title: Lubrza, tỉnh Lubuskie

text:
Lubrza () là ngôi làng (thị trấn cũ) đóng trụ sở xã Lubrza, huyện Świebodziński, tỉnh Lubuskie, Ba Lan.

Tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2019, làng Lubzra có 1.078 nhân khẩu. Ngoài ra, hội đồng làng còn quản lý 2 ấp: Romanówek 45 dân và Chałupczyn 10 dân. Lubrza là điểm du lịch, với các hồ Goszcza, Lubie và Lubrza, gần đoạn phía nam đường vòng Boryszyn của hệ thống phòng thủ Festungsfront Oder-Warthe-Bogen ( -MRU). Sông Rakownik chảy qua làng.

Lubrza được nhắc tên lần đầu trong lịch sử từ năm 1246. Thị trấn hưởng vị thế thành thị từ năm 1319 đến thế kỷ 17 và trong những năm 1857–1946.

Vị trí
Lubrza nằm trên vùng hồ Lubuskie, hay chính xác hơn là vùng hồ Łagów, thuộc lưu vực sông Obra phần diện tích 3 hồ: Goszcza (48 ha; sâu 20,2 m), Lubie (28,4 ha; sâu tới 35 m) và Lubrza. Cảnh quan quanh làng được định hình trong thế Canh Tân giai đoạn đóng băng Trung Ba Lan và Baltic. Trọng tâm Lubrza có độ cao 74 m so với mực nước biển, rìa đông và nam tiếp giáp với những ngọn đồi băng tích cao tới 130 m, còn rìa bắc giáp thung lũng sông Rakownik khoảng 68-69 m so với mực nước biển.

Về mặt địa lý, Lubrza nằm ở tây Ba Lan, hành chính thuộc tỉnh Lubuskie, ngoại ô phía bắc của vùng đất lịch sử Hạ Silesia, hay thuộc xứ Świebodzin gần biên giới Đại Ba Lan. Làng cách Zielona Góra 52 km về phía bắc, cách Gorzów Wielkopolski 62 km về phía nam. Từ Lubrza đi 9 km về phía nam để đến thị trấn gần nhất là Świebodzin.

Hợp phần

Môi trường

Khí hậu
Lubrza nằm trong vùng khí hậu Silesia-Đại Ba Lan. Khí hậu ảnh hưởng từ đại dương chiếm ưu thế với biên độ nhiệt độ thấp hơn trung bình. Tổng lượng mưa hàng năm thay đổi trong khoảng 550 mm và 600 mm, hơi cao hơn mức trung bình của tỉnh Lubuskie, nguyên nhân do Lubraza nằm giữa những ngọn đồi băng tích. Gió thổi chủ yếu từ hướng Tây và Tây Bắc. Lubrza có đặc trưng mùa hè ấm áp đến sớm và kéo dài, mùa đông ngắn và ôn hòa.

Tự nhiên
Hầu hết xung quanh làng là rặng thông bao phủ. Thực vật đa dạng hơn trên các bờ dốc của hồ Goszcza và Lubie, có rừng phòng hộ gồm các loài cây như: sồi Anh, dương hòe, bạch dương bạc, vân sam Na Uy, tần bì Âu, xích dương đen, dẻ gai châu Âu, phong Na Uy, phong sung dâu, anh đào đen, dẻ ngựa, đoạn lá nhỏ, phỉ và trăn châu Âu. Cách Lubrza 2 kilômét về phía nam là khu bảo tồn thiên nhiên Pniewski Ług, nơi có thể nhìn thấy các loài được bảo vệ như gọng vó lá tròn, cỏ than Bagnica torfowa  và cói túi Pterotheca. Gần khu bảo tồn là di tích tự nhiên Krzeczkowskie Bagno được quy hoạch để bảo tồn gìn giữ các nguồn suối với đầm lầy lớn giữa rừng. Di tích tự nhiên thứ hai là cụm sồi rừng "Robert" cách làng khoảng 700 mét trên đường đi Jordanowo. Quanh làng còn phát hiện các loài thực vật có nguy cơ tuyệt chủng như cúc Inula hirta và tiễn thảo Triglochin maritima.

Lịch sử

Cổ đại
Vùng đất Lubrza ngày nay đã có con người sinh sống từ thời đại đồ đá mới, khoảng 5.000 năm TCN. Nhờ những bằng chứng tại vùng phụ cận, các nhà khảo cổ học xác nhận Lubrza là nơi sinh sống của cư dân văn hóa Lusatia trong thời đại đồ đồng khoảng 1300-750 TCN. Tại đây cũng có thể thấy rõ ảnh hưởng của văn hóa Przeworsk từ khoảng năm 450 TCN về sau. Có nhiều địa điểm khảo cổ về thời kỳ này quanh làng, chủ yếu dọc theo kênh Niesulicki và xa hơn xuôi  theo dòng Rakownik. Đầu Trung cổ đã có những khu định cư lớn tại phụ cận Lubrza với tàn tích tháp canh quân sự hình nón ở phía bắc làng ngày nay.

Trung cổ

Làng Lubrza được đề cập lần đầu từ năm 1246 nhưng một số nguồn cho rằng đó là thông tin giả mạo. Văn bản chép Przemysł I xác nhận rằng con trai Janusz xứ Widzimia là Komes Boędza nhường lại nơi này cho dòng Xitô từ Paradyż. Thế kỷ 13, Lubrza được biết đến như một khu dân cư phong kiến điển hình, có tòa thành phát triển bên cạnh sản nghiệp tu viện Paradyż. Trong thế kỷ 13 và 14, thị trấn phát triển nhộn nhịp nhờ vào vị trí nằm trên trên tuyến giao thương từ Świebodzin tới Gorzów, cũng như kết nối Frankfurt và Poznań. Thông tin xác chứng đầu tiên là vào năm 1247, liên quan đến quyết định của Giáo hoàng Innôcentê IV tiếp nhận tu viện dòng Xitô từ Paradyż cùng các làng thuộc quyền sở hữu tu viện, trong số đó có Lubrza. Ngược lại, ghi chép năm 1249 đề cập đến việc Boędza dùng 40 grzywna bạc đổi lấy làng Lubrza của tu viện, được các viện phụ Xitô ở Lehnin xác nhận. Năm 1293, con trai Boędza là Jan và Mikołaj ký thỏa thuận từ bỏ quyền sở hữu ngôi làng để nhận của tu viện 210 grzywna, có Przemysł II xác nhận. Dòng Xitô sử dụng đất làng chủ yếu tập trung vào trồng trọt và chăn nuôi, luân canh ba năm. Năm 1312, Lubrza là trung tâm hành chính của một trong các quận thuộc Công quốc Głogów nơi đặt lỵ sở của landvogt (thị trưởng) khi ấy. Quyền sở hữu làng được san sẻ giữa giới hiệp sĩ và tu sĩ Paradyż. Tình trạng này kéo dài đến năm 1322, khi Piotr von Lossow đổi thị trấn và lâu đài ở Lubrza lấy 2 thị trấn nhỏ hơn. Việc trao đổi được Công tước Jan xứ Ścinawa và  Henryk IV (II) Wierny xác nhận năm 1330. Cuối thế kỷ 14 đầu thế kỷ 15, quyền lực dòng Xitô không ngừng được mở rộng ở Lubrza nên thị trấn mất đi tầm quan trọng về chính trị và hành chính thế tục để nhường chỗ cho Świebodzin. Năm 1440, viện phụ Jan mua lại trang viên của Anna Promnitz ở Lubrza với giá 40 mác, gồm cả làng, ruộng canh tác và đồng cỏ. Bộ máy hành chính chính thức được mô tả trong nửa đầu thế kỷ 15. Ngày 20 tháng 9 năm 1482, theo thỏa thuận  Kamieniec Ząbkowicki kết thúc Chiến tranh Kế vị Głogów, Lubrza cùng Świebodzin vẫn thuộc Công quốc Głogów. Nhưng do mất Krosno và Sulechów nên hai nơi này bị bao quanh là các lãnh thổ của Brandenburg và Ba Lan.

Cận đại

Từ năm 1526, thị trấn thuộc nhà Habsburg. Năm 1531, Ferdinand I Habsburg công nhận tất cả đặc quyền trước đây của tu viện Paradyż, giúp củng cố ảnh hưởng tôn giáo tại Lubrza. Thế kỷ 16, Lubrza có nghề làm bia và dệt vải nhưng cùng lúc ấy, thành Świebodzin được phường hội cho phép độc quyền hai sản phẩm này khiến Lubrza mất đi tầm quan trọng. Từ năm 1613, thị trấn có đặc quyền tổ chức ba hội chợ mỗi năm. Năm 1616, hội thợ đóng giày địa phương đã nhận được giấy phép mới. Việc bắt buộc phải tham gia phường hội tại Świebodzin làm hạn chế nghề giết mổ và làm bánh. Nhưng đến thế kỷ 17, Lubrza có những hội thợ thủ công mạnh: thợ đóng giày, thợ rèn, thợ đóng xe và thợ may. Chiến tranh Ba Mươi Năm (1618–1648) làm thị trấn mất vị thế một đô thị nhỏ. Nguyên nhân do thiếu công sự pháo đài bảo vệ nên quân đội đi qua có thể vào cướp bóc. Từ năm 1742, Lubrza thuộc Vương quốc Phổ. Năm 1762 xảy ra cháy lớn, nhưng đây lại là một điểm tích cực để sau đó tái thiết mang lại đặc điểm thành thị nhiều hơn. Thế kỷ 18 cũng chứng kiến thương mại giảm dần vai trò để nhường chỗ cho thủ công nghiệp, một phần đất chợ được dùng để làm nhà ở. Một số ngôi nhà đã được xây bằng gạch. Tại Lubrza có hai trường tôn giáo, hai cối xay gió và một trang trại tu viện. Khi ấy, bố cục Lubrza vẫn nhỏ gọn với quảng trường chợ nằm giữa. Tu viện Paradyż duy trì quyền sở hữu cho đến năm 1810, khi sắc lệnh hoàng gia yêu cầu thế tục hóa tất cả sản nghiệp tu viện ở Phổ. Nhờ đó mà chính quyền thế tục đứng đầu là thị trưởng có toàn quyền trên vùng đất. Sự thay đổi này thúc đẩy thị trấn phát triển hơn. Năm 1824, các mỏ than non được phát hiện trong khi đào giếng. Khai thác than giúp cho Lubrza phát triển kinh tế và gia tăng dân số, lấy lại vị thế thành thị vào năm 1857. Năm 1890 ghi nhận dân số cao kỷ lục 1.303 người. Khi than cạn kiệt thì thị trấn cũng dừng phát triển, một số cư dân chuyển đi đến các thị trấn khác gần đó vẫn đang khai thác mỏ tiếp.

Hiện đại

Năm 1933, Lubrza có khoảng 1.250 dân. Con số này giảm xuống còn 1.170 người vào năm 1939 do di cư Ostflucht về miền tây nước Đức. Một số nhà nghiên cứu cho rằng do không nằm trên tuyến đường sắt nên Lubrza từ từ suy giảm. Tháng 4 năm 1941, hai trại lao động RAB-Lager Liebenau I và II thành lập tại Lubrza, dồn tù nhân Do Thái đi xây dựng đường cao tốc gần đó. Cùng một lúc có khoảng 400 lao động cưỡng bức. Đến hè 1942, việc xây dựng bị đình chỉ, tù nhân bị chuyển đến nhà máy giấy tại Kostrzyn nad Odrą. Từ ngày 29 đến 31 tháng 1 năm 1945, tại vùng phụ cận Lubrza, Phương diện quân Belorussia 1 tổ chức chiến đấu nhằm phá vỡ các công sự của Hệ thống phòng thủ Międzyrzecki ( - MRU,  hay Ostwall (Bức tường phía đông)). Cuộc tiến công ban đầu của Tập đoàn quân thiết giáp 1 của Liên Xô đánh vào phần giữa Ostwall đã không thành công. Sau hai ngày không có kết quả, chỉ huy Tập đoàn quân 1 quyết định điều quân tập kích phần này từ phía nam. Họ kéo trọng pháo nã vào Tập đoàn cứ điểm Körner và cứ điểm 694 phía bắc Lubrza, Quân đoàn cơ giới cận vệ 8 đánh tập hậu phần giữa Ostwall. Sau đó, Hồng quân không đánh Lubrza mà di chuyển về phía tây bắc để liên hợp với Lữ đoàn Thiết giáp số 44. Đức tập trung lực lượng lớn tại Lubrza. Ngày 1 tháng 2 năm 1945, sau một ngày giao tranh, các đơn vị của Quân đoàn cơ giới cận vệ 11 chiếm được Lubrza. 40% Lubrza bị phá hủy, tỷ lệ tàn phá cao nhất toàn huyện Świebodzinski trước chiến tranh bên cạnh Sulechów. Các địa điểm bị phá hủy gồm nhà thờ Công giáo từ năm 1776, khách sạn, một phần khu dân cư, đặc biệt những nơi gần cứ điểm 694, nhà gỗ thế kỷ 17...

Thuộc Ba Lan
Sau chiến tranh, Lubrza thuộc về Ba Lan. Do hậu quả chiến tranh và suy giảm dân số nên Lubrza mất vị thế thị trấn vào giữa năm 1946. Vào thập niên 1960, dưới chế độ Cộng hòa Nhân dân Ba Lan, Lubrza khôi phục những yếu tố phát triển du lịch như trung tâm nghỉ 250 giường, bể bơi ở hồ Goszcza và bến du thuyền. Giai đoạn thập niên 1970 đến đầu thập niên 1990 ghi nhận Lubrza là địa điểm du lịch quan trọng. Các tài liệu du lịch thập niên 1980 đều coi Lubrza là một trong những khu nghỉ mát mùa hè được tổ chức tốt nhất Ba Lan. Kế hoạch phát triển được đề ra cho đến sau năm 1990, nhưng vào giữa thập niên 1980, các khoản đầu tư mới vào cơ sở hạ tầng du lịch đã bị ngưng lại.

Từ tháng 2 năm 1945, Lubrza nằm trong Lãnh thổ được phục hồi (gọi là Khu hành chính III - Tây Pomerania). Ngày 25 tháng 9 năm 1945, với tư cách là đơn vị hành chính huyện Sulechowo-Świebodzin, Lubrza nằm dưới sự quản lý của chính quyền tỉnh Poznań. Ngày 28 tháng 6 năm 1946, Lubrza trực thuộc tỉnh Pomerania. Ngày 6 tháng 7 năm 1950, cùng với toàn bộ Świebodzin, Lubrza được sáp nhập vào tỉnh Zielona Góra mới thành lập, cho đến năm 1975. Trong những năm 1954-1972, làng là lỵ sở xã Lubrza. Sau khi phân chia hành chính mới giai đoạn 1975–1998, Lubrza thuộc tỉnh Zielona Góra nhỏ hơn. Từ năm 1999, Lubrza thuộc tỉnh Lubuskie.

Tên gọi
Trong các nguồn lịch sử, địa danh Lubzra từng được gọi là: Lubrze, Liebenau, Lubenow, Lubnow, Lubizi, Lubinen, Lübenau, Lubna. Tên này thường dẫn xuất từ động từ lubić (thích) trong tiếng Ba Lan, dạng thức tương tự cũng bắt gặp trong tên các thị trấn lân cận khác như Lubikowo, Lubień, Lubniewice, Luboszyce và Lubów. Cũng có nguồn xác nhận tên bằng tiếng Đức Liebenau trước năm 1945 là bắt nguồn từ động từ lieben (yêu). Có thể cái tên này bắt nguồn từ tên gọi Lubusz () nằm ở tả ngạn sông Oder, trung tâm chính giáo phận Lubuskie, mà từ đó thành tên của cả vùng Lubuskie. Tuy nhiên, các ấn phẩm tiếng Đức trước chiến tranh lại cho rằng tên này bắt nguồn từ hồ Lubie (Lüben See) gần đó.

Nguồn gốc tên gọi cũng được khảo cứu trong truyền thuyết kể về con gái của một ngư phủ Slav tên là Lubrzana.

Trong giai đoạn từ khi kết thúc chiến tranh đến khi có tên hiện tại, một số di dân đến lúc ấy gọi tên nôm na là thị trấn Miłosławek có lẽ do cách dịch tự do từ tên tiếng Đức trước đó. Thậm chí tên Miłosławek thông tục này còn được Văn phòng Hồi hương Nhà nước ( -PUR) ở Świebodzin đưa hẳn vào văn bản năm 1945. Tên hiện tại Lubrza được chính thức đặt vào ngày 12 tháng 11 năm 1946.

Nhân khẩu học
Dân cư Lubrza trong nhiều thế kỷ được định hình theo nhiều cách khác nhau, tùy thuộc vào thiên tai, điều kiện kinh tế thay đổi hay chiến tranh, tạo ra các cuộc di dân lớn nhỏ tại châu Âu. Trước năm 1743, không có nguồn tư liệu nào ghi chép về dân số Lubrza. Thông tin đầu tiên từ năm 1743 chép có 600 cư dân. Sau đó, con số này giảm xuống 525 người, theo các nhà nghiên cứu là do hỏa hoạn, kinh tế đình trệ cũng như do làng lệ thuộc vào dòng tu Xitô ở Paradyż. Năm 1810, khi Phổ thế tục hóa sản nghiệp tôn giáo, hiện trạng này đã thay đổi, kích thích sự phát triển. Năm 1823, Lubrza có 719 dân.

Dân số gia tăng đáng kể trong những năm 1824–1890 là kết quả của việc phát hiện ra các mỏ than non gần làng năm 1824. Dân số Lubrza đạt đỉnh 1.303 người năm 1890. Nguồn than cạn kiệt làm dân số dừng tăng, kinh tế suy yếu, thợ mỏ bỏ đến vùng xung quanh để tiếp tục khai thác. Năm 1910, dân số Lubrza giảm xuống còn 1.148 người. Trong những năm 1910-1939, dân số ổn định vào khoảng 1.200 người.

Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, do thay đổi quốc tịch và cư dân Đức bị di dời, Lubrza trở nên thưa thớt. Ngày 1 tháng 6 năm 1945, di dân Ba Lan đầu tiên đến định cư. Theo sổ đăng ký của Văn phòng Hồi hương Nhà nước, họ đến từ Brzeżany, Czortków, Stanisławów, Tarnopol và Tělnopol. Bị tàn phá do chiến tranh và không có triển vọng phát triển khiến cho Lubrza không thu hút được  di dân Ba Lan khỏi vùng biên giới phía Đông. Theo điều tra dân số năm 1946, Lubrza có 579 dân. Lubrza mất địa vị đô thị và càng trở nên trì trệ hơn nữa. Trong 15 năm từ 1946 đến 1961, chỉ có 32 người đến Lubrza. Trong những năm 1961–1998, dân làng tăng chậm nhưng khá ổn định. Từ đầu thế kỷ 21, dân số có xu hướng tăng nhanh (lên tới 1.078 người vào năm 2019), phần lớn là do sự phát triển nhà ở một hộ gia đình tại Lubrza cũng như dân chuyển đến từ các thị trấn lân cận.

Biểu đồ dân số Lubrza qua các năm:

Chính quyền

Lubrza là lỵ sở xã nông thôn (gmina). Theo Luật chính quyền địa phương năm 1990, xã trưởng (wójt) có quyền hành pháp, còn Hội đồng xã ra quyết định và kiểm soát. Hội đồng gồm 15 ủy viên bầu ra một chủ tịch.

Ngoài ra, Lubrza còn có một hội đồng làng, hoạt động trên cơ sở quy chế có trong phụ lục nghị quyết Hội đồng xã Lubrza số XII/83/2003 ngày 15 tháng 12 năm 2003.

Kinh tế
Lubrza có nền kinh tế đa dạng, chiếm ưu thế là các ngành dịch vụ, bao gồm: cửa hàng, tiệm sửa xe, phòng thu âm, công ty xây dựng, hiệu thuốc, bán hàng thủ công, dịch vụ thợ khóa, phòng khám thú y và chi nhánh ngân hàng hợp tác xã từ Krosno Odrzańskie. Phòng du lịch giữ vai trò quan trọng, đứng ra tổ chức chèo thuyền trên sông Rakownik, con sông này cũng được độc giả báo Gazeta Lubuska bầu chọn là kỳ quan thứ 7 của tỉnh Lubuskie vào năm 2008. Ngoài ra, Lubrza còn có 2 trung tâm giải trí, cho thuê thiết bị dưới nước, các công ty tổ chức giải trí (tham quan cơ sở MRU, ăn uống và cho thuê chỗ ở). Về nông nghiệp, có hai trang trại chăn nuôi gia cầm và một tổ hợp ao cá ở phía bắc ngoài làng.

Cơ sở hạ tầng

Giao thông

Có hai bến xe buýt tại Lubrza, tuyến xe do PKS Zielona Góra phục vụ. Hầu hết các tuyến xe đều kết nối với Świebodzin.

Ga đường sắt gần nhất nằm ở Świebodzin. Có các trạm dừng (ga xép) gần hơn ở Wilków và Mostki, nhưng tàu tốc hành chỉ đỗ ở ga Świebodzin.

Đường cao tốc A2 chạy gần rìa bắc Lubrza. Muốn lên đường cao tốc phải đến ngã ba Jordanów cách khoảng 15 km về phía đông. Đường cao tốc S3 có lối xuống cách lối vào Świebodzin khoảng 9 km về phía đông nam. Gần nhất có sân bay Zielona Góra-Babimost tại Nowy Kramsko cách Lubrza 36 km.

Hạ tầng kỹ thuật
Mạng lưới truyền tải điện đến Lubrza do Enea SA giám sát. Lubrza có nhà máy xử lý nước thải riêng với công suất 960 m³/d, nhận toàn bộ nước thải của xã Lubrza. Hệ thống thoát nước trong làng giúp cải thiện chất lượng nước các hồ xung quanh Lubrza. Lubrza cũng có hệ thống cung cấp nước riêng. Hệ thống đường dẫn khí đốt do EWE Energia có văn phòng đăng ký ở Międzyrzecz cung cấp.

Bảo vệ
Lubrza sở hữu Đội cứu hỏa tình nguyện được trang bị các thiết bị chuyên dụng như xe cứu hỏa Mercedes Benz Atego 2011 và Iveco Eurocargo 150-320 đời 2019. Từ tháng 7 năm 2015, Đội cứu hỏa tình nguyện Lubrza được biên chế vào Hệ thống cứu hộ và cứu hỏa quốc gia Ba Lan.

Ngôi làng nằm dưới sự quản lý của Phòng Cảnh sát huyện đặt tại Świebodzin. Trước thập niên 1990, làng có bưu điện độc lập nhưng bị giải thể khi tái tổ chức. Nhà ga cũ cũng được sửa chữa để phục vụ mục đích dân sự. Đội Phòng vệ dân sự cũng hoạt động tại Văn phòng xã Lubrza.

Đơn vị quân đội gần nhất là Lữ đoàn cơ giới 17 đóng tại Międzyrzecz.

Y tế
Trung tâm Y tế xã là cơ sở y tế duy nhất tại Lubrza. Được cải tạo vào năm 2015 và 2019, nơi đây có phòng khám y học gia đình và nha khoa. Cả hai phòng khám này đều tư vấn y tế miễn phí nhờ vào Quỹ Y tế Quốc gia.

Bảo vệ môi trường
Phân loại chất thải được thực hiện ở Lubrza, sau đó chuyển đến Cơ sở xử lý chất thải đô thị khu vực "Wexpool" ở Dąbrówka Wielkopolska. Làng có hệ thống xử lý nước thải đổ ra sông Rakownik. Trang trại và ao cá sản sinh một lượng đáng kể các chất ô nhiễm sinh học tạo ra mối đe dọa tiềm ẩn với môi trường tự nhiên ở Lubrza. Chất lượng không khí kém do phát thải các chất ô nhiễm từ lò sưởi các nhà đốt bẳng củi hoặc than.

Một vấn đề khác là đường cao tốc A2 gần đó được đưa vào sử dụng năm 2012. Theo Thanh tra Bảo vệ Môi trường tỉnh ở Zielona Góra, đường cao tốc góp phần gia tăng lượng nitơ dioxide vượt chuẩn trong không khí. Ngoài ra còn có ô nhiễm tiếng ồn do xe cộ tham gia giao thông trên đường cao tốc tạo ra.

Kiến trúc

Di tích

Danh sách nằm trong sổ đăng ký di tích văn hóa quốc gia cấp tỉnh:
 Nhà thờ Công giáo Thánh Gioan Tẩy Giả xây dựng từ năm 1848 bằng gạch theo phong cách Tân Romanesque, là nhà thờ giáo xứ.

Sổ đăng ký di tích địa phương về Lubrza thông qua ngày 30 tháng 5 năm 2017 cũng ghi nhận danh sách sau:

 Nhà số 21, 25, 30, 40, 46, 50, 59 và 68 đường Świebodzińska từ cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20.
 Nhà số 2, 11a–11b, 13, 16, 17 và 19 đường 3 Maja (3 tháng 5) từ cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20.
 Nhà số 3 đường Klasztorna từ nửa đầu thế kỷ 19.
 Nhà số 1 đường Zamkowa từ nửa đầu thế kỷ 19.
 Nghĩa trang Công giáo từ cuối thế kỷ 19 tại đường Świebodzińska và 3 Maja bị đóng cửa. Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, hầu hết các bia mộ cũ bị phá hủy nên chính quyền Ba Lan cho dỡ bỏ và dân Ba Lan mới đến được chôn tại đó. Hiện chỉ còn một số mộ người Đức từ trước chiến tranh. Cho đến tận thập niên 1960 vẫn còn giữ được tàn tích nhà thờ Baroque từ năm 1776 dù bị hư hại trong chiến tranh. Nhưng rồi nhà thờ bị phá dỡ để tránh gây nguy hiểm nhưng lời kể các nhân chứng lại cho rằng hiện trạng lúc ấy vẫn có thể trùng tu. Từ năm 1997, móng cũ nhà thờ vẫn còn thấy dưới lớp đất, các linh mục đặt một bàn thờ ngoài trời tại đó. Quanh nghĩa trang là bức tường gạch có từ trước chiến tranh.
 Khu làng trung cổ với di tích tháp canh nằm trên đồi phía sau các tòa nhà ở phố Zamkowa. Năm 2016, chủ đất muốn san bằng khu này, khi đó lộ ra phần móng tháp canh và cơ quan bảo tồn di tích tỉnh đã can thiệp để giữ lại cũng như tiến hành bảo vệ chống hư hại thêm.
 Đập chặn 709 và khóa nước 708 thuộc Khu vực phòng thủ Międzyrzecz. Hệ thống này có thể nhanh chóng đưa nước từ hồ Goszcza và Lubie để tạo ra hồ nước lớn ở phía trước công sự "Körner".

Các địa điểm khác được gmina Lubrza liệt kê nhưng không thuộc đối tượng cần bảo vệ:

 Cối xay từ thời trung cổ, hiện được chỉnh sửa cho phòng thu âm sử dụng. Trong quá trình tôn tạo, các chi tiết cũ đã bị thay thế.
 Tượng đài trưng bày xe tăng PT-76 ở giữa quảng trường Wdzięcznośc (Tri ân). Trước thập niên 1990, nơi đây đặt một khẩu pháo tự hành SU-76 nhưng do có giá trị lịch sử nên được chính quyền xã tặng cho Bảo tàng quân đội Ba Lan ở Warszawa. Một khẩu pháo kéo 76 ly được đưa vào thế chỗ nhưng ngay sau đó cũng được thay bằng xe tăng lội nước hạng nhẹ PT-76 như hiện nay.
 Cứ điểm số 694  do tư nhân quản lý. Kiến trúc được xây dựng năm 1935, bị phá hủy trong chiến tranh, nay phần lớn đã được phục chế. Vị trí này từng dùng để phòng vệ tuyến đường qua Lubrza, đập 709 và khóa nước 708.

Bố cục

Bố cục Lubrza là ví dụ điển hình về phức hợp đô thị trung cổ trên tuyến Świebodzin nối Międzyrzecz (nay là phố Świebodzińska). Ở vị trí trung tâm là quảng trường vốn là khu họp chợ, nay có tên Wdzięczności (Tri ân). Các nhà cổ bằng gạch cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 tọa lạc tại các đường phố: Świebodzińska, 3 Maja, Zamkowa, Klasztorna và Krzywa. Cách làng vài chục mét về phía tây là hồ Goszcza. Đầu làng phía nam đi đến hồ Lubie, còn đầu bắc là hồ Lubrza.

Văn hóa
Tại Lubrza còn có thư viện cộng đồng, trung tâm văn hóa xã với nhà biểu diễn văn nghệ 149 chỗ ngồi, hoạt động từ năm 2018. Các sự kiện văn hóa quan trọng nhất ở Lubrza là kỷ niệm Ngày Hiến pháp 3 tháng 5 với ban nhạc kèn đồng biểu diễn tại Trung tâm văn hóa xã, và Đêm Hoa súng là sự kiện ngoài trời năm 2000–2010 thu hút tới 10.000 người tới xem đêm ca nhạc với các ngôi sao trình diễn. Sau năm 2010, chính quyền xã quyết định sự kiện này chỉ gói gọn trong phạm vi địa phương. Trong các năm 2014-2019, Lubrza tổ chức Liên hoan Bài ca người lính "Złoty Nenufar" (Hoa súng vàng).

Năm 1864, bác sĩ phẫu thuật người Đức Alexander Tietze ra đời tại Lubrza, ông là người mô tả những triệu chứng mà ngày nay gọi là hội chứng Tietze.

Giáo dục

Có hai cơ sở giáo dục ở Lubrza:

 Trường tiểu học công lập Arkady Fiedler, niên khóa đầu tiên vào ngày 4 tháng 9 năm 1945. Hiện nay, trường nhận học sinh từ các thị trấn đến học là Boryszyn, Bucze, Buczyna, Nowa Wioska, Staropole và Zagaje. Nằm trong chương trình Trường học Thiên niên kỷ Szkoła tysiąclecia, tòa nhà trường tiểu học được đưa vào hoạt động ngày 1 tháng 9 năm 1983.
 Trường mẫu giáo tư thục.

Du lịch

Lubrza có tiềm năng du lịch từ trước Thế chiến II. Với khí hậu ôn hòa, trạm khí hậu được đặt tại Lubrza. Nhiều tấm bưu thiếp trước chiến tranh chụp cảnh vật Lubrza vẫn tồn tại đến ngày nay. Toàn bộ cơ sở hạ tầng du lịch bị phá hủy trong chiến tranh và không được dân Ba Lan đến định cư xây dựng lại sau chiến tranh.

Phải đến thập niên 1960, du lịch ở Lubrza mới phát triển trở lại với việc xây dựng các khu nghỉ dưỡng đầu tiên. Hiện tại, Lubrza có hai trung tâm giải trí đang hoạt động (tổng cộng 320 giường), hơn một chục nhà nghỉ tư nhân (khoảng 100 giường) và trại hè dành cho các vận động viên trẻ do chính quyền địa phương tổ chức trong trường học. Vào mùa hè cũng có bốn cơ sở phục vụ ăn uống.

Giá trị du lịch của Lubrza gồm: vị trí nằm giữa ba hồ, khí hậu ôn hòa, bờ hồ Goszcza, lặn hồ Lubie sâu, đồi băng tích dốc, rừng rậm bao quanh.

Các điểm tham quan ở Lubrza gồm: nhà thờ Tân Romanesque lịch sử từ năm 1848, quảng trường họp chợ với tượng đài xe tăng, những điểm thuộc bức tường Ostwall. Vào mùa hè, làng tổ chức sự kiện ngoài trời Đêm hoa súng.

Các hoạt động mà du khách có thể dành thời gian tại Lubrza như: chèo thuyền trên sông Rakownik, đi bộ và đi xe đạp trong rừng hay dọc theo bờ hồ Goszcza và Lubie, bơi lặn, chạy định hướng, chạy xe địa hình, zip line, bắn súng thể thao. Ngoài ra, có thể câu cá quanh năm. Mùa thu có thể vào rừng hái nấm và nhặt quả cây bụi.

Đường mòn hiking
Làng có đường mòn hiking do Hiệp hội du lịch và tham quan Ba Lan (Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze  - PTTK) xây dựng và 5 con đường do chính quyền xã và các tổ chức địa phương tự đứng ra:

 Đường từ Nietkowice tới Boryszyn, mã PTTK LB-3054-n, dài 50 km. Đường chạy qua hầu hết các điểm thuộc MRU, từ sông Oder đến Boryszyn.
 Đường đi bộ và đạp xe Hoa Súng dài 8 km (Lubrza, hồ Lubie, Nowa Wioska, hồ Goszcza). Đường dựa trên đường rừng cũ đi qua hồ Lubie và Goszcza. Dọc theo đường này là tuyến đường sử dụng để đi bộ định hướng.
 Đường mòn kayak Lubrza dài 15 km, mức độ dễ, chạy dọc theo sông Paklicą qua khóa nước 708 tại Lubrza, hồ Lubrza, Paklicko Wielkie, hồ Rudny, đến tường tu viện Paradyż.
 Đường mòn hải ly nằm cách làng Lubrza khoảng 1,5 km trên đường đến Staropol, có thể nhìn thấy đập hải ly và cây cối bị chúng đốn hạ. Dọc đường có bảng thông tin chỉ dẫn cùng hệ thống cầu đi bộ bắc quavùng đất ngập nước.
 Đường mòn công sự MRU – phần phía Nam chạy qua Lubrza, có hai điểm là Jaz 709 và Pz. W. 694.
 Đường mòn đi bộ định hướng Pętla Boryszyńska dài 17 km (Lubrza – Pętla Boryszyńska – Boryszyn – Staropole – Lubrza) dọc theo sông Paklicko Wielki và sông Rakownik.

Tôn giáo

Lubrza là trụ sở Giáo xứ Công giáo Thánh Gioan Tẩy Giả thuộc Giáo phận Zielona Góra-Gorzów. Các cơ sở Công giáo còn có Phong trào Đời Ánh sáng và Nguyện đường Thánh Gioan Bosco của dòng Salêdiêng. Năm 2018 khánh thành nhà dòng Salêdiêng Đức Maria Nữ Vương Hòa Bình. Nhà nghỉ dòng có sức chứa 50 giường.

Trước Chiến tranh thế giới thứ hai, người Đức ở đây chủ yếu theo Tin Lành. Năm 1910, có 701 người Tin Lành, 446 người Công giáo và một người Do Thái giáo sống tại Lubrza. Nhà thờ cổ Công giáo dựng năm 1776 đã bị thiêu rụi trong chiến tranh năm 1945. Do người Tin Lành rời Lubrza mà nhà thờ cổ Công giáo lại bị phá hủy và hoang phế, giáo xứ Công giáo trưng dụng lại nhà thờ Tin Lành xây năm 1884 còn sót lại. Năm 1945, nhà thờ được thánh hiến và đổi thành nhà thờ Công giáo. Giáo xứ Công giáo Lubrza được thành lập ngày 13 tháng 9 năm 1946, linh mục quản xứ đầu tiên là Cha Michał Kubacki thuộc dòng Salêdiêng.

Thể thao

Lubrza có câu lạc bộ bóng đá "Zjednoczeni Lubrza" (United Lubrza - Lubrza thống nhất) thành lập năm 1965. Ban đầu đội bóng có tên Górnik Lubrza do được Mỏ than nâu ở Sieniawa tài trợ. Trong những năm đầu tiên, câu lạc bộ chơi bóng tại sân Đức cũ trên đường Klasztorna. Năm 1968, câu lạc bộ đổi tên như ngày nay cùng với việc ra mắt sân vận động mới tại Nowa Wioska, biểu tượng cho việc thống nhất hai thị trấn. Năm 1976, đội không tham gia thi đấu nữa. Năm 1982, đội bóng tái thi đấu, sử dụng sân vận động gần trường tiểu học lúc bấy giờ. Năm 2001–2020, câu lạc bộ 9 lần chơi tại giải hạng A và 10 lần tại giải cấp huyện. Năm 2020, đội xuống hạng. Năm 2021, Zjednoczeni Lubrza chơi ở hạng B. Trang phục thi đấu là vàng và xanh lục. Câu lạc bộ còn tổ chức cả nơi chơi bóng ném.

Ngay cạnh trường tiểu học có phòng thể dục, vận động viên, học sinh sinh viên và toàn bộ cư dân xã Lubrza đều đến tập. Tháng 10 năm 2009 mở cửa tổ hợp sân thể thao Orlik 2012 tiếp giáp với trường tiểu học.

Ghi chú

Chú thích

Thư mục

Lubuskie


title: Cá thu ngàng

text:
Cá thu ngàng hay còn gọi là cá thu hũ (Danh pháp khoa học: Acanthocybium solandri) là một loài cá trong họ Cá thu ngừ phân bố ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới Đại Tây Dương, Thái bình Dương, Ấn Độ Dương, biển Caribê và Địa Trung Hải. Phân bố Việt Nam tại vùng biển miền Trung và Đông Nam bộ. Đây là một loài cá có giá trị kinh tế. Tên thường gọi tiếng Việt: Cá Thu ngàng, Cá Thu. Tên thường gọi tiếng Anh Wahoo, Kinkfish, Peto, Guarapucu, Ono, Thazard Batard. Tên gọi tiếng Pháp Thazard-bâtard. Tên gọi tiếng Nhật: Kamasu-sawara. Tên gọi tiếng Hàn Quốc Mae-ji-bang-o.

Đặc điểm
Về bề ngoài, cá thu ngàng có thân hình thoi, rất dài, hơi bị nén lại. Kích thước chúng dài đến 250 cm, mũi dài đây là loài cá có mũi dài gần bằng 50% chiều dài cả đầu, không những dài mũi chúng còn nhọn, phía sau của xương hàm trên bị che, răn khỏe, thân dẹp bên, hình tam giác, chúng không có lược mang. Về màu sắc, chúng có ánh xanh lá cây hơi xanh da trời óng ánh ở lưng, hai bên trắng bạc có 24–30 đường sọc màu xanh thẫm, một số sọc ghép lại hoặc hình chữ Y. Cá tươi có thịt rất ngon và giàu chất dinh dưỡng. Khi chúng chết, màu sắc của cơ thể phai rất nhanh.

Về cấu trúc, chúng có thân rất dài, hình thoi và hơi dẹt bên. Miệng rộng răng khỏe, nhọn, xếp thành hàng. Hai vây lưng, vây thứ nhất có 23-27 tia cứng, vây thứ hai có 12-16 tia mềm và sau đó là 8-9 vây phụ. Vây hậu môn có 12-14 tia mềm và sau đó là 9 vây phụ. Thân phủ vảy nhỏ. Lưng màu xanh xám, hai bên thân màu bạc, có 24-30 sọc màu cô ban, đôi khi sọc chập đôi hoặc hình chữ Y. Kích cỡ khai thác 800–1000mm.

Tập tính
Sống ở đại dương, thường xa bờ, độ sâu 0 – 15 mét. Sống ở các biển nhiệt đới. Là loài cá nổi đại dương thường sống đơn độc hoặc một số ít tụ tập lỏng lẻo hơn là tạo thành đàn lớn. Ăn cá và mực ống. Cá Thu Ngàng là loài cá có tốc độ chạy thuộc hàng nhanh nhất đại dương (97 km/h).

Khai thác
Nó là cá câu thể thao ở một số khu vực. Được bán dưới dạng tươi, ướp muối hoặc miếng tẩm gia vị, cũng được đông lạnh. Ở Việt Nam, cá thu ngàng được khai thác quanh năm, chính vụ từ tháng 9 đến tháng 3 năm sau tại các vùng biển miền Trung và Đông Nam Bộ bằng ngư cụ lưới rê, câu. Kích thước khai thác từ 800-1000mm. Dạng sản phẩm của chúng có thể ăn tươi, chế biến phi lê, phơi khô, đóng hộp.

Chú thích

Tham khảo

 Fenner, Robert M.: The Conscientious Marine Aquarist. Neptune City, Nueva Jersey, Estados Unidos: T.F.H. Publications, 2001.
 Helfman, G., B. Collette y D. Facey: The diversity of fishes. Blackwell Science, Malden, Massachusetts, Estados Unidos, 1997.
 Hoese, D.F. 1986:. A M.M. Smith y P.C. Heemstra (eds.) Smiths' sea fishes. Springer-Verlag, Berlín, Alemania.
 Maugé, L.A. 1986. A J. Daget, J.-P. Gosse y D.F.E. Thys van den Audenaerde (eds.) Check-list of the freshwater fishes of Africa (CLOFFA). ISNB Bruselas; MRAC, Tervuren, Flandes; y ORSTOM, París, Francia. Vol. 2.
 Moyle, P. y J. Cech.: Fishes: An Introduction to Ichthyology, 4a. edición, Upper Saddle River, Nueva Jersey, Estados Unidos: Prentice-Hall. Año 2000.
 Nelson, J.: Fishes of the World, 3a. edición. Nueva York, Estados Unidos: John Wiley and Sons. Año 1994.
 Wheeler, A.: The World Encyclopedia of Fishes, 2a. edición, Londres: Macdonald. Año 1985.

Liên kết ngoài
 Animal Diversity Web
 AQUATAB.NET
 UNEP-WCMC Species Database

S
Động vật được mô tả năm 1832
Cá ăn được
Cá Hawaii
Cá thu
Cá thể thao


title: Danh sách sân bay tại Burundi

text:
Dưới đây là danh sách sân bay tại Burundi, được sắp xếp theo vị trí.

Sân bay

Xem thêm

 Giao thông Burundi

Liên kết ngoài

 Great Circle Mapper: Airports in Burundi
 World Aero Data: Burundi

Danh sách sân bay theo quốc gia
Sân bay Burundi
Danh sách giao thông Burundi
Danh sách công trình xây dựng Burundi
Danh sách sân bay châu Phi


title: Heterorta plutonis

text:
Heterorta plutonis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Heterorta
Động vật được mô tả năm 1894


title: Vinh Sơn Trần Ngọc Thụ

text:
Vinh Sơn Trần Ngọc Thụ (1918-2002) là một linh mục người Việt thuộc Giáo hội Công giáo Rôma, là kinh sĩ viên Vương cung thánh đường Thánh Phêrô và là Chưởng ấn Tòa Thánh Vatican.

Linh mục Vinh Sơn Trần Ngọc Thụ là cáo thỉnh viên chính cho án tuyên thánh 117 vị tử đạo tại Việt Nam., cũng là người châu Á đầu tiên đảm nhận chức vụ Đệ nhị Bí thư của Giáo hoàng Gioan Phaolô II. Ngoài ra, ông còn là một dịch giả và là nhà nghiên cứu trong những lĩnh vực liên quan đến Công giáo.

Sự nghiệp

Thiếu thời và tu nghiệp
Trần Ngọc Thụ sinh ngày 12 tháng 5 năm 1918 tại họ đạo Đông Hải, xứ Văn Hải, nay là xã Văn Hải, huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình, thuộc Giáo phận Phát Diệm. Năm 1928, ông vào Tiểu chủng viện Ba Làng sau đó chuyển tiếp sang Tiểu chủng viện Phúc Nhạc. Năm 1937, giám mục Gioan Baotixita Nguyễn Bá Tòng gửi ông qua Roma du học. Ông được thụ phong linh mục vào ngày 20 tháng 12 năm 1942 tại Roma khi mới 24 tuổi.

Từ năm 1945 đến năm 1946, ông học tiến sĩ triết học và tiến sĩ thần học tại Roma. Năm 1946, ông theo học và tốt nghiệp vào năm 1949 của ngành Luật tại Đại học Louvain, Bỉ. Từ năm 1951 đến năm 1954, linh mục Thụ là thư ký riêng của giám mục Tađêô Lê Hữu Từ của giáo phận Phát Diệm. Năm 1954, ông di cư vào Sài Gòn, tại đó ông làm thư ký cho Văn phòng Viện trợ Công giáo Hoa Kỳ cho đến cuối năm 1956. Đầu năm 1957, ông là linh mục phụ trách chính cho 10 giáo phận di cư tại Sài Gòn.

Từ năm 1957 tới 1976, linh mục Vinh Sơn Trần Ngọc Thụ là thư ký Tòa khâm sứ Tòa Thánh tại Sài Gòn. Ông đảm nhận chức vụ này trong 19 năm.

Hoạt động ở Roma
Đến ngày 26 tháng 7 năm 1976, ông bị chính quyền trục xuất ra khỏi Việt Nam và sang Roma. Tại đây, ngày 18 tháng 9 năm 1976, ông bắt đầu với vai trò mới tại Vatican, trước tiên là nhân viên của Bộ Ngoại giao Tòa Thánh.

Ngày 29 tháng 6 năm 1978, ông lãnh tước Đức ông (Monsignor Capellano di Sua Santità). Ngày 18 tháng 12 năm 1985, Đức ông Thụ là Giám chức danh dự (Prelato d’Onore di Sua Santità). Ngày 07 tháng 1 năm 1988, đức ông Vinh Sơn trở thành người châu Á đầu tiên được cử làm Đệ nhị Bí thư (tiếng La tinh: Protonotarii Apostolicii) của Giáo hoàng Gioan Phaolô II. Ngày 04 tháng 02 năm 1996, ông là Kinh sĩ viên (Chanoine) Đền thờ Thánh Phêrô và là Chưởng ấn Tòa Thánh (Protonotaire Apostolique). Do những đóng góp hữu ích và không ngừng nghỉ cho Giáo hội Công giáo, linh mục Thụ được đặc ân hưu trí ở ngay trong thành Vatican vào năm 1996.

Đức ông Vinh Sơn Trần Ngọc Thụ qua đời vào ngày 15 tháng 7 năm 2002, thọ 84 tuổi. Lễ an táng đức ông Vinh Sơn Trần Ngọc Thụ được cử hành trọng thể vào ngày 20 tháng 7 năm 2002 tại Vương cung thánh đường Thánh Phêrô, Vatican.

Cáo thỉnh viên án tuyên thánh tử đạo Việt Nam
Vai trò của linh mục Trần Ngọc Thụ trở nên nổi bật và được thế giới biết đến khi ông là người Việt Nam cũng là người châu Á đầu tiên bất ngờ được Gioan Phaolô Đệ Nhị chọn làm Đệ nhị Bí thư ngay sau khi ông đăng quang Giáo hoàng. Nhưng điều khiến Đức ông Vinh Sơn và người Việt Công giáo hãnh diện nhất là việc ông đã hoàn thành công tác của một cáo thỉnh viên chính trong vụ phong thánh cho các Vị tử đạo Việt Nam, khi trước ông đã có bốn người nước ngoài đảm nhiệm nhưng không thành công.

Ngày 25 tháng 11 năm 1985, đức ông Vinh Sơn Trần Ngọc Thụ vinh dự được Hồng y Giuse Maria Trịnh Văn Căn giao cho làm Cáo thỉnh viên án tuyên thánh 117 vị tử đạo tại Việt Nam. Để lo việc cáo thỉnh án, ông đã tự đặt cho mình làm việc âm thầm với một thời khóa biểu khép kín. Buổi sáng ông làm công việc công sở Tòa thánh, tối đến ông làm việc với các hồ sơ của 117 vị Chân phước, từ 21 giờ tối đến nửa đêm. Liên tục sau gần 600 ngày nỗ lực làm việc, linh mục cáo thỉnh chính đã hoàn thành 2 công trình:
 Giáo hội Việt Nam, Tập I: Vụ Án Phong Thánh (125 trang, xuất bản tại USA, 1987), trình bày tài liệu căn bản về Lịch sử Vụ Án Phong Thánh các Chân Phước Tử Đạo.
 Cuốn Compendium (Tổng quát) Vitae et Martyrii necnon Actorum in Causa Canonizationis Beatorum Andreae Dũng Lạc, Sacerdotis, Thomae Thiện et Emmanuekis Phụng, Laicorum, H. Hermosilla, Valentini Berrio Ochoa, O.P. et aliorum 6 Episcoporum, necnon Theophani Vénard, Sacerdotis M.E.P. et 105 Sociorum Martyrum. Trình bày về: Lịch sử truyền đạo tại Việt Nam, lịch sử các cuộc bách hại tôn giáo, danh sách 117 Chân Phúc Tử Đạo, Thỉnh nguyện thư của HĐGMVN và thế giới, bằng tiếng La Tinh.

Theo linh mục Thụ, "''để biểu dương tinh thần huynh đệ thiêng liêng giữa ba danh sách các Chân phúc Tử đạo Việt – Pháp – Tây Ban Nha, linh mục Cáo thỉnh viên Việt Nam đã xin Bộ Tuyên Thánh cho phép hai linh mục Cáo thỉnh viên Venchi, Dòng Đa Minh, đại diện Tây Ban Nha và Itcana, Hội Thừa sai Paris, cùng đứng tên trong một danh sách Cáo thỉnh viên.

Trong Cơ mật viện ngày 22 tháng 6 năm 1987, với tất cả các Hồng y, Tổng Giám mục và Giám mục tại Tòa Thánh và các vùng phụ cận Roma (gồm 28 Hồng y, 70 Tổng Giám mục và Giám mục), ông là linh mục Cáo thỉnh viên duy nhất chứng kiến Hồ sơ 117 Chân Phước Việt Nam được châu phê. Sau đó linh mục Thụ tiếp tục lo giải quyết vấn đề tài chính để tổ chức đại lễ. Ông cân nhắc nhiều vấn đề và vay của Ngân hàng Tòa Thánh 50 triệu tiền Ý để tổ chức buổi đại lễ tuyên thánh thành công tốt đẹp.

Tác phẩm
Ngoài công việc mục vụ của Tòa Thánh, linh mục Vinh Sơn Trần Ngọc Thụ còn tham gia dịch và viết sách nghiên cứu trong lĩnh vực Công giáo, với nhiều đầu sách giá trị.

Chuyển ngữ
Thông điệp "Mẹ và Thầy" của ĐGH Gioan XXI I I
Các tài liệu Công Đồng Chung Vatican I I
Thông điệp "Giáo hội của Ngài" của ĐGH Phaolô VI
Thông điệp "Về Nữ Giới" của ĐGH Gioan Phaolô I I.

Khảo cứu
La Participation chez M. Louis Lavelle, Luận án Triết học, Pháp ngữ, Roma, 1945
De inhabitatione Spiritus Sancti in anima justi, Luận án Thần học, La ngữ, Roma, 1946
Thánh Gioan Vianney và Giáo hội ngày nay, Roma, 1986
Giáo hội Việt Nam: Vụ Án Phong Thánh, Roma, 1987
Giáo hội Việt Nam: 21 Thánh Tử Đạo Thừa Sai, Roma, 1991
Giáo hội Việt Nam: 97 Thánh Tử Đạo Việt Nam, Roma, 2003
Đời sống Tu sĩ và Công đồng Vatican I I, Roma, 1988
Chân dung Chị Elisabeth Chúa Ba Ngôi, Roma, 1989
Đức Chúa Thánh Thần và bảy hồng ân của Ngài, Roma, 1989
Comendium Vitae et Martyrii 117 Beatorum Martyrum Việt Nam, La ngữ và Ý ngữ, Roma, 1989
Kỷ Yếu Phong Thánh Tử Đạo Việt Nam, cộng tác với Ban biên tập Báo chí Công giáo Việt Nam Hải ngoại, Roma, 1989
Lịch sử Giáo phận Phát Diệm (1901 – 2001), Roma - Paris – USA., 2001
Les 21 Saints Martyrs Missionaires au Vietnam, Pháp ngữ, Roma – Paris, 2001
Bên cạnh Đức Gioan Phaolô I I, Roma - Paris – USA., 2002.

Xem thêm
 Các thánh tử đạo Việt Nam
 Cáo thỉnh viên

Ghi chú

Liên kết ngoài
 Vài Nét Về Đại Lễ Tuyên Phong Các Thánh Tử Đạo Việt Nam , Học viện ĐaMinh - Trung tâm Học Vấn.
 Bài giảng của Đức giáo hoàng Gioan Phaolô II trong Thánh lễ tôn phong 117 Thánh tử đạo tại Việt Nam (19-06-1988) ,
 BÍ MẬT CUỘC ĐỜI ĐỨC GIOAN PHAOLÔ II QUA VỊ THƯ KÝ RIÊNG NGƯỜI VIỆT NAM,
 NGUỒN LỰC THIÊNG LIẾNG CỦA ĐGH GIOAN PHALÔ II

Người Ninh Bình
Linh mục Công giáo người Việt
Dịch giả Kinh Thánh
Tu sĩ Công giáo gốc Việt


title: Heterusia comana

text:
Heterusia comana là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Heterusia


title: Costentalina

text:
Costentalina là một chi kích thước cỡ trung bình, thân mềm Scaphopoda sống ở biển trong họ Entalinidae.

Các loài

 Costentalina caymanica Chistikov, 1982
 Costentalina elegans Chistikov, 1982
 Costentalina indica Chistikov, 1982
 Costentalina leptoconcha Chistikov, 1982
 Costentalina pacifica Chistikov, 1982
 Costentalina tuscarorae Chistikov, 1982
 Costentalina vemae Scarabino, 1986

Chú thích

 Chistikov S. D. 1982. The modern Entalinidae (Scaphopoda, Gadilida), 1. Subfamily Heteroschismoidinae - 1 [in Russian]. Zoologicheskii Zhurnal 61 (5): 671-682
 Scarabino V., 1995 Scaphopoda of the tropical Pacific and Indian Oceans, with description of 3 new genera and 42 new species P. Bouchet (ed) Résultats des Campagnes MUSORSTOM, Volume 14 Mémoires du Muséum National d'Histoire Naturelle, 167 189-379

Liên kết ngoài

 Steiner, G.; Kabat, A. R. (2001). Catalogue of supraspecific taxa of Scaphopoda (Mollusca). Zoosystema. 23(3): 433-460

Entalinidae
Heteroschismoidinae


Giải đua ô tô Công thức 1 São Paulo 2023 (tên chính thức là Formula 1 Rolex Grande Prêmio de São Paulo 2023) là một chặng đua Công thức 1 dự kiến được tổ chức vào ngày 5 tháng 11 năm 2023 tại trường đua José Carlos Pace, São Paulo, Brazil và là chặng đua thứ 20 của giải đua xe Công thức 1 2023.

Bối cảnh
Tại giải đua ô tô Công thức 1 São Paulo, cuộc đua sprint thứ sáu và cuối cùng của mùa giải sẽ được tổ chức với tư cách là một phần của sự kiện này. Sprint shootout và cuộc đua sprint sẽ diễn ra vào thứ Bảy. Vòng phân hạng cho cuộc đua chính sẽ diễn ra vào thứ Sáu và cuộc đua chính vào ngày Chủ nhật.

Bảng xếp hạng trước cuộc đua
Sau giải đua ô tô Công thức 1 Thành phố Mexico, Max Verstappen dẫn đầu bảng xếp hạng các tay đua trước Sergio Pérez (240 điểm) và Lewis Hamilton (220 điểm) với 491 điểm. Tại bảng xếp hạng các đội đua, Red Bull Racing dẫn đầu Mercedes (371 điểm) và Ferrari (349 điểm) với 731 điểm.

Lựa chọn bộ lốp
Nhà cung cấp lốp xe Pirelli cung cấp các bộ lốp hạng C2, C3 và C4 (được chỉ định lần lượt là cứng, trung bình và mềm) để các đội sử dụng tại sự kiện này.

Bảng xếp hạng trước cuộc đua

Bảng xếp hạng các tay đua

 Lưu ý: Chỉ có mười vị trí đứng đầu được liệt kê trong bảng xếp hạng này.
 Các tay đua/đội đua được in đậm và đánh dấu hoa thị là nhà vô địch Giải đua xe Công thức 1 2023.

Bảng xếp hạng các đội đua

Tham khảo

Chặng đua Công thức 1 năm 2023
Giải đua ô tô Công thức 1 São Paulo
Giải đua ô tô Công thức 1 Brazil


title: Figulus boileaui

text:
Figulus boileaui là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được  mô tả khoa học năm 1986.

Tham khảo

Figulus
Động vật được mô tả năm 1986


title: Alexandros Mavrokordatos

text:
Alexandros Mavrokordatos (; 11 tháng 2 năm 179118 tháng 8 năm 1865) là một chính khách Hi Lạp và là thành viên dòng họ Mavrocordatos gốc người Phanariotes.

Tiểu sử
Năm 1812, Mavrokordatos bị đưa ra xét xử tại phiên tòa của người chú Jean Georges Caradja, Hospodar của Wallachia, kết quả là ông bị lưu đày tại Đế quốc Áo (1818). Tại đây ông đã học tập ở Viện đại học Padua. Ông là một thành viên của tổ chức Filiki Eteria bao gồm những người Hi Lạp Phanariot phải lánh nạn đến Morea khi chiến tranh giành độc lập Hi Lạp nổ ra vào năm 1821. Tại thời điểm bắt đầu cuộc cách mạng, Mavrokordatos đang sống ở Pisa cùng với nhà thơ Percy Bysshe Shelley và vợ ông Mary Shelley, và khi hay được tin về cuộc cách mạng, Mavrokordatos đã đi đến Marseilles để mua vũ khí và lên tàu trở về Hi Lạp. Mavrokordatos với phẩm chất là một người rất giàu có, được giáo dục tốt, thông thạo bảy ngôn ngữ, có kinh nghiệm trong cai quản Wallachia được nhiều người tin tưởng sẽ là lãnh đạo tương lai của Hi Lạp. Khác với nhiều lãnh đạo Hi Lạp cùng thời, Mavrokordators đã sống ở phương Tây và do đó ông thường mặc Âu phục và có thiên hướng về một mô hình chính trị phương Tây cho Hi Lạp. Nhà cảm tình Hi Lạp người Mỹ Samuel Gridley Howe đã mô tả Mavrokordatos:"Cách hành xử của ông hoàn toàn dễ chịu và lịch thiệp mặc dù ấn tượng ban đầu xuất phát từ sự lịch sự quá mức và nụ cười luôn hiện diện khiến ta nghĩ ông là một công tử bột tốt tính ngớ ngẩn, nhưng ta sẽ nhận ra ngày dựa vào những cái nhìn tò mò trìu mến sẽ hoàn toàn biến mất, cho thấy phong thái có chút gì trẻ con được ông che giấu, theo một nghiên cứu tỉ mỉ của một người khách...Mỗi hành động của ông luôn được bạn bè nhận xét xuất phát từ lòng yêu nước không vụ lợi; nhưng những kẻ thù của ông lại do dự tán thành nhằm gây bất lợi cho lợi ích và phe ông...Đay chính là sự thật thường được công nhận ở cả hai phe". Mavokordhatos, vốn là một người tháo vát, thông minh trở thành chính trị gia tốt nhất cho sự lựa chọn lãnh đạo của cuộc đấu tranh cho Hi Lạp và thêm vào đó ông đều nắm được việc điều hành gián tiếp hoặc trực tiếp các hội đồng để thành lập chính phủ Hi Lạp. Ông tích cực tham gia thiết lập một chính phủ dân sự cho Hi Lạp, và kết quả là vào tháng 1, 1822 ông được Hội nghị Quốc gia Lần thứ nhất tại Epidaurus bầu làm "Tổng thống Hành pháp", đánh dấu việc ông trở thành nhà lãnh đạo đầu tiên của Hi Lạp. Hội nghị Epidaurus là thành công lớn của Mavrokordatos khi ông viết bản hiến pháp đầu tiên của Hi Lạp và trở thành tân lãnh đạo quốc gia. Do trên thực tế chính phủ Hi Lạp có ít quyền lực trên toàn lãnh thổ, nên Mavrokordatos ưu tiên bảo vệ cứ địa của ông ở Tây Roumeli, và đi đến đảo Hydra trước tiên nhằm đảm bảo sự ủng hộ của những chiến thuyền của người Hyrdriot và sau đó là tới Missolonghi, nơi mà ông giám sát việc xây dựng các công trình phòng thủ bằng của cải của mình nhằm thiết lập một mạng lưới hậu phương vững chắc từ sự ủng hộ từ Tây Roumeliot. Mavrokordatos đã không đóng vai trò gì như một lãnh đạo quốc gia, mà chỉ lập ra một bản hiến pháp phức tạp một cách có chủ tâm nhằm đảm bảo rằng sẽ không có ai có thể trở thành lãnh đạo kế thừa trong lúc ông đang lui về cứ địa của mình ở Tây Roumeli. Một nhà quan sát đã bình luận về chiến thuật này của Mavrokordatos như sau: "Ông đã bắt chước sự tinh ranh của một con nhím, bằng cách thu hết gai trở nên hiền hòa khi trở về ổ của mình, và sẽ phình gai ra bất cứ lúc nào cản trở bất cứ kẻ nào muốn xông vào".

Trong cùng năm đó, ông đã chỉ huy bước tiến của lực lượng Hi Lạp vào khu vực phía tây Trung tâm Hi Lạp, và lãnh phải thất bại nặng nề tại Peta ngày 16 tháng 7, nhưng bù lại sau đó ông đã giữ vững được lực lượng trong trận Bao vây Missolonghi lần nhất (tháng 11 năm 1822 đến tháng 1, 1823). Tại Peta, Mavokordatos muốn một chiến thắng bằng các đơn vị nước ngoài cảm tình với Hi Lạp và binh lính Hi Lạp bản xứ được huấn luyện bởi người Đức Karl von Normann-Ehrenfels nhằm cho thấy ưu thế của việc huấn luyện chuyên nghiệp. Mavorkordatos bổ nhiệm Normann-Ehrenfels, một cựu đại úy trong quân đội Wurttemberg làm chỉ huy trưởng của ông. Tại hội đồng Argos diễn ra năm 1823, Mavrokordhatos không muống tiếp tục chức vụ cũ, nhưng đã tự bổ nhiệm mình làm tổng thư ký Hành pháp, nhằm mục đích nắm mọi giấy tờ đi và đến nhánh Hành pháp. Năm 1823, Mavokordatos ủng hộ Thượng viện trong tranh chấp với Hành pháp vốn đang nằm trong tay những người ủng hộ đối thủ của ông là Theodoros Kolokotronis. Năm 1824, Mavrokordatos chào đón Lord Byron đến Hi Lạp và cố gắng thuyết phục ông này dẫn đầu một cuộc tấn công vào Navpaktos. Năm 1824, Mavorokordhatos bảo trợ cho một âm mưu của nhà cảm tình Hi Lạp người Mỹ George Jarvis và người Scotland Thomas Fenton nhằm ám sát đối thủ Odysseas Androutsos và anh rể của Androutsos là Edward John Trelawny.

Lập trường hướng Anh quốc của Mavorokordhatos đã dẫn đến sự xung đột chia rẽ với Đảng "Nga" lãnh đạo bởi Demetrius Ypsilanti và Kolokotronis; và mặc dù ông giữ chức vụ đối ngoại một thời gian ngắn trong nhiệm kỳ tổng thống Petrobey (Petros Mavromichalis) ông bị buộc rút lui khỏi chính trường vào tháng 2 năm 1825, khi ông một lần nữa trở thành Bộ trưởng Ngoại giao. Cuộc đổ bộ của Ibrahim Pasha lên Hi Lạp diễn ra sau đó, và Mavrocordatos lại một lần nữa gia nhập quân đội, và may mắn trốn thoát trong thất bại nặng nề tại Trận Sphacteria (1825) diễn ra vào ngày 9 tháng 5, bằng tàu Ares.

Sau khi Missolonghi thất thủ (22 tháng 4 năm 1826) ông đã quyết định nghỉ hưu, cho đến khi Tổng thống John Capodistria bổ nhiệm ông làm một thành viên Ủy ban quản trị quân nhu, chức danh này sau đó ông đã từ chức vào năm 1828. Sau sự kiện Kapodistria bị ám sát (9 tháng 10 năm 1831) và việc anh trai và người kế nhiệm của ông Augustinos Kapodistrias đồng loạt từ chức (13 tháng 4 năm 1832), Mavrocordatos trở thành Bộ trưởng Tài chính. Ông là Phó Chủ tịch của Hội đồng Quốc gia tại Argos (tháng 7 năm 1832), và được Vua Otto bộ nhiệm làm Bộ trưởng Tài chính, và vào năm 1833 là Thủ tướng.

Từ năm 1834 trở đi, ông là đại sứ Hi Lạp tại Munich, Berlin, Luân Đôn và sau một khoảng thời gian ngắn làm Thủ tướng Hi Lạp năm 1841, ông được bổ nhiệm làm đại sứ tại Constantinople. Năm 1843, sau cuộc nổi dậy lần 3 vào tháng 9, ông trở về Athens với tư cách Bộ trưởng mà không có vị trí trong nội các Metaxas, và từ tháng 4 đến tháng 8 năm 1844, ông là người đứng đầu chính phủ được thành lập sau khi Đảng Nga thoái trào. Trở thành đối lập, và ông phủ nhận bất cứ vai trò nào trong tấn công bạo lực chống lại chính phủ Kolettis. Trong khoảng thời gian 1854-1855 ông lại trở thành người đứng đầu chính phủ trong vài tháng. Ông qua đời tại Aegina vào ngày 18 tháng 8 năm 1865.

Xem thêm

Tham khảo

E. Legrand, Généalogie des Mavrocordato (Paris, 1886).

Sinh năm 1791
Mất năm 1865
Người Hy Lạp thế kỷ 19
Thủ tướng Hy Lạp


title: Elyra duplicifascia

text:
Elyra duplicifascia là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Elyra


title: Orthosia instabilis

text:
Orthosia instabilis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Orthosia (chi bướm)


title: Phryno strigosa

text:
Phryno strigosa là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Phryno


title: Tarsius spectrumgurskyae

text:
Khỉ lùn Gursky (Danh pháp khoa học: Tarsius spectrumgurskyae) cũng còn được gọi là Khỉ lùn Yoda là một loài khỉ lùn trong họ Tarsiidae được tìm thấy trong năm 2017 ở Indonesia, chúng mới được phát hiện khi đang đeo bám trên thân cây tại khu rừng phía đông bắc đảo Sulawesi, Indonesia và được phát hiện ở cánh rừng phía đông bắc của đảo. Loài khỉ này được đặt tên theo nhà sinh vật học Jatna Supriatna và chuyên gia Sharon Gursky về khỉ lùn Tarsier. Chúng có tiếng kêu gọi các với các loài khỉ lùn tương tự.

Đặc điểm
Chúng loài linh trưởng với gương mặt giống nhân vật Yoda trong loạt phim chiến tranh giữa các vì sao (Star Wars) và thường xuất hiện để đi tìm thức ăn khi mặt trăng lên cao (loài ăn đêm). Chúng cất cao giọng như một dàn hòa âm hợp xướng để nhận ra nhau và đánh dấu vùng lãnh thổ, những âm thanh này đã giúp các nhà khoa học nhận ra được loài động vật họ khỉ mới có kích thước khá nhỏ bé, sống sâu trong rừng rậm. Chúng có ngoại hình gần như giống hệt nhau, nhưng cách chúng kêu gọi đồng loại là rất khác.

Chúng được mệnh danh là yêu tinh rừng rậm, có thể xoay đầu 360 độ, sinh sống trên những thân cây cao, chúng nhanh nhẹn không thua kém gì loài chim, con trưởng thành chỉ nặng trung bình khoảng 113 gram, chúng là một tay leo trèo cừ khôi, một con vật chỉ nhỏ như ống bơ lại có thể nhảy xa đến ba mét và có một số đặc điểm hình thái khác thường. Sự tương đồng về thể chất là rào cản lớn trong nỗ lực xác định các loài mới, thậm chí là chỉ trong phạm vi hòn đảo.

Tổ tiên của chúng bị mất lớp tapetum lucidum là một lớp tế bào giống như chiếc gương nằm phía sau võng mạc, giúp phản xạ và khuếch đại ánh sáng. Vì thế, để bù đắp cho thiếu sót này, chúng phải phát triển đôi mắt lớn hơn, to gần bằng bộ não của chúng, cho phép chúng quan sát tốt trong đêm., vì đôi mắt quá lớn, nên chúng không thể liếc nhìn được, mà phải xoay cả đầu nếu muốn nhìn một thứ gì đó ở hai bên. Chúng xoay đầu tương tự như loài cú, và có thể xoay được đầu được một vòng 360 độ, hể nhìn thấy đôi mắt sáng của chúng. Chúng dường như không phải là khỉ Tarsier, nhìn chúng giống như những con yêu tinh rừng rậm.

Tham khảo

Tarsius


title: Pasargadae

text:
Pasargadae (từ  trong tiếng Ba Tư: ) là thủ đô của đế chế Achaemenes và được xây dựng dưới thời Cyrus Đại đế khoảng từ năm 559-530 TCN (BC), đồng thời đây cũng là nơi chôn cất của Cyrus Đại đế. Pasargadae là một thành phố Ba Tư cổ nằm gần Shiraz trong huyện Pasargad thuộc tỉnh Fars. Ngày nay nó là một địa điểm khảo cổ nổi tiếng, một Di sản thế giới của UNESCO.

Lịch sử
Cyrus Đại đế bắt đầu xây dựng thủ đô của đế chế vào khoảng năm 546 TCN hoặc muộn hơn nhưng nó chưa được hoàn thành sau khi ông qua đời trong một trận chiến 530 hoặc 529 TCN. Những phần còn lại của ngôi mộ con trai ông và cũng là người kế vị của Cyrus là Cambyses II đã được tìm thấy ở Pasargadae vào năm 2006, một địa điểm gần gần pháo đài của Toll-e Takht.

Pasargadae vẫn là thủ đô của đế chế Achaemenes cho đến khi Cambyses II dời đô đến Susa, sau đó là Darius thiết lập thủ đô của đế chế ở Persepolis. Địa điểm khảo cổ Pasargadae có diện tích 1,6 km vuông bao gồm một cấu trúc được tin là lăng mộ của Cyrus Đại đế, pháo đài Toll-e Takht nằm trên đỉnh một ngọn đồi gần đó, phần còn lại của hai cung điện hoàng gia và các khu vườn. Vườn Ba Tư Pasargadae là một trong những ví dụ sớm nhất được biết đến của một khu vườn Ba Tư Bagh được bố trí theo phong cách Charbagh, tức là một khu vườn Ba Tư hình tứ giác được chia thành bốn phần nhỏ bằng các lối đi hoặc các mương dẫn nước nhỏ (xem tại Vườn Ba Tư).

Lăng mộ của Cyrus Đại đế

Di tích quan trọng nhất tại Pasargadae là Lăng mộ của Cyrus Đại đế. Lăng mộ nằm trên 6 bậc đá xếp theo kiểu kim tự tháp, bên trên là hầm mộ chính có chiều dài 3,17 mét, rộng 2,11 mét và cao 2,11 mét với một lối hẹp và thấp dẫn vào trong. Cả cấu trúc có chiều cao 11 mét, mặt đáy là 12 x 13 mét. Mặc dù không có bằng chứng chắc chắn xác định đây là ngôi mộ của Cyrus, nhưng nhà sử học Hy Lạp dẫn chứng về việc Alexander tin rằng đó là mộ của Cyrus Đại đế. Khi Alexander cướp bóc và phá hủy Persepolis, ông đã đến thăm ngôi mộ của Cyrus. Arrian viết vào thế kỷ thứ 2 đã ghi nhận rằng Alexander chỉ huy Aristobulus. một trong những chiến binh của ông tiến vào bên trong hầm mộ. Bên trong ông thấy một chiếc giường bằng vàng, một bộ bàn với đồ đựng nước, quan tài vàng, vô số trang sức đính đá quý và một dòng chữ trên mộ. Không có dấu vết bất kỳ về sự tồn tại của dòng chữ, cũng như có nhiều sự bất đồng liên quan đến từ ngữ chính xác trong câu. Strabo đã viết rằng câu đó là:

Tạm dịch là:

Biến thể khác trong Ba Tư: Vương quốc bất diệt là:

Tạm dịch là:

Khảo cổ học
Là kinh đô đầu tiên của Nhà Achaemenes, Pasargadae ngày nay là một tàn tích cách Persepolis khoảng 43 km, thuộc tỉnh Fars, miền nam Iran. Nó lần đầu tiên được khám phá bởi nhà khảo cổ học người Đức Ernst Herzfeld vào năm 1905, và một cuộc khai quật khác diễn ra vào năm 1928 cùng với trợ lý của ông là Friedrich Krefter. Kể từ năm 1946, các văn bản ban đầu, tài liệu, hình ảnh, các mảnh của bức tranh tường và đồ gốm thu thập được từ các cuộc khai quật được bảo quản tại Phòng tranh mỹ thuật Freer thuộc Viện Smithsonian ở Washington. Sau Herzfeld, Sir Aurel Stein hoàn thành một kế hoạch tại Pasargadae vào năm 1934. Năm 1935, Erich F. Schmidt đã hoàn thành một loạt các bức ảnh được chụp từ trên không toàn bộ khu vực tàn tích.

Hình ảnh

Tài liệu tham khảo

 .
 ; fully accessible at .
 .
 .
 .
 .
 .
 Ali Mozaffari, World Heritage in Iran: Perspectives on Pasargadae, Routledge, 2016,

Liên kết ngoài

Excavation Documentation and Fragments of Wall Paintings from Pasargadae
 .
 .
 .
 .
 .
Pasargadae - Livius

Khu dân cư thành lập thế kỷ 6 TCN
Địa điểm khảo cổ Iran
Di sản thế giới tại Iran
Kiến trúc Iran
Vườn Ba Tư


title: Cúp bóng đá nữ Đông Á 2013

text:
Cúp bóng đá nữ Đông Á 2013 diễn ra tại Hàn Quốc từ 20 tháng 7 tới 27 tháng 7 năm 2013. CHDCND Triều Tiên là đội giành chức vô địch.

Vòng loại 1
Diễn ra tại Guam (UTC+10).

|}

Vòng loại 2
Diễn ra tại Thâm Quyến, Trung Quốc (UTC+8).

|}

Vòng chung kết

Giờ địa phương là UTC+9.

|}

Tham khảo

Liên kết ngoài
Liên đoàn bóng đá Đông Á
Vòng chung kết Cúp nữ Đông Á
Cúp nữ Đông Á - Vòng loại 2
Cúp nữ Đông Á - Vòng loại 1

2013
Bóng đá nữ năm 2013
Bóng đá châu Á năm 2012
Bóng đá châu Á năm 2013
Bóng đá nữ năm 2012
Giải đấu bóng đá quốc tế tổ chức bởi Hàn Quốc


title: Xanthorhoe curcumata

text:
Xanthorhoe curcumata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Xanthorhoe


title: Sally Kosgei

text:
Sally Kosgey là một chính trị gia Kenya. Bà thuộc Phong trào Dân chủ Cam và được bầu làm đại diện cho Quốc hội Aldai tại Quốc hội Kenya trong cuộc bầu cử quốc hội Kenya năm 2007.

bà được giáo dục tại trường nữ trung học Alliance, và nhận bằng thạc sĩ năm 1975 và bằng tiến sĩ. vào năm 1980, cả hai từ Đại học Stanford ở Hoa Kỳ.

bà trở thành bộ trưởng giáo dục đại học trong chính phủ liên minh xuất hiện vào năm 2008 sau vụ bạo lực sau bầu cử. Tuy nhiên, vào tháng 4 năm 2010, bà đã trao đổi công việc với Bộ trưởng Nông nghiệp William Ruto.

Vào tháng 11 năm 2017, một cuộc điều tra được thực hiện bởi Hiệp hội báo chí điều tra quốc tế đã trích dẫn tên bà trong danh sách các chính trị gia có tên trong các cáo buộc " Paradise Papers ".

Tham khảo

Cựu sinh viên Đại học Stanford
Nhân vật còn sống


title: Ngư nghiệp và biến đổi khí hậu

text:
Tăng nhiệt độ đại dương và axit hóa đại dương đang  hoàn toàn làm thay đổi hệ sinh thái thủy sinh. Biến đổi khí hậu đang làm thay đổi sự phân bố cá  và năng suất của các loài cá biển cá nước ngọt. Điều này có ảnh hưởng đến sự bền vững của đánh bắt cá và nuôi trồng thủy sản, đến đời sống của cộng đồng phụ thuộc vào ngư nghiệp, và đến khả năng các đại dương giữ lại và lưu trữ carbon (máy bơm sinh học). Tác động của mực nước biển dâng có nghĩa là các cộng đồng ngư nghiệp ven biển đang ở tiền tuyến của biến đổi khí hậu, trong khi đó việc thay đổi mô hình mưa và sử dụng nước tác động đến đánh bắt cá và nuôi trồng thủy sản (nước ngọt) nội địa.

Vai trò của đại dương

Đại dương và hệ sinh thái ven biển đóng một vai trò quan trọng trong chu trình carbon toàn cầu và đã loại bỏ khoảng 25% lượng carbon dioxide thải ra từ các hoạt động con người từ năm 2000 đến năm 2007 và khoảng một nửa CO2 có nguồn gốc từ con người được thải ra từ khi khởi đầu cuộc Cách mạng Công nghiệp. Tăng nhiệt độ đại dương và axit hóa đại dương có nghĩa là năng lực của bồn chứa carbon đại dương sẽ dần dần yếu đi, làm tăng lên những sự lo ngại toàn cầu được thể hiện trong các Tuyên bố Monaco và Manado. Hệ sinh thái đại dương khỏe mạnh là rất cần thiết cho việc làm dịu biến đổi khí hậu. Rạn san hô cung cấp môi trường sống cho hàng triệu loài cá và với biến đổi khí hậu nó có thể khiến những loài san hô này chết đi.

Tác động lên ngành sản xuất cá
Axit hóa đại dương ngày càng nhiều khiến cho các sinh vật biển như tôm, hàu, hoặc san hô trở nên khó khăn hơn khi tạo vỏ – một quá trình được gọi là vôi hóa. Rất nhiều động vật quan trọng như động vật phù du, loài hình thành nên nền móng cho chuỗi thức ăn đại dương có lớp vỏ calci. Vì thế toàn bộ mạng lưới thức ăn đại dương đang bị biến đổi – có những vết nứt ở trong chuỗi thức ăn. Do đó, sự phân bố, năng suất và thành phần loài của sản xuất cá toàn cầu đang thay đổi, tạo ra những tác động phức tạp và liên kết trong đại dương, cửa sông, rạn san hô, rừng ngập mặn và thảm cỏ biển, những nơi cung cấp môi trường sống và các khu vực vườn ươm cho cá. Thay đổi mô hình mưa và sự khan hiếm nước đang tác động đến ngư nghiệp trên sông và hồ và sản xuất đánh bắt thủy sản. Sau kỷ băng hà khoảng 200.000 năm trước, nhiệt độ khí quyển toàn cầu đã tăng 3 độ, dẫn đến sự gia tăng nhiệt độ biển.

Tác động lên cộng đồng ngư dân

Những quốc gia và dân cư đánh bắt cá và sống ven biển phụ thuộc vào ngư nghiệp đặc biệt dễ bị biến đổi khí hậu gây thiệt hại. Các quốc gia nằm dưới thấp như Maldives và Tuvalu đặc biệt dễ bị thiệt hại và toàn bộ cộng đồng có thể trở thành những người tị nạn do biến đổi khí hậu đầu tiên. Cộng đồng đánh bắt cá ở Bangladesh là đối tượng của không chỉ hiện tượng mực nước biển tăng, mà còn cả của ngập lụt và các cơn bão ngày càng xuất hiện nhiều. Cộng đồng đánh bắt cá dọc theo sông Mekong tạo ra hơn 1 triệu tấn cá ba sa hàng năm và sinh kế và ngành sản xuất cá sẽ phải chịu thiệt hại từ hiện tượng xâm nhập mặn, thứ là kết quả từ hiện tượng mực nước biển dâng và xây đập.

Đánh bắt cá và nuôi trồng thủy sản đóng góp đáng kể vào an ninh lương thực và sinh kế. Cá cung cấp dinh dưỡng thiết yếu cho 3 tỷ người và ít nhất 50% lượng đạm động vật và chất khoáng cho 400 triệu người từ những nước nghèo nhất. Sinh kế của hơn 500 triệu người ở các quốc gia đang phát triển phụ thuộc, một cách trực tiếp hoặc gián tiếp, vào đánh bắt cá và nuôi trồng thủy sản - nuôi trồng thủy sản là hệ thống sản xuất thực phẩm tăng trưởng nhanh nhất trên thế giới, tăng trưởng 7% một năm và sản phẩm từ cá là một trong các loại thực phẩm được giao dịch rộng rãi nhất, với hơn 37% (theo khối lượng) sản lượng thế giới được giao dịch quốc tế.

Thích ứng và giảm nhẹ
Các tác động của biến đổi khí hậu có thể được giải quyết qua thích nghi và giảm nhẹ. Chi phí và lợi ích của thích ứng về cơ bản là ở địa phương hoặc quốc gia, trong khi đó chi phí của giảm thiểu về cơ bản là ở quốc gia trong khi lợi ích thì cho toàn cầu. Một số hoạt động tạo ra cả lợi ích về giảm nhẹ và thích nghi, ví dụ như việc phục hồi rừng ngập mặn có thể bảo vệ bờ biển khỏi bị xói mòn và cung cấp nơi sinh sản cho cá, đồng thời cũng cô lập carbon.

Thích ứng
Một số cơ quan quốc tế, bao gồm cả Ngân hàng thế Giới và Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc có những chương trình để giúp các quốc gia và cộng đồng thích ứng với hiện tượng ấm lên toàn cầu, ví dụ như bằng các chính sách phát triển nhằm nâng cao khả năng phục hồi tài nguyên thiên nhiên, thông qua các đánh giá rủi ro và tính chất dễ bị tổn thương, bằng cách tăng sự nhận thức về các tác động của biến đổi khí hậu và tăng cường những cơ quan quan trọng như dự báo thời tiết và hệ thống cảnh báo sớm. Báo cáo Phát triển Thế giới năm 2010 - Phát triển và Biến đổi Khí hậu, Chương 3 cho thấy rằng giảm hiện tượng chứa quá mức trong các đội đánh cá và xây dựng lại các quần thể cá đều có thể nâng cao khả năng phục hồi từ biến đổi khí hậu và làm tăng thu nhập kinh tế từ đánh bắt thủy sản biển khoảng 50 tỷ USD mỗi năm, đồng thời cũng làm giảm lượng khí nhà kính gây ra bởi tàu đánh cá. Do đó, loại bỏ trợ cấp nhiên liệu cho việc đánh cá có thể có lợi kép khi giảm thiểu cả việc phát thải cả việc đánh bắt quá mức.

Đầu tư vào nuôi trồng thủy hải sản bền vững có thể làm vật đệm cho việc sử dụng nước trong nông nghiệp trong khi sản xuất thực phẩm và đa dạng hóa các hoạt động kinh tế. Nhiên liệu sinh học bằng tảo biển cũng cho thấy tiềm năng vì tảo biển có thể sản xuất ra lượng dầu trên mỗi mẫu anh nhiều hơn từ 15 đến 300 lần so với hoa màu thông thường, ví dụ như hạt nho, đậu tương hoặc mè, và tảo biện không yêu cầu nguồn nước ngọt khan hiếm. Các chương trình như GEF-Coral Reef Targeted Research được tài trợ đã cung cấp những lời khuyên về việc xây dựng khả năng phục hồi và một hệ sinh thái rạn san hô lưu trữ, trong khi đó sáu quốc gia Thái Bình Dương gần đây đã đạt được một thỏa thuận chính thức trong việc bảo vệ các rạn san hộ tại một điểm nóng đa dạng sinh học – Tam giác San hô.

Giảm nhẹ
Đại dương đã lấy đi 50% lượng CO2 có nguồn gốc từ con người, vậy là các đại dương đã hấp thụ nhiều tác động của biến đổi khí hậu. Nổi tiếng Vách đá Trắng Dover minh họa cách mà đại dương bắt giữ và chôn vùi carbon. Những vách đá vôi, được hình thành từ những bộ xương của biển sinh vật phù du gọi là coccoliths. Tương tự, dầu mỏ, hình là do phần lớn để biển và thủy sinh vật phù du nữa minh họa vai trò quan trọng của đại dương trong bon.

Chính xác bằng cách nào mà đại dương giữ lại và chôn vùi CO2 là chủ đề của những cuộc nghiên cứu liên tục bởi các nhà khoa học trên khắp thế giới, ví dụ như Dự án Carboocean. Mức hiện tại của khí nhà kính tức là độ axít đại dương sẽ tiếp tục tăng lên và hệ sinh thái thủy sinh sẽ tiếp tục bị thoái hóa và biến đổi. Có những cơ chế phản hồi có liên quan ở đây. Ví dụ như, vùng nước ấm hơn có khả năng hấp thụ ít CO2 hơn, vậy nên khi nhiệt độ đại dương tăng lên, một số CO2 đã bị hòa tan sẽ bị thải trở lại khí quyển. Hiện tượng nóng lên cũng đồng thời làm giảm lượng dinh dưỡng trong vùng biển khơi trung (sâu khoảng 200 tới 1000 m). Điều này ngược lại lại giới hạn độ tăng trưởng của tảo silic có lợi cho những thực vật phù du nhỏ hơn, thứ là máy bơm sinh học cacbon chất lượng thấp hơn. Điều này hạn chế khả năng cô lập cácbon của đại dương khi nó ấm. Điều đã rõ ràng là, một hệ sinh thái ven biển và đại dương khỏe mạnh là hết sức cần thiết để duy trì vai trò cấp thiết của bồn chứa cacbon đại dương, như đã được trình bày, ví dụ như, trong bản đánh giá Blue Carbon được trình bày bởi UNEP và báo cáo về bồn chứa cacbon ven biển của IUCN và những bằng chứng ngày càng nhiều về vai trò của sinh khối cá trong việc vận chuyển cacbon từ mặt nước xuống sâu dưới đại dương.

Trong khi những công cụ tài chính cacbon khác bao gồm cả việc phục hồi rừng (REDD) và sản xuất năng lượng sạch (mua bán phát thải cacbon), một số lại nêu ra sự cần thiết của hoạt động tài trợ một đại dương và hệ sinh thái biển khỏe mạnh mặc dù những thứ này là cần thiết cho việc liên tục hút khí CO2 và khí nhà kính. Nền tảng khoa học cho việc làm màu mỡ đại dương – nhằm sản xuất ra nhiều thực vật phù du hơn để tăng khả năng hấp thu CO2 – đã bị thách thức, và những đề xuất chôn CO2 sâu xuống lòng đại dương đã gặp phải chỉ trích từ những nhà hoạt động vì môi trường. Những cuộc tranh luận xoay quanh vấn đề này đã nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường hiểu biến khoa học về cách mà đại dương cô lập cacbon.

Đánh bắt quá mức

Mặc dù đã có những sự sụt giảm trong ngư nghiệp do biến đổi khí hậu, một nguyên nhân khác cho hiện tượng sụt giảm này là do đánh bắt quá mức. Các nghiên cứu cho thấy tình trạng của đại dương đang gây ra sự sụp đổ của ngư nghiệp, và tại những khu vực nơi ngư nghiệp chưa sụp đổ, việc đánh bắt quá mức đã có những ảnh hưởng to lớn tới ngành công nghiệp. Đánh bắt quá mức là do khả năng tiếp cận biển cả, mọi người có thể dễ dàng đánh bắt cá, kể cả chỉ là cho vui. Cũng đồng thời tồn tại nhu cầu hải sản cao của ngư dân, cũng như công nghệ hiện đại thứ đã làm tăng lượng cá bắt được trong mỗi chuyến đi.

Nếu mỗi người chỉ được phép đánh bắt một số lượng cá nhất định thì vấn đề đánh bắt quá mức có lẽ sẽ được giải quyết. Kiểu hệ thống giới hạn này đã được vận hành tại một số quốc gia như New Zealand, Na Uy, Canada và Hoa Kỳ. Tại các quốc gia này, hệ thống giới hạn đã giúp đỡ ngành ngư nghiệp một cách thành công. Các kiểu hệ thống giới hạn này được gọi là hạn ngạch đánh bắt cá nhân. Điều này có nghĩa là tại nơi áp dụng hạn ngạch, chính phủ quản lý và trong ranh giới này họ có quyền sử dụng tài nguyên đại dương như họ muốn.

Chú thích

Tham khảo

 FAO (2009) Climate change implications for fisheries and aquaculture. Overview of current scientific knowledge  Fisheries and Aquaculture Technical Paper 530, Rome.
 Klyashtorin LB (2001) Climate change and long-term fluctuations of commercial catches: the possibility of forecasting  Technical paper 410, FAO fisheries, Rome. ISBN 978-92-5-104695-1.

Đọc thêm
 Bahri, Tarûb and Cochrane, Kevern (2011) "Climate change impacts on the world fisheries resources"  In: Review of the state of world marine fishery resources, pages 279–290, FAO Fisheries technical paper 569, FAO, Rome. ISBN 978-92-5-107023-9.
 Bakun A (1997) "Global synchrony in fish population variations" In: Review of the state of world marine fishery resources, pages, FAO Fisheries Circular 920, FAO, Rome.
 Csirke, Jorge and Vasconcellos, Marcelo (1995) "Fisheries and long-term climate variability" In: Review of the state of world marine fishery resources, FAO Fisheries technical paper 457, FAO, Rome. ISBN 92-5-105267-0.
 Powell AM and Xu J (2012) "The 1977 Global Regime Shift: A Discussion of Its Dynamics and Impacts in the Eastern Pacific Ecosystem" Atmosphere-Ocean, 50 (4): 421–436.
Doi110.1080/07055900.2012.716023

Biến đổi khí hậu và môi trường


title: Heteropelma amictum

text:
Heteropelma amictum là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Heteropelma


title: Tachyphyle antimima

text:
Tachyphyle antimima là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Tachyphyle


title: Andrena apicata

text:
Andrena apicata là một loài ong trong họ Andrenidae. Loài này được  miêu tả khoa học đầu tiên năm 1847.

Chú thích

Tham khảo

apicata
Động vật được mô tả năm 1847


title: Danh sách câu lạc bộ bóng đá ở Wallis và Futuna

text:
Đây là danh sách các câu lạc bộ bóng đá ở Wallis và Futuna.

Ahoa
Alele
Association Sportive Aka’aka
Central Sport
Falaleu
Faletolu
 Fatima
Fetuuao
Galu
Haafuasia
Haatofo
Halalo
Jeunesse Sportive de Mua
Kolesio
Kolopopo
Laione
Liku
Lomipeau
Maile
Mata Lose
Mata'utu FC
Mata'utu
Nukuhione
Pulotu
Santé Sport
Teesi
Tepa
Utufua
Vaitupu
Vaivevela

Tham khảo

Wallis và Futuna
Câu lạc bộ bóng đá Wallis và Futuna
Câu lạc bộ bóng đá


title: Miltochrista obsoleta

text:
Miltochrista obsoleta là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Miltochrista


title: Zamarada lepta

text:
Zamarada lepta là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Zamarada


title: Epactoides helenae

text:
Epactoides helenae là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Epactoides


title: Đội đặc nhiệm nhà C21 (định hướng)

text:
Đội đặc nhiệm nhà C21 có thể là:
 Bộ phim truyền hình Đội đặc nhiệm nhà C21 của Trung tâm Phim truyền hình Việt Nam.
 Truyện cùng tên của tác giả Bùi Chí Vinh.


title: Sengoku Yoshito

text:
(15 tháng 1, 1946 - 11 tháng 10, 2018) là chính trị gia người Nhật Bản. Ông từng làm nhiều chức vụ trong chính phủ Nhật Bản. Ông cũng là cựu thành viên của Đảng Dân chủ Nhật Bản.

Tham khảo

Sinh năm 1946
Mất năm 2018
Bộ trưởng Nhật Bản
Hạ nghị sĩ Nhật Bản
Người Tokushima
Cựu sinh viên Đại học Tokyo
Chính trị gia Nhật thế kỷ 20
Chính khách từ Tokushima


title: Parapheromia configurata

text:
Parapheromia configurata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Parapheromia


title: Ectropis intermedia

text:
Ectropis intermedia là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Ectropis


title: Cá ba gai

text:
Gasterosteus aculeatus là một loài cá bản địa hầu hết các vùng nước ven biển nội địa phía bắc 30 ° N. Loài này từ lâu đã là đề tài nghiên cứu khoa học vì nhiều lý do. Chúng cho thấy sự thay đổi hình thái tuyệt vời thông qua phạm vi phân bố và di truyền học dân số. Hầu hết quần thể loài này bơi ngược sông (chúng sống trong nước biển nhưng sinh sản trong nước ngọt hoặc nước lợ) và khả năng chịu đựng rất lớn đối với những thay đổi trong độ mặn, một chủ đề được quan tâm đến sinh lý học.

Loài này biểu hiện hành vi sinh sản phức tạp (chiếm cứ một vùng lãnh thổ, xây tổ, chăm sóc trứng và cá con) và chúng có tập tính xã hội (sống thành bầy ngoài mùa sinh sản) làm cho chúng là một nó là một chủ đề phổ biến của cuộc điều tra tập tính học và sinh thái học hành vi cá. Khả năng thích nghi chống lại kẻ săn mồi, tương tác vật chủ-ký sinh trùng, sinh lý học cảm giác, sinh lý sinh sản, nội tiết cũng đã được nghiên cứu nhiều. Các nghiên cứu loài này rất thuận lợi vì trên thực tế chúng rất dễ dàng để tìm thấy trong tự nhiên và dễ dàng nuôi trong bể cá.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

The section of the Canadian Species at Risk Act dealing with the species pairs
View the stickleback genome in Ensembl

Cá Bắc Mỹ
Cá biển Bắc
Cá Biển Đen
Cá châu Á
Cá châu Âu
Cá Đại Tây Dương
Cá México
Cá Mỹ
Cá Nga
Cá nước ngọt Bắc Cực
A
Động vật được mô tả năm 1758


title: Sphecosoma deceptrix

text:
Sphecosoma deceptrix là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Sphecosoma


title: Spilosoma unimaculata

text:
Spilosoma unimaculata là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Spilosoma


title: Chlorcyclizine

text:
Clorcyclizine (Di-Paralene, Mantadil, Pruresidine, Trihistan) là thuốc kháng histamine thế hệ đầu tiên của nhóm diphenylmethylpiperazine được bán ở Hoa Kỳ và một số quốc gia khác. Nó được sử dụng chủ yếu để điều trị các triệu chứng dị ứng như viêm mũi, nổi mề đay và ngứa, và cũng có thể được sử dụng như một chất chống nôn. Ngoài tác dụng kháng histamine, chlorcyclizine còn có một số đặc tính chống cholinergic, antiserotonergic và gây tê cục bộ. Nó cũng đã được nghiên cứu như là một điều trị tiềm năng cho bệnh viêm gan C.

Xem thêm

 Cyclizine
 Homochlorcyclizine
 Meclizine
 5-HTP

Tham khảo


title: Eusarca metrocamparia

text:
Eusarca metrocamparia là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Eusarca


title: Nước tiểu bò

text:
Nước tiểu bò hay còn gọi là Gomutra (Gōmūtra) chỉ về nước tiểu của những con bò cái là một dung dịch nước để chữa bệnh theo y học truyền thống của Ấn Độ từ lâu đời, nó gắn với niềm tin tín ngưỡng về con bò cái vốn được cho là loài thần thánh. Những người sùng bái đạo Hindu tại Ấn Độ tin rằng uống một cốc nước đái bò còn ấm trước lúc bình minh sẽ giúp họ khỏi mọi bệnh tật, kể cả ung thư, nước đái bò có thể chữa lành bệnh tiểu đường, u, lao, các vấn đề về dạ dày và nước đái bò còn được cho là giải pháp hữu hiệu để trị bệnh hói đầu.

Niềm tin
Những tín đồ đạo Hindu tin rằng, uống một cốc nước tiểu ấm trước bình mình từ những con bò cái chưa giao phối có thể chữa những bệnh hiểm ác. Thậm chí, nhóm người này còn khẳng định, thứ thần dược đó có thể chữa được nhiều bệnh khác nữa. Theo họ, nước tiểu bò có thể chữa ung thư, tiểu đường, u ác tính, lao, dạ dày và thậm chí cả hói đầu. Một chủ trang trại bò sống ở thành phố Agra bang Uttar Pradesh, phía bắc Ấn Độ từng bị tiểu đường. Bệnh tình bắt đầu giảm xuống khi uống nước tiểu của bò. Hiện tại, căn bệnh này đã được anh kiểm soát tốt và các chỉ số đều ở ngưỡng cho phép. Họ sùng bái bò như một loài vật linh thiêng, mang lại sự thịnh vượng và đây là tập quán uống nước tiểu bò chưa qua giao phối truyền thống ở Ấn Độ.

Người theo đạo Hindu tin rằng chỉ có hai thứ nước tinh khiết nhất thế giới là nước sông Hằng và nước tiểu của một con bò cái. Nước tiểu của bò đã được đề cập trong sách kinh Hindu cổ đại. Nó là một món quà thiêng liêng và ai cũng tin tưởng những tác dụng tốt của thứ nước thánh này. Ramesh Gupta một tu sĩ đạo Hindu cho rằng: "Có hai thứ tinh khiết nhất trong vũ trụ và thế giới này. Một là nước từ sông Hằng và hai là nước tiểu của mẹ bò vĩ đại". Con bò cho nước tiểu phải là bò đồng trinh, chưa sinh bê. Ngoài ra, nước đái của nó phải được lấy trước khi mặt trời mọc thì mới có tác dụng tốt nhất"

Các tín đồ Hindu ở Ấn Độ coi bò là linh vật và tin rằng uống nước tiểu của bò sẽ giúp ngăn ngừa được nhiều loại bệnh tật. Loại nước tốt nhất là từ một con bò cái chưa giao phối lần nào và phải lấy trước lúc bình minh. Nhiều người đã đứng chờ để hứng nước tiểu bò và uống ngay tại chỗ. Và việc đầu tiên vào buổi sáng chính là hứng nước tiểu của một con bò cái và uống ngay tại chỗ. Nhiều người dân sống ở Ấn Độ cũng tin vào thứ nước thần thánh này. Họ tập trung và nhiều trang trại khác vào mỗi buổi sáng để chờ hứng nước tiểu bò.

Một người đã uống nước tiểu bò trong hơn 10 năm nay đã khẳng định về lợi ích của nước tiểu bò còn trinh tiết đối với sức khỏe con người. Ở thành phố Agra, miền Bắc Ấn Độ, rất nhiều người tập trung ở trang trại bò DD Singhal để xếp hàng chờ được "chữa bệnh" bằng thứ thần nước từ bò. Nước tiểu từ bò cái Ấn Độ được cộng đồng đạo Hindu, một tôn giáo chính tại quốc gia này, cho là linh thiêng và hiện đang được tiêu thụ vô cùng tốt. Nhiều người tin rằng nước tiểu có công dụng tốt nhất khi được lấy vào buổi sáng, lúc mặt trời chưa mọc.

Lợi ích

Cộng đồng những người tập Yoga, những người theo đạo Hindu và nhiều chuyên gia y học cổ truyền Ấn Độ đều cho rằng nước tiểu bò cái (Gomutra) có đặc tính trị bệnh cao cũng như có lợi cho sức khỏe. Nhận định này đã in sâu vào tâm trí người Ấn Độ với hệ thống chữa bệnh cổ truyền đã được phát triển hàng nghìn năm trước. Ngoài ra theo tổ chức nghiên cứu Go-Vigyan Anusandhan Kendra, khoảng 30 loại thuốc có thể được làm ra từ nguyên liệu nước tiểu bò cái. Trung tâm này cho biết họ tiêu thụ 25.000 lít nước tiểu bò mỗi tháng và đã sử dụng nguyên liệu này làm thuốc cho 1,2 triệu bệnh nhân trong 2 thập kỷ qua. Sản phẩm này đã được dùng để chữa trị cho mọi loại bệnh nhân, từ ung thư cổ tử cung đến rối loạn nội tiết hay tiểu đường.

Việc sử dụng nước tiểu bò để chữa bệnh nhiều người cho rằng được người Mỹ cấp bằng sáng chế cho nước tiểu bò chưng cất (bằng sáng chế số 6 410 059 và 6 896 907). Nó có tác dụng chống ung thư, đặc tính chống vi khuẩn, chống nấm và oxy hóa. Nó có tính miễn dịch cao, rất hữu ích cho các bệnh nhân mắc phải chứng uy giảm miễn dịch. Việc phân tích nước tiểu bò đã chỉ ra rằng nó có chứa nitơ, lưu huỳnh, phosphor, natri, mangan, acid carbolic, sắt, silic, clo, magiê, melci, citric, titric, succinic, muối calci, Vitamin A, B, C, D, E, khoáng chất, lactose, men, creatinine và kích thích tố.

Nguy cơ
Một vấn đề đang gây nhiều tranh cãi hiện nay là liệu nước tiểu bò và những phụ phẩm từ loài bò có là nơi ẩn nấp các nguồn dịch bệnh hay không. Giáo sư Navneet Dhand của trường đại học Sydney, một chuyên gia về thú y và dịch tễ học cho rằng Loại chất lỏng này có thể là nơi nuôi dưỡng các mầm bệnh nguy hiểm, Ấn Độ đang đối mặt với ba loại bệnh có nguy cơ lây nhiễm cao sang người từ nước tiểu của những con bò nhiễm bệnh.

Đầu tiên là loại bệnh Leptospira của bò có thể gây viêm màng não và suy gan ở người. Tiếp đến là loại bệnh Brucellosis từ bò có thể gây viêm khớp cho người, theo đó là sịch sốt Q-fever của bò có thể gây viêm phổi và viêm tim mãn tính cho người. Nhiều người cho rằng sự gia tăng số lượng người uống nước đái bò trong thời gian gần đây có thể xuất phát từ một chiến dịch của các lãnh tụ tinh thần. Trung tâm y tế Cow Urine Therapy Health Clinic không đồng ý với quan điểm trên và cho rằng nước tiểu bò không gây hại cho con người.

Thị trường

Tại Ấn Độ, nước tiểu bò bán rất chạy, chạy hơn cả sữa bò. Sản phẩm nước tiểu chưng cất từ bò cái đang được bán khá chạy tại Ấn Độ và thậm chí có phần ngang ngửa mặt hàng sữa bò. Hàng ngày những người tại một trang trại Ấn Độ đều phải hứng nước tiểu của bò và ông chủ của không muốn bị lãng phí một giọt nào. Mỗi ngày, những nhân viên của trang trại tại Bulandshahr thu thập được khoảng 15-20 lít nước tiểu bò, đây cũng là một yếu tố góp phần làm tăng nhu cầu sử dụng loại sản phẩm đặc biệt này.

Việc thu thập nước tiểu bò không hề dễ dàng. Phần lớn các nhân viên nông trại sử dụng kinh nghiệm của riêng mình nhằm xác định khi nào con bò sẽ đi tiểu và thu thập chúng. Điều này đòi hỏi sự kiên trì chờ đợi cũng như nắm vững những tập tính của từng đàn bò. Các nhân viên dựa vào sự di chuyển của chúng và cố gắng xác định, khi một cái đuôi nâng lên hay ngồi xổm xuống có thể là dấu hiệu cho đợt thu hoạch. Sau khi nhân viên thu thập nước tiểu thô từ bò cái, chiến lợi phẩm hăng mùi sẽ được tinh chế, sau đó được cho vào dụng cụ chưng cất để loại bỏ tạp chất và chưng cất, chế biến thành dạng bột hoặc dạng lỏng cô đặc nhằm cung cấp cho các thị trường thuốc truyền thống, cho nhiều nhà sản xuất thuốc và dược thảo truyền thống, hay những người theo đạo Hindu..

Thương hiệu địa phương Patanjali Ayurveda thường xuyên sử dụng nước tiểu bò làm nguyên liệu sản xuất các loại sản phẩm tiêu dùng, từ xà phòng cho tới thuốc nam lại đang trở thành một đế chế mới trong ngành tiêu dùng Ấn Độ, thách thức những thương hiệu quốc tế như Colgate-Palmolive, Unilever và Nestle. Một trong những mặt hàng bán chạy nhất của Patanjali là nước lau nhà làm từ nước tiểu bò Gaunyle. Mỗi ngày công ty bán được khoảng 20 tấn Gaunyle nhưng vẫn chưa đủ để đáp ứng nhu cầu thị trường. Sản phẩm nước tiểu bò chưng cất.

Có người chi 150.000 rupee/ngày để mua loại nguyên liệu thô này, thứ mà công ty Patanjali Ayurveda của ông dùng để làm xà phòng, chất tẩy uế đến thần dược. Sản phẩm bán chạy nhất của hãng Patanjali Ayurveda là nước lau sàn làm từ nước tiểu Gaunyle, Chuẩn bị 2 tấn Gaunyle mỗi ngày nhưng vẫn không đủ đáp ứng nhu cầu. Những người ủng hộ "ayurveda", hệ thống chữa bệnh tổng thể được phát triển từ hàng ngàn năm trước ở quốc gia Nam Á, cho biết nước tiểu hay "gomutra" của bò Ấn Độ có đặc tính trị liệu và tốt cho sức khỏe.

Jains Cow Urine Therapy Health Clinic, đơn vị mua 25.000 lít nước tiểu bò mỗi tháng, cho hay trung tâm đã và đang dùng nhiều loại thuốc có nguồn gốc từ nước tiểu bò trên 1,2 triệu bệnh nhân trong hai thập niên qua, điều trị từ bệnh ung thư đến các bệnh rối loạn nội tiết, chẳng hạn như tiểu đường. Trung tâm Cow Urine mỗi ngày có khoảng 4000 đơn đặt hàng online từ các bệnh nhân đối với sản phẩm thuốc từ nước tiểu bò. Hãng cũng ước tính mỗi chú bò đem về khoảng 1.200 Rupee/tháng nhờ nước tiểu của mình, một nguồn thu khá lớn để các ông chủ trang trại duy trì việc chăn nuôi. Hiện mỗi lít nước tiểu bò chưng cất được bán với giá 80-100 Rupee tương đương 1,2 đến 1,5 USD, mỗi lít ở Ấn Độ.

Dẫu vậy, việc nước tiểu bò được tiêu thụ tốt là chưa đủ với nhiều chủ trang trại để tiếp tục chăm sóc cho những con bò già và ốm yếu. Do vậy, chi phí chăm sóc cho một con bò già không còn sữa là quá cao kể cả khi nước tiểu của chúng được ưa chuộng, nước tiểu bò được tiêu thụ mạnh chưa là lý do đủ thuyết phục các chủ trang trại tiếp tục nuôi nhiều chú bò già, ốm yếu. Tuổi thọ bình quân của một con bò là 15 năm và chúng ngừng sản xuất sữa rất nhiều năm trước khi chết. Nước tiểu của bò bản địa Ấn Độ được người Hindu xem là thiêng liêng và là món hàng nóng. Việc này diễn ra một phần lớn cũng nhờ Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, người áp dụng nhiều chương trình trong hai năm qua để bảo vệ động vật sản xuất sữa, hỗ trợ các ngành công nghiệp có nguồn gốc từ chất thải những loại động vật này.

Tham khảo
 T V Sairam (ngày 16 tháng 1 năm 2008). The Penguin Dictionary of Alternative Medicine. Penguin Books Limited. p. 316. ISBN 978-93-5118-127-9. Truy cập ngày 6 tháng 1 năm 2015.
 N. H. Sahasrabudhe; R. D. Mahatme (2000). Mystic Science of Vastu. Sterling Publishers Pvt. Ltd. p. 68. ISBN 978-81-207-2206-4. Truy cập ngày 6 tháng 1 năm 2015.
 "Effects of cow urine concoction and nicotine on the nerve-muscle preparation in common African toad Bufo regularis". Biomedical Research. 16 (16 (3)): 205–211. 2005.
 DD Oyebola; RA Elegbe (1975). "Cow's urine poisoning in Nigeria. Experimental observations in mice.". Tropical and geographical medicine. 27 (2): 194–202.

Chi Bò


title: Đại đội độc lập, tiểu đoàn tập trung

text:
Đại đội độc lập, tiểu đoàn tập trung là chiến lược tổ chức và tác chiến quân sự của Quân đội Nhân dân Việt Nam, được sáng tạo trong thời kỳ Chiến tranh Đông Dương. Đại tướng Võ Nguyên Giáp là vị tướng đã xây dựng chiến lược này trong thời gian diễn ra Chiến dịch Việt Bắc.

Bối cảnh hình thành
Chiến dịch Việt Bắc là một nỗ lực quân sự lớn của Pháp nhằm phá vỡ cơ quan đầu não Việt Minh và tiêu diệt quân chủ lực Việt Minh, quân Việt Minh đã tiến hành phân tán, sự hình thành của chiến lược Đại đội độc lập, tiểu đoàn tập trung được xem là hệ quả từ cuộc tấn công này để đối phó với âm mưu của Pháp. Đây là chiến lược tổ chức và tác chiến quan trọng trong cuộc chiến chống Pháp, quân đội Việt Minh sẽ phân tán để tránh bị quân Pháp tìm diệt, và chỉ tập trung tại những địa điểm quan trọng khi thời cơ thuận lợi và khi địch sơ hở nhằm tạo được thế bất ngờ.

Mô tả chiến lược
Đại đội độc lập, tiểu đoàn tập trung liên quan các yếu tố phân tán lực lượng và tập trung lực lượng; được xem là sự kết hợp giữa chiến tranh du kích và chiến tranh chính quy. Đại đội là quy mô quân đội phổ biến ở các huyện, tiểu đoàn là quy mô quân đội phổ biến ở cấp tỉnh, việc tổ chức cùng lúc hai bộ phận nhằm vừa tổ chức đánh du kích vừa đánh tập trung. Việc duy trì và triển khai 'đại đội độc lập' rộng khắp các địa phương nhằm thúc đẩy phong trào chiến tranh du kích, kéo căng các lực lượng đóng quân của Pháp, buộc họ phải dàn trải, còn 'tiểu đoàn tập trung' sẽ là chủ lực cho các trận đánh lớn. Cách tổ chức và tác chiến này, khiến cho mọi nỗ lực tìm kiếm quân chủ lực Việt Minh để tiêu diệt bị thất bại và luôn trong tình trạng bị động.

Hoạt động của đại đội độc lập còn bao gồm tuyên truyền sâu rộng, động viên, tổ chức nhân dân tham gia, ám sát quân nhân của địch; bên cạnh đánh du kích là các hoạt động binh địch vận mà theo Đảng Cộng sản Việt Nam là tạo thế chiến lược toàn dân đánh giặc, khiến quân Pháp và chính quyền thân Pháp phải đối phó nhiều mặt, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho các 'tiểu đoàn tập trung' và các trung đoàn chuẩn bị và tiến hành các chiến dịch nhỏ.

Phát triển
Tháng 1 năm 1949, Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam ra nghị quyết thành lập các trung đoàn chủ lực cho các quân khu và thành lập 1 đại đoàn chủ lực đầu tiên. Ngày 28 tháng 8 năm 1949, Đại đoàn Quân tiên phong chính thức thành lập tại Thái Nguyên, ban đầu gồm 2 trung đoàn là Trung đoàn Thủ đô và Trung đoàn 88, về sau có thêm Trung đoàn 36 (Trung đoàn Bắc Bắc), tiếp sau có thêm 1 trung đoàn pháo binh.

Tháng 10 năm 1973, Quân đoàn 1 (Binh đoàn Quyết Thắng) được thành lập trong thời gian Chiến tranh Việt Nam, là quân đoàn chủ lực đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Tham khảo

Đọc thêm
Viện Sử học (1967), Nghiên cứu lịch sử, Số phát hành 94-99, tr 35.

Chiến lược quân sự
Chiến tranh Đông Dương
Quân đội nhân dân Việt Nam


title: Ochropleura plumbea

text:
Ochropleura plumbea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ochropleura


title: Puszcza Biała

text:
Puszcza Biała (, Vùng hoang dã Trắng) là tên được đặt cho khu rừng ở Ba Lan kéo dài từ Pułtusk đến Ostrów Mazowiecka. Đây là một phần của vùng đất Mazovian và bao gồm các cây nhỏ, chủ yếu là thông.

Vùng hoang dã trắng (Puszcza Biała) thường được liên kết với Vùng hoang dã xanh (Puszcza Zielona), và hai khu rừng thường được gọi là Rừng Kurpie (Puszcza Kurpiowska) bởi vì hai khu rừng được cư dân sống qua nhiều thế kỷ. cô lập, phát triển một nền văn hóa độc đáo của riêng họ, được gọi là Kurpie.

Các khu định cư ở Puszcza Biała

 Pułtusk
 Pniewo
 Tocznabiel
 Đà điểu Mazowiecka
 Wyszków
 Brok
 Długosiodło
 Braszchot
 Obryte
 Rąśnik
 Nowy Lubiel
 Popowo-Letnisko

Các dòng sông chảy qua Puszcza Biała

 Bug
 Narew
 Brok
 Zgorza Struga

Các khu bảo tồn thiên nhiên trong Puszcza Biała

 Rezerwat przyrody Stawinoga
 Rezerwat przyrody Popławy
 Rezerwat przyrody Bartnia
 Rezerwat przyrody Wielgolas

Xem thêm

 Rừng Ba Lan
 Puszcza Kurpiowska
 Puszcza Zielona
 Kurpie

Tham khảo

 —Polish Wikipedia: Puszcza Biała
 —Nature Poland.pl: Puszcza Biała
 —Lasy Państwe: Puszcza Biała
 —Centrum folklorystyczne Puszczy Białej: Kuźnia Kurpiowska w Pniewie

Rừng Ba Lan


title: Eudonia feredayi

text:
Eudonia feredayi là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Eudonia


title: Cardiestra vaciva

text:
Cardiestra vaciva là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cardiestra


title: Tyrinthia paraba

text:
Tyrinthia paraba là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Tyrinthia


title: Tòa nhà Chính phủ Thái Lan

text:
Tòa nhà Chính phủ (; ) là văn phòng của Thủ tướng Vương quốc Thái Lan và những Bộ trưởng thuộc các ban ngành trong nội các. Bên trong Tòa nhà có những phòng hội nghị, sử dụng cho các hoạt động hành chính và tiếp khách ngoại quốc. Kiến trúc tòa nhà theo phong cách khá giống một cung điện, tổng diện tích sàn hơn 45.000 m2. Đức vua Vajiravudh (Rama VI) đã cử kiến trúc sư người Ý là Annibale Rigotti thiết kế tòa chính năm 1923, mặc dù việc xây dựng Tòa nhà vẫn không hoàn thiện đầy đủ do Rigotti đã trở lại Ý sau khi Đức vua mất năm 1925. Lúc đầu, công trình được xây dựng nhằm trở thành nơi cư ngụ gia đình cho những vị tướng mà Nhà vua yêu quý, nhưng sau đó, Tòa nhà trở thành văn phòng Thủ tướng Chính phủ từ năm 1941. Thủ tướng Plaek Pibulsonggram tiếp tục giao cho họa sĩ và điêu khắc gia người Ý Corrado Feroci hoàn thành nốt công trình (cùng làm việc với kiến trúc sư Ercole Manfredi). Nóc tòa nhà chính bao bởi một mái vòm khắc lên hình ảnh vị thần Phra Phrom (Brahma) và mặt tiền chính diện của công trình tương tự dinh thự Ca' d'Oro Palazzo ở Venice.

Suốt cuộc khủng hoảng chính trị Thái Lan năm 2008, những người biểu tình phe chống chính chủ đã bao vây phong tỏa Tòa nhà. Sau pháp lệnh của tòa án, đoàn người chuyển đi, nhưng sau đó lại tiếp tục bủa vây và ngăn không cho Tòa nhà Chính phủ hoạt động. Vì vậy, nội các Thái Lan phải tạm thời chuyển đến Sân bay Quốc tế Don Mueang ở quận Don Mueang, Bangkok.

Ngay sau đó, những người biểu tình tiếp tục bao vây Sân bay Quốc tế Don Mueang, khiến nội các không thể có nơi làm việc. Ngày 1 tháng 12 năm 2008, sau cuộc phản kháng suốt 3 tháng liền, đoàn biểu tình quyết định rút khỏi Tòa nhà Chính phủ.

Công trình Thai-Khu-Fah
Thai-Khu-Fah () là một công trình quan trọng trong Tòa nhà Chính phủ Thái Lan. Tòa nhà này như một biểu tượng của Thủ tướng và Chính phủ của Vương quốc, là văn phòng hoạt động của Thủ tướng và có một đại sảnh hội nghị cho Nội các Chính phủ, tương tự như Nhà trắng của Hoa Kỳ hay Căn nhà Số 10 Phố Downing tại Anh quốc. Tòa nhà này chỉ có hai tầng mang phong cách kiến trúc Tân Venetian Gothic pha lẫn với nghệ thuật Byzantine và chỉ có một cầu thang. Trên mái nhà có một điện thờ nhỏ cho Vị thần Brahma. Tầng dưới gồm ba phòng khách, căn phòng đầu tiên gọi là Căn phòng Mái vòm Vàng ở hướng nam của Tòa nhà, tiếp những vị khách của Thủ tướng Chính phủ. Phòng khách thứ hai gọi là Căn phòng Ngà, nằm trước Căn phòng Mái vòm Vàng và liền kề bên phải, là nơi Thủ tướng tiếp những vị khách chính thức. Và căn phòng còn lại, Căn phòng Tía, nằm ở tầng trệt, phía bên tay trái Tòa nhà. Đây là phòng tiếp khách của Phó Thủ tướng cũng như những Bộ trưởng các ban ngành trong nội các. Ngoài ra, công trình còn có một phòng hội nghị nhỏ cho các cuộc họp của Hội đồng Ủy ban với Chủ tịch Hội đồng là Thủ tướng Chính phủ. Tầng trên Tòa nhà là văn phòng làm việc của Thủ tướng, văn phòng các cán bộ chính trị và phòng hội nghị nội các cũ.

Thư viện ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tòa nhà Chính phủ Thái Lan - Tòa nhà của vàng

Công trình xây dựng ở Bangkok
Công trình chính phủ Thái Lan


title: Onthophagus antoinei

text:
Onthophagus antoinei là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

A


title: Trzeszczyna

text:
Trzeszczyna (, phát âm: ) là một khu định cư ở quận hành chính của Gmina Lobez, trong Łobeski, Zachodniopomorskie, ở tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng  phía bắc obez và  về phía đông bắc của thủ đô khu vực Szczecin. Trzeszczyna là một phần của sołectwo của Dalno. Làng có dân số 40 người.

Khu định cư được phát triển là kết quả của sự hợp nhất các vùng đất thuộc về một thương gia từ Łobez tên là Borchardt. Ở Trzeszczyna có một công viên, được ghi chú trong sổ đăng ký di sản.

Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Giữa năm 1975 và 1998, Trzeszczyna là một phần của Szczecin Voivodeship.

Tham khảo


title: Eupithecia pallescens

text:
Eupithecia fessa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

P


title: Eudule basipuncta

text:
Eudule basipuncta là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Eudule


title: Elusa gigantea

text:
Elusa gigantea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Elusa


title: Hemihyalea hidalgonis

text:
Hemihyalea hidalgonis là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hemihyalea


title: Yamna Oubouhou

text:
Yamna Oubouhou (trước đây sử dụng tên kết hôn Belkacem; sinh ngày 20 tháng 2 năm 1974 tại Hagou, Maroc) là một vận động viên chạy đường dài thi đấu quốc tế cho Pháp. Lần đầu tiên cô tham gia các sự kiện theo dõi trước khi chuyển sang chạy marathon.

Thành tích giải đấu

Thành tích cá nhân tốt nhất
Ngoài trời

 1500 mét - 4: 08.60 (Villeneuve-d'scq 1999)
 2000 mét - 5: 39,44 (Nancy 1999)
 3000 mét - 8: 38,13 (Oslo 1999)
 5000 mét - 14: 47,79 (Stockholm 2000)
 10.000 mét - 32: 05,98 (Villeneuve -imaescq 2001)
 10 km - 32:00 (La Courneuve 2001) NR
 Bán marathon - 1:12:07 (Cannes 2008)
 Marathon - 2:31:56 (Paris 2008)

Trong nhà

 2000 mét - 5: 49,36 (Liévin 2000)
 3000 mét - 8: 41,63 (Maebashi 1999) NR

Tham khảo

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1974


title: Dấu phẩy

text:
Dấu phẩy (ký hiệu: ,) là một dấu câu được sử dụng để ngắt quãng câu hoặc để thêm một ý khác vào trong câu, hoặc dùng để chia tách các yếu tố trong một danh sách.

Lịch sử
Vào thế kỷ thứ 3 TCN, Aristophanes của Byzantium đã phát minh ra một hệ thống các dấu chấm duy nhất phân biệt các câu tách rời và chỉ ra lượng hơi thở cần thiết để hoàn thành mỗi đoạn văn khi đọc to. Các độ dài khác nhau được biểu thị bằng một dấu chấm ở cuối, giữa hoặc trên cùng của dòng. Đối với một đoạn văn ngắn, một dấu chấm đã được đặt giữa dòng (·). Đây là nguồn gốc của khái niệm về một dấu phẩy, mặc dù tên của nó đã được sử dụng cho dấu câu thay vì đoạn văn mà nó phân tách.

Dấu phẩy được sử dụng ngày nay là dấu gạch chéo, hoặc virgula suspensiva (/), được sử dụng từ thế kỷ 13 đến thế kỷ 17 để biểu hiện sự tạm dừng. Dấu phẩy hiện đại lần đầu tiên được Aldus Manutius sử dụng.

Quy tắc dấu phẩy trong tiếng Việt

Chữ cái
Dấu phẩy được dùng để chỉ ranh giới bộ phận nòng cốt với thành phần ngoài nòng cốt của câu đơn và câu ghép. Thành phần ngoài nòng cốt có thể là các thành phần than gọi, chuyển tiếp, chú thích, tình huống, khởi ý. Khi đọc, phải ngắt đoạn ở dấu phẩy. Nói chung, quãng ngắt ở dấu phẩy tương đối ngắn.

Dấu phẩy dùng để chỉ ranh giới giữa các yếu tố trong liên hợp, nhất là liên hợp qua lại.
Dấu phẩy dùng để chỉ ranh giới giữa các vế trong câu ghép (song song hay qua lại).

Dấu phẩy có thể dùng để chỉ ranh giới giữa phần đề và phần thuyết trong những trường hợp sau đây:

Khi phần đề làm thành một đoạn khá dài.

Khi lược bớt động từ là trong câu luận.

Khi phần thuyết được đặt trước phần đề

Ngoài những trường hợp vừa kể thì giữa phần đề và phần thuyết của nòng cốt câu đơn, nói chung, không dùng dấu phẩy.

Dấu phẩy còn dùng vì lẽ nhịp điệu trong câu, nhất là khi nhịp điệu có tác dụng biểu cảm.

Chữ số
Quy định về dấu phẩy trong chữ số được áp dụng cho ngôn ngữ viết tại trường học, tất cả các số liệu thống kê tại Việt Nam như sau: dấu phẩy (,) được đặt sau chữ số hàng đơn vị.

Quy tắc dấu phẩy khác ngoài tiếng Việt
Các quy tắc đặt dấu phẩy (,) thường khác nhau ở các ngôn ngữ khác thuộc nhiều quốc gia trên thế giới. Điểm chung là dấu phẩy ngăn cách yếu hơn một dấu chấm (.) và dấu phẩy quan trọng đối với ý nghĩa của câu hơn là tùy ngôn ngữ đó người sử dụng đang sinh sống và làm việc.

Ngôn ngữ Anh

Dấu phẩy trong tiếng Anh là Comma, ít được liên kết chặt chẽ hơn hoặc độc quyền về mặt ngữ pháp với những từ ngay sau dấu phẩy so với những từ khác. Dấu phẩy thực hiện một số chức năng trong văn bản tiếng Anh. Tuy nhiên, có vài sự khác biệt giữa cách sử dụng của người Mỹ và người Anh trong việc đặt dấu phẩy và dấu ngoặc kép.

Ở Vương quốc Anh (BrE) và nhiều nơi khác trên thế giới, dấu câu thường chỉ được đặt trong dấu ngoặc kép nếu nó là một phần của nội dung được trích dẫn hoặc đề cập đến: Ví dụ:

Khi đó, ở Hoa Kỳ (AmE), quy tắc đặt dấu phẩy thường được đặt trong dấu ngoặc kép. Ví dụ:

Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, người Anh đã sử dụng dấu phẩy để viết tắt. Cụ thể,

Áo và Nam
Ở Cộng hòa Áo và Nam Tirol, thuật ngữ "dấu phẩy" chỉ được sử dụng cho các con số; thuật ngữ "dấu phẩy" đã tự trở thành một thuật ngữ chỉ dấu câu.

Do Thái
Chữ viết Do Thái cũng được viết từ phải sang trái. Tuy nhiên, dấu câu trong tiếng Do Thái chỉ bao gồm dấu phẩy (,) thông thường.

Thụy sỹ
Ở Thụy Sĩ, việc sử dụng dấu phẩy hoặc dấu chấm phẩy làm dấu phân cách thập phân là không nhất quán. Theo hướng dẫn của Thủ tướng Liên bang tại Thụy Sĩ, dấu phẩy thường được sử dụng trong các văn bản chính thức của liên bang, nhưng dấu chấm được đặt giữa đơn vị tiền tệ và đơn vị con cho số tiền. Điểm này cũng được Văn phòng Địa hình Liên bang sử dụng cho các tọa độ quốc gia của Thụy Sĩ.

Cả dấu chấm và dấu phẩy đều không được sử dụng làm dấu phân cách hàng nghìn. Trừ khi dấu cách được sử dụng làm dấu phân cách hàng nghìn, dấu nháy đơn (chẵn) được sử dụng.

Làm dấu phân cách thập phân

Ở hầu hết các quốc gia châu Âu, dấu phẩy được sử dụng trong toán học dưới dạng số thập phân như một dấu phân cách thập phân. Nếu dấu phẩy cũng xuất hiện dưới dạng ký hiệu phân tách trong danh sách các số thập phân, để tránh nhầm lẫn với các số thập phân, dấu chấm phẩy được sử dụng hoặc một khoảng trắng rõ ràng được đặt sau dấu phẩy.

Tham khảo

Liên kết ngoài

English comma rules and exercises
Major Comma Uses
Notes on Commas
Comma guidelines – also helpful for non-native speakers
Grammar, Punctuation, and Capitalization – a comprehensive online guide by NASA
The Oxford Comma: A Solution – a satirical suggestion to settle the problem of the Oxford Comma once and for all.
The Quotta and the Quottiod – another satirical compromise between the American and British traditions relating to quotes and commas.
Top 6 Common Comma Problems Infographic by Jennifer Frost

Dấu câu
Trang đang được viết


title: Đường tỉnh 328

text:
Đường tỉnh 328 hay tỉnh lộ 328, viết tắt ĐT328 hay TL328, là đường tỉnh ở huyện Xuyên Mộc tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu và huyện Cẩm Mỹ tỉnh Đồng Nai, Việt Nam.

Đường tỉnh 328 có tổng chiều dài là 27,3 km. Điểm đầu tại vòng xoay Phước Bửu trên quốc lộ 55 ở thị trấn Phước Bửu, huyện Xuyên Mộc tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.

Đường đi về hướng tây nam và tây, nối tiếp đường tỉnh 764 và cắt ngang tại đường tỉnh 765 ở ngã tư Sông Ray, xã Sông Ray, huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai .

Tham khảo

Xem thêm

 Hệ thống giao thông Việt Nam

Liên kết ngoài

Giao thông Bà Rịa – Vũng Tàu
Tỉnh lộ Việt Nam


title: Khaoula Ben Hamza

text:
Khaoula Ben Hamza (sinh ngày 18 tháng 5 năm 1991 tại Tunis) là một học viên taekwondo người Tunisia. Cô đã tham gia nội dung +67 kg tại Thế vận hội Mùa hè 2012 và đã bị Anastasia Baryshnikova loại ở vòng sơ khảo.

Tham khảo

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1991


title: Desmia angustalis

text:
Desmia angustalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Desmia


title: Xanthorhoe scarificata

text:
Xanthorhoe scarificata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Xanthorhoe


title: Eurithia fucosa

text:
Eurithia fucosa là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Eurithia


title: Lathrostizus lapponicus

text:
Lathrostizus lapponicus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lathrostizus


title: Đảo Vozrozhdeniya

text:
Vozrozhdeniya (tiếng Nga:Остров Возрождения, Ostrov Vozrozhdeniya, có thể dịch là đảo Rebirth hay đảo Renaissance) là một hòn đảo nằm trên biển Aral, thuộc Liên bang Xô Viết trước đây và sau đó là của Uzbekistan và Kazakhstan (tính đến đầu những năm 1980). Năm 1954, một địa điểm thử nghiệm vũ khí sinh học gọi là Aralsk-7 đã được xây dựng tại đây và các đảo lân cận Komsomolskiy.

Địa lý
Vozrozhdeniya đã từng là một hòn đảo nhỏ trong biển Aral. Tuy nhiên, hòn đảo này bắt đầu phát triển và tăng dần kích thước trong năm 1960. Đó là hậu quả của việc biển Aral bị khô cạn, do nhánh sông đổ vào đó đã bị chặn để xây đập sử dụng cho các dự án nông nghiệp của Liên Xô. Tốc độ thu hẹp của biển Aral tiếp tục tăng, và Vozrozhdeniya đã trở thành một bán đảo vào giữa năm 2001, khi phần phía nam của nó bị khô hạn hoàn toàn và trở thành một cầu nối với đất liền. Sau khi phần phía đông nam của biển Aral tiếp tục bị thu hẹp và khô cạn trong năm 2008, Vozrozhdeniya hiện giờ đã không còn tồn tại như là một đặc điểm địa lý riêng biệt nữa. Trong năm 2010, nó xuất hiện trở lại như là một bán đảo khi lưu vực phía đông bị ngập lụt do lượng lớn băng tuyết tan chảy.

Lịch sử
Nằm ở trung tâm của biển Aral, Vozrozhdeniya là một trong những "phòng thí nghiệm" chính và là một địa điểm thử nghiệm các loại vũ khí chiến tranh đặc biệt. Năm 1948, Liên Xô bí mật xây dựng một phòng thí nghiệm vũ khí sinh học ở đây, chính là nơi đã thử nghiệm một loạt thí nghiệm bao gồm cả bệnh than, đậu mùa, dịch hạch, brucella, và cả tularemia. Năm 1971, một thử nghiệm vũ khí sinh học của bệnh đậu mùa được thử nghiệm, và kết quả đã khiến 10 người bị nhiễm bệnh, 3 trong số đó đã bị chết.

Trong những năm 1990, các mối nguy hiểm của hòn đảo đã được lan truyền bởi những người Liên Xô đã đào thoát, bao gồm Ken Alibek, cựu giám đốc chương trình vũ khí sinh học của Liên Xô. Theo các tài liệu mới được công bố thì bào tử bệnh than và trực khuẩn bệnh dịch hạch được làm thành vũ khí và lưu trữ. Thị trấn chính trên đảo là Kantubek, ngày nay nằm trong đống đổ nát với chỉ khoảng 1.500 cư dân.

Các nhân viên phòng thí nghiệm đã bỏ hoang đảo nhỏ này vào năm 1992. Nhiều đồ đựng các bào tử gây bệnh đã không được lưu trữ đúng cách hoặc do bị phá hủy khiến trong vòng một thập kỷ qua, rất nhiều đã rò rỉ ra và sinh sôi phát triển. Chính vì vậy, không có gì ngạc nhiên, khi CNN gọi nơi đây là "một quả bom nổ chậm ở Trung Á".

Năm 2002, thông qua một dự án được tổ chức và tài trợ bởi Hoa Kỳ, với sự hỗ trợ từ Uzbekistan, 10 bãi chôn lấp bệnh than đã được khử nhiễm để tránh phát tán.

Trong văn hóa
 Trò chơi điện tử Command & Conquer: Generals, hư cấu về việc hòn đảo là một nơi bị Mỹ chiếm đóng nhưng đã bị đánh chiếm bởi tổ chức khủng bố GLA.
 Trò chơi điện tử Call of Duty: Black Ops, xuất hiện như là một cơ sở, phòng thí nghiệm vũ khí sinh học của Liên Xô, để tiến hành thực hiện nhiệm vụ trò chơi.
 Trong cuốn tiểu thuyết The Home Team: Weapons Grade của Dennis Chalker và Kevin Dockery, các nhân vật phản diện đào được hai tấn "Anthrax 836" lên từ một bãi chôn lấp cách đảo 11 km để sử dụng trong một âm mưu khủng bố.

Xem thêm
 Ken Alibek
 Kantubek
 Gruinard (nơi trước đây cũng từng được thử nghiệm bệnh than)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Abandoned Anthrax: Vozrozhdeniye Island. Sometimes Interesting. 29 Nov 2014
 Youtube: Going To Extremes: Voz-Island (Part 1)
 Youtube: Going To Extremes: Voz-Island (Part 2)
 Welcome to Anthrax Island - Guardian Unlimited
 Rebirth Island joins the mainland (2000 and 2001 satellite images)
 NASA satellite image comparison between 1989 and 2003
 Biological Decontamination of Vozrozhdeniye Island: The U.S.-Uzbek Agreement
 Former Soviet Biological Weapons Facilities in Kazakhstan: Past, Present, and Future
 1960's Satellite images of Soviet laboratory
 Top Inhospitable Places in the World

Vozrozhdeniya
Vozrozhdeniya
Vozrozhdeniya
Vozrozhdeniya
Vozrozhdeniya
Vozrozhdeniya
Vozrozhdeniya