title: Hoa thức

text:
Hoa thức hay công thức hoa là một phương tiện thể hiện cấu trúc của một hoa bằng số, chữ cái và các ký hiệu khác nhau, trình bày ngắn gọn các thông tin quan trọng về cấu tạo hoa. Nó có thể đại diện cho các loài cụ thể, hoặc dùng để mô tả các bậc phân loại cao hơn. Thông tin của hoa thức chủ yếu gồm hình dạng hoa, số lượng cơ quan của hoa và mối liên hệ giữa các thành phần trong cơ quan đó. Hoa thức là một trong hai cách mô tả cấu trúc hoa được phát triển trong thế kỷ 19, cách còn lại là hoa đồ. Hoa thức của cùng một hoa có thể được trình bày khác nhau giữa các tác giả khác nhau, nhưng họ có xu hướng truyền đạt cùng một thông tin.

Lịch sử
Hoa thức được phát triển vào đầu thế kỷ 19. Các tác giả đầu tiên sử dụng khái niệm này là Cassel (1820) và Martius (1828). Grisebach (1854) đã sử dụng hoa thức trong sách giáo khoa của mình để mô tả đặc điểm của các họ thực vật, nêu rõ số lượng các cơ quan khác nhau của hoa, được phân tách bằng dấu phẩy và làm nổi bật sự hợp nhất của các thành phần. Sachs (1873) đã sử dụng chúng cùng với hoa đồ, ông lưu ý lợi thế của hoa thức bao gồm "kiểu chữ thông thường". Mặc dù Eichler áp dụng rộng rãi hoa đồ trong tác phẩm Blüthendiagramme của mình, ông lại sử dụng hạn chế hoa thức, chủ yếu cho các họ thực vật có hoa đơn giản. Organogenesis of Flowers (1973) của Sattler sử dụng hoa thức và hoa đồ để mô tả sự phát sinh cơ quan của 50 loài thực vật. Những cuốn sách mới hơn chứa hoa thức bao gồm Plant Systematics của Judd và cộng sự (2002) và Simpson (2010). Prenner và cộng sự đã nghĩ ra cách viết hoa thức mở rộng để tăng khả năng mô tả của khái niệm này và lập luận rằng hoa thức nên được đưa vào các mô tả chính thức trong phân loại thực vật. Ronse De Craene (2010) sử dụng một phần cách các tác giả khác viết hoa thức trong cuốn sách Floral Diagrams của mình.

Ý nghĩa của hoa thức
Hoa thức biểu thị số lượng các cơ quan khác nhau của hoa, thường được đặt sau các chữ cái viết tắt tên cơ quan trong tiếng Anh. Chúng được sắp xếp tương ứng với sự sắp xếp của các bộ phận của hoa từ ngoài vào trong:

Các thành phần với nền tối hơn là ít phổ biến trên hoa thức hơn. Chữ cái "V" được sử dụng bởi Prenner và cộng sự cho số lượng noãn mỗi bầu nhụy, tiếp theo là chữ cái viết thường mô tả cách đính noãn. Đối với đài phụ, kí hiệu là chữ "k" viết thường, thường đặt trước kí hiệu "K" là đài chính.

Số lượng thành phần của cơ quan được ghi sau chữ cái, chúng có thể được viết giống như chữ cái hoặc ở dạng số nhỏ phía trên (số mũ) hoặc số nhỏ phía dưới. Nếu một cơ quan tiêu biến, số của nó được viết là "0" hoặc bị bỏ qua, trường hợp số lượng nhiều hơn 10-12, kí hiệu được dùng là "∞". Số lượng cơ quan trong một vòng cũng có thể được phân tách bằng dấu ":" khi một phần của vòng có sự khác biệt về hình thái. Các vòng của cùng một cơ quan được phân tách bằng dấu "+". Phạm vi số lượng được sử dụng nếu số lượng của thành phần hoa thay đổi, ví dụ khi hoa thức đại diện cho một đơn vị phân loại.

 K3+3 - đài hoa có 6 lá đài xếp thành hai vòng, mỗi vòng 3 cánh.
 A∞ - nhị hoa nhiều.
 P3–12 - bao hoa có từ 3 đến 12 cánh.

Nhóm các cơ quan có thể được mô tả bằng cách viết số lượng thành phần trong nhóm dưới dạng số mũ.

 A5² - 5 nhóm nhị, mỗi nhóm có 2 nhị.

Hoa thức cũng thể hiện sự liên kết của các thành phần hoa trong cùng một cơ quan hay giữa các cơ quan với nhau. Sự kết hợp này có thể thể hiện bằng cách đặt số trong một vòng tròn hoặc có biểu tượng vòng cung quanh các số, nhưng các tác giả Judd và cộng sự, Prenner và cộng sự nói rằng phương pháp này khó đạt được thông qua việc sắp chữ chuẩn. Việc nối các cơ quan có thể được viết dễ dàng hơn bằng cách sử dụng dấu ngoặc đơn "(...)" nếu các thành phần của cùng một cơ quan ở trạng thái dính liền/hợp nhất với nhau. Sự kết hợp giữa các cơ quan khác nhau có thể kí hiệu bằng ngoặc vuông "[...]", cuối cùng là ngoặc nhọn "{...}".

 A(5) - 5 nhị hợp.
 [C(5) A5] - tràng hoa 1 vòng có 5 cánh hoa hợp, tràng dính với vòng nhị gồm 5 nhị rời.

Prenner và cộng sự đề xuất số mũ "0" cho cơ quan bị tiêu biến và số mũ "r" cho cơ quan bị tiêu giảm/lép. Ronse De Craene sử dụng ký hiệu độ "°" để thể hiện nhị lép hoặc noãn lép.

 A3:2r+50 (Prenner và cộng sự) - bộ nhị gồm 2 vòng, vòng thứ nhất chứa 3 nhị và 2 nhị tiêu giảm, vòng thứ hai có 5 nhị tiêu biến.
 A1+2° (Ronse De Craene) - bộ nhị gồm 2 vòng, vòng thứ nhất có 1 nhị, vòng thứ hai có 2 nhị lép.

Vị trí bầu nhụy
Vị trí bầu nhụy được thể hiện bằng cách thêm một số kí hiệu (tùy tác giả) vào chữ cái "G". Simpson bỏ qua định dạng kí hiệu bằng cách mô tả vị trí bầu nhụy bằng lời văn.

Tính đối xứng
Khi mô tả tính đối xứng hoặc định hướng hoa cho toàn bộ hoa, biểu tượng tương ứng thường được đặt ở đầu công thức. Nó cũng có thể được sử dụng riêng cho các cơ quan khác nhau, đặt kí hiệu đối xứng hoặc định hướng sau chữ cái hoặc số thành phần cơ quan hoặc có thể nó không xuất hiện trong hoa thức. Tính đối xứng được mô tả bằng các ký hiệu sau:

Đơn tính và lưỡng tính
Tính dục của hoa có thể được kí hiệu ☿ hoặc ⚥ đối với hoa lưỡng tính, ♂ đối với hoa đực và ♀ đối với hoa cái. Các ký hiệu thường được đặt ở đầu hoa thức, sau hoặc trước ký hiệu đối xứng. Prenner và cộng sự khuyến cáo chỉ sử dụng các ký hiệu tương ứng (♀ và ♂) cho hoa đơn tính. Ronse De Craene sử dụng các từ "có nhụy" hoặc "có nhị" thay vì các ký hiệu.

Hoa thức cũng có thể kết hợp trong phân loại quả, Judd và cộng sự đặt nó ở cuối.

Ví dụ
↯ K3 [C3 A1°–3°+½:2°] Ğ(3) - hoa thức của Canna edulis; hoa hoàn toàn không đối xứng; đài hoa có 1 vòng gồm 3 cánh rời; tràng hoa gồm 3 cánh rời nối với bộ nhị gồm 2 vòng, vòng ngoài chứa 1–3 nhị đều lép, rời, vòng trong chứa ½ nhị hoa và 2 nhị lép, rời; bộ nhụy gồm 3 lá noãn hợp bầu dưới.

B BtC K3:(2)C↓ C3:2r↓ A(3):2r↓+4r:10 1↓ Vm8–10 - hoa thức của Tamarindus indica; có lá bắc và lá bắc con dạng cánh hoa; đài hoa đối xứng hai bên có 3 lá đài rời và 2 lá đài hợp có dạng cánh hoa; tràng hoa đối xứng hai bên có 3 lá tràng rời và 2 lá tràng tiêu giảm; bộ nhị gồm 2 vòng, vòng ngoài đối xứng hai bên có 3 nhị hợp và 2 nhị lép, vòng trong có 4 nhị lép rời và 1 nhị tiêu biến; bầu nhụy đối xứng hai bên có 1 lá noãn, 1 ô có 8-10 noãn, đính noãn bên.

Sử dụng hộp thông tin

Xem thêm

 Hoa đồ

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Kvetné vzorce  – website về hoa thức (bằng tiếng Slovak)
 N S Subrahmanyam, Modern Plant Taxonomy, Vikas Publishing House Pvt Ltd, 2009.
 Table 2.1. Floral formulae; symbols used in this book. In Ronse De Craene, p. 39
 Symbols employed in floral formula. In  Subrahmanyam, p. 42

Hình thái học thực vật
Hoa


title: Terina flavibasis

text:
Terina flavibasis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Terina


title: Anarta rupestralis

text:
Anarta rupestralis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Anarta


title: Entypoma robustator

text:
Entypoma robustator là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Entypoma


title: Maniema FC

text:
Maniema Fantastique hay gọi tắt Maniema FC là một câu lạc bộ bóng đá Burundi đến từ Bujumbura. Sân nhà của đội bóng là Prince Louis Rwagasore Stadium có sức chứa 20.000 chỗ ngồi.

Đội bóng hiện tại thi đấu ở Giải bóng đá ngoại hạng Burundi, giải đấu cao nhất của bóng đá Burundi.

Danh hiệu
Giải bóng đá ngoại hạng Burundi:1965, 1966, 1967, 1968, 1982, 1995, 1997

Tham khảo

Câu lạc bộ bóng đá Burundi
Bujumbura


title: Ivor Grattan-Guinness

text:
Ivor Owen Grattan-Guinness (23 tháng 6 năm 1941 – 12 tháng 12 năm 2014) là một nhà lịch sử toán học và logic.

Cuộc sống
Grattan-Guinness được sinh ra ở Bakewell, Anh; cha ông là mtoj giáo viên toán học và quản trị giáo dục. Ông lấy được bằng Cử nhân Toán học tại Wadham College, Oxford, và Thạc sĩ Toán học Logic và Triết học tại Trường Kinh tế và Khoa học Chính trị Luân Đôn vào năm 1966.

Sự nghiệp

Ấn phẩm tuyển chọn

Sách đã viết
 1970. The Development of the Foundations of Mathematical Analysis from Euler to Riemann. MIT Press.
 1972. Joseph Fourier, 1768 – 1830 (In collaboration with J.R. Ravetz). MIT Press.
 1977. Dear Russell – Dear Jourdain: a Commentary on Russell's Logic, Based on His Correspondence with Philip Jourdain. Duckworth.
 1980. From the Calculus to Set Theory, 1630–1910: An Introductory History (with chapters written by H. J. M. Bos). Duckworth.
 1982. Psychical Research: A Guide to Its History, Principles & Practices - in celebration of 100 years of the Society for Psychical Research, Aquarian Press, .
 1990. Convolutions in French Mathematics, 1800–1840 in 3 Vols. Birkhauser.
 1997. The Rainbow of Mathematics: A History of the Mathematical Sciences. Fontana.  (pbk). W. W. Norton and Company (1999).  (hbk),  (pbk).
 2000. (Reprint) From the Calculus to Set Theory 1630–1910: An Introductory History (with chapters written by H. J. M. Bos). Princeton University Press. .
 2000. The Search for Mathematical Roots, 1870–1940: Logics, Set Theories, and the Foundations of Mathematics from Cantor through Russell to Gödel. Princeton University Press. . Bibliography. (For research on this book he held a Leverhulme Fellowship from 1995 to 1997.)
 2009 Routes of Learning: Highways, Pathways, and Byways in the History of Mathematics. Johns Hopkins University Press. .

Ấn phẩm
 W.H. and G.C. Young, The theory of sets of points, 2nd edition (ed. with R.C.H. Tanner; 1972, New York: Chelsea). [Introduction and appendix.]
 E.L. Post, "The modern paradoxes", History and philosophy of logic, 11 (1990), 85–91.
 Philip E. B. Jourdain, Selected essays on the history of set theory and logics (1906–1918), (1991, Bologna: CLUEB), xlii + 352 pages. [Introduction and indexes.]
 George Boole, Selected manuscripts on logic and its philosophy (ed. with G. Bornet, 1997, Basel: Birkhäuser), lxvi + 236 pages.[Part Introduction and editorial material.]
 Grattan-Guinness' The Search for Mathematical Roots 1870–1940 is a sweeping study of the rise of mathematical logic during that critical period. The central theme of the book is the rise of logicism, thanks to the efforts of Frege, Bertrand Russell, and Alfred Whitehead, and its demise due to Gödel and indifference. Whole chapters are devoted to the emergence of algebraic logic in the 19th century UK, Cantor and the emergence of set theory, the emergence of mathematical logic in Germany told in a way that downplays Frege's importance, and to Peano and his followers. There follow four chapters devoted to the ideas of the young Bertrand Russell, the writing of both The Principles of Mathematics and Principia Mathematica, and to the mixed reception the ideas and methods encountered over the period 1910–40. The book touches on the rise of model theory as well as proof theory, and on the emergence of American research on the foundation of mathematics, especially in the hands of E. H. Moore and his students, of the postulate theorists, and of Quine. While Polish logic is often mentioned, it is not covered systematically. Finally, the book is a contribution to the history of philosophy as well as of mathematics.

Sách đã chỉnh sửa
 2003. Companion Encyclopedia of the History and Philosophy of the Mathematical Sciences, 2 vols. Johns Hopkins University Press.
 2005. Landmark Writings in Western Mathematics. Elsevier.

Bài viết
 2000. "Christianity and Mathematics: Kinds of Link and the Rare Occurrences after 1750." Physis: Rivista Internazionale di Storia della Scienza XXXVII. Nuova Serie. Fasc. 2. 2000: 467-500.
 2001. "Manifestations of Mathematics in and around the Christianities: Some Examples and Issues." Historia Scientiarum 11-1. July 2001: 48-84.
 2002. A Sideways Look at Hilbert's Twenty-Three Problems of 1900, Notices of the American Mathematical Society 47: 752–57.
 2008. "Foundations of Mathematics and Logicism," in Michel Weber and Will Desmond (eds.), Handbook of Whiteheadian Process Thought, Frankfurt / Lancaster, Ontos Verlag: 97-104. Cf. Michel Weber, « Ivor Grattan-Guinness, "Algebras, Projective Geometry, Mathematical Logic, and Constructing the World. Intersections in the Philosophy of Mathematics of A.N. Whitehead", Historia Mathematica 29, N° 4, 2002, pp. 427-462 », Zentralblatt MATH, European Mathematical Society, Fachinformationszentrum Karlsruhe & Springer-Verlag, 1046.00003.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Encomium  tại Mathematical Sciences Foundation

  Hommage à I. Grattan-Guinness, December 2014.

Sinh năm 1941
Năm 2014
Cựu sinh viên Trường Kinh tế Luân Đôn
Cựu sinh viên Đại học Luân Đôn
Nhà toán học Anh
Nhà sử học Anh


title: Helastia cryptica

text:
Helastia cryptica là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Helastia
Cidariini
Động vật đặc hữu New Zealand
Bướm đêm New Zealand


title: Huyện Rangamati

text:
Rangamati () là một huyện tại miền đông nam của Bangladesh. Huyện này là một phần của phân khu Chittagong, thị trấn Rangamati là thủ phủ của huyện. Rangamati là huyện có diện tích lớn nhất toàn quốc.

Rangamati từng là vùng đất tranh giành giữa các quốc vương của Tripura và Arakan. Khu vực nằm dưới quyền Đế quốc Mogul sau khi người Hồi giáo đến xâm chiếm vào năm 1566. Năm 1737, một thủ lĩnh bộ lạc là Sher Mosta Khan đến tị nạn dưới trướng người Mogul. Sau sự kiện này, khu dân cư của người Chakma bắt đầu xuất hiện dọc theo các khu dân cư của các dân tộc khác nhau. Từ năm 1760 đến năm 1761, vùng đất được cho Công ty Đông Ấn thuê.

Tổng dân số đạt  theo điều tra vào năm 2005, người thuộc các bộ lạc chiếm 52% và người không thuộc các bộ lạc chiếm 48%. Dân cư bao gồm người Bangla và 11 bộ lạc (dân tộc thiểu số): Chakma, Marma, Tanchangya, Tripura, Pankua, Lushai, Khiang, Murang, Rakhain, Chak, Bowm, Khumi. Dân số bộ lạc theo điều tra năm 2005: Chakma-, Marma-44.727, Tanchanga-18.607, Tripura-6.697, Pankho- 2.118, Bowm-1.053, khyang- 791, Lusai- 217, Chak- 177, Rakhain-70, Khumi- 50, Gurkha-03, khác.-174

Theo điều tra vào năm 1991, thành phần tôn giáo của dân cư trong huyện: Phật giáo 53,83%, Hồi giáo 39,28%, Ấn Độ giáo 5,62% và Cơ Đốc giáo 1,12%. Các thể chế tôn giáo: Chùa 1230, thánh đường Hồi giáo 1059, đền Ấn Độ giáo 65, nhà thờ Cơ Đốc giáo 16. Nam giới chiếm 53,59% còn nữ giới chiếm 46,41% dân số.

Rangamati giáp với bang Tripura của Ấn Độ về phía bắc, huyện Bandarban về phía nam, bang Mizoram của Ấn Độ và bang Chin của Myanmar về phía đông, và các huyện Khagrachari và Chittagong về phía tây. Rangamati là huyện duy nhất tại Bangladesh có biên giới với hai quốc gia. Diện tích của huyện là 6116 km² trong đó 1292 km² nằm ven sông và 4825 km² nằm trong thảm thực vật rừng.

Kinh tế Rangamati phụ thuộc lớn vào nông nghiệp với trên 40% dân số làm việc trong lĩnh vực này. Tổng cộng 12.275 ha đất được dùng để canh tác, sản xuất các cây trồng lương thực và phi lương thực, gồm lúa, khoai tây, ngô, hạt mù tạc, bông và đay. Các loại quả như xoài, mít, chuối, dứa, vải, mâm xôi cũng được trồng tại Rangmati. Các ngành tiểu thủ công nghiệp nổi bật tại Rangamati là dệt, rèn và mộc. Nghề dệt đặc biệt nổi tiếng với các loại thảm len và đay cùng vải dệt khung cửi. Các cơ sở công nghiệp chính gồm nhà máy giấy và tơ Chandraghona, nhà máy gỗ dán, xưởng dệt Ghagra và một điểm vệ tinh tại Betbunia, sản xuất và xuất khẩu hàng hoá.

Rangamati gồm 10 upazilas 1 khu tự quản (9 phường và 35 mahallas), 50 parishad cộng đồng, 162 mouza và 1347 làng.

Xem thêm
Vùng Đồi Chittagong

Tham khảo

Huyện của Bangladesh
Du lịch Bangladesh


title: Lễ Thượng điền

text:
Lễ Thượng điền là một trong những lễ hội nông nghiệp truyền thống một số nước nông nghiệp Châu Á, được tổ chức vào thời điểm mà người dân đã hoàn thành vụ mùa và chuẩn bị cho vụ mùa mới. Theo tín ngưỡng dân gian, đây là một nghi thức tâm linh quan trọng để người nông dân bày tỏ lòng biết ơn đến Thần Nông và các thánh vị đã ban phước cho vụ mùa và cầu mong mùa màng bội thu trong năm tới. Chữ Thượng trong lễ Thượng điền mang ý nghĩa là bước lên khỏi ruộng, kết thúc một mùa vụ. Lễ Thượng điền còn được coi là cơ hội để người dân tri ân ông bà tổ tiên và các thế hệ đi trước đã cống hiến cho đất nước và cho cộng đồng. Nó cũng là dịp để chuyển giao văn hóa và truyền thống cho thế hệ sau.

Tham khảo


title: Neoschoenobia pandora

text:
Neoschoenobia pandora là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Neoschoenobia


title: Palaeoctonus

text:
Palaeoctonus là một chi archosauria chỉ được biết đến từ những chiếc răng.

Chú thích

Palaeoctonus
Động vật tuyệt chủng
Động vật được mô tả năm 1877


title: Zapole, West Pomeranian Voivodeship

text:
Zapole  () là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Karnice, thuộc quận Gryfice, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng   phía nam Karnice,  phía tây bắc Gryfice và  về phía đông bắc của thủ đô khu vực Szczecin.

Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Sau Thế chiến II, người dân bản địa Đức bị trục xuất và thay thế bằng người Ba Lan. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.

Tham khảo


title: Oxymacaria gratiosa

text:
Oxymacaria gratiosa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Oxymacaria


title: Racotis canui

text:
Racotis canui là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Racotis


title: Josiel Núñez

text:
Josiel Alberto Núñez Rivera (sinh ngày 29 tháng 1 năm 1993) là một cầu thủ bóng đá người Panama thi đấu cho C.D. Árabe Unido.

Sự nghiệp quốc tế
Núñez có màn ra mắt cho Panama vào tháng 8 năm 2014 trong trận giao hữu trước Peru và tính đến 15 tháng 8 năm 2015, có tổng cộng 2 lần ra sân, không ghi được bàn nào.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1993
Nhân vật còn sống
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Panama
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Panama
Cầu thủ bóng đá Plaza Amador
Cầu thủ bóng đá Đại hội Thể thao Liên châu Mỹ 2015
Cầu thủ Cúp bóng đá Trung Mỹ 2017
Cầu thủ Cúp Vàng CONCACAF 2017


title: Illtyd Harrington

text:
Illtyd Harrington (14 tháng 7 năm 1931 – 1 tháng 10 năm 2015) là một chính khách của Đảng Lao động Anh, từng là phó lãnh đạo của Hội đồng Greater London (1981–84) và sau đó là chủ tịch (1984–85). Ông là đồng minh chính trị của Ken Livingstone.

Đời tư
Harrington là một người xứ Wales sinh ra ở Merthyr Tydfil đến Timothy và Sarah (nhũ danh Burchell) Harrington. Đó là một cuộc hôn nhân hỗn hợp; mẹ ông là một người Công giáo sùng đạo. Cha ông là một người vô thần và Cộng sản, người đã chiến đấu chống lại phát xít trong cuộc Nội chiến Tây Ban Nha. Mẹ ông, được biết đến với cái tên "Sally", cũng là một người chống phát xít. Trong sự nghèo khó của những năm 1930, bà cũng đã bán chiếc nhẫn cưới của mình để giữ gia đình trong một tuần, nói với chồng rằng nó đã rơi xuống bồn rửa chén."Bà đánh bại nhà tổ chức quốc gia của Liên minh Phát xít Anh – bà là một người phụ nữ không phải vì suy tư, mà là hành động. Ông bước ra với tất cả sự bẩn thỉu phân biệt chủng tộc này và bà đi giày cho ông. Và sau đó bà cất cánh với những kẻ phát xít đuổi theo bà."

Harrington được giáo dục tại Trường Dowlais Công giáo La Mã trước khi đi lên Đại học Trinity College, Carmarthen (hiện là một phần của Đại học Wales Trinity Saint David) để trở thành giáo viên. Ở đó, ông trở thành bạn của Dylan Thomas. Ông chuyển đến London sau khi kiếm được việc làm ở Brixton, trước khi trở thành giáo viên địa lý tại trường trung học Kennington. Sau đó, ông chuyển sang làm Trưởng khoa tiếng Anh tại Trường Daneford ở Bethnal Green. Những người bạn của ông ở East End đã bao gồm Reggie và Ronnie Kray, những tên xã hội đen.  Nhưng ông đã học được nghệ thuật đấm bốc hạng nặng, cộng với việc xem đội bóng của ông West Ham United vào thứ Bảy.

Harrington là người đồng tính công khai và sống trong năm mươi năm với người bạn đời của mình, Christopher "Chris" Downes, người làm công việc diễn viên sân khấu cho Laurence Olivier và Maggie Smith. Downes trở thành Giám đốc của Nhà hát Quốc gia tại South Bank. Cả hai người đàn ông đều là thành viên tích cực của Hội đồng quản trị của Nhà hát Tuổi trẻ Quốc gia. Họ chia sẻ một ngôi nhà ở London và sau đó ở Brighton, nơi họ giải trí glitterati. Các diễn viên đã được chào đón trong nhà của họ.  Cả hai đều tham gia rất nhiều với tư cách là nhà văn và biên tập viên của The Camden New Journal và West End Extra. Downes qua đời vào năm 2003. Harrington qua đời vào ngày 1 tháng 10 năm 2015, ở tuổi 84. Ông được hai anh chị em, Kathleen và Paul sống sót.

Cháu trai của Harrington là diễn viên Richard Harrington.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Includes further tributes from Peter Mandelson, Richard Harrington and Gavin Millar QC
Articles by Harrington:

Sinh năm 1931
Mất năm 2015
Chính khách đồng tính nam


title: Hymenomima semialba

text:
Hymenomima semialba là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hymenomima


title: Kenrickodes toulgoeti

text:
Kenrickodes toulgoeti là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Kenrickodes


title: Georges Capdeville

text:
Pierre Georges Louis Capdeville (30 tháng 10 năm 1899 – 24 tháng 2 năm 1991) là một trọng tài bóng đá người Pháp. Ông được biết đến là trọng tài bắt chính trận chung kết Giải vô địch bóng đá thế giới 1938 ở Paris giữa hai đội tuyển Ý và Hungary. Ông là trọng tài người Pháp đầu tiên đã bắt trận chung kết World Cup.

Tham khảo

Sinh năm 1899
Mất năm 1991
Trọng tài giải vô địch bóng đá thế giới 1938


title: Đại dịch COVID-19 tại Quần đảo Virgin thuộc Anh

text:
Đại dịch COVID-19 đã được xác nhận đã đến Lãnh thổ hải ngoại của Anh thuộc Quần đảo Virgin thuộc Anh vào tháng 3 năm 2020.

Dòng thời gian
Vào ngày 25 tháng 3, Quần đảo Virgin thuộc Anh đã xác nhận hai trường hợp đầu tiên là COVID-19. Một trong những bệnh nhân là một nam cư dân 56 tuổi, đi từ châu Âu vào ngày 15 tháng 3. Bệnh nhân B là một nam cư dân 32 tuổi, vừa mới đi từ thành phố New York và đã tiếp xúc với một người có kết quả dương tính với COVID-19 vào ngày 8 tháng 3

Tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2022, Quần đảo Virgin thuộc Anh ghi nhận 7,305 trường hợp nhiễm COVID-19 và 64 trường hợp tử vong.

Xem thêm
2020 tại Carribean
Dòng bệnh ở Caribbean
HIV/AIDS tại Mỹ-Latinh
Bùng phát chikungunya 2013–2014
Đại dịch cúm lợn năm 2009
Dịch sốt xuất huyết 2019-2020
Đại dịch COVID-19 tại Bắc Mỹ

Tham khảo


title: Myrioblephara contradicta

text:
Myrioblephara contradicta là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Myrioblephara


title: Sinh vật tự dưỡng

text:
Một sinh vật tự dưỡng còn gọi là sinh vật sản xuất, là một tổ chức sản xuất ra các hợp chất hữu cơ phức tạp (ví dụ như cacbohydrat, chất béo và protein) từ những hợp chất đơn giản tồn tại xung quanh nó, thường sử dụng năng lượng từ ánh sáng (quang hợp) hoặc các phản ứng hóa học vô cơ (hóa tổng hợp). Chúng là những sinh vật sản xuất trong chuỗi thức ăn, ví dụ như thực vật trên cạn hoặc tảo trong nước (tương phản với sinh vật dị dưỡng, là những sinh vật tiêu thụ sinh vật tự dưỡng). Chúng không cần một nguồn năng lượng hoặc cacbon hữu cơ sống. Sinh vật tự dưỡng có thể oxy hóa khử cacbon dioxide để tạo ra các hợp chất hữu cơ cho quá trình sinh tổng hợp và cũng tạo ra một nguồn dự trữ năng lượng hóa học. Hầu hết sinh vật tự dưỡng sử dụng nước với vai trò là tác nhân khử, nhưng một số có thể sử dụng các hợp chất hydro khác ví dụ như hydro sulfide. Một số sinh vật tự dưỡng, ví dụ như thực vật và tảo, là sinh vật quang dưỡng, tức là chúng chuyển hóa năng lượng điện từ từ ánh sáng mặt trời thành hóa năng dưới dạng cacbon khử.

Sinh vật tự dưỡng có thể là sinh vật quang tự dưỡng hoặc sinh vật hóa tự dưỡng. Sinh vật quang tự dưỡng sử dụng ánh sáng làm nguồn năng lượng, trong khi đó sinh vật hóa tự dưỡng sử dụng chất cho electron làm nguồn năng lượng, bất kể là từ nguồn hữu cơ hay vô cơ; tuy nhiên đối với sinh vật tự dưỡng, những chất cho electron này tới từ các nguồn hóa vô cơ. Những sinh vật hóa tự dưỡng này là sinh vật vô cơ dưỡng. Sinh vật vô cơ dưỡng sử dụng các hợp chất vô cơ, ví dụ như hydro sulfide, lưu huỳnh nguyên tố, amonia và sắt(II) oxit, đóng vai trò là tác nhân khử cho quá trình sinh tổng hợp và dự trữ hóa năng. Sinh vật quang tự dưỡng và sinh vật vô cơ dưỡng sử dụng một phần ATP được sản xuất trong quá trình quang hợp hoặc quá trình oxy hóa các hợp chất vô cơ để khử NADP+ thành NADPH để tạo nên các hợp chất hữu cơ.

Lịch sử
Thuật ngữ tiếng Anh có nguồn gốc Hy Lạp autotroph được đặt bởi nhà thực vật học người Đức Albert Bernhard Frank vào năm 1892.

Các biến thể
Một số tổ chức phụ thuộc vào các hợp chất hữu cơ đóng vai trò là nguồn cacbon, nhưng lại có khả năng sử dụng ánh sáng hoặc các hợp chất vô cơ làm nguồn năng lượng. Những tổ chức như thế không được coi là tự dưỡng mà được coi là dị dưỡng. Một tổ chức lấy cacbon từ các hợp chất hữu cơ nhưng lại lấy năng lượng từ ánh sáng được gọi là một sinh vật quang dị dưỡng, trong khi đó một tổ chức lấy cacbon từ hợp chất hữu cơ nhưng lấy năng lượng từ quá trình oxy hóa của các hợp chất vô cơ thì được gọi là sinh vật hóa dị dưỡng, sinh vật hóa vô cơ dị dưỡng hay sinh vật vô cơ dị dưỡng.

Các bằng chứng cho thấy một số loại nấm có thể thu năng lượng từ sự bức xạ. Loại nấm được nuôi dưỡng bằng bức xạ đó được tìm thấy mọc bên trong lò phản ứng của Nhà máy điện hạt nhân Chornobyl.

Sinh thái học

Sinh vật tự dưỡng là nền tảng của chuỗi thức ăn của mọi hệ sinh thái. Chúng hấp thụ năng lượng từ môi trường dưới dạng ánh sáng hoặc chất hóa học vô cơ và dùng nó để tạo ra các phân tử giàu năng lượng ví dụ như cacbohydrat. Cơ chế này được gọi là quá trình sản xuất sơ cấp. Các tổ chức khác, được gọi là sinh vật dị dưỡng, lấy sinh vật tự dưỡng làm thức ăn để thực hiện các chức năng cần thiết cho sự sống. Vì thế, sinh vật dị dưỡng — tất cả các loài động vật, gần như tất cả các loại nấm, cũng như hầu hết vi khuẩn và động vật nguyên sinh; dựa vào sinh vật tự dưỡng, hay các sinh vật sản xuất sơ cấp, để thu năng lượng và các vật chất thô mà chúng cần. Sinh vật dị dưỡng hấp thụ năng lượng bằng cách bẻ gãy các nguyên tử hữu cơ (cacbohydrat, chất béo và protein) thu được trong thức ăn. Các sinh vật ăn thịt phụ thuộc gián tiếp vào sinh vật tự dưỡng, bởi vì những dinh dưỡng hấp thụ được từ các con mồi dị dưỡng của chúng thì tới từ các sinh vật tự dưỡng mà những con mồi này đã tiêu hóa.

Hầu hết các hệ sinh thái được hỗ trợ bởi quá trình sản xuất sơ cấp tự dưỡng của thực vật, quá trình này hấp thụ photon trước đó do mặt trời giải phóng. Quá trình quang hợp tách phân tử nước (H2O), giải phóng oxy (O2) vào không khí, và oxy hóa khử cacbon dioxide (CO2) để giải phóng nguyên tử hydro mà làm nhiên liệu cho quá trình trao đổi chất của quá trình sản xuất sơ cấp. Thực vật chuyển hóa và dự trữ năng lượng của photon thành các liên kết hóa học của đường đơn trong quá trình quang hợp. Đường thực vật này bị polyme hóa để dự trữ với vai trò là cacbohydrat chuỗi dài, bao gồm các loại đường khác, tinh bột và cellulose; glucose cũng được sử dụng để tạo ra chất béo và protein. Khi sinh vật tự dưỡng bị sinh vật dị dưỡng tiêu hóa, ví dụ như động vật, cacbohydrat, chất béo và protein chứa bên trong chúng trở thành năng lượng cho sinh vật dị dưỡng. Protein được tạo ra bằng cách sử dụng nitrat, sulfat và phosphat trong đất.

Xem thêm
 Sinh vật tự dưỡng
 Sinh vật hóa tự dưỡng
 Sinh vật vô cơ dưỡng
 Sinh vật quang tự dưỡng
 Sinh vật dị dưỡng
 Sinh vật hóa dị dưỡng
 Sinh vật vô cơ dưỡng
 Sinh vật quang dị dưỡng
 Sinh vật hữu cơ dưỡng

Tham khảo

Thuật ngữ sinh học
Dinh dưỡng ở thực vật
Dinh dưỡng và phát triển ở vi sinh vật
Sinh thái học dinh dưỡng


title: Ga sân vận động Bucheon

text:
Ga sân vận động Bucheon (Tiếng Hàn: 부천종합운동장역, Hanja: 富川綜合運動場驛) là ga tàu điện ngầm trung chuyển trên Tuyến số 7 và Tuyến Seohae của Tàu điện ngầm vùng thủ đô Seoul. Gần đó là Khu liên hợp Thể thao Bucheon.

Lịch sử

 27 tháng 10 năm 2012: Bắt đầu hoạt động với việc khai trương phần mở rộng của Tàu điện ngầm Seoul tuyến 7 giữa Onsu và Văn phòng Bupyeong-gu
 22 tháng 12 năm 2015: Khởi công xây dựng Tuyến Seohae
 1 tháng 1 năm 2022: Chuyển giao quyền điều hành cho Tổng công ty Vận tải Incheon
 1 tháng 7 năm 2023: Trở thành ga trung chuyển với việc khai trương đoạn Sosa ~ Wonjong của Tuyến Seohae.

Bố trí ga

Tuyến số 7 (B2F)

Tuyến Seohae (B5F)

Hình ảnh

Ga kế cận

Thma khảo

Sân vận động Bucheon
Sân vận động Bucheon
Sân vận động Bucheon
Sân vận động Bucheon
Sân vận động Bucheon


title: Ivar the Boneless

text:
Ivar the Boneless (; ra đời vào những năm 800–k. 873), còn được biết đến là Ivar Ragnarsson hay Ivar Không xương, là một thủ lĩnh bán huyền thoại người Viking đã từng xâm lược nước Anh. Theo Chuyện về Ragnar Lodbrok, anh là con trai của Ragnar Loðbrok và vợ ông là Aslaug. Các anh em của anh có Björn Ironside, Halfdan Ragnarsson, Hvitserk, Sigurd Snake-in-the-Eye và Ubba. Ivar và Ímar có lẽ là cùng một người.

Nguồn gốc của biệt danh này vẫn chưa được rõ. "Ívarr beinlausi" có thể được dịch thành "Ivar không chân", nhưng "beinlausi" cũng có thể được dịch là "không xương", do "xương" và "chân" trong tiếng Bắc Âu cổ giống nhau, là "bein". Một số sử thi miêu tả anh là thiếu xương/chân, trong khi một đoạn của Ragnarssona þáttr (còn được biết đến là Chuyện các con trai của Ragnar) gợi ý biệt danh này chỉ bệnh liệt dương.

Theo Chuyện về Ragnar Lodbrok, việc Ivar thiếu xương là hậu quả của một lời nguyền. Mẹ anh, Aslaug, là vợ thứ ba của Ragnar. Bà được miêu tả là một völva, một nhà tiên tri hoặc người thấy được tương lai. Bà nói rằng chồng bà phải đợi 3 ngày trước khi qua đêm với bà sau tân hôn, khi Ragnar trở về sau một thời gian dài xa cách (chiến đấu ở Anh). Tuy nhiên, Ragnar không kiềm chế được dục vọng và đã ngủ với bà ngay trong đêm đó sau khi trở về. Hậu quả là sau này, Ivar sinh ra bị yếu xương.

Một giả thuyết khác là tên anh thực chất là "the Hated" (Kẻ bị ghét bỏ), trong tiếng Latin sẽ là Exosus. Một người chép thuê thời Trung Cổ với vốn hiểu biết hạn hẹp về tiếng Latin có thể dễ dàng nhầm lẫn thành ex (không) os (xương), và dịch ra "the Boneless" hay "Không xương", tuy vậy giả thuyết này lại không hợp lý nếu đối chiếu với các nguồn sử Bắc Âu.

Tuy các sử thi đều miêu tả chứng khuyết tật của Ivar, các nguồn sử này cũng nhấn mạnh trí tuệ, sự xảo quyệt, và tài thao lược của anh trong chiến trận.

Anh được coi là cùng một người với Ímar, người sáng lập nên triều đại Uí Ímair, mà đã nhiều lần, từ giữa thế kỷ thứ 9 cho đến thế kỷ thứ 10, cai trị Northumbria từ kinh đô là thành phố York, và thống lĩnh Biển Ireland với tư cách là Vương quốc Dublin.

Bảng niên đại

 Năm 865 Đại Quân Ngoại đạo, do Ivar dẫn đầu, xâm lược Thất quốc của người Anglo-Saxon. Thất quốc là tên chung mô tả bảy vương quốc Đông Anglia, Essex, Kent, Mercia, Northumbria, Sussex và Wessex. Các con trai của Ragnar Lodbrok đã lên kế hoạch tấn công, để trả thù Ælla của Northumbria, người được cho là đã xử tử Ragnar vào năm 865 bằng cách cho người ném ông xuống một hố đầy rắn độc, nhưng tính lịch sử của sự kiện này vẫn chưa được rõ. Theo sử thi này, Ivar đã không chiến thắng được Ælla và quyết định giải hoà với ông ta. Anh ta chỉ yêu cầu một mảnh đất với diện tích đủ để một tấm da bò bao phủ, và thề không bao giờ tuyên chiến với Ælla nữa. Rồi Ivar cắt tấm da bò thành những sợi mảnh đến độ anh ta có thể dùng da bò quấn quanh một pháo đài lớn (trong một sử thi cũ thì pháo đài đó là York còn một sử thi mới hơn lại nói là London), và nhận là của mình. (Tương tự như mánh khoé huyền thoại của Dido.)
 Sau năm đó, đạo quân đi về phía Bắc và tấn công Northumbria, cuối cùng đã bắt được Ælla tại York vào năm 867. Theo truyền thuyết, Ælla bị Ivar và các anh em xử tử bằng nghi thức đại bàng máu, một nghi lễ tử hình mà các sử gia vẫn còn tranh cãi về tính lịch sử, trong đó khung xương sườn bị chặt gãy từ đằng sau và bẻ ngược ra, phổi bị lôi ra ngoài, tạo thành một hình giống đôi cánh. Năm tiếp theo, đạo quân này tiếp tục đi về phương Nam và tấn công vương quốc Mercia, chiếm thị trấn Nottingham, và nghỉ đông ở đây. Vua Burgred của Mercia phản kháng và liên minh với vị vua người Tây Saxon là Æthelred của Wessex, và hợp quân của họ bắt đầu tấn công thị trấn. Người Anglo-Saxon không chiếm lại được thị trấn này, nhưng đồng ý ký hiệp ước và theo đó người Đan Mạch sẽ quay về York. Đại Quân Ngoại đạo ở lại York trong hơn một năm, củng cố sức mạnh để tiếp tục chiến đấu.
 Ivar và Ubba được xác định là các tư lệnh của quân Đan Mạch khi họ quay lại Đông Anglia vào năm 869, và xử tử vị vua Đông Anglia, Edmund Kẻ tử đạo, vì ông đã từ chối từ bỏ đức tin vào Chúa. Không có nguồn nào ghi lại chính xác cái chết của Edmund, tuy nhiên việc ông thua trận và bị các con trai của Ragnar xử tử tương đối chắc chắn là đã xảy ra.

Cái chết
Người viết sử Anglo-Saxon Æthelweard ghi lại cái chết của anh vào năm 870. Biên niên sử Ulster lại miêu tả Ivar chết vào năm 873. Cái chết của Ivar cũng được ghi lại trong Biên niên sử Chắp vá của Ireland trong năm 873.

Vua của Laithlind được xác định là Gothfraid (tức cha của Ímar) tuy nhiên đây là do một người chép sách thế kỷ 17 ghi lại. Trong bản thảo gốc thế kỷ 11, người được nói đến chỉ có tên đơn giản là righ Lochlann ("vua của Lochlainn"), có khả năng cao là nói đến Ímar, bởi nếu không thì cái chết của anh không hề được ghi lại trong quyển Biên niên sử Chắp vá. Nguyên nhân cái chết—một căn bệnh đột ngột và kinh khủng—không được bất cứ nguồn sử nào khác nhắc đến, nhưng từ đây, ta thấy rằng có khả năng căn bệnh chưa rõ tên này đã khiến anh què quặt vào lúc cuối đời, dẫn đến cái biệt danh đó trong tiếng Bắc Âu cổ.

Vào năm 1686, một nông dân là Thomas Walker phát hiện ra một nấm mộ Scandinavia tại Repton ở Derbyshire, gần với địa điểm nổ ra trận chiến mà Đại Quân Ngoại đạo đã lật đổ Vua Mercia Burgred. Số lượng những bộ xương không hoàn chỉnh nằm quanh thi hài người chết—khoảng 250—thể hiện rằng người được chôn ở đó có địa vị rất cao. Các sử gia cho rằng một nấm mộ hoành tráng như vậy rất có thể là nơi yên nghỉ của Ivar.

Theo sử thi này, Ivar đã yêu cầu thuộc hạ chôn cất mình ở nơi dễ bị tấn công, và tiên tri rằng, nếu họ nghe lệnh, thì những kẻ thù sau này khi tìm đến vùng đất sẽ không bao giờ chiến thắng. Lời tiên tri này vẫn đúng, theo như sử thi viết lại, cho đến "khi Vilhjalm con hoang (William I của Anh) cập bến[,] ông ta đến [chỗ nấm mộ] và quật mồ Ivar lên rồi thấy rằng thi thể [của Ivar] vẫn chưa hề phân huỷ. Rồi Vilhjalm xây một giàn thiêu lớn và đốt cháy [thi hài Ivar] trên đó... Sau đó, [Vilhjalm tiếp tục cuộc xâm lược và đã giành được] chiến thắng."

Thể hiện trong tác phẩm hư cấu
 Ivar the Boneless là một nhân vật phụ trong bộ phim Alfred the Great năm 1969, được thể hiện là một chiến binh dẻo dai và nhanh nhẹn.
 Trong bộ phim Hammer of the Gods năm 2013, Ivar the Boneless được thể hiện là một Viking ẩn dật, đồng tính. (Thủ vai nhân vật này là Ivan Kaye, người sau này đóng vai Vua Aelle trong bộ phim truyền hình Vikings của kênh History.)
 Trong bộ phim truyền hình Vikings năm 2013 của kênh History, Ivar là con trai của Ragnar và Aslaug, và là em cùng cha khác mẹ của Björn Ironside. Anh lần đầu xuất hiện trong mùa 2 khi là một đứa bé, và sau này được thủ vai lần lượt bởi James Quinn Markey và Alex Høgh Andersen.
 Cuộc xâm lăng Đông Anglia của Ivar và vụ xử tử Edmund Kẻ tử đạo được thể hiện trong video của bài hát Barbarian của nhóm The Darkness.
 Ivar là một nhân vật chính, cùng với anh trai Ubba trong loạt tiểu thuyết Saxon Stories của Bernard Cornwell, bao gồm quyển đầu tiên The Last Kingdom (2004). Tuy nhiên, trong bản phim truyền hình chuyển thể cùng tên, Ivar vẫn là một nhân vật chưa xuất hiện.
 Ivar the Boneless và các anh em Ubba và Halfdan, đều xuất hiện trong trò chơi điện tử Assassin's Creed: Valhalla với tư cách là đồng minh của nhân vật chính, Eivor. Trong trò chơi anh được miêu tả là cực kỳ hung hăng và tàn bạo, liên tục gây xích mích với những nhân vật khác. Ivar được lồng tiếng bởi diễn viên người Canada, Eric Johnson.

Tham khảo

873 deaths
Monarchs of Jorvik
Northumbrian monarchs
9th-century English monarchs
Monarchs of Dublin
Uí Ímair
Viking rulers
House of Munsö
Year of birth unknown
9th-century Vikings


title: Rui Maurício

text:
Rui Carlos Tavares Maurício (sinh ngày 4 tháng 7 năm 1985) là một cầu thủ bóng đá người Bồ Đào Nha thi đấu cho Pinhalnovense. Anh cũng mang quốc tịch Angola.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Anh ra mắt chuyên nghiệp tại Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Bồ Đào Nha cho Atlético CP vào ngày 8 tháng 8 năm 2015 trong trận đấu trước Freamunde.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1985
Người Almada
Người Bồ Đào Nha gốc Angola
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Bồ Đào Nha
Cầu thủ bóng đá C.D. Cova da Piedade
Cầu thủ bóng đá Atlético Clube de Portugal
Cầu thủ bóng đá C.R. Caála
Cầu thủ bóng đá Girabola
Cầu thủ bóng đá C.R.D. Libolo
Cầu thủ Giải bóng đá vô địch quốc gia Bồ Đào Nha
Cầu thủ bóng đá Académica Petróleos do Lobito
Cầu thủ bóng đá C.D. Pinhalnovense


title: Robert Lundström

text:
Robert Lundström (sinh ngày 1 tháng 11 năm 1989) là một cầu thủ bóng đá người Thụy Điển thi đấu cho AIK ở vị trí hậu vệ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
SvFF profile

Sinh năm 1989
Nhân vật còn sống
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá GIF Sundsvall
Cầu thủ bóng đá Allsvenskan
Cầu thủ bóng đá Superettan
Cầu thủ bóng đá Thụy Điển
Cầu thủ bóng đá Vålerenga Fotball
Cầu thủ bóng đá Eliteserien
Cầu thủ bóng đá AIK Fotboll
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Na Uy


title: Phép xấp xỉ

text:
Phép xấp xỉ là bất cứ thứ gì tương tự có chủ ý nhưng không chính xác bằng thứ khác.

Cách sử dụng
Thuật ngữ này có thể được áp dụng cho các thuộc tính khác nhau (ví dụ: giá trị, số lượng, hình ảnh, mô tả) gần, nhưng không chính xác; tương tự, nhưng không hoàn toàn giống nhau (ví dụ: thời gian gần đúng là 10 giờ).

Mặc dù phép tính gần đúng thường được áp dụng cho các con số, nhưng nó cũng thường được áp dụng cho những thứ như hàm toán học, hình dạng và các định luật vật lý.

Trong khoa học, phép tính gần đúng có thể đề cập đến việc sử dụng một quy trình hoặc mô hình đơn giản hơn khi mô hình chính xác khó sử dụng. Một mô hình gần đúng được sử dụng để làm cho tính toán dễ dàng hơn. Xấp xỉ cũng có thể được sử dụng nếu thông tin không đầy đủ ngăn chặn việc sử dụng các biểu diễn chính xác.

Loại xấp xỉ được sử dụng phụ thuộc vào thông tin có sẵn, mức độ chính xác cần thiết, độ nhạy của vấn đề đối với dữ liệu này và mức tiết kiệm (thường là theo thời gian và nỗ lực) có thể đạt được bằng cách xấp xỉ.

Toán học
Lý thuyết xấp xỉ là một nhánh của toán học, một phần định lượng của phân tích chức năng. Xấp xỉ Diophantine liên quan đến xấp xỉ các số thực bằng số hữu tỷ. Xấp xỉ thường xảy ra khi một hình thức chính xác hoặc một số chính xác không xác định hoặc khó lấy được. Tuy nhiên, một số hình thức đã biết có thể tồn tại và có thể đại diện cho hình thức thực để không tìm thấy độ lệch đáng kể. Nó cũng được sử dụng khi một số vô tỷ, chẳng hạn như số π, thường được rút ngắn thành 3,14159, hoặc  rút gọn thành 1,414.

Các phép tính gần đúng số đôi khi xuất phát từ việc sử dụng một số lượng nhỏ các chữ số có nghĩa. Các tính toán có khả năng liên quan đến sai số làm tròn dẫn đến xấp xỉ. Bảng nhật ký, quy tắc trượt và máy tính tạo ra câu trả lời gần đúng cho tất cả trừ các phép tính đơn giản nhất. Các kết quả tính toán trên máy tính thường là một xấp xỉ được biểu thị bằng một số chữ số có nghĩa, mặc dù chúng có thể được lập trình để tạo ra kết quả chính xác hơn. Xấp xỉ có thể xảy ra khi một số thập phân không thể được biểu thị bằng một số hữu hạn các chữ số nhị phân.

Liên quan đến xấp xỉ các hàm là giá trị tiệm cận của hàm, tức là giá trị dưới dạng một hoặc nhiều tham số của hàm trở nên lớn tùy ý. Ví dụ: tổng vô hạn (k/2) + (k/4) + (k/8) +... (k/2^n) tiệm cận sẽ bằng k. Thật không may, không có ký hiệu nhất quán nào được sử dụng trong toán học và một số văn bản sẽ sử dụng ≈ có nghĩa là xấp xỉ bằng nhau và ~ có nghĩa là không có tiệm cận trong khi các văn bản khác sử dụng các ký hiệu theo cách khác.

Một ví dụ khác, để tăng tốc độ hội tụ của các thuật toán tiến hóa, phép tính gần đúng thể lực đã đưa ra mô hình của hàm fitness để chọn các bước tìm kiếm thông minh, là một giải pháp tốt.

Khoa học
Xấp xỉ phát sinh tự nhiên trong các thí nghiệm khoa học. Các dự đoán của một lý thuyết khoa học có thể khác với các phép đo thực tế. Điều này có thể là do có những yếu tố trong tình huống thực tế không được bao gồm trong lý thuyết. Ví dụ, các tính toán đơn giản có thể không bao gồm ảnh hưởng của sức cản không khí. Trong những trường hợp này, lý thuyết là một sự gần đúng với thực tế. Sự khác biệt cũng có thể phát sinh do những hạn chế trong kỹ thuật đo lường. Trong trường hợp này, phép đo là một giá trị gần đúng với giá trị thực tế.

Lịch sử khoa học cho thấy các lý thuyết và luật trước đó có thể là xấp xỉ với một số bộ luật sâu hơn. Theo nguyên tắc tương ứng, một lý thuyết khoa học mới sẽ tái tạo kết quả của các lý thuyết cũ hơn, được thiết lập tốt, trong các lĩnh vực mà các lý thuyết cũ hoạt động. Lý thuyết cũ trở thành một xấp xỉ với lý thuyết mới.

Một số vấn đề trong vật lý quá phức tạp để giải quyết bằng phân tích trực tiếp, hoặc tiến trình có thể bị hạn chế bởi các công cụ phân tích có sẵn. Do đó, ngay cả khi đã biết đại diện chính xác, một phép tính gần đúng có thể mang lại một giải pháp đủ chính xác trong khi giảm đáng kể độ phức tạp của vấn đề. Các nhà vật lý thường ước tính hình dạng của Trái đất như một hình cầu mặc dù có thể biểu diễn chính xác hơn, bởi vì nhiều đặc điểm vật lý (ví dụ: trọng lực) dễ tính toán hơn cho một hình cầu so với các hình dạng khác.

Xấp xỉ cũng được sử dụng để phân tích chuyển động của một số hành tinh quay quanh một ngôi sao. Điều này là vô cùng khó khăn do các tương tác phức tạp của các hiệu ứng hấp dẫn của các hành tinh đối với nhau. Một giải pháp gần đúng được thực hiện bằng cách thực hiện các lần lặp. Trong lần lặp đầu tiên, các tương tác hấp dẫn của các hành tinh bị bỏ qua và ngôi sao được coi là cố định. Nếu muốn có giải pháp chính xác hơn, thì một lần lặp khác sẽ được thực hiện, sử dụng vị trí và chuyển động của các hành tinh như được xác định trong lần lặp đầu tiên, nhưng thêm một tương tác trọng lực bậc nhất từ mỗi hành tinh lên các hành tinh khác. Quá trình này có thể được lặp lại cho đến khi thu được một giải pháp chính xác thỏa đáng.

Việc sử dụng nhiễu loạn để sửa lỗi có thể mang lại giải pháp chính xác hơn. Mô phỏng chuyển động của các hành tinh và ngôi sao cũng mang lại giải pháp chính xác hơn.

Các phiên bản phổ biến nhất của triết học khoa học chấp nhận rằng các phép đo theo kinh nghiệm luôn là xấp xỉ- chúng không thể hiện chính xác những gì đang được đo đạc.

Thuộc tính chịu lỗi của một số ứng dụng (ví dụ: ứng dụng đồ họa) cho phép sử dụng xấp xỉ (ví dụ: hạ thấp độ chính xác của tính toán số) để cải thiện hiệu suất và hiệu quả năng lượng. Cách tiếp cận này bằng cách sử dụng xấp xỉ có chủ ý, có kiểm soát để đạt được các tối ưu hóa khác nhau được gọi là tính toán gần đúng.

Tham khảo

So sánh (toán học)
Tương đương (toán học)
Giải tích số


title: Syrphoctonus nigritarsus

text:
Syrphoctonus nigritarsus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Syrphoctonus


title: Cleora eichhorni

text:
Cleora eichhorni là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Cleora


title: Alexios I Komnenos

text:
Alexios I Komnenos (, 1048 hoặc 1056 – 15 tháng 8, 1118), là Hoàng đế Đông La Mã từ năm 1081 đến năm 1118. Xuất thân là một tướng lĩnh và điền chủ, dù không phải là người sáng lập ra nhà Komnenos, mà gia tộc Komnenos dưới thời ông trị vì đã nắm trọn quyền hành trong tay. Sau khi lên ngôi, Alexios thừa hưởng một đế chế đã suy yếu nhiều về mọi mặt và phải đối phó với các cuộc chiến tranh liên miên với cả dân du mục Thổ Seljuq ở Tiểu Á và người Norman tại vùng phía tây Balkan, ông đủ sức kiềm chế sự sụp đổ của Đông La Mã và bắt đầu công cuộc khôi phục quân sự, tài chính và lãnh thổ được gọi là Komnenos trung hưng. Cơ sở cho công cuộc Phục hưng này chính là hàng loạt cải cách khác nhau do đích thân Alexios đề xướng. Những lời khẩn cầu của ông để nhờ Tây Âu giúp chống lại người Thổ cũng là những chất xúc tác có khả năng đóng góp vào sự triệu tập các cuộc Thập tự chinh. Dù sao Alexios cũng đã thành công trong việc làm khôi phục lại đế chế vào lúc ông qua đời và được các hoàng đế kế tiếp đưa tới đỉnh cao trong hơn ba thế kỷ cuối cùng trong lịch sử một ngàn năm của Đông La Mã.

Tiểu sử
Alexios là con trai của Domestikos tōn scholōn Ioannes Komnenos và Anna Dalassena, và là cháu của Isaakios I Komnenos (hoàng đế 1057–1059). Cha của Alexios đã từ chối nối ngôi sau vụ thoái vị của Isaakios, và thế là đã có tới bốn vị hoàng đế từ các gia tộc khác thay nhau lên ngôi từ năm 1059 đến năm 1081. Dưới thời một trong những hoàng đế đó, Romanos IV Diogenes (1067–1071), Alexios phụng sự triều đình với biệt tài thảo phạt người Thổ Seljuq. Dưới thời Mikhael VII Doukas Parapinakes (1071–1078) và Nikephoros III Botaneiates (1078–1081), ông cùng với huynh trưởng Isaakios phụng mệnh triều đình trấn áp loạn quân ở Tiểu Á, Thracia và Ípeiros.

Năm 1074, đạo quân lính đánh thuê phương Tây dưới sự chỉ huy của Roussel de Bailleul đã dấy loạn ở Tiểu Á, nhưng Alexios dẹp yên được họ vào năm 1076. Năm 1078, ông được Nikephoros III bổ nhiệm làm chỉ huy binh đoàn phương Tây. Nhờ vậy mà Alexios đã đánh bại các cuộc nổi loạn của Nikephoros Bryennios Già (có con cháu sau này kết hôn với con gái của Alexios là Anna) và Nikephoros Basilakes, lần đầu tại trận Kalavrye và sau này trong một cuộc đột kích doanh trại vào ban đêm. Alexios được lệnh hành quân khuất phục người em vợ Nikephoros Melissenos ở Tiểu Á nhưng đã từ chối giao tranh với người bà con của mình. Tuy vậy mà ông vẫn không bị cách chức, vì triều đình cần đến Alexios để chống lại cuộc xâm lược dự kiến của người Norman miền Nam nước Ý dưới sự thống lĩnh của Robert Guiscard.

Âm mưu chống lại Botaneiates của nhà Komnenos
Lúc quân Đông La Mã đang tập hợp cho chuyến viễn chinh, phe Doukas trong triều tiếp cận Alexios và thuyết phục ông tham gia vào một âm mưu chống lại Nikephoros III. Mẹ của Alexios, Anna Dalassena, đã đóng một vai trò nổi bật trong cuộc chính biến cung đình năm 1081, cùng với vị hoàng hậu hiện nay, Maria xứ Alania. Lần đầu tiên kết hôn với Mikhael VII Doukas và lần thứ hai lấy Nikephoros III Botaneiates, bà còn bận tâm với tương lai của con Mikhael VII là thái tử Konstantinos Doukas. Nikephoros III có ý định trao lại ngôi vua cho một trong những người thân của mình, dẫn đến sự mâu thuẫn và liên minh với nhà Komnenoi của Maria, mặc dù động lực thực sự đằng sau mối quan hệ liên minh chính trị này là Anna Dalassena.

Vị hoàng hậu từng có mối liên hệ thân mật với dòng tộc Komnenos qua cuộc hôn nhân của cô em họ Maria là Eirene với Isaakios Komnenos, do vậy anh em nhà Komnenos mới có thể diện kiến bà lấy cớ một cuộc viếng thăm thân mật giữa người nhà với nhau. Hơn nữa, để hỗ trợ cho âm mưu tạo phản mà Maria đã quyết định nhận Alexios làm con nuôi, dù bà chỉ lớn hơn ông có năm tuổi. Maria được thuyết phục làm như vậy theo lời khuyên của đám người "Alan" và nhóm hoạn quan trong nhà, dưới sự xúi bẩy làm loạn của Isaakios Komnenos. Trong thân phận là người nhà của Anna, Alexios đã buộc phải nghe theo với sự chấp thuận ngầm của bà. Kết quả là, Alexios và Konstantinos, con Maria, giờ đã là hai anh em được nhận nuôi cùng nhau, va cả hai đều thề rằng họ sẽ bảo vệ quyền lợi của mình khi lên ngôi hoàng đế. Bằng cách lén gửi thông tin nội bộ cho nhà Komnenos, Maria xứng đáng là một đồng minh vô giá.

Như đã nêu trong cuốn chính sử Alexiad của công chúa Anna, Isaakios và Alexios rời khỏi Constantinopolis vào trung tuần tháng 2 năm 1081 để dấy quân chống lại Botaneiates. Tuy nhiên, khi thời khắc vừa đến, Anna đã nhanh chóng và bí mật di dời phần còn lại trong nhà và chạy tới tị nạn tại Nhà thờ Hagia Sophia. Từ đây bà cử người tới đàm phán với hoàng đế nhằm đổi lấy sự an toàn của các thành viên gia đình còn ở lại kinh đô, trong khi phản đối sự vô tội về các hành động thù địch của con trai. Được che đậy dưới vỏ bọc của một chuyến viếng thăm hành lễ Kinh chiều trong nhà thờ, bà cố tình trục xuất đứa cháu của Botaneiates và người gia sư trung thành của ông, ra gặp mặt Alexios và Isaac, rồi mới chạy trốn đến quảng trường Constantinus. Người gia sư đã phát hiện ra họ bị mất tích và cuối cùng tìm thấy họ trong nội cung, nhưng Anna cố sức thuyết phục ông ta rằng họ sẽ trở về hoàng cung trong chốc lát. Sau đó họ lại lọt vào cửa bên ngoài lẫn bên trong nhà thờ, người phụ nữ giả vờ nói với đám lính canh rằng họ là những người hành hương đến từ miền Cappadocia đã tiêu tốn một mớ tiền và muốn vào làm lễ trước khi bắt đầu chuyến hành trình về quê. Thế nhưng, trước khi họ đặt chân vào vương cung thánh đường, Straboromanos và đội cấm quân đã đuổi kịp đoàn người và hộ tống họ về lại hoàng cung. Anna sau đó đã phản đối rằng cả gia tộc đều lo sợ cho mạng sống của họ, con trai của bà một lòng trung thành với triều đình (Alexios và Isaakios đã phát hiện sự vắng mặt không lý do), và tình cờ biết được âm mưu tạo phản từ những thế lực thù địch với nhà Komnenos để đưa bọn họ ra chọc mù mắt, để rồi bỏ chạy khỏi kinh thành và vì vậy mà họ có thể tiếp tục phụng sự hoàng đế. Bà từ chối đi chung với bọn họ và đòi để cho bà cầu nguyện Mẹ Thiên Chúa phù hộ. Lời đề nghị này được chấp thuận và Anna đã thể hiện tính giả tạo thực sự và khả năng lôi kéo tài tình của mình:

Nikephoros III Botaneiates buộc phải công khai thề rằng ông bằng lòng che chở cho cả gia tộc. Straboromanos cố đưa cây thánh giá của hoàng đế cho Anna, nhưng đối với bà nó chưa đủ độ tin cậy để mọi người xung quanh chứng kiến lời tuyên thệ này. Bà đòi cây thánh giá phải do đích thân Botaneiates tới đưa mới đúng với niềm tin tốt lành của ông. Cực chẳng đã, hoàng đế mới phải đưa cây thánh giá của mình ra làm bằng chứng đảm bảo cho sự an toàn của họ. Trước sự nài nỉ liên tiếp của hoàng đế, và để bảo vệ chính mình, họ liền chạy sang lánh nạn tại tu viện Petrion, tại đây còn có thêm sự gia nhập của Maria xứ Bulgaria, mẹ của Eirene Doukaina. Botaneiates cho phép họ được đối xử với tư cách là người tị nạn chứ không phải là khách mời. Cả gia tộc được phép cho người thân trong nhà mang đồ ăn thức uống riêng tới và cải thiện mối quan hệ tốt với đám vệ sĩ mà nhờ đó họ nắm được những tin tức mới nhất. Anna cực kỳ thành công cả ba mặt thiết yếu trong cuộc nổi dậy: bà câu giờ để con mình lấy cắp ngựa quý trong cung và trốn khỏi thành phố; bà làm sao lãng hoàng đế, giúp con mình có thời gian chuẩn bị tập hợp lực lượng chờ ngày khởi sự; và bà còn đưa ra nhận định sai lầm về tình hình an ninh cho Botaneiates khiến hoàng đế tin tưởng là chẳng có chính biến mưu phản nào thực sự chống lại ông. Sau khi hối lộ các đạo quân phương Tây đang canh giữ thành phố, Isaakios và Alexios Komnenos đã ca khúc khải hoàn tiến vào kinh thành làm lễ đăng quang đúng ngày 1 tháng 4 năm 1081.

Vào lúc này, Alexios bị dân chúng đồn đại là tình nhân của Hoàng hậu Maria xứ Alania, con gái của Vua Bagrat IV xứ Gruzia, lần lượt kết hôn với Mikhael VII Doukas và người kế vị Nikephoros III Botaneiates, nổi tiếng khắp cả nước với sắc đẹp chim sa cá lặn. Alexios lo liệu nơi ăn chốn ở cho Maria trong cung, và người ta nghĩ rằng ông đang cân nhắc kết hôn với bà. Tuy nhiên, mẹ ông đang lo tìm cách củng cố mối liên hệ dòng họ Doukas bằng cách sắp đặt cho Hoàng đế lấy Eirene Doukaina, cháu gái Caesar Ioannes Doukas, chú của Mikhael VII, lại không mấy ủng hộ Alexios về chuyện này. Như một biện pháp nhằm duy trì sự ủng hộ của nhà Doukai, Alexios đã tái lập Konstantinos Doukas, con út của Mikhael VII và Maria, làm đồng hoàng đế rồi ít lâu sau hứa gả Konstantinos cho trưởng nữ của mình là Anna, đã chuyển vào Cung Mangana cùng với chồng chưa cưới của cô và bà mẹ chồng.

Thế nhưng tình hình có thay đổi phần nào kể từ khi đứa con đầu lòng của Alexios Ioannes II Komnenos chào đời năm 1087: Hôn ước của Anna với Konstantinos bị hủy bỏ, và bà được chuyển vào trong cung sống chung với mẹ và bà ngoại. Alexios thì tỏ thái độ lạnh nhạt với Maria, ít lâu sau ông lột bỏ danh hiệu hoàng hậu của bà rồi tống vào một tu viện sống nốt phần đời còn lại, riêng Konstantinos Doukas bị tước mất thân phận đồng hoàng đế. Dù vậy, ông vẫn còn duy trì mối quan hệ tốt đẹp với hoàng tộc và qua đời vì bạo bệnh ngay sau đó.

Chiến tranh thảo phạt người Norman, Pecheneg và Tzachas

Triều đại kéo dài gần ba mươi bảy năm của Alexios gồm toàn những cuộc chinh chiến liên miên. Ngay từ đầu, ông phải đối mặt với các cuộc tấn công dữ dội của người Norman dưới sự thống lĩnh của Robert Guiscard và con là Bohemund, kẻ chiếm được Dyrrhachium và Corfu và đem quân vây hãm Larissa ở xứ Thessaly (xem Trận Dyrrhachium). Alexios đã phải hứng chịu không ít tổn thất ngay trước khi ông có thể chuyển bại thành thắng bằng cách vô hiệu hóa khả năng tấn công của kỵ binh Norman. Ông cho tăng cường sức đề kháng của mình bằng cách hối lộ vua Đức Heinrich IV 360.000 đồng vàng để người Đức tấn công quân Norman tại Ý, buộc người Norman phải tập trung vào việc phòng thủ ở quê nhà vào năm 1083–84. Ông còn thắt chặt mối liên minh với Henry, Bá tước Monte Sant'Angelo đang kiểm soát bán đảo Gargano và những đặc quyền của ông này kể từ thời Alexios. Lòng trung thành của Henry được coi như trường hợp cuối cùng về quyền chi phối chính trị trên bán đảo Ý của Đế quốc Đông La Mã. Hiểm họa từ phía Norman tạm thời lắng xuống với cái chết của Guiscard vào năm 1085, và người Đông La Mã đã lấy lại hầu hết những lãnh địa thuộc về mình.

Kế đến, Alexios đã phải đối phó với những cuộc nhiễu loạn ở xứ Thracia, nơi các giáo phái dị giáo Bogomil và Paulicia nhất loạt nổi dậy và là nguyên nhân chung với người Pecheneg từ bên ngoài sông Danube. Binh lính Paulicia phụng sự triều đình cũng đã đào ngũ suốt trong các trận đánh của Alexios với người Norman. Ngay khi hiểm họa ngoại xâm từ người Norman đã trôi qua, Alexios bèn ra tay trừng phạt những kẻ nổi loạn và đào ngũ, tịch thu đất đai của họ. Khiến đám này tức giận gây bạo động tại Philippopolis, đến nỗi viên chỉ huy binh đoàn phía Tây là Gregory Pakourianos đã phải bỏ mạng khi mang quân đánh dẹp. Năm 1087 dân du mục Pecheneg đột kích vào xứ Thracia, và đại quân Alexios tràn vào xứ Moesia nhằm đáp trả lại nhưng không chiếm được Dorostolon (Silistra). Trong quá trình triệt thoái, hoàng đế bị quân Pecheneg bao vây và đánh tràn lên khiến quan quân Đông La Mã hao tổn binh lực, đành phải ký hòa ước và trả tiền bảo hộ. Năm 1090 người Pecheneg lại kéo quân xâm phạm xứ Thrace lần nữa, trong lúc Tzachas, em rể của Hồi vương xứ Rum, vội điều động một hạm đội hùng hậu và cố gắng hợp sức với người Pecheneg vây hãm kinh thành Constantinopolis. Alexios sau cùng mới vượt qua được cuộc khủng hoảng này bằng cách gia nhập vào một liên minh với 40.000 người thuộc bộ lạc Cuman, nhờ sự trợ giúp của họ mà ông đã đập tan đại quân Pecheneg tại Levounion xứ Thracia vào ngày 29 tháng 4 năm 1091.

Sự kiện này đã đặt dấu chấm hết cho mối đe dọa xâm lược từ dân Pecheneg, nhưng vào năm 1094 người Cuman bắt đầu hàng loạt cuộc đột kích vào các vùng lãnh thổ của đế quốc trong khu vực Balkan. Dưới sự thống lĩnh của một kẻ đòi ngôi tự xưng là Konstantinos Diogenes, một người con trai đã chết từ lâu của Hoàng đế Romanos IV Diogenes, Quân Cuman vượt qua những ngọn núi và tiến công xứ Thracia cho tới khi thủ lĩnh của họ bị tiêu diệt tại Adrianople. Với khu vực Balkan tạm thời được yên ổn, Alexios giờ đây có thể chuyển sự chú ý của mình sang vùng Tiểu Á, nơi gần như bị người Thổ Seljuq tàn phá sạch trơn.

Chiến tranh Đông La Mã-Seljuq và cuộc Thập tự chinh thứ nhất

Vào lúc Alexios lên ngôi hoàng đế, người Seljuq đã chiếm hầu hết Tiểu Á. Alexios chỉ còn giữ được phần lớn khu vực ven biển bằng cách tung lực lượng đánh phá từng đợt nơi đóng quân của người Seljuq, nhưng cũng không thể nào ngăn chặn người Thổ hoàn toàn. Hoàng đế mời mọc người Venezia liên kết với mình, cho họ những đặc lợi về thương mại và một phần tư đất đai kinh đô để cư ngụ và gạt bỏ những người Norman. Nhưng hoàng đế cũng không thể thay đổi mấy được tình trạng ở Tiểu Á hay Syria, hai nơi này luôn luôn xảy ra tình trạng nội chiến và quân cướp đường đe dọa thường xuyên những người hành hương.

Ngay từ năm 1090, Alexios đã có những biện pháp hòa giải đối với Tòa thánh La Mã, với ý định tranh thủ sự ủng hộ từ phương Tây nhằm giúp mình đánh đuổi người Thổ Seljuq. Năm 1095 hoàng đế đã gửi sứ giả đến cầu viện Giáo hoàng Urban II tại Công đồng Piacenza. Ông nhấn mạnh đến khổ sở của những người Kitô giáo ở miền đông và cho rằng đã đến lúc có thể triệt hạ quyền lực mỗi ngày một yếu của người Thổ. Tám tháng sau, tại Công đồng Clermont năm 1095, Giáo hoàng Urban II tuyên bố mở cuộc Thánh chiến đầu tiên. Sau công đồng Clermont, một đám dân ô hợp gồm những người dân quê ngu dốt và nghèo đói dưới quyền ẩn sĩ Pierre, tràn về miền đông tới Constantinopolis. Người Đông La Mã đang mong đợi chừng vài trăm hiệp sĩ được huấn luyện kỹ càng, hoảng hồn khi thấy đạo quân ô hợp này xuất hiện. Thập tự quân đốt nhà và cướp của, tất cả những gì không lấy đi được thì dùng xích sắt xích lại, ngay cả chì trên nóc nhà thờ. Alexios phải dùng tàu bè tống họ ra khỏi Constantinopolis sang bên kia eo biển thật nhanh. Ở Tiểu Á cuối cùng họ bị người Thổ tàn sát hết vào năm 1096.

Trong khi đó, có nhiều lãnh chúa phương Tây cũng tham gia Thánh chiến, quan trọng nhất là Godfrey xứ Bouillon, quận công vùng Lorraine Hạ và em ông là Baudouin, bá tước Raymond IV xứ Toulouse, và Bohemond xứ Taranto, một lãnh chúa ở miền Nam nước Ý.. Được trang bị đầy đủ và có kỷ luật hơn lực lượng của đạo sĩ Pierre nhiều, quân đội của các lãnh chúa bắt đầu tiến vào Constantinopolis bằng nhiều đường. Alexios chấp thuận cho những lãnh chúa phương Tây đánh chiếm những đất đai bị người Thổ chiếm làm của riêng, nhưng hoàng đế muốn chiếm lại lãnh thổ Đông La Mã và ngự trị trên bất cứ quốc gia nào mà cuộc Thánh chiến có thể lập được: vì vậy ông đã đòi hỏi các lãnh chúa phải tuyên thệ tôn ông làm chúa thượng. Cuộc thập tự chinh thực sự là một thành công đáng nể cho Byzantium, vì Alexios đã khôi phục lại một số thành phố và hải đảo quan trọng. Cuộc vây hãm thành Nicaea của Thập tự quân đã buộc thành phố này phải đầu hàng hoàng đế vào năm 1097, và chiến thắng tiếp theo của Thập tự quân tại Dorylaion đã giúp quân Đông La Mã giành lại phần lớn miền tây Tiểu Á. Ioannes Doukas mau chóng tái lập quyền thống trị của Đông La Mã ở Chios, Rhodes, Smyrna, Ephesus, Sardis và Philadelphia vào năm 1097–1099. Con gái của Alexios là công chúa Anna quy cho thành công này là nhờ vào chính sách ngoại giao khôn khéo của phụ hoàng, nhưng các sử gia Latinh về thập tự chinh thì lại cho là do sự phản bội và xảo quyệt của ông thì đúng hơn. Năm 1099, một hạm đội mười chiến thuyền của Đông La Mã được điều tới trợ giúp Thập tự quân đánh chiếm thành Laodicea và các thị trấn ven biển khác xa tận Tripoli. Thập tự quân tin rằng lời thề của họ trở nên vô hiệu khi đạo quân Đông La Mã dưới quyền Tatikios không chịu giúp họ công hãm thành Antiochia; Bohemund, kẻ tự lập mình thành Thân vương Antiochia, đã tuyên chiến với Alexios tại vùng Balkan trong một thời gian ngắn, nhưng lại bị quân Đông La Mã phong tỏa và rốt cuộc phải đồng ý trở thành một chư hầu của Alexios theo Hiệp ước Devol năm 1108.

Năm 1116, dù mắc chứng bệnh nan y, Alexios vẫn tiến hành hàng loạt chiến dịch mang tính phòng ngự tại Bythinia và Mysia để bảo vệ lãnh thổ Tiểu Á của mình chống lại sự xâm nhập của Malik Shah, Hồi vương Seljuq xứ Iconium. Năm 1117 ông chuyển sang phản công và đẩy đội quân của ông vào sâu cao nguyên Tiểu Á thuộc quyền cai quản của người Thổ, chính tại đây hoàng đế đã đánh tan quân của Hồi vương Seljuq trong trận Philomelion.

Đời tư

Alexios không còn được lòng dân chúng nữa trong suốt hai mươi năm cuối đời. Những năm tháng được đánh dấu bởi cuộc đàn áp những người theo dị giáo Paulicia và Bogomil—một trong những hành động cuối cùng của ông là công khai đóng cọc thiêu sống Basil, một nhà lãnh đạo Bogomil, mà ông từng tham gia vào một cuộc tranh luận thần học. Bất chấp sự thành công của các cuộc thập tự chinh, Alexios còn phải đẩy lùi nhiều cuộc xâm phạm của người Seljuq vào lãnh thổ đế chế năm 1110–1117. Alexios đã nhiều năm chịu ảnh hưởng mạnh của một bậc mẫu nghi thiên hạ, tức là mẹ của ông Anna Dalassene, một chính trị gia khôn ngoan và vô cùng tài năng, theo thói quen bất thường một cách kỳ cục, đã được ông phong tặng danh hiệu Augusta thay vì đáng ra phải là hoàng hậu Eirene Doukaina. Dalassena là nhà quản lý hữu hiệu đế chế suốt trong thời gian Alexios bận rộn trong các chiến dịch quân sự: bà liên tục mâu thuẫn với cô con dâu và phải chịu trách nhiệm toàn bộ cho việc nuôi dưỡng và dạy dỗ đứa cháu gái Anna Komnene.

Kế vị
Những năm tháng cuối đời của Alexios cũng bận tâm bởi những lo lắng về vấn đề kế vị. Dù ông đã làm lễ đăng quang cho con mình Ioannes II Komnenos làm đồng hoàng đế lúc mới năm tuổi vào năm 1092, vợ ông, hoàng hậu Eirene Doukaina muốn sửa đổi quyền kế vị sang cho cô con gái Anna và chồng của Anna, Nikephoros Bryennios Trẻ. Bryennios được phong làm kaisar (Caesar) và nhận danh hiệu mới được tạo ra panhypersebastos ("vinh quang trên hết"), và vẫn trung thành với cả Alexios và Ioannes. Tuy nhiên, những mưu mô của Eirene và Anna đã làm xáo trộn ngay cả giờ phút lâm chung của Alexios.

Thế lực tranh ngôi và dấy loạn
Ngoài tất cả thế lực thù địch bên ngoài, một nhóm quân phản loạn cũng tìm cách lật đổ ngôi vị của Alexios, từ đó đặt ra một mối đe dọa lớn đối với triều đại của ông. Do đây là thời điểm khó khăn chồng chất mà đế chế đang phải chịu đựng, Tính ra thời kỳ của Alexios có vô vàn cuộc nổi dậy chống lại ông nhiều nhất trong số các hoàng đế Đông La Mã. Bao gồm:

Trước cuộc Thập tự chinh thứ nhất
 Raictor, một tu sĩ Đông La Mã tự xưng là hoàng đế Mikhael VII. Ông tự giới thiệu mình với Robert Guiscard, và được dùng như một cái cớ để khởi động cuộc xâm lược cương thổ của Đế quốc Đông La Mã.
 Một âm mưu năm 1084 liên quan đến một số nguyên lão nghị viên và sĩ quan quân đội. Triều đình đã kịp thời phát hiện trước khi quá nhiều người gia nhập. Để che giấu tầm quan trọng của âm mưu, Alexios chỉ trục xuất những kẻ mưu phản giàu có và tịch thu tài sản của họ.
 Tzachas, một tiểu vương Thổ Seljuq giả xưng danh hiệu hoàng đế vào năm 1092.
 Konstantinos Humbertopoulos, có công trợ giúp Alexios giành được ngôi vua vào năm 1081, mưu tính chống lại ông vào năm 1091 với một người Armenia tên là Ariebes.
 Ioannes Komnenos, cháu của Alexios, thống đốc tỉnh Dyrrachium, bị nghi ngờ thông đồng với Theophylact xứ Bulgaria.
 Theodore Gabras, thống đốc bán độc lập xứ Trebizond và con trai của ông Gregory.
 Mikhael Taronites, người em rể của Alexios.
 Nikephoros Diogenes, con trai của hoàng đế Romanos IV Diogenes.
 Giả-Diogenes, một kẻ mạo danh tự nhận là người con khác của Romanos, Leon Diogenes.
 Karykes, thủ lĩnh dấy loạn tại Crete.
 Rhapsomates, kẻ đã cố gắng tạo ra một vương quốc độc lập tại đảo Síp.

Sau cuộc Thập tự chinh thứ nhất
 Salomon, một nguyên lão nghị viên cực kỳ giàu sang đã tham gia vào một âm mưu tiếm vị với bốn anh em trong gia tộc Anemas vào năm 1106.
 Gregory Taronites, thống đốc Trebizond khác.
 Hậu duệ ngoài giá thú của một vị thân vương xứ Bulgaria tên là Aron vào năm 1107 dự tính lập mưu giết Alexios khi ông đóng quân gần Thessalonica. Sự hiện diện của hoàng hậu Eirene và đoàn tùy tùng khiến cho âm mưu khó mà thực hiện. Trong một nỗ lực để đưa bà trở về Constantinopolis, những kẻ mưu phản đã cho làm tờ rơi có nội dung nhạo báng và vu khống hoàng hậu, và để lại trong lều. Do truy tìm tác giả của những ấn phẩm này nên triều đình mới phát hiện ra toàn bộ âm mưu này, nhưng Aron chỉ bị trục xuất do ông này có mối liên hệ họ hàng với dòng dõi hoàng gia Bulgaria, cùng chung huyết thống với hoàng hậu Eirene.

Cải cách hệ thống tiền tệ năm 1092

đồng solidus mất giá (tetarteron và histamenon) dưới thời Alexios I Komnenos bị cấm lưu thông và một loại tiền vàng đúc có độ mịn cao hơn (thường ở mức.900–.950) được đưa ra vào năm 1092, thường được gọi là hyperpyron độ 4.45 grs. Đồng hyperpyron hơi nhỏ hơn so với solidus. Nó được giới thiệu cùng với electrum aspron trachy trị giá một phần ba đồng hyperpyron và khoảng 25% vàng và 75% bạc, billon aspron trachy hoặc stamenon  có giá trị từ 48 đến hyperpyron và với 7% thiếp bạc và tetarteron đồng và noummion trị giá 18 và 36 đến billon aspron trachy. Cuộc cải cách hệ thống tiền tệ Đông La Mã của Alexios năm 1092 là nền móng quan trọng cho việc phục hồi tài chính và do đó đã hỗ trợ đắc lực cho công cuộc phục hưng thời Komnenos, vì loại tiền đúc mới đã giúp khôi phục lại niềm tin tài chính trong dân chúng.

Di sản

Alexios I đã vượt qua một cuộc khủng hoảng đầy hiểm nguy và giữ cho Đế quốc Đông La Mã được ổn định, mở đầu cho một thế kỷ thịnh vượng và rạng rỡ của triều đình. Ông cũng làm thay đổi sâu sắc về bản chất của chính quyền Đông La Mã. Bằng cách tìm kiếm liên minh chặt chẽ với các dòng họ quý tộc hùng mạnh, Alexios đã đặt dấu chấm hết cho truyền thống độc đoán của triều đình và kết nạp hầu hết giới quý tộc vào đại gia đình và cả chính quyền của ông. Ai không trở thành một phần của đại gia đình này thì bị tước mất quyền lực và uy tín. Biện pháp này được dùng để làm giảm bớt sự chống đối, đã song hành với sự ra đời của những chức vụ cao quý mới, kiểu như panhypersebastos giao cho con rể Nikephoros Bryennios, hay là sebastokrator giao cho hoàng đệ Isaakios Komnenos. Mặc dù chính sách này đã gặt hái thành công lúc ban đầu, nó dần dần làm suy yếu hiệu quả tương đối của bộ máy quan liêu triều đình bằng cách đặt mối liên hệ dòng tộc lên trên tài trí. Chính sách liên hợp giới quý tộc của Alexios đã làm xói mòn kết quả kế tục: cứ mỗi hoàng đế Đông La Mã trị vì từ sau thời Alexios I Komnenos đều có liên quan đến ông nhờ vào gốc gác hoặc hôn nhân.

Gia quyến

Alexios I có với hoàng hậu Eirene Doukaina mấy đứa con như sau:
 Anna Komnene, kết hôn với Caesar Nikephoros Bryennios Trẻ.
 Maria Komnene, kết hôn với (1) Gregory Gabras và (2) Nikephoros Katakalon.
 Ioannes II Komnenos, kế vị cha làm hoàng đế.
 Andronikos Komnenos, sebastokrator. Chết trong trận đánh năm 1117 (Trận Philomelion).
 Isaakios Komnenos, sebastokrator.
 Eudokia Komnene, kết hôn với Mikhael Iasites.
 Theodora Komnene, kết hôn với (1) Konstantinos Kourtikes và (2) Konstantinos Angelos. Với ông này bà chính là bà ngoại của hoàng đế Isaakios II Angelos và Alexios III Angelos.
 Manuel Komnenos
 Zoe Komnene.

Xem thêm

Quân đội Đông La Mã (Komnenos)
Danh sách Hoàng đế Đông La Mã

Chú thích

Tham khảo

Tư liệu chính
Anna Comnena (1969), Alexiad, Penguin Classics.

Tư liệu phụ
Geoffrey Parker (2004), Lịch sử chiến tranh, Lê Thành dịch, Nhà xuất bản Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh.
Crane Brinton - Robert Lee Wolff và John B. Christopher (2004), Văn minh phương Tây, Nguyễn Văn Lương biên dịch, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin.

Đọc thêm

 Plate, William (1867), "Alexios I Komnenos", in Smith, William, Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, 1, pp. 129–130

 , Vols. A1, A2 & B

Liên kết ngoài
Tiền xu dưới thời Alexios

Hoàng đế Đông La Mã thế kỷ 11
Hoàng đế Đông La Mã thế kỷ 12
Nhân vật Đông La Mã trong chiến tranh Đông La Mã–Seljuq
Người Kitô giáo trong cuộc Thập tự chinh thứ nhất
Người Kitô giáo trong cuộc Thập tự chinh năm 1101
Người Kitô giáo trong cuộc Thập tự chinh Na Uy
Sinh thế kỷ 11
Người Pecheneg
Vua Chính Thống giáo Đông phương
Chống thuyết ngộ đạo
Domestikos tōn scholōn
Đế quốc Đông La Mã thập niên 1080
Đế quốc Đông La Mã thập niên 1090
Đế quốc Đông La Mã thập niên 1100
Đế quốc Đông La Mã thập niên 1110
Mất năm 1118


title: Mycobacterium heidelbergense

text:
Mycobacterium heidelbergense là một cầu trực khuẩn có tính chất Gram dương, không động, kháng axit. Nó là một loài của ngành Actinobacteria (Vi khuẩn Gram dương với hàm lượng cao cao guanine và cytosine, một trong những ngành lớn trong tất cả các vi khuẩn), thuộc chi Mycobacterium.

Mô tả
Kích thước: 0,5-0,8 µm x 2,0-3,0 µm
Đặc điểm thuộc địa: Các khuẩn lạc mượt mà, mái vòm và không bị sắc màu trên môi trường Löwenstein-Jensen ở 35 °C (đường kính 0,5–1 mm).
Sinh lý: Tăng trưởng chậm trên môi trường Löwenstein-Jensen ở 35 °C trong vòng 3–4 tuần, tăng trưởng tối ưu ở khoảng từ 33 đến 35 °C, nhưng cũng tăng trưởng ở 30 và 37 °C, tăng trưởng ở mức 25 và 45 °C, nhạy cảm với isoniazid, rifampicin và ethambutol, kháng với pyrazinamide và cycloserine
Đặc điểm vi phân: Sự khác biệt với M. malmoense, (mang kiểu hình mạnh giống M. heidelbergense), bởi phạm vi nhạy cảm rộng hơn với thuốc kháng lao, (bao gồm isoniazid), và không có khả năng phát triển trên môi trường Löwenstein-Jensen ở 25 °C, sự khác biệt của M. triplex từ M. heidelbergense bằng xét nghiệm giảm nitrate dương tính và theo hồ sơ HPLC đặc trưng của nó (mẫu có ba màu).
Bệnh sinh xảy ra ở các hạch bạch huyết cổ tử cung (viêm hạch bạch huyết) ở bệnh nhân suy giảm miễn dịch. Mức độ an toàn sinh học của nó không được biết đến. Loại chủng này lần đầu tiên được phân lập từ một bệnh nhi suy giảm miễn dịch với viêm hạch cổ tử cung với sự hình thành rò tái phát, ở Heidelberg, Đức. Chủng gây bệnh, 2554/91 = ATCC 51253 = CIP 105424 = DSM 44471.

Tài liệu tham khảo

Mycobacterium


title: Obroatis cratinus

text:
Obroatis cratinus là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Obroatis


title: 5010 TCN

text:
5010 TCN là một năm trong lịch La Mã.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

5010 TCN
Thập niên 5010 TCN


title: Amata chloroscia

text:
Amata chloroscia là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

C


title: Dune du Pilat

text:
Dune du Pilat hay Grande Dune du Pilat là cồn cát lớn nhất ở châu Âu. Nó nằm ở La Teste-de-Buch trong khu vực vịnh Arcachon, Pháp, cách Bordeaux 60 km.

Đặc điểm
Cồn cát có thể tích khoảng 60.000.000 m³, rộng khoảng 500 mét từ đông sang tây và dài 2,7 km từ Bắc vào Nam. Chiều cao của nó hiện nay là 110 mét so với mực nước biển. Cồn cát là một điểm đến du lịch nổi tiếng với hơn một triệu du khách mỗi năm.

Cồn cát này chạy song song với một đường bờ biển, đằng sau những dòng thủy triều cao của một bãi biển. Cồn cát được quan sát là đang di chuyển vào trong đất liền, từ từ đẩy rừng về phía sau phủ cả nhà cửa, đường sá và các phần của Bức tường Đại Tây Dương. Để sao lưu bằng chứng này của việc di chuyển bờ biển, bản đồ từ năm 1708 và 1786 cả hai có khu vực với tên Pilat nằm ở phía nam và ngoài biển xa bờ so với vị trí cồn hiện tại. Khu vực nơi mà cồn cát hiện diện được gọi là "Les Sabloneys" hay "Cát mới" cho đến những năm 1930 khi nó được đổi tên bởi các nhà phát triển bất động sản thành Dune của Pilat. Pilat bắt nguồn từ chữ Pilhar của tiếng địa phương Gascon, có nghĩa là một đống hoặc gò.

Vào ngày 24 Tháng 1 năm 2009, tốc độ gió đạt đỉnh cao 175 km/h (109 mph) được ghi lại trong một cơn bão tại cồn cát, làm tổn hại đến cồn cát.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 The Great Dune of Pyla web site
 Dune du Pilat Multilingual website

Điểm tham quan ở Pháp


title: Tristrophis veneris

text:
Tristrophis veneris là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Tristrophis


title: Ống kính Canon EF 40mm

text:
EF 40mm là ống kính một tiêu cự chuẩn được Canon ra mắt vào tháng 6-2012. Đây là ống kính pancake ngàm EF đầu tiên của Canon, cũng là ống EF đầu tiên được trang bị mô-tơ bước STM.

Ống kính này có 2 màu vỏ là đen hoặc trắng. Ống màu trắng có thể đi kèm EOS 100D màu trắng thành 1 bộ đầy đủ và rất gọn nhẹ.
Thời điểm hiện tại ở Việt Nam (10-2016), ống được bán với giá 2,8-3,8 triệu VNĐ.

Thông số kỹ thuật

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Thông tin trên trang của Canon

Canon EF lenses
Camera lenses introduced in 2012
Pancake lenses


title: Euclystis homopteroides

text:
Euclystis homopteroides là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Euclystis


title: Harbin Y-12

text:
Harbin Y-12 () là một loại máy bay đa dụng hai động cơ cánh cao do Tập đoàn Công nghiệp Máy bay Cáp Nhĩ Tân (Harbin Aircraft Industry Group - HAIG) phát triển và chế tạo.

Thiết kế và phát triển
Y-12 được phát triển dựa trên khung thân máy bay Harbin Y-11, nên nó được gọi là Y-11T vào năm 1980. Y-12 có nhiều cải tiến như thiết kế lại cánh với phần lực cản thấp, thân máy bay lớn hơn và sử dụng quy trình nhiệt hoặc áp suất để liên kết các bộ phận hoặc cấu trúc thay vì phải sử dụng nhiều đinh tán. Mẫu máy bay này cũng thay thế động cơ pít tông hướng kính của Y-11 bằng động cơ tuốc bin cánh quạt.

Sau khi ra mắt nguyên mẫu, khoảng 30 chiếc Y-12 (I) được sản xuất. Y-12 (I) tiếp tục được sửa đổi vài bộ phận, và phiên bản sửa đổi này có tên là Y-12 (II). Nó có động cơ mạnh hơn và loại bỏ các thanh gờ hỗ trợ điều khiển khí động lực học gắn trên mép trước cánh. Chuyến bay đầu tiên diễn ra ngày 16 tháng 8 năm 1984, sau đó nhận được chứng nhận của Trung Quốc vào tháng 12 năm 1985. Y-12 trang bị 2 động cơ Pratt & Whitney Canada PT6A-27 với cánh quạt Hartzell. Trọng lượng cất cánh tối đa là 5.700 kg (12.600 lb), số chỗ ngồi đủ cho 17 hành khách cùng hai phi công. Mẫu máy bay này thường được sử dụng để chở khách của các hãng hàng không khu vực và vận tải hạng nhẹ.

Phiên bản mới nhất là Y-12F, nó gần như là một thiết kế mới với nhiều cải tiến: cánh mới, thiết bị hạ cánh, thân máy bay, động cơ mạnh hơn, tăng thêm tải trọng và tầm bay. Phiên bản này thực hiện chuyến bay đầu tiên ngày 29 tháng 12 năm 2010, nhận chứng nhận của Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc (CAAC) vào ngày 10 tháng 12 năm 2015 và chứng nhận của Cục Hàng không Liên bang (FAA) vào ngày 22 tháng 2 năm 2016. Năm 2015, Kenmore Air thông báo bắt đầu phát triển phao nổi cho Y-12 để được FAA trao chứng nhận. Công ty TNHH Công nghiệp Máy bay Cáp Nhĩ Tân AVIC (AVIC Harbin Aircraft Industry Company Ltd - AVIC HAFEI) cho biết Y-12 đã hoàn thành các chuyến bay thử nghiệm đánh giá của FAA đối với hệ thống điều khiển chuyến bay tự động vào ngày 30 tháng 6 năm 2018, với hiệu suất bay đáp ứng tất cả các yêu cầu.

Biến thể

 Y-12 (I): Phiên bản đầu tiên, là máy bay vận tải đa dụng STOL, trang bị hai động cơ tuốc bin cánh quạt Pratt & Whitney Canada PT6A-11 sức mạnh 500 mã lực (373 kW).
 Y-12 (II): Trang bị động cơ PT6A-27 mạnh hơn.
 Y-12 (III): Phiên bản dự kiến trang bị động cơ phản lực cánh quạt WJ-9. Về sau được phát triển thành Y-12C nhờ thành công của phiên bản (IV) khi quá trình phát triển WJ-9 hoàn tất.
 Y-12 (IV): Phiên bản cải tiến. Sửa đổi đầu cánh (sải cánh tăng lên 19,2 m (63 ft)) và tăng trọng lượng cất cánh. 19 ghế hành khách. Phiên bản này là máy bay đầu tiên trong sê-ri được FAA trao chứng nhận vào năm 1995.
 Y-12C: Về cơ bản là phiên bản (IV) trang bị động cơ WJ-9, được Không quân Trung Quốc sử dụng để khảo sát trên không.
 Y-12D: Phiên bản quân sự sử dụng trong nước với động cơ nâng cấp dẫn động cánh quạt bốn cánh, được Lực lượng đổ bộ đường không của Quân đội Trung Quốc triển khai để huấn luyện nhảy dù.
 Y-12E: Biến thể có 18 ghế hành khách. Trang bị động cơ PT6A-135A có cùng sức mạnh mã lực nhưng tăng mô-men xoắn dẫn động cánh quạt bốn cánh. Phiên bản này đã được FAA trao chứng nhận vào năm 2006.
 Y-12F: Phiên bản mới nhất với hầu hết mọi thứ được thiết kế lại: thân máy bay rộng hơn, cánh mới, thiết bị hạ cánh có thể thu vào trong, động cơ PT6A-65B mạnh mẽ hơn. Y-12F có vận tốc hành trình cao hơn, tầm bay xa hơn và có thể chở 19 hành khách hoặc 3 thùng chứa hàng LD3. Việc thiết kế bắt đầu vào tháng 4 năm 2005, chuyến bay đầu tiên diễn ra ngày 29 tháng 12 năm 2010. Phiên bản này được chứng nhận CAAC ngày 10 tháng 12 năm 2015 và chứng nhận FAA ngày 22 tháng 2 năm 2016. Y-12F vượt qua các cuộc bay thử nghiệm đối với hệ thống điều khiển chuyến bay tự động của FAA vào ngày 30 tháng 6 năm 2018. Nó đã được trưng bày trong Triển lãm Hàng không Chu Hải 2012.
 Y-12G: Phiên bản đề xuất của Y-12F dành cho mục đích chở hàng.
 Turbo Panda: Tên xuất khẩu của phiên bản (II), được tiếp thị bởi các công ty Anh và Nhật Bản. Không có đơn đặt hàng nào cho phiên bản này.
 Twin Panda: Tên xuất khẩu của phiên bản gốc (II). Sau đó, một chiếc Y-12 (IV) sửa đổi trang bị 2 động cơ Pratt & Whitney Canada PT6A-34, nâng cấp gầm, hệ thống điện tử và nội thất. Phiên bản này được cho là có 35 đơn đặt hàng vào năm 2000 nhưng việc sản xuất không được tiến hành.

Quốc gia sử dụng

Quân sự

 Không quân Afghanistan

 Không quân Hoàng gia Campuchia

 Không quân Trung Quốc

 Không quân Djibouti: 2 chiếc (tính đến tháng 12 năm 2016)

 Không quân Eritrea

 Không quân Ghana

 Không quân Guyana

 Lực lượng Hàng không Vũ trụ của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran

 Không quân Kenya: Được thay thế bằng C-145 Skytruck.

 Không quân Mali: 2 chiếc

 Không quân Hồi giáo Mauritanie

 Không quân Myanmar: 2 chiếc (tính đến tháng 12 năm 2016)

 Không quân Namibia

 Không quân Pakistan
 Lục quân Pakistan

 Cảnh sát Quốc gia Peru
 Không quân Peru

 Không quân Sri Lanka

 Không quân Tanzania

 Không quân Zambia

Chính phủ

 Dịch vụ Cảnh giác Trên không (2)

 Hải giám Trung Quốc (3)

 Bộ Giao thông vận tải (2)

 Liên bang Micronesia (1)

 Cộng hòa Seychelles (2)

Dân dụng

 China Flying Dragon Aviation
 China Heilongjiang Longken General Aviation
 Donghua General Aviation
 Jiangnan General Aviation
 Ordos General Aviation Co. Ltd.
 Shuangyang General Aviation
 Xinjiang General Aviation
 Ying'an Airlines
 Zhong Fei General Aviation Company

 SATENA (2 chiếc, 1 chiếc đã đặt hàng)

 Trans Air Congo (10 đơn đặt hàng)

 Lignes Aériennes Congolaises
 Congo Airways: 2 chiếc đã đặt hàng (tính đến tháng 7 năm 2016)

 Caroline Islands Air

 Air Fiji

 Sabang Merauke Raya Air Charter (SMAC)
 Dirgantara Air Service (DAS)

 Pouya Air

 Air Kiribati

 Berjaya Air

 MIAT Mongolian Airlines: Sau khi 2 máy bay gặp sự cố, 3 chiếc còn lại đã được trả lại cho nhà sản xuất.

 Blue Airways (3 chiếc đã đặt hàng)
 Flight Care Aviation
 Nepal Airlines: 4 chiếc được giao hàng vào năm 2012. Cả 4 đều ngừng hoạt động vào năm 2020 do hiệu suất hoạt động dưới tiêu chuẩn và chi phí vận hành cao.
 Nepal Airways

 Air Eagle

 Helitours

 Real Tonga: 1 chiếc đang hoạt động và 1 chiếc đã được đặt hàng vào tháng 7 năm 2016.
 Airlines Tonga

 Uganda Air Cargo (2)

Tai nạn và sự cố

 Ngày 13 tháng 12 năm 1993, một chiếc Y-12 (II) của Lao Aviation (nay là Lao Airlines) có số đăng ký RDPL-34117, đã đâm vào cây trong điều kiện thời tiết sương mù và rơi xuống Phonsavan, Lào, khiến tất cả 18 người trên máy bay thiệt mạng.
 Ngày 4 tháng 4 năm 1995, một chiếc Y-12 (II) của TANS Perú có số đăng ký 333/OB-1498, bị rơi ngay sau khi cất cánh từ Sân bay Quốc tế Iquitos, Peru, khiến cả 3 người trên máy bay thiệt mạng.
 Ngày 21 tháng 6 năm 1996, một chiếc Y-12 (II) của China Flying Dragon Aviation có số đăng ký B-3822, đã đâm vào một ngọn núi cao  gần Sân bay Trường Hải sau khi kíp lái bắt đầu tiếp cận hạ cánh quá sớm và đi chệch hướng dự định, khiến 2 trong số 12 người trên máy bay thiệt mạng.
 Ngày 20 tháng 1 năm 1997, một chiếc Y-12 (II) của Không quân Sri Lanka có số hiệu CR851, bị rơi gần Căn cứ Không quân Palali khi đang thực hiện nhiệm vụ giám sát, cả 4 người trên máy bay thiệt mạng.
 Ngày 10 tháng 6 năm 1997, một chiếc Y-12 (II) của MIAT Mongolian Airlines có số đăng ký JU-1020, bị rơi tại Sân bay Mandalgovi do gió đứt, khiến 7 trong số 12 người trên máy bay thiệt mạng.
 Ngày 26 tháng 5 năm 1998, một chiếc Y-12 (II) của MIAT Mongolian Airlines có số đăng ký JU-1017, đã đâm vào một ngọn núi cao  gần Galt, Mông Cổ, khi đang trên đường bay đến Tosontsengel, nguyên nhân do hệ thống làm tan băng ở cánh bị lỗi nên băng đóng dày và dẫn đến vượt quá tải trọng, vụ việc làm tất cả 28 người trên máy bay thiệt mạng; đây là vụ tai nạn tồi tệ nhất từng xảy ra liên quan đến Y-12.
 Ngày 19 tháng 10 năm 2000, chuyến bay 703 của Lao Aviation bị rơi ở vùng núi trong điều kiện thời tiết xấu khi đang tiếp cận Sân bay Nathong ở Xam Neua, khiến 8 trong số 15 hành khách thiệt mạng; cả 2 phi công đều sống sót.
 Ngày 18 tháng 5 năm 2005, một chiếc Y-12 (II) mang số hiệu AF-216 của Không quân Zambia, bị rơi ngay sau khi cất cánh từ Sân bay Mongu làm thiệt mạng tất cả 13 người trên máy bay.
 Ngày 10 tháng 4 năm 2006, một chiếc Y-12 (II) số hiệu 132 của Không quân Kenya (KAF), đã đâm vào sườn núi Marsabit, làm thiệt mạng 14 trong số 17 người trên máy bay.
 Ngày 15 tháng 6 năm 2008, một chiếc Y-12 (II) của China Flying Dragon Aviation có số đăng ký B-3841, đã va chạm với ngọn đồi nhỏ trong chuyến bay khảo sát một mỏ nhôm mới, khiến 3 trong số 4 người trên máy bay thiệt mạng.
 Ngày 12 tháng 7 năm 2012, một chiếc Y-12 (II) của Không quân Quốc gia Mauritanie bị rơi khi đang vận chuyển vàng, khiến cả 7 người trên máy bay thiệt mạng.
 Ngày 12 tháng 5 năm 2014, một chiếc Y-12 (II) của Không quân Kenya bị rơi ở El Wak, Kenya khi đang  trên hành trình từ Mandera đến Nairobi với các điểm dừng tại El Wak và Garissa. Thông tin sơ bộ cho thấy 1 phi công thiệt mạng và 11 người còn lại bị thương.
 Ngày 26 tháng 8 năm 2018, một chiếc Y-12E của Không quân Colombia bị hư hại khi đang bay do gặp phải nhiễu loạn không khí nghiêm trọng. Phi công đã cho hạ cánh khẩn cấp xuống Florencia, sau đó máy bay không được sửa chữa và bị tháo dỡ tại chỗ.
 Ngày 3 tháng 1 năm 2020, một chiếc Y-12 (II) của Không quân Sri Lanka rơi xuống Haputale, Sri Lanka, khi nó đang bay quan sát trên không, làm cả 4 người trên máy bay thiệt mạng.
 Ngày 4 tháng 8 năm 2020, một chiếc Y-12 (II) của Không quân Kenya làm nhiệm vụ tiếp tế cho Phái bộ Liên minh châu Phi tại Somalia (AMISOM) bị rơi sau khi cất cánh từ Sân bay Dhobley ở Somalia. May mắn là tất cả 10 người đều sống sót. Máy bay bị hư hỏng nghiêm trọng.

Thông số kỹ thuật (Y-12 (II))
Dữ liệu lấy từ Brassey's World Aircraft & Systems Directory 1999/2000, Jane's all the World's Aircraft 2000–01

Đặc điểm tổng quát

 Kíp lái: 2 người
 Sức chứa: 1.700 kg (3.748 lb)
 Chiều dài: 14,86 m (48 ft 9 in)
 Sải cánh: 17,23 m (56 ft 7 in)
 Chiều cao: 5,57 m (18 ft 3 in)
 Diện tích cánh: 34,27 m2 (368,9 ft2)
 Trọng lượng không tải: 2.840 kg (6.261 lb)
 Trọng lượng cất cánh tối đa: 5.300 kg (11.684 lb)
 Sức chứa nhiên liệu: 1.616 lít / 1.230 kg (2.712 lb)
 Động cơ: 2 × động cơ tuốc bin cánh quạt Pratt & Whitney Canada PT6A-27, mỗi động cơ cung cấp sức mạnh 462 kW (620 mã lực)
 Cánh quạt: Cánh quạt 3 cánh Hartzell HC-B3TN-3B/T10173B-3 có thể quay ngược chiều hoàn toàn với tốc độ không đổi; đường kính 2,49 m (8 ft 2 in) (cánh quạt 4 và 5 cánh được sử dụng trên một số kiểu mẫu)

Hiệu suất bay

 Vận tốc tối đa: 328 km/h (204 dặm/giờ, 177 hải lý) ở độ cao 3.000 m (9.843 ft)
 Vận tốc bay hành trình:
 292 km/h (181 dặm/giờ, 158 hải lý) (tối đa) ở độ cao 3.000 m (9.843 ft)
 250 km/h (160 dặm/giờ; 130 hải lý) (tiết kiệm) ở độ cao 3.000 m (9.843 ft)
 Tầm bay: 1.340 km (830 dặm, 720 hải lý) khi bay hành trình tiết kiệm
 Trần bay:
 7.000 m (23.000 ft) khi bay bằng 2 động cơ
 3.000 m (9.843 ft) khi bay bằng 1 động cơ
 Thời gian bay liên tục: 5 tiếng 12 phút khi bay hành trình tiết kiệm
 Vận tốc tăng độ cao:
 8,1 m/giây (1.590 ft/phút) khi bay bằng 2 động cơ
 1,4 m/giây (4,6 ft/giây) khi bay bằng 1 động cơ
 Trọng lượng chịu tải trên cánh: 145,9 kg/m2 (29,9 lb/ft2)
 Lực đẩy/Trọng lượng: 0,106 kW/kg (0,064 mã lực/lb)
 Chiều dài quãng đường chạy cất cánh: 370 m (1.214 ft)
 Chiều dài quãng đường chạy hạ cánh: 340 m (1.115 ft)

Xem thêm
Máy bay có vai trò, cấu hình và thời đại tương đương

 Antonov An-28
 Britten-Norman Trislander
 CASA C-212 Aviocar
 Cessna 408 SkyCourier
 Dornier 228
 De Havilland Canada DHC-6 Twin Otter
 IAI Arava
 GAF Nomad
 Let L-410 Turbolet
 Short SC.7 Skyvan

Danh sách liên quan

 Danh sách máy bay của Trung Quốc
 Danh sách máy bay dân sự

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

 Hoyle, Craig. "World Air Forces Directory". Flight International. Vol. 182, No. 5321, 11–17 tháng 12 năm 2012, trang 40–64. .
 Hoyle, Craig. "World Air Forces Directory". Flight International. Vol. 190, No. 5566, 6–12 tháng 12 năm 2016, trang 22–53. .
 Jackson, Paul. Jane's All The World's Aircraft 2003–2004. Coulsdon, Surry, UK: Jane's Information Group, 2003. .
 Taylor, John W R. (ed.). Jane's All the World's Aircraft 1988-89. Coulsdon, Surrey, UK: Jane's Information Group, 1988. .
 Taylor, Michael J.H. (ed.). Brassey's World Aircraft & Systems Directory 1999/2000. London: Brassey's, 1999. .
 Thisdell, Dan and Fafard, Antoine. "World Airliner Census". Flight International. Vol. 190, No. 5550, 9–15 tháng 8 năm 2016, trang 20–43. .

Liên kết ngoài

 Thông số kỹ thuật & hình ảnh của Y-12 tại Flugzeuginfo.net
 Trang web Y-12

Bài viết có văn bản tiếng Trung Quốc
Máy bay Harbin
Máy bay STOL


title: Campoplex dorsalis

text:
Campoplex dorsalis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Campoplex


title: Domenico Vicini

text:
Domenico Vicini (Sinh ngày 1 Tháng chín 1971) là một vận động viên quần vợt từ San Marino. Được biết đến với kỷ lục ra sân nhiều nhất cùng đội tuyển quốc gia của mình tại Davis Cup. Anh từng nhận giải thưởng Giải thưởng cam kết của Liên đoàn Quần vợt Quốc tế năm 2012.

Sự nghiệp
Ngoài Davis Cup, Vicini còn đại diện cho tuyển San Marino tham dự Đại hội thể thao các nước nhỏ ở châu Âu. Ở đó, Vicini đã dành được 3 huy chương bạc và 4 huy chương đồng, 6 trong tổng số huy chương thuộc về hạng mục đồng đội nam cùng với Christian Rosti (1997,2003), Gabriel Francini (1999) và Stefano Galvani (2007,2009,2011).

Vicini từng là vận động viên nam đầu tiên của San Marino có mặt trong bảng xếp hạng của Hiệp hội Quần vợt Chuyên nghiệp với xếp hạng 652 đồng đội nam năm 2008.

Hiện nay, Vicini chơi ở các giải dành cho người lớn tuổi.

Tham khảo

Sinh năm 1971
Nhân vật còn sống
Vận động viên quần vợt
Vận động viên quần vợt San Marino


title: Phỏng cầu

text:
Hình phỏng cầu (Tiếng Anh: Spheroid), hoặc hình tựa cầu, là một bề mặt bậc hai thu được khi quay hình elíp xung quanh một trục của nó. Một hình phỏng cầu có đối xứng tròn.

Nếu hình elíp xoay quanh trục lớn của nó, kết quả thu được là hình phỏng cầu dài, hình dạng giống như quả bóng trong bóng bầu dục Mỹ hoặc bóng rugby. Nếu hình elíp quay quanh trục nhỏ của nó, kết quả thu được là phỏng cầu dẹt, hình dạng giống như thiết đậu. Nếu hình elíp là hình tròn, kết quả thu được là hình cầu.

Bởi vì sự ảnh hưởng của trọng lực và sự quay của Trái Đất, nên hình dạng của Trái Đất (và cũng như tất cả hành tinh) không phải là hình cầu, mà là hình cầu dẹt. Vì lý do này, trong bản đồ học Trái Đất thường xuất hiện ở dạng hình cầu dẹt thay vì là hình cầu. Hình mẫu của hệ quy chiếu thế giới sử dụng một hình cầu có bán kính là  tại xích đạo và  tại cực địa lý.

Từ phỏng cầu có nghĩa là "gần giống như một hình cầu".

Công thức

Công thức của hệ ba trục với ba bán trục ,  and  theo hệ tọa độ trục là

Công thức của phỏng cầu với  là trục đối xứng được cho bởi dữ kiện :

Bán trục  là bán kính xích đạo của phỏng cầu, và bán trục  là khoảng cách từ tâm đến cực theo trục đối xứng. Có hai trường hợp xảy ra:
: phỏng cầu dẹt
: phỏng cầu dài
Trường hợp  trở thành hình cầu.

Thông số

Diện tích
Phỏng cầu dẹt (oblate)  có diện tích bề mặt

Phỏng cầu dẹt được hình thành khi xoay quanh trục  của một hình elíp với bán trục lớn  và bán trục nhỏ , vì vậy  có thể được xác định là độ lệch tâm. (Xem elíp.)

Phỏng cầu dài (prolate)  có diện tích bề mặt

Phỏng cầu dài được hình thành khi xoay quanh trục  của hình elíp với bán trục lớn  và bán trục nhỏ ; vì vậy,  cũng được xác định là độ lệch tâm. (Xem elíp.)

Những công thức này có tính giống nhau khi  có thể được dùng để tính diện tích bề mặt cho phỏng cầu dài và ngược lại. Tuy nhiên,  sẽ trở thành số ảo và không được xác định là độ lệch tâm. Cả hai kết quả này sẽ trở thành một dạng khác khi dùng các hằng đẳng thức và quan hệ giữa các thông số của hình elíp.

Thể tích
Thể tích của một phỏng cầu (của bất kỳ dạng nào) là . Nếu  là đường kính xích đạo, và  là đường kính cực, Thể tích là .

Độ cong
Nếu phỏng cầu được cho bởi thông số là

khi  là vĩ độ giảm,  là kinh độ, với  và , vậy độ cong Gauss là

và độ cong trung bình là

Cả hai độ cong này đều là dương, nên mỗi điểm trên phỏng cầu đều nằm trên một đường elíp.

Tỉ lệ khung hình
Tỉ lệ khung hình của một phỏng cầu dẹt, , là tỉ lệ của độ dài cực và độ dài xích đạo, trong khi tỉ lệ hình cầu dẹt , là tỉ lệ của độ dài xích đạo trừ độ dài cực và độ dài xích đạo:

Độ lệch tâm đầu tiên thường được dùng thay vì tỉ lệ hình cầu dẹt. Nó được định nghĩa là:

Quan hệ giữa độ lệch tâm và tỉ lệ hình cầu dẹt là:
 ,

Tham khảo

Mặt
Mặt bậc hai


title: Predrag Marković

text:
Predrag Marković (Tiếng Serbia: Предраг Марковић; sinh 7 tháng 12 năm 1955) là nhà sử học, tác giả và chính trị gia Serbia.

Tham khảo

Sinh năm 1955
Nhân vật còn sống
Người từ Paraćin
Nhà văn Serbia


title: Randow

text:
Randow (Ba Lan Rędowa ) là một con sông ở vùng Uckermark của Brandenburg và vùng Vorpommern của Mecklenburg-Vorpommern, một phần tạo nên biên giới của các khu vực này. Một tên cổ là Lochnitza, thị trấn Löcknitz bắt nguồn từ tên của nó. Từ năm 1700, Randow được sử dụng độc quyền.

Nguồn gần Penkun, từ đó dòng sông chảy cả về phía Bắc và phía Nam. Ngã ba phía nam kết thúc với hợp lưu với sông Welse, ngã ba phía bắc kết thúc với hợp lưu với Uecker chỉ vài km trước khi đến đầm phá Oder. Thung lũng Randow đầm lầy được gọi là Randowbruch, con đường lịch sử của đầm lầy Randowbruch nằm ở điểm hẹp nhất của nó ở Löcknitz. Con sông đã đặt tên cho quận cũ của Uecker-Randow ở Mecklenburg-Vorpommern, cũng là Landkreis Randow lịch sử của tỉnh Pomerania.

Tham khảo

Pomerania


title: Giải vô địch bóng đá nữ Đông Nam Á 2015

text:
Giải vô địch bóng đá nữ Đông Nam Á 2015 () được tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam từ ngày 1 đến ngày 10 tháng 5 năm 2015. Tất cả các trận đấu đều diễn ra ở sân vận động Thống Nhất.

Địa điểm

Đội tuyển tham dự giải
Có tám đội tuyển tham dự giải:

  (Chủ nhà)

Danh sách cầu thủ

Kết quả thi đấu

Vòng bảng
Giờ thi đấu theo tính giờ địa phương (UTC+7)

Bảng A

Bảng B

Vòng đấu loại trực tiếp

Bán kết

Tranh hạng ba

Chung kết

Vô địch

Cầu thủ ghi bàn
8 bàn

 Nisa Romyen

6 bàn

 Alisa Rukinij
 Nguyễn Thị Minh Nguyệt

4 bàn

 Naw Ar Lo Wer Phaw
 Nguyễn Thị Tuyết Dung
 Huỳnh Như

3 bàn

 Joana Houplin
 Orathai Srimanee
 Yee Yee Oo

2 bàn

 Emily Condon
 Jordan Baker
 Khin Moe Wai
 Anootsara Maijarern
 Wilaiporn Boothduang
 Win Theingi Tun

1 bàn

 Alexandra Chidiac
 Amy Harrison
 Beattie Goad
 Emma Checker
 Kobie Ferguson
 Olivia Price
 Princess Ibini
 Erma Karafir
 Noum Angmansongsa
 Vannida Soukpanhya
 Jesse Shugg
 Naphat Seesraum
 Pikul Khueanpet
 Taneekarn Dangda
 Nguyễn Thị Nguyệt
 Nguyễn Thị Liễu
 Trần Thị Hồng Nhung
 Trần Thị Thùy Trang

Tham khảo

Liên kết ngoài

2015
Giải đấu bóng đá quốc tế tổ chức bởi Việt Nam
Bóng đá Việt Nam năm 2015
Bóng đá nữ năm 2015


title: Sân bay Fada

text:
Sân bay Fada  là một sân bay công cộng ở Fada, Ennedi-Ouest, Tchad.

Xem thêm

 Danh sách sân bay tại Tchad

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sân bay Tchad
Vùng Ennedi-Ouest


title: Lý Thông

text:
Lý Thông có thể là một trong những nhân vật sau:
 Lý Thông: khai quốc công thần nhà Đông Hán trong lịch sử Trung Quốc.
 Lý Thông, tướng lãnh tập đoàn quân phiệt Tào Tháo cuối đời Đông Hán, đầu thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.
 Lý Thông, nhân vật trong truyện cổ tích Việt Nam Thạch Sanh.


title: Hồ chứa nước Kamianske

text:
Hồ chứa nước Kamianske (, ), cho đến ngày 8 tháng 11 năm 2017 gọi là Hồ chứa Dniprodzerzhynsk nằm tại hạ lưu sông Dnepr tại Ukraina. Hồ chứa nước được đặt theo thành phố Kamianske, có tổng diện tích 567 km2 thuộc tỉnh Dnipropetrovsk. Công trình được hình thành vào năm 1963-1965, chủ yếu dùng để phát thủy điện, giao thông, nuôi cá và cho con người sử dụng.

Hồ chứa dài 114 km, rộng 5 km (tối đa 8 km max.); có độ sâu trung bình 15 m, và dung tích 2,45 km³. Hồ chứa nước bị đóng băng vào mùa đông.

Các cảng của Kremenchuk và Tổ hợp làm giàu khoáng chất Dnepr tại Horishni Plavni nằm bên hồ chứa. Nhà máy thủy điện Dnepr Trung, được xây dựng vào năm 1956–1965, cũng nằm trên hồ chứa.

Tham khảo

Hồ chứa nước ở Ukraina
Tỉnh Dnipropetrovsk
Hệ thống sông Dnepr


title: Aclytia mictochroa

text:
Aclytia mictochroa là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Aclytia


title: Phryxe commota

text:
Phryxe commota là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Phryxe