title: Haikyu!! – Chàng khổng lồ tí hon

text:
là một seires manga shōnen Nhật Bản được sáng tác và minh họa bởi Furudate Haruichi (古舘 春一). Ban đầu bộ truyện được dự kiến sẽ là một one-shot phát hành tại tạp chí Jump NEXT! của Shūeisha, nhưng kể từ tháng 2 năm 2012, các chương truyện được đăng hàng tuần trên tạp chí Weekly Shōnen Jump. Tính đến tháng 5 năm 2020, bộ truyện đã được đóng thành 43 quyển tankōbon và phát hành ở Nhật Bản thông qua Shueisha. Tại Việt Nam, bộ truyện được Nhà xuất bản Kim Đồng mua bản quyền và phát hành với tên Haikyu!! – Chàng khổng lồ tí hon.

Bộ truyện được chuyển thể thành một seires anime truyền hình bởi Production I.G, với mùa một lên sóng từ tháng 4 đến tháng 9 năm 2014. Mùa hai bắt đầu lên sóng từ tháng 10 năm 2015 đến tháng 3 năm 2016 và mùa ba là từ tháng 10 đến tháng 12 năm 2016. Mùa bốn của bộ anime được chia làm hai phần: phần thứ nhất được lên sóng từ tháng 1 đến tháng 4 năm 2020, còn phần thứ hai sẽ được trình chiếu vào ngày 2 tháng 10 năm 2020.

Năm 2016, Haikyu!! thắng giải manga shōnen hay nhất tại Lễ trao giải Shogakukan Manga Award Lần thứ 61. Tính đến tháng 12 năm 2019, bộ truyện đã bán được hơn 35 triệu bản in.

Cốt truyện
Hinata Shōyō, một học sinh cấp 2 đã ấp ủ ước mơ trở thành vận động viên bóng chuyền sau khi tình cờ xem trên TV Câu lạc bộ Bóng chuyền THPT Karasuno giành lấy chiến thắng ở vòng loại tiến vào Giải Bóng chuyền Thiếu niên Quốc gia. Có điểm chung là vóc người nhỏ con, cậu đặc biệt ngưỡng mộ tay đập biên thấp người nhưng vô cùng tài năng, đồng thời là "ace" của đội Karasuno, người được các bình luận viên mệnh danh là "Chàng khổng lồ tí hon". Dù hoàn toàn thiếu kinh nghiệm, Hinata có một tinh thần thể thao rất ấn tượng cùng một sức bật nhảy đáng gờm; cậu tham gia vào câu lạc bộ bóng chuyền của trường – nhưng trớ trêu thay lại là thành viên duy nhất. Hinata đành dành ra hai năm tiếp theo thuyết phục những học sinh khác gia nhập câu lạc bộ để có đủ thành viên tham gia các giải đấu.

Vào năm thứ ba và cũng là năm cuối cùng ở trường THCS, câu lạc bộ của Hinata cuối cùng cũng có đủ sáu người để lập thành một đội. Trong trận đấu chính thức đầu tiên của đời cậu, đội của Hinata hứng chịu thất bại nặng nề (2:0 / 25-5, 25-8) trong vỏn vẹn 31 phút khi đối đầu với ứng cử viên sáng giá cho chức vô địch: đội của Kageyama Tobio – một thần đồng bóng chuyền chơi ở vị trí chuyền hai với biệt danh "Vua Sân Đấu". Giữa hai cậu bé lóe lên một sự kình địch và trước khi từ biệt nhau, Hinata thề sẽ đánh bại Kageyama khi cả hai lên cấp 3.

Hinata học và thi vào trường THPT Karasuno, ngôi trường mà Chàng khổng lồ tí hon từng chơi, nhưng bất ngờ thay, Kageyama cũng chọn theo học ở đây. Karasuno được tiết lộ là đã dần mất đi danh tiếng của một hùng trường sau thời của Chàng khổng lồ tí hon, giờ đây mang những biệt danh như "Phế vương" và "Quạ đen gãy cánh". Tuy nhiên, sau khi kết hợp những kĩ năng chuyền bóng thiên phú của Kageyama và thể lực phi thường của Hinata, bộ đôi đã tạo nên một chiến thuật bóng chuyền khiến ai cũng phải trầm trồ. Trong suốt quá trình làm quen và kết nối với đội bóng bài bản đầu tiên của mình, Hinata biết thêm về những thiếu sót của mình mà cậu có thể giúp khắc phục và đổi lại, Kageyama có thể giúp Hinata phát huy tối đa những khả năng của mình, và thế là bắt đầu cuộc hành trình khôi phục danh tiếng của Câu lạc bộ Bóng chuyền THPT Karasuno với mục tiêu: giành chiến thắng ở Giải Bóng chuyền Thiếu niên Quốc gia.

Nhân vật

Cao trung Karasuno
Cao trung Karasuno (烏野高校, Karasuno Kōkō) nằm ở tỉnh Miyagi, vùng Tōhoku. Từ "karasu" trong "Karasuno" có nghĩa là "quạ" trong tiếng Nhật. Karasuno có sự đối đầu nổi tiếng với trường THPT Nekoma ở Tokyo, thường được gọi là "Trận chiến vùng phế liệu" vì quạ và mèo (linh vật của trường Nekoma) được biết tới như là những loài vật hay lục lọi ở các bãi rác. Trong quận Miyagi, các đối thủ chính của Karasuno gồm có trường Cao Trung Aoba Johsai, Date Tech và Học viện Shiratorizawa. Biểu ngữ của đội có màu đen và một chữ duy nhất, "Bay" màu trắng. Màu của đội là cam và đen.

Học sinh năm nhất. Hinata đã có được động lực để chơi bóng chuyền sau khi chứng kiến một cầu thủ của đội Cao trung Karasuno có biệt danh "Người khổng lồ tí hon" ghi bàn thắng trước những đối thủ to lớn hơn mình. Hồi cấp 2, cậu là một tay đập biên (Wing Spiker) và hiện tại đang giữ vị trí chắn giữa (Middle Blocker). Dù luôn bị đánh giá thấp bởi các cầu thủ khác khi có ngoại hình quá nhỏ bé để chơi bóng, cậu vẫn luôn quyết tâm nỗ lực. Tuy có chiều cao khiêm tốn nhưng Hinata Shoyo lại nổi tiếng về tốc độ và khả năng bật nhảy cực tốt, cho phép cậu trở thành "mồi nhử" để đánh lừa đối thủ và mở đường cho hàng tấn công của Karasuno. Hinata khoác áo số 10, cũng là số áo mà "Người khổng lồ tí hon" mặc.

Học sinh năm nhất. Kageyama từng được gọi là "Vua Sân Đấu" bởi những đồng đội cũ của mình tại Sơ trung Kitagawa Daiichi vì luôn có thái độ độc tài, tính khí nóng nảy, không có khả năng phối hợp với những người khác và chỉ quan tâm tới việc giành chiến thắng mà không thèm lắng nghe ý kiến của đồng đội. Hiện tại cậu đang giữ vị trí chuyền hai (Setter). Sau khi gia nhập Karasuno, cậu đã điều chỉnh lại thái độ trước kia của mình với sự giúp đỡ của những người đồng đội mới và "tái khám phá" ý nghĩa của việc trở thành một phần của đội bóng. Kageyama bắt đầu có sự tôn trọng hơn với các đàn anh của mình cũng như biết cách chấp nhận những người có kĩ năng hoặc suy nghĩ khác với mình. Cậu đã hiểu ra được tầm quan trọng của việc làm việc theo nhóm và sự tin tưởng lẫn nhau trong môn thể thao mà cậu luôn yêu mến. Chính những điều này đã lấy lại sự tự tin của cậu trong vị trí chuyền hai. Kageyama có xu hướng che giấu cảm xúc của mình và không có khả năng giao tiếp tốt với người khác. Cậu được đánh giá rộng rãi bởi nhiều cầu thủ và huấn luyện viên như một thần đồng trong môn bóng chuyền. Kageyama khoác áo số 9.

Học sinh năm ba. Cậu là đội trưởng của đội và giữ vị trí tay đập biên (Wing Spiker). Daichi là một đội trưởng vô cùng quan tâm và có trách nhiệm luôn đặt đội bóng lên trên hết. Cậu cũng rất kiên nhẫn và thấu hiểu, nhưng sẽ trở nên vô cùng đáng sợ khi nổi giận, mặc dù cậu hiếm khi bộc lộ khía cạnh này. Daichi trở nên rất khắt khe khi các thành viên trong đội vượt tầm kiểm soát. Tuy thế, những việc làm và hành động của cậu luôn luôn là vì lợi ích tốt nhất của toàn đội. Vì sự tận tâm cho đội bóng và sự chỉ huy của cậu, Daichi vừa được tôn trọng lẫn sợ hãi bởi các thành viên của đội. Trong năm học đầu tiên của cậu tại Karasuno, cậu đã đề ra các phương hướng để thay đổi đội bóng cũng như chiêu mộ Shimizu Kiyoko làm người quản lý. Daichi khoác áo số 1.

Học sinh năm ba. Cậu là đội phó và là chuyền hai (Setter) thay thế của đội bóng. Cậu thường được gọi bằng biệt danh "Suga". Mặc dù không còn là chuyền hai chính của đội nữa sau khi Kageyama gia nhập, cậu chưa hề nghĩ tới việc từ bỏ chơi bóng. Hơn hết, cậu còn khích lệ bản thân và đồng đội không được bỏ cuộc, mặc cho tình thế có khó khăn đến mức nào. Sự cống hiến của Sugawara cho bóng chuyền rất rõ ràng, khi cậu đã quyết định tiếp tục hoạt động câu lạc bộ ngay cả khi hầu hết các học sinh năm ba đều chọn nghỉ hoạt động để tập trung vào tương lai của họ. Cậu cũng rất thông minh khi có thể nghĩ ra các kí hiệu tay và kí hiệu lời nói, hoặc đưa ra những chiến thuật hữu ích ngay trong các trận đấu mà các thành viên có thể sử dụng được. Dù luôn thể hiện thái độ mẫu mực, Sugawara đôi khi cũng rất tinh quái và bạo lực khi trêu chọc đồng đội của mình. Sugawara khoác áo số 2.

Học sinh năm ba. Cậu giữ vị trí đập biên (Wing Spiker) và là Ace của đội. Trái ngược với ngoại hình trưởng thành hơn tuổi và có phần khó gần của mình, Asahi khá trầm lặng và nhẹ nhàng, được biết tới là có "trái tim thủy tinh". Lúc đầu, cậu tỏ ra yếu đuối khi đã rời đội bóng trước khi các học sinh năm nhất tới, cảm thấy rằng mình đã làm cả đội thất vọng khi họ để thua Cao Trung Date Tech mặc dù mọi người đã kì vọng vào cậu. Cậu nhiều lúc vẫn phải vật lộn với sự tự ti và đã có một thời gian cậu nghi ngờ khả năng của mình nhiều đến mức rời đội bóng. Mặc dù vẫn cảm thấy không an toàn với nhiều thứ và là một người khá nhát gan, cậu đã tuyên bố rõ ràng rằng bản thân không có ý định để bất cứ ai lấy đi vị trí Ace của mình. Asahi và bạn thân với Sugawara và Daichi, đồng thời cũng thân thiết với Nishinoya, người đã động viên cậu trở lại đội. Asahi khoác áo số 3.

Học sinh năm hai. Cậu là tay đập biên (Wing Spiker) và là một Ace đầy triển vọng của đội. Tanaka rất ồn ào, nóng vội và dễ dàng tức giận. Dù vậy, cậu rất quan tâm và ủng hộ đồng đội hết mình, và thậm chí còn đứng ra bảo vệ các đàn anh của mình. Cậu không hề có ý tốt với những người hay coi thường người khác, như khi cậu đã tức giận với Tsukishima Kei vì đã khích bác người khác trong trận 3 đấu 3 đầu tiên của họ. Cậu cũng tỏ ra vui thích khi được đàn em gọi là "senpai". Một khi đã trở nên phấn khích, Tanaka thường không thể ngăn cản được trên sân đấu cũng như ồn ào không kiềm chế nổi, thông qua việc ăn mừng thái quá sau khi ghi bàn hoặc thành công thực hiện một động tác tuyệt vời. Cậu cũng là một người có ý chí mạnh mẽ, không để bản thân bị mất tinh thần vì những chuyện như bị chắn bóng hoặc bị nhắm thành mục tiêu. Thay vì để tâm tới những việc đó, cậu tự lên dây cót cho bản thân và vẫn tiếp tục nỗ lực bất kể chuyện gì. Cậu là bạn tốt với Nishinoya. Tanaka khoác áo số 5.

Học sinh năm hai. Cậu giữ vị trí Libero-chuyên về phòng thủ trong đội và được mệnh danh là "Vị thần bảo hộ của Karasuno" bởi kĩ năng xuất sắc của mình. Cùng với Kageyama, cậu được xem là một trong hai thiên tài của Karasuno, được nhận giải "Libero xuất sắc nhất" của quận khi còn học cấp 2. Nishinoya là một người rất năng động và rất có khí chất. Bản chất huyên náo và hành động tai quái điên cuồng của cậu có thể dễ dàng thu hút những sự chú ý không mong muốn, và nó thường trở nên vô cùng tồi tệ. Mặc dù Nishinoya hiếm khi lo lắng về những hậu quả mà hành động của cậu gây ra, cậu lại vô cùng để ý tới cảm xúc và những sự bất an của bạn bè mình. Cậu vô cùng tự hào với động tác đỡ bóng đặc trưng của mình, "Rolling Thunder". Giống như Tanaka, cậu cũng có sự quan tâm tới Shimizu Kiyoko, nhưng luôn bị lờ đi hoàn toàn mỗi khi cố gắng tiếp cận cô. Nishinoya có thể vô cùng thiếu kiên nhẫn, dễ bị kích động và bốc đồng. Tuy nhiên, trong khi thi đấu, thái độ của cậu thay đổi hoàn toàn và trở nên vô cùng tập trung và nghiêm túc, luôn giữ phong thái điềm tĩnh và làm mọi thứ trong khả năng của mình để hỗ trợ đồng đội tới phút cuối cùng. Vì thế, mọi người trong câu lạc bộ bóng chuyền đều tỏ ra rất mực tôn trọng cậu. Nishinoya khoác áo số 4.

Học sinh năm nhất. Cậu là tay chắn giữa (Middle Blocker) và là thành viên cao nhất của đội. Tsukishima rất thờ ơ, tự mãn và nhiều lúc sẽ chọc tức các thành viên trong đội, đôi khi còn cả với các đội khác. Mặc dù luôn tỏ ra ngạo mạn, cậu lại có lòng tự trọng thấp, thường nghĩ bản thân là kém cỏi và ghét những cầu thủ "ưu tú" như Kageyama. Dù luôn thờ ơ với mọi thứ và không làm những gì mình không thích, Tsukishima vẫn thực lòng thích bóng chuyền. Ban đầu cậu không thực sự nỗ lực tập luyện bóng chuyền là vì lo sợ rằng sẽ lại có kết cục giống anh trai mình trong quá khứ. Tuy nhiên, sau cuộc đối mặt với người bạn thân nhất là Yamaguchi và nghe những lời nói của Bokuto tại trại huấn luyện Tokyo, cậu bắt đầu chơi bóng một cách nghiêm túc và tìm thấy được đam mê của mình. Sau đó, Tsukishima cũng tin vào khả năng của bản thân và cảm thấy tự hào với sự tiến bộ của mình. Cậu thường rất điềm tĩnh, nhưng vẫn có thể trở nên bực mình khi mọi người đánh giá thấp cậu hoặc nói cậu có thể hay không thể làm điều gì. Tsukishima khoác áo số 11.

Học sinh năm nhất. Cậu là tay chắn giữa (Middle Blocker) và Pinch Server của đội. Yamaguchi là một người khá nhút nhát nhưng thân thiện và chăm chỉ. Cậu là người bạn thân từ nhỏ của Tsukishima. Cậu là một người rất nỗ lực, khi đã tự tìm những buổi luyện tập thêm và vẫn tiếp tục tập tành bên ngoài đội, sau khi nhận thấy bản thân yếu kém thế nào so với những thành viên khác. Sau sự thua cuộc trước đội Aoba Jousai, Yamaguchi đã có thêm tự tin nhờ vào các đồng đội của mình và Shimada Makoto, một cựu thành viên của đội Karasuno, người đã giúp cậu luyện tập kỹ thuật giao bóng jump float. Mặc dù luôn có sự ngưỡng mộ với bạn mình, Yamaguchi cũng không ngại nói ra ý kiến của mình khi cậu không chấp nhận điều gì đó mà Tsukishima đang làm, và mắng cậu vì đã không nỗ lực hết mình trong suốt đợt tập luyện. Yamaguchi khoác áo số 12.

Học sinh năm hai. Cậu là tay đập biên (Wing Spiker) thay thế của đội. Ennoshita có vẻ là một người trầm tính, kín đáo và thường có một nụ cười nhẹ nhàng, nhưng có thể tỏ ra quả quyết và bạo dạn hơn so với các học sinh năm hai khác. Cậu cũng là học sinh năm hai duy nhất có thể kiểm soát được Tanaka và Nishinoya. Ennoshita có khả năng thấu hiểu và đồng cảm với nhiều người khác nhau, chính điều này đã khiến cậu trở thành một ứng cử viên tốt cho vị trí đội trưởng sau khi các thành viên năm ba tốt nghiệp. Tuy thế, cậu lại thiếu tự tin vào bản thân, đa phần là vì thiếu kinh nghiệm trong các trận đấu và đã từng gặp khó khăn khi phải thay thế Daichi trong trận đấu với đội Nam Wakutani. Cậu cũng rất thông minh và chưa bao giờ nhận điểm trượt trong học tập. Khi còn ở năm nhất, Ennoshita đã cùng với một nhóm vài thành viên khác nghỉ câu lạc bộ do áp lực và các bài tập khắc nghiệt từ huấn luyện viên Ukai Ikkei. Tuy nhiên, vì tình yêu với bóng chuyền mà cậu đã trở lại câu lạc bộ, nhưng chỉ để biết được rằng huấn luyện viên Ukai đã lại nghỉ hưu lần nữa. Cảm thấy tội lỗi, cậu đôi khi thấy mình không xứng đáng được ở trong đội và luôn tự thúc đẩy bản thân trong quá trình tập luyện để "giành lại vị trí của mình". Ennoshita khoác áo số 6.

Học sinh năm hai. Cậu là tay đập biên (Wing Spiker) thay thế của đội. Kinoshita rất lo lắng khi nói tới kỹ năng của riêng cậu và thường xuyên lo rằng bản thân có tốt hay không. Cậu có khả năng phát bóng jump float vào cùng tại một điểm nhất định mà Yamaguchi rất ngưỡng mộ. Cậu thường xuyên cổ vũ cho đội mình khi thi đấu và không ngần ngại nhận xét một cách ranh mãnh các đồng đội của mình. Cậu, cùng với Ennoshita và Narita, là một trong vài thành viên đã bỏ tập khi cựu huấn luyện viên Ukai trở lại sau khi nghỉ hưu để tiếp tục huấn luyện đội bóng. Kinoshita khoác áo số 7.

Học sinh năm hai. Cậu là tay chắn giữa (Middle Blocker) thay thế của đội. Narita là một người điềm tĩnh, thân thiện và không dễ bị chọc tức. Cậu cũng là một trong số ít thành viên đã nghỉ tập một thời gian. Cậu làm việc tốt với Sugawara, đồng thời luôn luyện tập những đòn công kết hợp và đòn công thường để có một vị trí thường xuyên trong đội. Narita khoác áo số 8.

Cao Trung Nekoma
Cao Trung Nekoma (音駒高校, Nekoma Kōkō) nằm ở khu Nerima của Tokyo. Từ "neko" trong "Nekoma" có nghĩa là "mèo" trong tiếng Nhật. Nekoma có một sự cạnh tranh lâu dài với Cao trung Karasuno. Huấn luyện viên của đội, Nekomata Yasufumi và cựu huấn luyện viên của Karasuno, Ukai Ikkei là bạn tốt của nhau và luôn mong muốn "Trận chiến vùng phế liệu" có thể diễn ra. Biểu ngữ của Nekoma có màu đỏ và từ "Kết Nối". Màu của đội là đỏ và đen. Câu khẩu hiệu trước trận đấu của Nekoma được đội trưởng Kuroo Tetsurō thực hiện, nói ẩn dụ rằng các thành viên giống như "máu", phải kết nối và tuần hoàn nhịp nhàng, vận chuyển oxy để "bộ não" hoạt động bình thường.

Học sinh năm ba. Cậu là đội trưởng và giữ vị trí chắn giữa (Middle Blocker). Cậu là bạn từ nhỏ của Kozume Kenma. Với các đồng đội của mình, Kuroo là một người đội trưởng mạnh mẽ và đáng tin cậy, thường có trách nhiệm thúc đẩy tinh thần của các thành viên trong đội mỗi khi họ thấy mất tinh thần bằng những lời châm chọc ranh mãnh. Cậu luôn tìm thấy sự thích thú trong việc đối đầu với những đối thủ mạnh. Kuroo là một người có trực giác và khả năng quan sát cực kỳ tốt khi nói đến bóng chuyền. Cậu có thể nhanh chóng nhận thấy và phân tích từng chuyển động của các tay đập bóng, giúp cậu thực hiện thành công một cú chặn bóng và phá hủy đà chiến đấu của đội bên kia. Trong suốt đợt luyện tập tại Tokyo, cậu đã giúp Tsukishima về kĩ năng chắn bóng. Kuroo còn mời Tsukishima tới luyện tập với mình khi rảnh rỗi, tất cả là vì muốn Karasuno có thể tiến được đến Giải Toàn quốc để thực hiện mong ước của huấn luyện viên Nekomata. Kuroo khoác áo số 1.

Học sinh năm ba. Cậu là đội phó và giữ vị trí đập biên (Wing Spiker). Cậu còn là một cầu thủ toàn diện, tốt ở cả đập bóng lẫn đỡ bóng. Kai có tính cách nhẹ nhàng và dễ chịu, và là bạn thân của Kuroo và Yaku. Kai khoác áo số 2.

Học sinh năm ba. Cậu giữ vị trí Libero trong đội. Cậu được biết đến là một Libero rất giỏi, được khen ngợi bởi Nishinoya và Kageyama cho kĩ năng đỡ bóng của mình. Không giống như Hinata hay Nishinoya, Yaku dễ dàng tức giận với bất cứ ai nhắc đến chiều cao của mình. Ngoài ra, cậu được biết đến như người chăm sóc của cả đội khi luôn quan tâm đến mọi người. Yaku khoác áo số 3.

Học sinh năm hai. Cậu ở vị trí đập biên (Wing Spiker) và là Ace của đội. Giống như Tanaka, cậu ồn ào và rất dễ nổi nóng, thường bị quở trách bởi Yaku. Cậu cũng thường cãi cọ với Kenma, vì tin vào việc phải sử dụng hết năng lượng cho mọi việc, nhưng Kenma thì không muốn tiêu hết năng lượng của mình. Cùng với Tanaka và Nishinoya, cậu cũng hâm mộ Shimizu nhưng lại thường kém may mắn với con gái. Yamamoto khoác áo số 4.

Học sinh năm hai. Cậu giữ vị trí chuyền hai (Setter). Kenma được nhắc đến như là "trái tim" và "bộ não" của đội Nekoma bởi các đồng đội của mình. Cậu là một người vô cùng điềm tĩnh và có óc phân tích. Cậu hiếm khi mất bình tĩnh và thường không bao giờ cảm thấy hào hứng hay phấn khích về bất cứ điều gì (trừ video game). Cậu trầm lặng, kín đáo và thường không nói ra ý kiến của mình vì sợ những gì mọi người có thể nghĩ về mình, và ghét trở nên nổi bật hay bị chú ý ví dụ như việc cậu nhuộm một phần tóc thành màu vàng để tránh bị mọi người chú ý. Kenma không dễ tiếp cận và cậu cũng không dễ dàng kết bạn được với mọi người. Cậu hiếm khi bộc lộ cảm xúc, nên thường để lại cho người khác ấn tượng là một người lạnh lùng. Thế nhưng, cậu cũng quan tâm tới bạn bè của mình và để ý tới những điều nhỏ nhặt nhất trong thái độ của họ. Mặc dù có tính cách nhút nhát, Kenma lại khá giỏi với giác quan nhạy bén, khả năng phân tích tốt và có kĩ thuật đã bù lại cho sự thiếu sót của cậu trong sức mạnh, tốc độ và sức chịu đựng. Kenma khoác áo số 5.

Học sinh năm hai. Cậu giữ vị trí đập biên (Wing Spiker). Cậu có tính cách trầm lặng và hiếm khi nói. Nhưng trong phần OVA, cậu đã giúp Yamamoto và Kenma đang cãi nhau trong việc té một xô nước hạ hoả họ trước mặt các anh năm 3, điều đó khiến cậu thể hiện rõ sự đáng yêu và quan tâm đồng đội. Fukunaga khoác áo số 6.

Học sinh năm nhất. Cậu ở vị trí chắn giữa (Middle Blocker) trong đội. Sau này, cậu chuyển sang làm tay đập biên (Wing Spiker) sau khi vị trí thông thường của cậu bị thay thế bởi Lev. Giống Hinata, Inuoka cũng có tính cách vui vẻ và hào hứng, do vậy mà hai người thân với nhau rất nhanh. Cậu là người đầu tiên có thể chặn được đòn công nhanh lập dị của Hinata và Kageyama. Inouka cao và hay phấn khích, cũng như đã chân thành khen ngợi Hinata vì đã nhanh chóng tiếp thu được việc những đòn công của họ bị chặn chỉ trong một trận đấu. Cậu trở thành bạn tốt với Hinata, dù về cơ bản thì hai người là đối thủ, và thường giao tiếp với nhau bằng những tiếng mà không ai có thể hiểu được. Inouka khoác áo số 7.

Học sinh năm nhất. Cậu là một trong những tay chắn giữa (Middle Blocker) của đội và thường tự nhận mình là Ace. Lev là thành viên cao nhất trong đội và là con lai, mang hai dòng máu Nhật - Nga, mặc dù cậu chỉ nói tiếng Nhật. Cậu có tính cách vui vẻ và rất yêu đời. Do không có kinh nghiệm chơi bóng chuyền từ trước nên cậu đã không có mặt trong trận đấu tập đầu tiên giữa Nekoma và Karasuno. Giống Hinata, Lev cũng có mong ước được trở thành Ace của đội, dù cậu vẫn đang luyện tập những kĩ năng cơ bản của mình. Cậu thường tập luyện với Kenma, người được huấn luyện viên Nekomata giao cho việc "chăm sóc Lev", để cải thiện kĩ năng của mình. Lev làm Kenma nhờ tới Hinata vì cùng có tính phấn khích, cố chấp và vẫn còn nghèo nàn ở những kĩ năng cần thiết như giao bóng và đỡ bóng. Cậu cũng tập với Kuroo, người đã dạy cậu kĩ thuật read-blocking. Lev khoác áo số 11.

Học sinh năm nhất. Cậu là một trong những thành viên giữ vị trí Libero của đội và là thành viên thấp nhất. Cậu vô cùng tôn trọng Yaku nhưng lại không tự tin vào kĩ năng của bản thân. Chính vì vậy, cậu luôn cảm thấy áp lực khi phải làm tốt như đàn anh của mình. Shibayama khoác áo số 12.

Cao trung Aoba Josai
Cao trung Aoba Jōsai (青葉城西高校, Aoba Jōsai Kōkō), hay gọi ngắn gọn là Seijō (青城, Seijo), là một trường cao trung tư thục ở quận Miyagi. Đây là một ngôi trường mạnh có đội bóng chuyền nam nằm trong top 4 của quận. Aoba Johsai được biết đến với phong cách chơi mạnh mẽ và có chiến lược. Theo huấn luyện viên Ukai, họ là một đối thủ khó nhằn với Karasuno, là "kẻ thù không đội trời chung" của Karasuno trong quận Miyagi. Đây là một đội bóng mạnh và cân bằng, khi mà mỗi thành viên đều có thể đến bất cứ ngôi trường nào và trở thành Ace ở đó, nếu họ đã không gia nhập Aoba Johsai. Aoba Johsai từ trước tới nay luôn đủ điều kiện để tiến được vào vòng chung kết của cả Giải Liên trường lẫn Giải Mùa xuân, nhưng đều bị đánh bại bởi Shiratorizawa. Màu của đội là trắng và ngọc lam, biểu ngữ có dòng chữ "Thống Trị Sân Đấu".

Học sinh năm ba. Cậu giữ vị trí chuyền hai (Setter) đồng thời là đội trưởng của đội bóng. Được biết đến là một trong những chuyền hai xuất sắc nhất trong quận Miyagi, Oikawa từng là đàn anh của Kageyama khi cả hai còn chơi cho đội bóng hồi cấp 2 là Kitagawa Daiichi. Vì thế, cậu thường được Hinata gọi là "Đại Đế Vương". Cậu được biết đến là rất "xấu tính" và hay tự mãn với cả các đối thủ lẫn chính các đồng đội của mình. Mặc dù có sự nổi tiếng, có nhiều fangirl xung quanh và khá trẻ con, Oikawa là một cầu thủ xuất sắc toàn diện và vô cùng nghiêm túc với môn bóng chuyền. Oikawa vô cùng chăm chỉ và thường luyện tập thêm những bài tập nặng khác sau các buổi tập thường ngày với cả đội. Cậu thường dành thời gian xem lại các trận đấu cũ của các đối thủ của cậu, quan sát các động tác của họ và lập chiến lược để đánh bại chúng. Cậu cũng rất thông minh, đầy mưu mẹo và có thể dễ dàng nhận ra điểm yếu của cả đồng đội lẫn của đối thủ. Dù có tài năng nổi bật, Oikawa lại là một người không vững, cảm thấy bản thân yếu kém so với những cầu thủ "thiên tài" như Kageyama và tự trách sự yếu kém của mình khi để thua Shiratorizawa. Chính vì thế, cậu thường luyện tập quá sức mình để có thể bù đắp lại thất bại đó, thậm chí đến mức bị chấn thương. Mặc dù luôn bị những trò đùa của Oikawa làm cho cáu tiết, cả đội vẫn luôn vô cùng tôn trọng cậu và hoàn toàn tin tưởng cậu. Cậu và các thành viên năm ba đặc biệt thân thiết với nhau, tất cả đều mong mỏi có thể tiến được tới Giải Toàn quốc trước khi tốt nghiệp cấp 3. Cậu và Iwaizumi là bạn thân từ nhỏ và đã chơi bóng chuyền cùng nhau một thời gian dài. Hai người đều có sự đồng đều hoàn toàn trong suy nghĩ với nhau, cả trong lẫn ngoài sân đấu. Oikawa khoác áo 1.

Học sinh năm ba. Cậu giữ vị trí đập biên (Wing Spiker). Cậu là một cầu thủ bình tĩnh, tinh ý và mẫn cảm, có thể đọc được tình huống trận đấu khá tốt và thường giữ yên lặng trong suốt các trận. Dù vậy, cậu cũng có khiếu hài hước, đặc biệt với các thành viên năm ba và nhìn chung thân thiết với các thành viên khác trong đội. Hanamaki được thấy đã giơ kí hiệu chữ V khi Oikawa khen cậu. Cậu rất gần gũi với các học sinh năm ba, đặc biệt là với Matsukawa, người mà cậu thường đổi áo khoác cho và gần như luôn ở bên cạnh. Hanamaki khoác áo số 3.

Học sinh năm ba. Cậu là đội phó, giữ vị trí Ace và là một tay đập biên (Wing Spiker). Iwaizumi là một người đồng đội nghiêm khắc nhưng đáng tin cậy. Cậu là một tay đập cánh tài năng được biết đến với những cú đập bóng mạnh mẽ và chơi cùng Oikawa, người thường gọi cậu bằng biệt danh "Iwa-chan". Cậu là người chín chắn và có thể lực rất tốt. Cậu có tinh thần cổ vũ cho tất cả mọi người, kể cả Kageyama, bất kể quá khứ của cậu với Oikawa. Iwaizumi thường dùng đến bạo lực với Oikawa bất cứ khi nào cậu trêu chọc hay khiêu khích mình, tuy nhiên, Iwaizumi vô cùng quan tâm tới Oikawa và tin tưởng cậu. Cậu luôn kiểm tra Oikawa và ngăn cậu làm những việc có hại bằng cách không cho cậu luyện tập quá sức và la cậu vì những trò trẻ con của mình. Vì tài năng và có thái độ cứng rắn nhưng vẫn quan tâm người khác, cậu được coi là một người đội trưởng và rất được tôn trọng trong đội. Iwaizumi và Oikawa là bạn thân từ khi còn nhỏ, đã đi học cùng nhau và chơi bóng chuyền cùng nhau. Iwaizumi khoác áo số 4.

Học sinh năm hai. Cậu giữ vị trí chuyền hai (Setter). Bản tính của cậu là một người thích khoe khoang. Yahaba không thích Kyōtani, vì dù không còn đến luyện tập nữa nhưng vẫn được chọn để chơi chính thức. Cậu là người duy nhất trong đội quở trách Kyōtani vào mặt vì đã là một cầu thủ mạo hiểm, ích kỉ và gây nguy hại tới cơ hội cuối cùng của các thành viên năm ba để có thể tiến tới Giải Toàn quốc. Yahaba khoác áo số 5 vào những trận đấu bình thường và số 6 ở Giải Mùa xuân.

Học sinh năm hai. Cậu là Libero duy nhất của đội. Cậu có vẻ thích được thử thách, khi đã mỉm cười khi thấy Nishinoya bắt chước lại kĩ thuật đập bóng từ sau vạch ba mét của mình. Watari cũng được thấy là rất nhẹ nhàng và thường khuyến khích người khác khi cậu cố gắng khích lệ Kyōtani sau khi cậu làm mất một điểm, mặc cho việc Kyōtani không có mối quan hệ tốt với cả đội. Trước đó, Watari cũng từng là một chuyền hai. Watari khoác áo số 7.

Học sinh năm nhất. Cậu chơi ở vị trí chắn giữa (Middle Blocker) và từng là đồng đội cũ của Kageyama khi còn ở Sơ trung Kitagawa Daiichi. Cậu còn bị gọi là "Đầu Củ Cải" bởi Hinata và Tanaka. Là một nạn nhân của sự hung hăng đến từ Kageyama trước kia, cậu và Kunimi là những người đã đề nghị huấn luyện viên của đội cho Kageyama ra ngồi dự bị. Dù nói rằng không quan tâm chuyện gì đã xảy ra với Kageyama, cậu vẫn cảm thấy tội lỗi khi thấy Kageyama đã trở nên dịu dàng hơn và thậm chí còn gắn kết được với đội bóng mới của mình. Khi chứng kiến mối quan hệ đáng ngạc nhiên của Kageyama với các thành viên của Karasuno, Kindaichi cảm thấy phần nào bị đánh bại, khiến Kunimi phải trừng phạt cậu vì điều đó. Cậu là bạn thân với Kunimi và hết mực tôn trọng Oikawa và Iwaizumi, khi đã biết cả ba người từ khi còn ở Kitagawa Daiichi. Kindaichi khoác áo số 12.

Học sinh năm nhất. Cậu chơi ở vị trí đập biên (Wing Spiker) và từng là đồng đội cũ của Kageyama khi còn ở Sơ trung Kitagawa Daiichi. Cậu có một tính cách thờ ơ và lười biếng và thường không chơi hết sức lực của mình, khiến Kageyama từng phải liên tục trách móc. Ngược lại, Oikawa lại cho phép và khen ngợi lối chơi của cậu, điều này cho phép cậu tiết kiệm năng lượng của mình cho nửa sau của trận đấu, khi mà những người khác đã kiệt sức, giúp cậu có cơ hội ghi điểm cao hơn và làm cậu trở thành một cầu thủ tin cậy. Cậu trầm lặng và không thích những người ồn ào, năng động. Kageyama từng nói rằng Kunimi chưa bao giờ cười khi họ còn chơi cho Kitagawa Daiichi, nhưng lại để ý thấy rằng cậu đã cười và còn ăn mừng với các đồng đội mới ở THPT. Điều này đã khiến Kageyama cảm thấy thua kém Oikawa, người dường như luôn cố gắng thể hiện điều tốt nhất ở mỗi người. Kunimi là bạn thân với Kindaichi, người thường bị cậu tát vì cảm thấy tội lỗi về quá khứ với Kageyama. Kunimi khoác áo số 13.

Học sinh năm hai. Cậu giữ vị trí đập biên (Wing Spiker) và có biệt danh là "Chó Điên" do Oikawa đặt, là một cách chơi chữ trên phần đầu của tên cậu và là để miêu tả hành vi khó đoán của cậu. Cậu được huấn luyện viên Ukai miêu tả như là một con dao hai lưỡi vì dù có các cú đập bóng, bật nhảy và tốc độ mạnh mẽ, lối chơi của cậu lại quá liều lĩnh khi luôn đập bóng với 100% sức lực mà không kiểm tra xem cậu có bị chặn trước hay không. Cậu có tính tình hung hăng và hiếm khi nói chuyện với các đồng đội của mình, thường xuyên xông vào họ và trở nên giận dữ khi bị dùng làm cò mồi, ngay cả khi nó thành công. Cậu hoàn toàn không có khả năng làm việc nhóm và, ngoại trừ Iwaizumi, cũng không tôn trọng các đàn anh, thường xuyên làm các thành viên năm ba và năm hai tức giận. Mặc dù có tính cách thô lỗ, Kyōtani là một cầu thủ mạnh và đội bóng hồi cấp 2 của cậu được biết là chỉ mạnh lên trong những năm có cậu chơi. Cậu có sự kiểm soát cơ thể cùng kĩ thuật nhảy phát bóng tốt, và có thể đập bóng bằng cả hai tay. Mặc dù cậu chỉ nghe lời Iwaizumi, người mà cậu đã nhiều lần thách đấu nhưng đều thua trong các cuộc thi thể thao, Oikawa mới là người có thể làm cho cậu trở nên có ích nhất trong các trận đấu. Kyōtani khoác áo số 16.

Cao trung Công nghiệp Date
Cao trung Công nghiệp Date (伊達工業高校, Date Kōgyō Kōkō), hay ngắn gọn là Datekō, nằm ở quận Miyagi. Đội Date chuyên về chắn bóng và có tỉ lệ chắn bóng thành công cao nhất trong cả quận, vì vậy được cho biệt danh "Bức Tường Sắt". Đồng phục của đội là màu trắng và xanh mòng két, còn biểu ngữ có dòng chữ "Bức Tường Sắt của Date". Đội được biết đến với kĩ thuật read-blocking và có hàng phòng thủ chắn bóng ba người.

Học sinh năm ba. Cậu chơi vị trí chuyền hai (Setter) và là đội trưởng của đội trong Giải Liên trường. Trước khi Moniwa tốt nghiệp, cậu đã có một khoảng thời gian khá khó khăn với các thành viên năm hai vì họ không chịu nghe lời cậu, và cậu thường phải nhờ cậy đến sự giúp đỡ của những đồng đội khác để có thể kiểm soát họ. Moniwa khoác áo số 2.

Học sinh năm ba. Cậu chơi ở vị trí chắn giữa (Middle Blocker) và là đội phó của đội. Cậu là một người ồn ào và hay gây lộn với Futakuchi, làm Moniwa luôn phải nhờ Aone ngăn lại. Kamasaki khoác áo số 1.

Học sinh năm hai. Cậu chơi ở vị trí đập biên (Wing Spiker) và là đội trưởng của đội sau khi Moniwa tốt nghiệp. Cậu và Kamasaki không hề thân thiết và luôn luôn cãi nhau. Cậu thường có thái độ khá ung dung và hay gây rắc rối cho các đàn anh của mình trước khi họ tốt nghiệp. Khi trở thành đội trưởng, cậu được nhắc nhở về việc mình đã từng khiến các đàn anh của mình gặp khó khăn như thế nào sau khi chăm sóc lính mới đầy năng lượng của đội, Koganegawa. Vì học cùng lớp nên Futakuchi thường được thấy đi với Aone giữa các trận đấu và ở trong trường. Cậu là một trong nhiều cầu thủ đáng chú ý lập nên "Bức Tường Sắt". Cậu có một mối thù với đội Karasuno vì đã không thể chắn được bóng của họ ở trận cuối. Futakuchi ban đầu khoác áo số 6 nhưng sau đó đã chuyển sang số 2 khi trở thành đội trưởng.

Học sinh năm hai. Cậu chơi ở vị trí chắn giữa (Middle Blocker) và là trụ cột chính trong hàng phòng thủ của Date Tech. Aone cao và có ngoại hình khó gần, nhưng thực ra cậu rất tốt bụng và nhẹ nhàng. Cậu không hay nói chuyện nhiều, và chỉ nói khi thực sự cần thiết. Trước trận đấu với Karasuno, Aone có thói quen chỉ ra Ace của đối thủ ngay khi gặp họ, làm cho Asahi sợ hãi. Cậu bắt đầu trở nên thân thiết hơn với Hinata sau trận đấu với Karasuno, công nhận năng lực làm một cò mồi hoàn hảo của cậu dù có thân hình nhỏ bé. Cậu thậm chí còn cảm thấy bị xúc phạm thay cho Hinata khi Futakuchi gọi Hinata là vô dụng nếu không có Kageyama, và sau đó đã lưu ý Koganegawa rằng không phải lúc nào người cao lớn và mạnh mẽ mới khó bị đánh bại. Cậu thường được đội trưỏng Moniwa giao cho trách nhiệm ngăn Kamasaki và Futakuchi khỏi gây lộn với nhau. Aone ban đầu khoác áo số 7, nhưng sau đó đã chuyển sang số 1 sau khi các thành viên năm ba tốt nghiệp.

Học sinh năm hai. Cậu ở vị trí đập biên (Wing Spiker). Obara khoác áo số 12.

Học sinh năm nhất. Cậu giữ vị trí Libero của đội. Cậu học cùng lớp với Koganegawa, và được huấn luyện viên của họ giao nhiệm vụ "chỉ đạo" cậu, vì Koganegawa vẫn bị thiếu sót về kỹ năng chơi bóng chuyền. Sakunami khoác áo số 13.

Học sinh năm nhất. Mặc dù cậu không tham gia ở Giải Liên trường, cậu cũng đã trở thành một chuyền hai sau khi các học sinh năm ba tốt nghiệp. Thế mạnh của Koganegawa là có một chiều cao vượt trội so với các học sinh năm nhất khác. Dù vậy, cậu vẫn còn thiếu kỹ năng và chưa quen với vị trí chuyền hai, thường xuyên chuyền bóng quá cao hay thậm chí là chuyền bóng ra ngoài biên. Cậu luôn tràn đầy năng lượng và tin rằng một cầu thủ nên chơi hết sức mình trong một trận đấu. Cậu sau đó cũng đã làm bạn với Hinata. Cậu là một tay chắn bóng tốt nhờ vào chiều cao của mình, và là một phần trong hàng chắn của đội.

Học viện Fukurodani
Học viện Fukurōdani (梟谷学園, Fukurōdani Gakuen) nằm ở Tokyo. Từ "fukurō" (梟) trong tên trường có nghĩa là "chim cú mèo" trong tiếng Nhật, đồng thời cũng là linh vật của trường. Fukurōdani là một ngôi trường mạnh nằm trong top 4 của thành phố Tokyo và đã từng nhiều lần tiến vào Giải Toàn quốc. Họ là một đội bóng đặc biệt toàn diện được dẫn dắt bởi đội trưởng Bokuto Kōtarō, một trong top 5 Ace của Nhật Bản. Họ thường tổ chức các trại huấn luyện với những ngôi trường khác trong vùng Kantō như THPT Nekoma, Ubugawa và Shinzen; nhóm các trường này được gọi là Khối Học viện Fukurōdani. Màu của đội là đen, trắng và vàng kim, trên biểu ngữ có câu "Một quả bóng, trái tim và tâm hồn".

Học sinh năm ba. Cậu giữ vị trí đập biên (Wing Spiker), Ace và là đội trưởng của đội. Cậu là một trong top 5 Ace của Nhật Bản và chỉ suýt soát vào được top 3. Bokuto rất đam mê và nhiệt tình với môn bóng chuyền. Cậu bị các đồng đội gọi là "đầu óc đơn giản" và dễ dàng trở nên vui vẻ bởi những cú đập bóng thành công của mình và lời khen ngợi từ người khác, đặc biệt là từ Akaashi. Bất chấp tính cách trẻ con của mình, Bokuto rất nghiêm túc với bóng chuyền và được biết đến với ngay cả những cầu thủ từ các khu vực khác nhờ tài năng tuyệt vời và sự hiện diện trong trận đấu của mình. Cậu đặc biệt nổi tiếng với những cú đập bóng chéo sân và dọc đường biên, khiến đội đối thủ rất khó đỡ bóng. Tuy nhiên, Bokuto lại có tâm trạng vô cùng thất thường mà các thành viên gọi là "chế độ thoái chí", khi mà ngay cả những điều nhỏ nhặt nhất cũng có thể làm thay đổi tâm trạng của cậu và từ đó sẽ ảnh hưởng tới việc thi đấu. Mặc cho những rắc rối mà cậu gây ra, cả đội, đặc biệt là Akaashi, vẫn kiên nhẫn với cậu và cùng nhau thúc đẩy tinh thần cho Bokuto để đưa cậu trở lại trạng thái tốt nhất của mình. Bokuto là người xã giao và dễ dàng kết bạn với những ngôi trường khác. Takeda đã nhận xét rằng Bokuto là một cầu thủ "kỳ lạ" có thể khởi dậy tinh thần của cả đồng đội lẫn đối thủ, và ngay cả khi là đối thủ thì mọi người cũng muốn cổ vũ cho cậu. Bokuto khoác áo số 4.

Học sinh năm hai. Cậu là đội phó và giữ vị trí chuyền hai (Setter) của đội. Cậu là một cầu thủ thông minh, có óc phân tích cao, thường dượt lại nhiều tình huống và kết quả trước khi quyết định làm gì đó. Cậu là người lịch sự và điềm tĩnh, thường được thấy với khuôn mặt vô cảm hoặc hơi căng thẳng, thường là do tâm trạng thất thường sắp xảy ra của Bokuto. Akaashi rất kiên nhẫn với Bokuto, và là người đi đầu của đội trong việc xử lý tâm trạng thất thường của cậu. Cậu quan sát và theo dõi cảm xúc của Bokuto trong các trận đấu để đánh giá xem liệu "chế độ thoái chí" của cậu có xuất hiện hay không; khi nó xảy ra, Akaashi cố gắng tìm hiểu xem điều gì đang làm phiền Bokuto và giúp cậu trở lại bình thường, dù nó chỉ đơn giản là ra hiệu cho cả đội khen ngợi cậu hay dựng ra các vở kịch để Bokuto có thể lấy lại tinh thần của mình. Các kĩ năng của cậu đều rất cân bằng và một chuyền hai tài năng, có thể kiến tạo một cách chính xác và nhanh chóng các pha bóng thành công cho đội. Cậu còn có thói quen lơ đễnh nghịch bàn tay của mình. Mặc dù nói rằng mình vẫn chưa hoàn toàn hiểu được cách Bokuto hoạt động ra sao, Akaashi vẫn có thể ghi nhớ trong đầu ít nhất 37 điểm yếu của Bokuto. Akaashi khoác áo số 5.

Học sinh năm ba. Cậu giữ vị trí chắn giữa (Middle Blocker) trong đội. Cậu cao, nghiêm nghị và khá trầm tính. Mặc dù Washio không tích cực như các thành viên khác trong việc khích lệ Bokuto, nhưng cậu vẫn luôn ủng hộ và tin tưởng vào Bokuto, biết rằng cậu cuối cùng rồi cũng sẽ ổn. Washio khoác áo số 2.

Học sinh năm ba. Cậu giữ vị trí đập biên (Wing Spiker). Cậu thường được các đồng đội gọi bằng biệt danh "Saru". Cậu, Konoha và Komi thường giúp Akaashi khích lệ Bokuto. Sarukui khoác áo số 3.

Học sinh năm ba. Cậu giữ vị trí đập biên (Wing Spiker). Konoha là một cầu thủ dễ chịu và cân bằng, cậu từng bị một cổ động viên của Fukurōdani gọi là "Một nghề thì sống, đống nghề thì chết" làm cậu rất khó chịu. Cậu thường giúp Akaashi đối phó với Bokuto, tuy nhiên, không như Akaashi, cậu thích dùng những cách bạo lực hơn, như đập vào lưng cậu hay nhào vào cậu từ đằng sau. Sự hung hăng của cậu là kiểu "yêu cho roi cho vọt", vì cậu hoàn toàn tin tưởng vào Bokuto, thậm chí còn nói với Akaashi rằng cậu có thể lờ Bokuto đi vì cuối cùng thì Bokuto cũng sẽ trở lại. Konoha khoác áo số 7.

Học sinh năm nhất. Cậu là một chuyền hai (Setter) trong đội. Anahori khoác áo số 10.

Học sinh năm ba. Cậu giữ vị trí Libero trong đội. Cậu là người hướng ngoại và đầy năng lượng, và là thành viên thấp nhất của Fukurodani. Cậu thường cố gắng động viên Bokuto khi cậu bị mất tinh thần. Komi khoác áo số 11.

Học sinh năm nhất. Cậu giữ vị trí chắn giữa (Middle Blocker) trong đội. Onaga khoác áo số 12.

Học viện Shiratorizawa
Học viện Shiratorizawa (白鳥沢学園, Shiratorizawa Gakuen) là một trường Cao trung nằm ở thành phố Sendai, thủ phủ tỉnh Miyagi. Hai chữ cái đầu tiên của tên trường (白鳥) có nghĩa là "thiên nga" trong tiếng Nhật, nhưng vì bản dịch trực tiếp là "con chim trắng" nên linh vật của trường là đại bàng trắng. Họ là nhà vô địch bất bại của tỉnh Miyagi và đứng trong top 8 của Nhật Bản, được dẫn dắt bởi đội trưởng Ushijima Wakatoshi, người đứng trong top 3 Ace của khối Cao trung trong nước. Theo huấn luyện viên Ukai, sức mạnh của Shiratorizawa giống như "phép cộng", kết hợp thế mạnh của từng thành viên, ngược lại với "phép nhân" của Karasuno. Shiratorizawa còn nổi tiếng với các kì thi đầu vào cực kì khó để đỗ. Vì vậy, đa số các thành viên của đội (trừ Shirabu) đều được lựa chọn riêng thông qua các học bổng thể thao. Màu của trường là đỏ nâu và trắng, trên biểu ngữ có câu "Sức Mạnh Mãnh Liệt".

Học sinh năm ba. Cậu giữ ở vị trí đập bóng (Wing Spiker), Ace và là đội trưởng của đội. Đôi khi cậu được gọi bằng biệt danh "Ushiwaka". Ushijima đã vào học trường Shiratorizawa từ hồi cấp 2. Cậu là một trong top 3 Ace của Nhật Bản, và là đại diện duy nhất của vùng Tōhoku được chọn để chơi cho đội U-19 của Nhật trong Giải trẻ Thế giới. Cậu được biết đến với sức mạnh kinh ngạc của mình, được thấy trong những cú giao bóng bùng nổ vô cùng khó để đỡ hay chắn.

Học sinh năm ba. Cậu giữ vị trí chắn giữa (Middle Blocker). Tendō được mệnh danh là "Quái Vật Phỏng Đoán" bởi các đội khác bởi khả năng chặn đoán (Guess Block) của mình và gần như các phán đoán của cậu đều chính xác. Vì thế, cậu luôn rất tự tin vào kỹ năng này của mình. Tendō là môt người vui vẻ và ồn ào, mặc dù có chút mỉa mai với người khác. Cậu thích trêu chọc cả đồng đội lẫn đối thủ của mình. Tuy nhiên, khi cậu đã vào trận đấu thì liền trở thành một người khác, đáng sợ hơn, và thích thưởng thức vẻ mặt thất bại của người khác mỗi khi họ bị đánh bại. Cậu hay hát: " baki baki...... " mỗi khi đội nhà ghi điểm. Tendō khoác áo số 5.

Học sinh năm nhất. Cậu giữ vị trí đập cánh (Wing Spiker) và là một Ace tiềm năng của đội. Goshiki là một người chăm chỉ, có tham vọng và thích khoe khoang. Mỗi lần cậu thực hiện một động tác tốt, cậu sẽ nhìn xung quanh trong sung sướng và tự hỏi xem có ai chứng kiến không. Cậu cũng thường đáp lại những điều mà các đồng đội nói một cách hào hứng dù không hiểu gì cả. Goshiki đặc biệt ngưỡng mộ Ushijima và mơ ước sẽ trở thành một Ace giỏi hơn cậu. Goshiki khoác áo số 8.

Học sinh năm hai. Cậu tôn trọng các đàn anh của mình, đặc biệt là Ushijima. Mặc dù luôn tỏ ra nghiêm túc và điềm đạm, nhưng Shirabu lại cực kỳ nóng nảy và khó chịu với nhiều cách phản công của đối thủ. Trong khi bị nhiều áp lực đè lên vai, Shirabu cũng nhanh chóng nhận ra sai lầm của mình để sửa chữa. Shirabu rất chăm học và chăm chỉ. Cậu được một người bạn học cũ cho biết là dù đã đạt điểm xuất sắc nhưng thậm chí còn chuyên tâm vào việc học của mình hơn khi quyết định theo học tại Shiratorizawa để có thể chơi cùng với Ushijima. Shirabu khoác áo số 10.

Học Viện ITACHIYAMA

Truyền thông

Manga

Anime

Trò chơi điện tử

Tiếp nhận

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web Haikyu!! chính thức
 Trang Haikyu!! chính thức trên trang web Shōnen Jump website

 Haikyu! Exhibition in Sendai

Shonen Jump+
Manga năm 2012
Anime truyền hình dài tập năm 2014
Anime truyền hình dài tập năm 2015
Anime truyền hình dài tập năm 2016
Anime dài tập dựa trên manga
Animeism
Anime và manga hài
Anime Madman Entertainment
Production I.G
Anime và manga chủ đề học đường
Sentai Filmworks
Shōnen manga
Shueisha franchises
Manga Shūeisha
Anime và manga thể thao
Manga Viz Media
Volleyball in anime and manga
Winners of the Shogakukan Manga Award for shōnen manga
Phim anime năm 2017
Medialink
Manga phát hành bởi Nhà xuất bản Kim Đồng


title: Patalene perizomaria

text:
Patalene perizomaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Patalene


title: Prodeinodon

text:
Prodeinodon là một chi khủng long, được Osborn mô tả khoa học năm 1924.

Xem thêm

Danh sách khủng long

Chú thích

Prodeinodon
Động vật tuyệt chủng
Động vật được mô tả năm 1924
Khủng long kỷ Phấn Trắng
Khủng long châu Á
Khủng long Chân thú
Dự án Khủng long/Theo dõi


title: Megastes pusialis

text:
Megastes pusialis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Megastes


title: Giải đua ô tô Công thức 1 Bahrain

text:
Giải đua ô tô Công thức 1 Bahrain (, tên chính thức là Gulf Air Bahrain Grand Prix vì lý do tài trợ) là một chặng đua Công thức 1 diễn ra tại Bahrain.

Cuộc đua đầu tiên diễn ra tại Trường đua Bahrain International vào ngày 4 tháng 4 năm 2004. Vào thời điểm đó, chặng đua này đã làm nên lịch sử khi trở thành chặng đua Công thức 1 đầu tiên được tổ chức ở Trung Đông. Sau đó, chặng đua này được Liên đoàn Ô tô Quốc tế (FIA) trao giải "Chặng đua Công thức 1 được tổ chức tốt nhất". Vào năm 2010, Bahrain đã tổ chức cuộc đua mở màn của mùa giải 2010 với kiểu đường "Endurance Circuit" dài 6,299 km để kỷ niệm 60 năm Công thức 1. Vào năm 2021, giải đua ô tô Công thức 1 Bahrain lại là chặng đua mở màn của mùa giải 2021 vì giải đua ô tô Công thức 1 Úc bị hủy do đại dịch COVID-19.

Ngoài ra, Giải đua ô tô Công thức 1 Bahrain gây chú ý khi phiên bản năm 2011 đã bị hủy bỏ vào ngày 21 tháng 2 do các cuộc biểu tình ở Bahrain và những lời phản đối của các tay đua bao gồm Damon Hill và Mark Webber mặc dù dự kiến được tổ chức vào ngày 13 tháng 3. Đồng thời, các nhà hoạt động nhân quyền cũng kêu gọi hủy bỏ cuộc đua năm 2012 do các báo cáo về các hành vi vi phạm nhân quyền của chính quyền Bahrain. Nhân viên của đội cũng bày tỏ lo ngại về sự an toàn nhưng cuộc đua vẫn được tổ chức như kế hoạch vào ngày 22 tháng 4 năm 2012.

Vào năm 2014, Giải đua ô tô Công thức 1 Bahrain được tổ chức như một sự kiện ban đêm dưới ánh đèn pha để kỷ niệm 10 năm. Sau đó, chặng đua này đã trở thành chặng đua Công thức 1 thứ hai được tổ chức vào ban đêm sau giải đua ô tô Công thức 1 Singapore kể từ năm 2008.

Lịch sử
Bắt đầu từ những năm đầu thế kỷ 21, nhiều nước Trung Đông như Ai Cập, Liban và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đều muốn đăng cai một chặng đua Công thức 1. Trong số đó thì Bahrain cũng có mong muốn như vậy nhưng phải đối mặt với sự thử thách lớn từ những nước Trung Đông này.

Thế nhưng, Bahrain đã có thể tổ chức chặng đua Công thức 1 đầu tiên vào năm 2004. Kể từ năm 2004 (ngoại trừ năm 2011), Giải đua ô tô Công thức 1 Bahrain chính thức được tổ chức tại Trường đua Bahrain International.

Michael Schumacher, tay đua của Ferrari, giành chiến thắng tại chặng đua đầu tiên của sự kiện này vào năm 2004. Fernando Alonso là tay đua giành chiến thắng tại hai chặng đua tiếp theo vào năm 2005 và 2006 và Felipe Massa đã giành chiến thắng trong các chặng đua 2007 và 2008 cho Ferrari. Vào chặng đua năm 2009, Jenson Button đã giành chiến thắng với Brawn GP và vào chặng đua năm 2010, Fernando Alonso đã giành chiến thắng lần thứ ba trong sự nghiệp Công thức 1 với Ferrari. Đồng thời, cũng vào năm 2010, cuộc đua chứng kiến một kiểu đường khác được sử dụng, "Endurance Circuit" với chiều dài 6,299 km được sử dụng thay cho kiểu đường "Sakhir Grand Prix Circuit" quen thuộc.

Sau khi Giải đua ô tô Công thức 1 Bahrain bị hủy bỏ vào năm 2011, Sebastian Vettel và Red Bull Racing đã giành được chiến thắng tại các chặng đua năm 2012 và 2013. Vào những năm 2014 và 2015, Lewis Hamilton và Mercedes giành chiến thắng và Nico Rosberg, đồng đội vào thời điểm đó của Hamilton, đã giành chiến thắng chặng đua này vào năm 2016. Vào hai năm tiếp theo, Sebastian Vettel đã giành chiến thắng cho Ferrari. Sau đó, Lewis Hamilton tiếp tục chiến thắng ba lần liên tiếp vào các năm 2019, 2020 và 2021 và đồng thời lập kỷ lục giành chiến thắng nhiều nhất với năm lần.

Max Verstappen giành chiến thắng phiên bản gần đây nhất vào năm 2023 với Red Bull Racing.

Đặc điểm
Một đặc điểm đáng chú ý của trường đua Bahrain International, trường đua phục vụ cho chặng đua này, là các khu vực ngoài lớn thường xuyên bị chỉ trích vì không đủ tốt để trừng phạt những tay đua đi chệch khỏi đường đua. Tuy nhiên, chúng có xu hướng ngăn cát rơi vào trường đua. Ngoài ra, đường đua này còn được coi là một trong những đường đua an toàn nhất thế giới.

Mặc dù đồ uống có cồn là hợp pháp ở Bahrain, nhưng các tay đua không xịt rượu sâm panh truyền thống khi lên bục trao giải. Thay vào đó, họ xịt với một loại nước hoa hồng không cồn có tên là Waard.

Kết quả theo năm

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ của giải đua ô tô Công thức 1 Bahrain

Bahrain
Bahrain
Thể thao Bahrain
Bahrain


title: Plants vs. Zombies Garden Warfare

text:
Plants vs Zombies: Garden Warfare là trò chơi video bắn súng góc nhìn thứ ba và phòng thủ tháp do PopCap Games phát triển và Electronic Arts phát hành. Đây là trò chơi thứ ba trong loạt Plants vs. Zombies, mục tiêu cơ bản xoay quanh việc thực vật bảo vệ loài người khỏi cuộc xâm lược của thây ma. Trong trò chơi, người chơi đảm nhận quyền kiểm soát Thực vật hoặc Thây ma và chiến đấu trong nhiều chế độ nhiều người chơi hợp tác và cạnh tranh khác nhau. Sau khi hoàn thành các trận đấu và mục tiêu, người chơi kiếm tiền để mua các nhãn mở khóa các vật phẩm tùy chỉnh và biến thể của nhân vật.

PopCap Games bắt đầu phát triển Garden Warfare vào đầu năm 2012. Họ quyết định bỏ qua nguồn gốc phòng thủ tháp của loạt và sử dụng trò chơi để giới thiệu loạt tới nhiều đối tượng hơn. Nhóm lấy cảm hứng từ các game bắn súng theo đội khác với hình ảnh đầy màu sắc, chẳng hạn như Team Fortress 2. Họ phải đối mặt với những thách thức khác nhau khi thiết kế tám lớp trò chơi. Game sử dụng công cụ Frostbite 3 và nhóm cũng đã hợp tác chặt chẽ với nhà phát triển của Frostbite là EA DICE khi triển khai công nghệ đó.

Trò chơi đã được tiết lộ tại E3 2013 và phát hành tháng 2 năm 2014 dưới dạng tiêu đề ngân sách cho Xbox 360 và Xbox One. Tiếp theo là các bản phát hành trên Microsoft Windows, PlayStation 3 và PlayStation 4. Trò chơi đã nhận được sự đón nhận tích cực từ các nhà phê bình, với lời khen ngợi dành cho giai điệu vui tươi, hình ảnh nghệ thuật, phong cách chiến đấu và thiết kế nhân vật nhưng bị chỉ trích về sự thiếu độc đáo và nội dung cũng như diễn biến của trò chơi. Trò chơi được hỗ trợ bởi một số phần nội dung có thể tải xuống miễn phí khi phát hành. Đến tháng 11 năm 2015, hơn tám triệu người chơi đã chơi trò chơi này. Phần tiếp theo, Plants vs. Zombies: Garden Warfare 2 phát hành tháng 2 năm 2016.

Lối chơi

Garden Warfare là trò chơi bắn súng góc nhìn thứ ba dựa trên đội, nơi người chơi điều khiển Thực vật hoặc Thây ma trong môi trường nhiều người chơi hợp tác hoặc cạnh tranh. Trò chơi có tám lớp, bốn lớp cho một trong hai phe. Peashooter và Foot Soldier đóng vai trò là những nhân vật chung trên mặt đất; Hướng dương, Nhà khoa học và Kỹ sư đóng vai trò là nhân vật hỗ trợ; Chomper và All-Star là những nhân vật tham gia chiến đấu cận chiến và Cacti là những tay súng bắn tỉa. Ngoài khả năng bắn súng góc nhìn thứ ba bình thường, mỗi lớp còn có ba khả năng đặc biệt. Chẳng hạn, Peashooters có thể triển khai Bom ớt để khởi động một cuộc tấn công khu vực có hiệu lực, trong khi Chomper có thể đào hang dưới lòng đất và phục kích một thây ma từ bên dưới. Như một phần bổ sung cho chiến đấu, hầu hết các bản đồ đều có rải rác "Chậu hoa" và "Đống xương"; từ những thứ này, Thực vật có thể đặt các cây phòng thủ cố định trong khi Thây ma có thể sinh ra những xác sống nhỏ hơn tự đi lang thang trên bản đồ. Điều này thêm yếu tố PvE vào hầu hết các chế độ trò chơi, nếu không thì PvP. Các đơn vị này được trí tuệ nhân tạo (AI) điều khiển và tiêu thụ khi sử dụng. Người chơi kiếm xu, một dạng tiền tệ trong trò chơi, bằng cách hoàn thành các mục tiêu, hồi sinh đồng đội hoặc tiêu diệt kẻ thù.

Chế độ chơi
Trò chơi có chế độ hợp tác và một số chế độ nhiều người chơi cạnh tranh. Garden Ops có tối đa bốn người chơi điều khiển các Cây bảo vệ khu vườn qua mười đợt zombie, với một số đợt là sóng trùm trong đó máy đánh bạc sẽ sinh ra các nhân vật trùm khác nhau hoặc thưởng cho người chơi bằng tiền xu. Sau đợt cuối cùng, cây phải chạy đến điểm khai thác và tồn tại cho đến khi chúng được sơ tán. Trong Chế độ Boss, người chơi có thể nhập vai Tiến sĩ Zomboss hoặc Crazy Dave (tương ứng với Zombies và Plants) bay lượn trên cao trên chiến trường trong một cỗ máy bay và gửi hỗ trợ cho người chơi dưới mặt đất bằng cách kích hoạt quét radar, hồi máu, hồi sinh đồng đội đã ngã xuống và tiến hành các cuộc không kích. Chế độ này khả dụng cho người dùng Xbox SmartGlass và Kinect. Người chơi PlayStation 4 và Xbox One cũng có quyền truy cập vào chế độ hợp tác màn hình chia nhỏ, trong đó hai người chơi tham gia chiến đấu chống lại làn sóng thây ma bất tận.

Phát triển
Garden Warfare có nguồn gốc từ một ý tưởng trò chơi nội bộ do một nhóm nhỏ phat triển nên tại nhà phát hành game nổi tiếng Electronic Arts. Tin rằng khái niệm này sẽ hoạt động tốt trong trò chơi Plants vs. Zombies, nhóm đã sản xuất một nguyên mẫu. Sau khi nguyên mẫu của họ hoàn thành, PopCap Games của Vancouver, Canada, đã hợp nhất nhóm và bắt đầu phát triển vào đầu năm 2012. Nhóm phát triển hy vọng sẽ sử dụng Garden Warfare để giới thiệu loạt đến nhiều đối tượng hơn. Họ tránh làm một trò chơi phòng thủ tháp 2D và thay bằng một thể loại khác. Tiền đề ban đầu của trò chơi là để thực vật và thây ma chiến đấu với nhau. Nhóm đã đưa ra các khả năng chơi khác nhau, chẳng hạn như tạo thế giới mở hoặc trò chơi hành động một người chơi. Cuối cùng, nhóm đã quyết định biến nó thành trò chơi tập trung vào nhiều người chơi vì tính ngẫu nhiên của chế độ nhiều người chơi—chơi với bạn bè hoặc người lạ—khiến game trở nên thú vị hơn. Nhóm tuyển dụng những nhân viên từng làm việc trên các trò chơi hành động và bắn súng khác, cũng như những người đã từng làm việc nhiều với công cụ Frostbite. Họ cũng hợp tác chặt chẽ với EA DICE khi lặp lại công nghệ của trò chơi.

Đối tượng chính của trò chơi là những người thích trò chơi hành động và những người yêu thích dòng Plants vs. Zombies. Giai điệu của trò chơi không nghiêm túc và nghiệt ngã như các game bắn súng khác như Call of Duty và Battlefield. Điều này cho phép người chơi chỉ cần "ngồi xuống, tận hưởng trò chơi và cười sảng khoái" vì tính nhẹ nhàng của nó. Nhóm đảm bảo rằng tinh thần đồng đội, cân bằng giữa lối chơi và kỹ năng là những trụ cột quan trọng trong lối chơi, tương tự như các trò chơi hành động truyền thống. Để giới thiệu chiều sâu chiến thuật của trò chơi trong khi vẫn duy trì cảm giác vui tươi, nhóm đã lấy cảm hứng từ các game bắn súng theo đội khác có hình ảnh đầy màu sắc như Team Fortress 2. Ngoài ra, nhóm cho phép người chơi sinh ra các loại cây và thây ma cố định nhằm hỗ trợ chiến đấu. Một cách khác để game mang tính chiến thuật hơn là giới thiệu các biến thể nhân vật. Mỗi nhân vật có số liệu thống kê độc đáo, làm thay đổi một chút trải nghiệm chơi trò chơi.

Khi chọn các loại cây có thể chơi được từ danh sách các nhân vật trong loạt Plants vs. Zombies, nhóm đã chọn các nhân vật dựa trên đường đạn, bao gồm Peashooter và Cactus. Các nhân vật sẽ trông rất "ngầu" và "hài hước" nhằ mục đích thu hút người chơi muốn mở khóa chúng. Các nhân vật khác đã xuất hiện trong các trò chơi Plants vs. Zombies trước đó đã trở lại dưới dạng cây trồng trong chậu hoặc thây ma do trí thông minh nhân tạo điều khiển. Về khía cạnh lối chơi, thực vật là nhân vật phòng thủ, trong khi thây ma có nhiều kỹ năng và khả năng tấn công hơn. Nhóm phải đối mặt với nhiều thách thức hơn khi thiết kế thây ma hơn là thực vật vì tất cả các loại cây đều dễ dàng phù hợp với lối chơi khác với nguyên mẫu, trong khi thây ma có nhiều lối di chuyển hơn trong trò chơi gốc. Nhóm đã phải tạo ra một dàn nhân vật đa dạng để phù hợp với các lớp trò chơi khác nhau. Nhóm cũng phải đối mặt với những thách thức khi tạo ra âm thanh của thực vật; những thứ này là "trừu tượng" khi so sánh với các hành động của chúng trên màn hình.

Phát hành
Electronic Arts chính thức tiết lộ trò chơi tại Electronic Entertainment Expo 2013. Trò chơi ban đầu được xây dựng cho Microsoft Windows và Xbox 360, mặc dù trở thành độc quyền trên Xbox One với thời gian hạn chế khi hợp tác với Microsoft Studios. PopCap gọi quá trình chuyển đổi từ Xbox 360 sang Xbox One là "sự chuyển giao tự nhiên" vì nhóm phát triển có quy mô nhỏ, chưa chuẩn bị sẵn sàng để khởi chạy trò chơi trên nhiều nền tảng. Ban đầu được ấn định phát hành dưới dạng tiêu đề ngân sách vào giữa tháng 2 năm 2014, trò chơi đã bị trì hoãn một tuần đến ngày 25 tháng 2 ở Mỹ và ngày 27 tháng 2 ở châu Âu. Phiên bản Windows phát hành tháng 6 năm 2014 thông qua nền tảng phân phối Origin của EA. Phiên bản Digital Deluxe, bao gồm các vật phẩm thưởng trong trò chơi, cũng mở bán. Trò chơi phát hành cho PlayStation 3 và PlayStation 4 vào tháng 8 năm 2014. Các phiên bản này có chơi từ xa với PlayStation Vita cũng như trang phục dựa trên các nhân vật của Sony bao gồm Ratchet, Clank, Sly Cooper và Fat Princess. Trò chơi đã trở thành một phần của EA Access, dịch vụ đăng ký của EA trên Xbox One, vào tháng 10 năm 2014.

Mặc dù PopCap tiết lộ rằng microtransaction sẽ không khả dụng khi trò chơi ra mắt; chức năng này đã được thêm vào trò chơi vào tháng 4 năm 2014. Bằng cách tiêu tiền trong thế giới thực, người chơi kiếm được nhiều xu trong trò chơi hơn. Công ty cũng hỗ trợ trò chơi sau khi tựa game ra mắt bằng cách phát hành một số phần nội dung tải xuống miễn phí, bao gồm những phần sau:

 Garden Variety Pack: giới thiệu Gnome Bomb, bổ sung bản đồ, nâng cấp nhân vật mới và các tùy chọn tùy chỉnh, gói phát hành trên toàn thế giới ngày 8 tháng 3 năm 2014.
 Zomboss Down Pack: giới thiệu bản đồ Cactus Canyon cho Gardens và Graveyard, các biến thể nhân vật mới, tăng giới hạn cấp độ cho mọi lớp và các tùy chọn tùy chỉnh mới. Gói phát hành ngày 16 tháng 4 năm 2014.
 Tactical Taco Party Pack: giới thiệu bản đồ Jewel Junction, chế độ trò chơi Vanquish Confirmed mới, danh sách 8v8 mới cho Chế độ hỗn hợp. Gói cũng bao gồm hai biến thể nhân vật có thể chơi được là Berry Shooter và Citrus Cactus, cả hai đều được Aquafina FlavorSplash tài trợ. Gói phát hành ngày 1 tháng 7 năm 2014.
 Suburbination Pack: giới thiệu bản đồ Crash Course, chế độ trò chơi Suburbination, trùm mới và các thử thách cho Garden Ops, gói tùy chỉnh nổi bật cho tất cả các nhân vật và nhân vật 'Plasma Pea' mới, được thiết kế bởi người chiến thắng của một cuộc thi cộng đồng. Gói phát hành ngày 12 tháng 8 năm 2014.
 Cheetos Pack: có sẵn với các túi Cheetos được đánh dấu đặc biệt tại các cửa hàng Target của Hoa Kỳ, giới thiệu hai biến thể nhân vật mới, 'Chester Chomper' và 'Dr. Chester', dựa trên các linh vật Cheetos, Chester Cheetah. Nội dung này đã sớm có sẵn để mọi người đổi lấy dưới dạng 2 gói hình dán miễn phí, 1 gói cho mỗi biến thể.
 Legends of the Lawn Pack: có bảy biến thể nhân vật mới, bao gồm Centurion và Jade Cactus, bộ tùy chỉnh mới và vật phẩm AI, làn sóng Garden Ops mới và chế độ trò chơi Taco Bandits; cũng bao gồm Gói Suburbination dành cho PlayStation. Gói phát hành ngày 30 tháng 9 năm 2014.

Đón nhận

Garden Warfare nhận được sự đón nhận tích cực. Các nhà phê bình cảm thấy đây là một game bắn súng nhiều màu sắc với sự hấp dẫn và hài hước, và giai điệu vui tươi của nó là một trong những điểm mạnh nhất. Một số nhà phê bình cảm thấy rằng nó đã chuyển đổi thành công Plants vs. Zombies sang đối tượng khán giả mới và rộng hơn với sự thay đổi thể loại, và công nhận PopCap đã tạo ra một game bắn súng khá thành công trong lần thử đầu tiên của họ. Các nhà phê bình ca ngợi PopCap vì đã không đào sâu hơn tiền đề ngớ ngẩn của loạt là thực vật bảo vệ thây ma.  Nhiều người đánh giá chỉ trích số lượng bản đồ và ít chế độ nhiều người chơi, với Carolyn Petit của GameSpot nói rằng nội dung quá ít ngay cả đối với một tựa game giá rẻ. Trò chơi được ca ngợi là hiệu quả, máy móc hoạt động chắc chắn và chính xác, với việc Gies ghi nhận di sản mà nó đã chia sẻ với loạt Battlefield của DICE.

Các nhà phê bình có ý kiến trái chiều về các chế độ của trò chơi, nhận xét rằng chúng hào nhoáng và thiết thực, nhưng nhìn chung thiếu sự đổi mới và sáng tạo. Chế độ nhiều người chơi hợp tác của Garden Ops được Hollander Cooper từ GamesRadar mô tả là một bản sao đông đảo của Gears of War, mặc dù ông nghĩ rằng khái niệm này đã được chuyển đổi tốt. Petit đồng ý với ý đó, viết rằng bà cảm thấy nó giống với thể loại gốc là phòng thủ tháp. Tuy nhiên, bà nhận xét rằng chế độ này kém thú vị hơn khi so sánh với các chế độ nhiều người chơi cạnh tranh vì người chơi chỉ chiến đấu với kẻ địch do AI điều khiển. Jon Denton từ Eurogamer coi Garden Ops là phần giới thiệu về hệ thống của trò chơi và cảm thấy rằng chế độ này không quan trọng. Hai chế độ nhiều người chơi cạnh tranh cũng nhận được nhiều ý kiến trái chiều từ các nhà phê bình. Brian Albert từ IGN gọi các chế độ này là "tiêu chuẩn" và Jeff Marchiafava từ Game Informer cảm thấy rằng hầu hết các chế độ đều tẻ nhạt và thiếu tính độc đáo. Tuy nhiên, các nhà phê bình đánh giá cao chế độ Gardens & Graveyard ở giai đoạn cuối. Albert cảm thấy các mục tiêu tấn công ở giai đoạn cuối tăng thêm độ khó. Denton hoan nghênh nó vì tính sáng tạo và yêu cầu của nó đối với tinh thần đồng đội và sự phối hợp của người chơi, trong khi Cooper chỉ ra quy mô lớn chínhlà một trong những thế mạnh. Mike Wehner của Joystiq thất vọng vì Chế độ Boss không nâng cao trải nghiệm của trò chơi do tác động quá ít.

Doanh thu
Garden Warfare là trò chơi bán lẻ bán chạy thứ tư tại Anh trong tuần phát hành theo Chart-Track, chỉ sau Thief, The Lego Movie Videogame và FIFA 14. Nhóm đã giành được vị trí thứ tư một lần nữa khi trò chơi phát hành cho các hệ máy PlayStation. Việc phát hành trò chơi trên nền tảng PlayStation cũng khiến nó trở thành trò chơi bán lẻ bán chạy thứ tám vào tháng 8 năm 2014 theo NPD Group. Tính đến tháng 11 năm 2015, tám triệu người chơi đã chơi trò chơi kể từ khi phát hành.

Phần tiếp theo
Phần tiếp theo, Plants vs. Zombies: Garden Warfare 2 đã được tiết lộ tại Buổi họp báo Microsoft E3 và phát hành ngày 23 tháng 2 năm 2016 cho Microsoft Windows, PlayStation 4 và Xbox One. Một bộ truyện tranh do Paul Tobin viết, Jacob Chabot vẽ và Dark Horse Comics phát hành ngày 28 tháng 10 năm 2015; diễn ra giữa Garden Warfare và Garden Warfare 2. Trò chơi thứ ba, Plants vs. Zombies: Battle for Neighborville phát hành tháng 10 năm 2019 cho Windows, PlayStation 4 và Xbox One và tháng 3 năm 2021 cho Nintendo Switch.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Developer PopCap official website

Plants vs. Zombies Garden Warfare
Trò chơi điện tử năm 2014
Trò chơi trên Windows
Trò chơi Xbox 360
Trò chơi PlayStation 3
Trò chơi PopCap
Trò chơi điện tử bắn súng góc nhìn người thứ ba
Trò chơi phòng thủ tháp
Trò chơi điện tử phần tiếp theo
Trò chơi PlayStation 4
Trò chơi Xbox One
Trò chơi của Electronic Arts


title: Bán hàng trực tiếp

text:
Bán hàng trực tiếp (tiếng Anh: Direct selling) là thuật ngữ bao gồm 2 mô hình kinh doanh chính là tiếp thị đơn cấp (single-level marketing) và tiếp thị đa cấp (multi-level marketing). Tiếp thị đơn cấp là hình thức bán hàng mà trong đó nhân viên tiếp thị trực tiếp bán lẻ sản phẩm cho người tiêu dùng và chỉ hưởng hoa hồng trên số lượng sản phẩm do chính mình tiêu thụ được. Tiếp thị đa cấp (còn gọi là network marketing hoặc person-to-person marketing), ngoài việc bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng, nhân viên tiếp thị có thể tuyển dụng thêm các nhân viên tiếp thị khác làm nhà phân phối cho mình và được hưởng hoa hồng trên sản phẩm do chính mình và nhà phân phối tiêu thụ được.

Theo FTC: "Bán hàng trực tiếp là một thuật ngữ chung bao gồm nhiều hình thức kinh doanh khác nhau dựa trên việc bán hàng trực tiếp giữa người với người tại các địa điểm không phải là cơ sở bán lẻ, chẳng hạn như các nền tảng truyền thông xã hội, tại nhà nhân viên bán hàng hoặc khách hàng tiềm năng."

Bán hàng trực tiếp hiện đại bao gồm bán hàng được thực hiện thông qua kế hoạch tổ chức tiệc, tổ chức các sự kiện để có thể trình bài sản phẩm, cũng như bán hàng qua internet. Một số nguồn đã định nghĩa bán hàng trực tiếp là: "Việc cá nhân trực tiếp trình bày, trình diễn và bán sản phẩm và dịch vụ cho người tiêu dùng, thường là tại nhà hoặc tại nơi làm việc của họ."

Chú thích

Liên kết ngoài

Bán hàng trực tiếp
Hình thức bán hàng


title: Spaelotis nigriceps

text:
Spaelotis nigriceps là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Spaelotis


title: Khối núi Annapurna

text:
Khối núi Annapurna (tiếng Sanskrit, Nepal, Newar: अन्नपूर्णा) Annapurna (Phạn ngữ, Nepal, Newar: अन्नपूर्णा) là một khối núi ở dãy Himalaya ở miền trung bắc Nepal, bao gồm một đỉnh cao hơn 8.000 mét (26.000 ft), mười ba đỉnh trên 7.000 mét và hơn 16 đỉnh trên 6.000 mét (20.000 ft). Cụm núi này dài 55 km (34 dặm), và bị chặn bởi Hẻm Núi Gandaki Kali ở phía tây, sông Marshyangdi ở phía bắc và phía đông và Thung lũng Pokhara về phía nam. Ở cuối phía tây, khối núi chứa một lưu vực cao gọi là Khu bảo tồn Annapurna. Annapurna I Main là ngọn núi cao thứ mười trên thế giới ở độ cao trên mực nước biển 8.091 m (26.545 ft).

Toàn bộ quần đảo và khu vực xung quanh được bảo vệ trong Khu Bảo tồn Annapurna 7.62 km2 (2.946 sq²), khu bảo tồn đầu tiên và lớn nhất ở Nepal. Khu Bảo tồn Annapurna là nơi có nhiều chuyến đi bộ tầm cỡ thế giới, bao gồm cả Đường vòng quanh Annapurna.

Theo lịch sử, những đỉnh núi Annapurna nằm trong những ngọn núi nguy hiểm nhất trên thế giới để leo lên, mặc dù trong lịch sử gần đây nhất, chỉ sử dụng số liệu từ năm 1990 và sau đó, Kangchenjunga có tỷ lệ tử vong cao hơn. Vào tháng 3 năm 2012, đã có 191 cuộc đi lên đỉnh Annapurna I Main và 61 người thiệt mạng trên núi. [[Tỉ lệ tử vong so với đỉnh (32%) là mức cao nhất của bất kỳ ngọn núi cao trên tám ngàn mét. Đặc biệt, việc đi lên ở mặt phía nam được coi là một trong chuyến leo khó khăn nhất của mọi chuyến leo núi. Vào tháng 10 năm 2014, ít nhất 43 người đã thiệt mạng do bão tuyết và tuyết lở ở và xung quanh Annapurna, một thảm họa leo núi tồi tệ nhất của Nepal.

Annapurna là một tên tiếng Phạn (giống cái) Có nghĩa đen là "(Cô ấy) no ứ với thức ăn", nhưng thường được dịch là Nữ thần Thu hoạch. Theo Devdutt Pattanaik, Annapoorna devi là "... nữ thần bếp phổ biến và vượt thời gian... người mẹ nuôi ăn. Nếu không có bà ấy có sự đói khát, một nỗi sợ hãi phổ quát: Điều này khiến Annapurna trở thành nữ thần phổ quát... Đền thờ nổi tiếng nhất của cô ấy nằm ở Varanasi, bên bờ sông Ganges. " Sự kết hợp của bà với việc cho ăn (sự giàu có) theo thời gian bà trở thành Lakshmi, nữ thần của sự giàu có.

Địa lý

Khối núi Annapurna bao gồm 6 đỉnh nổi bật về địa hình có cao độ trên :

Những đỉnh ít nổi bật về địa hình hơn ở Annapurna Himal bao gồm:
 Annapurna I Central
 Annapurna I East
 Annapurna Fang
 Lachenal Peak
 Nilgiri Himal North , trung tâm  và phía nam
 Machhapuchchhre
 Hiunchuli

Xem thêm
Dhaulagiri
Everest
Tilicho Lake

Tham khảo

Sách đọc thêm

Đọc thêm

 Chapter 7.

Liên kết ngoài

Núi cao trên 8000 mét của Himalaya
Núi Nepal
Dãy núi Nepal


title: Exorista floralis

text:
Exorista floralis là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Exorista


title: Diadegma mediterraneum

text:
Diadegma mediterraneum là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Diadegma


title: Dasythorax incaica

text:
Dasythorax incaica là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Dasythorax


title: Bùi Anh Tuấn (liệt sĩ)

text:
Anh hùng Liệt sĩ Bùi Anh Tuấn (1953 -1973) Dũng sĩ diệt 6 máy bay Mỹ ngụy, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Thân Thế

Anh hùng Bùi Anh Tuấn sinh năm 1953, dân tộc Kinh, quê ở Thượng Trưng, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vinh Phúc. Trong gia đình có 2 anh em hi sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Liệt sĩ Bùi Anh Tuấn và Liệt sĩ Bùi Minh Tiến.

Nhà nước đã phong tặng bà mẹ Việt Nam Anh hùng Trần Thị Sáo.

Binh nghiệp thành tích

- Ngày 25 tháng 5 năm 1972 Trận địa đơn vị tại thị xã Xuân Lộc Bùi Anh Tuấn bắn hạ tại chỗ 1 máy bay C-130, lập công đầu cho Đại đội, gây khí thế phân khởi tin tưởng vào loại vũ khí mới.

- Ngày 9 tháng 9 năm 1972, địch cho 5 máy bay lên thẳng đến đổ quân lần thứ tư ở xã Nhị Bình (huyện Châu Thành, tỉnh Mỹ Tho cũ) đồng chí đã mưu trí, táo bạo bố trí trận địa ngay giữa cánh đồng trông, bất ngờ phóng một quả đạn, hạ tại chỗ 2 chiếc trực thăng, diệt 30 tên địch trên máy bay, bắt sống 4 tên.

- Ngày 27 tháng 1 năm 1973, với tinh thần cảnh giác cao đồng chí Bùi Anh Tuấn phóng một quả đạn, bắn rơi tại chỗ chiếc máy bay L 19, diệt một tên đại tá nguỵ đang quan sát đường 18 (Cai Lậy - bắc Mỹ Tho) trong cuộc hành quân lấn chiếm của chúng trước khi Hiệp định Pa-ri có hiệu lực.

- Thành tích đặc biệt xuất sắc Bùi Anh Tuấn bằng 5 quả đạn đã băn rơi 6 máy bay trong đó có một chiếc máy bay CH- 47 chở 41 sĩ quan Mỹ nguỵ từ Mỹ Tho đi Gò Công (có 1 chuẩn tướng Mỹ, 1 thiếu tướng nguỵ).

- Ngày 10 tháng 3 năm 1973, đồng chí Bùi Anh Tuấn trong khi đang đưa đồng đội bị thương vượt kênh thì bị trúng hỏa lực từ trực thăng địch và hy sinh. Đồng chí đã để lại tấm gương sáng về lòng yêu nước và tinh thần quyết chiến quyết thắng.

- Ngày 6 tháng 11 năm 1978, đồng chí được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Vinh danh - Khen thưởng

Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân

Nhiều huân huy chương chiến công

Ghi Chú
Đồng đội A72 được nhà nước Phong tặng, Truy tặng Anh hùng LLVT Nhân Dân:

Anh hùng đại đội 3 tiểu đoàn 172

 Bùi Anh Tuấn
 Trần Văn Xuân
 Phan Kim Kỳ
 Hoàng Văn Quyết
 Nguyễn Ngọc Chiến
 Nguyễn Văn Thoa
 Nguyễn Quang Lộc

Anh hùng đại đội 4 tiểu đoàn 172

 Vũ Danh Tòng
 Nguyễn Văn Toản
 Trần Quang Thắng

Liên kết
Những người vợ - những anh hùng
Tên lửa "Mũi tên xanh" bí mật của PK Việt Nam lập kỳ tích diệt máy bay Mỹ: Chuyên gia LX không thể tin
Những chiến công huyền thoại của Tiểu đoàn 172

Tham khảo

Sinh năm 1953
Mất năm 1973


title: Acourtia perplexa

text:
Acourtia perplexa là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Acourtia


title: Renate Brümmer

text:
Renate Luise Brümmer (sinh ngày 4 tháng 5 năm 1955) là một nhà khí tượng học và cựu phi hành gia người Đức gốc Thụy Sĩ. Chuyên về vệ tinh khí tượng, bà được chọn làm phi hành gia năm 1987 rồi nghỉ hưu năm 1993, dù chưa bao giờ bay vào vũ trụ.

Tham khảo

Sinh năm 1955
Nữ phi hành gia


title: Người Karo

text:
Người Karo là những người thuộc 'tanah Karo' (vùng Karo) của Bắc Sumatra và một phần nhỏ của Aceh lân cận. Các vùng Karo bao gồm huyện Karo, cộng với các khu vực lân cận ở các huyện Đông Aceh, Langkat, Dairi, Simalungun và Deli Serdang .

Ngoài ra, các thành phố Binjai và Medan, đều giáp Deli Serdang, chứa các quần thể Karo đáng kể, đặc biệt là ở khu vực Padang Bulan của Medan. Thị trấn Sibolangit, Deli Serdang ở chân đồi trên đường từ Medan đến Berastagi cũng là một thị trấn Karo đáng kể.

Người Karo nói tiếng Batak Karo là ngôn ngữ thuộc nhóm ngôn ngữ Tây bắc Sumatra của ngữ tộc Malay-Polynesia thuộc ngữ hệ Austronesia.

Tham khảo

Xem thêm
 Cổ Mã Lai
 Nhân khẩu Indonesia (Demographics of Indonesia)
 Du lịch Indonesia (Tourism in Indonesia)

Liên kết ngoài
Traditional Karo wedding dance (called Landek)
books.google.co.uk
hawaii.edu

Nhóm sắc tộc ở Indonesia
Nhóm sắc tộc ở Sumatra
Lịch sử Sumatra
Batak Karo
Nhóm sắc tộc Batak


title: Eupithecia rauca

text:
Eupithecia rauca là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

R


title: Malleria argenteofulva

text:
Malleria argenteofulva là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Malleria


title: Amylmetacresol

text:
Amylmetacresol (AMC) là một chất khử trùng được sử dụng để điều trị nhiễm trùng miệng và cổ họng. Nó được sử dụng như một thành phần dược phẩm hoạt động trong viên ngậm Strepsils, Cēpacol, Gorpils và Lorsept.

Về mặt hóa học, AMC là dẫn xuất của m -cresol, với nhóm pentyl gắn với nguyên tử carbon thứ sáu. Các chất tinh khiết tan chảy ở 24   °C, và sôi từ 137 đến 139   °C (ở 6,7 kPa). Nó hòa tan trong nước, ethanol, acetone, ether và dầu. AMC thể hiện độc tính thấp và hệ số RW là 250.

Xem thêm

 Rượu 2,4-Dichlorobenzyl
 Hexylresorcinol
 Cetylpyridinium chloride
 Dequalinium

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chất tẩy trùng


title: Amphipyra inornata

text:
Amphipyra inornata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Amphipyra


title: Cuộc nổi loạn trên tàu Bounty

text:
Cuộc nổi loạn trên tàu Hải quân Hoàng gia HMS Bounty xảy ra ở nam Thái Bình Dương vào ngày 28 tháng 4 năm 1789. Các thuyền viên bất mãn, dẫn đầu là Trung úy Fletcher Christian, chiếm quyền kiểm soát con tàu từ thuyền trưởng Trung úy William Bligh và bỏ ông ta và 18 người trung thành xuống một chiếc xuồng cứu sinh với số thực phẩm chỉ đủ cho 5 ngày. Mất gần 2 tháng lênh đênh trên biển, William Bligh cùng nhóm của ông mới được cứu thoát sau khi đã vượt qua quãng đường dài 6.500 km.

Bounty đã rời Anh vào năm 1787 trong một nhiệm vụ thu thập và vận chuyển cây bánh mì từ Tahiti đến Tây Ấn. Một cuộc sắp đặt kéo dài năm tháng ở Tahiti, trong đó nhiều người đàn ông sống trên bờ và hình thành mối quan hệ với người Polynesia bản địa, tỏ ra có hại cho kỷ luật. Mối quan hệ giữa Bligh và thủ thủ đoàn của ông xấu đi sau khi anh ta bắt đầu đưa ra những hình phạt, chỉ trích và lạm dụng ngày càng khắc nghiệt, Christian là một mục tiêu cụ thể. Sau ba tuần trở lại biển, Christian và những người khác đã buộc Bligh rời khỏi con tàu. Hai mươi lăm người vẫn ở trên tàu sau đó, bao gồm cả những người trung thành chống lại ý chí của họ và những người khác không có chỗ trong buổi ra mắt.

Sau khi Bligh đến Anh vào tháng 4 năm 1790, Đô đốc đã gửi HMS Pandora để bắt giữ những kẻ nổi loạn. Mười bốn người đã bị bắt ở Tahiti và bị giam cầm trên tàu Pandora, sau đó tìm kiếm mà không thành công cho bữa tiệc của Christian đã ẩn náu trên đảo Pitcairn. Sau khi quay trở lại Anh, Pandora mắc cạn trên Rạn san hô Great Barrier, với việc mất 31 thủy thủ đoàn và bốn tù nhân từ Bounty. 10 tù nhân còn sống sót đã đến Anh vào tháng 6 năm 1792 và bị tòa án xử tử hình; bốn người được tha bổng, ba người được ân xá và ba người bị treo cổ.

Nhóm của Christian vẫn chưa được khám phá trên Pitcairn cho đến năm 1808, khi đó chỉ có một người đột biến, John Adams, vẫn còn sống. Hầu như tất cả những người đồng lõa nội loạn cùng ông này, bao gồm Christian, đã bị giết, hoặc bởi trong nhóm họ với nhau hoặc bởi những người đồng hành Polynesia của họ. Không có hành động chống lại Adams; Hậu duệ của những người nổi loạn và những người bị giam cầm Tahiti của họ sống ở Pitcairn vào thế kỷ 21. Quan điểm được chấp nhận rộng rãi về Bligh như một bạo chúa hống hách  và Christian là nạn nhân bi thảm của hoàn cảnh, như được mô tả trong các phim nổi tiếng, đã bị thách thức bởi các nhà sử học cuối thế kỷ 20 và 21 từ đó một bức tranh thông cảm hơn về Bligh đã xuất hiện.

Tàu Bounty và nhiệm vụ của nó

Tàu Bounty được đóng bằng gỗ tại xưởng đóng tàu Blaydes ở Hull, Yorkshire và được đặt tên Bethia. Tàu được đổi tên sau khi được Hải quân Hoàng gia mua lại với giá 1950 £ tháng 5 năm 1787. Tàu có với 3 cột buồm chính và 1 buồm lái. Tàu dài 28m, ngang 7,2m, tải trọng tối đa 230 tấn. Nó được vũ trang 4 khẩu đại bác bắn đạn bi, cỡ nòng 50mm, 10 đại bác 20mm cùng một số súng trường.  Tàu được hạ thủy năm 1784. Trước khi lên đường, hầu hết các cabin lớn trên tàu được cải tạo thành nhà kính, có khả năng chứa hơn 1.000 chậu trồng cây bánh mì và điều này đã khiến không gian sống của các thủy thủ trên tàu trở nên chật hẹp.

Tham khảo
Cước chú

Tham khảo

Trực tuyến

Báo chí

Thư mục

Đọc thêm

Liên kết ngoài

Nổi loạn trên tàu Bounty
1789 ở Châu Đại Dương
1789 ở Quần đảo Pitcairn
Xung đột năm 1789
Cướp biển thế kỷ 18
Hành vi hải tặc
Lịch sử Quần đảo Pitcairn
Lịch sử Hải quân Hoàng gia
Lịch sử Tahiti
 Bounty
Lịch sử thế kỷ 18 của Hải quân Hoàng gia


title: Yamanote và Shitamachi

text:
và  là tục danh cho hai khu vực ở Tokyo, Nhật Bản. Yamanote chỉ khu thượng lưu, sung túc nằm về phía tây hoàng cung Tokyo. Dân Tokyo một thời nhìn nhận rằng Yamanote gồm Hongo, Kōjimachi, Koishikawa, Ushigome, Yotsuya, Akasaka, Aoyama và Azabu thuộc Bunkyō, (một phần) Chiyoda, Shinjuku, và Minato, song ngày nay nó lan đến Nakano, Suginami và Meguro. Shitamachi là tên gọi cho khu vực ngày nay là Adachi, Arakawa, (một phần) Chiyoda, Chūō, Edogawa, Kōtō, Sumida, và Taitō, tức phần đất thấp nằm cạnh và về phía đông sông Sumida.

Hai khu này trước giờ không có ranh giới rõ ràng, do sự khác biệt nằm ở văn hoá, giai cấp là chính, địa lý chỉ là phụ. Trong khi chư hầu tầng lớp chiến binh (hatamoto và gokenin) của Tokugawa sống trong khu Yamanote lắm gò đồi, người thuộc tầng lớp thấp hơn (lái buôn, nghệ nhân) sống tại vùng đất lầy kế biển. Sự phân hoá về cả giai cấp lẫn địa lý này hiển hiện qua hàng thế kỷ dù có đổi khác theo thời gian, cho tới tận ngày nay. Thật vậy, cặp địa danh này nay được dùng cả ở vùng ngoài Tokyo. "Yamanote" chỉ địa vị xã hội cao, còn "Shitamachi" chỉ tầng lớp thấp.

Hai khu Yamanote và Shitamachi mở rộng theo năm tháng, bản đồ trên chỉ cho biết phạm vi hiện nay.

Lịch sử

Khi nhà Tokugawa chuyển kinh đô đến Edo, họ ban đất đai vùng đồi cho giới quý tộc quân phiệt, phần nào do tiết trời mùa hè nơi này mát mẻ. Trái lại, vùng đầm lầy quanh cửa sông Sumida và Tone, nằm về phía đông lâu đài, trở thành nơi cư ngụ cho lái buôn cùng thợ thủ công. Do đó, vào thời kỳ đầu, Tokyo (tên cũ là Edo) về địa lý và kinh tế chia ra hai nửa: khu Yamanote cho tầng lớp trên và Shitamachi cho thường dân. Dù cả hai chưa bao giờ là chính danh, chúng vẫn tồn tại trong lời ăn tiếng nói người dân.

Chú thích

Tokyo


title: Rheumaptera nengkaoensis

text:
Rheumaptera nengkaoensis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Rheumaptera


title: Cung điện Neuberg

text:
Cung điện Neuberg (tiếng Séc: Neubergovský palác, tên gọi khác: Cung điện Dobřenský, Cung điện Neyer hoặc Cung điện Salm) là một cung điện lịch sử mang phong cách kiến trúc Baroque, tọa lạc ở số 891/5 phố Panská, Nové Město, Praha, Cộng hòa Séc. Cung điện này được công nhận là một di tích văn hóa của Cộng hòa Séc từ năm 1964. Hiện nay, đại sứ quán Brasil đặt trụ sở tại cung điện này.

Lịch sử
Vào thế kỷ 14, ở vị trí cung điện ngày nay từng có hai ngôi nhà mang phong cách kiến trúc Gothic. Karel Ferdinand Dobřenský trở thành chủ sở hữu khu bất động sản này vào năm 1717. Ông đã xây dựng lại nơi đây thành một cung điện tuyệt đẹp theo phong cách Baroque.

Phần nội thất của cung điện được gia đình Pháp Harbuval de Chamaré cải tạo lại vào năm 1812. Năm 1844, chủ sở hữu cung điện lúc bấy giờ là quý tộc người Séc Jan Norbert xứ Neuberg đã tiến hành trùng tu cung điện này. Sau đó, cung điện Neuberg trở thành trụ sở của nhiều tổ chức khác nhau. Sau đợt tái thiết cung điện vào năm 2004, đại sứ quán Brazil chuyển trụ sở đến đây.

Tham khảo

Thư mục
 RUTH, František. Kronika královské Prahy a obcí sousedních. Praha: Pavel Körber, 1903–1904. 1246 s. Dostupné online. Kapitola Panská, s. 827.
 POCHE, Emanuel; PREISS, Pavel. Pražské paláce. 2. vyd. Praha: Odeon, 1978. 399 s. S. 69, 70, 80.
 EDERER, Antonín. Dny evropského dědictví 1998–2007. Seznam textů. Praha: MČ Praha 1 156 s. Dostupné online. S. 105–107.

Công trình xây dựng Cộng hòa Séc
Cung điện Cộng hòa Séc


title: Hoya Yoshiaki

text:
Yoshiaki Hoya (sinh ngày 23 tháng 3 năm 1985) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Yoshiaki Hoya đã từng chơi cho Vissel Kobe.

Tham khảo

Sinh năm 1985
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản


title: 296 (số)

text:
296 (hai trăm chín mươi sáu) là một số tự nhiên ngay sau 295 và ngay trước 297.

Tham khảo

Số chẵn


title: Niên đại học thụ mộc

text:
Niên đại học thụ mộc (tiếng Anh: dendrochronology hoặc tree-ring dating) là phương pháp khoa học xác định niên đại của cây gỗ theo đúng số năm chúng sinh sống. Cùng với việc xác định tuổi cây, điều này có thể cung cấp dữ liệu cho ngành khí hậu học, hỗ trợ nghiên cứu về khí hậu và điều kiện khí quyển trong các giai đoạn khác nhau trong lịch sử từ vòng gỗ hàng năm. Thuật ngữ tiếng Anh của niên đại học thụ mộc là dendrochronology, bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp cổ đại  - , nghĩa là "cây", và  - , nghĩa là "thời gian" và  () có nghĩa là "nghiên cứu về".

Niên đại học thụ mộc rất hữu ích để xác định tuổi chính xác của cây gỗ, đặc biệt là những mẫu quá gần đây nên không sử dụng phương pháp xác định niên đại bằng carbon phóng xạ, kết quả của phương pháp carbon-14 có sai số là các khoảng thời gian rất lớn. Để biết chính xác ngày cây chết, cần phải thu mẫu đầy đủ đến sát vỏ cây, điều mà hầu hết gỗ chế biến không có. Nó cũng cung cấp dữ liệu về thời gian của các sự kiện và tốc độ thay đổi trong môi trường (nổi bật nhất là khí hậu) và cả trong gỗ được tìm thấy trong khảo cổ học hoặc các tác phẩm nghệ thuật và kiến trúc. Nó cũng được sử dụng để kiểm tra niên đại carbon phóng xạ để hiệu chỉnh tuổi carbon phóng xạ.

Sự phát triển mới của cây thân gỗ xảy ra ở tượng tầng, một loại mô phân sinh gần vỏ cây. Tốc độ tăng trưởng của cây thay đổi theo một mô hình có thể dự đoán được trong suốt cả năm để đáp ứng với những thay đổi khí hậu theo mùa, dẫn đến các vòng tăng trưởng dễ thấy được. Mỗi vòng gỗ hàng năm đánh dấu một chu kỳ hoàn chỉnh của các mùa hoặc một năm trong vòng đời của cây. Dữ liệu từ niên đại học thụ mộc còn được dùng để hiệu chỉnh cho phương pháp carbon phóng xạ chính xác đến 13.910 năm trước. Một phương pháp mới dựa trên việc đo lường sự biến đổi của các đồng vị oxy trong mỗi vòng gỗ hàng năm và cách này được sử dụng trên các mẫu không phù hợp với phương pháp niên đại thụ mộc vì có quá ít hoặc các vòng quá giống nhau.

Lịch sử nghiên cứu
Nhà thực vật học Hy Lạp Theophrastos (khoảng 371 – khoảng 287 TCN) lần đầu tiên đề cập rằng gỗ của cây có các vòng. Trong tác phẩm Trattato della Pittura (Luận về hội họa), Leonardo da Vinci (1452–1519) lần đầu tiên đề cập rằng cây cối hình thành các vòng gỗ hàng năm và độ dày của chúng được xác định bởi các điều kiện mà chúng lớn lên. Năm 1737, nhà thực vật học người Pháp Henri-Louis Duhamel du Monceau và Georges-Louis Leclerc de Buffon đã kiểm tra ảnh hưởng của các điều kiện sinh trưởng đối với hình dạng của các vòng gỗ thân cây. Họ phát hiện ra rằng vào năm 1709, một mùa đông khắc nghiệt đã tạo ra các vòng gỗ sẫm màu rõ rệt, được dùng làm tài liệu tham khảo cho các nhà tự nhiên học châu Âu sau này. Tại Hoa Kỳ, Alexander Catlin Twining (1801–1884) đã đề xuất vào năm 1833 rằng các vòng gỗ hàng năm có thể được sử dụng để đồng bộ hóa niên đại của các loại cây khác nhau và nhờ đó tái tạo lại khí hậu trong quá khứ trên toàn bộ khu vực. Nhà bác học người Anh Charles Babbage đã đề xuất sử dụng phương pháp niên đại học thụ mộc để xác định niên đại của phần còn lại của cây trong đầm lầy than bùn hoặc thậm chí trong các tầng địa chất (1835, 1838).

Trong nửa sau của thế kỷ 19, nghiên cứu khoa học về vòng gỗ hàng năm và ứng dụng của niên đại học thụ mộc đã bắt đầu. Năm 1859, Jacob Kuechler, người Mỹ gốc Đức (1823–1893) đã sử dụng phương pháp xác định niên đại chéo (crossdating) để kiểm tra cây Sồi (Quercus stellata) nhằm nghiên cứu hồ sơ về khí hậu ở miền tây Texas. Năm 1866, nhà thực vật học, côn trùng học và người trồng rừng người Đức Julius Theodor Christian Ratzeburg (1801–1871) đã quan sát thấy tác động của sự rụng lá trên các vòng gỗ do sự phá hoại của côn trùng. Đến năm 1882, quan sát này đã xuất hiện trong sách giáo khoa về lâm nghiệp. Vào những năm 1870, nhà thiên văn học người Hà Lan Jacobus Kapteyn (1851–1922) đã sử dụng phương pháp xác định niên đại chéo để tái tạo lại khí hậu của Hà Lan và Đức. Năm 1881, nhà lâm nghiệp Thụy Sĩ-Áo Arthur von Seckendorff-Gudent (1845–1886) đã sử dụng phương pháp xác định niên đại chéo. Từ năm 1869 đến năm 1901, Robert Hartig (1839–1901), một giáo sư người Đức về bệnh học rừng, đã viết một loạt bài báo về giải phẫu và sinh thái học của các vòng gỗ hàng năm. Năm 1892, nhà vật lý người Nga Fedor Nikiforovich Shvedov (; 1841–1905) viết rằng ông đã sử dụng các mẫu vòng gỗ hàng năm để dự đoán hạn hán vào năm 1882 và 1891.

Trong nửa đầu thế kỷ 20, nhà thiên văn học A. E. Douglass đã thành lập Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Vòng gỗ hàng năm tại Đại học Arizona. Douglass tìm cách hiểu rõ hơn về chu kỳ Mặt Trời và lập luận rằng những thay đổi trong hoạt động của mặt trời sẽ ảnh hưởng đến các kiểu khí hậu trên trái đất, mà điều này sẽ được ghi lại bằng các kiểu phát triển vòng gỗ hàng năm (tức là vết đen mặt trời → khí hậu → vòng cây).

Phương pháp nghiên cứu

Vòng gỗ hàng năm

Các mặt cắt ngang cắt qua thân cây để lộ các vòng sinh trưởng, chính xác hơn là vòng gỗ hàng năm. Vòng gỗ hàng năm là kết quả của sự phát triển mới trong các lớp của tầng sinh mạch, tạo ra một lớp tế bào gần vỏ cây gọi là mô phân sinh bên; sự tăng trưởng về đường kính này được gọi là sinh trưởng thứ cấp. Các vòng gỗ này là kết quả của sự sinh trưởng qua các mùa trong năm; một vòng thường đánh dấu một năm trôi qua trong vòng đời của cây. Loại bỏ vỏ cây ở một khu vực cụ thể có thể gây móp méo các vòng gỗ sau này.

Các vòng gỗ rõ ràng và khác biệt hơn ở những cây mọc ở ôn đới, nơi các mùa khác nhau rõ rệt hơn. Phần bên trong của vòng sinh trưởng hình thành vào đầu mùa sinh trưởng, khi cây sinh trưởng tương đối nhanh (do đó mật độ gỗ ít hơn) và được gọi là "gỗ sớm" (hoặc "gỗ xuân", hoặc "gỗ xuân muộn"); phần bên ngoài là "gỗ muộn" (đôi khi được gọi là "gỗ mùa hè" vì thường được sản xuất vào mùa hè, đôi khi vào mùa thu) và mật độ gỗ nhiều hơn.

Nhiều cây ở vùng ôn đới tạo ra một vòng sinh trưởng mỗi năm, vòng mới nhất tiếp giáp với vỏ cây. Do đó, trong toàn bộ thời gian sống của cây, một dữ liệu hàng năm thông qua vòng gỗ được hình thành phản ánh tuổi của cây và điều kiện khí hậu mà cây đã phát triển. Độ ẩm đầy đủ và một mùa sinh trưởng dài dẫn đến vòng rộng và sáng, trong khi một năm hạn hán có thể dẫn đến vòng rất hẹp và tối.

Việc đọc trực tiếp niên đại của các vòng gỗ hàng năm là một môn khoa học phức tạp vì nhiều lý do. Đầu tiên, trái ngược với mô hình một vòng mỗi năm, các điều kiện thuận lợi và khó khăn xen kẽ, chẳng hạn như ấm áp vào giữa mùa xuân và lạnh giá vào mùa đông, có thể dẫn đến một số vòng gỗ hình thành trong một năm nhất định. Ngoài ra, một số loài cây cụ thể có thể có "các vòng bị thiếu" và điều này ảnh hưởng đến việc lựa chọn cây để nghiên cứu về các khoảng thời gian dài. Trường hợp thiếu vòng gỗ này dù rất hiếm, nhưng có xuất hiện ở chi Sồi và chi Du.

Các cây sống trong cùng một khu vực có xu hướng phát triển các vòng gỗ giống nhau trong một khoảng thời gian nhất định. Các nhà nghiên cứu có thể so sánh và đối chiếu các mẫu này theo từng vòng gỗ với các mẫu từ các cây mọc cùng thời điểm trong cùng một khu vực địa lý (có các điều kiện khí hậu tương tự). Khi có thể xếp khớp các mẫu vòng cây này trên các cây liên tiếp trong cùng một địa điểm, theo kiểu chồng chập lên nhau, thì có thể xây dựng trình tự thời gian cho toàn bộ khu vực địa lý và cho các tiểu khu vực. Hơn nữa, gỗ từ các cấu trúc cổ xưa với niên đại đã biết có thể được so khớp với dữ liệu vòng cây (một kỹ thuật gọi là xác định niên đại chéo) và nhờ đó tuổi của cây gỗ có thể được xác định chính xác. Các nhà nghiên cứu niên đại học thụ mộc ban đầu tiến hành xác định niên đại bằng cách kiểm tra trực quanː đếm vòng gỗ; gần đây hơn, họ dùng máy tính để thực hiện nhiệm vụ, áp dụng các kỹ thuật thống kê để đánh giá sự phù hợp. Để loại bỏ các trường hợp ngoại lệ trong sự phát triển của vòng cây, các nhà nghiên cứu lấy giá trị trung bình độ rộng vòng gỗ của của nhiều mẫu cây đã được làm mịn để xây dựng lịch sử vòng gỗ. Lịch sử vòng gỗ không xác định ngày bắt đầu và ngày kết thúc được gọi là niên đại biến động (floating chronology). Nó có thể được xác định cụ thể bằng cách đối sánh chéo với một niên đại khác (lịch sử vòng cây) có ngày chính xác hơn.

Một số niên đại đã hoàn toàn được xác định và khớp chéo, ví dụ như trường hợp gỗ sồi và gỗ thông ở trung tâm châu Âu có niên đại 12.460 năm, hoặc niên đại của gỗ sồi có từ 7.429 năm ở Ireland và 6.939 năm ở Anh. So sánh tuổi carbon phóng xạ và dùng niên đại học thụ mộc hỗ trợ tính nhất quán của hai phương pháp độc lập này. Một niên đại được xác định đầy đủ khác kéo dài 8.500 năm tồn tại ở cây thông lông cứng ở Tây Nam Hoa Kỳ (Núi Trắng ở California).

Phương trình niên đại thụ mộc

Phương trình niên đại thụ mộc xác định quy luật tăng trưởng của các vòng gỗ hàng năm. Phương trình được đề xuất bởi nhà sinh lý học người Nga Alexandr N. Tetearing trong tác phẩm "Theory of populations" (tạm dịchː Lý thuyết quần thể) dưới dạng:

trong đó ΔL là độ rộng vòng gỗ hàng năm, t là thời gian (tính bằng năm), ρ là khối lượng riêng của gỗ, kv là hệ số tỷ lệ, M(t) là hàm khối lượng sinh trưởng của cây.

Bỏ qua các dao động hình sin tự nhiên của khối lượng cây, công thức cho sự thay đổi độ rộng vòng gỗ hàng năm là:

trong đó c1, c2 và c4 là hệ số tỷ lệ, a1 và a2 là các hằng số dương.

Công thức này rất hữu ích để tính gần đúng dữ liệu mẫu trước khi chuẩn hóa dữ liệu. Các dạng điển hình của hàm ΔL(t) của vòng gỗ hàng năm được thể hiện trong các hình.

Lấy mẫu và phân tích
Niên đại học thụ mộc cho phép dùng các mẫu vật đã chết để xác định niên đại chính xác tới một năm cụ thể. Đơn vị ngày thường được thể hiện dưới dạng năm dương lịch ước tính, ký hiệu B.P. (Before Present) có nghĩa là "trước hiện tại", trong đó "hiện tại" đề cập đến ngày 1 tháng 1 năm 1950.

Các lõi gỗ được lấy mẫu và dùng để đo chiều rộng của các vòng sinh trưởng hàng năm; bằng cách lấy mẫu từ các địa điểm khác nhau trong một khu vực cụ thể, các nhà nghiên cứu có thể xây dựng một chuỗi lịch sử toàn diện. Các kỹ thuật của niên đại học thụ mộc phù hợp hơn ở những khu vực mà cây cối mọc trong các điều kiện cận biên như khô cằn hoặc bán khô cằn nơi sự phát triển của vòng gỗ hàng năm nhạy cảm hơn với môi trường, thay vì ở những khu vực ẩm ướt nên sự phát triển của vòng gỗ đồng đều hơn. Ngoài ra, một số chi cây phù hợp cho loại phân tích vòng gỗ này. Ví dụ, các loài thông bristlecone đặc biệt sống lâu và phát triển chậm và đã được sử dụng rộng rãi trong niên đại học thụ mộc; mẫu vật còn sống và đã chết của loài này cung cấp vòng gỗ có từ hàng nghìn năm trước, ở một số vùng hơn 10.000 năm. Hiện tại, khoảng thời gian tối đa cho niên đại được tính toán đầy đủ là hơn 11.000 năm B.P.

IntCal20 là "Đường cong hiệu chỉnh tuổi carbon phóng xạ" năm 2020, cung cấp chuỗi ngày carbon-14 được hiệu chỉnh tính từ 55.000 năm trước. Phần gần đây nhất, cách đây 13.900 năm, dựa trên các vòng gỗ hàng năm.

Trình tự tham chiếu
Niên đại tính cho châu Âu bắt nguồn từ các cấu trúc bằng gỗ cho thấy có một sự gián đoạn xây dựng, trùng hợp với Cái Chết Đen.. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những niên đại không gián đoạn từ thời tiền sử, ví dụ như niên đại của Đan Mạch có từ năm 352 trước Công nguyên.

Với một mẫu vòng gỗ, sự thay đổi của sự phát triển vòng cây không chỉ cung cấp sự phù hợp theo năm mà còn có thể phù hợp với vị trí vì khí hậu thay đổi từ nơi này sang nơi khác. Điều này cho phép xác định nguồn gốc của các con tàu cũng như các đồ tạo tác nhỏ hơn làm từ gỗ được vận chuyển trên một quãng đường dài, ví dụ như các tấm tranh và gỗ đóng tàu.

Ghi nhận bão mặt trời
Các cơn bão mặt trời có niên đại đã biết, chẳng hạn như các cơn bão vào năm 774-775 và 993-994, có thể cung cấp một điểm tham chiếu thời gian khi chúng gây ra sự gia tăng đột biến carbon 14 trong các vòng gỗ hàng năm trong năm đó trên toàn thế giới. Ví dụ, những ngôi nhà gỗ ở di chỉ Viking tại L'Anse aux Meadows ở Newfoundland đã được xác định niên đại bằng đo sự gia tăng nồng độ carbon-14 trong vòng gỗ do tia vũ trụ gây ra vào năm  993, cho thấy gỗ được lấy từ một cây bị đốn vào năm 1021.

Các ứng dụng

Hiệu chuẩn xác định niên đại bằng carbon phóng xạ
Ngày được đo từ niên đại học thụ mộc có thể được sử dụng để hiệu chuẩn và kiểm tra niên đại bằng carbon phóng xạ. Điều này có thể được thực hiện bằng cách so sánh niên đại của carbon phóng xạ đối với các chuỗi niên đại dài tính từ niên đại học thụ mộc, ví dụ như dùng cây thông nón gai California ở Arizona được sử dụng để phát triển phương pháp hiệu chuẩn này có tuổi thọ lên đến 4900 năm, ngoài việc sử dụng mẫu vật là một chuỗi niên đại vòng gỗ hàng năm rất dài, không bị gián đoạn (có niên đại khoảng năm 6700 trước Công nguyên). Các nghiên cứu bổ sung về cây sồi châu Âu, chẳng hạn như niên đại ở Đức được tính khoảng năm 8500 trước Công nguyên, cũng có thể được sử dụng để sao lưu và hiệu chỉnh thêm niên đại của carbon phóng xạ.

Khí hậu học
Niên đại học khí hậu là khoa học xác định khí hậu trong quá khứ từ cây thân gỗ, chủ yếu từ các đặc tính của vòng gỗ hàng năm. Các tính chất khác của vòng gỗ hàng năm, chẳng hạn như mật độ gỗ muộn tối đa (maximum latewood density - MXD) đã được chứng minh là đại diện tốt hơn so với chiều rộng vòng gỗ hàng năm. Sử dụng các vòng gỗ hàng năm có thể ước tính nhiều vùng khí hậu địa phương từ hàng trăm đến hàng nghìn năm trước.

Lịch sử mỹ thuật

Niên đại học thụ mộc đã trở nên quan trọng đối với các nhà sử học nghệ thuật trong việc xác định niên đại của tranh bảng gỗ (tạm dịch từ panel painting). Tuy nhiên, không giống như việc phân tích các mẫu từ các tòa nhà có thể gửi đến phòng thí nghiệm, các giá đỡ bằng gỗ cho các bức tranh thường phải được đo tại các cơ quan bảo tồn tranh của bảo tàng, nơi đặt ra những hạn chế đối với các kỹ thuật có thể được sử dụng.

Ngoài việc xác định niên đại, niên đại học thụ mộc cũng có thể cung cấp thông tin về nguồn gốc của gỗ dùng trong tranh. Nhiều bức tranh Hà Lan thời kỳ đầu hóa ra được vẽ trên các tấm gỗ sồi Baltic được vận chuyển từ vùng Wisła qua các cảng của Liên minh Hanse. Tranh có thành phần từ gỗ sồi đã được sử dụng ở một số nước phía Bắc như Anh, Pháp, Đức. Các giá đỡ bằng gỗ không phải gỗ sồi hiếm khi được các họa sĩ người Hà Lan sử dụng.

Vì các tấm gỗ dày chắc đã được gia công khi sử dụng làm tranh nên phải có một số năm không thể tính chính xác khi ước tính niên đại. Các tấm gỗ được cắt bớt các vòng ngoài và thường mỗi tấm ván chỉ sử dụng một phần nhỏ bán kính của thân. Do đó, các nghiên cứu về niên đại thường dẫn đến một kết quả gọi là "terminus post quem" (giới hạn sau đó) và một ngày dự kiến cho sự xuất hiện của tấm gỗ thô dày dặn bằng cách sử dụng ước lượng về các yếu tố này. Kết quả của việc thiết lập nhiều trình tự, có thể xác định niên đại của 85–90% trong số 250 bức tranh từ thế kỷ 14 đến thế kỷ 17 được phân tích từ năm 1971 đến năm 1982; cho đến nay, một số lượng tranh lớn hơn nhiều đã được phân tích.

Một bức chân dung của Mary I của Scotland trong Phòng trưng bày Chân dung Quốc gia, London được cho là một bản sao từ tranh gốc ở thế kỷ 18. Tuy nhiên, niên đại học thụ mộc cho biết rằng gỗ có niên đại từ nửa sau của thế kỷ 16. Hiện nó được coi là một bức tranh nguyên bản từ thế kỷ 16 của một họa sĩ vô danh.

Niên đại học thụ mộc cũng đã được áp dụng cho bốn bức tranh mô tả cùng một chủ đề, đó là Đức Giê-su đuổi những người đang mua bán trong Đền Thờ (đề cập trong các sách Phúc Âm Matthew 21:12–17, Mark 11:15–19 và Luke 19:45–48). Kết quả cho thấy niên đại của gỗ quá muộn để có thể được sơn bởi Hieronymus Bosch.

Mặc dù niên đại học thụ mộc đã trở thành một công cụ quan trọng để xác định tuổi cho các tấm gỗ sồi, nhưng nó không hiệu quả trong việc xác định niên đại cho các tấm gỗ dương thường được các họa sĩ người Ý sử dụng vì cây dương có các vòng gỗ sinh trưởng thất thường hơn.

Thế kỷ 16 chứng kiến sự thay thế dần dần nguyên liệu gỗ bằng vải bạt để hỗ trợ bảo quản các bức tranh, điều đó có nghĩa là phương pháp đo niên đại bằng vòng gỗ hàng năm ít được áp dụng hơn cho các bức tranh sau này. Ngoài ra, nhiều bức tranh bảng gỗ đã được chuyển qua vải bạt hoặc các vật liệu hỗ trợ bảo quản tranh khác trong thế kỷ 19 và 20.

Khảo cổ học
Việc xác định niên đại của các tòa nhà có kết cấu và cấu kiện bằng gỗ cũng được thực hiện bằng phương pháp niên đại học thụ mộc; khảo cổ học niên đại thụ mộc (dendroarchaeology) là thuật ngữ chỉ ứng dụng của niên đại học thụ mộc trong khảo cổ học. Mặc dù các nhà khảo cổ học có thể xác định niên đại của gỗ và thời điểm nó bị đốn hạ, nhưng khó có thể xác định chắc chắn tuổi của một tòa nhà hoặc công trình kiến trúc mà gỗ đã được sử dụng; gỗ có thể đã được tái sử dụng từ một cấu trúc cũ hơn, có thể đã bị đốn hạ và để lại trong nhiều năm trước khi sử dụng hoặc có thể được sử dụng để thay thế một mảnh gỗ bị hư hỏng. Do đó, việc xác định niên đại của tòa nhà thông qua niên đại học thụ mộc đòi hỏi kiến thức về lịch sử của công nghệ xây dựng. Nhiều dạng tòa nhà thời tiền sử đã sử dụng các "trụ" là toàn bộ thân cây non; trong đó phần dưới cùng của trụ cột này vẫn tồn tại trong lòng đất, vị trí có thể đặc biệt hữu ích cho việc xác định niên đại.

Ví dụ:

 Post Track và Sweet Track, những con đường mòn bằng gỗ cổ xưa ở Somerset Levels, Anh, đã có từ năm 3838 trước Công nguyên và năm 3807 trước Công nguyên.
 Pháo đài Navan ở Ireland tiền sử là một công trình kiến trúc lớn được xây dựng với hơn hai trăm trụ. Trụ gỗ sồi trung tâm đã bị đốn hạ vào năm 95 trước Công nguyên.
 Nhà Fairbanks ở Dedham, Massachusetts. Ngôi nhà từ lâu được cho là đã được xây dựng vào khoảng năm 1640 (và là ngôi nhà có khung gỗ lâu đời nhất ở Bắc Mỹ), các mẫu gỗ lấy từ một thanh dầm đã xác nhận rằng gỗ này từ một cây sồi bị đốn vào năm 1637–1638 vì gỗ không được gia công trước khi sử dụng trong xây dựng vào thời điểm đó ở New England. Một mẫu gỗ khác từ một thanh dầm khác cho ra niên đại là năm 1641, do đó xác nhận ngôi nhà đã được xây dựng bắt đầu từ năm 1638 và hoàn thành vào khoảng sau năm 1641.
 Phòng chôn cất của Gorm Già, vua Đan Mạch qua đời khoảng năm 958, được xây dựng từ gỗ của các loài cây bị đốn hạ vào năm 958.
 Nhiều lớp vỉa hè bằng gỗ liên tiếp đã được xây dựng từ thế kỷ 10 - 15 tại thành phố Veliky Novgorod, Nga.

Đo lường, phần mềm và định dạng dữ liệu
Có nhiều định dạng tệp khác nhau được sử dụng để lưu trữ dữ liệu chiều rộng vòng gỗ hàng năm. Nỗ lực tiêu chuẩn hóa đã được thực hiện với sự phát triển của TRiDaS. Sự phát triển xa hơn dẫn đến phần mềm cơ sở dữ liệu Tellervo,  phần mềm này dựa trên định dạng tiêu chuẩn mới trong khi có thể nhập liệu từ nhiều định dạng dữ liệu khác nhau. Ứng dụng máy tính cá nhân có thể được kết nối vào các thiết bị đo lường và hoạt động với máy chủ cơ sở dữ liệu được cài đặt riêng.

Các niên đại liên quan
Niên đại thảo mộc học (tạm dịch từ herbchronology) là một phân ngành của thực vật học phân tích các vòng gỗ hàng năm trong mạch gỗ rễ thứ cấp của cây thân thảo lâu năm. Các mô hình theo mùa tương tự cũng được nghiên cứu trong lõi băng và trong các lớp trầm tích lắng đọng trong hồ, sông hoặc đáy biển. Mô hình lắng đọng trong lõi bằng sẽ khác nhau đối với hồ đóng băng và hồ không có băng, có ảnh hưởng bởi độ mịn của trầm tích.

Niên đại học vỏ đá vôi (tạm dịch từ sclerochronology) là một khoa học nghiên cứu về các đặc điểm vật lý và hóa học trong các mô cứng của động vật phát triển định kỳ bằng cách bồi tụ và bối cảnh thời gian mà chúng hình thành ở động vật không xương sống, tảo đỏ.

Một số cây trong họ Xương rồng dạng cột cũng biểu hiện các mô hình phát triển theo mùa thông qua đồng vị carbon và oxy trong gai của chúng (niên đại học gai thực vật - tạm dịch từ acanthochronology). Chúng được sử dụng để xác định niên đại theo cách giống như phương pháp niên đại học thụ mộc, kết hợp các phương pháp niên đại tương tự để phủ kín các khoảng trống niên đại và mở rộng phạm vi dữ liệu theo mùa có sẵn cho các nhà khảo cổ học và nhà cổ khí hậu học.

Một kỹ thuật tương tự được sử dụng để ước tính tuổi cá thông qua phân tích các vòng tăng trưởng trong đá tai.

Xem thêm

 Thụ mộc học
 Ngân hàng dữ liệu vòng gỗ hàng năm quốc tế
 Dòng thời gian của các sự kiện xác định bằng niên đại học thụ mộc

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Phòng thí nghiệm xác định niên đại thụ mộc Nottingham
 Video & bình luận về tia tủy, tâm gỗ, vòng gỗ.
 Video & bình luận về Vòng gỗ hàng năm – Sự hình thành và Mục đích
 Phòng thí nghiệm vòng gỗ hàng năm Oxford
Thư mục niên đại học thụ mộc
 Bảng thuật ngữ đa ngôn ngữ về niên đại học thụ mộc
 Hợp tác kỹ thuật số niên đại học thụ mộc (Digital Collaboratory for Cultural Dendrochronology - DCCD)
 Ngân hàng dữ liệu vòng gỗ hàng năm quốc tế
 Ultimate Tree-Ring Web Pages
 Phòng thí nghiệm của Đại học Nghiên cứu Vòng gỗ hàng năm Arizona
 "Khoa học vòng gỗ hàng năm", trang web học thuật của GS. Henri D. Grissino-Mayer, Khoa Địa lý, Đại học Tennessee và Phòng thí nghiệm Khoa học Vòng gỗ hàng năm

Thụ mộc học
Phương pháp xác định tuổi
Bảo tồn và phục hồi
Phát minh của Hoa Kỳ


title: Thủ đô Sách Thế giới

text:
Sự thành công của Ngày Sách và Bản quyền Thế giới, một sự kiện hàng năm do UNESCO tổ chức đã khuyến khích tổ chức này phát triển khái niệm Thủ đô Sách Thế giới và Madrid được chọn là Thủ đô năm 2001. Sự kiện này một lần nữa đem lại thành công và Đại hội đồng của UNESCO quyết định chỉ định một thành phố trở thành Thủ đô Sách Thế giới như là một sự kiện hàng năm.

UNESCO đã mời Hiệp hội các Nhà xuất bản Quốc tế, Liên đoàn các Tổ chức Thư viện Quốc tế, Liên đoàn Nhà sách Quốc tế tham gia vào quá trình bầu cử. Việc bầu cử thành công cũng không đem lại bất cử một giải thưởng bằng tiền nào, mà điều đó chỉ thừa nhận rằng, các chương trình về sách, đọc sách tại đó là tốt nhất trong năm.

Tiêu chí đề cử
Ủy ban bầu cử hoan nghênh các chương trình do thị trưởng, chủ tịch thành phố tiến hành hoặc chứng thực trong đơn đăng ký các hoạt động thúc đẩy việc đọc sách. Có các tiêu chí nhất định sau đây:
 Mức độ tham gia của các cấp (từ thành phố cho đến phạm vi quốc tế)
 Tác động tiềm tàng của chương trình
 Phạm vi và chất lượng của các hoạt động, mức độ của nó liên quan đến nhà văn, nhà xuất bản, nhà sách và thư viện
 Bất kỳ dự án khác nào nhằm thúc đẩy sách và đọc sách
 Mức độ mà chương trình tôn trọng tự do ngôn luận, như đã được Hiến pháp của UNESCO nêu ra cũng như trong Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền và Hiệp định nhập khẩu các Tài liệu Giáo dục, Khoa học và Văn hoá

Danh sách
Dưới đây là danh sách các Thủ đô Sách Thế giới.

Tham khảo

Liên kết ngoài
UNESCO: World Book Capital City
Amsterdam World Book Capital 2008: Official web site
Beirut World Book Capital 2009: Official web site
Ljubljana World Book Capital 2010: Official web site
Buenos Aires World Book Capital 2011: Official web site
Yerevan World Book Capital 2012: Official web site
Bangkok World Book Capital 2013: Official web site
Port Harcourt World Book Capital 2014: Official web site
Incheon World Book Capital 2015: Official web site

UNESCO
Thủ đô