title: Vụ Nhã Thuyên

text:
Vụ Nhã Thuyên là những sự việc liên quan đến luận văn thạc sĩ văn chương của bà Đỗ Thị Thoan. Cụ thể, năm 2010, hội đồng bảo vệ luận văn thạc sĩ đã chấm luận văn thạc sĩ văn chương của bà Đỗ Thị Thoan loại xuất sắc, sau đó đến năm 2014 luận văn này được đưa ra chấm lại, dẫn đến việc bà Đỗ Thị Thoan lúc đó đã là giảng viên Đại học Sư phạm Hà Nội, bị tước bằng thạc sĩ, giáo sư hướng dẫn TS. Nguyễn Thị Bình, nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Văn học Việt Nam hiện đại, bị 'cho về hưu non' (bị Trường ĐH Sư phạm Hà Nội cho nghỉ hưu sớm 5 năm mà không có lý do xác đáng). Trước đó bà Thoan đã bị cắt hợp đồng, bà Bình bị cách chức. Nhà phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên, Chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội, phe cấp tiến, cho đây là một quyết định hành chính 'chính trị hóa' và 'phi khoa học'.. Trong giới bảo thủ, như PGS.TS. Phan Trọng Thưởng, thì lại cho đó là "luận văn nguy hiểm", " gây tác hại không chỉ đến văn học, nghệ thuật mà còn gieo rắc những tư tưởng nổi loạn, chống đối, gây mất bình ổn trong đời sống chính trị, tư tưởng, tác động tiêu cực tới thế hệ trẻ, đặc biệt là học sinh, sinh viên trong nhà trường."

Diễn biến

Đỗ Thị Thoan
Đỗ Thị Thoan (sinh năm 1986 có bút danh là Nhã Thuyên) là sinh viên Khoa Ngữ Văn, trường ĐH Sư phạm Hà Nội. Sau khi tốt nghiệp ĐH, bà tiếp tục theo học khóa cao học tại trường này (năm học 2009 – 2010).
Vào năm 2010 bà đã viết một luận văn thạc sĩ bàn về nhóm "Thơ Mở Miệng" với đề tài "Vị trí của kẻ bên lề: Thực hành thơ của nhóm Mở Miệng từ góc nhìn văn hóa". Đây là một nhóm thi sĩ này gồm bốn tác giả: Khúc Duy, Bùi Chát, Lý Đợi và Nguyễn Quán, từng xuất bản chui tập thơ "Mở Miệng" vào tháng 06/2002, được phổ biến bằng cách chuyền tay nhau tại Sài Gòn, nhưng không lâu sau đã bị thu hồi và tiêu hủy. Bà Thoan đã được bộ môn Lý luận văn học của khoa Ngữ văn, Đại học Sư phạm Hà Nội, chấp nhận cho làm luận văn này. Luận văn của Đỗ Thị Thoan đã được chấm điểm 10, tức là điểm tuyệt đối. Cũng nhờ vậy bà được ký hợp đồng ngắn hạn làm giảng viên giảng dạy môn Văn học Việt Nam hiện đại tại khoa Ngữ Văn trường ĐH Sư phạm Hà Nội từ tháng 9/2012. Theo sự phân công của lãnh đạo khoa Ngữ văn và tổ trưởng tổ bộ môn Văn học Việt Nam hiện đại, Nhã Thuyên dạy chuyên đề Văn học người Việt ở hải ngoại cho sinh viên năm thứ 3.

Vị trí của kẻ bên lề: Thực hành thơ của nhóm Mở Miệng từ góc nhìn văn hóa
Luận Văn Nhã Thuyên: "Vị trí Của Kẻ Bên Lề: Thực Hành Thơ Của Nhóm Mở Miệng Từ Góc Nhìn Văn Hóa" đã được chấm điểm 10/10 và đã được Trường Đại học Sư phạm Hà Nội thuộc bộ Giáo dục và Đào tạo cho in ra năm 2010. Toàn văn có thể đọc được và lấy xuống ở đây: hay vào trực tiếp trang PDF

Nhóm Mở Miệng
Theo Lý Đợi nhóm được hình thành từ ý tưởng của Bùi Chát, cái tên Mở Miệng lấy từ Thánh kinh: "Khởi thủy là lời", vào cuối năm 2000, nhóm xuất hiện chính thức từ năm 2001 gồm có Lý Đợi, Khúc Duy, Nguyễn Quán và Bùi Chát. Lý do chính của việc thành lập Mở Miệng là phản ứng lại vấn đề kiểm duyệt và cấp phép xuất bản. Sau đó, thì cả nhóm muốn bình thường hoá việc tự do ngôn luận, tự do sáng tác và xuất bản.
Theo Bùi Chát, cả bốn người còn rất trẻ (ngoài 20), mới tốt nghiệp đại học, đầy nhiệt huyết và dự định trong việc cống hiến cho xã hội, cho nghệ thuật... khao khát Mở Miệng càng thấy rõ sự phi lý, trì trệ, sự cam chịu đến khó hiểu trong sinh hoạt văn hoá ở Việt Nam. Không thể nào khác được, những người trẻ này đã phải quyết tâm để Mở Miệng.

Nhà phê bình văn học Nguyễn Hưng Quốc viết: "Nhóm Mở Miệng...có bốn đặc điểm nổi bật: Một, họ hoạt động trong khá nhiều lãnh vực, từ làm thơ… chui đến lập nhà xuất bản… chui (Giấy Vụn); và tuy chui, nhưng, về chất lượng, rất chọn lọc; về hình thức, rất đẹp; và về uy tín, rất lớn, không những được giới cầm bút Việt Nam yêu thích mà còn thu hút sự chú ý của nhiều tổ chức quốc tế. Hai, họ không những sáng tác mà còn thích phát ngôn về quan điểm sáng tác với những cách nói rất ấn tượng, đặc biệt trong giai đoạn đầu. Ba, họ đều là những người có tài, không những có tài về văn học mà còn có tài khuấy động dư luận, khiến họ trở thành hình ảnh tiêu biểu nhất của giới cầm bút trẻ ngoài luồng tại Việt Nam hiện nay. Và bốn, họ táo bạo và can đảm, dám nói thẳng nhiều điều vốn bị xem là cấm kỵ trong xã hội Việt Nam, kể cả những cấm kỵ về phương diện chính trị." Thơ của nhóm Mở Miệng có hai đặc điểm chính: Một, phá cách về ngôn ngữ (đặc biệt dùng khá nhiều từ tục tĩu vốn bị cấm kỵ ở Việt Nam) và hình thức (đặc biệt họ sử dụng khá nhiều hình thức giễu nhại), và hai, táo bạo về nội dung (họ không ngần ngại chế giễu cả Hồ Chí Minh cũng như đảng Cộng sản).

Mục đích chiến dịch
Theo nhà phê bình văn học Nguyễn Hưng Quốc, mục tiêu của giới tuyên huấn Việt Nam không phải tập trung vào Nhã Thuyên. Nhã Thuyên chỉ là một cái cớ và có lẽ, sẽ là nạn nhân gánh chịu nhiều đòn trừng phạt, vì đó là "luận văn Thạc sĩ mỏng mảnh chỉ hơn 100 trang".

Theo ông mục tiêu thứ nhất là nhóm mở miệng, có thể vì ban tuyên huấn đã coi đó "chỉ là những trò nghịch ngợm vô hại của những nhà thơ trẻ tuổi ngỗ ngáo". Bây giờ có thể là việc đáng ngại khi họ trở thành đề tài nghiên cứu trong đại học.

Cũng theo ông Quốc, mục tiêu thứ hai là mục tiêu chính nhắm vào giới đại học đã được khá tự do, làm cho giới tuyên huấn dần cảm thấy là "những giá trị họ xây dựng và bảo vệ chung quanh cái gọi là văn học cách mạng dường như sắp sửa bị lật đổ."

Cuộc phê phán luận văn thạc sĩ
Nhã Thuyên cho biết: "Khoảng tháng 4/2013 trong khoa bắt đầu có thông tin cơ quan an ninh đến kiểm tra việc giảng dạy của bà." và "đến cuối tháng 5/2013 thì khoa cho biết phải chịu một sức ép từ cơ quan an ninh nên họ không thể ký tiếp hợp đồng để bà có thể tiếp tục giảng dạy tại khoa nữa". Sau đó có một làn sóng phê phán gay gắt luận văn này, với nhiều bài viết chỉ trích cả người làm, người hướng dẫn, lẫn người chấm và cơ quan chủ quản trong việc này. Trong hội nghị lý luận phê bình lần thứ ba của Hội nhà văn Việt Nam tại Tam Đảo (4, 5/6/2013), nhà phê bình Chu Giang (tức nhà văn Nguyễn Văn Lưu) đăng đàn để cảnh báo hiện tượng kích động phản loạn của luận văn thạc sĩ "Vị trí của kẻ bên lề: Thực hành thơ của nhóm Mở Miệng từ góc nhìn văn hóa" của tác giả Đỗ Thị Thoan (Nhã Thuyên). Quan điểm này được GS Phong Lê hưởng ứng bằng cách "hai lần lên diễn đàn đề nghị các cơ quan chức năng phải làm việc nghiêm khắc và xử lý thích đáng đối với tác giả bản luận văn cũng như hội đồng chấm luận văn".
Mô tả về chiến dịch "đánh" Nhã Thuyên, GS Trần Đình Sử, nguyên Chủ nhiệm Khoa Ngữ văn, Trường ĐH Sư phạm Hà Nội viết: "Cuộc phê phán luận văn thạc sĩ năm 2010 của giảng viên đại học Đỗ Thị Thoan hiện đang rầm rộ khắp cả nước, trên các báo lớn, báo nhỏ với đủ các từ quy kết nặng nề như "phản văn hóa", "phản động", "mượn danh khoa học để làm chính trị", "ngụy khoa học", "sự lệch chuẩn", "sự nổi dậy của rác thối", "tham vọng soán ngôi của rác thối"… Một đám cháy đang bùng lên dữ dội trên văn đàn. (…)

Thu hồi bằng thạc sĩ
Bốn năm sau khi được chấm điểm 10/10, luận văn của giảng viên Đỗ Thị Thoan bỗng bị một hội đồng khác đưa ra thẩm định lại. Kết quả là bằng thạc sĩ của Đỗ Thị Thoan bị thu hồi theo các quyết định ngày 11/03/2014 và 14/03/2014, mà tác giả luận văn và người hướng dẫn không được cho cơ hội để phản biện. Lý do dẫn đến các quyết định này cũng không được công bố, và nhất là không có bằng cớ nào chứng tỏ luận văn đã có sai phạm đáng kể về học thuật.

Một công văn của Ban Tuyên giáo Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã bị tung ra trong cộng đồng mạng trên đó yêu cầu báo chí không được loan tải những tin tức mà Ban Tuyên giáo thấy cần phải định hướng. Công văn có nội dung như sau: "Về luận văn thạc sĩ của Nhã Thuyên (tức Đỗ Thị Thoan) "Vị trí của kẻ bên lề: Thực hành thơ của nhóm Mở miệng từ góc nhìn văn hóa" do PGS TS Nguyễn Thị Bình hướng dẫn, tuần qua, căn cứ Luật Giáo dục 2005 và Điều lệ trường đại học năm 2010, Hiệu trưởng Trường Đại học sư phạm Hà Nội đã ra quyết định thành lập Hội đồng khoa học để thẩm định lại chất lượng luận văn này. Hội đồng ra quyết định thu hồi luận văn và không công nhận học hàm (sic) thạc sĩ của chị Đỗ Thị Thoan. Đề nghị báo chí không đang tải ý kiến, đơn thư trái chiều."

Văn thư kiến nghị trong và ngoài nước
Ngày 28/04/2014, các văn bản của giới học thuật trong và ngoài nước (văn thư của 166 người hoạt động trong lĩnh vực giáo dục và nghiên cứu khoa học ở Việt Nam và văn thư của 100 người là "những người quan tâm về giáo dục Việt Nam", chủ yếu là các học giả quốc tế gốc Việt trên khắp thế giới phản đối việc thẩm định luận văn và thu hồi bằng Thạc sĩ Khoa học Ngữ văn của Đỗ Thị Thoan), được chính thức trao bởi Nhà giáo Phạm Toàn, TS. Đặng Thị Hảo, TS. Nguyễn Xuân Diện, HS Mai Xuân Dũng và Luật gia Nguyễn Kim Môn cho người đại diện của Hiệu trưởng trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Hai văn bản đó đề nghị Hiệu trưởng ĐHSPHN hủy hai quyết định về việc không công nhận luận văn và thu hồi bằng Thạc sĩ Khoa học Ngữ văn của Đỗ Thị Thoan. Lý do: hai quyết định đó vi phạm Quy chế Đào tạo Trình độ Thạc sĩ ban hành kèm theo Thông tư số 10/2011/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, ký ngày 28 tháng 2 năm 2011; và vi phạm Quy chế văn bằng, chứng chỉ của hệ thống giáo dục quốc dân ban hành kèm theo QĐ số: 33/2007/QĐ-BGDĐT, của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, ký ngày 26 tháng 6 năm 2007. Cho đến thời điểm 25.10.2014, không có bất kỳ một phản hồi nào từ Hiệu trưởng ĐHSPHN.,

Vi phạm Quy chế đào tạo
Ngày 15/05/2014, Bộ Giáo dục và Đào tạo phát hành Thông tư số 15/2014/TT-BGDĐT (Thông tư 15) để ban hành Quy chế đào tạo trình độ thạc sĩ (mới), có hiệu lực từ ngày 01/07/2014.. Thông tư được xem như như một cách trả lời cho các thư ngỏ của giới học thuật trong nước và quốc tế về vụ việc Nhã Thuyên. Bộ Giáo dục được cho là làm vậy để hợp thức hóa những quyết định sai luật của Hiệu trưởng ĐHSP bằng cách ra một luật khác cho phép phủ định những luật cũ. Tuy nhiên những quyết định của Hiệu trưởng ĐHSPHN được ban hành khi mà thông tư mới chưa ra, tức là trong thời gian luật cũ vẫn có hiệu lực, tức là vẫn phạm luật.

Phản ứng

Đỗ Thị Thoan
Trong một cuộc phỏng vấn với đài RFA nhà văn Nhã Thuyên cho biết về việc bị cho nghỉ việc: "Câu chuyện một người bị thôi việc, tất nhiên mọi người sẽ thấy ngay đó là một sự bất công, bất công ở chỗ là bản thân tôi không được quyền biết rõ ràng về mặt thông tin, tôi chỉ nhận được một cái thông báo dừng ký hợp đồng.", bị tước bằng: "...chưa hề nhận được một quyết định về việc hủy bằng hay là không công nhận học vị đó.", về người hướng dẫn làm luận văn: "tôi rất mong thấy được thêm nhiều của tiếng nói công luận để có thể có một sự giúp đỡ hoặc có hướng giải quyết nào đó công bằng đối với trường hợp cô Nguyễn Thị Bình là người giúp tôi trong luận văn thạc sĩ của tôi."

Ngày 27/3/2014, trên blog của mình, Nhã Thuyên thông báo về việc cô bị Phòng Sau ĐH của Trường ĐH Sư phạm Hà Nội mời đến để nhận các quyết định các quyết định thu hồi bằng và hủy luận văn thạc sĩ. "Tôi không đồng ý nhận các quyết định này vì tôi cho rằng hai quyết định này hoàn toàn thiếu cơ sở pháp lý và minh bạch về các thông tin: như hội đồng chấm, các biên bản nhận xét của hội đồng, v.v". Bà đề nghị được cung cấp thông tin về các giấy tờ và hồ sơ có thể kèm theo như biên bản thành lập hội đồng thẩm định, các nhận xét của từng thành viên hội đồng, v.v… nhưng không được đáp ứng.

Trong nước
Ngày 19/04, một « Bản phản đối và yêu cầu » của 166 người hoạt động trong lĩnh vực giáo dục và nghiên cứu khoa học ở Việt Nam gởi Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội đã được phổ biến trên mạng. Trong bản phản đối này, những người ký tên yêu cầu hiệu trưởng Đại học Sư phạm Hà Nội hủy các quyết định không công nhận luận văn và thu hồi bằng Thạc sĩ Khoa học Ngữ văn của cô Đỗ Thị Thoan. Theo họ, các quyết định này là « phi pháp và phi lý », vì trái với các quy chế đào tạo thạc sĩ và quy chế văn bằng, chứng chỉ hiện hành ở Việt Nam.

Ngoài nước
Ngày 20/04, đến lượt giới học thuật Việt Nam ở nước ngoài lên tiếng về vụ này qua một thư ngỏ « Về sự vi phạm Tự do học thuật trong vụ thu hồi bằng thạc sĩ của bà Đỗ Thị Thoan », cũng được phổ biến trên mạng. Bức thư ngỏ, với chữ ký của 100 nhà trí thức người Việt ở nhiều nước như Mỹ, Pháp, Úc, Canada, Bỉ....., phản đối việc thu hồi bằng thạc sĩ của Đỗ Thị Thoan và ủng hộ các đồng nghiệp trong giới giáo dục và nghiên cứu Việt Nam trong việc đòi hủy bỏ các quyết định này. Đặc biệt, họ nhấn mạnh rằng việc thu hồi bằng Thạc sĩ của Đỗ Thị Thoan/Nhã Thuyên là một sự « vi phạm nghiêm trọng » quyền tự do học thuật. Theo bức thư ngỏ, « các đại học chỉ có thể đóng góp hữu hiệu cho sự phát triển của đất nước, nếu các giảng viên và sinh viên có quyền nghiên cứu bất cứ đề tài nào ».

Ngày 2 tháng 5 năm 2014, Committee of Concerned Scientists (Ủy ban các nhà Khoa học Quan tâm) đã gửi đến ông Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội một bức thư để bày tỏ mối quan tâm về vụ bà Đỗ Thị Thoan (bút danh Nhã Thuyên) bị thu hồi bằng thạc sĩ và để yêu cầu rút lại quyết định thu hồi bằng thạc sĩ của bà Thoan

Nhận xét

Tán đồng
 Ông Phan Trọng Thưởng, một thành viên trong hội đồng Thẩm định lại luận văn của Nhã Thuyên, viết trên mạng của hội nhà văn Việt Nam cho rằng nhóm Mở miệng là một ‘’hiện tượng nổi loạn, không chính thống, một hiện tượng bên lề, một dòng ngầm không chỉ mang ý nghĩa văn chương đơn thuần mà còn mang ý nghĩa chính trị phản kháng, phản động.", ‘’Luận văn lại được viết bằng một văn phong trôi chảy, có sự mở rộng trên cả hai lĩnh vực văn chương và chính trị, vì vậy, đây là luận văn nguy hiểm, cần được chỉ ra các sai sót để hạn chế các tác động tiêu cực đến xã hội và văn học.’’

Phê bình Bản nhận xét của ông Phan Trọng Thưởng, giảng viên khoa Văn học và Ngôn ngữ, ĐHKHXH&NV Th.ph.HCM Nguyễn Thị Từ Huy viết: "ông Phan Trọng Thưởng đánh giá luận văn không dựa vào thực tế văn bản của luận văn, không dựa vào các tiêu chí khách quan của khoa học, mà chỉ dựa vào quan điểm riêng của ông và chọn lọc duy nhất các yếu tố của luận văn giúp ông chứng minh quan điểm của mình." và "Hành vi bóp méo sự thật của ông Phan Trọng Thưởng trong việc ngụy tạo dẫn chứng trên đây là một hành vi phản khoa học. Đó là một hành vi vu khống.

Phản đối
 Nhận xét về chiến dịch "đánh" Nhã Thuyên, GS Trần Đình Sử, nguyên Chủ nhiệm Khoa Ngữ văn, Trường ĐH Sư phạm Hà Nội phê bình trên blog mình: "Tại sao chúng ta lại hành xử một sự kiện văn hóa một cách thô bạo, y như hồi những năm 50, 60, khi chúng ta đang còn ít kinh nghiệm?"
 Nhà phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên, từ Hà Nội, cho rằng có một hành động chính trị hóa và phi khoa học nhắm vào trừng phạt người hướng dẫn và người thực hiện một luận văn cao học về nhóm văn chương, thi ca ' Mở miệng' vốn không được chính quyền nhìn nhận.
 GS Phạm Xuân Yêm, nguyên Giám đốc Nghiên cứu của Trung tâm Quốc gia Nghiên cứu Khoa học Pháp CNRS, một trong những người đầu tiên ký vào thư ngỏ về vụ Đỗ Thị Thoan: "Dùng quan điểm chính trị giáo điều mang nặng tư duy của thời chiến tranh lạnh để quy chụp và vu khống Nhã Thuyên trong việc chọn chủ đề nghiên cứu là vi phạm nghiêm trọng tinh thần tự do học thuật. Tự do học thuật được hiểu là "sự tự do của người dạy và người học trong việc dạy, học, tìm hiểu kiến thức và nghiên cứu mà không có sự can thiệp hay giới hạn vô lý của pháp luật, nội quy hay áp lực công cộng."
 Nguyễn Thị Từ Huy nhân khi bàn về các vụ bắt bớ bloggers năm 2014: " Vụ Nhã Thuyên cho thấy sự trở về với những cuộc thanh trừng thời kỳ Nhân văn Giai phẩm. Dù rằng, về quy mô và tính chất không có sự tương đương, nhưng có một ý chí quyết tâm đưa sinh hoạt văn học nghệ thuật và nghiên cứu khoa học xã hội nhân văn trở lại thời kỳ Nhân văn Giai phẩm, và được thực hiện tinh vi hơn, kín đáo hơn. Thậm chí ý chí này được luật hóa bằng luật giáo dục.".

Báo chí
 Đài RFA ngay từ tựa tên đã cho là "Nhã Thuyên, nạn nhân của nền chính trị hướng dẫn văn học."
 Đài RFI cho đây là một Nhân văn Giai phẩm thứ hai.

Hồ sơ - Tư liệu
Trang mạng Văn Việt cho là "Vụ luận văn Đỗ Thị Thoan đã nhanh chóng đi vào lịch sử văn hoá-giáo dục Việt Nam với tên gọi tắt là "Vụ Nhã Thuyên". Để cho việc tìm hiểu được dễ dàng, họ đã lập mục lục các bài viết về đề tài này trong hai năm 2013 – 2014, cụ thể hơn rong năm 2013 đã có 67 bài, và năm 2014 có 84 bài chuyên khảo, chuyên luận, bài báo của các tiến sĩ, giáo sư, nhà nghiên cứu liên quan đến vụ này.. Ngoài ra mạng Viet-Studies của tiến sĩ Trần Hữu Dũng đã sưu tập thành một "hồ sơ – tư liệu", riêng tập I đã tới 663 trang A4, gồm 89 bài phê bình của những người chống đối cũng như đồng tình hoặc tiếp tay trong chiến dịch.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Không thể chấp nhận một luận văn rất phản văn hóa
 "Bênh" như vậy là đánh tráo khái niệm

Đại học Sư phạm Hà Nội
Tự do báo chí
Xã hội dân sự
Ban Tuyên giáo Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
Giáo dục đại học Việt Nam
Tự do học thuật


title: Ramón Emeterio Betances

text:
Ramón Emeterio Betances y Alacán (8 tháng 4 năm 1827 - 16 tháng 9 năm 1898) là một nhà dân tộc chủ nghĩa Puerto Rico. Ông là người chủ mưu trong cuộc cách mạng Grito de Lares và được coi là cha đẻ phong trào độc lập Puerto Rico. Do Grito khích động một phong trào dân tộc chủ nghĩa đang phát triển trong Puerto Rico, Betances cũng được coi là "El Padre de la Patria" (Cha đẻ của dân tộc Puerto Rico).
Bởi vì những việc làm từ thiện cho những người có nhu cầu, ông cũng được gọi là "El Padre de los Pobres" ("Cha của người nghèo").
Betances cũng là một bác sĩ y khoa và bác sĩ phẫu thuật ở Puerto Rico, và một trong những nhà vệ sinh viên xã hội đầu tiên của quốc gia này. Ông đã hành nghề phẫu thuật và nhãn khoa thành công. Betances cũng là một người xoá bỏ chế độ nô lệ, nhà ngoại giao, nhà quản trị y tế công cộng, nhà thơ và tiểu thuyết gia. Ông đã là đại diện và liên lạc cho Cuba và Cộng hòa Dominica tại Paris, Pháp.

Tham khảo

Sinh năm 1827
Mất năm 1898
Nhà cách mạng Puerto Rico
Người Mỹ lưu vong
Bác sĩ giải phẫu


title: Stenhomalus cephalotes

text:
Stenhomalus cephalotes là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Stenhomalus


title: Christ Brotherhood

text:
Christ Brotherhood, Inc. là một nhóm tôn giáo UFO do Wallace C. Halsey sáng lập vào ngày 16 tháng 12 năm 1956 tại Orange, California, Mỹ. Halsey tuyên bố rằng trong lúc ngủ thì ông bỗng dưng tiếp nhận thông điệp từ người ngoài hành tinh, hàm ý đưa ra lời cảnh báo về sự hủy diệt sắp xảy ra của thế giới và việc tập hợp những người còn sót lại của nhân loại để được cứu thoát khỏi thảm họa này. Halsey mô tả Christ Brotherhood, Inc. thuộc tổ chức giáo dục tôn giáo phi lợi nhuận được thành lập nhằm mục tiêu "mang lại sự hiểu biết nhiều hơn cho tất cả nhân loại". Theo Halsey, tổ chức này quy tụ các thành viên của 52 giáo phái khác nhau.

Xây dựng khu phức hợp Dãy núi Rocky
Halsey đã dẫn ít nhất một số thành viên của nhóm đến Thung lũng Cache, Utah, để bắt đầu xây dựng một khu liên hợp dự định bao gồm các hầm trú bom dưới lòng đất ở vùng núi phía đông Thành phố Smithfield vào mùa hè năm 1961. Vị trí trong Hẻm núi Chính ở Smithfield đã được chọn do việc xác định Dãy núi Rocky là nơi chốn an toàn dựa theo lời nói của Joseph Smith, nhà tiên tri sáng lập ra Giáo hội các Thánh hữu Ngày sau của Chúa Giêsu Kytô và các nhà thờ thuộc phong trào Thánh Hữu Ngày Sau khác.

Khu phức hợp trú ẩn dự định chứa khoảng 1.000 người và theo Halsey, dự tính "vì sự an toàn của bất kỳ ai có thể đến đó trong trường hợp bị kẻ thù tấn công," mà không mất phí gia nhập hoặc phải có giấy phép đặc biệt mới được phép vào. Halsey cũng cho biết Brotherhood đã bỏ tiền ra sắm thiết bị hạng nặng và dọn đường đến địa điểm này nằm trên diện tích 45 mẫu Anh mua lại từ S. Ivan Nilson. Cũng trong năm 1961, hai thành viên giấu tên của Brotherhood đã chọn một địa điểm cho khu phức hợp trú ẩn tương tự tại Aspen, Colorado, which sẽ liên kết với địa điểm Utah bằng thiết bị vô tuyến. Nơi trú ẩn ở Utah chưa được hoàn thành nhưng Brotherhood vẫn xây cất một số ngôi nhà và một nhà thờ nhỏ trên khu đất này.

Sự biến mất của nhà lãnh đạo và sự tan rã của nhóm
Đoàn thể này dường như mất đi sự gắn kết từ sau khi Halsey mất tích khi đang đi trên một chuyến bay bằng máy bay loại nhỏ từ Utah đến Nevada vào tháng 3 năm 1963. Bất chấp một cuộc tìm kiếm trên không rộng rãi và những nỗ lực của các cộng sự tôn giáo UFO của Halsey nhằm giải quyết bí ẩn bằng cách sử dụng sự trợ giúp của người ngoài hành tinh, chiếc máy bay vẫn không được tìm thấy trong suốt 13 năm liền, cho đến khi một thợ săn hươu bị lạc tình cờ tìm thấy tàn tích máy bay này (bao gồm cả thi thể của Halsey và phi công Harry Cleveland Ross, Jr., cựu thị trưởng Seal Beach, California và là cộng sự kinh doanh của Halsey) trên một sườn núi hiểm trở nằm gần St. George, Utah. Một số lời giảng dạy của Halsey đối với nhóm Brotherhood đều được ghi chép trong cuốn sách nhan đề Cosmic End-Time Secrets, một tập được xuất bản sau khi tác giả qua đời vào năm 1965 bao gồm các thông điệp do những thực thể ngoài Trái Đất chuyển tải một cách có chủ đích đến Halsey.

Tham khảo

Tôn giáo UFO
Hiện tượng liên quan đến UFO
Tổ chức tôn giáo có trụ sở tại Hoa Kỳ
Tổ chức tôn giáo thành lập năm 1956


title: Cầu Manhattan

text:
Cầu Manhattan là một cây cầu treo bắc qua sông East ở Thành phố New York, nối Hạ Manhattan tại Phố Canal với Trung tâm Thành phố Brooklyn tại Mở rộng Đại lộ Flatbush. Nhịp chính dài 1.480 ft (451 m), với dây cáp treo dài 3.224 ft (983 m). Tổng chiều dài của cây cầu là 6.855 ft (2.089 m). Nó là một trong bốn cây cầu xe cộ miễn phí nối Đảo Manhattan với Đảo Long; Cầu Brooklyn gần đó chỉ cách xa trung tâm thành phố hơn một chút, trong khi các cầu Queensboro và Williamsburg ở phía bắc.

Cây cầu được thiết kế bởi Leon Moisseiff, được xây dựng bởi Công ty Cầu Phoenix, và thông xe vào ngày 31 tháng 12 năm 1909. Một thiết kế sáng tạo, nó là cây cầu treo đầu tiên áp dụng lý thuyết độ võng của Josef Melan để làm cứng mặt cầu, dẫn đến lần đầu tiên sử dụng giàn Warren có trọng lượng nhẹ bằng màng mỏng  để xây dựng nó. Được coi là tiền thân của những cây cầu treo hiện đại, nó từng là hình mẫu cho nhiều nhịp phá kỷ lục được xây dựng trong nửa đầu thế kỷ 20.

Tham khảo

Thành phố New York


title: Elacatinus

text:
Elacatinus là một chi của Họ Cá bống trắng

Các loài
Chi này hiện hành có các loài sau đây được ghi nhận:
 Elacatinus atronasus J. E. Böhlke & C. R. Robins, 1968
 Elacatinus cayman Victor, 2014 (Cayman cleaner goby)
 Elacatinus centralis Victor, 2014 (Cayman sponge goby)
 Elacatinus chancei Beebe & Hollister, 1933 (Shortstripe goby)
 Elacatinus colini J. E. Randall & Lobel, 2009
 Elacatinus evelynae J. E. Böhlke & C. R. Robins, 1968 (Sharknose goby)
 Elacatinus figaro I. Sazima (fr), R. L. Moura & R. de S. Rosa, 1997 (Barber goby)
 Elacatinus genie J. E. Böhlke & C. R. Robins, 1968 (Cleaner goby)
 Elacatinus horsti Metzelaar, 1922 (Yellowline goby)
 Elacatinus illecebrosum J. E. Böhlke & C. R. Robins, 1968 (Barsnout goby)
 Elacatinus jarocho M. S. Taylor & Akins, 2007 (Jarocho goby)
 Elacatinus lobeli J. E. Randall & P. L. Colin, 2009
 Elacatinus lori P. L. Colin, 2002
 Elacatinus louisae J. E. Böhlke & C. R. Robins, 1968 (Spotlight goby)
 Elacatinus oceanops D. S. Jordan, 1904 (Neon goby)
 Elacatinus phthirophagus I. Sazima (fr), Carvalho-Filho & C. Sazima, 2008 (Noronha cleaner goby)
 Elacatinus pridisi R. Z. P. Guimarães, Gasparini & L. A. Rocha, 2004
 Elacatinus prochilos J. E. Böhlke & C. R. Robins, 1968 (Broadstripe goby)
 Elacatinus puncticulatus Ginsburg, 1938
 Elacatinus randalli J. E. Böhlke & C. R. Robins, 1968 (Yellownose goby)
 Elacatinus redimiculus M. S. Taylor & Akins, 2007 (Cinta goby)
 Elacatinus serranilla J. E. Randall & P. L. Colin, 2009
 Elacatinus tenox J. E. Böhlke & C. R. Robins, 1968 (Slaty goby)
 Elacatinus xanthiprora J. E. Böhlke & C. R. Robins, 1968

Tham khảo

Họ Cá bống trắng


title: Chó săn chỉ điểm Đan Mạch Cũ

text:
Chó săn chỉ điểm Đan Mạch Cũ (tiếng Anh: Old Danish Pointer; tiếng Đan Mạch: gammel dansk hønsehund) là một giống chó có kích cỡ trung bình, có bộ lông màu trắng pha nâu, ban đầu được sử dụng như một giống chó săn chỉ điểm ở Đan Mạch.

Ngoại hình
Chó săn chỉ điểm Đan Mạch Cũ có thân thể vạm vỡ khỏe mạnh. Một trong những đặc điểm đặc biệt nhất của giống chó này là sự khác biệt lớn giữa chó đực và chó cái. Trong khi giống chó này mạnh mẽ và bền bỉ, chó cái có đặc trưng là tính tình bồng bột hơn, hung hăng hơn và thất thường.

Số đo
Chiều cao tính từ bả vai: Chó đực nằm trong khoảng từ 54 đến 60 cm (từ 21 đến 24 in), và trên 56 cm (22 in) được ưa chuộng. Chó cái có số đo nhỏ hơn một chút, khoảng từ 50 đến 56 cm (từ 20 đến 22 in) và cao hơn 52 cm (20 in) được ưa chuộng. Trọng lượng của giống chó nằm trong khoảng từ 30 đến 35 kg (khoảng 66 đến 77 lb) đối với chó đực và từ 26 đến 31 kg (khoảng 57 đến 68 lb) đối với chó cái.

Lịch sử
Nguồn gốc của giống có thể được bắt nguồn từ năm 1710 khi một người tên là Morten Bak sống ở Glenstrup gần các thị trấn Randers và Hobro, lai giống những con chó gypsy qua 8 thế hệ với những con chó chăn nuôi địa phương và theo cách này đã thiết lập một giống thuần những con chó đốm trắng và nâu được gọi là Chó Bakhound hoặc Chó săn chỉ điểm Đan Mạch Cũ. Người nông dân địa phương gọi chó nông trại của họ với cái tên Chó đánh hơi, nhưng có vẻ như những con chó này là con cái của những con chó săn mùi của địa chủ và chúng có tổ tiên với nguồn gốc chủ yếu từ giống chó săn St. Hubert. Tương tự như vậy, có thể là những con chó gypsy có tổ tiên từ chó săn chỉ điểm Tây Ban Nha và các giống chó săn mùi khác, vì vậy theo nhiều cách, Chó săn St. Hubert cũng góp phần trong dòng máu của Chó săn chỉ điểm Đan Mạch Cũ.

Tham khảo

Đan Mạch


title: Fideo, Syria

text:
Fideo () là một ngôi làng ở phía tây bắc Syria, một phần hành chính của Tỉnh Latakia, nằm ở phía đông Latakia. Các địa phương gần đó bao gồm Baksa và Sqoubin ở phía bắc, Hanadi và al-Bassah ở phía tây, Bustan al-Basha ở phía nam. Theo Cục Thống kê Trung ương Syria, Fideo có dân số 4.065 người trong cuộc điều tra dân số năm 2004. Cư dân của nó chủ yếu là Alawites.

Tham khảo

Đô thị ở huyện Latakia


title: Faten Hamama

text:
Faten Hamama (27 tháng 5 năm 1931 – 17 tháng 1 năm 2015) là diễn viên người Ai Cập. Bà trở nên thành công trong lĩnh vực truyền hình cũng như điện ảnh. Bà cũng là một nhà sản xuất. Bà được nhớ đến bởi các vai diễn trong các phim Bullet in the Heart, The Angel of Mercy, và The Two Orphans. Sinh ra tại Mansoura, Ai Cập, bà có vai diễn đầu tiên khi còn là một đứa trẻ trong bộ phim Happy Day. Bộ phim xoay quanh một cặp đôi trẻ và một người phụ nữ cố gắng phá hủy mối quan hệ của họ. Trong những năm tiếp theo, bà xuất hiện trong những phim như Bullet in the Heart và A Small Millionaire. Ban đầu bà định thực hiện một vai diễn nhỏ, sự nổi tiếng của bà đã phát triển theo các năm và bà thiết lập vị trí như là một diễn viên dẫn đầu của Ai Cập và là một trong những diễn viên xuất sắc nhất của Trung Đông. Trong sự nghiệp mở rộng của mình kéo dài hơn 60 năm, bà làm việc trong hơn 100 bộ phim và chương trình truyền hình. Là một diễn viên được trang hoàng, bà là người nhận Giải thưởng Đặc biệt tại Liên hoan Phim Quốc tế Moscow và Huân chương Danh dự Lebanon bên cạnh những giải thưởng uy tín.

Thời thơ ấu và cuộc sống đầu đời
Faten Ahmed Hamama sinh ngày 27 tháng 5 năm 1931 trong một gia đình trung bình bậc thấp ở Ai Cập. Theo như giấy khai sinh của bà, bà sinh ra tại Mansoura; tuy nhiên, bà đã từng nói là bà từng sinh ra tại Cairo. Cha của bà là ông Ahmed Hamama là một nhân viên làm việc trong Bộ Giáo dục Ai Cập, trong khi đó mẹ của bà là một nội trợ. Bà cũng có hai người anh em trai, Muneer và Mazhar, và một người chị em gái tên Layla. Khi Faten 6 tuổi, cha của bà đưa bà đến một nhà hát để xem một bộ phim mà Assia Dagher đóng vai chính. Faten Hamama đã bị ảnh hưởng sâu sắc bởi nữ diễn viên này và cách diễn của bà nên Faten quyết định theo đuổi sự nghiệp diễn xuất. Faten cũng được có một vai diễn trong một bộ phim do đạo diễn Mohammed Karim chỉ đạo diễn xuất, người đang tìm kiếm vai một đứa bé gái cho bộ phim Happy Day của ông. Faten được chọn vào vai diễn đó và phần biểu diễn của bà đã được yêu thích bởi mọi người. Tiếp theo đó, bà xuất hiện trong bộ phim Bullet in the Heart được phát hành vào năm 1944. Bộ phim này nói về một người đàn ông đang nữ hóa người đã phải lòng người tình của bạn anh ta. Diễn viên nữ nhỏ tuổi Faten xuất hiện trong The First Month (1945) và Universe (1946). Cuối cùng, bà rời khỏi Ai Cập với cha mẹ của mình để học tại Học viện Cao cấp về Diễn xuất.

Sự nghiệp
Faten Hamama có tiềm năng được công nhận bởi đạo diễn phim Youssef Wahbi người đã chọn bà làm vai diễn trung tâm trong bộ phim The Angel of Mercy. Bộ phim đã đạt được sự ưa thích của khán giả và đã thúc đẩy Faten lên hàng ngôi sao. Những bộ phim khác bà xuất hiện trong những năm sau đó là The Punishment (1948), The Two Orphans (1948), Lady of the House (1949), Father Ameen (1950). Bà xuất hiện trong một số phim vào thập niên 1950, thời kỳ được cho là Thời kỳ Vàng của Điện ảnh Ai Cập. Những bộ phim bà tham gia bao gồm Your Day Will Come (1952), bộ phim này là một thành công lớn, Slaves of Money (1953), God is With Us (1955) và The Barred Road (1958).

Mặc dù có một sự nghiệp thành công, bà đã gây ra cuộc tranh cãi trong thập niên 1960 khi bà tuyên bố bà bị xách nhiễu bởi tình báo Ai Cập. Như một kết quả, bà bị cấm chu du cũng như tham gia các liên hoan phim. Tuy nhiên, sau nhiều nỗ lực và tranh cãi, bà cuối cùng được cho phép để rời khỏi quốc gia của bà. Mặc dù không có nhiều diễn xuất trong khoảng thời gian này, bà xuất hiện trong một số ít ỏi phim như No Time For Love (1963) và The Sin (1965).

Khi bà trở nên lớn tuổi trong các năm tiếp theo, các vai diễn của bà giảm xuống. Tuy nhiên, bà vẫn tiếp tục xuất hiện trong một số phim thành công như The Thin Thread (1971), My Love (1974), Mouths and Rabbits (1977), The Night of Fatima’s Arrest (1985) and Land of Dreams (1993).

Bộ phim cuối cùng trong sự nghiệp của bà là vai diễn trung tâm trong phim vài tập của Ai Cập Face of The Moon. Bộ phim rất thành công và cuối cùng thắng giải "Phim có tập Tốt nhất" của Liên hoan Truyền hình và phát thanh Ai Cập được tổ chức vào năm 2001. Trong sự nghiệp của bà, bà cũng đóng vai trò nhà sản xuất cho một số bộ phim như Love and Tears (1955) và The Song of Death (1973).

Những điểm nhấn chính
 Faten Hamama đã gặt hái sự yêu thích lần đầu tiên bởi vai diễn trong The Angel of Mercy. Được đạo diễn và viết kịch bản bởi Youssef Wahbi, bộ phim được trình chiếu vào năm 1946. Bộ phim bao gồm các diễn viên chính Faten Hamama, Negma Ibrahim, Raqiya Ibrahim, Farid Shawqi và Youssef Wahbi. Hamama thể hiện vai một cô bé có người cha nghi ngờ người anh bị ghẻ lạnh của vợ mình trở thành người yêu của vợ mình.
 Một tác phẩm quan trọng khác trong sự nghiệp của Faten là vai diễn chính trong bộ phim của Ai Cập The Sin. Được đạo diễn bởi Henry Barakat, bộ phim được phát hành vào năm 1965. Bộ phim bao gồm các diễn viên chính Faten Hamama, Zaki Rostam và Abdullah Gaith. Faten thể hiện vai một người phụ nữ nông dân nghèo bị cưỡng hiếp khi đang làm việc trong đồng ruộng. Điều đó dẫn đến việc bà có thai và cái chết của bà, biến bà trở thành tử đạo để trở thành nguyên nhân cho những người nông dân đang đấu tranh.

Giải thưởng và thành tựu
 Trong sự nghiệp của mình, Faten đã nhận một số giải thưởng cho sự diễn xuất xuất sắc của mình trên màn ảnh. Giải thưởng quốc tế bà đã nhận bao gồm:
 Giải thưởng Đặc biệt tại Liên hoan Phim Quốc tế Tehran (1972, The Thin Thread)
 Giải thưởng Đặc biệt tại Liên hoan Phim Quốc tế Moskva (Empire M)
 Những sự vinh danh khác bao gồm:
 Decoration of Creativity of First Degree, được trao bởi Khaled Chehab, Thủ tướng Lebanon (1953)
 Decoration of the State of the First Order, được trao bởi Anwar Sedat, Tổng thống Ai Cập (1976)

Đời tư
Faten cưới đạo diễn Ezzel Dine Zulficar vào năm 1947. Cuộc hôn nhân này duy trì đến năm 1954, cả hai có một người con gái. Sau đó, Fatem kết hôn với Omar Sharif từ 1954 đến 1974. Cặp vợ chồng này có một đứa con trai tên Tarek Sharif. Faten sau đó lại kết hôn với Abdel Wahab Mahmoud, bác sĩ người Ai Cập và cả hai sống với nhau cho đến khi bà qua đời vào năm 2015.

Faten qua đời vào ngày 17 tháng 1 năm 2015, ở tuổi 83. Cái chết của bà không được xác định bởi con trai của bà. Cái chết của bà nhận được sự quan tâm đáng xem xét của giới truyền thông và đám tang của bà có sự tham dự của hàng ngàn người thương tiếc.

Chú thích

Sinh năm 1931
Mất năm 2015
Diễn viên Ai Cập
Nhà sản xuất phim Ai Cập
Nữ diễn viên điện ảnh Ai Cập


title: Paradohertya triphasia

text:
Paradohertya triphasia là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Paradohertya


title: 857 TCN

text:
857 TCN là một năm trong lịch La Mã.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 857 TCN


title: (86047) 1999 OY3

text:
(86047) 1999 OY3 là một vật thể ngoài Sao Hải Vương nằm trong vành đai Kuiper ngoài Sao Diêm Vương. Nó được phát hiện vào ngày 18 tháng 7 năm 1999, tại Đài thiên văn Mauna Kea, Hawaii. Đây là một trong những thành viên của hệ va chạm Haumea.

Hệ Haumea
1999 OY3 là một thành viên ứng cử viên của gia đình Haumea và có lẽ có suất phản chiếu rất cao. Trong số các thành viên hệ Haumea được biết đến, 1999 OY3 có cường độ tuyệt đối thấp nhất (H) của nhóm là 6,8, cho thấy đây cũng là thành viên nhỏ nhất trong nhóm.

Tham khảo

Hệ Haumea
Thiên thể bên ngoài Sao Hải Vương
Thiên thể phát hiện năm 1999
Thiên thể cổ điển ngoài Sao Hải Vương
Tiểu hành tinh được đánh số


title: Notopygus virginiensis

text:
Notopygus virginiensis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Notopygus


title: Anthony Daniels

text:
Anthony Daniels (sinh ngày 21 tháng 2 năm 1946) là một nam diễn viên người Anh Quốc. Ông được biết đến qua vai C-3PO trong loạt phim Star Wars. Ông cũng là diễn viên duy nhất xuất hiện trong tất cả các phần và các chương trình spin-off (trên ti vi, trò chơi điện tử,...) của loạt phim này.

Thời thơ ấu

Sự nghiệp

Đời tư
Anthony từng là một thành viên của Radio Drama Company (đài BBC). Ông cũng có thể nói lưu loat tiếng Pháp.

Danh sách phim

Điện ảnh

Truyền hình

Giải thưởng và đề cử

Tham khảo

Liên kết ngoài

  from the BBC website for the Ghosts of Albion

Sinh năm 1946
Nam diễn viên Anh thế kỷ 20
Nam diễn viên Anh thế kỷ 21
Nam diễn viên điện ảnh Anh
Nam diễn viên truyền hình Anh
Nam diễn viên lồng tiếng Anh
Nhân vật còn sống


title: Eustroma macdunnoughi

text:
Eustroma macdunnoughi là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Eustroma


title: Chrostobapta kuehni

text:
Chrostobapta kuehni là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Chrostobapta


title: Itame unilineata

text:
Itame unilineata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Itame


title: Wimzie's House

text:
Wimzie's House là một chương trình truyền hình Mỹ dành cho thiếu nhi mở đường cho những chương trình pha trộn cả giáo dục cả giải trí (edutainment).

Chú thích

Liên kết ngoài
 Trang chủ tại PBS Kids

Chương trình truyền hình Mỹ
Truyền hình thiếu nhi Mỹ
Truyền hình thiếu nhi
Phim truyền hình nhiều tập Mỹ thập kỷ 1995
Chương trình truyền hình tiếng Anh
Chương trình mạng NBC


title: Irene Ntale

text:
Irene Ntale (sinh ngày 30 tháng 1 năm 1989) là một ca sĩ, nhạc sĩ và nghệ sĩ guitar người Uganda. Cô hát RnB, reggae và linh hồn âm thanh. Cô đã được tổ chức trên Focus on Africa (chương trình TV). Cô là đại sứ chiến dịch cho chiến dịch Thẻ đỏ cho lái xe say rượu của Công ty TNHH bia hơi Nhật Bản.

Cuộc sống ban đầu và giáo dục
Ntale sinh ngày 30 tháng 1 năm 1989 với George William Ntale và vợ. Cô bắt đầu hát ở trường và trong dàn hợp xướng nhà thờ, nơi cô cũng học cách chơi guitar. Cô đã đến trường tiểu học Kitante, Trường Kitante Hill cho cấp độ O và Makerere High, nay là Migadde College, cho cấp độ A. Cô có bằng Cử nhân Quản lý Mua sắm và Hậu cần tại Đại học Kyambogo.

Âm nhạc
Cô bắt đầu hát ở trường và trong dàn hợp xướng nhà thờ, nơi cô cũng học cách chơi guitar. Cô thường biểu diễn tại các chương trình, hát các bài hát của các nghệ sĩ khác, cho đến khi cô đến Đại lộ Swangz. Ntale đã có những bài hát nổi tiếng kể từ, như "Gyobera", "Thư tình" hợp tác với Bebe Cool, "Ở lại với tôi", "Nkubukinze" và "Olindaba".

Danh sách đĩa hát

Đĩa đơn

 Eno ye sawa
 Ở lại với tôi
 Nkubukinze
 Chính trị
 Thư tình ft.  Bebe mát mẻ
 Olindaba
 Gyobera
 Đôi điều về Chúa Giêsu
 Dễ dàng ft Jose Chameleone
 Nzenna Nzenna
 Kabugo
 Suy nghĩ của tôi
 Ono OMwana
 Nghiện ft Bebe Cool
 Katambala ft Ray
 Điều khiển từ xa
 Nkole Mpakase
 Olugendo
 Langi empya
 Stamina cha
 Cô Kateteyi
 Gửi cho tôi Ft Ông Eazi
 Gukuba

Giải thưởng và chứng nhận

 Nữ ca sĩ xuất sắc nhất 2013, Giải thưởng âm nhạc Hipipo
 Nữ nghệ sĩ xuất sắc nhất, giải thưởng Buzz teeniez 2014, 2015

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Bài hát Irene Ntale
 Video âm nhạc Irene Ntale
 Tin tức Irene Ntale

Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Nhân vật còn sống
Nữ ca sĩ Uganda
Sinh năm 1989


title: Ctimene deceptrix

text:
Ctimene deceptrix là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Ctimene


title: Úrvalsdeild 1923

text:
Thống kê của Úrvalsdeild mùa giải 1923.

Tổng quan
Có 4 đội tham gia, và Fram giành chức vô địch.

Bảng xếp hạng

Tham khảo

1923
Iceland
Iceland
Urvalsdeild


title: Craspedosis candidior

text:
Craspedosis candidior là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Craspedosis


title: Ubbo Emmius

text:
Ubbo Emmius (5 tháng 12, 1547 – 9 tháng 12 năm 1625) là một nhà sử học và nhà địa lý người Đức.

Đầu đời
Ubbo Emmius được sinh ra vào ngày 5 tháng 12 năm 1547 ở Greetsiel, Đông Frisia. Từ năm 9 tuổi tới khi 18 tuổi Emmius học tập trong một ngôi trường Latin, trước khi phải bỏ học vào lúc cha của ông, một nhà truyền giáo dòng Luther, qua đời.

Tham khảo

Đọc thêm

1547 births
1625 deaths
16th-century Calvinist and Reformed Christians
17th-century Latin-language writers
Dutch geographers
Dutch historians
Frisian scientists
German Calvinist and Reformed Christians
German geographers
German historians
German male non-fiction writers
People from Aurich (district)
Rectors of universities in the Netherlands
Reformed Churches Christians from the Netherlands
University of Groningen faculty


title: Banji

text:
Banji là một chi khủng long, được Xu X. & Han F. mô tả khoa học năm 2010.

Xem thêm

Danh sách khủng long

Chú thích

Khủng long
Banji
Động vật tuyệt chủng
Động vật được mô tả năm 2010
Khủng long kỷ Phấn Trắng
Khủng long châu Á
Dự án Khủng long/Theo dõi


title: Amarachi Obiajunwa

text:
Amarachi Favour Obiajunwa (sinh ngày 10 tháng 10 năm 1989) là một nữ đô vật tự do đến từ Nigeria, người đã tham gia Thế vận hội Olympic.

Tại Thế vận hội Mùa hè 2008, cô đã tham gia cuộc thi đấu vật 72 kg tự do của nữ. Cô đã thua trong trận chung kết với Ali Bernard từ Hoa Kỳ. Tại Thế vận hội Mùa hè 2012, cô lại thi đấu trong môn đấu vật 72 kg tự do nữ, và bị đánh bại trong mười sáu cuối cùng bởi Wang Jiao của Trung Quốc.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Athlete bio trên beijing2008.com

Sinh năm 1989
Nhân vật còn sống


title: Losgna quinquicincta

text:
Losgna quinquicincta là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Losgna


title: Giải quần vợt Wimbledon 1905 - Đơn nam

text:
Norman Brookes đánh bại Sydney Smith 1–6, 6–4, 6–1, 1–6, 7–5 tại All Comers’ Final, tuy nhiên đương kim vô địch Laurence Doherty đánh bại Brookes 8–6, 6–2, 6–4 ở Challenge Round để giành chức vô địch Đơn nam tại Giải quần vợt Wimbledon 1905.

Kết quả

Challenge round

All Comers' Finals

Nửa trên

Nhánh 1

Nhánh 2

Nhánh 3

Nhánh 4

Nửa dưới

Nhánh 5

Nhánh 6

Nhánh 7

Nhánh 8

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đơn nam
Giải quần vợt Wimbledon theo năm - Đơn nam


title: Dicamptus reticulatus

text:
Dicamptus reticulatus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Dicamptus


title: Omphalophana serratula

text:
Omphalophana serratula là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Omphalophana


title: Desmia albisectalis

text:
Desmia albisectalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Desmia


title: Leonard Tupamahu

text:
Leonard Tupamahu (sinh ngày 9 tháng 7 năm 1983 ở Jakarta, Indonesia) là một cầu thủ bóng đá người Indonesia. Hiện tại anh thi đấu cho Borneo F.C. ở Liga 1.

Sự nghiệp
Anh từng thi đấu cho Persija từ năm 2004 đến năm 2009. Năm 2009, anh cũng thi đấu bóng đá trong nhà cho Biangbola ở Indonesian Futsal League. Năm 2010, anh gia nhập Arema Malang. Ngày 12 tháng 12 năm 2014, anh gia nhập Barito Putera.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1983
Cầu thủ bóng đá Indonesia
Nhân vật còn sống
Nhân vật thể thao từ Jakarta
Cầu thủ bóng đá Persija Jakarta
Cầu thủ Persipur Purwodadi
Cầu thủ Persikabo Bogor
Cầu thủ bóng đá Arema F.C.
Cầu thủ Persema Malang
Cầu thủ Bandung Raya
Cầu thủ Persiram Raja Ampat
Cầu thủ bóng đá Liga 1 (Indonesia)
Cầu thủ bóng đá Indonesia Premier League
Hậu vệ bóng đá


title: Joel Monteiro

text:
Joel Filipe Sousa Monteiro (sinh ngày 1 tháng 5 năm 1991 ở Porto) là một cầu thủ bóng đá người Bồ Đào Nha thi đấu cho F.C. Famalicão, ở vị trí hậu vệ.

Sự nghiệp bóng đá
Vào ngày 26 tháng 8 năm 2015, Monteiro có màn ra mắt cho Famalicão trong trận đấu tại Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Bồ Đào Nha 2015–16 trước Vitória Guimarães B.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Stats and profile at LPFP

Sinh năm 1991
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Bồ Đào Nha
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ Giải bóng đá vô địch quốc gia Bồ Đào Nha
Cầu thủ bóng đá F.C. Famalicão
Nhân vật thể thao từ Porto


title: Asura sullia

text:
Asura sullia là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Asura


title: Theophilea cylindricollis

text:
Theophilea cylindricollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Theophilea


title: Hesperapis ilicifoliae

text:
Hesperapis ilicifoliae là một loài ong trong họ Melittidae. Loài này được  miêu tả khoa học đầu tiên năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

ilicifoliae
Động vật được mô tả năm 1910


title: Đồng vị của franci

text:
Franci (Fr) không có đồng vị bền. Nguyên tử khối chuẩn cũng chưa rõ ràng. Đồng vị bền nhất là 223Fr có chu kỳ bán rã là 22 phút, có mặt trong tự nhiên ở dạng vết, là một sản phẩm phân rã trung gian của 235U. Đồng vị tự nhiên khác là 221Fr.

Trong số các nguyên tố có đồng vị ổn định nhất đã được xác định một cách chắc chắn, franci là không bền nhất. Tất cả các nguyên tố có số nguyên tử lớn hơn hoặc bằng 106 (Seaborgi) có các đồng vị bền nhất ngắn hơn Franci, nhưng các nguyên tố này chỉ có một số nhỏ tương đối các đồng vị được phát hiện, do vậy, có khả năng một đồng vị chưa được biết đến có chu kỳ bán rã dài hơn.

Năm 1939, nhà nữ bác học người Pháp tên là M. Perey đã phát hiện ra nguyên tố có số thứ tự 87, sau khi tách được nguyên tố này ra từ các sảm phẩm phân rã actini và đặt tên là franci để ghi danh nước Pháp tổ quốc của bà Ngoài đồng vị có chu kỳ bán rã dài nhất 223Fr (t1/2 = 22 phút), còn có 17 đồng vị khác của Franci có chu kỳ bán rã ngắn, thường điều chế nhân tạo, chủ yếu bằng phản ứng va chạm khi bắn phá trực tiếp hạt nhân thori bằng hạt α năng lượng cao. Các đồng vị ngắn ngày của Franci cũng hình thành trong sự phân rã α các đồng vị của actini.

Franci có mặt trong quặng Urani với hàm lượng vô cùng nhỏ (7,7.1014 nguyên tử 235U, tức là 3.1018 nguyên tử Urani tự nhiên mới có một nguyên tử Franci). Theo các tính toán, tổng khối lượng Franci có trong vỏ trái đất (tính đến chiều sâu 1,6 km) là 24,5 g.

Danh sách các đồng vị

Chú thích

 Các trị được đánh dấu # không thực sự có nguồn gốc từ dữ liệu thí nghiệm, nhưng ít nhất một phần từ xu hướng hệ thống. Các spin với các argument yếu được đặt trong dấu ngoặc.
 Các giá trị không chắc chắn được đưa ra dạng ngắn gọn trong dấu ngoặc theo sau là các con số cuối tương ứng. Giá trị không chắc chắn biểu thị độ lệch chuẩn, ngoại trừ phần đồng vị và khối lượng nguyên tử chuẩn từ IUPAC mà sử dụng không chắc chắn mở rộng.

Tham khảo

 Isotope masses from:

 Isotopic compositions and standard atomic masses from:

 Half-life, spin, and isomer data selected from the following sources. See editing notes on this article's talk page.

Francium


title: Epicorsia catarinalis

text:
Epicorsia catarinalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Epicorsia


title: Hội Thánh Tin Lành Trưởng Lão (Hoa Kỳ)

text:
Hội Thánh Tin Lành Trưởng Lão (Hoa Kỳ) (viết tắt PC (USA)) là một hội thánh Tin Lành dòng chính tại Hoa Kỳ.

Nhà thờ thuộc giáo hội Cải cách Tin Lành, có nguồn gốc của họ từ phong trào Cải cách của Johannes Calvin. Hội Thánh Tin Lành Trưởng Lão tiếp tục truyền thống thần học của nhà cải cách Scotland John Knox và sự cam kết của Westminster. Từ Vương quốc Anh Giáo hội Trưởng Lão lan truyền đến Hoa Kỳ.
Hội Thánh Tin Lành Trưởng Lão (Hoa Kỳ) là giáo hội Tin Lành Trưởng Lão lớn nhất tại Hoa Kỳ và được thành lập vào năm 1983 qua việc thống nhất cựu Giáo hội Presbyterian tại Hoa Kỳ, chi nhánh phía nam của Presbyterian Mỹ, và Giáo hội United Presbyterian tại Hoa Kỳ, chi nhánh phía Bắc mà đã tách ra do quan điểm khác nhau về chế độ nô lệ trước cuộc nội chiến Mỹ. PC (USA) tuyên bố hiện có khoảng 2,4 triệu thành viên và 14.000 mục sư. Nhà thờ là một thành viên của Hội đồng Giáo hội Quốc gia của Hoa Kỳ và trong Cộng đồng Giáo hội Thống nhất trong Chúa Kitô.

Hiệp thông trọn vẹn (tiệc thánh đầy đủ) được thoả thuận trong hiệp ước Formula với Giáo hội Evangelical Lutheran ở Mỹ (ELCA), Giáo hội Cải cách ở Mỹ (RCA) và Giáo hội Thống nhất của Đức Kitô (UCC). Hiệp thông trọn vẹn cũng tồn tại với Liên hiệp các Giáo hội Tin Lành (ICE) ở Đức và các Giáo hội Kitô giáo (Disciples of Christ) trong khuôn khổ quan hệ đối tác đại kết.

Trong Hội thánh PC (USA), đàn ông và cả phụ nữ được thụ phong linh mục. Từ năm 2000, các phước lành cũng có thể được ban cho các cặp vợ chồng đồng tính và từ năm 2014 làm lễ cưới cho các cặp vợ chồng cùng giới tính.

Thư mục

 The reunion of the old and newschool Presbyterian churches, von Charles Hodge. ISBN 1-4181-9680-0. Michigan Historical Reprint Series.
 Thompson, E.T. Presbyterians in the South, 3 vols. Richmond, VA: John Knox
 The Presbyterian Church Welcomes You, by Maynard Pittendreigh. ISBN 1-4107-1901-4
 Presbyterian Historical Society Publications

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chính thức giáo hội

Tin Lành tại Hoa Kỳ


title: Microplexia elegans

text:
Microplexia elegans là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Microplexia


title: Neotheronia fuscicornis

text:
Neotheronia fuscicornis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Neotheronia


title: Người Mỹ gốc Thụy Điển

text:
Người Mỹ gốc Thụy Điển (, ) là người Mỹ có ít nhất một phần tổ tiên của Thụy Điển. Họ chủ yếu bao gồm 1,2 triệu người nhập cư Thụy Điển trong năm 1885–1915 và con cháu của họ. Họ thành lập các cộng đồng chặt chẽ, chủ yếu ở vùng Trung Tây Mỹ và kết hôn với những người Mỹ gốc Thụy Điển khác. Hầu hết là các Kitô hữu Luther có nguồn gốc từ Giáo hội Thụy Điển, những người có liên kết với các cơ quan tiền thân của Giáo hội Tin Lành Luther ở Hoa Kỳ (ELCA) từ các vụ sáp nhập năm 1988 hoặc Giáo hội Luther–Hội đồng Missouri (1847), hoặc gần đây Giáo hội Luther Bắc Mỹ (NALC) năm 2010; một số là những người theo Phương pháp theo học thuyết Wesleyan.

Ngày nay, người Mỹ gốc Thụy Điển được tìm thấy trên khắp Hoa Kỳ, tại các bang Minnesota, California và Illinois là ba tiểu bang hàng đầu có số lượng người Mỹ gốc Thụy Điển cao nhất. Trong lịch sử, những người nhập cư Thụy Điển mới đến định cư ở vùng Trung Tây, cụ thể là Minnesota, North Dakota, South Dakota và Wisconsin, giống như những người Mỹ gốc Scandinavia khác. Dân số cũng phát triển ở Tây Bắc Thái Bình Dương ở các bang Oregon và Washington vào đầu thế kỷ XX.

Lịch sử
Giữa thế kỷ 19, những người nhập cư Thụy Điển định cư chủ yếu ở khu vực phía Bắc Trung Tây ở Minnesota, Wisconsin, Illinois, Iowa, Bắc Dakota và Nam Dakota là chủ yếu, nơi họ tạo thành một thiểu số đáng kể dân số. Thành phố Minneapolis thường được coi là thủ đô của người Mỹ gốc Thụy Điển. Đội bóng đá Mỹ của thành phố được gọi là Minnesota Viking liên quan đến ảnh hưởng văn hóa này.

Nhân vật nổi tiếng
Nhiều người Mỹ có nguồn gốc Thụy Điển trong nhiều lĩnh vực khác nhau.

Giải trí

Điện ảnh và truyền hình
 Mark Wahlberg
 Jake Gyllenhaal
 Uma Thurman
 Jean Seberg
 Richard Dean Anderson
 Robert Englund
 Steven Soderbergh

Nhạc sĩ
 Harry Nilsson
Todd Rundgren, Nils Lofgren
Kris Kristofferson.

Phi hành gia và phi công
  Buzz Aldrin
 Charles Lindbergh

Văn học
 Nelson Algren
 Jonathan Franzen

Xem thêm
 Người Mỹ gốc Âu
 Người Mỹ gốc Scandinavia

Chú thích

Tham khảo
 Anderson, Philip J. and Dag Blanck, eds. Swedish-American Life in Chicago: Cultural and Urban Aspects of an Immigrant People, 1850—1930 (1992)
 Baigent, Elizabeth. Swedish Immigrants in Mckeesport, Pennsylvania: Did the Great American Dream Come True? (Journal of Historical Geography 2000 26(2): 239—272. ISSN 0305-7488)
 Barton; H. Arnold, A Folk Divided: Homeland Swedes and Swedish-Americans, 1840—1940. (1994) online edition
 Barton, H. Arnold. Emigrants Versus Immigrants: Contrasting Views (Swedish-American Historical Quarterly 2001 52(1): 3-13)
 Barton, H. Arnold. The Old Country and the New: Essays on Swedes and America (2007) ISBN 978-0-8093-2714-0
 Beijbom, Ulf. The Historiography of Swedish America (Swedish-American Historical Quarterly 31 (1980): 257-85)
 Beijbom, Ulf, ed. Swedes in America: Intercultural and Interethnic Perspectives on Contemporary Research. Växjö, Sweden: Emigrant-Inst. Väers Förlag, 1993. 224 pp.
 Benson, Adolph B. and Naboth Hedin, eds. Swedes in America, 1638—1938 (The Swedish American Tercentenary Association. New Haven, CT: Yale University Press. 1938) ISBN 978-0-8383-0326-9
 Blanck, Dag. Becoming Swedish-American: The Construction of an Ethnic Identity in the Augustana Synod, 1860—1917. (Uppsala, 1997)
 Björk, Ulf Jonas The Swedish-American Press as an Immigrant Institution (Swedish-American Historical Quarterly 2000 51(4): 268—282)
 Blanck, Dag. The Creation of an Ethnic Identity: Being Swedish American in the Augustana Synod, 1860—1917, (2007) 256 pp ISBN 978-0-8093-2715-7)
 Hale, Frederick. Swedes in Wisconsin. Wisconsin State Historical Society (1983). 72 pp.
 Hasselmo, Nils. Perspectives on Swedish Immigration (1978).
 Johnson, Amandus. The Swedish Settlements on the Delaware, 1638—1664 (Two Volumes. International Printing Company, Philadelphia. 1911—1927)
 Kastrup, Allan. The Swedish Heritage in America (1975)
 Kvisto, P., and D. Blanck, eds. 1990. American Immigrants and Their Generations: Studies and Commentaries on the Hansen Thesis after Fifty Years. (University of Illinois Press).
 Lovoll, Odd S. ed., Nordics in America: The Future of Their Past (Northfield, Minn., Norwegian American Historic Association. 1993)
 Ljungmark, Lars. Swedish Exodus. (1996).
 Ljungmark, Lars. For Sale: Minnesota. Organized Promotion of Scandinavian Immigration, 1866—1873 (1971).
 Magocsi, Paul Robert. Encyclopedia of Canada’s Peoples (1999), pp 1218–33
 Nelson, Helge. The Swedes and the Swedish Settlements in North America 2 vols. (Lund, 1943)
 Nelson, Robert J. If We Could Only Come to America… A Story of Swedish Immigrants in the Midwest. (Sunflower U. Press, 2004)
 Norman, Hans, and Harald Runblom. Transatlantic Connections: Nordic Migration to the New World After 1800 (1988).
 Ostergren, R. C. 1988. A Community Transplanted: The Trans-Atlantic Experience of a Swedish Immigrant Settlement in the Upper Middle West, 1835—1915. (University of Wisconsin Press).
 Pearson, D. M. 1977. The Americanization of Carl Aaron Swensson. (Rock Island, Ill.: Augustana Historical Society)
 Pihlblad, C. T. 1932. The Kansas Swedes (Southwestern Social Science Quarterly. 13: 34-47)
 Runblom, Harald and Hans Norman. From Sweden to America: A History of the Migration (Uppsala and Minneapolis, 1976)
 Schnell, Steven M. Creating Narratives of Place and Identity in «Little Sweden, U.S.A.» (The Geographical Review, Vol. 93, 2003)
 Stephenson, George M. The Religious Aspects of Swedish Immigration (1932).
 Swanson, Alan. Literature and the Immigrant Community: The Case of Arthur Landfors (Southern Illinois University Press, 1990)
 Thernstrom, Stephan, ed. Harvard Encyclopedia of American Ethnic Groups (1980)
 Vecoli, Rudolph J. "'Over the Years I Have Encountered the Hazards and Rewards that Await the Historian of Immigration,' George M. Stephenson and the Swedish American Community, " Swedish American Historical Quarterly 51 (April 2000): 130-49.
 Whyman, Henry C. The Hedstroms and the Bethel Ship Saga: Methodist Influence on Swedish Religious Life. (1992). 183 pp. online edition
 Wittke, Carl. We Who Built America: The Saga of the Immigrant (1939), 552pp good older history pp 260-77 online edition
 Barton, H. Arnold, ed. Letters from the Promised Land: Swedes in America, 1840—1914. (Minneapolis: University of Minnesota Press for the Swedish Pioneer Historical Society, 1975.)
 Lintelman, Joy K. ed. I Go to America: Swedish American Women and the Life of Mina Anderson (2009)

Liên kết ngoài
 Swedish American Museum Center in Chicago
 Swedish American Museum in Swedesburg, Iowa
 Swedish Historic Society of Rockford, Illinois
 Swenson Swedish Immigration Research Center
 Swedish Colonial Society
 Multicultural America Swedish Americans
 Swedish American Historic Society
 Swedish Council of America
 Svensk Hyllningsfest in Lindsborg, Kansas
 Swedish American Heritage Society of West Michigan
 Swedish Expat organization in New York and Los Angeles

Thụy Điển
Mỹ


title: Eupithecia laticallis

text:
Eupithecia laticallis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

L


title: Certima strigifera

text:
Certima strigifera là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Certima


title: Othresypna plaga

text:
Othresypna plaga là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Othresypna


title: TUBA1C

text:
Chuỗi Tubulin alpha-1C là một protein mà ở người được mã hóa bởi gen TUBA1C.

Tham khảo

Đọc thêm

Gen theo nhiễm sắc thể ở người


title: Sciopsyche remissa

text:
Sciopsyche remissa là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Sciopsyche


title: Metalectra richardsi

text:
Metalectra richardsi là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Metalectra


title: Konstantin Aleksandrovich Zubov

text:
Konstantin Aleksandrovich Zubov (; 20 tháng 9 năm 1888 – 22 tháng 11 năm 1956) là một diễn viên, đạo diễn điện ảnh và sân khấu và nhà sư phạm Liên Xô (sau này là Nga). Ông được phong danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân Liên Xô năm 1949.

Tác phẩm (chọn lọc)
 1916 — Nelli Raintseva
 1917 — Revolutionary
 1928 — The Lame Gentleman
 1933 — Marionettes
 1940 — Yakov Sverdlov

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Константин Зубов tại kino-teatr.ru

Sinh năm 1888
Mất năm 1956
Nam diễn viên Nga thế kỷ 20
Đạo diễn điện ảnh Đế quốc Nga
Nam diễn viên Đế quốc Nga
Thành viên Xô viết Tối cao Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Liên bang Nga, 1955–1959
Cựu sinh viên Viện Nghệ thuật Biểu diễn Nhà nước Nga
Nghệ sĩ Nhân dân Liên Xô
Nghệ sĩ Nhân dân Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Liên bang Nga
Người nhận Huân chương Cờ đỏ Lao động
Giáo viên kịch nghệ Nga
Đạo diễn điện ảnh Nga
Nam diễn viên điện ảnh Nga
Nam diễn viên sân khấu Nga
Đạo diễn sân khấu Nga
Giáo viên kịch nghệ Liên Xô
Đạo diễn điện ảnh Liên Xô
Nam diễn viên điện ảnh Liên Xô
Nam diễn viên sân khấu Liên Xô
Đạo diễn sân khấu Liên Xô
Chôn cất tại Nghĩa trang Novodevichy


title: Cliniodes semilunalis

text:
Cliniodes semilunalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cliniodes


title: Băng trôi

text:
Băng trôi là một loại băng biển. Loại còn lại là băng cố định (là loại băng tiếp xúc với bờ biển, cát ngầm). Băng trôi di chuyển trên mặt biển nhờ gió và dòng hải lưu. Khi nhiều băng trôi đi cùng một khối băng lớn (với mật độ che phủ > 70%), chúng được gọi là một tảng băng. Gió và dòng hải lưu có thể tác động lên băng trôi để tạo thành những sườn núi cao vài mét. Băng trôi gây khó khăn đối với tàu phá băng, các công trình ngoài khơi hoạt động ở vùng biển lạnh.

Băng trôi bao gồm các mảnh băng biển rộng  hoặc rộng hơn. Mảnh được phân loại theo kích thước: nhỏ -  đến ; trung bình -  đến ; lớn -  đến ; rất lớn -  đến ; và khổng lồ - hơn .

Băng trôi ảnh hưởng đến:

 An ninh hàng hải
 Tác động khí hậu
 Tác động địa chất
 Ảnh hưởng đến sinh quyển (xem Sinh thái học băng biển)

Băng trôi tác dụng lực rất lớn khi đâm vào các công trình trên biển, có thể làm lệch trục, phá hủy chân vịt, làm đứt gãy các mỏ neo của tàu, phá hỏng cầu tàu. Các cấu trúc tàu này phải được thiết kế để có thể thu vào trong tàu hoặc tháo rời ra để tránh gây nên thiệt hại. Tàu còn có thể bị mắc kẹt giữa các tảng băng trôi.

Hai khối băng chính là tảng băng Bắc Cực và tảng băng Nam Cực. Các tảng băng ở hai cực này thay đổi đáng kể về kích thước tuân theo chu kỳ mùa trong năm. Do một lượng lớn nước được thêm/thoát liên tục khỏi đại dương và bầu khí quyển theo chu kỳ, sự hẹp lại hay mở rộng khối băng vùng cực có tác động đáng kể đến khí hậu trên Trái Đất.  Băng trôi theo mùa ở Biển Okhotsk (bờ biển phía bắc của Hokkaidō, Nhật Bản) đã trở thành một điểm thu hút khách du lịch của khu vực này. Biển Okshotsk là khu vực xa nhất tính từ Bắc Bán cầu, nơi có thể quan sát được băng trôi.

Xem thêm

 Tảng băng trôi
 Băng biển
 Kệ băng

Tham khảo

Liên kết ngoài

 "Băng trên biển": Nathaniel Bowditch's American Practical Navigator
 Cryosphere Today: Current Arctic sea ice conditions
 Nguồn dữ liệu hình ảnh băng biển
 Chi nhánh Phân tích và Mô hình hóa Hàng hải
 Tất cả mọi thứ bạn có lẽ rất muốn biết về băng biển nhưng bạn ngại hỏi
 Hoạt hình: Sự di chuyển của băng biển, từ tháng 9 năm 2003 đến tháng 5 năm 2004
 Atlas Băng trôi trên Nam Đại Dương

Hải dương học


title: K'inich Janaab' Pakal

text:
K'inich Janaab' Pakal (23 tháng 3, 603—28 tháng 8, 683) là vua xứ Palenque của Maya cuối thời hậu cổ điển theo bảng niên đại Trung Bộ châu Mỹ tiền Colombo. Trong suốt triều đại dài khoảng 68 năm — thời kỳ trị vì dài nhất được biết đến trong lịch sử Tây bán cầu — Pakal chịu trách nhiệm cho việc xây dựng hay mở rộng một số chữ khắc còn sót lại và là kiến trúc hoành tráng đáng chú ý nhất của Palenque.

Tên gọi
Trước khi tên gọi của ông đã được giải mã một cách an toàn từ những đoạn văn khắc Maya còn tồn tại, nhà cai trị này còn được biết đến bởi một loại biệt hiệu và sự phỏng chừng bao gồm Pakal (hoặc Pacal), "Khiên Mặt Trời", "8 Ahau" và quen thuộc là Pakal Đại đế. Từ pakal có nghĩa là "khiên" trong tiếng Maya.

Trong các nguồn tài liệu hiện đại tên của ông cũng đôi khi được gắn với một số năm trị vì nhằm phân biệt ông với Janaab' Pakals khác mà có thể là người cai trị trước đó hoặc sau ông trong phổ hệ vương triều của Palenque. Cái tên này dễ gây nhầm lẫn vì có lần ông được gọi là "Pakal I" hoặc "Pakal II". Thư tịch đề cập đến ông như là Pakal II ám chỉ ông ngoại (chết năm 612) cũng được đặt tên là Janaab' Pakals. Tuy nhiên, mặc dù ông nội của ông là một người quyền cao chức trọng lên đến đẳng cấp ajaw, ông không tự mình xuất đầu lộ hiện ra làm một vị vua. Khi cái tên Pakal I thay vì được sử dụng, điều này dùng để phân biệt ông từ hai người sau này được biết đến là những người kế thừa quyền cai trị Palenque, Upakal K'inich Janaab' Pakal (trị vì khoảng năm 742, còn gọi là "[K'inich Janaab'] Pakal II") và Wak Kimi Janaab' Pakal (còn gọi là [Janaab'] Pakal III), người cai trị Palenque cuối cùng được biết đến và lên ngôi vào năm 799.

Tiểu sử

Triều đại

K'inich Janaab' Pakal sinh vào ngày 9.8.9.13.0, tháng 3 năm 603. Ông được sinh ra vào một thời điểm đầy khốc liệt trong lịch sử Palenque. Hai năm sau, vào năm 605, Palenque bị Kaan tấn công và một vị vua mới được dựng lên. Sau đó, khi ông vừa tròn tám hay chín tuổi vào năm 610 và 611 Palenque lại bị Kaan cướp phá tan tành. Tháng 10 năm 612, mẹ của Pakal là Ix Sak K'uk' được lập làm Ajaw của Palenque. Ngày 9.9.0.0.0. theo lịch Maya là một ngày mà lẽ ra được tổ chức như một sự kết thúc chu kỳ. Thay vì ăn mừng "Satay k'uhul ixik, satay ajaw" "Sa đọa là nữ thánh, sa đọa là chúa tể" đã được ghi chép lại trong lịch sử Palenque. Ý nghĩa của văn bản này cho đến nay vẫn còn gây tranh cãi.

K'inich Janaab' Pakal lên ngôi vua Palenque khi mới 12 tuổi vào ngày theo bộ lịch Đếm Ngày (Long Count) là 9.9.2.4.8 5 Lamat 1 Mol, tháng 7 năm 615 và sống đến 80 tuổi. Ông được coi là vị vua đã mở rộng quyền lực của Palenque ở phía tây các nước Maya và khởi xướng một chương trình xây dựng tại thủ đô của mình từ đó sản sinh ra một số nghệ thuật và kiến trúc tốt nhất của nền văn minh Maya. Người cai trị tiền nhiệm của Palenque là mẹ ông tức phu nhân Sak K'uk'. Triều đại Palenque có vẻ như phụ nữ lên nắm quyền chỉ khi không có người thừa kế nam nào đủ điều kiện, Sak K'uk' đã chuyển giao quyền cai trị cho con trai mình khi cậu vừa đến tuổi trưởng thành.

Năm 626, Pakal kết hôn với Ix Tz'akbu Ajaw, con gái của Yax Itzam Aatml, người cai trị xứ Uxte'k'uh. Tz'akbu Ajaw còn là một hậu duệ của nhà Toktahn, triều đại ban đầu của Palenque. Năm 628, một trong những quan lại của Pakal đã bị Piedras Negras cố ý bắt giữ. Sáu ngày sau Nuun Ujol Chaak, ajaw của Santa Elena đem quân đến khiêu chiến Pakal nhưng bị đánh bại và bị bắt làm tù binh đưa đến Palenque. Kể từ đó Santa Elena trở thành một nước chư hầu của Palenque. Do được bổ nhiệm là ajaw ở tuổi mười hai, mẹ của Pakal giữ chức nhiếp chính cho con trai mình, trải qua năm tháng bà dần dần đánh mất quyền lực. Sak K'uk' qua đời vào ngày 9 tháng 9 năm 640 và cha của ông là K'an Mo' Hix ít lâu sau cũng mất vào ngày 29 tháng 12 năm 642. Kể từ khi Pakal làm lễ đăng quang vào năm 615 cho đến năm 644, Palenque đã trải qua một thời kỳ hòa bình yên ổn giúp dân số tăng trưởng mau lẹ. Trong suốt giai đoạn gần ba mươi năm phục hồi hoạt động sản xuất và các nghi lễ công cộng, do vậy đã thúc đẩy sự tin tưởng của người dân vào vương triều và giúp củng cố chính quyền.

Ngày 6 tháng 2 năm 644, sau cái chết của Ik 'Veery Muwaan I, B'ahlam Ajaw đã đăng quang tại Tortuguero. Vị vua mới này đã khởi xướng một chính sách chiến tranh chống lại Lakamha '(Palenque) và các thành phố đồng minh của nó nhưng không thể nào khuất phục nổi họ. Đến năm 649, B'ahlam chuyển hướng tấn công sang lãnh địa Moyoop (mà vị trí chưa được xác định), rồi tiến chiếm Usiij và đánh phá Comalcalco, cả hai đều là các đồng minh thân cận của chính quyền Pakal, góp phần làm suy yếu lãnh thổ phía Tây của Palenque. Tuy vậy, Pakal không hề nản lòng, ông liên tục phái quân của mình ngăn chặn đà tiến quân của đối phương, chờ đến khi địch mệt mỏi rã rời mới tung các đợt tấn công mãnh liệt, toàn quân của B'ahlam đại bại tháo chạy tán loạn. Thế nhưng Pakal lại gặp thất bại ngay khi công hãm thành Tortuguero do quân địch cố thủ quá chắc đã gây không ít khó khăn và bất ổn cho chính quyền còn non trẻ của ông.

Năm 659, Pakal cho mở một cuộc tấn công quân sự vào mùa hè, chiếm được một số trọng trấn ở phía Đông như Pomona và Yo'ki'b (Piedras Negras), đồng thời bắt giữ các nhà lãnh đạo địa phương gồm Ahiin Chan Ahk xứ Pipa', Nu'n U Jol Chaak xứ Santa Elena, Sakjaal Itzamnaaj và Ahiin Chan Ahk xứ Pomona, K'in-ha 'Yaxkab' xứ B'atuun. Pipa' thường liên kết với Pomona, Tabasco để tạo sức ép lên lãnh địa của Palenque. Năm 663 một vị lãnh chúa khác của Pipa' khởi binh dấy loạn liền bị Pakal giết chết. Vào thời điểm này, ông cũng bắt giữ sáu kẻ phiến loạn đến từ Santa Elena. Pakal có lý do để bắt đầu cuộc xâm nhập quân sự này, mặc dù đó có thể là một hành động phòng ngừa chống lại một cuộc tấn công phối hợp giữa các thành phố dưới sự chi phối của Calakmul. Cũng theo những thư tịch của Palenque ghi chép cho biết kể từ năm 672, Pakal đã mở hàng loạt cuộc chiến tranh sát phạt những lân bang ở phía Đông và phía Tây nhằm bắt họ thần phục mình. Sự cân bằng các kết quả của những cuộc đối đầu nghiêng theo Palenque vào năm 675 khi Pakal bắt giữ một chức sắc tên là Sak-jal? K'in? và đem ông ta ra hiến tế cho thần Ich Cham Ajaw.

Dự án xây dựng
Năm 647 K'inich Janaab' Pakal đã bắt đầu dự án xây dựng đầu tiên của mình (mà vào lúc đó ông đã 44 tuổi). Dự án đầu tiên là một ngôi đền gọi là El Olvidado, đôi khi được gọi là ngôi đền bị lãng quên vì nó nằm cách xa Lakamha'. Trong tất cả các dự án xây dựng của Pakal, có lẽ thành tựu nhất là Cung điện Palenque. Việc xây dựng có lẽ đã từng tồn tại nhưng Pakal đã biến nó lớn hơn nhiều lần. Pakal bắt đầu việc xây dựng của mình bằng cách thêm các phòng lăng mộ vào các tầng cũ kỹ của công trình. Sau đó ông đã xây dựng sak nuk naah dịch ra có nghĩa là "Nhà da trắng", còn được gọi là tòa nhà E, nó là tòa nhà duy nhất trong cung điện được sơn màu trắng chứ không phải màu đỏ. Sân phía đông của cung điện là một khu vực nghi lễ đánh dấu lễ mừng chiến thắng quân sự. Nhà B và C đã được xây dựng vào năm 661 và nhà A vào năm 668. Nhà A được bao phủ với những bức bích họa của các tù nhân bị bắt vào năm 662.

Chôn cất

Sau khi Pakal mất, con trưởng là K'inich Kan B'alam II kế vị. K'inich Kan B'alam II mất thì ngôi vị truyền lại cho em là K'inich K'an Joy Chitam II. Sau khi qua đời, Pakal được triều đình phong thần và theo tín ngưỡng cho là ông có thể giao tiếp với con cháu mình; vị vua đáng kính được chôn cất trong ngôi Đền của những câu khắc. Mặc dù Palenque đã được giới khảo cổ khảo sát từ trước đây, bí mật chỉ bắt đầu hé mở ngay từ ngôi mộ của ông vốn được đóng chặt bằng một phiến đá mỏng với các nút đá bịt lỗ, mà giới khảo cổ không để ý đến cho đến khi được phát hiện bởi nhà khảo cổ học México Alberto Ruz Lhuillier vào năm 1948. Phải mất bốn năm để xóa các đống đổ nát từ cầu thang dẫn xuống ngôi mộ của Pakal, nhưng cuối cùng nó đã được phát hiện vào năm 1952. Bộ xương của ông vẫn còn nằm trong quan tài, đeo cái mặt nạ ngọc và chuỗi hạt vòng cổ, bao quanh bởi các tác phẩm điêu khắc và phù điêu bằng vữa miêu tả quá trình chuyển đổi của người cai trị tới thần linh và các nhân vật từ thần thoại Maya. Dấu vết của chất nhuộm cho thấy rằng chúng được phủ một lớp sơn đầy màu sắc, khá phổ biến trong nhiều tác phẩm điêu khắc Maya vào thời điểm đó.

Cho dù những mảnh xương trong ngôi mộ thực sự là của Pakal vẫn còn gây nhiều tranh cãi bởi vì phân tích quá trình mài mòn trên răng của bộ xương đã đặt tuổi tác của chủ sở hữu sau khi chết là 40 tuổi trẻ hơn so với độ tuổi khi qua đời của Pakal. Các nhà tạo tác nhấn mạnh rằng những dòng chữ khắc trên mộ chỉ ra rằng nó thực sự là K'inich Janaab 'Pakal được chôn vùi bên trong, và rằng ông đã qua đời ở tuổi 80 sau khi trị vì được khoảng 70 năm. Một số cuộc tranh cãi về những nét chạm khắc có nhắc đến hai người có cùng tên gọi hoặc một phương pháp bất thường cho việc ghi chép niên đại đã được sử dụng, nhưng các chuyên gia khác trong lĩnh vực này nói rằng việc cho phép đối với khả năng như vậy sẽ đi ngược lại tất cả mọi thứ khác biết được về lịch Maya và tài liệu ghi chép các sự kiện. Lời giải thích phổ biến nhất được chấp nhận cho các bất thường là Pakal, vốn là một nhà quý tộc nên thường dùng những loại thực phẩm mềm mại và ít mài mòn hơn người bình thường do vậy hàm răng của ông tự nhiên sẽ ít bị mài mòn. Bất chấp những tranh cãi, nó vẫn là một trong những nhất phát hiện ngoạn mục của ngành khảo cổ Maya. Một bản sao ngôi mộ của ông được tìm thấy tại Bảo tàng Quốc gia Nhân chủng học và Lịch sử ở Thành phố México.

Hình tượng trên nắp quan tài của Pakal
Nắp quan tài bằng đá lớn được chạm trổ vô cùng tinh xảo nằm trong ngôi đền của những câu khắc là một bộ phận duy nhất đại diện cho nghệ thuật cổ điển Maya. Về sự mô tả bằng hình tượng có liên quan chặt chẽ đến các ván tường lớn của đền thờ có hình chữ thập và thập tự giá hình lá tập trung vào cây thế giới. Xung quanh các góc cạnh của nắp quan tài là một đường viền với những dấu hiệu của vũ trụ, kể cả ánh nắng mặt trời, mặt trăng và ngôi sao, cũng như những người đứng đầu trong sáu quý tộc có tên tuổi thuộc cấp bậc khác nhau. Hình ảnh trung tâm là một cái cây thế giới có dạng chữ thập. Bên dưới Pakal là một trong những cái đầu của một con rắn hai đầu thiêng liêng được nhìn từ chính diện. Cả nhà vua và đầu con rắn mà coi bộ ông đang tựa lên vốn được đóng khung bởi cái hàm mở toang của một con rắn tang tóc, một loại dụng cụ mang tính tượng trưng khá phổ biến dùng để báo hiệu lối vào, hoặc cư trú tại lãnh địa của người chết. Bản thân nhà vua thì đang mặc bộ đồ tượng trưng của vị thần ngô Tonsured - đặc biệt là một vật trang trí hình rùa trên ngực - và được thể hiện trong một tư thế đặc biệt nhằm biểu thị sự tái sinh. Cách giải thích hình chạm khắc trên nắp quan tài đã làm dấy lên một cuộc tranh cãi sôi nổi. Linda Schele trông thấy Pakal như đang rơi xuống dải Ngân Hà vào đường chân trời phía Nam, một quan điểm như vậy xem ra vẫn chưa đạt được sự đồng thuận giữa các học giả.

Quan tài của Pakal trong văn hóa đại chúng

Thuyết du hành vũ trụ của Erich von Däniken

Ngôi mộ của Pakal đã là trọng tâm chú ý của một số người đam mê thuyết "phi hành gia cổ đại" kể từ khi nó xuất hiện trong tác phẩm bán chạy nhất năm 1968 của Erich von Däniken với nhan đề Chariots of the Gods? (Những cỗ xe ngựa của thần linh?). Von Däniken đã sao chép một bản vẽ của nắp quan tài và gán nó vào một cách không đúng từ "Copán" và so sánh tư thế của Pacal với các phi hành gia của Dự án Mercury trong những năm 1960, đang cố giải thích những hình vẽ bên dưới chân của nhà vua giống như những tên lửa, và lấy nó ra làm bằng chứng có thể có về ảnh hưởng của người ngoài hành tinh lên Maya cổ đại.

Thuyết huyền sử "Pacal Votan" của José Argüelles
Một ví dụ khác của sự biểu lộ hình khắc này trong ngành giả khảo cổ là sự xác định của José Argüelles về "Pacal Votan" như kiểu hóa thân được gọi là "Valum Votan," người sẽ đóng vai trò như một "sự kết thúc chu kỳ" năm 2012 (một sự kiện mà còn có ý nghĩa về bộ lịch '"13 Mặt Trăng" của Argüelles). Daniel Pinchbeck trong cuốn sách năm 2012 của mình với nhan đề The Return of Quetzalcoatl (2006), cũng sử dụng tên "Votan" có liên quan đến Pakal. Tuy nhiên, cái tên này lại không được các nhà nghiên cứu Maya sử dụng dành cho Pakal như giới khảo cổ học, cổ tự học và hình tượng học hàn lâm đã làm. Argüelles cung cấp một sự liên kết giữa Pakal và nhân vật bán tín bán nghi trong lịch sử Toltec là Topiltzin Ce Acatl Quetzalcoatl, nhưng điều này không được hỗ trợ bởi bằng chứng khảo cổ hoặc cổ tự. Sự giải thích kỷ nguyên mới về ngôi mộ của Pakal là một nền tảng của chủ nghĩa Maya đương đại

Chú thích

Tham khảo
 Freidel, David, Linda Schele, Joy Parker, Maya Cosmos. William Morrow & Company, New York 1993.
 Schele, Linda, and Peter Mathews, The Code of Kings. New York: Scribner 1998.
 Stuart, David, and George Stuart, Palenque, Eternal City of the Maya. Thames & Hudson 2008.

Liên kết ngoài
Bản vẽ quan tài của Pakal Đại đế
Hình ảnh chiếc quan tài của Pakal II
Mô tả của Mesoweb về việc phát hiện mộ Pakal II
"T" của Michael Finley
K'inich Janaab Pakal được dựng hình 3D (nhà điêu khắc Juan Carlos Varela)

Sinh năm 603
Mất năm 683
Sinh thế kỷ 7
Mất thế kỷ 7
Vua xứ Palenque
Quân chủ thế kỷ 7
Nền văn minh Maya


title: Soulivong Savang

text:
Thái tử Soulivong Savang (; sinh ngày 8/5/1963), cháu nội của vua Lào cuối cùng Savang Vatthana, là người được chỉ định nôi ngôi vua của Lào. Lào có một chế độ quân chủ cho đến năm 1975, khi Cộng sản Pathet Lào nắm quyền kiểm soát quốc gia, họ buộc Savang Vatthana phải từ bỏ ngai vàng. Ông đã chết năm 1984 trong trại cải tạo. Còn Soulivong Savang sống lưu vong tại Paris.

Tiểu sử
Soulivong Khantharinh sinh ra tại Cung điện Hoàng gia ở Luang Prabang với Hoàng tử Vong Khantharinh và Công chúa Mahneelai của Vương quốc Lào.

Sau khi cộng sản lên nắm quyền vào năm 1975, một số thành viên của gia đình hoàng gia được đưa vào các trại cải tạo nơi mà họ được tường thuật là đã chết , mặc dù Hoàng tử Souphanouvong, sau này trở thành Thủ tướng của nước cộng hòa mới thành lập . Hoàng tử Khantharinh đã trốn thoát khỏi biệt giam ở Lào cùng với em trai của ông, Hoàng tử Thayavong Khantharinh vượt sông Mê Kông sang Thái Lan năm 1981, sau đó họ đến Pháp xin tị nạn.

Giáo dục
Soulivong Savang theo học luật và khoa học chính trị  ở đại học Clermont-Ferrand,Pháp và có bằng cử nhân luật.

Nguyện vọng chính trị
Soulivong đang hoạt động để thiết lập một chế độ dân chủ, cũng như "cải cách xã hội và từ thiện" cho Lào và tùy theo đân chúng Lào mang trở lại một chế độ quân chủ lập hiến. Chú của ông Hoàng tử Sauryavong Khantharinh hiện là người đứng đầu gia đình hoàng gia Lào và hoạt động như một nhiếp chính cho cháu trai của ông. Một chính phủ Hoàng gia Lào lưu vong vẫn tồn tại.

Ngày 19 tháng 9 năm 1997, Soulivong Khantharinh và Hoàng tử Sauryavong Khantharinh đã khởi xướng một Hội nghị Hoàng gia Lào tại Seattle, Hoa Kỳ. Hơn năm trăm người Lào lưu vong và đại diện của người Hmong, Kmu, Miền, Thaidam và tất cả cộng đồng người dân tộc thiểu số tham dự. Hội nghị này đã thành lập Hội đồng đại diện hải ngoại Lào.

Vào ngày 19 tháng 9 năm 1999, một hội nghị lần thứ hai được tổ chức tại Montreal, Canada, để theo dõi tiến trình của LRAC và tập trung vào các tổ chức phi lợi nhuận để hỗ trợ cộng đồng địa phương và trên toàn thế giới thông qua phát triển cộng đồng, dịch vụ xã hội, thúc đẩy hoạt động văn hoá. Soulivong đã đầu tư vào sự trỗi dậy của tinh thần hoàng gia ở nước láng giềng Thái Lan.

Cộng đồng Lào lưu vong—100.000 sống ở Pháp, 40.000 ở Úc và nửa triệu ở Hoa Kỳ—bị chia rẽ giữa 2 sắc tộc Lao và Hmong. Soulivong nói với cả hai nhóm, một chế độ quân chủ lập hiến là hy vọng tốt nhất cho sự thống nhất.

Đời sống riêng tư
Vào ngày 10 tháng 11 năm 2007, Hoàng tử đã kết hôn với công chúa Chansouk Soukthala. Buổi lễ diễn ra ở Mississauga, Canada, có 800 khách tham dự. Cô dâu, Chansouk, là con gái của cựu công tố viên quân đội hoàng tử Tanh Soukthala và công chúa Bounchanh Soukthala.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Exiled Laos Prince Appeals to US  by The Washington Post
Former Royal Laos Flag & Laos National Anthem
Speech of His Royal Highness Prince Soulivong Savang at Bowdoin College
Political turmoil comes to one of the most isolated communist ruled countries in Southeast Asia
Press release of the Lao Royal Family
LAOS: ROYALTY Kingdom Come?
Deposed Lao family adds royal touch to Farmington temple; Families gather for day of worship and remembrance
Laos Royals pay respects to ngày 11 tháng 9 năm 2001 Victims (Photos)
Welcoming speech of Crown Prince Soulivong Savang  (French)

Sinh năm 1963
Nhân vật còn sống
Hoàng gia Lào
Người Lào lưu vong


title: Raoudha Chaari

text:
Raoudha Chaari (sinh ngày 4 tháng 2 năm 1973) là một Judoka người Tunisia. Cô đã tham gia cuộc thi hạng nhẹ nữ tại Thế vận hội Mùa hè 1996.

Tham khảo

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1973


title: Pothyne septemlineata

text:
Pothyne septemlineata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Pothyne


title: Ana María

text:
Ana María (17 tháng 5 năm 1929 – 6 tháng 4 năm 1983) là "nom de guerre" của Mélida Anaya Montes, chỉ huy thứ hai của Fuerzas Populares de Liberación Farabundo Martí (FPL), tổ chức lâu đời nhất trong số năm tổ chức du kích tạo nên FMLN, ở El Salvador.

Là một trí thức, cô được coi là một biểu tượng trong số phụ nữ cách mạng trong khu vực. Cuối cùng, cô đã bị giết bởi chính đồng đội của mình vào ngày 6 tháng 4 năm 1983 tại Managua, Nicaragua.

Sau đó, FMLN đã đổ lỗi cho nhà lãnh đạo của mình là Cayetano Carpio (đôi khi được gọi là "Hồ Chí Minh của Mỹ Latinh") là người chịu trách nhiệm về tội ác và anh ta đã tự sát.

Tuổi thơ
Cô được sinh ra ở thị trấn nhỏ của Tex Texangangos, thuộc khu vực trung tâm của El Salvador. Ana María nhận bằng Tiến sĩ Giáo dục từ Đại học El Salvador, nơi cô trở thành giáo sư giáo dục và tham gia các lớp học vào những năm 1960. Cô là trợ lý giám đốc của Đại học Alberto Masferrer.

Vào cuối những năm 1960, cô trở thành một trong những người lãnh đạo chính của Hiệp hội Gremial "ANDES 21 de Junio" (Hiệp hội giáo viên quốc gia Salvador ngày 21 tháng 6). Bà đã lãnh đạo các cuộc đình công của các giáo sư năm 1968 và 1971, điều này tạo ra rắc rối lớn cho chính phủ của tướng Fidel Sanchez Hernandez.

Năm 1970, cựu Tổng thư ký của Đảng Cộng sản El Salvador, Salvador Cayetano Carpio đã thành lập đội biệt kích du kích đầu tiên của El Salvador: Lực lượng phổ biến của Liberacion Farabundo Martí (FPL).

Qua đời
Vào ngày 6 tháng 4 năm 1983, Ana Maria bị sát hại tại nhà riêng của cô ở Managua, Nicaragua. Những kẻ ám sát của cô đã đâm cô khoảng 80 lần bằng một nhát đá, và sau đó chém vào cổ cô. Chính quyền Nicaragua sau đó đã bắt giữ những kẻ giết người và thấy họ là thành viên của FMLN. Vụ giết người được gây ra bởi một bộ phận sâu sắc đã phát triển trong FMLN. Một phe hòa giải, ủng hộ đàm phán, được lãnh đạo bởi Ana Maria. Phe đường lối cứng rắn phản đối đàm phán với chính phủ El Salvador, và ủng hộ một cuộc chiến kéo dài. Phe này được chỉ huy bởi Chỉ huy Salvador Cayetano Carpio. Rogelio Bazzaglia sau đó đã thú nhận vụ giết người của Ana Maria, nói rằng anh ta theo lệnh của Carpio, sau đó rút lại. Sau khi chôn cất cô và khi nghe tin rằng chính Salvador Cayetano Carpio có liên quan đến vụ giết người của Ana Maria, Carpio quyết định tự sát tại nhà riêng của mình.

Di sản
Ana María được coi là một ví dụ mang tính biểu tượng cho các nhà giáo dục và những người đấu tranh chống áp bức, đặc biệt là ở El Salvador. Trường ngôn ngữ Melida Anaya Montes ở San Salvador, nơi sử dụng các kỹ thuật giáo dục phổ biến làm nổi bật các vấn đề công bằng xã hội, được đặt theo tên cô.

Phong trào phụ nữ Mélida Anaya Montes (MAM) được thành lập năm 1992 để bảo vệ quyền phụ nữ.

Xem thêm

 Lịch sử El Salvador
 Comandante Clelia

Tham khảo

Liên kết ngoài

 FMLN  (bằng tiếng Tây Ban Nha)
 Trường ngôn ngữ Melida Anaya Montes

Nữ chính khách El Salvador
Mất năm 1983
Sinh năm 1929


title: Athetis renalis

text:
Athetis renalis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Athetis


title: Bartolomé de las Casas

text:
Bartolomé de las Casas (; 11 tháng 11 năm 1484 – 18 tháng 7 năm 1566) là một địa chủ, thầy dòng, linh mục, và giám mục người Tây Ban Nha sống vào thế kỷ thứ 16, nổi tiếng trong vai trò là một nhà sử học và nhà cải cách xã hội. Ông đến thuộc địa Hispaniola với tư cách là một giáo hữu và sau này trở thành thầy linh mục dòng Anh Em Giảng Thuyết. Ông được bổ nhiệm làm Giám mục cư trú đầu tiên của Chiapas, và là người đầu tiên được phong chức "Đức phù hộ người Anh-điêng". Trước khi mất ông đã để lại cho hậu thế một kho tàng đồ sộ các tác phẩm sử học, đáng nhớ nhất với hai cuốn Brevísima relación de la destrucción de las Indias (tạm dịch: Vắn lược cuộc diệt trừ người Anh-điêng) và Historia de Las Indias (tạm dịch: Lịch sử người Anh-điêng), ghi lại những thập kỷ sơ khởi của quá trình thuộc địa hóa Tây Ấn và mô tả chi tiết tội ác tày trời của thực dân châu Âu đối với người bản xứ châu Mỹ.

Với tư cách là một trong những lưu dân Tây Ban Nha (và châu Âu) thế hệ đầu đến định cư châu Mỹ, Las Casas vốn cũng tham gia vào cái quá trình thuộc địa hóa tàn khốc ấy, nhưng sau cùng đoạn tuyệt với nó do ghê tởm trước hoàn cảnh lạm dụng thổ dân của những kẻ thực dân. Vào năm 1515, ông giải thoát cho các nô lệ Anh-điêng và khước từ thái ấp encomienda, sau này tâu trước Vua Charles I của Tây Ban Nha đòi quyền lợi cho người bản xứ. Trong các tác phẩm đầu tay của Las Casas, ông ủng hộ việc sử dụng nô lệ châu Phi và da trắng thay vì người bản địa ở Tây Ấn, song lúc ấy ông không hể hay biết rằng thực dân Bồ Đào Nha cũng đang tiến hành "cuộc chiến tranh tàn bạo và phi nghĩa dưới cái mác truyền bá đức tin". Đến tận lúc về già, ông mới rút lại quan điểm này, bởi ông coi cả hai hình thức nô dịch đều sai trái như nhau. Năm 1522, ông nỗ lực khởi động công cuộc đồng hóa hòa bình mới tại bờ biển Venezuela nhưng bất thành. Las Casas gia nhập Dòng Anh Em Giảng Thuyết và trở thành một giáo sĩ, rời bỏ cuộc sống công cộng trong một thập kỷ. Ông bôn ba tại Trung Mỹ, truyền giáo cho người Maya ở Guatemala và tham gia vào các cuộc thảo luận với giáo dân thuộc địa, tìm cách tốt nhất để cải đạo người bản địa sang Cơ đốc giáo.

Quay về Tây Ban Nha để tuyển mộ thêm những nhà truyền giáo, ông tiếp tục vận động triều đình bãi bỏ chế độ encomienda và gặt hái được thành quả sau khi Vương quyền Tây Ban Nha thông qua bộ Tân Luật vào năm 1542. Ông sau được bổ nhiệm làm Giám mục của Chiapas, nhưng chỉ phụng sự trong một thời gian ngắn trước khi bị triệu về Tây Ban Nha do bè lũ thực dân encomenderos bất mãn với bộ luật mới kèm các chính sách ưu ái người Anh-điêng. Ông dành phần đời còn lại phục vụ tại triều đình Tây Ban Nha; ở đó, ông tiếp tục có những ảnh hưởng lớn lao đối với các vấn đề Anh-điêng. Năm 1550, ông tham gia vào cuộc tranh luận Valladolid chống lại Juan Ginés de Sepúlveda, người cho rằng thổ dân da đỏ là lũ hèn mọn không phải con người và nếu chúng muốn văn minh thì phải phục tùng người Tây Ban Nha. Las Casas bác bỏ ý kiến đó, khẳng định rằng người Anh-điêng hoàn toàn là con người, và việc khuất phục cưỡng bức họ là không hề chính đáng.

Bartolomé de las Casas dành 50 năm cuộc đời tích cực đấu tranh chống chế độ nô lệ và sự lạm dụng các dân tộc bản địa bằng cách cố gắng thuyết phục triều đình Tây Ban Nha thông qua các chính sách thực dân nhân đạo hơn. Không giống một số linh mục khác, những kẻ luôn tìm mọi cách tiêu hủy bằng được kho tàng văn sử học của người bản xứ, ông nghiêm khắc lên án và phản đối hành động đó. Mặc dù không hoàn toàn thay đổi được quan điểm của người Tây Ban Nha về chủ nghĩa thực dân, nỗ lực của ông đã giúp cải thiện địa vị pháp lý của người bản xứ, và khiến các chính quyền thuộc địa chú trọng hơn vào vấn đề đạo đức của chủ nghĩa thực dân.

Sinh thời

Gia cảnh và cập bến Tân Thế giới
Bartolomé de las Casas chào đời ở Sevilla vào ngày 11 tháng 11 năm 1484. Hàng thế kỷ sau người ta vẫn cho rằng năm sinh của Las Casas là năm 1474; tuy nhiên vào những năm 1970, một nhóm học giả đã phát hiện một tư liệu kiện cáo trong Kho lưu trữ Archivo General de Indias cho thấy las Casas sinh ra muộn hơn một thập kỷ so với lầm tưởng trước kia. Phần lớn các nhà viết tiểu sử và tác giả sau này chấp nhận và đề cập tới điều này. Cha của ông, Pedro de las Casas, là thương gia xuất thân từ một trong nhiều gia tộc di cư từ Pháp sang Sevilla. Theo nhà nghiên cứu Manuel Giménez Fernández, gia đình ông thuộc dòng dõi converso (tức là gia tộc gốc Do Thái đã cải sang Công giáo), song nhiều tác giả khác lại cho rằng gia đình ông vốn dĩ đã theo đạo Cơ đốc. Theo Antonio de Remesal, người viết tiểu sử của Las Casas, thì ông đã từng có thời gian học lấy bằng licentiate ở Salamanca, nhưng bản thân Las Casas chưa bao giờ xác nhận chuyện này.

Theo chân cha mình, Las Casas nhập cư đến đảo Hispaniola vào năm 1502, theo hạm đội thám hiểm của Nicolás de Ovando. Tại đây, Las Casas trở thành một chủ đồn điền (hacendado) và chủ nô, được cấp cho một mảnh đất ở Cibao. Ông tham gia vào các cuộc truy bắt nô lệ và các cuộc chiến tranh chống người Taíno bản xứ ở Hispaniola. Năm 1506, ông quay về Tây Ban Nha để hoàn thành khóa học giáo luật tại Salamanca. Cùng năm đó, ông được phong chức phó tế rồi sau đó đến Rôma, nơi ông được thụ phong chức linh mục thế tục vào năm 1507.

Tháng 9 năm 1510, nhóm anh em dòng Đa Minh do Pedro de Córdoba dẫn đầu cập cảng Santo Domingo; kinh hoàng trước tình cảnh nô dịch người bản xứ nơi đây, họ đành khước từ quyền thú tội của đám chủ nô. Las Casas nằm trong nhóm người bị từ chối thú tội vì lý do đó. Vào tháng 12 năm 1511, giáo sĩ dòng Đa Minh Fray Antonio de Montesinos giảng một bài thuyết pháp nảy lửa công kích những kẻ thực dân đã nhúng tay vào thứ mà ông coi là cuộc diệt chủng người bản địa. Tương truyền ông đã đanh thép thuyết giảng những lời sau: "Hãy nói cho ta biết dựa trên quyền công lý nào mà các ngươi dám bắt những người da đỏ này vào kiếp đầy tớ tàn độc và khủng khiếp như vậy? Dựa vào quyền hành nào mà các ngươi dám tiến hành các cuộc chiến đáng ghê tởm chống lại những bầy dân mưu sinh một cách thầm lặng và hiền hòa trên chính mảnh đất của họ? Những cuộc chiến mà trong đó các ngươi đã diệt trừ vô số kể thông qua những vụ giết hại và tàn sát chưa từng có tiền lệ. Tại sao các ngươi áp bức và làm kiệt quệ họ, mà không cho họ ăn uống đầy đủ hoặc chữa bệnh tật mà họ phải gánh chịu do các người bắt họ lao động quá sức, rồi họ chết đi, hay đúng hơn là các ngươi đã giết họ, để vơ vét và lấy vàng hằng ngày." Bấy giờ Las Casas không có thiện cảm với dòng Đa Minh mà còn cổ súy cho hệ thống encomienda. Những kẻ thực dân, do Diego Columbus lãnh đạo, đã trình đơn khiếu nại lên nhà vua khiến dòng Đa Minh bị buộc phải rời bỏ Hispaniola.

Cuộc chinh phạt Cuba và tỉnh ngộ
Năm 1513, trong vai trò tuyên úy, Las Casas tham gia vào cuộc chinh phạt Cuba của Diego Velázquez de Cuéllar và Pánfilo de Narváez. Ông tham chiến tại Bayamo và Camagüey và tại cuộc thảm sát ở Hatuey. Ông đã tận mắt chứng kiến nhiều hành động tàn bạo của người Tây Ban Nha chống lại các dân tộc Ciboney và Guanahatabey bản địa. Ông sau này viết: "Tôi đã chứng kiến ở đây sự tàn ác trên quy mô mà chưa một sinh mạng nào từng thấy hoặc mong đợi được thấy." Las Casas và người bạn của ông Pedro de la Rentería được ban thưởng một mảnh encomienda chứa nhiều vàng và nô lệ, nằm bên sông Arimao gần Cienfuegos. Trong vài năm tiếp theo, ông phân bổ thời gian giữa công việc của một người thực dân và nhiệm vụ của một linh mục được thụ phong.

Vào năm 1514, Las Casas đọc Sách Huấn Ca, chương 34: dòng 18–22, để chuẩn bị cho một bài giảng về Lễ Ngũ Tuần và suy ngẫm về ý nghĩa của nó: Las Casas rốt cuộc ngộ ra rằng tất cả các hành động của người Tây Ban Nha ở Tân Thế giới đều bất chính. Ông quyết định giải thoát nô lệ và giải phóng encomienda của mình, rao giảng với những kẻ thực dân khác nên noi theo. Gặp phải sự phản kháng của dân thuộc địa, ông nhận ra rằng phải trở về Tây Ban Nha để vận động chống lại chế độ nô dịch và lạm dụng người bản xứ. Được sự giúp đỡ của Pedro de Córdoba và được đồng hành bởi Antonio de Montesinos, ông khởi hành về Tây Ban Nha vào tháng 9 năm 1515, tới được Sevilla vào tháng 11.

Yết kiến vua Ferrando

Las Casas quay về Tây Ban Nha với ý định thuyết phục nhà vua chấm dứt hệ thống encomienda. Điều này hóa ra lại quá khó khăn, bởi hầu hết những kẻ nắm giữ địa vị cao trong triều đều kiếm lợi từ dòng của cải từ các vùng Ấn Độ. Mùa đông năm 1515, vua Ferrando đổ bệnh tại Plasencia, nhưng Las Casas may mắn nhận được bức thư ngỏ tới nhà vua từ Tổng giám mục của Sevilla tên là Diego de Deza. Vào đêm Giáng sinh năm 1515, Las Casas yết kiến quốc vương và thảo luận với ngài về tình hình ở Tây Ấn; đức vua đồng ý sẽ lắng nghe thêm chi tiết vào một thời gian khác. Trong lúc chờ đợi, Las Casas viết một bản báo cáo đệ trình lên Giám mục của Burgos là Juan Rodríguez de Fonseca và thư ký trong triều là Lope Conchillos, cặp quan chức phụ trách chính sách của hoàng gia đối với thuộc địa Tây Ấn và đồng thời cũng là hai chủ encomienda. Họ không quá ấn tượng trước tường thuật của ông, khiến Las Casas phải tìm cách khác để tạo dấu ấn trước triều đình. Ông đặt mọi niềm tin vào buổi tiếp kiến sắp tới với nhà vua, song ngày đó rốt cuộc chẳng bao giờ đến, do vua Ferrando băng hà vào ngày 25 tháng 1 năm 1516. Quyền nhiếp chính của vương quốc Castilla được truyền cho Ximenez Cisneros và Adriano của Utrecht, hai giám hộ của Thái tử Karl chưa đến tuổi. Las Casas quyết tâm gặp bằng được vị Thái tử trẻ đang cư trú tại Flanders. Trên đường sang đó, ông có tạt qua Madrid và gửi cho các nhiếp chính một bản tường trình về tình hình ở Tây Ấn và các biện pháp khắc phục do ông đề xuất (chính là tác phẩm "Memorial de Remedios para Las Indias" được viết vào năm 1516). Trong tác phẩm đầu tay này, Las Casas chủ trương nhập khẩu nô lệ da đen từ châu Phi thay thế những nô lệ da đỏ đã chịu nhiều khổ đau, lập trường mà về sau ông đã rút lại, trở nên bênh vực cho cả người châu Phi ở các thuộc địa. Điều này chứng tỏ Las Casas bấy giờ không hẳn là muốn chấm dứt chế độ nô lệ, mà chỉ muốn chấm dứt sự lạm dụng thể xác và nỗi đau khổ của người da đỏ. Để phù hợp với tư tưởng pháp lý và đạo đức thời bấy giờ, Las Casas tin rằng chế độ nô lệ có thể được biện minh nếu nó là kết quả của một cuộc chiến chính nghĩa, và vào thời điểm đó ông cho rằng việc nô dịch người châu Phi là điều chính đáng. Quan ngại trước những báo cáo của Las Casas, Hồng y Cisneros quyết định cử một nhóm tu sĩ dòng Thánh Hieronymi tới điều tra và tiếp quản chính quyền của đảo.

Chú thích

Cước chú

Dẫn nguồn

Tham khảo

 Gunst, Laurie. "Bartolomé de las Casas and the Question of Negro Slavery in the Early Spanish Indies." PhD dissertation, Harvard University 1982.

  From Apologética historia de las Indias (Madrid, 1909), originally translated for Introduction to Contemporary Civilization in the West (New York: Columbia University Press, 1946, 1954, 1961).

Liên kết ngoài

 Biblioteca de autor Bartolomé de las Casas

 Bartolomé de Las Casas Study Resources
 Mirror of the Cruel and Horrible Spanish Tyranny Perpetrated in the Netherlands, by the Tyrant, the Duke of Alba, and Other Commanders of King Philip II From the Collections at the Library of Congress
 Bartolomé de las Casas Statement of Opinion, (1542.) From the Collections at the Library of Congress
 Narratio Regionum Indicarum per Hispanos Quosdam Deuastatarum Verissima From the Collections at the Library of Congress
 Las Casas' Articulation of the Indians' Moral Agency: Looking Back at Las Casas Through Fichte – Rolando Pérez.

Sinh năm 1484
Mất năm 1566
Lịch sử Chiapas
Nhà sử học Tây Ban Nha thế kỷ 16
Nam nhà văn thế kỷ 16
Encomienda
Người Seville
Nhà triết học luật
Nhà hoạt động Công giáo La Mã
Nhà văn Công giáo La Mã
Cựu sinh viên Đại học Salamanca


title: Neotypus sinister

text:
Neotypus sinister là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Neotypus


Trang viên kiểu Baroque tại Długopole Górny (tiếng Ba Lan: Dwór barokowy w Długopolu Górnym) xây dựng vào năm 1784 và tái thiết vào thế kỷ 19.

Vị trí
Trang viên nằm ở trung tâm Długopole Górne - một ngôi làng thuộc gmina Międzylesie (gmina là một đơn vị hành chính tương đương cấp xã), huyện Kłodzko, tỉnh Dolnośląskie, Ba Lan.

Lịch sử
Trang viên được xây dựng vào năm 1784  và tái thiết vào thế kỷ 19. Theo quyết định của Cục bảo tồn di tích của gmina, trang viên được đưa vào sổ đăng ký di tích ngày 22 tháng 12 năm 1971.

Kiến trúc
Trang viên được xây dựng theo lối kiến trúc baroque là một tòa nhà bằng đá và gạch trên một mặt bằng hình chữ nhật, được lợp bởi một mái nhà hình vòm.  Khung cửa sổ bằng đá, bao quanh là lưới chắn phong cách baroque nhằm bảo quản ô cửa sổ ở tầng trệt.  Có hai cổng dẫn vào bên trong. Ở giữa ngôi nhà có lối đi dẫn lên cầu thang. Bên cạnh trang viên còn có các ngôi nhà làm trang trại lớn và khu di tích còn sót lại của khu vườn cổ.

Một số hình ảnh

Tham khảo

Thư mục

 Từ điển địa lý du lịch của Sudetes. Marek Staffa (biên tập viên). Tập 15: Thung lũng Kłodzko và rãnh Neisse Thượng. Warsaw: Nhà xuất bản I-BIS, 1994,


title: Lỗ thỏ wiki

text:
Lỗ thỏ wiki là lộ trình học tập mà người đọc đi qua bằng cách điều hướng từ chủ đề này sang chủ đề khác trong khi duyệt Wikipedia và các wiki khác. Các tên gọi khác của khái niệm này bao gồm lỗ đen wiki và lỗ wiki. Phép ẩn dụ về một cái lỗ xuất phát từ cuốn tiểu thuyết dành cho thiếu nhi Alice ở xứ sở thần tiên, trong đó Alice bắt đầu một cuộc phiêu lưu bằng cách đi theo Thỏ Trắng vào hang của nó.

Khi xem các video bên ngoài Wikipedia, nhiều người truy cập Wikipedia để biết thêm thông tin về những gì họ đã xem và tiến vào lỗ thỏ wiki tìm kiếm các chủ đề càng ngày càng xa dần chủ đề chính nơi họ bắt đầu.  Các bộ phim dựa trên con người hoặc sự kiện lịch sử thường bắt người xem khám phá các lỗ thỏ trên Wikipedia.

Hình ảnh dữ liệu hiển thị mối quan hệ giữa các bài viết trên Wikipedia chứng minh các con đường mà người đọc có thể thực hiện để điều hướng từ chủ đề này sang chủ đề khác.

Wikimedia Foundation xuất bản nghiên cứu về cách người đọc đi vào các lỗ thỏ. Hành vi duyệt lỗ thỏ xảy ra trong nhiều ngôn ngữ khác nhau của Wikipedia.

Người dùng Wikipedia đã chia sẻ trải nghiệm lỗ thỏ của họ như một phần của lễ kỷ niệm Wikipedia cũng như trên phương tiện truyền thông xã hội. Một số người lên Wikipedia với thú vui là tìm kiếm một cái lỗ thỏ. Khám phá lỗ thỏ có thể là một phần của wikiracing.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Down the Rabbit Hole, một ấn phẩm của Wikimedia Foundation
Wiki Wormhole, loạt bài đánh giá trên Wikipedia từ The A.V. Club
The Problem with Wikipedia, bộ truyện tranh xkcd nói về lỗ thỏ wiki

Wikipedia
Tác phẩm dựa trên Alice ở xứ sở thần tiên


title: Onthophagus brucei

text:
Onthophagus brucei là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

B