title: Hsinbyushin

text:
Hsinbyushin (tiếng Miến: ဆင်ဖြူ ရှင်, ; tiếng Thái: พระเจ้า มั ง ระ; 12 tháng 9 năm 1736 - ngày 10 tháng 6 năm 1776) là vua thứ ba của nhà Konbaung nước Miến Điện (Myanmar), cai trị từ năm 1763 đến năm 1776. Ông được xem là vị vua hiếu chiến nhất của triều đại mình, đã tiến hành nhiều cuộc chiến tranh với Mãn Thanh và Xiêm La. Công cuộc phòng thủ thành công của ông chống lại cuộc bốn cuộc xâm lăng của quân Thanh đã mang lại độc lập cho Miến Điện. Cuộc xâm lược Xiêm La của ông (1765-1767) đã kết thúc triều đại Ayutthaya của Xiêm La. Các chiến thắng cả Đại Thanh lẫn Xiêm La bộc lộ "một hào khí thật sự mãnh liệt đến kinh ngạc chưa từng có từ thời Bayinnaung." Ông cũng đã cho nâng chiều cao của chùa Shwedagon tới chiều cao hiện tại của nó vào tháng 4 năm 1775.

Hsinbyusin là con trai thứ hai của Alaungpaya – vua sáng lập triều Konbaung. Ông từng làm phó tướng trong chiến dịch thống nhất Miến Điện (1752–1759) của vua cha. Sau khi kế ngôi, Hsinbyushin hăng hái mở rộng bờ cõi, đánh phá các lân bang. Năm 1767, vua Hsinbyushin dập tắt một cuộc nổi dậy ở Manipur, đánh chiếm Ai Lao, thôn tính Xiêm La và đập tan 2 cuộc xâm lược của Đại Thanh. Nhưng việc ông đánh nhau với quân Thanh và Xiêm cùng một lúc đã làm cho Miến Điện suýt bị diệt vong. Năm 1767–1768, vua Thanh Càn Long đánh Miến Điện lần 3. Quân Bát Kỳ tinh nhuệ của nhà Thanh lấn sâu vào miền trung Miến Điện, khiến Hsinbyushin phải vội vã rút quân khỏi Xiêm La. Cuối cùng, năm 1769, quân Miến Điện do tướng Maha Thiha Thura chỉ huy đánh tan quân Thanh, nhưng quan hệ 2 nước tiếp tục căng thẳng thêm 10 năm nữa, nên Hsinbyushin không thể tái chiến với Xiêm.

Do chiến tranh liên miên, nhà nước của Hsinbyusin bị quân sự hóa rất mạnh. Các đại tướng mặc sức sách nhiễu cư dân. Năm 1773, quân sĩ người dân tộc Mon làm loạn và bị đàn áp đẫm máu. Năm 1774, Hsinbyushin lâm trọng bệnh và không còn gượng dậy được nữa; các tướng tá, quan lại địa phương càng tăng cường hà hiếp dân chúng. Năm 1775, các thuộc quốc phên dậu Lan Na và Manipur đồng loạt nổi dậy. Vua Xiêm là Taksin thừa cơ tiến quân vào Lan Xang, lấy được Chiang Mai. Tháng 10 năm 1775, Hsinbyushin sai Maha Thiha Thura đánh Xiêm lần hai, không thu được thắng lợi. Khi Hsinbyushin chết vào tháng 6 năm 1776, quân đội Miến Điện vẫn đang sa lầy trên đất Xiêm và Manipur. Quân sĩ Miến Điện rút khỏi Xiêm ngay sau khi nhà vua mất, để lại Lan Na trong tay người Xiêm. Tóm lại, hầu hết các lãnh thổ mà Hsinbyushin chinh phạt đều không giữ được lâu, chỉ có miền Tanintharyi, bang Shan và bang Kachin là Miến Điện còn kiểm soát được đến ngày nay.

Đầu đời
Hsinbyushin tên khai sinh là Maung Ywa (), sinh ngày 12 tháng 9 năm 1736 ở Moksobo, một làng lớn trong thung lũng sông Mu nằm cách Ava 97 km về hướng tây bắc. Là con của Aung Zeya và Yun San. Cha Hsinbyushin là Aung Zeya làm hương trưởng một làng có vài trăm hộ, và là thành viên một vọng tộc đã góp phần cai quản thung lũng Mu qua hàng chục năm. Gia đình Aung Zeya còn có liên hệ máu mủ và hôn nhân với nhiều vọng tộc khác trong thung lũng. Aung Zeya tự xưng là hậu duệ của một tướng kỵ binh thế kỷ 15 và của hoàng tộc Pagan.

Ywa sinh trưởng dưới thời vua Mahadhammaraza Dipadi nhà Toungoo. Bấy giờ nhà Toungoo suy yếu, quân Manipuri thừa cơ kéo vào cướp phá khu vực giữa Chindwin và Irrawaddy. Các cuộc cướp phá đã diễn ra liên tục thời thập niên 1720 và ngày càng lấn sâu vào vùng Thượng Miến. Làng của Ywa nằm ngay trên đường tiến của quân Manipuri, nên chịu rất nhiều thiệt hại. Triều đình Miến Điện không đánh nổi nước Manipur, làm dân Miến phải bất lực nhìn "bọn giặc cướp" đốt phá làng mạc, cướp bóc chùa tháp và bắt nhiều người về nước họ. Năm 1740, người Mon tách ra tự trị ở Hạ Miến, lập ra vương quốc Hanthawaddy trung hưng. Chính quyền trung ương Toungoo hoàn toàn bất lực. Ngày 23 tháng 3 năm 1752, các quân của Hanthawaddy tiến chiếm Ava, đánh đổ hoàn toàn triều Toungoo.

Giúp cha đánh dẹp, thống nhất Miến (1752–1760)

Ngày 29 tháng 2 năm 1752, 3 tuần trước khi Ava thất thủ, Aung Zeya xưng vương, tức vua Alaungpaya, lập ra triều Konbaung đối kháng với Hanthawaddy. Nhà Konbaung chỉ là một trong nhiều lực lượng chống cự Hathawaddy ở Thượng Miến (các phe nhóm này phần nhiều là người thiểu số Bamar và Shan). Alaungpaya được hào kiệt nam nữ khắp 46 làng trong thung lũng Mu hưởng ứng; những người này quyết chí rửa nhục cho đất nước một thời vinh quang của họ. Ywa khi đó 15 tuổi, theo cha ra trận rất hăng hái. Ông được phong hiệu Thado Minsaw, nhanh chóng tỏ ra là người con giỏi nhất của Alaungpaya và là một tướng quân trí dũng.

Tháng 12 năm 1753, quân Konbaung đã chặn được đà tiến của địch. Quân Hanthawaddy lui về cố đô Ava. Alaungpaya sai Ywa phản công chiếm lại Ava. Ngày 3 tháng 1 năm 1754, Ywa cất quân đánh lớn, quân Hanthawaddy đại bại. Vua Alaungpaya rất mừng, phong Ywa làm trấn thủ Ava (thành phố bấy giờ đã bị quân Hanthawaddy phá sạch trơn).

3 tháng sau, quân Hanthawaddy đưa một lực lượng cực mạnh trở lại Ava. Quân Konbaung do Hsinbyushin và anh là Naungdawgyi chỉ huy thua một trận lớn ở quận Myingyan ngày nay. Hsinbyushin lui về chống giữ Ava. Quân Hanthawaddy lại bao vây thành phố. Các cánh quân khác của Hanthawaddy đánh lên thung lũng Mu, đất căn bản của nhà Konbaung, nhưng bị thua luôn. Tháng 4 năm 1754, Hsinbyushin đánh bại quân Hanthawaddy, giải phóng Ava, rồi truy kích xuống tận Minbu. Vua Alaungpaya ban cho Hsinbyushin một thái ấp ở Myedu. Từ đây ông có danh hiệu Vương tước Myedu.

Trong nửa sau thập niên 1750, Hsinbyushin luôn là một tướng quan trọng trong chiến dịch thống nhất Miến Điện của Alaungpaya. Đến năm 1759, cha con Alaungpaya đã thống nhất toàn bộ Miến Điện (và Manipur), đánh đuổi quân Pháp và Anh tiếp tay cho Hanthawaddy. Năm 1759-1760, Alaungpaya thân chinh đánh Xiêm La. Hsinbyushin làm phó tướng, cùng vua đánh tan các tuyến phòng ngự của quân Xiêm và áp sát chân thành Ayutthaya vào tháng 4 năm 1760. Nhưng không lâu sau, Alaungpaya mắc bệnh tràng nhạc, các quân Miến Điện phải rút lui vội vã khỏi Ayutthaya. Hsinbyushin luôn hầu hạ bên kiệu của vua cha và có mặt bên gường Alaungpaya khi Alaungpaya chết gần làng Martaban (Mottama).

Trữ quân (1760–1763)
Alaungpaya mất, con trưởng là Naungdawgyi lên thay. Trước đây Alaungpaya có sáu con trai với người vợ đầu; nhà vua đã dặn 6 người này phải theo tuần tự mà kế ngôi. Khi Alaungpaya hấp hối, Hsinbyushin hứa sẽ nghe lời dặn của cha. Nhưng ngay sau khi Alaungpaya chết, Hsinbyushin đã vận động tướng sĩ ủng hộ ông tranh ngôi với Naungdawgyi. Nhưng ông không dụ được nhiều người về phe, và đành bỏ cuộc. Naungdawgyi nghe lời bà thái hậu, thứ lỗi cho Hsinbyushin, vì lúc này tự quân đang bận đương đầu với các cuộc nổi dậy của Minkhaung Nawrahta (một tướng giỏi luôn có mối quan hệ không hợp với Naungdawgyi, từng chỉ huy hậu quân trong chiến dịch Xiêm) và Thado Theinkhathu (em Alaungpaya và là phó vương Toungoo).

Hsinbyushin trở thành trữ quân theo lời dặn của cha. Trong thời gian này, vua anh Naungdawgyi dồn sức đánh dẹp các nhóm nổi dậy nói trên, nhưng Hsinbyushin chỉ đứng ngoài cuộc. Naungdawgyi đã dập tắt được các cuộc nổi dậy vào tháng 1 năm 1762, rồi tái chiếm Lan Na vào tháng 1 năm 1763. Từ đó quyền lực của Naungdawgyi được củng cố, và Hsinbyushin xem chừng phải yên vị ở ngôi Trữ quân một thời gian dài. Nhưng vào tháng 11 năm 1763, Naungdawgyi chết đột ngột ở tuổi 29. Hsinbyushin, 27 tuổi và đầy tham vọng, lên kế ngôi.

Trị quốc
Ngày 28 tháng 11 năm 1763, Hsinbyushin lên ngôi Quốc vương. Ngày 16 tháng 5 năm 1764, ông cử hành lễ đăng quang, xưng vương hiệu là Thiri Thuriya Dhamma Razadhipati Hsinbyushin. Sau này, ngày 3 tháng 1 năm 1768 ông đổi hiệu thành Thiri Thuriya Dhamma Mahadhammaraza Razadhipati .

Hành chính
Quyết định đầu tiên của vua Hsinbyushin là xây lại thành phố hoang tàn Ava và định đô ở đây. Ngày 27 tháng 11 năm 1764, ông ra chiếu dời đô từ Sagaing về Ava. Ông khôi phục kinh thành Ava và đặt tên các cổng thành theo tên các nước bị Alaungpaya chinh phạt. Tên các cổng phía đông: Chiang Mai, Martaban, Mogaung; các cổng phía nam: Kaingma, Hanthawaddy, Myede, Onbaung (Thibaw); các cổng phía tây, Gandalarit, Sandapuri (Viêng Chăn), Kenghung; các cổng phía Bắc: Tenasserim và Yodaya (Xiêm). Ông chính thức đóng đô ở Ava vào tháng 4 năm 1765, sau khi trở về từ chiến dịch Manipuri.

Văn hóa
Hsinbyushin đã cử sứ sang Varanasi (Ấn Độ), vời 9 vị bà la môn làm mưu sĩ cho ông. Năm 1765 Hsinbyushin sai quốc sư Maungdaung cộng tác với 9 vị này dịch sách Vyākaraṇa, một cổ thư tiếng Phạn viết về văn phạm, y dược, thiên văn học, tình dục học,... Năm 1771, ông lại sai đại thần Manu Wannana Kyawhtin soạn bộ sách luật Manusarashwemin dhammathat dựa trên sách luật các đời trước. Bộ sách này được viết bằng tiếng Miến Điện và Nam Phạn. Trong việc biên soạn, Manu Wannana có sự giúp đỡ của quốc sư Taungdwin cùng một số tỳ-kheo thông thái khác. Năm 1774, nhà vua sai trùng tu chùa Shwedagon, nâng độ cao của chùa lên mức hiện tại; ông còn dát thêm vàng cho chùa và xây một ngọn chóp nạm ngọc để thay thế ngọn chóp cũ bị đổ do động đất năm 1769.

Không những là một nhà chinh phạt lớn, Hsinbyushin còn say mê thơ phú. Thứ phi của ông là Ma Htwe cũng là một thi sĩ nổi danh. Letwe Thondara, một thư ký hội đồng Hluttaw, đã có thời bị Hsinbyushin lưu đày ra đồi Meza (nay thuộc huyện Katha). Thondara đã sáng tác bài thơ Meza Taung-Che, mô tả nỗi buồn cô độc của mình, làm nhà vua cảm động và phục chức.

Chinh phạt

Giai đoạn chinh phạt thứ nhất

Manipur (1764–1765)
Sau khi lên ngôi, Hsinbyushin lập tức lên kế hoạch đánh Xiêm La, hoàn tất sự nghiệp chinh phạt dang dở của vua cha Alaungpaya. Tháng 11 năm 1764, Hsinbyushin đã tổ chức 2 cánh quân, 1 cánh đóng tại Kengtung (bang Shan), cánh kia đóng tại Martaban trên hướng nam, ráo riết chuẩn bị đánh Xiêm. Trong lúc Hsinbyushin đang bận rộn với kế hoạch chinh phạt Xiêm, xứ Manipur - một chư hầu của Miến từ năm 1758 - nổi loạn. Hsynbyushin không triệu hồi 2 cánh quân đánh Xiêm về dẹp loạn. Tháng 12 năm 1764, nhà vua ngự giá thân chinh đánh Manipur. Quân Miến Điện cả phá quân Manipur và chiếm thủ đô Imphal. Vua Manipur phải lánh nạn. Hsinbyushin bắt hàng trăm người Manipur, rồi đem quân về tân đô Ava vào tháng 4 năm 1765.

Ai Lao (1765)
Để tạo nền tảng chắc chắn cho việc chinh phục Xiêm, Hsinbyushin quyết định cô lập nước này, bằng cách thôn tính các tiểu vương quốc Ai Lao ở sườn phía bắc và đông của Xiêm. Tháng 1 năm 1765, ông sai tướng Ne Myo Thihapate đem 2 vạn quân tinh nhuệ từ Chiang Mai kéo vào đánh phá Ai Lao. Xứ Vạn Tượng không đánh đã hàng, chịu xưng thần với vua Miến. Nhưng xứ Luang Prabang lại cho quân đánh trả. Tháng 3 năm 1765, Thihapate thúc quân chiếm Luang Prabang, từ đây người Miến có thể uy hiếp toàn bộ vùng biên giới phía bắc của Xiêm.

Xiêm La (1765–1767)

Sau khi chinh phục Ai Lao, Thihapate đem quân về Lan Na. Trên hướng nam, cánh quân của Maha Nawrahta cũng đã tập kết ở thị trấn Tavoy (Dawei) trên biên ải Xiêm-Miến. Tháng 8 năm 1765, cánh quân của phía bắc của Thihapate xuất hành trước. Quân Thihapate vượt thung lũng Chao Phraya tiến vào Xiêm, họ hành quân khá chật vật do gặp mưa lớn và sự kháng cự mạnh của các tù trưởng Xiêm. Đến giữa tháng 10 năm 1765, khi mùa mưa hết, Maha Nawrahta mới dẫn cánh quân phía nam vượt Tenasserim, hình thế thế gọng kìm bao vây Xiêm La. Ngày 20 tháng 1 năm 1766, quan quân Miến đánh tới ngoại ô Ayutthaya. Quốc đô Xiêm bị vây đánh dữ dội suốt 14 tháng. Ngày 7 tháng 4 năm 1767, quân Miến đánh tan quân Xiêm và phá hủy toàn bộ Ayutthaya, bắt cả vương tộc Xiêm cùng nhiều nghệ nhân tài hoa.

Nhưng Hsinbyushin không giữ thành quả được lâu. Cuối năm 1767, ông triệu phần lớn binh lực từ Xiêm về đánh quân Thanh ở phía bắc. Chớp lấy thời cơ, người Xiêm phát động khởi nghĩa, đến năm 1770 chiếm lại hầu hết đất đai của họ (trừ Tenasserim).

Đánh quân Thanh xâm lược (1765–1769)

Vào thập niên 1730, một số tù trưởng biên giới Thanh-Miến, vốn trước đây thường dâng lễ cống cho cả Miến Điện lẫn Mãn Thanh, hoàn toàn thần phục Đại Thanh. Khoảng năm 1758-59, vua Miến Alaungpaya sai tướng thần đánh lên biên giới, phục hồi quyền kiểm soát các phiên thuộc. Ban đầu Thanh đình chủ trương "dùng man di trị man di", chỉ dùng dân quân địa phương người Thái, Shan mà chiếm lại đất; nhưng đến năm 1765 vua Càn Long xuống lệnh cho quân chính quy xâm lược Miến Điện. Tháng 12 năm 1765, đương lúc đại quân Miến hành quân đánh Ayutthaya, quân Thanh tràn vào đất Miến. Hsinbyushin ra lệnh các cánh quân chủ lực tiếp tục đánh Xiêm, không cho chuyển lên biên giới phía bắc. Sự sắp xếp của Hsinbyushin thoạt đầu có vẻ ổn thoả: các đơn vị Miến còn lại trên đất mình đã phá được quân Thanh, sau đó truy kích tới tận quận Phổ Nhĩ, rồi thắng luôn 1 trận cuối ở đây.

Năm 1766, quân Thanh do tổng đốc Dương Ứng Cừ chỉ huy sang xâm lược lần hai. Hsinbyushin lập mưu nhử địch tiến sâu vào đất Miến để bao vây tiêu diệt. Ông sai đại tướng Balamindin bỏ Bhamo, lui về chốt giữ Kaungton, cách Bhamo vài dặm trên dòng Irrawaddy. Quân Thanh dễ dàng chiếm Bhamo, tiếp đó vây đánh Kaungton. Balamindin phòng ngự chắc chắn, bẻ gãy nhiều đợt tấn công liên tiếp của quân Thanh. Thế quân Thanh ngày càng suy nhược. Chớp lấy thời cơ, đại quân Miến chia làm hai cánh phản công tiêu diệt hoàn toàn quân Thanh. Dương Ứng Cừ bị Càn Long ép phải tự sát.

Sau hai lần thất bại, Thanh đình không thể nào hiểu được một nước "di địch" như Miến Điện lại có thể chống cự "thiên triều" Đại Thanh. Càn Long thấy quân Lục Doanh người Hán đánh không thiện chiến, bèn quyết tung quân Mãn Châu ra trận. Tháng 11 năm 1767, vua Thanh sai tổng đốc Vân Nam Minh Thụy đem 5 vạn quân do lực lượng Bát kỳ tinh nhuệ làm tiên phong đánh Miến Điện. Tháng 12, đại quân Thanh nhanh chóng tiến sâu vào đất Miến, đánh bại quân Miến hai trận lớn ở đèo Goteik và Hsenwi. Hsinbyushin phải gọi quân từ Xiêm về nước. Sau khi đánh vỡ đại quân Miến, Minh Thụy xua quân tiến lên, đánh chiếm hết thị trấn này đến thị trấn khác và đến được Singu trên bờ sông Irrawaddy, chỉ cách Ava có 30 dặm về phía bắc vào đầu năm 1768.

Tại Ava, Hsinbyushin tỏ ra không khiếp sợ trước viễn cảnh 3 vạn quân Thanh đã đến trước cửa. Triều đình giục ông rút lui, nhưng nhà vua đáp lại một cách khinh miệt, rằng ông và các con khác của Alaungpaya sẽ đánh lại quân Thanh dù có phải đơn độc chiến đấu. Thay vì cố thủ kinh đô, Hsinbyushin bình tĩnh đưa một đạo quân thiết lập vị trí tiền tiêu ngoài Singu, bản thân ông cũng dẫn binh sĩ lên tuyến đầu chiến tuyến. Quân Miến được tăng viện đã hăng hái phản công, liên tiếp đánh bại quân Thanh, đỉnh điểm là trận Maymyo vây diệt hoàn toàn lực lượng Bát kỳ. Bản thân Minh Thụy bị thương nặng và tự sát. Chỉ có một nhóm nhỏ quân Thanh chạy thoát về nước.

Sau ba lần giao tranh, Miến Điện cử sứ đi cầu hòa nhưng Càn Long dứt khoát không thỏa hiệp. Miến Điện phải chuẩn bị chống lại một cuộc xâm lược toàn diện. Bấy giờ Hsinbyushin đã đưa hầu hết số quân từ Xiêm về nước, tạo điều kiện cho người Xiêm khởi nghĩa dưới sự lãnh đạo của Taksin lấy lại được nước. Phiên bang Manipur cũng lại nổi dậy vào giữa năm 1768, nhưng Hsinbyushin không còn cách nào khác ngoài việc tập trung bảo vệ sự tồn tại của vương quốc Miến.

Tháng 10 năm 1769, Càn Long sai Phó Hằng dẫn 6 vạn quân vào Miến Điện. Các cánh quân thủy bộ Miến chống đánh dữ dội. Quân Thanh bị ghìm chân trên biên giới. Tháng 12, đại quân Miến phản công rất mạnh, vây kín quân Thanh ở hành lang Kaungton-Shwenyaungbin. Quân Thanh chết, bị thương đến 2 vạn người; các tướng Thanh muốn xin nghị hòa. Tướng Miến Maha Thiha Thura nghĩ việc một đạo quân Thanh nữa bị tiêu diệt sẽ khiến Thanh đình càng quyết tâm chinh phục Miến, gỡ nhục "thiên triều". Thiha Thura không đợi lệnh Hsinbyushin, ký hòa ước cho phép người Thanh về nước, dù tất cả quân Thanh đều bị tước khí giới. Vua cả hai nước đều không chấp nhận hòa ước này. Hsinbyushin rất tức giận và xé bỏ tờ hòa ước.

Manipur (1770)
Biết rằng Hsinbyushin đang giận dữ, các tướng Miến chưa vội về kinh đô. Tháng 1 năm 1770, họ hành quân tới Manipur; tại đây, phiên vương Manipur đang nổi dậy chống triều đình Miến, lợi dụng bất ổn giữa Miến Điện với Mãn Thanh. Quân Miến đánh quân Manipur 1 trận dài 3 ngày gần Langthabal. Quân Miến thắng to, phiên vương Manipur phải chạy vào Assam. Quân Miến đưa 1 người cộng tác với họ lên làm phiên vương, rồi trở về kinh đô. Lúc này Hsinbyushin đã nguôi giận khi nghĩ rằng, dù gì các tướng cũng đã đem lại chiến thắng vinh quang và bảo toàn ngôi báu cho ông. Ông phạt Maha Thiha Thura và các bộ tướng phải lưu đày 1 tháng.

Giai đoạn 1770–1774
Sau thất bại của 4 lần xâm lược Miến Điện, Mãn Thanh vẫn rất cay cú. Họ dàn quân dày đặc ở khu vực biên giới Vân Nam suốt một thập kỷ hòng chực thời cơ gây chiến tiếp. Thanh đình còn cấm thông thương biên giới trong vòng 2 thập kỷ. Hsinbyushin cũng ra sức phòng giữ các chỗ trọng yếu trong nước. Vì bận đương đầu với Mãn Thanh, nhà vua không thể tiếp tục đánh Xiêm. Điều này gián tiếp tạo cơ hội cho Xiêm phất lên mạnh mẽ dưới sự lãnh đạo của vị vua mới tài giỏi, năng động Taksin. Hsinbyushin gần như không thể làm gì để ngăn chặn mối đe dọa mới từ phía Đông này.

Sau một thời gian dài kiên nhẫn, năm 1773, Hsinbyushin quyết ý đánh Xiêm lần nữa. Ông sai một đạo quân lớn hội hợp ở Chiang Mai dưới quyền tướng Ne Myo Thihapate, lại sai trấn thủ Martaban chiêu tập binh mã đi tiếp ứng. Trấn thủ Martaban là Gamani Sanda kèn cựa với viên đốc tướng của quân người thiểu số Mon là Binnya Sein. Quan trấn thủ ép Binnya Sein phải cầm quân ra ngoài trận. Binnya Sein đem quân đi rồi, quan trấn thủ sai người vây rấp, ép gia đình các sĩ quan người Mon phải nộp tiền. Quân người Mon biết tin này liền trở về và làm binh biến, đánh quân Miến Điện chạy về Yangon. Hsinbyushin điều thêm quân đi đánh, cuối cùng đã đàn áp cuộc binh biến khá tàn khốc. Khoảng 3000 sĩ quan người Mon và gia quyến trốn sang Xiêm. Số dân Mon còn sốt lại không trốn được nên chịu đàn áp thê thảm. Theo sử gia Miến Điện Htin Aung, nguyên nhân chính của cuộc binh biến bắt nguồn từ việc các tướng Miến "say sưa với chiến thắng" nên đã hành xử trịch thượng, thô bạo với sĩ quan và cưu dân người thiểu số Mon ở Martaban, khiến họ căm phẫn chống đối. Dù cuộc nổi dậy thất bại nhưng đã làm Hsinbyushin phải tạm đình chỉ chiến dịch Xiêm La.

Thói ngạo nghễ của các trấn thủ Miến Điện còn gây nên một cuộc nổi dậy khác ở Lan Na. Mọi chuyện bắt đầu từ khi Hsinbyushin cử Thado Mindin làm trấn thủ Chiang Mai. Thado Mindin khinh suất các thổ tù (saophas) và nhân dân Lan Na, khiến họ cực kỳ căm ghét. Tính hà khắc và hẹp hòi của Thado thậm chí còn làm tướng Ne Myo Thihapate, đóng ở Chiang Mai từ năm 1773, phải bất mãn. Khi thổ tù Kawila bị Thado truy bức, Thihapate đã che giấu cho Kawila. Sau, triều đình Miến đình chỉ đánh Xiêm, mới triệu hồi cánh quân của Thihapate về. Kawila và các thổ tù khác không còn chỗ nương náu bèn lánh sang Xiêm và dấy binh đánh Miến. Cuộc nổi dậy diễn ra khoảng 1774-1775. Ngày 15 tháng 1 năm 1775, Kawila dẫn quân Xiêm vào chiếm Chiang Mai, chấm dứt 200 năm Miến Điện đô hộ Chiang Mai.

Không chỉ mất quyền kiểm soát các tướng ngoài biên, năm 1774, Hsinbyushin lâm bạo bệnh. Đây chính là căn bệnh tràng nhạc đã lấy đi mạng sống của vua cha Alaungpaya và vua anh Naungdawgyi trước đây. Từ đó, trong cung đầy rẫy những thị phi và âm mưu chiếm quyền thừa kế. Các tướng vốn đã hành xử chuyên quyền từ năm 1773, khi Hsinbyushin còn khỏe. Đến lúc ông ốm, họ càng hý hửng rằng ông sẽ chết sớm và càng hành động tùy tiện hơn, thường xuyên bất tuân lệnh vua (trong vài năm trước đó thì đây là việc không thể tưởng tượng được). Vị vua hùng dũng, quyết đoán một thời cũng mắc tật đa nghi. Ô6ng chỉ tin tưởng mỗi viên tướng người Pháp Pierre de Milard và đôi khi gọi de Milard vào ngủ chung để bảo vệ ông khỏi bị những kẻ đòi thừa kế hành thích. Chứng đa nghi của Hsinbyushin càng trầm trọng vào tháng 12 năm 1774, khi ông xử tử vua Hanthawaddy cuối cùng là Binnya Dala, bị giam giữ từ tháng 5 năm 1757. Dù tiên vương Alaungpaya đã tha chết Binnaya Dala, Hsinbyushin giết Binnaya Dala vì ông nghe tin quân nổi dậy Mon từng có ý giải cứu Binnaya Dala và lập làm vua.

Giai đoạn chinh phạt thứ hai (1775-1776)
Sau nững chiến thắng của Xiêm ở Chiang Mai, tháng 10 năm 1775, Hsinbyushin sai Maha Thiha Thura làm đốc tướng đánh Xiêm. Ông tin cậy vị công thần già của cuộc chiến chống Thanh này vì đây là cha vợ thái tử Singu. Maha Thiha Thura là tay tướng giỏi, nhưng gặp nhiều trở ngại trong việc chiêu tập binh mã vì các tướng Miến thường xuyên phớt lờ thượng lệnh và hành xử thô bạo với dân làm dân bất mãn. Chưa hết, xứ Manipur lại dấy binh năm 1775. Vua cũ Manipur bị Miến Điện đuổi chạy từ năm 1770, giờ quay trở lại lật đổ vua bù nhìn của Miến. Thành ra Hsinbyushin không thể dồn quân đánh Xiêm, phải điều một bộ phận sang đánh Manipuri.

Cuộc chinh phạt Xiêm được hoãn lại tới mùa mưa năm 1775. 2 cánh quân Miến tổng cộng 35000 người tiến vào địa giới Xiêm. Tháng 11 năm 1775, cánh quân chủ lực của đốc tướng Maha Thiha Thura tràn vào Xiêm theo con đường phía nam từ Martaban; cùng lúc tướng Ne Myo Thihapate dẫn cánh quân phụ từ Chiang Saen ở bắc Lan Na tiến sang. Ngay từ đầu cuộc chinh phạt đã gặp nhiều vấn đề. Nếu như năm 1765, Miến Điện phải dùng tới ít nhất 5 vạn binh mới đánh được Xiêm, thì năm 1775 binh Miến chỉ có 35000. Chưa kể thực lực của Xiêm năm 1775 mạnh hơn nhiều so với năm 1765. Thêm vào đó, bộ chỉ huy Miến Điện hết sức hỗn loạn. Vua Hsinbyushin đang trên giường bệnh, các tướng không còn e sợ nữa nên thường xuyên bất đồng nhau và hành động tự tác. Phó tướng cánh quân chủ lực là Zeya Kyaw không ưa Maha Thiha Thura nên tự ý thu quân về nước, để lại viên đốc tướng với một đội quân mà sức chiến đấu bị suy giảm đáng kể trên chiến trường Xiêm. Zeya Kyaw về Xiêm không hề bị phạt. Đây là điều không thể tưởng tượng được chỉ trong vài năm trước, khi mà vua còn minh mẫn.

Hai tướng Maha Thiha Thura và Ne Myo Thihapate vẫn chấp hành mệnh lệnh đánh sâu vào Xiêm, đánh bại các đội quân mạnh của Xiêm dọc theo đường tiến. Thihapate thu hồi được Chiang Mai còn Maha Thiha Thura mở thông đường xuống các tỉnh Phitsanulok và Sukhothai ở miền trung Xiêm. Nhưng không lâu sau, đội quân nhỏ nhoi của Miến đụng phải hàng phòng ngự rắn chắc của Xiêm trước Bangkok. Người Miến đánh mãi không được. Đến đầu mùa mưa (tháng 6) năm 1776, vua Xiêm Taksin và tướng Chakri đã bẻ gãy được đà tiến công của người Miến; quân Miến đành chôn chân vô vọng trên đất Xiêm.

Ngày 10 tháng 6 năm 1776, Hsinbyushin chết, hưởng dương 39 tuổi. Maha Thiha Thura lập tức thu quân về Ava để phò giúp con rể mình là Singu lên kế ngôi được êm xuôi. Ne Myo Thihapate cũng rút quân lui khỏi Chiang Mai về Chiang Saen. Từ đây, người Miến không bao giờ chiếm lại được Chiang Mai nữa. Sau này họ còn mất vùng còn lại của Lan Na (Chaing Saen) khoảng năm 1785–1786 sau khi vua Bodawpaya bị bại ở Xiêm.

Manipur, Cachar, Jaintia (1775–1776)
Như đã nêu trên, năm 1775 Manipur lại dấy binh chống Miến. Hsinbyushin sai quân đi đánh, đuổi vua Manipur chạy vào các xứ Cachar và Jaintia. Kỳ này Hsinbyushin không buông tha, ông lệnh cho quân sĩ rượt sâu vào hai xứ này để bắt cho kỳ được vua Manipur. Năm 1776 Hsinbyushin chết. Sau đó quân Miến vẫn tiếp tục đánh Cachar và Jaintia (nay thuộc Bắc Ấn). Vua Cachar thua trận xin thần phục nhưng quân Miến vẫn không đạt mục tiêu bắt vua Manipur. Để có được sự thần phục của Cachar và Jaintia, quân Miến phải trả giá rất đắt: rất nhiều người chết và bị thương.

Tổng quát
Hsinbyushin chết khi mới 39 tuổi. Nhà vua có 20 vợ và 41 con.

Sinh thời Hsinbyushin lập con trưởng là Singu làm thái tử, việc đó mâu thuẫn với di huấn của Alaungpaya rằng 6 người con ông này phải tuần tự kế ngôi. Lúc Hsinbyushin chết, huynh trưởng ông đã mất trước đó nhưng 4 em trai ông đều còn sống. Tuy nhiên, Singu được Maha Thiha Thura chống lưng đã lên ngôi khá êm thấm. Nhà vua mới liền ra sức thanh trừng các đối thủ tiềm ẩn có thể tranh ngôi với mình.

Hsinbyushin là người có tài cầm quân, song sự đam mê chinh chiến của ông đã gây tác hại rất lớn cho Miến Điện. Năm 1766-1767, ông vừa đánh Xiêm vừa đánh Thanh, tạo cho quân Thanh ép sát thủ đô Ava, xém tí nữa thì Miến Điện mất nước. Hsinbyushin có nhận ra đây là sai lầm. Sau này, nhà Thanh đã thua nhưng còn căm tức, cho dàn quân dày đặc ở Vân Nam trong vòng 1 thập kỷ để hăm dọa. Hsinbyushin cũng ra sức phong bị, không đi đánh đâu nữa dù sự bị động của Miến giúp Xiêm quật khởi mạnh mẽ dưới tay vua Taksin, thành một nguy cơ tiềm ẩn đối với Miến từ phía Đông.

Hsinbyushin thường chiếm được đất nhưng không giữ được lâu. Ông và triều đình Miến không thể quản lý chặt chẽ các vùng bị chiếm. Dù phải tốn bao xương máu để chinh phạt Ayutthaya, người Miến phải giữ được quốc đô Xiêm có vài tháng thì phải rút về chống quân xâm lược Thanh. Một thủ lĩnh tài ba của Xiêm là Taksin thừa dịp hưng binh đánh Miến, giải phóng hầu hết vương quốc Xiêm năm 1770. Miến Điện chỉ còn giữ Tenasserim. Thêm vào đó, Hsinbyushin liên tục ném quân vào Manipur, Cachar và Jaintia nhưng không bình định được lâu dài. Các vua xứ Cachar và Jaintia chỉ thần phục ông trên danh nghĩa. Dân Manipur dù nhiều lần thua nhưng sau khi Hsinbyushin chết, họ lại bật dậy và đến năm 1782 thì giành được độc lập. Thêm vào đó, quân đội Miến lại đánh Xiêm khoảng năm 1775–1776, cũng đánh vào sâu trong đất Xiêm nhưng chẳng giữ được thành quả. Hai năm sau khi Hsinbyushin chết 91778), Ai Lao mất về tay Xiêm. Người Xiêm đặt Vientiane làm chư hầu còn Luang Prabang chịu liên minh với Xiêm.

Thói dùng binh của Hsinbyushin còn đưa tới một hậu quả khác cũng tai hại không kém đó là sự xuất hiện của văn hóa độc tài quân sự trong giới tướng lĩnh. Từ thập niên 1770 và đặc biệt là sau khi
Hsinbyushin bệnh không dậy được, các tướng tá và trấn thủ người Miến ngày càng cư xử chuyên quyền, độc đoán, đẩy sự căm tức của các dân tộc trong vương quốc. Quân sĩ Mon nổi dậy năm 1773 bị dập tắt nhưng dân Chiang Mai năm 1774-74 thành công. Những lần đánh dẹp bạo loạn, cộng với các cuộc chinh phạt không dứt của Hsinbyushin khiến vương quốc khánh kiệt, nhân dân mệt mỏi nên vui mừng đón nhận chính sách hiếu hòa của vua mới Singu.

Di sản
Hsinbyushin là một trong những vua nổi tiếng nhất của Miến Điện, được ca ngợi vì những chiến tích đánh Xiêm và Thanh. Chiến thắng 4 lần xâm lược của quân Thanh dưới thời Hsinbyushin được xem là thắng lợi quân sự vẻ vang nhất trong lịch sử Miến. Chiến thắng Xiêm La năm 1767 có lẽ đứng hạng nhì. Sử gia Victor Lieberman viết: "Những thắng lợi gần như cùng lúc trước Xiêm (1767) và Trung Quốc (1765–1769) bộc lộ một hào khí thật sự mãnh liệt đến kinh ngạc chưa từng có từ thời Bayinnaung." Còn sử gia Harvey thì viết Hsinbyushin không chỉ duy trì mà còn che khuất truyền thống quân sự huy hoàng của Alaungpaya.

Các cuộc chiến của Hsinbyushin đã để lại nhiều di sản tới ngày nay bao gồm việc định hình biên giới Trung-Miến, Thái-Miến, và quan hệ Thái-Miến hiện đại. Chiến thắng của Miến đánh quân Thanh đã đặt nền tảng cho sự hình thành của biên giới Trung-Miến ngày nay. Vùng lãnh thổ rộng lớn từ bang Kachin ngày nay tới bang Shan hướng bắc và đông đến nay vẫn thuộc về Miến, đó là nhờ Hsinbyushin chặn được sự xâm lược của Thanh. Thứ hai, cuộc chinh phục Xiêm 1765-1767 dù về lâu dài không thành công nhưng cũng thu được Tenasserim vào bản đồ miến tới ngày nay. Người Xiêm đã cai quản vùng ven biển suốt 5 thế kỷ trước thời Hsinbyushin. Mất Tenassarim, họ tiếc nuối nên nhiều lần thúc quân sang cố giành lại nhưng chưa bao giờ được. Tuy nhiên, thời Hsinbyushin chứng kiến Miến Điện mất Lan Na sau 2 thế kỷ đô hộ. Nếu Hsinbyushin sống lâu hơn, có lẽ ông cũng không thể chiếm lại vùng này vì trên thực tế, em ông là vua Bodawpaya là một nhà quân sự có tài nhưng nhiều lần đánh Lan Na vẫn không lấy lại được

Một di sản quan trọng khác đó là sự thù địch lâu dài của dân Thái đối với dân Miến. Dù Miến với Xiêm đã đụng độ rất nhiều lần trước thời Hsinbyushin, mối thù này thực sự bắt đầu từ khi nhà vua tàn phá đô thành Ayutthaya không chút thương xót vào năm 1767. Một sử thần Xiêm đã viết: "Vua Hanthawaddy (Bayinnaung) dùng binh giống như một quân vương nhưng vua Ava (Hsinbyushin) thì giống một tên cướp". Các cuộc chiến Xiêm-Miến thời trung đại được tiến hành giữa các vua hơn là giữa hai dân tộc, nhưng cũng đủ làm dấy nên cảm giác ghét Miến trong tâm thức người Thái. Sự thù tức này được biểu lộ qua việc chính phủ Thái Lan thực hiện chính sách "vùng đệm", tạo nên nương náu cho các nhóm dân tộc thiểu số chống Miến dọc theo biên giới, thậm chí có khi còn tích cực ủng hộ và "tài trợ" các nhóm này. Các sắc dân Shan, Mon và Karen không thể chống phá chính phủ Miến lâu dài nếu không có chính phủ Thái ủng hộ, dù là ngầm hay công khai.

Tham khảo

Sách tham khảo

Sinh năm 1736
Mất năm 1776
Vua Myanmar
Triều Konbaung


title: Furness Premier Football League

text:
Furness Premier Football League là một giải bóng đá Anh nằm ở Furness, một bán đảo ở Nam Cumbria và vùng lân cận, được thành lập vào thập niên 1970.

Thể thức
Giải đấu nằm ở Cấp độ 14 trong Hệ thống các giải bóng đá ở Anh. Mặc dù không có sự lên xuống hạng với các giải đấu cao hơn, các đội bóng đã lên thi đấu ở West Lancashire Football League, nằm ở các Cấp độ 11–13.

Barrow Celtic là đội vô địch ở mùa giải 2014–15.

Các câu lạc bộ mùa giải 2015–16

Premier Division
Premier Division hiện được tài trợ bởi Rifleman's Garage
Askam United Dự bị
Barrow Celtic
Barrow Wanderers
Bootle
Britannia
Furness Cavaliers Dự bị
Furness Rovers Dự bị
GSK Ulverston Rangers Dự bị
Haverigg United
Hawcoat Park Dự bị
Holker Old Boys Dự bị
Kirkby United
Millom Dự bị
Swarthmoor Social Dự bị
Vickerstown Dự bị

Division One
Division One hiện được tài trợ bởi Premier Tiles
Barrow Celtic Dự bị
Barrow Wanderers Dự bị
Croftlands Park
Crroklands Casuals Dự bị
Dalton United Dự bị
GSK Ulverston United 'A'
Haverigg United Dự bị
Hawcoat Park 'A'
Holker Old Boys 'A'
Vickerstown 'A'
Walney Island Dự bị

Division Two
Barrow Island
Bootle Dự bị
Britannia Dự bị
Coniston Dự bị
Dalton United 'A'
Kirkby United Dự bị
Millom 'A'
Ormsgill North End
Walney Island 'A'

Tham khảo

Liên kết ngoài
Football Mitoo page

Giải bóng đá Anh


title: Andrei Enescu

text:
Andrei Ștefan Enescu (sinh ngày 12 tháng 10 năm 1987) là một cầu thủ bóng đá người România thi đấu ở vị trí tiền vệ cho câu lạc bộ Liga I Poli Timișoara.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1987
Nhân vật còn sống
Người Drobeta-Turnu Severin
Cầu thủ bóng đá România
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Liga I
Cầu thủ Giải bóng đá vô địch quốc gia Moldova
Cầu thủ Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Síp
Cầu thủ bóng đá FC Drobeta-Turnu Severin
Cầu thủ bóng đá FC Steaua II București
Cầu thủ bóng đá CS Pandurii Târgu Jiu
Cầu thủ bóng đá FC Sheriff Tiraspol
Cầu thủ bóng đá ACF Gloria Bistrița
Cầu thủ bóng đá Bőcs KSC
Cầu thủ bóng đá Mezőkövesd SE
Cầu thủ bóng đá FC Vaslui
Cầu thủ bóng đá CS Gaz Metan Mediaș
Cầu thủ bóng đá CSM Politehnica Iași
Cầu thủ bóng đá Ethnikos Achna FC
Cầu thủ bóng đá ACS Poli Timișoara
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Síp


title: Fenoterol

text:
Fenoterol là một chất chủ vận adrenoreceptor. Nó được phân loại là thuốc chủ vận giao cảm β2 và thuốc hen phế quản dạng hít.

Fenoterol được sản xuất và bán bởi Boehringer Ingelheim với tên Berotec N và kết hợp với ipratropium là Berodual N.

Nó đã được cấp bằng sáng chế vào năm 1962 và được đưa vào sử dụng y tế vào năm 1971 , nhưng vào những năm 1980, đã có những lo ngại về sự an toàn của nó và việc sử dụng nó có liên quan đến việc tăng nguy cơ tử vong (xem bên dưới).

Tác dụng phụ và độc tính

Fenoterol là một chất chủ vận β2 tác dụng ngắn cũng kích thích thụ thể β1. Fenoterol có độc tính trên tim mạch nhiều hơn isoprenaline hoặc salbutamol. Fenoterol được sử dụng rộng rãi ở New Zealand vào cuối những năm 1970 và 1980 cho đến khi nó được loại bỏ khỏi thuế quan New Zealand năm 1989 vì việc giới thiệu và sử dụng rộng rãi có liên quan đến dịch bệnh hen suyễn. Một loạt các nghiên cứu kiểm soát trường hợp đã chứng minh rằng bệnh nhân hen sử dụng fenoterol có nhiều khả năng tử vong vì hen hơn so với các biện pháp kiểm soát được điều trị bằng thuốc chủ vận beta thay thế; nguy cơ tử vong do hen suyễn đặc biệt cao ở những người mắc bệnh hen nghiêm trọng. Tỷ lệ tử vong đã giảm sau khi rút fenoterol  mà không có bằng chứng ủng hộ một lời giải thích khác cho sự gia tăng đột ngột và giảm tử vong do hen suyễn. Dữ liệu không hỗ trợ gây nhiễu bởi mức độ nghiêm trọng như lời giải thích cho tỷ lệ tử vong vượt mức. Có những chất chủ vận beta tác dụng ngắn thay thế không liên quan đến tăng tỷ lệ tử vong, ví dụ như salbutamol.

Stereoisomer
5- (1-Hydroxy-2- {[2- (4-hydroxyphenyl)-1-methylethyl] amino} ethyl) benzen-1,3-diol là một phân tử có hai trung tâm lập thể khác nhau. Do đó, bốn đồng phân lập thể có thể tồn tại, (R, R)-, (R, S)-, (S, R)- và (S, S)-st bdisomers (xem hình bên dưới). Fenoterol là một racemate của (R, R)- và (S, S)- enantiomers. Racemate này có hiệu quả gấp 9 đến 20 lần, so với racemate của (R, S)- và (S, R)-enantiomers.

Tham khảo

Amphetamin


title: Trần Thị Huân

text:
Trần Thị Huân (chữ Hán: 陳氏勳; ? – ?), còn có tên húy là Lại, phong hiệu Tứ giai Huệ tần (四階惠嬪), là một cung tần của vua Minh Mạng nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử
Huệ tần Trần Thị Huân nguyên quán ở huyện Diên Khánh, tỉnh Quảng Nam. Phụ thân của bà là ông Trần Văn Hùng, sau được truy tặng chức Vệ úy. Năm sinh năm mất của bà đều không được sử sách ghi lại. Bà vào hầu vua Minh Mạng từ thuở ông còn ở nơi tiềm để. Khi vua Minh Mạng lên ngôi, phong cho bà Huân tới chức Huệ tần (惠嬪) ở hàng Tứ giai.

Sau khi qua đời, Huệ tần Trần thị được ban thụy là Uyển Thuận (婉順). Tẩm mộ của bà Huệ tần hiện nay tọa lạc tại phường Thủy Xuân, Huế. Không xa đó là mộ của Kỳ ngoại hầu Hồng Tuần, cháu nội của bà (Hồng Tuần là con của An Quốc công Miên Ngung).

Hậu duệ
Huệ tần Trần Thị Huân sinh cho vua Minh Mạng tổng cộng 6 hoàng tử và 9 hoàng nữ. Bà cũng là phi tần sinh cho Minh Mạng nhiều con nhất.

 An Cát Công chúa Nguyễn Phúc Nhu Thục (16 tháng 12 năm 1819 – 1886), hoàng nữ thứ 9.
 Nguyễn Phúc Miên Trạch (18 tháng 5 năm 1824 – 15 tháng 2 năm 1826), hoàng tử thứ 28. Tảo thương.
 Quảng Ninh Quận vương Nguyễn Phúc Miên Mật (17 tháng 8 năm 1825 – 23 tháng 5 năm 1847), hoàng tử thứ 30.
 Nghĩa Hòa Công chúa Nguyễn Phúc Tường Hòa (14 tháng 6 năm 1827 – 28 tháng 6 năm 1847), hoàng nữ thứ 27.
 Nguyễn Phúc Miên Tỉnh (5 tháng 1 năm 1829 – 30 tháng 7 năm 1837), hoàng tử thứ 43. Tảo thương.
 An Quốc công Nguyễn Phúc Miên Ngung (1 tháng 1 năm 1830 – 18 tháng 10 năm 1853), hoàng tử thứ 48.
 Phương Hương Công chúa Nguyễn Phúc Nhàn An (2 tháng 8 năm 1832 – 6 tháng 4 năm 1854), hoàng nữ thứ 41.
 Xuân Hòa Công chúa Nguyễn Phúc Thục Tư (5 tháng 8 năm 1833 – 15 tháng 3 năm 1879), trước có tên là An Thục, hoàng nữ thứ 43.
 Nguyễn Phúc Miên Thất (30 tháng 7 năm 1834 – 24 tháng 6 năm 1837), hoàng tử thứ 67. Tảo thương.
 Mỹ Duệ Công chúa Nguyễn Phúc Hòa Nhàn (28 tháng 8 năm 1835 – 11 tháng 6 năm 1912), hoàng nữ thứ 48.
 Đa Lộc Công chúa Nguyễn Phúc Nhu Hòa (31 tháng 7 năm 1836 – 7 tháng 8 năm 1929), hoàng nữ thứ 52.
 Thông Lãng Công chúa Nguyễn Phúc Lương Nhàn (13 tháng 1 năm 1838 – 6 tháng 11 năm 1872), hoàng nữ thứ 54.
 Nguyễn Phúc Lương Tĩnh (18 tháng 12 năm 1838 – 18 tháng 1 năm 1840), hoàng nữ thứ 56. Tảo thương.
Nguyễn Phúc Miên Sách (11 tháng 12 năm 1839 – 27 tháng 1 năm 1856), hoàng tử thứ 77, mất sớm chưa kịp sách phong.
 Nghi Xuân Công chúa Nguyễn Phúc Phúc Tường (8 tháng 7 năm 1841 – 20 tháng 3 năm 1865), hoàng nữ thứ 64 (út nữ của Minh Mạng).

Tham khảo
 Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), Nguyễn Phúc Tộc thế phả , Nhà xuất bản Thuận Hóa
 Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), Đại Nam liệt truyện chính biên, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa

Xem thêm
 Gia đình Minh Mạng

Chú thích

Phi tần Minh Mạng
Người Quảng Nam


title: Tanaorhinus luteoviridata

text:
Tanaorhinus luteoviridata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Tanaorhinus


title: Aplomya aurea

text:
Aplomya aurea là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Aplomya


title: Futari wa Pretty Cure

text:
Futari wa Pretty Cure (ふ た り は プ リ キ ュ ア, Futari wa PuriKyua, lit. "We Are Pretty Cure", Hai Chúng Ta Là Precure), được biết đến với cái tên đơn giản là Pretty Cure bên ngoài Nhật Bản, là một loạt phim hoạt hình về cô gái phép thuật Nhật Bản do Toei Animation sản xuất và phát sóng trên khắp Nhật Bản trên kênh ANN của TV Asahi. Đây là loạt phim đầu tiên trong các siêu phẩm của Pretty Cure do Izumi Todo tạo ra. Loạt phim gốc do Daisuke Nishio đạo diễn, được phát sóng trên TV Asahi từ ngày 1 tháng 2 năm 2004 đến ngày 30 tháng 1 năm 2005, cùng khung giờ với tác phẩm Ashita no Nadja trước đó của Izumi Todo.

Đây là phần đầu tiên của loạt phim Pretty Cure nhận được phiên bản tiếng Anh chuyển thể, được phát sóng tại Canada từ tháng 3 năm 2009. Phần tiếp theo trực tiếp, Futari wa Pretty Cure Max Heart (ふ た り は プ リ キ ュ ア Max Heart, Futari wa PuriKyua Makkusu Hāto), hay đơn giản là Max Heart, được phát sóng tại Nhật Bản từ ngày 6 tháng 2 năm 2005 đến ngày 29 tháng 1 năm 2006. Sau đó nó được thành công bởi Futari wa Pretty Cure Splash Star. Hai bộ phim Max Heart được phát hành lần lượt vào ngày 16 tháng 4 năm 2005 và ngày 10 tháng 12 năm 2005. Mô típ chính của bộ truyện là ánh sáng và bóng tối.

Tham khảo

Phim anime năm 2005
Manga năm 2004
Manga năm 2005
Anime với kịch bản gốc
Funimation
Anime và manga mahō shōjo
Manga dài tập


title: Viêm phổi do vi khuẩn

text:
Viêm phổi do vi khuẩn là một loại viêm phổi do nhiễm vi khuẩn.

Phân loại

Gram dương
Streptococcus pneumoniae () là nguyên nhân vi khuẩn phổ biến nhất gây viêm phổi ở tất cả các nhóm tuổi ngoại trừ trẻ sơ sinh. Streptococcus pneumoniae là một loại vi khuẩn gram dương thường sống trong cổ họng của những người không bị viêm phổi.

Các nguyên nhân gây viêm phổi gram dương quan trọng khác là Staphylococcus aureus () và Bacillus anthracis.

Gram âm
Vi khuẩn Gram âm được nhìn thấy ít thường xuyên: Haemophilus influenzae (), Klebsiella pneumoniae (), Escherichia coli (), Pseudomonas aeruginosa (), Bordetella pertussis, và Moraxella catarrhalis là phổ biến nhất.

Những vi khuẩn này thường sống trong ruột và xâm nhập vào phổi khi nội dung của ruột (như chất nôn hoặc phân) được hít vào.

Không điển hình
Vi khuẩn không điển hình gây viêm phổi là Coxiella burnetii, Chlamydophila pneumoniae (), Mycoplasma pneumoniae () và Legionella pneumophila.

Thuật ngữ "không điển hình" không liên quan đến mức độ phổ biến của các sinh vật này gây ra viêm phổi, mức độ đáp ứng với các kháng sinh thông thường hoặc các triệu chứng điển hình như thế nào; thay vào đó, nó đề cập đến thực tế là các sinh vật này có cấu trúc thành tế bào không điển hình hoặc không có và không nhuộm Gram theo cách tương tự như các sinh vật gram âm và gram dương.

Viêm phổi do Yersinia pestis thường được gọi là bệnh dịch viêm phổi.

Dấu hiệu và triệu chứng

 Viêm phổi
 Sốt
 Ho
 Chảy nước mũi (viêm phổi do vi khuẩn trực tiếp hoặc kèm theo viêm phổi do virus nguyên phát)
 Khó thở
 Đau ngực
 Lạnh run
 Viêm phổi do phế cầu khuẩn có thể gây ho ra máu hoặc ho ra máu, đặc trưng liên quan đến đờm "đặc"

Sinh lý bệnh
Vi khuẩn thường xâm nhập vào phổi khi hít vào, mặc dù chúng có thể đến phổi qua đường máu nếu các bộ phận khác của cơ thể bị nhiễm bệnh. Thông thường, vi khuẩn sống ở các bộ phận của đường hô hấp trên và liên tục được hít vào phế nang, các khoang sâu trong phổi nơi diễn ra trao đổi khí. Khi ở trong phế nang, vi khuẩn di chuyển vào khoảng trống giữa các tế bào và giữa các phế nang lân cận thông qua các lỗ chân lông kết nối. Cuộc xâm lược này kích hoạt hệ thống miễn dịch để đáp ứng bằng cách gửi các tế bào bạch cầu chịu trách nhiệm tấn công các vi sinh vật (bạch cầu trung tính) đến phổi. Các bạch cầu trung tính nhấn chìm và tiêu diệt các sinh vật vi phạm nhưng cũng giải phóng các cytokine dẫn đến việc kích hoạt chung hệ thống miễn dịch. Điều này dẫn đến sốt, ớn lạnh và mệt mỏi thường gặp trong viêm phổi do vi khuẩn và nấm. Các bạch cầu trung tính, vi khuẩn và chất lỏng rò rỉ từ các mạch máu xung quanh lấp đầy phế nang và dẫn đến việc vận chuyển oxy bị suy yếu.

Vi khuẩn có thể đi từ phổi vào máu (nhiễm khuẩn huyết) và có thể dẫn đến bệnh nghiêm trọng như nhiễm trùng huyết và cuối cùng là sốc nhiễm trùng, trong đó có huyết áp thấp dẫn đến tổn thương ở nhiều bộ phận của cơ thể bao gồm não, thận và trái tim. Họ cũng có thể đi đến khu vực giữa phổi và thành ngực, được gọi là khoang màng phổi.

Phòng ngừa
Phòng ngừa viêm phổi nhiễm trùng là do tiêm chủng chống lại Streptococcus pneumoniae (vaccine polysaccharide phế cầu khuẩn cho người lớn và vắc-xin phế cầu khuẩn liên hợp cho trẻ em), Haemophilus influenzae typ B, não mô cầu, Bordetella pertussis, Bacillus anthracis, và Yersinia pestis.

Tham khảo

Bệnh vi khuẩn
Viêm phổi


title: Asota wollastoni

text:
Asota wollastoni là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Asota


title: Tropidion aurulentum

text:
Tropidion aurulentum là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Tropidion


title: Tmesisternus pseudotesselatus

text:
Tmesisternus pseudotesselatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Tmesisternus


title: Giải quần vợt Úc Mở rộng 2019 - Vòng loại đơn nam trẻ

text:
Dưới đây là kết quả vòng loại nội dung đơn nam trẻ tại Giải quần vợt Úc Mở rộng 2019.

Hạt giống

Vượt qua vòng loại

Kết quả

Vòng loại thứ 1

Vòng loại thứ 2

Vòng loại thứ 3

Vòng loại thứ 4

Vòng loại thứ 5

Vòng loại thứ 6

Vòng loại thứ 7

Vòng loại thứ 8

Tham khảo

 Kết quả

Vòng loại đơn nam trẻ


title: Miyamoto Tomomi

text:
Miyamoto Tomomi (宮本 ともみ, sinh ngày 31 tháng 12 năm 1978) là một cựu cầu thủ bóng đá nữ người Nhật Bản.

Đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Nhật Bản
Miyamoto Tomomi thi đấu cho đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Nhật Bản từ năm 1997 đến 2007.

Thống kê sự nghiệp

Tham khảo

Sinh năm 1978
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nữ Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá Thế vận hội Mùa hè 2004


title: Tàu thăm dò Galileo

text:
Tàu thăm dò Galileo là một tàu thăm dò, được mang theo bởi tàu vũ trụ Galileo, đã thâm nhập khí quyển Sao Mộc, tại một điểm nóng của khí quyển này và gửi về các thông tin đo đạc được. Tàu thăm dò này đã được chế tạo bởi Công ty Máy bay Hughes ở nhà máy El Segundo, California. Nó nặng  và có bề ngang . Bên trong khiên nhiệt của tàu, các thiết bị được bảo vệ khỏi các điều kiện nhiệt độ và áp suất khắc nghiệt trong quá trình thâm nhập tốc độ cao vào khí quyển Sao Mộc, ở tốc độ  trên giây. Nó đã đi vào khí quyển Sao Mộc ngày 7 tháng 12 năm 1995, 22:04 UTC và ngừng hoạt động 57,6 phút sau đó, lúc 23:01 UTC.

Tham khảo

Xem thêm
Tàu Huygens (được chở cùng tàu quỹ đạo Cassini đến vệ tinh Titan của Sao Thổ)
Tàu thăm dò thâm nhập khí quyển Sao Thổ

Liên kết ngoài
Báo cáo sớm về kết quả thăm dò

Tàu vũ trụ Galileo
Thâm nhập khí quyển


title: Saotis clypeata

text:
Saotis clypeata là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Saotis


title: Apicia inaequaria

text:
Apicia inaequaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Apicia


title: Matsuoka China

text:
là một cựu nữ diễn viên khiêu dâm người Nhật Bản. Cô sinh ra tại Fukuoka. Cô thuộc về công ti BKpromotion.

Sự nghiệp
 28/7/2014, cô ra mắt công chúng với tên China (ちな) trong mục "Ảnh khỏa thân nghiệp dư xuất sắc nhất trong lịch sử" của tạp chí Playboy hàng tuần.
 Tháng 12/2014, cô ra mắt ngành phim khiêu dâm với SOD Create.
 Tháng 1/2015, cô được chỉ định làm trợ lí của kênh "Beach 9" của TV Saitama.
 Tháng 6/2015, cô cùng Sakura Kizuna và Amatsuka Moe được chọn làm người hỗ trợ cho cho AV OPEN2015.
 3/3/2016, cô nhận giải Nữ diễn viên mới và giải FLASH tại Giải thưởng truyền hình phim khiêu dâm Sky PerfecTV! 2016.
 1/6/2016, cô thông báo trên trang Twitter rằng cô bị thuơng ở các bộ phận trên cả cơ thể trong một vụ tai nạn trong đó tài xế va chạm rồi bỏ chạy.
 19/7/2016, cô cũng thông báo trên Twitter rằng cô đã nhập viện vì một căn bệnh nội khoa.
 15/8/2016, cô gửi thư đến SOD Create và thông báo rằng bản thân sẽ nghỉ việc.
Mặc dù đã nghỉ việc, cô xếp thứ 69 trong "Bảng xếp hạng FLASH 2021 diễn viên nữ gợi cảm chọn bởi 300 độc giả".

Đời tư
 Cô có một tính cách rất nhàm chán.
 Sở thích của cô là đến các quán cà phê.
 Kĩ năng đặc biệt của cô là có thể ngủ ở bất cứ đâu.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 China là một cô cái nghịch ngợm - Blog chính thức

Sinh năm 1994
Nhân vật còn sống
Nữ diễn viên phim khiêu dâm Nhật Bản
Người Fukuoka


title: Metopius lugubris

text:
Metopius lugubris là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Metopius


title: Kinh tế thị trường xã hội

text:
Nền kinh tế thị trường xã hội () là một nền kinh tế trong đó nhà nước bảo đảm tự do hoạt động kinh tế, thương mại, nhưng có những chính sách về kinh tế cũng như về xã hội để đạt được sự cân bằng xã hội. Nền kinh tế thị trường xã hội đã được cổ vũ và thiết lập đầu tiên tại Tây Đức bởi đảng CDU dưới thời thủ tướng Đức Konrad Adenauer vào năm 1949. Nguồn gốc của nó xuất phát từ những tư tưởng kinh tế của trường phái Freiburg trong thời kỳ giữa 2 đại thế chiến.

Phân biệt các nền kinh tế
Nền kinh tế thị trường xã hội không phải là nền kinh tế thị trường tư bản truyền thống (từ giữa thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20), không phải là nền kinh tế kế hoạch ở các nước xã hội chủ nghĩa trước đây, cũng không phải là nền kinh tế thị trường hiện đại của trào lưu tự do mới vì trào lưu này quá coi nhẹ vai trò của nhà nước và các vấn đề xã hội.

Nền kinh tế thị trường xã hội tạo điều kiện để kích thích mạnh mẽ sáng kiến cá nhân, bảo đảm tự do hoạt động kinh tế, thương mại để đưa tới lợi ích cho toàn xã hội, đồng thời phòng tránh được các khuyết tật lớn của nền kinh tế thị trường, bằng cách chống lạm phát, giảm thất nghiệp, thực hiện những chính sách để tạo công bằng xã hội, giảm khoảng cách quá lớn giữa người giàu và kẻ nghèo.

Thành phần chính
Những thành phần chính của nền kinh tế thị trường xã hội thì như sau:

 Thị trường xã hội bao gồm những điểm trọng yếu của một nền kinh tế thị trường tự do như tài sản tư hữu,  tự do mậu dịch quốc tế, trao đổi hàng hóa, và tự do lập giá cả.
 Trái ngược với tình trạng của một nền kinh tế thị trường tự do, nhà nước không thụ động và tích cực đưa ra những biện pháp điều chỉnh. Một vài điểm, như bảo hiểm hưu trí, bảo hiểm sức khỏe và bảo hiểm thất nghiệp là một phần của hệ thống an toàn xã hội. Những loại bảo hiểm này được chi trả bằng sự phối hợp giữa sự đóng tiền của nhân viên, góp phần của hãng xưởng và sự phụ cấp của nhà nước. Những mục tiêu trong chính sách xã hội là công ăn việc làm, nhà cửa và chính sách giáo dục, cũng như một sự cân bằng về sự phát triển mức thu nhập. Thêm vào đó có những điều khoản để kiềm chế thị trường tự do (thí dụ, biện pháp chống lũng đoạn thị trường, những luật lệ chống lợi dụng quyền lực thị trường...). Những điều này giúp đỡ loại trừ những vấn đề không tốt xảy ra trong một thị trường tự do.

Thư mục

Mô hình lý thuyết kinh tế
 Các sách chủ yếu

 Ludwig Erhard, Wolfram Langer (Bearb.): Wohlstand für alle. Anaconda, Köln 2009, ISBN 978-3-86647-344-7. (8. Auflage 1964, PDF )

 Alfred Müller-Armack: Wirtschaftslenkung und Marktwirtschaft. Verlag Wirtschaft und Finanzen, Düsseldorf 1999, ISBN 3-87881-135-7. (Faks.-Ed. der Erstausg. Hamburg 1947)
 Alfred Müller-Armack: Genealogie der sozialen Marktwirtschaft: Frühschriften und weiterführende Konzepte. 2., erw. Auflage. Haupt, Bern 1981, ISBN 3-258-03022-7.

 Các sách kinh tế khác liên quan
 Werner Abelshauser: Des Kaisers neue Kleider? Wandlungen der Sozialen Marktwirtschaft. Roman Herzog Institut, München 2009.
 Gerold Ambrosius: Die Durchsetzung der Sozialen Marktwirtschaft in Westdeutschland 1945–1949. Dt. Verl.-Anst., Stuttgart 1977, ISBN 3-421-01822-7.

 Dieter Cassel (Hrsg.): 50 Jahre Soziale Marktwirtschaft. Ordnungstheoretische Grundlagen, Realisierungsprobleme und Zukunftsperspektiven einer wirtschaftspolitischen Konzeption. Lucius & Lucius, Stuttgart 1998, ISBN 3-8282-0057-5.
 Alexander Ebner: The intellectual foundations of the social market economy: theory, policy, and implications for European integration. In: Journal of economic studies. 33(2006)3, S. 206–223.
 Nils Goldschmidt, Michael Wohlgemuth (Hrsg.): Die Zukunft der Sozialen Marktwirtschaft: sozialethische und ordnungsökonomische Grundlagen. Mohr Siebeck, Tübingen 2004, ISBN 3-16-148296-4.
 Dieter Haselbach: Autoritärer Liberalismus und soziale Marktwirtschaft: Gesellschaft und Politik im Ordoliberalismus. (Habil.) Nomos, Baden-Baden 1991, ISBN 3-7890-2504-6.
 Michael von Hauff (Hrsg.): Die Zukunftsfähigkeit der Sozialen Marktwirtschaft. Metropolis-Verlag, Marburg 2007, ISBN 978-3-89518-594-6.
 Philipp Herder-Dorneich: Ordnungstheorie des Sozialstaates. Beiträge zur Ordnungstheorie und Ordnungspolitik. Mohr Siebeck, Tübingen 1983.
 Karl Hohmann, Horst Friedrich Wünsche (Hrsg.): Grundtexte zur sozialen Marktwirtschaft: Das Soziale in der sozialen Marktwirtschaft. Lucius & Lucius, 1988, ISBN 3-437-40208-0.
 Gerhard Kleinhenz: Sozialstaatlichkeit in der Konzeption der Sozialen Marktwirtschaft. In: Ders. (Hrsg.): Sozialstaat Deutschland. Lucius & Lucius, 1997, S. 390 ff.

 Knut Wolfgang Nörr, Joachim Starbatty, Reinhold Biskup: Soll und haben: 50 Jahre soziale Marktwirtschaft. Lucius & Lucius, Stuttgart 1999, ISBN 3-8282-0105-9.
 Jürgen Pätzold: Soziale Marktwirtschaft: Konzeption – Entwicklung – Zukunftsaufgaben. 6., überarb. Auflage, Verlag Wiss. und Praxis, Ludwigsburg 1994, ISBN 3-928238-38-8. Online: Soziale Marktwirtschaft .
 Ralf Ptak: Vom Ordoliberalismus zur sozialen Marktwirtschaft: Stationen des Neoliberalismus in Deutschland. VS-Verlag für Sozialwiss., Wiesbaden 2005, ISBN 3-8100-4111-4.
 Friedrun Quaas: Soziale Marktwirtschaft: Wirklichkeit und Verfremdung eines Konzepts. Bern/ Stuttgart 2000, ISBN 3-258-06012-6.
 Siegfried Rauhut: Soziale Marktwirtschaft und parlamentarische Demokratie. Eine institutionenökonomische Analyse der politischen Realisierungsbedingungen der Konzeption der Sozialen Marktwirtschaft. Duncker & Humblot, Berlin 2000.
 Otto Schlecht: Grundlagen und Perspektiven der Sozialen Marktwirtschaft. Mohr, Tübingen 1990, ISBN 3-16-145684-X.

Lịch sử kinh tế

Liên kết ngoài
 Definition aus Gablers Wirtschaftslexikon
 Laufend aktualisierte Liste mit Literatur und Veranstaltungen zum Thema Soziale Marktwirtschaft aus der Fachdatenbank EconBiz
 Uwe Andersen: Soziale Marktwirtschaft/Wirtschaftspolitik
 Heinz Grossekettler: Strategien zur Implementation und Stabilisierung einer Wirtschaftsordnung: das Beispiel der Sozialen Marktwirtschaft in Deutschland. In: Wirtschaftswissenschaftliche Fakultät der Universität Münster (Hrsg.): Strategien zur Implementation und Stabilisierung einer Wirtschaftsordnung.
 Herbert Hax: Wirtschaftspolitik als Ordnungspolitik – Leitbild der Sozialen Marktwirtschaft
 Michael von Prollius: Der Neoliberalismus der 30er Jahre: Wurzel der Sozialen Marktwirtschaft. (PDF; 102 kB)
 Richard Reichel: Soziale Marktwirtschaft, Sozialstaat und liberale Wirtschaftsordnung (PDF; 43 kB)
 Karl Georg Zinn: Soziale Marktwirtschaft. Idee, Entwicklung und Politik der bundesdeutschen Wirtschaftsordnung (PDF; 364 kB)
 Soziale Marktwirtschaft – Die Flucht nach vorn. In: Der Spiegel. Jg. 7, Nr. 37 vom 9. September 1953, S. 11–17.

Chú thích

Học thuyết kinh tế
Dân chủ xã hội
Dân chủ Kitô giáo
Kinh tế Đức
Kinh tế Tây Đức
Trường phái Freiburg
Chủ nghĩa tư bản
Chủ nghĩa nghiệp đoàn
Kinh tế hỗn hợp


title: Glycymerididae

text:
Glycymerididae hay còn gọi là ngao chó là một họ ngao trong bộ Arcoida. Họ này có cả thảy là 04 chi tất cả.

Các loài
 Axinactis
 Axinactis inaequalis (Sowerby, 1833)
 Axinactis delessertii (Reeve, 1843)
 Glycymeris da Costa, 1778
 Glycymeris albolineata (Lischke, 1872) -
 Glycymeris amboinensis
 Glycymeris americana (DeFrance, 1829) -
 Glycymeris arcodentiens
 Glycymeris bimaculata (Polish, 1795) -
 Glycymeris castanea Lamarck
 Glycymeris connollyi Tomlin, 1925
 Glycymeris dampierensis
 Glycymeris decussata (Linnaeus, 1758) -
 Glycymeris delessertii (Reeve, 1843)
 Glycymeris diomedea
 Glycymeris glycymeris (Linnaeus, 1758) -
 Glycymeris formosus
 Glycymeris gordoni (Nowell-Usticke, 1959)
 Glycymeris insubrica
 Glycymeris kauaia
 Glycymeris kona
 Glycymeris longior (Broderip & G. B. Sowerby I, 1833)
 Glycymeris modesta (Angas, 1879)
 Glycymeris molokaia
 Glycymeris muskatensis Melvill, 1897 -
 Glycymeris nux
 Glycymeris oculata (Reeve, 1843)
 Glycymeris pectinata (Gmelin, 1791) -
 Glycymeris pectiniformis (Lamarck, 1819)
 Glycymeris pectunculus (Linnaeus, 1758)
 Glycymeris reevei (Mayer, 1868) -
 Glycymeris radians (Lamarck, 1819) -
 Glycymeris rotunda (Dunker, 1882)
 Glycymeris septentrionalis (Middendorff, 1849)
 Glycymeris sericata (Reeve, 1843)
 Glycymeris spectralis (Nicol, 1952) -
 Glycymeris strigilata Sowerby, 1833
 Glycymeris tellinaeformis (Reeve, 1843)
 Glycymeris undata (Linnaeus, 1758) -
 Glycymeris yessoensis (Sowerby,1886)
 Mexalanea
 Melaxinaea vitrea
 Tucetona
 Tucetona angusticosta
 Tucetona auriflua
 Tucetona bicolor
 Tucetona flabellatus
 Tucetona isabellae Valentich-Scott & Garfinkle, 2011
 Tucetona laticostata (Quoy & Gaimard, 1835)
 Tucetona multicostata
 Tucetona odhneri
 Tucetona pectinata (Gmelin, 1791)
 Tucetona strigilata
 Tucetona subtilis (Nicol, 1956)

Tham khảo

Nhuyễn thể


title: Chalciope orestonion

text:
Chalciope orestonion là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chalciope


title: Pterolophia spinicornis

text:
Pterolophia spinicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Pterolophia


title: Matt McCoy (chính khách)

text:
Matthew W. "Matt" McCoy (sinh ngày 29 tháng 3 năm 1966) là thành viên của Ban Giám sát của Hạt Polk, Iowa, đại diện cho quận thứ năm. Thành viên của Đảng Dân chủ Iowa, McCoy phục vụ tại Thượng viện Iowa từ 1997-2019 và Hạ viện Iowa từ 1993-1997. McCoy là người đồng tính công khai đầu tiên thành viên của Đại hội đồng Iowa.

Tiểu sử
McCoy tốt nghiệp Trường Trung học Công giáo Dowling, ở West Des Moines, Iowa, và nhận bằng B.A. từ Briar Cliff College trong khoa học chính trị.  Năm 2016, McCoy hoàn thành chương trình Trường Chính phủ John F. Kennedy của Đại học Harvard cho các Giám đốc điều hành cấp cao trong Chính quyền Nhà nước và Chính quyền địa phương với tư cách là thành viên Lãnh đạo Viện chiến thắng LGBTQ David Bohnett.

Đời tư
McCoy có một con trai, Jack và thờ cúng tại nhà thờ Plymouth Congregational.

Tham khảo

Sinh năm 1966
Nhân vật còn sống
Chính khách đồng tính nam
Chính khách Mỹ thế kỷ 21


title: Eurithia chaetopyga

text:
Eurithia chaetopyga là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Eurithia


title: Hylemera muscosa

text:
Hylemera muscosa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hylemera


title: Long Hi

text:
Long Hi (, chữ Hán: 隆禧; 30 tháng 5 năm 1660 - 20 tháng 8 năm 1679), Ái Tân Giác La, là Hoàng tử thứ bảy của Thanh Thế Tổ Thuận Trị Đế.

Cuộc đời
Long Hi sinh vào giờ Sửu, ngày 22 tháng 4 (âm lịch), năm Thuận Trị thứ 17 (1660) trong gia tộc Ái Tân Giác La. Mẹ ông là Thứ phi Nữu thị. Năm Khang Hi thứ 13 (1674), ông được anh trai phong làm Hòa Thạc Thuần Thân vương (和碩純親王, ). Một năm sau thì được phân cấp Tá lĩnh.

Năm thứ 18 (1679), tháng 7, ông lâm trọng bệnh, Khang Hi Đế đích thân đến và cho gọi Thái y khám bệnh cho ông. Ngày 15 tháng 7, ông qua đời, thọ 19 tuổi. Khang Hi Đế cho ngừng triều ba ngày. Chiêu Thánh Thái hoàng Thái hậu muốn đích thân đến tang lễ, Khang Hi Đế cực lực can gián mới đành thôi. Khang Hi Đế lại muốn đến cúng tế nhưng lại bị Thái hoàng Thái hậu ngăn cản, giữ lại trong cung. Hôm sau, Khang Hi Đế đến tế điện, mệnh lấy tiền ngân khố tu sửa mồ mả, chuẩn bị tế lễ, truy thụy cho Long Hi là Hòa Thạc Thuần Tĩnh Thân vương (和碩純靖親王).

Gia quyến

 Đích Phúc tấn: Thượng Giai thị (尙佳氏), con gái của Thượng Chi Long (尚之隆). Thượng Chi Long là con trai của Bình Nam vương Thượng Khả Hỉ, sau trở thành Ngạch phò của Hòa Thạc Hòa Thuận Công chúa - con gái của Thừa Trạch Dụ Thân vương Thạc Tắc, con gái nuôi của Thuận Trị Đế.
 Con trai: Phú Nhĩ Hỗ Luân (富爾祜倫, 1679 - 1680), mẹ là Thượng Giai thị. Tháng 3 năm 1680 tập tước Thuần Thân vương, ngày 26 tháng 10 cùng năm thì mất. Khang Hi Đế cho nghỉ triều 3 ngày. Không có con cũng không lập tự, tước vị bị trừ.

Phả hệ Thuần Thân vương

Tham khảo

 Ái Tân Giác La Tông phổ
 Thanh sử cảo

Thân vương tông thất nhà Thanh
Hoàng tử nhà Thanh
Thuần Thân vương
Người Mãn Châu Tương Bạch kỳ


title: Triphaenopsis nikkonis

text:
Triphaenopsis nikkonis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Triphaenopsis


title: Tép bạc

text:
Tép bạc (Danh pháp khoa học: Metapenaeus brevicornis) là một loài tôm có kích cỡ lớn trong họ Penjaeidae thuộc phân bộ Dendrobranchiata. đây là loài tép thường gặp ở Việt Nam.

Tên gọi
Tép bạc có nhiều tên gọi, tép bạc hay tép đất là tên dân gian dùng để gọi loài tép có con lớn cỡ ngón tay cái, màu bạc, có râu và chót đuôi màu đỏ. Bên cạnh cái tên tép bạc, chúng còn có tên gọi là tép bạc nghệ, tép bạc bông, tôm bạc, tép bầu, tép bạc, tép bạc đất, tép đất,... (cũng được gọi là tôm thay vì tép), tép bạc thường, tép bạc đất

Phân bố
Tép bạc phân bố từ biển Arap đến Paskittan, Malaixia, Indonesia, Thái Lan, chỉ gặp ở biển Nam bộ Việt Nam, từ Vũng Tàu đến sông Ông Đốc, tập trung từ Nam Vũng Tàu đến cửa Bồ Đề và từ cửa sông Ông Trang đến cửa sông Ông Đốc. Chúng sống ở các ao đầm, cửa sông đến vùng khơi, nơi nhiều phù sa, độ mặn thấp, độ sâu đến 40 km. Khi trưởng thành, thường di chuyển ra vùng có độ mặn, độ trong cao và ổn định hơn để sinh sản.

Tại vùng nước lợ, cách biển vài chục cây số, nước thường chảy mạnh khi thủy triều lên, xuống. Chính nơi đây là môi trường lý tưởng cho loài tép bạc, tép đất sinh sống. Tép bạc con cỡ ngón tay cái, sống ở vùng nước mặn, nước lợ. Đặc tính của tép bạc là thường bơi ngược dòng nước, chỗ nào nước chảy xiết, có ánh sáng là có nhiều tép bạc.

Đặc điểm
Tép bạc đất mình tròn, vỏ dày, màu trắng trong xanh. Thịt săn chắc và ngọt, sợi thịt tép bạc đất mịn màng, màu đỏ gạch. Tép có chứa khá nhiều calci, trong 100 gr tép có khoảng 910 mg calci. Tép bạc có chiều dài 13 -15.2 cm. Tép bạc bông đạt trọng lượng bình quân 75 con/kg. Chủy thẳng, vượt quá đốt gốc râu I. Nhìn chung chiều dài của chủy thay đổi theo tuổi của cá thể. Mép trên có 5-7 răng. Gờ sau chủy về sau càng nhỏ dần và rất mờ ở sát mép sau vỏ đầu ngực.

Rãnh sau hốc mắt mờ. Rãnh cổ sâu, hướng về phía sau, đến khoảng 2/3 đường giữa lưng của vỏ đầu ngực có gờ thấp, sắc. Rãnh tim mang và nửa trước của rãnh gan khá rõ. Gai trên dạ dày gai râu to, gai gan lớn hơn 2 gai trên. Góc trên mắt không nhọn, góc má tròn. Gờ lưng đạt đến 2/3 đốt bụng IV. Gờ trên đốt bụng 4 nhô lên và kết thúc bằng gai nhọn. Góc dưới phía sau đốt bụng IV không có gai. Đốt đuôi không có gai bên và ngắn hơn nhiều so với nhánh trong chi đuôi.

Gai cuống râu ngắn, gần đạt quá nữa đốt đùi râu I. Trên đốt đùi của chân bò I,II,III và đốt gốc chân bò I có gai. Sợi ngọn trên râu I dài hơn sợi dưới và dài hơn 1/2 chiều dài vỏ đầu ngực. Petasma: các thùy đỉnh bên hướng ra ngoài, đỉnh nhọn. Các thùy đỉnh giữa mảnh, hơi uốn cong và chụm lại. Thelycum: tấm giữa lớn hơn các tấm bên, mép trên tròn, hai bên phần sau hình thành 2 khối tròn. Vỏ mỏng, thân màu vàng nhạt, viền chân bơi và chỉ đuôi màu hồng. Tép bạc bông có khả năng kháng được các bệnh nguy hiểm như: đốm trắng, bệnh hoại tử gan tuỵ

Ẩm thực
Tép bạc được chế biến thành nhiều món ngon, tuỳ theo khẩu vị của từng vùng, từng người. Muốn mau lẹ, thì có tép bạc luộc, tép đất nướng, hay rang ăn cơm nóng. chúng thường được dùng làm nhân bánh xèo, nấu canh chua, rim với nước cốt dừa, làm chà bông. Tép bạc tái chanh không có mùi tanh; vị ngọt, dễ ăn lại giàu dinh dưỡng có tác dụng giảm mỡ trong máu không để lại di chứng, mau lành bệnh ngoài da.. Tép bạc rim dứa, Tép tươi ngọt mềm rim cùng với dứa cho vị chua mặn ngọt, Tép bạc nướng cọng dừa, tép bạc đất chà bông bổ sung calci Trong ca dao Nam Bộ có câu: Buổi chợ đương đông con cá lòng tong còn chê lạt/ Buổi chợ tan rồi con tép bạc khen ngon

Chú thích

Tham khảo

B
Động vật được mô tả năm 1837
Tôm


title: Perizoma puella

text:
Perizoma puella là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Perizoma


title: Dylan Stadelmann

text:
Dylan Stadelmann (sinh ngày 30 tháng 1 năm 1989) là một cầu thủ bóng đá người Thụy Sĩ hiện tại thi đấu cho FC Wohlen.

Dylan sinh ra ở Delémont, Thụy Sĩ, vào ngày 30 tháng 1 năm 1989. Anh lớn lên cùng các anh trai và bố mẹ ở Moutier và thi đấu với Jura Team đến lúc 13 tuổi. Tại thời điểm này, anh gia nhập trung tâm huấn luyện Lausanne-Sport. Anh thi đấu ở đây và gia nhập đội một (hiện tại ở in Super League, 1st division) lúc 18 tuổi. Anh thi đấu cho Europa League 2010-11 và chung kết cóp bóng đá Tây Đức trong trận chung kết Cúp bóng đá Thụy Điển FC Basel năm 2010. Anh còn đang thi đấu với FC Malley, FC Stade-Nyonnais và Wohlen từ tháng 6 năm 2013 đến tháng 12 năm 2015 trước khi gia nhập FC Wil vào tháng 1 năm 2016.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1989
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Thụy Sĩ
Cầu thủ bóng đá FC Lausanne-Sport


title: Pristolepis procerus

text:
Pristolepis procerus là một loài cá trong họ Pristolepididae. Được Mathews Plamoottil mô tả như là P. procerus, mặc dù Pristolepis là danh từ giống cái nên danh pháp chính xác đúng ra phải là Pristolepis procera nhưng tại thời điểm năm 2021 chưa thấy nguồn hay tác giả nào chỉnh lại danh pháp cho phù hợp với quy tắc về giống trong tiếng Latinh.

Mẫu định danh
Mẫu holotype: ZSI/NERC//4057; cá chiều dài tiêu chuẩn 85,0 mm, do Mathews Plamoottil thu thập ngày 10 tháng 12 năm 2013 tại sông Chaliyar chảy qua huyện Kozhikode, bang Kerala, Ấn Độ. Mẫu paratype: ZSI/ANRC/16619; cá chiều dài tiêu chuẩn 72 mm, các thông tin khác như mẫu holotype. Mẫu holotype lưu giữ tại Trung tâm khu vực Đông bắc của Cục Khảo sát Động vật Ấn Độ ở Shillong, bang Meghalaya. Mẫu paratype lưu giữ tại Trung tâm khu vực Andaman & Nicobar của Cục Khảo sát Động vật Ấn Độ ở Port Blair.

Từ nguyên
Tính từ định danh "procerus" (gống cái: procera, giống trung: procerum) là tiếng Latinh có nghĩa là "cao" hay "dài"; đề cập đến chiều sâu cơ thể lớn của loài cá này.

Phân bố
Được tìm thấy tại sông Chaliyar ở bang Kerala, Ấn Độ.

Đặc điểm
Chiều dài tổng cộng (TL) 98,5-113,9 mm; chiều dài tiêu chuẩn (SL) 72-85 cm; chiều sâu thân 45,8-47,6% SL; chiều rộng thân tại gốc vây lưng 22,2-24,1% SL, tại gốc vây hậu môn 13,9-15,3% SL; chiều dài đầu (HL) 40,3-41,2% SL; chiều sâu đầu 30,3-35,3 % SL; chiều rộng đầu 20-20,1% SL; đường kính mắt 28,6-33,4% HL; chiều dài mõm 27,1-30,3% HL; chiều rộng liên hốc mắt 22,4-25,7% HL; chiều rộng liên lỗ mũi 17,1-17,2% HL; chiều rộng miệng khi há 28-29,3% HL. Thân ép dẹp; mặt lưng và mặt bụng lồi như nhau; vây lưng nhô lên đáng kể; đầu to, nhọn về phía mõm. Mắt nằm ở nửa phía trước phần lưng của đầu, mép trên của nó gần sát với mặt cắt lưng; các lỗ mũi cách xa nhau, các lỗ mũi ngoài ở phía trước mở ra ở đầu ống ngắn; các lỗ mũi sau tạo thành lỗ tròn, nằm sát hốc mắt; hàm trên hơi dài hơn hàm dưới; môi trên mọng; các liên hàm có thể kéo dài ra; miệng ở tận cùng, nằm ngay dưới đường trung tâm của cơ thể; hàm trên kết thúc hơi ở phía trước rìa trước của hốc mắt; xương trước hốc mắt không khía răng cưa; nắp mang với 2 gai không phân chia ở phía sau; góc trước nắp mang có khía răng cưa vừa phải với 18 răng cưa; chỗ tiếp giáp giữa liên và dưới nắp mang hơi khía răng cưa. Tia gai vây lưng mập, cứng hơn nhưng ngắn hơn các tia mềm; dài hơn những tia gai còn lại; màng liên gai khía sâu; một rãnh có trên đường giữa lưng để tiếp nhận các gai vây lưng; vây lưng mềm hình tam giác và bắt đầu ở phía trước khá đáng kể so với vây hậu môn mềm; chóp vây lưng mềm vươn ra phía sau một chút so với điểm giữa của vây đuôi; vây ngực bắt đầu hơi ở phía trước tia gai vây lưng thứ nhất; chóp vây ngực dài tới 9–10 hàng vảy, hơi ở phía sau chóp vây bụng một chút và gần phía trên lỗ hậu môn; vây bụng bắt đầu ngay phía sau gốc vây ngực và chóp của nó không bao giờ chạm đến lỗ hậu môn. Vây hậu môn có 3 gai cứng; gai thứ hai cứng hơn và gai thứ ba dài hơn các gai khác; vây hậu môn mềm hình tam giác; vây đuôi thuôn dài và mép thuôn tròn. Các vảy tương đối lớn; các vảy nhỏ xuất hiện trên ngực, gốc của vây lưng mềm, vây hậu môn mềm và vây đuôi. Không vảy trên các vùng liên hốc mắt và trước hốc mắt; đường bên gián đoạn, nhánh lưng đi qua 19-21 vảy, sau đó chấm dứt phía dưới tia vây lưng mềm thứ 6, thân màu nâu ánh đen; các vây xỉn màu.

P. procerus có thể phân biệt được với các đồng loại của nó ở chỗ nó có thân cao hơn màu nâu ánh đen, vây tối màu, đầu dài hơn, hốc mắt lớn hơn, vây hậu môn nằm ở phía sau nhiều hơn, 13 tia mềm ở vây lưng, các vây ngực, vây bụng và vây đuôi thuôn dài.

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 2017
Cá Ấn Độ


title: Nyctemera kiauensis

text:
Nyctemera kiauensis là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Nyctemera


title: Phyllomya rufiventris

text:
Phyllomya rufiventris là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Phyllomya


title: Namri Songtsen

text:
Namri Songtsen  (chữ Tạng: ; 570?–618?/629) là vị vua thứ 32 của triều đại Yarlung của người Tạng. Namri Songtsen đã mở rộng lãnh thổ của người Tạng từ khu vực thung lũng Yarlung ra toàn bộ vùng Ü-Tsang tại trung tâm cao nguyên Thanh Tạng, đặt nền móng cho sự hình thành của đế quốc Thổ Phồn dưới thời con trai ông là Songtsen Gampo.

Bối cảnh
Namri Songtsen là một thành viên của tộc người Tạng tại thung lũng Yarlung màu mỡ phía đông nam Lhasa , nơi con sông Tsangpo hỗ trợ cả về nông nghiệp và đời sống con người. Tại cao nguyên Thanh Tạng lúc này có các bộ lạc du mục chăn cừu được tổ chức đơn giản , các cuộc giao tranh và xâm lấn là một phần của nền kinh tế . Mỗi bộ tộc có nhiều tù trưởng, các bộ tộc này ít có sự giao lưu do địa hình, khí hậu và khoảng cách, nên tại mỗi khu vực thung lũng khác nhau mỗi bộ tộc lại có các đặc điểm văn hóa riêng, hiếm có điểm chung . Những người Tạng nguyên thủy này bị cô lập với thế giới bên ngoài, dù một bộ phận ở phía đông tại Tứ Xuyên, Thanh Hải và Azha sống tại vùng biên giới tiếp giáp hoặc bên trong Trung Hoa . Một số sử liệu cổ của Trung Hoa có thể đã đề cập đến các dân tộc Tạng này như là Khương hay Nhung . Tình hình thay đổi đáng kể vào sơ kỳ nhà Đường, đế quốc Thổ Phồn của người Tạng đã vươn mình trở thành một quốc gia hùng mạnh trong lịch sử Đông và Trung Á.

Một số tài liệu cho rằng người Tạng đã du nhập những kiến thức đầu tiên về chiêm tinh và y học từ Trung Quốc vào thời Namri Songtsen . Một số nguồn khác cho rằng điều này xảy ra vào thời con trai ông là Songtsen Gampo trị vì . Tri thức du nhập vào Tạng từ nhiều nơi khác nhau, không chỉ từ Trung Hoa , mà còn từ Phật giáo Ấn Độ, Byzantium <ref>Dan Martin, 'Greek and Islamic Medicines' Historical Contact with Tibet: A Reassessment in View of Recently Available but Relatively Early Sources on Tibetan Medical Eclecticism in Anna Akasoy, Charles Burnett, Ronit Yoeli-Tlalim (eds.)Islam and Tibet: Interactions Along the Musk Routes, Ashgate 2011,pp.117-144, p. 128.</ref> và Trung Á .

Cuộc đời và di sản
Khoảng năm 600, Namri Songtsen, một trong những thủ lĩnh tại thung lũng Yarlung, đã sử dụng những chiến binh chăn cừu lần lượt chinh phục các bộ tộc lân cận, mở rộng quyền cai trị của ông đến toàn bộ Ü-Tsang, bao gồm cả khu vực Lhasa ,  giúp ông thiết lập một nhà nước tập trung và mạnh mẽ, với quân đội thiện chiến dày dạn kinh nghiệm. Đây là một nền móng quan trọng cho các cuộc chinh phục sau này của con trai ông, Songtsen Gampo, người đã thống nhất toàn bộ cao nguyên Thanh Tạng . Theo Beckwith, Namri Songtsen là người đầu tiên cử sứ giả tới Trung Hoa vào thời nhà Tùy, năm 608 và 609.

Namri Songtsen bị hạ độc  vào năm 618 hoặc 629/630, trong một cuộc đảo chính . Songtsen Gampo đã dẹp yên bạo loạn, kế thừa di sản của Namri Songtsen, hoàn thành việc chinh phục cao nguyên Thanh Tạng, ban hành bộ luật thống nhất, tạo ra hệ thống chữ Tạng, một kho lưu trữ hồ sơ chính thức và mở rộng các mối quan hệ với thế giới bên ngoài.

Xem thêm
 Triều đại Yarlung
 Lịch sử Tây Tạng
 Danh sách vua Tây Tạng

Chú thích

 Nguồn
 Josef Kolmaš, Tibet and Imperial China, A Survey of Sino-Tibetan Relations up to the End of the Madchu Dynasty in 1912. Occasional paper No. 7, The Australian National University, Centre of Oriental Studies, Canberra, 1967. Page 7-11/67. (lire en ligne, appuyer sur F11 pour l'affichage plein écran)
Stein, R. A. (1972). Tibetan Civilization''. Faber and Faber, London; Stanford University Press, Stanford, California.  (cloth); .

Người Tạng
Thổ Phồn
Mất năm 629
Sinh thế kỷ 6
Người Tây Tạng thế kỷ 7
Vua Tây Tạng


title: Medasina mauraria

text:
Medasina mauraria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Medasina


title: Germany's Next Topmodel (mùa 4)

text:
Germany's Next Topmodel, Mùa 4 là mùa thứ bốn của Germany's Next Topmodel (thường được viết tắt là GNTM) được phát sóng trên mạng lưới truyền hình Đức ProSieben. Chương trình bắt đầu phát sóng vào ngày 12 tháng 2 năm 2009.

Người chiến thắng của mùa giải này là Sara Nuru, 19 tuổi từ Munich. Cô giành được:

 1 hợp đồng người mẫu với OneEins GmbH Management trị giá 200.000€
 Lên ảnh bìa tạp chí Cosmopolitan
 1 hợp đồng quảng cáo cho C&A & Maybelline
 1 chiếc Suzuki Swift Sport

Các thí sinh

(Tuổi tính từ ngày dự thi)

Thứ tự gọi tên

 Thí sinh bị loại
 Thí sinh chiến thắng cuộc thi

 Thứ tự gọi tên chỉ lần lượt từng người an toàn
 Trong tập 1, các thí sinh bán kết từ Düsseldorf đã được chọn.
 Trong tập 2, các thí sinh bán kết từ Munich đã được chọn.
 Sau khi sáp nhập cả hai nhóm thí sinh bán kết vào Berlin, những thí sinh chung cuộc đã được chọn trong tập 3.
 Trong tập 4, Larissa, người chiến thắng trong Austria's Next Topmodel, Mùa 1 đã được bổ sung vào dàn thí sinh.
 Trong tập 6, Mandy đã không có mặt tại phòng đánh giá vì lý do y tế.
 Trong tập 8, không có ai bị loại.
 Việc loại bỏ Jessica đã không được hiển thị cho đến khi bắt đầu tập 15.

Buổi chụp hình

Tập 1: Ảnh casting ở Düsseldorf (casting phần 1)
Tập 2: Ảnh casting ở Munich (casting phần 1)
Tập 3: Nữ hoàng băng (casting phần 2)
Tập 4: Tạo dáng với chiếc xe đang cháy trên sa mạc theo cặp
Tập 5: Bị treo trên khinh khí cầu
Tập 6: Ảnh cô dâu trắng đen
Tập 7: Áo tắm dưới trời mưa
Tập 8: Tạo dáng dưới nước
Tập 9: Múa cột
Tập 10: Quảng cáo cho đồ lót Wonder Bra
Tập 11: Nữ danh ca nổi tiếng
Tập 12: Ngôi sao nhạc rock
Tập 13: Vẻ đẹp của nước Mĩ
Tập 14: Ảnh bìa tạp chí Cosmopolitan
Tập 15: Ảnh bìa tạp chí Elle Singapore
Tập 16: Cưỡi bò tót

Tham khảo

4


title: Nội các Lee Wan-koo

text:
Nội các Lee Wan-koo do Tổng thống Park Geun-hye cải tổ từ nội các Jung Hong-won. Ngày 16/2/2015 Cựu chủ tịch Đảng Saenuri Lee Wan-koo được Quốc hội bỏ phiếu với 148/128 phiếu, chính thức trở thành Thủ tướng, đây là nỗ lực tìm kiếm người thay thế Thủ tướng Jung Hong-won sau vụ chìm phà Sewol (16/4/2014).

Nội các hiện tại

Bộ

Tham khảo

Chính phủ Hàn Quốc


title: Cừu Raïole

text:
Cừu Raïole là một giống cừu của nước Pháp, chúng là giống bản địa của vùng Cevennes giữa Ales, Florac và Le Vigan. Tên của nó xuất phát từ vùng Occitan, tên gọi "raïols" có nghĩa là "hoàng gia". Giống cừu này được biết đến với sức chịu đựng của nó, cả hai thích nghi với khí hậu Địa Trung Hải ở núi, nơi có các nguồn thực vật như hạt dẻ và cây sồi. Trong năm 2005, số lượng của nó được ước tính khoảng 3000 đầu con, trong đó có 2000 con đã được nhập khẩu.

Đặc điểm
Trán chúng phẳng, xương mũi lồi ra, chúng có hố nước mắt, mõm của chúng mỏng, môi hoạt động, răng cửa sắc, nhờ đó chúng có thể gặm được cỏ mọc thấp và bứt được những lá thân cây mềm mại, hợp khẩu vị trên cao để ăn. Chúng có thói quen đi kiếm ăn theo bầy đàn, tạo thành nhóm lớn trên đồng cỏ. Trong da chúng có nhiều tuyến mồ hôi và tuyến mỡ hơn dê. Bởi thế chúng bài tiết mồ hôi nhiều hơn và các cơ quan hô hấp tham gia tích cực hơn vào quá trình điều tiết nhiệt. Mô mỡ dưới da của chúng phát triển tốt hơn dê và ngược lại ở các cơ bên trong của chúng có ít tích lũy mỡ hơn dê.

Chăn nuôi
Chúng có tính bầy đàn cao nên dễ quản lý, chúng thường đi kiếm ăn theo đàn nên việc chăm sóc và quản lý rất thuận lợi. Chúng cũng là loài dễ nuôi, mau lớn, ít tốn công chăm sóc. So với chăn nuôi bò thì chúng là vật nuôi dễ tính hơn, thức ăn của chúng rất đa dạng, thức ăn của chúng là những loại không cạnh tranh với lương thực của người. Chúng là động vật có vú ăn rất nhiều cỏ. Hầu hết chúng gặm cỏ và ăn các loại cỏ khô khác, tránh các phần thực vật có gỗ nhiều. Chúng có chế độ hoạt động ban ngày, ăn từ sáng đến tối, thỉnh thoảng dừng lại để nghỉ ngơi và nhai lại. Đồng cỏ lý tưởng cho chúng như cỏ và cây họ Đậu. Khác với thức ăn gia súc, thức ăn chính của chúng trong mùa đông là cỏ khô.

Chúng là loài ăn tạp, có thể ăn được nhiều loại thức ăn bao gồm thức ăn thô xanh các loại như: rơm cỏ tươi, khô, rau, củ quả bầu bí các loại, phế phụ phẩm công nông nghiệp và các loại thức ăn tinh bổ sung như cám gạo ngũ cốc. Mỗi ngày chúng có thể ăn được một lượng thức ăn 15-20% thể trọng. Chúng cần một lượng thức ăn tính theo vật chất khô bằng 3,5% thể trọng. Với nhu cầu 65% vật chất khô từ thức ăn thô xanh (0,91 kg) và 35% vật chất khô từ thức ăn tinh (0,49 kg). Khi cho chúng ăn loại thức ăn thô xanh chứa 20% vật chất khô và thức ăn tinh chứa 90% vật chất khô.

Nguồn nước uống là nhu cầu cơ bản của chúng. Lượng nước cần cho chúng biến động theo mùa và loại và chất lượng thực phẩm mà chúng tiêu thụ. Khi chúng ăn nhiều trong các tháng đầu tiên và có mưa (kể cả sương, khi chúng ăn vào sáng sớm), chúng cần ít nước hơn. Khi chúng ăn nhiều cỏ khô thì chúng cần nhiều nước. Chúng cũng cần uống nước sạch, và có thể không uống nếu nước có tảo hoặc chất cặn. Trong một số khẩu phần ăn của chúng cũng bao gồm các khoáng chất, hoặc trộn với lượng ít.

Chăm sóc
Sau khi cho phối giống 16-17 ngày mà không có biểu hiện động dục lại là có thể cừu đã có chửa, Căn cứ vào ngày phối giống để chuẩn bị đỡ đẻ cho cừu (thời gian mang thai của cừu 146-150 ngày) nhằm hạn chế cừu sơ sinh bị chết; Có thể bồi dưỡng thêm thức ăn tinh và rau cỏ non cho cừu có chửa nhưng tuyệt đối tránh thức ăn hôi mốc; Khi có dấu hiệu sắp đẻ (bầu vú căng, xuống sữa, sụt mông, âm hộ sưng to, dịch nhờn chảy ra, cào bới sàn…) nên nhốt ở chuồng riêng có lót ổ rơm và chăn dắt gần, tránh đồi dốc.

Thông thường cừu mẹ nằm đẻ nhưng cũng có trường hợp đứng đẻ, tốt nhất nên chuẩn bị đỡ đẻ cho cừu; Sau khi đẻ cừu mẹ tự liếm cho con. Tuy nhiên, vẫn phải lấy khăn sạch lau khô cho cừu con, nhất là ở miệng và mũi cho cừu con dễ thở. Lấy chỉ sạch buộc cuống rốn (cách rốn 4–5 cm), cắt cuống rốn cho cừu con và dùng cồn Iod để sát trùng; Giúp cừu con sơ sinh đứng dậy bú sữa đầu càng sớm càng tốt (vì trong sữa đầu có nhiều kháng thể tự nhiên); Đẻ xong cho cừu mẹ uống nước thoải mái (có pha đường 1% hoặc muối 0.5%).

Cừu con trong 10 ngày đầu sau khi đẻ cừu con bú sữa mẹ tự do; Từ 11-21 ngày tuổi cừu con bú mẹ 3 lần/ngày, nên tập cho cừu con ăn thêm thức ăn tinh và cỏ non, ngon; 80-90 ngày tuổi có thể cai sữa. Giai đoạn này phải có cỏ tươi non, ngon cho cừu con để kích thích bộ máy tiêu hóa phát triển (đặc biệt là dạ cỏ) và bù đắp lượng dinh dưỡng thiếu hụt do sữa mẹ cung cấp không đủ; Cừu sinh trưởng và phát triển nhanh, mạnh ở giai đoạn này.

Tham khảo

 D´origine cevenole, la Raïole est résistante et facile à désaisonner »,Pâtre, 14 février 2007
 « Étude de la race ovine: Raïole » [archive], surhttp://www.brg.prd.fr/ [archive], Bureau des ressources génétiques, 2005(consulté le 17 juillet 2012)

Raïole


title: Agkonia pega

text:
Agkonia pega là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Agkonia


Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam được thành lập vào ngày 8 tháng 6 năm 1969 khi Đại hội Đại biểu Quốc dân miền Nam Việt Nam giữa Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, Liên minh các Lực lượng Dân tộc Dân chủ và Hòa bình Việt Nam ở miền Nam cùng các lực lượng yêu nước khác đã thông qua nghị quyết thành lập Cộng hòa miền Nam Việt Nam, Chính phủ Cách mạng lâm thời và Hội đồng Cố vấn Cộng hòa miền Nam Việt Nam.

Chính phủ được hẫu thuận bởi Đảng Lao động Việt Nam, trực tiếp là Trung ương Cục miền Nam lập ra trên cơ sở từ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam.

Ngày 12 tháng 6 năm 1969, sau khi Đại hội Đại biểu Quốc dân miền Nam Việt Nam diễn ra thành công và Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam được chính thức thành lập, Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trịnh trọng tuyên bố hoan nghênh và công nhận. Trong tháng 6 năm 1969, 23 nước đã công nhận Chính phủ cách mạng lâm thời, trong đó 21 nước kiến lập quan hệ ngoại giao.

Lịch sử

1954-1960
Ngay sau khi Hiệp định Geneve được ký kết, Mỹ tích cực âm mưu chia cắt Việt Nam nhằm mục tiêu biến miền Nam Việt Nam trở thành tiền đồn chống cộng sản tại Đông Nam Á. Mỹ đã ủng hộ chính quyền Ngô Đình Diệm trong việc củng cố quyền lực lâu dài nhằm thực hiện mục tiêu đề ra. Tháng 9 năm 1954, Mỹ thành lập Tổ chức Hiệp ước Đông Nam Á (SEATO) "biến miền Nam Việt Nam thành một căn cứ quân sự quan trọng nằm dưới sự kiểm soát của Mỹ".

Việc thực thi Hiệp định Geneve đã bị Mỹ và Việt Nam Cộng hòa ngăn cản, không thi hành các điều khoản, sử dụng mọi thủ đoạn, biện pháp chống lại việc bầu cử thống nhất Việt Nam. Chính quyền Ngô Đình Diệm thực hiện các chiến dịch Tố Cộng diệt Cộng, đàn áp những người được coi là cộng sản, thân cộng sản. Trong khi đó cuối năm 1956, Nikita Khrushchev, lãnh đạo tối cao Liên Xô, tuyên bố “chung sống hòa bình” với Mỹ, do đó các nước lớn trong phe Xã hội chủ nghĩa không muốn Đảng Lao động Việt Nam phát động chiến đấu vũ trang ở miền Nam Việt Nam.

Tháng 1 năm 1959, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam triệu tập Hội nghị lần 15 (mở rộng), Hội nghị hoạch định hai nhiệm vụ chiến lược cách mạng phải đồng thời tiến hành ở hai miền Nam, Bắc, nhằm giải phóng miền Nam, bảo vệ miền Bắc, thống nhất đất nước. Đảng Lao động Việt Nam đề ra giải pháp đưa cách mạng miền Nam có lợi nhất là khởi nghĩa giành chính quyền về tay nhân dân, tiến theo con đường lấy sức mạnh của quần chúng, dựa vào lực lượng chính trị của quần chúng là chủ yếu, kết hợp đấu tranh chính trị và vũ trang để "đánh đổ tập đoàn thống trị Ngô Đình Diệm, tay sai của Mỹ, thành lập một chính quyền liên hợp dân tộc dân chủ, tạo điều kiện thuận lợi nhất để hoà bình thống nhất nước nhà".

Sau khi Nghị quyết Hội nghị Trung ương 15/1959 được ban hành, phong trào “Đồng khởi” trên quy mô lớn tại các tỉnh Nam Bộ và Khu V nhất tề đứng lên. Tiêu biểu như các cuộc khởi nghĩa ở Bác Ái (2/1959), Trà Bồng (8/1959), Tua Hai (1/1960), đặc biệt là phong trào nổi dậy ở tỉnh Bến Tre. Phong trào "Đồng khởi" đã đã tạo điều kiện thuận lợi cho các lực lượng cách mạng phát triển nhanh chóng, hàng nghìn chi bộ được thành lập, số lượng đảng viên được tăng lên thành lập nhiều đội vũ trang. Ngày 20 tháng 12 năm 1960, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam được thành lập, góp phần quy tụ, các tầng lớp nhân dân đấu tranh giành độc lập thống nhất.

1960-1969
Thất bại trong việc bình định miền Nam Việt Nam, chính quyền Đệ nhất Việt Nam Cộng hòa lâm vào khủng hoảng nghiêm trọng. Mâu thuẫn trong giới lãnh đạo cầm quyền với nhau và mâu thuẫn với chính giới Mỹ đã làm trầm trọng khủng hoảng tại Đệ nhất Việt Nam Cộng hòa. Mỹ đề ra Kế hoạch Staley–Taylor (Chiến tranh đặc biệt) nhắm mục tiêu tăng cường sức mạnh cho Việt Nam Cộng hòa, dập tắt các phong trao kháng chiến "bình định" và lập ấp chiến lược, cô lập và tiêu diệt lực lượng cộng sản còn sót lại ở miền Nam Việt Nam.

Kế hoạch Staley-Taylor cuối cùng thất bại vào năm 1963, sau các trận đụng độ với Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam, các ấp chiến lược bị phá không thực hiện đúng theo kế hoạch, đồng thời năm 1963 cuộc đảo chính đã lật đổ chính quyền Ngô Đình Diệm do Quân lực Việt Nam Cộng hòa thực hiện đã gây rung động cho Việt Nam và thế giới. Việc lật đổ chính quyền Ngô Đình Diệm do phe quân sự là ngoài dự tính của Mật trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, vì không thể còn tuyên truyền việc Ngô Đình Diệm không được lòng dân. Mặt khác, những lãnh đạo quân sự kế nhiệm thường được thành lập một thời gian sau đó lại tiếp tục bị lật đổ, tạo điều kiện thuận lợi cho cách mạng ở miền Nam phát triển. Báo Nhân Dân, cho rằng "Bằng cách lật đổ Ngô Đình Diệm và Ngô Đình Nhu, đế quốc Mỹ đã tự mình phá hủy các cơ sở chính trị mà chúng đã xây dựng trong nhiều năm".

Cuối năm 1963, Mỹ đề ra chiến lược "Chiến tranh cục bộ" bắt đầu giai đoạn leo thang chiến tranh dần dần và can thiệp trực tiếp vào cuộc chiến. Sau vụ ám sát cả Ngô Đình Diệm và John Kennedy vào gần cuối năm 1963 và sự kiện Vịnh Bắc Bộ năm 1964 và trong bối cảnh chính trị Việt Nam Cộng hòa tiếp tục bất ổn, chính quyền Lyndon Johnson đưa ra cam kết chính sách trực tiếp bảo vệ chế độ Việt Nam Cộng hòa. Lực lượng quân sự Mỹ và các nước SEATO chống cộng tăng cường hỗ trợ, đưa lực lượng tác chiến quy mô lớn vào miền Nam Việt Nam; vào thời kỳ đỉnh cao vào năm 1969, hơn 400,000 lính Mỹ đã được triển khai. Với cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, Đảng Lao động Việt Nam đã chỉ đạo đánh vào bộ chỉ huy chiến tranh của Mỹ và Việt Nam Cộng hòa, buộc Mỹ phải xuống thang chiến tranh, chấm dứt ném bom không điều kiện, chấp nhận đàm phán với Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đánh dấu sự thất bại chiến lược “Chiến tranh cục bộ”.

Trong giai đoạn này Trung ương Cục miền Nam cũng đã vận động chính trị trong nhân dân để thành lập chính quyền cách mạng các cấp. Đến giữa năm 1969, đại bộ phận số xã, tỉnh và nhiều đô thị đều đã có chính quyền cách mạng, nhiều nơi các Ủy ban Nhân dân Cách mạng bước đầu thực hiện nhiệm vụ củng cố và phát huy vai trò chính quyền, làm tốt công tác lãnh đạo mọi mặt. Yêu cầu việc thành lập một chính quyền cách mạng ở miền Nam Việt Nam như một chính phủ được Trung ương cục đặt ra nhằm đấu tranh trên mọi mặt trận từ chính trị, ngoại giao đến quân sự. Đặt biệt tại Hội nghị Paris đòi hỏi cần có một chính phủ đại diện cho nhân dân miền Nam "nhằm nâng cao hơn nữa vị trí, địa vị pháp lý của chính quyền cách mạng tại Hội nghị và trên trường quốc tế".

Thành lập
Việc Mặt trận Giải phóng miền Nam Việt Nam và Liên minh các Lực lượng Dân tộc Dân chủ và Hòa bình Việt Nam thống nhất thành lập Chính phủ Lâm thời ở miền Nam cũng được báo chí nước ngoài dự báo trước: "Ngay từ năm 1966, Mặt trận Giải phóng miền Nam Việt Nam đã tính đến việc thành lập một Chính phủ lâm thời làm đại diện thương thuyết với Hoa Kỳ. Ý định này chưa được chính thức công bố, nhưng tháng 3 năm 1966, chính quyền Sài Gòn đã “thâu lượm” được tin này. Tin tức này lần đầu tiên được chính quyền Sài Gòn đề cập đến trong một công văn của Bộ Ngoại giao gửi Phủ Chủ tịch Ủy ban Hành pháp Trung ương: “theo nguồn tin mà Tòa Tổng Lãnh sự Việt Nam (Cộng hòa) tại New Delhi thâu lượm được thì Mặt trận Giải phóng miền Nam dự định lập một Chính phủ lâm thời để buộc Mỹ phải thương thuyết với họ chứ không điều đình thẳng với Bắc Việt. Đây chỉ là nguồn tin chưa được xác nhận, xong theo sự nhận xét của thiểm Bộ, có lẽ cho tới nay Mặt trận Giải phóng miền Nam chưa thực hiện được ý định lập một Chính phủ là vì họ chưa chiếm hẳn được một vùng đất nào".

Tờ Sài Gòn - Tokyo ngày 6 tháng 9 năm 1968 viết:

Ngày 24 tháng 1 năm 1969, Bộ Chính trị Trung ương Đảng Lao động Việt Nam gửi Điện số 32 kèm theo Bản dự thảo lời kêu gọi của Ban vận động hiệp thương tới Phạm Hùng, Bí thư Trung ương Cục miền Nam, chủ trương mở hội nghị Hiệp thương giữa Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam với Liên minh các Lực lượng Dân tộc Dân chủ và Hòa bình Việt Nam nhằm “thống nhất nhận định, chủ trương và phương hướng đấu tranh cho việc lập một nội các hòa bình ở Sài Gòn”.

Trù bị
Ngày 25 tháng 5 năm 1969, trước những yêu cầu cấp thiết của cách mạng, Hội nghị Hiệp thương giữa Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam và Liên minh các Lực lượng Dân tộc Dân chủ và Hòa bình Việt Nam để bàn về việc thành lập Chính phủ Cách mạng lâm thời mới được triệu tập.

Đoàn đại biểu của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam dự Hội nghị Hiệp thương gồm có:
 Trưởng đoàn: Luật sư Nguyễn Hữu Thọ - Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận
 Đoàn viên:
 Kiến trúc sư Huỳnh Tấn Phát - Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận kiêm Tổng Thư ký đoàn viên
 Ung Ngọc Kỳ - Ủy viên Ban Thư ký đoàn viên
 Hồ Thu - Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận đoàn viên.
 Giáo sư Lê Văn Thả - Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận đoàn viên.
 Giáo sư Nguyễn Ngọc Thưởng - Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận đoàn viên.
Đoàn đại biểu Ủy ban Trung ương Liên minh các Lực lượng Dân tộc Dân chủ và Hòa bình Việt Nam có:
 Trưởng đoàn: Luật sư Trịnh Đình Thảo - Chủ tịch Ủy ban Trung ương Liên minh;
 Đoàn viên:
 Kỹ sư Lâm Văn Tết - Phó Chủ tịch Liên minh;
 Giáo sư Tôn Thất Dương Kỵ - Tổng Thư ký
 Bác sĩ Dương Quỳnh Hoa - Phó Tổng Thư ký
 Nhà văn Thanh Nghị - Phó Tổng Thư ký
 Lê Hiếu Đằng - Phó Tổng Thư ký
 Giáo sư Lê Văn Giáp - Chủ tịch Ủy ban Liên minh các Lực lượng Dân tộc Dân chủ và Hòa bình Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định
 Trương Như Tảng - Phó Chủ tịch Ủy ban Liên minh các Lực lượng Dân tộc Dân chủ và Hòa bình Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định

Tại hội nghị, hai đoàn đại biểu đã nhất trí đánh giá sự phát triển tình hình và thắng lợi của cách mạnh nhân dân ở miền Nam Việt Nam. Hai đoàn đại biểu đã nhất trí về thời cơ thuận lợi và sự cần thiết thành lập Chính phủ Cách mạng lâm thời thể theo nguyện vọng bức thiết của các tầng lớp nhân dân miền Nam Việt Nam và để đáp ứng nhu cầu cách mạng của nhân dân miền Nam đến thắng lợi.

Hội nghị Hiệp thương đã quyết định triệu tập Đại hội đại biểu quốc dân bao gồm đại biểu hết sức rộng rãi của các chính đảng cách mạng, các đoàn thể yêu nước, các tôn giáo, các dân tộc và các tầng lớp nhân dân, các địa phương, các nhân sĩ, trí thức... để tổng kết tình hình đấu tranh thắng lợi nhân dân về mọi mặt, quyết định đường lối, nhiệm vụ của nhân dân Việt Nam để giành thắng lợi hoàn toàn và cử ra Chính phủ Cách mạng lâm thời. Hội nghị đã quyết định lập một Ban trù bị đại hội để chuẩn bị Đại hội.

Đại hội Đại biểu Quốc dân
Từ ngày 6 đến ngày 8 tháng 6 năm 1969, Đại hội Đại biểu Quốc dân miền Nam Việt Nam giữa Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, Liên minh các Lực lượng Dân tộc Dân chủ và Hòa bình Việt Nam ở miền Nam cùng các lực lượng yêu nước khác đã họp tại một địa điểm thuộc tỉnh Tây Ninh. Đại hội nhận định tình hình "cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước" của nhân dân miền Nam và cử ra Chính phủ Cách mạng lâm thời và Hội đồng Cố vấn Chính phủ.

Thành phần tham dự gồm có:

Khai mạc Đại hội Trịnh Đình Thảo, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Liên minh các Lực lượng Dân tộc, Dân chủ và Hòa bình Việt Nam thay mặt Ban trù bị Đại hội đọc diễn văn khai mạc. Luật sư Trịnh Đình Thảo nêu lên nhiệm vụ hàng đầu của Đại hội và nhìn lại một cách khái quát và biểu dương sự nghiệp kháng chiến của quân và dân miền Nam trong 15 năm qua, nhất là từ Tết Mậu Thân; đề ra phương hướng và nhiệm vụ cách mạng trước mắt của quân, dân miền Nam. Luật sư nhấn mạnh: “Trên cơ sở ấy, Đại hội đại biểu quốc dân của chúng ta sẽ xếp việc thành lập “Chính phủ Cách mạng lâm thời”, một cơ quan quyền lực tập trung có đầy đủ tín nhiệm bao gồm những người tiêu biểu nhất của các tầng lớp nhân dân, tôn giáo, dân tộc, có đầy đủ đức, tài để động viên những nỗ lực lớn nhất của quân và dân miền Nam ta, phát huy cao độ sức mạnh tổng hợp của chiến tranh nhân dân của mọi lực lượng, mọi cá nhân yêu nước, yêu hòa bình và dân chủ ở các thành thị, nông thôn, đồng bằng và rừng núi, tăng cường hơn nữa khí thế mãnh liệt của cuộc chiến đấu chống Mỹ cứu nước trong thời mới".

Sau báo cáo khai mạc đại hội của Trịnh Định Thảo, Nguyễn Hữu Thọ, Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Đại hội, Chủ tịch đoàn Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam đọc bản "báo cáo chính trị". Trong đó có đoạn viết "để đáp ứng yêu cầu lớn lao của cuộc chiến đấu, đáp ứng nguyện vọng của toàn dân, để có cơ quan điều hành toàn bộ công việc nội bộ và ngoại giao của chúng ta trong giai đoạn lịch sử vinh quang này, sau khi có hiệp thương và hoàn toàn nhất trí giữa “Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam” và “Ủy ban Trung ương Liên minh các Lực lượng Dân tộc Dân chủ và Hòa bình Việt Nam”, chúng tôi đề nghị Đại hội đại biểu quốc dân xét và quyết định việc thành lập Chính phủ Cách mạng lâm thời để đoàn kết toàn dân, động viên toàn dân, toàn quân ta tiến lên đánh bại chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ, đánh đổ ngụy quyền tay sai, giành lấy thắng lợi hoàn toàn, thực hiện một miền Nam Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, trung lập, tiến tới hòa bình, thống nhất Tổ quốc..."

Sau ba ngày làm việc, Đại hội đã nhất trí thông qua Nghị quyết cơ bản của Đại hội do Phùng Văn Cung thay mặt Chủ tịch đoàn trình bày về việc thành lập chế độ Cộng hòa miền Nam Việt Nam, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam và Hội đồng Cố vấn bên cạnh chính phủ. Nguyễn Hữu Thọ thay mặt Ban trù bị Đại hội giới thiệu danh sách đại biểu được đề cử vào Ban Chấp hành Chính phủ Cách mạng lâm thời.

Tổ chức
Cơ cấu tổ chức Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam gồm có: 1 Chủ tịch, Phó chủ tịch, 8 Bộ và Văn phòng Chủ tịch Chính phủ. 8 Bộ gồn:
 Bộ Quốc phòng
 Bộ Ngoại giao
 Bộ Nội vụ
 Bộ Kinh tế - Tài chính
 Bộ Thông tin và Văn hóa
 Bộ Giáo dục và Thanh niên
 Bộ Y tế, Xã hội và Thương binh
 Bộ Tư pháp
 Văn phòng Chủ tịch Chính phủ

Chính phủ Cách mạng lâm thời

Hội đồng Cố vấn Chính phủ

Vai trò
Chính phủ Cách mạng lâm thời miền Nam Việt Nam được thành lập xác nhận Cộng hòa miền Nam Việt Nam không phải là một nước mà là một chính thể... Đồng thời xóa bỏ sự "hợp hiến và hợp pháp" duy nhất của chính quyền Việt Nam Cộng hòa. Chính phủ lâm thời tạo điều kiện tranh thủ tầng lớp trung gian ở miền Nam, thúc đẩy phong trào đô thị.

Chính phủ Cách mạng là một phe đối trọng với chính quyền Việt Nam Cộng hòa tại Hội nghị Pari, bác bỏ “đại diện hợp pháp duy nhất” cho miền Nam do Việt Nam Cộng hòa tuyên bố. Trong bài phát biểu bế mạc Đại hội, Chủ tịch Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, Huỳnh Tấn Phát có đoạn:"Đại hội đại biểu quốc dân miền Nam Việt Nam nhiệt liệt hoan nghênh và chính thức ghi nhận lời tuyên bố trịnh trọng của “Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam” chuyển giao cho Chính phủ Cách mạng lâm thời chức năng nhà nước đối nội cũng như đối ngoại, kể cả tư cách đại diện chân chính của nhân dân miền Nam Việt Nam tại Hội nghị Paris về Việt Nam mà từ trước đến nay Mặt trận đã đảm đương một cách vẻ vang".

Ngày 10 tháng 6 năm 1969, Chủ tịch Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam Huỳnh Tấn Phát ký Quyết định số 07/QĐ/CT thành lập phái đoàn tham dự Hội nghị Paris về Việt Nam.

Quốc tế công nhận
Trong tháng 6 năm 1969, 23 nước đã công nhận Chính phủ cách mạng lâm thời, trong đó 21 nước kiến lập quan hệ ngoại giao:
 Ngày 12 tháng 6 năm 1969, Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tuyên bố công nhận.
 Ngày 13 tháng 6 năm 1969, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên thỏa thuận về việc thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam.
 Ngày 14 tháng 6 năm 1969, Thủ tướng Quốc vụ viện Trung Quốc Chu Ân Lai gửi điện cho Huỳnh Tấn Phát cho biết Chính phủ Trung Quốc chính thức thừa nhận Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam và thúc giục tân Chính phủ này hãy tiếp tục chiến đấu để đạt được thắng lợi hoàn toàn.
 Ngày 17 tháng 6 năm 1969, Chính phủ Cộng hòa Hồi giáo Mauritanie đã quyết định thừa nhận Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam. Quyết định này được thông qua trong phiên họp ngày 16 và 17 tháng 6 năm 1969 của Bộ Chính trị toàn quốc Đảng Nhân dân Mauritanie.
 Ngày 24 tháng 6 năm 1969, Syrie đã quyết định thiết lập quan hệ ngoại giao trên cấp bậc Đại sứ với Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam.

Từ sau phiên họp thứ 21 (12/6/1969), Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam chính thức tham dự Hội nghị Paris với tư cách là Chính phủ độc lập, đại diện chân chính cho nhân dân miền Nam Việt Nam.

Tháng 8 năm 1972, Hội nghị ngoại trưởng các nước không liên kết họp tại Guyanna đã công nhận địa vị hợp pháp của Chính phủ cách mạng lâm thời trong khối 59 nước Không liên kết.

Ngày 27 tháng 1 năm 1973, là một trong bốn bên ký kết vào Hiệp định Pari chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam.

Từ tháng 6 năm 1969 đến cuối năm 1975, có hơn 50 nước trên thế giới (trong đó có nhiều nước tư bản chủ nghĩa) công nhận và thiết lập quan hệ ngoại giao với Chính phủ Cách mạng lâm thời.

Giải thể
Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, lãnh thổ toàn miền Nam thuộc kiểm soát của Chính phủ Cách mạng lâm thời do Đảng Lao động Việt Nam lãnh đạo. Sau khi giành được quyền kiểm soát toàn bộ lãnh thổ Nam Việt Nam, tháng 9 năm 1975, Hội nghị Trung ương lần thứ 24 Đảng Lao động Việt Nam xác định mục tiêu thống nhất đất nước về mọi mặt.

Từ ngày 15 đến 21 tháng 11 năm 1975, Hội nghị hiệp thương chính trị được tổ chức tại Sài Gòn, giữa đoàn Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, do Trường Chinh đứng đầu, và đoàn Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, do Phạm Hùng đứng đầu. Hội nghị đã nêu cao quyết tâm thực hiện lời của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một. Sông có thể cạn, núi có thể mòn, song chân lý đó không bao giờ thay đổi”, đã đi đến tán thành tổ chức bầu cử Quốc hội thống nhất.

Ngày 25 tháng 4 năm 1976 tổng tuyển cử toàn Việt Nam được tổ chức, bầu ra 492 đại biểu của Quốc hội Việt Nam thống nhất. Từ ngày 24 tháng 6 đến ngày 3 tháng 7 năm 1976, Quốc hội họp phiên đầu tiên, thông qua các nội dung:
 Xóa bỏ khu phi quân sự theo Vĩ tuyến 17.
 Quốc kỳ là Cờ đỏ Sao Vàng.
 Lấy tên nước là Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.
 Quốc ca là bài “Tiến quân ca”.
 Thủ đô là Hà Nội.
 Đổi tên thành phố Sài Gòn - Gia Định thành Thành phố Hồ Chí Minh.

Với sự kiện này, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam đã hoàn thành vai trò trong cuộc chiến tranh Việt Nam và chính thức chấm dứt mọi hoạt động.

Xem thêm
 Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam
 Cộng hòa miền Nam Việt Nam
 Trung ương Cục miền Nam

Tham khảo

Liên kết ngoài

Lâm thời miền Nam
Việt Nam
Danh sách nhân vật Việt Nam
Cộng hòa Miền Nam Việt Nam


title: Linnaemya rhodesiana

text:
Linnaemya rhodesiana là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Linnaemya


title: Crambus proteus

text:
Crambus proteus là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Crambus


title: Deuteronomos carpinaria

text:
Deuteronomos carpinaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Deuteronomos


title: Formodexia volucelloides

text:
Formodexia volucelloides là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Formodexia


title: Goserelin

text:
Goserelin, được bán dưới tên Zoladex cùng với các loại khác, là một loại thuốc dùng để ức chế sản xuất hormone giới tính (testosterone và estrogen), đặc biệt trong điều trị ung thư vú và tuyến tiền liệt. Nó là một chất chủ vận hormone giải phóng gonadotropin tiêm (chất chủ vận GnRH).

Về mặt cấu trúc, nó là một decapeptide. Đó là decapeptide GnRH tự nhiên với hai chất thay thế để ức chế sự thoái hóa nhanh.

Goserelin kích thích sản xuất hormone giới tính testosterone và estrogen theo cách không xung (không sinh lý). Điều này gây ra sự gián đoạn của các hệ thống phản hồi nội tiết tố nội sinh, dẫn đến sự điều hòa giảm sản xuất testosterone và estrogen.

Nó đã được cấp bằng sáng chế vào năm 1976 và được chấp thuận cho sử dụng y tế vào năm 1987.

Sử dụng trong y tế

Goserelin được sử dụng để điều trị ung thư vú nhạy cảm với hormone (ở phụ nữ tiền mãn kinh và mãn kinh) và tuyến tiền liệt, và một số rối loạn phụ khoa lành tính (lạc nội mạc tử cung, u xơ tử cung và mỏng nội mạc tử cung). Ngoài ra, goserelin được sử dụng trong hỗ trợ sinh sản và trong điều trị dậy thì sớm. Nó cũng có thể được sử dụng trong điều trị cho người chuyển giới từ nam sang nữ  và được ưa chuộng hơn các thuốc chống androgen khác ở một số quốc gia, như Vương quốc Anh. Nó có sẵn như là một kho hàng 1 tháng và một kho 3 tháng hoạt động lâu dài.

Goserelin được quản lý bằng cách tiêm dưới da dưới dạng cấy ghép cứ sau 28 ngày trong suốt thời gian điều trị.

Tác dụng phụ
Goserelin có thể gây ra sự gia tăng tạm thời của đau xương và các triệu chứng của ung thư tuyến tiền liệt trong vài tuần đầu điều trị. Điều này được gọi là hiệu ứng bùng phát khối u, và là kết quả của sự gia tăng ban đầu trong việc sản xuất hormone luteinizing, trước khi các thụ thể được giải mẫn cảm và sản xuất hormone bị ức chế. Các triệu chứng sẽ biến mất, với sự ức chế nội tiết tố. Do đó, nên điều trị đồng thời với một loại thuốc chống ung thư trong 2 tuần đầu điều trị bằng goserelin, đặc biệt ở những bệnh nhân có triệu chứng xương trước đó.

Goserelin có thể gây đau xương, bốc hỏa, nhức đầu, đau dạ dày, trầm cảm, khó tiểu (trường hợp bị cô lập), tăng cân, sưng và đau vú (không thường xuyên), giảm cương cứng và giảm ham muốn tình dục. Đau xương có thể được kiểm soát theo triệu chứng, và rối loạn chức năng cương dương có thể được điều trị bằng vardenafil (Levitra) hoặc các liệu pháp uống tương tự khác, mặc dù chúng sẽ không điều trị giảm ham muốn tình dục. Tỷ lệ gynecomastia với goserelin đã được tìm thấy nằm trong khoảng từ 1 đến 5%.

Suy giảm trí nhớ ngắn hạn cũng đã được báo cáo ở phụ nữ và trong một số trường hợp có thể nghiêm trọng, nhưng tác dụng này sẽ biến mất dần sau khi ngừng điều trị.

Dược lý
Goserelin là một chất tương tự tổng hợp của một loại hormone giải phóng gonadotropin tự nhiên (GnRH). Sinh khả dụng gần như hoàn thành bằng cách tiêm. Goserelin liên kết với protein kém và có thời gian bán hủy trong huyết thanh từ hai đến bốn giờ ở bệnh nhân có chức năng thận bình thường. Thời gian bán hủy tăng với bệnh nhân suy chức năng thận. Không có thay đổi đáng kể về dược động học ở những đối tượng bị suy gan. Sau khi dùng, nồng độ đỉnh trong huyết thanh đạt được trong khoảng hai giờ. Nó nhanh chóng liên kết với các tế bào thụ thể GnRH trong tuyến yên do đó dẫn đến sự gia tăng ban đầu trong việc sản xuất hormone luteinizing và do đó dẫn đến sự gia tăng ban đầu trong việc sản xuất hormone giới tính tương ứng. Ngọn lửa ban đầu này có thể được điều trị bằng cách kê đơn / đồng quản trị một chất đối kháng thụ thể androgen như bicalutamide (Casodex). Cuối cùng, sau khoảng thời gian khoảng 14 ngày21, việc sản xuất LH bị giảm đi rất nhiều do sự điều hòa thụ thể và các hoóc môn giới tính thường giảm xuống mức độ thiến.

Hóa học
Goserelin là một chất tương tự GnRH và decapeptide. Nó được cung cấp dưới dạng muối axetat.

Xã hội và văn hoá

Tên gốc
Goserelin là tên gốc của thuốc và ,  và .

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Kinh nghiệm của một người về điều trị ung thư tuyến tiền liệt bằng goserelin - BBC News


title: Cyanopepla submacula

text:
Cyanopepla submacula là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cyanopepla