title: USB 3.0

text:
USB 3.x phiên bản thứ ba của chuẩn Universal Serial Bus (USB) cho phép máy tính và các thiết bị điện tử giao tiếp với nhau. USB 3.0 có tốc độ đường truyền mới gọi là SuperSpeed USB (SS), với tốc độ chuyển dữ liệu lên đến 5 Gbit/s (625 MB/s), gấp khoảng mười lần so với chuẩn USB 2.0. Để phân biệt các cổng USB 3.0 với các cổng 2.0, các nhà sản xuất thường làm các cổng USB 3.0 theo các mã màu xanh của ổ cắm và các phích cắm chuẩn A, hoặc in ký hiệu SS một bên các cổng 3.0.

Phiên bản kế nhiệm của USB 3.0 là USB 3.1 được phát hành vào tháng 7 năm 2013. USB thừa hưởng những tiêu chuẩn của USB 3.0 và đồng thời thay thế luôn chuẩn 3.0. Chuẩn USB 3.1 giữ lại mức tốc độ SuperSpeed, và bây giờ người ta gọi USB 3.0 với cái tên mới là USB 3.1 Thế hệ 1 (USB 3.1 Gen 1), ngoài ra chuẩn này còn định nghĩa một chuẩn tốc độ SuperSpeed mới với tốc độ 10Gbps được gọi là USB 3.1 Thế hệ 2 (USB 3.1 Gen 2). Thực tế thì đây chính là chuẩn USB 3.1 không đi kèm nhãn USB 3.1 Gen 1 hoặc USB 3.1 Gen 2. Chuẩn này có tốc độ truyền dữ liệu lên tới 10 Gbit/s (1250 MB/s, gấp đôi tốc độ của USB 3.0), mang lại tốc độ tối đa trong lý thuyết ngang bằng với tốc độ của chuẩn giao tiếp Thunderbolt thế hệ đầu tiên.

USB 3.2 được phát hành vào tháng 9 năm 2017 để thay thế cho chuẩn USB 3.1.

Từ "USB 3.0" từ 2017 trở đi thì thay tên lại thành USB 3.1 gen 1.

Tổng quan
Các đặc điểm kỹ thuật của USB 3.0 tương tự với USB 2.0, nhưng đi kèm nhiều cải tiến cùng với cách hiện thực hóa khác hẳn. Trước đó, các khái niệm về USB như "thiết bị đầu cuối" và bốn tính chất của việc chuyển dữ liệu (số lượng lớn - bulk, kiểm soát - control, không đồng bộ - isochronous và gián đoạn - interrupt) được duy trì, nhưng các giao thức cũng như cách giao tiếp điện là khác nhau. Các đặc điểm kỹ thuật xác định một kênh vật lý riêng để truyền tải lưu lượng của USB 3.0. Những thay đổi được miêu tả như sau:
 Tốc độ truyền tải:  USB 3.0 bổ sung một phương thức truyền mới gọi là loại SuperSpeed hoặc SS, 5 Gbit/s (về mặt điện tử thì chuẩn này giống với chuẩn PCI Express 2.0 và SATA hơn là USB 2.0)
 Tăng băng thông: thay vì sử dụng một đường liên lạc một chiều thì USB 3.0 sử dụng tới hai đường dữ liệu không định hướng, một đường để nhận và một đường để truyền dữ liệu.
 Quản lý điện: trạng thái quản lý điện ở liên kết từ U0 đến U3 được xác định.
 Cải thiện cách sử dụng bus: USB 3.0 bổ sung một tính năng mới, sử dụng các gói NRDY và ERDY để cho phép một thiết bị thông báo theo cách không đồng bộ cho hệ thống biết rằng nó đã sẵn sàng.
 Phương thức bulk được cập nhật, cho phép một lượng lớn các dòng stream ở trong một điểm cuối (Endpoint)
Về cơ bản thì USB 3.0 có tốc độ truyền lên đến 5 Gbps, nhanh hơn khoảng 10 lần so với USB 2.0 (480 Mbps). Và vì USB 3.0 là duplex toàn phần trong khi USB 2.0 là duplex bán phần, lượng băng thông của USB 3.0 có thể lớn gấp 20 lần băng thông của USB 2.0 nếu sử dụng cả hai đường truyền dữ liệu.

Kiến trúc và tính năng

Ở USB 3.0, kiến trúc dual-bus được sử dụng để cho phép cả hai chuẩn USB 2.0 (tốc độ đầy đủ, tốc độ thấp hoặc tốc độ cao) và USB 3.0 (SuperSpeed) hoạt động đồng thời, nên chuẩn này có tính tương thích ngược. Ngoài ra thì các thiết bị USB 3.0 cũng có thể hoạt động với các cổng USB 2.0.

Truyền tải dữ liệu và đồng bộ
Những đường truyền SuperSpeed được bắt đầu với việc hệ thống thực hiện một yêu cầu, và thiết bị có thể chấp nhận hoặc từ chối yêu cầu đó; nếu được chấp nhận, thiết bị sẽ gửi dữ liệu hoặc nhận dữ liệu từ máy chủ. Nếu đầu cuối bị dừng, thiết bị sẽ trả lời bằng một cái bắt tay STALL. Nếu thiếu không gian đệm hoặc dữ liệu đệm, thiết bị sẽ phản hồi bằng tín hiệu Không Sẵn sàng - Not Ready (NRDY) để báo cho hệ thống biết rằng nó không thể xử lý yêu cầu. Khi thiết bị đã sẵn sàng, nó sẽ gửi tín hiệu Điểm đến Sẵn sàng - Endpoint Ready (ERDY) tới hệ thống, sau đó hệ thống sẽ lên lịch lại việc truyền dữ liệu.

Việc sử dụng unicast và lượng giới hạn các gói tin multicast kết hợp với các thông báo không đồng bộ, cho phép các liên kết không chủ động chuyển các gói tin sẽ được đưa vào trạng thái tiêu thụ điện thấp, giúp quản lý điện năng tốt hơn.

Mã hóa dữ liệu

Tất cả dữ liệu được gửi dưới dạng một chuỗi các đoạn 8 bit (một byte) được mã hoá và chuyển đổi thành các ký hiệu 10-bit thông qua phương pháp mã hóa 8b/10b. Điều này giúp bên nhận giải mã chính xác ngay cả khi có nhiễu điện từ (EMI). Sự xáo trộn được thực hiện bằng cách phương pháp đăng ký thay đổi hồi quy tuyết tính - linear feedback shift register (LFSR). LFSR được đặt lại bất cứ khi nào một biểu tượng COM được gửi hoặc nhận.

Không như các chuẩn trước, chuẩn USB 3.0 không trực tiếp chỉ định độ dài tối đa của dây cáp, chỉ yêu cầu rằng tất cả các cáp đạt được các yêu cầu sau: với các cáp đồng AWG 26 dây thì độ dài dây tối đa là .

Nguồn và sạc điện
USB 3.0 cũng có nguồn ra 5 volts như các phiên bản trước. Đối với các thiết bị SuperSpeed tiêu thụ điện năng thấp, dòng điện ra  là một đơn vị tải (hoặc 150 mA). Đối với các thiết bị SuperSpeed tiêu thụ điện năng lớn thì giới hạn là 6 đơn vị tải hoặc 900 mA, (4,5 W).

Sẵn sàng cho thị trường

Nhóm quảng cáo USB 3.0 đã công bố vào ngày 17 tháng 11 năm 2008 rằng đặc tả của phiên bản 3.0 đã được hoàn thành và đã chuyển sang Diễn đàn Người thực hiện USB (USB-IF), cơ quan quản lý thông số kỹ thuật USB. Động thái này đã mở ra một cách hiệu quả đặc tả cho các nhà phát triển phần cứng giúp họ triển khai trong các sản phẩm tương lai.

Các sản phẩm đầu tiên sử dụng USB 3.0 được công bố và vận chuyển bởi Buffalo Technology vào tháng 11 năm 2009. Và tới ngày 5 tháng 1 năm 2010, các thiết bị có cổng USB 3.0 được chứng nhận đầu tiên được công bố chính thức tại Triển lãm Điện tử Tiêu dùng (CES) ở Las Vegas, bao gồm hai bo mạch chủ của ASUS và Gigabyte Technology.

Các nhà sản xuất bộ điều khiển máy chủ lưu trữ USB 3.0 bao gồm Renesas Electronics, Fresco Logic, ASMedia Technology, Etron, VIA Technologies, Texas Instruments, NEC và Nvidia. Tính đến tháng 11 năm 2010, Renesas và Fresco Logic đã được thông qua chứng chỉ USB-IF. Bo mạch chủ cho bộ vi xử lý Sandy Bridge của Intel đã được tích hợp với các bộ điều khiển máy chủ Asmedia và Etron. Vào ngày 28 tháng 10 năm 2010, Hewlett-Packard đã phát hành HP Envy 17 3D với bộ điều khiển máy chủ Renesas USB 3.0, nhanh vài tháng trước một số đối thủ cạnh tranh. AMD đã làm việc với Renesas để triển khai việc bổ sung USB 3.0 vào các chipset cho các nền tảng năm 2011 của họ. Tại CES2011, Toshiba đã giới thiệu một chiếc máy tính xách tay mang tên "Toshiba Qosmio X500" tích hợp đồng thời USB 3.0 và Bluetooth 3.0. Sony cũng đã cho ra mắt một loạt máy tính xách tay Sony VAIO tích hợp USB 3.0. Tính đến tháng 4 năm 2011, serie Dell Inspiron và Dell XPS đã sẵn sàng với cổng USB 3.0, sau đó đến tháng 5 năm 2012, dòng Dell Latitude cũng đã có; nhưng các máy chủ gốc USB không hoạt động được với SuperSpeed trong Windows 8. Ngày 11 tháng 6 năm 2012, Apple đã công bố MacBook Air và MacBook Pro mới đi kèm USB 3.0.

Bổ sung vào các thiết bị hiện có

Trong các máy tính xách tay thiếu cổng USB 3.0 nhưng có khe ExpressCard, các cổng USB 3.0 có thể được thêm vào bằng cách sử dụng bộ chuyển đổi ExpressCard-to-USB 3.0. Mặc dù cổng ExpressCard được cung cấp từ nguồn 3.3 V, đầu nối cũng có một cổng USB 2.0 (một số thẻ Express thực ra sử dụng giao diện USB 2.0 thay vì cổng ExpressCard). Tuy nhiên, cổng USB 2.0 này chỉ có khả năng cung cấp nguồn cho một cổng USB 3.0. Trường hợp có nhiều cổng được cung cấp trên ExpressCard, cần phải cung cấp thêm điện nguồn.

Việc bổ sung nguồn điện cho nhiều cổng trên máy tính xách tay có thể được thực hiện theo những cách sau:
 Một số adapter ExpressCard-USB 3.0 có thể kết nối bằng cáp đến một cổng USB 2.0 bổ sung trên máy tính, cung cấp nguồn điện bổ sung.
 ExpressCard có thể có ổ cắm cho nguồn điện bên ngoài.
 Nếu thiết bị bên ngoài có một đầu nối thích hợp, nó cũng có thể được cung cấp năng lượng từ bên ngoài.
 Cổng USB 3.0 được cung cấp bởi bộ chuyển đổi ExpressCard-to-USB 3.0 có thể được kết nối với hub USB 3.0 nguồn riêng, với các thiết bị ngoại vi được kết nối với Hub USB 3.0.
Trên bo mạch chủ của máy tính để bàn có khe cắm PCI Express (PCIe) (hoặc các chuẩn PCI cũ hơn), việc hỗ trợ cho USB 3.0 có thể được bổ sung vào dưới dạng card mở rộng PCI Express. Ngoài khe PCIe trống trên bo mạch chủ, nhiều card mở rộng PCI Express to USB 3.0 phải được kết nối với nguồn cung cấp năng lượng như bộ chuyển đổi Molex hoặc nguồn điện bên ngoài, để có thể cung cấp nguồn cho nhiều thiết bị USB 3.0 như điện thoại di động, ổ đĩa cứng gắn ngoài dùng nguồn USB không có nguồn phụ. Vào năm 2011, card này thường được sử dụng để cung cấp cho từ hai đến bốn cổng USB 3.0 với điện năng đầy đủ 900 mA (4,5 W).

Nếu kết nối nhanh hơn với các thiết bị lưu trữ là lý do để ưu tiên USB 3.0, một lựa chọn khác là sử dụng eSATAp. Bằng cách bổ sung một khe cắm khe cắm mở rộng, người ta sẽ có một cổng eSATAp. Hiện nay một số ổ đĩa cứng gắn ngoài có đồng thời cả hai cách kết nối là USB (2.0 hoặc 3.0) và eSATAp. Để đảm bảo tính tương thích giữa các bo mạch chủ và thiết bị ngoại vi, tất cả các thiết bị được chứng nhận USB phải được chấp thuận bởi Diễn đàn Trình kết nối USB (USB-IF). Ít nhất một hệ thống thử nghiệm đầu cuối hoàn chỉnh cho các nhà thiết kế USB 3.0 đã có mặt trên thị trường để các nhà sản xuất cân nhắc.

Sự đón nhận
USB Promoter Group thông báo phát hành USB 3.0 vào tháng 11 năm 2008. Ngày 5 tháng 1 năm 2010, USB-IF công bố hai bo mạch chủ USB 3.0 được chứng nhận đầu tiên, một của Asus và một bởi Gigabyte. Có thông báo trước đó là bo mạch chủ P55 của Gigabyte và một bo mạch chủ khác của ASUS đã bị hủy bỏ trước khi sản xuất.

Các nhà quản lý thương mại dự kiến sẽ tham gia sản xuất khối lượng lớn trong quý I năm 2010. Ngày 14 tháng 9 năm 2009, Freecom công bố một ổ cứng gắn ngoài sử dụng USB 3.0. Vào ngày 4 tháng 1 năm 2010, Seagate đã công bố một ổ cứng di động nhỏ đi kèm với một thẻ ExpressCard USB 3.0 bổ sung, hướng đến các máy tính xách tay (hoặc máy tính để bàn với khe cắm ExpressCard) tại CES ở Las Vegas Nevada.

Dòng chính của hạt nhân Linux có hỗ trợ USB 3.0 kể từ phiên bản 2.6.31, được phát hành vào tháng 9 năm 2009..

FreeBSD hỗ trợ USB 3.0 kể từ phiên bản 8.2, được phát hành vào tháng 2 năm 2011.

Windows 8 là hệ điều hành đầu tiên của Microsoft hỗ trợ USB 3.0. Windows 7 ban đầu không hỗ trợ cho USB 3.0, nhưng sau đó các nhà sản xuất cũng đã cung cấp driver cho USB 3.0 trên trang chủ của mình.

Intel phát hành chipset đầu tiên với cổng USB 3.0 tích hợp vào năm 2012 với chipset Panther Point. Một số nhà phân tích công nghiệp đã tuyên bố rằng Intel đã chậm chân trong việc tích hợp USB 3.0 vào chipset, do đó làm chậm luôn quá trình chung. Sự chậm trễ này có thể là do các vấn đề trong quá trình sản xuất CMOS, để tập trung vào nền tảng Nehalem, họ đã phải đợi để đạt tất cả các tiêu chuẩn của USB 3.0, PCIe 3.0 và SATA 3.0 trước khi phát triển chipset mới.

AMD đã bắt đầu hỗ trợ USB 3.0 với Fusion Controller Hubs vào năm 2011. Samsung Electronics đã công bố hỗ trợ USB 3.0 với nền tảng Exynos 5 Dual dành cho các thiết bị cầm tay.

Các vấn đề

Tốc độ và tính tương thích

Một yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ của các thiết bị lưu trữ USB (rõ ràng hơn với các thiết bị USB 3.0, nhưng cũng đáng kể với các thiết bị USB 2.0) là các trình điều khiển giao thức BOT (Mass-Bulk-Only Transfer) USB thường chậm hơn giao thức USB Attached SCSI.

Trên một số bo mạch chủ cũ (2009-2010) Ibex Peak, chipset USB 3.0 tích hợp được kết nối mặc định thông qua một làn PCI Express 2.5 GT/s của PCH, sau đó không cung cấp đầy đủ tốc độ PCI Express 2.0 (5 GT/s), vì vậy nó không cung cấp đủ băng thông cho các cổng USB 3.0. Các phiên bản ban đầu của các bo mạch này có một bộ chuyển đổi bằng tay (trong BIOS) có thể kết nối chip USB 3.0 với bộ vi xử lý (thay vì PCH), cung cấp tốc độ đầy đủ cho PCI Express 2.0, nhưng điều này cũng đánh đổi với việc card đồ họa sẽ mất đi một lượng làn PCI Express. Để tối ưu, các bo mạch mới hơn thường sử dụng kỹ thuật liên kết kênh, kết hợp hai PCI Express 2.5 GT/s để đạt được băng thông cần thiết từ PCH.

Làm nhiễu tần số radio
Các thiết bị và cáp USB 3.0 có thể gây trở ngại cho các thiết bị không dây hoạt động trong băng tần 2,4 GHz ISM. Điều này có thể dẫn đến sự sụt giảm thông lượng hoặc hoàn toàn mất phản hồi của các thiết bị Bluetooth và Wi-Fi. Người ta đã nghĩ ra rất nhiều giải pháp khác nhau cho vấn đề này, một trong các cách đơn giản là tăng khoảng cách của thiết bị USB 3.0 đến bộ định tuyến Wi-Fi và thiết bị Bluetooth, hoặc thiết kế thêm một bộ che chắn xung quanh các thành phần nội bộ của máy tính.

Một số thiết bị (ví dụ Vivo Xplay 3S) được nhà sản xuất hứa là sẽ được tích hợp USB 3.0, tuy nhiên cuối cùng không có kết nối USB 3.0 vì nhà sản xuất không có khả năng giải quyết sự nhiễu điện từ USB 3.0.

Kết nối
Chuẩn A được sử dụng ở máy tính. Cổng USB 3.0 chuẩn A chấp nhận các USB 3.0 chuẩn A hoặc USB 2.0 chuẩn A. Ngược lại, bạn có thể cắm USB 3.0 chuẩn A vào cổng USB 2.0 chuẩn A.

Cổng USB 3.0 chuẩn B chấp nhận các USB 3.0 chuẩn B hoặc các USB 2.0 chuẩn B. Khả năng tương thích ngược được áp dụng để kết nối USB 2.0 chuẩn B vào cổng USB 3.0 chuẩn B. Tuy nhiên, không thể cắm USB 3.0 chuẩn B vào cổng USB 2.0 chuẩn B do đầu nối có kích thước lớn hơn. Chuẩn B được sử dụng ở phía thiết bị.

Vì các cổng USB 2.0 và USB 3.0 có thể cùng tồn tại trên cùng một máy và chúng trông giống nhau, các nhà sản xuất thường sản xuất phần nhựa của cổng USB 3.0 ở màu xanh lam (màu Pantone 300C). Mã màu tương tự áp dụng cho các USB 3.0 chuẩn A.

USB 3.0 cũng giới thiệu một plug-in Micro-B mới, bao gồm một plug-in chuẩn USB 1.x/2.0 Micro-B, với một phích cắm 5-pin "xếp chồng" bên trong. Bằng cách đó, đầu cắm USB 3.0 Micro-B cũng có khả năng tương thích ngược với phích cắm USB 1.x/2.0 Micro-B. Tuy nhiên, không thể cắm USB 3.0 Micro-B vào cổng USB 2.0 Micro-B do đầu nối chuẩn 3.0 có kích thước lớn hơn.

Chân
Bộ kết nối có cấu hình giống như người tiền nhiệm của nó nhưng có thêm 5 chân.

 Các chân VBUS, D, D +, và GND là bắt buộc đối với việc giao tiếp của USB 2.0. Các chân cắm USB 3.0 bổ sung là hai cặp vi sai và một nối đất (GND_DRAIN). Hai cặp vi sai bổ sung là để truyền dữ liệu SuperSpeed. Chúng được sử dụng cho tín hiệu SuperSpeed full duplex. Chân GND_DRAIN dùng để chấm dứt dây dẫn và kiểm soát EMI và duy trì tính toàn vẹn tín hiệu.

Tính tương thích ngược

Các cổng USB 3.0 chuẩn B có kích thước lớn hơn bản trước và người dùng có thể cắm cả USB 3.0 chuẩn B hoặc USB 2.0 chuẩn B. Tuy nhiên, đầu cắm của USB chuẩn B lớn hơn đầu cắm của USB 2.0 chuẩn B nên không thể cắm USB 3.0 chuẩn B vào cổng USB 2.0 chuẩn B.

Một cổng eSATAp, là một sự kết hợp giữa eSATA và USB, được thiết kế để cắm được cả USB chuẩn A, vì vậy nó cũng chấp nhận được các USB 3.0 chuẩn A.

USB 3.1
Thông cáo báo chí tháng 1 năm 2013 của nhóm USB tiết lộ kế hoạch cập nhật USB 3.0 với mong muốn là đạt tốc độ10 Gbit/s (1250 MB/s). Nhóm đã kết thúc việc tạo đặc tả cho USB mới, và USB 3.1 được phát hành vào ngày 31 tháng 7 năm 2013, thay thế cho chuẩn USB 3.0. Đặc tính của USB 3.1 vượt qua tốc độ truyền USB SuperSpeed USB 3.0 hiện tại, còn được gọi là USB 3.1 Gen 1 và mang đến tốc độ truyền dữ liệu nhanh hơn được gọi là USB SuperSpeed 10 Gbps (còn gọi là USB 3.1 Gen 2), giúp cho USB trở nên ngang bằng với một phương thức Thunderbolt thế hệ đầu tiên. Logo của chế độ mới có phụ đề được cách điệu là SUPERSPEED+. Chuẩn USB 3.1 Gen 2 tăng tốc độ truyền dữ liệu tối đa lên 10 Gbit/s (1250 MB/s), gấp đôi tốc độ của SuperSpeed, đồng thời giảm mã hóa đường dây xuống còn 3% bằng cách thay đổi lược đồ mã hóa thành 128b/132b. Phiên bản đầu tiên của USB 3.1 Gen 2 có tốc độ truyền thực tế là 7,2 Gbit/s.

Chuẩn USB 3.1 tương thích ngược với USB 3.0 và USB 2.0. Nó định nghĩa các chế độ truyền tải sau:
 USB 3.1 Gen 1 - SuperSpeed, tốc độ truyền dữ liệu 5 Gbit/s (625 MB/s) trên 1 làn, sử dụng mã hóa 8b/10b tương tự USB 3.0.
 USB 3.1 Gen 2 - SuperSpeed+, tốc độ truyền dữ liệu 10 Gbit/s (1250 MB/s) trên 1 làn, sử dụng mã hóa 128b/132b.

USB 3.2
Vào ngày 25 tháng 7 năm 2017, một thông cáo báo chí từ Tổ chức Promoter USB 3.0 đã thông báo chi tiết về việc nâng cấp lên USB Type-C, xác định tăng gấp đôi băng thông cho các loại cáp USB-C hiện có. Theo tiêu chuẩn USB 3.2, các loại cáp USB-C 3.1 Gen1 đã được chứng nhận SuperSpeed hiện có thể hoạt động ở tốc độ 10 Gbit/s và cáp USB-C 3.1 Gen 2 được chứng nhận SuperSpeed sẽ có thể hoạt động ở tốc độ 20 Gbit/s.

Chuẩn USB 3.2 tương thích ngược với USB 3.1/3.0 và USB 2.0. Nó định nghĩa các chế độ truyền tải sau:
 USB 3.2 Gen 1x1 - SuperSpeed, tốc độ truyền dữ liệu 5 Gbit/s (625 MB/s) trên 1 làn, sử dụng mã hóa 8b/10b, giống USB 3.1 Gen 1 và USB 3.0.
 USB 3.2 Gen 1x2 - SuperSpeed, tốc độ truyền dữ liệu 10 Gbit/giây (1250 MB/s) trên 2 làn, sử dụng mã hóa 8b/10b.
 USB 3.2 Gen 2x1 - SuperSpeed+, tốc độ truyền dữ liệu 10 Gbit/s (1250 MB/s) trên 1 làn, sử dụng mã hóa 128b/132b, giống USB 3.1 Gen 2.
 USB 3.2 Gen 2x2 - SuperSpeed+, tốc độ truyền dữ liệu mới là 20 Gbit/s (2500 MB/s) trên 2 làn, sử dụng mã hóa 128b/132b.

Tham khảo

Liên kết ngoài

USB
Sản phẩm được giới thiệu năm 2008


title: Cuộc tấn công Palmyra

text:
Cuộc tấn công Palmyra là một hoạt động quân sự trong cuộc Nội Chiến Syria do Nhà nước Hồi Giáo Iraq và Levant (NHIL) khởi xướng vào tháng 5 năm 2015, trong nỗ lực nhằm đánh chiếm Quận Tadmur do chính phủ kiểm soát ở tỉnh Homs, bao gồm thủ phủ Tadmur, còn được biết đến là Palmyra. Các di tích Palmyra cổ là một di sản văn hóa thế giới.

Tham khảo

Chiến dịch quân sự trong Nội chiến Syria
Syria 2015
Tỉnh Homs
Trận đánh liên quan tới Nhà nước Hồi giáo Iraq và Levant
Trận đánh liên quan tới Syria
Xung đột năm 215
Xung đột năm 2015


title: Kị sĩ thiên nga

text:
Kị sĩ Thiên Nga () là một nhân vật huyễn tưởng thịnh hành trong văn chương Đức từ trung đại tới nay.

Lịch sử

Văn bản cổ nhất đề cập kị sĩ Thiên Nga lưu lại tới nay là Võ công ca (1192) bằng Pháp văn trung đại (thời điểm văn hóa Pháp và Đức chưa biệt lập), mà nhân vật này được gọi Le chevalier au Cigne. Như vậy, lịch sử kị sĩ Thiên Nga có thể lấy thế kỷ XII hay thậm chí XI làm khởi nguyên bởi sức ảnh hưởng của cao trào thập tự chinh.

Trong hai thế kỷ tiếp sau, kị sĩ Thiên Nga được các tác gia mới gia công dần và nhìn chung có thể liệt nhân vật này vào thời đại Arthur, tuy rằng không liên đới lắm tới Đoàn Trác huynh đệ.

Ở các thế kỷ XVIII-XIX, hình tượng kị sĩ Thiên Nga tiếp tục chuyển hóa sau thời gian rất dài gián đoạn, được các tác gia bổ sung thêm huyền tích và lai lịch mới.

Huyền sử
Ở thời sơ khởi, kị sĩ Thiên Nga được giải thích là một nhân vật trượng nghĩa, thường thoắt ẩn thoắt hiện để cứu khổ phò nguy trên một chiếc bè do con thiên nga khổng lồ kéo đi. Đương thời, vương công Godefroy de Bouillon (1058 - 1100) tự tuyên bố là hậu duệ của nhân vật huyền thoại này.

Theo thế phổ được công bố bấy giờ, kị sĩ Thiên Nga chính danh là Helias (bắt nguồn từ thánh danh Elijah), con trai nhà quý tộc Orient xứ Illefort cùng phu nhân Beatrix. Về sau "Beatrix" được đảo thành Elioxe cho hiệp vần với "Helias". Phiên bản truyền kì này được người Pháp hiện đại coi là bản sắc của mình.

Ngược lại, nước Đức hiện đại cứ theo sử thi Parzival (1200-10) của tác gia Wolfram von Eschenbach để xác lập huyền tích riêng về kị sĩ Thiên Nga. Trong đó, nhân vật này được định danh là Loherangrin, con trai kị sĩ Parzival lừng danh hội Bàn Tròn. Năm 1850, tác gia Richard Wagner đã phát triển huyền thoại này thành nhạc kịch Lohengrin.

Ngoài ra, trong tác phẩm Perceval săn lùng Thánh Tước do tác gia Chrétien de Troyes khởi thảo thế kỷ XII đề cập một kị sĩ tên Brangemuer, em trai kị sĩ Guerrehett, vong trận trên một chiếc bè do con thiên nga kéo. Tuy nhiên, phiên bản này không được phần đông độc giả các thế hệ ưa thích.

Văn hóa
Năm 1838, trong ấn phẩm Eventyr, fortalte for Børn. Ny Samling. Første Hefte, tác gia Hans Christian Andersen đã tường trình câu truyện Thiên nga hoang dã (De vilde svaner). Trứ tác kể về cuộc phiêu lưu kì thú của công chúa Elisa và 11 anh em trai. Trong đó, các vương tử bị bà mẹ kế phù phép thành thiên nga, chỉ có thể hoàn hình khi màn đêm buông. Về sau, Elisa giải thoát được cho các anh em nhờ đan 11 chiếc áo tầm ma. Con số 12 nhằm phiếm chỉ 12 tháng trong năm - tức là thời gian họ phải cách biệt nhau. Bản truyện mới mẻ này vô cùng ăn khách, được giới văn nghệ đương thời chuyển thể thành nhạc kịch và cũng phát triển thêm tình tiết.

A Hungarian version of the story was collected by Hungarian journalist Elek Benedek, with the title Hattyú vitéz, and published in a collection of Hungarian folktales (Magyar mese- és mondavilág).

Tham khảo

Tài liệu

  Reprint: Boydell & Brewer 2000. , 9780851157801 (preview)
  (from the Medieval manuscript, British Library, MS Cotton Caligula A.ii.)
 Baring-Gould, S. Curious Myths Of The Middle Ages. Boston: Roberts Brothers. 1880. pp. 430–453.

  (Elioxe ed. Mickel Jr., Béatrix ed. Nelson)
 Alastair, Matthews. "When Is the Swan Knight Not the Swan Knight? Berthold Von Holle's Demantin and Literary Space in Medieval Europe." The Modern Language Review, vol. 112, no. 3, 2017, pp. 666–685. JSTOR, www.jstor.org/stable/10.5699/modelangrevi.112.3.0666. Truy cập 29 Apr. 2020.
 Barron, W. R. J. "‘CHEVALERE ASSIGNE’ AND THE ‘NAISSANCE DU CHEVALIER AU CYGNE." Medium Ævum, vol. 36, no. 1, 1967, pp. 25–37. JSTOR, www.jstor.org/stable/43627310. Truy cập 30 Apr. 2020.
 Barron, W. R. J. "VERSIONS AND TEXTS OF THE ‘NAISSANCE DU CHEVALIER AU CYGNE.’" Romania, vol. 89, no. 356 (4), 1968, pp. 481–538. JSTOR, www.jstor.org/stable/45040306. Truy cập 30 Apr. 2020.
 Barto, P. S. "The Schwanritter-Sceaf Myth in ‘Perceval Le Gallois Ou Le Conte Du Graal." The Journal of English and Germanic Philology, vol. 19, no. 2, 1920, pp. 190–200. JSTOR, www.jstor.org/stable/27700998. Truy cập 29 Apr. 2020.
 Emplaincourt, Edmond A., and Jan A. Nelson. "‘LA GESTE DU CHEVALIER AU CYGNE’: LA VERSION EN PROSE DE COPENHAGUE ET LA TRADITION DU PREMIER CYCLE DE LA CROISADE." Romania, vol. 104, no. 415 (3), 1983, pp. 351–370. JSTOR, www.jstor.org/stable/45040923. Truy cập 30 Apr. 2020.
 Smith, Hugh A. "SOME REMARKS ON A BERNE MANUSCRIPT OF THE ‘CHANSON DU CHEVALIER AU CYGNE ET DE GODEFROY DE BOUILLON.’" Romania, vol. 38, no. 149, 1909, pp. 120–128. JSTOR, www.jstor.org/stable/45043984. Truy cập 29 Apr. 2020.
 Matthews, Alastair. The Medieval German Lohengrin: Narrative Poetics in the Story of the Swan Knight. NED - New edition ed., Boydell & Brewer, 2016. JSTOR, www.jstor.org/stable/10.7722/j.ctt1k3s90m. Truy cập 29 Apr. 2020.
 Todd, Henry Alfred. "Introduction." PMLA, vol. 4, no. 3/4, 1889, pp. i-xv. JSTOR, www.jstor.org/stable/456077. Truy cập 29 Apr. 2020.

Liên kết ngoài

 Cheuelere Assigne Middle English from British Library MS Cotton Caligula A ii., Modern English translation

Thơ Đức
Chi Thiên nga
Văn học trung đại
Truyền thuyết Trung cổ


title: Gravitino

text:
Trong thuyết siêu hấp dẫn (thuyết kết hợp thuyết tương đối và siêu đối xứng), gravitino (G͂) là một fermion siêu đối xứng của graviton, nó là ý tưởng đưa ra giả thuyết graviton. Nó được đề nghị như một bằng chứng cho vật chất tối.

Nếu gravitino tồn tại, nó là một fermion có spin 3/2 và do đó nếu tuân theo phương trình Rarita-Schwinger, hàm số sóng gravitino viết như: ψμα với μ = 0, 1, 2, 3 và α = 1, 2. Nếu μ = 0, ta sẽ nhận được chế độ tiêu chuẩn của khối lượng các hạt có spin 1 hoặc cao hơn.

Gravitino là fermion lượng tử của thuyết siêu hấp dẫn, chỉ cần như photon là lượng tử của điện từ, và graviton là lượng tử của tương tác hấp dẫn. Bất cứ khi nào tính siêu đối xứng bị sai sót trong thuyết siêu hấp dẫn, nó làm cho khối lượng của các đối tác siêu đối xứng cũng bị sai sót theo. Điều này nói lên sự khác nhau giữa mô hình khác nhau của siêu đối xứng phá vỡ, nhưng nếu tính siêu đối xứng là để giải quyết các hệ thống cấp bậc vấn đề của Mô hình chuẩn, khối lượng của các gravitino không được lớn hơn khoảng 1 TeV/c2.

Gravitino và các vấn đề trong vũ trụ học
Nếu gravitino thực sự có khối lượng, nó tạo ra một vấn đề trong vũ trụ học.

Một giải pháp là gravitino ổn định. Đây sẽ là trường hợp nếu gravitino là hạt nhẹ siêu đối xứng và R - tương đương được ổn định. Trong trường hợp này các gravitino là một bằng chứng cho vật chất tối, như vậy gravitino sẽ được tạo ra trong vũ trụ. Họ có thể tính toán mật độ của gravitino trong vũ trụ và nó có thể quan trọng hơn nhiều so với những nghiên cứu về vật chất tối.

Giải pháp khác là các gravitino không ổn định. Vì vậy, các gravitino sẽ phân rã và không đóng góp vào nghiên cứu vật chất tối. Tuy nhiên, nếu chúng phân rã chỉ thông qua tương tác hấp dẫn thì sẽ rất dài, theo công thức Mpl2 ∕ m3 với:
 Mpl là khối lượng Planck
 m là khối lượng của một gravitino.
Một thể phân rã phải bao gồm cả một photon, một lepton điện tích hoặc một meson, đó sẽ là đủ năng lượng để phá hủy một hạt nhân. Trong thực tế, trường hợp như vậy vũ trụ sẽ tự tạo hydro, và việc hình thành sao có lẽ là không thể.

Và giải pháp tốt nhất cho các vấn đề vũ trụ gravitino là mô hình tiêu chuẩn siêu đối xứng, nơi gravitino có khối lượng cao hơn rất nhiều so với những mô hình khác, các hạt fermion khác đã xuất hiện ở mô hình này.

Một giải pháp khác là R-tương đương vi phạm các nguyên tắc và gravitino là hạt nhẹ siêu đối xứng. Điều này làm cho hầu như tất cả các hạt siêu đối xứng của vũ trụ vào trong Mô hình chuẩn.

Xem thêm
 Graviton
 Tương tác hấp dẫn
 Thuyết siêu hấp dẫn
 Siêu đối xứng phá vỡ

Tham khảo

Liên kết ngoài

Fermion
Hấp dẫn lượng tử


title: Trysimia geminata

text:
Trysimia geminata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Trysimia


title: Hồng Phong, Thanh Miện

text:
Hồng Phong là một xã thuộc huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương, Việt Nam.

Tên của xã được ghép từ tên của hai xã cũ là Diên Hồng và Tiền Phong.

Địa lý
Xã Hồng Phong là xã cực nam của huyện Thanh Miện và tỉnh Hải Dương, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Ninh Giang và tỉnh Thái Bình
Phía tây giáp tỉnh Hưng Yên
Phía nam giáp tỉnh Hưng Yên
Phía bắc giáp xã Chi Lăng Nam và xã Thanh Giang.

Xã Hồng Phong có diện tích 6,67 km², dân số năm 2018 là 7.299 người, mật độ dân số đạt 1.094 người/km².

Lịch sử
Xã Hồng Phong trước đây vốn là hai xã Diên Hồng và Tiền Phong thuộc huyện Thanh Miện.

Trước khi sáp nhập, xã Diên Hồng có diện tích 2,95 km², dân số là 2.884 người, mật độ dân số đạt 978 người/km². Xã Tiền Phong có diện tích 3,72 km², dân số là 4.415 người, mật độ dân số đạt 1.187 người/km², có 5 thôn: An Phong, Tiên Động, My Động 1, My Động 2, Đồng Chấm.

Ngày 16 tháng 10 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 788/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hải Dương (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2019). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Diên Hồng và Tiền Phong thành xã Hồng Phong.

Giao thông
 Bến xe Bến Trại: có các xe chạy nhiều tuyến như Hà Nội, Hải Phòng, Thái Nguyên, Tp.Hồ Chí Minh, Quảng Ninh
 Tuyến xe bus Bến Trại - Hải Dương
 Phà Bến Trại nối liền 2 bờ sông Luộc là phương tiện chính để đi lại giữa Hải Dương và Thái Bình
Đường thủy: Sông Luộc là ranh giới của Hải Dương với Thái Bình, dài 3 km.

Lễ hội
 Lễ hội chùa Động Trạch (thôn My Động 2) diễn ra vào 11/2 - 13/2 (âm lịch)
 Lễ hội chùa Trại.

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Zebrzydowice, Silesian Voivodeship

text:
Zebrzydowice  () là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Zebrzydowice, quận Cieszyn ở Silesian Voivodeship, miền nam Ba Lan, gần biên giới với Cộng hòa Séc. Nó nằm trong khu vực lịch sử Cieszyn Silesia, bên cạnh dòng sông Piotrówka. Dân số của làng là khoảng 4,700 người. Có một tuyến đường sắt băng qua làng.

Tên của ngôi làng có nguồn gốc đặt theo tên của một dòng họ, bắt nguồn từ tên cá nhân Zebrzyd (≤ German Sivrid / Siegfrid), kết thúc xen kẽ với tiếng Slavic - (ow) ice / (ow) itz hoặc tiếng Đức - dorf có nghĩa là một ngôi làng.

Lịch sử
Ngôi làng được đề cập lần đầu tiên trong một tài liệu tiếng Latinh của Giáo phận Wrocław có tên Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis từ khoảng năm 1305 như một mục trong biệt thự Siffridi tranh luận về esse quadraginta mansi. Điều đó có nghĩa là ngôi làng được cho là phải đóng tiền tithe từ 40 khoản vay nhỏ hơn. Việc tạo ra ngôi làng là một phần của chiến dịch định cư lớn hơn diễn ra vào cuối thế kỷ 13 trên lãnh thổ của cái mà sau này sẽ được gọi là Thượng Silesia.

Về mặt chính trị, ngôi làng ban đầu thuộc về Lãnh địa Teschen, được thành lập vào năm 1290 trong quá trình phân chia phong kiến của Ba Lan và được cai trị bởi một nhánh địa phương của triều đại Silesian Piast. Năm 1327, công tước trở thành một thái ấp của Vương quốc Bohemia, sau năm 1526 trở thành một phần của Vương quốc Habsburg (phía Áo sau khi thỏa hiệp năm 1867).

Ngôi làng trở thành trụ sở của một giáo xứ Công giáo, lần đầu tiên được đề cập trong một sổ đăng ký chưa hoàn thành của Peter's Pence từ năm 1335 với tư cách là biệt thự Sifridi  và như vậy là một trong những lâu đời nhất trong khu vực. Nó một lần nữa được đề cập trong sổ đăng ký của Peter's Pence từ năm 1447 trong số 50 giáo xứ của giáo hạt Teschen là Seyfredsdorff. Sau cuộc cải cách Tin lành vào thập niên 1540 đã thắng thế trong Lãnh địa Teschen và một nhà thờ Công giáo địa phương đã được Luther tiếp quản. Nó được lấy từ họ (như một trong khoảng năm mươi tòa nhà trong khu vực) bởi một ủy ban đặc biệt và được trao lại cho Giáo hội Công giáo La Mã vào ngày 16 tháng 4 năm 1654. Giáo xứ hiện được phục vụ bởi một Giả định của Mary Church.

Là một ngôi làng tư nhân, nó thuộc về một số gia đình quý tộc bao gồm Mattencloit và Larisch-Mönnich. Sau các cuộc cách mạng năm 1848 tại Đế quốc Áo, một bộ phận thành phố hiện đại đã được thành lập trong Silesia của Áo được tái lập. Ngôi làng như một đô thị đã được đăng ký vào khu chính trị và quận hợp pháp của Freistadt. Năm 1855, nó là nơi đi ngang qua của tuyến đường sắt Hoàng đế Ferdinand Northern. Một bưu điện đã được mở vào năm 1869.

Theo các cuộc điều tra được tiến hành vào năm 1880, 1890, 1900 và 1910, dân số của đô thị đã tăng từ 1.688 người vào năm 1880 lên 2.120 người vào năm 1910. Về ngôn ngữ chiếm ưu thế, thông thường, phần lớn là người nói tiếng Ba Lan (tăng từ 92,3% năm 1880 lên 96,3% năm 1910), kèm theo người nói tiếng Đức (giảm từ 128 người hoặc 7,7% năm 1880 xuống 47 người hoặc 2,3% năm 1910) và bởi những người nói tiếng Séc (tăng từ 17 người hoặc 1% vào năm 1890 lên 27 người hoặc 1,3% vào năm 1910). Về tôn giáo, năm 1910, phần lớn là người Công giáo La Mã (98,3%), tiếp theo là người Tin lành (25 hoặc 1,2%), người Do Thái (10 hoặc 0,4%) và 2 người khác. Ngôi làng cũng có truyền thống cư trú bởi Silesian Lachs, nói tiếng địa phương Cieszyn Silesian.

Sau Thế chiến I, sự sụp đổ của Áo-Hung, Chiến tranh Tiệp Khắc của Ba Lan và sự chia rẽ của Cieszyn Silesia vào năm 1920, nó đã trở thành một phần của Cộng hòa Ba Lan Đệ nhị và được chuyển đến Huyện Cieszyn. Sau đó nó bị Đức Quốc xã thôn tính vào đầu Thế chiến II. Sau chiến tranh, nó đã được khôi phục trở lại lãnh thổ Ba Lan.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức của Gmina Zebrzydowice
 Trang web Gmina Zebrzydowice không chính thức
 Cộng đồng Do Thái ở Zebrzydowice trên Virtual Shtetl

Cieszyn Silesia
Làng ở Ba Lan


title: Al-Suqaylabiyah

text:
Al-Suqaylabiyah ( ) là một thành phố chính thống của Cơ đốc giáo Hy Lạp thuộc Syria thuộc chính quyền Hama. Al-Suqaylabiyah nằm ở độ cao 220 mét so với mực nước biển. Theo điều tra dân số chính thức năm 2004, thị trấn có dân số 17.313 người.

Lịch sử
Tên này quay trở lại với Seleucia ad Belum cổ đại, một thị trấn của nền tảng Hy Lạp được đặt gần như cùng một nơi. Các trang web đã được từ bỏ trong thời trung cổ và được phục hồi vào đầu thế kỷ 19. Năm 1860 bộ lạc Bedouin địa phương đã tấn công al-Suqaylabiyah.

Tham khảo

Tham khảo

Thành phố của Syria


title: Ixazomib

text:
Ixazomib (tên thương mại Ninlaro) là một loại thuốc để điều trị đa u tủy xương, một loại ung thư bạch cầu, kết hợp với các loại thuốc khác. Nó được dùng bằng miệng dưới dạng viên nang.

Các tác dụng phụ thường gặp bao gồm tiêu chảy, táo bón và số lượng tiểu cầu thấp. Giống như bortezomib cũ (chỉ có thể được tiêm bằng cách tiêm), nó hoạt động như một chất ức chế proteasome, có tình trạng thuốc mồ côi ở Mỹ và châu Âu, và là một dẫn xuất axit boronic.

Thuốc được phát triển bởi Takeda. Tại Hoa Kỳ, nó được phê duyệt từ tháng 11 năm 2015 và tại EU kể từ tháng 11 năm 2016.

Sử dụng trong y tế
Ixazomib được sử dụng kết hợp với lenalidomide và dexamethasone để điều trị đa u tủy ở người lớn sau ít nhất một liệu pháp trước đó. Không có kinh nghiệm với trẻ em và thanh thiếu niên dưới 18 tuổi.

Nghiên cứu liên quan để phê duyệt bao gồm 722 người. Trong nghiên cứu này, ixazomib đã tăng thời gian sống trung bình không có tiến triển từ 14,7 tháng (trong nghiên cứu giả dược + lenalidomide + dexamethasone bao gồm 362 người) lên 20,6 tháng (theo ixazomib + lenalidomide + dexamethasone, 360) ảnh hưởng đáng kể (p = 0,012). 11,7% bệnh nhân trong nhóm ixazomib có đáp ứng hoàn toàn với điều trị, so với 6,6% ở nhóm giả dược. Tỷ lệ trả lời chung (hoàn thành cộng một phần) là 78,3% so với 71,5%.

Một nghiên cứu giai đoạn 3 đã chứng minh sự cải thiện đáng kể về tỷ lệ sống không tiến triển (PFS) với ixazomib-lenalidomide-dexamethasone (IRd) so với giả dược. Các bất thường về tế bào học có nguy cơ cao được xác định là del (17p), t (4; 14) và/hoặc t (14; 16); Ngoài ra, bệnh nhân được đánh giá khuếch đại 1q21. Trong số 722 bệnh nhân ngẫu nhiên, 552 người có kết quả tế bào học; 137 (25%) có bất thường về tế bào học có nguy cơ cao và 172 (32%) chỉ có khuếch đại 1q21. PFS được cải thiện với IRd so với giả dược ở cả phân nhóm tế bào học có nguy cơ cao và nguy cơ tiêu chuẩn: ở bệnh nhân có nguy cơ cao, với PFS trung bình là 21,4 so với 9,7 tháng; ở những bệnh nhân có nguy cơ tiêu chuẩn, với PFS trung vị là 20,6 so với 15,6 tháng. Lợi ích PFS này phù hợp giữa các nhóm nhỏ với các bất thường tế bào có nguy cơ cao riêng lẻ, bao gồm cả bệnh nhân bị del (17p). PFS cũng dài hơn với IRd so với giả dược ở những bệnh nhân được khuếch đại 1q21 và trong nhóm "nguy cơ cao mở rộng", được định nghĩa là những người có bất thường về tế bào học có nguy cơ cao và/hoặc khuếch đại 1q21. IRd đã chứng minh lợi ích đáng kể so với giả dược ở bệnh nhân đa u nguyên bào tái phát/khó chữa với tế bào học tế bào có nguy cơ cao và nguy cơ tiêu chuẩn, và cải thiện PFS kém liên quan đến các bất thường về tế bào học có nguy cơ cao.

Mang thai và cho con bú
Ixazomib và lenalidomide gây quái thai trong các nghiên cứu trên động vật. Điều này là chống chỉ định ở phụ nữ mang thai, làm cho chế độ trị liệu này không phù hợp với nhóm này. Người ta không biết liệu ixazomib hoặc các chất chuyển hóa của nó truyền vào sữa mẹ.

Tác dụng phụ
Tác dụng phụ thường gặp của liệu pháp nghiên cứu ixazomib + lenalidomide + dexamethasone bao gồm tiêu chảy (42% so với 36% dưới giả dược + lenalidomide + dexamethasone), táo bón (34% so với 25%), giảm tiểu cầu (số lượng tiểu cầu thấp; bệnh thần kinh ngoại biên (28% so với 21%), buồn nôn (26% so với 21%), phù ngoại biên (sưng; 25% so với 18%), nôn (22% so với 11%) và đau lưng (21% so với 16%). Tiêu chảy nghiêm trọng hoặc giảm tiểu cầu xảy ra ở 2% bệnh nhân, tương ứng.

Tác dụng phụ của ixazomib đơn thuần chỉ được đánh giá ở một số ít người. Tiêu chảy độ 2 trở lên được tìm thấy ở 24% những bệnh nhân này, giảm tiểu cầu độ 3 hoặc cao hơn ở 28% và mệt mỏi độ 2 trở lên ở 26%.

Tương tác
Thuốc có khả năng tương tác thấp thông qua men gan cytochrom P450 (CYP) và protein vận chuyển. Phát hiện có liên quan duy nhất trong các nghiên cứu là giảm nồng độ ixazomib trong máu khi kết hợp với rifampicin cảm ứng CYP3A4 mạnh. C max đã giảm 54% và diện tích dưới đường cong giảm 74% trong nghiên cứu này.

Dược lý

Cơ chế hoạt động
Ở nồng độ trị liệu, ixazomib ức chế chọn lọc và đảo ngược protein tiểu đơn vị proteaome beta type-5 (PSMB5)  với thời gian bán hủy phân ly là 18 phút. Cơ chế này giống như của bortezomib, có thời gian bán hủy phân ly dài hơn nhiều là 110 phút; Ngược lại, thuốc liên quan đến carfilzomib, chặn PSMB5 không thể đảo ngược. Proteasome tiểu đơn vị beta loại 1 và loại 2 chỉ bị ức chế ở nồng độ cao đạt được trong các mô hình nuôi cấy tế bào.

PSMB5 là một phần của phức hợp proteasome 20S và có hoạt tính enzyme tương tự như chymotrypsin. Nó gây ra apoptosis, một loại chết tế bào được lập trình, trong các dòng tế bào ung thư khác nhau. Một tác dụng hiệp đồng của ixazomib và lenalidomide đã được tìm thấy trong một số lượng lớn các dòng tế bào tủy.

Dược động học

Thuốc được dùng bằng đường uống dưới dạng prodrug, ixazomib citrate, là một ester boronic; este này thủy phân nhanh chóng trong điều kiện sinh lý thành dạng hoạt tính sinh học của nó, ixazomib, một axit boronic.  Sinh khả dụng tuyệt đối là 58% và nồng độ ixazomib trong huyết tương cao nhất đạt được sau một giờ. Liên kết với protein huyết tương là 99%.

Các chất được chuyển hóa bởi nhiều enzyme CYP (tỷ lệ phần trăm trong ống nghiệm, tại cao hơn nồng độ lâm sàng: CYP3A4 42,3%, CYP1A2 26,1%, CYP2B6 16,0%, CYP2C8 6,0%, CYP2D6 4,8%, CYP2C9 4,8%, CYP2C9 <1%) cũng như các enzyme không CYP, có thể giải thích tiềm năng tương tác thấp. Độ thanh thải là khoảng 1,86 lít mỗi giờ với độ biến thiên rộng 44% giữa các cá nhân và thời gian bán hủy trong huyết tương là 9,5 ngày. 62% ixazomib và các chất chuyển hóa của nó được bài tiết qua nước tiểu (trong đó ít hơn 3,5% ở dạng không đổi) và 22% qua phân.

Hóa học
Ixazomib là một chất tương tự axit boronic và peptide  giống như bortezomib cũ. Nó chứa một dẫn xuất của amino acid leucine với nhóm axit cacboxylic được thay thế bằng axit boronic; và phần còn lại của phân tử đã được ví như phenylalanine. Cấu trúc đã được tìm thấy thông qua một sàng lọc quy mô lớn các phân tử có chứa boron.

Lịch sử
Thuốc được phát triển bởi Takeda. Nó đã nhận được tình trạng thuốc mồ côi của Mỹ và châu Âu cho bệnh đa u tủy vào năm 2011, và cho bệnh amyloidosis AL vào năm 2012. Takeda đã nộp đơn đăng ký thuốc mới của Hoa Kỳ cho bệnh đa u tủy vào tháng 7 năm 2015. Vào tháng 9 năm 2015, Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã cấp ixazomib kết hợp với lenalidomide và dexamethasone một chỉ định đánh giá ưu tiên cho bệnh đa u tủy. Vào ngày 20 tháng 11 năm 2015, FDA đã phê duyệt sự kết hợp này cho điều trị bậc hai.

Yêu cầu ủy quyền tiếp thị ở châu Âu ban đầu đã bị Cơ quan y tế châu Âu (EMA) từ chối vào tháng 5 năm 2016 do không đủ dữ liệu cho thấy lợi ích của việc điều trị. Sau khi Takeda yêu cầu kiểm tra lại, EMA đã cấp giấy phép tiếp thị vào ngày 21 tháng 11 năm 2016 với điều kiện các nghiên cứu hiệu quả hơn nữa được tiến hành. Dấu hiệu phê duyệt giống như ở Mỹ.

Nghiên cứu
, ixazomib cũng đang trong các thử nghiệm lâm sàng giai đoạn III để điều trị bệnh amyloidosis AL  và plasmacytoma của xương, và trong các thử nghiệm pha I/II cho các tình trạng khác.

Tham khảo


title: Pterapherapteryx impuncta

text:
Pterapherapteryx impuncta là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pterapherapteryx


title: Justinian (định hướng)

text:
Justinian Đại đế (tiếng Latinh: Iustinianus; 483–565) là hoàng đế của đế quốc Đông La Mã (Byzantium) từ năm 527 đến 565 được người đời ghi nhận cho việc soạn thảo luật pháp của ông.

Ngoài ra, Justinian (tiếng Hy Lạp: Ioustinianos; tiếng Ý: Giustiniani) cũng có thể chỉ đến:

Nhân vật
Iustinianus, một tướng La Mã ở đảo Anh.
Justinian II Rhinotmetus (669–711), là hoàng đế của đế quốc Đông La Mã (Byzantium) từ năm 685 đến 695 và một lần nữa từ năm 705 đến 711.
Justinian (kh. 525–582), tướng Đông La Mã, cháu trai của Justinian I.
Justinian của đảo Ramsey (Jestin, Iestin), ẩn sĩ xứ Wales.

Ca sử dụng khác
Justinian (tiểu thuyết), một cuốn tiểu thuyết của Harry Turtledove.
Justiniana Prima, một thành phố Byzantine tồn tại từ 535 đến 615.
Justinian, một tàu chở tù nhân đến nhà tù tại New South Wales năm 1790.
SS Justinian, một chiếc tàu chở hàng của Na Uy phục vụ từ năm 1946 đến năm 1954.

Xem thêm
Giustiniani, một gia tộc xuất xứ từ Venezia, Ý.


title: Polynemus

text:
Polynemus là một chi cá trong họ Polynemidae.

Các loài
Phân loại dưới đây theo Catalogue of Life:

 Polynemus aquilonaris
 Polynemus bidentatus
 Polynemus dubius
 Polynemus hornadayi
 Polynemus kapuasensis
 Polynemus melanochir
 Polynemus multifilis
 Polynemus paradiseus

Chú thích

Tham khảo


title: Jimmy Ross (cầu thủ bóng đá, sinh năm 1866)

text:
James Daniel Ross (28 tháng 3 năm 1866 - 12 tháng 6 năm 1902), biệt danh là "Con quỷ nhỏ", là cầu thủ bóng đá người Scotland của thời Victoria, em trai của Nick Ross. Sinh ra ở Edinburgh, khi bắt đầu sự nghiệp, anh đã chơi cho St Bernard's F.C., nhưng nổi tiếng tại đội Preston North End với biệt danh "Kẻ bất khả chiến bại" khi đã giành chiến thắng lần đầu tiên và lần hai tại English Football League.

Sự nghiệp
Jimmy Ross đã đến phía nam Preston để tham gia cùng người anh trai nổi tiếng Nick. Anh gia nhập Padiham vào ngày 24 tháng 11 năm 1883 với tư cách là người dự khán để xem anh trai thi đấu. Anh ấy đã ghi được hai bàn thắng trong chiến thắng 4-0 của North End. Ross là một cầu thủ ghi bàn phi thường. Trong bốn mùa giải cho đến khi thành lập Liên đoàn bóng đá vào năm 1888, anh đã ghi được hơn 250 bàn chỉ sau 220 lần ra sân. Anh ấy đã ghi bàn cho North End trong trận chung kết Lancashire Senior Cup. Sinh ra ở Edinburgh, anh đã không may mắn khi không được chọn cho đất nước của mình thi đấu. Anh đã ghi được 7 bàn thắng trước Hyde United trong chiến thắng 26-0 và 6 bàn trước Reading khi North End giành chiến thắng 18-0. Jimmy Ross đã xuất hiện trong Chung kết FA Cup 1888 trước West Bromwich Albion khi Preston North End đã thua 2–1.

Jimmy Ross đã ra mắt giải đấu vào ngày 8 tháng 9 năm 1888 chơi ở vị trí tiền đạo cho Preston North End trước Burnley tại sân Prchester North End' Deepdale. Preston giành thắng lợi 5-2 và Jimmy Ross ghi bàn thắng thứ ba và thứ tư cho Preston North End. Vào ngày 13 tháng 10 năm 1888, Jimmy Ross đã ghi bàn ở phút 88 để đưa đội của anh ấy lên 3-0 và trở thành cầu thủ League đầu tiên ghi được mười bàn thắng League trong trận gặp West Bromwich Albion. Tỉ số cuối cùng là 3-0. Jimmy Ross đã chơi trong 21 ở giải 22 League Championship. Là một tiền đạo, anh chơi ở một tuyến đầu ghi được ba bàn thắng ở giải 19 League, các trận đấu khác hoặc nhiều bàn thắng hơn trong 13 lần. Jimmy Ross đã ghi 19 bàn thắng trong mùa 1888-1889. 19 bàn thắng của anh ấy bao gồm bốn bàn trong một trận đấu vào ngày 6 tháng 10 năm 1888 tại Deepdale trong trận đấu với Stoke khi Ross ghi bốn bàn thắng đầu trong chiến thắng 7-0. Anh cũng đã ghi hai bàn trong một trận đấu vào ngày 8 tháng 9 năm 1888 tại Deepdale khi gặp Burnley, vào ngày 29 tháng 9 năm 1888 tại County Ground trong chiến thắng 3-2 trước Derby County; 2 bàn trong chiến thắng 5-2 tại Pike's Lane trước đội chủ nhà Bolton Wanderers và cú đúp nữa trong chiến thắng 5-0 tại Stoney Lane trước đội chủ nhà West Bromwich Albion. Ross đã chơi trong cả năm trận đấu tại FA Cup mùa 1888-89 và ghi hai bàn trong đó có một bàn trong trận Chung kết. Trận chung kết diễn ra tại Kennington Oval vào ngày 30 tháng 3 năm 1889 trước Wolverhampton Wanderers và Preston North End đã giành thắng lợi 3-0 để hoàn thành cú đúp danh hiệu đầu tiên của League và FA Cup. Ross đã giành huy chương League Championship và FA Cup.

Năm 1894, Ross ký hợp đồng với Liverpool với giá 75 bảng. Anh ra mắt câu lạc bộ mới của mình trong trận đấu tại Football League First Division vào ngày 13 tháng 9 năm 1894 và tiếp tục ghi bàn 12 lần trong mùa giải, kết thúc với việc Liverpool bị xuống hạng. Sau đó anh ghi tiếp 23 bàn sau 25 lần ra sân, giúp Lữ đoàn đỏ đứng đầu bảng.

Mùa giải tiếp theo Liverpool đã lên chơi tại Football League First Division, kết thúc ở vị trí thứ 5; anh chỉ ghi được hai bàn trong 21 trận đấu của mình.

Ross sau đã ký hợp đồng với đội hạng hai Burnley vào tháng 3 năm 1897. Ở đó anh ấy đã ghi 29 bàn sau 51 trận. Ngay trước khi đến, Burnley đã bị xuống hạng và với sự giúp đỡ của Ross, đã được thăng hạng trở lại Giải hạng nhất.

Cuối năm đó, Ross gia nhập Manchester City, ghi 21 bàn sau 67 trận ở đó. Anh buộc phải giã từ bóng đá vì sức khỏe yếu sau mùa giải 1900-01. Ross qua đời ngày 12 tháng 6 năm 1902, ở tuổi 36.

Khoảng thời gian fin de siècle Liên đoàn bóng đá quyết định áp dụng mức lương tối đa 4 bảng mỗi tuần cho các cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp. Đối với một cầu thủ toàn thời gian như Ross, có thể chơi với mức lương lên tới 10 bảng mỗi tuần.

Bàn thắng (một phần) tại Football League.

Thống kê danh hiệu

Liverpool FC (1894-1897): 85 lần ra sân, 40 bàn - Danh hiệu quán quân giải Football League Second Division (1896).

Tham khảo

Cầu thủ bóng đá Scotland
Cầu thủ bóng đá English Football League
Cầu thủ bóng đá St Bernard's F.C.
Cầu thủ bóng đá Preston North End F.C.
Cầu thủ bóng đá Liverpool F.C.
Cầu thủ bóng đá Burnley F.C.
Cầu thủ bóng đá Manchester City F.C.
Sinh năm 1866
Mất năm 1902


title: Trượt băng tốc độ cự ly ngắn tại Thế vận hội Mùa đông 2018 - 1500 mét nữ

text:
Nội dung 1500 mét nữ của môn trượt băng tốc độ cự ly ngắn tại Thế vận hội Mùa đông 2018 diễn ra vào ngày 17 tháng 2 năm 2018 tại Gangneung Ice Arena ở Gangneung, Hàn Quốc.

Kỷ lục
Trước giải đấu, các kỷ lục thế giới và Olympic như sau.

Kết quả

Vòng loại
 Q – lọt vào Bán kết
 ADV – đi tiếp
 PEN – bị phạt

Bán kết
 QA – lọt vào Chung kết A
 QB – lọt vào Chung kết B
 ADV – đi tiếp
 PEN – bị phạt

Chung kết B

Chung kết A

Tham khảo

Trượt băng tốc độ cự ly ngắn nữ tại Thế vận hội Mùa đông 2018


title: Nhiễm sắc thể đa sợi

text:
nhỏ|Nhiễm sắc thể đa sợi ở ruồi giấm. Ảnh chụp hiển vi x 5000 lần.
Nhiễm sắc thể đa sợi là loại nhiễm sắc thể gồm nhiều sợi nhỏ, mỗi sợi thường là một phân tử DNA, tạo thành một "bó" lớn gấp bội nhiễm sắc thể bình thường là loại chỉ có một phân tử DNA. Nếu gọi mỗi DNA là một sợi, thì một nhiễm sắc thể đa sợi thường gồm hàng trăm, thậm chí tới hàng ngàn sợi., ,

Thuật ngữ này dịch từ tiếng Anh  polytene chromosome (IPA: /päləˌtēn ˈkroʊməˌsoʊm/) dùng để chỉ loại nhiễm sắc thể gồm rất nhiều nhiễm sắc tử (crô-ma-tit) tập hợp lại thành cấu trúc bó sợi, thường tồn tại phổ biến ở nhiều loài ruồi thuộc bộ hai cánh (Diptera).

Nhiễm sắc thể đa sợi được mô tả và công bố đầu tiên trên thế giới vào năm 1881 nhờ Édouard-Gérard Balbiani (1823-1899). Hiện nay đã phát hiện ở rất nhiều loài động vật không xương sống như: Drosophila (ruồi giấm), muỗi Chironomus  và ruồi Rhynchosciara. Chúng cũng đã được phát hiện ở bọ đuôi bật thuộc lớp Collembola, một số loài động vật nguyên sinh như trùng lông (Ciliophora). Ở ruồi, chúng thường được tìm thấy trong tuyến nước bọt.

Những loại nhiễm sắc thể có kích thước lớn gấp bội như thế được phát hiện vào khoảng cuối thế kỉ XIX được gọi chung là nhiễm sắc thể khổng lồ, tiếng Anh là "giant chromosome" (phiên âm Quốc tế: /ʤaɪənt ˈkroʊməˌsoʊm/), gồm nhiễm sắc thể chổi đèn (cũng gọi là nhiễm sắc thể bàn chải đèn - lampbrush chromosome) và nhiễm sắc thể đa sợi.

Ở bộ hai cánh, các nghiên cứu ban đầu thường phát hiện nhiễm sắc thể đa sợi trong tuyến nước bọt của chúng, nên đã gọi là "nhiễm sắc thể tuyến nước bọt". Về sau, các nghiên cứu kỹ hơn cho thấy kích thước quá lớn của loại nhiễm sắc thể này là do sự có mặt rất nhiều sợi nhỏ mà nay gọi là crô-ma-tit (nhiễm sắc tử), có thể tồn tại ở bộ phận khác ngoài tuyến nước bọt, nên đổi tên là "nhiễm sắc thể đa sợi" (polytene tức là many stranded, chỉ cấu trúc nhiều sợi họp thành). Tuy vậy, tên "nhiễm sắc thể tuyến nước bọt" vẫn còn được dùng trong những trường hợp nhất định.

Cấu trúc

 Nhiễm sắc thể đa sợi được hình thành chủ yếu do phân tử DNA cấu tạo nên nhiễm sắc thể ban đầu nhân đôi nhiều lần nhưng lại không được phân ly trong mỗi lần phân bào. Do đó, từ một "sợi" ban đầu tạo thành một bó "đa sợi", mỗi bó gồm rất nhiều nhiễm sắc tử. Chẳng hạn như ở tuyến nước bọt của ruồi giấm, một nhiễm sắc thể đa sợi này có tới 1024 crô-ma-tit.
 Vì nhân đôi nhưng không chia đôi, nên bó này gồm các sợi song song nhau và dính với nhau, chung tâm động ban đầu, có các dải chất nhiễm sắc và dị nhiễm sắc gần như tương đương nhau, nên cả bó tuy gồm nhiều sợi, nhưng mỗi sợi đều có các vạch (dải) nhuộm màu khá đồng nhất (hình 2). Trong mỗi nhiễm sắc thể đa sợi này các dải màu tối nhiều DNA hơn, còn dải sáng màu nhiều RNA hơn. Lượng DNA trong các dải xen kẽ dao động từ 0,8 - 25%. Vùng dị nhiễm sắc gọi là heterochromatin, còn vùng nhiễm sắc thực gọi là euchromatin.
 Mỗi nhiễm sắc thể đa sợi này trung bình dài khoảng 0,5mm và đường kính khoảng 20 μm. Dọc theo chiều dài của nó, có những chỗ phình to, do các sợi ở đây không kết dính nhau hoàn toàn và có thể nghiên cứu phiên mã ở vị trí này.
 Mỗi nhiễm sắc thể đa sợi dù có nhiều sợi đến đâu, thì các sợi này đều là những nhiễm sắc thể tương đồng, có cùng nguồn gốc phát sinh trong quá trình nội nhân đôi (endoreplication). Nhiễm sắc thể có thể có các đoạn uốn cong lại, tạo nên vòng bên, được gọi là vòng Balbiani theo tên của nhà nghiên cứu đã phát hiện ra nhiễm sắc thể này. Vòng Balbiani hình thành từ DNA kết hợp với RNA và prôtêin.

Vai trò

 Trong đời sống của khá nhiều loài sinh vật có loại nhiễm sắc thể đa sợi này, chức năng của chúng chưa thể tìm hiểu hết. Nhưng người ta cho rằng ấu trùng (sâu non) có loại nhiễm sắc thể đa sợi này sẽ tạo điều kiện cho sâu non phát triển nhanh hơn, bởi vì đơn giản là mỗi tế bào có nhiều bản sao của mỗi gen, nên có thể phiên mã với tốc độ cao hơn nhiều so với chỉ có hai bản sao trong các tế bào lưỡng bội bình thường, nhờ đó mới đáp ứng được nhu cầu phát triển ở giai đoạn sâu non.
 Trong nghiên cứu khoa học, nhiễm sắc thể đa sợi này rất nổi tiếng và được nghiên cứu nhiều vào khoảng nửa đầu của thế kỷ XX - là thời kỳ kỹ thuật hiển vi điện tử chưa ra đời, chưa có công nghệ gen và PCR, nhất là chưa có khái niệm chính xác về gen. Ở thời kỳ đó, nhiễm sắc thể đa sợi này được xem như là mô hình để tìm hiểu một trong nhiều bí ẩn về di truyền mà khoa học chưa biết. Năm 2004 một số nhà di truyền học đã tổ chức cuộc sinh hoạt chuyên môn như là một buổi kỷ niệm 70 năm thành tựu nghiên cứu về nhiễm sắc thể đa sợi này kể từ năm 1934, vì chúng đã phục vụ như một mô hình xuất sắc cho một loạt các thí nghiệm di truyền. Sử dụng nhiễm sắc thể đa sợi, nhiều hiện tượng sinh học đã được phát hiện.
 Ngày nay, tuy số lượng các nghiên cứu về nhiễm sắc thể đa sợi này đã ít đi, nhưng trong dự án bộ gen ruồi giấm có sử dụng nhiễm sắc thể đa sợi làm khung nền cho bản đồ.  Chúng còn được dùng để hỗ trợ lập bản đồ nhiễm sắc thể, xác định các đột biến nhiễm sắc thể và giám định trong phân loại. Chúng còn được sử dụng để nghiên cứu chức năng của các gen trong phiên mã. Phân tích về tổ chức chung của tự sao mã và phiên mã ở cấp độ tế bào trở nên thuận lợi hơn khi nghiên cứu trên loại nhiễm sắc thể đa sợi này.

Nguồn trích dẫn

Sinh học
Sinh học tế bào
Di truyền học
Nhiễm sắc thể


title: Minh (họ)

text:
Minh là họ của người châu Á. Họ này có ở Việt Nam, Trung Quốc (chữ Hán: 明, Bính âm: Míng) và Triều Tiên (Hangul: 명, Romaja quốc ngữ: Myung/Myeong), Nhật Bản và đứng thứ 111 trong danh sách Bách gia tính.

Người Việt Nam họ Minh nổi tiếng
Nghệ sĩ, danh hài Minh Vượng, tên thật là Minh Phượng.

Người Trung Quốc họ Minh nổi tiếng

 Minh Sùng Nghiễm, nhân vật chính trị thời Đường Cao Tông
 Minh Kim Thành, nghệ nhân Đài Loan

Người Triều Tiên họ Minh nổi tiếng

 Myeong Se-bin (Hán Việt: Minh Thế Bân), nữ diễn viên Hàn Quốc
 Myeong Hyeong-seo (Hán Việt: Minh Hương Tư) nữ ca sĩ nhóm nhạc CLASS:y, cự thành viên Busters

Tham khảo

Họ người Trung Quốc
Họ người Triều Tiên
Họ tên


title: Singapore thuộc Anh

text:
Thuộc địa Singapore là thuộc địa vương thất Anh, từng tồn tại từ năm 1946 đến 1963, khi Singapore còn là một bộ phận của Malaysia. Khi Nhật Hoàng đầu hàng các nước Đồng Minh hồi Thế Chiến thứ II, hòn đảo rơi lại vào tay nước Anh năm 1945. Năm 1946, Các khu định cư Eo biển đã tan rã, Singapore cùng với Quần đảo Cocos (Keeling) và đảo Giáng sinh trở thành thuộc địa Vương thất Anh. Thuộc địa Singapore đặt dưới sự cai trị của Đế quốc Anh cho đến khi nó giành được quyền tự trị nội địa bán phần vào năm 1955.

Lịch sử

Sau giai đoạn chiến tranh: trở lại của Anh
Sau khi Nhật Bản đầu hàng các đồng Minh vào ngày 15 tháng 8 năm 1945, đó là một trạng thái của tình trạng bừa bãi ở Singapore, như các Anh đã không đến để mất kiểm soát, trong khi người Nhật chiếm đóng đã có một suy yếu đáng kể giữ hơn dân và trả thù giết chết đã được phổ biến rộng rãi.

Sau khi Nhật Bản đầu hàng quân Đồng minh vào ngày 15 tháng 8 năm 1945, có một sự bất thường ở Singapore, bởi vì Anh chưa đến để kiểm soát, trong khi quân xâm lược Nhật Bản đã suy yếu trong mắt người dân. Sự cố của cướp bóc và giết người trả thù trên tràn lan.

Thuộc địa
Vào ngày 1 tháng 4 năm 1946, các quốc gia Eo biển bị giải thể và Singapore trở thành thuộc địa vương thất với một chính phủ dân sự do một Thống đốc đứng đầu và tách khỏi bán đảo Mã Lai. Vào tháng 7 năm 1947, Hội đồng Hành pháp và Lập pháp được thành lập riêng và các điều khoản đã được đưa ra để cho phép bầu sáu thành viên của Hội đồng Lập pháp vào năm sau.

Sáp nhập với Mã Lai
Thất bại của người Anh khi bảo vệ Singapore đã phá hủy uy tín của họ với tư cách là những người cai trị vĩ đại trong mắt người dân địa phương ở Singapore. Vài thập kỷ sau và trong chiến tranh, đã có một cuộc phục hưng chính trị trong dân chúng địa phương và cũng là sự trỗi dậy của một phong trào dân tộc và chống thực dân, bao gồm cả lời kêu gọi độc lập. Vương quốc Anh đã sẵn sàng để bắt đầu một chương trình tăng dần chính quyền tự trị cho Singapore và Mã Lai. Thuộc địa vương miện này đã bị giải thể vào ngày 16 tháng 9 năm 1963 khi Singapore trở thành một phần của Malaysia, chấm dứt 144 năm cai trị của Anh trên đảo.

Ngày 9/8/1965, Singapore chính thức rời Malaysia để trở thành một nước Cộng hòa Singapore độc lập, do những tranh chấp chính trị và kinh tế.

Quản trị
Vào ngày 1 tháng 4 năm 1946, thuộc địa Singapore được thành lập với các đảo Cocos-Keeling, đảo Natal và Labuan sau khi giải thể các quốc gia Eo biển. Là một thuộc địa vương miện, Singapore được thừa hưởng một cấu trúc tổ chức phân cấp từ chính quyền của các quốc gia Eo biển với một thống đốc, đi cùng với Hội đồng tư vấn điều hành, Hội đồng lập pháp và Hội đồng thành phố. Vào tháng 7 năm 1946, Labuan trở thành một phần của Thuộc địa vương thất Bắc Kalimantan.. Quyền của Quần đảo Cocos (Keeling) được chuyển đến Úc vào năm 1955. Chính quyền của đảo Natal cũng được chuyển đến Úc vào năm 1957 theo yêu cầu của chính phủ Úc.

Thống đốc Singapore (1946–1959)
Thống đốc Singapore cai trị Singapore. Những người đàn ông giữ vị trí này cai quản Thuộc địa của Singapore từ năm 1946 đến 1959, thay mặt cho Văn phòng Thuộc địa cho đến khi Singapore giành được quyền tự trị vào năm 1959, nơi Văn phòng Thống đốc bị bãi bỏ.

 Bose, Romen, "KẾT THÚC CHIẾN TRANH: Giải phóng Singapore và hậu quả của Chiến tranh thế giới thứ hai", Marshall Cavendish, Singapore, 2005

Tham khảo

Singapore thuộc Anh
Lịch sử Singapore
Cựu thuộc địa và xứ bảo hộ Anh tại châu Á
Cựu quốc gia ở Đông Nam Á


title: Thân vương Morikuni

text:
Thân vương Morikuni (tiếng Nhật: 守邦親王, 19 tháng 6 năm 1301 — 25 tháng 9 năm 1333) là Chinh di Đại Tướng quân thứ 9 của Mạc phủ Kamakura ở Nhật Bản, nắm quyền từ năm 1308 đến năm 1333.

Ông là con trai của Thân vương Hisaaki, Tướng quân thứ tám của Mạc phủ Kamakura và cũng là cháu trai của Thiên hoàng Go-Fukakusa. Ông cũng là một Tướng quân bù nhìn được dựng lên bởi shikken Hōjō Takatoki, ông đồng thời cũng là Tướng quân cuối cùng của Mạc phủ Kamakura.

Sau sự sụp đổ của Mạc phủ, ông xuất gia trở thành nhà sư Phật giáo. Ông qua đời ở tuổi 32 không lâu sau đó.

Tham khảo

Shogun Kamakura
Sinh năm 1301
Mất năm 1333
Người Nhật thế kỷ 14


title: Euthera fascipennis

text:
Euthera fascipennis là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Euthera
Côn trùng hai cánh châu Âu


title: Callyna biplagiata

text:
Callyna biplagiata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Callyna


title: Yuki Chitose

text:
là một nữ diễn viên khiêu dâm người Nhật Bản. Cô thuộc về công ti ACT. Tên diễn trước đây của cô là Saegusa Chitose (七草 ちとせ/さえぐさ ちとせ) và Yura Chitose (由來 ちとせ/ゆら ちとせ).

Đời tư
Tháng 9/2014, cô ra mắt ngành phim khiêu dâm dưới tên Saegusa Chitose. Tháng 7/2016, cô chuyển công ti từ Orb Entertainment sang Arrows. Cô cũng đổi tên diễn thành Yura Chitose.

Sở thích của cô là đi bộ và làm bánh kẹo.

Đạo diễn phim khiêu dâm Masaki Nao nói rằng cô là "một con đĩ thật sự và tỏa sáng. Cô thích đổ lỗi cho đàn ông và bị đổ lỗi. Cô có cả tính cách S (lạc loài) và M (sầu muộn). Cô rất thích SEX (không phải công việc)."

Tháng 6/2018, cô thông báo sẽ rời ngành phim khiêu dâm trên Twitter. Trong cuối thông báo, cô nói rằng "nếu tôi trở lại thế giới phim khiêu dâm, tôi mong các bạn sẽ đón chào tôi với một nụ cười".

5/10/2019, cô hoạt động lại trên Twitter.

25/6/2020, cô trở lại ngành dưới tên Yuki Chitose. Cô thuộc về công ti ACT.

7/7/2021, cô thông báo sẽ rời công ti chủ quản.

26/9/2021, cô thông báo sẽ tham gia công ti chủ quản mới Y's Promotion.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1991
Nữ diễn viên phim khiêu dâm Nhật Bản
Nhân vật còn sống


title: Coenotephria pervagata

text:
Coenotephria pervagata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Coenotephria


title: Gymnosoma philippinense

text:
Gymnosoma philippinense là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Gymnosoma


title: Giải BAFTA lần thứ 70

text:
Giải thưởng Điện ảnh Viện Hàn lâm Anh quốc lần thứ 70, được biết đến nhiều hơn với tên gọi giải BAFTA hay tên tài trợ EE British Academy Film Awards, diễn ra ngày 12 tháng 2 năm 2017 tại Royal Albert Hall ở Luân Đôn, để tôn vinh những thành tựu xuất sắc nhất của điện ảnh nước Anh cũng như quốc tế trong năm 2016. Giải được trao bởi Viện Hàn lâm Nghệ thuật Điện ảnh và Truyền hình Anh quốc cho các phim chiếu rạp cũng như phim tài liệu của bất kỳ quốc gia nào, miễn là chúng từng được chiếu tại các rạp của Anh trong năm 2016.

Các đề cử được công bố vào ngày 10 tháng 2 năm 2017 bởi nam diễn viên Dominic Cooper và nữ diễn viên Sophie Turner. La La Land giành nhiều đề cử nhất (11). Arrival và Nocturnal Animals theo sau với 9 đề cử. Phim Anh Quốc I, Daniel Blake của Ken Loach và Fantastic Beasts and Where to Find Them giành 5 đề cử.

Sau khi nhận nhiều chỉ trích vì bỏ qua nhiều gương mặt từ các dân tộc thiểu số vào năm 2016, BAFTA công bố nhiều bước gia tăng sự đa dạng chủng tộc trong ngành công nghiệp điện ảnh và công việc làm phim. Dù vậy, cộng đồng người da màu, người châu Á và dân tộc thiểu số (BAME) vẫn chỉ trích dàn đề cử của mùa giải này. Cộng đồng BAME không xuất hiện trong các hạng mục đạo diễn và diễn viên, ngoại trừ điểm nhấn là đạo diễn Barry Jenkins cho Moonlight và Denzel Washington trong Fences.

Tại buổi lễ, La La Land thắng nhiều giải nhất (5), bao gồm "Phim hay nhất", "Đạo diễn xuất sắc nhất" cho Damien Chazelle, "Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất" cho Emma Stone, "Quay phim xuất sắc nhất" cho Linus Sandgren và "Nhạc phim hay nhất" cho Justin Hurwitz. Manchester by the Sea và Lion mỗi phim giành hai giải. Kenneth Lonergan thắng giải "Kịch bản gốc hay nhất" và Casey Affleck giành giải "Nam diễn viên chính xuất sắc nhất" cho Manchester by the Sea, trong khi Luke Davies thắng giải "Kịch bản chuyển thể hay nhất" và Dev Patel thắng giải "Nam diễn viên phụ hay nhất" trong Lion. Ngoài ra, Viola Davis còn thắng giải "Nữ diễn viên phụ hay nhất" cho vai diễn trong Fences và Mel Brooks được vinh danh giải BAFTA Fellowship cho cống hiến của ông tới ngành điện ảnh.

Buổi lễ
Chương trình phát sóng trên BBC One lúc 9 giờ tối UTC, gần 2 giờ sau khi buổi lễ kết thúc. Stephen Fry trở lại làm người chủ trì, là lần thứ 12 tại giải thưởng này. Buổi lễ diễn ra tại Royal Albert Hall lần đầu tiên kể từ năm 1997; là nơi tổ chức trao giải từ năm 2008, Royal Opera House được tân trang lại vào mùa giải này.

Nhạc công Sheku Kanneh-Mason trình diễn độc tấu ca khúc "Hallelujah" của Leonard Cohen trong phần In Memoriam. Những nhân vật được tưởng nhớ trong In Memoriam gồm Gene Wilder, Garry Marshall, Sue Gibson, Kenny Baker, Tony Dyson, Peter Shaffer, Paul Lewis, Michael White, Ken Adam, Guy Hamilton, Debbie Reynolds, Carrie Fisher, Abbas Kiarostami, Jim Clark, Simon Relph, Douglas Slocombe, Anton Yelchin, Robin Hardy, David Rose, Curtis Hanson, Clare Wise, Om Puri, Alec McCowen, Emmanuelle Riva, Andrzej Wajda, Michael Cimino, Antony Gibbs và Sir John Hurt.

Giải thưởng và đề cử

Đề cử của buổi lễ được công bố ngày 10 tháng 1 năm 2017.<ref>{{citeweb|url= http://variety.com/2017/film/awards/bafta-film-award-nominations-race-1201955906/|title=BAFTA Film Award nominations 'La La Land' Leads Race|date=ngày 10 tháng 1 năm 2017|work=Variety|access-date =ngày 10 tháng 1 năm 2017}}</ref> Người thắng giải được công bố ngày 12 tháng 2 năm 2017.

 BAFTA Fellowship
 Mel Brooks Cống hiến lớn đến ngành điện ảnh
 CurzonPhân tích
Thắng nhiều nhất
 5 giải La La Land
 2 giải Lion và Manchester by the Sea

Đề cử nhiều nhất
 11 đề cử La La Land
 9 đề cử Arrival và Nocturnal Animals
 6 đề cử Manchester by the Sea
 5 đề cử Fantastic Beasts and Where to Find Them, Hacksaw Ridge, I, Daniel Blake và Lion
 4 đề cử Florence Foster Jenkins và Moonlight
 3 đề cử Doctor Strange, Hell or High Water, Jackie và Notes on Blindness
 2 đề cử' Rogue One: A Star Wars Story và Under the Shadow''

Xem thêm
 Giải Quả cầu vàng lần thứ 74
 Giải Oscar lần thứ 89

Tham khảo

Liên kết ngoài

Giải thưởng điện ảnh năm 2016
070
Royal Albert Hall


title: Calletaera subexpressa

text:
Calletaera subexpressa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Calletaera


title: Một chuyên luận về bản chất con người

text:
Một chuyên luận về bản chất con người (1738 - 1740) là một cuốn sách của triết gia người Scotland David Hume, được nhiều người coi là tác phẩm quan trọng nhất của Hume và là một trong những tác phẩm có ảnh hưởng nhất trong lịch sử triết học. Chuyên luận là một tuyên bố kinh điển của chủ nghĩa kinh nghiệm triết học, chủ nghĩa hoài nghi và chủ nghĩa tự nhiên. Trong phần giới thiệu, Hume trình bày ý tưởng đặt tất cả khoa học và triết học vào một nền tảng mới lạ: cụ thể là một cuộc điều tra duy nghiệm về bản chất con người. Bị ấn tượng bởi những thành tựu của Isaac Newton trong ngành khoa học vật lý, Hume đã tìm cách đưa phương pháp thí nghiệm lý luận tương tự vào nghiên cứu tâm lý học con người, với mục đích khám phá "mức độ và động lực của nhận thức con người". Chống lại các nhà duy lý triết học, Hume lập luận rằng đam mê thay vì lý trí chi phối hành vi của con người. Ông giới thiệu vấn đề nổi tiếng về quy nạp, lập luận rằng lý luận quy nạp và niềm tin của chúng ta về nguyên nhân và kết quả không thể được chứng minh bằng lý trí; thay vào đó, niềm tin của chúng ta vào phép quy nạp và mối quan hệ nhân quả là kết quả của thói quen và tập quán tinh thần. Hume bảo vệ quan niệm duy cảm về đạo đức, cho rằng đạo đức dựa trên tình cảm và đam mê hơn là lý trí, và nổi tiếng với tuyên bố rằng "lý trí là, và chỉ nên là nô lệ cho những đam mê". Hume cũng đưa ra một lý thuyết hoài nghi về bản sắc cá nhân và một quan điểm tương hợp về tự do ý chí.

Các nhà triết học đương đại đã viết về Hume rằng "không có người nào ảnh hưởng đến lịch sử triết học đến mức sâu sắc hoặc làm rối trí hơn ông", và rằng Chuyên luận của Hume là "tác phẩm thiết lập nên khoa học nhận thức "  và "tác phẩm triết học quan trọng nhất viết bằng tiếng Anh." Tuy nhiên, công chúng ở Anh vào thời điểm đó không đồng ý, cuối cùng, chính Hume cũng không đồng ý với điều đó, và ông đã làm lại cuốn Chuyên luận thành cuốn Một cuộc điều tra liên quan đến sự hiểu biết của con người (1748) và một cuộc điều tra liên quan đến các nguyên tắc đạo đức (1751). Trong phần giới thiệu của tác giả cho cuốn đầu tiên, Hume đã viết:  Hầu hết các nguyên tắc và lý luận, có trong tác phẩm này, đã được xuất bản trong một tác phẩm gồm ba tập, được gọi là Một chuyên luận về bản chất con người: một tác phẩm mà Tác giả đã dự kiến trước khi rời Đại học, và tác giả đã viết và xuất bản không lâu sau đó. Nhưng tác phẩm đó không thành công, và tác giả cảm nhận được lỗi của mình khi tìm đến với cánh báo chí quá sớm, và tác giả đã đưa toàn bộ nội dung tác phẩm đó một lần nữa vào các tác phẩm sau này, trong đó một số sơ suất trong lý luận và hơn nữa là cách diễn đạt trước đây của tác giả, tác giả hy vọng, đã được sửa chữa. Tuy rằng một số cây viết đã tôn vinh Triết học của Tác giả, đã điều hướng tất cả năng lượng của họ chống lại tác phẩm còn chưa trưởng thành đó, điều mà tác giả không bao giờ thừa nhận, và đã có thể giành thắng lợi trong bất kỳ hoàn cảnh nào, cái mà họ tưởng rằng họ đã đạt được: Một thực tế rất trái với tất cả các quy tắc của sự chân thật và công bằng, và một ví dụ chắc chắn của những ngụy luận mà những định kiến nhiệt thành cho rằng bản thân được ủy quyền sử dụng. Do đó, Tác giả mong muốn rằng các phần sau đây có thể được coi là chứa đựng những quan điểm và nguyên tắc triết học của Tác giả. Về một cuộc điều tra liên quan đến các nguyên tắc đạo đức, Hume nói: "trong tất cả các tác phẩm của tôi về lịch sử, triết học hoặc văn học, đây chắc chắn là tác phẩm tốt nhất."

Tham khảo

Sách luân lý học
Sách năm 1738


title: Notophyson clio

text:
Notophyson clio là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Notophyson


title: Bleptina subjecta

text:
Bleptina subjecta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Bleptina


title: Lịch sử quân sự Việt Nam

text:
Lịch sử quân sự Việt Nam hay Quân sử Việt Nam là quá trình hình thành và phát triển các hoạt động quân sự trong suốt chiều dài lịch sử của Việt Nam, bắt đầu từ thời kỳ Văn Lang cho đến nay. Lịch sử quân sự Việt Nam bao gồm các cuộc chiến tranh với các quốc gia bên ngoài, bao gồm các nước láng giềng, các cuộc nội chiến và các cuộc nội chiến có sự can thiệp từ bên ngoài.

Truyền thống quân sự là nét nổi bật nhất của lịch sử Việt Nam. Lịch sử quân sự Việt Nam xuất hiện từ buổi đầu dựng nước, có một quá trình phát triển liên tục, chủ yếu do nhu cầu chống ngoại xâm, luôn gắn liền trong mối quan hệ giữa chiến tranh và hoà bình, giữa dựng nước và giữ nước. Lịch sử quân sự là nội dung biểu hiện đậm nét nhất trong lịch sử Việt Nam.

Tổng quan
Lịch sử quân sự Việt Nam gồm 4 giai đoạn chủ yếu:
Giai đoạn I: hay giai đoạn Văn Lang - Âu Lạc, bắt đầu từ khởi thủy, được mô tả trong truyền thuyết Thánh Gióng chống quân Ân xâm lược trong thời đại Văn Lang, trải qua các cuộc chiến tranh trong thế kỷ 3 và thế kỷ 2 TCN với nhà Tần, Nam Việt và nhà Hán.
Giai đoạn II: là thời kỳ Bắc thuộc, người Việt đối kháng liên tục chống các triều đại của Trung Quốc để giành lấy độc lập. Giai đoạn này các cuộc nổi dậy đều thất bại, hoặc kéo dài không lâu, Trung Quốc tái lập lại quyền thống trị.
Giai đoạn III: từ thế kỷ 10 đến thế kỷ 19 là lịch sử quân sự Việt Nam dưới các triều đại phong kiến tự chủ, nổi bật các cuộc chiến tranh với các nước láng giềng, kéo dài cho đến năm 1858.
Giai đoạn IV: từ năm 1858 từ khi Pháp chính thức tiến hành xâm lược cho đến nay, thời kỳ này hầu hết là các cuộc chiến tranh giành độc lập.

Vị trí địa lý của Việt Nam nằm tiếp cận với các láng giềng Trung Quốc và vùng Đông Nam Á nên các mối quan hệ diễn ra trong lịch sử bao gồm các cuộc chiến tranh hầu hết liên quan khu vực này. Đến thế kỷ 19, cũng như các nước châu Á khác, Việt Nam trở thành mục tiêu xâm lược của chủ nghĩa đế quốc phương Tây, về sau trở thành địa bàn tranh chấp địa-chính trị của các nước lớn. Lịch sử quân sự Việt Nam tập trung vào việc giải phóng dân tộc, và hiện nay tập trung vào mục tiêu bảo đảm độc lập, thống nhất, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ quốc gia.

Giai đoạn Văn Lang - Âu Lạc

Tổng quan
Sự kiện quân sự đầu tiên được mô tả trong lịch sử là truyền thuyết Thánh Gióng "đánh giặc Ân", được xem là sự kiện chống ngoại xâm đầu tiên của Việt Nam. Sự kiện này diễn ra trong thời kỳ Văn Lang.

Các sự kiện được xem là xác tín hơn về mặt lịch sử là cuộc Chiến tranh Tần-Việt diễn ra giữa nhà Tần và các tộc Bách Việt, trong đó có liên quan đến bộ phận Lạc Việt và Âu Việt. Trong khi nhà Tần hoàn thành chinh phục vùng phía Nam sông Trường Giang thì lịch sử Việt Nam mô tả thắng lợi của tộc Lạc Việt và Âu Việt ở phần cực nam xa nhất mà quân Tần bành trướng.

Cuộc đụng độ và thử thách sống còn đầu tiên của người Việt với quân xâm lược nhà Tần được thư tịch của chính người Trung Hoa ghi lại cho thấy ý chí chiến đấu kiên cường và tài thao lược của người Việt, họ đã bỏ vào rừng, họp nhau chọn bầu người tuấn kiệt làm thủ lĩnh, đêm đêm xuất quân tấn công bất ngờ vào đồn giặc, thể hiện nghệ thuật lấy nhỏ thắng lớn, tập trung sức mạnh tối đa và lợi dụng yếu tố bất ngờ để giành thắng lợi trong một trận đánh cụ thể.

Về sau, nước Âu Lạc của An Dương Vương đối mặt với cuộc tấn công của Nam Việt, thất bại trong Trận thành Cổ Loa năm 179 TCN, và tiếp sau đó là Nam Việt bị nhà Hán tiêu diệt vào năm 111 TCN, Âu Lạc rơi vào tay nhà Hán, đánh dấu lịch sử Việt Nam bước sang thời kỳ Bắc thuộc kéo dài hơn 1.000 năm.

Giai đoạn Văn Lang - Âu Lạc là thời kỳ hình thành nhà nước sơ khai, chính trong thời kỳ này nhiều giá trì văn hoá, nhiều yếu tố văn hoá tạo thành truyền thống và bản sắc văn hoá Việt Nam được hình thành, đồng thời diễn ra quá trình hình thành ý thức dân tộc, cơ sở cho người Việt đấu tranh chống nền thống trị bên ngoài.

Cơ sở
Cư dân Văn Lang - Âu Lạc đã thường xuyên chú ý rèn luyện thể lực, ý chí và trí tuệ qua các môn đấu cổ truyền như: vật cổ truyền, đua thuyền, bắn súng, nỏ, đâm trâu... được lưu ảnh lại qua những bộ lẫy nỏ bằng đồng, kho mũi tên đồng hàng vạn chiếc, qua hình khắc thuyền đua lướt nhẹ, người chèo khẩn trương sôi nổi trên các trống đồng Đồi Ro, Làng Vạc... Cảnh người đang vung rìu xéo đồng chém vào đầu con trâu bị buộc vào một cột được khắc hoạ trên thân trống đồng Đông Sơn dòng núi tìm thấy ở A Chương Trại (huyện Quảng Nam, Vân Nam), tục này còn tồn tại ở đồng bào Tây Nguyên và còn bảo lưu trong tục cướp búa đánh đầu trâu của người dân xã Chí Tiên (huyện Thanh Ba - Phú Thọ). Những lễ hội vũ trang mừng chiến thắng của người Đông Sơn được khắc hoạ trên nhiều trống đồng. Rồi chuyện về nồi Hầu, một đô vật nổi tiếng, một tướng giỏi của Vua Thục, đã giật giải nhất về thi võ. Và đẹp đẽ xiết bao hình ảnh người dũng sĩ làng Gióng có sức khoẻ vô biên nhổ phăng từng đám tre ngà quất xuống đầu giặc Ân...  Kiếm sống và bảo vệ cuộc sống, săn bắt thú rừng và đánh giặc trong điều kiện núi non hiểm trở, khe vực cheo leo, di chuyển khó khăn... Tận dụng hoàn cảnh đó, người dân sống ở vùng cao đã phát huy sở trường mai phục, dùng cung nỏ tấn công bất ngờ kẻ địch.

Truyền thống toàn dân đánh giặc, trẻ già, trai gái đều vũ trang, biến công cụ ngày thường thành vũ khí chiến đấu. Truyền thống này được khắc hoạ rõ nét, như một hiện tượng phổ biến qua tục mai táng của người Đông Sơn: người chết không kể là người giàu sang hay nghèo khổ, già hay trẻ, nam hay nữ đều thường được chôn theo các vũ khí tuỳ thân. Hình ảnh toàn dân tham gia đánh giặc hay nói bằng ngôn ngữ hiện đại "chiến tranh nhân dân" được minh hoạ bằng thành phần đội quân của Gióng từ người nông dân cầm vồ, người kiếm cá vác cần câu, trẻ mục đồng cưỡi trâu cầm khăng... Truyền thống thạo thủy chiến, giỏi dùng thuyền, tài bơi lội của người Việt cũng được hun đúc từ thời Hùng Vương. Có thể nhận biết qua hình ảnh các thuyền chiến, chở các chiến binh vũ trang, từng đoàn lướt trên sông nước, có cội rễ từ tập quán sống của người Việt vốn là "dân quen ở nước", đóng khố không mặc quần, để tiện bơi lội, tay áo ngắn mà xắn lên để tiện việc chèo thuyền. "Người Việt còn dùng thuyền trong việc săn bắt thú rừng qua hình ảnh con chó chạy đón đầu đàn hươu và đoàn người đứng trên thuyền giơ cao tay hò reo xua đuổi được khắc trên nhiều chiếc rìu đồng Đông Sơn. Hoài Nam Vương Lưu An (thế kỷ II Tr.CN) còn ca ngợi "Người Việt thạo thủy chiến, giỏi dùng thuyền". Phương tiện chiến đấu như thuyền bọc đồng, thuyền đồng của Lạc Vương và bộ vũ khí chiến đẩu gồm nỏ tên, lao đồng với số lượng lớn và vượt trội các loại hình vũ khí khác như giáo mác, dao, kiếm...  cũng mách chỉ về sở trường đánh thủy của người Việt thời Hùng.

Ý thức cộng đồng và ý thức bảo vệ cộng đồng đã nảy nở sớm trong những hoàn cảnh đặc thù của đấu tranh khắc phục tự nhiên và đấu tranh xã hội, là nhân tố quan trọng thúc đẩy hình thành sớm quốc gia, dân tộc. Và Nhà nước Văn Lang - Âu Lạc đã ra đời thể hiện ý thức dân tộc đã phát triển ở mức độ cao, đồng thời ý thức bảo vệ độc lập dân tộc và chủ quyền quốc gia của người Việt. Điều này có thể tìm thấy trong Đại Việt sử lược - tác phẩm sử học xưa nhất của Việt Nam - đoạn nói về quan hệ của Văn Lang với nước Việt của Câu Tiễn (505 - 465 trước Công nguyên) cho biết chính Câu Tiễn đã có lần sai sứ giả xuống dụ vua Hùng thần phục, nhưng bị vua Hùng cự tuyệt. Thái độ kiên quyết chối bỏ ách thống trị ràng buộc của ngoại bang, không chấp nhận bộ máy cai trị áp đặt từ ngoài, không cam chịu để lãnh thổ bị sáp nhập... được thể hiện trong cuộc kháng chiến chống Tần của người Tây Âu, Lạc Việt, rồi chống Triệu của nhân dân Âu Lạc và được tiếp nối ở những thế hệ người Việt tiếp theo như cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng.

Tổ chức quân sự thời Văn Lang - Âu Lạc
Đội quân thường trực Nhà nước Văn Lang chính là đội thân binh của thủ lĩnh bộ Văn Lang, đã giúp Hùng Vương áp phục 14 bộ lạc khác (các bộ sách sử Việt Nam và Lĩnh Nam chích quái đều chép rằng nước Văn Lang gồm 15 bộ, bộ Văn Lang là đô của nước Văn Lang). Sau khi đã làm chủ liên minh bộ lạc nhà nước Văn Lang, Hùng Vương đương nhiên phải duy trì đội quân thường trực này, dùng nó làm công cụ bạo lực bảo vệ chính thể non nớt của mình, chống lại mọi sự chống đối của các bộ lạc thua trận. Sự chống đối này có lẽ là không ít bằng chứng, như đã thấy, là sự gia tăng đột biến lên gấp hai, thậm chí đến ba lần giai đoạn hai của số lượng và loại hình vũ khí trong hầu hết các di tích Đông Sơn vùng sông Hồng, sông Mã. Vào thời gian này, tồn tại song song với lực lượng quân thường trực ở bộ Văn Lang - đô của Hùng Vương mà bây giờ không chỉ đóng vai trò đội quân của bộ lạc như trước, mà còn có vai trò của quân đội nhà nước trung ương, là những đội thân binh của thủ lĩnh các bộ (lạc) khác. Những đội quân này hẳn không đông. Bởi vì: Thứ nhất, do phân hóa xã hội và đấu tranh giai cấp trong nội bộ xã hội không sâu sắc. Tầng lớp thống trị ở cả trung ương và địa phương không cần thường xuyên nắm trong tay một lực lượng quân sự quá lớn. Thứ hai, đối với địa phương - các bộ (lạc) trong liên minh, nhà nước trung ương hẳn không khuyến khích, thậm chí phải ngăn chặn, hạn chế sự phát triển của chúng, đề phòng sự chống đối. Về nguyên tắc, đội quân thường trực trung ương (ở thành Phong Châu) cũng như ở các bộ, đều được đặt dưới quyền thống lĩnh tối cao của Hùng Vương. Nhưng thực tế, lúc đầu có lẽ Hùng Vương chỉ nắm chắc được đội quân ở bộ Văn Lang của mình, quân các bộ do thủ lĩnh, các Lạc tướng nắm quyền chỉ huy, có thể dưới danh nghĩa "nhà nước" đại diện cho "nhà nước". Khi có chiến tranh những đội quân này mới có thể được đặt dưới sự chỉ huy chung, thực sự của quân trưởng - Hùng Vương.

Dần dần, một mặt, nhờ sự liên minh giữa các bộ lạc đã đem đến những kết quả phát triển khả quan trong mọi lĩnh vực kinh tế - xã hội, mặt khác cũng nhờ vào những nỗ lực củng cố Nhà nước tập quyền của Hùng Vương: truyện Bánh Chưng ở Lĩnh Nam chích quái kể chuyện Hùng Vương nhường ngôi cho con út Lang Liêu, "anh em 21 người đều được chia giữ các nơi phiên trấn, tụ tập bộ đảng mà thành phiên quốc". Hay trong chuyện Họ Hồng Bàng cũng nhắc tới chính sách "chia các em ra cai trị, lại đặt các em làm tướng văn, tướng võ"... (nghĩa là dùng người họ hàng dòng tộc trấn giữ các địa phương để dễ bề cai trị), mà liên minh các bộ (lạc) trở nên cố kết chặt chẽ, nhà nước Văn Lang ngày càng được củng cố vững vàng. Đồng thời do nhu cầu chống ngoại xâm ngày càng trở nên bức thiết, nhất là ở thời kỳ cuối (những thế kỷ IV-III Tr.CN), đội quân thường trực của nhà nước sơ khai này đương nhiên phải được gia tăng về số lượng và mở rộng thành phần. Lúc này, lực lượng vũ trang thường trực của nhà nước Văn Lang trấn giữ ở thành Phong Châu, ngoài những trai đinh bộ Văn Lang, còn có trai đinh từ các bộ khác nữa. Trong khi đó, ở các trung tâm của từng bộ hay khu vực (như trung tâm Vinh Quang ở khu vực đồng bằng cao lưu vực sông Hồng, trung tâm Đông Sơn, Thiệu Dương ở lưu vực sông Mã...), cũng có mặt những đội quân thường trực có quy mô nhỏ hơn, thành phần binh lính có thể hẹp hơn - tuyên từ chính các trang ấp quanh vùng, đặt dưới quyền của thủ lĩnh quân sự khu vực. Đây là lực lượng rất quan trọng: khi có chiến tranh họ sẽ là những người trực tiếp lãnh đạo dân binh đánh giặc.

Các nhà nghiên cứu đã xác định cư cấu ba cấp của bộ máy chính quyền nhà nước Văn Lang. Cơ cấu tổ chức quân sự thời này cũng có những cấp bậc tương đươngː

 Ở bộ máy trung ương (đứng đầu là Hùng Vương, với hệ thống các Lạc hầu giúp việc diều hành bộ máy) có lực lượng quân đội quốc gia, có nhiệm vụ bảo vệ chính quyền trung ương, thực thi các mệnh lệnh của chính quyền trung ương. Đây là tổ chức quân sự mang tính chuyên nghiệp cao nhất trong các tổ chức quân sự thời nhà nước sơ khai Văn Lang. Nó vốn xuất thân từ lực lượng vũ trang khá mạnh của bộ chủ Gia Ninh (Văn Lang), đặt dưới sự chỉ huy của Hùng Vương. Lúc đầu vẫn mang đậm tính chất của một tổ chức quân sự bộ lạc. Về sau, tính bộ lạc giảm dần, thay thế vào đó là tính chất quốc gia, trở thành công cụ bạo lực đắc lực của chính quyền trung ương (tỷ lệ mộ chôn theo vũ khí ở Làng Cả, như đã giới thiệu, là gần 47%, cao nhất trong số các khu mộ Đông Sơn đã biết).
 Bên dưới bộ máy trung ương là bộ máy chính quyền địa phương, tương ứng với các bộ (tương đương với huyện sau này) có đội quân thường trực của mình hiện diện ở những trung tâm vùng bộ). Đội quân này mang đậm nét tính chất tổ chức quân sự của bộ lạc. Nó được đặt dưới sự chỉ huy của Lạc tướng, thực thi các nhiệm vụ của bộ máy chính quyền địa phương dưới danh nghĩa là đại diện của nhà nước trung ương ở địa phương. Tính chuyên nghiệp và quân số của những đội quân này có lẽ phụ thuộc khá nhiều vào tình trạng chiến tranh xung đột ở từng vùng. Ví như trung tâm Vinh Quang của vùng đồng bằng cao của lưu vực sông Hồng là nơi chiến tranh xảy ra thường xuyên và gay gắt không kém so với thành đô Văn Lang (Làng Cả), thì đội quân thường trực này hẳn là mang tính chuyên nghiệp cao và có quân số đông gần tương đương (tỷ lệ mộ chí chôn theo vũ khí ở đây là trên 43% chỉ kém Làng Cả 4%). Còn xa hơn về phía Nam, ở lưu vực sông Mã, tỷ lệ này chỉ chiếm trên dưới 25%, xa hẳn về phía Nam - ở trung tâm Làng Vạc, tỷ lệ chỉ còn trên 11%. Tỷ lệ này có thể phản ánh phần nào tính chất thường trực và quân số quân thường trực ở các bộ ở càng xa về phía Nam - xa nơi chiến sự ác liệt, thì đội quân thường trực địa phương càng nhỏ, tính chuyên nghiệp càng giảm.
 Dưới cùng, giữ vai trò bộ máy hành chính cơ sở là tổ chức công xã. Lực lượng vũ trang ở đây chính là dân binh. Đây là tổ chức quân sự rộng rãi nhất, đông đảo nhất, là lực lượng tham chiến chủ yếu trong mọi cuộc chiến tranh xung đột. Họ là dân công xã, gắn bó với sản xuất và chỉ trở thành lính khi có chiến tranh. Như đã được phản ánh qua các truyền thuyết, khi chiến tranh xảy ra thì mỗi người dân công xã đều có thể tham gia chiến đấu, không phân biệt già trẻ, gái trai. Tổ chức, biên chế của lực lượng quân sự này là rất đông và đơn giản. Có thể là những đội quân được tập hợp lại dưới sự chỉ huy của người đứng đầu công xã, có nhiệm vụ bảo vệ trước hết là làng xã mình, khi cần thì trở thành một bộ phận của lực lượng quân sự chung của bộ, của nhà nước, được đặt dưới quyền điều phối của Lạc tướng hay những tướng lĩnh cấp liên minh, nhà nước trung ương. Cũng có khi chỉ là những đội quân tự phát tập họp lại dưới quyền chỉ huy của những người khỏe mạnh, giỏi võ nghệ, cùng nhau tham gia chiến đấu chống ngoại xâm. Vũ khí, trang thiết bị quân sự và công tác hậu cần cho dân binh hoàn toàn do dân binh hay công xã tự lo và thường là rất thô sơ, tùy tiện - có gì dùng nấy.

Sức mạnh của quân đội Văn Lang là sự kết hợp giữa một bên là lực lượng quân thường trực số lượng ít nhưng được trang bị vũ khí đồng thau sắc bén và có kinh nghiệm chiến đấu với một bên là lực lượng dân binh trang bị vũ khí thô sơ, không quen chiến đấu, nhưng lại có số lượng đông đảo, đầy dũng cảm và quyết tâm chống kẻ thù, bảo vệ cuộc sống, những thành quả lao động của mình, gia đình và làng xóm quê hương. Tổ chức đơn vị chiến đấu gồm đa số là dân binh với một số ít quân thường trực làm nòng cốt có vai trò chỉ huy, hướng dẫn là tổ chức đơn vị chiến đấu phổ biến ở thời Hùng Vương. Trong thư tịch, truyền thuyết khó tìm ra hình ảnh của đội quân thường trực thiện chiến, "đánh đông dẹp bắc", nhưng lại thường gặp những đội quân dân binh do một vài tướng tài chỉ huy. Lực lượng vũ trang Văn Lang dường như từ rất sớm đã hình thành hai bộ phận cơ bản là quân bộ và quân thủy. Về các tổ chức quân sự giai đoạn Hùng Vương dựng nước còn rất nhiều vấn đề phải bàn, phải tranh luận, nhưng riêng sự hiện diện của lính đánh bộ và lính đánh thủy thì hầu như được khẳng định rồi.

Tóm lại, ở vào giai đoạn hình thành Nhà nước sơ khai Văn Lang, quân đội Văn Lang đã dần dần thành hình. Đây là một quá trình phát triển từ thấp đến cao kéo dài trong khoảng 400 - 500 năm, nếu không tính đến những tiền đề đã xuất hiện từ những giai đoạn trước đó. Cơ cấu tổ chức quân sự Nhà nước Văn Lang bao gồm hai thứ quân cơ bản: quân thường trực và dân binh. Xu hướng phát triển chung của lực lượng vũ trang Văn Lang là ngày càng gia tăng số lượng và chất lượng đội quân chuyên nghiệp. Bên cạnh đó, tiếp tục duy trì và phát triển lực lượng dân binh. Sự kết hợp, có lẽ mang tính tự nhiên, tự phát là chính giữa lực lượng dân binh có ưu thế tuyệt đối về số lượng và quân thường trực có ưu thế về vũ khí trang bị và kinh nghiệm chiến đấu, đã phát huy được thế mạnh của cả hai thứ quân, tạo ra sức mạnh chung cho lực lượng vũ trang Văn Lang. Cơ cấu quân đội quốc gia Văn Lang tuy có phân thành hai bộ phận: quân bộ và quân thủy, nhưng thực chất không hình thành hai binh chủng lục quân và thủy quân độc lập. Nói đến quân thủy là chủ yếu nói đến một hình thức chiến đấu đặc biệt của quân bộ: đánh bằng thuyền, có khi chỉ hành quân bằng thuyền và chỉ là một mảnh, một cuộc giữa trận chiến chung diễn ra chủ yếu ở trên bộ. Tuy nhiên, tài liệu cho thấy, những chiến binh trên thuyền, nhất là những thuyền lớn thường mang tính chất chuyên nghiệp rõ rệt hơn, đông đảo hơn chiến binh chỉ thuần túy đánh bộ. Nhìn chung, trình độ quân sự - về cả tính chuyên nghiệp của đội quân thường trực, về cả vũ khí trang bị... của lực lượng vũ trang Văn Lang ở giai đoạn cuối (thế kỷ III Tr.CN) không khác lắm so với lực lượng quân đội của An Dương Vương. Sự thay thế Hùng Vương bằng An Dương Vương, nước Văn Lang thành nước Âu Lạc, chủ yếu là sự thay thế bộ máy chính quyền trung ương, còn ở cư tầng kinh tế - xã hội, thành phần dân cư dường như không có sự đột phá nào. Tài liệu khảo cổ học khu vực Cổ Loa, từ dấu tích của ba lớp tường thành xây đắp kiên cố, cho thấy rõ điều đó. Các nhà nghiên cứu đã có lý khi gọi An Dương Vương là "Hùng Vương thứ 19". Điều làm cho một số nhà nghiên cứu yên tâm khi nói đến lực lượng vũ trang thường trực - quân đội quốc gia ở thời nước Âu Lạc hơn là ở thời nước Văn Lang, dù là ở giai đoạn cuối trước hết là sự hiện diện của di tích thành Cổ Loa, bên cạnh đó là kho mũi tên đồng Cầu Vực, là những tài nếu thư tịch và truyền thuyết đã trình bày ở trên. Sẽ rất đúng khi đánh giá cao lực lượng quân đội quốc gia Âu Lạc hơn quân đội quốc gia Văn Lang, nhưng lại chưa thỏa đáng khi hạ thấp quá lực lượng quân đội thường trực của Hùng Vương 18, cho rằng ở thời Nhà nước Văn Lang, chưa ra đời một lực lượng quân sự chuyên nghiệp thực sự nào.

Tất nhiên, so với đội quân thường trực Văn Lang, thì quân đội quốc gia Âu Lạc có những bước tiến nhất định. Trước hết là ở phương diện số lượng. Theo những sách sử cổ Trung quốc như Giao Châu ngoại vực ký dẫn trong Thủy kinh chú, hoặc Nam Việt chí dẫn trong Cựu Đường thư, riêng đội quân kéo vào đất Văn Lang đánh bại Lạc Vương, Lạc hầu đã đông tới 3 vạn. Đội quân này lại nổi tiếng về tài dùng cung nỏ - tính chuyên nghiệp cao. Và cái hơn thấy rõ hơn cả là tòa thành xây kiên cố, loại hình kiến trúc quân sự thời Văn Lang chưa có. Song cũng cần tính đến yếu tố truyền thống địa phương khi so sánh trình độ phát triển nói chung, trình độ quân sự nói riêng giữa các tộc người khác nhau. Rất có thể người Lạc Việt không có truyền thống xây thành đất đắp kiên cố mà chỉ dùng lũy tre, rào gỗ để "rào làng chiến đấu" hơn nữa, người Lạc Việt lại thường chọn lối "đánh du kích" bỏ ruộng vườn nhà cửa trốn vào rừng, "đêm ra đánh" như Hoài Nam Tử đã nhận xét chứ không thường dùng lối đánh dàn trận, giữ thành như dân tộc Hán ở Trung Nguyên (Trung Quốc). Cách đánh của người Lạc Việt thực tế là rất hiệu quả, do vậy mà đã được dân tộc Việt giữ gìn và phát huy từ đời này sang dời khác trải qua mấy nghìn năm, góp phần vào vô vàn những thắng lợi phi thường trong lịch sử giữ nước của dân tộc Việt Nam.

Vũ khí trang bị thời Văn Lang - Âu Lạc
Vũ khí thời Hùng Vương - An Dương Vương khá phong phú và đa dạng. Ở giai đoạn đầu (ứng với văn hóa Phùng Nguyên) nếu không kể những vũ khí bằng tre, gỗ là chủ yếu mà cho đến nay, do điều kiện tự nhiên không còn được bảo lưu trong các di tích khảo cổ học, có thể nhận thấy vũ khí còn hiếm và chỉ được làm bằng đá. Giai đoạn thứ hai (ứng với văn hóa Đồng Đậu - Gò Mun) xuất hiện vũ khí làm bằng xương và đặc biệt là vũ khí đồng thau. Về số lượng và loại hình, vũ khí giai đoạn này là một bước tiến xa so với giai đoạn đầu.

Nhưng chỉ tới giai đoạn ba (văn hóa Đông Sơn) mới diễn ra sự bùng nổ thực sự trong lĩnh vực sản xuất và sử dụng vũ khí. Vũ khí đồng thau phát triển vượt bậc, thay thế gần như hoàn toàn vũ khí đá và xương. Đến giai đoạn phát triển cao của văn hóa Đông Sơn đã xuất hiện thêm một ít vũ khí bằng sắt.

Về cơ bản, thời đại Hùng Vương - An Dương Vương là một tiến trình phát triển nội sinh liên tục từ thấp lên cao kết hợp những yếu tố giao lưu văn hóa xa gần ở những mức độ khác nhau. Điều này được phản ánh qua lịch sử phát triển vũ khí. Dưới đây là các loại hình vũ khí được sản xuất và sử dụng ở thời đại Hùng Vương - An Dương Vương được phân loại theo khoảng cách tác động:

 Vũ khí tầm xa nhưː cung tên, mũi tên, nỏ, mũi nỏ, lao, mũi lao,...
 Vũ khí cận chiến nhưː giáo, rìu chiến, dao găm, dao chiến, qua, kiếm ngắn, kiếm dài,...
 Vũ khí phòng hộ nhưː hộ tâm phiến, khiên, mộc,....

Loại hình vũ khí thời Hùng Vương - An Dương Vương có thể tóm lược lại như sau. Về chủng loại vũ khí tăng theo thời gian từ sớm đến muộn: từ bốn ở giai đoạn sớm, đến sáu ở giai đoạn giữa và tám ở giai đoạn muộn. Ở giai đoạn sớm và giữa xuất hiện vũ khí cỡ nhỏ là chủ yếu, ở giai đoạn muộn phát triển mạnh nhiều loại vũ khí cỡ lớn hơn. Các loại vũ khí tên, giáo, lao là những thứ vũ khí tồn tại lâu dài, phổ biến rộng và ngày càng phát triển. So với tổng số vũ khí thu được thì giáo chiếm tỷ lệ cao nhất, đứng thứ hai là mũi tên, sau đó là lao, rìu xéo, dao găm.

Trong các vũ khí đánh gần, người Việt thời bấy giờ ưa dùng nhất là giáo, rìu và dao găm. Tùy từng vùng, từng khu vực (tương đương với bộ, liên bộ) mà loại này hay loại khác chiếm ưu thế hơn. Ví như người ở lưu vực sông Hồng, sông Mã chọn giáo, rìu xéo, còn người lưu vực sông Cả lại chọn dao găm. Dấu ấn địa phương còn bộc lộ ở sự lựa chọn sử dụng các kiểu loại khác nhau trong cùng một chủng loại vũ khí.

Số lượng và hình loại vũ khí qua tài liệu khảo cổ học cho ta những hiểu biết tuy mới là bước đầu nhưng khá chắc chắn về cách đánh - nghệ thuật quân sự của người Lạc Việt - Âu Việt thời kỳ dựng nước và trong các cuộc kháng chiến chống xâm lược đầu tiên. Đó là quen và giỏi đánh gần, thạo thủy chiến, phát huy sự khéo léo, nhanh nhẹn của con người, coi trọng vũ khí nhưng không hoàn toàn ỷ vào vũ khí. Cách đánh đó phù hợp với trình độ sản xuất, điều kiện địa hình, tập quán lao động và sinh hoạt của cơ dân Lạc Việt - Âu Việt. Tuy nhiên, do những đặc điểm riêng của mỗi vùng cư trú, việc vận dụng cách đánh và việc sử dụng các loại vũ khí giữa các vùng có sự phát triển khác nhau, ngày càng phong phú, đa dạng. Sự kết hợp và tác động lẫn nhau giữa vũ khí - kỹ thuật quân sự với cách đánh nghệ thuật quân sự và lực lượng vũ trang - tổ chức quân sự bắt đầu hình thành, đánh dấu bước phát triển mới, cùng với sự phát triển của trình độ sản xuất và văn hóa thời Hùng Vương - An Dương Vương.

Giai đoạn Bắc thuộc

Tổng quan
Thất bại của An Dương Vương trong cuộc chiến chống Triệu Đà đã dẫn đến Âu Lạc sụp đổ và người Việt bị phong kiến phương Bắc qua nhiều triều đại như Triệu, Hán, Ngô, Tấn, Lưu Tống, Nam Tề, Lương, Trần, Tuỳ và Đường đô hộ. Thời Bắc thuộc này kéo dài hơn 1000 năm.

Từ cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng năm 42-43, Bà Triệu năm 248 chưa thành công cho đến Khởi nghĩa Lý Bí thành công ban đầu dẫn đến sự thành lập Nhà nước Vạn Xuân, kháng chiến chống Lương (545-550), chống Tuỳ (602) cùng với các cuộc khởi nghĩa lớn chống chính quyền đô hộ nhà Đường như khởi nghĩa của Lý Tự Tiên và Đinh Kiến (687), của Mai Thúc Loan (722), của Phùng Hưng (766 - 791), của Dương Thanh (819 - 820) và cuộc nổi dậy khôi phục chính quyền tự chủ của Khúc Thừa Dụ (905) là những sự kiện lịch sử quân sự tiêu biểu trong quá trình chống Bắc thuộc và chống đồng hoá của người Việt.

Các sự kiện chính
Khởi nghĩa Hai Bà Trưng là cuộc khởi nghĩa quy mô lớn đầu tiên trong thời Bắc thuộc, làm sụp đổ chính quyền nhà Hán đô hộ, nhưng không lâu sau, lực lượng 20.000 quân Hán do Mã Viện chỉ huy, triển khai khắp đất Việt để dẹp loạn, quân Hai Bà Trưng thất bại và cuộc khởi nghĩa chấm dứt.

Hai thế kỷ sau, một cuộc khởi nghĩa quy mô nổi lên do Bà Triệu lãnh đạo, chính quyền Đông Ngô tạm thời mất kiểm soát đất Việt, tướng Lục Dận mang 8.000 quân Ngô vào đất Việt dập tắt cuộc khởi nghĩa.

Triệu Quang Phục đánh bại quân Lương năm 550 nhưng Nhà nước Vạn Xuân của người Việt tồn tại không lâu thì năm 602, nhà Tùy cho 27 doanh quân gần 100.000 quân Tùy do tướng Lưu Phương chỉ huy sang tiến công, tái lập nền đô hộ.

Hai cuộc kháng chiến chống Nam Hán các năm 931 và 938 do Dương Đình Nghệ và Ngô Quyền lãnh đạo đã khẳng định quyết tâm giành và giữ độc lập tự do của cả dân tộc Việt Nam. Chiến thắng Bạch Đằng lịch sử đánh bại 20.000 thủy quân Nam Hán do Lưu Hoằng Tháo chỉ huy vào năm 938 là cột mốc lớn kết thúc giai đoạn mất nước, mở ra thời kỳ phát triển mới của lịch sử quân sự Việt Nam.

Giai đoạn Phong kiến độc lập tự chủ
Giai đoạn này tính từ năm 938 sau khi đánh bại Nam Hán và nhà Ngô thành lập kéo dài khoảng 10 thế kỷ tiếp theo, lịch sử quân sự Việt Nam trong quan hệ với Trung Quốc không còn yếu tố đối kháng giành độc lập, mà là kiên trì bảo vệ nền độc lập trước các cuộc tấn công của Trung Quốc. Suốt thời kỳ này lịch sử Việt Nam song hành cùng 4 triều đại quân chủ tập quyền của Trung Quốc là Tống, Nguyên, Minh, Thanh, mỗi triều đại đều đã có chiến tranh với Việt Nam. Các sự kiện chiến tranh diễn ra dưới các triều đại Việt Nam Tiền Lê, Lý, Trần, Hồ, Hậu Lê, Tây Sơn.

Chiến tranh với Trung Quốc

Chiến tranh với Tống
Xem thêm: Quân đội Đại Tống; Quân đội nhà Lý
Đại Tống đã lệnh tướng Hầu Nhân Bảo mang 30.000 quân tiến vào Đại Việt trong cuộc Chiến tranh Tống–Việt lần thứ nhất năm 981 nhưng thất bại trước Lê Hoàn. Sự kiện này diễn ra dưới thời Tiền Lê của Đại Việt.

Cuộc chiến tranh lần thứ hai giữa Tống và Việt từ năm 1075 đến 1077 xảy ra quy mô hơn nhiều. Gồm hai giai đoạn chính, giai đoạn đầu 100.000 quân thủy-bộ Đại Việt do Lý Thường Kiệt chỉ huy tấn công quân Tống ở miền Nam Trung Quốc trong một chiến dịch phủ đầu nhằm đập tan kế hoạch tiến công Đại Việt của Tống. Giai đoạn hai, quân Tống phản công với 200.000 binh lính và 200.000 phu dịch do Quách Quỳ chỉ huy. Quân nhà Lý phòng thủ thành công, quân Tống bị chặn đứng tại phòng tuyến sông Như Nguyệt không thể tiếp tục tiến về phía nam. Chiến tranh chấm dứt khi hai bên đồng ý một thỏa thuận và Tống rút quân.

Chiến tranh với Mông - Nguyên
Xem thêm: Tổ chức và chiến thuật quân sự của quân đội Đế quốc Mông Cổ, Quân đội Đại Nguyên; Quân đội nhà Trần
Quân Mông Cổ trong quá trình chinh phạt Nam Tống đã yêu sách Đại Việt cho mượn đường hành binh nhưng bị từ chối. Năm 1258, Ngột Lương Hợp Thai dẫn đầu 30.000 quân Mông Cổ tấn công Đại Việt, chiếm được Thăng Long, kinh đô triều Trần nhưng đối mặt với sách lược chiến tranh "Vườn không nhà trống", chịu nhiều tổn thất nên cuối cùng phải rút quân.

Mông Cổ thành lập Đại Nguyên năm 1271, sau khi hoàn tất chinh phục Trung Nguyên, vào năm 1285 họ tấn công Đại Việt lần thứ hai, với đạo quân đông đảo thủy-bộ 500.000 lính chiến và phu dịch, do Vân Nam Vương Thoát Hoan làm thống soái. Đại Việt tiến hành chiến tranh toàn dân huy động cả nước, trong đó từ 200.000 đến 300.000 quân chống lại quân Nguyên, tiếp tục sử dụng sách lược "Vườn không nhà trống". Nhà Trần đạt bước tiến đáng kể với tập Binh thư yếu lược do Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn soạn ra để dạy binh tướng. Ông còn có tay trong việc đôn đốc binh sĩ, hun đúc tinh thần qua bản Hịch tướng sĩ.

Nhà Trần đã thực hiện việc chuẩn bị chiến tranh từ sớm và thực thi sách lược đánh lâu dài, quân Nguyên cuối cùng rút lui nhưng nhanh chóng trở lại vào năm 1288 trong cuộc tấn công Đại Việt lần thứ ba với 300.000 quân, lần này họ chuẩn bị hậu cần tốt hơn nhưng vẫn thất bại.

Chiến tranh với Minh
Xem thêm: Quân đội Đại Minh; Quân đội nhà Hồ, Quân đội nhà Lê
Khác với nhà Lý và nhà Trần trong các giai đoạn trước, nhà Hồ dựng lên ở Đại Việt không được lòng dân chúng, nhà Minh lấy việc cướp ngôi làm cớ xâm lược, nên không giống như nhà Lý và nhà Trần có thể tập hợp sức mạnh toàn dân đánh quân phương Bắc, nhà Hồ nhanh chóng bại trận. Động cơ của nhà Minh là tái lập đất Việt thành lãnh thổ của Trung Quốc, đã đưa ra hàng loạt lý do hạch tội vua nhà Hồ để làm lợi thế tâm lý trước dân chúng người Việt. Năm 1407, Trương Phụ chỉ huy 200.000 quân tấn công đất Việt, lúc này quốc hiệu là Đại Ngu, quân Hồ bại trận và người Việt mất nước trong 20 năm tiếp theo. Nhưng suốt thời gian này nền thống trị của Minh chưa bao giờ yên ổn, quân Hậu Trần nổi lên sau đó là khởi nghĩa Lam Sơn tấn công chính quyền đô hộ liên tục. Trong tình thế nguy ngập, viện binh của quân Minh 100.000 lính do Liễu Thăng và Mộc Thạnh chỉ huy đến đất Việt hỗ trợ Vương Thông, nhưng tất cả đều bị đánh bại. Thời kỳ đô hộ của Minh chấm dứt, nhà Lê dựng lên vào năm 1428, với quân đội hiện dịch được ghi nhận là 350.000 người khi vừa giành được độc lập.

Chiến tranh với Thanh
Xem thêm: Quân đội Mãn Thanh; Quân đội Tây Sơn
Không giống như việc đối mặt với Tống, Nguyên, Minh vào thời gian các triều đại này vừa thành lập, chiến tranh với Thanh diễn ra muộn hơn. Nhà Thanh thành lập năm 1644, nhưng đến 1788-1789 mới mang quân vào Đại Việt với lý do phục hồi nhà Lê, theo sử Việt, ước tính 290.000 quân Thanh đã triển khai tới Đại Việt.

Bằng một cuộc tấn công thần tốc hoàng đế Quang Trung đã chỉ huy 100.000 quân Tây Sơn đánh bại quân Thanh, trong đó trận đánh quy mô lớn là Trận Ngọc Hồi – Đống Đa, quyết định thất bại cho quân chiếm đóng.

Hoàng đế Càn Long hạ lệnh huy động 500.000 quân 9 tỉnh phía nam chuẩn bị tấn công Đại Việt lần thứ hai nhưng qua các hoạt động ngoại giao của Tây Sơn, sự cạn kiệt quốc khố của Thập đại chiến dịch mà nhà Thanh cuối cùng quyết định bãi binh.

Quân Mãn Thanh triển khai một lần nữa đến Đại Việt vào năm 1885 với vai trò đáp ứng lời cầu cứu của nhà Nguyễn chống Pháp, cũng như chiến sự tại Đại Việt là một phần của Chiến tranh Pháp-Thanh vốn dĩ diễn ra tại miền Nam Trung Quốc, tại Trận Lạng Sơn 20.000 quân Thanh bị Pháp đánh bại, chiến tranh chấm dứt với sự thất bại của nhà Thanh.

Chiến tranh với láng giềng Đông Nam Á

Nội chiến

Giai đoạn 1858 đến nay

Lịch sử quân sự Việt Nam bước sang giai đoạn chống thực dân Pháp xâm lược. Hoạt động quân sự của dân tộc Việt trong giai đoạn này chủ yếu là đấu tranh vũ trang của quân và dân cả nước chống lại ách áp bức bóc lột của chủ nghĩa thực dân, giành độc lập tự do. Đó là cuộc kháng chiến chống Pháp dưới sự lãnh đạo của một số vị vua có tinh thần yêu nước thuộc triều đình nhà Nguyễn, của các sĩ phu hoặc những nhà yêu nước nửa cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX; là hoạt động vũ trang cách mạng của nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh trong quá trình vận động tiến tới Cách mạng tháng 8 năm 1945. Ngày 2-9-1945, tại quảng trường Bà Đình (Hà Nội), Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập, tuyên bố khai sinh nước Việt Nam dân chủ cộng hoà.

Xem thêm
 Các cuộc chiến tranh liên quan đến Việt Nam
 Lịch sử chiến tranh Việt Nam-Trung Quốc
 Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam

Chú thích

Tham khảo

Lịch sử Việt Nam


title: Kia Forte

text:
Kia Forte ( còn được gọi là K3 tại Hàn Quốc, Forte K3 và SHUMA ở Trung Quốc,  Cerato ở Nam Mỹ, Australia và New Zealand) là một phiên bản xe ô tô con được sản xuất bởi Tổng công ty Kia của Hàn Quốc từ giữa năm 2008, thay thế cho Kia Cerato / Spectra. Dòng xe này có các biến thể coupe hai cửa, sedan bốn cửa và hatchback năm cửa. Nó không được bán ở châu Âu - thị trường cung cấp Kia Ceed có kích thước tương tự (ngoại trừ Nga và Ukraine, những nơi bán cả cả Ceed và Forte).

__MỤC_LỤC__

Tại một số thị trường như Costa Rica, Úc và Brazil, Forte được bán trên thị trường với tên gọi Kia Cerato, thay thế cho phiên bản tiền nhiệm cùng tên. Ở Colombia và Singapore, cái tên Cerato Forte được sử dụng cho thế hệ thứ hai, trong khi Naza Automotive Manufacturing của Malaysia đã lắp ráp dòng xe này từ năm 2009 và bán nó ở đó với tên Naza Forte

Doanh số bán hàng

Tham khảo

Liên kết ngoài

  (International)

Xe Kia
Sedan
Hatchback
Xe dẫn động cầu trước
Ô tô thập niên 2010


title: Vòng loại Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2007 (UEFA)

text:
Tại Vòng loại Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2007 khu vực UEFA, 25 đội thuộc Nhóm 1 bóng đá nữ châu Âu được phân làm 5 nhóm, với các đội đầu bảng sẽ lọt vào vòng chung kết World Cup. Các trận đấu bắt đầu ngày 9 tháng 7 năm 2005 và kết thúc ngày 30 tháng 9 năm 2006, với 5 đội ghi danh vào vòng chung kết gồm: Đan Mạch, Anh, Đức, Na Uy và Thụy Điển. Trong đó ba đội sau từng vượt qua vòng loại năm 2003, còn Đan Mạch và Anh thay thế cho Pháp (nhì bảng của Anh) và Nga (nhì bảng của Đức).

Nhóm 1

Bảng 1

Bảng 2

Bảng 3

Bảng 4

Bảng 5

Nhóm 2
Các đội trong nhóm này không có cơ hội dự World Cup.

Bảng 6
Armenia và Litva bỏ cuộc.

Bảng 7
Azerbaijan bỏ cuộc.

Bảng 8

Tham khảo

Liên kết ngoài
Vòng loại Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2007  trên FIFA.com

Bóng đá nữ năm 2005
Bóng đá nữ năm 2006
Bóng đá châu Âu 2006–07
2007
Âu
Bóng đá châu Âu 2005–06


title: Cúp quốc gia Scotland 1931–32

text:
Cúp quốc gia Scotland 1931–32 là mùa giải thứ 54 của giải đấu bóng đá loại trực tiếp uy tín nhất Scotland. Chức vô địch thuộc về Rangers khi đánh bại Kilmarnock trong trận đá lại Chung kết.

Bán kết

Chung kết

Đá lại

Xem thêm
 Bóng đá Scotland 1931–32

 ==Tham khảo==

Mùa giải Cúp quốc gia Scotland
Cup


title: Striatoptycholaemus gabunensis

text:
Striatoptycholaemus gabunensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Striatoptycholaemus