title: Chiến tranh Ba Lan–Ukraina

text:
Chiến tranh Ba Lan–Ukraina, diễn ra từ tháng 11 năm 1918 đến tháng 7 năm 1919, là cuộc xung đột giữa Cộng hòa Ba Lan thứ hai và các lực lượng Ukraina (cả Cộng hòa Nhân dân Tây Ukraina và Cộng hòa Nhân dân Ukraina). Xung đột bắt nguồn từ sự khác biệt về sắc tộc, văn hóa và chính trị giữa các cư dân người Ba Lan và người Ukraina sống trong khu vực, trong khi Ba Lan và cả hai nước cộng hòa Ukraina đều là quốc gia kế thừa của các đế quốc Nga và Áo đã bị giải thể. Chiến tranh bắt đầu tại Đông Galicia sau khi Đế quốc Áo-Hung tan rã, và lan sang các vùng từng thuộc Đế quốc Nga là Kholm (Chełm) và Volyn (Wołyń). Ba Lan tái chiếm lãnh thổ tranh chấp vào ngày 18 tháng 7 năm 1919.

Bối cảnh

Nguồn gốc của xung đột nằm ở tình hình dân tộc phức tạp tại Galicia vào đầu thế kỷ 20. Do Nhà Habsburg khoan dung tương đối với các dân tộc thiểu số, Áo-Hung là nền tảng hoàn hảo cho sự phát triển của cả các phong trào dân tộc Ba Lan và Ukraina. Trong Cách mạng 1848, Áo lo ngại trước các yêu cầu của người Ba Lan về quyền tự trị lớn hơn trong tỉnh, nên họ ủng hộ một nhóm nhỏ người Ruthenia, là tên gọi của những người Đông Slav sau này chấp nhận tên là "người Ukraina" hoặc "người Rusyn"; mục tiêu của người Ruthenia là được công nhận là một dân tộc riêng biệt.

Các trường dạy tiếng Ruthenia được thành lập, các đảng chính trị Ruthenia được thành lập và bắt đầu có những nỗ lực để phát triển văn hóa dân tộc của họ. Điều này gây ngạc nhiên cho một số người Ba Lan,  vì cho đến trước cuộc cách mạng họ cùng với hầu hết những người Ruthenia có ý thức chính trị cho rằng người Ruthenia là một phần của "dân tộc Ba Lan", lúc đó được định nghĩa theo thuật ngữ chính trị thay vì dân tộc học. Vào cuối thập niên 1890 và những thập kỷ đầu tiên của thế kỷ 20, giới trí thức dân túy Ruthenia sử dụng thuật ngữ người Ukraina để mô tả dân tộc của họ. Họ nỗ lực quảng bá văn hóa dân tộc, bao gồm các nỗ lực hướng tới tiêu chuẩn hóa ngôn ngữ Ukraina, đồng thời thành lập và hỗ trợ các tổ chức văn hóa Ukraina như hiệp hội khoa học, nhà hát và bảo tàng dân tộc tại Lviv; bắt đầu từ đầu thế kỷ 20, ý thức dân tộc phát triển trong cộng đồng dân cư Ruthenia, lúc này họ chủ yếu là người dân nông thôn.

Nhiều sự cố giữa hai dân tộc xảy ra trong suốt cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Chẳng hạn như giới cầm quyền Ba Lan phản đối người Ukraina trong cuộc bầu cử nghị viện năm 1897. Một cuộc xung đột khác phát triển vào năm 1901 đến năm 1908 xung quanh Đại học Lviv vì sinh viên Ukraina yêu cầu một trường đại học Ukraina riêng biệt, nhưng sinh viên và giảng viên Ba Lan cố gắng đàn áp phong trào. Đến năm 1903, cả người Ba Lan và người Ukraina đều tổ chức các hội nghị riêng biệt tại Lviv: người Ba Lan vào tháng 5 và người Ukraina vào tháng 8. Sau đó, hai phong trào dân tộc phát triển với mục tiêu trái ngược nhau, là nguyên nhân dẫn đến xung đột sau này.

Thành phần dân tộc của Galicia là nguyên nhân dẫn đến xung đột giữa người Ba Lan và người Ukraina tại đây. Tỉnh Galicia của Áo bao gồm lãnh thổ tỉnh Ruthenia là một phần của Ba Lantừ năm 1434, và bị Áo chiếm giữ vào năm 1772 trong phân chia Ba Lan lần đầu tiên. Vùng đất này bao gồm lãnh thổ có tầm quan trọng lịch sử đối với Ba Lan, bao gồm cố đô Kraków, và có phần lớn dân số là người Ba Lan, nhưng Đông Galicia bao gồm vùng trung tâm của lãnh thổ lịch sử Galicia-Volyn và có người Ukraina chiếm đa số. Ở miền đông Galicia, người Ukraina chiếm khoảng 65% dân số và người Ba Lan chỉ chiếm 22% dân số.

Trong số 44 đơn vị hành chính của miền đông Galicia thuộc Áo, Lviv (, ) là thành phố lớn nhất và là thủ phủ tỉnh, cũng là nơi duy nhất mà người Ba Lan chiếm đa số dân số. Ở Lviv, dân số năm 1910 có xấp xỉ 60% là người Ba Lan và 17% là người Ukraina. Người Ba Lan nhìn nhận Lviv là một trong những thủ đô văn hóa của Ba Lan và việc không kiểm soát được thành phố là điều không thể tưởng tượng được đối với họ.

Sự phân chia tôn giáo và sắc tộc tương ứng với phân tầng xã hội. Tầng lớp xã hội hàng đầu của Galicia là quý tộc Ba Lan hoặc hậu duệ của dòng dõi quý tộc Rus' đã bị Ba Lan hóa trong quá khứ, nhưng ở miền đông của tỉnh, người Ruthenia (người Ukraina) chiếm đa số nông dân. Người Ba Lan và người Do Thái kiểm soát phần lớn quá trình phát triển thương mại và công nghiệp tại Galicia vào cuối thế kỷ 19.

Trong suốt thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, người Ukraina địa phương cố gắng thuyết phục Áo chia Galicia thành các tỉnh miền Tây (người Ba Lan) và miền Đông (người Ukraina). Người Ba Lan địa phương phản đối và cản trở các nỗ lực này, họ lo sợ mất quyền kiểm soát Lviv và Đông Galicia. Áo cuối cùng đồng ý trên nguyên tắc về việc chia tách tỉnh Galicia. Vào tháng 10 năm 1916, Hoàng đế Karl I hứa sẽ làm như vậy sau khi chiến tranh kết thúc.

Khúc dạo đầu
Do sự can thiệp của Đại công tước Wilhelm của Áo, một người mang bản sắc Ukraina và tự coi mình là một người Ukraina ái quốc, vào tháng 10 năm 1918, hai trung đoàn chủ yếu là binh sĩ Ukraina đóng quân tại Lemberg (Lviv hiện đại). Khi chính phủ Áo-Hung sụp đổ, vào ngày 18 tháng 10 năm 1918, Hội đồng Quốc gia Ukraina (Rada) được thành lập, bao gồm các thành viên người Ukraina trong quốc hội Áo và các hội đồng lập pháp khu vực Galicia và Bukovina, cũng như các nhà lãnh đạo của các đảng chính trị Ukraina. Hội đồng công bố ý định thống nhất các vùng đất Tây Ukraina thành một quốc gia duy nhất.  Khi người Ba Lan đang tiến hành các bước đi nhằm tiếp quản Lviv và Đông Galicia, Đại úy Dmytro Vitovsky của quân súng trường Sich dẫn đầu nhóm sĩ quan trẻ Ukraina thực hiện một hành động quyết định và trong đêm 31 tháng 10 –  ngày 1 tháng 11, các đơn vị quân đội Ukraina, bao gồm 1.400 binh sĩ và 60 sĩ quan, nắm quyền kiểm soát Lviv. Cộng hòa Nhân dân Tây Ukraina được tuyên bố thành lập vào ngày 13 tháng 11 năm 1918, với thủ đô là Lviv.

Thời điểm tuyên bố thành lập nền cộng hòa đã khiến người dân và giới cầm quyền dân tộc Ba Lan bất ngờ. Nước cộng hòa Ukraina mới tuyên bố chủ quyền đối với Đông Galicia, bao gồm dãy núi Karpat cho đến thành phố Nowy Sącz ở phía Tây, cũng như Volyn, Ruthenia Karpat và Bukovina (hai lãnh thổ cuối cũng lần lượt được Hungary và Romania yêu sách chủ quyền). Mặc dù phần lớn dân số của Cộng hòa Nhân dân Tây Ukraina là người Ukraina, nhưng nhiều khu dân cư đô thị có đa số là người Ba Lan. Tại Lviv, cư dân Ukraina nhiệt tình ủng hộ tuyên bố này. Cộng đồng thiểu số Do Thái đáng kể của thành phố chấp nhận hoặc giữ thái độ trung lập đối với tuyên bố của người Ukraina, trong khi người Ba Lan chiếm đa số của thành phố bị sốc khi thấy mình ở trong một nhà nước Ukraina được tuyên bố thành lập. Do Cộng hòa Nhân dân Tây Ukraina chưa được quốc tế công nhận và ranh giới của Ba Lan vẫn chưa được xác định, nên vấn đề quyền sở hữu lãnh thổ tranh chấp được giảm xuống thành một vấn đề kiểm soát quân sự.

Chiến tranh

Giai đoạn đầu
Giao tranh giữa các lực lượng Ukraina và Ba Lan tập trung xung quanh Lviv được Tây Ukraina tuyên bố là thủ đô, và các tuyến đường tiếp cận thành phố này. Tại Lviv, quân Ukraina gặp chống đối từ các đơn vị tự vệ địa phương, chúng được thành lập chủ yếu từ các cựu chiến binh trong thế chiến, sinh viên và trẻ em. Tuy nhiên, khả năng chỉ huy khéo léo, chiến thuật tốt và tinh thần cao khiến người Ba Lan có thể chống lại các cuộc tấn công được lên kế hoạch kém của người Ukraina. Ngoài ra, người Ba Lan còn có thể khéo léo câu giờ và chờ đợi quân tiếp viện thông qua việc thỏa thuận ngừng bắn với người Ukraina. Trong khi người Ba Lan có thể trông cậy vào nền tảng ủng hộ rộng rãi từ dân chúng thành phố, thì phía Ukraina chủ yếu phụ thuộc vào giúp đỡ từ bên ngoài thành phố. Các cuộc nổi dậy khác chống lại quyền cai trị của Tây Ukraina nổ ra tại Drohobych, Przemyśl, Sambir và Jarosław. Tại Przemyśl, binh sĩ Ukraina địa phương nhanh chóng giải tán về nhà của họ và người Ba Lan chiếm giữ các cây cầu bắc qua sông San và tuyến đường sắt đến Lviv, tạo điều kiện cho lực lượng Ba Lan tại thành phố này có được tiếp viện đáng kể.

Sau hai tuần giao tranh ác liệt tại Lviv, một đơn vị vũ trang dưới quyền chỉ huy của Trung tá Michał Karaszewicz-Tokarzewski của Lục quân Ba Lan mới thành lập đã vượt qua vòng vây của Ukraina vào ngày 21 tháng 11 và đến thành phố.  Người Ukraina đã bị đẩy lùi. Ngay sau khi Ba Lan chiếm được thành phố, một số dân quân Do Thái địa phương tấn công các binh sĩ Ba Lan, đồng thời một số thành phần của lực lượng Ba Lan cũng như tội phạm thông thường tiến hành cướp phá các khu Do Thái và Ukraina trong thành phố, giết chết khoảng 340 thường dân. Người Ba Lan cũng giam giữ một lượng lớn các nhà hoạt động Ukraina trong trại giam. Chính phủ Ukraina cung cấp hỗ trợ tài chính cho các nạn nhân Do Thái trong bạo lực và có thể chiêu mộ một tiểu đoàn Do Thái vào quân đội của họ. Một số phe phái đổ lỗi những hành động tàn bạo này cho Lam quân của Tướng Haller. Điều này khó xảy ra vì lực lượng chiến đấu do Pháp huấn luyện và hỗ trợ này đã không rời Pháp và Mặt trận phía Tây cho đến tháng 4 năm 1919, sau khi cuộc bạo loạn xảy ra.

Vào ngày 9 tháng 11, quân Ba Lan cố gắng bất ngờ chiếm giữ các mỏ dầu Drohobych, nhưng do quân Ukraina đông hơn nên họ bị đánh lui. Người Ukraina giữ quyền kiểm soát các mỏ dầu cho đến tháng 5 năm 1919.

Vào ngày 6 tháng 11, một chính thể Ukraina mới được thành lập tại nửa phía bắc của vùng Bukovina: Bukovina thuộc Ukraina dưới quyền Tổng thống . Nhà nước mới có thủ đô tại Chernivtsi. Nó bị giải thể vào ngày 11 tháng 11, khi Lục quân Romania chiếm lĩnh Chernivtsi. Chính quyền Ukraina và những hỗ trợ quân sự của họ rút khỏi thành phố một ngày trước đó.

Đến cuối tháng 11 năm 1918, lực lượng Ba Lan kiểm soát Lviv và tuyến đường sắt nối Lviv với miền trung Ba Lan qua Przemyśl, trong khi người Ukraina kiểm soát phần còn lại của Đông Galicia về phía đông sông San, bao gồm các khu vực phía nam và phía bắc của tuyến đường sắt vào Lviv. Do đó, thành phố Lviv (Lwów) do Ba Lan kiểm soát phải đối mặt với quân Ukraina ở ba phía.

Chiến đấu tại Volyn
Ngay sau khi Áo-Hung sụp đổ, quân Ba Lan đã chiếm được khu vực Kholm (tiếng Ba Lan: Chełm); ngay sau đó các chỉ huy của Áo tại miền tây nam Volyn (Volodymyr-Volynskyi và Kovel) bàn giao chính quyền cho các ủy ban dân tộc Ba Lan địa phương. Vào tháng 11 đến tháng 12 năm 1918, người Ba Lan cũng tiến vào Podlachia và Tây Polesia, nhưng bị quân của Tướng M. Osetsky chặn lại tại Tây Volyn.

Khi các đơn vị Ba Lan cố gắng giành quyền kiểm soát khu vực, quân của Cộng hòa Nhân dân Ukraina dưới quyền chỉ huy của Symon Petliura cố gắng giành lại lãnh thổ của tỉnh Kholm đã bị quân Ba Lan kiểm soát trước đó.

Theo Richard Pipes, pogrom lớn đầu tiên trong vùng này diễn ra vào tháng 1 năm 1919 tại thị trấn Ovruch, nơi các trung đoàn Kozyr-Zyrka liên kết với chính phủ của Symon Petliura cướp bóc và giết hại người Do Thái. Nicolas Werth tuyên bố rằng các đơn vị vũ trang của Cộng hòa Nhân dân Ukraina cũng phải chịu trách nhiệm về các vụ hãm hiếp, cướp bóc và thảm sát tại Zhytomir, trong đó 500–700 người Do Thái thiệt mạng.

Sau hai tháng giao tranh ác liệt, xung đột đã được giải quyết vào tháng 3 năm 1919 do các đơn vị quân đội Ba Lan mới và được trang bị tốt dưới quyền chỉ huy của Tướng Edward Rydz-Śmigły.

Bế tắc tại Đông Galicia

Nhờ huy động nhanh chóng và hiệu quả nên đến tháng 12 năm 1918, quân Ukraina chiếm ưu thế lớn về quân số cho đến tháng 2 năm 1919, và đẩy quân Ba Lan vào thế phòng thủ. Theo một báo cáo của Mỹ trong khoảng thời gian từ ngày 13 tháng 1 đến ngày 1 tháng 2 năm 1919, quân Ukraina cuối cùng đã bao vây được Lviv từ ba phía. Người dân thành phố bị thiếu nước và điện. Quân đội Ukraina cũng trấn giữ các ngôi làng ở hai bên tuyến đường sắt dẫn đến Przemyśl.

Quân Ukraina tiếp tục kiểm soát phần lớn miền đông Galicia và là mối đe dọa đối với thành phố Lviv cho đến tháng 5 năm 1919. Trong thời gian này, theo báo cáo của Ý và Ba Lan, quân Ukraina có tinh thần cao (một nhà quan sát người Ý đứng sau phòng tuyến Galicia nói rằng quân Ukraina đang chiến đấu với "lòng dũng cảm của những kẻ cam chịu") trong khi nhiều binh sĩ Ba Lan, đặc biệt là từ Ba Lan lập hiến, muốn trở về nhà vì họ không thấy có lý do gì để chiến đấu chống lại người Ruthenia trên vùng đất của người Ruthenia;  Quân số Ba Lan bị áp đảo bởi lượng địch gấp đôi và bị thiếu đạn dược. Mặc dù ban đầu bị áp đảo về số lượng nhưng quân Ba Lan có những lợi thế nhất định. Lực lượng của họ có nhiều sĩ quan hơn và được đào tạo tốt hơn, kết quả là một lực lượng có kỷ luật tốt hơn và cơ động hơn; người Ba Lan cũng có được tình báo xuất sắc và nhờ kiểm soát được các tuyến đường sắt phía sau phòng tuyến của mình nên họ có thể di chuyển binh sĩ khá nhanh chóng. Kết quả là, mặc dù quân Ba Lan có tổng quân số ít hơn quân Ukraina, nhưng trong những trận chiến đặc biệt quan trọng, họ có thể điều động nhiều binh sĩ tương đương phía Ukraina.

Vào ngày 9 tháng 12 năm 1918, quân Ukraina chọc thủng tuyến phòng thủ bên ngoài Przemyśl với hy vọng chiếm được thành phố và do đó cắt đứt Lviv do Ba Lan kiểm soát khỏi miền trung Ba Lan. Tuy nhiên, người Ba Lan nhanh chóng gửi quân tiếp viện và đến ngày 17 tháng 12, quân Ukraina buộc phải rút lui. Vào ngày 27 tháng 12, có hỗ trợ từ quân nông dân được gửi từ Đông Ukraina đến Galicia với hy vọng rằng người Tây Ukraina có thể thành lập một lực lượng có kỷ luật từ họ, một cuộc tổng tấn công của Ukraina chống lại Lviv đã bắt đầu. Lực lượng phòng thủ của Lviv được giữ vững và quân đội miền Đông Ukraina nổi loạn.

Từ ngày 6 tháng 1 đến ngày 11 tháng 1 năm 1919, một cuộc tấn công của Ba Lan gồm 5.000 tân binh được tuyển mộ từ khu vực Ba Lan thuộc Nga trước đây do Jan Romer chỉ huy đã bị đẩy lui trước quân Tây Ukraina gần Rava-Ruska, phía bắc Lviv. Chỉ một số ít quân cùng với Romer có thể đột phá được đến Lviv sau khi chịu tổn thất nặng nề. Trong khoảng thời gian từ ngày 11 tháng 1 đến ngày 13 tháng 1, quân Ba Lan cố gắng đánh bật quân Ukraina đang bao vây Lviv từ phía nam, trong khi cùng lúc đó quân đội Ukraina cố gắng thực hiện một cuộc tổng tấn công khác vào Lviv. Cả hai nỗ lực trên đều thất bại.  Vào tháng 2 năm 1919, quân Ba Lan cố gắng chiếm Sambir nhưng bị quân phòng thủ Ukraina đánh bại với tổn thất nặng nề, mặc dù vậy do khả năng cơ động kém của quân Ukraina nên họ không thể tận dụng được chiến thắng này.

Vào ngày 14 tháng 2, quân Ukraina bắt đầu một cuộc tấn công khác vào Lviv. Đến ngày 20 tháng 2, họ cắt đứt thành công tuyến đường sắt giữa Lviv và Przemysl, khiến Lviv bị bao vây và quân Ukraina ở vị trí thuận lợi để chiếm thành phố.  Tuy nhiên, một phái đoàn do Pháp dẫn đầu từ Entente (Đồng minh) đến trụ sở của người Ukraina vào ngày 22 tháng 2 và yêu cầu người Ukraina chấm dứt hành động thù địch, với lời đe doạ cắt đứt mọi quan hệ ngoại giao giữa Entente và chính phủ Ukraina. Vào ngày 25 tháng 2, quân đội Ukraina đình chỉ cuộc tấn công. Phái đoàn Barthélemy đề xuất một đường phân giới (28 tháng 2) để lại gần 70% lãnh thổ Đông Galicia cho người Ukraina, còn Lviv và các mỏ dầu cho Ba Lan. Người Ukraina sẽ được cung cấp một nửa sản lượng dầu. Đề xuất được người Ba Lan chấp nhận. Tuy nhiên, các yêu cầu của Đồng minh bao gồm việc để mất một lượng đáng kể lãnh thổ do người Ukraina nắm giữ và cư trú, và bị người Ukraina cho là quá thiên vị người Ba Lan, và họ tiếp tục tấn công vào ngày 4 tháng 3. Đến ngày 5 tháng 3, pháo binh Ukraina làm nổ tung bãi chứa đạn dược của quân Ba Lan tại Lviv; vụ nổ khiến binh sĩ Ba Lan hoảng sợ. Tuy nhiên, người Ukraina không tận dụng được điều này. Trong thời gian ngừng bắn, người Ba Lan có thể tổ chức được một lực lượng cứu viện gồm 8.000–10.000 quân, đến ngày 12 tháng 3 họ tiến đến Przemyśl và đến ngày 18 tháng 3 thì đánh đuổi quân Ukraina khỏi tuyến đường sắt Lviv-Przemyśl, bảo vệ vĩnh viễn Lviv.

Vào ngày 6–11 tháng 1 năm 1919, một bộ phận nhỏ của Quân đội Galicia Ukraina xâm chiếm Ngoại Karpat để truyền bá tình cảm ủng hộ Ukraina trong cư dân (khu vực đang bị Hungary và Tiệp Khắc chiếm đóng). Quân đội Ukraina giao tranh với cảnh sát địa phương Tiệp Khắc và Hungary. Họ thành công trong việc chiếm lĩnh một số khu định cư của người Ukraina do Hungary kiểm soát. Sau một số cuộc đụng độ với Tiệp Khắc, người Ukraina rút lui vì Tiệp Khắc (thay vì Cộng hòa Nhân dân Ukraina) là quốc gia duy nhất giao thương với Cộng hòa Nhân dân Tây Ukraina và ủng hộ nước này về mặt chính trị. Xung đột xa hơn với chính quyền Tiệp Khắc sẽ dẫn đến Cộng hòa Nhân dân Tây Ukraina bị cô lập hoàn toàn về kinh tế và chính trị.

Ukraina sụp đổ

Vào ngày 14 tháng 5 năm 1919, Ba Lan bắt đầu một cuộc tổng tấn công trên khắp Volyn và Đông Galicia. Thực hiện kế hoạch là các đơn vị của Lục quân Ba Lan, được hỗ trợ bởi Lam quân mới đến của Tướng Józef Haller de Hallenburg. Đội quân này bao gồm các lực lượng Ba Lan từng chiến đấu cho Entente trên Mặt trận phía Tây, với số lượng 60.000 quân, được Đồng minh phương Tây trang bị tốt và được biên chế một phần các sĩ quan Pháp giàu kinh nghiệm, đặc biệt là để chiến đấu với Bolshevik chứ không phải với quân đội của Cộng hòa Nhân dân Tây Ukraina. Mặc dù vậy, người Ba Lan vẫn phái quân của Haller chống lại quân Ukraina nhằm phá vỡ thế bế tắc tại miền đông Galicia.  Đồng minh gửi một số điện tín ra lệnh cho người Ba Lan dừng cuộc tấn công của họ, vì việc sử dụng quân đội do Pháp trang bị để chống lại người Ukraina đặc biệt mâu thuẫn với các điều kiện hỗ trợ của Pháp, nhưng những điều này bị bỏ qua, còn phía Ba Lan cho rằng người Ukraina là những người có cảm tình với Bolshevik. Đồng thời, vào ngày 23 tháng 5, Romania mở mặt trận thứ hai chống lại lực lượng Ukraina, yêu cầu họ rút khỏi các khu vực phía nam của miền đông Galicia, bao gồm cả thủ đô tạm thời là Stanislaviv. Điều này dẫn đến việc mất lãnh thổ, đạn dược và bị cô lập hơn nữa với thế giới bên ngoài.

Phòng tuyến của Ukraina bị phá vỡ, phần lớn là do lực lượng tinh nhuệ quân súng trường Sich rút lui. Vào ngày 27 tháng 5, quân Ba Lan tiến đến phòng tuyến Złota Lipa–Berezhany-Jezierna-Radziwiłłów. Cuộc tiến công của Ba Lan đi kèm với một làn sóng bạo lực và cướp bóc quy mô lớn chống người Do Thái của đám đông Ba Lan vô tổ chức, giống như tại Lviv vào năm 1918. Ngoài ra còn có sự tham gia của các đơn vị quân đội Ba Lan hoạt động chống lại mệnh lệnh các sĩ quan của họ, đặc biệt là các trung đoàn Poznań và quân đội của Haller. Tiểu ban trình bày một dự thảo hiệp định đình chiến vào ngày 15 tháng 2 năm 1919. Thỏa thuận ngừng bắn dọc theo Đường Barthélemy chỉ mang tính chất quân sự thuần túy và không ảnh hưởng đến các quyết định của Hội nghị Hòa bình Paris dưới bất kỳ hình thức nào. Một phần không thể thiếu của hiệp định là một hiệp ước bổ sung liên quan đến bể dầu Boryslav-Drohobych. Bể dầu vẫn thuộc về phía Ba Lan trong đường ranh giới đình chiến, nằm dưới quyền quản lý của một ủy ban quốc tế, với 50% sản lượng dầu sẽ được chuyển cho phía Ukraina. Ba Lan và Cộng hòa Nhân dân Tây Ukraina chỉ có thể ghi lại khối lượng sản xuất và thanh toán cho nguồn cung cấp dầu. Kế hoạch đảm bảo lợi ích của Entente trong bể dầu và là bước đầu tiên hướng tới việc trung lập hóa nó.  Vào thời điểm đề xuất, lãnh thổ của bể dầu nằm dưới quyền kiểm soát của Quân đội Galicia Ukraina. Đối với chính phủ Tây Ukraina, các điều khoản của Hiệp định đình chiến là không thuận lợi;  tuy nhiên, chúng tạo cơ hội để thỏa hiệp với Ba Lan và đạt được sự công nhận quốc tế của Entente đối với nhà nước Ukraina.

Ủy ban thành công trong việc ký kết hiệp ước đình chiến vào ngày 24 tháng 2 năm 1919, và trình bày các đề xuất của mình với các bên vào ngày 28 tháng 2, nhưng bị phía Tây Ukraina từ chối. Do không đạt được thỏa thuận về đường phân giới, xung đột giữa Ba Lan và Ukraina lại tiếp tục vào ngày 2 tháng 3.

Thương vong thường dân
Nhà sử học Christoph Mick tuyên bố không xảy ra bạo lực có hệ thống hay thảm sát người dân tộc Ba Lan bởi người Ukraina trong suốt cuộc chiến này nhưng cả hai bên đều đổ lỗi cho nhau về việc đổ máu. Khi quân Ukraina lần đầu tiên chiếm được Lviv, họ từ chối bắt con tin, các trung tâm tuyển mộ Ba Lan được dung thứ và thậm chí còn chuẩn bị tham gia đàm phán với phía Ba Lan, nhưng vấp phải sự kháng cự có vũ trang. Tuy nhiên, các nhà sử học Ba Lan mô tả nhiều ví dụ trong đó quân đội Ukraina sử dụng khủng bố để khuất phục người Ba Lan phải tuân theo. Chính quyền Ukraina cố gắng đe dọa cư dân Ba Lan tại Lviv bằng cách cử binh sĩ và xe tải có vũ trang xuống đường và giải tán đám đông có thể dẫn đến tuần hành của người Ba Lan. Binh sĩ Ukraina tuần tra trên đường phố với súng cầm tay và súng máy nhắm vào người bộ hành; các nguồn tin Ba Lan cho rằng quân Ukraina bắn những người ngoài cuộc đang nhìn họ từ cửa sổ hoặc lối vào tòa nhà. trong khi người Ukraina cho rằng quân Ba Lan đang bắn vào binh sĩ của họ từ cửa sổ và phía sau cổng vào. Các chiến binh Ba Lan cũng thường mặc quần áo dân sự khi bắn vào binh sĩ Ukraina. Theo nhà sử học Christoph Mick, cả người Ba Lan và người Ukraina đều tham gia vào một cuộc chiến tuyên truyền, mỗi bên đều cáo buộc bên kia về tội ác chiến tranh và sự tàn bạo. Trong cuộc chiến tại Lviv, các y tá Ba Lan từng hỗ trợ các binh sĩ bị thương được cho là đã bị quân Ukraina bắt giữ và tra tấn trước khi bị hành quyết, trong khi các nguồn tin Ukraina cho rằng binh sĩ Ba Lan bắn các đội tuần tra y tế Ukraina và cáo buộc người Ba Lan hiếp dâm và khát máu.

Khi người Ba Lan chiếm được Lviv, một nhóm các tội phạm Ba Lan khác nhau được thả ra khỏi nhà tù, họ cùng dân quân và một số binh sĩ chính quy tiến hành cướp bóc các khu vực Do Thái và Ukraina trong thành phố, và lạm dụng thường dân địa phương. Theo nhà sử học Norman Davis người Ba Lan giết hại khoảng 340 thường dân, 2/3 trong số họ là người Ukraina và số còn lại là người Do Thái. Theo Christoph Mick, chỉ có người Do Thái bị giết trong những sự kiện này còn người Ukraina không bị sát hại nhưng phải chịu các hành động thù địch.

Theo các nhà sử học Ba Lan, trong quá trình chiến tranh, quân Ukraina tiến hành các vụ thảm sát người Ba Lan tại Sokoloniki, tại đây có 500 tòa nhà bị thiêu rụi và khoảng 50 người Ba Lan bị giết. Tại Zamarstynow, một chỉ huy người Ukraina cáo buộc thường dân Ba Lan ủng hộ phía Ba Lan và cho phép quân đội của ông ta tiến hành lục soát nhà cửa một cách tàn bạo, trong đó thường dân bị đánh đập, cướp bóc, sát hại và hãm hiếp. Lực lượng Ukraina cũng sát hại tù nhân chiến tranh trong những sự kiện này. Một ngày sau, quân Ba Lan hành quyết một nhóm tù nhân Ukraina để trả đũa. Vào ngày 24 tháng 11 năm 1919, làng Bilka Szlachecka bị quân Ukraina tấn công, làng bị thiêu rụi và dân thường tại đây bị thảm sát, với 45 thường dân bị sát hại và 22 người bị thương. Tại Chodaczkow Wielki, 4 cô gái Ba Lan bị binh sĩ Ukraina sát hại và thi thể bị cắt xẻo. Một ủy ban đặc biệt của Ba Lan điều tra những hành động tàn bạo này xác định rằng những sự kiện thậm chí còn khốc liệt hơn đã xảy ra, nhưng từ chối đổ lỗi chúng cho dân tộc Ukraina mà đổ lỗi cho một tỷ lệ nhỏ trong xã hội Ukraina, chủ yếu là binh sĩ, nông dân và những người được gọi là "dân trí thức nửa vời" là giáo viên làng, cán bộ và hiến binh. Ủy ban bao gồm các đại biểu từ Ý và Pháp xác định rằng chỉ trong ba huyện đã có 90 vụ giết người xảy ra với thường dân ngoài các vụ cướp.  Nhiều nhà thờ cũng bị lực lượng Ukraina mạo phạm.  Các nữ tu từ ba tu viện bị hãm hiếp và sau đó bị sát hại bằng cách cho nổ tung bằng lựu đạn nổ. Có trường hợp người bị chôn sống. Tuy nhiên, ủy ban cũng lưu ý rằng một số dân làng Ukraina đã giấu người Ba Lan. Người đứng đầu ủy ban là Zamorski đề nghị bỏ tù thủ phạm của những tội ác tàn bạo, đồng thời thiết lập mối quan hệ thân thiện với người dân Ukraina dựa trên luật pháp hiện hành.

Nhìn chung, mặc dù không có bằng chứng nào về các cuộc đàn áp hàng loạt dân thường do chính phủ Ukraina hoặc Ba Lan thực hiện, do tính chất bán quân sự của các cuộc giao tranh nên hành động tàn bạo do binh sĩ hoặc lực lượng bán quân sự của cả hai bên thực hiện.

Hậu quả

Khoảng 10.000 người Ba Lan và 15.000 người Ukraina chết trong cuộc chiến này, chủ yếu là binh sĩ. Các tù binh chiến tranh người Ukraina bị giam giữ trong các trại tù binh cũ của Áo tại Dąbie (Kraków), Łańcut, Pikulice, Strzałków và Wadowice.

Cả hai bên đều tiến hành bắt giữ hàng loạt thường dân. Đến tháng 7 năm 1919, có tới 25.000 người Ba Lan bị đưa vào các trại tập trung của Ukraina, tại Zhovkva, Zolochiv, Mykulyntsi, Strusiv, Yazlovets, Kolomyya và Kosiv. Thường dân, binh sĩ và linh mục Công giáo Ba Lan bị giam giữ trong những tháng mùa đông trong doanh trại không có hệ thống sưởi hoặc toa tàu với ít thức ăn, nhiều người sau đó chết vì lạnh, đói và bệnh thương hàn.

Sau chiến tranh, vào năm 1920–1921, hơn một trăm nghìn người bị chính phủ Ba Lan đưa vào các trại (thường được coi là trại giam hoặc đôi khi là trại tập trung). Trong nhiều trường hợp, tù nhân không được cung cấp thức ăn và chăm sóc y tế, một số bị bỏ đói, chết vì bệnh tật hoặc tự sát. Các nạn nhân không chỉ bao gồm binh lính và sĩ quan Ukraina mà còn cả các linh mục, luật sư và bác sĩ ủng hộ đại nghiệp Ukraina. Số người chết tại các trại này ước tính khoảng 20.000 người vì bệnh tật hoặc 30.000 người.

Sau chiến tranh, người Pháp vốn hỗ trợ Ba Lan về mặt ngoại giao và quân sự lúc này đã giành được quyền kiểm soát các mỏ dầu miền đông Galicia, dưới những điều kiện rất bất lợi cho Ba Lan.

Vào đầu Chiến tranh thế giới thứ hai, khu vực được được Liên Xô sáp nhập và thuộc về CHXHCNXV Ukraina. Theo các quyết định của Hội nghị Yalta, cư dân Ba Lan tại Đông Galicia bị tái định cư sang Ba Lan, biên giới của Ba Lan được chuyển về phía tây, khu vực này vẫn nằm trong Ukraina Xô viết sau chiến tranh và hiện tạo thành phần cực tây của Ukraina độc lập.

Di sản
Mặc dù 70 đến 75 nghìn người chiến đấu trong Quân đội Galicia Ukraina chiến bại và Galicia trở thành lãnh thổ Ba Lan, nhưng trải nghiệm về việc tuyên bố thành lập một nhà nước Ukraina và chiến đấu vì nó giúp tăng cường và làm sâu sắc thêm đáng kể khuynh hướng dân tộc chủ nghĩa Ukraina tại Galicia. Kể từ thời kỳ giữa hai thế chiến, Galicia đã là trung tâm của chủ nghĩa dân tộc Ukraina.

Theo một nhà báo Ba Lan nổi tiếng giữa hai thế chiến, Chiến tranh Ba Lan–Ukraina là nguyên nhân chính dẫn đến thất bại trong việc thành lập một nhà nước Ukraina tại Kyiv vào cuối năm 1918 và đầu năm 1919. Trong thời điểm quan trọng đó, lực lượng Galicia đông đảo, có kỷ luật tốt và miễn nhiễm với khả năng cộng sản lật đổ, có thể làm cán cân quyền lực nghiêng về phía nhà nước Ukraina. Thay vào đó, lực lượng này tập trung toàn bộ nguồn lực vào việc bảo vệ quê hương Galicia của họ. Khi các lực lượng miền tây Ukraina chuyển về phía đông vào mùa hè năm 1919 sau khi họ bị người Ba Lan áp đảo, lực lượng Nga đã phát triển đáng kể và tác động của quân Galicia không còn mang tính quyết định nữa.

Sau chiến tranh, những binh sĩ Ukraina chiến đấu trở thành chủ đề của các bài hát dân gian và mộ của họ là địa điểm hành hương hàng năm tại miền tây Ukraina và vẫn tồn tại đến thời Xô viết bất chấp đàn áp của giới chức Liên Xô đối với những người tôn vinh binh sĩ Ukraina.

Đối với người Ba Lan sống tại Đông Galicia, chiến thắng của quân Ba Lan trước Quân đội Galicia Ukraina và viễn cảnh khu vực này trở thành một phần của Cộng hòa Ba Lan mới tái lập, sau 146 năm thống trị của ngoại bang đã gây ra một làn sóng phấn khích lớn. Trong những năm sau chiến tranh, những trận chiến như trận Lviv được ví như những tấm gương nổi bật về chủ nghĩa anh hùng và tính kiên cường của người Ba Lan. Những trẻ em và thanh niên bảo vệ nghĩa trang Łyczakowski, những người hy sinh mạng sống để bảo vệ thành phố, chẳng hạn như Jerzy Bitschan đã trở thành những cái tên quen thuộc tại Ba Lan trong thời kỳ giữa hai thế chiến.

Xem thêm
 Trận Lwów (1918)
 Cộng hòa Komancza
 Đại bàng Lwów
 Liên minh Ba Lan–Romania
 Romania chiếm đóng Pokuttia
 Hoà ước Riga
 Quân đội Galicia Ukraina
 Chiến tranh Ukraina–Xô viết
 Chiến tranh giành độc lập Ukraina

Ghi chú

Thư mục

  Marek Figura, Konflikt polsko-ukraiński w prasie Polski Zachodniej w latach 1918–1923, Poznań 2001,
  Karol Grünberg, Bolesław Sprengel, "Trudne sąsiedztwo. Stosunki polsko-ukraińskie w X-XX wieku", Książka i Wiedza, Warszawa 2005,
  Witold Hupert, Zajęcie Małopolski Wschodniej i Wołynia w roku 1919, Książnica Atlas, Lwów – Warszawa 1928
  Władysław Pobóg-Malinowski, Najnowsza Historia Polityczna Polski, Tom 2, 1919–1939, London 1956,
 Paul Robert Magocsi, A History of Ukraine, University of Toronto Press: Toronto 1996,
  Władysław A. Serczyk, Historia Ukrainy, 3rd ed., Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 2001,
 Leonid Zaszkilniak, The origins of the Polish-Ukrainian conflict in 1918–1919, Lviv
 Paul S. Valasek, Haller's Polish Army in France, Chicago: 2006

(ukr.) Західно-Українська Народна Республіка 1918–1923. Енциклопедія. Т. 1 [archive]: А–Ж. Івано-Франківськ : Манускрипт-Львів, 2018. 688 с. ISBN 978-966-2067-44-6

(ukr.) Західно-Українська Народна Республіка 1918–1923. Енциклопедія. Т. 2 [archive]: З–О. Івано-Франківськ : Манускрипт-Львів, 2019. 832 с. ISBN 978-966-2067-61-3

(ukr.) Західно-Українська Народна Республіка 1918-1923. Енциклопедія. Т. 3 [archive]: П - С. Івано-Франківськ: Манускрипт-Львів, 2020.576 с. ISBN 978-966-2067-65-1

(ukr.) Західно-Українська Народна Республіка 1918-1923. Енциклопедія. Т. 4 [archive]: Т - Я. Івано-Франківськ: Манускрипт-Львів, 2021.688 с. ISBN 978-966-2067-72-9

Liên kết ngoài

 Pygmy Wars. Eastern Europe's Bloody struggles 1918-1923

 Andrzej Chojnowski, Ukrainian-Polish War in Galicia, 1918–19 in the Internet Encyclopedia of Ukraine, vol. 5 (1993)

Chiến tranh liên quan tới Ba Lan
Chiến tranh liên quan tới Ukraina
Chiến tranh giành độc lập Ukraina
Chiến tranh liên quan tới România
Chiến tranh liên quan tới Hungary
Chiến tranh liên quan tới Tiệp Khắc
Quan hệ quân sự Ba Lan-Ukraina
Cộng hòa Nhân dân Tây Ukraina
Ukraina năm 1918
Áo-Hung tan rã
Ukraina năm 1919
Hậu Thế chiến thứ nhất ở Ukraina
Lịch sử quân sự Ba Lan
Các cuộc chiến tranh Ba Lan-Ukraina
Cộng hòa Nhân dân Ukraina
Phong trào độc lập Ukraina


title: Shimazu Raisei

text:
Raisei Shimazu (sinh ngày 7 tháng 4 năm 1999) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Raisei Shimazu đã từng chơi cho Zweigen Kanazawa.

Tham khảo

Sinh năm 1999
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá J2 League
Cầu thủ bóng đá Zweigen Kanazawa


title: Jurinella egle

text:
Jurinella egle là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Jurinella


title: Yoshizawa Yuya

text:
Yuya Yoshizawa (sinh ngày 20 tháng 4 năm 1986) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Yuya Yoshizawa đã từng chơi cho Kashima Antlers và Kamatamare Sanuki.

Tham khảo

Sinh năm 1986
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản


title: Đội tuyển Fed Cup New Zealand

text:
Đội tuyển Fed Cup New Zealand đại diện New Zealand ở giải đấu quần vợt Fed Cup, được quản lý bởi Hiệp hội Quần vợt New Zealand.

Lịch sử
New Zealand tham gia kì Fed Cup đầu tiên năm 1965. Thành tích tốt nhất là tứ kết Nhóm Thế giới các năm 1965 và 1971.

Vì sự rút lui muộn ở năm 2011, New Zealand bị cấm thi đấu ở Fed Cup 2012.

New Zealand không tham gia năm 2015 và 2016 vì sợ đội không thể cạnh tranh được.

Đội hình hiện tại (2014)

 Marina Erakovic
 Abigail Guthrie
 Emma Hayman
 Dianne Hollands

Xem thêm
Fed Cup
Đội tuyển Davis Cup New Zealand

Tham khảo

Liên kết ngoài

New Zealand
Fed Cup
Fed Cup


title: Tariq Lamptey

text:
Tariq Kwame Nii-Lante Lamptey (sinh ngày 30 tháng 9 năm 2000) là cầu thủ bóng đá người Ghana thi đấu ở vị trí hậu vệ cánh phải cho câu lạc bộ Brighton & Hove Albion tại Premier League và Đội tuyển bóng đá quốc gia Ghana. Anh trưởng thành từ học viện đào tạo trẻ của Chelsea và gia nhập Brighton vào tháng 1 năm 2020.

Sự nghiệp câu lạc bộ

Chelsea
Lamptey sinh ra tại vùng ngoại ô Hillingdon của London. Trước khi đến học viện đào tạo trẻ của Chelsea năm 7 tuổi, Lamptey từng là thành viên đội bóng địa phương Larkspur Rovers.

Ngày 29 tháng 12 năm 2019, Lamptey có trận đấu chuyên nghiệp đầu tiên và cũng là lần đầu tiên ra sân tại Premier League trong trận đấu với Arsenal. Vào sân ở phút 59 thay cho Fikayo Tomori, anh đã cùng các đồng đội lội ngược dòng thắng Arsenal 2–1 với cá nhân anh suýt có được một đường chuyền thành bàn. Lamptey chỉ có thêm hai trận nữa cho Chelsea và đều tại đấu trường Cúp FA gặp Nottingham Forest tại sân nhà và Hull City trên sân khách trước khi rời Chelsea khi anh chỉ còn 6 tháng hợp đồng với đội bóng này.

Brighton & Hove Albion
Ngày 31 tháng 1 năm 2020, ngày cuối của kỳ chuyển nhượng mùa đông, Lamptey chính thức trở thành cầu thủ của Brighton & Hove Albion theo bản hợp đồng có thời hạn 3 năm rưỡi với phí chuyển nhượng khoảng 4 triệu £. Anh có thêm 8 trận ra sân cho Brighton trong mùa giải 2019-20.

Lamptey mở đầu mùa giải 2020–21 với trận đấu gặp lại đội bóng cũ Chelsea và anh là người đã có đường chuyền để Leandro Trossard ghi bàn gỡ hòa 1-1 trong thất bại chung cuộc 1-3 của Brighton. Một tuần sau đó, anh đem về quả phạt đền ngay ở phút thứ 4 của trận đấu với Newcastle United giúp Brighton đánh bại đội bóng này 3-0. Ngày 1 tháng 11 năm 2020, anh có bàn thắng đầu tiên cho Brighton trong trận thua Tottenham Hotspur 2-1 tại Premier League với một cú sút chéo góc.

Ngày 17 tháng 1 năm 2021, Lamptey ký hợp đồng mới có có thời hạn 3 năm rưỡi với Brighton.

Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
Lamptey từng là thành viên của các đội trẻ Anh từ cấp độ U-18 đến U-20. Ngày 8 tháng 9 năm 2020, Lamptey có trận đấu đầu tiên cho Đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Anh trong chiến thắng 2-1 trước U-21 Áo sau khi được Liên đoàn bóng đá Ghana tiếp cận thuyết phục anh chuyển sang thi đấu cho đội tuyển nước này. Sau 18 tháng không thi đấu cho đội U-21 Anh vì chấn thương, tháng 3 năm 2022, Lamptey lại được triệu tập tham dự vòng loại Giải vô địch bóng đá U-21 Châu Âu 2023. Tuy nhiên đến tháng 5 năm 2022, Lamptey xin phép huấn luyện viên Lee Carsley rút khỏi đội U-21 Anh vì anh đang cân nhắc cơ hội sẽ chuyển sang thi đấu cho đội tuyển Ghana.

Tháng 9 năm 2022, Lamptey được huấn luyện viên Otto Addo triệu tập vào đội tuyển Ghana lần đầu tiên để chuẩn bị cho hai trận đấu giao hữu với Brasil và Nicaragua. Ngày 23 tháng 9 năm 2022, anh chính thức có trận đấu ra mắt đội tuyển Ghana trong trận thua Brasil 3-0.

Chú thích

Liên kết ngoài
Thông tin về Tariq Lamptey trên trang Transfermarkt

Sinh năm 2000
Nhân vật còn sống
Người Anh gốc Ghana
Cầu thủ bóng đá Anh
Cầu thủ bóng đá Ghana
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Ghana
Cầu thủ bóng đá Chelsea F.C.
Cầu thủ bóng đá Brighton & Hove Albion F.C.
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2022


title: Aedia thomae

text:
Aedia thomae là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Aedia


title: Omphaloscelis rufovenata

text:
Omphaloscelis rufovenata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Omphaloscelis


title: Amauridia ecuadoralis

text:
Amauridia ecuadoralis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Amauridia


title: Parmenonta valida

text:
Parmenonta valida là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Parmenonta


title: Phthonoloba brevipalpis

text:
Phthonoloba brevipalpis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Phthonoloba


title: Chuyển tiếp muối

text:
Trong sinh thái học, một chuyển tiếp muối hay chuyển tiếp mặn là một diễn thế sinh thái trong môi trường nước mặn. Một ví dụ về chuyển tiếp muối là đầm lầy nước mặn.

Trong cửa sông, các lượng bùn lớn bị trầm lắng xuống theo thủy triều xuống và từ các con sông chảy vào.

Các loài thực vật sớm nhất chiếm lĩnh môi trường sống này là tảo và rong lá lớn, là những loài chịu được sự chìm ngập do triều lên trong phần lớn của chu kỳ 12 giờ và chặn giữ bùn lại để làm cho nó tích tụ. Hai nhóm thực vật chiếm lĩnh khác là Salicornia và Spartina, đều là cây chịu mặn, nghĩa là các loài thực vật có thể chịu được các điều kiện nước mặn. Chúng mọc trên các bãi bùn liên thủy triều, với tối đa 4 giờ nhô lên trên mặt nước trong mỗi chu kỳ 12 giờ.

Spartina có các rễ dài cho phép chúng chặn giữ nhiều bùn hơn so với các loài thực vật chiếm lĩnh đầu tiên cũng như so với Salicornia. Tại nhiều nơi nó trở thành thảm thực vật chi phối. Các bãi đất thủy triều ban đầu nhận được trầm tích mới mỗi ngày, bị ngập đọng nước và thiếu oxy cũng như có pH cao.

Trái lại, khu vực bãi đất có cỏ xanh lại là nơi sinh sống của các loài thực vật chỉ chịu được tối đa 4 giờ ngập chìm trong nước mỗi ngày (24 giờ). Các loài chi phối ở đây là trường anh (Limonium) và nhiều loài cỏ.

Tuy nhiên, mặc dù thảm thực vật có xu hướng tạo thành một tấm thảm dày, nhưng nó là không liên tục. Các chỗ trống rỗng có thể tồn tại ở những nơi mà nước biển bị tù đọng và sau khi bốc hơi thì các lòng chảo muối có độ mặn quá cao, không thích hợp cho sự phát triển của thực vật. Khi thủy triều xuống, nước thoát ra từ đất liền có thể tập trung thành các lạch nhỏ.

Xem thêm
 Quần xã chuyển tiếp
 Chuyển tiếp cát
 Chuyển tiếp thủy
 Chuyển tiếp đá
 Chuyển tiếp khô hạn

Liên kết ngoài

 Succession and Seral Stages

Diễn thế sinh thái
Đất ngập nước
Cửa sông


title: Chriodes minutus

text:
Chriodes minutus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chriodes


title: Blizne

text:
Blizne   , Blyzne là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Jasienica Rosielna, thuộc hạt Brzozów, Subcarpathian Voivodeship, ở phía đông nam Ba Lan. Nó nằm khoảng  phía đông Jasienica Rosielna,  phía tây bắc Brzozów, và  phía nam thủ đô khu vực Rzeszów. Ngôi làng có dân số 2.800 người.

Ngôi làng là địa điểm của nhà thờ All Saints, được xây dựng vào thế kỷ 15 hoặc 16. Đây là một trong sáu nhà thờ gỗ của miền Nam nhỏ Ba Lan, trên UNESCO danh sách Di sản thế giới từ năm 2003.

Tham khảo

Di sản thế giới tại Ba Lan


title: Piletocera leucocephalis

text:
Piletocera leucocephalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Piletocera


title: Wes Bentley

text:
Wesley Cook Bentley (sinh ngày 4 tháng 9 năm 1978) là nam diễn viên người Mỹ. Anh được biết đến qua các vai như Ricky Fitts trong American Beauty (1999), Seneca Crane trong The Hunger Games (2012), Doyle trong Interstellar (2014) và Erik trong Mission: Impossible - Fallout.

Đời tư
Bentley sinh ra tại Jonesboro, Arkansas, và lớn lên tại Little Rock. Anh là con thứ ba trong gia đình có bốn anh em. Mẹ anh là Cherie Baker, cha anh là David Bentley. Gia đình anh là người gốc Đức, Scotland và Anh.

Năm 1996, anh tốt nghiệp Trung học Sylvan Hills ở Sherwood, Arkansas. Sau đó anh theo học diễn xuất ở trường Juilliard, sau khi học được một năm thì anh nghỉ học và theo đuổi nghề diễn viên.

Danh sách phim

Truyền hình

Tham khảo

Liên kết ngoài

Người giành giải thưởng của Nghiệp đoàn Diễn viên Màn ảnh cho Dàn diễn viên nổi bật
Người Mỹ gốc Scotland
Người Mỹ gốc Đức
Người Mỹ gốc Anh
Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1978
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 20


title: Hinglish

text:
Hinglish là một từ ghép từ Hindi và Anh (English), là ngôn ngữ Macaroni lai giữa tiếng Anh và các ngôn ngữ tại Nam Á trên khắp tiểu lục địa Ấn Độ, liên quan đến việc thay đổi giữa các ngôn ngữ trong đó chúng được tự do đổi chổ lẫn nhau trong một câu hoặc giữa các câu.

Từ Hinglish được ghi nhận lần đầu tiên vào năm 1967. Các tên gọi thông tục khác cho tiếng Anh chịu ảnh hưởng của tiếng Hindi bao gồm: Hindish (ghi từ năm 1972), Hindlish (1985), Henglish (1993) và Hinlish (2013).

Mặc dù tên gọi này dựa trên ngôn ngữ Hindi, nó không chỉ dành riêng cho tiếng Hindi, nhưng "được sử dụng ở Ấn Độ, với các từ tiếng Anh pha trộn với tiếng Ba Tư, tiếng Gujarat, tiếng Marathi và tiếng Hindi và cả tiếng Anh châu Á để làm sinh động tiếng Anh chuẩn". Đôi khi, mặc dù hiếm, Hinglish được sử dụng để chỉ tiếng Hindi được viết bằng chữ Anh và trộn lẫn với các từ hoặc cụm từ tiếng Anh.

Từ điển
Một từ điển liệt kê từ ngữ Hinglish đã được xuất bản. Trên thực tế, nó bao gồm một số từ trong các ngôn ngữ Ấn Độ thường được sử dụng ở thành thị nước Anh.

Người nói
Hinglish thường được nghe thấy nhiều hơn ở các trung tâm đô thị và bán đô thị ở các bang nói tiếng Hindi của Ấn Độ và được nói bởi người di cư Ấn Độ. Nghiên cứu về động lực học ngôn ngữ của Ấn Độ cho thấy rằng trong khi việc sử dụng tiếng Anh đang gia tăng, có nhiều người thông thạo tiếng Hinglish hơn tiếng Anh thuần túy. David Crystal, một nhà ngôn ngữ học người Anh tại Đại học Wales, dự đoán vào năm 2004 có khoảng 350 triệu người, số người nói tiếng Hinglish trên thế giới có thể sớm vượt xa số người nói tiếng Anh bản ngữ.

Xem thêm
 Creole
 Singlish
 Spanglish

Tham khảo

Đọc thêm

 Sailaja, Pingali. Hinglish: code-switching in Indian English. ELT Journal, Oxford Journals (2011) 65 (4): 473-480. . First published online: ngày 1 tháng 8 năm 2011
 Bhatia, Tej K. 2011. The multilingual mind, optimization theory and Hinglish. In Chutneyfying English: The phenomenon of Hinglish, Rita Kothari and Rupert Snell (eds.) pp. 37–52. New Delhi: Penguin Books India.
 Bhatia, Tej and William C. Ritchie. 2009. Language Mixing, Universal Grammar and Second Language Acquisition. In: The New Handbook of Second Language Acquisition. William C. Ritchie and Tej K. Bhatia (eds.), Chapter 25, pp. 591–622. Bingley, UK: Emeralds Group Publishing Ltd.

Liên kết ngoài

Tiếng Hindi
Ngôn ngữ tại Ấn Độ


title: Quân đội Karoliner

text:
Quân đội Karoliner (hay Quân đội Caroleans trong Tiếng Anh) là một lực lượng quân đội chính quy có thật trong lịch sử của Đế quốc Thụy Điển, được thành lập vào khoảng thế kỉ 17, dưới thời vua Karl XI của Thụy Điển, và trở nên nổi tiếng dưới thời Karl XII của Thụy Điển (1682 - 1718), trong Đại chiến Bắc Âu kéo dài đến 21 năm (1700 - 1721). Tuy chỉ có thời gian hoạt động ngắn ngủi dưới thời 2 vị vua, nhưng "những người lính Karoliner" đã góp phần đưa Thụy Điển lên hàng "cường quốc" Châu Âu lúc bấy giờ. Sau khi cuộc Đại chiến Bắc Âu kết thúc, lực lượng này bắt đầu tan rã dần và chính thức bị "giải tán" dưới thời vua Frederick I của Thụy Điển, kế thừa là Quân đội Hoàng gia Thụy Điển. Ngày nay, Quân đội Karoliner được biết đến như là một trong những lực lượng quân sự mạnh nhất thế giới.

Sự ra đời

Bài chi tiết: Karl XI của Thụy Điển

Bài chi tiết: Karl XII của Thụy Điển

Bài chi tiết: Đại chiến Bắc Âu (1700 - 1721)

Vào khoảng những năm 1680, nhằm mục đích tăng cường mở rộng lãnh thổ cho Đế quốc Thụy Điển, Karl XI đã cho xây dựng một lực lượng quân đội hùng hậu, với quân phục là hai màu lam - vàng truyền thống, lấy tên của mình đặt tên cho quân đội này, gọi là "quân đội Karoliner." Quân đội này có những lực lượng chính như là: bộ binh, kỵ binh, pháo binh, công binh,..... Trong đó, bộ binh là lực lượng nổi tiếng nhất của quân đội này, cụ thể là dưới thời vua Karl XII của Thụy Điển, ông đã huấn luyện một lực lượng bộ binh tinh nhuệ lên đến hàng chục nghìn quân, gót giày của họ đi đến đâu là kẻ thù bị đè bẹp đến đó.

Quân đội
Bài chi tiết: Lịch sử quân đội Thụy Điển

Quân đội Karoliner của Đế quốc Thụy Điển gồm 3 lực lượng chính: bộ binh, pháo binh và kỵ binh.

Bộ binh

Khái quát
Bộ binh chính là nòng cốt của bất kì lực lượng nào ra trận. Trong chiến đấu, bộ binh gần như là không thể thiếu. Và quân đội Karoliner cũng thế. Những người được tuyển chọn để làm bộ binh đa số đều là nông dân, thanh niên trai tráng khỏe mạnh, và cả một số thợ, công nhân lành nghề. Họ sẽ được thông qua các đợt đào tạo khắt khe nhất có thể để trở thành một người lính bộ binh. Sau khi đã được xét tốt nghiệp, họ có thể được đưa vào phục vụ ngay tức khắc. Không có quy định rõ về thời gian tại ngũ trong quân đội, đơn giản là "phục vụ cho quân đội, cho Đế quốc Thụy Điển tới chết." Một số người lính nếu có công trạng (như là bắt sống tướng giặc, cứu đồng đội bị thương trong lúc chiến đấu,....) đều được cấp trên, và nhiều khi là đích thân Nhà vua ban thưởng, hoặc có thể lên chức.

Quân phục
Quân phục chủ yếu của bộ binh Karoliner là áo màu lam, mũ đen, vành áo vàng, trắng hoặc đỏ, thắt lưng đen, vàng hoặc trắng. Trên người có mang một túi xách màu trắng, nâu hoặc đen.

Vũ khí
Bộ binh Karoliner có vũ khí gồm, súng hỏa mai, súng lục, thương, giáo, kiếm dài, hay những vũ khí khác như dao găm, lưỡi lê,.....

Kỵ binh

Khái quát
Kỵ binh là một trong những lực lượng "sườn sắt" của quân đội này. Điều kiện cơ bản để được tuyển vào đoàn kỵ binh là phải....biết cưỡi ngựa. Những người tham gia trong đoàn kỵ binh thường là nông dân, thanh niên trai tráng khỏe mạnh, hoặc ít khi là tù binh cải tạo. Sau khi hoàn thành một loạt các đợt huấn luyện khắc nghiệt, họ sẽ được tuyển thẳng vào đoàn kỵ binh "khỏi chờ".

Quân phục
Không có gì khác biệt so với bộ binh. Kỵ binh thường mặc áo xanh biển, đeo túi xách đen có quai vàng, mũ đen và thắt lưng vàng.

Vũ khí
Vũ khí chủ đạo của kỵ binh Karoliner thường là kiếm và cây thương. Đôi khi một số còn trang bị thêm cả súng ngắn để tiện tấn công từ xa.

Pháo binh

Khái quát
Pháo binh là một lực lượng quân sự chuyên dùng để tấn công quân địch từ xa, gây ra sát thương trên diện rộng. Trong lịch sử của quân đội Karoliner, không có nhiều ghi chép nói về công lao của pháo binh trong trận đánh. Tuy vậy, không thể phủ nhận rằng vào thời hoàng kim của mình, pháo binh Thụy Điển đã oanh tạc cả một vùng Bắc Âu rộng lớn hồi đó. Lính pháo binh chủ yếu thường là thợ thủ công lành nghề.

Quân phục
Pháo binh không quy định rõ về quân phục. Trang phục phổ biến nhất trong đoàn pháo binh là quân phục bộ binh.

Vũ khí
Pháo 6-pound được sử dụng rộng rãi nhất. Ngoài ra, lính bộ binh còn trang bị thêm kiếm và súng ngắn bên mình phòng khi không thể dùng pháo để tấn công.

Tham khảo

Lịch sử Thụy Điển


title: Euphyia cuneata

text:
Euphyia cuneata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

C


title: Arve Tellefsen

text:
Arve Tellefsen (sinh ngày 14 tháng 12 năm 1936) là một nghệ sĩ vĩ cầm người Na Uy. Ông từng hợp tác với các nhạc trưởng hàng đầu như Mariss Jansons, Arvid Jansons, Herbert Blomstedt, Gary Bertini, Evgeny Svetlanov, Bryden Thomson, Neeme Järvi, Esa-Pekka Salonen, Paavo Berglund, Vladimir Ashkenazy, Walter Weller và Zubin Mehta. Tại Vương quốc Anh, ông đã có những buổi ra mắt công chúng với những dàn nhạc như dàn nhạc giao hưởng nổi tiếng như dàn nhạc giao hưởng Hoàng gia, dàn nhạc giao hưởng London, dàn nhạc giao hưởng The Hallé, dàn nhạc giao hưởng BBC Scotland, dàn nhạc giao hưởng BBC Welsh, dàn nhạc giao hưởng Liverpool và dàn nhạc giao hưởng Hoàng gia Scotland.

Sự nghiệp
Khi lên 6 tuổi, Tellefsen bắt đầu tập chơi vĩ cầm tại 'Trondheims musikkskole' (trường âm nhạc ở Trondheim). Năm 1955, ông bắt đầu học tại Học viện Âm nhạc Hoàng gia Đan Mạch ở Copenhagen. Năm 1959, ông có buổi ra mắt công chúng đầu tiên tại Universitetets Aula, Oslo.

Tellefsen là người thành lập Lễ hội âm nhạc thính phòng Oslo. Lễ hội này diễn ra hàng năm và thu hút rất nhiều nghệ sĩ quốc tế, bao gồm Anne Sofie von Otter, Randi Stene, Solveig Kringlebotn, Elizabeth Norberg-Schulz, Barbara Hendricks, Liv Ullmann, Jan Garbarek, Leif Ove Andsnes, Truls Mørk, Yuri Bashmet, Mischa Maisky, Gidon Kremer, Angela Hewitt, Hagen Quartet, Hilliard Ensemble, Jordi Savall, Rolf Lislevand và Maria João Pires. Gần đây, ông cũng đã thu âm những bản sáng tác của Edvard Grieg: Complete Violin Sonatas với nghệ sĩ piano Håvard Gimse tại nhà riêng của Grieg ở Troldhaugen. Bản thu âm mới nhất của ông là sáng tác của nhà soạn nhạc nổi tiếng người Na Uy Ole Bull (1810-1880).

Sơ tán khẩn cấp trên máy bay năm 1984
Vào tháng 2 năm 1984, ông tham gia một cuộc sơ tán khẩn cấp trên một chuyến bay SAS bị hạ cánh ở vùng nước ngoài khơi sân bay JFK.

Mặc dù được hướng dẫn bỏ lại tài sản, nhưng ông vẫn từ chối bỏ cây vĩ cầm Guarneri giá trị của mình khi họ di tản lên một chiếc bè bơm hơi. Những người di tản phải chèo ra khỏi máy bay bằng tay không, và do không có mái chèo nên họ đã nảy sinh một số đề xuất (mặc dù chủ yếu là đùa cợt) là sử dụng nhạc cụ quý giá để chèo thuyền.

Giải thưởng và Danh hiệu

 1956: Hiệp sĩ của Polyhymnia, chỉ huy của Dàn nhạc Giao hưởng tại Studentersamfundet i Trondhjem .
 1956: «Giải thưởng âm nhạc Princess Astrid»
 1962: Giải thưởng âm nhạc quốc tế Harriet Cohen, Luân Đôn
 1968/1969: Musikk-kritikerprisen
 Năm 1973: «Griegprisen»
 1975: Festspill-prisen Festspillene i Bergen
 1977: «Giải thưởng Văn hóa hạt Sør-Trøndelag »
 1977: Spellemannprisen ở hạng Mở, cho Sindings fiolinkonsert / du milde Mozart
 1978: «This year 'Peer Gynt '»
 1980: Spellemannprisen trong nhạc Cổ điển / Nhạc đương đại cho Serenade
 1983: Gammlengprisen 1983, hạng mục âm nhạc Cổ điển
 1986: Spellemannprisen trong nhạc Cổ điển / Nhạc đương đại với bộ sonater Grieg cho fiolin / klaver og cello / klaver cùng với Eva Knardahl ( klaver ), Aage Kvalbein (cello) og Jens Harald Bratlie (klaver)
 1988: Spellemannprisen hạng mục Open class cho album Pan
 1988: Được bổ nhiệm làm thành viên của Học viện Âm nhạc Hoàng gia Thụy Điển
 1994: Giải thưởng Văn hóa Thành phố Oslo
 1994: Được bổ nhiệm làm «Tư lệnh của St. Olavs Orden»
 1996: Norsk kulturråds ærespris
 1996: Tiến sĩ Nghệ thuật Honoris Causa NTNU (Tiến sĩ Danh dự của Trường Đại học Norges Teknisk-Naturvitenskapelige ở Trondheim )
 1997: Công dân danh dự của Trondheim năm 1997, một bức tượng của Tellefsen được dựng lên
 2004: «Giải thưởng Fartein Valen »
 2004: «Giải thưởng Ole Bull »
 2005: Được bổ nhiệm làm «Chỉ huy với Ngôi sao của St. Olavs Orden»
 2007: «Giải thưởng Văn hóa Anders Jahres»
 2009: Nhận bằng danh dự tại Học viện Âm nhạc Na Uy.

Tham khảo
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1936
Nghệ sĩ vĩ cầm thế kỷ 20
Nghệ sĩ vĩ cầm thế kỷ 21
Giảng viên âm nhạc
Nghệ sĩ vĩ cầm cổ điển


title: The Finest Hours (phim 2016)

text:
Thời khắc phi thường (tiếng Anh: The Finest Hours) là một bộ phim giật gân chính kịch lịch sử của Mỹ 2016 do Craig Gillespie và sản xuất bởi Walt Disney Pictures. Kịch bản phim chắp bút bởi Eric Johnson, Scott Silver và Paul Tamasy, dựa trên The Finest Hours: The True Story of the U.S. Coast Guard's Most Daring Sea Rescue của Michael J. Tougias và Casey Sherman. Phim có sự tham gia của Chris Pine, Casey Affleck, Ben Foster, Holliday Grainger, John Ortiz, và Eric Bana, kể về cuộc giải cứu tàu SS Pendleton lịch sử vào năm 1952 của Tuần duyên Hoa Kỳ.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim năm 2016
Phim tiếng Anh
Phim 3D năm 2016
Phim chính kịch thập niên 2010
Phim Mỹ
Phim 3D Mỹ
Phim chính kịch Mỹ
Phim thảm hoạ của Mỹ
Phim chính kịch dựa trên sự kiện có thật
Phim lấy bối cảnh năm 1951
Phim lấy bối cảnh năm 1952
Phim sử dụng công nghệ CGI
Phim IMAX
Phim của Walt Disney Pictures
Phim hành động giật gân Mỹ
Phim thảm họa dựa trên sự kiện có thật
Phim lấy bối cảnh ở Massachusetts
Phim lấy bối cảnh ở Đại Tây Dương
Phim quay tại Massachusetts
Phim về chuyến đi biển dựa trên sự kiện có thật


title: Milionia rona

text:
Milionia rona là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Milionia


title: Trichillum arrowi

text:
Trichillum arrowi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Trichillum


title: Enicospilus punctipinnis

text:
Enicospilus punctipinnis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Enicospilus


title: Eupithecia intimata

text:
Eupithecia intimata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

I


title: Grand Theft Auto: Liberty City Stories

text:
{{Infobox video game
| title       = Grand Theft Auto: Liberty City Stories
| image       = Grand Theft Auto Liberty City Stories box.jpg
| alt         = Ảnh bìa Grand Theft Auto: Liberty City Stories
| developer   =
| publisher   = Rockstar Games
| producer    = Leslie Benzies
| designer    = David Bland
| programmer  =
| artist      = Aaron GarbutIan Bowden
| writer      =
| series      = Grand Theft Auto
| platforms   =
| released    =
| genre       = Hành động - phiêu lưu
| modes       = Một người chơi, Nhiều người chơi
| version =
| media = Đĩa quang, UMD, Google Play, App Store
| previous    = Grand Theft Auto: San Andreas
| later       = Grand Theft Auto: Vice City Stories}}Grand Theft Auto: Liberty City Stories là một trò chơi điện tử phiêu lưu hành động do Rockstar Leeds và Rockstar North hợp tác sản xuất, và Rockstar Games phát hành. Đây là phần thứ chín trong loạt Grand Theft Auto, ban đầu game phát hành độc quyền cho PlayStation Portable vào tháng 10 năm 2005. Một bản chuyển dành cho PlayStation 2 sau đó được phát hành vào tháng 6 năm 2006. Tại thời điểm phát hành, giá bán lẻ đề xuất của bản PS2 có giá khoảng một nửa so với phiên bản PSP, vì phiên bản PS2 không có khả năng trích xuất nhạc nền tùy chỉnh như phiên bản PSP. Các bản cập nhật dành cho thiết bị  iOS, Android và Fire OS cũng lần lượt phát hành vào tháng 12 năm 2015, tháng 2 năm 2016 và tháng 3 năm 2016.

Trò chơi là tựa game 3D đầu tiên trong loạt được phát hành cho các thiết bị cầm tay và tương tự như một phần tiền truyện của Grand Theft Auto III năm 2001, sử dụng cùng thiết lập với Liberty City (một bản hư cấu nhại lại Thành phố New York). Lấy bối cảnh năm 1998, câu chuyện kể về taymobster Toni Cipriani, một nhân vật được giới thiệu lần đầu trong Grand Theft Auto III, và nỗ lực vươn lên của anh qua các cấp bậc của gia đình tội phạm Leone, trong khi dần tham gia vào cuộc chiến tranh giành quyền lực giữa các tổ chức Mafia khác nhau trong thành phố. Phiên bản PSP có chế độnhiều người chơi thông qua mạng ad hoc không dây, cho phép tối đa sáu người chơi tham gia vào một số chế độ trò chơi khác nhau.Liberty City Stories nhận được đánh giá tích cực từ các nhà phê bình và là một thành công về mặt thương mại, bán được hơn 8 triệu bản tính đến tháng 3 năm 2008. Tiếp theo là vào tháng 10 năm 2006 bởi Grand Theft Auto: Vice City Stories, phần tiền truyện Grand Theft Auto: Vice Citynăm 2002.

Lối chơiGrand Theft Auto: Liberty City Stories là một trò chơi phiêu lưu hành động thế giới mở và được chơi từ góc nhìn thứ ba. Bố cục bản đồ của Liberty City phần lớn tương tự như Grand Theft Auto III, nhưng game cũng kết hợp các yếu tố trong những phiên bản kế nhiệm của Grand Theft Auto III, chẳng hạn như môi trường trong nhà, thay đổi quần áo và xe máy. Mặc dù máy bay và máy bay trực thăng có sẵn ở Vice City và San Andreas, nhưng máy bay không có mặt trong Liberty City Stories, trong khi máy bay trực thăng chỉ xuất hiện thông qua một số khai phá nhất định. Nhằm phù hợp với các trò chơi Grand Theft Auto gần đây, người chơi có thể linh hoạt hơn trong việc di chuyển camera để xem môi trường xung quanh (Grand Theft Auto III bị hạn chế đáng kể về mặt đó). Những thứ bị bỏ qua trong trò chơi là khả năng leo trèo và bơi lội – khi nhân vật tiếp xúc với vùng nước sâu sẽ ngay lập tức tử vong. Thế giới mở của trò chơi tổng thể, dựa trên bố cục ban đầu của Liberty City, nhỏ hơn đáng kể so với San Andreas.

Phiên bản PSP của Liberty City Stories có chế độ nhiều người chơi, với tối đa sáu người thông qua chế độ Wi-Fi ad-hoc (cùng khu vực). Trò chơi có bảy chế độ chơi nhiều người không dây, trong đó các mô hình nhân vật và dân thường khác nhau đến từ chế độ một người chơi avatar. Các chế độ nhiều người chơi đã bị loại bỏ trong phiên bản PS2 và di động.

Cốt truyện
: Nội dung sau đây có thể cho bạn biết trước nội dung của game.Năm 1998, tay găng tơ Antonio "Toni" Cipriani (Danny Mastrogiorgio) buộc phải sống bốn năm ở nước ngoài sau khi giết một made man, quyết định quay lại Liberty City. Khi đến nơi, Toni được ông trùm Don Salvatore Leone (Frank Vincent) và một thành viên của gia đình Leone chào đón, Vincenzo "Lucky Vinnie" Cilli (Joe Lo Truglio), tên này tỏ vẻ khinh thường Toni, hắn cũng là một thành viên cũ của gia đình Sindacco đang tìm cách chuyển đổi. Cùng lúc đó, Toni phát hiện ra rằng mẹ của anh (Sondra James) không đồng tình với thứ hạng thấp đó trong gia đình Leone, nên anh buộc phải tránh xa bà khi bà ra lệnh đánh anh. Trong một lần đi làm nhiệm vụ, Toni trốn thoát sau khi bị truy đuổi, anh nhanh chóng phát hiện ra Vincenzo đang tìm cách thế chỗ anh trong gia đình Leone. Vincenzo sau đó dẫn Toni vào một cuộc phục kích khác hòng giết anh, kết quả là Toni thoát khỏi bẫy và giết Vincezo để trả thù. Sau cái chết của Vincezo, Salvatore bắt đầu giao công việc riêng cho Toni, bao gồm cả việc chăm sóc vợ hờ của ông là Maria (Fiona Gallagher).

Toni sớm phát hiện ra bằng chứng cho thấy tên trùm cấp dưới của băng nhóm mafia Sicily là Massimo Torini (Duccio Faggella) đang lên kế hoạch cho các băng nhóm nhỏ giành quyền kiểm soát lãnh thổ của Leones, trong khi Leones tham gia vào cuộc chiến với gia đình Sindacco và Forelli. Sau khi giúp đỡ hộ tống Salvatore ở trung tâm thành phố khi có vấn đề nảy sinh, Toni giành được sự tin tưởng và trở thành made man chính thống trong gia đình Leone, khiến mẹ thu hồi lệnh đánh anh. Toni sớm nhận ra anh được giao nhiệm vụ giết thị trưởng thành phố, hiện đang bị Forellis điều khiển, và hỗ trợ ông trùm truyền thông Donald Love (Will Janowitz) trở thành người thay thế ông ta. Tuy nhiên, Donald bị phá sản sau khi thua đối thủ Miles O'Donovan (John Braden), ông này đã nhanh chóng bắt Salvatore với nhiều cáo buộc ngay sau khi đắc cử. Toni vẫn trung thành với Salvatore, và tiếp tục nhận việc từ  ông trong tù, bao gồm cả việc giết Don Paulie Sindacco (Jeff Gurner) để trả thù cho việc bắt giữ Salvatore. Trong khi đó, Donald cũng nhờ Toni trợ giúp trong việc gầy dựng lại tài sản của ông, và thuê anh phá hủy khu Little Italy do Forelli kiểm soát ở Fort Staunton bằng thuốc nổ, để công ty của Donald nhận tài trợ của thành phố để tái phát triển nó.

Với việc Leones hiện là gia đình Mafia mạnh nhất và duy nhất còn tồn tại ở Liberty City sau thất bại của Sindaccos và Forellis, Salvatore nhận thấy ông đang nằm trong tầm ngắm của các đối thủ, buộc Toni phải bảo vệ ông trước phiên tòa. Sau khi được tại ngoại, Salvatore nhanh chóng suy luận rằng Torini đã tổ chức các cuộc chiến đám đông và gian lận trong bầu cử thị trưởng. Nghi ngờ Torini có khả năng sẽ bắt cóc Thị trưởng O'Donovan để ngăn ông ta từ bỏ cáo buộc chống lại Salvatore, ông tham gia cùng Toni để giải cứu và giết Torini. Đổi lại, Salvatore yêu cầu O'Donovan bảo vệ gia đình ông, điều mà ông miễn cưỡng chấp nhận làm. Ngay sau đó, Salvatore tiết lộ với Toni rằng Torini đang làm việc cho người chú (Bruce MacVittie), ông chú này muốn làm suy yếu quyền kiểm soát của cháu trai đối với thành phố để trả thù vì đã không cống nạp cho ông. Khi Salvatore và Toni đối đầu với ông, chú Leone thừa nhận thất bại và quyết định rời đi để tốt cho Sicily. Khi ông chú không còn là mối đe dọa, Salvatore ổn định với việc kiểm soát thành phố, trong khi Toni được thăng cấp lên caporegime để trả ơn cho sự trợ giúp của anh.

Phát triển
Như đã nêu trong bản xem trước cho IGN, "Rockstar đã bỏ Renderware để ưu tiên cho một bộ công cụ nội bộ hoàn toàn mới nhằm tối ưu độ phân giải, mật độ kết cấu và hiệu ứng hạt của PSP nhất". Cho đến khi phát hành Liberty City Stories, RenderWare đã là game engine đừng đằng sau mọi trò chơi 3D trong kỷ nguyên Grand Theft Auto III. Liberty City Stories đã sử dụng Image Metrics cho hoạt ảnh khuôn mặt trong trò chơi.

Tháng 4 năm 2013, trò chơi phát hành trên PlayStation 3 thông qua khả năng tương thích ngược của PlayStation 2 trên PlayStation Network.

Một phiên bản nâng cao của trò chơi, với các điều khiển cảm ứng, ánh sáng thời gian thực, kết cấu độ nét cao và khoảng cách hình ảnh, đã được phát hành vào tháng 12 năm 2015 cho iOS, tháng 2 năm 2016 cho Android và tháng 3 năm 2016 cho Fire OS.

Âm nhạc Liberty City Stories có mười đài phát thanh, bao gồm sự kết hợp của cả nhạc và bản nhạc có giấy phép được tạo riêng cho trò chơi và các đài phát thanh trò chuyện.

Để triển khai tính năng nhạc phim tùy chỉnh, Rockstar đã đặt làm một ứng dụng có tên là "Rockstar Custom Tracks v1.0" trên trang web chính thức trong phần "Tải xuống". Ứng dụng này cho mọi người cơ hội sử dụng tính năng tùy chỉnh nhạc game. Ứng dụng này dựa trên Exact Audio Copy.

Tiếp nhậnGrand Theft Auto: Liberty City Stories đã nhận được đánh giá "yêu thích chung" từ các nhà phê bình, theo Metacritic.

 Doanh số
Tại Mỹ, phiên bản PlayStation 2 của Liberty City Stories đã bán 1 triệu bản vào tháng 2 năm 2007. Chỉ riêng tại Mỹ, Liberty City Stories bản PSP đã bán được 980.000 bản và kiếm được 48 triệu đô la vào tháng 8 năm 2006. Trong khoảng thời gian từ tháng 1 năm 2000 đến tháng 8 năm 2006, đây là trò chơi bán chạy thứ 16 được tung ra cho PlayStation Portable ở quốc gia đó. Tính đến ngày 26 tháng 3 năm 2008, Liberty City Stories đã bán được 8 triệu bản theo to Take-Two Interactive. Phiên bản PlayStation Portable của Liberty City Stories'' đã nhận được giải thưởng doanh số "Double Platinum" từ Entertainment and Leisure Software Publishers Association (ELSPA), cho biết doanh số bán ít nhất 600.000 bản tại Anh. ELSPA đã cấp cho phiên bản PlayStation 2 của trò chơi chứng nhận "Bạch kim", vì đã bán được ít nhất 300.000 bản trong khu vực.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trò chơi điện tử thế giới mở
Trò chơi PlayStation Portable
Trò chơi PlayStation 2
Trò chơi trên Windows
Trò chơi điện tử có bản mở rộng
Trò chơi điện tử bắn súng góc nhìn người thứ ba
Trò chơi điện tử năm 2005
Trò chơi trên Android
Trò chơi trên iOS


title: Nguyễn Hải Phong

text:
Nguyễn Hải Phong có thể là:
Nguyễn Hải Phong (nhạc sĩ), nhạc sĩ, ca sĩ kiêm nhà sản xuất thu âm người Việt Nam
Nguyễn Hải Phong (chính trị gia), Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Việt Nam


title: Tiếng Bumthang

text:
Tiêng Bumthang (tên , ); cũng gọi là "Bhumtam", "Bumtang(kha)", "Bumtanp", "Bumthapkha", và "Kebumtamp") là một ngôn ngữ Đông Bod được nói bởi khoảng 20.000 người tại Bumthang và các huyện lân cận thuộc Bhutan. Van Driem (1993) mô tả tiếng Bumthang là ngôn ngữ chiếm ưu thế tại trung bộ Bhutan.

Ngôn ngữ liên quan
Về lịch sử, người nói tiếng Bumthang luôn có sự tiếp xúc gần gũi với người nói tiếng Kurtöp, tiếng Nupbi và tiếng Kheng: những ngôn ngữ Đông Bod lân cận tại miền trung và đông Bhutan, tới mức tất cả chúng có thể được xếp chung vào một "nhóm Bumthang."

Khối từ vựng tiếng Bumthang tương đồng nhất với tiếng Kheng (92%), tiếng Nyen (75%–77%), và tiếng Kurtöp (70%–73%); ít hơn đáng kể với tiếng Dzongkha (47%–52%) và tiếng Tshangla (40%–50%). Nó hoặc rất gần gũi hoặc đồng nhất với tiếng Tawang của người Monpa tại huyện Tawang.

Xem thêm
Ngôn ngữ tại Bhutan

Chú thích

Liên kết ngoài
Himalayan Languages Project

Ngôn ngữ tại Bhutan
Ngôn ngữ Đông Bod
Ngôn ngữ viết bằng chữ Tạng


title: Odontothera chiloensis

text:
Odontothera chiloensis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Odontothera


title: Lycaugesia fimbrialis

text:
Lycaugesia fimbrialis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lycaugesia


title: Hysterura declinans

text:
Hysterura declinans là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hysterura


title: 834 TCN

text:
834 TCN là một năm trong lịch La Mã.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 834 TCN


title: Grammia placentia

text:
Grammia placentia là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Động vật được mô tả năm 1797
Grammia


title: Philip Zialor

text:
Philip Zialor (sinh ngày 6 tháng 9 năm 1976) là một cầu thủ bóng đá người Seychelles. Anh thi đấu ở vị trí tiền đạo tại Đội tuyển bóng đá quốc gia Seychelles.

Zialor ghi 2 trong 4 bàn của đội tuyển tại vòng loại World Cup 2010. Trong sự nghiệp, anh ghi 11 bàn trong 31 trận thi đấu.

Tham khảo

Sinh năm 1976
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Seychelles
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Seychelles


title: Vườn quốc gia Abruzzo, Lazio và Molise

text:
Vườn quốc gia Abruzzo, Lazio và Molise (, thường được gọi với tên là Vườn quốc gia Abruzzo) là một vườn quốc gia của Ý được thành lập từ năm 1922. Với diện tích .
, phần lớn diện tích của nó nằm tại Abruzzo mặc dù nó bao gồm cả khu vực tự nhiên của Lazio và Molise. Trụ sở chính của vườn quốc gia nằm tại Pescasseroli, thuộc tỉnh L'Aquila.

Vườn quốc gia bao gồm các di tích tự nhiên cổ nhất của dãy Appennini, và là vườn quốc gia được thành lập thứ hai tại Ý. Nó có vai trò quan trọng trong việc bảo tồn nhiều loài động thực vật hoang dã, trong đó kể đến sơn dương Chamois vùng Pyrénées, sói Italia, gấu nâu Marsican, hoẵng châu Âu, lợn rừng, gõ kiến. Hai phần ba diện tích tự nhiên của vườn quốc gia này là rừng sồi, mặc dù nơi đây còn có các loài khác như thông, thông núi, bạch dương. Những rừng sồi tự nhiên ở đây là một phần của Di sản thế giới Các khu rừng sồi nguyên sinh trên dãy Carpath và các khu vực khác của châu Âu được UNESCO công nhận vào năm 2017.

Lịch sử
Ý tưởng về việc thành lập vườn quốc gia có từ những năm sau Thế chiến I nhờ vào công trình nghiên cứu của Erminio Sipari, một nhà tự nhiên học và là thành viên của Nghị viện Ý, anh em họ của chính trị gia nổi tiếng Benedetto Croce. Giữa tháng 10 và tháng 11 năm 1921, đô thị Opi đã thuê 5 km vuông đất đai của tư nhân nhằm mục đích bảo vệ động thực vật và Erminio Sipari đã thành lập ở Roma một tổ chức để quản lý khu bảo tồn. Vì vậy, vườn quốc gia được thành lập vào tháng 9 năm 1922. Trong vài năm kế tiếp, lãnh thổ của vườn quốc gia mở rộng qua các đô thị lân cận cho đến khi nó được bao phủ diện tích khoảng 120 km² vào năm 1923. Giai đoạn hoạt động mạnh mẽ kéo dài và vườn quốc gia sau đó đã mở rộng thêm khoảng 300 km² trước khi nó bị bãi bỏ bởi chính phủ phát xít vào năm 1933.

Việc tái thiết lập diễn ra vào năm 1950 nhưng khi đó là giai đoạn khó khăn tài chính của chính phủ, tiếp theo là sự bùng nổ của các đô thị khiến 12.000 cây rừng bị đốn hạ để xây nhà, đường sá và đường trượt tuyết. Việc tái tổ chức quản lý vào cuối những năm 1960 đã báo trước thời điểm tốt hơn và đến năm 1976, vườn quốc gia được mở rộng thêm lên tới 400 km², các làng lân cận ở Molise đã bị thuyết phục bởi những lợi ích kinh tế mà vườn quốc gia này đem lại. Ngày nay, vườn quốc gia có diện tích 500 km², lớn gấp 100 lần so với ban đầu.

Địa lý
Các ngọn núi trong vườn quốc gia là Petroso (2.249 mét), Marsicano (2.245 mét), Meta (2.242 mét), Tartaro (2.191 mét), Jamiccio (2.074 mét), Cavallo (2.039 mét), Palombo (2.013 mét). Chúng là các đỉnh nằm trong khối núi Monti della Meta. Sông Sangro gần Pescasseroli và chảy về phía đông nam qua hồ nhân tạo Barrea trước khi chảy ra khỏi ranh giới vườn quốc gia và hướng về phía đông bắc. Các con sông khác trong vườn quốc gia là Giovenco, Malfa và Volturno. Các hồ khác là Vivo, Pantaniello, Scanno, Montagna Spaccata, Castel San Vincenzo, Grottacampanaro và Selva di Cardito.

Động thực vật
Vườn quốc gia có nhiều loài động vật hoang dã quý hiếm và có nguy cơ tuyệt chủng, trong đó phải kế đến gấu nâu Marsican (gấu nâu Apennin), Sói Italia. Số liệu báo cáo thì loài gấu nâu Marsican có khoảng 70-100 cá thể nhưng thực tế con số này chỉ là khoảng gần 30, nguyên nhân chủ yếu là do nạn săn trộm và tình trạng chuyển đổi đất canh tác khiến chúng mất môi trường sống. Loài Sói Italia từng được ghi nhận là số lượng chỉ còn 40 cá thể nhưng đã được phục hồi trong những năm gần đây. Sự hiện diện của loài Linh miêu Á-Âu vẫn còn gây nhiều tranh cãi và không có nghiên cứu khoa học nào chứng minh điều đó. Số lượng nhiều hơn cả phải kể đến Hươu đỏ, Hoẵng châu Âu và Lợn rừng. Một số loài khác có mặt tại vườn quốc gia bao gồm Chồn hôi châu Âu, Chồn thông châu Âu, Lửng châu Âu, Rái cá thường, Chồn sồi, Sơn dương Chamois, Thỏ núi, Triết bụng trắng, Chuột chũi châu Âu, Nhím gai châu Âu, Chuột sóc nâu, Sóc đỏ, Chuột tuyết châu Âu.

Nhiều loài chim săn mồi có mặt tại vườn quốc gia. Đáng chú ý phải kể đến đại bàng vàng, Ưng ngỗng, Diều thường, Cắt lớn, Cắt lưng hung, Cắt hỏa mai. Các loài Cú nhỏ, Cú lợn lưng xám, Hù nivicon có thể thấy vào ban đêm. Một số loài chim nhỏ khác tại vườn quốc gia như Gõ kiến xanh châu Âu, Quạ mỏ đỏ, Chìa vôi xám, Chim lội suối.

Về thực vật, vườn quốc gia có hệ thực vật vô cùng phong phú với khoảng 2.000 loài bao gồm cả các loài lan, tảo và nấm. Vườn quốc gia là nhà của rất nhiều các loài hoa sặc sỡ như Iris marsica, Primula vulgaris, Long đởm, Tiên khách lai, Hoa tím, Loa kèn. Một số loài vô cùng quý hiếm bao gồm Lan lài (Cypripedium calceolus), Phong lan vàng và đen.

Ưu thế nhất tại vườn quốc gia là loài Sồi. Chúng chiếm 60% diện tích thường phát triển ở độ cao 900-1800 mét tạo ra cảnh quan đầy màu sắc tuyệt đẹp khắp các mùa trong năm. Một số loài khác như Thông đen, Thông núi, Bạch dương.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Abruzzo, Lazio và Molise
Abruzzo, Lazio và Molise
Abruzzo, Lazio và Molise
IUCN Loại II


title: Odontodes terminalis

text:
Odontodes terminalis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Odontodes


title: Dòng thời gian của đại dịch COVID-19 tháng 3 năm 2020

text:
Đây là dòng thời gian các sự kiện chính vào tháng 3 năm 2020 của đại dịch COVID-19, gây ra bởi SARS-CoV-2, lần đầu tiên được phát hiện ở Vũ Hán, Trung Quốc.

Thống kê

Dòng thời gian

1 tháng 3
 Hàn Quốc có thêm 576 ca coronavirus, tổng cộng là 3736, với 21 người chết, hơn phân nửa những người nhiễm bệnh là từ giáo phái Shincheonji (Tân Thiên Địa). Chính quyền thành phố kêu gọi công tố viên cáo buộc ông Lee Man-hee và 11 người khác che giấu danh sách tín hữu của họ, khi chính quyền điều tra để cách ly họ.

2 tháng 3
Theo WHO, người nhiễm coronavirus có thể mắc bệnh tới 6 tuần và có thể truyền bệnh trong suốt thời gian này.

3 tháng 3
 Năm hãng tin của chính phủ Trung Quốc sẽ buộc phải giảm 40% nhân viên tại Mỹ. Động thái này đang được coi là một sự trả đũa cho việc Trung Quốc trục xuất 3 nhà báo Mỹ vào tháng trước.(BBC)

4 tháng 3
 Ý cho biết nước này có tổng cộng 2.502 ca mắc COVID-19 với 79 ca tử vong (27 ca tử vong và 466 ca nhiễm mới). Hàn Quốc tăng thêm 516 ca, nâng tổng số ca nhiễm ở nước này lên 5.328 ca, với số ca tử vong là 32 ca. (Tuổi Trẻ)
 Đức cấm xuất khẩu khẩu trang ra ngoại quốc, còn Pháp chỉ cho nhà thuốc tây bán theo toa bác sĩ hay những người làm trong ngành y tế. (Spiegel)
 Iran tạm thả hơn 54,000 tù nhân nhằm tránh COVID-19 lây lan trong những nhà tù. (nguoi-viet)

5 tháng 3
 Algeria xác nhận thêm chín ca, nâng tổng số ca lên 17.

6 tháng 3
 Số tử vong của Ý vì coronavirus hôm qua là 41 (so với 30 ở Trung Quốc) nâng tổng số ca tử vong ở nước này lên 148, số người được xác nhận nhiễm bệnh lên tới 3.858, tăng thêm 769 so với ngày trước. (Zing)  Trong khi Hàn Quốc đã có 6.284 ca nhiễm (tăng 518 ca), với 43 ca đã tử vong.
 Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế đưa ra dự báo doanh thu mà các hãng hàng không sẽ mất trong năm 2020 do Covid-19 là từ 30 tỷ đô la cho tới 113 tỷ đô la. Flybe, một hãng hàng không khu vực đang gặp khó khăn của Anh, bị phá sản. (NCQT-The Economist)

7 tháng 3
 200 người thuộc các diện tiếp xúc với bệnh nhân COVID-19 mới ở Hà Nội bị cách ly. Bệnh viện Hồng Ngọc được yêu cầu dừng hoạt động, hơn 500 người của Bệnh viện Hồng Ngọc được tổ chức cách ly.  (vnexpress) Phố Trúc Bạch và các khu lân cận ở quận Ba Đình được phun thuốc khử trùng. (vnexpress) Mặc dù ngồi cùng khoang máy bay với bệnh nhân, Bộ trưởng Kế hoạch & Đầu tư Nguyễn Chí Dũng âm tính với nCoV, nhưng ông Dũng sẽ cách ly tại nhà 14 ngày.  (vnexpress)

8 tháng 3
 Bệnh nhân COVID-19 thứ 17 tại Việt Nam đã đi du lịch ở Anh và Ý, lây lan cho một hành khách cùng chuyến bay về, cũng như cho bác gái và tài xế riêng của mình.  (vnexpress)
 Có thêm 9 hành khách trên chuyến bay VN0054 hạ cánh Nội Bài rạng sáng 2-3 dương tính với COVID-19. Cả chín người đều là du khách nước ngoài, gồm 4 người đang ở Quảng Ninh, 2 người ở Lào Cai, 2 người ở Đà Nẵng và 1 người ở Huế. (Tuổi Trẻ)
 Với ít nhất 233 ca tử vong do COVID-19, 5883 người nhiễm bệnh, Ý ra lệnh phong tỏa ảnh hưởng đến khoảng 16 triệu người trên khắp vùng Lombardia với thủ phủ Milan cũng như 14 tỉnh khác ở vùng Piemonte, Emilia-Romagna và Veneto: Modena, Parma, Piacenza, Reggio Emilia, Rimini, Pesaro và Urbino, Alessandria, Asti, Novara, Verbano Cusio Ossola, Vercelli, Padua, Treviso và Venezia. (Tuổi Trẻ)

9 tháng 3
 Trung Quốc ghi nhận thêm 40 ca nhiễm mới, nâng tổng số ca nhiễm cả nước lên 80.735 ca và 3.119 ca tử vong, tăng 22 ca. Hàn Quốc cho biết nước này có thêm 69 ca nhiễm mới, nâng tổng số ca lên 7.382 ca. Số ca tử vong cũng tăng lên 53 ca. Trong khi đó ở Ý, tổng số ca tử vong lên đến 366 trường hợp. Số ca nhiễm mới cũng tăng vọt 1.500, đưa tổng số ca nhiễm cả nước lên 7.375. (Tuổi Trẻ)
 Tại Ý, vì không đủ các thiết bị trợ thở, các bệnh nhân trên 80 tuổi và những bệnh nhân trên 70 tuổi và có bệnh nền không còn được đưa sang các trạm hồi sức tích cực nữa. (RFI)
 Ý mở rộng giới hạn việc đi lại ra cả nước. Số người nhiễm tăng từ 7375 lên 9172. Số người chết từ 366 lên 463. (Welt)

10 tháng 3
 Doanh nhân Johnathan Hạnh Nguyễn mướn riêng một chiếc máy bay Dassault Falcon 8X để chở con gái Tiên Nguyễn, bệnh nhân Covid-19 thứ 32, từ Anh về Việt Nam vào ngày 9.3.2020 với giá thuê khoảng hơn 360 nghìn USD. Con số này chưa tính phí chờ ở sân bay hay chi phí khử trùng máy bay. (nguoi-viet.com), (vtc)
 243 người Na Uy đang lên mạng xã hội kêu cứu vì bị kẹt ở đảo Phú Quốc sau khi Việt Nam đột ngột hủy chế độ miễn thị thực nhập cảnh cho công dân nước này và một số nước châu Âu vì lo ngại coronavirus. (BBC)
 Số người chết ở Ý tăng 168 trong một ngày, từ 463 lên 631, số ca bị nhiễm đã ở mức 10149. (BBC)
 Bạo loạn tiếp tục đến ngày thứ ba tại 27 nhà tù Ý sau khi việc viếng thăm gia đình bị đình chỉ do sự bùng phát của coronavirus. Bốn tù nhân chết, đưa số người chết lên 12. 22 tù nhân trốn thoát ở Foggia, Apulia, vẫn còn đang bị truy nã.(Il Fatto Quotidiano), (Welt)

11 tháng 3
 Albania xác nhận ba ca mới, nâng tổng số ca lên 15. The first death in the country was also reported.

12 tháng 3
 Hoa Kỳ vì sợ coronavirus lây lan đóng cửa không cho người từ châu Âu (26 quốc gia trong vùng Schengen) tới ngoại trừ Anh Quốc và Ireland trong thời hạn 30 ngày kể từ thứ 7. Công dân Mỹ chỉ được trở về nếu có giấy chứng nhận khám nghiệm. (Zeit)
 Thủ tướng Ý Conte ra lệnh đóng cửa tất cả các hàng quán (cả tiệm hớt tóc) ở Ý ngoại trừ tiệm bán thực phẩm và các tiệm thuốc tây. Nhà hàng chỉ được mở nếu giữ được khoảng cách 1m giữa các khách. (SZ), con số các ca được xác nhận ở Ý tăng lên tới 15.113, trong khi con số người chết là 1.016. (BBC)
 Ba Lan đóng cửa tất cả các trường học và đại học cũng như nhà hát, rạp chiếu phim và bảo tàng viện trong 2 tuần để đối phó với đại dịch coronavirus. Các buổi sinh hoạt lớn cũng bị cấm. (PAP) (Daily Mail)
 Pháp đóng cửa bắt đầu từ thứ hai tuần tới tất cả các trường học, đại học và vườn trẻ, tổng thống Pháp Emmanuel Macron thông báo trên truyền hình. (FAZ)
 Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte hôm 12.3 tuyên bố áp đặt lệnh phong tỏa từ ngày 15.3 – 14.4, áp dụng đối với 16 thành phố ở vùng Metro Manila với hơn 12 triệu dân. Các biện pháp bao gồm bao gồm cấm tụ tập đông người, đóng cửa trường học và cách ly các cộng đồng phát hiện ca nhiễm; cấm người đến và rời khỏi thủ đô Manila. (thanhnien)

13 tháng 3
 Con số người chết ở Ý tăng thêm 250, tổng cộng là 1266, Số người nhiễm bệnh ít nhất là 17.660 từ hơn 15 000, mặc dù đã có những biện pháp ngăn cấm khắt khe. (merkur)
 Từ thứ Hai tuần tới tất cả các trường học và vườn trẻ ở Bayern sẽ đóng cửa 3 tuần, thêm 2 tuần nghỉ lễ Phục Sinh là 5 tuần. Ngoài ra các viện dưỡng lão và bệnh viện bị hạn chế thăm viếng, các buổi sinh hoạt trên 100 nếu không cần thiết lắm nên hủy bỏ. Các bang Berlin, Niedersachsen, Schleswig-Holstein và Saarland cũng sẽ đóng cửa các trường học và vườn trẻ từ thứ hai tuần tới. Baden-Württemberg cũng đang dự định làm như vậy. (FAZ) Riêng München có thêm 39 ca, nâng tổng số lên 149, các quán ăn vẫn mở cửa. (muenchen)
 Tại Hàn Quốc đây là lần đầu tiên số xuất viện nhiều hơn số bị nhiễm mới, trong khi ở Trung Quốc chỉ có 8 ca nhiễm mới, trong số đó 5 ca ở Vũ Hán. (RFI)
 Triệu Lập Kiên (Zhao Li Jian), phát ngôn viên bộ Ngoại giao Trung Quốc góp phần loan truyền giả thuyết Mỹ mang virus corona vào Trung Quốc khi công khai tự hỏi trên mạng Twitter: "Biết đâu chính quân đội Mỹ đã mang dịch Covid-19 đến Vũ Hán". (RFI) Chính quyền Mỹ triệu tập đại sứ Trung Quốc tới để trao công hàm phản đối nghiêm khắc việc này. (tuoitre)
 Iran hôm nay ghi nhận gần 1.300 ca nhiễm mới, nâng tổng ca nhiễm nCoV ở nước này vượt quá 11.000, trong đó hơn 500 người tử vong. (vnexpress)
 Tây Ban Nha ghi nhận thêm 1.063 ca nhiễm nCoV trong một ngày, nâng tổng số người nhiễm trên cả nước lên 4.209. Ngoài ra, thêm 34 người tử vong, nâng tổng số trường hợp tử vong trên toàn quốc lên 120. (vnexpress) Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez ban hành tình trạng báo động ở khắp nước kéo dài 15 ngày. (Politico)
 785 người nhiễm nCoV tại Pháp trong 24 giờ qua, nâng tổng số ca nhiễm ở nước này lên 3.661. Số người chết vì nCoV ở nước này là 79, tăng 18 trường hợp so với một ngày trước. (vnexpress)
 Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia vì virus corona, cung cấp 50 tỷ đô la từ chính phủ liên bang và thúc giục mỗi tiểu bang lập ra các trung tâm khẩn cấp để chống dịch. (VOA)

14 tháng 3
 Việt Nam tạm dừng nhập cảnh với khách du lịch đến từ hoặc đi qua các nước khu vực Schengen, Anh và Bắc Ireland trong 14 ngày qua. Quyết định trên của Chính quyền có hiệu lực 30 ngày, từ 12h trưa 15/3. (vnexpress)
 Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern tuyên bố, mọi người vào nước này, kể cả người bản xứ về nước, kể từ nửa đêm chủ nhật này phải tự cách ly để ngăn chặn sự lan truyền coronavirus. Ngoại lệ duy nhất là những người từ các đảo nhỏ ở Thái Bình Dương mà không có trường hợp bị nhiễm bệnh. (BBC)
 Bộ y tế Tây Ban Nha xác nhận có thêm 1,500 ca, chỉ ở thủ đô Madrid đã có trên 1000 ca, nâng tổng số lên 5,753 vào trưa thứ bảy. (politico). Tây Ban Nha phong tỏa toàn quốc ít nhất 15 ngày, người dân chỉ được rời khỏi nhà để đi làm, hoặc các trường hợp cần thiết khác. (vnexpress)
 Pháp, với hơn 4.400 người nhiễm, hơn 90 người tử vong, đóng cửa tất cả "nơi công cộng không thiết yếu đối với cuộc sống" bao gồm quán cafe, nhà hàng, sàn nhảy, rạp chiếu phim. (vnexpress)

15 tháng 3
 Con số nhiễm bệnh ở Ý lên tới 24,747, với số người chết trong ngày là 368, cao hơn ngày chết chóc nhất ở Hồ Bắc, nâng tổng số lên 1.809. (Corriere della Sera), (Zing)
 Pháp ghi nhận thêm 29 ca tử vong do nCoV, nâng số người chết lên 127, với khoảng 900 ca nhiễm mới nCoV, đưa tổng số ca nhiễm lên 5.400. (vnexpress)

16 tháng 3
 Số ca nhiễm bệnh coronavirus ở Mỹ đã tăng từ 2443 lên 3602 chỉ trong vòng 1 ngày. Bị nặng nhất là ở New York, với 732 ca. (n-tv) Viện Robert Koch của Đức xếp loại các bang California, Washington và New York là các vùng nguy hiểm (Ai về từ những vùng này phải tự cách ly 2 tuần. (SZ)
 Theo báo "Welt am Sonntag", trích dẫn giới chính quyền, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump cố gắng lôi cuốn các nhà khoa học Đức đang nghiên cứu vắc-xin chống vi-rút Sars-CoV-2 sang Hoa Kỳ hoặc bảo đảm bán thuốc độc quyền cho nước mình. (n-tv) Công ty dược phẩm CureVac ở Tübingen đã từ chối một hợp đồng như vậy. (n-tv)
 Thủ tướng Phần Lan Sanna Marin sẽ tuyên bố tình trạng khẩn cấp và đóng cửa tất cả các trường học cho tới ngày 13 tháng 4 hầu tránh lây lan coronavirus. Cả tụ họp trên 10 người cũng bị cấm (YLE)
Um die Emission von Stickoxiden zu reduzieren, wird auf den Autobahnen in den Niederlanden die zulässige Höchstgeschwindigkeit tagsüber zwischen 6 bis 19 Uhr von 130 km/h auf 100 km/h gesenkt.

17 tháng 3
 Ý đã ghi nhận thêm 2.470 ca nhiễm virus corona mới, nâng tổng số ca nhiễm lên 27.980 người. Số ca tử vong mới trong ngày là 349 người, nâng tổng số tử vong vì dịch COVID-19 lên con số 2.158. (tuoitre)
Tây Ban Nha tường thuật thêm 2.000 ca mới nhiễm COVID-19 và thêm 182 người chết, nâng tổng số lên 11.178 ca và 491 người chết. (BBC)
 Trung Quốc tường thuật chỉ một ca bị nhiễm bệnh coronavirus trong nước, nhưng ghi nhận 20 ca những người ở nước ngoài trở về. (The Jakarta Post), ngoài ra nước này đã cho phép tiến hành thử nghiệm một loại vắc xin ngừa bệnh virus corona. (Reuters)
 Sau Ý, Pháp, và Tây Ban Nha, thủ tướng Sophie Wilmes ban hành giới nghiêm ở Bỉ cho tới ngày 5 tháng 4. Người dân chỉ còn được đi chợ, tới tiệm thuốc tây, nhà băng. Hoạt động ngoài trời chỉ được khi giữ khoảng cách 1,5m. (Reuters)
 UEFA quyết định hoãn giải vô địch bóng đá châu Âu sang năm 2021, và được tổ chức từ ngày 11/6 đến 11/7. (vnexpress)
 27 nước thuộc EU đồng ý cấm những người không phải ở khối nảy được vào trong thời hạn 30 ngày. (Welt)
 Mỹ và Canada đang chuẩn bị ra tuyên bố chung cấm đi lại không cần thiết giữa hai nước, tuy nhiên vẫn bảo đảm việc kinh doanh và thương mại giữa hai nước diễn ra suôn sẻ. (nguoi-viet)

18 tháng 3
 Đan Mạch tiếp tục thắt chặt các biện pháp chống lại sự lây lan của coronavirus. Kể từ thứ Tư tất cả các cuộc tụ họp hơn mười người đều bị cấm, Thủ tướng Mette Frederiksen cho biết. Đây không phải là lúc "mời mọi người đến dự tiệc sinh nhật", bà nói. (morgenpost)
 Vì sợ bị cướp bóc trong cuộc khủng hoảng Corona, người dân ở Hoa Kỳ tích trữ súng ngắn và vũ khí bán tự động. (ARD)
 Truyền thông Nga đã mở "chiến dịch lớn, phát tán các thông tin sai" về virus Corona, gây sợ hãi và mất lòng tin lẫn nhau ở phương Tây, Reuters đưa tin, dẫn báo cáo của Liên minh châu Âu. (VOA)
 Tổng thống Mỹ Donald Trump bảo vệ cách sử dụng 'Virus Trung Quốc' khi mô tả dịch bệnh COVID-19, giải thích rằng ông sử dụng cụm từ này bởi vì Trung Quốc đã vu khống cho quân đội Mỹ. (tuoitre)
 Chính phủ Anh tuyên bố vì Covid-19 trường học toàn Vương quốc Anh sẽ đóng từ thứ Sáu tuần này cho đến khi có quyết định mới. 104 người đã chết ở Vương quốc Anh vì virus. (BBC)
 Eurovision Song Contest 2020 bị hủy bỏ vì sự lây lan của COVID-19. (The Guardian)
 Hơn 850 triệu học sinh không tới trường học vì đại dịch coronavirus, theo UNESCO. (Al Arabiya)
 Tổng cộng 35.713 bị xác nhận nhiễm bệnh ở Ý,trong khi số người chết lên tới 2.978 người. (Corriere della Sera)
 Cơ quan chăm sóc sức khỏe và xã hội ở Anh tường thuật 676 ca mới nhiễm COVID-19 và thêm 32 người chết, con số người chết nhiều nhất trong 24 tiếng tại nước này. (Metro)

19 tháng 3
 Hãng dược phẩm Pháp Sanofi cho biết có khả năng cung cấp hàng triệu liều thuốc Plaquenil, có thể được dùng để điều trị cho khoảng 300.000 bệnh nhân Covid-19. Tuy nhiên, việc sử dụng đại trà còn phải chờ kết quả thẩm định khoa học chính thức. (RFI)
 Vietnam Airlines thông báo sẽ tạm dừng khai thác tất cả đường bay quốc tế trong mạng bay của hãng dự kiến đến hết ngày 30-4. (tuoitre)
 Trung Quốc lần đầu tiên không còn ca nhiễm mới trong nước. Tại Vũ Hán, các biện pháp phong tỏa thành phố sẽ được dỡ bỏ nếu sau 14 ngày liên tục không có ca nhiễm mới. (tuoitre)

20 tháng 3
 Rạng sáng, nước Ý vừa có thêm 427 ca tử vong do COVID-19 trong 24 giờ qua, nâng tổng số ca tử vong lên 3.405 ca. Số ca tử vong do COVID-19 ở Ý đã vượt qua Trung Quốc (3.245 ca.) Tổng số ca nhiễm ở Ý là 41.035 so với ở Trung Quốc là 81.193 ca. (tuoitre)
 Sáng nay nước Mỹ đã ghi nhận tổng cộng 14.250 ca nhiễm và 205 ca tử vong do COVID-19. Chloroquine và hydroxychloroquine - những loại thuốc vốn được dùng để trị bệnh sốt rét và viêm khớp nghiêm trọng - được Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) tán thành để thử nghiệm chữa trị COVID-19. (tuoitre)
 California với 958 ca và 19 người chết là bang đầu tiên ở Hoa Kỳ ban hành giới nghiêm. (spiegel)
 Chính quyền Mỹ hủy bỏ cuộc họp mặt G7 vào tháng 6 tại Camp David. Thay vào đó tổng thống Donald Trump sẽ nói chuyện với các vị đứng đầu G7 bằng Hội nghị truyền hình bàn về việc chống lại đại dịch. (spiegel)
 Hãng Canada Cirque du Soleil buộc 4679 nhân viên tạm nghỉ. Vì Coronavirus 44 Shows hoạch định trình diễn ở khắp thế giới bị đình chỉ. (spiegel)
 Bộ trưởng Y tế Hà Lan, người chịu trách nhiệm điều phối chiến dịch chống dịch COVID-19 của nước này, từ chức sau khi ngất tại quốc hội vì kiệt sức. (tuoitre)
 4 thủ phạm, mà tham dự vào một vụ hiếp dâm một nữ sinh viên y khoa làm cô ta thiệt mạng ở Ấn Độ vào tháng 12 năm 2012, bị treo cổ. (spiegel), (tuoitre)
 Một bệnh nhân ở Mỹ nhận hóa đơn điều trị COVID-19 ở bệnh viện với số tiền gần 35 ngàn USD. Ngày 18-3, Quốc hội Mỹ đã thông qua luật giúp trang trải chi phí xét nghiệm COVID-19 nhưng không bao gồm phí điều trị bệnh này. (tuoitre)
 Bộ Chính trị quyết định thi hành kỷ luật Lê Thanh Hải bằng hình thức cách chức bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2010 - 2015. Ông Hải chỉ còn là nguyên bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2006-2010, nguyên ủy viên bộ chính trị. (tuoitre)

21 tháng 3
 Ở Đức chỉ một ngày số người nhiễm từ thứ 5 sang thứ 6 là 4.000, hiện tại tổng cộng 19.865 với 68 người chết. Bang Bayern đã ban hành lệnh giới nghiêm hạn chế. (n-tv)
 Con số nhiễm bệnh ở TBN tăng lên thành 25.374, hơn 5.000 so với ngày hôm trước, số người chết là 1375 so với 1000 một ngày trước đó. Chỉ riêng Madrid có 9.000 ca nhiễm và 800 người chết. (Welt)
 Bảo vệ dân sự ở Rome cho biết đến hôm nay thứ Bảy 4.825 người đã chết, hơn ngày hôm trước 793 người, nhiều hơn bất kỳ ngày nào khác kể từ khi dịch bệnh bùng phát ở nước này vào cuối tháng Hai. (Welt)

22 tháng 3
 Mỹ trở thành vùng dịch lớn thứ ba thế giới với 30.285 ca nhiễm nCoV được xác nhận, trong đó, 389 ca tử vong, 64 ca nguy kịch và 176 ca hồi phục.(vnexpress)
 Ở Lombardia bây giờ thể thao và vận động ngoài trời, thậm chí của cá nhân, đều bị cấm. Khu vực này bị ảnh hưởng nặng nề nhất trong nước Ý với 3.095 tử vong. (BBC)
 Số người nhiễm bệnh hiện tại ở TBN là 28.572, số người chết thêm 394 so với ngày hôm trước thành 1.720. Thủ tướng Pedro Sánchez tuyên bố kế hoạch kéo dài giới nghiêm cho tới ngày 12 tháng 4.(theguardian)
 Trong cuộc phỏng vấn trên truyền hình Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro nói đại dịch toàn cầu là âm mưu của đối thủ chính trị và truyền thông, gọi Covid-19 là "trò bịp" và công kích thống đốc các bang Rio de Janeiro, Sao Paulo, vì đã ra lệnh cho người dân ở nhà và áp đặt các biện pháp cách ly. Brazil đã công bố 1.620 ca nhiễm và 25 trường hợp tử vong do nCoV tại nước này. (vnexpress)

23 tháng 3
 Ý xác nhận thêm 5.560 ca nhiễm nCoV mới, khiến tổng số ca tăng 10,4% lên 59.138, trong đó 7.024 người đã bình phục. Số người chết vì nCoV tăng 651 ca, tức 13,4%, lên 5.476. Tỷ lệ tử vong ở Italy khoảng 9,2%. Dân số già và bệnh viện quá tải là hai trong số các nguyên nhân khiến tỷ lệ tử vong ở nước này đặc biệt cao. (vnexpress)
 Hiện có 35.224 ca nhiễm được xác nhận trên toàn nước Mỹ với 419 ca tử vong. Vào Chủ nhật, Thống đốc tiểu bang New York Andrew Cuomo cho biết 15.168 người đã dân nghiệm dương tính với virus này, tăng hơn 4.000 so với ngày hôm trước, 99 người chết. (BBC)

24 tháng 3
 Anh phong tỏa toàn quốc. Người dân chỉ được rời nhà để mua nhu yếu phẩm, tập thể dục một lần mỗi ngày, sử dụng dịch vụ y tế và đi tới nơi làm việc và về nhà nếu thật cần thiết và không thể làm việc từ nhà.. Tất cả các cửa hàng trừ hàng bán thực phẩm và dược phẩm, sẽ bị đóng và việc tụ tập quá hai người không sống cùng nhà sẽ bị cấm. Anh Quốc hiện ghi nhận 6.726 ca dương tính nCoV, trong đó 336 người đã chết. (vnexpress), (BBC)
 Chính quyền Ấn Độ ban hành giới nghiêm hoàn toàn cho cả nước với 1,3 tỷ dân trong vòng 21 ngày. Nước này cho tới nay có 519 ca được xác nhận. 10 chết vì bệnh phổi Covid-19. (spiegel)
 Italy ghi nhận thêm 602 ca tử vong, nâng số người chết lên 6.078 trong số 63.927 ca nhiễm, với 4.789 ca nhiễm mới. (vnexpress)
 Đức: Bang Sachsen nhận 19 bệnh nhân Covid-19 từ Ý. 6 triệu khẩu trang do quân đội Đức biến mất ở phi trường ở Kenia. (AZ)
 Ở Sài Gòn toàn bộ cơ sở dịch vụ ăn uống có quy mô trên 30 người, bida, phòng gym, spa, tiệm hớt tóc... phải dừng hoạt động từ 18h ngày 24/3 đến hết ngày 31/3, để phòng chống Covid-19. (vnexpress)
 Thế vận hội Mùa hè 2020 bị hoãn tới năm 2021. (The Guardian)

25 tháng 3
 Mỹ ghi nhận thêm 11.074 ca nhiễm nCoV mới, nâng tổng số lên 55.222. Trong khi số người chết tăng thêm 222, mức tăng cao nhất trong 24 giờ từ khi Covid-19 xuất hiện tại nước này, khiến tổng số người chết tăng lên 797.(vnexpress) Tổng thống Mỹ Donald Trump chính thức áp dụng đạo luật thời chiến để giải quyết tình trạng thiếu thiết bị y tế nghiêm trọng tại Mỹ. (Zing)
 Italy thông báo có 743 ca tử vong mới, nâng tổng số ca tử vong vì virus corona ở nước này lên tới 6.820. Tới nay, số ca nhiễm ở Italy đã lên tới 69.176. (Zing)
 Có tới 30 nhân viên y tế đã chết ở Ý, TBN và Pháp. Chỉ riêng TBN có tới 5.400 người thuộc nhóm này nhiễm bệnh. Tại tỉnh Brescia, từ 10 tới 15% bác sĩ, y tá vì vậy mà không thể đi làm. (NYT)
 Malaysia gia hạn lệnh phong tỏa cả nước đã bắt đầu từ 18.3 cho tới 14.4. Nứơc này chính thức có 1,796 ca nhiễm bệnh và 19 người chết được xác nhận. (asiatimes)
 Hà Nội tạm đóng cửa các cơ sở dịch vụ kinh doanh không cần thiết như dịch vụ karaoke, massage, quán bar, vũ trường, kinh doanh trò chơi điện tử, rạp chiếu phim, sân vận động, các môn thể thao đông người..., trừ các cơ sở kinh doanh dịch vụ mặt hàng cần thiết như thực phẩm, xăng dầu, nhu yếu phẩm phục vụ đời sống hàng ngày. (Zing)
 Thân vương xứ Wales, Thái tử Charles, 71 tuổi, là con trai của Nữ hoàng Elizabeth II và là người kế vị ngai vàng Hoàng gia Anh xét nghiệm dương tính với virus corona.(Zing)
 Tổng thống Nga Vladimir Putin ra lệnh hoãn ngày bỏ phiếu thông qua hiến pháp sửa đổi vì dịch Covid-19, lẽ ra được thực hiện vào 22/04 năm nay. Với hiến pháp được điều chỉnh Putin có thể cầm quyền đến năm 2036. (BBC)

26 tháng 3
 Mỹ hiện có tổng cộng 69.018 ca nhiễm với 256 ca tử vong mới, nâng tổng số lên 1050 người chết vì covid-19. (BBC)
 Huế đóng cửa tất cả quán cà phê, điểm du lịch công cộng vì dịch cho tới khi có lệnh mới. Người dân chỉ được tụ tập dưới 10 người. (Tuoitre)
 Trung Quốc huy động cả guồng máy ngoại giao vào cuộc, không ngần ngại phát tán những thông tin mang nặng tính chất thuyết âm mưu, cho là con virus corona đang tàn phá thế giới thực ra đã xuất xứ Hoa Kỳ, chứ không phải là từ Vũ Hán. (RFI) Trong khi tờ báo của đảng Cộng sản Trung Quốc Global Times đổ tội cho Ý: « Tại Ý có thể đã xuất hiện chứng viêm phổi không thể giải thích được vào đầu tháng 11 và 12/2019, rất đáng nghi là triệu chứng của Covid-19 ». (RFI)

27 tháng 3
 Mỹ với số nhiễm bệnh (85.991) hiện đã vượt Trung Quốc (81.782) và Ý (80.589). Nhưng số ca tử vong ở Mỹ, 1.200, hiện vẫn thấp hơn Trung Quốc (3.291) và Ý (8.215). (BBC)
 Cuộc họp 4 tiếng qua mạng của các ngoại trưởng nhóm G7 không có tuyên bố chung. Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo yêu cầu phải dùng chữ "virus Vũ Hán" trong tuyên bố chung, nhưng các thành viên khác của G7 muốn dùng chữ Covid-19 như WHO đã đặt. (BBC)
 Thành phố Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Cần Thơ, Đà Nẵng đóng cửa toàn bộ các hoạt động dịch vụ không cần thiết trừ dịch vụ cung cấp thực phẩm, dược phẩm, các cơ sở khám chữa bệnh từ 0 giờ ngày 28/3. Người dân được yêu cầu ở trong nhà trừ trường hợp thật cần thiết mới ra ngoài. (BBC)
 Sở Tư pháp Thành phố Hồ Chí Minh cho biết việc không đeo khẩu trang nơi công cộng có thể bị phạt tới 300.000 đồng. (Zing)
 Trong khi họ được ca ngợi và vỗ tay hoan nghênh trong việc chống Covid-19 ở châu Âu, bác sĩ, y tá và các nhân viên tuyến đầu, như nhân viên hàng không và sân bay đã bị người dân hoảng loạn tấn công và ngược đãi trên khắp Ấn Độ. (vnexpress)
 Trung Quốc cấm tạm thời các du khách tới, mặc dù họ có giấy thị thực hay chứng nhận cho phép cư trú. Các hãng hàng không trong nước cũng như nước ngoài chỉ được phép bay 1 chuyến 1 tuần và không được chứa quá 75% chỗ. (BBC)
 Thủ tướng Anh Boris Johnson và bộ trưởng y tế của ông ta đã truyền bệnh Coronavirus cho nhau. Ở Anh Quốc đã có 11.830 người bị nhiễm, 580 người chết. (ARD)
 Trong khi hai quốc gia láng giềng là Na Uy và Đan Mạch đã ra lệnh đóng cửa tất cả trường học và cấm tụ tập trên 10 người để ngăn Covid-19, cuộc sống ở Thụy Điển hầu như không thay đổi. Chính phủ chỉ cấm những sự kiện trên 500 người tham dự, đồng thời khuyên mọi người chỉ sử dụng phương tiện công cộng trong trường hợp thực sự cần thiết. (vnexpress)
 Italy có thêm 969 người chết trong vòng 24 tiếng, tổng cộng là 9134 với tổng số người bị nhiễm là 86.498. (morgenpost)
 Pháp tường thuật có thêm 299 ca chết trong 24 tiếng vừa qua, nâng tổng số lên 1,995. 33.402 được thử nghiệm dương tính. Thủ tướng Édouard Philippe tuyên bố mọi người sẽ phải ở nhà cho tới 15 tháng tư, phong tỏa thêm 2 tuần. (BBC)
 Ở Iran, 300 người chết và 1.000 người bị bệnh sau khi uống methanol để cứu họ khỏi COVID-19. (Star Tribune)
 Fox Business sa thải người dẫn chương trình giờ chính Trish Regan sau khi bà tuyên bố coronavirus là một mưu đồ của Đảng Dân chủ để luận tội Tổng thống Donald Trump. (CNN)
 Thủ tướng Hungary Viktor Orbán tuyên bố phong tỏa cả nước 2 tuần để đối phó với đại dịch coronavirus. (Reuters)
 Tổng thống Nga Vladimir Putin ra lệnh tuần lễ giữa ngày 28 tháng 3 và 5 sẽ là tuần nghỉ lễ toàn quốc có trả lương và tuyên bố đóng cửa tất cả các nhà hàng và các tiệm trong tuần lễ đó. (The Moscow Times)

28 tháng 3
 Giám đốc cục thủ tướng Đức cho là phong tỏa sẽ tiếp tục kéo dài ít nhất tới ngày 20 tháng 4. Người già phải tính là thời gian hạn chế tiếp xúc đối với họ sẽ lâu hơn là giới trẻ. (Welt)
 Ireland cũng ban hành lệnh giới nghiêm trong 2 tuần cho tới ngày 12 tháng 4. (theguardian)
 Người ngoại quốc không có chỗ cư trú ở Brazil không được phép vào nước này bằng máy bay. Quy định này có giá trị kể từ thứ hai kéo dài 30 ngày. (Welt)
 Số người chết vì coronavirus ở Ý đã tăng lên thêm 919 trong 24 giờ, nâng tổng số lên 9.134 - tổng cộng 86.498 trường hợp bị nhiễm. (RFI)
 Số người chết vì coronavirus ở Tây Ban Nha đã tăng lên thêm 832 trong 24 giờ, nâng tổng số lên 5.690 - nhiều thứ hai chỉ sau Italia. Số người bị nhiễm đã lên đến 72.248 ca. (BBC)
 640.000 bộ xét nghiệm nhanh mà Tây Ban Nha mua của một công ty Trung Quốc đã bị phát hiện là thiếu chính xác và không phát hiện được những trường hợp nhiễm virus corona. Đại sứ quán Trung Quốc tại Madrid cho biết công ty đó không có giấy phép và đáng lý ra không được lựa chọn. (RFI)
 Vũ Hán, nơi đại dịch coronavirus bắt đầu, bắt đầu dỡ bỏ phong tỏa bằng cách khởi động lại một số dịch vụ tàu điện ngầm của họ và mở biên giới cho cư dân trở về, mặc dù giao thông ra bên ngoài vẫn bị hạn chế cho đến ngày 8 tháng Tư. (Reuters)

29 tháng 3
 Chính phủ Hà Lan ra lệnh thu hồi 600 ngàn trong số 1,3 triệu khẩu trang từ Trung Quốc tới không đạt tiêu chuẩn, sau khi các xét nghiệm cho thấy chúng không bảo vệ được mặt, cũng không có tác dụng lọc khí. (BBC)
 Tính đến trưa Chủ Nhật 29/3 (giờ GMT), đã có 30.982 người tử vong trên toàn cầu vì virus corona, với 669.312 trường hợp được xác định dương tính. Thêm 838 người chết tại TBN trong vòng 24 giờ qua, là số tử vong trong một ngày cao nhất tính đến nay, tổng cộng là 6.528 người chết. Số dương tính tăng từ 72.248 lên 78.248. (BBC)

30 tháng 3
 Tổng thống Trump gia hạn quy định áp dụng trên toàn quốc về khoảng cách xã hội thêm một tháng đến 30/4, tiếp theo lệnh ban bố ban đầu, có hiệu lực trong 15 ngày và sẽ hết hạn vào 30/3. (BBC)
 BV Bạch Mai, Hà Nội, nơi đã chuyển hơn 5.000 bệnh nhân về khắp các tỉnh thành miền Bắc, có 20 người dương tính, Nơi này được xem là 1 ổ dịch phức tạp. (vietnamnet) Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đồng ý phong tỏa cả nước ít nhất trong vòng 15 ngày để tránh lây nhiễm: "tỉnh nào ở tỉnh đó, huyện nào ở huyện đó, xã nào ở xã đó, thôn nào ở thôn đó, khu phố nào ở khu phố đó, nhà nào ở nhà đó" (tuoitre)
 Tính đến sáng sớm 30/3 (5 giờ Đức), thế giới ghi nhận hơn 722.289 ca nhiễm Covid-19, với hơn 33.984 trường hợp tử vong – theo thống kê của Đại học John Hopkins. (vietnamnet)
 Italia ghi nhận 756 ca tử vong mới trong vòng 24 giờ qua (889 hôm 28/3 và kỷ lục 919 hôm 27/3). Số ca nhiễm mới thêm 3.815 ca, tổng cộng 97.689 ca nhiễm, với 10.779 trường hợp tử vong. (vietnamnet)
 Pháp có 292 trường hợp tử vong mới, nâng tổng số người chết lên 2.606. Trong số gần 19.000 người đang phải nhập viện, có 4.632 người thuộc diện chăm sóc đặc biệt. (vietnamnet)
 Mỹ hiện ghi nhận ít nhất 142.356 ca nhiễm Covid-19. Ít nhất 2.493 người đã tử vong. Bang New York có số người chết tăng 237 chỉ trong 24 giờ qua, thêm 7.195 ca nhiễm mới, đưa tổng số lên 59.513 ca, trong đó có 730 sĩ quan thuộc lực lượng cảnh sát thành phố New York. Tổng số máy trợ thở cần thiết lên tới 15.000. (vietnamnet)
 Thủ đô Moscow của Nga ban bố lệnh cách ly đối với tất cả người dân bất kể tuổi tác, bắt đầu từ ngày 30/3 cho đến khi có thông báo tiếp theo. Người dân sẽ chỉ được phép ra ngoài trong trường hợp cần trợ giúp y tế khẩn cấp, để đến một siêu thị hoặc hiệu thuốc gần nhà, và để cho thú cưng đi dạo trong phạm vi 100m xung quanh nơi ở. Các ngoại lệ sẽ được áp dụng với người lao động thuộc diện thiết yếu. (vietnamnet)
 Anh ghi nhận thêm 209 trường hợp tử vong trong 24 giờ qua, đưa tổng số người chết lên 1.228 (29/3). Cũng trong khoảng thời gian này, đã có thêm 2.433 người xét nghiệm dương tính với virus, đưa tổng số ca nhiễm được ghi nhận lên 19.522 ca. (vietnamnet)
 Có hơn 3,38 tỉ người trên thế giới đã được đề nghị hoặc yêu cầu tuân thủ các lệnh giới hạn di chuyển và ở nhà. Con số này tương đương với khoảng 43% dân số thế giới, hiện đang là 7,79 tỉ theo thống kê của Liên Hợp Quốc trong năm 2020. (vietnamnet)

31 tháng 3
 Pháp ghi nhận thêm 418 người chết vì nCoV, số ca tử vong cao nhất trong vòng 24 giờ tính đến nay tại nước này, tổng cộng 3.024 người chết. Tổng số ca nhiễm tại Pháp hiện là 44.550, tăng 4.376 trường hợp so với hôm qua. 5.107 người cần máy trơ thở hỗ trợ (vnexpress)
 Hoa Kỳ, với 164.539 ca hơn gấp đối số người nhiễm bệnh ở Trung Quốc, hiện đã có 3.164 người chết. (spiegel)
Thành phố Jena, Đức, dự tính bắt buộc xài khẩu trang tại những nơi công cộng, các nơi mua bán, giao thông công cộng, các tòa nhà nơi dân chúng lui tới, kể từ tuần tới. (Spiegel)
 Ở Áo sẽ phải mang khẩu trang khi vào siêu thị, nơi sẽ phát từ ngày thứ 4. Sau đó sẽ bắt buộc ở cả những nơi công cộng. (ARD)
 Một bé gái 12 tuổi chết vì COVID-19 ở Bỉ, trở thành nạn nhân trẻ tuổi nhất ở châu Âu hiện thời. (Reuters) Ở Anh Quốc cũng có một thiếu niên 13 tuổi chết vì dịch này mặc dù trước đó không có bệnh tình gì cả. (RTL)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Dòng thời gian của đại dịch COVID-19
Sự kiện tháng 3 năm 2020