title: Gibson (sứ giả Miến Điện)

text:
Gibson (?-1825) (sử nhà Nguyễn gọi là Hợp Thần Thăng Thụ hoặc Hợp Thời Thăng Thụ) là một viên quan của Vương quốc Ava (nay là Myanmar), được cử đến Việt Nam năm 1823 để thiết lập quan hệ ngoại giao với nhà Nguyễn. Gibson sau đó gia nhập lực lượng của Đế quốc Anh với tư cách thông dịch viên và qua đời.

Bản tường trình về sứ mệnh ở Việt Nam của Gibson có chứa nhiều thông tin đương thời về Việt Nam, Lê Văn Duyệt, Lê Văn Khôi, Trần Nhật Vĩnh, Trương Tấn Bửu, Trần Văn Năng, ...

Tiểu sử
Gibson là một người gốc Madras, có cha là người Anh, rất minh mẩn và sinh sống ở Miến Điện lâu năm. Ông giữ chức vụ tương đối lớn ở vương quốc Ava và thông thạo ngôn ngữ, tập quán Miến Điện. Gibson thông thạo tiếng Bồ Đào Nha, Hindi và Telinga (có lẽ là tiếng mẹ đẻ của ông). Gibson trông có vẻ như là một người Miến Điện chính thống chứ không phải người Anh.

Năm 1823, vị vua mới lên ngôi ở Ava là Bagyidaw cử Gibson cùng với hai vị quan người Miến Điện là Nhĩ Miêu Ty Chí và Tu Giá Nô Tha sang Việt Nam để thiết lập ngoại giao nhằm cô lập và chuẩn bị tấn công Xiêm. Gibson sau đó đến thành phố Sài Gòn và được tiếp đón bởi Tổng trấn Lê Văn Duyệt. Gibson nhờ Lê Văn Duyệt đệ trình quốc thư lên vua Minh Mạng và ở Sài Gòn chờ kết quả. Sau khi nghị đàm, triều đình nhà Nguyễn từ chối thiết lập bang giao với Miến Điện và cử người đưa sứ đoàn Miến Điện về nước vào đầu năm 1824.

Khi quá cảnh Singapore, sứ đoàn Miến Điện bị quân Anh bắt giữ do xảy ra cuộc chiến Anh - Miến Điện. Gibson bị bắt và sau đó gia nhập lực lượng Anh với tư cách thông dịch viên. Vào năm 1825, trên đường cùng quân Anh tiến đến Prome, Gibson mắc bệnh dịch tả và qua đời.

Tác phẩm
Bản tường trình về sứ mệnh ở Việt Nam của Gibson được Đại sứ John Crawfurd biên tập và cho in chung trong tác phẩm Journal of an embassy from the Governor-General of India to the courts of Siam and Cochin China. Exhibiting a view of the actual state of those kingdoms, xuất bản lần đầu năm 1828.

Năm 1824, Gibson được tàu Việt Nam đưa về nước, khi quá cảnh Singpaore, đoàn tàu bị quân Anh bắt giữ do cuộc chiến Anh - Miến. Gibson gặp Thống đốc Thường trú Singapore là John Crawfurd và trao cho ông bản nháp nhật ký của mình khi đi sứ Việt Nam. Bản tường trình này được Crawfurd biên tập lại nội dung và thêm vào phần phụ lục trong sách của mình.

Sứ mệnh ở Việt Nam

Sử nhà Nguyễn
Đại Nam thực lục chép:Đệ nhị Kỷ - Quyển XXIV

Thực lục về thánh tổ nhân hoàng đế

Quý mùi, năm Minh Mệnh thứ 4 [1823], mùa đông, tháng 11,

...

Quốc vương nước Miến Điện sai sứ đến thông hiếu.

Khi trước Tổng trấn Gia Định là Lê Văn Duyệt sai thuộc hạ là Nguyễn Văn Độ đi thuyền buôn sang các nước bên ngoài nước Hồng Mao tìm mua đồ binh dụng, bị gió bạt đến trấn Đào Quai nước Miến Điện. Quan trấn ấy bắt Độ đưa về thành An Hoà. Vua nước ấy ngờ Độ là gián điệp của nước Xiêm, xét hỏi nghiêm ngặt. Đến lúc biết là người nước ta, bèn hậu đãi đưa về; nhân sai bồi thần là bọn Hợp Thần Thăng Thụ, Nhĩ Miêu Ty Chí, Tu Giá Nô Tha đem quốc thư và phẩm vật đến dâng (1 cái ấn vàng, 40 cái nhẫn vàng, 1 cái hộp trầu sơn đỏ, 1 chuỗi hạt châu không cháy, 1 bức chiên tơ đỏ, trừu tơ đại hồng và trừu tơ tố hồng mỗi thứ 2 bức). Sứ đến Gia Định. Thành thần sai dịch thư tâu lên. Thư lược nói: Trước đây nước ấy vẫn muốn giao hiếu tỏ lòng thành, khoảng năm Gia Long đã 2 lần sai sứ đi, nhưng không đến nơi được. Nay nghe nhà vua mới nối ngôi, nước ấy vui mừng lắm, dâng thư lên tâu, và xin nước ta tuyệt giao với nước Xiêm.

Vua vời đại thần bàn bạc. Bọn Nguyễn Đức Huyên, Trần Văn Tính cho là nước Miến Điện cùng nước Xiêm thù nhau lâu đời, nay đến thông hiếu, ý đồ có thể biết được. Vả ta với nước Xiêm đã hoà hiếu với nhau, mà lại giao thông với nước Miến Điện thì người Xiêm chưa chắc không ngờ, không bằng hậu tứ mà bảo về. Bọn Nguyễn Hữu Thận, Nguyễn Văn Hưng cho rằng dắt díu người phương xa đến, đời xưa lấy làm răn; nhưng kẻ mến nghĩa mà đến, cũng không nên cự. Huống chi Miến Điện thù với Xiêm, không can thiệp gì đến ta, ta khước từ Miến Điện, người Xiêm chưa chắc cám ơn ta. Xin cứ nhận lấy.

Vua dụ rằng : “Trẫm nghĩ Hoàng khảo Thế tổ Cao hoàng đế ta sang Xiêm, vua trước nước ấy đã sai quân giúp một lần, nhưng sai tướng không được người khá, đến đâu cũng cướp bóc, làm mất lòng dân, nhân đó bị giặc đánh tan phải chạy, từ đó về sau sợ oai giặc, không dám hé răng nói đến việc xuất binh nữa, cho nên Hoàng khảo ta, khôn ngoan tính trời, biết cơ đã đến, không cần phải mượn quân của họ mà bị kiềm chế, bèn tự quyết định, liền đêm đi đường biển về nước. Từ đấy chiêu tập những người cựu thuộc, rộng nộp những người mới đến, oai trời đến đâu, giặc đều tan vỡ, rồi lấy cả nước, thống nhất giang sơn, có thèm nhờ một mũi tên một tấc gươm của nước Xiêm đâu. Việc ấy chẳng những quan dân nước ta đội oai trời, mà các nước ngoài biển đều phục sức thần. Nhưng Hoàng khảo ta lại nghĩ tấm lòng tốt buổi đầu của người Xiêm, họ lại là láng giềng, nên từ trước đến giờ vẫn cho giao hiếu. trẫm noi theo phép cũ, há lại nghe lời nói ngoài mà tự mình tước bỏ nghĩa láng giềng. Nếu ngày khác nước Xiêm mưu điều không tốt, mà gây hấn ở ngoài biên, thì đã có lẽ phải trái, bên nào phải thì khoẻ, trời sẽ giúp cho, mà việc làm một nửa thu công gấp đôi. Nay tự trẫm xem ra thì quyết không có lẽ bỏ giao hiếu gây hiềm thù để nhọc quân lính. Vậy lời xin của nước Miến Điện không cho thi hành. Nhưng nghĩ sứ thần vượt biển đi xa, giữa đường lại gặp hoả tai, nên trả lại đồ cống mà thưởng cho quốc vương và sứ thần” (Thưởng cho quốc vương : quế 23 cân, sa, lụa, the, trừu mỗi thứ 100 tấm, đường cát 1.000 cân. Thưởng cho sứ thần : Chánh sứ, bạc 100 lạng ; Phó sứ, bạc 80 lạng ; áo mở bụng bằng đoạn mãng mỗi người 1 cái ; quần mỗi người 1 cái. Quân đi theo 40 người, mỗi người đều 4 lạng bạc, áo mở bụng bằng đoạn lông đỏ và quần, mỗi người mỗi thứ 1 cái). Sai đình thần viết thư trả lời. Đình thần lại xin trong cống phẩm nhận 1 cái nhẫn vàng (khảm hồng bảo thạch) để yên ủi tình người xa.

Vua theo lời xin. Sai Quản cơ Nguyễn Văn Uẩn và Chánh tuần hải đô dinh Hoàng Trung Đồng đem binh thuyền và mang lương tiền 6 tháng, đưa sứ giả đến địa đầu Miến Điện thì về. Lại sai bộ Lễ đem việc ấy báo cho nước Xiêm. Người Xiêm gửi thư đến tạ.Đại Nam liệt truyện chép tương tự Thực lục nhưng có bổ sung một số thông tin.Năm Minh Mạng thứ 4, Tổng trấn Gia Định là Lê Văn Duyệt sai thuộc hạ là Nguyễn Văn Độ đi thuyền của người buôn là Phan Đạt đến các nước bên ngoài nước Xích Mao kiếm mua đồ dùng về việc binh, nhân bị bão dạt đến trấn Đào Oai ở nước Miến Điện, Trấn mục nghi là người do thám nước Xiêm, bắt đưa đến thành An Hòa, vua nước ấy nghiêm ngặt vặn hỏi, khi biết là người nước ta, bèn hậu đãi cho về, nhân đó sai bọn bồi thần là Hợp Thời Thăng Thụ, Nễ Miên Ty Chí, Tu Gia Nô Tha mang quốc thư phẩm vật đến dâng (ấn vàng 1 chiếc, nhẫn vàng đeo tay 40 chiếc, hộp trầu sơn 1 chiếc, chuỗi hạt xâu 1 xâu, chiên tơ đỏ 1 bức, chừu tơ đại hừu tơ trơn màu hồng đều 2 bức). Trong khi đi đường thuyền của sứ thần bị cháy, lại thuê thuyền khác chở đến Gia Định. Thành thần dịch tờ thư tâu lên, đại lược nói: Từ trước tới nay, nước ấy vẫn muốn đem lòng thành thông hiếu, khoảng năm Gia Long, từng hai lần sai sứ, vẫn không đến được. Nay nghe nhà vua mới nối ngôi, cả nước khôn xiết vui mừng dâng thư tâu lên, mong xin tuyệt hòa hiếu với nước Xiêm. Vua triệu đại thần thương lượng, bọn Nguyễn Đức Huyên, Trần Văn Tính cho là nước Miến Điện cùng với nước Xiêm vẫn đời đời thù hằn, nay đến nộp lễ vật, đủ rõ ý kiến. Vả ta với nước Xiêm đã trót cùng giao hiếu, mà lại cùng với Miến Điện thông hiếu nữa, người Xiêm vị tất không nghi, chi bằng hậu ban cho rồi bảo cho về. Bọn Nguyễn Hữu Thận, Nguyễn Văn Hưng cho là: Chiêu nạp người cõi xa, đời xưa vẫn có lời răn, nhưng họ mến nghĩa mà đến cũng không nên cự tuyệt, huống hồ Miến Điện thù hằn với Xiêm, đối với ta có can thiệp gì, khước đi thì chưa chắc người Xiêm đã ơn ta, nhân đó cứ nhận.

Vua dụ rằng: Người Xiêm cùng với ta vốn dốc tình lân hiếu, há nên riêng nghe lời của nước ngoài mà bỏ tình giao hiếu mang lấy thù hằn ư? Lời xin của Miến Điện không chuẩn cho thi hành. Bèn trả lại cống phẩm mà thưởng cho Quốc vương và sứ thần các phẩm vật (thưởng cho Quốc vương 23 cân quế, sa lụa mỏng và trừu 100 tấm, đường cát 1000 cân). Thưởng cho sứ thần: Viên chánh sứ bạc 100 lạng, viên phó sứ bạc 80 lạng, áo mỗ bụng bằng đoạn thêu con mãng xà đều mỗi người 1 chiếc, quần đều 1 chiếc, viên bồi sứ có 5 người đều mỗi người 60 lạng bạc, áo mỗ bụng bằng thung thúc mỗi người 1 chiếc, quần đều 1 chiếc; quân theo hầu 40 người, mỗi người đều có 4 lạng bạc, áo mỗ bụng bằng đoạn lông màu hồng, mỗi người đều 1 chiếc, quần đều 1 chiếc. Sai đình thần viết thư trả lời, và sai Quản cơ là Nguyễn Văn Uẩn, Chánh tuần hải đô doanh là Hoàng Trung Đồng quản xuất đem binh thuyền cấp cho tiền lương 6 tháng, tiễn sứ giả đến đầu địa giới Miến Điện trở về.

Năm Minh Mạng thứ 5, nước Anh-cát-lợi xâm lấn nước Miến, vua nước Miến đem binh đón đánh, quân Anh thua to. Rồi sau người Anh lại đem binh thuyền vào Nộ cảng (tức cửa sông Nộ). Người Miến cố sức đánh chống lại, vì bị pháo đạn oanh tạc, quân bị tan vỡ. Quân Anh sắp tới gần đô thành, vua Miến bất đắc dĩ phải nghị hòa, cắt nhượng chỗ đất rộng ở bãi biển làm nơi đỗ thuyền buôn bán của người Anh, người Miến thường để lòng báo phục nhưng chưa thể làm được.Việc giao thiệp với Miến Điện thông qua sứ mệnh của Gibson là một trong những bằng cớ đầu tiên mà nhà Nguyễn dùng để kết tội chém và thắt cổ Lê Văn Duyệt....

Sau vài ngày, Nội các lũ Hà Văn Quyền, Nguyễn Tri Phương, Hoàng Quỳnh cùng dâng sớ tâu rằng: Duyệt ấp ủ loài giặc gây nên sự biến nó bao chứa mầm họa, không phải là một ngày, nay tìm ra những điều từ trước bày vào chương sớ có hình tích bội nghịch 6 điều là:

1. Năm Minh Mạng thứ 4 (1823), Duyệt tự tiện cho tư nhân lũ Phan Đạt giả đi do thám cưỡi thuyền riêng đi Miến Điện, trong ấy thư tín tất có giao thông chiêu nạp. Lấy nghĩa nhân thần không ngoại giao đem vào luật thì Duyệt để lòng làm việc không thể hỏi đến được, tội này là một.

2. Đến khi sứ giả Miến Điện đến thành mới đem việc tâu vua đã dụ rằng đại nghĩa quan hệ không có lẽ nghe lời nước ngoài mà bỏ hòa hiếu gây cừu thù. Mà Duyệt còn cố xin dung nạp, may mà triều đình trả lại đồ cống cho sứ giả về danh nghĩa giải bày được minh bạch với thiên hạ, thế là Duyệt không những mưu việc nước không tốt và muốn chấp ý kiến để lấp việc làm bậy đi, tội này là hai.

...

Đến lúc đình thần nghị án, dâng lên, chỉ ra những lời nói việc làm bội nghịch đáng làm tội xử trảm 7 điều là:

1. Sai người riêng đi Miến Điện kết ngoại giao .

...

Đáng xử tội giảo 2 điều:

1. Cố xin dung nạp Miến Điện để thỏa việc làm bậy.

...

Quan điểm của Gibson

Sứ đoàn tới Việt Nam
Tóm tắt: vào năm 1822, một viên quan nhỏ người Việt Nam là Nguyễn Văn Độ, trước kia theo đạo Công giáo, sau bỏ đạo, tới gặp quan Tả Quân và trình bày về một mối lợi lớn nếu đi mua tổ yến ở nước Ava mang về bán sang Trung Quốc. Việc buôn bán này chỉ được Lê Văn Duyệt cho phép mà không thông qua triều đình nhà Nguyễn. Nguyễn Văn Độ đi qua ngả Penang để tới Rangoon, bị nhà Ava bắt giam tra khảo, sau đó vua Bagyidaw nhân cơ hội muốn liên kết với Việt Nam để đánh Xiêm nên thả Độ ra và cho sứ đoàn gồm 3 người sang Việt Nam để thiết lập bang giao. Tuy rằng sứ đoàn được đón tiếp nồng hậu ở Sài Gòn, họ không được phép ra kinh đô Huế và vua Minh Mạng từ chối bang giao với Ava. Sứ đoàn được triều đình Việt Nam đài thọ chi phí và cho người hộ tống về nước. Khi đoàn người về đến Singapore, chiến tranh Anh Miến bùng nổ, họ được bảo vệ cho đi đến Tavoy và đoàn người Việt Nam sau đó trở về nước an toàn.

Phái đoàn Miến Điện khởi hành đầu tháng 1 năm 1823 trên một con tàu Châu Âu, ngày 26 tháng 2 tàu tới Penang sau khi đi qua Tavoy. Khi neo tại Penang, ngày 24 tháng 3, một con tàu Xiêm bị cháy và lan sang tiêu hủy con tàu của đoàn Miến Điện. Họ phải vay tiền của chính quyền Anh ở Penang và đi tàu Bồ Đào Nha tới Việt Nam. Ngày 1 tháng 6, tàu ghé Vũng Tàu. Ngày 3, tàu ghé Cần Giờ và sứ đoàn được 4 thuyền đưa vào Saigun ngày 8. Bảy con voi được đưa đến đón sứ đoàn khi thuyền cập bến, quan Tổng trấn cũng cung cấp thực phẩm và tiền cho sứ đoàn.

Ngày 10 tháng 6 năm 1823, Ong-tan-Hiep, viên Thư ký của quan Tổng trấn, ghé thăm sứ đoàn và hỏi về bản sao và bản dịch của quốc thư. Ong-tan-Hiep cũng thảo luận với Gibson về lợi hại của việc thiết lập ngoại giao Miến Điện - Việt Nam, về sức mạng quân sự của Miến Điện. Cùng ngày hôm đó, hai vị quan người Pháp ghé thăm sứ đoàn và cho biết: ngày trước có rất nhiều người Pháp đến Việt Nam nhưng chỉ còn 2 người già bọn họ còn sống và chỉ còn tổng cộng 5 vị quan người Pháp ở đây nếu không kể các giáo sĩ. Vị vua Minh Mạng đã công khai thể hiện sự không thích người châu Âu và cấm đạo. Minh Mạng từ chối cho 2 vị giám mục hành đạo và khi họ diện kiến, Minh Mạng sỉ nhục họ bằng cách cho một ít tiền như bố thí cho ăn mày.

Ngày 12 tháng 6, Ong-tan-Hiep đến chỗ sứ đoàn để hỏi tình hình dịch thuật quốc thư và trao thư mời dự tiệc ở dinh thự Tổng trấn. Sứ đoàn được gặp Lê Văn Duyệt, lúc ấy khoảng 50-60 tuổi, vóc người nhỏ nhưng linh hoạt, dáng dấp của người cựu binh. Quan Tổng trấn vốn người gốc Mitho, theo phò tá cố vương Gialong. Ông từng lưu vong ở Xiêm với Gialong. Sau nhiều công trạng, ông leo lên các cấp bậc cao hơn. Ông được kính nể bởi người dân Việt Nam và kinh sợ bởi người Kambojans và Siam.

Ngày 19 tháng 6, quan Phó Tổng trấn Trương Tấn Bửu ghé sứ đoàn. Tháp tùng có nhiều quan viên người Kambojan trong quan phục Việt Nam.

Ngày 21 tháng 6, sứ đoàn đón tiếp Tể tướng nước Cao Miên và quan Thống Chế bảo hộ Cao Miên Nguyễn Văn Thoại. Người Cao Miên trong dịp ấy tỏ thái độ thù ghét người Xiêm. Nhưng Gibson cho rằng họ chỉ giả vờ để làm vừa lòng người Việt Nam, và có vẻ như người Cam Miên bây giờ bị áp bức nặng nề hơn cả thời Xiêm cai trị.

Ngày 30 tháng 6, sứ đoàn trình bày các món quà của vua Ava gửi cho vua Việt Nam ra cho các quan Việt Nam xem. Tổng trấn Lê Văn Duyệt khá thích thú với các món đá quý và thông tin về nhiều mỏ vàng bạc ở Miến Điện. Ông cũng cho thấy sự hiểu biết của mình về tình hình thế giới như: đặt câu hỏi nếu ý định tấn công Xiêm của Miến Điện là nghiêm túc; ông cho rằng sẽ có một cuộc chiến giữ quân Anh và Xiêm do sự tranh chấp ở Queda. Tổng trấn cũng thể hiện mình là một người có óc hài hước và kể về cuộc chiến Miến - Xiêm năm xưa khi ông và vua Gialong tỵ nạn bên Xiêm năm 1787. Ngoài ra, quan Tổng trấn cũng hỏi sứ đoàn nếu biết về bức thư của chính quyền Anh tại Penang (The Governor of Prince of Wales's Island) gửi cho ông.

Ngày 1 tháng 7, sứ đoàn được phép đi tham quan thành phố Saigun trên lưng ngựa. Đường xá Saigun rộng và cao ráo, hai bên có cây cối và nhà cửa san sát. Có hai ngôi đền tưởng niệm, một cho quân đội, một cho quan chức, được ghi chép các công đức trên đó và được mọi người bày tỏ lòng biết ơn. Sứ đoàn sau đó ghé thăm một ngôi đền của người Hoa, thờ thần biển và sông, và được tiếp đãi. Đi cùng sứ đoàn có Onghim, quan Tòa án, và Ong-tam-pit, quan Tài chính. Sứ đoàn còn ghé thăm một ngôi chùa có một tượng Phật cao 6 feet và 3 tượng cao 4 feet.

Ngày 3 tháng 7, quan Tổng trấn cử hành lễ rước quốc thư vào dinh thự bằng một cái kiệu vàng, có 200 lính và nhiều voi hộ tống.

Ngày 4 tháng 7, quốc thư được dịch ra tiếng Latin, Pháp và chữ Hán rồi được đưa về kinh đô Huế. Ong-tan-Hiep, thư ký quan Tổng trấn, cho Gibson biết rằng quan Tổng trấn cũng chuyển luôn bức thư của chính quyền Anh về kinh mà không mở ra xem, cho dù đó là thư gửi cho ông ấy. Ông sợ rằng làm như thế sẽ tạo ra sự nghi ngờ ở triều đình là quan Tổng trấn ngấm ngầm cấu kết với người Anh.

Ngày 9 tháng 7, Gibson có cuộc hội đàm với viên thư ký Ong-tan-hip về các vấn đề bang giao Miến - Việt.

Ngày 10 tháng 7, viên quan bảo vệ là Ongbo cho sứ đoàn biết là vào ngày 12 này sẽ có cuộc hành hình 11 tên trộm bằng cách cho con voi yêu thích của quan Tổng trấn giày xéo. Phạm nhân sẽ bị trói vào một cái cọc và con voi sẽ chạy và dẫm đạp lên họ cho tới chết.

Ngày 31 tháng 7, sứ đoàn được mời dự lễ giỗ mẹ vợ quan Tổng trấn.

Ngày 4 tháng 8, triều đình ra chiếu chỉ triệu hồi quan Tổng trấn về kinh.

Ngày 6 tháng 10, có 3 chiếc thuyền từ kinh đô ghé Saigun, mang theo 500.000 quan tiền để sửa chửa thành Gia Định và trả lương cho quân lính.

Vài ngày trước có một chiếc tàu Xiêm bị bão khi đi tới Trung Quốc, nó ghé cảng Cape St. James xin được vào sửa chửa và miễn thuế cho các sinh hoạt thông thường. Việc miễn thuế bị bác bỏ nên viên thuyền trưởng đi tàu tới Singapore để sửa. Một chiếc tàu Anh quốc khác, trước đó ghé Huế, ghé Saigun và mang theo mấy nghìn khẩu súng hỏa mai. Nhà vua Minh Mạng đã không mua chúng vì họ cho là chúng kém chất lượng hơn súng của người Pháp. Thuyền trưởng tàu này mang theo lá thư của John Crawfurd, Thống đốc thường trú Singapore, gửi cho quan Tổng trấn. Tin tức duy nhất mà ông ta đưa đến là sự qua đời của thủ tướng Anh, ông Castlereagh. Sứ đoàn Miến không được gặp thuyền trưởng tàu Anh.

Ngày 23 tháng 11, mấy chiếc thuyền hộ tống quan Tổng trấn trở về từ Baria. Từ Baria ngài sẽ đi về kinh đô Huế theo đường bộ. Ong-Kiam-Loto, chỉ huy pháo binh, khi đi từ Baria về Saigun đã mắc bệnh tả và chết ở tuổi 65. Xác của ông ấy được đặt trong một cỗ quan tài kín và đánh vẹt ni. Gia quyến và đồng đội đến lạy trước quan tài theo phong tục.

Ngày 1 tháng 12, sứ đoàn nghe tin về nạn đói ở phía bắc Việt Nam và gây ra nhiều cái chết cho dân nghèo, đó là do nước biển dâng lên thất thường làm hư hại mùa màng. Còn một vài ngày trước, một người đàn ông bị chém đầu do tội đánh vợ đến chết.

Chính quyền Saigun lúc này đang sửa chửa và nâng cấp Yadentain (Gia Định Thành) bằng đá lấy từ Dongnai cũ với hàng nghìn quân lính làm việc ngày đêm.

Ngày 19 tháng 12, sứ đoàn gửi thư về Ava thông qua các tàu đi Singapore. Người anh em của vị chỉ huy pháo binh Ong-Kiam-Loto, trước đó đã về Athien trên vịnh Xiêm để lấy tro cốt vợ của anh mình, nay trở về và mang theo 2 cỗ quan tài, tất cả được mai táng chung với ông quan pháo binh.

Ngày 28 tháng 12, sinh nhật mẹ vua Minh Mạng và thành phố thấp sáng đèn 3 đêm liên tiếp. Triều đình cho triệu tập ông Diard, bác sĩ người Pháp, về kinh.

Ngày 3 tháng 1 năm 1824, có 4 chiếc tàu từ Trung Quốc cập bến và mang theo 1.300 người. Mỗi người sẽ trả phí là 6 đô la cho hành trình. Sau khi đến nơi, nọ định cư và tỏa ra khắp nơi ở xứ này.

Ngày 6 tháng 1, sứ đoàn nhận 172 quan tiền và gạo từ chính quyền. Họ cũng được cho biết về công dụng chữa bệnh của gỗ trầm hương (Akila, Agila, eagle-wood), thứ tốt nhất được tìm thấy ở tỉnh Quinhon, trong điều trị bệnh ói mửa, dịch tả. Quân lính cũng diễn tập chèo thuyền ở bờ sông.

Ngày 16 tháng 1, lại có thêm một tàu từ Trung Quốc mang 400 người đến. Những người trung Quốc nhập cư này đi khắp nơi, dọc theo mấy con sông. Hành lý của họ chỉ là một cái chiếu manh và mấy bộ đồ cũ. Hàng năm, có hàng nghìn người Hoa cũng đi định cư ở Xiêm và eo biển Malacca.

Ngày 30 tháng 1 năm 1834, hôm này là ngày cuối năm theo âm lịch (30 tháng Chạp năm Quý Mùi), hàng quán mở chỉ cửa buổi sáng, người dân bận bịu chuẩn bị cho 4 ngày tiếp theo bởi chợ búa sẽ đóng cửa. Trước cửa mỗi ngôi nhà, người ta dựng một cây gậy dài (cây nêu), trên đó có treo trầu và thuốc lá, để cúng thần linh.

Ngày 31 tháng 1 năm 1834, Tết Nguyên Đán, ngày đầu tiên của năm mới âm lịch (mùng 1 tháng Giêng năm Giáp Thân), người dân ngừng tất cả công việc, diện quần áo đẹp nhất và đi chúc tết mọi nhà. Mỗi gia đình sẽ bày một cái bàn nhỏ phía trước, có đồ ngọt và thắp đèn cầy, để cúng tổ tiên. Người dân, bất kể tuổi tác và giới tính, chơi cờ bạc ở mọi nơi; từ sáng tới tối, họ đốt đủ loại pháo hoa và pháo nổ. Ngày mùng 7 tháng Giêng, người ta sẽ đi thăm hỏi bạn bè và bà con. Tối mùng 7, cây nêu được hạ xuống, thức ăn trên bàn cúng được mang biếu người già sau khi mọi người trong nhà hành lễ. Người Việt Nam ăn mọi thứ thịt động vật, bất kể chó, mèo, chuột, cá sấu, ...

Ngày 13 tháng 2, sứ đoàn Miến Điện nghe tin rằng triều đình nhà Nguyễn đã sai một chiếc tàu để đưa họ về nước.

Ngày 14 tháng 2, Ong-Tan-Hiep, viên quan thư ký, mang lệnh từ triều đình đến sứ đoàn. Ông ấy đã đi đường bộ 12 ngày từ Huế.

Ngày 18 tháng 2, tức ngày 17 tháng Giêng năm Giáp Thân, lễ hội Tết Nguyên Đán kết thúc. Ba phát đại bác nghi lễ được bắn ra từ thành Gia Định, tiếp sau một loạt súng hỏa mai và phảo nổ từ khắp nơi. Toàn bộ lính trong thành diễu hành xung quanh tường thành với trống nhạc và cờ phướng. Khi đoàn lễ binh đến bờ sông, có ba chiếc thuyền đợi sẵn và làm lễ bắn súng và diễu hành cùng nhiều thuyển nhỏ được trang trí cờ, biểu ngữ, đèn, guơm giáo.

Lúc 7 giờ sáng, thánh chỉ của vua Minh Mạng được hộ tống từ nhà của Ong-Tan-Hiep tới dinh Tổng trấn trên một cái kiệu vàng. Sáu con voi phục vụ buổi lễ, nhiều vị quan lớn tham dự. Quan Tổng trấn Trần Văn Năng mặc bộ võ phục lộng lẫy, có thêu hình sư tử dự lễ. Sứ đoàn Miến Điện được biết sẽ có 3 vị quan và 1 thư ký, cùng 70 thuộc hạ sẽ đưa sứ đoàn về nước. Họ là: Ong-Kin, Ong-Kian, Bie Young, và thư ký là Ong-Tri-Bohe. Ong-Kin (Hoàng Trung Đồng) là hậu duệ người Hoa, cha của ông ấy là thủ lĩnh băng hải tặc người Hoa trước kia theo phò Gia Long phục quốc. Cha của Ong-Kin tới gặp Gia Long lúc ông ấy ở Pulo Condore (Côn Đảo) và xây dựng hạm đội từ các đội thuyền mang theo từ bờ biển Trung Quốc. Những người Hoa này và con cháu của họ sau chiến tranh được cho định cư ở bờ trái sông Sài Gòn (xóm Tàu Ô), số lượng của họ vào khoảng 3 đến 4 trăm người, được nhận tiền và lương thực từ triều đình, và sẵn sàng nghe lệnh khi có yêu cầu.

Ngày 19 tháng 2, sứ đoàn đến thăm quan Tổng trấn Trần Văn Năng và được thông báo con tàu chở họ về nhà đang được chuẩn bị.

Ngày 22 tháng 2, sứ đoàn biết được rằng các viên quan hộ tống họ đã được thăng cấp bậc để tỏ rõ oai nghiêm của triều đình khi mang thư và quà sang Miến Điện.

Ngày 25, một vụ cháy xảy ra ở chợ, kế bên nhà Ong-tan-Hiep. Tổng trấn Trần Văn Năng cũng có mặt để giúp dập lửa, chỉ có 2 căn nhà bị thiêu hủy.

Ngày 26, Coe-Doe-Lam, tức Nguyễn Văn Độ, từ kinh đô về và cho sứ đoàn biết rằng Tổng trấn Lê Văn Duyệt sẽ không về Nam Kỳ trước tháng 5.

Ngày 27, một vụ cháy lại xảy ra gần chỗ ở của sứ đoàn.

Ngày 28, ông Diard từ Huế về Sài Gòn và sẽ cùng tháp tùng sứ đoàn sang Ava.

Ngày 4 tháng 3, tàu chở sứ đoàn hạ thủy.

Ngày 6, sứ đoàn nhận được tiền và lương thực đủ cho ba tháng hải trình.

Ngày 7, buổi sáng sứ đoàn đi bộ ra cảng và dự buổi lễ long trọng để đưa quốc thư sang Ava. Quan Tổng trấn Trần Văn Năng chủ trì, có các quan văn và quan võ đứng thành hai hàng tham dự. Có một vị quan già giữ chức tổng binh Nam Kỳ, Ong-ho-baing giữ chức ngân khố, Ong-kim giữ chức chánh án. Ong-tan-Hiep giữ chức thư ký và chỉ đứng ở hàng thứ 4. Quà của vua Minh Mạng được ban cho sứ đoàn.

Ngày 10 tháng 3, sứ đoàn trao tặng quà của vua Miến Điện cho các vị quan Việt Nam và họ tỏ lòng cảm ơn.

Ngày 12, sứ đoàn đến dinh thự Tổng trấn để tạ ơn các món quà của vua Minh Mạng, và sau đó được quan Tổng trấn Trần Văn Năng tiếp đón và mời xem kịch.

Ngày 12 đến ngày 13, sứ đoàn chất hàng lên tàu. Tối ngày 13 và sáng ngày 14 có 2 vụ cháy lại xảy ra.

Tối ngày 14, tàu nhổ neo khởi hành, hai ngày 15 và 16 thủy thủ đoàn bận rộn chuẩn bị củi. Ngày 17 tàu đến Cần Giờ, ngày 18 và 19 tàu lấy nước ngọt, ngày 20 đoàn lại xuống tàu, ngày 21 tàu neo ở Kauro cho đến ngày 24. Thủy thủ đoàn Việt Nam cho biết theo thiên văn của họ thì thời tiết này không tốt và tàu lại neo ở Vũng Tàu. Sau đó họ cho người về Sài Gòn báo cáo tình hình. Ngày 26, một thuyền từ Sài Gòn tới để kiểm tra tình hình. Khi tàu đậu ở Vũng Tàu, có 3 thuyền buôn đi Singapore đi ngang qua. Ngày 30, tàu ra khơi, ngày 31 tới Côn Đảo.

Ngày 9 tháng 4 năm 1824, tàu đến Singapore sau 10 ngày đi từ Vũng Tàu và 26 ngày từ Sài Gòn. Tại Singapore, sứ đoàn hay tin chiến tranh đã bùng nổ giữ nước Anh và Miến Điện.

Lê Văn Duyệt
Ngày 12 tháng 6 năm 1823, Ong-tan-Hiep đến chỗ sứ đoàn để hỏi tình hình dịch thuật quốc thư và trao thư mời dự tiệc ở dinh thự Tổng trấn. Sứ đoàn được gặp Lê Văn Duyệt, lúc ấy khoảng 50-60 tuổi, vóc người nhỏ nhưng linh hoạt, dáng dấp của người cựu binh. Quan Tổng trấn vốn người gốc Mitho, theo phò tá cố vương Gialong. Ông từng lưu vong ở Xiêm với Gialong. Sau nhiều công trạng, ông leo lên các cấp bậc cao hơn. Ông được kính nể bởi người dân Việt Nam và kinh sợ bởi người Kambojans và Siam.

Ngày 10 tháng 8, sứ đoàn thấy rằng cứ mỗi tuần lại có 3 hoặc 4 phạm nhân bị hành quyết. Quan Tổng trấn rất nghiêm khắc trong việc thực thi công lý, không cho phép ai thoát tội. Ngài cho rằng những kẻ tội nhân đó không có ích gì cho xã hội mà chỉ là gánh nặng. Vị quan đưa sứ đoàn từ Cần Giờ lên Sài Gòn, vừa bị kết tội nhận hối lộ và tham nhũng. Ông ta bị tịch thu tài sản và hai vợ chồng bị đóng gông cổ. Ông quan này ăn chặn tiền lương của công nhân đào kênh Hà Tiên, và tống tiền nông dân làng bên cạnh. Tổng số tiền đó chưa tới 1.000 quan tiền. Khi đi qua chợ vào buổi chiều để xem voi biểu diễn, sứ đoàn thấy chỗ hành hình 3 phạm nhân hồi sáng, vẫn còn mấy cái gông nằm đó.

Buổi diễn tập voi được tổ chức ở phía nam của thành Phiên An. Quan Tổng trấn cưỡi con voi yêu thích và cuộc diễn tập được thực hiện với 60 con voi tấn công hàng rào dựng bằng cây có quân lính dàn hàng cầm súng bắn. Còn một loại diễn tập khác là cho voi tấn công hình nộm sử tử và cọp có phun lửa. Con voi nào không làm tốt sẽ bị phạt 20 gậy lên đầu. Con voi yêu thích của quan Tổng trấn cũng được tham gia diễn tập, nó biết cúi đầu chào sứ đoàn, nó 37 tuổi và đã theo quan Tổng trấn được 25 năm.

Thông qua người thông ngôn tiếng Bồ Đào Nha là Antonio, sứ đoàn có buổi hội đàm với quan Tổng trấn. Ông cho biết việc ông về kinh là vì sứ mệnh bang giao này, ông muốn nó được thực hiện và nhà vua Minh Mạng hiếm khi nào hành động trái với lời khuyên của ông. Ông cũng đặt câu hỏi về khả năng chiến tranh giữa nước Anh và Xiêm vì tranh chấp ở Queda, vốn là chư hầu của Xiêm. Gibson cho rằng nước Anh quá mạnh và Xiêm không thể chống lại. Quan Tổng trấn cho là người Anh đã dòm ngó Junk-Ceylon, Pulo, Lady, Quedah, và Perak; nhằm để Penang làm trung tâm thương mại và cả bán đảo Mã Lai cần hỗ trợ Penang vì nó bị mất vị thế so với Malacca.

Quan Tổng trấn dường như có đầy đủ thông tin về kết quả cuộc chiến của hoàng đế Napoleon Bonaparte, nhất là trận Waterloo và cái chết của ông ấy ở St. Helena. Quan Tổng trấn thương xót cho Napoleon và nói cho các viên quan Việt Nam rằng, sai lầm duy nhất của Napoleon là ông ấy có tham vọng quá to lớn. Và sau khi làm cho thế giới hỗn loạn bằng những cuộc chiến, Napoleon chẳng mang lại điều gì tốt đẹp cho nước Pháp. Quan Tổng trấn ca ngợi người Anh, nhưng lại cho rằng họ cũng quá đỗi tham vọng.

Từ ngày 10 đến ngày 28 tháng 8, sứ đoàn không thấy có gì đặc biệt trừ việc thường xuyên có sự hành hình tội phạm trộm cướp và gian dâm. Ngày 28, một người cô hoặc dì của vua Cao Miên ghé Saigun. Bà này vốn có chồng là một vương tử Xiêm, sau khi ông ấy chết, bà không có con cái và trở về nước. Bà ấy muốn trao đổi với người thông dịch tiếng Xiêm của sứ đoàn và anh này đến chỗ bà ấy. Vụ việc bị báo lên cho Tổng trấn và bị xử phạt: Ong-Bo, viên quan bảo vệ, bị gông cổ; Antonio, người phiên dịch tiếng Bồ, bị đánh 100 gậy.

Ngày 1 tháng 9, đúng ngày dự kiến khởi hành của quan Tổng trấn về kinh. Nhưng vị Phó Tổng trấn Trương Tấn Bửu, cỡ khoảng 90 tuổi, người duy nhất được triều đình tin tưởng giao lại quyền Tổng trấn, bị bệnh nặng. Cho nên hành trình của quan Tổng trấn bị đình lại.

Trong thời gian này, sứ đoàn gặp phải hai vụ việc tàn khốc cho thấy sự nghiêm khắc và chuyên quyền cực lớn của quan Tổng trấn. Một viên quan thuộc đoàn tùy tùng về kinh với quan Tổng trấn đến xin ông cho mình được đi sau vài ngày do vợ bệnh, quan Tổng trấn tức giận với lời cầu xin, lập tức sai lính kéo viên quan ra cổng chém đầu ngay tức khắc. Cùng lúc ấy, một viên quan khác, người gốc Tonquin, làm giám sát việc đào kênh Athien, đến chào hỏi quan Tổng trấn. Quan Tổng trấn trước đó đã nghe một số điều không tốt về hành vi của viên quan này, trong khi viên quan chưa kịp lạy xong 4 lạy theo lễ, quan Tổng trấn ra lệnh kéo viên quan ra chợ hành hình.

Một viên quan người Pháp cho sứ đoàn biết rằng tất cả bọn họ đang chuẩn bị rời khỏi Việt Nam ngay lập tức bởi vì vị vua Minh mạng đã quyết định thù nghịch với người châu Âu.

Ngày 21 tháng 9, quan Tổng trấn thăm Saigun để viếng mộ cha mẹ. Từ vụ việc liên hệ với bà cô của vua Cao Miên, sứ đoàn bị giám sát nghiêm ngặt.

Ngày 1 tháng 10, có tin về vị Tổng trấn mới, Trần Văn Năng, đang trên đường từ kinh đô Huế đến Saigun.

Ngày 31 tháng 10, vị Tổng trấn mới đã đến Saigun sau hành trình 9 ngày cùng với đoàn 600 người tùy tùng. Người Xiêm lúc ấy cũng biết được tin tức về ngoại giao Miến - Việt, họ cho tăng cường phòng thủ thành Bangkok và sông Menam.

Sứ đoàn được triệu tập đến dinh thự Tổng trấn, trên đường họ gặp 2 người bị đóng bằng cái gông cổ lớn, họ là lính và bị tội do bất tuân và phỉ báng cấp trên. Ngài Tổng trấn cho sứ đoàn biết ông ấy bị gọi về Huế là để bàn về sứ mệnh của sứ đoàn Miến Điện, và ông ấy sẽ vắng mặt 3 tháng. Trần Văn Năng, người thay thế ông ấy, vị quan cỡ 70 tuổi, một người già dặn và thuộc hạ yêu thích của cố vương Gialong, ngồi kế bên quan Tổng trấn. Sứ đoàn được nhờ giúp đỡ bởi Trần Văn Năng. Quan Tổng trấn Lê Văn Duyệt cho rằng sứ mệnh ngoại giao Miến - Việt cần được thực thi càng sớm càng tốt, nhưng do nó có nhiều hệ quả nên phải cân nhắc, nhất là khi hai nước xa lạ với nhau và chưa từng có quan hệ.

Sau buổi hội đàm, sứ đoàn được mời xem hát kịch cùng với các viên quan Việt Nam và Cao Miên. Ngài Tổng trấn trong dịp này tỏ ra ân cần và hạ mình ngồi kế bên sứ đoàn và khen ngợi họ.  Sau đó, ngài Tổng trấn tặng quà cho 8 người ăn mặc nghèo khổ và có dáng vẻ rất khác mọi người ở đây. Ông cho sứ đoàn biết rằng những người đó mới chính là dân bản địa ở xứ Nam Kỳ này, trước khi bị chinh phục bởi người Việt Nam, và họ có dân số nhiều hơn người Việt.

Ngày 18 tháng 11, quan Tổng trấn Lê Văn Duyệt làm lễ trao quyền Tổng trấn cho Trần Văn Năng và ra lệnh cho toàn cõi Nam Kỳ chấp hành. Quan văn đứng bên phải, quan võ đứng hàng bên trái. Ong-Bo, viên quan bảo vệ sứ đoàn, đóng vai trò như người điều hành chính của buổi lễ.

Ngày 19 tháng 11 năm 1823, ngài Tổng trấn Tai-Kun khởi hành về kinh. Sứ đoàn đứng đợi ở bến tàu, lúc 5 giờ chiều, ngài cùng đoàn tùy tùng hùng hậu đến, ngài ngồi trên một cái kiệu vàng, có hai cái lộng che. Một số tàu và người đã đi tiền trạm vào ngày hôm trước, hôm nay có khoảng 50 thuyền và 1.000 người theo ngài về kinh. Ngài nhắn cho sứ đoàn rằng đừng áy ngại, ngài sẽ về sau 3 tháng và sẽ làm cho mọi thứ thỏa đáng. Trông ngài Tổng trấn có vẻ u sầu khi ngồi trên thuyền.

Ngày 26 tháng 2 năm 1824, Coe-Doe-Lam, tức Nguyễn Văn Độ, từ kinh đô về và cho sứ đoàn biết rằng Tổng trấn Lê Văn Duyệt sẽ không về Nam Kỳ trước tháng 5, và ông ấy phải đợi làm xong lễ cưới của người cháu là Cadoa với một người chị em gái của vua Minh Mạng, tức là con gái của cố vương Gia Long. Ông cũng cho biết thêm là ngài Lê Văn Duyệt khi đến kinh đã đề nghị cho mở kho lương thực: giá gạo đã giảm xuống còn nửa quan tiền một đấu. Sự thiếu đói thường gây ra bạo loạn ở Tonquin, và các thủ lĩnh khởi nghĩa sẽ không đầu hàng cho tới khi họ được nói chuyện với quan Tổng trấn.

Sử nhà Nguyễn chép về lễ cưới như sau: chính biên

đệ nhị kỷ - quyển xxv

thực lục về thánh tổ nhân hoàng đế.

Giáp Thân, năm Minh Mệnh thứ 5 (1824) (Thanh Đạo Quang năm thứ 4), mùa xuân, tháng giêng, ngày mồng 1.

...

Cho con trai Chưởng Hậu quân Lê Chất là Vệ uý Lê Hậu lấy trưởng công chúa thứ tám tên là Ngọc Cửu, con trai Chưởng Tượng quân Nguyễn Đức Xuyên là Vệ uý Nguyễn Đức Hựu lấy trưởng công chúa thứ chín là Ngọc Nguyệt, con trai Chưởng Tả quân Lê Văn Duyệt là Kiêu kỵ Đô uý Lê Văn Yến (con Lê Văn Phong thừa tự Lê Văn Duyệt) lấy trưởng công chúa thứ mười là Ngọc Ngôn, con trai Thị trung Đô thống chế Nguyễn Văn Khiêm là Kiêu kỵ Đô uý Nguyễn Thường Tuân lấy trưởng công chúa thứ mười một là Ngọc Tôn. Vua dụ rằng : “Bọn ngươi cha con một nhà mang nhiều ơn huệ vẻ vang, nên dốc lòng trung trinh, giữ trọn tiếng tốt”. Ngày 28 tháng 2, ông bác sĩ người Pháp là Diard từ kinh đô về và cho sứ đoàn biết rằng món quà của triều đình nhà Nguyễn gửi cho vua Ava đang được vận chuyển bằng đường bộ đến Sài Gòn. Ông Diard cũng được lệnh hộ tống sứ đoàn sang Miến Điện và cho đại sứ Gibson thấy chiếu chỉ của nhà vua, có con dấu của Bộ trưởng Người ngoại quốc (Mandarin of Strangers). Diard cũng cho sứ đoàn biết rằng ông ấy bị gọi về triều gấp là do vụ việc thiết lập ngoại giao này. Vị Bộ trưởng Người ngoại quốc kia đã phát biểu trước triều đình rằng ông ta phản đối việc kết giao với Miến Điện, bởi nó sẽ làm người Xiêm cảnh giác và thù nghịch với Việt Nam. Nhà vua Minh Mạng sau khi hỏi ý kiến triều thần đã đi đến kết luận là: người Miến bị công khai thừa nhận là kẻ thù của người Xiêm. Quan Tổng trấn Lê Văn Duyệt và hai vị quan người Pháp Vanier và Cheneaux thì lại ủng hộ liên minh với Miến Điện. Họ cho rằng Miến là cựu thù của Xiêm, và Việt Nam có thể hưởng lợi ở tỉnh Bantaibang của Cao Miên, chưa kể Việt Nam còn có thể giao thương với Miến Điện. Cuộc thảo luận diễn ra theo hướng bất lợi cho liên minh với Miến, và Diard không hiểu được nguyên do của sự cương quyết từ chối thiết lập ngoại giao của nhà vua. Diard cho rằng kết quả cuộc thảo luận là hệ quả của sự tự cao ngông cuồng của triều đình nhà Nguyễn, những kẻ kiên quyết cho rằng chỉ có họ và người Trung Quốc là người văn minh, còn tất cả mọi người còn lại trên thế giới là man di mọi rợ. Như đối với người Xiêm, vua Minh Mạng cho rằng ông ta có thể chinh phục nước họ tức thì nếu muốn. Trong triều đình nhà Nguyễn, không một ai có đủ thông minh trừ ngài Tổng trấn Lê Văn Duyệt, người thường hay cười trước sự ngu xuẩn của các vị quan khác. Thậm chí Lê Văn Duyệt còn gợi ý nhẹ nhàng nhà vua Minh Mạng về ý định hoang đường của nhà vua, bởi thực tế thì Minh Mạng cũng chỉ là một chư hầu của hoàng đế Trung Hoa mà thôi.

Ong-tan-Hiep
Trong nhật ký của Gibson, một viên quan được nhắc đến qua tên gọi Ong-tan-hip hoặc Ong-tan-Hiep, có chức vụ là Thư ký của quan Tổng trấn và được Lê Văn Duyệt yêu thích.

Người này có thể là Lê Văn Khôi hoặc Trần Nhật Vĩnh. Theo Đại Nam thực lục, năm 1820, Tham hiệp Thanh Hoa là Trần Nhật Vĩnh được cho làm Thiêm sự Hình bộ, theo thành Gia Định chuyên làm việc từ chương dưới quyền Tổng trấn Lê Văn Duyệt. Mãi đến năm 1825, Cai đội Lê Văn Khôi mới được phong Phó vệ úy. Ong-tan-Hiep có lẽ là Ông Tham Hiệp, tức Trần Nhật Vĩnh.

Ong-tan-Hiep được quan Tổng trấn nuôi nấng từ thuở còn thơ ấu. Ong-tan-Hiep là kẻ có tham vọng, năng lực và nóng nảy. Ong-tan-Hiep bị tất cả quan viên thù ghét, mặc cho Ong-tan-Hiep là kẻ giàu có và quyền lực. Các vị quan có cấp bậc cao hơn Ong-tan-Hiep, khi đến nhà Ong-tan-Hiep vẫn phải đứng chờ ngoài cửa. Không ngày nào mà không có người mang quà cáp sang nhà biếu Ong-tan-Hiep. Sau đó Ong-tan-Hiep lấy số quà đó đem qua cửa hàng của mình ở kế bên, cũng gần chợ, để bán lại.

Gibson thuật lại một mẩu chuyện về Ong-tan-Hiep.Ngày 23 tháng 11 năm 1823, ... xảy ra vụ bắt giữ Ong-Quan-Tabaonhy và vợ, đó là kết quả từ âm mưu của Ong-Tan-Hiep, viên Thư ký yêu thích của quan Tổng trấn... Nguyên nhân thù ghét giữ Ong-tan-Hiep và Ong-Quan-Tabaonhy là do:

Ban đầu, Ong-Quan-Tabaonhy bỏ ra một số tiền lớn để có thể cưới một bà góa phụ xinh đẹp, khi ông ta cạn tiền và sắp thành công thì ông Thư ký nhảy vào. Ông Thư ký trẻ hơn, đẹp trai hơn Ong-Quan-Tabaonhy, lại được quan Tổng trấn yêu thích nên bà góa phụ đổi ý và không chịu lấy Ong-Quan-Tabaonhy nữa. Hai ông quan từ đó không bao giờ là bạn nữa và tìm cách hại nhau khi có thể. Ông Thư ký sau đó phát hiện ra Ong-Quan-Tabaonhy ăn chặn tiền lương của công nhân đào kênh Hà Tiên. (Kết quả là vợ chồng ông này bị bắt.) Một ngày nọ, người vợ lẽ của Ong-Quan-Tabaonhy tên Che-day gặp và nói chuyện với ông Thư ký ngoài đường lộ. Bà này xin được đến nhà ông Thư ký bàn chuyện và ông này đồng ý. Một buổi tối lúc 8 giờ, bà này đến nhà ông Thư ký và xin nói chuyện riêng hai người trong phòng để bà này cầu xin chuyện thả chồng bà ta ra. Một lúc sau, cả nhà nghe tiếng "hiếp dâm" và "giết người". Khi mọi người đến nơi, bà này cáo buộc bị ông Thư ký cưỡng hiếp khi đang cố xin thả chồng ra. Sau đó bà ấy chạy ra ngoài đường và la hét tiếp, bà ấy cũng cho mọi người thấy lọn tóc mình cắt được từ ông Thư ký. Buổi sáng hôm sau, bà này đến chỗ quan Tổng trấn kêu oan và trưng lọn tóc ra làm chứng. Biết rằng tội gian dâm sẽ bị xử chết, quan Tổng trấn xem xét và thấy rằng vụ việc này là là âm mưu của bà vợ lẽ và chồng nhằm mưu hại ông Thư ký nên hạ lệnh phạt bà ấy 100 roi. Bà vợ lẽ này chắc chưa tới 20 tuổi.

Địa lý và lịch sử Việt Nam
Theo hiểu biết của Gibson về địa lý Việt Nam, về phía Bắc của sông lớn Kamboja (sông Cửu Long), trong tiếng Miến Điện là Meh-koan-mit, là các vùng đất chịu quản lý của vua Ava, nhất là Kiang-ung-gi và Kiang-si. Từ những nơi đó, việc giao thương có thể dễ dàng thiết lập giữa miền Nam Việt Nam với Miến Điện.

Từ Kiang-ung-gi đến Tonquin (miền Bắc Việt Nam), tiếng Miến Điện là Kio-pagan, sẽ dễ dàng liên lạc nếu có đường cắt qua. Nước Lao-lan-tao trong tiếng Việt, Len-jen trong tiếng Miến, là trở ngại duy nhất. Người Lào sống ở bờ đông sông Mêkong và là đồng minh của Xiêm.

Từ thủ đô Ava đi thẳng sang hướng Đông đến sông Mêkong không tới 100 dặm. Mất 20 ngày để đến Kiang-ung-gi; và từ đó băng qua Lao-lan-tao và Sandapuri, đến Bak-tin (Bắc Thành), hay Kachao (Kẻ Chợ), thủ phủ của Tonquin, mất hết 70 dặm; và chỉ 1 phần 3 đoạn đường nằm dưới sự quản lý của người Lào. Dãi núi ngăn cách Lào và các vùng đất của Việt Nam là nơi khởi nguồn con sông lớn của Tonquin.

Người Cochin China đích thực là hậu duệ từ người Tonquin khi chinh phục phương Nam. Lãnh thổ Cochin China hiện tại hiếm khi cách bờ biển quá 10-15 dặm, và bị bao bọc ở phía Tây bởi Lào hoặc Kamboja. Chủng tộc bản địa, những người định cư từ tỉnh Quinhone (Quy Nhơn) tới Cape St. James, là người Loi (Lợi). Họ sống trong rừng núi và thần phục nhà vua Cochin China. Tộc trưởng của họ sống ở Phan-ri (Phan Rí), cách bờ biển 10 dặm. Họ theo tôn giáo Hindu và di tích của tôn giáo này có khắp nơi như đền đài, bích hoạ và văn bia. Quốc gia của họ được người Trung Quốc gọi là Champa.

Tỉnh Dong-nai có tộc người gốc là Moi (Mọi), sống trong vùng núi, nghe nói có số lượng nhiều hơn người Việt. Họ theo đạo Phật.

Phía Tây Cape St. James, gần vĩ độ 14 Bắc, là nước Kamboja đích thực. Phía Bắc của nó giáp Lào.

Từ Athien tới Tung-yai trên bờ biển, người dân được gọi là người Kom (Khmer Krom). Gibson nghĩ đó là nhầm lẫn, và Kom là tên khác của người Kamboja.

Nước Kamboja theo cách gọi của người bản xứ là Namvuam, và trong ngôn ngữ Sanscrit, hoặc Bali, gọi là Maha Notkorlorot Kamer, còn người Việt gọi họ là Komen (Cao Miên).

Vào thế kỷ thứ 10, Kamboja là quốc gia hùng mạnh. Dong-nai, Phan-ran, và cả Xiêm là chư hầu của họ; nhưng ngay sau đó, nước này tàn lụi, và Xiêm phá vỡ ách cai trị của Kamboja để giành độc lập.

Người Tonquin và Cochin China là cùng một giống dân, cùng một ngôn ngữ. Thời cổ đại, vua Tonquin (Đàng Ngoài) bổ nhiệm một vị Tổng trấn đến các tỉnh phía bắc Đàng Trong, kéo dài đến Quinhone và đặt bản doanh ở Huế. Người này (Nguyễn Hoàng?), là ông tổ của các vị vua Nguyễn hiện tại, nổi dậy, lặt đổ ngai vàng và chém đầu vua Tonquin, chiếm lấy nước ông ta.

Kẻ nổi dậy chiến thắng ấy được Trung Quốc công nhận là chư hầu và cho triều cống. Theo thời gian, ông ta và hậu duệ chinh phục từ tay người Kamboja các tỉnh Quin-hone, Nhatrang, Phan-ran, và Phu-yen, theo cách hiểu của người Trung Quốc là nước Champa. Những tỉnh ấy có cư dân là người Loi, theo đạo Hindu, bây giờ sống trong rừng núi do bị chèn ép bởi người Cochin China.

Gần đây, người Cochin China chinh phục tỉnh Dong-nai, và thiết lập các thuộc địa với người dân của họ ở Que-duoc (Châu Đốc), Sa-dek (Sa Đéc), Mitho, Camao (Cà Mau), Saigun, Dountain, và nhiều chỗ khác.

Vùng đất từ Sa-dek tới Athien vừa mới đây đã bị đổi thành một tỉnh của Cochin China với tên Ya-din-tain (Gia Định Thành).

Vua hiện tại của Kamboja tên là Luang-hang-tek (Ang Chan II), sống ở thành phố Kalompé, nơi có không quá 5.000 dân. Kinh đô cũ Pong-luang cách đó 15 dặm.

Người bản xứ của Dong-nao là Moi, và của Champa là Loi, bị đẩy vào sống ở vùng núi rừng do sự đàn áp của người Cochin China.

Khi Ang Eng, cha của vị vua Kamboja hiện nay, chết thì Ang Chan II mới có 6 tuổi. Khi ông ta lớn lên, ông ta bất hoà với hai người em và khiến họ chạy sang Xiêm cầu viện: Ang Chan lo sợ bị lặt đổ nên chạy sang Ya-din-tain nhờ che chở.Tai-kun (Tả Quân), Tổng trấn hiện tại, mang 30.000 quân sang Kamboja giúp Ang Chan.

Khi quân Tai-kun gặp quân Xiêm khi tranh giành Calompé, họ nghị hoà và thống nhất để Kamboja tiếp tục thần phục Cochin China; và tỉnh giàu có Bantaibang thuộc về Xiêm, đường biên giới thống trị sẽ là cái hồ lớn (Biển Hồ). Người Kamboja bị áp bức mạnh mẽ bởi người Cochin China. Vua Kamboja không thể làm bất cứ điều gì mà không xin phép quan Tổng trấn ở Saigun.

SAIGUN
Thành trì Yadin-tain (Gia Định Thành) được xây bởi ông Olivia. Nó có hình 4 cạnh, mỗi cạnh dài nửa dặm. Nó có 8 cổng, với 2 cổng ở mỗi cạnh, được xây dựng với thành lũy bằng đất. Nó có một con hào và chướng ngại, và 2 con kênh ăn thông ra sông giúp giao thông và liên lạc. Gibson ước đoán dân số Yadin-tain, gồm cả Saigun và Bawghue (Bến Nghé?), là 60.000 dân với 1 phần 5 là người Hoa.

Nơi đây là nơi trú ngụ của thương nhân Trung Hoa, hàng hóa Trung Quốc luôn có để bán, và hàng hóa tập trung để xuất khẩu sang Trung Quốc. Nơi đây có nhiều kênh rạch nối liền với con sông chính, thuyền ghe lên xuống tấp nập, dỡ hàng hóa tới tận cửa nhà thương nhân. Nó cũng có một con đường thủy đi tới sông lớn Kamboja.

DONG-NAI
Dong-nai (Biên Hòa?) là cố đô của xứ này khi người Kamboja còn sở hữu nó. Chỗ đó là một nơi rộng rãi và có thương mại tốt, nhưng hiện nay nó là một nơi mục nát. Người Cochin China khi chinh phục xứ này đã dời thủ phủ về Saigun, nơi thuận lợi giao thương hơn, và gọi thành phố mới và tỉnh này là Ya-din-tain.

CANAL OF HATIAN
Năm 1820, một con kênh được đào từ Que-douc (Châu Đốc), bên bờ tây sông lớn (Cửu Long), tới Athien (Hà Tiên), bên bờ vịnh Xiêm. 20.000 người Cochin China và 10.000 người Kamboja được thuê làm việc: kênh này sâu độ 3 sải. Công nhân được trả 6 quan tiền một tháng, và triều đình nhà Nguyễn tốn 400.000 quan cho tiền lương. Thế nhưng không có sự cung cấp nước uống cho công nhân nên 10.000 người đã chết vì đói khát, lao lực và bệnh dịch. Mục tiêu của việc đào con kênh này là tạo sự gia thông dễ dàng từ xứ Kamboja (tức Ya-din-tain) tới Xiêm, thuyền chiến có thể chở lính đi thẳng thay vì phải đi vòng qua Cape of Kamboja (Mũi Cà Mau).

Voi
Trước kia, mọi tù trưởng người Kamboja nuôi và bán voi cho người Cochin China và Xiêm. Một con voi tốt giá 50-100 quan. Voi rất dồi dào ở vùng thượng du, ở Pontai và Lào, nhưng nay chính quyền Cochin China chỉ cho bán 1 con voi giá 10 quan tiền, khiến người ta ngừng nuôi voi.

MALAYS
Có một số người Malay định cư ở phía Đông vịnh Xiêm, họ có nguồn gốc từ Tringano và Patani.

CHRISTIANS
Gibson được cha sứ Francis, một nhà truyền đạo Neapolitan ở Saigun, cho biết là ở một nơi gọi là Cheguam, nằm giữ thành Ya-din-tain và đô thị Saigun, chỗ mà cha sứ ở, có 120 người Công giáo. Ở tỉnh Ya-din-tain có khoảng 25.000 người Công giáo, và 100 nhà thờ. Các mục sư gồm 3 người châu Âu và 10 người bản xứ. Lúc cố vương Gia Long và Giám mục Adran (Bá Đa Lộc) còn sống, đạo Công giáo rất được tôn trọng. Hiện nay, đạo Công giáo vẫn được công khai tôn thờ ở phần miền nam của đất nước, nơi người theo đạo được bảo vệ và khích lệ bởi Tổng trấn Tai-kun. Người theo đạo Công giáo, tuy thế, rất nghèo và khốn khổ nên ít có thời gian làm lễ. Ở một nơi gọi là Lang (Lăng Cha Cả), là nơi chôn Giám mục Adran. 50 gia đình được Gia Long sai giữ lăng và miễn các loại thuế, dịch.

BUDDHIST RELIGION
Ở giữ Yadin-tain và Saigun có một ngôi chùa Phật, có bức tượng Phật cao 7 feet, và 3 tượng cao 4 feet, với tư thế ngồi. Gibson có thảo luận với những tu sĩ Phật giáo ở chùa đó nhưng bọn họ có vẻ rất dốt nát (sic); họ không biết chút gì về sự truyền bá tôn giáo của họ ở Cochin China, chỉ biết nó đến từ phương Tây. Phía sau chùa là một công trình khác, có tên của các vị tu sĩ quá cố, được giữ rất trang trọng.

Tham khảo

 Crawfurd, John, 1783-1868, Journal of an embassy from the Governor-General of India to the courts of Siam and Cochin China. Exhibiting a view of the actual state of those kingdoms (Vol 1). London : H. Colburn and R. Bentley 1830.
 Crawfurd, John, 1783-1868, Journal of an embassy from the Governor-General of India to the courts of Siam and Cochin China. Exhibiting a view of the actual state of those kingdoms (Vol 2). London : H. Colburn and R. Bentley 1830.
 Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục (toàn tập). Bản dịch của Trung tâm khoa học xã hội và nhân văn quốc gia, Viện sử học Quốc sử quán triều Nguyễn, Tổ Phiên dịch Viện Sử học phiên dịch. Nhà xuất bản Giáo dục xuất bản năm 2007.
 Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam liệt truyện (toàn tập). Nhà Xuất Bản Thuận Hóa.
 Trần Hoàng Vũ, Bức ảnh "A Deputy Governor of Kamboja" phải chăng là ảnh Thoại Ngọc Hầu?, Bông Tràm, 2012.

Xem thêm

 Alexander Hamilton (thuyền trưởng)
 John Barrow, sứ giả nước Anh đến Việt Nam thời chiến tranh Tây Sơn - Nguyễn

 John Crawfurd, sứ giả nước Anh đến Việt Nam thời Minh Mạng
 Edmund Roberts, sứ giả Hoa Kỳ đến Việt Nam thời Minh Mạng
 Lê Văn Duyệt, Tổng trấn Gia Định Thành
 Lê Văn Khôi
 Trương Tấn Bửu, Phó Tổng trấn Gia Định Thành

Chú thích

Chính khách Myanmar


title: Nữ sát thủ (phim Thái Lan)

text:
Jub Tai Wai Rai Sai Samorn (tên tiếng Thái: จับตายวายร้ายสายสมร, tiếng Việt: Băng nữ sát thủ Sai Samorn) là bộ phim truyền hình Thái Lan phát sóng vào năm 2010. Phiên bản làm lại cùng tên vào năm 1998 của đài CH3. Phim phát sóng trên đài CH5 với sự tham gia của Saksit Tangtong và Namthip Jongrachatawiboon.

Nội dung
Waen, Meam, Lilly là ba cô gái của băng nhóm Saisamorn, là băng nhóm sát thủ mà cảnh sát đang ra sức truy lùng. Hoạt động của ba cô gái này rất nhanh và chưa bao giờ gặp sai lầm. Không ai biết bọn họ là ai nên cả ba vẫn là ẩn số khiến cho cảnh sát rất đau đầu.

Thượng tá Seur và thiếu úy Jot là hai cảnh sát đặc nhiệm chìm, được nhận nhiệm vụ truy lùng băng SaiSamorn. Cả hai ẩn dưới danh là chủ tiệm sách và chủ cửa hàng nội thất cũ. Trong lúc Sửa và Jot đang truy tìm băng Saisamorn, thì cả hai có cơ hội được quen biết Waen, Meam và Lilly mà cả hai phía đều không biết lý lịch thật sự của nhau.

Cuộc đời không đơn giản như ta nghĩ. Tưởng rằng các cô gái ấy sẽ mãi là chị em vào sinh ra tử, ngay cả giây phút tử thần. Thế nhưng, tình yêu bắt đầu xuất hiện và sự ích kỷ của phụ nữ đã trổi dậy làm các cô quên đi nguyên tắc của một sát thủ. Jot và Lilly bắt đầu mối quan hệ là oan gia, sau lại hóa thành tình yêu. Còn Meam lại yêu Sửa và cứ nghĩ là Sửa yêu mình nhưng thật ra Sửa yêu Waen. Nhưng Waen luôn trốn tránh và không cho phép mình có tình cảm với Sửa. Nhưng cuối cùng Waen cũng không thể dối lòng mình được. Và trong một chuyến du lịch về miền biển, cả hai vô tình gặp nhau và cả hai đã thuộc về nhau.

Sau chuyện đó, Waen cảm thấy có lỗi vì mình đã phản bội Meam nên cô đã cầu xin Sửa chia tay với cô. Nhưng Sửa không chấp nhận đồng thời Sửa quyết định nói với Meam là anh chỉ xem cô là em gái mà thôi. Nhưng Sửa chưa kịp nói ra sự thật thì Meam đã phát hiện ra. Waen cố gắng giải thích cho Meam hiểu nhưng Meam không chịu nghe, đồng thời tuyên bố cắt đứt tình chị em với Waen.

Meam tách ra ra khỏi nhóm và gia nhập vào băng của Jandara và Inka. Hai chị em sát thủ này là đối thủ của băng Sai Samorn. Inkha yêu Lilly nhưng Lilly không đáp lại nên Inkha muốn trả thù bằng cách giết Lilly. Nhưng lại bị Jot – người yêu của Lilly bắt được. Inkha tức giận nói cho Jot biết Lilly chính là sát thủ của băng Sai Samorn.

Trong lúc đó, Waen và Lilly có ý định muốn từ bỏ cuộc đời sát thủ nên đến xin ông trùm của nhóm Sai Samorn. Từ Inkha, ông trùm biết được người yêu của Waen và Lilly là cảnh sát đang truy bắt băng Sai Samorn. Ông trùm sợ rằng Waen và Lilly sẽ phản bội nên ra lệnh cho Meam đi giết Waen và Lilly để cắt đứt mối hậu họa. Nhưng vì tình chị em bao nhiêu năm gắn bó thân thiết, Meam không thể ra tay giết Waen và Lilly được. Và cô đã nói hết sự thật cho Waen và Lilly biết là Sửa và Jot là cảnh sát và đang truy bắt băng Sai Samorn.

Waen và Lilly vô cùng bất ngờ khi biết được sự thật. Cũng như Sửa và Jot cũng rất đau khổ khi biết được băng Saisamorn mà họ đang truy lùng bấy lâu nay chính là người yêu của mình. Và quá trình truy sát và trốn tránh đã bắt đầu. Liệu rằng sau khi bị phát hiện nhóm Saisamorn có phải trả giá cho cuộc đời của sát thủ? Tình yêu giữa sát thủ và cảnh sát trong một hoàn cảnh trớ trêu và rồi nó phải đứng trước bao nhiêu thách thức ghê gớm có thể vượt qua? Tình cảm chị em sứt mẻ bấy lâu nay có cơ hội để hàn gắn lại?

Diễn viên
Saksit Tangtong as Seur
Namthip Jongrachatawiboon as Waen
Uthaisri Srinarong as Mam
Nat Thephussadin Na Ayutthaya as Jodd
Chanidapa Pongsilpipat as Lily
Apissada Kreurkongka as Jandara
Anatpol Sirichoomsang as Inca
Nirut Sirijanya as Dad
Karos Uttamarit as Chief Commander Thep
Pawanrat Narksuriya as Bussakorn
Reungrit Wisamon as Porn
Peerawat Herabat as Pol
Pongphan Petchbuntoon as Kenji
Napatsorn Manwongsirikul as Yuri
Pasin Sritham as Nikom
Sornrat Asawalapasakul as Moolek
Thitianan Pathapaisit as Jiji
Chaiwat Thongsaeng as Jojo

Tham khảo

Phim truyền hình Thái Lan
Phim truyền hình Thái Lan ra mắt năm 2010


title: Perilissus orientalis

text:
Perilissus orientalis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Perilissus


title: Norayla Francisco

text:
Norayla María Francisco (sinh ngày 30 tháng 6 năm 1984) là chủ nhân của cuộc thi sắc đẹp và là một kế toán, viên người đại diện cho Curaçao tại Hoa hậu Thế giới 2008 tại Nam Phi. Cô đã giành được quyền đại diện cho quốc đảo Caribbean này sau khi giành chiến thắng Hoa hậu Thế giới Curaçao vào tháng 3 năm 2008. Vào ngày 3 tháng 12 năm 2008, Francisco nằm trong số mười thí sinh lọt vào vòng chung kết tại cuộc thi Người mẫu hàng đầu Hoa hậu Thế giới 2008 được tổ chức tại Soweto, Nam Phi.

Cô cũng đại diện cho Curaçao trong cuộc thi Top Model of The World 2010, nơi cô được xếp vào Top 15, giành vị trí thứ 7.

Chào mừng mùa giải thứ 10 của cuộc thi sắc đẹp Hoa hậu Trái Đất, được tổ chức tại Vinpearl Land, Nha Trang, Việt Nam vào ngày 4 tháng 12 năm 2010, Norayla Francisco đã được Reinilla Productions Developments (ReProD) chọn để đại diện cho Curaçao. Lần này cô không được xếp hạng.

Tám mươi bốn thí sinh đến từ nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ đã tranh tài cho danh hiệu Hoa hậu Trái Đất 2010. Kết thúc cuộc thi, chủ nhân Hoa hậu Trái Đất 2009, Larissa Ramos của Brazil đăng quang người kế vị Nicole Faria của Ấn Độ. Sự kiện này được phát sóng trực tiếp bởi STAR World, VTV, ABS CBN, Kênh Philippines và các trang mạng đối tác khác.

Tham khảo

liên kết ngoài

 Trang Facebook chính thức của Norayla
 Đại lý của Norayla
 Hoa hậu Thế giới
 Nhớ Trái Đất

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1984


title: Polychrysia obscura

text:
Polychrysia obscura là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Polychrysia


title: Choiril Hidayat

text:
Choiril Hidayat (sinh ngày 29 tháng 4 năm 1994) là một cầu thủ bóng đá người Indonesia thi đấu ở Liga 1 với PSMS Medan Club ở vị trí tiền đạo.

Sự nghiệp
Choiril có màn ra mắt ngày 13 tháng 11 năm 2017 with PSMS ở Liga 2 2017, thay cho Elthon Maran bị nhận thẻ đỏ do tích lũy thẻ. Anh ghi bàn đầu tiên vào phút 22 trước Martapura F.C. với kết quả chung cuộc 2-1 trên Sân vận động Patriot Chandrabhaga ở Bekasi.

Đời sống cá nhân
Choiril Hidayat có người anh em sinh đôi là Choirul Hidayat thi đấu ở câu lạc bộ tại Liga 2 2017 là PSMS Medan.  Choiril và Choirul từng thi đấu ở TNI.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1994
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Indonesia
Cầu thủ PSMS Medan
Cầu thủ PS TNI


title: Lịch sử hành chính Đà Nẵng

text:
Đà Nẵng là một thành phố ven biển thuộc vùng duyên hải Nam Trung Bộ. Phía bắc giáp tỉnh Thừa Thiên Huế, phía nam và phía tây giáp tỉnh Quảng Nam, phía đông giáp Biển Đông.

Trước năm 1975

Giai đoạn 1975-1996

Giai đoạn 1996-nay
Quyết định của Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam ngày 6 tháng 11 năm 1996 chia tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng thành tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng trực thuộc Trung ương. Thành phố Đà Nẵng có diện tích 942,46 km² với số dân 663.115 người, gồm thành phố Đà Nẵng trực thuộc tỉnh, huyện Hòa Vang và huyện đảo Hoàng Sa.

Năm 1997: Nghị định 7/1997/NĐ-CP
Nghị định 7/1997/NĐ-CP ngày 23 tháng 1 năm 1997 của Chính phủ về việc thành lập đơn vị hành chính trực thuộc thành phố Đà Nẵng:
Quận Hải Châu
Thành lập quận Hải Châu trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của các phường: Hải Châu I, Hải Châu II, Thạch Thang, Thanh Bình, Thuận Phước, Bình Thuận, Hoà Thuận, Nam Dương, Phước Ninh, Bình Hiên, Hoà Cường, Khuê Trung (thuộc Khu vực I thành phố Đà Nẵng cũ).
Quận Hải Châu có 2.373 ha diện tích tự nhiên và 203.264 nhân khẩu, gồm 12 phường.
Địa giới hành chính quận Hải Châu: đông giáp quận Sơn Trà; tây giáp quận Thanh Khê; bắc giáp vịnh Đà Nẵng; nam giáp huyện Hòa Vang.
Quận Thanh Khê
Thành lập quận Thanh Khê trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của các phường: An Khê, Thanh Lộc Đán, Xuân Hà, Tam Thuận, Chính Gián, Thạc Gián, Tân Chính, Vĩnh Trung (thuộc Khu vực II thành phố Đà Nẵng cũ).
Quận Thanh Khê có 928 ha diện tích tự nhiên và 146.241 nhân khẩu, gồm 8 phường.
Địa giới hành chính quận Thanh Khê: đông và nam giáp quận Hải Châu; tây giáp huyện Hòa Vang; bắc giáp vịnh Đà Nẵng.
Quận Sơn Trà
Thành lập quận Sơn Trà trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số các phường An Hải Tây, An Hải Bắc, An Hải Đông, Nại Hiên Đông, Mân Thái, Phước Mỹ, Thọ Quang (thuộc Khu vực III thành phố Đà Nẵng cũ).
Quận Sơn Trà có 5.972 ha diện tích tự nhiên và 96.756 nhân khẩu, gồm 7 phường.
Địa giới hành chính quận Sơn Trà: đông và bắc giáp Biển Đông; tây giáp quận Hải Châu; nam giáp quận Ngũ Hành Sơn.
Quận Ngũ Hành Sơn
Thành lập quận Ngũ Hành Sơn trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của phường Bắc Mỹ An (thuộc Khu vực III thành phố Đà Nẵng cũ) và hai xã Hòa Quý, Hòa Hải (thuộc huyện Hòa Vang cũ).
Thành lập phường Hòa Quý trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của xã Hòa Quý gồm 1.351 ha và 8.793 nhân khẩu.
Thành lập phường Hòa Hải trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của xã Hòa Hải gồm 1.412 ha và 9.618 nhân khẩu.
Quận Ngũ Hành Sơn có 3.672 ha diện tích tự nhiên và 32.533 nhân khẩu gồm 3 phường: Bắc Mỹ An, Hoà Quý và Hoà Hải.
Địa giới hành chính quận Ngũ Hành Sơn: đông giáp Biển Đông; tây giáp huyện Hòa Vang; nam giáp tỉnh Quảng Nam; bắc giáp quận Sơn Trà.
Quận Liên Chiểu
Thành lập Quận Liên Chiểu trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của các xã Hòa Hiệp, Hòa Khánh, Hòa Minh (thuộc huyện Hòa Vang cũ).
Thành lập phường Hòa Hiệp trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của xã Hòa Hiệp gồm 5.015 ha và 20.565 nhân khẩu.
Thành lập phường Hòa Khánh trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của xã Hòa Khánh gồm 1.840 ha và 21.844 nhân khẩu.
Thành lập phường Hòa Minh trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của xã Hòa Minh gồm 717 ha và 9.870 nhân khẩu.
Quận Liên Chiểu có 7.572 ha diện tích tự nhiên và 52.279 nhân khẩu, gồm 3 phường: Hòa Hiệp, Hòa Khánh và Hòa Minh.
Địa giới hành chính quận Liên Chiểu: Đông giáp vịnh Đà Nẵng; tây và nam giáp huyện Hòa Vang; bắc giáp tỉnh Thừa Thiên Huế.
Huyện Hòa Vang
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, huyện Hoà Vang có 73.749 ha diện tích tự nhiên và 132.042 nhân khẩu, gồm 14 xã: Hòa Tiến, Hòa Sơn, Hòa Phát, Hòa Thọ, Hòa Châu, Hòa Phước, Hòa Liên, Hòa Xuân, Hòa Nhơn, Hòa Phong, Hòa Khương, Hòa Bắc, Hòa Ninh, Hòa Phú.
Địa giới hành chính huyện Hòa Vang: đông giáp các quận Liên Chiểu, Thanh Khê, Hải Châu, Ngũ Hành Sơn; tây và nam giáp tỉnh Quảng Nam; bắc giáp tỉnh Thừa Thiên Huế.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính thành phố Đà Nẵng có 5 quận: Hải Châu, Thanh Khê, Sơn Trà, Ngũ Hành Sơn, Liên Chiểu và 2 huyện Hòa Vang, Hoàng Sa.

Năm 2005: Nghị định 24/2002/NĐ-CP
Nghị định 24/2002/NĐ-CP ngày 2 tháng 3 năm 2005 của Chính phủ về việc thành lập phường thuộc các quận Hải Châu, Liên Chiểu và Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng:
Quận Hải Châu
Chia phường Hòa Cường thuộc quận Hải Châu thành phường Hòa Cường Nam và phường Hòa Cường Bắc. Phường Hoà Cường Nam có 245 ha diện tích tự nhiên và 12.704 nhân khẩu. Phường Hoà Cường Bắc có 317 ha diện tích tự nhiên và 19.591 nhân khẩu.
Chia phường Hòa Thuận thuộc quận Hải Châu thành phường Hòa Thuận Đông và phường Hòa Thuận Tây. Phường Hoà Thuận Đông có 95 ha diện tích tự nhiên và 14.566 nhân khẩu. Phường Hoà Thuận Tây có 833 ha diện tích tự nhiên và 12.652 nhân khẩu.
Quận Liên Chiểu
Chia phường Hòa Hiệp thuộc quận Liên Chiểu thành phường Hòa Hiệp Nam và phường Hòa Hiệp Bắc. Phường Hoà Hiệp Nam có 749 ha diện tích tự nhiên và 13.555 nhân khẩu. Phường Hoà Hiệp Bắc có 4.266 ha diện tích tự nhiên và 11.671 nhân khẩu.
Chia phường Hòa Khánh thuộc quận Liên Chiểu thành phường Hòa Khánh Nam và phường Hòa Khánh Bắc. Phường Hoà Khánh Nam có 870 ha diện tích tự nhiên và 11.375 nhân khẩu. Phường Hoà Khánh Bắc có 970 ha diện tích tự nhiên và 19.630 nhân khẩu.
Quận Ngũ Hành Sơn
Chia phường Bắc Mỹ An thuộc quận Ngũ Hành Sơn thành phường Mỹ An và phường Khuê Mỹ. Phường Mỹ An có 340 ha diện tích tự nhiên và 13.188 nhân khẩu. Phường Khuê Mỹ có 549 ha diện tích tự nhiên và 10.824 nhân khẩu.

Năm 2005: Nghị định 102/2005/NĐ-CP
Nghị định 102/2005/NĐ-CP ngày 5 tháng 8 năm 2005 của Chính phủ về việc thành lập phường, xã thuộc quận Thanh Khê và huyện Hòa Vang, thành lập quận Cẩm Lệ của thành phố Đà Nẵng:
Quận Thanh Khê
Điều chỉnh 19,20 ha diện tích tự nhiên và 2.815 nhân khẩu của phường An Khê thuộc quận Thanh Khê về phường Thanh Lộc Đán quản lý.
Điều chỉnh 32 ha diện tích tự nhiên và 5.742 nhân khẩu của phường Thanh Lộc Đán thuộc quận Thanh Khê về phường An Khê quản lý.
Thành lập phường Hoà Khê thuộc quận Thanh Khê trên cơ sở 161,80 ha diện tích tự nhiên và 14.454 nhân khẩu của phường An Khê.
Chia phường Thanh Lộc Đán thuộc quận Thanh Khê thành phường Thanh Khê Đông và phường Thanh Khê Tây. Phường Thanh Khê Đông có 82,40 ha diện tích tự nhiên và 12.754 nhân khẩu. Phường Thanh Khê Tây có 121,80 ha diện tích tự nhiên và 11.941 nhân khẩu.
Huyện Hòa Vang
Thành lập xã Hòa An thuộc huyện Hòa Vang trên cơ sở 381,66 ha diện tích tự nhiên và 12.890 nhân khẩu của xã Hòa Phát.
Chia xã Hòa Thọ thuộc huyện Hòa Vang thành xã Hòa Thọ Đông và xã Hòa Thọ Tây. Xã Hòa Thọ Đông có 234,84 ha diện tích tự nhiên và 11.151 nhân khẩu. Xã Hòa Thọ Tây có 871,16 ha diện tích tự nhiên và 8.758 nhân khẩu.
Huyện Hòa Vang, quận Hải Châu, quận Cẩm Lệ
Thành lập quận Cẩm Lệ trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của các xã Hòa Thọ Đông, Hòa Thọ Tây, Hòa Phát, Hòa An, Hòa Xuân thuộc huyện Hòa Vang, toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của phường Khuê Trung thuộc quận Hải Châu.
Thành lập các phường thuộc quận Cẩm Lệ:
Thành lập phường Hòa Thọ Đông trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của xã Hòa Thọ Đông. Phường Hòa Thọ Đông có 234,84 ha diện tích tự nhiên và 11.151 nhân khẩu.
Thành lập phường Hòa Thọ Tây trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của xã Hòa Thọ Tây. Phường Hòa Thọ Tây có 871,16 ha diện tích tự nhiên và 8.758 nhân khẩu.
Thành lập phường Hòa An trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của xã Hòa An. Phường Hòa An có 381,66 ha diện tích tự nhiên và 12.890 nhân khẩu.
Thành lập phường Hòa Phát trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của xã Hòa Phát. Phường Hòa Phát có 538,34 ha diện tích tự nhiên và 9.261 nhân khẩu.
Thành lập phường Hòa Xuân trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của xã Hòa Xuân. Phường Hòa Xuân có 990 ha diện tích tự nhiên và 12.605 nhân khẩu.
Sau khi thành lập các phường thuộc quận Cẩm Lệ:
Quận Cẩm Lệ có 3.330 ha diện tích tự nhiên và 71.429 nhân khẩu, có 6 đơn vị hành chính trực thuộc là các phường Khuê Trung, Hòa Thọ Đông, Hòa Thọ Tây, Hòa An, Hòa Phát, Hòa Xuân.
Huyện Hòa Vang còn lại 70.733 ha diện tích tự nhiên và 106.746 nhân khẩu, có 11 đơn vị hành chính trực thuộc gồm các xã Hòa Tiến, Hòa Châu, Hòa Phước, Hòa Nhơn, Hòa Khương, Hòa Phong, Hòa Phú, Hòa Ninh, Hòa Liên, Hòa Sơn, Hòa Bắc.
Quận Hải Châu còn lại 2.059 ha diện tích tự nhiên và 198.829 nhân khẩu, có 13 đơn vị hành chính trực thuộc là các phường Hòa Cường Nam, Hòa Cường Bắc, Hòa Thuận Đông, Hòa Thuận Tây, Bình Thuận, Bình Hiên, Nam Dương, Phước Ninh, Hải Châu 1, Hải Châu 2, Thạch Thang, Thanh Bình, Thuận Phước.
Thành phố Đà Nẵng có 8 đơn vị hành chính trực thuộc là các quận Liên Chiểu, Thanh Khê, Hải Châu, Sơn Trà, Ngũ Hành Sơn, Cẩm Lệ và các huyện Hòa Vang, Hoàng Sa.

Xem thêm
Thành phố Đà Nẵng thuộc tỉnh

Chú thích

Liên kết ngoài

Lịch sử Đà Nẵng
Hành chính Đà Nẵng


title: Jamey Heath

text:
Jamey Heath là một nhà hoạt động chính trị ở Ontario, Canada. Ông là giám đốc nghiên cứu và truyền thông cho Đảng Dân chủ mới dưới thời Jack Layton cho đến ngay sau bầu cử liên bang năm 2006. Trước đây, ông là một nhân viên chiến dịch cấp cao trong chiến dịch thành công của Jack Layton để giành được quyền lãnh đạo của đảng năm 2003.

Heath trước đó là giám đốc truyền thông cho Greenpeace và là ứng cử viên của NDP cho Ottawa Centre trong cuộc bầu cử liên bang năm 1997, đứng thứ hai sau Mac Harb của Đảng Tự do. Ông là một chuyên mục hàng tuần cho Ottawa Sun và Capital Xtra!.

Heath tốt nghiệp Đại học Carleton với bằng Cử nhân Báo chí. Khi ở Carleton, ông đã tham gia vào chính trị của sinh viên; đáng chú ý nhất là bị loại khỏi cuộc bầu cử Hiệp hội sinh viên Đại học Carleton. Ông cũng từng là đồng chủ tịch của Thanh niên Dân chủ Mới Ontario vào đầu những năm 1990.

Sau thông báo của Ed Broadbent rằng ông sẽ không tham gia cuộc bầu cử liên bang tiếp theo, Heath đã tranh cử đề cử của NDP để thành công ông tại Trung tâm Ottawa nhưng đã bị đánh bại tại cuộc họp đề cử của Paul Dewar ngày 22 tháng 6 năm 2005.

Vào tháng 2 năm 2007, cuốn sách của ông đã được xuất bản, Dead Centre: Hope, Possibility, and Unity for Canadian Progressives.

Tham khảo

Nhân vật còn sống
Chính khách đồng tính nam


title: Onthophagus pseudorudis

text:
Onthophagus pseudorudis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

P


title: Sato Minori

text:
Minori Sato (sinh ngày 2 tháng 3 năm 1991) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Minori Sato đã từng chơi cho Thespa Kusatsu.

Tham khảo

Sinh năm 1991
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản ở nước ngoài
Cầu thủ bóng đá nước ngoài tại Hoa Kỳ
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Qatar
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Mexico
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Nga


title: Athetis flavitincta

text:
Athetis flavitincta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Athetis


title: Mastacembelus favus

text:
Cá chạch lấu (Danh pháp khoa học: Mastacembelus favus) là một loài cá chạch sông trong họ (Mastacembelidae) phân bố ở châu Á, ở Việt Nam, chúng được ghi nhận là có ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Chúng là loại cá chạch khá lớn, mình có bông rằn ri, dài cỡ từ ba tới bốn tấc, có con dài tới năm tấc, cân nặng từ nửa ký lô trở lên. Loại cá chạch này béo, dạn ăn, hễ gặp mồi là tới ăn câu ngay. Chúng giật mồi mạnh.

Câu cá
Ở miền Tây, việc bắt cá chạch lấu có hai cách là đặt rù hay câu bằng câu cần. Tháng nước giựt người ta câu cá chạch lấu bằng mồi tép. Cá chạch lấu ưa dựa vào các gốc cây lớn như cây gáo, cây bảy thưa, cây bần và người ta cứ đậu xuồng cặp mấy gốc cây ấy rồi móc mồi tép vào lưỡi câu có gắn cục chì cách lưỡi câu chừng vài ba tấc, khi ăn câu nếu giựt chậm là chúng lôi lưỡi câu, không nhanh tay câu dễ bị mắc gốc và khó bắt được cá nhất là gặp những con cá lớn cỡ từ nửa kilô trở lên lại càng khó bắt, câu cá chạch lấu cũng đòi hỏi nhanh

Cách đặt rù hay còn gọi đặt lu, đặt khạp, đặt bộng, hoặc kéo bò thì tùy vật dụng mỗi cách bắt cá chạch nên có các tên gọi như vậy, và chỉ đặt rù hoặc kéo bò bắt đầu từ tháng nước giựt tới hết tháng tư mưa già vì khi mưa già cá bỏ sông về đồng, nên rù không còn có cá nữa người ta bắt đầu đem rù lên lấy chà phơi làm củi. Thường thường cách bắt cá chạch lấu bằng rù, người ta cũng bắt được cá rô biển, cá trê, cá lóc.

Tham khảo
 Froese, Rainer & Pauly, Daniel ed. (2006), Mastacembelus favus FishBase webgunean. 2006ko apirilaren bertsioa.

Mastacembelus


title: Trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc

text:
Trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc là trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Trung ương có địa chỉ tại xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.

Trong suốt hơn 50 năm xây dựng và phát triển, nhà trường đã giành được những thành tích xuất sắc, có đóng góp lớn vào sự nghiệp phát triển giáo dục cho các tỉnh miền núi phía Bắc và sự phát triển các dân tộc. Từ ngày 26/09/2022, trường được chuyển về trực thuộc Ủy ban Dân tộc theo quyết định số 1127/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ (trước đó trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo).

Lịch sử hình thành và phát triển
Tiền thân của nhà trường là Trường thiếu nhi Vùng cao Khu tự trị Việt Bắc, được thành lập vào năm 1957. Khi đó, nhà trường chỉ có hơn 10 cán bộ, giáo viên và hơn 30 học sinh là con em người dân tộc thiểu số, chương trình học phổ thông cấp I. Năm 1970, trường sáp nhập với trường Bổ túc Công Nông thành trường Bổ túc Công Nông và Phổ thông Vùng cao Việt Bắc. Năm 1976, Khu Tự trị Việt Bắc giải thể, trường được chuyển giao sang Bộ giáo dục quản lý và được đổi tên thành trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc cho đến ngày nay.

Trải qua hơn 50 năm xây dựng và trưởng thành, Trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc đã có một chặng đường lịch sử vẻ vang, luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm, tạo điều kiện trong công tác thực hiện nhiệm vụ tạo nguồn cán bộ là người dân tộc thiểu số cho các tỉnh miền núi phía Bắc nước ta. Thầy và trò nhà trường đã vinh dự được 3 lần đón Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm.

Hơn 50 năm qua, cùng với sự phát triển của ngành giáo dục, Trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc đã có những bước phát triển vững chắc. Mục tiêu đào tạo của nhà trường ngày càng mở rộng và phát triển đa hệ đào tạo, gồm: Trung học cơ sở, Trung học phổ thông Dân tộc nội trú và Dự bị Đại học Dân tộc. Trường đã đào tạo được hơn 22.000 học sinh là con em của 32 dân tộc thiểu số thuộc 21 tỉnh miền núi từ Quảng Bình trở ra, trong đó có 210 học sinh thuộc dân tộc rất ít người như: Ngái, Lự, Mảng, Sila, Clao, La Chí, La Hủ, Cống, Pu Péo, Bố Y; 218 học sinh đoạt giải quốc gia, trong đó có nhiều em đạt giải nhất, nhì. Hơn 95% học sinh đỗ đại học hàng năm.

Chức năng nhiệm vụ
Tạo nguồn cán bộ là người dân tộc thiểu số thuộc vùng sâu, vùng xa, vùng kinh tế đặc biệt khó khăn, kém phát triển cho các tỉnh miền núi của miền Bắc (từ Quảng Bình trở ra).

Quy mô đào tạo
 Lượng học sinh hàng năm vào khoảng 2300 đến 2500 em.
 Hệ phổ thông: Hàng năm tuyển sinh từ 700 đến 800 học sinh.
 Hệ dự bị Đại học: Hàng năm tuyển sinh từ 500 đến 600 học sinh.

Đội ngũ cán bộ

Tổng số cán bộ, giáo viên, công nhân viên
Gồm có 221 người bao gồm 152 nữ và 69 nam:
 Giáo viên: 137 người
 Cán bộ, công nhân viên: 84 người
 Cán bộ là người dân tộc thiểu số: 58 người

Trình độ đào tạo
 Tiến sĩ: 01 người
 Thạc sĩ: 51 người
 Đại học: 109 người
 Cao đẳng: 02 người
 Trung cấp: 16 người

Thành tích
 Anh hùng Lao động (2015).
 Huân chương Lao động hạng Nhất, hạng Nhì, hạng Ba.
 Huân chương Độc lập hạng Nhì (2012), hạng Ba.
 Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ.

Tham khảo

Giáo dục Thái Nguyên
Tập thể được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động
Huân chương Lao động hạng Ba
Huân chương Lao động hạng Nhì
Huân chương Lao động hạng Nhất
Huân chương Độc lập hạng Ba
Huân chương Độc lập hạng Nhì
Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam
Phổ thông Vùng cao Tây Bắc
Việt Bắc


title: Amsa-dong

text:
Amsa-dong là một dong phường của Gangdong-gu ở Seoul, Hàn Quốc. Dong nổi tiếng với các di tích lịch sử thời đồ đá mới nhất là sau một trận lũ lớn 1925 đã làm lộ một lượng lớn khuôn mẫu lò nung.

Xem thêm
Phân cấp hành chính Hàn Quốc

Chú thích

Liên kết ngoài
Gangdong-gu map at the Gangdong-gu official website
 The Amsa 1 & 4 dong Resident office


title: Agrotis consternans

text:
Agrotis consternans là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

C


title: Syllepte angulifera

text:
Syllepte angulifera là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Syllepte


title: Correbia rufescens

text:
Correbia rufescens là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Correbia


title: Leptophion vernalis

text:
Leptophion vernalis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Leptophion


title: Corgatha bipunctata

text:
Corgatha bipunctata là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Corgatha


title: Mary Karlino Madut

text:
Mary Karlino Madut là một chính trị gia người Nam Sudan. Bà đã từng là Bộ trưởng Bộ Quốc hội của Western Bahr el Ghazal kể từ ngày 18 tháng 5 năm 2010

Tham khảo

Nữ chính khách Nam Sudan
Nhân vật còn sống
Chính khách Nam Sudan


title: Tháng 1 năm 2016

text:
Tháng 1 năm 2016 là tháng đầu tiên của năm 2016,  bắt đầu bằng một ngày thứ sáu và kết thúc sau 31 ngày bằng một ngày chủ nhật.

Chủ đề:Thời sự

Sự kiện theo ngày
 1 tháng 1, 2 kênh quảng bá VTV7 và VTV8 chính thức ra mắt.
 2 tháng 1, một căn cứ không quân Ấn Độ bị tấn công khủng bố làm 2 binh sĩ thiệt mạng.
 3 tháng 1, IS đánh bom liều chết tại một căn cứ quân sự ở Iraq làm 15 binh sĩ thiệt mạng.
 4 tháng 1, trận động đất mạnh 6,8 độ Richter gần biên giới Ấn Độ – Myanmar làm 4 người thương vong.
 6 tháng 1, CHDCND Triều Tiên tuyên bố thử thành công bom nhiệt hạch.
 12 tháng 1, IS đánh bom liều chết tại quảng trường ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ làm 10 du khách Đức thiệt mạng và nhiều người bị thương.
 16 tháng 1, khách sạn tại Ouagadougou, Burkina Faso bị khủng bố tấn công làm hàng chục người tử vong.
 20 tháng 1 – 28 tháng 1, Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ 12 diễn ra.

Sinh

Mất
 2 tháng 1: Nimr al-Nimr, giáo sĩ hồi giáo Shia người Ả Rập Xê Út.(sinh 1959)
 10 tháng 1: David Bowie, ca sĩ, người viết bài hát và là nhà sản xuất người Anh.(sinh 1947)
 14 tháng 1: Alan Rickman, ca sĩ người Canada.(sinh 1946)
 14 tháng 1: René Angélil, diễn viên người Anh.(sinh 1942)
 19 tháng 1: Koide Yasutarou, thợ may, cụ ông cao tuổi nhất thế giới người Nhật Bản.(sinh 1903)
 24 tháng 1: Marvin Minsky, nhà khoa học nhận thức trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo người Hoa Kỳ.(sinh 1927)
 26 tháng 1: Abe Vidoga, diễn viên người Hoa Kỳ.(sinh 1921)
 28 tháng 1: Paul Kantner, nhạc sĩ người Hoa Kỳ.(sinh 1941)
 29 tháng 1: Jacques Rivette, đạo diễn phim người Pháp.(sinh 1928)
 31 tháng 1: Terry Wogan, người dẫn chương trình radio người Ireland.(sinh 1938).

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài

Năm 2016
Tháng
Tháng 1 năm 2016


title: Studia Mathematica

text:
Studia Mathematica là một tạp chí khoa học của Viện Toán, Viện Hàn lâm Khoa học Ba Lan, xuất bản số đầu tiên vào năm 1929. Tạp chí xuất bản các bài báo nguyên bản bằng tiếng Anh, Pháp, Đức và Nga, về các lĩnh vực liên quan đến giải tích hàm, các phương pháp trừu tượng trong giải tích toán học và lý thuyết xác suất. Mỗi năm tạp chí xuất bản  6 tập, trong một tập có 3 số.

Mã số xuất bản

 ISSN: 0039-3223 (Phiên bản in),
 e-ISSN: 1730-6337 (Phiên bản điện tử)
 GICID: 71.0000.1501.8131
 DOI: 10.4064/sm
 Nhà xuất bản: Viện Toán, Viện Hàn lâm Khoa học Ba Lan

Chỉ số ảnh hưởng

 Chỉ số IF (Journal Impact Factor) năm 2019: 0.955
 Chỉ số sự ảnh hưởng của từng bài báo (Article Influence) năm 2019: 0.760
 Chỉ số SJR (Scimago Journal Rank) năm 2019: 0.786
 Chỉ số SNIP (Source Normalized Impact per Paper) năm 2019: 1.449
 Chỉ số Scopus CiteScore năm 2019: 1.20
 Chỉ số H Index năm 2019: 50
 Danh mục tạp chí SCIE: Nhóm Q2

Ban biên tập

 Czesław Bessaga
 Alexander Borichev
 Zbigniew Ciesielski
 Paweł Domański
 Tadeusz Figiel
 Anna Kamont
 Stanisław Kwapień
 Rafał Latała
 Mariusz Lemańczyk
 Adam Nowak
 Krzysztof Oleszkiewicz
 Feliks Przytycki
 Adam Skalski
 Stanisław J. Szarek
 Nicole Tomczak-Jaegermann
 Yuriy Tomilov
 Michał Wojciechowski
 Jarosław Zemánek
 Wiesław Żelazko

Trang web của tạp chí

 Studia Mathematica

Tham khảo

Tạp chí khoa học và công nghệ Ba Lan
Tập san toán học


title: Virbia lehmanni

text:
Virbia lehmanni là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Virbia


title: Steampunk

text:
Phong cách Steampunk là một nhánh của thể loại khoa học giả tưởng hay khoa học huyền bí kết hợp với phong cách công nghệ lấy ý tưởng từ máy móc chạy bằng hơi nước thế kỷ 19. Tuy đôi khi có liên hệ với thể loại cyberpunk, phong cách của Steampunk thường khắc họa phiên bản vô thực của thời kỳ Victoria hay miền Tây nước Mỹ thế kỷ 19 trong một tương lai tiền tận thế, khi mà năng lượng hơi nước trở nên thiết yếu hay một ảo giới nơi con người chỉ mới sử dụng năng hơi nước. Thời trang Steampunk thường có những chi tiết máy móc đi kèm với trang phục quý tộc thế kỷ 19. Màu sắc thường là vàng, đỏ hay hung đỏ.

Lịch sử
Từ "Steampunk" ra đời từ những thập niên 80, thường lấy cảm hứng cho phong cách qua những tiểu thuyết khoa học lãng mạn của các nhà văn như Jules Verne, H.G. Wells, và Mary Shelley. Titus Alone của Melvin Peake được coi là tiểu thuyết đầu tiên thuộc trào lưu Steampunk.

Tham khảo

Thời trang


title: Anematichthys repasson

text:
Cá ba kỳ trắng (Danh pháp khoa học: Anematichthys repasson) là một loài cá trong họ Cyprinidae. Chúng sống ở vùng Đông Nam Á, đặc biệt là ở vùng sông Mekong và Chao Phraya, vịnh Malay, Sumatra, Java, và Borneo.

Đặc điểm
Chúng có thể dài lên đến , thân khá cao, dẹp bên, đầu nhỏ, mõm tù, dài, nhô ra phía trước, miệng ở mút mõm, mắt to, có hai đôi râu ngắn. Lưng sẫm, bụng nhạt dần, vẩy ở lưng và hai bên hông có chấm nâu nhạt tạo thành những sọc dài không liên tục.

Vây lưng cao có khởi điểm gần như đối xứng với khởi điểm vây bụng. Vây ngực dài, vây bụng và vây hậu môn ngắn. Tia đơn cuối vây lưng hóa xương và có răng cưa. Vẩy vừa và phủ toàn thân, đường bên hoàn toàn, cong về phía bụng và đi vào giữa cuốn đuôi. Gốc vây đuôi có đốm đen, vây lưng màu da cam, các vây khác xám.

Chú thích

Tham khảo

Anematichthys
Động vật được mô tả năm 1853
Động vật Borneo
Động vật Sumatra
Cá Campuchia
Cá Lào
Cá Đông Nam Á
Cá Thái Lan
Cá Việt Nam
Cá lưu vực Mê Kông
Cá nước ngọt Indonesia
Cá nước ngọt Malaysia


title: Copa Libertadores 1960

text:
Copa de Campeones de América 1960 là mùa giải đầu tiên của Copa Libertadores, giải đấu hàng đầu dành cho các câu lạc bộ của các quốc gia thuộc Liên đoàn bóng đá Nam Mỹ. Đã có 7 câu lạc bộ của liên đoàn tham dự, còn 3 quốc gia không cử đại diện tham dự. Trận đấu đầu tiên của giải đấu đã diễn ra giữa Peñarol của Urugoay và Jorge Wilstermann của Bolivia vào ngày 19 tháng 4 tại Montevideo, Uruguay.

Trong trận đấu đó, Ausberto García của Jorge Wilstermann đã trở thành cầu thủ đầu tiên chạm bóng, tiền đề để đưa nó trở thành một trong những giải đấu danh giá nhất thế giới. Carlos Borges của Peñarol đã ghi bàn thắng đầu tiên của giải đấu, cùng với người đồng đội và huyền thoại bóng đá Alberto Spencer là người lập hat-trick đầu tiên.

Peñarol cuối cùng trở thành nhà vô địch đầu tiên sau khi đánh bại Olimpia trong trận chung kết. Với kết quả tiếp theo trong các năm sau này, Peñarol trở thành câu lạc bộ thành công nhất giải đấu cho đến năm 1973.

Bối cảnh
CONMEBOL, cơ quan quản lý thể thao ở Nam Mỹ được thành lập vào năm 1916, nhưng trong 43 năm đầu tiên hoạt động, các liên đoàn thành viên chỉ tổ chức các trận giao hữu với nhau và không có giải thưởng nào. Tuy nhiên vào năm 1958, José Ramos de Freitas là chủ tịch liên đoàn bắt đầu một giải đấu dành cho tất cả các nhà vô địch ở các quốc gia của lục địa, với một chiếc cúp được trao cho nhà vô địch. Giải các đội vô địch Nam Mỹ là nguồn cảm hứng cho những ý tưởng hình thành và phát triển. Mặc dù tất cả các nhà vô địch của các hiệp hội quốc gia thành viên đều đủ điều kiện tham gia nhưng giải đấu được tổ chức lần đầu tiên chỉ có 7 đội tham dự: Bahia của Brazil, Jorge Wilstermann của Bolivia, Millonarios của Colombia, Olimpia của Paraguay, Peñarol của Uruguay, San Lorenzo của Argentina và Universidad de Chile của Chile. Peru và Venezuela đã không cử đại diện vô địch giải đấu quốc gia tương ứng của họ tham dự do giải đấu lúc này thiếu được quan tâm từ Peru và Venezuela còn Ecuador không giải vô địch quốc gia để cử đại diện. Mùa đầu tiên của Copa de Campeones đã không gây được tiếng vang lớn đối với báo chí, đặc biệt là ở các quốc gia vành đai Thái Bình Dương, Brazil và Argentina.

Các đội tham dự

Ghi chú

Tổ chức
Có 6 đội bóng tham dự vòng sơ bộ được chia thành 3 bảng, mỗi bảng có hai đại diện. Thắng được hai điểm, hòa được một điểm và thua không được điểm nào. Đội có nhiều điểm nhất sau hai lượt đấu ở trên sân nhà và sân khách sẽ được tiến vào giai đoạn vòng bán kết. Nếu các đội bằng điểm thì hiệu số bàn thắng bại sẽ trở thành yếu tố quyết định. Một trận playoff sẽ được diễn ra trong trường hợp các đội có cả hiệu số bằng nhau. Giải pháp cuối cùng chính là loạt thi đấu luân lưu.

Vòng sơ bộ
Do có số lượng các đội tham dự khó để sắp xếp nên Olimpia đã được đặc cách vào vòng bán kết mà không phải thi đấu vòng sơ bộ (do đối thủ của họ ở vòng sơ bộ là Universitario của Peru đã không tham dự giải). Loạt trận đấu giữa San Lorenzo de Almagro và Bahia đã kết thúc với tỷ số hòa và được quyết định bởi hiệu số bàn thắng bại, cuối cùng người Argentina vào bán kết. Peñarol và Millonarios là hai đội cuối cùng vào bán kết sau khi giành chiến thắng thuyết phục trước Jorge Wilstermann và Universidad de Chile.

Có rất nhiều thông tin công khai ở Montevideo khi nhà vô địch Bolivia là Jorge Wilstermann đã tới địa điểm tổ chức trước bốn ngày diễn ra trận đấu lịch sử, trận đầu tiên của giải. Không giống như những gì diễn ra ở 5 quốc gia tham dự còn lại, giải đấu đã được rất nhiều phương tiện truyền thông Uruguay đưa tin. Chủ tịch Liên đoàn bóng đá Bolivia Valera Cámara đã đến Montevideo trước 9 ngày để chuẩn bị tất cả các khâu cho câu lạc bộ bóng đá đại diện của nước nhà. Ông cũng đã sử dụng dịp này để quảng bá cho Campeonato Sudamericano mà Bolivia là chủ nhà vào năm 1961 (cuối cùng giải lùi lại tổ chức vào năm 1963) và để xác nhận trận đấu mà Bolivia gặp Uruguay ở vòng loại của các Giải vô địch bóng đá thế giới 1962 được tổ chức tại Chile. Pablo Pérez Estrada, chủ tịch của Jorge Wilstermann đã đến vào ngày 13 tháng 4.

Tạp chí Estadio de Chile năm 1972 tiết lộ việc bị loại nhục nhã của Universidad de Chile là do đội bóng đã kiệt sức. Tờ báo này đề cập rằng thời điểm đó sự quan tâm của các nhà điều hành La U là đưa nhà vô địch Chile lưu đấu dài ngày ở châu Âu, và khi họ trở lại Nam Mỹ thì một số trận giao hữu nhỏ sẽ được tổ chức ở Trung Mỹ. Báo chí Chile chỉ trích nặng nề trận thua 0-6 ở Santiago, họ gọi Universidad de Chile là "đội khách du lịch" và thậm chí còn cho ra một bộ phim hoạt hình nhằm ám chỉ.

Nhóm 1

Nhóm 2

Nhóm 3

Bán kết
Tất cả các trận đấu từ giai đoạn này của giải đều có kết quả hòa trừ hai trận. Cả hai trận đấu bán kết 1 đã kết thúc với tỷ số hòa và do đó nó đã phải phân định thắng thua bằng một trận play-off trên sân trung lập. Chile đã được chọn là địa điểm diễn ra một trận play-off nhưng Trận động đất Valdivia 1960 đã khiến ban tổ chức buộc phải rời địa điểm. Peñarol không chấp nhận trận playoff được tổ chức ở Asunción. Tuy nhiên, San Lorenzo đã chấp nhận một trận play-off diễn ra ngay trên sân nhà của Peñarol, đổi lại họ có 100.000 đôla. José Sanfilippo sau đó hồi tưởng:

Olimpia bảo đảm vị trí á quân của họ bằng cách đánh bại Millonario ở trận bán kết 2.

Bán kết 1

Bán kết 2

Chung kết

Trận chung kết giữa Peñarol và Olimpia diễn ra theo thể thức hai lượt. Trận lượt đi diễn ra tại Sân vận động Centenario tại Montevideo trong đó Manyas giành chiến thắng 1–0 nhờ pha ghi bàn của Alberto Spencer vào cuối trận đấu.Trận lượt về đã diễn ra tại Sân vận động Manuel Ferreira tại Asunción. Olimpia đang dẫn 1–0 trong phần lớn trận đấu, nhưng Luis Cubilla đã ghi bàn gỡ hòa chỉ sau sáu phút vào sân giúp Peñarol dành chức vô địch lần đầu tiên.

Vô địch

Top ghi bàn

Ghi chú

A.  Brazil vào thời điểm đó chưa có giải vô địch quốc gia. Thay vì đó họ cử đại diện vô địch Taça Brasil tham dự.

Tham khảo

Liên kết ngoài
1960 Copa Libertadores at RSSSF
1960 Copa Libertadores at Terra
1960 Copa Libertadores at Soccer Mond
1960 Copa Libertadores at Torcida
1960 Copa Libertadores at www.libertadores.ru

1960
Bóng đá Nam Mỹ năm 1960


title: Truy vết tiếp xúc

text:
Trong y tế công cộng, truy vết tiếp xúc hay truy tìm tiếp xúc, theo dõi các tiếp xúc, theo dõi các liên hệ là quá trình xác định những người có thể đã tiếp xúc với người bị nhiễm bệnh ("các tiếp xúc") và thu thập thêm thông tin về những tiếp xúc này. Bằng cách lần lượt truy vết những người tiếp xúc với những người bị nhiễm bệnh, xét nghiệm sự lây nhiễm của họ, cách ly hoặc điều trị những người bị nhiễm bệnh và lần lượt truy tìm những người tiếp xúc với họ, y tế công cộng nhằm mục đích giảm thiểu sự lây nhiễm trong dân số. Các bệnh mà truy vết tiếp xúc thường được thực hiện bao gồm bệnh lao, các bệnh nhiễm trùng có thể phòng ngừa bằng vắc xin như bệnh sởi, bệnh lây truyền qua đường tình dục (bao gồm cả HIV), bệnh lây truyền qua đường máu, bệnh ebola, một số bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn nghiêm trọng và các bệnh nhiễm trùng mới (ví dụ: SARS-CoV, H1N1 và COVID-19). Mục tiêu của theo dõi liên hệ là:

 Để làm gián đoạn sự lây truyền đang diễn ra và giảm sự lây lan của nhiễm trùng
 Để cảnh báo những người tiếp xúc về khả năng lây nhiễm và cung cấp các dịch vụ phòng ngừa hoặc chăm sóc dự phòng
 Cung cấp chẩn đoán, tư vấn và điều trị cho những người đã bị nhiễm bệnh
 Nếu nhiễm trùng có thể điều trị được, để giúp ngăn ngừa sự tái nhiễm của bệnh nhân bị nhiễm ban đầu
 Để tìm hiểu về dịch tễ học của một căn bệnh ở một nhóm dân số cụ thể

Truy vết tiếp xúc đã là một trụ cột của kiểm soát bệnh truyền nhiễm trong sức khỏe cộng đồng trong nhiều thập kỷ. Ví dụ, việc loại bỏ bệnh đậu mùa đã đạt được không phải bằng cách tiêm chủng toàn dân, mà bằng cách truy tìm tiếp xúc toàn diện để tìm tất cả những người bị nhiễm bệnh. Tiếp theo là cách ly những người bị nhiễm bệnh và tiêm chủng cho cộng đồng xung quanh và những người tiếp xúc có nguy cơ mắc bệnh đậu mùa.

Thông báo bạn tình, còn được gọi là chăm sóc bạn tình, là một tập hợp con của việc theo dõi tiếp xúc nhằm mục đích cụ thể là thông báo cho bạn tình về người bị nhiễm bệnh và giải quyết nhu cầu sức khỏe của họ.

Tham khảo

Y tế công cộng
Dịch tễ học
Đại dịch


title: Abdullah Al-Tamimi

text:
Abdullah Al-Tamimi (Arabic:عبدالله التميمي) (sinh ngày 2 tháng 3 năm 1993) là một cầu thủ bóng đá người Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Hiện tại anh thi đấu cho Al-Fujairah.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Cầu thủ bóng đá nam Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất
Sinh năm 1993
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Al-Nasr SC (Dubai)
Cầu thủ bóng đá Al-Fujairah SC
Cầu thủ Giải bóng đá vô địch quốc gia Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất


title: Lưu Mẫn Đào

text:
Lưu Mẫn Đào (tiếng Trung: 刘敏涛; sinh ngày 10 tháng 1 năm 1976 tại thành phố Yên Đài, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc) là nữ diễn viên người Trung Quốc, tốt nghiệp Học viện Hý kịch Trung ương khóa 1993.

Kinh nghiệm ban đầu
Lưu Mẫn Đào sinh ra ở Yên Đài, Sơn Đông, và bắt đầu học khiêu vũ từ năm 7 tuổi. Các bạn trong lớp dán hình ngôi sao lên hộp bút, cô ấy không bao giờ mua và cũng không quan tâm. Cha mẹ cô cảm thấy con gái phải chịu quá nhiều áp lực khi phải vào đại học và đề nghị cô trở thành một giáo viên mẫu giáo. Lưu Mẫn Đào đã nghe theo lời khuyên và theo học lớp giáo viên mẫu giáo của trường trung học địa phương ở Yên Đài. Năm 1992, khi kỳ thi tuyển sinh đại học đang đến gần, dì cô ấy mang một tập tài liệu tuyển sinh về kinh kịch Trung Quốc và yêu cầu cô ấy xem thử. Nói với cô ấy rằng kỳ thi đủ tốt, và mọi người có thể làm bất cứ điều gì họ muốn. Cô theo dì đến Bắc Kinh, khi họ đến người bảo vệ nói rằng kỳ thi đầu tiên sẽ ở Tế Nam, không phải ở Bắc Kinh.Vì vậy hai người họ vội vàng trở về Tế Nam cho kịp giờ thi. Cuối cùng, cô đã được nhận vào Nhà hát Opera Trung Quốc với vị trí đầu tiên trong khóa học chuyên nghiệp.

Khi còn học đại học Lưu Mẫn Đào được đặt biệt danh là "Tiểu Củng Lợi", vì khi còn là sinh viên năm nhất cô đã rời nhà đi học, mẹ cô cảm thấy có lỗi với cô và thứ hai vì gia đình cô làm việc trong Công ty Vận tải ô tô Yên Đài, cô thường có thể nhờ xe tải lớn chở hàng. Chủ của cô ấy mang cho cô ấy một số đặc sản từ nhà. Khi đó, ký túc xá đại học có hai dãy giường và sáu giường, Lưu Mẫn Đào sống ở tầng dưới có cửa thứ nhất, dưới giường luôn có hai ba cái hộp, tất cả đều là đồ ăn. Cô luôn là một học sinh giỏi với thành tích học tập xuất sắc ở trường đại học, và đã tham gia diễn xuất kể từ kỳ nghỉ hè của năm thứ hai.

 nhỏ|Kẻ Ngụy Trang (2015)

Sự nghiệp
Lưu Mẫn Đào tốt nghiệp Học viện Hý kịch Trung ương, từng diễn nhiều tác phẩm điện ảnh và truyền hình. Vì ngoại hình đẹp và khả năng diễn xuất điêu luyện nên cô thường xuyên đóng vai chính, trong đó quen thuộc và ấn tượng hơn cả phải kể đến ma nữ xinh đẹp Nhiếp Tiểu Sảnh trong " Tình người duyên ma", Minh Kính trong "Kẻ Ngụy Trang, Tĩnh Phi trong "Lang Nha Bảng"...

Năm 2014, Lưu Mẫn Đào được chọn là "Danh sách vàng về hình ảnh diễn viên trong ngành" trong Danh sách vàng về hình ảnh nam diễn viên truyền hình Trung Quốc số 1.

Năm 2016, cô đoạt giải "Nữ diễn viên trình diễn màn ảnh xuất sắc nhất năm " trong Đêm hội Weibo 2015 với "Kẻ Ngụy Trang". Ngoài ra, cô cũng đã được đề cử cho một số giải thưởng như giải Hoa Đỉnh lần thứ 19 - Giải Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất cho phim truyền hình hiện đại Trung Quốc "Kẻ Ngụy Trang" và Liên hoan phim truyền hình Thượng Hải lần thứ 22 giải Bạch Ngọc Lan cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất "Lang Nha Bảng", kỹ năng diễn xuất của cô ấy được đánh giá cao.

Năm 2018, Lưu Mẫn Đào tham gia bộ phim Nam Yên Trai Bút Lục cùng với Lưu Diệc Phi, Tỉnh Bách Nhiên.

Vào năm 2020, bộ phim truyền hình điều tra tội phạm "Thiêu đốt" đóng vai chính sẽ được phát sóng

Vào tháng 7 năm 2021, cô đóng vai chính trong bộ phim hồi hộp tội phạm "Hồi lang đình", cùng năm đó với bộ phim "Tạm biệt, thiếu niên" được đề cử Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất tại Giải Kim Kê Điện ảnh Trung Quốc lần thứ 34.

Cuộc sống cá nhân
Năm 2007, khi sự nghiệp đang lên Lưu Mẫn Đào chọn cách lập gia đình, có chồng con ở nhà và quay về bên gia đình. Tuy nhiên, sự lựa chọn của cô đã không duy trì được một cuộc hôn nhân êm đềm và ngọt ngào, sau 7 năm cô ly hôn.

Giải thưởng

Phim truyền hình

Phim điện ảnh

Show truyền hình

Tham khảo

Nữ diễn viên Trung Quốc


title: Pseudanthias charleneae

text:
Pseudanthias charleneae là một loài cá biển thuộc chi Pseudanthias trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2008.

Từ nguyên
Từ định danh charleneae được đặt theo tên của Charlene, Thân vương phi Monaco, theo yêu cầu của chồng bà là Albert II của Monaco. Albert là người đã thắng trong một cuộc đấu giá để bảo tồn loài cá này tại Monaco vào năm 2007, cũng là người đã ủng hộ sáng kiến bảo tồn biển Bird’s Head Seascape của Tổ chức Bảo tồn Quốc tế.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
P. charleneae hiện chỉ được tìm thấy tại vịnh Cenderawasih và đảo Bali (Indonesia), trên các rạn san hô ở độ sâu khoảng từ 40 đến 56 m.

Mô tả
P. charleneae có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 7,5 cm.

Cá đực có màu tím hồng, chuyển sang màu cam ở đầu và một phần thân trên phía trước, lốm đốm những vệt cam trên thân. Dưới gai vây lưng có một dải cam kéo dài xuống bụng. Sọc vàng viền tím nhạt từ mõm băng qua dưới mắt kéo đến gốc vây ngực. Gai vây lưng có màu hồng tím, dải vàng dọc theo rìa; phần vây mềm có màu đỏ cam, vàng hơn ở gần rìa, viền xanh tím. Vây hậu môn màu vàng, rìa có viền xanh tím. Vây đuôi có màu đỏ cam, viền tím nhạt ở chóp thùy, chóp thùy vàng cam. Vây bụng màu vàng ở nửa trước và trắng ở nửa sau, có viền xanh tím. Vây ngực trong suốt, phớt vàng.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây ở vây lưng: 16; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 7; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số tia vây ở vây ngực: 17–18; Số vảy đường bên: 47.

Sinh thái học
P. charleneae đực sống theo chế độ hậu cung, gồm vài con cá cái trong lãnh thổ của nó. Mẫu định danh (cá đực) được thu thập trên một sườn dốc nhiều đá vụn với sự phát triển phong phú của san hô mềm, bơi cùng với nó có 6 con cái nhỏ hơn.

Tham khảo

C
Cá Ấn Độ Dương
Cá Indonesia
Động vật được mô tả năm 2008


title: Scopula trisinuata

text:
Scopula trisinuata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Động vật được mô tả năm 1897
T


title: Stigmatophora ochracea

text:
Stigmatophora ochracea là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Stigmatophora


title: Pixel 4a

text:
Pixel 4a là điện thoại thông minh chạy hệ điều hành Android thuộc dòng sản phẩm Google Pixel. Là một biến thể tầm trung của Pixel 4 và Pixel 4 XL, điện thoại được chính thức công bố vào ngày 3 tháng 8 năm 2020, mười tháng sau khi công bố dòng Pixel 4 ban đầu. Không giống như phiên bản tiền nhiệm của nó, Pixel 3a, sẽ không có phiên bản XL, mặc dù một phiên bản 5G sẽ được phát hành vào mùa thu.

Thông số kỹ thuật

Thiết kế và phần cứng

Màu duy nhất của Pixel 4a là 'Just Black' (màu đen với nút nguồn màu xanh lá cây nhạt), một sự khác biệt so với các điện thoại Pixel trước đây vốn có một số tùy chọn màu sắc. Bề ngoài, nó giống với Pixel 4, nhưng có cấu trúc unibody bằng polycacbonat. Màn hình có các viền mỏng đồng nhất và một đường cắt tròn ở góc trên bên trái cho camera mặt trước. Mặt sau có cảm biến vân tay điện dung, bỏ qua cảm biến quang học (dưới màn hình). Màn hình sử dụng kính cường lực Corning Gorilla Glass 3, trái ngược với Asahi Dragontrail của Pixel 3a. Điện thoại có loa âm thanh nổi, một loa nằm ở cạnh dưới và loa còn lại làm tai nghe gấp đôi và một giắc cắm tai nghe 3,5 mm. Cổng USB-C được sử dụng để sạc và kết nối các phụ kiện khác.

Pixel 4a được trang bị hệ thống Qualcomm Snapdragon 730G  trên chip / Adreno 618 GPU và 6 GB RAM, với 128 GB bộ nhớ trong không thể mở rộng. Nó thiếu sạc không dây, khả năng chống nước, Active Edge và Pixel Neural Core (PNC), tất cả đều là tiêu chuẩn trên Pixel 4. Thời lượng pin là 3140 mAh; sạc nhanh được hỗ trợ ở mức tối đa 18 W (Phân phối nguồn qua USB, sử dụng bộ chuyển đổi trong hộp).

Pixel 4a có màn hình OLED 1080p  với hỗ trợ HDR. Màn hình có tỷ lệ khung hình 19,5: 9, so với tỷ lệ 19: 9 của Pixel 4.

Pixel 4a có mô-đun hình vuông nhô cao tương tự như Pixel 4 với một camera phía sau duy nhất. Cảm biến là đơn vị 12,2 megapixel giống như trên Pixel 4; mặt trước có camera 8 megapixel. Giống như Pixel 4, Pixel 4a có thể quay video ở độ phân giải 4K nhưng bị giới hạn ở 30 fps. Nó có Google Camera 7.4 với các cải tiến về phần mềm, bao gồm Live HDR+ với điều khiển phơi sáng kép, Chế độ chụp ban đêm được cải thiện với chế độ Chụp ảnh thiên văn và Chế độ chân dung được cải thiện với hiệu ứng bokeh chân thực thực hơn. Google cũng cung cấp Bộ nhớ ảnh không giới hạn ở "chất lượng cao"; giải pháp ban đầu yêu cầu người dùng trả tiền cho Google One.

Phần mềm
Pixel 4a sử dụng hệ điều hành Android 10 và phiên bản 7.4 của ứng dụng Google Camera khi ra mắt, với các tính năng như Màn hình cuộc gọi và ứng dụng An toàn cá nhân. Dự kiến chúng sẽ nhận được các bản cập nhật lớn trong vòng 3 năm kể từ ngày ra mắt, đến năm 2023.

Tiếp nhận
Sau khi được phát hành, Pixel 4a đã nhận được những đánh giá tích cực với nhiều người đánh giá khen ngợi chất lượng camera và giá trị tổng thể đồng tiền. Lynn La của CNET cho Pixel 4a điểm 8,4/10, coi đây là sản phẩm có chất lượng ảnh chụp tốt nhất trong số các điện thoại trong cùng tầm giá. Dieter Bohn của The Verge ca ngợi chiếc điện thoại này có camera xuất sắc và thời lượng pin ở mức tạm ổn, nhưng chỉ trích hiệu suất quay video tầm thường và thiếu sạc không dây và khả năng chống nước. Brian Chen của The New York Times đã so sánh Pixel 4a với iPhone SE thế hệ thứ hai, nhận xét rằng Pixel có ảnh chụp thiếu sáng vượt trội, màn hình hiển thị và thời lượng pin tốt hơn, trong khi đó iPhone có hiệu suất tốt hơn. Samuel Gibbs của The Guardian nói rằng điện thoại hoạt động trơn tru và có thời lượng pin tốt hơn Pixel 3a XL và iPhone SE.

Chú thích

Liên kết ngoài

Thiết bị Android
Điện thoại di động
Điện thoại di động cảm ứng
Điện thoại di động được giới thiệu năm 2020


title: Penisa roseata

text:
Penisa roseata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Penisa


title: La Bamba (bài hát)

text:
La Bamba (phát âm là [la ˈβamba]) là một bài hát dân gian Mexico, đến từ bang Veracruz, được biết đến nhiều nhất từ năm 1958 bởi Ritchie Valens, và là một trong những bài hát hay nhất trong 40 bản hit hàng đầu của bảng xếp hạng âm nhạc Mỹ. Phiên bản "La Bamba" của Valens được xếp hạng 354 trong danh sách 500 bài hát vĩ đại nhất mọi thời đại của tạp chí Rolling Stone. Đây là bài hát duy nhất trong danh sách được hát bằng một ngôn ngữ khác ngoài tiếng Anh.

La Bamba đã được thể hiện bởi rất nhiều nghệ sĩ, nổi bật nhất là Los Lobos, phiên bản là ca khúc chủ đề của bộ phim năm 1987: La Bamba và vươn tới vị trí số 1 trong bảng xếp hạng single của Mỹ và Anh trong cùng năm. Phiên bản của Los Lobos vẫn giữ vị trí số 1 trong ba tuần vào mùa hè năm 1987. Video âm nhạc của phiên bản Los Lobos, đạo diễn bởi Sherman Halsey, đã giành giải MTV Video Music Award năm 1988 cho Video âm nhạc hay nhất từ một bộ phim.

Tham khảo

Đĩa đơn năm 1958
Đĩa đơn năm 1987
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot 100
Tác phẩm được vinh danh tại Đại lộ Danh vọng Grammy
Đĩa đơn quán quân tại Úc
Đĩa đơn quán quân tại Bỉ
Đĩa đơn quán quân tại Ý
Đĩa đơn quán quân tại New Zealand
Đĩa đơn quán quân tại Thụy Sĩ
Bài hát của Selena
Bài hát tiếng Tây Ban Nha
Đĩa đơn quán quân UK Singles Chart
Đĩa đơn của Warner Bros. Records
Bài hát không rõ năm
Đĩa đơn quán quân RPM Top Singles
Đĩa đơn năm 2003
Đĩa đơn quán quân tại Phần Lan
Đĩa đơn quán quân tại Tây Ban Nha


title: Ro-Shaun Williams

text:
Ro-Shaun Williams (sinh 3 tháng 9 năm 1998) là cầu thủ bóng đá người Anh đang thi đấu cho câu lạc bộ Manchester United ở vị trí trung vệ.

Tham khảo

Cầu thủ bóng đá Manchester United F.C.