title: Âm nhạc Triều Tiên

text:
Nhạc truyền thống Triều Tiên bao gồm nhạc dân tộc, thanh nhạc, tôn giáo và phong cách âm nhạc nghi lễ của người Triều Tiên. Nhạc Triều Tiên, cùng với nghệ thuật, tranh vẽ và điêu khắc được hình thành từ thời tiền sử.
Hai sự khác biệt văn hoá âm nhạc tồn tại ở Triều Tiên ngày nay là: nhạc truyền thống (Gugak 국악: Quốc nhạc) và nhạc phương Tây (yangak 양악: Dương nhạc).

Lịch sử

Tiền–Tam quốc Triều Tiên
Nhạc truyền thống Triều Tiên của thời tiền-tam quốc không được biết đến nhiều, trong khi một số ghi chép lịch sử của Trung Quốc viết rằng người của Phù Dư, Cao Câu Ly, Đông Uế và Tam Hàn đã uống và nhảy múa trong mùa thu hoạch. Một số văn bản còn nói rằng bộ tộc Triều Tiên có thói quen cúng trời đất, nhảy múa và uống nhiều ngày như một nghi lễ nông sản.

Tam Hàn
Các bản ghi chép lâu đời nhất về âm nhạc Triều Tiên xuất hiện trong văn bản lịch sử Trung Quốc, Tam quốc chí được viết bởi Trần Thọ (233-297). Nó nói rằng người Mã Hàn thực hiện nghi thức vào tháng năm và tháng mười không nhảy múa trong vài ngày. Triều Tiên vương triều thực lục trong suốt thời Triều Tiên Thế Tông nói rằng Tam Hàn có một phong cách âm nhạc riêng nhưng không có nhạc cụ.

Tam quốc Triều Tiên

Cao Câu Ly
Lịch sử âm nhạc của Cao Câu Ly chủ yếu chia thành ba giai đoạn: đầu tiên là giai đoạn trước khi bị ảnh hưởng từ bên ngoài khi đàn tranh geomungo, một nhạc cụ truyền thống được phát minh.; thứ hai là khoảng thế kỉ thứ 4 đến thế kỉ thứ 6 khi Cao Câu Ly bắt đầu thiết lập mối quan hệ với Bắc Ngụy; giai đoạn sau cùng là cuối thế kỉ 6 cho đến sau khi vương quốc sụp đổ

Hwangjoga () là một bài hát từ Cao Câu Ly sáng tác bởi vua Lưu Ly. Bài hát nói về một công chúa mang tình cảm của mình trao cho ông.

Theo Tam quốc sử ký (Niên sử của tam quốc), được viết vào năm 1145, đàn tranh
geomungo được phát minh bởi tướng Vương Sơn Nhạc  và nó là phiên bản hoàn chỉnh của cổ cầm Trung Hoa (còn được gọi là chilhyeongeum (thất huyền cầm), nghĩa là "đàn bảy dây"). Sau khi ông mất, nhạc cụ được truyền lại cho Ok Bogo, Son Myeong-deuk, Gwi Geum, An Jang, Cheong Jang, và  Geuk Jong, khi được lan truyền rộng rãi truyền toàn quốc.

Nguyên mẫu của nhạc cụ được vẽ trong lăng Cao Câu Ly. Họ tìm thấy trong lăng của Muyongchong và lăng mộ Anak thứ 3.

Bách Tế
Ca khúc duy nhất của Bách Tế được truyền lại cho đến bây giờ là Jeongeupsa (hangul: 정읍사), nhưng vì không có những di tích cụ thể như những bức tranh trong lăng mộ của Cao Câu Ly, nên rất khó khăn để hiểu được nó như thế nào. Hiển nhiên rằng Bách Tế cũng tổ chức lễ hội thu hoạch vào tháng năm và tháng mười giống như Cao Câu Ly.

Âm nhạc của Bách Tế đã được biết đến Nam Tống và Bắc Ngụy, trong khi một số người trình bày được mời đến Nhật Bản. Đáng chú ý, một người đàn ông của Bách Tế tên là Mimaji (hangul: 미마지) đã học nhạc và múa ở Trung Quốc và di cư đến Nhật Bản vào năm 612. Vào năm 2001, Nhật hoàng Akihito đã nói rằng âm nhạc của Bách Tế là nguồn gốc của nhạc hoàng gia Nhật Bản, vì Thiên hoàng Kanmu (871-896) là hậu duệ của vua Vũ Ninh. (r.501-523).

Tân La

Trước khi Tân La thống nhất tam quốc, âm nhạc của Tân La được đại diện cho âm nhạc truyền thống, đàn tranh gayageum được người ta nói rằng nhạc công Vu Lặc (Wureuk) từ Già Da mang đến triều đại vua Chân Hưng khi vương quốc của ông đã liên kết với lực lượng Tân La. Mặc dù Samguk Sagi truyền tải 12 tên tác phẩm mà Wureuk đã làm, nhưng nó không được thừa hưởng đầy đủ. Vào năm thứ 13 của Chân Hưng, Ureuk đã dạy đàn tranh gayageum, bài hát và điệu múa cho ba đồ đệ Gyego, Beopji y Mandeok.

Sau đó các học giả nổi tiếng, Thôi Trí Viễn (Hangul: Choe chiwon)  người đã học ở nhà Đường tách biệt hệ thống cấp bậc hình xương của Tân La Silla luật ngũ thơ của hyangak (bài hát địa phương) miêu tả nghệ thuật biểu diễn ở Tân La vào cuối kỉ nguyên đó.

Thời kì Nam-Bắc quốc

Tân La thống nhất
Sau khi đất nước thống nhất, âm nhạc của Tân La đã trải qua những dòng nhạc đa dạng từ Bách Tế và Cao Câu Ly với sự phát triển mạnh mẽ hơn hyangak, đặc biệt là hai
loại đàn tranh là gayageum
và geomungo cùng sự phát triển của đàn tỳ bà. Ngoài ra, âm nhạc từ nhà Đường được giới thiệu dưới triều đại của vua Văn Vũ. Thánh ca Phật giáo, Beompae (hangul:범패) được áp dụng rộng rãi với nhiều nhạc cụ, hình thành một nghệ thuật độc đáo ở Tân La. Trong suốt Tân La thống nhất, viện âm nhạc hoàng gia (hangul:음성서) được thành lập.

Nhã nhạc - Nhạc cung đình Triều Tiên

"Âm nhạc cung đình" theo nghĩa thông thường được hiểu là các thể loại ca nhạc, kể cả các thể loại ca nhạc đi kèm với múa và diễn xướng âm giai nhạc thính phòng, dùng trong các lễ nghi cúng tế và triều chính, các ngày quốc lễ do triều đình tổ chức và sinh hoạt vui chơi giải trí của vua và hoàng tộc. Còn tên gọi "Nhã Nhạc" (a-ak 아악) được các triều đại thời Choseon dùng với những nội hàm khác nhau: khi để chỉ âm nhạc cung đình nói chung, lễ nhạc cung đình nói riêng, khi để chỉ một tổ chức âm nhạc, thậm chí một dàn nhạc cụ thể.

Nền tảng ban đầu của Nhã nhạc – Âm nhạc cung đình Triều Tiên đã bắt đầu thịnh hành từ năm 1116 của thế kỷ 11. Âm nhạc cung đình Triều Tiên chính thức hình thành với sự lên ngôi của Triều Tiên Thái Tổ. Các thể loại âm nhạc cung đình Triều Tiên gồm Jeongak (chính nhạc), Sinawi (hòa tấu hầu đồng), ả đào pansori, gagok, sanjo (tương tự như thể cách hát nói trong ca trù Việt Nam), Dangak (Đường nhạc), Gugak (Quốc nhạc) và Hyangak (Hương nhạc).

Ở Hàn Quốc, không gian thờ cúng Khổng Tử tiêu biểu có thể kể đến Daeseongjeon (Điện Đại Thành) trong Seonggyungwan. Ở đây, cứ tới tháng 2 và tháng 8 âm lịch hàng năm, người ta lại cử hành nghi lễ cúng tế và Nhạc tế lễ Văn Miếu được diễn tấu trong các nghi thức này. Trong kho âm nhạc cúng tế Văn Miếu Munmyojeryeak, Hwangjonggung là nhạc phẩm cơ bản. Âm nhạc tế lễ Văn Miếu có 15 bản nhạc được kế truyền, ca từ có đôi chút khác biệt tùy theo mức độ cao thấp của bản nhạc. Hiện giờ, nghi lễ cúng tế Văn Miếu Munmyojeryeak sử dụng âm nhạc cung đình thời nhà Tống, du nhập vào Hàn Quốc từ thời Goryo (thế kỷ X – XIV). Mặc dù đã trải qua hơn 1.000 năm lịch sử phát triển và được cải biến theo văn hóa và lối tấu nhạc của người Hàn Quốc, nhưng âm nhạc tế lễ Văn Miếu vẫn mang nét đặc trưng cơ bản. Ở Trung Quốc, sau khi nhà Thanh sụp đổ, nhà nước cộng sản đứng lên nắm chính quyền, nghi thức tế lễ Văn Miếu đã hoàn toàn bị xóa sổ. Gần đây trong tiến trình khôi phục văn hóa truyền thống, Trung Quốc đã nghiên cứu tham khảo nghi lễ cúng tế Văn Miếu còn được lưu truyền ở Hàn Quốc. Âm nhạc cung đình dưới thời Joseon ở Hàn Quốc gồm ba dòng nhạc lớn là A-ak (Nhã nhạc), Dangak (Đường nhạc) và Hyangak (Hương nhạc). Trong số này Nhã nhạc là dòng âm nhạc du nhập vào bán đảo Hàn Quốc từ Trung Quốc. Hiện giờ nhạc tế lễ Văn Miếu Munmyojeryeak là ví dụ duy nhất của nhã nhạc. Âm nhạc thông thường của Trung Quốc, không phải nhạc cúng tế, được lưu truyền tới bán đảo Hàn Quốc được gọi là Đường nhạc. Hương nhạc là âm nhạc của Hàn Quốc. Boheoja (Bộ hư tử) và Nakyangchun (Lạc Dương xuân, tức "Mùa xuân ở Lạc Dương") là hai nhạc phẩm Đường nhạc còn lại được lưu truyền tới ngày nay. Nhạc phẩm thơ chữ Hán phổ nhạc Boheoja (Bộ hư tử) được bắt đầu với câu thơ "Thiên môn hải nhật tiên hồng...", có nghĩa là:

Khi cửa trời vừa mở, biển đã vội đỏ au
Cát đỏ, rìu ngọc, khí vận linh thiêng trỗi dậy
Tấu nhạc trời trên nền trời tươi đẹp
Rực rỡ từng hàng phượng hoàng ánh vàng, ngỗng ánh bạc.

Boheoja (보허자 Bộ hư tử) còn có tên gọi là Jangchunbullojigok (장춘불로지곡 Trường xuân bất lão chi khúc). Ở đây Boheoja có nghĩa là "người đi trên không trung", nên có ý kiến cho rằng nhạc phẩm này liên quan tới Đạo giáo. Đường nhạc tồn tại và phát triển ở Hàn Quốc đã không còn đặc trưng của âm nhạc Trung Hoa. Giờ đây Đường nhạc đã được hương nhạc hóa với nét đặc trưng độc đáo. Trong ba dòng nhạc cung đình là Nhã nhạc, Đường nhạc và Hương nhạc thì Hương nhạc là dòng âm nhạc thuần Hàn. Khác với dòng dân ca là âm nhạc dành cho bách tính, hương nhạc là âm nhạc tế lễ Tông Miếu (종묘제례 Jongmyojeryeak) do Triều Tiên Thế Tông sáng tác, gần giống với âm nhạc cung đình Sujecheon (Thọ tề thiên) có gốc gác từ khúc ca Jeongeupsa (Tỉnh ấp từ) của thời Baekje (Năm 18 trước Công Nguyên – thế kỷ VII) ở Hàn Quốc.

Danh sách các loại nhạc cụ truyền thống Triều Tiên

Bộ dây
Nhạc cụ bộ dây của Hàn Quốc bao gồm những loại được gảy, kéo và gõ. Hầu hết các nhạc cụ bộ dây của Hàn Quốc đều sử dụng dây tơ se. Một số nhạc cụ truyền thống có ảnh hưởng từ Trung Hoa

Gảy

Gayageum (Hangul: 가야금; Hanja: 伽倻琴: Hán Việt: Già da cầm): Đàn tranh truyền thống của Triều Tiên có con nhạn anjok hình chân ngỗng (chữ nhân 人) với số lượng dây từ 12, 15, 17, 18, 21 (Bắc Triều Tiên), 25.
Geomungo (hangul: 거문고): Một cây đàn tranh có âm sắc trầm với 6 đến 11 dây tơ bện dày (11 dây là loại hiện đại với 8 con nhạn anjok) được gảy bằng một thanh tre và tay chắn dây được đeo bằng miếng giả da đút vào ngón trỏ. Mặt đàn gồm 16 phím tre lớn nhỏ và 3 con nhạn anjok
Cheolhyeongeum (Hangul: 철현금; Hanja: 鐵絃琴; Hán Việt: Sắt huyền cầm): Loại đàn tranh Geomungo cải biên từ cây đàn ghi-ta của Hawaii vào năm 1940. Nghệ sĩ tay phải dùng que gẩy Suldae gẩy dây đàn, tay trái dùng miếng ngọc Nongok ấn vào dây đàn và kéo trượt lên dây để tạo ra những âm thanh đặc sắc, mê hoặc. Nó cũng được dùng để kéo với cung vĩ violin
Daejaeng (Hangul: 대쟁; Hanja: 大筝; Hán Việt:Đại tranh): Đàn tranh cổ 15 dây lớn hơn một chút so với đàn tranh gayageum; nó đã được sử dụng trong thời Cao Ly. Ngày nay ít khi được sử dụng nhưng nó là tiền đề phát triển dòng đàn tranh sử dụng vĩ kéo Jeongak Ajaeng. Trong khi Daejaeng có 15 dây thì Jeongak Ajaeng vỏn vẹn có từ 7 tới 10 dây.
Seul (Hangul: 슬; Hanja: 瑟; Hán Việt: sắt): Đàn tranh cổ gồm 25 dây có nguồn gốc từ đàn sắt Trung Hoa. Nó chỉ được dùng trong Nhã nhạc (tế lễ Tông miếu)
Geum  (Hangul: 금; Hanja:琴): Đàn cổ cầm truyền từ Trung Hoa, nó chỉ được dùng trong Nhã nhạc (tế lễ Tông miếu). Không như cổ cầm Trung Hoa, geum Triều Tiên chơi bằng cách tay trái chặn dây vào cầm huy còn tay phải giật nhẹ dây
Bipa (Hangul: 비파 ; Hanja: 琵琶): Đàn tỳ bà Trung Hoa du nhập vào Triều Tiên thời Cao Ly gồm 2 loại, gồm hyang-bipa (Hương tỳ bà 향비파 / 鄕琵琶) 5 dây và dang-bipa (Đường tỳ bà 당비파 / 唐琵琶) 4 dây.
Wolgeum (hangul: 월금; hanja: 月琴, Hán Việt: nguyệt cầm): Đàn nguyệt cổ với cần dài gồm 4 dây và 13 phím. Đầu đàn hình lá liễu nhọn, hốc luồn dây có 4 chốt chỉnh dây; cần đàn dài và thẳng. Nó được tìm thấy trong các bức tranh tường của Cao Câu Ly và được sử dụng trong âm nhạc truyền thống, cùng với đàn Hyang bipa (Hương tỳ bà), đàn tam thập lục yanggeum và sáo trúc dọc danso trong dàn nhạc Hyangak (hương nhạc Triều Tiên).
Sogonghu (hangul: 소공 후; hanja: 小箜篌; nghĩa đen là "đàn hạc nhỏ")
Sugonghu (hangul: 수공후; hanja: 豎箜篌; nghĩa đen là "đàn hạc dọc")
Wagonghu (hangul: 와공후; hanja: 臥箜篌; nghĩa đen là "đàn hạc nằm ngang")
Ongnyugeum (Hangul: 옥류금; Hanja: 玉流琴; Hán Việt: ngọc lưu cầm):  Đàn zither Bắc Triều Tiên với 33 dây nylon bọc thép
Eoeungeum (hangul: 어은금): Đàn mandolin Bắc Triều Tiên có cần thẳng và 4 hoặc 5 dây với thùng đàn hình quả bầu hồ lô bổ dọc

Kéo

Haegeum: (Hangul: 해금; Hanja:奚琴, Hán Việt: hề cầm): Đàn nhị Triều Tiên có bát nhị tròn nhỏ làm từ ống tre và bịt bằng da chó mèo hay miếng gỗ mỏng dán mặt trước bát nhị còn mặt sau để nguyên, dọc nhị hay còn gọi là cán nhị, có gốc cắm xuyên qua lưng bát nhị. Đàn nhị Haegeum chỉ có 2 dây được gắn song song với dọc nhị. Dây đàn được bện bằng bờm ngựa hoặc lông đuôi ngựa. Người chơi đặt bát nhị trên đầu gối, tay trái nắm dọc nhị, tay phải cầm cung vĩ kéo, để dây của cung vĩ cọ xát vào các dây đàn tạo ra âm thanh. Cử nhị Haegeum cũng khác biệt, nó không buộc vào cần đàn mà buộc thắt chéo lên phía 2 trục vặn. Cần đàn cong khác với các loại hồ cầm khác nên có 1 sự đàn hồi nhất định. 2 trục vặn được làm rất to, tay nắm thành hình tròn, xẻ rãnh rồi khoan lỗ rồi quấn dây vào đó. Điểm đặc biệt là đàn nhị haegeum có thể tháo rời được từng bộ phận của nó, kể cả cung vĩ.
Sohaegeum (hangul: 소해금; hanja: 四奚琴; Hán Việt:tứ hề cầm): Đàn vĩ cầm bốn dây (Bắc Triều Tiên). So với Nam Hàn thì tứ hề cầm sử dụng cung vĩ rời như violin.
Ajaeng (hangul: 아쟁; hanja:牙箏; Hán Việt: nha tranh): đàn tranh bản rộng với dây làm bằng dây thừng mảnh bện từ tơ, được kéo bằng cành cây chuông vàng phủ nhựa thông hay cung lông ngựa. Nó có nguồn gốc từ đàn yết tranh Trung Hoa. Loại dành cho jeongak có cấu tạo giống với đàn tranh Daejaeng, còn loại dành cho dòng sanjo thùng đàn to hơn. Đàn tranh Sanjo Ajaeng có kích cỡ chỉ bằng một phần hai chiếc đàn tranh Ajaeng truyền thống, dây đàn cũng được bện mảnh hơn. Thỉnh thoảng nó cũng được gảy dây như đàn tranh gaygaeum.

Gõ
Yanggeum (hangul: 양금; hanja:洋琴; Hán Việt:dương cầm): Đàn tam thập lục Triều Tiên

Bộ thổi

Sáo, tiêu

Daegeum (hangul: 대금; hanja: 大笒, Hán Việt: đại linh): Sáo trúc ngang lớn Daegeum của Hàn Quốc thường được so sánh với sáo Flute của phương Tây. Khác với âm sắc thanh cao của sáo Flute, âm thanh của sáo trúc ngang lớn Daegeum tuy hơi thô, nhưng kỳ bí và lôi cuốn. Giữa huyệt thổi và huyệt lỗ bấm có một huyệt dán màng gọi là Cheonggong. Màng dán này rất mỏng, được làm bằng màng ruột cây lau sậy và được gọi là Cheong. Khi thổi, hơi sẽ chạy qua ống sáo làm rung màng dán tạo nên những âm thanh có âm sắc độc đáo của cây sáo trúc ngang lớn Daegeum.
Junggeum (hangul: 중금; hanja 中笒; Hán Việt:trung linh): sáo cỡ trung cùng loại với Daegeum
Sogeum (hangul: 소금; hanja:小笒; Hán Việt: tiểu linh): Cùng họ với sáo ngang như Daegeum, Junggeum nhưng không có màng dán ở lỗ thổi.
Ji (hangul: 지; hanja: 篪; Hán Việt: trì): Là loại sáo trúc cổ ngang với lỗ thổi có khía lồi và năm lỗ ngón (một ở đằng sau và bốn ở đằng trước), có nguồn gốc từ sáo trì Trung Hoa. Chỉ được sử dụng trong Nhã nhạc và Tế lễ Văn miếu (âm nhạc nghi lễ Nho giáo Hàn Quốc)
Danso (hangul: 단소; hanja: 短簫; Hán Việt: đoản tiêu): Sáo trúc ngắn Danso có âm thanh gần giống sáo trúc nhỏ Sogeum, vừa nhỏ gọn vừa dễ thổi nên đã được đưa vào giảng dạy trong trường tiểu học.Tuy chỉ có 5 lỗ bấm, không có âm thanh đa dạng nhưng sáo trúc ngắn Danso lại phù hợp với dòng nhạc phong lưu như các làn điệu dân ca Minyo.
Tungso (hangul: 퉁소; hanja: 洞簫, Hán Việt: đỗng tiêu): sáo dọc phổ biến từ thời Cao Ly (thế kỷ X - XIV). Lỗ thổi của nó cũng tương tự như Daegeum và Junggeum
Yak (hangul: 약; hanja: 籥, Hán Việt: thược): sáo dọc 3 lỗ dùng trong Tế lễ Văn miếu
Jeok (hangul: 적; hanja: 篴; Hán Việt: địch): sáo dọc 5 lỗ chỉ được dùng trong Tế lễ Văn miếu
So (hangul: 소; hanja: 簫; Hán Việt: tiêu): sáo ống dùng trong Tế lễ Văn miếu. Nó là loại sáo có ảnh hưởng từ sáo bài tiêu Trung Hoa
Hun (hangul: 훈; hanja: 塤; Hán Việt: huân/huyên): sáo đất cổ ảnh hưởng từ sáo huân Trung Hoa. Trước nó từng sử dụng trong nhạc Tế lễ Văn miếu nhưng ngày nay vẫn có ít người sử dụng trong nhạc Triều Tiên và Hàn Quốc đương đại.
Jeodae (Hangul: 저대): sáo sogeum cải tiến của Bắc Triều Tiên, có hình dạng gần giống với sáo piccolo phương Tây. Nó gồm có 3 loại: thông dụng, cao âm (고음) và trung âm (중음).

Kèn và khèn
Piri (hangul: 피리; hanja: 觱篥; Hán Việt: tất lật): Kèn với thân từ ống  nứa khoét 7 lỗ to cỡ ngón tay, dài khoảng từ 20~30 cm và mỏ kèn Kyeopseo làm từ vỏ cành liễu. Kèn nứa Piri chủ yếu có 3 loại là kèn nứa Hương Hyangpiri (향 피리), kèn nứa Đường Dangpiri (당 피리) và kèn nứa Tế Sepiri (세 피리).
Kèn nứa hương Hyangpiri là nhạc khí được chơi trong các dòng nhạc truyền thống của Hàn Quốc từ nhạc cung đình Gungjungeumak, nhạc phong lưu của giới học giả Pungryueumak đến nhạc dân gian Minsokak. Còn chữ "Đường" trong tên gọi của cây kèn nứa Dangpiri ám chỉ kèn tất lật nhà Đường
ở Trung Hoa. Vốn dĩ cây kèn Dangpiri thường được dùng để tấu các nhạc phẩm Trung Hoa. Nhưng ở Hàn Quốc, kèn nứa Dangpiri còn được dùng để chơi cho một số nhạc phẩm cung đình của Hàn Quốc. Còn kèn nứa tế Sepiri do có âm thanh nhỏ nên thường là nhạc khí chơi đệm cho đàn huyền cầm tại những gian phòng phong lưu Pungryubang là nơi giới trí thức thời xưa tụ tập nghe nhạc, vẽ tranh, làm thơ và tranh luận bình phẩm.
Một loại khác là Daepiri (대 피리) được dùng ở Bắc Triều Tiên với âm thanh trầm. Một loại kèn piri đôi gọi là Ssang piri (쌍 피리)
Taepyeongso(hangul: 태평소; hanja: 太平簫; Hán Việt: thái bình tiêu; cũng gọi là hojeok, saenap hoặc nallari): kèn bầu của Hàn Quốc dùng trong nhạc Đại xuý đả,nông nhạc và dùng trong tang lễ
Saenghwang (hangul: 생황; hanja: 笙簧, Hán Việt: sanh hoàng): khèn (ống sênh) truyền thống của Triều Tiên có xuất xứ từ Trung Hoa. Nó là một loại khèn đa âm gồm 17 ống trúc ghép vào nhau và được yêu thích ngày càng phổ biến như một nhạc cụ độc tấu ngày nay, trước đây nó dùng trong Hương nhạc hay nhạc Tế lễ Tông miếu.
Jangsaenap (Hangul: 장새납): loại kèn bầu Taepyeongso được Bắc Triều Tiên cải tiến, có thân kèn dài và nhiều lỗ hơi hơn. Khi chơi kèn Jangsaenap, người nghệ sĩ không dùng ngón tay bịt lỗ hơi mà dùng dụng cụ ấn gọi là Nureugae (누르개) nên cách chơi cũng dễ hơn và thể hiện được đa dạng âm điệu hơn. Đây là sự kết hợp giữa kèn ô-boa phương Tây và kèn bầu Taepyeongso.

Nhạc cụ bằng kim loại
Pyeonjong (hangul: 편종; hanja: 編鐘, Hán Việt: biên chung): dàn chuông đá gồm 16 chuông có kích cỡ khác nhau gõ bằng búa từ Trung Hoa truyền sang Triều Tiên từ thời Cao Ly. Nó được sử dụng trong Tế lễ Tông miếu
Teukgjong (hangul: 특종; hanja: 特鐘, Hán Việt: đặc chung): Chuông đơn âm lớn được sử dụng trong Tế lễ Tông miếu
Pyeongyeong (hangul: 편경; hanja: 編磬, Hán Việt: biên khánh): dàn khánh đá gồm 16 chiếc lớn nhỏ hình chữ L gõ bằng búa từ Trung Hoa truyền sang Triều Tiên từ thời Cao Ly. Nó được sử dụng trong Tế lễ Tông miếu
Teukgyeong (hangul: 특경; hanja: 特磬, Hán Việt: đặc khánh): Khánh lớn đơn âm được sử dụng trong Tế lễ Tông miếu
Banghyang (hangul: 방향; hanja: 方響, Hán Việt: phương hưởng): đàn phím metallophone cổ với 16 phím làm từ thép trên giá treo cố định gõ bằng búa nhỏ từ Trung Hoa truyền sang Triều Tiên từ thời Cao Ly. Nó được sử dụng trong Tế lễ Tông miếu
Ulla (hangul: 운라; hanja: 雲鑼 or 雲羅, Hán Việt: vân la): dàn chiêng mây 17 chiếc có kích cỡ khác nhau được giữ trong giá treo cố định gõ bằng búa nhỏ từ Trung Hoa truyền sang Triều Tiên từ thời Cao Ly. Nó được sử dụng trong Tế lễ Tông miếu, dàn cải tiến gồm 21 chiếc. Dàn chiêng này có thể gỡ ra dễ dàng khi di chuyển, xếp lại khi diễn tấu. Người ta sử dụng 2 que gõ tương tự đàn tam thập lục Yanggeum, ngày xưa dùng que  bằng gỗ với phần đầu làm bằng sừng trâu hoặc que tre.
Jing (hanja:징): Chiêng lớn được sử dụng trong Quân nhạc Đại xuý đả, pungmul và samul nori
Bu (hangul: 부; hanja: 缶; Hán Việt: phẫu): một chiếc chum gốm thấp bên trong có tráng lớp đồng đỏ. Nó được chơi bằng cách gõ lên thành chum 3 hồi 9 tiếng để đánh dấu sự bắt đầu của một bản nhạc hay các lễ tế của Nho giáo.
Kkwaenggwari (hangul: 꽹과리): chiêng nhỏ có dùi được sử dụng trong dân ca, pungmul và samul nori

Nhạc cụ làm từ gỗ

Bak (hangul: 박; hanja: 拍; Hán Việt: phách): nhạc cụ gồm 6-8 lá phách gỗ được lồng vào nhau bằng lò xo và gắn dây trang trí. Nó được sử dụng trong Nhã nhạc Triều Tiên, được sử dụng bằng cách dùng hai tay cầm 2 lá phách đầu và cuối ép chặt vào các thanh phách còn lại gõ cho kêu và gõ 2 lần để mở đầu hay kết thúc bản nhạc.
Chuk (hangul: 축; hanja: 柷, Hán Việt: chúc): là một nhạc cụ gõ được sử dụng trong âm nhạc nghi lễ triều đình Nho giáo của Trung Hoa cổ đại truyền bá tới Triều Tiên thời Cao Ly. Nó bao gồm một hộp gỗ (thường được sơn màu đỏ hoặc trang trí khác) thon từ trên xuống dưới, và được chơi bằng cách cầm một thanh gỗ thẳng đứng và đánh vào mặt dưới. Nhạc cụ được sử dụng để đánh dấu sự khởi đầu của âm nhạc trong Tế lễ Tông miếu
Eo (hangul: 어; hanja: 敔; Hán Việt: ngữ): là loại mõ bằng gỗ được chạm khắc hình con hổ với phần lưng có răng cưa gồm 27 "răng", được sử dụng từ thời cổ đại ở Trung Hoa truyền tới Triều Tiên thời Cao Ly cho âm nhạc nghi lễ triều đình Nho giáo. Nó được chơi bằng cách đánh vào đầu ba lần bằng một cây roi tre được tước ra 15 mẩu phần đầu, và sau đó quét nó qua lưng răng cưa một lần để đánh dấu sự kết thúc của một bản nhạc trong lễ tế Tông miếu .

Các loại trống

Buk: trống lớn sử dụng chủ yếu trong ả đào pansori (Sori-buk 소리북), pungmul(Pungmul-buk-풍물북)  và samulnori. Thuật ngữ buk cũng được sử dụng trong tiếng Hàn như một thuật ngữ chung để chỉ bất kỳ loại trống nào.
Janggu or Janggo (hangul: 장구 hoặc 장고; hanja: 杖鼓 hoặc 長鼓, Hán Việt: trượng cổ): trống có dạng đồng hồ cát từ trống yết cổ Trung Hoa du nhập; phần giữa nhỏ thắt lại, hai đầu là mặt trống tròn, căng và phần được gõ bằng dùi trống làm bằng thanh tre vót mỏng. Nó cũng được du nhập vào Nhật Bản được gọi là Kakko
Jingo (hangul: 진고; : 晉鼓, Hán Việt: tấn cổ): trống lớn dùng trong Tế lễ Tông miếu
Jeolgo (hangul: 절고; hanja: 節鼓; Hán Việt: tiết cổ): trống dùng trong Nhã nhạc. Nó có xuất xứ từ Trung Hoa truyền bá vào Triều Tiên thời Joseon
Jwago (hangul: 좌고; hanja: 座鼓, Hán Việt: toả cổ): Trống trận treo trên giá gỗ
Gyobanggo (hangul: 교방고; hanja: 敎坊鼓, Hán Việt: giáo phường cổ): Loại trống dẹt cỡ lớn kê lên kiềng gỗ 4 chân, xung quanh mặt trống có vẽ hoạ tiết rồng. Ban đầu được sử dụng trong âm nhạc liên quan đến Đường nhạc, ngày nay nó được sử dụng cho điệu nhảy mugo (hangul: 무고; hanja:舞鼓,Hán Việt: vũ cổ). Đây là loại trống được sử dụng ở Trung Hoa vào thời nhà Đường, ở Hàn Quốc, nó đã được sử dụng từ thời Cao Ly
Sogo (hangul: 소고; hanja: 小鼓, Hán Việt: tiểu cổ): trống dẹt có cán cầm gõ bằng dùi mỏng. Thường được sử dụng trong các điệu múa truyền thống
Nogo (Hangul: 노고; Hanja: 路鼓, Hán Việt: lạc cổ): bộ 2 trống dài có phần tang nằm ngang sơn màu đỏ xếp chéo chồng lên nhau, cắm xuyên bởi cột gỗ treo trên giá. Nó được dùng trong nhạc Tế lễ Tông miếu.
Nodo (hangul: 노도; hanja: 路鼗, Hán Việt: lạc đào): bộ hai cái trống nhỏ trên cây sào được lắc để chơi; đầu cây sào có khắc con chim xoè cánh. Nó được sử dụng trong nghi lễ và âm nhạc cung đình của Hàn Quốc.

Các nhạc cụ khác

Nabal (hangul: 나발; hanja: 喇叭, Hán Việt: lạt bá): kèn đồng dài dùng trong quân nhạc, thổi lên để truyền hiệu lệnh. Nó được dùng trong nhạc Đại xuý đả và trước khi du nhập vào Triều Tiên, đây là loại kèn hiệu xuất xứ từ Trung Hoa
Nagak (hangul: 나각; hanja: 螺角, Hán Việt: loa giác): tù và làm từ vỏ ốc xà cừ loại lớn được dùng trong nhạc Đại xuý đả

Âm nhạc đương đại
Sáu khi Chiến tranh Triều Tiên kết thúc năm 1953, bán đảo Triều Tiên bị chia cắt thành Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên (còn gọi là Triều Tiên hoặc Bắc Triều Tiên) ở phía bắc và Đại Hàn Dân quốc (còn gọi là Đại Hàn, Hàn Quốc hoặc Nam Hàn) ở phía nam. Như vậy 2 miền nam-bắc đã phát triển thành 2 nền âm nhạc riêng biệt.

Hàn Quốc là một môi trường sôi động với âm nhạc đương đại. Quốc gia đã sản xuất ra nhiều nhạc sĩ và ca sĩ quốc tế bao gồm PSY một trong những ca khúc của anh đã trở thành hiện tượng toàn cầu. Hơn nữa, một thể loại mới được gọi là K-pop (pop Hàn Quốc) cũng nổi lên vào những năm 1990 cho đến nay.

Xem thêm
Văn hoá Hàn Quốc

Tham khảo

Provine, Rob, Okon Hwang, and Andy Kershaw (2000). "Our Life Is Precisely a Song". In Broughton, Simon and Ellingham, Mark with McConnachie, James and Duane, Orla (Ed.), World Music, Vol. 2: Latin & North America, Caribbean, India, Asia and Pacific, pp 160–169. Rough Guides Ltd, Penguin Books. ISBN 1-85828-636-0.
Thông tin chi tiết văn hoá Hàn Quốc. "Nghệ thuật truyền thống". Hàn Quốc. p 27. Tổng cục du lịch Hàn Quốc, 2007.

Liên kết
 A Study of Musical Instruments in Korean Traditional Music  (The National Center for Korean Traditional Performing Arts, Bộ Văn hóa và Du lịch, Hàn Quốc, 1998)
Kpop Radio Pdm (Community dedicated to Korean Culture, music and Korean music radio)
 Generacion Kpop (Community websites dedicated to Korean music and Korean music radio)
 Văn hoá & nghệ thuật ở Hàn Quốc: Xu hướng Âm nhạc
 Tổng quan nhạc truyền thống Hàn Quốc
 Minyo  [Translation from Minsok Kyoyuk Jaryojip, published by Bongchon Norimadang]
 News articles about Korean Music


title: Charlie Flood

text:
Charles William Flood (18 tháng 7 năm 1896 – 14 tháng 11 năm 1978) là một cầu thủ bóng đá người Anh.

Flood thi đấu cho Plymouth Argyle, Hull City, Bolton Wanderers, Nottingham Forest, York City và Swindon Town.

Tham khảo

Sinh năm 1896
Mất năm 1978
Cầu thủ bóng đá Anh
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ bóng đá Plymouth Argyle F.C.
Cầu thủ bóng đá Hull City A.F.C.
Cầu thủ bóng đá Bolton Wanderers F.C.
Cầu thủ bóng đá Nottingham Forest F.C.
Cầu thủ bóng đá York City F.C.
Cầu thủ bóng đá Swindon Town F.C.
Cầu thủ bóng đá Southern Football League
Cầu thủ bóng đá English Football League
Cầu thủ bóng đá Midland Football League


title: Phasia rustica

text:
Phasia rustica là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Phasia


title: Pero registrada

text:
Pero registrada là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pero


title: Apamea farinulenta

text:
Apamea farinulenta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Apamea


title: Memoirs of an Imperfect Angel

text:
Memoirs of an Imperfect Angel là album phòng thu thứ 12 của ca sĩ người Mỹ Mariah Carey, phát hành vào ngày 25 tháng 9 năm 2009 bởi hãng Island Records. Sau thành công của album trước đó, E=MC² (2008), Carey đã bắt đầu thực hiện album mới, phối hợp sản xuất với Terius "The-Dream" Nash và Christopher "Tricky" Stewart, và tiết lộ tựa đề của album thông qua Twitter. Carey nói rằng Memoirs of an Imperfect Angel sẽ gồm "những bản ballad lớn", cũng như "mỗi bài hát là một bức ảnh về một thời điểm trong một câu chuyện".

Năm đĩa đơn đã được phát hành để quảng bá album. Đĩa đơn đầu tiên, "Obsessed", trở thành ca khúc thành công nhất của album, đạt vị trí thứ 7 trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100, và lọt vào top 20 ở Nhật Bản, Canada, Úc và top 10 ở Ý và Pháp. Đĩa đơn thứ hai, "I Want to Know What Love Is", đạt vị trí thứ 60 trên Hot 100, và đứng đầu bảng xếp hạng Hot 100 Airplay Brasil trong 27 không liên tiếp. Những bài hát được phát hành làm đĩa đơn là "H.A.T.E.U.", "Up Out My Face", và "Angels Cry", trong đó hai bài hát sau được dự định phát hành cho album remix đã bị hủy Carey, Angels Advocate.

Ngay sau khi phát hành, Memoirs of an Imperfect Angel đã nhận được những nhận xét tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc. Về mặt thương mại, album ra mắt ở vị trí thứ 3 trên bảng xếp hạng Billboard 200 với 168.000 bản được bán ra trong tuần đầu tiên, và nằm trong top 10 ở 5 quốc gia khác. Nó đã bán được khoảng hai triệu bản trên toàn thế giới. Để quảng bá cho album, Carey tổ chức một buổi hòa nhạc nhỏ ở Madison Square Garden vào năm 2009, trước khi bắt tay thực hiện chuyến lưu diễn Angels Advocate Tour (2010), và biểu diễn trong một số chương trình như America's Got Talent, The Oprah Winfrey Show và Today. Tính đến tháng 4 năm 2014, album đã bán được 549.000 bản tại Mỹ, trở thành album đầu tiên trong sự nghiệp của Carey không đạt được chứng nhận đĩa bạch kim.

Giải thưởng và đề cử

Danh sách bài hát

Xếp hạng và chứng nhận

Xếp hạng

Chứng nhận

!scope="row"|Toàn cầu
|
|2,000,000

Tham khảo

Liên kết ngoài
 MariahCarey.com – Mariah Carey's official website

Album năm 2009
Album của Mariah Carey
Album sản xuất bởi Tricky Stewart
Album của Island Records


title: S.S.D. Città di Messina

text:
Società Sportiva Dilettantistica Città di Messina S.r.l là một câu lạc bộ bóng đá Ý có trụ sở tại Messina, Sicily. Đội hiện đang chơi ở Serie D.

Lịch sử

Thành lập
Năm 2010, USD Camaro Messina được đổi tên thành SSD Città di Messina, là một trong những câu lạc bộ kế thừa của FC Messina Peloro.

Serie D
Trong mùa 2011-12 đội được thăng hạng từ Eccellenza Sicily Nhóm B   lên Serie D sau vòng playoffs.

Tuy nhiên, câu lạc bộ sau đó đã xuống hạng hai lần và giành được hai lần thăng hạng trong năm 2017 từ   và 2018 từ 2017 .

Màu sắc và huy hiệu
Màu sắc của đội là vàng và đỏ.

Sân vận động
Câu lạc bộ ban đầu thi đấu sân nhà trong sân vận động cũ của thành phố, sân vận động 11.900 chỗ ngồi Stadio Giovanni Celeste.
[ không được trích dẫn ]
Năm 2018, câu lạc bộ đã tuyên bố di dời đến "Sân vận động Despar" mới được đổi thương hiệu ở ngoại ô thành phố, một sân bóng thuộc sở hữu của câu lạc bộ bóng đá nghiệp dư địa phương Camaro. Tuy nhiên, do sân vận động không đáp ứng các yêu cầu tối thiểu để tổ chức các trận đấu Serie D, Città di Messina hiện đang sử dụng địa điểm chính của thành phố Stadio San Filippo làm sân nhà vào đầu mùa giải.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Câu lạc bộ bóng đá Ý
Số liên kết bản mẫu Interlanguage link


title: Chetogena barbara

text:
Chetogena barbara là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chetogena


title: Géo Lefèvre

text:
Géo Lefèvre (1877–1961) là một nhà báo thể thao người Pháp và là người khởi xướng ý tưởng cho Tour de France.

Lefèvre đã đề xuất ý tưởng Tour de France tại cuộc gặp với Henri Desgrange, biên tập viên của nhật báo L'Auto như một cách nhằm thúc đẩy lượng phát hành của tờ báo này. Desgrange quyết định tuyển Lefèvre từ tờ nhật báo thể thao đối thủ Le Vélo sang làm phóng viên bóng bầu dục và đua xe đạp cho tờ báo của mình. Lefèvre chơi được cả hai môn thể thao nhưng đam mê môn đua xe đạp hơn. Khi số lượng phát hành của tờ L'Auto không phù hợp với kỳ vọng của những người ủng hộ, Lefèvre là người trẻ tuổi nhất tại một hội nghị về khủng hoảng được tổ chức ở tầng một của văn phòng L'Auto ở đường Faubourg Montmartre tại thủ đô Paris. Trong các cuộc phỏng vấn về sau này, Lefèvre cho biết chính ông đề nghị tổ chức một cuộc đua sáu ngày vòng quanh nước Pháp chỉ vì ông không thể nghĩ ra được điều gì khác để nói trong hội nghị này.

Desgrange nói: "Theo tôi hiểu, Géo thân mến, anh đang đề xuất một Tour de France". Tên gọi này từng được sử dụng trước đây, đặc biệt là trong các cuộc đua xe hơi, chẳng hạn như Tour de France Automobile lần đầu tiên được tổ chức vào năm 1899, nhưng đây là lần đầu tiên nó được sử dụng trong môn đua xe đạp. Desgrange đưa Lefèvre đi ăn trưa và hai người thảo luận về ý tưởng này qua chầu cà phê. Chỉ khi kế toán của tờ báo tên là Victor Goddet nói rằng ông sẽ chi tiền của công ty để đổ vào việc thực hiện kế hoạch thì Desgrange mới chấp nhận ý tưởng này. Tuy vậy, ông không tin điều đó hoàn toàn vì đã rời khỏi Tour đầu tiên vào năm 1903 và chỉ định Lefèvre làm giám đốc cuộc đua này và đánh giá ở cả chặng đầu và chặng cuối, sau màn tranh tài bằng tàu hỏa, bỏ lỡ chặng cuối ở Lyon.

Géo Lefèvre cũng đóng một vai trò quan trọng trong những ngày đầu của môn thể thao đua xe đạp việt dã.

Tham khảo

Sinh năm 1887
Mất năm 1961
Nhà báo thể thao Pháp
Nhà báo Tour de France
Phóng viên đua xe đạp
Nam nhà văn Pháp thế kỷ 20
Nam nhà văn phi hư cấu Pháp


title: Melibe

text:
Melibe là một chi sên biển trong họ Tethydidae. phần lớn chúng là loài ăn sinh vật, chúng bơi chậm và thường tấn công thình lình

Các loài
 Melibe australis Angas, 1864
 Melibe bucephala Bergh, 1902
 Melibe colemani Gosliner & Pola, 2012
 Melibe coralophilia Gosliner & Pola, 2012
 Melibe digitata Gosliner & Smith, 2003
 Melibe engeli Risbec, 1937
 Melibe leonina (Gould, 1852)
 Melibe liltvedi Gosliner, 1987
 Melibe maugeana Burn, 1960
 Melibe megaceras Gosliner, 1987
 Melibe minuta Gosliner & Smith, 2003
 Melibe papillosa (de Filippi, 1867)
 Melibe pilosa Pease, 1860
 Melibe rosea Rang, 1829 - type species
 Melibe tuberculata Gosliner & Smith, 2003
 Melibe viridis (Kelaart, 1858) - synonym: Melibe fimbriata Alder & Hancock, 1864; Melibe vexillifera Bergh, 1880; Propomelibe mirifica Allan, 1932; Melibe mirifica (Allan, 1932); ? Melibe japonica Eliot, 1913
 Melibe capucina Bergh, 1875
 Melibe ocellata Bergh, 1888
 Melibe rangi Bergh, 1875

Tham khảo

 Gosliner T.M. (1987) Review of the nudibranch genus Melibe (Opisthobranchia: Dendronotacea) with descriptions of two new species. The Veliger 29(4): 400-414
 Gosliner T. & Pola M. (2012) Diversification of filter-feeding nudibranchs: two remarkable new species of Melibe (Opisthobranchia: Tethyiidae) from the tropical western Pacific. Systematics and Biodiversity 10(3): 333-349.
 Gosliner, T.M. 1987. Nudibranchs of Southern Africa ISBN 0-930118-13-8

Tethydidae


title: Azochis trichotarsalis

text:
Azochis trichotarsalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Azochis


title: Alejandra Vengoechea

text:
María Alejandra Vengoechea (sinh ngày 12 tháng 3 năm 1998) là người mẫu Colombia và là hoa hậu cuộc thi sắc đẹp, người đã đăng quang Á hậu 2 tại cuộc thi Hoa hậu Colombia 2019. Sau đó, cô đã được thăng chức Á hậu 1 khi chủ nhân thực sự, Laura Olascuaga của Bolívar từ bỏ vị trí Á hậu 1, do đó Alejandra được đảm nhận danh hiệu Hoa hậu Quốc tế Colombia 2019. Alejandra đại diện cho Colombia tại Hoa hậu Quốc tế 2019, cuộc thi được tổ chức vào cuối năm 2019 và dừng chân ở vị trí Á hậu 3.

Các cuộc thi

Hoa hậu Colombia 2019
Alejandra đại diện cho Cục Atlántico tại cuộc thi sắc đẹp quốc gia, Hoa hậu Colombia 2019 được tổ chức vào ngày 12 tháng 11 năm 2018, nơi cô trở thành Á hậu 2. Sau đó, cô được thăng hạng lên Á hậu 1 khi chủ nhân thực sự, Laura Olascuaga của Bolívar từ bỏ vị trí Á hậu 1 và kể từ khi người giữ chức Á hậu 1 tại cuộc thi Hoa hậu Colombia cũng được đảm nhận danh hiệu Hoa hậu Quốc tế Colombia, Alejandra được trao danh hiệu Hoa hậu Quốc tế Colombia 2019.

Hoa hậu quốc tế 2019
Alejandra  đại diện cho Colombia tại cuộc thi Hoa hậu Quốc tế 2019. Cô đã giành được danh hiệu á hậu 3 cùng với sự đăng quang ngôi vị hoa hậu của Sireethorn Leearamwat đến từ Thái Lan.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức của Hoa hậu Colombia

Nữ người mẫu Colombia
Sinh năm 1998
Nhân vật còn sống
Hoa hậu
Hoa hậu Colombia
Hoa hậu Quốc tế 2019


title: Plecoptera subpallida

text:
Plecoptera subpallida là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Plecoptera


title: Ogmodera sudanica

text:
Ogmodera sudanica là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Ogmodera


title: Synchiropus sechellensis

text:
Synchiropus sechellensis là một loài cá biển thuộc chi Cá đàn lia gai (Synchiropus) trong họ Cá đàn lia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1908.

Từ nguyên
Danh pháp khoa học của loài cá này, sechellensis, được đặt theo tên của nơi đầu tiên tìm thấy nó, quần đảo Seychelles.

Phân bố và môi trường sống
S. sechellensis có phạm vi phân bố rải rác ở vùng biển Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Loài cá này được tìm thấy ở các vị trí sau: vịnh Aden, ngoài khơi Somalia; Seychelles; Maldives; quần đảo Chesterfield; và New Caledonia. S. sechellensis sau đó đã được ghi nhận thêm tại Địa Trung Hải, được cho là đã di cư vào biển nội hải này theo kênh đào Suez. Chúng sống ở độ sâu khoảng từ 34 đến 68 m.

Mô tả
Mẫu vật lớn nhất của S. sechellensis có chiều dài cơ thể được ghi nhận là 3,8 cm.

Chú thích

S
Cá Somalia
Cá Nouvelle-Calédonie
Cá Địa Trung Hải
Động vật được mô tả năm 1908


title: Seki Kazuyoshi

text:
Kazuyoshi Seki (sinh ngày 18 tháng 7 năm 1973) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Kazuyoshi Seki đã từng chơi cho Verdy Kawasaki.

Tham khảo

Sinh năm 1973
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá Tokyo Verdy


title: Dòng thời gian của đại dịch COVID-19 tháng 1 năm 2020

text:
Đây là dòng thời gian các sự kiện chính vào tháng 1 năm 2020 của đại dịch COVID-19, gây ra bởi SARS-CoV-2, lần đầu tiên được phát hiện ở Vũ Hán, Trung Quốc.

Dòng thời gian đại dịch
nhỏ|Đồ thị dạng bán logarit trên đã chứng minh được rằng các ca nhiễm mới và số người tử vong trong mùa dịch này thuộc pha tăng trưởng (exponential phase).

1 tháng 1 năm 2020
Ngày 1 tháng 1 năm 2020, khu chợ cá và động vật ở Vũ Hán bị nghi ngờ có liên quan đến các trường hợp viêm phổi bị đóng cửa để làm sạch và khử trùng.

2 tháng 1
41 bệnh nhân nhập viện được xác nhận từ phòng thí nghiệm ở Vũ Hán là do nhiễm trùng 2019-nCoV. 27 (66%) bệnh nhân đã tiếp xúc trực tiếp với chợ bán buôn hải sản Hồ Nam.

5 tháng 1
Ngày 5 tháng 1 năm 2020, các nghiên cứu ban đầu về nguyên nhân gây viêm phổi loại trừ khả năng cúm theo mùa, SARS, MERS và cúm gia cầm. Có 59 trường hợp bị nghi ngờ, bảy trong tình trạng nguy kịch. Tất cả đều được cách ly và các trường hợp có tiếp xúc bắt đầu được theo dõi. Tại thời điểm này, không có báo cáo về bất kì trường hợp nào lây truyền từ người sang người giữa các nhân viên y tế.

9 tháng 1
Ngày 9 tháng 1 năm 2020, WHO xác nhận rằng một loại coronavirus mới được phân lập từ một người nhập viện. Cùng ngày, Trung tâm phòng chống dịch bệnh châu Âu đăng tải đánh giá rủi ro đầu tiên. WHO cũng báo cáo rằng các nhà chức trách Trung Quốc đã hành động nhanh chóng, xác định loại coronavirus mới trong vài tuần kể từ khi bắt đầu bùng phát, với tổng số người được xét nghiệm dương tính là 41. Trường hợp tử vong đầu tiên do virus xảy ra ở một người đàn ông 61 tuổi, là khách hàng thường xuyên của chợ. Ông bị bệnh gan mạn tính và qua đời vì suy tim và viêm phổi. Vụ việc được báo cáo tại Trung Quốc bởi Ủy ban Y tế thông qua phương tiện truyền thông Trung Quốc vào ngày 11 tháng 1.

10 tháng 1
Ngày 10 tháng 1 năm 2020, dữ liệu giải trình tự gen của coronavirus Vũ Hán được phân lập, một loại virus thuộc cùng họ với coronavirus SARS, được đăng trên Virological.org bởi các nhà nghiên cứu từ Đại học Phục Đán, Thượng Hải. Thêm ba trình tự từ Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Trung Quốc, một từ Học viện Khoa học Y tế Trung Quốc và một từ Bệnh viện Jinyintan ở Vũ Hán được đăng lên cổng thông tin GISAID. Cùng ngày, PHE ban hành hướng dẫn của họ.

11–13 tháng 1
Ngày 11 tháng 1 năm 2020, Trung Quốc theo dõi hơn 700 trường hợp tiếp xúc với 41 ca được xác nhận, bao gồm hơn 400 nhân viên y tế, không có trường hợp mới nào được báo cáo tại Trung Quốc kể từ ngày 5 tháng 1. WHO công bố hướng dẫn ban đầu về tư vấn du lịch, thử nghiệm trong phòng thí nghiệm và điều tra y tế.

Ngày 13 tháng 1 năm 2020, CDC thông báo rằng bộ gen đã được đăng trên cơ sở dữ liệu trình tự gen GenBank của NIH. Cùng ngày, Thái Lan chứng kiến trường hợp được xác nhận nhiễm 2019-nCoV đầu tiên, cũng là trường hợp đầu tiên bên ngoài Trung Quốc. Một người phụ nữ 61 tuổi đến từ Vũ Hán bị lây nhiễm, bà chưa bao giờ đến Chợ hải sản Hoa Nam, nhưng được ghi nhận là đã đến các chợ khác. Bà đến Băng Cốc vào ngày 8 tháng 1.

14–15 tháng 1
Ngày 14 tháng 1 năm 2020, hai trong số 41 trường hợp được xác nhận tại Vũ Hán được báo cáo là một cặp vợ chồng, làm gia tăng khả năng lây truyền từ người sang người.

Ngày 15 tháng 1 năm 2020, ca tử vong thứ hai xảy ra với một người đàn ông 69 tuổi ở Trung Quốc. WHO công bố một biên bản về thử nghiệm chẩn đoán cho 2019-nCoV, được phát triển bởi một nhóm nghiên cứu virus học từ Bệnh viện Charité.

16–17 tháng 1
Ngày 16 tháng 1 năm 2020, Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản cảnh báo với WHO rằng có một nam thanh niên Trung Quốc 30 tuổi dương tính với 2019-nCoV trong thời gian nằm viện từ ngày 10 đến 15 tháng 1. Anh chưa bao giờ đến Chợ hải sản Hoa Nam, nhưng có thể đã tiếp xúc gần với một người bị lây nhiễm ở Vũ Hán.

Ngày 17 tháng 1 năm 2020, Thái Lan báo cáo trường hợp được xác nhận thứ hai ở quốc gia này là một phụ nữ 74 tuổi trên chuyến bay từ Vũ Hán đến Băng Cốc. Số ca được xác nhận trong phòng thí nghiệm ở Trung Quốc lên đến 45.

18–19 tháng 1
Ngày 18 tháng 1 năm 2020, Trung Quốc báo cáo thêm 17 trường hợp được xác nhận trong phòng thí nghiệm, với ba trường hợp trong tình trạng nguy kịch. Tổng số trường hợp được xác nhận ở quốc gia này tăng lên 62, độ tuổi từ 30 đến 79, trong đó 19 trường hợp được xuất viện và tám trường hợp vẫn còn nguy kịch.

Ngày 19 tháng 1 năm 2020, các trường hợp được xác nhận đầu tiên được báo cáo ở Trung Quốc, bên ngoài Vũ Hán, một ở tỉnh Quảng Đông ở phía Nam và hai ở Bắc Kinh. Vũ Hán báo cáo 136 trường hợp được xác nhận thêm trong phòng thí nghiệm, nâng tổng số ca được xác nhận trong phòng thí nghiệm ở Trung Quốc lên 201. Một trường hợp tử vong mới cũng được báo cáo ở Vũ Hán, nâng tổng số ca tử vong ở quốc gia này lên 3.

20 tháng 1
Ngày 20 tháng 1 năm 2020, Hàn Quốc báo cáo xác nhận trường hợp đầu tiên tại đây. Bắc Kinh và Quảng Đông lần lượt báo cáo thêm 3 và 13 trường hợp được xác nhận trong phòng thí nghiệm. Thượng Hải xác nhận trường hợp đầu tiên, nâng tổng số ca được xác nhận trong phòng thí nghiệm ở Trung Quốc lên 218. Nhóm điều tra từ Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc xác nhận rằng coronavirus có thể lây truyền từ người sang người. Ít nhất hai người sống xa Vũ Hán hàng trăm dặm đã bị nhiễm.

Bản báo cáo tình trạng nhiễm bệnh của WHO thứ 1: toàn cầu 282 xác nhận, 6 người chết, 4 nước có người bệnh.

21 tháng 1
Ngày 21 tháng 1 năm 2020, WHO tuyên bố sẽ tổ chức một cuộc họp khẩn cấp về chủng virus mới vào ngày hôm sau để xác định xem virus này có phải là "tình trạng khẩn cấp với sức khỏe cộng đồng được quốc tế quan tâm" hay không.

Một số địa điểm mới ở Trung Quốc báo cáo xác nhận nhiều trường hợp. Tỉnh Chiết Giang và thành phố Thiên Tân lần lượt báo cáo 5 và 2 trường hợp được xác nhận trong phòng thí nghiệm. Quảng Đông báo cáo thêm 3 trường hợp. Thượng Hải và tỉnh Hà Nam lần lượt báo cáo thêm 4 và 1 trường hợp. Tỉnh Tứ Xuyên báo cáo 1 và thành phố Trùng Khánh báo cáo 5 trường hợp. Sơn Đông, Hồ Nam và Vân Nam đều báo cáo một trường hợp. Giang Tây báo cáo 2 trường hợp. Tổng số trường hợp được xác nhận trong phòng thí nghiệm ở Trung Quốc tăng lên đến 312 và số người chết là 6.

15 trường hợp nhân viên y tế bị lây nhiễm ở Vũ Hán được báo cáo.

Các trường hợp mới cũng được báo cáo bên ngoài Trung Quốc đại lục. Đài Loan báo cáo xác nhận trường hợp đầu tiên được trong phòng thí nghiệm và bang Washington báo cáo xác nhận trường hợp đầu tiên ở Bắc Mỹ.

Bản báo cáo tình trạng nhiễm bệnh của WHO thứ 2: toàn cầu 314 xác nhận, 6 người chết, 4 nước có người bệnh.

22 tháng 1
Ngày 22 tháng 1 năm 2020, do thiếu thông tin nên Ủy ban khẩn cấp của WHO không thể đạt đồng thuận về việc liệu có nên được phân loại dịch bệnh là Tình trạng Khẩn cấp Y tế Công cộng Quốc tế hay không.

Ma Cao và Hồng Kông báo cáo các trường hợp được xác nhận trong phòng thí nghiệm đầu tiên của hai khu vực này. Bắc Kinh báo cáo xác nhận thêm 5 trường hợp còn Quảng Đông báo cáo xác nhận thêm 9 trường hợp. Thượng Hải báo cáo xác nhận thêm 5 trường hợp trong khi Thiên Tân báo cáo xác nhận thêm 2 trường hợp. Chiết Giang và Giang Tây lần lượt báo cáo xác nhận thêm 5 và 1 trường hợp. Liêu Ninh báo cáo xác nhận 2 trường hợp đầu tiên. Quý Châu, Phúc Kiến, An Huy, Sơn Tây và Ninh Hạ cùng báo cáo xác nhận một trường hợp. Hải Nam báo cáo xác nhận 4 trường hợp. Hồ Nam báo cáo xác nhận thêm 3 trường hợp. Quảng Tây báo cáo xác nhận 2 trường hợp. Tổng cộng, có 571 trường hợp được xác nhận trong phòng thí nghiệm và 17 người chết ở Trung Quốc. Để đáp lại, chính phủ đã tuyên bố kiểm dịch cho đến khi có thông báo mới, hủy các chuyến bay và tàu hỏa đi từ Vũ Hán, và đình chỉ giao thông công cộng ở Vũ Hán, có hiệu lực kể từ 10:00 (02:00 UTC, UTC+08:00) ngày 23 tháng 1.

Thái Lan báo cáo xác nhận thêm 2 trường hợp, nâng tổng số ca được xác nhận trong phòng thí nghiệm ở đây lên 4.

Chiều cùng ngày, Hồng Kông báo cáo xác nhận trường hợp thứ hai trong phòng thí nghiệm.

Bản báo cáo tình trạng nhiễm bệnh của WHO thứ 3: toàn cầu 581 xác nhận, 17 người chết, 5 nước có người bệnh.

23 tháng 1
Ngày 23 tháng 1 năm 2020, Theo AFP, các chuyên gia Trung Quốc sau khi phân tích gen cho rằng virus 2019-nCoV có thể bắt nguồn từ dơi hoặc rắn.

Việt Nam ghi nhận 2 ca dương tính đầu tiên tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là hai cha con người Trung Quốc, mà người cha đi từ Vũ Hán sang Việt Nam thăm con làm việc tại Việt Nam, và đã lây bệnh cho con. Cả hai nhập viện Bệnh viện Chợ Rẫy ngày 22 tháng 1, và được xác nhận dương tính với virus 2019-NcoV một ngày sau đó.

Bản báo cáo tình trạng nhiễm bệnh của WHO thứ 4: toàn cầu 846 xác nhận, 25 người chết, 7 nước có người bệnh.

24 tháng 1
Bảy tỉnh, hai khu tự trị, bốn thành phố ở Hồ Bắc, An Huy, Thiên Tân, Bắc Kinh, Thượng Hải, Trùng Khánh, Tứ Xuyên, Giang Tây, Vân Nam, Shandong, Fujian, Guangxi, and Hebei Sơn Đông, Phúc Kiến, Quảng Tây và Hà Bắc lần lượt tuyên bố đây là trường hợp khẩn cấp sức khỏe cộng đồng cấp 1. Thành phố Kinh Châu bị cách ly, nâng số người bị cách ly ở các thành phố lên 35 triệu người.

Sơn Đông báo cáo xác nhận thêm sáu trường hợp trong phòng thí nghiệm. Hồ Nam báo cáo xác nhận thêm 15 trường hợp. Liêu Ninh báo cáo xác nhận thêm một trường hợp. Phúc Kiến báo cáo xác nhận thêm bốn trường hợp. An Huy báo cáo xác nhận thêm sáu trường hợp. Ninh Hạ báo cáo xác nhận thêm một trường hợp. Thượng Hải báo cáo xác nhận thêm 13 trường hợp, nâng tổng số lên tới 33.

Nhật Bản, Hàn Quốc và Hoa Kỳ đều xác nhận trường hợp thứ hai ở mỗi quốc gia. Singapore xác nhận trường hợp thứ hai và thứ ba. Thái Lan xác nhận trường hợp thứ năm. Hồng Kông xác nhận thêm ba trường hợp, nâng tổng số lên năm. Nepal xác nhận trường hợp đầu tiên ở một sinh viên trở về từ Vũ Hán.

Pháp báo cáo xác nhận ba trường hợp đầu tiên, cũng là những ca đầu tiên ở Liên minh châu Âu (EU). Bộ trưởng Y tế Pháp Agnès Buzyn tuyên bố rằng có khả năng sẽ phát sinh các trường hợp khác ở quốc gia này.

WHO ghi nhận tại Việt Nam, trường hợp lây bệnh từ người sang người đầu tiên bên ngoài Trung Quốc.

Tất cả 70.000 rạp chiếu phim cùng nhiều địa điểm du lịch trên khắp Trung Quốc, bao gồm Ngũ Đài sơn, Bình Dao, Nhạn Môn quan, Hồ Huyền Vũ, núi Thê Hà, Bảo tàng thảm sát Nam Kinh, Nhà tưởng niệm Tôn Trung Sơn, Tháp Quảng Châu, Cổ Lãng Tự, Dự viên, Disneyland Thượng Hải, Tây Hồ và Cố Cung bị đóng cửa cho đến khi có thông báo mới. Starbucks và McDonald's đình chỉ một số hoạt động tại Trung Quốc.

Chính phủ Bắc Kinh và Thượng Hải "kêu gọi cư dân ở các khu vực bùng phát coronavirus về và ở nhà trong 14 ngày để ngăn chặn sự lây lan của virus."

Các nhà nghiên cứu Trung Quốc chỉ ra rằng người bệnh có thể không có triệu chứng trong vài ngày khi coronavirus đang ủ bệnh, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng truyền nhiễm mà không có dấu hiệu báo trước.

Bản báo cáo tình trạng nhiễm bệnh của WHO thứ 5: toàn cầu 1.320 xác nhận, 40 người chết, 10 nước có người bệnh.

25 tháng 1

Cấp cứu sức khỏe cấp 1 đã được tuyên bố tại 10 tỉnh và ba khu tự trị của Giang Tô, Hainan, Xinjiang, Heilongjiang, Henan, Gansu, Liaoning, Shanxi, Shaanxi, Qinghai, Jilin, Ningxia, và Nội Mông, theo thứ tự thời gian. Nó hiện đang có hiệu lực trong tất cả 30 trong số 31 đơn vị cấp tỉnh ở Trung Quốc đại lục với các trường hợp được báo cáo, ngoại lệ là Tây Tạng. Úc đã xác nhận 4 trường hợp đầu tiên, một ở Victoria và ba ở New South Wales. Malaysia đã báo cáo 3 trường hợp đầu tiên tại Johor Bahru, và trường hợp thứ 4 sau đó. Nhật Bản đã xác nhận trường hợp thứ ba của mình. Canada xác nhận trường hợp đầu tiên ở Toronto. Thái Lan đã thêm 2 trường hợp mới với tổng số 7. Singapore xác nhận trường hợp thứ tư của họ.

Một bác sĩ 62 tuổi đã chết ở tỉnh Hồ Bắc do coronavirus.

Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc đã cử 1.230 nhân viên y tế chia làm sáu nhóm đến Thành phố Vũ Hán, trung tâm tỉnh Hồ Bắc của Trung Quốc, để chống lại sự bùng phát coronavirus mới trong khu vực. Kể từ ngày 25 tháng 1, ba trong số sáu nhóm bắt đầu công việc của họ trong khu vực bị nhiễm virus. Truyền thông địa phương trước đó tường thuật rằng 450 nhân viên y tế quân sự cũng đã có mặt trong thành phố để hỗ trợ. Vũ Hán tuyên bố xây dựng một bệnh viện chuyên khoa cấp cứu thứ hai, được đặt tên là Bệnh viện Leishenshan, với sức chứa theo kế hoạch là 1.300 giường, sẽ được sử dụng trong nửa tháng tới.

Bắc Kinh tuyên bố sẽ dừng tất cả các dịch vụ xe buýt và xe lửa liên tỉnh bắt đầu từ ngày 26 tháng 1.

Bộ Chính trị của Đảng Cộng sản Trung Quốc đã họp để thảo luận về phòng chống và kiểm soát coronavirus mới. Tập Cận Bình, Tổng thư ký Ủy ban Trung ương CPC, tuyên bố rằng đất nước đang phải đối mặt với "tình trạng nghiêm trọng" khi số người nhiễm bệnh đang gia tăng.

Một người Trung Quốc và một người Sri Lanka bị nghi nhiễm trùng đã được đưa vào bệnh viện ở Sri Lanka.

26 tháng 1

Nhóm hàng đầu về phòng ngừa và kiểm soát sự bùng phát coronavirus mới được thành lập, dẫn đầu là Thủ tướng Trung Quốc Li Keqiang. Nhóm hàng đầu đã quyết định kéo dài kỳ nghỉ lễ hội mùa xuân để ngăn chặn sự bùng phát của coronavirus.

Thượng Hải báo cáo cái chết đầu tiên tại thành phố này, một người đàn ông 88 tuổi.

Hoa Kỳ xác nhận các trường hợp thứ 3, thứ 4 và thứ 5: hai ở California  và một ở Arizona. Macau xác nhận 3 trường hợp bổ sung, nâng tổng số lên 5. Hồng Kông đã xác nhận trường hợp thứ 6, thứ 7 và thứ 8 của mình. Thái Lan đã xác nhận trường hợp thứ 8 của mình. Năm bệnh nhân đầu tiên đã được xuất viện. Có 39 trường hợp nghi ngờ khác đang chờ xác nhận.

Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Trung Quốc (CCDC) đã bắt đầu phát triển vắc-xin chống lại coronavirus, một quan chức của trung tâm cho biết vào Chủ nhật.

Các quan chức y tế tại Bờ Biển Ngà đang đối phó với một trường hợp nghi ngờ nhiễm coronavirus, Bộ Y tế nước này cho biết.

27 tháng 1
Thủ tướng Trung Quốc Li Keqiang đến thăm Vũ Hán, tâm điểm của sự bùng phát virus, để chỉ đạo công tác phòng chống dịch bệnh.

Bộ Tài chính Trung Quốc và Ủy ban Y tế Quốc gia bỏ thêm 60,33 tỷ nhân dân tệ (8,74 tỷ USD) để giúp trị bệnh coronavirus.

Vũ Hán đình chỉ thị thực, dịch vụ hộ chiếu cho công dân Trung Quốc cho đến ngày 30 tháng 1.

Chính phủ Thượng Hải cho biết các công ty trong thành phố không được phép tiếp tục hoạt động trước ngày 9 tháng 2. Công ty công nghệ Trung Quốc Tencent yêu cầu nhân viên làm việc tại nhà cho đến ngày 7 tháng 2 do coronavirus.

Canada đã báo cáo trường hợp được xác nhận đầu tiên và một trường hợp nghi vấn khác. Các quan chức y tế đã xác nhận trường hợp thứ năm của coronavirus tại Úc và thêm 5 vụ nghi ngờ. Bộ Y tế Sri Lanka xác nhận trường hợp đầu tiên của coronavirus, một phụ nữ Trung Quốc 43 tuổi. [9] Campuchia xác nhận trường hợp nhiễm virus đầu tiên, một người đàn ông Trung Quốc đi cùng gia đình tới Sihanoukville. Singapore xác nhận trường hợp thứ 5, một công dân Trung Quốc 56 tuổi đến từ Vũ Hán vào ngày 18 tháng 1.

Đức xác nhận trường hợp đầu tiên ở Bavaria, một trường hợp lây truyền trong nước từ một nữ đồng nghiệp tới từ Shanghai. Đài Loan báo cáo trường hợp đầu tiên truyền coronavirus trong nước.

Bắc Kinh báo cáo cái chết đầu tiên do coronavirus.

Ba trường hợp nghi ngờ mới ở Áo; các trường hợp nghi ngờ trước đây được xét nghiệm âm tính. Viện 'Matei Balș' báo cáo trường hợp đầu tiên có thể xảy ra ở Romania. Ecuador đã báo cáo một trường hợp nghi ngờ nhiễm coronavirus, một công dân Trung Quốc đến từ Hồng Kông. Chính quyền Fiji đang giữ 6 du khách Trung Quốc cách ly ở Nadi để đề phòng sau khi họ không được vào Samoa do các yêu cầu kiểm dịch của Samoa đã được thực hiện hôm thứ Sáu. Các yêu cầu kiểm dịch, được áp đặt sau cuộc họp Nội các khẩn cấp, buộc bất kỳ ai ở Trung Quốc phải "tự cách ly" ở một quốc gia không có coronavirus trong 14 ngày. Tại Ba Lan, 2 đứa trẻ được đưa vào bệnh viện Kraków vì nghi ngờ về coronavirus. Ở Mông Cổ, một bé gái 14 tuổi đang học tập tại Trung Quốc đã bị ốm với một trường hợp nghi ngờ là viêm phổi và viêm thanh quản. Cô ấy đã chết trong cùng một ngày. Các nhà chức trách y tế đã lấy một mẫu từ cô gái đã chết để được phân tích tại Trung tâm quốc gia về các bệnh truyền nhiễm ở Ulaanbaatar. Hai sinh viên Mông Cổ trở về từ Đài Loan đến sân bay quốc tế Chinggis Khaan đã xuất hiện các triệu chứng sốt cao và nhiệt độ tăng cao và được đưa vào kiểm dịch sau khi hạ cánh ở Mông Cổ. Ở Samoa, 2 người đàn ông bị cách ly vì lo sợ truyền bệnh coronavirus.

Thị trưởng Vũ Hán thừa nhận những lời chỉ trích về cách xử lý khủng hoảng của ông, thừa nhận rằng thông tin không được công bố đủ nhanh chóng. Ông nói rằng ông sẽ từ chức nếu điều đó giúp ích cho dư luận nhưng chỉ ra chính quyền địa phương có nghĩa vụ phải xin phép trước khi tiết lộ đầy đủ thông tin về virus và phản ứng của họ sau này đã trở nên "cứng rắn hơn những nơi khác".

Đường Sơn đình chỉ quá cảnh công cộng để ngăn chặn sự lây lan của coronavirus.

29 tháng 1
Tây Tạng báo cáo trường hợp nghi ngờ đầu tiên của mình từ ngày hôm trước, và sau đó tuyên bố tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cấp 1 vào buổi tối. Cấp cứu sức khỏe cấp 1 hiện đang có hiệu lực trên khắp Trung Quốc đại lục, và tất cả 31 đơn vị cấp tỉnh đã báo cáo các trường hợp nghi ngờ.

UAE xác nhận trường hợp đầu tiên. Ngay sau đó, hãng tin Emirates đã xác nhận 4 người trong một gia đình Trung Quốc bị nhiễm bệnh.

Singapore xác nhận thêm 3 trường hợp nhiễm virus, đưa tổng số người mắc bệnh lên 10 trường hợp.

30 tháng 1
Chiều ngày 30 tháng 1, Bộ Y tế Việt Nam đã xác nhận có thêm 3 người Việt dương tính với coronavirus, trong đó có 2 ca ở Hà Nội và 1 ca ở Thanh Hóa, lên tổng số là 5. Họ là những người trở về nước từ Vũ Hán.

Ấn Độ xác nhận trường hợp nhiễm coronavirus đầu tiên ở một sinh viên đã trở về từ Đại học Vũ Hán ở bang Kerala. Philippines xác nhận trường hợp nhiễm coronavirus đầu tiên ở một phụ nữ quốc tịch Trung Quốc đã đến Manila qua Hồng Kông vào ngày 21 tháng 1. Malaysia xác nhận thêm 1 trường hợp nữa, nâng tổng số lên thành 8. Singapore xác nhận thêm 3 trường hợp nữa, nâng tổng số lên là 13. Hàn Quốc xác nhận thêm 2 trường hợp nữa, với một trong số đó là trường hợp lây truyền từ người sang người đầu tiên ở đó. Pháp xác nhận trường hợp thứ sáu của mình.

Hoa Kỳ xác nhận trường hợp thứ 6, vợ / chồng của một bệnh nhân khác ở Chicago. Đây là trường hợp đầu tiên được xác nhận lây truyền từ người sang người ở Hoa Kỳ.

Thành ủy Đảng Cộng sản Huanggang tuyên bố sa thải giám đốc y tế của họ, Tang Zhihong.

Tổng số trường hợp nhiễm bệnh được ghi nhận tính đến sáng ngày 30 tháng 1 là 7.711 trường hợp, hơn 12.000 trường hợp khác bị nghi nhiễm và 170 trường hợp đã tử vong.

31 tháng 1
Anh Quốc và Nga công bố có những bệnh nhân virus corona đầu tiên. Ở Anh là 2 người.

Thái Lan xác nhận có thêm 5 vụ, trong đó một tài xế taxi địa phương bị truyền nhiễm từ người sang người, tổng cộng là 19.

Thụy Điển cũng đã xuất hiện trường hợp đầu tiên.

Phản ứng và các biện pháp bên ngoài Trung Hoa lục địa

3 tháng 1
Ngày 3 tháng 1 năm 2020, Thái Lan bắt đầu khám sàng lọc hành khách đến từ Vũ Hán tại bốn sân bay khác nhau. Cùng ngày, Singapore bắt đầu khám sàng lọc hành khách tại Sân bay Changi.

6 tháng 1
Ngày 6 tháng 1 năm 2020, Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) khuyến nghị nên rửa tay và tránh động vật, chợ bán thịt động vật và tiếp xúc với những người có dấu hiệu bị bệnh nếu đi du lịch đến Vũ Hán.

28 tháng 1

Philippines đình chỉ cấp thị thực vào nước cho những người mang quốc tịch Trung Quốc.

Singapore tuyên bố đình chỉ từ ngày 29 tháng 1, 12 giờ tối nhập cảnh hoặc quá cảnh đối với tất cả du khách có lịch sử du lịch Hồ Bắc trong vòng 14 ngày qua hoặc người mang hộ chiếu Trung Quốc được cấp tại Hồ Bắc.

Hồng Kông tạm thời đóng cửa bốn cảng với Đại lục. Lâm Trịnh Nguyệt Nga, đặc khu trưởng Hồng Kông, tuyên bố dịch vụ đường sắt cao tốc giữa Hồng Kông và Trung Quốc đại lục sẽ bị đình chỉ bắt đầu từ ngày 30 tháng 1 và tất cả các dịch vụ phà xuyên biên giới cũng sẽ bị đình chỉ trong nỗ lực ngăn chặn sự lây lan của coronavirus. Ngoài ra, các chuyến bay từ Trung Quốc đại lục sẽ bị cắt giảm một nửa, các dịch vụ xe buýt xuyên biên giới giảm và chính phủ Hồng Kông đang yêu cầu tất cả nhân viên của mình (trừ những người cung cấp dịch vụ thiết yếu hoặc khẩn cấp) làm việc tại nhà. Trong một cuộc họp báo sau đó, Carrie Lam nói rằng các trạm kiểm soát biên giới Man Kam To và Sha Tau Kok sẽ bị đóng cửa.

Thái Lan bắt đầu, có hiệu lực ngay lập tức, đo thân nhiệt tất cả khách du lịch từ Trung Quốc.

Bộ Ngoại giao Anh cảnh báo người Anh không nên đi du lịch đến Trung Quốc đại lục, trừ khi hành trình của họ là cần thiết.

Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh (Hoa Kỳ) tuyên bố họ đang tăng cường nhân sự tại 20 sân bay Mỹ có cơ sở cách ly.

29 tháng 1
Chính phủ Papua New Guinea cấm tất cả du khách từ các nước châu Á vào. Ngoài ra, nó đã ra lệnh đóng cửa biên giới với Indonesia vì nCoV. Lệnh có hiệu lực từ ngày 30 tháng 1.
 Palau và Vanuatu tạm thời đình chỉ các chuyến bay từ Trung Quốc, Ma Cao và Hồng Kông cho đến cuối tháng Hai, và cũng hạn chế các công việc ngoại giao đến những địa điểm đó. Liên bang Micronesia đang xem xét các biện pháp tương tự. British Airways hủy tất cả các chuyến bay đến và đi từ Trung Quốc đại lục.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thông báo rằng tổng giám đốc của họ đã quyết định tái triệu tập ủy ban khẩn cấp quy định y tế quốc tế của họ vào ngày 30 tháng 1 để xem xét lại việc tuyên bố tình trạng khẩn cấp về sức khỏe toàn cầu, về mặt kỹ thuật là một trường hợp khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng (PHEIC). Việc tái triệu tập là do "chủ yếu dựa trên bằng chứng về số vụ việc gia tăng, lây truyền từ người sang người bên ngoài Trung Quốc và sự phát triển tiếp theo của việc truyền bệnh."  Cuộc họp của ủy ban dự kiến bắt đầu lúc 13:30 Giờ Geneva.

Chính phủ Canada đã ban hành một lời khuyên du lịch để tránh việc du lịch không cần thiết đến Trung Quốc do việc áp dụng các hạn chế du lịch và kiểm dịch tại các vùng của đất nước nhằm hạn chế sự lây lan của coronavirus mới. Chính phủ Canada cũng ban hành một tư vấn du lịch khu vực để tránh tất cả các chuyến đi đến tỉnh Hồ Bắc, bao gồm các thành phố Vũ Hán, Hoàng Cương và E Châu, do việc áp dụng các hạn chế đi lại khắt khe. Cùng ngày, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao François-Philippe Champagne tuyên bố rằng một chiếc máy bay sẽ được gửi tới để hồi hương người Canada từ các khu vực bị ảnh hưởng bởi coronavirus mới ở Trung Quốc. Vì các tư vấn du lịch do chính phủ Canada ban hành, Air Canada đình chỉ tất cả các chuyến bay trực tiếp đến Trung Quốc cho đến ít nhất 29 tháng 2.

30 tháng 1
Singapore thông báo, mỗi hộ gia đình sẽ được phát bốn khẩu trang bắt đầu từ ngày 1 tháng 2.

Air France và KLM hủy tất cả các chuyến bay đến Trung Quốc đại lục cho đến ngày 9 tháng 2.

Đảo ngược hai quyết định trước đó sau các cuộc họp của ủy ban khẩn cấp vào tuần trước, tổng giám đốc WHO tuyên bố dịch coronavirus là một trường hợp khẩn cấp về y tế công cộng được quốc tế quan tâm (PHEIC).]

6 ngàn người đã bị cách ly trên tàu du lịch Ý khi các cuộc thử nghiệm được thực hiện đối với hai hành khách Trung Quốc nghi ngờ có coronavirus, người phát ngôn của công ty du lịch Costa Crociere cho biết.

31 tháng 1
Nhà cầm quyền Nga loan báo đóng cửa biên giới với Trung Quốc được gia hạn tới ít nhất ngày 1 tháng 3.

Nhà cầm quyền Quảng Tây và Lạng Sơn tuyên bố đóng cửa biên giới từ 31 tháng 1 tới 8 tháng 2.

Macau loan báo hoãn cho học sinh đi học trở lại.

Singapore đóng cửa không cho du khách Trung Quốc vào để ngăn ngừa sư lan truyền coronavirus.

Hồng Kông gia hạn ngày lễ cho tới ngày 2 tháng 3, và yêu cầu tất cả các du khách đã tới tỉnh Hồ Bắc hãy tự cách ly 14 ngày. Tất cả các nhân viên chính phủ có thể làm việc tại nhà cho tới ngày 9 tháng 2.

Hãng hàng không Ba Lan LOT hủy bỏ tất cả các chuyến bay tới Bắc Kinh cho tới ngày 9 tháng 2.

Ý tuyên bố tình trang khẩn cấp, là nước châu Âu đầu tiên làm vậy, và cung cấp trước hết 5 triệu Euro để đối phó với virus.

Delta Airlines hủy bỏ tất cả các chuyến bay tới Trung Quốc. Sau đó American Airlines cũng ngưng tất cả các chuyến bay tới nước này. Sau đó là United Airlines, ngoại trừ từ San Francisco sang Hồng Kông.

Tham khảo

Dòng thời gian của đại dịch COVID-19
Sự kiện tháng 1 năm 2020


title: Pinocchio (Danger)

text:
"Pinocchio (Danger)" (피노키오; Pinokio) là một bài hát và single đầu tiên bởi nhóm f(x) từ album phòng thu đầu tiên Pinocchio. Bài hát phát hành dưới dạng nhạc số vào ngày 17 tháng 4 năm 2011 qua các trang web bởi nhà phân phối và hãng thu âm S.M. Entertainment. Kèm với đó là MV phát hành từ YouTube vào ngày 19 tháng 4 năm 2011.

MV
Teaser cho MV  cho bài hát được phát hành vào ngày 14 tháng 4 năm 2011 và MV đầy đủ được phát hành vào ngày 19 tháng 4 năm 2011 thông qua YouTube.

Vũ đạo của bài hát được biên đạo bởi Jillian Meyers, đây là lần đầu tiên làm việc với f(x) và sẽ hợp tác trở lại trong các single như Electric Shock và Rum Pum Pum Pum. MV gồm có 2 cảnh nhảy, cảnh thứ nhất với một bức tường màu trắng được gắn những đồ vật xung quanh như là chạm khắc, những khối hình tam giác và những mô hình xoay trên tường và trên sàn nhà, một phông nền màu trắng với những hình xoáy màu đen. Trưởng nhóm Victoria trong phông nền màu cam với những chiếc hộp khác nhau, Amber trong phông nền màu trắng với những hình vẽ màu đen trên phông nền, Luna trong phòng màu đỏ với sàn màu đỏ, Sulli trong phông nền hình lục giác màu xanh và phông nền màu hồng và Krystal trong phông nền màu xanh tại một góc tam giác. Xuyên suốt MV, các thành viên đã thể hiện vũ đạo,.

Quảng bá

f(x) lần đầu trình diễn trực tiếp trên sân khấu về bài hát thông qua Music Bank vào ngày 22 tháng 4 năm 2011. Bài hát "Gangsta Boy" cũng được chọn là phần trình diễn trở lại đặc biệt. "Pinocchio (Danger)" đã giành tổng cộng 8 giải trên các chương trình âm nhạc: 3 chiếc cup trên Inkigayo, 3 chiếc trên M! Countdown và 2 chiếc trên Music Bank, chiến thắng lần đầu tiên vào ngày 29 tháng 4 tại Music Bank. Quảng bá cho "Pinocchio (Danger) và album kết thúc vào ngày 29 tháng 5 năm 2011.

Bảng xếp hạng

Tham khảo

Liên kết ngoài
 f(x) - trang chính thức
 SM Entertainment - trang chính thức
 "Pinocchio (Danger)" MV

Đĩa đơn năm 2011
Bài hát nhạc dance-pop
Bài hát tiếng Triều Tiên
Đĩa đơn của SM Entertainment


title: Esta TerBlanche

text:
Esta TerBlanche (sinh ngày 7 tháng 1 năm 1973) là một nữ diễn viên Nam Phi, cô nổi tiếng với những vai diễn trong các vở Opera xà phòng trên truyền hình ở cả Nam Phi và Hoa Kỳ.

Đầu đời
TerBlanche sinh ra tại Rustenburg, tỉnh Tây Bắc, Nam Phi. Cô là hậu duệ của người Huguenot. Cô lớn lên trong một trang trại động vật (game farm), với khỉ, bò, ngựa, cừu, lợn rừng và elams.

Truyền hình
TerBlanche được trao vương miện Hoa hậu Teen Nam Phi năm 1991, và sau đó tham gia diễn xuất với vai diễn Bienkie Naudé Hartman trong bộ phim Nam Phi Egoli: Place of Gold từ năm 1992 đến 1995. Năm 1995, TerBlanche quyết định không gia hạn hợp đồng với Egoli, thay vào đó, cô theo đuổi con đường sự nghiệp diễn xuất của mình tại Hoa Kỳ.  Trong vòng ba tuần sau khi đến Los Angeles, cô tìm thấy công việc đầu tiên của mình, đóng quảng cáo tóc thương mại. Năm 1997, TerBlanche được chọn vào vai Gillian Andrassy  trên bộ phim truyền hình ban ngày của Mỹ All My Children. Gillian, một công chúa gây rắc rối, đã bị giết vào năm 2001 như TerBlanche yêu cầu để cô quay trở về Nam Phi.

TerBlanche xuất hiện với vai trò khách mời Egoli: Place of Gold năm 2004. Cô cũng tham gia tiếp trên truyền hình Nam Phi và trong các bộ phim, nhưng sau đó quay lại Hoa Kỳ. Năm 2010, cô được tạp chí American Soap Opera Digest phỏng vấn. Cô chia sẻ rằng cô đã ly hôn và đang nghỉ ngơi để tiếp tục sự nghiệp diễn xuất. Cô nói rằng cô đã mở một spa, để khám phá lĩnh vực y tế và chữa bệnh. Trong cuộc phỏng vấn, TerBlanche cũng nhấn mạnh rằng cô đã bắt đầu diễn xuất trở lại và gần đây quay cho một chương trình truyền hình thí điểm tại Nam Phi. Cô cũng bày tỏ quan tâm trở lại All My Children hoặc các chương trình xà phòng khác với lý do All My Children là tốt nhất của cuộc đời cô. Năm 2011, cô  được lên tạp chí People tribute to All My Children . Vào tháng 8 năm 2011, thông báo rằng TerBlanche sẽ tái hiện vai trò của Gillian trong những tuần cuối cùng của chương trình All My Children phát sóng trên truyền hình mạng của Mỹ. TerBlanche đã xuất hiện với vai trò khách mời trên chương trình vào ngày 24 tháng 8 năm 2011.

Những vở cô xuất hiện bao gồm: The Glass Menagerie, Pygmalion, Hear Ye, vàTen Times Worse on Friday. Cô cũng đóng vai chính trong bộ phim, Three Thieves and a Wedding. TerBlanche cũng tham gia dẫn chương trình môi trường 50/50
ở Nam Phi  và chương trình của trẻ em, K-T.V. TerBlanche nổi tiếng ở Nam Phi và đã xuất hiện trên bìa của nhiều tạp chí.

Cuộc sống cá nhân
Ngoài tiếng bản địa Afrikaans,  TerBlanche cũng thành thạo tiếng Anh và tiếng Đức và cô có thể nói được tiếng Pháp, tiếng Ý và tiếng Nga. TerBlanche kết hôn với André Kock năm 1997, đến năm 2008 họ ly dị.

Tham khảo

Sinh năm 1973
Người Afrikaner
Nhân vật còn sống


title: Enicospilus inghami

text:
Enicospilus inghami là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Enicospilus


title: Stefan Lukačević

text:
Stefan Lukačević (; sinh 9 tháng 11 năm 1995) là một tiền vệ bóng đá Montenegro thi đấu cho Metalac Gornji Milanovac.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Stefan Lukačević profile & stats at Football Association of Montenegro

Sinh năm 1995
Nhân vật còn sống
Vận động viên Podgorica
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Montenegro
Cầu thủ bóng đá FK Budućnost Podgorica
Cầu thủ bóng đá FK Metalac Gornji Milanovac


title: Pitthea famulita

text:
Pitthea famulita là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pitthea


title: Anisodes caducaria

text:
Anisodes caducaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

C
C


title: Sybra ochreostictica

text:
Sybra ochreostictica là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Sybra


title: Danone

text:
Danone là trụ sở của một công ty thực phẩm đa quốc gia của Pháp tại Paris. Công ty được niêm yết trên Sàn giao dịch chứng khoán Paris Euronext, nơi nó được đưa vào chỉ số thị trường chứng khoán CAC 40.

Trong những năm qua, công ty đã phát triển xung quanh bốn lĩnh vực: sữa tươi và các sản phẩm từ thực vật, nước đóng chai, dinh dưỡng y tế và dinh dưỡng cho trẻ sơ sinh.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Công ty Pháp
Công ty thành lập năm 1919
Công ty thuộc CAC 40
Công ty đa quốc gia có trụ sở tại Pháp
Nhãn hiệu Pháp


title: Euro Truck Simulator

text:
Euro Truck Simulator (còn được gọi là Big Rig Europe ở Bắc Mỹ) là một trò chơi mô phỏng xe tải năm 2008 được phát triển và phát hành bởi SCS Software, lấy bối cảnh ở Châu Âu. Người chơi có thể lái xe qua một mô tả về châu Âu, thăm các thành phố của nó, nhặt nhiều loại hàng hóa và giao chúng. Hơn 300 000 bản sao của trò chơi đã được bán ở châu Âu. Theo dõi của nó, Euro Truck Simulator 2, đã được phát hành vào năm 2012.

Xe tải

Trò chơi có các mẫu xe tải châu Âu với các dụng cụ làm việc như đèn báo nhấp nháy, đèn cảnh báo nhiệt độ và nhiên liệu thấp, cần gạt nước và đồng hồ đo. Những chiếc xe tải bao gồm Mercedes-Benz Actros (được biết đến với tên gọi Majestic), Renault Magnum (được gọi là Runner), Scania R-series (được gọi là Swift) và Volvo FH16 (được gọi là Valiant).

Phát hành
Phiên bản 1.0 của trò chơi đã được đưa đến các cửa hàng ở Đức vào ngày 6 tháng 8 năm 2008. Ngày phát hành của phiên bản này tại Ba Lan là ngày 20 tháng 8 và tại Anh, ngày 29 tháng 8.

Phiên bản 1.3, với khả năng tương thích DirectX được cải thiện, đã được Excalibur Publishing phát hành tại Anh trên CD và dưới dạng tải xuống trực tuyến, nhưng không có sẵn trên CD từ các nhà xuất bản tương ứng của các quốc gia khác. Phiên bản này đã được mở rộng để bán bao gồm Vương quốc Anh (ở các thành phố London, Manchester và Newcastle), một chiếc phà Dover-Calais, cộng với nhiều con đường ở Đức và Ba Lan.

Tiếp nhận
Trò chơi nói chung được người dùng đón nhận, giữ số điểm 75/100 trên Metacritic, cho biết "đánh giá chung có lợi".

Xem thêm

 German Truck Simulator
 UK Truck Simulator
 Euro Truck Simulator 2

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trò chơi trên Windows
Trò chơi trên macOS
Trò chơi điện tử năm 2008
Bài viết dùng bản mẫu Đánh giá trò chơi điện tử bằng một dạng nền tảng


title: Giải quần vợt Mỹ Mở rộng 1989 – Đơn nữ

text:
Steffi Graf bảo vệ danh hiệu thành công khi đánh bại Martina Navratilova 3–6, 7–5, 6–1 trong trận chung kết giành chức vô địch Đơn nữ tại Giải quần vợt Mỹ Mở rộng 1989.

Đáng chú ý đây là kì Grand Slam cuối cùng của tay vợt 6 lần vô địch Mỹ Mở rộng Chris Evert. Bà thất bại trước Zina Garrison ở tứ kết. Đây là trận tứ kết Grand Slam thứ 54 của bà (trong Grand Slam thứ 56 tham gia), một kỉ lục Kỉ nguyên Mở. Bà vào đến tứ kết trong tất cả 19 giải Mỹ Mở rộng từng tham gia, 17 lần vào bán kết hoặc hơn.

Hạt giống
Các tay vợt xếp hạt giống được liệt kê bên dưới. Steffi Graf là nhà vô địch; các tay vợt khác hiển thị vòng mà họ bị loại.

  Steffi Graf (Champion)
  Martina Navratilova (Runner-up)
  Gabriela Sabatini (Bán kết)
  Chris Evert (Tứ kết)
  Zina Garrison (Bán kết)
  Arantxa Sánchez Vicario (Tứ kết)
  Manuela Maleeva (Tứ kết)
  Helena Suková (Tứ kết)
  Pam Shriver (Vòng một)
  Mary Joe Fernández (Vòng một)
  Jana Novotná (Vòng hai)
  Monica Seles (Vòng bốn)
  Natalia Zvereva (Vòng bốn)
  Katerina Maleeva (Vòng hai)
  Conchita Martínez (Vòng bốn)
  Hana Mandlíková (Vòng ba)

Vòng loại

Kết quả

Key
 Q = Qualifier
 WC = Wild Card
 LL = Lucky Loser
 r. = retired

Chung kết Eight

Earlier rounds

Nhánh 1

Nhánh 2

Nhánh 3

Nhánh 4

Nhánh 5

Nhánh 6

Nhánh 7

Nhánh 8

Tham khảo

Liên kết ngoài
 1989 US Open on ITFtennis.com , nguồn kết quả

Đơn nữ
Giải quần vợt Mỹ Mở rộng theo năm - Đơn nữ
Quần vợt nữ năm 1989
Thể thao nữ Mỹ năm 1989


title: Sericopimpla celebensis

text:
Sericopimpla celebensis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Sericopimpla


title: Neoduma albisparsa

text:
Neoduma albisparsa là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Neoduma


title: Canthidium globulum

text:
Canthidium globulum là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Canthidium


title: Zu Audio

text:
Zu Audio là một nhà sản xuất loa audiophile và cáp được thành lập và có trụ sở tại tại Ogden, Utah.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 https://www.stereophile.com/content/zu-audio-soul-supreme-loudspeaker
 Zu Audio | Home Theater Review
 Zu Audio Essence Loudspeaker (TAS 212)

Nhà sản xuất thiết bị âm thanh Mỹ
Công ty có trụ sở tại Utah
Nhà sản xuất tai nghe
Nhà sản xuất loa
Khởi đầu năm 2000 ở Utah


title: Lâu đài Lietava

text:
Lâu đài Lietava (tiếng Slovakia: Lietava hrad) là tàn tích của một lâu đài thuộc địa phận làng Lietava, vùng Žilina, Slovakia. Lâu đài tọa lạc ở độ cao 635 mét so với mực nước biển. Lâu đài Lietava là một trong những di tích có diện tích lớn nhất (diện tích xây dựng là 1 ha) và được bảo tồn đẹp nhất không chỉ ở Slovakia mà còn ở Trung Âu.

Lịch sử
Lâu đài Lietava được xây dựng trên mỏm đá phía đông của Cao nguyên Súľov vào nửa cuối thế kỷ 13. Lâu đài được một người nào đó trong dòng họ Balaš xây dựng. Matúš Čák tiếp quản lâu đài vào đầu thế kỷ 14, nhưng sau khi ông qua đời vào năm 1321, lâu đài bị quân đội của Vua Karol Róbert chinh phục và trao trả cho gia đình Balaš. Vào cuối thế kỷ 14, lâu đài trở thành tài sản của Vua Sigismund. Sau đó, nhà vua ban tặng lâu đài cho Pavel Kinižim. Vào đầu thế kỷ 16, lâu đài được Mikuláš Kostka mua lại. Từ năm 1698, lâu đài không có người ở và chỉ được sử dụng làm một kho lưu trữ. Tuy nhiên, kho lưu trữ này sau đó được chuyển đến lâu đài Orava trong giai đoạn 1760 - 1770. Kể từ đó, lâu đài Lietava không còn được sử dụng và trùng tu, nên dần rơi vào tình cảnh hoang tàn.

Hiện nay, đây là một trong những lâu đài được du khách ghé thăm nhiều nhất ở Slovakia.

Hình ảnh

Tham khảo

Công trình xây dựng Slovakia
Lâu đài Slovakia


title: Ozarba legrandi

text:
Ozarba legrandi là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ozarba


title: William L. Shirer

text:
William Lawrence Shirer (; 23 tháng 2 năm 1904 – 28 tháng 12 năm 1993) là một nhà báo và phóng viên chiến trường người Mỹ. Ông đã viết cuốn Sự trỗi dậy và suy tàn của Đế chế thứ Ba, nói về lịch sử Đức Quốc xã đã được nhiều người đọc và trích dẫn trong các tác phẩm học thuật trong hơn 50 năm. Ban đầu là phóng viên nước ngoài của tờ Chicago Tribune và hãng tin International News Service, Shirer là phóng viên đầu tiên được Edward R. Murrow thuê làm thành trụ cột của một nhóm phát thanh CBS gồm các nhà báo được biết đến với tên gọi "Murrow's Boys". Ông vốn nổi tiếng với các chương trình phát sóng từ Berlin, từ sự trỗi dậy của chế độ độc tài Đức Quốc xã cho đến năm đầu tiên của Thế chiến II (1940). Nhờ sự trợ giúp từ Murrow, ông đã tổ chức buổi phát sóng tin tức thế giới đầu tiên, một chuẩn mực được các chương trình phát sóng tin tức kế tục.

Shirer đã viết hơn một chục cuốn sách bên cạnh Sự trỗi dậy và suy tàn của Đế chế thứ Ba, bao gồm Nhật ký Berlin (xuất bản năm 1941); Sự sụp đổ của nền Cộng hòa thứ Ba (1969), dựa trên kinh nghiệm sống và làm việc tại Pháp từ năm 1925 đến 1933; và một cuốn tự truyện gồm ba tập, Hành trình Thế kỷ 20 (1976 đến 1990).

Đời tư
Chào đời ở Chicago năm 1904, Shirer theo học tại Trường Trung học Washington và Đại học Coe tại Cedar Rapids, Iowa. Ông tốt nghiệp Coe năm 1925. Làm việc trên đường tới châu Âu trên một chiếc thuyền chở gia súc để nghỉ hè ở đó, ông ở lại châu Âu trong 15 năm.

Ông là phóng viên châu Âu cho tờ Chicago Tribune từ năm 1925 đến 1932, bao gồm Châu Âu, Cận Đông và Ấn Độ. Ở Ấn Độ, ông kết bạn với Mohandas Gandhi. Shirer sống và làm việc ở Pháp trong vài năm bắt đầu từ năm 1925. Ông rời đi vào đầu những năm 1930 nhưng thường xuyên trở lại Paris trong suốt thập kỷ. Ông sống và làm việc tại Đức Quốc xã từ 1934 đến 1940.

Năm 1931, Shirer kết hôn với Theresa ("Tess") Stiberitz, một nhiếp ảnh gia người Áo. Cặp vợ chồng có với nhau hai cô con gái, Eileen ("Inga") và Linda. Shirer và vợ ly dị vào năm 1970. Năm 1972, ông kết hôn với Martha Pelton, cả hai ly dị vào năm 1975. Cuộc hôn nhân thứ ba (và cuối cùng) của ông là với Irina Lugovskaya, một giáo viên lâu năm người Nga tại Đại học Simon's Rock. Shirer và Irina không có con cái.

Shirer dọn sang cư trú tại Lenox, Massachusetts cho tới lúc qua đời.

Những năm trước chiến tranh
Là một nhà báo in và sau đó là phóng viên đài phát thanh của CBS, Shirer đã đề cập đến việc củng cố sự cai trị độc đảng ở Đức Quốc xã bắt đầu vào năm 1933. Shirer đưa tin về chiến thắng thời bình của Adolf Hitler như sự kiện Saarland trở về nước Đức và tái vũ trang Rhineland.

Shirer được thuê vào năm 1934 cho văn phòng đại diện Universal Service ở Berlin, một trong hai hãng thông tấn của William Randolph Hearst. Trong quyển Nhật ký Berlin, Shirer đã mô tả động thái này, trong một cách chơi chữ xấu tự xưng, như đi từ "xấu xa cho đến Hearst". Khi Universal Service cuốn gói vào tháng 8 năm 1937, Shirer lần đầu tiên được đưa lên làm người thứ hai bởi hãng thông tấn khác của Hearst, International News Service, rồi lại bị sa thải vài tuần sau.

Vào ngày mà Shirer nhận được thông báo hai tuần từ INS, ông nhận được một bức điện báo từ Edward R. Murrow, quản lý châu Âu của Columbia Broadcasting System, đề nghị hai người gặp nhau. Trong cuộc gặp mặt của họ vài ngày sau tại Berlin, Murrow nói rằng ông không thể bao quát toàn bộ châu Âu từ London và đang ra sức tìm kiếm một phóng viên có kinh nghiệm để mở văn phòng CBS trên lục địa. Ông đề nghị Shirer tham gia một buổi thử giọng—một chương trình "phát sóng thử nghiệm"—để cho các giám đốc và phó chủ tịch của CBS tại New York đánh giá giọng nói của Shirer.

Shirer sợ rằng giọng nói lanh lảnh của ông không phù hợp với đài phát thanh, nhưng do đã được thuê. Là người đứng đầu văn phòng châu Âu, ông đã thành lập trụ sở tại Vienna, một điểm trung tâm và trung lập hơn Berlin. Công việc của ông là sắp xếp các chương trình phát sóng, và ngay từ buổi đầu sự nghiệp, ông đã bày tỏ sự thất vọng khi phải thuê phóng viên báo chí để làm việc phát sóng; tại thời điểm đó, các phóng viên của CBS đã bị cấm nói trên đài phát thanh.

Shirer là người đầu tiên của "Murrow's Boys", các nhà báo phát thanh truyền hình cung cấp tin tức trong Thế chiến II và sau đó.

Việc CBS cấm phóng viên nói chuyện trên đài phát thanh, được Murrow và Shirer xem là "vô lý", đã kết thúc vào tháng 3 năm 1938. Shirer ở diễn ra sau nhiều tuần gây sức ép của Đức Quốc xã đối với chính phủ Áo. Là đài truyền hình Mỹ duy nhất ở Vienna (đối thủ NBC là Max Jordan không ở trong thị trấn), Shirer có một chiếc tin sốt dẻo nhưng thiếu các phương tiện để kể lại cho khán giả của mình. Quân chiếm đóng Đức kiểm soát đài phát thanh nhà nước Áo sẽ không cho ông có cơ hội phát sóng. Theo đề nghị của Murrow, Shirer bay đến London qua cửa ngõ Berlin; ông nhớ lại trong Nhật ký Berlin rằng chuyến bay trực tiếp tới London chứa đầy những người Do Thái đang cố gắng trốn thoát khỏi Áo do Đức chiếm đóng. Khi ở Luân Đôn, Shirer đã phát sóng lời mô tả của nhân chứng không bị kiểm duyệt đầu tiên của cuộc thôn tính. Trong khi đó, Murrow bay từ London đến Vienna để trang trải cho Shirer.

Ngày hôm sau, trụ sở New York của CBS đã yêu cầu Shirer và Murrow sản xuất một bản tin ở châu Âu, một chương trình phát sóng dài 30 phút với tường thuật trực tiếp từ năm thủ đô châu Âu: Berlin, Vienna, Paris, Rome và London. Việc phát sóng, được sắp xếp trong tám giờ sử dụng các thiết bị điện thoại và phát sóng trong ngày, là một kỳ công lớn. Bản tin đầu tiên này đã thiết lập một công thức vẫn được sử dụng trong báo phát thanh truyền hình. Nó cũng là nguồn gốc của những gì đã trở thành CBS World News Roundup, vẫn còn trên mạng mỗi sáng và tối, loạt tin tức lâu đời nhất của mạng phát thanh truyền hình.

Shirer đã tường thuật về Hiệp ước München và Hitler chiếm đóng Tiệp Khắc trước khi đưa tin về những căng thẳng đang gia tăng giữa Đức và Ba Lan vào năm 1939 và Đức xâm lược Ba Lan đã phát động Thế chiến II Trong phần lớn thời kỳ trước chiến tranh, Shirer vẫn lưu lại Berlin và tham dự các bài phát biểu của Hitler và một số cuộc mít tinh lớn của đảng ở Nuremberg.

Đưa tin chiến tranh từ Berlin

Khi chiến tranh nổ ra ở Mặt trận phía Tây năm 1940, Shirer đi theo bước tiến công của quân đội Đức, đưa tin trực tiếp về "Blitzkrieg" của Đức. Shirer tường thuật về cuộc xâm lược Đan Mạch và Na Uy vào tháng Tư từ Berlin và sau đó về cuộc xâm lược Hà Lan, Luxembourg, Bỉ và Pháp vào tháng Năm. Khi quân đội Đức tiến lại gần Paris, ông đặt chân đến Pháp cùng với các lực lượng vũ trang Đức.

Shirer đã tường thuật về việc Đức ký kết đình chiến với Pháp vào ngày 22 tháng 6 năm 1940 cho người dân Mỹ trước khi được phía Đức tuyên bố. Bình luận của ông từ Compiègne được ca ngợi là một kiệt tác. Vào ngày trước khi hiệp định đình chiến được ký kết, Hitler đã ra lệnh cho tất cả các phóng viên nước ngoài đi theo Quân đội Đức từ Paris chuyển về Berlin. Ý định của Hitler rằng đình chiến nên được tường thuật với thế giới bởi các nguồn tin của Đức Quốc xã. Shirer tránh bị quay trở lại Berlin bằng cách rời khỏi khách sạn báo chí vào sáng sớm và quá giang một chuyến đi đến Compiègne với một sĩ quan người Đức đã coi thường Hitler. Một lần tại địa điểm này, Shirer đã có thể đưa ra một sự miêu tả tận mắt về khoảnh khắc lịch sử đó, "Tôi cách [Hitler] năm mươi mét. […] Tôi đã nhìn thấy khuôn mặt đó nhiều lần vào những khoảnh khắc tuyệt vời của cuộc đời ông ấy. Nhưng hôm nay! Đó là một sự khinh miệt, giận dữ, ghét bỏ, hận thù, niềm vui chiến thắng." Sau đó, ông theo dõi các thủ tục bên trong toa xe lửa, lắng nghe tiếng truyền tin được chuyển đến Berlin thông qua một chiếc xe thông tin của quân đội Đức. Sau khi đình chiến được ký kết, Shirer được phép truyền phát bản tin riêng của mình đến Berlin, nhưng chỉ để ghi âm và phát hành sau khi phiên bản Đức Quốc xã đã được phổ biến. Shirer đã dành năm phút trước khi ông tiếp tục gọi đài phát thanh CBS ở New York, hy vọng rằng chương trình phát sóng sẽ được thông qua. Khi các kỹ sư người Đức ở Berlin nghe thấy Shirer đang gọi về New York, họ cho rằng ông ấy được ủy quyền phát sóng. Thay vì gửi bản tin của mình đến một máy ghi âm theo lệnh, họ cho lên máy phát sóng ngắn. Khi CBS nghe cuộc gọi của Shirer, ông đang tường thuật trực tiếp. Trong suốt sáu giờ liền, bản tin của Shirer là tin tức duy nhất trên thế giới về Hiệp định đình chiến này.

Trong thời bình, bản tin của Shirer chỉ chịu sự tự kiểm duyệt. Ông và các phóng viên khác ở Đức biết rằng nếu các quan chức Đức Quốc xã trong Bộ Tuyên truyền của Joseph Goebbels phản đối bản tin của họ, họ có thể bị rút quyền tiếp cận vào các cơ sở phát sóng thuộc sở hữu nhà nước hoặc trục xuất họ khỏi Đức. Shirer được cấp nhiều tự do hơn các phóng viên Đức viết hoặc phát sóng cho khán giả trong nước. Vào đầu cuộc chiến, các quan chức Đức đã thiết lập sự kiểm duyệt; Shirer nhớ lại rằng các hạn chế tương tự như kiểm duyệt thời chiến ở nơi khác, hạn chế thông tin có thể được sử dụng cho bất lợi quân sự của Đức.

Tuy nhiên, khi chiến tranh tiếp diễn và khi Anh bắt đầu đánh bom các thành phố của Đức, bao gồm cả Berlin, sự kiểm duyệt của Đức Quốc xã trở nên nặng nề hơn đối với Shirer và các đồng nghiệp. Trái ngược với chương trình phát sóng trực tiếp của Murrow về vụ đánh bom London của Đức trong Blitz, các phóng viên nước ngoài ở Đức không được phép đưa tin về các cuộc không kích của Anh vào các thành phố của Đức. Họ không được phép đưa ra nghi ngờ về tuyên bố của Bộ Tuyên truyền và Bộ Tư lệnh Tối cao Quân lực. Bộ Tuyên truyền không khuyến khích các phóng viên đưa tin hoặc sử dụng các thuật ngữ như Đức Quốc xã có thể "tạo ra một ấn tượng bất lợi". Shirer phải dùng đến những cách thức tinh tế hơn cho đến khi kiểm duyệt sờ gáy.

Khi mùa hè năm 1940 dần trôi qua, chính phủ Đức Quốc xã đã ép Shirer phát các bản tin chính thức mà ông biết là không đầy đủ hoặc sai trái. Khi sự thất vọng của ông tăng lên, ông đã viết thư cho các ông chủ ở New York rằng việc kiểm duyệt chặt chẽ đang làm suy yếu khả năng tường thuật khách quan của ông và nghĩ là ông đã vượt qua sự hữu ích của mình ở Berlin. Shirer sau này đã cho biết rằng Gestapo đang dựng lên một vụ án gián điệp nhắm vào ông, vốn mang bản án tử hình. Shirer bắt đầu thu xếp rời khỏi Đức, mà ông đã làm vào tháng 12 năm 1940.

Shirer đã chuyển những cuốn nhật ký và ghi chú ra khỏi Đức và sử dụng chúng cho quyển Nhật ký Berlin, một tài liệu mô tả trực tiếp, hàng ngày về các sự kiện ở Đức Quốc xã trong năm năm hòa bình và một năm chiến tranh. Tác phẩm này được xuất bản vào năm 1941. Các nhà sử học so sánh nhật ký bản thảo gốc với văn bản được xuất bản mới phát hiện ra rằng Shirer đã thực hiện nhiều thay đổi. Giống như nhiều người khác, ấn tượng ban đầu của ông về Hitler đầy triển vọng, và được sửa đổi sau đó. Phần lớn văn bản về giai đoạn trước 1934 đến 1938 lần đầu tiên được viết rất lâu sau khi chiến tranh bắt đầu.

Ông quay trở lại châu Âu để đưa tin về Tòa án Nürnberg năm 1945.

Những năm sau chiến tranh
Trong chiến tranh, Shirer trở thành giám đốc của Hội Phòng chống Thế chiến III, đã vận động hành lang sau cuộc chiến vì một nền hòa bình khắc nghiệt với Đức.

Shirer nhận Giải Peabody năm 1946 vì Tường thuật Xuất sắc và Giải thích Tin tức cho công việc của mình tại CBS.

Tình bạn giữa Shirer và Murrow chấm dứt vào năm 1947, đỉnh điểm là Shirer rời khỏi CBS tại một trong những cuộc đối đầu vĩ đại của giới báo chí phát thanh truyền hình Mỹ.

Shirer cung cấp ngắn gọn bản phân tích cho Mutual Broadcasting System và sau đó thấy mình không thể tiếp tục làm công việc phát thanh thông thường được nữa. Ông được nêu tên trong kênh Red Channels (1950), thực tế đã cấm ông phát thanh và in báo, và ông bị buộc phải giảng bài để kiếm thu nhập. Thời gian vẫn còn khó khăn đối với Shirer, vợ Tess, và hai cô con gái Inga và Linda cho đến khi Simon & Schuster xuất bản cuốn Sự trỗi dậy và suy tàn của Đế chế thứ Ba vào năm 1960. Bản in bìa cứng được tái bản 20 lần trong năm đầu tiên và bán được hơn 600.000 bản qua riêng Book of the Month Club và 1 triệu bản nói chung. Một phiên bản cô đọng in nhiều kỳ trong Readers Digest và những lời khen ngợi quan trọng đã đảm bảo thành công của nó ở Mỹ. Fawcett Crest giành được bản quyền bìa mềm với giá 400.000 đô la – một kỷ lục vào thời điểm đó – và hơn 1 triệu bản đã được bán ở mức 1,65 đô la (). Nó đã đoạt được Giải Sách Quốc gia cho Tác phẩm Phi hư cấu năm 1961. và Giải Carey–Thomas cho tác phẩm phi hư cấu.

Sách

Phi hư cấu
 1941: Berlin Diary: The Journal of a Foreign Correspondent, 1934–1941 (Nhật ký Berlin: Nhật ký của một phóng viên nước ngoài, 1934–1941)
 1947: End of a Berlin Diary (Kết thúc nhật ký Berlin)
 1952: Mid-century Journey (Hành trình giữa thế kỷ)
 1955: The Challenge of Scandinavia (Thách thức của vùng Scandinavia)
 1960: The Rise and Fall of the Third Reich (Sự trỗi dậy và suy tàn của Đế chế thứ Ba)
 1961: The Rise and Fall of Adolf Hitler (Sự trỗi dậy và suy tàn của Adolf Hitler)
 1962: The Sinking of the Bismarck (Vụ chìm tàu Bismarck)
 1969: The Collapse of the Third Republic (Sự sụp đổ của nền Cộng hòa thứ Ba)
 1976: 20th Century Journey * (Hành trình thế kỷ 20) (tự truyện, tập 1)
 1980: Gandhi: A Memoir (Gandhi: Hồi ức)
 1984: The Nightmare Years * (Những năm tháng ác mộng) (tập 2) — được dựng thành một phim truyền hình ngắn của Mỹ năm 1989 do Anthony Page đạo diễn với Sam Waterston trong vai Shirer
 1990: A Native's Return * (Sự trở lại của dân bản xứ) (tập 3)
 1994: Love and Hatred: The Troubled Marriage of Leo and Sonya Tolstoy (Tình yêu và thù hận: Cuộc hôn nhân rắc rối của Leo và Sonya Tolstoy) (xuất bản sau khi tác giả qua đời)
 1999: This is Berlin: Reporting from Nazi Germany, 1938–40 (Đây là Berlin: Tường thuật từ Đức Quốc xã, 1938–40)

Phần cuối cùng là phần tổng hợp các chương trình phát sóng CBS của Shirer ().

Hư cấu
 The Traitor (Kẻ phản bội) (1950)
 Stranger Come Home (Khách lạ về nhà) (1954)
 The Consul's Wife (Vợ ngài lãnh sự) (1956)

Tham khảo

Đọc thêm
 Cuthbertson, Ken. A Complex Fate: William L. Shirer and the American Century (Montreal: McGill-Queen's University Press, 2015) xxviii, 548 pp.

Liên kết ngoài

 William Shirer obituary
 More on William Shirer
 American Heritage article from 1984

 William L. Shirer Papers  at Stewart Memorial Library, Coe College
 1984 audio interview of William Shirer, RealAudio at Wired for Books (archived 2012)

Sinh năm 1904
Mất năm 1993
Nhà văn Chicago
Nhà báo nam Mỹ
Nhà sử học Mỹ thế kỷ 20
Nhà sử học Thế chiến II
Người Lenox, Massachusetts
Nhà sử học Massachusetts
Nhân viên CBS News
Phóng viên chiến trường Mỹ
Phóng viên và phát thanh viên Mỹ
Cựu sinh viên Đại học Coe
Người nhận Giải George Polk
Nhà sử học chủ nghĩa quốc xã
Người chiến thắng Giải Peabody
Người chiến thắng Giải Sách Quốc gia
Chương trình và người giành giải Peabody


title: Cao Văn Minh

text:
Cao Văn Minh là một sĩ quan cấp cao trong Quân đội nhân dân Việt Nam, hàm Thiếu tướng, nguyên Phó Chánh Thanh tra Bộ Quốc phòng

Thân thế sự nghiệp
Ông từng giữ chức Sư đoàn trưởng Sư đoàn 377, Quân chủng Phòng không-Không quân

Năm 2012, ông được bổ nhiệm giữ chức Phó Chánh Thanh tra Bộ Quốc phòng

Thiếu tướng (2013)

Năm 2019, ông nghỉ hưu.

Chú thích

Trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam đương nhiệm
Người họ Cao tại Việt Nam


title: Onthophagus papuensis

text:
Onthophagus papuensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

P


title: Balacra ashantica

text:
Balacra ashantica là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Balacra


title: Kì nghỉ ở Ngôi nhà ma ám

text:
Kì nghỉ ở Ngôi nhà ma ám ( là trò chơi theo mùa của điểm vui chơi Ngôi nhà ma ám ở Disneyland. (một trò chơi tương tự có tên gọi Đêm kinh hoàng tại Kì nghỉ ở Ngôi nhà ma ám () cũng có ở Tokyo Disneyland.) Nó kết hợp giữa bối cảnh và các nhân vật của trò Ngôi nhà ma ám truyền thống với bộ phim The Nightmare Before Christmas của Tim Burton. Thông thường khu Ngôi nhà ma ám sẽ đóng cửa trong hai tuần rưỡi vào tháng 9 để chuyển đổi sang trò Kì nghỉ ở Ngôi nhà ma ám. Trò chơi tạm thời này sẽ mở cửa cho du khách vào cuối tháng 9 đến đầu tháng 1. Sau thời gian này khu vui chơi sẽ lại đóng cửa để dỡ bỏ về trò ban đầu.

Âm nhạc

Nhạc nền của khu vui chơi ban đầu do Gordon Goodwin biên soạn. Nó được thay thế vào năm 2002 bằng một bộ nhạc khác của John Debney, dựa trên album nhạc phim gốc của Danny Elfman. Một số nhân vật trong trò chơi do các diễn viên lồng tiếng gốc của bộ phim đảm nhiệm, và một số hiệu ứng âm thanh là sự hoà trộn của các bài hát trong trò chơi gốc với những bản nhạc mới.
Danh sách nhạc
 Up on the Housetop (2:07)
 Scary Bells (1:52)
 Over the Graveyards (1:40)
 Old Mansion Tree (2:01)
 Wreck the Halls (2:10)
 We Wish You a Scary Christmas (1:45)
 The 13 Days of Christmas (2:17)
 God Rest You Merry Grinning Ghosts (1:53)
 Tim Burton's The Nightmare Before Christmas Medley (2:30)
Includes - Making Christmas/What's This?/Kidnap the Sandy Claws
 Disneyland Haunted Mansion Holiday Ride-Through Mix (16:20)
Includes - Foyer, Elevators, Elevator Exit, Picture Gallery, Loading Zone, Corridor of Doors, Seance Room, Grand Hall, Attic, Graveyard Finale, Oogie's Holiday Tricks and Treats.

Tham khảo

The Nightmare Before Christmas


title: Synodontis pleurops

text:
Synodontis pleurops là tên của một loài cá da trơn bơi lộn ngược thuộc họ Mochokidae và là loài đặc hữu của lưu vực sông Congo ở các nước Cameroon, Cộng hòa Congo và Cộng hòa Dân chủ Congo. Chúng được mô tả lần đầu tiên bởi nhà động vật học người Anh gốc Bỉ tên là George Albert Boulenger vào năm 1899 từ việc quan sát một mẫu vật được thu thập ở thác Boyoma ở Cộng hòa Dân chủ Congo.

Cơ thể của chúng có màu nâu và có sọc, hai thùy của vây đuôi thì có đỉnh cũng màu nâu. Loài này được nhiều người chú ý là do đầu và mặt của chúng to. Màu sắc của chúng sẽ thay đổi theo tuổi.

Như nhiều loài thuộc chi Synodontis thì chúng có một cái "nắp" đầu cứng và có xương nhọn dính vào ở đó. Ngoài ra, nó có thể vươn rộng khi mở mang. Tia đầu tiên của vậy lưng và vây ngực thì đều cứng và nhọn. Chính vì thế mà khi chúng mắc phải bao nilon sẽ rất khó để di chuyển. Ở hàm trên thì răng của chúng có hình nón còn ở hàm dưới thì răng của chúng có hình chữ S và có thể di chuyển. Chúng có 3 cặp râu, một cặp dài qua nắp mang, cặp còn lại thì phân nhánh. Vây mỡ của chúng nhỏ.

Mỗi cá thể của loài này khi trưởng thành sẽ đạt kích thước khoảng 23 cm (9,1 in). Tuy nhiên trường hợp chúng đạt đến 32,5 cm (12,8 in) thì cũng đã được ghi nhận trong tự nhiên.

Chúng sống ở các vùng nước có nhiệt độ từ 22 to 26 °C (72 to 79 °F), pH là 6.0 – 7.0, dải dH là từ 1 đến 10.

Chú thích

Tham khảo

 Eschmeyer, William N., ed. 1998. Catalog of Fishes. Special Publication of the Center for Biodiversity Research and Information, núm. 1, vol. 1-3. California Academy of Sciences. San Francisco, California, Estados Unidos. 2905. ISBN 0-940228-47-5.
 Fenner, Robert M.: The Conscientious Marine Aquarist. Neptune City, Nueva Jersey, Estados Unidos: T.F.H. Publications, 2001.
 Helfman, G., B. Collette y D. Facey: The diversity of fishes. Blackwell Science, Malden, Massachusetts, Estados Unidos, 1997.
 Moyle, P. y J. Cech.: Fishes: An Introduction to Ichthyology, 4a. edición, Upper Saddle River, Nueva Jersey, Estados Unidos: Prentice-Hall. Año 2000.
 Nelson, J.: Fishes of the World, 3a. edición. Nueva York, Estados Unidos: John Wiley and Sons. Año 1994.
 Wheeler, A.: The World Encyclopedia of Fishes, 2a. edición, Londres: Macdonald. Año 1985.
 AQUATAB.NET

P
Động vật được mô tả năm 1897
Cá Cameroon
Cá nước ngọt châu Phi


title: Pusiola hemiphaea

text:
Pusiola hemiphaea là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pusiola


title: Trichophysetis whitei

text:
Trichophysetis whitei là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Trichophysetis


title: Tita

text:
Milton Queiroz da Paixão (sinh ngày 1 tháng 4 năm 1958), còn được biết với tên Tita, là một cầu thủ bóng đá người Brasil.

Đội tuyển bóng đá quốc gia Brasil
Tita thi đấu cho đội tuyển bóng đá quốc gia Brasil từ năm 1979-1990.

Thống kê sự nghiệp

|-
|1979||4||2
|-
|1980||3||1
|-
|1981||7||2
|-
|1982||0||0
|-
|1983||8||1
|-
|1984||2||0
|-
|1985||0||0
|-
|1986||0||0
|-
|1987||0||0
|-
|1988||0||0
|-
|1989||6||0
|-
|1990||1||0
|-
!Tổng cộng||31||6
|}

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Leverkusen who's who

Sinh năm 1958
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Brasil
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ bóng đá Bayer Leverkusen
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Brasil
Huấn luyện viên bóng đá Brasil
Cầu thủ bóng đá Bundesliga
Cầu thủ bóng đá Flamengo
Cầu thủ bóng đá Grêmio
Cầu thủ bóng đá Serie A
Cầu thủ bóng đá Sport Club Internacional
Vận động viên Rio de Janeiro
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Đức
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Mexico
Cầu thủ bóng đá nam Brasil ở nước ngoài
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1990


title: Colostygia hilariata

text:
Colostygia hilariata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Colostygia


title: Amoni carbonat

text:
Amoni cacbonat là một loại muối có công thức hóa học là (NH4)2CO3. Vì nó dễ dàng phân hủy thành khí amonia và cacbon dioxide khi đun nóng, nó được sử dụng như một chất men và cũng như mùi muối. Nó còn được gọi là ammonia của thợ làm bánh và là tiền thân của các chất men hiện đại hơn như baking soda và bột nở. Nó là một thành phần của những gì trước đây được gọi là sal dễ bay hơi và muối của hartshorn.

Sản xuất
Amoni cacbonat được sản xuất bằng cách kết hợp cacbon dioxide và dung dịch amonia. Khoảng 80000 tấn / năm được sản xuất vào năm 1997.

Phân hủy
Amoni cacbonat phân hủy từ từ ở nhiệt độ và áp suất tiêu chuẩn thông qua hai con đường. Do đó, bất kỳ mẫu amoni cacbonat tinh khiết ban đầu sẽ sớm trở thành một hỗn hợp bao gồm các sản phẩm phụ khác nhau.

Amoni cacbonat có thể tự phân hủy thành amoni bicacbonat và amonia:

 (NH4)2CO3(r) → NH4HCO3(k) + NH3(r)

Công dụng

Chất men
Amoni cacbonat có thể được sử dụng như một chất men trong các công thức nấu ăn truyền thống, đặc biệt là những người từ Bắc Âu và Scandinavia (ví dụ Speculoos, Tunnbröd hoặc Lebkuchen). Nó là tiền thân của bột nở mà ngày nay được sử dụng phổ biến hơn.

Ban đầu được làm từ sừng hươu và được gọi là hartshorn. Ngày nay, nó được gọi là amonia của thợ làm bánh. Thành phần amoni cacbonat là hỗn hợp amoni bicacbonat (NH 4 HCO 3) và ammoni cacbamat (NH2COONH4). Nó được điều chế bằng sự thăng hoa của hỗn hợp amoni sulfat và calci cacbonat và xảy ra dưới dạng bột trắng hoặc khối cứng, trắng hoặc mờ. Nó hoạt động như một tác nhân men kích hoạt nhiệt và phân hủy thành cacbon dioxide (men), amonia (cần phải tiêu tan) và nước. Đôi khi nó được kết hợp với sodium bicacbonat để bắt chước như một loại bột nở có tác dụng kép và để giúp che giấu bất kỳ mùi amonia nào không được nướng ra.

Nó cũng phục vụ như một bộ điều chỉnh độ axit và có số E là E503. Nó có thể được thay thế bằng bột nở, nhưng điều này có thể ảnh hưởng đến cả hương vị và kết cấu của thành phẩm. Amonia của thợ làm bánh nên được sử dụng để tạo ra các món nướng khô mỏng như bánh quy giòn và bánh quy. Điều này cho phép mùi amonia mạnh để nướng ra. Nó không nên được sử dụng để làm các món nướng ẩm như bánh vì amonia là ưa nước và sẽ để lại vị đắng mạnh.

Nó được sử dụng như một tác nhân gây bệnh, với những tranh cãi liên quan hàng thế kỷ trước: Trong loại bánh mì thứ ba, một hình dạng mụn nước được trao cho nó bằng cách thêm vào bột của một ít muối ammoniac, (thường là cacbonat phụ), trở thành một chất khí trong quá trình nướng, gây ra bột phình ra thành những bình khí nhỏ, cuối cùng vỡ ra, cho phép khí thoát ra và để lại bánh mì cực kỳ xốp. Ông Accum, trong chuyên luận về các chất độc ẩm thực, đã bêu xấu quá trình này là "lừa đảo", nhưng, theo chúng tôi, hầu hết là bất công. Các thợ làm bánh sẽ không bao giờ chấp nhận nó nhưng từ sự cần thiết: khi men tốtkhông thể được mua, nó tạo thành một sự thay thế đáng ngưỡng mộ và hoàn toàn vô hại; Chi phí cho người làm bánh nhiều hơn, nó làm giảm lợi nhuận của anh ta, trong khi người tiêu dùng được hưởng lợi nhờ bánh mì giữ lại chất rắn, do quá trình lên men bị tiêu tan dưới dạng rượu và khí axit carbonic.

Công dụng khác
Amoni cacbonat là thành phần chính của muối có mùi, mặc dù quy mô thương mại của sản xuất là nhỏ. Xi-rô ho của Buckley từ Canada ngày nay sử dụng amoni cacbonat như một thành phần hoạt động nhằm giúp giảm triệu chứng viêm phế quản. Nó cũng được sử dụng như một chất gây nôn. Nó cũng được tìm thấy trong các sản phẩm thuốc lá không khói, như Skoal, và nó được sử dụng trong dung dịch nước như một chất làm sạch ống kính nhiếp ảnh, như "Kodak Lens Cleaner" của Eastman Kodak.

Xem thêm

 Amoni bicacbonat
 Amoni nitrat
 Sal amoni, một dạng khoáng vật của amoni chloride

Tham khảo

Muối carbonat


title: Aphytoceros lucusalis

text:
Aphytoceros lucusalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Aphytoceros


title: Emmanuel Letlotlo

text:
Emmanuel Letlotlo (sinh ngày 15 tháng 11 năm 1995) là một cầu thủ bóng đá người Nam Phi thi đấu ở vị trí tiền đạo cho Kaizer Chiefs ở ABSA Premiership.

Sự nghiệp
Sinh ra ở Soweto, Letlotlo ký hợp đồng 3 năm cùng với đội bóng ABSA Premiership Kaizer Chiefs vào ngày 31 tháng 5 năm 2016 sau khi trở thành vua phá lưới ở giải dự bị. Anh có màn ra mắt cho câu lạc bộ vào ngày 23 tháng 8 năm 2016 ở giải vô địch trước Bidvest Wits. Anh vào sân ở phút 56 thay cho George Lebese khi Kaizer Chiefs thất bại 2–1.

Thống kê sự nghiệp

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Kaizer Chiefs F.C. Profile .

Sinh năm 1995
Nhân vật còn sống
Người Soweto
Cầu thủ bóng đá Nam Phi
Cầu thủ bóng đá Kaizer Chiefs F.C.
Tiền đạo bóng đá


title: Hiến chương 97

text:
Hiến chương 97 (hay Charta'97, , , ) là một tuyên ngôn cổ vũ cho một Belarus dân chủ và cũng là tên đặt cho tổ chức nhân quyền mà có blog đối lập chính quyền cũng tên là charter97.org.

Thành lập và hoạt động
Tên Hiến chương 97 hình thành dựa vào Hiến chương 77 của Tiệp Khắc, kỷ niệm 1 năm của cuộc trưng cầu dân ý vào năm 1996 gây nhiều tranh cãi, mà tổng thống Aliaksandr Lukašenka đã cho thực hiện để lấy sự chấp thuận cho chính sách cải tổ chính trị của mình, đảm bảo ông có thêm nhiều quyền lực và tạo ra một khuôn khổ hợp pháp cho thể chế chuyên chế của ông ta. Để phản đối cuộc bỏ phiếu này và sự vi phạm nhân quyền liên tục, vào ngày 10 tháng 11 năm 1997 một nhóm ký giả độc lập đã cho công bố một tuyên ngôn chống lại sự phá hoại chủ quyền quốc gia Belarus, mà thời đó được hầu hết các báo tự do đăng lên. Những người ký tên kêu gọi dấn thân cho những nguyên tắc độc lập, tự do và dân chủ, sự bảo vệ cho nhân quyền và hỗ trợ cho những người, mà muốn chiến đấu chiến thắng chế độ độc tài và khôi phục lại nền dân chủ ở Belarus.

Trên căn bản của Hiến chương 97, một liên minh đối lập được thành lập, trong ủy ban tổ chức có lúc có những chính trị gia nổi tiếng như Andrej Sannikau hay Aljaksandr Milinkewitsch. Chỉ trong một thời gian ngắn, liên minh này đã được ủng hộ bởi khoảng 100 người có danh tiếng trong giới chính trị và văn hóa Belarus và họ đã lập chiến dịch ký tên, mà đã lấy được toàn quốc khoảng 100.000 chữ ký ủng hộ hiến chương.

Từ 1998 liên minh đã cho ra đời trang mạng charter97.org, đăng những tin tức báo chí ngoại quốc viết về Belarus và những hoạt động của phe đối lập trong nước. Trang này bây giờ là một trong những phương tiện truyền thống cuối cùng để có được những tin tức độc lập với chính quyền. Những văn phòng của ban biên tập trong những năm sau này luôn bị đột nhập và đập phá, tuy nhiên những tội ác này không lần nào truy ra được thủ phạm, cho nên người ta nghi ngờ là, chính nhà cầm quyền đã đứng sau những vụ này.

Vào tháng 9 năm 2010, Aleh Bjabenin, người thành lập trang mạng này, đã chết trong nhà ông. Trong khi những cơ quan chính thức cho là ông đã treo cổ tự tử, những người bạn và những người cùng tranh đấu với ông cho là, ông đã bị giết chết bởi cơ quan mật vụ KGB Belarus và có dính líu đến vụ bầu cử tổng thống Belarus vào ngày 19 tháng 12 năm 2010.

Xem thêm
 Hiến chương 77

Liên kết ngoài
 charter97.org (engl.)

chú thích

Chính trị Belarus


title: Pseudojuloides

text:
Pseudojuloides là một chi cá biển thuộc họ Cá bàng chài. Các loài trong chi này đều có phạm vi phân bố tập trung ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Từ nguyên
Hậu tố oides trong từ định danh của chi này theo tiếng Latinh có nghĩa là "tương đồng với", hàm ý đề cập đến sự tương đồng về hình thái giữa các loài trong chi này với chi Pseudojulis trước đây (chi Pseudojulis hiện không còn hợp lệ).

Hai loài trước đây thuộc chi Pseudojulis đã được chuyển sang là Pseudojuloides, là P. argyreogaster và P. cerasinus.

Mô tả chung
Pseudojuloides là chi duy nhất trong họ Cá bàng chài mà các loài có răng cửa giống hình dạng của cái đục. Cơ thể mảnh mai, thuôn dài nên chi này có tên gọi chung là "bàng chài bút chì" hoặc "bàng chài thân mảnh".

Giống như nhiều loài bàng chài khác, cá đực có màu sắc sặc sỡ, bắt mắt hơn cá cái. Ngoại trừ cá cái của P. pluto và P. atavai là có hai màu rõ rệt ở thân trên và dưới, cá cái của hầu hết các loài còn lại có tông màu chính là đỏ và da cam.

Môi trường sống
Pseudojuloides có xu hướng sống trên nền đáy đá vụn hơn là trên các rạn san hô. Những loài trong chi này bơi khá nhanh.

Các loài
Có 20 loài được công nhận là hợp lệ trong chi này:

Tham khảo

P
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương