title: Nhóm ngôn ngữ Semit Tây Bắc

text:
Nhóm ngôn ngữ Semit Tây Bắc là một bộ phận của các ngôn ngữ Semit bao gồm các ngôn ngữ bản địa Levant. Nó xuất phát từ ngôn ngữ Semit nguyên thủy trong thời kỳ đồ đồng sớm. Các ngôn ngữ thuộc nhóm này được sử dụng bởi khoảng 8 triệu người hiện nay.

Phân loại
Nhóm này thường được chia thành ba nhóm con:

Amorite

Canaan bao gồm tiếng Phoenicia và tiếng Hebrew

Aram bao gồm tiếng Syriac, tiếng Assyria

Lịch sử phát triển

Khoảng thời gian phân tách Semit Tây Bắc từ ngôn ngữ Semit nguyên thủy hoặc từ các nhóm Semit khác là không chắc chắn. Minh chứng đầu tiên của một ngôn ngữ Semit Tây Bắc là của tiếng Ugarit vào thế kỷ 14 trước Công nguyên.

Trong giai đoạn đầu thiên niên kỷ thứ 1, tiếng Phoenicia được truyền bá khắp Địa Trung Hải bởi những người thực dân Phoenicia, đáng chú ý nhất là Carthage ở Tunisia ngày nay. Bảng chữ cái Phoenicia có tầm quan trọng cơ bản trong lịch sử loài người là nguồn gốc tổ tiên của bảng chữ cái Hy Lạp, bảng chữ cái Latinh sau này, Aram (bảng chữ cái Hebrew), bảng chữ cái Syriac, hệ thống chữ viết Ả Rập, chữ rune và cuối cùng là bảng chữ cái Kirin.

Vào thế kỷ thứ 6 trước Công nguyên, việc sử dụng tiếng Aram lan rộng khắp vùng Semit Tây Bắc (xem tiếng Aram Đế quốc), phần lớn khiến các ngôn ngữ Semit Tây Bắc khác bị mai một. Người Do Thái cổ đại đã "nhận nuôi"  tiếng Aram để sử dụng hàng ngày và để viết Tanakh. Tuy nhiên, tiếng Hebrew được bảo tồn như một ngôn ngữ cho nghiên cứu và ngôn ngữ phụng vụ của người Do Thái và được phục hưng vào thế kỷ 19, với sự điều hợp hiện đại, để trở thành tiếng Hebrew hiện đại của Nhà nước Israel.

Sau các cuộc chinh phạt của người Hồi giáo vào thế kỷ thứ 7, tiếng Ả Rập bắt đầu dần thay thế tiếng Aram trên toàn khu vực. Tiếng Aram tồn tại đến ngày nay với tư cách là ngôn ngữ phụng vụ của Giáo hội Kitô giáo Syriac, và được nói theo phương ngữ hiện đại bởi nhóm cư dân nhỏ và có nguy cơ biến mất sống rải rác khắp Trung Đông. Ngoài ra còn có một lớp nền Aram trong tiếng Ả Rập Levant.

Chú thích

Tài liệu

 Blau, J.  1968.  "Some Difficulties in the Reconstruction of 'Proto-Hebrew' and 'Proto-Canaanite'," in In Memoriam Paul Kahle.  BZAW, 103. pp. 29–43
 Cross, F. M.  1965.  “The Development of the Jewish Scripts,” in The Bible and the Ancient Near East:  Essays in Honor of W. F. Albright, ed. G. E. Wright.  New York.  Reprinted 1965,  Anchor  Book  Edition;   New York, pp. 133–202.
 Cross, F. M.  1967.  “The Origin and Early Evolution of the Alphabet,” EI 5: 8*-24*.
 Cross, F. M.  1982.  “Alphabets and pots:  Reflections on typological method in the dating of human artifacts,” MAARAV 3:  121-136.
 Cross, F. M. 1989.  “The Invention and Development of the Alphabet,” in The Origins of Writing (ed. W. M. Senner; Lincoln: University of Nebraska), pp. 77–90.
 Cross, F. M. and Freedman, D. N.  1952. Early Hebrew Orthography:  A Study of the Epigraphic Evidence New Haven: American Oriental Society.
 Daniels, Peter.  1996.  The World’s Writing Systems.  New York:  Oxford.
 de Moor, Johannes C.  1988.  "Narrative Poetry in Canaan," UF 20:149-171.
 Donner, H. and Rollig, W.  1962-64.  Kanaanäische und aramäische Inschriften.  3 volumes.  Wiesbaden. (5th ed.)
 Driver, G. R.  1976.  Semitic Writing:  From Pictograph to Alphabet.  3rd edition.  London.
 Garbini, G.  1960.  Il Semitico di nord-ovest.  (And a critique by E.Y. Kutscher, JSS 10 (1965):21-51.)

 Garr, R.  1985.  Dialect Geography of Syria-Palestine, 1000-586 B.C.E.   Philadelphia:  UPenn.
 Gelb, I. J.  1961.  “The Early History of the West Semitic Peoples,” JCS 15:27-47.
 Gelb, I. J.  1963.  A Study of Writing.  2nd edition.  Chicago.
 Gibson, J. C. L.   1971-87.   Textbook of Syrian Semitic Inscriptions.  3 Vols.  Oxford:  Clarendon.
 Ginsberg, H. L.  1970.  “The Northwest Semitic Languages,” in The World History of the Jewish People, volume 1/2: Patriarches.   Tel Aviv.
 Greenfield, J. C.  1969.  “Amurrite, Ugaritic and Canaanite,” in Proceedings of the International Conference of Semitic Studies.  Jerusalem.  pp. 92–101.
 Halpern, B.  1987.  “Dialect Distribution in Canaan and the Deir Alla Inscriptions,” in “Working with No Data”:  Semitic and Egyptian Studies Presented to Thomas O. Lambdin.  Ed. D. M. Golomb.  Winona Lake, IN:  Eisenbrauns.  pp. 119–39.
 Harris, Z.  1939.  Development of the Canaanite Dialects.  AOS, 16.  New Haven:  AOS.
 Herr, Larry G.  1980.  "The Formal Scripts of Iron Age Transjordan," BASOR 238:21-34.
 Hoftijzer, J. and Jongeling, K.  1995.  Dictionary of the North-West Semitic inscriptions. 2 volumes.  Leiden/New York: Brill.  Not including Ugaritic.
 Huehnergard, J.  1990.   "Remarks on the Classification of the Northwest Semitic Languages," in The Balaam Text from Deir Alla Re-evaluated: proceedings of the international symposium held at Leiden, 21–ngày 24 tháng 8 năm 1989.  pp. 282–93.
 Kaufman, S. A.  1988.  “The Classification of North West Semitic Dialects of the Biblical Period and Some Implications Thereof,” in Proceedings of the Ninth World Congress of Jewish Studies (Panel Sessions:  Hebrew and Aramaic Languages).  Jerusalem:  World Union of Jewish Studies.  pp. 41–57.
 Moran, William L.  1961.  “The Hebrew Language in its Northwest Semitic Background,” in The Bible and the Ancient Near East:  Essays in Honor of W. F. Albright, ed. G. E. Wright.  New York.  Reprinted 1965,  Anchor  Book  Edition;   New York, pp. 59–84.
 Moran, William L.  1975.  “The Syrian Scribe of the Jerusalem Amarna Letters,” in Unity and Diversity:  Essays in the History, Literature, and Religion of the Ancient Near East (ed. H. Goedicke and J. J. M. Roberts; Baltimore/London: Johns Hopkins University Press) 146-166.
 Moscati, Sabatino, ed.  1969.  An Introduction to the Comparative Grammar of the Semitic Languages: Phonology and Morphology. Porta Linguarum Orientalium, ns, 6. Wiesbaden: Otto Harrassowitz.
 Naveh, J.  1987.  Early History of the Alphabet:  An Introduction to West Semitic Epigraphy and Palaeography.  2nd edition.  Jerusalem:  Magnes.  Especially sections on West Semitic.
 Parker, Simon B.  1997.  Stories in Scripture and Inscriptions: Comparative Studies on Narratives in Northwest Semitic Inscriptions and the Hebrew Bible.   Oxford: Oxford University Press.
 Rabin, C.  1971.  "Semitic Languages," Encyclopaedia Judaica, volume 14, pp. 1149–57.
 Rabin, C.  1991.  Semitic Languages (Jerusalem: Bialik). [in Hebrew]
 Rainey, A. F.  1986 “The Ancient Hebrew Prefix Conjugation in the Light of Amarnah Canaanite,” Hebrew Studies 27:1-19.
 Rainey, A. F.  1990.  “The Prefix Conjugation Patterns of Early Northwest Semitic,” pp. 407–420 in Abusch, Tz., Huehnergard, J. and Steinkeller, P., eds.  Lingering over Words, Studies in Ancient Near Eastern Literature in Honor of William L. Moran.  Atlanta:  Scholars.
 Renz, J.  1995.  Handbuch der althebräischen Epigraphik.  3 volumes.  Darmstadt.
 Vaughn, A.  1999  “Palaeographic Dating of Judean Seals and Its  Significance for Biblical Research,” BASOR 313:43-64.

Ngôn ngữ Trung Semit
Ngôn ngữ Tây Bắc Semit


title: Ephesia beicki

text:
Ephesia beicki là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ephesia


title: Rhesala diminutiva

text:
Rhesala diminutiva là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Rhesala


title: Cosmosoma cardinalis

text:
Cosmosoma cardinalis là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cosmosoma


title: Oenothalia subpallida

text:
Oenothalia subpallida là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Oenothalia


title: Naples (định hướng)

text:
Naples là thành phố lớn nhất miền Nam của nước Ý, tên trong tiếng Ý là Napoli.

Naples có thể liên quan đến những địa danh sau:

Ý
 Thành phố Napoli hay Naples
 Sân bay quốc tế Napoli (Naples International Airport), có mã định danh IATA là NAP
 Cảng Napoli (Port of Naples), một trong những hải cảng quan trọng nhất của châu Âu và Địa Trung Hải
 Vịnh Napoli (Gulf of Naples), vùng vịnh ngoài khơi thành phố Napoli
 Thành phố đô thị Napoli (Metropolitan City of Naples), đơn vị hành chính tương đương cấp tỉnh, bao gồm thành phố Napoli bên trong
 Công quốc Napoli (Duchy of Naples) trong lịch sử
 Vương quốc Napoli (Kingdom of Naples) trong lịch sử
 Đại học Napoli (University of Naples), đại học công lập đầu tiên trên toàn thế giới, được thành lập năm 1224 bởi Friedrich II của Đế quốc La Mã Thần thánh

Hoa Kỳ
 Naples, Long Beach, California
 Naples, Florida
 Sân bay Naples (Florida)
 Quận Lịch sử Naples
 Naples, Idaho
 Naples, Illinois
 Naples, Maine
 Naples, New York
 Naples, South Dakota
 Naples, Texas
 Naples, Utah
 Naples, Wisconsin

Tham khảo


title: Myrteta tripunctaria

text:
Myrteta tripunctaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Myrteta


title: Quảng Văn đình

text:
Quảng Văn đình (chữ Hán: 廣聞亭) là một khu công sở được xây dựng thời Hậu Lê, giúp kết giao hai chiều giữa nhà vua và người dân. Quảng Văn đình được xem là ngôi đình đầu tiên, tiền đề cho sự xuất hiện của đình làng Việt Nam sau đó. Ngoài cách gọi Quảng Văn đình như khi vua Lê Thánh Tông đặt ra, trong tiếng Việt hiện nay người ta còn gọi ngôi đình trên là đình Quảng Văn.

Lịch sử
Quảng Văn đình được vua Lê Thánh Tông cho xây dựng vào tháng 10 năm Tân Hợi (1491) ở cửa Đại Hưng (cửa Nam thành Thăng Long) - vị trí mà thời Lý đã từng có Trữ Văn đình. Về ý nghĩa: Quảng: rộng; Văn: nghe; Đình: ngôi nhà hoặc trạm. Quảng Văn đình là nơi để triều đình "rộng nghe" ý kiến của nhân dân. Ở đình này có treo một cái trống lớn để cho người dân khi kêu oan thì đánh một hồi trống báo, sẽ có một vị quan ra nhận đơn thỉnh cầu của người dân (giống như người dân đánh trống kêu oan ở phủ Khai Phong bên Trung Quốc). Quảng Văn đình cũng là nơi quan Câu Kê, vị quan đại diện cho triều đình, đến giảng pháp lệnh, những điều khuyên răn của nhà vua vào ngày mồng một đầu tháng, để cho dân chúng nghe và làm theo.

Bài ký Quảng Văn đình do Bùi Xương Trạch ghi vào năm 1493 cho biết khá rõ địa điểm và diện mạo của đình Quảng Văn: ở mé ngoài của Đại Hưng (cửa Nam thành Thăng Long), lầu phượng cao ngất phía trước, thành rồng bao quanh ở ngoài, ngòi nước và đường dân vệ ở quanh tả hữu...Trụ cột trang trọng, đục chạm đơn giản, dù thấp mà không xấu, dù đẹp mà không xa hoa, quy mô đúng mực.

Trong một số khoa thi Thời Lê, Quảng Văn đình được dùng làm nơi yết bảng các vị tiến sĩ tân khoa. Thời Nguyễn, được đổi tên thành đình Minh Chiêu rồi Quảng Minh (dưới triều Gia Long) làm nơi niêm yết giấy tờ của bộ máy cai trị tỉnh Hà Nội. Dưới triều Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức các quan tỉnh hàng tháng thường họp các bô lão, hương chức trong tỉnh tại đây để nghe giảng thập điều (10 điều trung hiếu tiết nghĩa). Quảng Văn đình được xem là ngôi đình đầu tiên, tiền đề cho sự xuất hiện của đình làng Việt Nam sau đó, tuy chưa có đầy đủ ba chức năng chính của đình Việt Nam là: hành chính, tôn giáo và văn hóa.

Khi thực dân Pháp chiếm thành Hà Nội thì Quảng Văn đình vẫn còn nhưng là nơi người Tây đến thư giãn và cũng là nơi chính quyền thực dân thường tổ chức những buổi hòa nhạc của đoàn nhạc binh Pháp. Sau đó, Quảng Văn Đình bị phá hủy, nơi đây trở thành vườn hoa Neyret và năm 1896 có đặt một pho tượng bà đầm xòe, vì thế nó còn có tên gọi là Vườn Hoa Đầm Xòe, nay là Vườn Hoa Cửa Nam (ở gần ngã sáu Tràng Thi, Cửa Nam, Hàng Bông).

Trong Văn học
Nhớ Quảng Văn Đình, tớ đến nghe
Câu Kê chẳng thấy, thấy Đầm Xòe
Thập điều bặt tiếng ê a giảng
 Chỉ có kèn Tây thổi tí toe.

Chú thích

Đình làng
Phân cấp hành chính
Nho giáo
Hoàn Kiếm


title: Celerena triflava

text:
Celerena triflava là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Celerena


title: Euchromia madagascarensis

text:
Euchromia madagascarensis là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Euchromia


title: Mona, Puerto Rico

text:
Mona (tiếng Tây Ban Nha: Isla de la Mona) là hòn đảo lớn thứ ba của quần đảo Puerto Rico, sau hòn đảo chính Puerto Rico và Vieques. Đây là đảo lớn nhất trong quần đảo Mona, nằm trong eo biển giữa Cộng hòa Dominica và Puerto Rico, các đảo khác là đảo Monito và đảo Desecheo. Nó biện pháp khoảng 11 km 7 km (7 dặm 4 dặm), và nằm 66 km (41 dặm) về phía tây của Puerto Rico, trong đó nó là hành chính một phần. Tên ban đầu được người thổ dân Taíno đưa ra cho hòn đảo là Amona, có nghĩa là "những gì ở giữa", đề cập đến cuộc hành trình giữa các hòn đảo của Puerto Rico và Hispaniola. Đây là một trong hai hòn đảo tạo thành Isla de Mona e Islote Monito Barrio của Mayagüez, Puerto Rico.

Tham khảo

Địa lý Puerto Rico


title: Lophoptera buruana

text:
Lophoptera buruana là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lophoptera


title: Sprite (sét)

text:
Sprite hay Sét dị hình, đôi khi gọi là siêu sét (megalightning) là sự phóng điện quy mô lớn xảy ra cao phía trên các đám mây dông, còn gọi là mây vũ tích, cho ra nhiều hình dạng sáng leo lét trên bầu trời đêm. Chúng thường được kích hoạt bởi sự phóng điện sét dương giữa mây dông và mặt đất.

Sprite trông như nhưng ánh chớp đỏ-cam. Chúng thường xảy ra theo một cụm ở trên tầng trung lưu với cao độ từ 50–90 km (31-56 dặm) bên trên bề mặt Trái Đất. Những báo cáo rời rạc về việc nhìn thấy sprite ít nhất từ năm 1886, nhưng chúng được chụp ảnh lần đầu vào 6 tháng 7 năm 1989 bởi các nhà khoa học từ Đại học Minnesota và sau đó được ghi hình hàng ngàn lần.

Sprite thỉnh thoảng được gọi không chính xác là sét thượng tầng khí quyển. Tuy nhiên, sprite là hiện tượng plasma lạnh, nó thiếu các kênh nhiệt độ cao của sét tầng đối lưu, do đó nó giống sự phát huỳnh quang hơn là phóng điện sét. Sprite thường gắn liền với các hiện tượng quang học trên khí quyển cao khác như blue jet và ELVES.

Cái tên gọi Sprite được đặt theo tên của một nhân vật Sprite (linh hồn của không khí) trong vở Giấc mộng đêm hè của Shakespeare.
nhỏ|Một sprite được nhìn thấy từ Trạm vũ trụ Quốc tế ISS (màu đỏ mờ ở phía trên bên phải, bên trên tia sét).

Lịch sử
Báo cáo sớm nhất về những hiện tượng quang học ngắn ngủi bên trên đám mây dông có thể được tìm thấy trong giai thoại của Johann Georg Estor từ những năm 1730. Một báo cáo quan sát sớm khác bởi Toynbee và Mackenzie vào năm 1886. Người đoạt giải Nobel C. T. R. Wilson đã đề xuất vào năm 1925, dựa trên những lý thuyết, rằng sự đánh thủng có thể xảy ra trên tầng cao của khí quyển và cái được chứng kiến năm 1956 rất có thể là sprite. Chúng được ghi lại bằng hình ảnh lần đầu vào 6 tháng 7 năm 1989 khi các nhà khoa học từ Đại học Minnesota sử dụng camera nhạy sáng vô tình chụp được hình ảnh đầu tiên của cái mà sau này được gọi là sprite. Vài năm sau sự khám phá của chúng, chúng được đặt tên là sprite (tinh linh không khí) bởi bản tính khó nắm bắt của chúng. Kể từ khám phá năm 1989, sprite đã được chụp hàng chục nghìn lần, từ mặt đất, từ máy bay và từ không gian, và trở thành đối tượng bị điều tra ráo riết.

Vào năm 2016, các sprite đã được quan sát khi cơn bão Matthew đi qua vùng biển Caribe. Hiện vẫn chưa rõ liên hệ giữa sprite với các cơn bão nhiệt đới.

Đặc điểm

Sprite được quan sát ở Bắc Mỹ, Trung Mỹ, Nam Mỹ, Châu Âu, Trung Phi (Zaire), Úc, biển Nhật Bản và Châu Á và được tin rằng hầu như xuất hiện bên trên những hệ thống dông lớn. Sprite có màu đỏ cam ở phần trên, bên dưới là các hình tua màu xanh lam trông giống con sứa, và đôi khi còn có một vòng sáng màu đỏ, gọi là "quầng sprite" xuất hiện kèm theo. Quầng sprite là sự phát quang thoáng qua trên tầng cao của khí quyển, được tin là hình thành trong một quá trình vật lý tương tự sprite. Sprite và quầng của nó chỉ diễn ra trong khoảng thời gian rất ngắn, trong vài mili giây, dài hơn một chút so với chớp đối lưu thông thường, tuy nhiên nó khác với chớp tầng đối lưu ở chỗ nó thiếu các kênh plasma nóng. Sprite thường được kích hoạt bởi sự phóng điện sét dương giữa đám mây dông và mặt đất, dù các sprite gây ra bởi các sét âm mặt đất mạnh cũng đã được quan sát. Chúng thường xuất hiện theo cụm gồm khoảng hai hoặc nhiều hơn, ở trên độ cao vào khoảng từ , với các cấu trúc dạng giống như tua cuốn treo ở bên dưới, và các nhánh vươn ra phía trên.

Một đợt sét CG dương giữa mây dông và mặt đất có thể kích hoạt sprite và các hiện tượng phát sáng thoáng qua (transient luminous event) khác. Một lượng lớn điện tích dương được truyền xuống mặt đất khi có sét CG dương, khiến cho đám mây dư điện tích âm. Một hiệu điện thế và điện trường được sinh ra giữa vùng đỉnh mây và một lớp ion dương trên tầng điện ly. Hiệu điện thế này tuy khá thấp để đánh thủng không khí tại tầng đối lưu của cơn dông nhưng đủ để kích hoạt sự phóng điện nguội đối với lớp khí quyển rất cao và loãng hơn phía trên độ cao 70 km. Các luồng (streamer) phát sinh từ hệ kênh dẫn hai chiều của đám mây đưa dòng điện tích lên và hình thành sprite mà không làm nóng không khí.

Do mây vũ tích thường dày đặc và che kín phần lớn bầu trời bên trên trong cơn dông, việc nhìn thấy sprite trực tiếp (nếu chúng xuất hiện) ở nơi có cơn dông là không khả thi. Vì thế để ghi hình được sprite từ thiết bị trên mặt đất, phải thỏa mãn một số điều kiện như sau: cần có tầm nhìn rộng chừng  ở khoảng cách khá xa từ nơi có cơn dông mạnh mẽ và phải có sét CG dương trong cơn dông, thiết bị ghi hình phải nhạy cảm với sắc đỏ của tia chớp, và bầu trời nơi đó phải rất tối (không có ánh đèn phản chiếu).

Ba kiểu sprite đã được xếp loại bởi Matthew 'Geoff' McHarg Ph.D. (U.AK) thuộc Học viện nghiên cứu Không Lực Hoa Kỳ (và NASA). Theo Rodger (1999), sử dụng một máy tăng cường hình ảnh trước máy quay tốc độ cao, McHarg và những nhà nghiên cứu của ông đã đặt tên cho sprite dựa trên những đặc điểm ngoại hình.
Sprite dạng sứa  – rất lớn, lên đến .
 Sprite loại C hay sprite cột  – loại sprite bên trên khí quyển cao của Trái Đất mà vẫn chưa hoàn toàn được hiểu rõ.
Sprite cà rốt  – là một sprite dạng cột có tua dài.
Các máy quay ghi hình quang học tốc độ cao 10,000 khung hình/giây cho thấy sprite thực chất là những cụm các vùng ion hóa dạng hình cầu có kích cỡ vài decamet () hình thành ở độ cao trung bình khoảng  và di chuyển xuống với tốc độ lên tới 10% tốc độ ánh sáng, tiếp sau đó một vài mili giây là một cụm ion hóa khác di chuyển lên trên. Sprite thường cách nơi có sét đánh tới  theo chiều ngang, nó xuất hiện trễ hơn tia sét trên mặt đất khoảng vài mili giây, nhưng trường hợp hiếm có thể lên tới 100 mili giây.

Quầng sprite
Quầng sprite là một vùng phát sáng mờ nhạt ngắn ngủi xuất hiện trước sprite khoảng một mili giây, nó có hình đĩa dẹt với đường kính xấp xỉ  và độ dày khoảng . Tâm của đĩa quầng nằm ở độ cao gần  bên trên nơi có sét đánh kích hoạt. Những quầng này được tin là được tạo ra trong một quá trình vật lý tương tự sprite, nhưng sự ion hóa quá yếu để vượt qua ngưỡng cần thiết để có thể tạo thành streamer. Chúng đôi khi bị nhầm lẫn với ELVES, do hình dạng tương tự và thời gian tồn tại ngắn ngủi của chúng.

Các nghiên cứu được thực hiện tại Đại học Stanford năm 2000 cho thấy rằng, không giống như sprite với các cấu trúc dạng cột sáng thẳng đứng, sự hiện diện của quầng sprite có thể thường đi kèm với các đợt phóng điện sét (âm) thông thường. Nghiên cứu năm 2004 bởi các nhà khoa học từ Đại học Tohoku đã phát hiện ra những sự phát sóng tần số rất thấp xảy ra cùng lúc với sprite, cho thấy rằng một đợt phóng điện bên trong đám mây có thể gây ra sprite.

Sự cố liên quan của phương tiện trên không
Sprites đã bị cho rằng là nguyên nhân cho các sự cố tại nạn không thể giải thích được của các phương tiện có tầm hoạt động cao hơn các đám mây bão. Một ví dụ về điều này là sự cố của khinh khí cầu tầng bình lưu của NASA được phóng vào ngày 6 tháng 6 năm 1989, từ Palestine, Texas. Khinh khí cầu phải chịu một sự mất tải trọng không được kiểm soát trong khi bay ở độ cao  trong cơn giông bão gần Graham, Texas. Nhiều tháng sau vụ tai nạn, một cuộc điều tra đã kết luận rằng một "tia sét" phóng lên từ những đám mây đã gây ra vụ việc. Việc quy kết vụ tai nạn cho một tia sprite đã bị hồi tố, vì thuật ngữ này khi đó chưa được đặt ra cho đến cuối năm 1993.

Xem thêm
 Sét thượng tầng khí quyển (gồm cả Blue jet)
Cực quang
 Sét Catatumbo

Tham khảo

Liên kết ngoài

 "Red Sprites & Blue Jets" – a digital capture of the VHS video distributed in 1994 by the University of Alaska Fairbanks that popularized the terms
  – webpage by University of Alaska Fairbanks
 Ground and Balloon-Borne Observations of Sprites and Jets
 Darwin Sprites '97 Space Physics Group, University of Otago
 Sprites, jets and TLE pictures and articles
 Sprites in Europe: European contributors blog

 Short professional bio of Dr 'Geoff' McHarg
 Photography website Petapixel posted a link to a very rare and very clear photograph of a sprite taken by photographer Mike Hollingshead. Article at Photographer Captures Rare Photograph of a Sprite with an Aurora
 At the Edge of Space – a NOVA program that examines the phenomenon of Sprites
 Red Sprites Over Adriatic Sea Seen from the Czech Republic (ngày 14 tháng 1 năm 2019)

Tia sét
Hiện tượng Trái Đất
Hiện tượng điện
Khoa học khí quyển


title: Văn Cung vương

text:
Văn Cung Vương (chữ Hán:文恭王) là thụy hiệu của một số vị phiên vương, quận vương hay thân vương trong lịch sử các triều đại phong kiến ở khu vực Á Đông.

Danh sách
Bắc Ngụy Thường Sơn Văn Cung Vương Nguyên Thiệu (trước đó gọi là Quảng Xuyên Văn Cung Công)
 Bắc Tề Trần Lưu Văn Cung Vương Cao Huệ Bảo (có thụy hiệu khác là Cung vương)
 Nam Tống Vinh Văn Cung Vương Triệu Hi Lư

Xem thêm

Cung đế
Cung hoàng
Cung hoàng hậu
Cung hầu
Cung bá
Cung thúc
Cung tử
Đoan Cung vương
Việt Cung Vương
Vệ Cung Vương
Lang Nha Cung Vương
Cung Vương
Văn Vương
Văn Cung công
Văn Cung hầu
Văn Cung bá
Văn Cung thượng thư
Lũng Tây Cung Vương
Ý Cung vương
Định Đào Cung Vương
Lang Nha Cung Vương
Sở Cung Vương
Chu Cung Vương
Đại Cung Vương
Lỗ Cung vương
Triệu Cung Vương
Thành Dương Cung Vương
Trần Cung Vương
Trang Cung vương

Thụy hiệu


title: SS Leviathan

text:
SS Leviathan, ban đầu được đóng là Vaterland (có nghĩa là "Tổ quốc" trong tiếng Đức), là một tàu biển thường xuyên đi qua Bắc Đại Tây Dương từ 1914 đến 1934. Tàu thứ hai trong số ba tàu chị em được đóng cho Hamburg America của Đức cho dịch vụ chở khách xuyên Đại Tây Dương của họ, cô Đi thuyền như Vaterland chưa đầy một năm trước khi sự nghiệp ban đầu của cô bị dừng lại khi bắt đầu Thế chiến I. Năm 1917, cô bị chính phủ Hoa Kỳ bắt giữ và đổi tên thành Leviathan. Cô được biết đến với cái tên này trong phần lớn sự nghiệp của mình, cả với tư cách là một đoàn quân trong Thế chiến I và sau đó là con tàu chở khách của Hoa Kỳ.

Tham khảo

Tàu thủy năm 1913


title: Tiếng Long Gia

text:
Tiếng Long Gia (nội danh: suŋ55ni55mpau21) là một ngôn ngữ Hán-Tạng ở Quý Châu, Trung Quốc, có quan hệ gần với tiếng Thái Gia và Lư Nhân. Tiếng Long Gia có lẽ đã biến mất (Zhao 2011).

Người Long Gia ngày nay nói Quan thoại Tây Nam và đã cư ngụ ở Quý Châu từ rất lâu. Theo Quý Châu Tỉnh Chí (2002), tiếng Long Gia nói ở Đại Phương, Kiềm Tây (Trung Bình khu 中坪区; Tân Phát thôn 新发村 của Pha Cước khu 坡脚区), và Phổ Định (Giảng Nghĩa Trại 讲义寨 của Bạch Nham hương 白岩乡). Nó có lẽ giống nhất với tiếng Thái Gia và có nhiều từ mượn tiếng Hán cổ đại.

Phân loại
Nghiên cứu công bố năm 1984 cho thấy rằng tiếng Thái Gia có quan hệ gần với tiếng Thái Gia và tiếng Lư Nhân. Tuy vậy, vị trí của tiếng Thái Gia trong ngữ hệ Hán-Tạng lại chưa dứt khoát. Trịnh Trương (2010) đề xuất rằng tiếng Thái Gia và tiếng Bạch là ngôn ngữ chị em, còn Sagart có quan điểm rằng tiếng Thái Gia mang gốc Hán, gần với tiếng Ngõa Hương.

Phương ngữ
Những phương ngữ Long Gia sau được ghi nhận.
Pha Cước khu 坡脚区, Đại Phương, Quý Châu (Pha Cước khu nay gồm Miêu Trường trấn 猫场镇, Đỉnh Tân 鼎新, và Lục Đường hương 绿塘乡.)
Hoa Khê Đại đội 花溪大队, Trung Bình khu 中坪区, Kiềm Tây (nay là Hoa Khê Di tộc Miêu tộc hương 花溪彝族苗族乡)
Giảng Nghĩa trại 讲义寨, Phổ Định
Thái Quan trấn 蔡官镇, An Thuận, Quý Châu

Bảng dưới đây so sánh ba phương ngữ tiếng Long Gia (1984:2-3). Phương ngữ Giảng Nghĩa trại 讲义寨 khá khác biệt, phương ngữ Pha Cước 坡脚 và Hoa Khê 花溪 giống nhau hơn.

Chú thích

Tài liệu
Guizhou provincial ethnic classification commission, linguistic division [贵州省民族识别工作队语言组]. 1982. The language of the Caijia [Caijia de yuyan 蔡家的语言]. m.s.
Guizhou provincial ethnic classification commission [贵州省民族识别工作队]. 1984. Report on ethnic classification issues of the Nanlong people (Nanjing-Longjia) [南龙人（南京-龙家）族别问题调查报告]. m.s.
Hsiu, Andrew. 2013. "New endangered Tibeto-Burman languages of southwestern China: Mondzish, Longjia, Pherbu, and others". Presentation given at ICSTLL 46, Dartmouth College.
Zhao Weifeng [赵卫峰]. 2011. History of the Bai people of Guizhou [贵州白族史略]. Yinchuan, China: Ningxia People's Press [宁夏人民出版社].

Liên kết ngoài
Longjia field notes  (2013)

Ngữ hệ Hán-Tạng


title: Budzieszewice

text:
Budzieszewice  ()  là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Przybiernów, thuộc hạt Goleniów, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng  về phía đông nam của Przybiernów,  về phía bắc Goleniów và  về phía đông bắc của thủ đô khu vực Szczecin.

Tham khảo


title: Spilosoma immarginata

text:
Spilosoma immarginata là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Spilosoma


title: Siganus punctatus

text:
Siganus punctatus là một loài cá biển thuộc chi Cá dìa trong họ Cá dìa. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1801.

Từ nguyên
Từ định danh của loài cá này, punctatus, trong danh pháp của loài cá này theo tiếng Latinh có nghĩa là "lấm chấm", ám chỉ các đốm vàng nổi bật trên cơ thể của chúng.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
S. punctatus có phạm vi phân bố ở Đông Ấn Độ Dương và Tây Thái Bình Dương. Loài cá này được tìm thấy khá phổ biến ở vùng biển các nước Đông Nam Á và xung quanh các quốc đảo thuộc châu Đại Dương; xa nhất về phía đông là đến Samoa; phía bắc trải dài đến miền nam Nhật Bản; phía nam giới hạn đến Úc; phạm vi phía tây được ghi nhận tại quần đảo Cocos (Keeling).

S. punctatus sống gần các rạn san hô ở độ sâu khoảng 40 m trở lại. Ở biển Andaman và những khu vực nằm xa hơn về phía tây, sự xuất hiện của S. punctatus được thay thế bởi loài chị em với nó, Siganus stellatus.

Mô tả
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở S. punctatus là 45 cm, nhưng thường được quan sát với kích thước phổ biến là 30 cm. Cơ thể có màu xanh lục lam nhạt, chuyển sang màu nâu khi già đi, với các đốm tròn màu vàng kim phủ khắp đầu và thân. Các đốm vàng trên thân lan rộng sang các gai của vây lưng và vây hậu môn, cũng có trên phần vây mềm ở cá nhỏ hơn; các đốm tiếp tục lan rộng trên vây đuôi, nhỏ dần về phía rìa sau. Dải màu cam viền lấy rìa của các vây ở cá trưởng thành. Mống mắt ánh bạc, bao quanh bởi khoảng 10 đốm màu cam như nan hoa của bánh xe. Vây ngực trong suốt, không có đốm. Một vài cá thể thường xuất hiện có một đốm sáng màu ở gốc vây đuôi và một đốm đen mờ khá lớn ở trên nắp mang.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai ở vây hậu môn: 7; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 16 - 18; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

Sinh thái học
Cá con và cá đang lớn sống thành đàn khoảng 50 cá thể, còn cá trưởng thành bơi theo cặp. Thức ăn chủ yếu của S. punctatus là các loại tảo đáy.

Tham khảo

Xem thêm

P
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Thái Lan
Cá Malaysia
Cá Brunei
Cá Indonesia
Cá Philippines
Cá Trung Quốc
Cá Đài Loan
Cá Hàn Quốc
Cá Nhật Bản
Cá Papua New Guinea
Cá Úc
Cá châu Đại Dương
Cá Palau
Cá Tonga
Cá Nouvelle-Calédonie
Cá Fiji
Động vật được mô tả năm 1801


title: Odontopera arida

text:
Odontopera arida là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Odontopera


title: Plectranthias elongatus

text:
Plectranthias elongatus là một loài cá biển thuộc chi Plectranthias trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2011. Danh pháp khoa học của chúng, elongatus, ám chỉ cơ thể thon dài của P. elongatus.

Phân bố và môi trường sống
P. elongatus có phạm vi phân bố nhỏ hẹp ở vùng biển Tây Thái Bình Dương. P. elongatus và Plectranthias xanthomaculatus đều được mô tả từ các mẫu vật duy nhất của chúng, được thu thập ở phía tây nam đảo Đài Loan, ở độ sâu được ghi nhận trong khoảng từ 200 đến 243 m.

Mô tả
Mẫu vật duy nhất dùng để mô tả P. elongatus có chiều dài khoảng 5,5 cm. Thân trên có màu trắng hồng, chuyển dần sang màu vàng nhạt ở thân dưới, với các đốm lớn màu đỏ cam rải rác khắp dầu và cơ thể. Đầu màu hồng, trắng hồng ở dưới cằm, mõm và phía hàm dưới có các đốm màu cam và vàng. Mống mắt chủ yếu là màu vàng lục. Gai của vây lưng có màu hồng và màng trong; vây hậu môn màu trắng; vây đuôi màu trắng trong với các tia vây màu hồng; vây ngực trong suốt với các tia vây màu hồng nhạt; vây bụng màu trắng.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây mềm ở vây lưng: 15; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 7; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây mềm ở vây bụng: 5; Số tia vây mềm ở vây ngực: 16; Số đốt sống: 26.

Xem thêm
K. Y. Wu, J. E. Randall & J. P. Chen (2011), Two new species of anthiine fishes of the genus Plectranthias (Perciformes: Serranidae) from Taiwan , Zool. Stud. 50 (2): 247 – 253.

Chú thích

Plectranthias
Động vật được mô tả năm 2011


title: Problepsis exanimata

text:
Problepsis exanimata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Problepsis


title: Hyalurga albovitrea

text:
Hyalurga albovitrea là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hyalurga


title: Jeillo Edwards

text:
Jeillo Edwards (23 tháng 9 năm 1942, Freetown, Sierra Leone - 2 tháng 7 năm 2004, London, Anh) là một nữ diễn viên Sierra Leonean, người đáng chú ý trong lịch sử diễn viên da đen ở Anh. Cô là người phụ nữ đầu tiên gốc Phi học kịch tại Trường Âm nhạc và Kịch nghệ Guildhall ở London. Cô tiếp tục là một trong những nữ diễn viên da màu đầu tiên tham gia loạt phim truyền hình chính thống của Anh - Dixon of Dock Green, và trong hơn bốn thập kỷ được thực hiện trên truyền hình, đài phát thanh, sân khấu và phim.

Tiểu sử
Jeillo Angela Doris Edwards  sinh ra ở Freetown, Sierra Leone, một trong sáu đứa trẻ, và cô theo học trường tưởng niệm Annie Walsh.

Cô chuyển đến Anh vào cuối những năm 1950 và học tại Trường Âm nhạc và Kịch nghệ Guildhall. Cô bắt đầu biểu diễn từ năm bốn tuổi, đọc từ Kinh thánh tại nhà thờ của mình. Cô được biết đến với giọng nói đặc biệt và sự truyền cảm. Cô ấy nổi bật trên BBC World Service for Africa, được phát sóng ở Anh. Cô trở nên nổi tiếng ở Vương quốc Anh, xuất hiện trên truyền hình, nơi cô nổi bật là người phụ nữ da đen đầu tiên xuất hiện trên truyền hình Anh cũng như là người châu Phi đầu tiên xuất hiện trên The Bill, đài phát thanh và trên sân khấu.

Cô xuất hiện trong các vai cameo trong nhiều chương trình hài kịch truyền hình của Anh, bao gồm Liên minh các quý ông, Tuyệt đối tuyệt vời, Lùn đỏ, Sách đen, Spained và Little Britain, trong đó cô đã được lên kế hoạch để xuất hiện trong loạt phim thứ hai trước khi chết.

Cũng như diễn xuất, cô cũng có lúc là một thống đốc trường và sở hữu một nhà hàng tên là Dì J's ở Brixton.

Đầu những năm 1970, cô kết hôn với một người Ghana, Edmund Clottey, và họ có một cô con gái và hai con trai. Jeillo Edwards qua đời ở London ở tuổi 61, bị bệnh thận mãn tính.

Nữ diễn viên

 2003: Little Britain.... Nurse (1 episode, 2003)
 2003: M.I.T.: Murder Investigation Team.... Agnes Welsh (1 episode, 2003)
 2003: Murder in Mind.... Phyllis (1 episode, 2003)
 2002: Dirty Pretty Things.... Hospital Cleaning Lady
 2002: Anansi.... Aunt Vera
 2001: Absolutely Fabulous.... Jeillo (1 episode, 2001)
 2001: Sam's Game.... Mumma (1 episode, 2001)
 2001: Spaced.... Tim's Benefit Clerk (1 episode, 2001)
 2000: Black Books.... Midwife (1 episode, 2000)
 2000: The Thing About Vince.... Mrs. Cuffy (2 episodes, 2000)
 2000: The League of Gentlemen.... Yvonne (1 episode, 2000)
 2000: Tough Love (TV).... Irate Woman
 1999: Red Dwarf.... Second Ground Controller (1 episode, 1999)
 1998: A Rather English Marriage (TV).... Sister
 1998: Babes in the Wood.... Nigerian Lady (1 episode, 1998)
 1998: In Exile (TV series).... Mother (1 episode, 1998)
 1997: Holding On.... Aunt Gaynor (5 episodes, 1997)
 1997: Paris, Brixton.... Landlady
 1996: Beautiful Thing.... Rose
 1994: Pat and Margaret (TV).... Tea Bar Lady
 1994: A Skirt Through History.... Mary Prince (1 episode, 1994)
 1993: The Line, the Cross & the Curve.... Dancer 'Eat the Music'
 1992: Screen One.... Mrs. Jessop (1 episode, 1992)
 1989: Sob Sisters.... Woman with dog (1 episode, 1989)
 1989: Casualty.... Grandmother /... (3 episodes, 1989–1997)
 1988: Rumpole of the Bailey.... Lady Cashier (1 episode, 1988)
 1988: London's Burning.... Mrs. Jones (1 episode, 1988)
 1987: The Bill.... Clarice Paine /... (5 episodes, 1987–2000)
 1987: Elphida (TV).... Somali woman
 1987: Scoop (TV).... Mrs. Jackson
 1985: Hammer House of Mystery and Suspense.... Landlady (1 episode, 1985)
 1983: Maybury.... Mrs. Galsworthy (1 episode, 1983)
 1982: Love Is Old, Love Is New (TV).... Ward maid
 1981: Memoirs of a Survivor.... Woman at Newsstand
 1975: Play for Today.... Lucy /... (2 episodes, 1975–1980)
 1975: Angels.... Mrs. Jobo (2 episodes, 1975–1980)
 1979: Empire Road... Mary O'Fili (1 episode, 1979)
 1979: Room Service TV series.... Mrs. McGregor (unknown episodes)
 1978: The Professionals.... West Indian Woman (1 episode, 1978)
 1978: Betzi (TV).... Sarah
 1976: Centre Play.... Nurse (2 episodes, 1976–1977)
 1972: Dixon of Dock Green.... Mrs. Morgan (1 episode, 1972)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nữ diễn viên Sierra Leone
Nữ diễn viên thế kỷ 21
Nữ diễn viên thế kỷ 20
Mất năm 2004
Sinh năm 1942


title: Siphona lutea

text:
Siphona lutea là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Siphona


title: Ruby (voi)

text:
Ruby (sinh năm 1973 - mất ngày 6 tháng 11 năm 1998) là một con voi châu Á thuộc giống cái, có cân nặng 4,5 tấn. Nó sống tại Sở thú Phoenix, Hoa Kỳ và nổi tiếng vì có khả năng vẽ tranh. Bức tranh đắt nhất của nó từng được bán với giá 25.000 USD.

Những năm đầu đời
Khoảng mùa hè năm 1973, Ruby sinh tại Thái Lan và được đưa đến Sở thú Phoenix vào tháng 2 năm 1974 khi nó được khoảng bảy tháng tuổi. Trong khoảng thời gian vài năm đầu, Ruby chung sống với một con dê và một vài con gà. Khả năng vẽ tranh của Ruby được phát hiện khi những người quản lý Ruby nhìn thấy nó dùng gậy cào vào vết bẩn trên hàng rào và họ quyết định cho nó một cây cọ vẽ và sơn.

Cũng trong khoảng thời gian này, Ruby được chuyển đên sống cùng hai con voi khác của sở thú. Hai con voi này thuộc giống voi châu Phi nên Ruby không hòa hợp với hai con vật chung chuồng này. Nhận thấy điều này, những người quản lý sở thú quyết định nhân giống Ruby để nó có bạn đồng hành.

Thai kỳ
Năm 1996, Ruby được 22 tuổi và được chuyển đến Sở thú Tulsa để giao phối với một con voi đực tên là Sneezy (hiện vẫn sống ở Tulsa) và sống ở Tulsa trong khoảng một năm. Ruby mang thai một năm sau đó và được đưa về Phoenix. Cũng trong khoảng thời gian này, Sở thú Houston cho sở thú Phoenix mượn voi cái Indu để làm bạn đồng hành với Ruby, vì nó cũng là một con voi châu Á. Hiện nay, Indu vẫn đang sống tại sở thú Phoenix.

Qua đời
Vào cuối tháng 10 năm 1998, Ruby bắt đầu có dấu hiệu chuyển dạ nhưng không thể sinh. Vào ngày Halloween, các bác sĩ thú y của sở thú xác định rằng bào thai voi con gần như đã chết trong bụng mẹ và quyết định phẫu thuật để lấy bào thai. Cuộc phẫu thuật được tiến hành sau đó vào ngày 6 tháng 11 đã phát hiện ra rằng tử cung của Ruby bị rách và nhiễm trùng nặng, lan đến khoang bụng của nó. Bào thai của Ruby là một con voi đực nặng 320 pound,  trọng lượng gấp đôi các con voi sơ sinh bình thường.

Ruby được an tử ngay lập tức và cái chết của nó gây nên niềm thương tiếc vô hạn khắp khu vực Phoenix. Khi Sở thú Phoenix tuyên bố một ngày vào cửa miễn phí để tưởng nhớ đến Ruby, 43.000 người đã đến sở thú.

Tham khảo

Voi nổi tiếng


title: Glypta cesta

text:
Glypta cesta là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Glypta


title: Tiên mao

text:
Tiên mao hay sợi/ lông roi là một mao phụ siêu nhỏ có cấu trúc sợi mảnh nhô ra từ thân tế bào của một số tế bào sinh vật nhân sơ (prokaryote) và sinh vật nhân thực (eukaryote). Flagellum trong tiếng Latin có nghĩa là tiên mao. Phần lớn tiên mao có vai trò chính là vận động giúp bơi lội, nhưng nó cũng thường có chức năng như một bào quan cảm giác, nhạy cảm với hóa chất và nhiệt độ bên ngoài tế bào..

Tiên mao là bào quan được xác định bởi chức năng hơn là cấu trúc. Có sự khác biệt lớn giữa các loại khác nhau của các tiên mao. Tiên mao sinh vật nhân sơ và nhân chuẩn có khác biệt lớn trong thành phần protein, cấu trúc và cơ chế của động cơ đẩy. Tuy nhiên, cả hai đều được sử dụng cho việc bơi lội là chính.

Tiên mao nằm ở bên ngoài cơ thể

Tiên mao (Lông roi, flagella) không phải có mặt ở mọi vi khuẩn, chúng quyết định khả năng và phương thức di động của vi khuẩn. Tiên mao là những sợi lông dài, dưới kính hiển vi quang học chỉ có thể thấy rõ khi nhuộm theo phương pháp riêng. Dưới kính hiển vi điện tử có thể thấy rất rõ cấu trúc của từng sợi tiên mao. Để xác định xem vi khuẩn có tiên mao hay không còn có cách thử gián tiếp nhằm biết khả năng di động của chúng. Cấy bằng que cấy nhọn đầu vào môi trường thạch đứng  chứa 0.4% thạch (agar-agar), còn gọi là môi trường thạch mềm. Nếu thấy vết cấy lan nhanh ra xung quanh thì chứng tỏ là vi khuẩn có tiên mao, có khả năng di động.

Tiên mao có thể gốc (basal body), gồm 1 trụ nhỏ được gắn với 4 đĩa tròn (vi khuẩn G -) có dạng vòng nhẫn (ring), ký hiệu là các vòng L,P,S và M. Vòng L nằm ngoài cùng, tương ứng với lớp liposaccarid của màng ngoài; vòng P tương ứng với lớp peptidoglycan, vòng S tương ứng với lớp không gian chu chất; vòng M nằm ở trong cùng. Vi khuẩn G+ chỉ có 2 vòng: 1 vòng nằm ngoài tương ứng với thành tế bào và 1 vòng trong tương ứng với màng sinh chất. Xuyên giữa các vòng là 1 trụ nhỏ (rod) có đường kính 7 nm. Bao bọc tiên mao ở phần phía ngoài là một bao ngắn có  hình móc (hook). Sợi tiên mao (filament) dài khoảng 10-20μm và có đường kính khoảng 13-20 nm. Đường kính của bao hình móc là 17 nm. Khoảng cách giữa vòng S và vòng M là 3mm, giữa vòng P và vòng L là 9 nm, giữa vòng P và vòng S là 12 nm. Đường kính của các vòng là 22 nm, đường kính các lỗ ở các vòng là 10 nm. Khoảng cách từ mặt ngoài của vòng L đến mặt trong của vòng M là 27 nm. Sợi tiên mao cấu tạo bởi loại protein có tên là flagellin, có trọng lượng phân tử là 30 000-60 000. Một số vi khuẩn có bao lông (sheath) bao bọc suốt chiều dài sợi, như ở trường hợp chi Bdellovibrio hay vi khuẩn tả Vibrio cholera.

Các loại tiên mao ở vi khuẩn

Kiểu sắp xếp tiên mao liên quan đến hình thức di động của vi khuẩn. Tiên mao mọc ở cực giúp  vi khuẩn di động theo kiẻu tiến- lùi. Chúng đảo ngược hướng bằng cách đảo ngược hướng quay của tiên mao. Vi khuẩn chu mao di động theo hướng nào thì các tiên mao chuyển động theo hướng ngược lại. Khi tiên mao không tụ lại về một hướng thì vi khuẩn chuyển động theo kiểu nhào lộn. Tốc độ di chuyển của vi khuẩn có tiên mao thường vào khoảng 20-80 µm/giây, nghĩa là trong 1 giây chuyển động được một khoảng cách lớn hơn gấp 20-80 lần so với chiều dài của cơ thể chúng.

Các chi vi khuẩn thường có tiên mao là Vibrio, Spirillum, Pseudomonas, Escherichia, Shigella, Salmonella, Proteus... Ở các chi Clostridium, Bacterium,Bacillus,...có loài có tiên mao có loài không. Ở cầu khuẩn chỉ có 1 chi (Planococcus) là có tiên mao

Xoắn thể có một dạng tiên mao đặc biệt gọi là tiên mao chu chất (periplasmic flagella), hay còn gọi là sợi trục (axial fibrils), xuất phát từ cực tế bào và quấn quang cơ thể. Chúng giúp xoắn thể chuyển động được nhờ sự uốn vặn tế  bào theo kiểu vặn nút chai.

Các loại
Cấu trúc gốc tiên mao đặc biệt hai loại vi khuẩn Gram âm (-) và Gram dương (+). Cấu trúc gốc tiên mao 2 vòng ổ đĩa gốc ở Gram dương (+), và 4 vòng ổ đĩa gốc ở Gram âm (-).

Chỉ dẫn

Tham khảo

Xem thêm

Liên kết ngoài

Bào quan
Sinh học tế bào
Protein
Chuyển động


title: Lutjanus buccanella

text:
Lutjanus buccanella là một loài cá biển thuộc chi Lutjanus trong họ Cá hồng. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1828.

Từ nguyên
Từ định danh buccanella bắt nguồn từ boucanella, tên thường gọi của loài cá này tại đảo Martinique, nơi mà mẫu định danh được thu thập.

Phân bố và môi trường sống
L. buccanella có phân bố rộng rãi dọc Tây Đại Tây Dương, từ Bermuda và bang North Carolina dọc theo bờ đông nam Hoa Kỳ trải dài về phía nam, băng qua vịnh México (Florida Keys, cụm bãi ngầm Flower Garden, và từ Veracruz dọc theo bán đảo Yucatán) và khắp biển Caribe, và dọc theo bờ biển Nam Mỹ đến bang São Paulo (Brasil).

L. buccanella trưởng thành sống ở rạn san hô, trên nền đáy cát hoặc đá và gần các vách đá, được tìm thấy ở độ sâu ít nhất là 200 m.

Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở L. buccanella là 75 cm, thường bắt gặp với chiều dài trung bình khoảng 50 cm.

Lưng và thân trên có màu đỏ tươi đến cam, thân dưới và bụng màu xám bạc đến hơi đỏ. Mống mắt màu vàng kim đến vàng cam. Đốm đen lớn, nổi bật ở gốc vây ngực. Vùng vảy sẫm màu ở gốc vây lưng mềm. Ở cá con (chiều dài tiêu chuẩn khoảng từ 16 cm trở lại), thân màu nâu xám, phần trên của cuống đuôi, phần lớn vây lưng mềm, vây bụng và vây hậu môn cũng như toàn bộ vây đuôi có màu vàng hoặc vàng lục.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây ở vây lưng: 14; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 8–9; Số tia vây ở vây ngực: 16–18; Số vảy đường bên: 47–50.

Sinh thái
Thức ăn của L. buccanella bao gồm cá nhỏ, các loài chân đầu, chân bụng và sống đuôi. Đỉnh điểm sinh sản của loài này ở Jamaica là vào tháng 4 và 9, mặc dù chúng có thể sinh sản quanh năm.

Ước tính tuổi thọ cao nhất ở L. buccanella dựa trên sỏi tai của một cá thể ở Brasil là 20 năm.

Giá trị
L. buccanella được xem là một loại cá thực phẩm có thịt ngon, chủ yếu được bán ở dạng tươi sống, tuy nhiên chúng có thể mang độc tố ciguatera như đã được báo cáo ở Tiểu Antilles.

Tham khảo

B
Cá Đại Tây Dương
Cá Mỹ
Cá México
Cá Caribe
Cá Cuba
Cá Puerto Rico
Cá Jamaica
Cá Tiểu Antilles
Cá Panama
Cá Colombia
Cá Brasil
Động vật được mô tả năm 1828


title: Chrysodeixis maccoyi

text:
Chrysodeixis maccoyi là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chrysodeixis


title: Lisa de la Motte

text:
Lisa de la Motte (sinh ngày 16 tháng 4 năm 1985) là một cựu vận động viên bơi lội Swazi, chuyên về các nội dung bơi bướm. De la Motte đã thi đấu cho Swaziland ở nội dung 100 m bơi bướm nữ tại Thế vận hội Mùa hè 2000 ở Sydney. Cô đã nhận được một vé từ FINA, theo chương trình Đại học, trong thời gian nhập cảnh là 1: 08,86. Cô đã tham gia nhiệt đấu với hai vận động viên bơi lội khác Angela Galea của Malta và Tracy Ann Route of Micronesia. Đến từ vị trí thứ hai ở lượt cuối cùng, cô đã vượt qua Galea trên đoạn đường cuối cùng để nhặt hạt giống hàng đầu trong hồ sơ Swazi là 1: 06,70. Chiến thắng không mệt mỏi của De la Motte là không đủ để đưa cô vào bán kết, khi cô xếp thứ 45 chung cuộc vào ngày đầu tiên của màn dạo đầu.

Tham khảo

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1985


title: Boarmia infaustaria

text:
Boarmia infaustaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Boarmia


title: Anigraea siccata

text:
Anigraea siccata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Anigraea


title: Dây thần kinh vận động

text:
Dây thần kinh vận động là một loại dây thần kinh nằm ở Hệ thần kinh trung ương (HTKTW), thường là tủy sống, có nhiệm vụ gửi tín hiệu vận động từ HTKTW tới các cơ của cơ thể. Chúng khác với nơ-ron vận động, thứ bao gồm một tế bào và các sợi nhánh, ở chỗ chúng được cấu tạo từ một búi các sợi trục. Dây thần kinh vận động đóng vai trò là dây thần kinh ly tâm đưa thông tin đi khỏi HTKTW. Phương thức liên lạc này thì đối ngược với dây thần kinh cảm giác, thứ gửi tín hiệu từ các thụ quan ở ngoại biên về HTKTW. Cũng có những dây thần kinh là cả dây thần kinh vận động lẫn dây thần kinh cảm giác, gọi là dây thần kinh hỗn hợp.

Cấu trúc và chức năng
Sợi thần kinh vận động chuyển đổi tín hiệu từ HTKTW tới các nơ-ron ngoại biên của mô cơ đầu gần. Đầu cuối sợi trục dây thần kinh vận động phân bố cơ trơn và cơ xương, vì chúng tham gia mạnh mẽ vào quá trình điều khiển cơ. Dây thần kinh vận động có xu hướng giàu các túi Acetylcholine bởi vì dây thần kinh vận động, một bó các sợi trục dây thần kinh vận động vận chuyển tín hiệu vận động và tín hiệu cho việc di chuyển và kiểm soát vận động. Các túi calci nằm bên trong đầu cuối sợi trục của các bó dây thần kinh vận động. Việc tập trung calci cao bên ngoài các dây thần kinh vận động tiền-synap làm tăng kích thước của EPP (End-Plate potential, tạm dịch: Điện thế đĩa tận cùng).

Tham khảo

Hệ thần kinh


title: Charlotte Austin

text:
Charlotte Austin (tiếng Thái: ชาล็อตออสติน, RTGS: Charlotte Austin, sinh ngày 21 tháng 12 năm 1998), là một Á hậu, người mẫu và diễn viên người Thái lai Anh, Á hậu 5 Hoa hậu Hòa bình Thái Lan 2022. Sinh ra tại Phuket và đang sinh sống ở quê ngoại ChumPhon).
Năm 2022, cô đạt danh hiệu Á hậu 1 Miss Grand Phuket, không từ bỏ quyết tâm ở đó, cô quyết định về quê ngoại tham gia Miss Grand Chumphon và là đại diện cho Chumphon tham dự Miss Grand Thái Lan 2022.

Cùng năm, cô chính thức trở thành Á hậu 5 Hoa hậu Hòa bình Thái Lan năm 2022.

Tiểu sử
Charlotte Austin sinh ngày 21 tháng 12 năm 1998 tại Phuket, Thái Lan.Bố Mẹ cô đã ly hôn và Bố cô đã có vợ mới. Bố cô là người gốc Anh, từng là quân nhân đóng quân ở Thái, sau đó chuyển sang nghề giáo viên dạy tiếng Anh ở truờng học. Mẹ cô là người Thái, sinh cô ra khi còn rất trẻ nhưng sau này gửi cô cho bà ngoại chăm sóc để đi làm ăn xa. Hiện tại mẹ cô vẫn đi làm ở nuớc ngoài, thình thoảng về Thái Lan thăm cô. Cô có 3 người anh trai cùng cha khác mẹ và cùng mẹ khác cha.

Trước khi thi Miss Grand, Charlotte Austin từng làm người mẫu tự do ở Phuket để trả tiền học phí, Cô từng làm phục vụ ở khu du lịch, những quán ăn ở Phuket. Cô được nuôi dạy tự lập từ nhỏ, không nhờ vả sự giúp đỡ của gia đình.

Hiện tại cô đang sống một mình, hàng xóm là Nampetch - thí sinh Miss Grand Thái Lan 2022, và cô có nguời bạn thân 15 năm là Marima - Á hậu 4 Miss Grand Thái Lan 2022

Năm 2022, cô Tốt nghiệp cử nhân tại Đạị Học Prine of Songhla - Cơ sở Phuket khoa Khách sạn và Du lịch, quản lý Du lịch

Sự nghiệp
Năm 2022, cô đăng kí tham gia Miss Grand Phuket và đạt Á hậu 1 Miss Grand Phuket.

Sau vài ngày cô quyết định thi tiếp cuộc thi Miss Grand Chumphon và giành hạng 1, đaị diện tỉnh Chumphon tham dự cuộc thi Miss Grand Thái Lan 2022.

Với sự nỗ lực và quyết tâm, cô chính thức trở thành Á hậu 5 Miss Grand Thái Lan 2022.

Ngày 25 tháng 12 năm 2022, bộ phim đầu tay của cô và Engfa Waraha (Á hậu 1 Miss Grand International - Miss Grand Thái Lan 2022) chính thức khai máy. Bộ phim sẽ được phát hành vào tháng 3 năm 2023.

Nhiệm kỳ Miss Grand Chumphon của cô chính thức khép lại.

Danh sách các bộ phim tham gia

Tham khảo

Hoa hậu Thái Lan
Nhân vật còn sống


title: Pseudapistosia similis

text:
Pseudapistosia similis là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pseudapistosia


title: Myiopharus connexus

text:
Myiopharus connexus là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Myiopharus


title: Synodontis melanostictus

text:
Synodontis melanostictus là tên của một loài cá thuộc họ Mochokidae và là đặc hữu của hồ Tanganyika và các nhánh của nó. Nó đã được tìm thấy ở Zambia, Cộng hòa Dân chủ Congo và Burundi. Nó được mô tả lần đầu tiên bởi nhà động vật học người Anh-Bỉ George Albert Boulenger vào năm 1906, dựa trên việc quan sát một mẫu vật được thu thập từ sông Lofubu. Tên loài "melanostictus" có nguồn gốc từ sự kết hợp của từ melano trong tiếng Hy Lạp, có nghĩa là đen và từ stiktos cũng trong tiếng Hy Lạp, có nghĩa là đốm. Điều này đề cập đến những cái đốm đen xuất hiện trên cơ thể của loài cá này.

Chiều dài tối đa của các cá thể đã được phát hiện tính đến hiện tại là 52 cm (20 in)
. Nói chung là những con cái của những loài thuộc chi Synodontis có xu hướng hơi lớn hơn con đực cùng tuổi.

Cách bơi của chúng khá đặc biệt, đó là bơi lộn ngược.

Trong tự nhiên, loài này là loài đặc hữu của hồ Tanganyika mà nhiệt độ của nó là từ 22 đến 26 °C (72 đến 79 °F), độ pH xấp xỉ 8,5 - 9 (có tính kiềm), và dải dH từ 4-15. Nó sinh sống ở các khu vực ven hồ hay đáy có chất nền là vỏ của sò, ốc, cát và bùn. Độ sâu tối đa mà chúng được phát hiện tính đến hiện tại là 150 mét (490 ft).

Các thói quen sinh sản của hầu hết các loài thuộc chi Synodontis thì vẫn không được biết đến, ngoại trừ việc tìm thấy những cá thể con cái có chứa hơn 3.000 quả trứng. Sinh sản có khả năng xảy ra trong mùa lũ từ tháng 7 đến tháng 10 và sau khi kết đôi, con đực và con cái bơi với nhau đến hết mùa sinh sản. Loài thuộc chi Synodontis đa phần là loài ăn tạp nên thức ăn của chúng là ấu trùng côn trùng, tảo, động vật chân bụng, sò, động vật giáp xác và trứng của các loài cá khác. Tốc độ tăng trưởng của những cá thể của loài này tăng nhanh trong năm đầu tiên, sau đó là chậm dần.

Tham khảo

Z
Cá Tanzania
Cá nước ngọt châu Phi


title: James Rodríguez

text:
James David Rodríguez Rubio (, sinh ngày 12 tháng 7 năm 1991), là một cầu thủ bóng đá người Colombia thi đấu ở vị trí tiền vệ tấn công cho São Paulo và đội tuyển quốc gia Colombia.

Ở cấp độ câu lạc bộ, anh được chú ý nhiều kể từ khi gia nhập Porto năm 2012, ngay sau mùa giải đó anh được vinh danh là cầu thủ xuất sắc nhất Primeira Liga, trở thành cầu thủ trẻ nhất trong lịch sử nhận được danh hiệu này. Năm 2013, anh chuyển đến Pháp thi đấu cho Monaco với phí chuyển nhượng 45 triệu euro.

Ngày 22 tháng 7 năm 2014, James chuyển tới Real Madrid với giá trị chuyển nhượng lên tới 80 triệu euro, đưa anh trở thành cầu thủ Colombia đắt giá nhất trong lịch sử, qua mặt Radamel Falcao (60 triệu Euro vào năm 2013).

Ở đội tuyển Colombia, anh bắt đầu chơi bóng ở cấp độ U-20 quốc gia, nơi mà anh được đeo băng đội trưởng và vô địch giải Toulon Tournament năm 2011, và cũng trong năm đó anh cùng Colombia tham dự giải U-20 World Cup. Giải đấu lớn đầu tiên của anh cho đội tuyển Colombia là World Cup 2014 tại Brasil, giải đấu mà anh đã cùng Colombia vào đến tứ kết và cá nhân anh giành được danh hiệu Chiếc giày vàng World Cup, được chọn vào đội hình tiêu biểu của giải đấu và sở hữu bàn thắng đẹp nhất giải.

Tuổi thơ
Rodríguez sinh ra tại Cúcuta, thành phố gần biên giới Colombia và Venezuela. Cha anh là ông Wilson James Rodríguez Bedolla cũng là một cầu thủ chuyên nghiệp. Tuy nhiên do cha anh thường xuyên thi đấu xa nhà nên cha đỡ đầu của anh là ông Juan Carlos Restrepo mới là người hướng dẫn anh những bước đầu đến sự nghiệp bóng đá. Rodríguez bắt đầu chơi bóng tại trường bóng đá Academia Tolimense và giành chức vô địch Giải Pony Futbol, giải đấu toàn quốc dành cho các trường bóng đá thiếu nhi vào năm 2004.

Sự nghiệp câu lạc bộ

Envigado FC
Ngay sau Giải Pony Futbol, chủ tịch Gustavo Adolfo Upegui Lopez của câu lạc bộ Envigado đã nhanh chóng tìm cách đưa anh đến Envigado. Tuy nhiên, tại Envigado, gia đình Rodríguez phải thuê huấn luyện viên riêng cho anh do trình độ của anh bỏ xa các đồng đội ở học viện đào tạo trẻ câu lạc bộ.

Vào năm 15 tuổi, anh có trận đấu chuyên nghiệp đầu tiên cho Envigado. Năm 2007, khi mới 16 tuổi, Rodriguez ký hợp đồng chuyên nghiệp đầu tiên với Envigado nhưng anh chỉ thi đấu đúng một trận cho đội một trước khi chuyển đến Argentina thi đấu.

Banfield
Năm 2008, Rodríguez trở thành cầu thủ của Club Atlético Banfield. Ở tuổi 17 vào năm 2009, khi được vào sân thay người trong trận trận đấu giữa Banfield và Godoy Cruz tại Clausura, năm 2009, anh đã trở thành cầu thủ người nước ngoài trẻ nhất tham dự giải đấu hàng đầu của bóng đá Argentina. Bàn thắng đầu tiên của anh cho Banfield là trong trận gặp Rosario Central với cú sút xa mạnh từ ngoài vòng cấm vào ngày 27 tháng 2 năm 2009. Bàn thắng này cũng giúp anh trở thành cầu thủ nước ngoài trẻ nhất ghi bàn tại giải vô địch bóng đá Argentina.

Đến mùa giải 2009-10, Rodríguez có được vị trí đá chính bên cánh trái khi Nicolás Bertolo chuyển đến Palermo. Với bộ ba Walter Erviti - Maximiliano Bustos - James Rodríguez, trong đó Rodríguez chỉ vắng mặt duy nhất 2 trận đấu, 'El Taladro’ có được danh hiệu vô địch Apertura lần đầu tiên trong lịch sử.

Tại đấu trường Copa Libertadores, Rodríguez đã ghi bàn vào lưới Deportivo Cuenca trong chiến thắng 4–1 của Banfield và sau đó là cú đúp trong trận hòa 2-2 với Club Nacional de Football. Tại vòng loại trực tiếp, anh ghi bàn vào lưới Internacional giúp Banfield thắng 3–1 vào ngày 29 tháng 4 năm 2010. Banfield bị loại khỏi Copa Libertadores 2010 sau trận thua trước Porto Alegre, trận đấu mà Rodríguez đã phải nhận thẻ đỏ.

Porto
Mùa hè năm 2010, Udinese đã đạt được thỏa thuận ban đầu với Rodríguez, nhưng sau cùng chính câu lạc bộ Bồ Đào Nha Porto mới là câu lạc bộ có được anh với hợp đồng 4 năm có giá chuyển nhượng 5,1 triệu €.

Mùa bóng 2010–11
Ngày 18 tháng 7 năm 2010, anh có trận đấu đầu tiên cho Porto trong trận giao hữu với Ajax và ngay lập tức đã ghi bàn. Ngày 15 tháng 12 năm 2010, Rodríguez có bàn thắng đầu tiên trên đấu trường châu lục trong chiến thắng 3-1 của Porto trước CSKA Sofia. Anh vào sân từ băng ghế dự bị trong trận chung kết UEFA Europa League 2011 với SC Braga, trận đấu mà Porto đã thắng 1-0. Rodríguez lập hat-trick và có một pha kiến tạo trong trận chung kết Cúp bóng đá Bồ Đào Nha với Vitória de Guimarães để đem về chiến thắng 6–2 cho Porto. Ngày 13 tháng 6 năm 2011, anh gia hạn hợp đồng với Porto thêm năm năm. Trong mùa giải đầu tiên tại Bồ Đào Nha, sau 24 trận, anh có được tổng cộng sáu bàn thắng và tám pha kiến tạo.

Mùa bóng 2011–12
Trong mùa bóng 2011-12, Rodríguez ghi đến 14 bàn thắng và có 11 pha kiến tạo. Kết thúc mùa giải, anh được trao danh hiệu Quả bóng Vàng Bồ Đào Nha 2012 dành cho cầu thủ xuất sắc nhất năm của Giải vô địch bóng đá Bồ Đào Nha. Anh là cầu thủ Colombia thứ hai giành được danh hiệu này sau Radamel Falcao và là cầu thủ trẻ nhất giành được danh hiệu này khi chỉ mới 20 tuổi.

Mùa bóng 2012–13
Đến mùa giải 2012-13, anh được câu lạc bộ Porto trao cho chiếc áo số 10. Việc các trụ cột của Porto như Radamel Falcao, Fredy Guarín và Hulk ra đi đã giúp cho vai trò của Rodríguez ngày càng trở nên quan trọng. Rodríguez ghi một bàn và có hai pha kiến tạo trong chiến thắng 4-0 trước Beira-Mar vào ngày 22 tháng 9 năm 2012. Anh được hai lần liên tiếp bầu là Cầu thủ xuất sắc nhất trong tháng của Giải bóng đá vô địch quốc gia Bồ Đào Nha trong tháng 8 và tháng 9. Tại vòng bảng UEFA Champions League 2012–13, anh ghi bàn thắng duy nhất trong trận đấu giữa Porto và đội bóng Pháp Paris Saint-Germain, đưa Porto lên vị trí đầu bảng.

Ngày 26 tháng 11 năm 2012, Rodríguez ghi bàn ở phút 90 ấn định chiến thắng 2-0 cho Porto trước Braga để câu lạc bộ này có kỷ lục 23 trận bất bại trên mọi mặt trận.

Trong trận đấu cuối cùng của mùa giải với Paços de Ferreira, Rodríguez đem về một quả phạt đền để bảo đảm chiến thắng cho Porto, giúp đội bóng này lần thứ ba liên tiếp giành chức vô địch Giải vô địch bóng đá Bồ Đào Nha. Tổng cộng trong 105 trận cho Porto, Rodríguez đã ghi 32 bàn thắng và có 21 pha kiến tạo.

Monaco
Ngày 24 tháng 5 năm 2013, Rodríguez gia nhập đội bóng nước Pháp AS Monaco với phí chuyển nhượng 45 triệu € theo bản hợp đồng có thời hạn 5 năm. Đây là giá trị chuyển nhượng cao thứ hai trong lịch sử dành cho một cầu thủ bóng đá Colombia, sau Radamel Falcao.

Mùa bóng 2013–14
Rodríguez có trận đấu đầu tiên tại Ligue 1 trong chiến thắng 2-0 trước Bordeaux. Rodríguez có đóng góp trực tiếp đầu tiên cho Monaco khi kiến tạo một bàn và đóng góp dấu ấn cho cả hai bài thắng còn lại trong chiến thắng 3-0 trước Bastia. Đến ngày 30 tháng 11 năm 2013, anh mới có bàn thắng đầu tiên cho Monaco với pha đá phạt thành bàn trong chiến thắng 2-0 trước Rennes.

Rodríguez mở đầu năm 2014 với trận đấu đầu tiên tại Coupe de France với Vannes, và anh đã ghi bàn và kiến tạo trong chiến thắng 3-2 của Monaco. Anh lập cú đúp đầu tiên cho Monaco giúp đội bóng này thắng Bastia 2-0.

Rodríguez kết thúc mùa giải đầu tiên với Monaco không có được danh hiệu nào nhưng Monaco cũng kết thúc Ligue 1 2013-14 với vị trí nhì bảng và cá nhân anh được chọn vào đội hình tiêu biểu của Ligue 1 mùa giải 2013-14.

Real Madrid
Ngày 22 tháng 7 năm 2014, Rodríguez ký hợp đồng có thời hạn 6 năm với Real Madrid với phí chuyển nhượng không được tiết lộ, nhưng ước tính vào khoảng 80 triệu €. Giá chuyển nhượng này giúp anh trở thành cầu thủ đắt giá thứ tư trong lịch sử bóng đá thế giới và là cầu thủ Colombia đắt giá nhất, vượt qua kỷ lục cũ của Radamel Falcao. Tại Real, anh khoác áo số 10, số áo từng thuộc về các cầu thủ nổi tiếng của câu lạc bộ này như Luis Figo, Ferenc Puskás và chơi cùng vị trí thần tượng của Rodríguez là Zinedine Zidane. Buổi lễ ra mắt của anh tại Real Madrid đã thu hút sự tham dự của 45.000 cổ động viên.

Mùa bóng 2014–15
Rodríguez có trận đấu đầu tiên cho Real trong trận Siêu cúp châu Âu tại Sân vận động Cardiff City với Sevilla. Real Madrid giành thắng lợi 2–0 và anh có được danh hiệu vô địch đầu tiên cùng câu lạc bộ. Ngày 19 tháng 8, anh chính thức có bàn thắng đầu tiên cho Real Madrid trong trận lượt đi tranh Siêu cúp bóng đá Tây Ban Nha với Atletico Madrid kết thúc với tỉ số hòa 1-1 khi được vào sân trong hiệp hai thay cho Cristiano Ronaldo. Ngày 16 tháng 9, anh có trận đấu đầu tiên tại UEFA Champions League trong màu áo Real Madrid và đã ghi bàn thắng thứ tư trong chiến thắng 5-1 trước Basel. James có pha lập công đầu tiên tại La Liga không lâu sau đó trong chiến thắng 8-2 trước Deportivo.

Ngày 1 tháng 11, Rodríguez lập cú đúp trong chiến thắng 4–0 trước Granada trong đó có một quả vô lê thành bàn từ góc sút khó. Ngày 2 tháng 12, anh lập một cú đúp khác, lần này là trong trận thắng Cornellà 5-0 trong khuôn khổ Cúp Nhà vua Tây Ban Nha. Đến ngày 6 tháng 2 năm 2015, sau khi ghi bàn mở tỉ số trong trận đấu bù với Sevilla FC tại La Liga, James bị gãy xương bàn chân và dự tính phải nghỉ thi đấu đến hết tháng 3, lần nghỉ thương dài hạn đầu tiên của anh tại Real.

Mùa bóng 2015–16
Trong mùa giải này, dưới thời huấn luyện viên Rafael Benitez và sau đó là Zinedine Zidane, Rodríguez thường xuyên phải ngồi dự bị và cả mùa giải anh chỉ có 21 trận cho Real trên mọi đấu trường..Tuy vậy cuối mùa đó anh vẫn giành UEFA Champions League với đội bóng.

Mùa bóng 2016–17
Ngày 5 tháng 4 năm 2017, trong chiến thắng 4-2 trước CD Leganés, Rodríguez có 1 bàn thắng và 1 kiến tạo nhưng bị thay ra ở phút 72 nên đã có phản ứng mạnh khi rời sân. Trận gặp Leganes là lần thứ chín liên tiếp, anh không được thi đấu trọn vẹn 90 phút và lần gần nhất anh thi đấu từ đầu đến cuối một trận đấu là cuộc đón tiếp Deportivo de La Coruña ngày 10 tháng 12 năm 2016.. Cuối mùa dù có 11 bàn với 13 kiến tạo giúp Real giành La Liga sau 5 năm & chức vô địch Champions League thứ 2 liên tiếp, nhưng những tin tức về việc anh muốn ra đi vẫn xuất hiện nhiều hơn.

Bayern München
Ngày 11 tháng 7 năm 2017, Rodríguez đến Bayern München theo hợp đồng cho mượn có thời hạn hai năm từ Real Madrid. Bayern phải trả toàn bộ tiền lương và phí mượn trong hai năm có được sự phục vụ của anh, vào khoảng 30 triệu và có quyền mua đứt sau khi hết thời gian mượn.. Anh ghi bàn đầu tiên trong chiến thắng 3-0 vào lưới Schalke, sau thời gian khó khăn do chấn thương, anh là lựa chọn chính trong đội hình sau khi Jupp Heynckes lên nắm quyền thay Carlo Ancelotti vào tháng 10/2017. Sự tiến bộ của James giúp Bayern bay cao tại Bundesliga, anh đã có 6 bàn & 10 kiến tạo trong 19 lần ra sân, giúp đội giành Chiếc đĩa bạc mùa này

Everton
Ngày 7 tháng 9 năm 2020, câu lạc bộ Everton thông báo rằng họ đã chiêu mộ thành công James từ Real Madrid với một bản hợp đồng có thời hạn 2 năm, với điều khoản tùy chọn gia hạn thêm 1 năm. Tại xứ sở sương mù, James sẽ tái ngộ HLV Carlo Ancelotti, người giúp anh nhận danh hiệu tiền vệ hay nhất La Liga mùa giải 2014–15, với 13 bàn và 13 pha kiến tại sau 29 trận cho Real Madrid. Anh cũng có thời gian thi đấu cho Bayern München dưới thời chiến lược gia người Ý theo dạng cho mượn.

Al-Rayyan
Vào ngày 22 tháng 9 năm 2021, James gia nhập Al-Rayyan với mức giá chưa xác định. Vào ngày 17 tháng 10 năm 2021, Rodriguez đã chơi trận đầu tiên cho Al-Rayyan, trong trận thua 3-0 của đội với Al-Duhail. Anh đã ghi bàn thắng đầu tiên của mình ở đây trước Al-Sailiya.Vào ngày 15 tháng 9 năm 2022, Al-Rayyan chấm dứt hợp đồng với James Rodriguez theo sự đồng ý của hai bên..

Olympiacos
Vào ngày 15 tháng 9 năm 2022, James Rodríguez gia nhập nhà vô địch Giải bóng đá vô địch quốc gia Hy Lạp Olympiacos theo dạng chuyển nhượng tự do. Khi đến nơi, Rodríguez được trao chiếc áo số 10, trước đó được mặc bởi Rony Lopes, người đã rời đi để chơi cho đội bóng cho mượn Ligue 1 Troyes. Anh ra mắt giải đấu vào ngày 18 tháng 9 với tư cách là người bắt đầu trận đấu trước Aris Thessaloniki, một trận đấu mà đội của anh ấy thua 2-1 mặc dù đã dẫn trước một bàn trong phần lớn thời gian của trận đấu..

Vào ngày 13 tháng 4 năm 2023, hợp đồng của James với Olympiacos bị chấm dứt theo sự đồng ý của cả hai bên...

São Paulo
Vào ngày 29 tháng 7 năm 2023, James gia nhập câu lạc bộ Campeonato Brasileiro Série A São Paulo, ký hợp đồng hai năm.

Sự nghiệp đội tuyển quốc gia

Các đội trẻ
Năm 2007, Rodríguez là thành viên đội tuyển U-17 Colombia giành chức á quân Giải vô địch bóng đá U-17 Nam Mỹ và ghi được ba bàn. Cùng năm đó, anh và U-17 Colombia cũng tham dự Giải vô địch bóng đá U-17 thế giới 2007 nhưng U-17 Colombia đã bị loại ngay ở vòng 1/8 bởi U-17 Nigeria.

Rodríguez là đội trưởng đội tuyển U-20 Colombia giành chức vô địch Giải đấu Toulon 2011, giải đấu mà anh cũng được bầu là cầu thủ xuất sắc nhất giải.

Tại Giải vô địch bóng đá U-20 thế giới 2011 tổ chức ngay tại Colombia, anh tiếp tục là đội trưởng của U-20 Colombia và đội bóng của anh bị loại ở tứ kết bởi U-20 Mexico.

Đội tuyển quốc gia

Ngày 29 tháng 9 năm 2011, Rodríguez lần đầu tiên được triệu tập vào đội tuyển Colombia cho trận đấu với Bolivia ngày 11 tháng 10 năm 2011. Anh có trận đấu đầu tiên cho tuyển Colombia vào ngày 11 tháng 10 năm 2011 và đã có pha kiến tạo cho Falcao ấn định chiến thắng 2-1 trước Bolivia.

Ngày 3 tháng 6 năm 2012, anh có bàn thắng đầu tiên cho đội tuyển Colombia trong chiến thắng 1-0 trước Peru tại vòng loại World Cup 2014. Hơn ba tháng sau đó, anh có pha đá phạt trực tiếp thành bàn giúp Colombia đánh bại Chile 3-1 trên sân khách. Ngày 7 tháng 9 năm 2013, anh ghi bàn thắng duy nhất trong trận đấu với Ecuador để đảm bảo chắc chắn tấm vé tham dự World Cup 2014 của đội tuyển Colombia.

World Cup 2014
Ngày 2 tháng 6 năm 2014, Rodríguez có tên trong danh sách 23 cầu thủ Colombia tham dự World Cup 2014 tại Brasil của huấn luyện viên José Pékerman. Trong trận đấu đầu tiên của Colombia tại vòng bảng, Rodríguez đã có hai pha kiến tạo và ghi bàn ấn định chiến thắng 3-0 trước Hy Lạp và được FIFA bầu chọn là Cầu thủ xuất sắc nhất trận đấu. Đến trận đấu thứ hai với Bờ Biển Ngà, Rodríguez tiếp tục phong độ cao với một quả đánh đầu thành bàn và đường chuyền cho Juan Fernando Quintero lập công để đem về chiến thắng 2-1 cho Colombia; cá nhân anh một lần nữa lại nhận danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất trận đấu.

Rodríguez vào sân từ băng ghế dự bị trong cuộc đối đầu với Nhật Bản tại lượt cuối vòng bảng và có được một bàn thắng cùng với hai pha kiến tạo cho tiền đạo Jackson Martínez và chung cuộc Colombia giành chiến thắng đậm 4–1. Sau khi kết thúc vòng bảng, Rodríguez được FIFA xếp hạng là cầu thủ có thành tích xuất sắc nhất vòng bảng.

Ngày 28 tháng 6, Rodríguez ghi cả hai bàn thắng trong chiến thắng 2-0 trước Uruguay tại Sân vận động Maracanã để đưa Colombia lần đầu tiên trong lịch sử vào tứ kết World Cup và Rodríguez được FIFA chọn là Cầu thủ xuất sắc nhất trận lần thứ ba chỉ sau bốn trận đấu tại giải đấu.. Bàn thắng này giúp anh sánh ngang với kỷ lục của Ronaldo và Rivaldo khi ghi bàn trong cả bốn trận đầu tiên của mình tại World Cup. Bàn thắng đầu tiên của anh, một cú vô lê đẹp mắt từ ngoài vòng cấm đã được huấn luyện viên Uruguay Óscar Tabárez khen là "một trong những bàn thắng đẹp nhất tôi từng thấy tại World Cup" và ông cũng đánh giá Rodríguez là "cầu thủ xuất sắc nhất World Cup năm nay". Bàn thắng này sau đó cũng giúp anh giành giải Bàn thắng đẹp nhất World Cup 2014.

Trong trận tứ kết World Cup 2014 với đội chủ nhà Brasil, Rodríguez đã có bàn thắng thứ sáu của mình tại giải đấu từ chấm phạt đền và tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu trong danh sách các cầu thủ ghi bàn tại World Cup 2014. Tuy nhiên điều này đã không giúp Colombia tránh khỏi thất bại 2–1 trước Brasil. Sau trận đấu, anh đã chỉ trích trọng tài chính điều khiển trận đấu nhưng vẫn khen ngợi Brasil là "một đội bóng tốt".

Ngày 11 tháng 7, Rodríguez có tên trong danh sách rút gọn 10 cầu thủ cho danh hiệu Quả bóng Vàng, dành cho cầu thủ xuất sắc nhất World Cup 2014. Sau khi giải đấu kết thúc, dù Colombia bị loại tại tứ kết, anh vẫn giành được danh hiệu Chiếc giày Vàng với thành tích sáu bàn thắng ngay trong lần đầu tiên tham dự World Cup.

Copa América 2015 và Copa América Centenario
Rodríguez được triệu tập vào đội tuyển Colombia tham dự Copa América 2015 tại Chile. Colombia bị loại ở tứ kết sau khi thua Argentina 5-4 trên chấm luân lưu sau khi hòa 0-0 trong 120 phút.

Mùa hè năm 2016, anh mang băng đội trưởng đội tuyển Colombia tham dự Copa América Centenario. Ngày 3 tháng 6, trong trận mở màn với chủ nhà Mỹ, anh là người ấn định chiến thắng 2-0 cho Colombia từ chấm phạt đền nhưng sau đó phải rời sân sớm vì chấn thương. Tuy nhiên anh đã kịp quay trở lại trong trận đấu thứ hai với Paraguay và ghi bàn giúp Colombia vào tứ kết với chiến thắng 2-1. Chung cuộc Colombia giành vị trí thứ ba tại giải đấu này.

Phong cách thi đấu

Được đánh giá là một trong những tài năng trẻ hay nhất thế giới, Rodríguez có thể chơi ở nhiều vị trí khác nhau: tiền vệ công, tiền vệ cánh thậm chí là tiền đạo. Anh thường đảm nhận vai trò dẫn dắt lối chơi ở cả câu lạc bộ lẫn đội tuyển quốc gia. Khả năng đi bóng khéo léo, chuyền bóng chính xác nhất là những quả chọc khe giúp anh trở thành nguồn sáng tạo của đội tuyển Colombia. Trước việc được so sánh với Valderrama, anh đã nói: "Đó là một vinh dự khi được xem là truyền nhân của 'El Pibe' ở độ tuổi của tôi".

Cuộc sống cá nhân
Rodríguez từng kết hôn với Daniela Ospina, em gái David Ospina và có một con gái, tuy nhiên sau 2 năm chung sống, hai người đã chính thức ly hôn. Rodríguez là một Kitô hữu.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Bàn thắng cho đội tuyển quốc gia
Bàn thắng và kết quả của đội tuyển Colombia được ghi đầu tiên.

Danh hiệu

Câu lạc bộ

Envigado
Primera B Colombia: 2007

Banfield
Primera División Argentina: Apertura 2009

Porto
Primeira Liga: 2010–11, 2011–12, 2012–13
Taça de Portugal: 2010–11
Supertaça Cândido de Oliveira: 2010, 2011, 2012
UEFA Europa League: 2010–11

Real Madrid
 La Liga: 2016–17, 2019–20
Supercopa de España: 2019
UEFA Champions League: 2015–16, 2016–17
UEFA Super Cup: 2014, 2016
FIFA Club World Cup: 2014, 2016

Bayern Munich
Bundesliga: 2017–18, 2018–19
DFB-Pokal: 2018–19

Quốc tế

U-20 Colombia
Giải đấu Toulon: 2011

Cá nhân
Vua kiến tạo FIFA U-20 World Cup: 2011
Youngest Foreigner Player ever to score in the Argentine Primera Division (17 tuổi)
Cầu thủ trẻ xuất sắc nhất năm của Argentine Primera Division: 2009
Cầu thủ trẻ xuất sắc nhất của Copa Libertadores: 2010
Cầu thủ xuất sắc nhất Toulon Tournament: 2011
LPFP Primeira Liga Breakthrough Player of the Year: 2011–12
Cầu thủ xuất sắc nhất tháng của giải vô địch Bồ Đào Nha: 8 và 9/2012
Record Team of the Year: 2012
O Jogo Team of the Year: 2012, 2013
Quả bóng vàng Bồ Đào Nha: 2012
Cầu thủ kiến tạo nhiều nhất mùa của Ligue 1: 2013–14
Đội hình xuất sắc nhất mùa của Ligue 1: 2013-14
Cầu thủ xuất sắc nhất mùa của câu lạc bộ AS Monaco: 2013–14
Globe Revelation Player (1): 2014
Chiếc giày vàng World Cup: 2014
Đội hình xuất sắc nhất World Cup: 2014
FIFA World Cup Dream Team: 2014
Bàn thắng đẹp nhất World Cup 2014: 1–0 (2–0) vs. Uruguay
FIFA Puskás Award: 2014
Đội hình xuất sắc nhất mùa của La Liga: 2014-15
 Tiền vệ xuất sắc nhất La Liga: 2014–15
 Đội hình xuất sắc nhất năm của UEFA: 2015
 Đội hình xuất sắc nhất UEFA Champions League: 2017–18
Đội hình xuất sắc nhất Bundesliga: 2017–18
 Vua kiến tạo Copa del Rey : 2016–17.
Đội hình của mùa giải Copa América : 2019

Chú thích

Liên kết ngoài

Thông tin về James Rodríguez trên trang web chính thức của Real Madrid
 Thống kê về James Rodríguez  trên trang web của FIFA.
 Thống kê về James Rodríguez trên trang web Transfermarkt

Sinh năm 1991
Nhân vật còn sống
Người Cúcuta
Cầu thủ bóng đá Colombia
Cầu thủ bóng đá Banfield
Cầu thủ bóng đá FC Porto
Cầu thủ bóng đá AS Monaco
Cầu thủ bóng đá Real Madrid
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2014
Tiền đạo bóng đá
Tiền vệ bóng đá
Vua phá lưới World Cup
Cầu thủ bóng đá Bayern München
Cầu thủ bóng đá Bundesliga
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Đức
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Argentina
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Tây Ban Nha
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Bồ Đào Nha
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2018
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Colombia
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-20 quốc gia Colombia
Cầu thủ bóng đá Everton F.C.
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ Giải bóng đá vô địch quốc gia Bồ Đào Nha


title: Chiến tranh không theo quy ước

text:
Chiến tranh không theo quy ước (unconventional warfare - UW) là sự hỗ trợ của phong trào nổi dậy hoặc kháng chiến nước ngoài chống lại chính phủ của họ hoặc một thế lực chiếm đóng. Trong khi chiến tranh thông thường được sử dụng để làm giảm khả năng quân sự của đối phương trực tiếp thông qua các cuộc tấn công và diễn tập, thì chiến tranh không thông thường là một nỗ lực nhằm đạt được chiến thắng một cách gián tiếp thông qua một lực lượng ủy nhiệm. UW trái ngược với chiến tranh thông thường ở chỗ các lực lượng thường bí mật hoặc không được xác định rõ và nó chủ yếu dựa vào lật đổ và chiến tranh du kích.

Mục tiêu
Như với tất cả các hình thức chiến tranh, mục tiêu chung của chiến tranh không theo quy ước là tạo niềm tin rằng hòa bình và an ninh là không thể thực hiện được nếu không có sự thỏa hiệp hoặc nhượng bộ. Hai định nghĩa ban đầu được tuyên bố: "Mục đích của các nỗ lực Chiến tranh Không thông thường của Hoa Kỳ là khai thác các lỗ hổng chính trị, quân sự, kinh tế và tâm lý của một cường quốc thù địch bằng cách phát triển và duy trì các lực lượng kháng chiến để hoàn thành các mục tiêu chiến lược của Hoa Kỳ." hoặc theo John F.Kennedy: "Có một kiểu chiến tranh khác — cường độ mới, nguồn gốc cổ xưa — chiến tranh của du kích, quân lật đổ, quân nổi dậy, sát thủ; chiến tranh phục kích thay vì chiến đấu, xâm nhập thay vì xâm lược, tìm kiếm chiến thắng bằng cách làm xói mòn và kiệt sức đối phương thay vì giao tranh với anh ta. Nó săn mồi về tình trạng bất ổn. "

Chiến tranh không theo quy luật có thể được sử dụng để thúc đẩy một trong ba kết quả chiến lược: Lật đổ chính phủ hiện tại hoặc chiếm giữ quyền lực, gián đoạn hoạt động của quyền lực đó hoặc cưỡng bức quyền lực đó.

Tham khảo

Kiểu chiến tranh


title: Adama Barrow

text:
Adama Barrow (sinh ngày 16 tháng 2 năm 1965) là Tổng thống đương nhiệm của Gambia, sau khi thắng cuộc bầu cử tổng thống năm 2016. Ông là một thành viên của Dân chủ Thống nhất. Trước khi chiến dịch tranh cử của mình, ông là người quản lý quỹ của Đảng Dân chủ Thống nhất và điều hành một công ty bất động sản. Ông thành lập công ty bất động sản Majum, vào năm 2006 sau khi trở về từ các nghiên cứu tại London, Anh.

Thời trẻ
Barrow được sinh ra tại Mankamang Kunda, một ngôi làng nhỏ gần Jimara Basse. Ban đầu ông theo học trường tiểu học địa phương Koba Kunda và sau đó trường trung học Crab Island ở Banjul trước khi nhận được một học bổng học Trường Trung học Hồi giáo. Sau khi tốt nghiệp, ông làm việc cho Alhagie Musa & Sons và tăng qua các chức vụ cho đến khi ông trở thành giám đốc bán hàng. Sau đó Barrow chuyển đến London vào đầu những năm 2000, nơi ông nghiên cứu và nhận một văn bằng bất động sản, trong khi làm việc như một người bảo vệ an ninh tại một cửa hàng bách hóa Argos để kiếm tiền thêm cho các nghiên cứu của ông.

Barrow trở lại Gambia sau khi tốt nghiệp. Năm 2006, ông thành lập công ty bất động sản Majum và kể từ đó đã làm giám đốc điều hành của công ty.

Sự nghiệp chính trị

Trong năm 2016, Barrow đã được lựa chọn bởi một liên minh bảy Đảng đối lập làm ứng cử viên ủng hộ của họ đối với cuộc bầu cử tổng thống Gambia năm 2016. Trước khi trở thành một ứng cử viên cho chức tổng thống, Barrow trước đây chưa từng được tổ chức bất kỳ văn phòng chính trị. Ông đã từng là thủ quỹ của UDP. Ông đã đánh bại đương nhiệm lâu dài, Yahya Jammeh, trong sự bất ngờ. Ông sẽ tuyên thệ nhậm chức trong khoảng sáu mươi ngày, kể từ cuộc bầu cử của mình, một sự kiện sẽ đánh dấu sự thay đổi của đất nước đầu tiên của nhiệm kỳ tổng thống trong 22 năm và sự thay đổi của nó đầu tiên của nhiệm kỳ tổng thống của phương tiện dân chủ kể từ khi độc lập từ Anh vào năm 1965. Jammeh ban đầu cho thấy sẽ bàn giao quyền lực, nhưng ngày sau đó nói rằng ông từ chối kết quả bầu cử.

Barrow đã kêu gọi Yahya Jammeh từ bỏ quyền lực một cách hòa bình. Vị tổng thống thất cử đã từ chối chấp nhận kết quả bầu cử, khi ông đã nộp đơn kiện về việc thất cử của mình lên Tòa án tối cao. Jammeh cũng đã tuyên bố sẽ tiếp tục nắm quyền, cho đến khi quyết định của tòa án, dự kiến sẽ có vào tháng Năm.

Ông đã hứa sẽ đưa Gambia trở lại thành thành viên của Khối thịnh vượng chung và thẩm quyền của Tòa án Hình sự Quốc tế. Ông cũng hứa sẽ cải cách các lực lượng an ninh, gợi ý rằng các lực lượng này nên "xa cách chính trị"
.

Barrow đã nói rằng, nếu được bầu, ông sẽ thành lập một chính phủ chuyển tiếp tạm thời hình thành của các thành viên liên minh đối lập và sẽ từ chức trong vòng ba năm.

Vào tháng 11 năm 2021, Adama Barrow tuyên bố ứng cử tổng thống năm 2024.

Đời tư
Barrow có hai người vợ và năm đứa con. Ông là một người Hồi giáo mộ đạo, người nói rằng đức tin hướng dẫn cuộc sống và chính trị của mình, và thường gọi tên Allah trong bài phát biểu của mình.

Ông ủng hộ đội bóng đá Anh Arsenal..

Habibu Barrow, con trai tám tuổi của ông, đã chết sau khi bị chó cắn ngày 15 tháng 1 năm 2017. Barrow không thể tham dự đám tang của con trai mình do ở trong Senegal vì lý do an ninh, theo khuyến cáo ECOWAS.

Ông đã được ghi nhận là một thành viên của nhóm dân tộc Fula, mà Đảng Dân chủ Thống nhất (UDP) cho biết là nhóm dân tộc lớn thứ hai tại Gambia (sau người Mandinka). Ông cũng được ghi nhận là người Mandinka, dựa vào nguồn gốc của cha ông, nhưng ông có quan hệ nhiều hơn với người Fula về xã hội và văn hóa, với cha người Mandinka và mẹ người Fula. Ông lớn lên nói tiếng Fula tại một ngôi làng và huyện mà chủ yếu là dân Fula, và cả hai người vợ của ông là người Fula.

Tham khảo

Tổng thống Gambia
Tín hữu Hồi giáo Gambia


title: Yoshihira Tsubasa

text:
là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản thi đấu cho Oita Trinita.

Thống kê câu lạc bộ
Cập nhật đến ngày 23 tháng 2 năm 2016.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Profile at Oita Trinita

Sinh năm 1998
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá J2 League
Cầu thủ bóng đá J3 League
Cầu thủ bóng đá Oita Trinita
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ bóng đá Blaublitz Akita
Cầu thủ bóng đá Fujieda MYFC


title: Ocnogyna nogelli

text:
Ocnogyna nogelli là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ocnogyna


title: Tenes

text:
Trong thần thoại Hy Lạp, Tenes hay Tennes () là một anh hùng của đảo Tenedos.

Nhân vật trong thần thoại Hy Lạp
Người trong chiến tranh thành Troia
Tenedos
Anh hùng thần thoại Hy Lạp


title: Angelika Muharukua

text:
Angelika Kazetjindire Muharukua (12 tháng 1 năm 1958 – 1 tháng 10 năm 2017) là một nữ chính trị gia người Namibia. Xuất thân từ dân tộc Herero từ tây bắc Namibia, Muharukua gia nhập Tổ chức Nhân dân Tây Nam Phi (SWAPO) vào năm 1979. Bà là một sự lựa chọn bất ngờ của Tổng thống Sam Nujoma cho Quốc hội Namibia lần thứ 2 năm 1995 và vẫn còn giữ vị trí trong Quốc hội kể từ đó. Vào tháng 5 năm 2004, bà được chọn để thay thế Marlene Mungunda làm Thứ trưởng Bộ Phụ nữ và Phúc lợi Trẻ em, sau này đổi tên thành Bộ Bình đẳng giới và Phúc lợi Trẻ em.

Cuộc đời và sự nghiệp
Bà sinh ngày 12 tháng 1 năm 1958 tại Opuwo, vùng Kunene, Namibia.

Vào tháng 9 năm 2012, Angelika Muharukua mâu thuẫn với các luật nhân quyền quốc tế như Tuyên ngôn Liên Hợp Quốc về quyền của người bản địa khi bà tuyên bố công khai rằng các dân tộc bản địa như Himba và Zemba sẽ không có quyền lựa chọn các nhà lãnh đạo theo truyền thống của họ.

Vào ngày 27 tháng 3 năm 2013, Angelika Muharukua công khai phản đối khoảng một nghìn người dân bản địa Himba và Zemba, những người đã đưa khiếu kiện rằng con cái họ không nhận được giáo dục phù hợp về văn hóa, mà phải cắt kiểu tóc truyền thống của con mình, không được mặc trang phục văn hóa và do đó buộc phải loại bỏ bản sắc văn hóa của họ.

Tham khảo

Sinh năm 1961
Mất năm 2017
Chính khách Namibia
Sinh năm 1958


title: Agrotis praedicta

text:
Agrotis praedicta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

P


title: Danh sách giải thưởng và đề cử của Noo Phước Thịnh

text:
Noo Phước Thịnh tên thật là Nguyễn Phước Thịnh (sinh ngày 18 tháng 12 năm 1988) là một nam ca sĩ nhạc trẻ người Việt Nam. Trong suốt sự nghiệp của mình, anh từng dành được giải ca sĩ của năm của Giải thưởng Âm Nhạc Cống Hiến, 5 lần liên tiếp nhận giải nam ca sĩ nhạc nhẹ của Giải Mai Vàng, đặc biệt là giải Ca sĩ xuất sắc nhất Châu Á tại giải thưởng MAMA 2016.

Quốc tế

Mnet Asian Music Awards

Vlive Awards V Heartbeat

Việt Nam

Giải thưởng Âm Nhạc Cống Hiến

Làn Sóng Xanh

Giải Mai Vàng

Ấn tượng VTV

Giải thưởng truyền hình HTV

WeChoice Awards

Zing Music Awards

Yan Vpop 20 Awards

Vietnam Top Hit

V live Awards

ELLE Style Awards

Star Awards

Yeah1 Choice Awards

Keeng Young Awards

Chương trình truyền hình
Quán quân The Remix - Hòa Âm Ánh Sáng 2016 mùa 2

Tham khảo

Noo Phước Thịnh


title: Vương tộc Orléans

text:
Nhà Orléans thứ 4 (Tiếng Pháp: Maison d'Orléans), đôi khi được gọi là Nhà Bourbon-Orléans (tiếng Pháp: Maison de Bourbon-Orléans) để phân biệt, với 3 nhánh khác cũng được gọi là Nhà Orléans có trước đó. Vương triều Hoàng gia Pháp đều là hậu duệ dòng nam giới hợp pháp của người sáng lập ra triều đại là Hugh Capet. Vương tộc này khởi nguồn từ Hoàng tử Philippe, con trai của Louis XIII và là em trai của Louis XIV, người được mệnh danh là "Vua Mặt trời", và cũng chính vị vua này đã tái lập tước vị Công tước xứ Orléans để phong tặng cho Philippe.

Từ năm 1709 cho đến Cách mạng Pháp, các Công tước Orléans tiếp theo được xếp trong danh sách kế vị ngai vàng của Vương quốc Pháp, chỉ sau các con và cháu của nhà vua thuộc nhánh chính của Nhà Bourbon - hậu duệ của Louis XIV. Các Công tước xứ Orléans nhiều đời trở thành những quý tộc giàu có nhất nước Pháp và luôn tạo ra sự nghi kỵ cho Hoàng tộc Pháp đang cai trị, vì họ tin rằng nhánh Orléans có thể uy hiếp ngai vàng của dòng chính nếu xảy ra bất ổn chính trị.

Trong Cách mạng Pháp, Louis Philippe II, Công tước xứ Orléans là một nhà cách mạng nhiệt thành, ông ủng hộ một chế độ quân chủ lập hiến thay cho quân chủ chuyên chế tại Pháp. Năm 1792, vị Công tước này đã bỏ phiếu ủng hộ hành quyết người anh họ là Vua Louis XVI vì tội phản quốc, và cũng không lâu sau đó, chính ông cũng đã bị Triều đại Khủng bố trong Cách mạng Pháp xử chém. Trong Cách mạng Tháng Bảy, Nghị viện Pháp đã đưa con trai của Công tước Louis Philippe II lên ngôi vua, đó chính là Louis-Philippe I của Pháp, lịch sử gọi thời kỳ này là Quân chủ tháng Bảy, kéo dài từ năm 1830 đến năm 1848. Vương tộc Orléans tuy chỉ giữ được ngai vàng nước Pháp trong 18 năm, nhưng hậu duệ của họ đã tuyên bố ngai vàng nước Pháp thuộc quyền sở hữu của mình cho đến tận ngày nay.

Nhà Orléans-Braganza của Vương quốc Bồ Đào Nha và Đế quốc Brasil là một chi nhánh của Nhà Orléans, được thành lập thông qua cuộc hôn nhân của Isabel, Công chúa Hoàng gia của Brasil với Hoàng tử Gaston của Orléans, Bá tước xứ Eu. Mặc dù người Nhà Orléans-Braganza chưa bao giờ cai trị như một vương tộc, nhưng kể từ năm 1921, hậu duệ của họ đã tuyên bố ngai vàng của Brazil là của gia tộc mình, và họ cũng xếp hàng thứ 2 trong việc kế vị của Nhà Orléans.

Lịch sử

Bối cảnh
Công tước xứ Orléans là tước hiệu được phong cho con trai của nhà vua (thường là con trai thứ 2 còn sống), nó đã trở thành một truyền thống trong lịch sử của chế độ quân chủ Pháp. Vì thế, mỗi chi nhánh của Orléans sẽ là hậu duệ của một hoàng tử, con của vua trước và em trai của vua sau, họ luôn là những người có quan hệ gần nhất với nhà vua Pháp trong dòng dõi nam giới của vương tộc. Dưới nhiều góc độ huyết thống, các hậu duệ của Công tước Orléans đôi khi có khát khao được thừa kế ngai vàng Vương quốc Pháp, và đôi khi họ cũng được kế vị như trường hợp của Vua Louis XII, vốn là Công tước đời thứ 3 của Orléans, hậu duệ của Louis I, Công tước xứ Orléans.

Công tước xứ Orléans là những hậu duệ sống cùng thời với dòng Bourbon cai trị của Pháp, nên có hai nhánh Bourbon-Orléans tại triều đình dưới thời trị vì của Vua Louis XIV. Trưởng chi nhánh của các nhánh này bao gồm Hoàng tử Gaston, con trai nhỏ của Vua Henry IV, và bốn người con gái trong hai cuộc hôn nhân của ông.

Hoàng tử Gaston trở thành Công tước xứ Orléans vào năm 1626, và giữ tước hiệu đó cho đến khi ông qua đời vào năm 1660. Sau cái chết của Gaston, quyền cai trị của Công quốc Orléans được trả lại cho vương quyền. Cháu trai của ông là Louis XIV của Pháp, sau đó đã trao tước vị này cho em trai mình là Hoàng tử Philippe, người đã trở thành Công tước xứ Orléans. Khi cả hai hoàng tử còn sống, tại triều đình Pháp, Hoàng tử Gaston được gọi là Le Grand Monsieur ("The Big Milord"), và Hoàng tử Philippe được gọi là Le Petit Monsieur ("The Little Milord").

Thành lập
Hoàng tử Philippe và người vợ thứ 2 của ông là Elizabeth Charlotte, Phu nhân xứ Palatine đã thành lập ra Nhà Bourbon-Orléans, một chi nhánh quan trọng của Vương tộc Bourbon đang cai trị Vương quốc Pháp. Trước đó, Philippe đã được nhận tước phong Công tước xứ Anjou, giống như Hoàng tử Gaston trước đó. Bên cạnh việc thừa kế Orléans, ông cũng nhận được các tước vị Công tước xứ Valois và Chartres. Trong đó tước vị Công tước xứ Chartres trở thành tước hiệu lịch sự được trao cho người thừa kế tương lai của Công tước xứ Orléans. Cho đến khi anh trai của ông là Louis XIV của Pháp có con trai thừa kế, thì ông vẫn là người đứng đầu dòng kế vị ngai vàng của nước Pháp. Hoàng tử Philippe đã giữ một vị trí cao trong điều đình của anh trai cho đến khi qua đời vào năm 1701.

Con trai của Philippe I là Philippe II trở thành nhiếp chính cho Vua Louis XV. Khi còn là Fils de France, họ của Philippe là "de France". Sau khi ông qua đời, con trai của ông được thừa kế Công tước xứ Orléans, nhưng với tư cách là một petit-fils de France. Họ của ông là "d'Orléans" (cũng được sử dụng bởi các hậu duệ của ông) được lấy từ tước hiệu chính của cha ông. Hai công tước đầu tiên, lần lượt là con trai và cháu nội của một vị vua Pháp, nên được dùng kính ngữ biểu thị thành viên vương thất là Royal Highness. Nhưng Philippe I chủ yếu được biết đến với tôn xưng Monsieur, dành cho em trai của nhà vua.

Philippe II được kế vị tước hiệu bởi con trai hợp pháp duy nhất của ông, Louis d'Orléans, người nhận được tôn xưng Serene Highness như là một Prince du sang (thân vương hay phiên vương). Sau năm 1709, những người đứng đầu chi nhánh Orléans của Vương tộc Bourbon được xếp hạng là các prince du sang quan trọng nhất, điều này có nghĩa là các công tước có thể được gọi là Monsieur le Prince. Điều quan trọng nhất, trong trường hợp nếu không có người thừa kế ngai vàng Pháp từ dòng chính của vương tộc Bourbon, thì Nhà Orléans sẽ nhận được quyền kế vị.

Prince du sang
Năm 1709, Thân vương thứ 5 xứ Condé qua đời, ông là prince du sang hàng đầu của Vương tộc Bourbon, và là người đứng đầu Nhà Bourbon-Condé. Năm 1710, người con trai duy nhất của ông là Thân vương Louis cũng đã qua đời, vì thế dòng Bourbon-Condé đã tuyệt tự. Kết quả của cái chết này đã mang danh hiệu prince du sang về cho Nhà Orléans, vì so với các nhánh khác thì họ có quan hệ huyết thống gần hơn với người đang nắm giữ ngai vàng của Pháp. Nhưng vì 2 công tước đầu tiên của Orléans lần lượt giữ thứ hạng fils de France và petit-fils de France, đều xếp cao hơn prince du sang, nên họ không sử dụng danh hiệu này và cũng không cần đặc quyền kèm theo của nó.

Nhiếp chính vương
Tháng 9/1715, Vua Louis XIV băng hà, vị vua mới là Louis XV lúc đó mới được 5 tuổi. Công tước Philippe II d'Orléans đã được bổ nhiệm làm quan nhiếp chính của Vương quốc Pháp, lịch sử Pháp gọi là "Thời kỳ Nhiếp chính" (La Régence). Vị trí nhiếp chính đã mang về cho Nhà Orléans một quyền lực chính trị to lớn. Quan nhiếp chính cai trị nước Pháp từ dinh thự của gia tộc mình ở Paris, nó được gọi là Palais-Royal, để tiện trông nom, ông cũng đã thu xếp để cho vị vua nhỏ Louis XV ở tại Cung điện Louvre, đối diện với Palais-Royal.

Vào tháng 1/1723, Vua Louis XV đủ tuổi để tự điều hành đất nước, vị trí nhiếp chính vương bị thu hồi. Vị vua trẻ chuyển triều đình trở lại Cung điện Versailles và vào tháng 12 cùng năm. Tháng 2/1723, Công tước Philippe II qua đời và con trai của ông, Louis d'Orléans kế vị trở thành công tước đời thứ 3 của xứ Orléans, và quan trọng nhất là đứng đầu trong danh sách kế vị ngai vàng của Pháp cho đến khi vua Louis XV có con trai. Công tước Louis d'Orléans vì là chắc nội của một vị vua Pháp, nên ông chỉ có thể tiếp nhận danh hiệu prince du sang, và các hậu duệ của ông sau này cũng đều sử dụng danh hiệu này.

Dưới thời Louis XV

Dưới thời Louis XVI

Cách mạng Pháp

Quân chủ Tháng Bảy

Những người đứng đầu Nhà Orléans

Gia tộc Orléans hiện tại

Tài sản và sự giàu có

Các chi nhánh của gia tộc

Nhà Orléans-Braganza

Nhà Orléans-Galliera

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài
 Official website of the Count of Paris

Vương tộc Bourbon (Pháp)
Vương tộc Orléans
Công tước xứ Orléans
Công tước phu nhân xứ Orléans
Công tước xứ Guise
Hoàng tộc Pháp


title: Gnophos tatrensis

text:
Gnophos tatrensis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Gnophos


title: Richie Laryea

text:
Richmond Mamah Laryea ( ; Ga:  ; sinh ngày 7 tháng 1 năm 1995) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Canada chơi ở vị trí hậu vệ hoặc tiền vệ cho câu lạc bộ Toronto FC tại Major League Soccer theo dạng cho mượn từ Nottingham Forest. Anh thi đấu cho đội tuyển quốc gia Canada.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Quốc tế

Bàn thắng quốc tế
Tính đến ngày 25 tháng 3 năm 2021.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1995
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Canada
Hậu vệ bóng đá
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Canada
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2022


title: Epitausa coppryi

text:
Epitausa coppryi là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Epitausa


title: Ctenichneumon semicaeruleus

text:
Ctenichneumon semicaeruleus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ctenichneumon


title: Người Mapuche

text:
Người Mapuche (Tiếng Mapuche & Tiếng Tây Ban Nha: ) là một nhóm cư dân bản địa miền trung nam Chile và tây nam Argentina, bao gồm một phần của Patagonia ngày nay. Thuật ngữ này dùng để đề cập đến một nhóm dân tộc, những người có chung cấu trúc xã hội, tín ngưỡng và kinh tế, cũng như một di sản ngôn ngữ chung là tiếng Mapudungun. Tầm anh hưởng của họ từng trải từ Thung lũng Aconcagua đến Quần đảo Chiloé và sau đó lan rộng về phía đông đến các đồng cỏ Nam Mỹ thuộc Argentina. Ngày nay, nhóm dân này chiếm hơn 80% dân số các dân tộc bản địa ở Chile và khoảng 9% tổng dân số Chile. Dân Mapuche tập trung ở vùng Araucanía. Nhiều người đã di cư từ các vùng nông thôn đến các thành phố như Santiago và Buenos Aires.

Nền kinh tế truyền thống của dân Mapuche chỉ dựa trên nông nghiệp; tổ chức xã hội truyền thống của họ bao gồm các đại gia đình, dưới sự dẫn dắt của một lonko hoặc tù trưởng. Trong thời chiến, dân Mapuche sẽ đoàn kết lại và bầu một toki (nghĩa là "rìu, người mang rìu") ra làm lãnh đạo. Người Mapuche nổi tiếng với vải dệt làm bởi phụ nữ, vốn là hàng hóa quý để giao thương trong nhiều thế kỷ trước cả khi các nhà thám hiểm và thực dân châu Âu đặt chân đến.

Vào thời điểm Tây Ban Nha xâm lược, dân Mapuche Araucanía sinh sống ở các thung lũng giữa sông Itata và Toltén. Ở phía nam, người Huilliche và Cunco sống tại Quần đảo Chiloé. Từ thế kỷ XVII-XIX, các nhóm Mapuche di cư về phía đông vào dãy Andes và các đồng cỏ, hợp nhất và thiết lập mối quan hệ với dân Poya và Pehuenche. Cùng lúc đó, các nhóm dân tộc của vùng đồng cỏ như Puelche, Ranquel và bắc Aonikenk gặp gỡ các nhóm Mapuche. Người Teuelche bị đồng hóa, bắt đầu sử dụng ngôn ngữ Mapuche và văn hóa Mapuche, quá trình này thường được gọi là Araucanía hóa.

Mapuche tại các khu vực do Tây Ban Nha cai trị, đặc biệt là dân Picunche, giao phối với người Tây Ban Nha trong thời kỳ thuộc địa, tạo thành một quần thể mestizo và mất bản sắc bản địa. Nhưng, các xã hội Mapuche ở Araucanía và Patagonia vẫn tồn tại độc lập cho đến cuối thế kỷ XIX, khi Chile đánh chiếm Araucanía và Argentina chinh phục Puelmapu. Ngày nay, nhiều cộng đồng Mapuche đang đấu tranh về quyền đất đai và quyền của dân bản địa ở cả hai đất nước Argentina và Chile.

Từ nguyên

Ngày xưa, thực dân Tây Ban Nha ở Nam Mỹ gọi người Mapuche là araucanos. Tuy nhiên, thuật ngữ này giờ đây bị coi là miệt thị bởi một số người. Caí tên này nhiều khả năng bắt nguồn từ địa danh rag ko (tiếng Tây Ban Nha là Arauco), nghĩa là "nước chứa nhiều đất sét". Giả thuyết gốc tiếng Quechua là awqa, nghĩa là "kẻ nổi loạn, kẻ thù", có lẽ không đúng.

Lịch sử

Thời kì tiền Colombus
Các phát hiện khảo cổ đã cho thấy sự tồn tại của một nền văn hóa Mapuche ở Chile và Argentina từ 600 đến 500 TCN. Giống dân này khác biệt về mặt di truyền so với các dân tộc bản địa liền kề tại Patagonia. Điều này cho thấy một "nguồn gốc khác hoặc sự tách biệt lâu dài của quần thể Mapuche và Patagonia".

Quân của đế quốc Inca được báo cáo là đã đánh lui tộc Mapuche đến tận nơi giữa sông Maule và sông Itata. Các học giả hiện đại tin rằng biên giới phía nam của đế quốc Inca nằm giữa Santiago và sông Maipo hoặc một nơi nào đó giữa Santiago và sông Maule. Do đó, phần lớn dân Mapuche không nằm dưới sự cai trị của Inca. Thông qua các cuộc chạm trán này, các tộc Mapuche lần đầu tiên gặp gỡ những người có tổ chức nhà nước. Sự tiếp xúc của họ với người Inca đã cho họ một nhận thức tập thể, phân biệt họ và những kẻ xâm lược và hợp nhất họ thành các đơn vị địa chính mặc dù họ thiếu tổ chức nhà nước và lỏng lẻo.

Vào thời điểm người Tây Ban Nha đầu tiên đến Chile, nơi tập trung dân cư bản địa lớn nhất là khu vực kéo dài từ sông Itata đến đảo Chiloé, đó là vùng trung tâm Mapuche. Dân số Mapuche giữa sông Itata và Reloncaví Sound được ước tính là vào khoảng 705.000-900.000 vào giữa thế kỷ XVI bởi nhà sử học Jose Bengoa.

Chiến tranh Arauco
Sự mở rộng của Tây Ban Nha vào lãnh thổ Mapuche là một phụ lục trong cuộc chinh phạt Peru. Năm 1541, Pedro de Valdivia đến Chile từ Cuzco và thành lập thị trấn Santiago. Các bộ lạc Mapuche miền bắc, gọi là Promaucaes và Picunches, bị thu phục bởi quân Tây Ban Nha.

Năm 1550, Pedro de Valdivia, có tham vọng kiểm soát toàn bộ Chile đến Eo biển Magellan, đi tới miền trung nam Chile để sáp nhập thêm lãnh thổ Mapuche. Từ năm 1550 đến 1553, người Tây Ban Nha đã thành lập một số thành phố tại các vùng đất Mapuche bao gồm Concepción, Valdivia, Imperial, Villarrica và Angol. Người Tây Ban Nha cũng thành lập các pháo đài Arauco, Purén và Tucapel. Tây Ban Nha tiến hành chiến tranh Arauco chống lại Mapuche, một cuộc xung đột lẻ tẻ kéo dài gần 350 năm. Sự thù địch đối với Tây Ban Nha là do người Mapuche không có truyền thống mita giống như người Inca (một hình thức lao động cưỡng bức, trong đó, dân bị trị sẽ phải cung cấp nhân lực để xây dựng các công trình công cộng).

Từ khi thành lập liên hiệp năm 1550 đến 1598, Mapuche thường xuyên quấy nhiễu các khu định cư Tây Ban Nha ở Araucanía. Chiến tranh chủ yếu là các cuộc xung đột nhỏ. Dân số Mapuche giảm đáng kể sau khi tiếp xúc với quân xâm lược Tây Ban Nha do chiến tranh và dịch bệnh. Nhiều người khác chết trong các mỏ vàng thuộc sở hữu của Tây Ban Nha.

Năm 1598, một nhóm chiến binh từ Purén do Pelantaro cầm quân, người đang trở về phía nam từ một cuộc đột kích ở khu vực Chillán, phục kích Martín García Óñez de Loyola và quân đội của ông trong khi họ đang mất cảnh giác. Quân Tây Ban Nha chết gần hết, trừ một giáo sĩ tên Bartolomé Pérez, người bị bắt làm tù binh, và một người lính tên Bernardo de Pereda.

Trong những năm sau trận Curalaba, một cuộc nổi dậy đồng loạt bởi người dân Mapuche và Huilliche diễn ra. Các thành phố Angol, Imperial, Osorno, Santa Cruz de Oñez, Valdivia và Villarrica của Tây Ban Nha bị phá hủy hoặc bị bỏ hoang. Chỉ có Chillán và Concepción chống lại được các cuộc bao vây và đột kích của Mapuche. Ngoại trừ Quần đảo Chiloé, toàn bộ lãnh thổ Chile ở phía nam sông BíoBío được giải phóng khỏi sự cai trị của Tây Ban Nha.

Bị sáp nhập vào Chile và Argentina

Vào thế kỷ XIX, Chile mở rộng lãnh thổ nhanh chóng. Chile đã thành lập một thuộc địa tại Eo biển Magellan vào năm 1843. Valdivia, Osorno và Llanquihue được tạo ra để đón người nhập cư từ Đức và lấy đất từ Peru và Bolivia. Sau này Chile cũng đã sáp nhập Đảo Phục Sinh. Trong bối cảnh này, Araucanía bắt đầu bị Chile chinh phục vì hai lý do. Thứ nhất, nhà nước Chile nhắm đến sự liên tục lãnh thổ và thứ hai vùng đất này là nơi duy nhất để nông nghiệp Chile có thể được mở rộng.

Từ năm 1861 đến 1871 Chile đã hợp nhất một số vùng lãnh thổ Mapuche ở Araucanía. Vào tháng 1 năm 1881, sau khi đánh bại Peru một cách quyết định trong các trận Chorrillos và Miraflores, Chile tiếp tục cuộc chinh phạt của Araucanía.

Nhà sử học Ward Churchill cho rằng dân số Mapuche giảm từ nửa triệu xuống còn 25.000 chỉ trong một thế hệ do sự chiếm đóng, nạn đói và bệnh tật. Cuộc chinh phạt Araucanía khiến nhiều người Mapuche phải di dời và buộc phải lang thang tìm kiếm nơi trú ẩn và thức ăn. Học giả Pablo Miramán cho rằng việc giới thiệu giáo dục nhà nước trong Thời kỳ chiếm đóng Araucanía có tác động xấu đến truyền thống Mapuche.

Trong những năm sau khi bị chiếm đóng, nền kinh tế của Araucanía chuyển từ chăn cừu và gia súc sang một nền tảng dựa trên nông nghiệp và khai thác gỗ.

Chú thích

Tham khảo

Thư mục
 Alvarado, Margarita (2002) "El esplendor del adorno: El poncho y el chanuntuku” En: Hijos del Viento, Arte de los Pueblos del Sur, Siglo XIX. Buenos Aires: Fundación PROA.

 Brugnoli, Paulina y Hoces de la Guardia, Soledad (1995). "Estudio de fragmentos del sitio Alboyanco". En: Hombre y Desierto, una perspectiva cultural, 9: 375–381.
 Corcuera, Ruth (1987). Herencia textil andina. Buenos Aires: Impresores SCA.
 Corcuera, Ruth (1998). Ponchos de las Tierras del Plata. Buenos Aires: Fondo Nacional de las Artes.
 Chertudi, Susana y Nardi, Ricardo (1961). "Tejidos Araucanos de la Argentina". En: Cuadernos del Instituto Nacional de Investigaciones Folklóricas, 2: 97–182.
 Garavaglia, Juan Carlos (1986). “Los textiles de la tierra en el contexto colonial rioplatense: ¿una revolución industrial fallida?”. En: Anuario IEHS, 1:45–87.
 Joseph, Claude (1931). Los tejidos Araucanos. Santiago de Chile: Imprenta San Francisco, Padre Las Casas.
 Kradolfer, Sabine, Quand la parenté impose, le don dispose. Organisation sociale, don et identité dans les communautés mapuche de la province de Neuquén (Argentine) (Bern etc., Peter Lang, 2011) (Publications Universitaires Européennes. Série 19 B: Ethnologie-générale, 71).
 Mendez, Patricia (2009a). “Herencia textil, identidad indígena y recursos económicos en la Patagonia Argentina”. En: Revista de la Asociación de Antropólogos Iberoamericanos en Red, 4, 1:11–53.
 Méndez, Patricia (2009b). “Los tejidos indígenas en la Patagonia Argentina: cuatro siglos de comercio textilI”. En: Anuario INDIANA, 26: 233–265.
 Millán de Palavecino, María Delia (1960). “Vestimenta Argentina”. En: Cuadernos del Instituto Nacional de Investigaciones Folklóricas, 1: 95–127.
 Murra, John (1975). Formaciones económicas y políticas del mundo andino. Lima: Instituto de Estudios Peruanos.
 Nardi, Ricardo y Rolandi, Diana (1978). 1000 años de tejido en la Argentina. Buenos Aires: Ministerio de Cultura y Educación, Secretaría de Estado de Cultura, Instituto Nacional de Antropología.

 Palermo, Miguel Angel (1994). "Economía y mujer en el sur argentino". En: Memoria Americana 3: 63–90.
 Wilson, Angélica (1992). Arte de Mujeres. Santiago de Chile: Ed. CEDEM, Colección Artes y Oficios Nº 3.

Đọc thêm
'Nicholas Jose Reviews Speaking the Earth’s Languages: A Theory for Australian-Chilean Postcolonial Poetics': Cordite Poetry Review, 2014
'Fogarty & Garrido: A Bilingual Conversation between Four Poems': Cordite Poetry Review, 2012
'Trilingual Visibility in Our Transpacific: Three Mapuche Poets': Cordite Poetry Review, 2012
Language of the Land : The Mapuche in Argentina and Chile: IWGIA - IWGIA - International Work Group for Indigenous Affairs, 2007,
When a flower is reborn : The Life and Times of a Mapuche Feminist, 2002,
Courage Tastes of Blood : The Mapuche Community of Nicolás Ailío and the Chilean State, 1906–2001, 2005,
Neoliberal Economics, Democratic Transition, and Mapuche Demands for Rights in Chile, 2006,
Shamans of the Foye Tree : Gender, Power, and Healing among Chilean Mapuche, 2007,
A Grammar of Mapuche, 2007,

Eim, Stefan (2010). The Conceptualisation of Mapuche Religion in Colonial Chile (1545–1787): http://archiv.ub.uni-heidelberg.de/volltextserver/volltexte/2010/10717/pdf/Eim_Conceptualisation_of_Mapuche_Religion.pdf.
Faron, Louis (1961). Mapuche Social Structure, Illinois Studies in Anthropology (Urbana: University of Illinois Press).

Liên kết ngoài

 Mapuche International Link official website
 Mapuche-nation.org
 Rehue Foundation in Netherland
 Mapulink website
 Mapuche Health
 Website of the Kingdom of Araucania and Patagonia
 Trannie Mystics

Văn hóa bản địa châu Mỹ
Nền văn hóa tiền Colombo


title: Melanthia leucansis

text:
Melanthia leucansis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Melanthia


title: A.S.D.C. Base 96 Seveso

text:
Associazione Sportiva Dilettantistica Calcio Ba.Se. 96 Seveso là một câu lạc bộ bóng đá Ý đến từ Seveso, Lombardy. Màu sắc của đội là đỏ và xanh lá cây.

Đội bóng được thành lập vào năm 1996 sau khi sáp nhập giữa Baruccana FBC (thành lập năm 1974) và AS Seveso (thành lập năm 1909). Đội bóng sáp nhập để đạt kết quả cao nhất trong mùa giải 2007/2008, khi đội đầu tiên thi đấu tại Serie D.

Mùa 1996-97, thứ sáu được thăng hạng

Mùa 1997-98, thứ chín được thăng hạng

Mùa 1998-99, thứ mười một được thăng hạng

Mùa 1990-00, thứ bảy được thăng hạng

Mùa 2000-01, thứ bảy được thăng hạng

Mùa 2001/02, thứ ba được thăng hạng

Tham khảo

Liên kết ngoài

    http://www.acbase96seveso.it/
 Cơ sở 96 trang @ Serie-D.com

Câu lạc bộ bóng đá Ý


title: Mã Ninh (trọng tài)

text:
Ma Ning (; sinh ngày 14 tháng 6 năm 1979) là một trọng tài bóng đá người Trung Quốc. Ông là trọng tài quốc tế thường xuyên của FIFA từ năm 2011.

Tham khảo

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1979
Trọng tài bóng đá
Người Liêu Ninh
Trọng tài giải vô địch bóng đá thế giới 2022