theo đạo Hồi và qua đời tại Lille, Pháp năm 1992. Cha của Boon là một võ sĩ quyền anh và một tài xế riêng. Mẹ của Boon là Danièle Ducatel, một người phụ nữ đến từ miền bắc nước Pháp. Mẹ ông theo Công giáo, và là một bà mẹ đảm nhận công việc nội trợ.

Dany Boon cải sang đạo Do Thái (đức tin của vợ ông) vào năm 2002.  Ông từng học nghệ thuật đồ họa tại Institut Saint-Luc ở Bỉ.

Sự nghiệp
Boon đến Paris vào năm 1989, nơi anh là một diễn viên kịch câm. Ông đã mượn nghệ danh của mình từ một anh hùng trong bộ phim truyền hình Mỹ Daniel Boone, kể về một kẻ đánh bẫy người Mỹ.

Ông đã diễn xuất trong một số chương trình độc diễn. Boon cũng là một nhạc sĩ khi ông đã thực hiện một bản dịch của bài hát "Piensa en mí" (tạm dịch là "Hãy nghĩ về tôi"). Ông cũng sáng tác các bài hát cho riêng mình như "Le Blues du 'tiot poulet" ("Con gà xanh").

Sau những vai nhỏ trong các bộ phim trong những năm 1990, ông đã có một vai diễn trong bộ phim châm biếm Bimboland năm 1998 do Ariel Zeitoun đạo diễn. Boon có sự gắn bó với vùng quê hương của mình, Nord-Pas-de-Calais. Năm 2003, ông đã thực hiện toàn bộ chương trình bằng tiếng địa phương của ch'ti, còn được gọi là Picard. Mặc dù sử dụng ngôn ngữ phương ngữ, nhưng 600.000 bản DVD (bao gồm phụ đề tiếng Pháp) đã được bán. Năm 2004, ông là một phần của dàn diễn viên chính trong phim Pédale Dure của đạo diễn Gabriel Aghion, một tác phẩm không thành công về mặt thương mại và đón nhận từ khán giả. Sau đó, ông được mời đóng một số vai trong các bộ phim điện ảnh, đặc biệt là trong bộ phim Joyeux Noël (Merry Christmas), được phát hành quốc tế vào năm 2005.

Vào tháng 2 năm 2008, ông tham gia diễn xuất và đạo diễn một bộ phim có tựa đề Chào mừng bạn đến Sticks (Bienvenue chez les Ch'tis), bộ phim thành công ở Pháp và các nước khác.  Bộ phim hài này dựa trên những định kiến về vùng miền, đồng thời phá vỡ kỷ lục các phòng vé của Pháp. Hai tuần sau khi phát hành, bộ phim đã đạt 5 triệu người xem. Sau tuần thứ tư, con số này đã tăng lên 15 triệu, và đến ngày 11 tháng 4, bộ phim đã vượt qua lượng khán giả xem của Cuộc tản bộ vĩ đại, với hơn 17,4 triệu người theo dõi. Boon là chủ tịch của lễ trao giải César lần thứ 40 vào năm 2015. Nam diễn viên nằm trong hội đồng giám đốc của công ty sản xuất Pathé và đã sản xuất một số bộ phim với tư cách diễn viên, đồng sản xuất, biên kịch hoặc đạo diễn.  Boon có một số công ty sản xuất, bao gồm 26 DB Productions ở Los Angeles, California. Họ sản xuất và phân phối phim và chương trình truyền hình.

Boon cũng được đạo diễn bởi các nhà làm phim Pháp như Jean-Pierre Jeunet trong bộ phim Micmacs năm 2009;  Danièle Thompson trong Charge of Plans năm 2009; A Perfect Plan Phim năm 2012 của đạo diễn Pascal Chaumeil, phim Lolo (2015) của Julie Delpy và phim Người Do Thái năm 2016 của Yvan Attal.

Raid Dingue là bộ phim hài năm 2016 mang lại sự thành công lớn đối với người xem nhưng không nhận được sự hưởng ứng từ các nhà phê bình phim. Boon vừa là biên kịch, vừa là đạo diễn cho bộ phim này, và cũng đóng vai chính trong đó. Với bộ phim này, Boon đã nhận được giải César đầu tiên trong lịch sử điện ảnh Pháp: giải thưởng mới này được trao cho bộ phim Pháp có doanh thu phòng vé lớn nhất trong năm. Sau Raid Dingue, Boon đã thực hiện bộ phim thứ sáu của mình, La Ch'tite Famille. Bộ phim ra mắt vào năm 2018, kỷ niệm 10 năm ra mắt của bộ Bienvenue chez les Ch'tis .

Năm 2016, Boon đóng vai chính trong một bộ phim về chủ nghĩa bài Do Thái ở Pháp mang tên The Jews. Năm 2018, chương trình của ông có tên là Des-hauts-de-France  được công chiếu trên Netflix. Boon lồng tiếng cho nhân vật Olaf trong bản lồng tiếng Pháp của các bộ phim Disney như Frozen, Frozen 2 và The Adventures of Olaf .

Đời tư
Ông có bốn con trai và một con gái từ ba cuộc hôn nhân khác nhau. Với người vợ đầu tiên, ông có con trai cả Mehdisinh năm 1997. Với người vợ thứ hai, Judith Godrèche, anh có Noé, sinh ngày 4 tháng 9 năm 1999. Với người vợ thứ ba, Yaël Harris, ông đã cải sang đạo Do Thái vào năm 2002,  ông có Eytan, sinh ngày 23 tháng 6 năm 2005; Elia, sinh ngày 20 tháng 12 năm 2006 và Sarah, sinh ngày 1 tháng 3 năm 2010.

Vào tháng 7 năm 2022, Boon tuyên bố rằng ông đã bị lừa đảo 6 triệu euro bởi một người Ireland có tên Terry Birles và đang khởi kiện ra tòa.

Danh sách phim

Chương trình độc diễn

 Je vais bien, tout va bien (1992)
 Chaud mais pas fatigué ( Café de la Gare, 1993)
 Dany Boon Fou ? Théâtre Tristan-Bernard, Paris, 1994)
 Dany Boon au Théâtre du Rond-Point (1995–1996)
 Les Zacros de la télé (1996)
 Tout entier (1997)
 Nouveau spétak (1998).
 Au Bataclan (1998)
 Một diễn viên hài người Pháp bị mất ở LA (Nhà hát Melrose, Los Angeles) (2000)
 En parfait état (2001)
 A s'baraque et en ch'ti (2003)
 Waïka (novembre 2006)
 Trop stylé (novembre 2009)
 Dany Boon: Des Hauts-De-France (avril 2018)

Kịch

 La Vie de chantier (2003)
 Le Dîner de Cons (2007, théâtre de la Porte Saint-Martin )

Tham khảo

Sinh năm 1966
Đạo diễn điện ảnh Pháp
Nhà biên kịch phim Pháp
Người cải sang Do Thái giáo
Nhân vật còn sống


title: Frederick Low

text:
Frederick Ferdinand Low (sinh ngày 20/6/1828, mất ngày 21/7/1894), là một chính trị gia, nghị sĩ quốc hội người Mỹ và là Thống đốc thứ 9 của California

Tiểu sử
Sinh ra tại Frankfort (bây giờ là Winterport, Maine) năm 1828. Low học tại Học viện Hampden tại Hampden, Maine. Sau đó, ông chuyển đến California, tham gia vào ngành kinh doanh vận tải tại San Francisco vào năm 1849.Ông trở thành một chủ ngân hàng tại Marysville, California từ năm 1854 đến 1861

Low trở thành một thành viên của Hạ viện Hoa Kỳ từ ngày 3/6/1862 đến ngày 3/3/1863.

Low được bổ nhiệm làm người quản lý thuế của  cảng San Francisco năm 1863 trước khi trỡ thành Thống đốc California từ ngày 10/12/1863 đến ngày 5/12/1867. Ông là Thống đốc thứ hai của California sử dụng Stanford Mansion như một địa chỉ và văn phòng làm việc chính thức trước khi California State Capitol được xây dựng vào năm 1869, Ngoài ra, ông còn là người xây dựng công viên quốc gia Yosemite và thành lập Đại học California.

Ông trở thành Đại sứ Hoa Kỳ tại Trung Quốc từ năm 1869 đến năm 1974. Ông mất tại San Francisco vào ngày 21/7/1894. và được chôn cất tại Cypress Lawn Memorial Park tại Colma.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Frederick Thấp tiểu sử  ở California Bang thư Viện

Sinh năm 1828
Mất năm 1894
Thống đốc California


title: Phthorima townesi

text:
Phthorima townesi là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Phthorima


title: Johannes Vall

text:
Johannes Vall (sinh ngày 19 tháng 10 năm 1992) là một cầu thủ bóng đá người Thụy Điển thi đấu cho IFK Norrköping ở vị trí tiền vệ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
SvFF profile

Sinh năm 1992
Nhân vật còn sống
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Falkenbergs FF
Cầu thủ bóng đá Thụy Điển
Cầu thủ bóng đá Allsvenskan


title: Deltochilum lobipes

text:
Deltochilum lobipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Deltochilum


title: Chiron senegalensis

text:
Chiron senegalensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Chiron


title: Viktor Pavlovich Maslov

text:
Viktor Pavlovich Maslov (; 15 tháng 6 năm 1930 – 3 tháng 8 năm 2023) là một nhà vật lý và toán học người Nga. Ông là tác giả của lý thuyết "Maslov-type index theory" (Lý thuyết chỉ số kiểu Maslov), một lý thuyết được ứng dụng rộng rãi trong toán học trừu tượng, và cả trong cơ học lượng tử, hóa học lượng tử và quang học. Viktor Pavlovich Maslov là thành viên của Viện khoa học Nga từ năm 1984.

Ông được nhiều người Việt biết tới vì là chồng của bà Lê Vũ Anh, con gái cố tổng bí thư Lê Duẩn với người vợ thứ hai.

Tiểu sử
Maslov lấy bằng tiến sĩ về khoa học toán lý vào năm 1957 . Các lĩnh vực ông quan tâm chính là lý thuyết lượng tử, siêu chảy, siêu dẫn, và giai đoạn chuyển tiếp. Ông là chủ bút của tập san Ghi chú Toán học và Tập san Toán học Vật lý Nga.

Gia đình
Maslov lập gia đình hai lần. Người vợ đầu của Maslov là một người Việt Nam tên là Lê Vũ Anh, người vợ sau tên là Irina, người Nga. Hai người vợ của ông cùng tuổi với nhau. Với người vợ đầu Lê Vũ Anh, Maslov và bà có ba người con.

Lê Vũ Anh
Bà Lê Vũ Anh sinh năm 1950 tại Việt Nam và là con gái đầu tiên của Lê Duẩn và người vợ thứ hai, Bảy Vân. Năm lên 4 tuổi, Lê Vũ Anh đã theo mẹ mình, bà Nguyễn Thụy Nga, lúc đó đang mang thai Lê Kiên Thành, để tập kết ra Bắc. Cha bà Lê Vũ Anh thì ở lại miền Nam tham gia hoạt động cách mạng. Năm 1959, bà Anh theo mẹ sang học ở Trường Đại học nhân dân Bắc Kinh, Trung Quốc. Bà Vũ Anh, theo lời kể của Maslov, chơi thân với con gái của Đặng Tiểu Bình. Họ có cả hình chụp chung khi được ngồi trên đùi Mao Trạch Đông. Năm 1964, bà Anh lại phải chia tay với mẹ, khi bà quyết định trở về miền Nam Việt Nam. Bà Vũ Anh sau đó sống cùng với người chú, em của Lê Duẩn. Khi bà 18 tuổi thì được kết nạp vào Đảng. Tới năm 1973, bà Vũ Anh mới gặp lại mẹ mình ở Moskva..

Mối tình như tiểu thuyết
Maslov và Lê Vũ Anh đã phải trải qua một mối tình đầy bi kịch, vì vào thập niên 1970, các sinh viên khi được nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cho đi du học không được phép có quan hệ tình cảm với người ngoại quốc, ai bị bắt quả tang sẽ phải kiểm điểm hoặc có thể bị đuổi về nước. Bà Vũ Anh để khỏi gặp rắc rối đã về nước lấy một sinh viên người Việt cùng trường đại học và muốn ở lại Việt Nam để quên đi mối tình với Maslov. Tuy nhiên cô ta bị cha bắt buộc phải trở về Nga để hoàn thành môn học. Khi cùng chồng trở lại Moskva, Vũ Anh mới biết là mình không yêu chồng mình và không thể quên được người tình. Bà quyết định sống ly thân với chồng và lén lút qua lại với người tình. Sau khi có thai lần thứ nhì, lần đầu bị sẩy thai, Vũ Anh đã có đủ nghị lực để xin chồng ly hôn nhằm có thể làm hôn thú (lén lút không cho gia đình biết) với Maslov. Bà sinh một con gái vào ngày 31 tháng 10 năm 1977 tên là Lena. Gặp cha tình cờ khi ông sang Nga công tác, Vũ Anh đã thú nhận mọi chuyện tình cảm của mình. Ông Lê Duẩn đã không chấp nhận những việc đó và tìm cách dụ con về nước. Tuy nhiên dần dần Vũ Anh đã hòa giải được với gia đình. Lê Duẩn trong những lần đi Moskva, lúc nào cũng muốn gặp cho được cháu ngoại Lena, nhưng ông lại không muốn gặp cha của cháu ngoại mình.

Sau khi sinh Tania, người con thứ hai, bà Vũ Anh tiếp tục sinh thêm một cậu con trai là Anton, nhưng bà đã qua đời ngay sau khi sinh vì bị băng huyết. Thi thể bà được hỏa táng và tro cốt đưa về Việt Nam, bình tro bà Vũ Anh được giữ ở nhà bà Bảy Vân.

Maslov từng than phiền là ông không có quyền quyết định việc vợ mình sẽ được chôn cất như thế nào. Ngay sau khi Vũ Anh qua đời, cuộc tranh chấp giành quyền chăm sóc 3 người con của ông với gia đình bên vợ đã xảy ra. Một cán bộ từ Ban chấp hành trung ương đã đảm nhận việc liên lạc giữa Maslov và gia đình Vũ Anh. Cả hai phía đề xuất một giải pháp thỏa hiệp, Maslov giữ lại các con gái của mình, còn con trai thì trao cho Lê Duẩn. Maslov chỉ chấp nhận cho con trai đi 2 năm tới Việt Nam. Nhưng sau thời hạn, Maslov không thấy con trai được đưa về. Maslov phải tranh đấu thêm 2 năm nữa, mới được Lê Duẩn chấp nhận đưa cháu ngoại sang gặp cha. Tuy nhiên, người con mà Maslov gặp không còn là Anton Maslov như trước đây, mà là một công dân Việt Nam với cái tên mới Nguyễn An Hoàn và không hề biết nói tiếng Nga. Theo Maslov, Lê Duẩn không có ý định trả lại con, mà còn hy vọng sẽ mang luôn cả các cháu gái về. Lo sợ mất các con, Maslov liên lạc với Anatolia Gromyko, con trai Chủ tịch Xô viết tối cao Liên Xô Andrei Andreyevich Gromyko, một người thân cận với Gorbachev. Ông được Gromyko khuyên là nên viết thư cho Gorbachev và hứa là sẽ thuyết phục Gorbachev đọc nó. Sau đó ông đã phải đưa ba con đi trốn vài tháng ở Belovejskaia Puşcia, Belorussia cho tới khi Lê Duẩn từ bỏ ý định bắt cháu về. Có lẽ Gorbachev đã nói chuyện với Lê Duẩn.

Tái giá lần hai
Maslov một thời gian sau kết hôn với bà Irina, một phụ nữ cùng tuổi với người vợ cũ Vũ Anh. Bà Irina là một nhà ngôn ngữ, bà có hàm phó tiến sỹ khoa học năm 1991.

Các người con
Các người con của Maslov sau này đều thành đạt. Lena là một kiến trúc sư, lập trình, sống với gia đình ở Hà Lan. Tania và Anton đang sống ở Anh. Tania tốt nghiệp MGU ở Moskva chuyên ngành "ngôn ngữ", khi sang Anh thì chuyển nghề giống như Lena, chuyên về lập trình. Anton tốt nghiệp MVK – khoa toán học tính toán và điều khiển học MGU, cũng làm việc liên quan đến máy tính.

Vinh danh
 1982 Huy chương vàng Ljapunow
 1984 Trở thành thành viên của Viện khoa học Nga và được giải thưởng Quốc gia Nga.
 1985 Giải thưởng Lenin
 2000 Giải thưởng Demidow
 2013 Giải thưởng Quốc gia Nga

Thư mục
Karasëv, M. V.; Maslov, V. P.: Nonlinear Poisson brackets. Geometry and quantization. Translated from the Russian by A. Sossinsky [A. B. Sosinskiĭ] and M. Shishkova. Translations of Mathematical Monographs, 119. American Mathematical Society, Providence, RI, 1993.
Kolokoltsov, Vassili N.; Maslov, Victor P.: Idempotent analysis and its applications. Translation of Idempotent analysis and its application in optimal control (Russian), "Nauka" Moscow, 1994. Translated by V. E. Nazaikinskii. With an appendix by Pierre Del Moral. Mathematics and its Applications, 401. Kluwer Academic Publishers Group, Dordrecht, 1997.
Maslov, V. P.; Fedoriuk, M. V.: Semiclassical approximation in quantum mechanics. Translated from the Russian by J. Niederle and J. Tolar. Mathematical Physics and Applied Mathematics, 7. Contemporary Mathematics, 5. D. Reidel Publishing Co., Dordrecht-Boston, Mass., 1981. (This book was cited over 700 times at Google Scholar in 2011.)
Maslov, V. P. Operational methods. Translated from the Russian by V. Golo, N. Kulman and G. Voropaeva. Mir Publishers, Moscow, 1976.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Hồi ký của Viktor Maslov, con rể cố TBT Lê Duẩn Phan Độc Lập dịch
 Chuyện tình của con gái Tổng Bí thư Lê Duẩn với viện sĩ khoa học Nga , Báo Tiền Phong

Nhà toán học Nga
Sinh năm 1930
Mất năm 2023


title: Bộ Tổng tư lệnh Lục quân (Đức Quốc xã)

text:
Bộ Tổng tư lệnh Lục quân (tiếng Đức: Oberkommando des Heeres, viết tắt OKH), hay Bộ Tư lệnh Lục quân, là cơ quan tối cao của Lục quân Đức Quốc xã. Cơ quan được thành lập vào năm 1935 như một phần quá trình tái vũ trang hóa nước Đức của Adolf Hitler. Từ năm 1938, OKH cùng với OKL (Oberkommando der Luftwaffe, Bộ Tư lệnh Không quân) và OKM (Oberkommando der Marine,  Bộ Tư lệnh Hải quân), ngoại trừ Waffen-SS, về danh nghĩa chính thức trực thuộc OKW ( Oberkommando der Wehrmacht). Trong chiến tranh, OKH chịu trách nhiệm lập kế hoạch chiến lược cho các Cụm tập đoàn quân và Tập đoàn quân, trong khi Bộ Tham mưu OKH quản lý các vấn đề tác chiến. Do đặt ưu tiên tính chủ động trong tác chiến, mỗi đại đơn vị cấp binh đoàn Đức cũng có một cơ quan Bộ tư lệnh (Armeeoberkommando – AOK) hoạt động phối hợp với OKH. Cho đến khi Đức bại trận tại Moskva vào tháng 12 năm 1941, OKH và các bộ phận của nó trên thực tế là cơ quan quan trọng nhất trong kế hoạch chiến tranh của Đức. OKW sau đó đã đảm nhận chức năng này cho các chiến trường khác ngoài mặt trận Đức-Xô. Chỉ huy OKH giữ chức danh Oberbefehlshaber des Heeres (Tư lệnh tối cao Lục quân, hay Tổng tư lệnh Lục quân, Tư lệnh Lục quân). Sau trận Moskva, sau khi chỉ huy OKH, Thống chế Walther von Brauchitsch được miễn nhiệm, Hitler tự bổ nhiệm mình làm Tổng tư lệnh Lục quân.

OKH và OKW
Hitler là người đứng đầu OKW kể từ tháng 1 năm 1938, sử dụng nó để chuyển mệnh lệnh cho hải quân (OKM), không quân (OKL) và lục quân (OKH). Sau cuộc khủng hoảng lớn xảy ra trong Trận Moskva, Walther von Brauchitsch bị cách chức (một phần vì sức khỏe không tốt), và Hitler tự bổ nhiệm mình làm người đứng đầu OKH trong khi vẫn giữ chức vụ của mình tại OKW. Đồng thời, ông giới hạn thẩm quyền của OKH ở mặt trận Nga, trao quyền trực tiếp cho OKW đối với các đơn vị lục quân ở nơi khác. Điều này cho phép Hitler tuyên bố rằng chỉ có ông ta mới biết hoàn toàn về tình hình chiến lược của Đức, nếu bất kỳ vị tướng nào yêu cầu chuyển giao các nguồn lực giữa mặt trận Nga và một chiến trường ở nơi khác.

Tổ chức
Vào năm 1944, các bộ phận dưới đây trực thuộc OKH:

 Chỉ huy trưởng Quân Dự bị và Chỉ huy Trang bị (Chef der Heeresausrüstung und Befehlshaber des Ersatzheeres): Friedrich Fromm
 Chánh văn phòng Quản trị (Chef des Allgemeines Heeresamt): Friedrich Olbricht
 Cục trưởng Quân khí (Chef des Heereswaffenamtes): Emil Leeb
 Cục trưởng Quân lực (Chef des Heerespersonalamtes): Rudolf Schmundt
 Cục trưởng Hành chính (Chef des Heeresverwaltungsamtes): Herbert Osterkamp
 Ban Tuyên truyền và Quan hệ Công chúng: Hasso von Wedel - Albrecht Blau - Kurt Dittmar
 Tổng thanh tra Binh chủng Thiết giáp (Generalinspekteur der Panzertruppen): Heinz Guderian
 Tổng chỉ huy Công binh và Công trình (General der Pioniere und Festungen): Alfred Jacob
 Tổng thanh tra Huấn luyện và Đào tạo (Generalinspektion des Militärerziehungs- und Bildungswesens): Karl-Wilhelm Specht

Lãnh đạo

Tổng tư lệnh Lục quân
Tổng tư lệnh Lục quân () là người đứng đầu OKH và Lục quân Đức trong thời kỳ Đức Quốc xã. Các đời Tổng tư lệnh Lục quân gồm:

Tổng tham mưu trưởng Lục quân

Các đời Tổng tham mưu trưởng OKH () gồm:

Cơ sở
Mặc dù cả OKW và OKH đều có trụ sở chính tại Zossen trong thời Đệ tam Đế chế, nhưng tính độc lập về chức năng và hoạt động của cả hai cơ sở vẫn hoàn toàn độc lập đối với các nhân viên tương ứng trong nhiệm kỳ của họ. Do quy mô rộng lớn của căn cứ phức hợp Zossen, ngay cả khi Maybach 2 (tổ hợp OKW) bị phá hủy hoàn toàn, các nhân viên OKH ở Maybach 1 sẽ hiếm khi nhận thấy. Những cơ sở ngụy trang này, được ngăn cách về mặt vật lý bằng hàng rào, cũng duy trì những suy nghĩ khác nhau về cấu trúc đối với mục tiêu của chúng.

Ngày 28 tháng 4 năm 1945 (hai ngày trước khi tự sát), Hitler chính thức giao OKH cho OKW, trao quyền chỉ huy các lực lượng sau này ở Mặt trận phía Đông.

Xem thêm
 Bộ Tổng tham mưu (Đức)
 Bảng chú giải thuật ngữ quân sự Đức trong Thế chiến II
 Maybach I và II
 Bộ chỉ huy tối cao Lục quân (Oberste Heeresleitung) của Đế quốc Đức trong Thế chiến thứ nhất

Ghi chú

Chú thích

Liên kết ngoài
 Geoffrey P. Megargee: Hitler und die Generäle. Das Ringen um die Führung der Wehrmacht 1933–1945. Schöningh, Paderborn u. a. 2006, ISBN 3-506-75633-8 (OT: Inside Hitler's High Command. University Press of Kansas, Lawrence KS 2000, ISBN 0-7006-1015-4 (Modern war studies)).
 Hans-Albert Hoffmann: Die deutsche Heeresführung im Zweiten Weltkrieg. Friedland 2011, ISBN 978-3-942477-08-6.
 "Not the Stuff of Legend: The High Command of German in World War II" - bài giảng của Tiến sĩ Geoffrey Megargee, tác giả cuốn Inside Hitler's High Command, có tại kênh YouTube chính thức của Trung tâm Giáo dục và Di sản Quân đội Hoa Kỳ

Quân đội Đức Quốc Xã


title: Periboeum maculatum

text:
Periboeum maculatum là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Periboeum


title: Sydney Aistrup

text:
Sydney Roy Aistrup (7 tháng 5 năm 1909 – 1996) là một cầu thủ bóng đá thi đấu ở Football League cho Halifax Town. Ông sinh ra ở Sheffield, Anh.

Tham khảo

Cầu thủ bóng đá nam Anh
Cầu thủ bóng đá Halifax Town A.F.C.
Cầu thủ bóng đá English Football League
Sinh năm 1909
Mất năm 1996
Tiền đạo bóng đá


title: Thư viện số Kujawsko-Pomorska

text:
Trong khuôn khổ Thư viện Khoa học Hiệp hội của Vùng Kujawsko-Pomorski, Thư viện Đại học Nicolaus Copernicus ở Toruń đã bắt đầu một doanh nghiệp lâu dài về việc xây dựng một thư viện kỹ thuật số có tên Thư viện số Kujawsko-Pomorska. Việc thực hiện dự án được tài trợ bởi Quỹ kết cấu EU và các bộ sưu tập đầu tiên sẽ được tạo ra trong những năm 2005-2006. Vào cuối năm 2006, các bộ sưu tập đã được truy cập.

Mục đích chính của dự án là tạo ra một thư viện kỹ thuật số trong khu vực để hỗ trợ phát triển tiềm năng trí tuệ và đổi mới của xã hội, để truy cập nhanh vào nội dung thông tin và kiến thức, và bảo vệ các tài liệu có giá trị của khu vực và văn học mà quốc gia tạo ra. Dự án mang tính sáng tạo và thử nghiệm, liên quan đến các thư viện Ba Lan (một trong những thư viện đầu tiên ở Ba Lan).

Các bên tham gia dự án trong chi phí và thực hiện nó:

 Thư viện Đại học Nicolaus Copernicus ở Toruń - điều phối viên của dự án;
 Thư viện Dược phẩm NCU Collegium ở Bydgoszcz - đối tác;
 Thư viện Đại học Kazimierz Wielki ở Bydgoszcz - đối tác.

Cũng như các thư viện còn lại của Thư viện Khoa học Hiệp hội của Vùng Kujawsko-Pomorski, họ cũng sẽ sử dụng và phát triển dự án.

Các nhóm bộ sưu tập sau:

 Bộ sưu tập Khoa học - bao gồm các bản sao kỹ thuật số của sổ tay, sách chuyên khảo và bài báo khoa học được lựa chọn trong khu vực.
 Bộ sưu tập Di sản Văn hóa - bao gồm các bản sao kỹ thuật số của các mặt hàng có giá trị và được sử dụng nhiều nhất: những cuốn sách in đầu tiên, bản in cũ, bản thảo, bộ sưu tập biểu tượng, vật phẩm bản đồ, bộ sưu tập di cư, v.v.
 Bộ sưu tập khu vực - thu thập các bản sao kỹ thuật số của: ấn phẩm khu vực, tờ rơi, áp phích, vở kịch, hình ảnh, lời mời, danh mục triển lãm và hội chợ thương mại của khu vực.
 Bộ sưu tập âm nhạc - bản sao kỹ thuật số của bản nhạc.
 Bộ sưu tập Bản đồ - bản sao kỹ thuật số của các bản đồ được chọn của khu vực.

Thư viện số Kujawsko-Pomorska là để phục vụ các nhà khoa học, sinh viên, học sinh và tất cả công dân trong khu vực. Việc thực hiện nó sẽ phụ thuộc vào tất cả các thủ thư tham gia vào dự án và các tác giả, những người muốn đặt các tác phẩm của họ trong một thư viện số. Trong tương lai, nó cũng sẽ phụ thuộc vào các tổ chức, họ muốn mở rộng nắm giữ các bộ sưu tập khác quan trọng cho khu vực. Thư viện Đại học Nicolaus Copernicus được mở cho mỗi đề xuất tốt hướng tới làm phong phú cơ sở kỹ thuật số của thư viện số này.

Xem thêm

 Danh sách các dự án thư viện số
 Đại học Nicolaus Copernicus ở Toruń
 Đại học Kazimierz Wielki ở Bydgoszcz

Liên kết ngoài

 Trang chính của Thư viện số Kujawsko-Pomorska
 Liên đoàn thư viện số Ba Lan

Tham khảo

 KPBC - projekt 2004-2006, [w:] Materiały Konferencyjne Arlingtonki Internet Optyczny: Technologie, Usługi i Aplikacje - PIONIER 2004 Multiseminaria techniczne, Rozwój aplikacji dla eScience https://web.archive.org/web/20061001160608/http://www.man.poznan.pl/PIONIER2004/program.htmlm.
 KPBC - projekt 2003-2006, [w:] Materiały konferencji Infobazy 2005, bazy danych dla nauki, Politechnika Gdańska, TASK, Gdańsk 2005, s. 77-84.
 Kujawsko Pomorska Biblioteka Cyfrowa một tiêu chuẩn, w: Biuletyn EBIB [Dokument elektroniczny]. - Nr 4/2006 (74) kwiecień. - Czasopismo elektroniczne. - [Warszawa]: Stowarzyszenie Bibliotekarzy Arlingtonkich KWE, 2006. - Tryb dostępu: http://www.ebib.info/2006/74/michalska.php. - Tyt. z pierwszego ekranu. - ISSN 1507-7187
 Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa - pigateatyka tworzenia biblioteki cyfrowej, W: Biuletyn EBIB [Dokument elektroniczny]. - Nr 7/2006 (77) lipiec. - Czasopismo elektroniczne. - [Warszawa]: Stowarzyszenie Bibliotekarzy Arlingtonkich KWE, 2006. - Tryb dostępu: http://www.ebib.info/2006/77/michalska.php. - Tyt. z pierwszego ekranu. - ISSN 1507-7187.
 Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa - vấn đề i zagadnienia związane z realizacją I etapu jej rozwoju / Dominika Czyżak, Grzegorz Szturo, Małgorzata Rakows naczelny Bożena Bednarek-Michalska. - Nr 11/2006 (81) grudzień / styczeń. - Czasopismo elektroniczne. - [Warszawa]: Stowarzyszenie Bibliotekarzy Arlingtonkich KWE, 2006. - Tryb dostępu: https://web.archive.org/web/20071206172459/http://www.ebib.info/2006/81/a.php?czyzak_szturo_rakowska - Tyt. z pierwszego ekranu. - ISSN 1507-7187.

Category:Thư viện số Ba Lan


title: Hyposada effectaria

text:
Hyposada effectaria là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hyposada


title: Cryphia amoenissima

text:
Cryphia amoenissima là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cryphia


title: Sericoptera curvistriga

text:
Sericoptera curvistriga là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Sericoptera


title: Siphona lurida

text:
Siphona lurida là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Siphona


title: Hillia semisigna

text:
Hillia semisigna là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hillia (chi bướm)


title: Mimudea pallidalis

text:
Mimudea pallidalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Mimudea


title: Star Wars: The Clone Wars (phim)

text:
Star Wars: The Clone Wars là bộ phim hoạt hình 3D năm 2008 của Mỹ thể loại khoa học viễn tưởng-sử thi không gian được đặt trong vũ trụ Star Wars, dẫn đến loạt truyền hình cùng tên sản xuất bởi Lucasfilm Animation. Bộ phim đặt ở khoảng 3 năm giữa 2 phần phim Chiến tranh giữa các vì sao: Tập II – Sự xâm lăng của người Vô tính (2002) và Chiến tranh giữa các vì sao: Tập III – Sự báo thù của người Sith (2005). Được phân phối bởi Warner Bros. Pictures, công ty này cũng giữ bản quyền của bộ phim và 5 phần đầu của loạt truyền hình, bộ phim công chiếu đầu tiên tại rạp Grauman Ai Cập vào ngày 10, tháng 8 năm 2008; ở Úc vào ngày 14, tháng 8: ở Mỹ, Canada và Anh vào ngày tiếp theo. Bộ phim được dùng để giới thiệu với khán giả về loạt chương trình đang sản xuất, được chiếu vào ngày 3, tháng 10 cùng năm. Mặc dù nhận nhiều lời phê bình nhưng bộ phim thành công ở phòng vé, thu về được hơn 68.3 triệu đô la.

Cốt truyện
Vào năm đầu của cuộc Chiến tranh Vô tính, Hiệp sĩ Jedi Anakin Skywalker và thầy Jedi cũ của anh, Obi-Wan Kenobi dẫn đầu một đội quân lính vô tính của Cộng hòa Thiên hà, chống lại đội quân người máy chiến đấu của phe Ly khai trên hành tinh Christophsis. Trong lúc chờ đợi quân tiếp viện, hai Jedi đón gặp một con tàu chở một nữ Jedi trẻ tuổi tên Ahsoka Tano, người luôn nói rằng cô ta được phái đến bởi Sư phụ Jedi Yoda để làm người học việc của Anakin. Anakin ngần ngại chấp nhận việc dạy dỗ Ahsoka và sau đó hai người đã thực hiện thành công nhiệm vụ vô hiệu hóa trường lá chắn của phe Ly khai, trong khi đó Obi-Wan cầm chân tên chỉ huy của đội quân người máy, giúp phe Cộng hòa giành chiến thắng. Ahsoka đã có được lòng tin của Anakin.

Sau trận chiến, Yoda tới và thông báo với các Jedi rằng đứa con Rotta của thủ lĩnh tội phạm Jabba the Hutt đã bị bắt cóc. Anakin và Ahsoka nhận nhiệm vụ giải cứu đứa trẻ người Hutt, trong khi Obi-Wan được phái đến Tatooine để thương lượng với Jabba, nhằm có thể có được một hiệp ước giữa tộc người Hutt và phe Cộng hòa. Anakin và Ahsoka theo dõi bọn bắt cóc và Rotta tại hành tinh Teth, ở đó họ bị mai phục bởi quân đội Ly khai dẫn đầu bởi nữ sát thủ Asajj Ventress là đệ tử của Bá tước Dooku, thủ lĩnh tối cao của phe Ly khai. Các Jedi không biết là vụ bắt cóc thực ra đã được lên kế hoạch bởi Sư phụ Sith của Dooku là chúa tể Darth Sidious, kẻ muốn Dooku gài bẫy vu khống các Jedi mới là những kẻ đã bắt cóc Rotta để khiến cho Jabba liên minh với phe Ly khai và thúc đẩy sự căm ghét Jedi từ tộc người Hutt. Tại hành tinh Teth, Anakin và Ahsoka đã cứu được đứa trẻ và thoát khỏi mai phục cùng với R2-D2, họ lấy trộm được một con tàu vận chuyển và lên đường tới Tatooine. Trong khi đó, Obi-Wan, nhận được tín hiệu của Anakin, tới Teth cùng chi viện quân vô tính và đánh bại Ventress trong một trận đấu tay đôi kiếm ánh sáng, mặc dù ả đã tẩu thoát được.

Trong khi đó, người vợ bí mật của Anakin là Thượng nghị sĩ Padmé Amidala biết được về nhiệm vụ của chồng mình và lo lắng về sự an toàn của anh. Cô quyết định liên lạc đến chú của Jabba là Ziro tại Coruscant, dù được khuyên ngăn bởi Thủ tướng Palpatine của Cộng hòa (thật ra cũng chính là tên chúa tể Darth Sidious). Tên Hutt từ chối hợp tác, dường như tin rằng các Jedi đứng đằng sau mọi chuyện. Tuy nhiên, Padmé sớm phát hiện ra rằng Ziro đã âm mưu với Dooku để khiến đứa trẻ Rotta bị giết, vì vậy Jabba sẽ xử tử Anakin và Ahsoka, khiến cho hắn bị bắt bởi Hội đồng Jedi, và điều này giúp Ziro có được quyền lực tối cao trong tộc người Hutt. Padmé bị người của Ziro phát hiện và bị giam giữ, nhưng một cơ hội tình cờ đã khiến cô liên hệ được với người máy quản gia , giúp cô triệu tập một đội lính vô tính đến tấn công, và Ziro đã bị bắt.

Trong khi đó, tàu của Anakin và Ahsoka bị bắn hạ bởi lũ người máy chiến đấu vệ binh khi họ đến Tatooine. Anakin dùng mưu tới đối mặt với Dooku với đứa trẻ mồi nhử trên lưng, còn Ahsoka mang Rotta thật tới cung điện của tên Jabba. Trong khi Anakin đấu kiếm với Dooku, Ahsoka bị mai phục bởi lũ người máy vệ binh, nhưng cuối cùng cô cũng đánh bại được chúng. Hai người mang được Rotta trở về an toàn với Jabba, nhưng hắn vẫn ra lệnh xử tử hai Jedi vì cho rằng họ là những kẻ bắt cóc. Tuy nhiên, đúng lúc đó Padmé đã kịp liên lạc được tới Jabba và tiết lộ âm mưu thực sự của Ziro và phe Ly khai mới là những kẻ đứng đằng sau vụ bắt cóc. Jabba nhận ra các Jedi mới là ân nhân và cho phép phe Cộng hòa trừng phạt Ziro vì tội phản bội của hắn, đồng ý ký hiệp ước trong khi Anakin và Ahsoka được Obi-Wan và Yoda tới đón về. Trong khi đó, Dooku thông báo sự thất bại của âm mưu tới tên Darth Sidious, nhưng hắn đảm bảo rằng cục diện của cuộc chiến vẫn đang nằm trong tay họ.

Tham khảo

Sơ khai điện ảnh
Phim hoạt hình Mỹ thập niên 2000
Phim hành động thập niên 2000
Phim khoa học viễn tưởng thập niên 2000
Phim hoạt hình năm 2008
Phim hoạt hình máy tính năm 2008
Phim sử thi của Mỹ
Phim Mỹ
Phim hành động khoa học viễn tưởng Mỹ
Phim tiếp nối Mỹ
Phim hoạt hình máy tính
Phim tiền truyện
Phim phiêu lưu khoa học viễn tưởng
Phim hoạt hình hãng Warner Bros.
Phim của Warner Bros.


title: Panchlora

text:
Panchlora là một chi gián.

Chi này gồm các loài sau:

 Panchlora acolhua Saussure & Zehntner 1893
 Panchlora alcarazzas (Serville 1839)
 Panchlora aurora Hebard 1926
 Panchlora azteca Saussure 1862
 Panchlora bidentula Hebard 1916
 Panchlora cahita Hebard 1923
 Panchlora camerunensis Borg 1902
 Panchlora carioca Rocha e Silva 1959
 Panchlora colombiae Hebard 1919
 Panchlora cribrosa Saussure & Zehntner 1893
 Panchlora dumicola Rocha e Silva & Gurney 1962
 Panchlora erronea Saussure 1870
 Panchlora exoleta Burmeister, 1838
 Panchlora festae Giglio-Tos 1898
 Panchlora fraterna Saussure & Zehntner 1893
 Panchlora gracilis Rocha e Silva & Lopes 1977
 Panchlora hebardi Princis 1951
 Panchlora heterocercata Princis 1951
 Panchlora irrorata Hebard 1924
 Panchlora isoldae Lopes & de Oliveira 2000
 Panchlora itabirae Princis 1951
 Panchlora lancadon Saussure 1864
 Panchlora latipennis Saussure and Zehntner, 1893
 Panchlora maracaensis Lopes & de Oliveira 2000
 Panchlora mexicana Saussure 1862
 Panchlora minor Saussure & Zehntner 1893
 Panchlora montezuma Saussure & Zehntner 1893
 Panchlora moxa Saussure 1862
 Panchlora najas Dohrn 1888
 Panchlora nigricornis Walker, F., 1868
 Panchlora nigriventris Shelford 1912
 Panchlora nivea (Linnaeus, 1758)
 Panchlora panchlora Princis 1951
 Panchlora peruana Saussure 1864
 Panchlora petropolitana Rocha e Silva & Lopes 1977
 Panchlora prasina Burmeister 1838
 Panchlora pulchella Burmeister 1838
 Panchlora quadripunctata Stoll 1813
 Panchlora regalis Hebard 1926
 Panchlora sagax Rehn, J. A. G. & Hebard 1927
 Panchlora serrana Rocha e Silva 1959
 Panchlora stanleyana Rehn, J. A. G. 1931
 Panchlora stolata Borg 1902
 Panchlora thalassina Saussure & Zehntner 1893
 Panchlora tolteca Saussure 1873
 Panchlora translucida Kirby, W. F. 1903
 Panchlora viridis (Fabricius 1775)
 Panchlora vosseleri Shelford 1908
 Panchlora zendala Saussure 1862

Tham khảo

Panchlora
Chi gián


title: Serbia Open 2021 - Đơn nữ

text:
Paula Badosa là nhà vô địch sau khi Ana Konjuh bỏ cuộc trong trận chung kết, 6–2, 2–0.

Hạt giống

Kết quả

Chung kết

Nửa trên

Nửa dưới

Vòng loại

Hạt giống

Vượt qua vòng loại

Thua cuộc may mắn

Kết quả vòng loại

Vòng loại thứ 1

Vòng loại thứ 2

Vòng loại thứ 3

Vòng loại thứ 4

Vòng loại thứ 5

Vòng loại thứ 6

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Kết quả vòng đấu chính
 Kết quả vòng loại

WTA Tour 2021
Serbia Open 2021 - Đơn nữ


title: Angerona hasebroekii

text:
Angerona hasebroekii là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Angerona


title: Exetastes amancoi

text:
Exetastes amancoi là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Exetastes


title: Amina Bouayach

text:
Amina Bouayach (sinh ngày 10 tháng 12 năm 1957) là một nhà hoạt động nhân quyền người Ma-rốc. Kể từ tháng 12 năm 2018, Bouayach đã từng là chủ tịch của Hội đồng Nhân quyền Quốc gia Ma-rốc.

Bà lần đầu tiên được chú ý khi vào năm 2006, bà trở thành người phụ nữ đầu tiên được bầu làm chủ tịch của một tổ chức phi chính phủ lớn ở Morocco.

Là chủ tịch của Tổ chức Nhân quyền Ma-rốc, Bouayach làm việc về các vấn đề Nhân quyền lớn ở quê hương của mình như Tra tấn, Quyền tị nạn, Quyền Phụ nữ và Xóa bỏ án tử hình.

Bà được bầu làm phó chủ tịch sau đó là tổng thư ký của Liên đoàn Nhân quyền Quốc tế năm 2010 và 2013. Sau đó, vào năm 2016, Bouayach từng là Đại sứ Ma-rốc ở Thụy Điển và Latvia.

Vào năm 2015, bà đã được trao tặng Quân đoàn danh dự của Pháp tại Rabat vì sự liêm chính và liên quan đến Nhân quyền.

Lý lịch
Bouayach sinh ra ở Tetouan vào ngày 10 tháng 12 năm 1957  trong một gia đình Riffian.

Bà có bằng thạc sĩ kinh tế tại Đại học Mohammed V ở Rabat.

Bouayach bắt đầu sự nghiệp Nhân quyền từ khi còn trẻ, làm việc với gia đình của các tù nhân chính trị trong những năm lãnh đạo ở Morocco. Bà đã dành hai năm làm việc với nhà xã hội học khét tiếng FHRa Mernissi về Quyền phụ nữ, đặc biệt là Phụ nữ Hồi giáo; và đã xuất bản nhiều bài viết về chủ đề này bằng tiếng Ả Rập, tiếng Pháp, tiếng Anh và tiếng Tây Ban Nha.

Về chuyên môn, bà đã nắm giữ nhiều vị trí chính trị, đáng chú ý nhất là thành viên trong nội các của cựu Thủ tướng Abderrahmane Youssoufi từ năm 1998 đến 2002, và là thành viên của Ủy ban Tư vấn về Cải cách Hiến pháp  do Vua Mohammed VI bổ nhiệm, trong mùa xuân Ả Rập. Với những đóng góp đáng chú ý của mình cho Hiến pháp Ma-rốc, bà đã được Vua Mohammed VI trao tặng Huân chương ngai vàng.

Bà đã làm việc chặt chẽ với Liên Hợp Quốc, Liên minh châu Phi và Diễn đàn Euro-Địa Trung Hải về quyền của người bảo vệ và quyền tự do lập hội.

Bà là một trong những nhân vật nhân quyền đầu tiên đến thăm Tunisia sau sự thoái vị của cựu tổng thống Tunisia Zine El Abidine Ben Ali, và tới Libya sau khi cựu tổng thống Libya Muammar Gaddafi mất tích. Bà đã và vẫn rất tích cực trong nhóm khu vực để cải tổ Liên đoàn các quốc gia Ả Rập.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Amina Bouayach , OpenDemoc nền.net
 http://www.wworld Thanition.org/Uniting-activists-forces-is-Amina-Bouayachs-obsession.html
 http://www.marocpress.com/en/moroccoworldnews/article-31285.htmlKhông
 http://northafricapost.com/26626-human-rights-activist-amina-bouayach-at-the-mus-of-cndh-chaouki-chain
 King Mohammed VI appoints Amina Bouayach chairwoman of CNDH
 https://www.cndh.org.ma/an/press-release/hm-king-mohammed-vi-appoints-ms-amina-bouayach-new-president-national-human-rights
 http://article19.ma/en/index.php/2019/02/13/king-of-sweden-receives-amina-bouayach-at-end-of-her-mission-as-moroccan-ambasador-in- chứng khoán /

Nữ chính khách Maroc
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1957


title: Na (họ)

text:
là một họ trong tiếng Trung Quốc. Hiện nay là một họ vô cùng hiếm thấy.

Khởi nguyên

 Nguồn gốc từ họ Tử, lấy tên nước làm họ. Theo "Tả truyện - Trang công thập bát niên" ghi lại, thời Xuân Thu, Sở Vũ vương công phá nước Quyền, đổi tên nước này thành "Na". Sau nước Na bị nước Ba chiếm lĩnh, những người dân nước Na cũ lấy họ Na để tưởng niệm đất nước.
 Là dòng họ của các bộ tộc Đông Di. "Tính thị khảo lược" có viết, Đông Di có họ Na.
 Là họ Phá Lạc Na của nước Đại Uyển, Tây Vực sửa thành họ Na.
 Sau khi nhà Thanh diệt vong, con cháu họ Na Lạp đại đa số sửa họ thành Na.

Danh nhân lịch sử

 Na Xuân Nặc, quan nhà Tống, thứ sử Dương Châu

Người họ Na nổi tiếng

 Na Hae-ryeong, ca sĩ Hàn Quốc, cựu thành viên EXID, thành viên nhóm Bestie.
 Na Anh, ca sĩ Trung Quốc, Giải MTV châu Á – Nghệ sĩ được yêu thích nhất khu vực Trung Quốc đại lục 2002.

Tham khảo

Họ người Trung Quốc


title: Idaea byssinata

text:
Idaea byssinata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

B


title: Daean-ri

text:
Daean-ri () là một phân cấp hành chính, hoặc ấp, nằm ở Onyang, Ulju, Ulsan, Hàn Quốc. Nó nằm ở phía Đông của Đường cao tốc Busan–Ulsan, phía Nam của Namchang-ri.

Tham khảo

Liên kết
 Trang chính thức Onyang

Huyện Ulju
Ấp ở Hàn Quốc


title: Anusith Termmee

text:
Anusith Termmee () là một cầu thủ bóng đá người Thái Lan thi đấu cho câu lạc bộ Giải bóng đá Ngoại hạng Thái Lan Chainat Hornbill ở vị trí Thủ môn.

Sự nghiệp quốc tế
Vào tháng 8 năm 2017, anh đoạt chức vô địch Bóng đá tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2017 với U-23 Thái Lan.

Danh hiệu

Quốc tế
U-23 Thái Lan
 Sea Games  Huy chương Vàng (1); 2017
 Dubai Cup (1): 2017
U-21 Thái Lan
 Nations Cup (1): 2016

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Goal.com
 Players Profile - info.thscore.com

Sinh năm 1995
Nhân vật còn sống
Vận động viên Bangkok
Cầu thủ bóng đá Thái Lan
Thủ môn bóng đá
Cầu thủ bóng đá Bangkok United F.C.
Cầu thủ bóng đá Thai Honda F.C.
Cầu thủ Giải bóng đá Ngoại hạng Thái Lan
Cầu thủ bóng đá Thai League 2


title: Tmesisternus costatus

text:
Tmesisternus costatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Tmesisternus


title: Peribolodes bicolorata

text:
Peribolodes bicolorata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Peribolodes