title: Folklore (album)

text:
Folklore (viết cách điệu: folklore) là album phòng thu thứ tám của nữ ca sĩ kiêm sáng tác nhạc người Mỹ Taylor Swift, được hãng đĩa Republic Records phát hành bất ngờ vào ngày 24 tháng 7 năm 2020. Sau khi đại dịch COVID-19 bùng phát vào đầu năm 2020, Swift hủy bỏ chuyến lưu diễn quảng bá cho album phòng thu thứ bảy Lover (2019). Cô miêu tả tác phẩm này là "một tập hợp những bản nhạc và câu chuyện tuôn trào như dòng ý thức" trỗi dậy từ trí tưởng tượng của bản thân, với sự giúp sức từ hai nhà sản xuất cộng sự Aaron Dessner và Jack Antonoff. Dessner và Antonoff lần lượt thực hiện các bản thu tại phòng thu âm ở Thung lũng Hudson và Thành phố New York, trong khi đó Swift thu âm phần giọng hát tại phòng thu tại gia ở Los Angeles.

Folklore đánh dấu sự chuyển biến rõ rệt so với những album mang hơi hướng pop trước đây của Swift khi đi theo dòng nhạc indie folk, electro-folk và alternative rock, thể hiện qua những bản ballad êm dịu được tạo nên từ âm thanh của các nhạc cụ tân cổ điển. Phần ca từ của tác phẩm đào sâu chủ đề về cảm giác hoài niệm, sự thoát ly, sự đồng điệu và chủ nghĩa lãng mạn, khám phá những câu chuyện hư cấu thông qua nhiều tuyến nhân vật và hồi truyện khác nhau – điều này trái ngược hoàn toàn với phong cách tự truyện quen thuộc trong các album trước đó của Swift. Tiêu đề album được lấy cảm hứng từ mong muốn của nữ ca sĩ trong việc tạo nên một sản phẩm âm nhạc mang tính di sản và có thể lưu truyền như những bài dân ca, trong khi đó phần nhìn của album đi theo phong cách cottagecore.

Sau khi phát hành, Folklore phá vỡ kỷ lục cho thành tích ngày ra mắt cao nhất trên Spotify đối với album của một nữ ca sĩ. Album đạt vị trí dẫn đầu trên các bảng xếp hạng ở Úc, Canada, Ireland, New Zealand, Na Uy, Thụy Sĩ và Vương quốc Anh. Đây cũng là album quán quân thứ bảy liên tiếp của Swift trên bảng xếp hạng Billboard 200, sau đó giữ vững vị trí dẫn đầu này trong tám tuần liên tiếp, trở thành album bán chạy nhất năm 2020 ở thị trường Hoa Kỳ. Ba bài hát "Cardigan", "The 1" và "Exile" hợp tác với Bon Iver đều lọt top 10 trên bảng xếp hạng âm nhạc chính thức của tám quốc gia, trong đó đĩa đơn đầu tiên "Cardigan" đã trở thành đĩa đơn quán quân thứ sáu của Swift trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 của Hoa Kỳ, giúp cô thiết lập kỷ lục nghệ sĩ đầu tiên trong lịch sử có hai sản phẩm dẫn đầu cả bảng xếp hạng album lẫn đĩa đơn của quốc gia này ngay trong tuần đầu phát hành.

Folklore nhận được sự tán dương rộng rãi từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó độ dày về mặt cảm xúc cùng phần lời đậm chất thơ và nhịp điệu thư thái là ba yếu tố được giới chuyên môn đánh giá cao nhất. Nhiều nhà phê bình nhận định tính mặc tưởng của đĩa hát rất phù hợp với thời điểm đại dịch và coi đây là sự tái sinh đầy táo bạo trong chất nghệ sĩ của Swift. Đối với một nghệ sĩ gắn bó với chủ trương phát hành nhiều album, các nhà bình luận nhận định thành công của Folklore với chiến dịch quảng bá ít ỏi đã tạo nên cuộc cách mạng lớn đối với Swift nói riêng và ngành công nghiệp âm nhạc nói chung. Folklore dẫn đầu danh sách những album xuất sắc nhất năm 2020 của nhiều tổ chức và ấn phẩm âm nhạc, đồng thời giành chiến thắng ở hạng mục Album của năm tại Giải Grammy lần thứ 63, đưa Swift trở thành nữ nghệ sĩ đầu tiên giành chiến thắng ở hạng mục này tới ba lần, theo sau giải thưởng cho hai album Fearless (2008) và 1989 (2014). Swift đã thảo luận về Folklore và trình diễn trực tiếp toàn bộ các bài hát của album trong bộ phim tài liệu Folklore: The Long Pond Studio Sessions – ra mắt vào ngày 25 tháng 11 năm 2020 trên nền tảng Disney+. Ngày 11 tháng 12 cùng năm, album chị em của Folklore – lấy tựa đề Evermore – được phát hành.

Bối cảnh
Vào tháng 4 năm 2020, Taylor Swift dự kiến thực hiện chuyến lưu diễn thứ sáu mang tên Lover Fest để quảng bá cho album phòng thu thứ bảy Lover (2019), nhưng kế hoạch đã phải hủy bỏ do những ảnh hưởng của đại dịch COVID-19. Ngày 23 tháng 7 năm 2020, chín bức ảnh không có chú thích được đăng tải lên tài khoản Instagram của Swift, ghép lại thành hình ảnh nữ ca sĩ đang đứng một mình giữa một khu rừng. Sau đó, Swift đăng tải một bài đăng khác trên tất cả các trang mạng xã hội của mình để thông báo rằng album phòng thu thứ tám của cô sẽ được phát hành vào nửa đêm hôm đó. Cô viết: "Gần như mọi việc mà tôi đã lên kế hoạch trong mùa hè này đều không diễn ra, nhưng có một thứ tôi không hề dự định đã diễn ra. Và đó là album phòng thu thứ tám của tôi, Folklore". Swift cũng xác nhận hình ảnh bìa album và tiết lộ danh sách bài hát. The Wall Street Journal cho rằng thông báo bất ngờ này "khiến người hâm mộ và ngành công nghiệp âm nhạc mất cảnh giác". Trang Billboard nhận định thông tin này "làm lu mờ giới nhạc pop" và cứu rỗi người nghe khỏi cuộc sống bế tắc và tẻ nhạt trong thời gian phong tỏa. Folklore được phát hành 11 tháng sau khi Lover ra mắt – đây là khoảng cách ngắn nhất giữa hai album phòng thu của Swift. Trong một bài đăng khác, Swift thông báo rằng video ca nhạc cho "Cardigan" sẽ được ra mắt cùng thời điểm với album.

Trong buổi đếm ngược tới thời điểm ra mắt video ca nhạc của "Cardigan" trên YouTube, Swift tiết lộ rằng nội dung lời các bài hát từ Folklore ẩn chứa nhiều chi tiết trứng Phục sinh vốn là "đặc sản" của cô: "Một điều tôi chủ ý làm trong album này là đưa những chi tiết trứng Phục sinh vào phần lời bài hát, hơn là chỉ đưa vào trong video. Tôi đã tạo ra những hồi truyện về nhân vật và những chủ đề lặp lại để móc nối xem ai đang hát về ai... Ví dụ, có một bộ sưu tập ba bài hát mà tôi gọi là 'Tam giác tình yêu thuở thiếu thời'. Ba bài hát này khám phá một mối tình tay ba từ góc nhìn của cả ba người vào những thời điểm khác nhau trong cuộc đời họ". Nữ ca sĩ mô tả album là "bâng khuâng và đầy thoát tục. Buồn bã, đẹp đẽ, bi thương. Giống như một cuốn album được lấp đầy bởi những hình ảnh, cùng tất cả những câu chuyện đằng sau những hình ảnh đó". Cô cũng nhìn nhận "Cardigan" như một bài hát khai phá "mối tình đã đánh mất và lý do tại sao tình yêu thời trẻ thường in sâu mãi trong ký ức mỗi chúng ta," đồng thời tiết lộ rằng bản nhạc tự sáng tác "My Tears Ricochet" là bài hát đầu tiên cô viết cho dự án. Uproxx thuật lại, "vào tối thứ Năm, những chữ 'T' và 'S' vẽ tay sẽ xuất hiện liên tục trên dòng thời gian. Những người hâm mộ và nhà phê bình ở mọi thể loại đều liên tục khai thác những thông tin nóng hổi, trích dẫn lại những đoạn lời bài hát như cách những thiếu niên thời Myspace vẫn viết ở mặt sau sách giáo khoa hoặc tạo nên những dòng tin nhắn AIM hoàn mỹ, và tranh luận về vị trí của Folklore trong pháo đài bất khả xâm phạm của Taylor Swift".

Ý tưởng
Cho tới đầu năm 2020, Taylor Swift không hề có ý định thực hiện một album phòng thu mới. Sau khi phải hủy bỏ chuyến lưu diễn Lover Fest vì đại dịch COVID-19, nữ ca sĩ tự cách ly bản thân. Trong khoảng thời gian này cô xem nhiều bộ phim, như Rear Window (1954), L.A. Confidential (1997), Mê cung thần nông (2006), Jane Eyre (2011), Câu chuyện hôn nhân (2019) và Michael Jordan: Mùa giải cuối cùng (2020), cũng như đọc nhiều sách hơn trước đây, đặc biệt là những cuốn sách "nói về quá khứ, về một thế giới không còn tồn tại nữa" như Rebecca (1938) của nữ nhà văn Daphne du Maurier. Những câu chuyện giả tưởng đã truyền cảm hứng cho Swift vượt ra ngoài phong cách sáng tác tự truyện quen thuộc để thử nghiệm thêm nhiều phương pháp tường thuật khác nhau. Trong thời điểm cách ly vì lệnh phong tỏa, cô thả trôi "vẩn vơ" trí tưởng tượng của mình trước khi tập hợp chúng lại thành một chuỗi những hình ảnh mà sau này sẽ trở thành Folklore.

Một số hình tượng mà nữ ca sĩ phát triển bao gồm: "Một người đàn ông lưu vong đang bước đi trên những con dốc đứng của một vùng đất xa lạ, tự hỏi làm thế nào mà mọi chuyện lại trở nên sai lầm một cách tồi tệ tới vậy. Một kẻ ngược đãi xuất hiện trong tang lễ của đối tượng bị ông làm cho ám ảnh. Một cậu bé mười bảy tuổi đứng trên hiên nhà, học cách nói lời xin lỗi. Những thiếu niên yêu nhau say đắm đang lang thang vòng quanh công viên High Line. Dean, ông của tôi, đặt chân đến Guadalcanal vào năm 1942. Một góa phụ xấu tính đang vui sướng trả thù cái thị trấn đã xua đuổi cô". Swift "dồn tất cả những ý tưởng bất chợt, những giấc mơ, nỗi sợ và suy nghĩ" của mình vào các bài hát, và tìm đến những "người hùng âm nhạc" của cô để hợp tác. Cô dự định phát hành Folklore vào đầu năm 2021, nhưng album "cuối cùng lại được hoàn thành" sớm hơn dự kiến và được phát hành luôn vào tháng 7 năm 2020, và nữ ca sĩ thậm chí còn chẳng hề đắn đo suy nghĩ về điều đó. Swift tiếp cận quá trình sáng tạo album không theo bất kỳ quy tắc nào. Cô giải thích rằng mình "từng áp đặt một vài tham số lên [bản thân] như, "Bài hát này nghe sẽ thế nào ở một sân vận động? Bài hát này nghe sẽ thế nào trên đài phát thanh?" Nếu bạn loại bỏ tất cả những tham số trên, bạn sẽ có gì? Và tôi đoán câu trả lời chính là Folklore".

Sáng tác và thu âm
Những sáng tác của Taylor Swift trong Folklore hướng theo chủ nghĩa thoát ly và chủ nghĩa lãng mạn. Để album có được những âm sắc mà cô mong muốn, Swift mời hai nhà sản xuất: cộng sự lâu năm Jack Antonoff – trước đây từng làm việc với nữ ca sĩ trong các album 1989 (2014), Reputation (2017) và Lover – và người cộng sự mới Aaron Dessner – guitar chính của ban nhạc indie rock Mỹ The National. Do những ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, cả Swift, Antonoff và Dessner đều phải cách ly từ xa. Bộ ba đã từng bước tạo nên Folklore thông qua việc liên tục trao đổi qua lại những tập tin nhạc đệm và giọng hát. Album sau đó được thực hiện theo quá trình "do it yourself", được hòa âm và lập trình âm thanh bởi những nhân sự trải khắp Hoa Kỳ.

Swift trước đó đã gặp The National trong một tập của Saturday Night Live vào năm 2014; cô còn tham dự một buổi biểu diễn của nhóm vào năm 2019, tại đó nữ ca sĩ có trò chuyện với Dessner và người anh song sinh Bryce. Cô hỏi Dessner về kỹ thuật sáng tác nhạc của anh, vì đó là "điều mà tôi luôn thích hỏi những người mà tôi hâm mộ", và Dessner trả lời rằng vì các thành viên của The National sống ở nhiều địa điểm khác nhau trên thế giới nên anh sẽ thực hiện những bản thu nhạc không lời và gửi chúng cho Matt Berninger – ca sĩ hát chính – rồi Berninger sẽ viết tiếp phần lời nhạc; điều này giúp Swift khơi dậy ý tưởng sáng tạo âm nhạc trong thời gian cách ly.

Sau khi tất cả các phòng thu bị đóng cửa vì đại dịch, với sự giúp đỡ của kỹ thuật viên âm thanh Laura Sisk, Swift đã xây dựng một phòng thu tại căn hộ ở Los Angeles của cô, được đặt tên là phòng thu Kitty Committee. Antonoff, người hợp tác với Swift trong năm bài hát của album, làm việc từ Thành phố New York trong khi Sisk thu âm giọng hát của Swift từ Los Angeles. "My Tears Ricochet" là bài hát đầu tiên được sáng tác cho Folklore. Swift viết bản nhạc dựa trên mối quan hệ kết thúc đột ngột giữa nữ ca sĩ với Scott Borchetta, người sáng lập hãng đĩa cũ của cô. Antonoff so sánh quá trình sáng tác "Mirrorball" và "August" tương tự như với "Out of the Woods" (2016) trước đây, vì khi đó anh cũng gửi những bản nhạc cho Swift, rồi cô phản hồi lại với bản nhạc kèm theo phần lời viết hoàn chỉnh. Swift viết "Mirrorball" sau khi Lover Fest bị hủy bỏ, như một lời tri ân đến những người hâm mộ vốn tìm thấy niềm an ủi trong âm nhạc và những buổi biểu diễn của cô. Cô sáng tác "August" về một nữ nhân tình không có thật, còn "This Is Me Trying" thì dựa trên nhiều câu chuyện khác nhau, chẳng hạn như việc đối mặt với nghiện ngập, cũng như sức khỏe tâm lý của chính cô vào những năm 2016–2017 khi cô cảm thấy mình "hoàn toàn vô giá trị".

Vào cuối tháng 4, Swift liên lạc với Dessner để cùng nhau sáng tác một vài bài hát từ xa. Sau vài tháng, cả hai đã cộng tác với nhau trong 11 trên tổng số 16 bài hát của album. Ban đầu Dessner "nghĩ rằng sẽ mất một khoảng thời gian để ý tưởng bài hát xuất hiện" và "không có tí kỳ vọng nào khi cả hai phải hoàn thành công việc từ xa", và rồi anh đã rất ngạc nhiên khi chỉ "vài giờ sau khi chia sẻ phần nhạc, điện thoại của tôi sáng lên với bản ghi giọng hát của Taylor về một bài hát được viết hoàn chỉnh – nguồn động lực đó chưa bao giờ ngưng". Swift và Dessner "giữ liên lạc hàng ngày trong khoảng từ ba tới bốn tháng thông qua các cuộc gọi và tin nhắn". Anh gửi những thư mục gồm các bản nhạc đệm cho cô qua thư điện tử, và nữ ca sĩ sẽ sáng tác những phần còn lại – bao gồm giai điệu và lời bài hát, và Dessner thậm chí "không hề biết bài hát đó sẽ nói về cái gì, được đặt tên là gì, [hay cô ấy] sẽ đặt phần điệp khúc ở đâu". Bài hát đầu tiên Swift và Dessner viết là "Cardigan", dựa trên một trong những bản nháp của Dessner có tên "Maple", theo sau là "Seven" và "Peace". Sau khi nghe bản nhạc đệm của "Peace", trong Swift nhanh chóng xuất hiện cảm giác "thanh thản tức thì" đầy bình yên, nhưng cô nghĩ rằng sẽ "quá chuẩn đích" nếu nội dung bài hát lại cũng nói về việc tìm kiếm sự bình yên. Thay vào đó, cô bắt đầu viết về những "mâu thuẫn" phức tạp trong cảm xúc, đối nghịch lại với âm thanh êm dịu của bản nhạc, và chỉ mất một lần thu âm để hoàn thành bài hát.

Sau vài tuần, khi Swift và Dessner viết xong "sáu hay bảy" bài hát, Swift bắt đầu giải thích cho anh về ý niệm của cô cho Folklore. Cô cũng kể cho Dessner về những bài hát cô đã thu âm trước đó với Antonoff và cho rằng những tác phẩm cô thực hiện với cả hai người cộng sự sẽ tạo nên một album hoàn chỉnh. Swift và Dessner cũng sáng tác "The Last Great American Dynasty", "Mad Woman" và "Epiphany", trong đó "The Last Great American Dynasty" có phần âm thanh guitar điện được lấy cảm hứng từ album In Rainbows (2007) của ban nhạc Radiohead. Phần lời bài hát được Swift viết trong lúc Dessner đang ra ngoài chạy bộ, khắc họa Rebekah Harkness, chủ cũ của căn hộ Holiday House mà Swift đã mua vào năm 2013. Dessner sáng tác phần giai điệu piano cho "Mad Woman" tương tự như với những gì anh đã thể hiện trong "Cardigan" và "Seven". Trong "Epiphany", Dessner giảm tốc độ và làm vọng ngược lại âm thanh của nhiều nhạc cụ khác nhau để tạo ra một bản "tổng hòa âm khổng lồ", đồng thời bổ sung thêm tiếng dương cầm nhằm gợi lên chất điện ảnh. Swift viết "Epiphany" dựa trên những trải nghiệm của người ông cựu chiến binh của mình cũng như các nhân viên y tế trong đại dịch.

Swift sáng tác hai bài hát "Exile" và "Betty" với người bạn trai lúc đó của cô là diễn viên người Anh Joe Alwyn. "Exile" được phát triển dưới dạng một bản song ca, và Dessner đã thu âm lại bản nháp mà Swift thể hiện cả phần giọng nam lẫn giọng nữ. Trong quá trình Swift và Dessner chọn ra những giọng hát phù hợp với phần song ca nam, Swift tỏ ra vô cùng thích thú khi nghe giọng của Justin Vernon, thành viên ban nhạc Bon Iver – Vernon cũng là người sáng lập nhóm nhạc indie rock Mỹ Big Red Machine với Dessner. Sau khi Dessner gửi bài hát cho Vernon, anh tỏ ra thích thú với bài hát này nên đã viết thêm lời nhạc cũng như thể hiện phần hát của mình. "Betty" là bài hát duy nhất trong album được sản xuất bởi cả Dessner và Antonoff; phần nhạc đệm của bài hát chịu ảnh hưởng từ hai album The Freewheelin' Bob Dylan (1963) và John Wesley Harding (1967) của Bob Dylan. Alwyn sử dụng nghệ danh William Bowery để đề tên ở phần sáng tác. Bowery ban đầu xuất hiện không rõ danh tính và được cho là một bút danh, mà giới truyền thông, các nhà bình luận và người hâm mộ cho rằng đó là Alwyn, bạn trai của Swift. Swift sau đó xác nhận rằng Bowery thực sự chính là bút danh của Alwyn, và anh đã viết phần điệp khúc của "Betty", cũng như sáng tác cả phần giai điệu piano lẫn đoạn mở đầu của "Exile". Hai bài hát cuối cùng được sáng tác cho album là "The 1" và "Hoax", lần lượt là bài hát đầu tiên và cuối cùng trong album. Swift viết cả hai bài hát chỉ trong vài giờ. Nói về việc cộng tác với nữ ca sĩ, Dessner nhận xét, "Có sự nhân văn, cảm xúc mộc mạc và ấm áp trong những bài hát này mà tôi hy vọng bạn sẽ thích và cảm thấy thoải mái về chúng giống như tôi."

Trong một cuộc phỏng vấn trên Rolling Stone vào tháng 11 năm 2020 với Paul McCartney, Swift nói rằng cô bắt đầu dùng những từ ngữ mà cô luôn muốn sử dụng trong phần lời nhạc của album mà không hề lo lắng rằng liệu chúng có phù hợp trên sóng phát thanh hay không. Cô đưa vào những từ ngữ "to tát hơn, hoa mỹ hơn, đẹp đẽ hơn" như "epiphany", "elegies" và "divorcée" chỉ vì chúng "nghe hay". Swift cho biết cô có một danh sách ghi lại những từ như vậy. Swift cũng tiết lộ rằng trước đây cô đã từng sử dụng một từ – "kaleidoscope" – trong bài hát "Welcome to New York" năm 2014. Trong một cuộc phỏng vấn với Entertainment Weekly vào tháng 12 năm 2020, Swift nói rằng cô viết lời bài hát, giai điệu, và sản xuất Folklore theo cách mà cô muốn, chứ không hề áp đặt vào tác phẩm sự kỳ vọng của người khác.

Folklore được sáng tác và thu âm trong bí mật. Những người duy nhất biết đến việc album đang được thực hiện là Swift, bạn trai của cô, gia đình, đội ngũ quản lý, Antonoff và Dessner; Swift không tiết lộ thông tin hay phát trước album cho bạn bè nghe như cô vẫn thường hay làm trước đây. Gần cuối quá trình thu âm của Folklore, Dessner đã liên hệ với những cộng sự thường xuyên của mình – bao gồm cả các thành viên của The National – để thực hiện phần nhạc đệm từ xa. Anh trai của Dessner là Bryce đảm nhiệm vai trò phối khí dàn nhạc cho một số bài hát, trong khi tay trống của ban nhạc là Bryan Devendorf chơi trống trong "Seven". Dessner giữ bí mật về dự án của Swift với chính gia đình và cộng sự của anh cho đến khi có thông báo chính thức từ nữ ca sĩ. Trong khi quay video ca nhạc cho "Cardigan", Swift đã đeo tai nghe và nhép theo bài hát để tránh việc ca khúc bị rò rỉ. Theo Dessner, hãng Republic Records không hề biết đến sự tồn tại của album cho đến thời điểm "vài giờ" trước khi đĩa nhạc được phát hành.

Nhạc và lời

Phiên bản tiêu chuẩn của Folklore dài khoảng một giờ ba phút với 16 bài hát, trong khi bản cao cấp Deluxe Edition bổ sung thêm bài hát thứ 17 mang tên "The Lakes". Ban nhạc indie-folk Mỹ Bon Iver góp giọng trong "Exile", bài hát thứ tư trong album. Folklore do Taylor Swift, Aaron Dessner và Jack Antonoff đảm nhiệm vai trò sáng tác và sản xuất, bên cạnh sự tham gia hỗ trợ viết lời từ Joe Alwyn (dưới bút danh William Bowery) trong "Exile" và "Betty", và Justin Vernon – giọng ca chính của Bon Iver – trong "Exile". Đây là album đầu tiên trong sự nghiệp của Swift được dán nhãn Parental Advisory.

Biên soạn
Hầu hết các nhà phê bình gọi Folklore là một đĩa nhạc alternative, indie folk và electro-folk, vốn khác biệt hoàn toàn với phong cách pop theo chủ nghĩa tối đa với những giai điệu đậm chất synth trong những album trước đó của Taylor Swift. Album cũng mang những yếu tố của indie rock, electronica, dream pop và nhạc đồng quê. Nhà báo Hannah Mylrea của NME mô tả thể loại của Folklore là indie folk và alternative rock, trong khi Gary Ryan của cùng tạp chí lại nhận định album này đi theo dòng nhạc indietronica và chamber pop. Chris Willman của Variety và Jillian Mapes của Pitchfork cũng cho rằng đĩa nhạc này thuộc thể loại chamber pop. Nhà phê bình Michael Sumsion của PopMatters mô tả album như một sự pha trộn của chamber pop và alt-folk. Một vài nhà phê bình bác bỏ phân loại nhạc indie và gọi tác phẩm là pop. Nhà báo âm nhạc Amanda Petrusich của The New Yorker gọi Folklore là một bản thu "phi thể loại" với thiên hướng về atmospheric pop hơn là folk. Không đồng ý với những ý kiến trên, nhà phê bình Jon Caramanica của The New York Times nhận định Folklore là một album nhạc atmospheric rock và không hề mang yếu tố pop. Spencer Kornhaber của The Atlantic nhìn nhận album "bơi qua những giai điệu dân gian và cổ điển phức tạp" và được gắn kết với nhau bằng âm thanh điện tử.

Không nhắm đến những bản pop thân thiện với đài phát thanh, Folklore hạn chế âm hưởng pop chủ đạo có trong nhiều tác phẩm trước đây của nữ ca sĩ. Album bao gồm những bản ballad êm dịu, đậm chất điện ảnh, nhịp độ chậm, với phần sản xuất đi theo hướng lo-fi, tối giản và giai điệu thanh nhã, đồng thời đưa vào đó dấu ấn hiện đại cho phương pháp sáng tác truyền thống. Âm nhạc của đĩa hát được thực hiện bởi các nhạc cụ tân cổ điển như tiếng đàn dương cầm nhẹ nhàng, lơ thơ và âm vang; tiếng guitar ủ rũ, lầm bầm và có độ gảy; những âm thanh điện tử đứt quãng; âm bộ gõ rộn ràng; lập trình trống và mellotron êm dịu; âm giao hưởng lướt gọn; cùng với âm đàn dây thanh nhã và tiếng kèn cor trầm tư. Album không lảng tránh hoàn toàn chất liệu synth cũng như những tiết tấu vốn là đặc trưng trong những bản pop của Swift, mà thay vào đó chúng được cấu trúc một cách tinh tế hơn, mang đến cho người nghe một không gian âm thanh electro-acoustic, từ đó làm tôn lên phần lời nhạc cũng như giọng hát của Swift. Trang Rolling Stone ghi nhận tông nhạc của album có sự tương đồng với "Safe & Sound", đĩa đơn năm 2012 của Swift cho album The Hunger Games: Songs from District 12 and Beyond. Trang The Ringer chỉ ra rằng Antonoff đưa vào trong bản thu âm phần âm thanh với âm synth làm gốc, trong khi Dessner đóng góp phần giai điệu piano; đồng thời móc nối Folklore tới hai bài hát "The Archer" và "It's Nice To Have a Friend" trong Lover, vì các album của Swift "thường có vài bài hát giao thoa với album trước hoặc kết nối với album tiếp theo".

Chủ đề
Folklore là một album chủ đề với nội dung được khai phá từ những góc nhìn khác nhau và tách biệt hoàn toàn với cuộc sống của Taylor Swift, bao gồm các câu chuyện được kể theo ngôi thứ ba xuất phát từ quan điểm của những nhân vật đan xen trong các bài hát. Chủ đề của những sáng tác trong album bao gồm sự trầm uất, hoài niệm, sự thoát ly, chiêm nghiệm và sự đồng cảm. Mặc dù Swift tiếp cận hướng đi mới trong âm nhạc, album vẫn giữ lại những phong cách sáng tác đặc trưng của cô, như việc truyền tải nhiều xúc cảm và nhiệt huyết tuổi thiếu niên. So với nhiều album phòng thu trước, Folklore phản ánh sâu sắc sự tự nhận thức, tính nội tâm cũng như cách kể chuyện sống động cho thấy mức độ cao hơn trong việc giả tưởng hóa và ít tham vấn từ bản thân hơn, mà cực điểm là cách tiếp cận hướng ngoại. Phần lời bài hát vừa mang tính cá nhân vừa mang tính hư cấu, và đôi khi là sự pha trộn của cả hai. Phạm vi cảm xúc và trần thuật của Folklore được mở rộng thông qua việc khai triển từ những câu chuyện cá nhân của Swift cho đến các nhân vật tưởng tượng và nhân cách hóa.

Những nhân vật hư cấu được mô tả trong Folklore bao gồm một linh hồn tìm thấy kẻ đã sát hại mình trong đám tang của bản thân, một cô bé bảy tuổi có một người bạn bị tổn thương tâm lý, người góa phụ già bị cả thị trấn hắt hủi và đang phải cai rượu, và mối tình tay ba giữa ba nhân vật Betty, James và một cô gái giấu tên được mô tả trong ba bài hát "Cardigan", "Betty" và "August", trong đó mỗi bài hát được sáng tác từ góc nhìn của mỗi nhân vật ở những thời điểm khác nhau trong cuộc đời họ. Ann Powers của NPR định nghĩa Folklore là một "khối tổng thể được xây dựng bằng ký ức, một cảm nhận chung về thế giới, được dựng nên từ thần thoại và những câu chuyện truyền tai", dựa trên ý tưởng rằng "mỗi chúng ta đều có những câu chuyện dân gian của riêng mình", và album là những câu chuyện dân gian của riêng Swift. Nhiều bài hát trong album thể hiện chất điện ảnh trong phần lời nhạc, với nhiều chủ thể và hiện tượng tự nhiên được đề cập tới như nhật thực, Sao Thổ, cực quang, bầu trời màu hồng tím, không khí mặn, cỏ dại và hoa tử đằng.

Bài hát

Bài hát mở đầu album – "The 1" – là một bản soft rock được sáng tạo nhờ sự kết hợp linh hoạt tiếng dương cầm, âm bộ gõ tinh giản và một vài âm thanh điện tử. Được sáng tác dưới góc nhìn từ một người bạn của Taylor Swift, "The 1" mô tả cách cả hai đón nhận cuộc sống và những mối tình trong quá khứ theo chiều hướng mới mẻ và tích cực, cùng với mong ước rằng họ có thể trở thành tri kỷ. "Cardigan" là một bản folk ballad với phần nhạc đệm mộc mạc và giàu cảm xúc được cấu thành từ tiếng trống và âm piano nhẹ nhàng. Trong bài hát, Swift hát dưới góc nhìn của một nhân vật hư cấu tên là Betty về sự xa cách cùng những lạc quan lâu dài về mối quan hệ với một chàng trai tên James. Cô đề cập đến Peter Pan và High Line trong bài hát, và sử dụng chiếc cardigan như một phép so sánh về sự bền bỉ của một mối quan hệ. "The Last Great American Dynasty" là một bản alternative indie pop với các nhạc cụ cổ điển như guitar với kỹ thuật trượt nốt, vĩ cầm trầm, vĩ cầm, trống và âm thanh sản xuất đứt quãng. Đây là một bài hát châm biếm về câu chuyện của Rebekah Harkness, nhà sáng lập của Harkness Ballet, khi cô sinh sống trong căn hộ Holiday House ở Rhode Island của Swift. Bài hát thuật lại chi tiết về việc Harkness kết hôn trong một gia đình thượng lưu, bị cả thị trấn ghét bỏ, và bị đổ lỗi cho cái chết của William Harkness – người chồng lúc bấy giờ và cũng là người thừa kế của Standard Oil – và sự sụp đổ của dòng họ Harkness, cũng như sự tương đồng giữa những chỉ trích gay gắt mà Harkness nhận được với những chỉ trích mà cô phải đối mặt xuyên suốt sự nghiệp.

"Exile" là một bản indie folk mang hơi hướng phúc âm được pha trộn giữa giọng hát ngọt ngào của Swift với giọng nam trung trầm khàn của Justin Vernon từ ban nhạc Bon Iver, nhằm thể hiện một buổi tâm sự khó nói và mang tính chất tranh luận giữa hai người yêu cũ. Bài hát bắt đầu bằng tiếng dương cầm nặng nề và tiến đến cao trào với âm thanh từ dàn hợp xướng, dàn dây và đàn synthesizer. Bản nhạc được so sánh với đĩa đơn "The Last Time" năm 2013 của Swift. Bài hát thứ tư, "My Tears Ricochet" là bản nhạc arena-goth lạnh lẽo được hát theo góc nhìn từ linh hồn của một người tình đã khuất phản ánh những căng thẳng sau khi kết thúc một mối quan hệ hôn nhân. Bài hát sử dụng hình tượng đám tang – một phép ẩn dụ cho Scott Borchetta và việc ông thâu tóm quyền sở hữu những tác phẩm trước đây của Swift. "My Tears Ricochet" là sự kết hợp của âm thanh hộp nhạc, phần bè hợp xướng, những khúc ab-lib vang dội ở đoạn chuyển tiếp cuối bài và phần cao trào với âm trống đầy rung chuyển. "Mirrorball" là một bài hát mang âm hưởng folk, jangle-pop và dream pop với âm thanh từ đàn guitar thép có bàn đạp, mà trong đó Swift vào vai một quả cầu Disco – một phép ẩn dụ cho việc Swift phải hy sinh sự tổn thương và nhạy cảm của mình để làm ra những bản nhạc giải trí cho người nghe.

Trong bài hát thứ bảy đầy hoài niệm mang tên "Seven", Swift sử dụng quãng âm cao với giọng điệu ngây thơ để hồi tưởng lại một người bạn bị lạm dụng từ thời thơ ấu của cô ở Pennsylvania, người này cô không thể nhớ rõ nhưng vẫn có những kỷ niệm khó phai mờ, với phần chuyển soạn được cộng hưởng bởi âm đàn dây và piano tuôn trào. "August" là một bản dream-pop ảm đạm kể câu chuyện ngoại tình giữa hai người – một cô gái ngây thơ đang giữ chặt một chàng trai vốn "không phải của cô để mà phải lo bị đánh mất"; chàng trai được tiết lộ là James, ở phần sau của album. Bài hát chứng kiến sự đau buồn và khao khát tình yêu của cô gái thông qua cách truyền tải nhẹ nhàng và êm ái cùng chất giọng biến chuyển liên hồi của Swift, và phần sản xuất hoành tráng với guitar acoustic, phần giọng hát được vọng lại, và những đoạn chuyển hợp âm. Bản nhạc thứ chín, "Invisible String", là một bản orchestral pop thơ thẩn đề cập đến trách nhiệm và sự hối hận của một kẻ nghiện rượu khi tự thừa nhận rằng bản thân chưa bao giờ cảm thấy đủ. Bản nhạc sử dụng giọng hát vang vọng, đầy "ma mị" của Swift và phần sản xuất nặng và mỗi lúc một dày hơn.

Với phần biên khúc mộc mạc với âm đàn dây gảy ngón và âm kèn nhẹ nhàng, "Illicit Affairs" bộc lộ sự phản bội của một kẻ không chung thủy, và những gì mà người này làm giữ mối quan hệ ngoại tình trong bí mật. "Invisible String" là một bản folk đem đến cái nhìn thoáng qua về tình yêu hiện tại của Swift với nam diễn viên người Anh Joe Alwyn, kể lại mối liên hệ "vô hình" giữa họ mà cả hai không hề hay biết cho đến khi gặp nhau qua việc sử dụng hình ảnh sợi tơ hồng định mệnh, vốn là một thần thoại dân gian châu Á. Bài hát được xây dựng bằng đoạn riff acoustic cùng nhịp nhạc mạnh rộn ràng cùng phong cách sáng tác riêng biệt sử dụng câu bị động để tạo ra lời kể chuyện, đồng thời có tham khảo các bản hit trước đây của Swift như "Bad Blood" (2015), "Delicate" (2017) và "Daylight" (2019). Với những nhận xét gay gắt và châm biếm về chủ nghĩa phân biệt giới tính, "Mad Woman" giải quyết điều cấm kỵ liên quan đến sự tức giận của phụ nữ, sự xuất hiện của bài hát giống như một khoảnh khắc bực bội nhỏ của Folklore. Ẩn dụ cuộc tranh chấp của Swift với Borchetta và Scooter Braun, bài hát mô tả một góa phụ tà đạo đang trả thù, với những đề cập đến các cuộc săn phù thủy gợi liên tưởng đến bài hát năm 2017 của Swift "I Did Something Bad".

"Epiphany" là một bản Thánh ca theo thể loại ambient mô tả sự tàn phá của đại dịch COVID-19 cũng như bày tỏ sự trân trọng đến công việc của các nhân viên y tế. Swift ví các bác sĩ và y tá như những người lính hải quân, đồng thời so sánh họ với người ông của cô, vốn là cựu chiến binh quân sự chiến đấu trong Trận chiến Guadalcanal (1942) trong Chiến tranh thế giới thứ hai; cô đồng cảm với nỗi đau của họ khi nhìn thấy cái chết và phải cam chịu với điều đó để tiếp tục phục vụ những người bị ảnh hưởng. Giọng hát của cô thể hiện sự tôn kính và như thiên thần trong "Epiphany", với tiếng dương cầm ảm đạm, bộ đồng và dàn nhạc buồn thảm. Bài hát thứ 14, "Betty", là một bản đồng quê và folk rock được đan xen với tiếng harmonica. Bài hát thuật lại câu chuyện về mối quan hệ trong "Cardigan", nhưng dưới góc nhìn của người bạn trai lừa dối James sau khi đã trải qua mối tình mùa hè với nhân vật nữ trong "August". James xin lỗi về những sai lầm trong quá khứ của mình đồng thời cũng tìm nhiều lý do để bào chữa cho hành động đó. Những nhân vật trong chuỗi câu chuyện – Betty, James, và Inez – được đặt theo tên ba con gái của Ryan Reynolds và Blake Lively. Tiếp đó, bản nhạc mang hơi thở R&B "Peace" làm nổi bật chất giọng giàu cảm xúc và đậm chất jazz của Swift qua việc sử dụng chuỗi giai điệu giọng hát phức tạp cùng với âm synth tối giản và tiếng piano nhỏ giọt. Về lời nhạc, "Peace" như một bài thơ ode mà Swift dành để gửi tới người mình yêu, qua đó mổ xẻ những ảnh hưởng của việc trở thành ngôi sao nổi tiếng tới mối quan hệ cá nhân của cô, đồng thời cảnh báo người yêu mình về những thách thức trong tương lai.

Kết thúc phiên bản tiêu chuẩn của Folklore bằng một nốt trầm buồn bã là "Hoax", một bản piano ballad chậm rãi với ca từ mộc mạc đầy cảm xúc kể về một mối quan hệ rạn nứt nhưng bền vững. Bài hát đi kèm trong phiên bản Deluxe Edition của Folklore, "The Lakes", là một bản midtempo mà Swift suy nghĩ về việc bán nghỉ hưu tại Windermere, hồ nước lớn nhất ở Anh, tọa lạc tại Lake District; địa điểm này cũng được nhắc tới trong "Invisible String". Với tưởng tượng về một bông hồng đỏ mọc ra từ đài nguyên "mà không có ai xung quanh để tweet về nó", Swift đã tạo ra một địa đàng nơi không có mạng xã hội. Lời bài hát cũng đề cập tới William Wordsworth, một nhà thơ từ thế kỷ 19 nổi tiếng với các tác phẩm lãng mạn.

Chỉ đạo nghệ thuật

Phần hình ảnh album, thiết kế bìa đĩa và video lời bài hát của Folklore được sáng tạo dưới hình thức "do it yourself". Do những lo ngại về đại dịch COVID-19, Taylor Swift đã hợp tác với nhiếp ảnh gia Beth Garrabrant để thực hiện phần ảnh bìa mà không có sự tham gia của đội ngũ kỹ thuật. Buổi chụp hình khác biệt hoàn toàn so với những buổi chụp trước đây của Swift – vốn thường sẽ có "100 người trên phim trường". Swift tự chuẩn bị mọi thứ cho bản thân trong buổi chụp, bao gồm cả làm tóc, trang điểm và quần áo, và đưa cho Garrabrant một bảng moodboard trước khi chụp. Theo lời của Swift, buổi chụp hình chỉ có cô và Garrabrant lang thang giữa cánh đồng. Các bức ảnh chụp được chuyển về bộ lọc màu theo thang xám và đen trắng.

Bìa album
Bìa album bản tiêu chuẩn phác họa ý tưởng của Taylor Swift về hình tượng một cô gái mộng du trong chiếc váy ngủ vào thế kỷ 19. Trong ảnh bìa, Swift đứng một mình trong khu rừng mờ ảo dưới màn sương sớm, mặc một chiếc áo khoác kẻ sọc dài hai hàng khuy bên ngoài chiếc váy xòe trắng, nhìn lên những tán cây cao trong rừng. Ở bìa sau, cô đứng quay lưng lại với máy ảnh, mặc một chiếc áo khoác denim có đường viền bằng vải nỉ rũ xuống ôm lấy cánh tay, và một chiếc váy ren trắng, với hai búi tóc được tết lỏng lẻo và thấp về phía gáy – hình ảnh này có nhiều điểm tương đồng với búp bê Kirsten Larson của American Girl. Tiêu đề album được viết bằng phông chữ in nghiêng gợi liên tưởng đến "nét bút nguệch ngoạc trong Biên niên sử Narnia".

Trong một cuộc phỏng vấn ngày 14 tháng 12 năm 2020, Jimmy Kimmel hỏi Swift về sự hiện diện của từ "woodvale" trên ảnh bìa phiên bản "Hide-and-Seek" của Folklore, làm dấy lên nghi ngờ về tiêu đề một album mới sau Evermore; Swift phủ nhận nghi vấn và tuyên bố rằng cô không hề tiết lộ tiêu đề của Folklore cho bất kỳ ai cho đến trước khi phát hành, thay vào đó cô sử dụng "woodvale" như một mật danh và đặt vào bức ảnh vì sở thích, nhưng vô tình từ này lại được in trong bản in cuối cùng.

Thẩm mỹ và thời trang
Phản ánh chủ đề lời bài hát về chủ nghĩa thoát ly, Folklore cho thấy Taylor Swift đang theo đuổi trường phái thẩm mỹ mộc mạc, thiên về tự nhiên và cottagecore cho dự án, khác xa với phong cách "lễ hội màu sắc" của album Lover (2019) trước đó. Video ca nhạc cho "Cardigan" mở rộng hơn ý niệm về phong cách cottagecore, bắt đầu với cảnh Swift mặc chiếc váy ngủ ngồi bên cây đàn piano cổ điển trong một ngôi nhà nhỏ ấm cúng trong rừng. Video có sự xuất hiện của hình ảnh khu rừng phủ rêu và cây đàn piano tạo ra thác nước. Swift cũng bày bán trên trang web của cô chiếc "áo cardigan Folklore" mà cô mặc trong video – một chiếc áo len đan đường vân màu kem, với các ngôi sao thêu bạc trên khuỷu tay áo, đường ống và nút khuy màu xanh nước biển.

W Magazine coi chiếc áo cardigan là "pièce de résistance" trong tính thẩm mỹ của Folklore, và nhận xét tám bức ảnh bìa của album đã cho thấy Swift "vui đùa trong rừng như một nữ hoàng cottagecore". Irish Independent thì ví Swift như một "nghệ sĩ dân ca đang chơi đùa với chim chóc và cỏ cây" khi cô diện chiếc áo len Aran cồng kềnh theo "phong cách Clancy Brothers". RTÉ cảm ơn Swift vì đã đưa cardigan "trở lại bản đồ" thời trang. Nhận thấy rằng các kỷ nguyên album của Swift luôn được xác định bởi màu sắc, thời trang và chất văn hóa riêng, trong Teen Vogue mô tả Folklore với phần trang phục đơn giản, tông màu trung tính, và chiếc áo cardigan là vật giúp khán giả hiểu được cảm xúc của việc lựa chọn trang phục. Trào lưu cottagecore bắt đầu trỗi dậy trở lại trên Internet sau khi Swift sử dụng phong cách thẩm mỹ này, trong đó doanh số bán áo len đan tay Aran có bước nhảy vọt ở Ireland và Hoa Kỳ.

So sánh tác phẩm với những đĩa hát trước đây của nữ ca sĩ, The Guardian mô tả 1989 (2014) là bóng bẩy và uyển chuyển, Reputation (2017) là huyền bí và nguy hiểm, Lover là vui tươi, phủ đầy màu phấn, trong khi Folklore là câu chuyện đơn sắc của một nhạc sĩ trở về với cội nguồn bình dị. Refinery29 gọi phần thẩm mỹ là sự trở lại của Swift với "bản ngã chân thật nhất" của cô, đồng thời so sánh diện mạo mới của nữ ca sĩ với một "Bông hồng Anh cổ điển". Vogue nhận thấy việc Swift lựa chọn bảng màu mục vụ gợi nhớ tới video ca nhạc cho đĩa đơn "Safe & Sound" ra mắt năm 2012 của cô. Beats Per Minute cho rằng phong cách thẩm mỹ của album làm dậy lại hình ảnh từ những tác phẩm của các họa sĩ Grant Wood, Andrew Wyeth và Lionel Walden, đặc biệt là American Gothic của Wood. Vulture định nghĩa Folklore là "một bộ phim lịch sử kinh dị độc lập đen trắng kỳ lạ" thể hiện lòng tri ân đến nhiều bộ phim kinh điển, đặc biệt là những phim kinh dị của hãng A24, với những bài hát đậm chất điện ảnh. Tính thẩm mỹ của album cũng được so sánh với phần nhìn của một số bộ phim như Ivan's Childhood (1962), Picnic at Hanging Rock (1975), The Blair Witch Project (1999), Mê cung Thần Nông (2006), Sách ma (2014), The Witch (2015), Những kẻ khát tình (2017), Woodshock (2017), The Lighthouse (2019), Midsommar (2019) và Những người phụ nữ bé nhỏ (2019).

Phát hành và quảng bá
Folklore đánh dấu lần đầu tiên Taylor Swift đi ngược với chiến lược quảng bá album kéo dài của cô trước đây, thay vào đó nữ ca sĩ chọn phát hành album bất ngờ theo trực giác của bản thân. Cô chia sẻ "nếu bạn làm một điều gì đó bạn thích, bạn chỉ muốn công khai điều đó ngay". Swift lần đầu công bố album trên các tài khoản mạng xã hội của cô chỉ 16 giờ trước khi phát hành. Bản thu âm được phát hành trên tất cả các nền tảng nhạc số vào nửa đêm ngày 24 tháng 7 năm 2020; Tám phiên bản đĩa CD bản Deluxe Edition giới hạn và đĩa than với tám ảnh bìa album khác nhau chỉ được bày bán trong tuần đầu tiên trên trang web của Swift. Phiên bản đĩa CD tiêu chuẩn (được đặt tên là "In the Trees", viết cách điệu bằng chữ in thường) của Folklore được phát hành đến các nhà bán lẻ vào ngày 7 tháng 8 năm 2020, trong khi bản CD "Meet Me Behind the Mall" Edition được phân phối độc quyền tại Target. Phiên bản Deluxe Edition của Folklore, với bản nhạc kèm theo "The Lakes", được phát hành đến các nền tảng nhạc số và phát trực tuyến vào ngày 18 tháng 8 năm 2020.

Bắt đầu từ ngày 20 tháng 8 năm 2020, một số lượng hạn chế đĩa CD Folklore có chữ ký đã được chuyển đến các cửa hàng băng đĩa độc lập khác nhau trên khắp Hoa Kỳ và Scotland để hỗ trợ những doanh nghiệp nhỏ trong thời kỳ đại dịch. Swift còn gửi những chiếc áo cardigan Folklore của cô đến những người bạn nổi tiếng và nhà hảo tâm. Cô phát hành bốn tuyển tập sáu bài hát trích từ Folklore trên các nền tảng phát nhạc trực tuyến, giải thích rằng "những bài hát trong Folklore phù hợp với các nhóm và các 'chương truyện' khác nhau, dựa trên cách chúng ăn khớp với nhau theo chủ đề". Folklore: The Escapism Chapter, Folklore: The Sleepless Nights Chapter, Folklore: The Saltbox House Chapter và Folklore: The Yeah I Showed Up at Your Party Chapter (tất cả đều được cách điệu in thường) lần lượt được phát hành vào các ngày 21 tháng 8, 24 tháng 8, 27 tháng 8 và 21 tháng 9 năm 2020. Album phòng thu thứ chín của Swift, Evermore, là phần tiếp theo của Folklore và được phát hành sau Folklore chỉ 5 tháng. Nữ ca sĩ gọi chúng là những "album chị em".

Đĩa đơn

"Cardigan" được lựa chọn phát hành làm đĩa đơn đầu tiên của Folklore kèm với một video âm nhạc do cô tự đạo diễn và Jil Hardin đóng vai trò nhà sản xuất – được đăng tải trên kênh YouTube của Taylor Swift. Cả đĩa đơn lẫn vidoe âm nhạc đều được phát hành vào ngày 24 tháng 7 năm 2020, cùng lúc với album. Bài hát được gửi đến các đài phát thanh pop và adult pop của Hoa Kỳ vào ngày 27 tháng 7. "Cardigan" ra mắt ở vị trí thứ nhất trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100, trở thành bài hát quán quân thứ sáu trong sự nghiệp của Swift cũng như là đĩa đơn thứ hai của nữ ca sĩ đạt vị trí quán quân trong tuần đầu ra mắt. Trang Billboard ghi nhận kế hoạch phát thanh độc đáo được sử dụng cho Folklore, trong đó một số bài hát được quảng bá đồng thời trên nhiều định dạng phát thanh. Trong khi "Cardigan" tác động đến đài phát thanh pop và adult contemporary, "Exile" được gửi đến đài phát thanh adult alternative vào ngày 3 tháng 8 năm 2020, vốn đạt vị trí thứ sáu trước đó trên Hot 100, trong khi "Betty" được quảng bá đến các đài phát thanh nhạc đồng quê vào ngày 17 tháng 8 năm 2020, sau khi đạt vị trí thứ sáu trên bảng xếp hạng Hot Country Songs. "The 1" tiếp cận đến đài phát thanh hit đương đại ở Đức vào ngày 9 tháng 10 năm 2020; "The 1" đạt vị trí thứ tư trên Hot 100. Vào ngày 24 tháng 7 năm 2021, nhân kỷ niệm năm đầu phát hành Folklore, bản thu âm gốc của "The Lakes" được phát hành dưới dạng đĩa đơn quảng bá.

Phim và album trực tiếp

Bộ phim tài liệu hòa nhạc mang tựa đề Folklore: The Long Pond Studio Sessions do Taylor Swift tự tay đạo diễn và sản xuất được phát hành vào ngày 25 tháng 11 năm 2020 trên nền tảng phim trực tuyến Disney+. Xuyên suốt tác phẩm, Swift thể hiện trực tiếp tất cả 17 bài hát của Folklore trong một không gian thân mật tại Long Pong Studio, New York, đồng thời chia sẻ câu chuyện đằng sau mỗi bản nhạc với Antonoff và Dessner. Bên cạnh việc ra mắt phim, album trực tiếp thứ ba của Swift, Folklore: The Long Pond Studio Sessions (From the Disney+ Special) – tổng hợp các bản nhạc acoustic thu trực tiếp từ bộ phim – cũng được phát hành cùng ngày trên các nền tảng âm nhạc trực tuyến.

Đánh giá chuyên môn

Folklore nhận được sự hoan nghênh rộng rãi từ các nhà phê bình âm nhạc, đặc biệt cho sức nặng cảm xúc và phong cách sáng tác đậm tính nội tâm. Nhiều cây bút coi đây là tác phẩm êm dịu và tinh tế nhất từ trước đến nay của Taylor Swift. Trên trang Metacritic, nơi ấn định điểm chuẩn hóa 100 dựa trên xếp hạng từ các ấn phẩm âm nhạc, album nhận được điểm trung bình là 88 căn cứ vào 27 bài đánh giá, thể hiện mức độ "hoan nghênh tuyệt đối". Folklore được nhiều người đánh giá là album xuất sắc nhất trong sự nghiệp của Swift.

Rob Sheffield của Rolling Stone tán dương khả năng sáng tác của Swift khi thể hiện được "sự dí dỏm, lòng trắc ẩn và sự đồng cảm sâu sắc nhất" của nữ ca sĩ, khiến Folklore trở thành album thân mật nhất của cô. Ngoài việc chú ý đến cách kể chuyện sinh động, giàu tưởng tượng và hình ảnh, Jillian Mapes của Pitchfork coi album là một bước trưởng thành trong nghệ thuật của Swift, trong khi vẫn giữ vững được giá trị cốt lõi của một nhạc sĩ nổi tiếng. Mark Savage của BBC phân loại Folklore là một đĩa nhạc indie chứa đầy hoài niệm cùnng những lỗi lầm cộng hưởng theo thời gian. Katie Moulton từ Consequence of Sound ghi nhận sự trưởng thành của Swift trong album, đặc biệt là việc sử dụng góc nhìn của người thứ ba vốn không phổ biến trong các tác phẩm trước đây của nữ ca sĩ. Những cây bút khác cũng có ấn tượng với phần lời nhạc của album bao gồm Neil McCormick của The Daily Telegraph, Sarah Carson của i và Giselle Au-Nhien Nguyen của The Sydney Morning Herald; cả ba đều chấm mức điểm đánh giá tối đa cho tác phẩm. Nhận định Folklore là một nỗ lực táo bạo, Hannah Mylrea của NME ca ngợi khả năng khơi gợi hình ảnh sống động trong những sáng tác của Swift, nhưng đồng thời cũng chỉ ra một vài điểm lộn xộn trong tổng thể 16 bài hát; cô ngoài ra cũng vinh danh Folklore trong số những bản thu âm mùa thu hay nhất mọi thời đại.

Một số nhà phê bình hoan nghênh hướng đi âm nhạc mới của Swift. Theo lời của Chris Willman từ Variety, album như một lời nhắc nhở rằng Swift nằm trong số ít những ngôi sao nhạc pop sẵn sàng thử nghiệm nhiều phong cách âm nhạc khác nhau. Laura Snapes của The Guardian khen ngợi album là tác phẩm vừa có sự gắn kết nhất vừa mang tính thể nghiệm nhất trong số những đĩa hát của Swift. Maura Johnston của Entertainment Weekly coi album là một bước đi táo bạo đối với một ngôi sao nhạc pop như Swift trong việc thách thức khán giả của mình. Roisin O'Connor của The Independent ca ngợi "chất thơ và âm dương cầm tinh tế" của album, vốn không giống với bất kỳ album nào trước đây của nữ ca sĩ. Stephen Thomas Erlewine của AllMusic nhìn nhận tích cực về album nhưng cảm thấy phong cách âm nhạc không phải là một "mánh lới mới" của Swift. Cùng chia sẻ quan điểm trên, Annie Zaleski của The A.V. Club cho rằng album không hoàn toàn mang tính thử nghiệm, nhưng vẫn thể hiện một khía cạnh mới trong chất nghệ sĩ của Swift. Trong chuyên mục "Định hướng người tiêu dùng" xuất bản trên Substack của mình, Robert Christgau ấn tượng và xúc động nhất với những bản nhạc mang chủ đề tuổi trẻ như "Seven" và "Betty" hơn là những bài hát trưởng thành. Ông cũng chỉ ra "The Last Great American Dynasty" là bài hát duy nhất mà ông không chịu nổi vì bản nhạc khiến ông nhớ tới "Taylor Swift, kẻ tài phiệt của giới giải trí". Trong một bài đánh giá trái chiều, nhà phê bình Jon Caramanica của The New York Times khen ngợi khả năng sáng tác của Swift nhưng cảm thấy album bị đè nặng bởi chất indie rock "sầu não" và "sáng tác quá tay".

Đánh giá cuối năm
Nhiều ấn phẩm đã liệt kê Folklore trong danh sách những album hay nhất năm 2020, trong đó, album được xếp hạng nhất trong các danh sách cuối năm của Los Angeles Times, Rolling Stone, Insider, NJ.com, South China Morning Post, Uproxx, USA Today, Us Weekly, Variety, and Walla Walla Union-Bulletin. Folklore xếp thứ ba trong số những album được nhắc đến nhiều nhất trong danh sách cuối năm 2020 của Metacritic.. Các bài hát "The 1", "Cardigan", "The Last Great American Dynasty", "Exile", "Mirrorball", "Seven", "August", "This Is Me Trying", "Invisible String" và "Betty" cũng được xướng tên trong số những bài hát hay nhất năm 2020.

Diễn biến thương mại
Sở hữu thành tích mở màn cao nhất trên Spotify trong năm 2020, Folklore đạt được hơn 80,6 triệu lượt stream trực tuyến toàn cầu trên nền tảng này trong ngày đầu tiên phát hành và được ghi danh Kỷ lục Guinness Thế giới với album có lượt phát trực tuyến ngày đầu lớn nhất của một nghệ sĩ nữ, phá vỡ kỷ lục trước đó của Ariana Grande với Thank U, Next. Đĩa đơn "Cardigan" đứng đầu bảng xếp hạng Spotify toàn cầu với 7,74 triệu lượt nghe – thành tích ngày đầu cao nhất cho một bài hát của nghệ sĩ nữ trong năm 2020. Folklore cũng phá kỷ lục trên Apple Music cho album nhạc pop được phát trực tuyến nhiều nhất trong 24 giờ với 35,5 triệu lượt nghe, và kỷ lục ở thể loại indie/alternative trên Amazon Music.

Republic Records cho biết Folklore đã bán được khoảng 1,3 triệu bản trên toàn thế giới vào ngày đầu tiên ra mắt và hơn 2 triệu bản trong tuần đầu phát hành. Rolling Stone chỉ ra rằng lượt phát trực tuyến của album "trải đều hơn" giữa các bài hát, không giống như những album khác trong năm. Swift là nghệ sĩ nữ được phát trực tiếp nhiều thứ hai của năm 2020 trên nền tảng Spotify, sau Billie Eilish, và là nghệ sĩ được phát trực tuyến nhiều nhất năm trên Amazon Music ở tất cả các thể loại nhạc. Tới cuối năm 2020, Folklore bán được 2 triệu bản thuần trên toàn cầu. Liên đoàn Công nghiệp ghi âm Quốc tế ghi nhận đây là album bán chạy nhất năm của một nữ nghệ sĩ, và Swift là ca sĩ có doanh số bán chạy nhất năm 2020.

Hoa Kỳ
Lượng stream trực tuyến theo yêu cầu trong ngày đầu tiên cho Folklore đạt 72 triệu lượt ở Mỹ, vượt qua kỷ lục của Thank U, Next (55,9 triệu lượt). Album bán được hơn 500.000 đơn vị – bao gồm 400.000 bản thuần – chỉ trong ba ngày đầu phát hành, trở thành album đầu tiên kể từ Lover (2019) của Taylor Swift cán mốc nửa triệu đơn vị trong một tuần. Folklore ra mắt ở vị trí số một trên bảng xếp hạng Billboard 200 và đứng đầu trong tám tuần liên tục, trở thành album giữ vị trí quán quân lâu nhất năm 2020. Album ra mắt với 846.000 đơn vị, bao gồm 615.000 bản thuần và 289,85 triệu lượt phát trực tuyến theo yêu cầu, trở thành album sở hữu doanh số tuần và lượng stream trực tuyến lớn nhất năm 2020 (vượt qua Legends Never Die của Juice Wrld) và lớn nhất kể từ Lover. Lượng tiêu thụ chỉ trong tuần đầu tiên của Folklore đủ để giúp tác phẩm trở thành album bán chạy nhất năm, vượt qua Map of the Soul: 7 của BTS. Swift trở thành nghệ sĩ nữ đầu tiên có bảy album ra mắt ở vị trí số một trên Billboard 200, đồng thời cùng hạng ba với Janet Jackson cho nghệ sĩ có số album quán quân nhiều thứ ba. Vượt qua Eminem, cô là nghệ sĩ đầu tiên trong lịch sử Nielsen SoundScan có bảy đĩa hát bán được hơn 500.000 bản trong một tuần, và là nữ nghệ sĩ đầu tiên kể từ Barbra Streisand có sáu album đạt nhiều tuần ở vị trí số một. Album cũng đánh dấu lần đầu tiên Swift xuất hiện trên bảng xếp hạng Alternative Albums, và đây cũng là màn ra mắt lớn nhất trong lịch sử của bảng xếp hạng này.

Folklore trở thành album đạt một triệu bản nhanh nhất năm 2020. Đĩa nhạc còn trở thành album quán quân lâu nhất của một nghệ sĩ nữ trên Billboard 200 kể từ Reputation của chính cô, và là đĩa hát đầu tiên đứng đầu Billboard 200 trong bốn tuần đầu kể từ 25 (2015) của Adele; Swift trở thành nghệ sĩ đầu tiên của thế kỷ 21 có sáu album, mỗi album trải qua bốn tuần đứng đầu bảng xếp hạng. Cô cũng trở thành nghệ sĩ hát đơn/nghệ sĩ nữ đầu tiên (sau The Beatles) có năm album từng đứng đầu bảng xếp hạng trong sáu tuần trở lên. Billboard cho rằng sự thống trị lâu dài của album ở vị trí quán quân là nhờ vào thời điểm phát hành, khi những bài hát phù hợp với đại dịch và khả năng kết nối người nghe của Swift. Album đưa Swift vượt qua Whitney Houston để trở thành nữ ca sĩ đứng đầu Billboard 200 nhiều tuần nhất từ trước đến nay (47 tuần). Đến tháng 10 năm 2020, Folklore cán mốc một triệu bản thuần được tiêu thụ tại Hoa Kỳ, trở thành album duy nhất của năm 2020 đạt tới cột mốc này và là dự án thứ chín của Swift làm được điều này. Khi Evermore đứng đầu bảng xếp hạng Billboard 200, Folklore vươn lên vị trí thứ ba với 133.000 đơn vị, giúp Swift trở thành nghệ sĩ nữ đầu tiên từng lọt vào bảng xếp hạng với hai album cùng lúc trong top 3.

Tất cả 16 bài hát trong album đều đạt thứ hạng trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 trong tuần đầu ra mắt, với ba bản hit top 10, năm lọt vào top 20 và mười ở top 40. Đĩa đơn đầu tiên "Cardigan" ra mắt ở vị trí quán quân, trở thành đĩa đơn quán quân thứ sáu của Swift, giúp cô trở thành nghệ sĩ đầu tiên có sản phẩm đứng đầu cả hai bảng xếp hạng Billboard 200 và Billboard Hot 100 trong tuần đầu tiên ra mắt. Cô cũng là nghệ sĩ đầu tiên ra mắt đồng thời hai bài hát trong top 4 và ba bài hát trong top 6, với "The 1" ở vị trí thứ 4 và "Exile" ở vị trí thứ 6, giúp gia tăng tổng số lượng bài hát lọt top 10 của Swift lên con số 28, trong đó có 18 bài hát được lọt top 10 ngay tuần đầu ra mắt. Folklore là album thứ hai liên tiếp của cô với tất cả các bài hát đồng thời lọt vào bảng xếp hạng Hot 100, sau Lover. Swift trở thành nghệ sĩ nữ có số lần ra mắt đồng thời trên bảng xếp hạng Hot 100 nhiều nhất từ trước đến nay (16 lần), phá vỡ kỷ lục trước đó do chính cô thiết lập với Lover, đồng thời vượt qua Nicki Minaj trở thành nghệ sĩ nữ có nhiều bài hát xuất hiện trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 nhất, với tổng số 113. 11 bài hát trong album lọt vào bảng xếp hạng Hot Rock & Alternative Songs, trong đó có 8 bài hát lọt top 10.

Trên bảng xếp hạng Billboard cuối năm 2020, Swift là nữ nghệ sĩ dẫn đầu của năm, đây là lần thứ năm trong sự nghiệp cô đạt được thành tích này. Swift còn là nữ nghệ sĩ duy nhất lọt vào top 10 của danh sách Billboard 200 cuối năm. Swift hoặc Folklore còn giữ vị trí quán quân trên bảng xếp hạng Top Album Sales, Tastemaker Albums, Alternative Albums, Hot Rock & Alternative Songs Artists và Billboard 200 Female Artists. 11 bài hát từ Folklore lọt vào bảng xếp hạng Hot Rock & Alternative Songs cuối năm – đây là con số nhiều nhất với bất kỳ nghệ sĩ hoặc album nào. Swift được xếp hạng là nghệ sĩ nữ được phát trực tuyến nhiều nhất trên Spotify Hoa Kỳ trong năm 2020, và là nghệ sĩ được tiêu thụ nhiều nhất trong năm, với tổng cộng 3,5 triệu đơn vị (bao gồm 1,3 triệu bản được bán ra). Là album bán chạy nhất năm 2020 tại Mỹ, Folklore đạt được 2,3 triệu đơn vị bao gồm 1,27 triệu bản thuần, giúp Swift trở thành nghệ sĩ đầu tiên sở hữu nhiều album bán chạy nhất năm với năm lần, sau Fearless (2009), 1989, Reputation và Lover. Ngoài ra, Folklore cũng là album bán chạy thứ tám của năm 2021, với 304.000 bản được tiêu thụ.

Quốc tế
Tại Canada, Folklore mở màn ở vị trí đầu bảng trên bảng xếp hạng Billboard Canadian Albums với tư cách là album quán quân thứ bảy liên tiếp của Taylor Swift, và trải qua bốn tuần đứng đầu bảng xếp hạng. Tất cả 16 bài hát của album đều ra mắt đồng thời trên bảng xếp hạng Canadian Hot 100, với "Cardigan", "Exile" và "The 1" lọt vào top 10. Folklore xếp thứ 9 trong danh sách Top Canadian Albums cuối năm 2020; còn Swift là nữ nghệ sĩ duy nhất có hai album lọt vào top 15, với Lover ở vị trí thứ 13.

Tại Vương quốc Anh, Folklore ra mắt ở vị trí quán quân trên bảng xếp hạng UK Albums Chart với 37.000 bản, vượt qua Music To Be Murdered By của Eminem về lượng tiêu thụ nhạc số lớn nhất trong một tuần của năm 2020. Folklore trở thành album quán quân thứ năm liên tiếp của Swift, giúp cô trở thành một trong số năm nghệ sĩ nữ với ít nhất năm đĩa hát dẫn đầu tại quốc gia này – sau Madonna, Kylie Minogue, Barbra Streisand và Celine Dion – và là nghệ sĩ nữ đầu tiên làm được điều này trong thế kỷ 21. Folklore giữ vị trí quán quân trong ba tuần liên tiếp, trở thành album đầu tiên của Swift đứng đầu bảng xếp hạng nhiều hơn một tuần. Trên UK Singles Chart, "Cardigan", "Exile" và "The 1" lần lượt mở màn ở hạng 6, 8 và 10, nâng tổng số bài hát lọt top 10 tại Vương quốc Anh của Swift lên con số 16. Cô cũng là nữ nghệ sĩ đầu tiên trong lịch sử Anh Quốc ra mắt cùng lúc ba bài hát trong top 10. Folklore là album được tải về nhiều nhất ở Vương quốc Anh năm 2020. Sau khi được phát hành bản đĩa than, album cũng dẫn đầu bảng xếp hạng Official Vinyl Albums Chart. Tại Ireland, Folklore đứng vị trí số một trên bảng xếp hạng Irish Albums Chart, thiết lập tuần mở màn lớn nhất năm 2020 tại đây với doanh số vượt trội hoàn toàn so với cả bốn album còn lại trong top 5 cộng lại. Swift trở thành nữ nghệ sĩ hát đơn đầu tiên có năm album đứng đầu ở Ireland trong thế kỷ 21. Folklore đứng đầu trong bốn tuần, trở thành album quán quân lâu nhất của Swift ở quốc gia này. "Exile", "Cardigan" và "The 1" lần lượt xuất hiện ở các vị trí thứ 3, thứ 4 và thứ 7 trên bảng xếp hạng đĩa đơn Irish Singles Chart, nâng tổng số bài hát lọt top 10 trong sự nghiệp của Swift lên con số 15. Folklore là album đạt hạng nhất nhiều tuần nhất năm 2020 và được tải về nhiều nhất năm ở Ireland. Đĩa nhạc cũng đạt vị trí quán quân tại nhiều lãnh thổ châu Âu khác như Bỉ, Công hòa Séc, Đan Mạch, Estonia, Phần Lan, Hy Lạp, Na Uy, và Thụy Sỹ.

Tại Trung Quốc, album bán được hơn 200.000 bản trong sáu giờ đầu ra mắt và khoảng 740.000 bản trong tuần đầu ra mắt, ngay lập tức trở thành album bán chạy nhất và nhanh nhất năm 2020 của một nghệ sĩ phương Tây. Folklore được chứng nhận Kim cương bởi QQ Music, đưa Swift trở thành nghệ sĩ phương Tây đầu tiên có bốn album – cùng với Reputation, 1989 và Lover – đạt được cột mốc này. Đây là album tiếng Anh được phát trực tuyến nhiều nhất trên nền tảng trong năm 2020. Tại Malaysia, Folklore sở hữu chín bài hát top 20 trên bảng xếp hạng RIM Singles, với "Cardigan", "Exile", "The 1", "My Tears Ricochet" và "The Last Great American Dynasty" đều lọt vào top 10. Tại Singapore, 14 bài hát trong album đổ bộ lên bảng xếp hạng RIAS Singles, 11 trong số đó lọt vào top 20 và 5 trong top 10.

Tại Úc, Folklore đứng đầu bảng xếp hạng ARIA Albums Chart; đây là album thứ sáu của Swift làm được điều này, giúp cô sở hữu nhiều đĩa hát quán quân hơn bất kỳ nghệ sĩ nào trong giai đoạn 2010–2020. 16 bài hát của album cùng nhau lọt vào top 50 của bảng xếp hạng ARIA Singles Chart, phá vỡ kỷ lục mọi thời đại về số lần ra mắt nhiều nhất trong một tuần, vốn được nắm giữ trước đó bởi Post Malone và Ed Sheeran. "Cardigan" trở thành đĩa đơn quán quân thứ sáu của Swift tại thị trường này, trong khi "Exile", "The 1", "The Last Great American Dynasty" và "My Tears Ricochet" đều lọt vào top 10, giúp Swift trở thành nghệ sĩ có nhiều bài hát trong top 10 nhất ở Úc năm 2020. Folklore đứng đầu bảng xếp hạng album suốt bốn tuần liên tiếp; đây là album quán quân tại Úc lâu nhất của Swift kể từ 1989, là album duy nhất trong năm 2020 đứng đầu trong hơn hai tuần, đồng thời cũng là album bán chạy nhất năm 2020 của một nghệ sĩ nữ. Tại New Zealand, Folklore ra mắt ở vị trí quán quân trên bảng xếp hạng Official Top 40 Albums và tiếp tục dẫn đầu ở tuần kế tiếp. Ba bài hát "Cardigan", "Exile" và "The 1" đều lọt vào top 10 của bảng xếp hạng Official Top 40 Singles, bên cạnh "The Last Great American Dynasty" đứng thứ 13. Trong danh sách album cuối năm 2020 của RMNZ, Folklore xuất hiện ở vị trí thứ 7.

Giải thưởng và đề cử
Folklore và các bài hát từ album đã nhận được năm đề cử tại Giải Grammy lần thứ 63, và album giành chiến thắng giải Album của năm. Thành tích này giúp Taylor Swift trở thành nghệ sĩ nữ đầu tiên trong lịch sử có ba lần chiến thắng ở hạng mục này và là nghệ sĩ thứ tư nếu tính tổng thể. Album cũng là ứng viên cho hạng mục Album giọng pop xuất sắc nhất, trong khi "Cardigan" được đề cử cho Trình diễn đơn ca pop xuất sắc nhất và Bài hát của năm, đưa Swift trở thành nữ nghệ sĩ được đề cử nhiều nhất ở hạng mục Bài hát của năm với năm lần. "Exile" cũng tranh giải Trình diễn song tấu hoặc nhóm nhạc pop xuất sắc nhất. Tại Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2020, Swift nhận được bốn đề cử: Nghệ sĩ của năm, Nữ nghệ sĩ Pop/Rock được yêu thích nhất, Video ca nhạc được yêu thích nhất cho "Cardigan" và Album Pop/Rock được yêu thích nhất cho Folklore, và được xướng tên ở ba hạng mục đầu, tạo kỷ lục nghệ sĩ đạt nhiều chiến thắng nhất trong lịch sử lễ trao giải với tổng cộng 32 giải thưởng. Đây cũng là năm thứ ba liên tiếp Swift được trao giải Nghệ sĩ của năm, và cũng là năm thứ sáu cô đạt giải này, giúp Swift trở thành là nghệ sĩ đầu tiên và duy nhất làm được điều này.

Di sản

Ảnh hưởng xã hội
Việc Taylor Swift phát hành Folklore đã làm bùng nổ sự quan tâm rộng rãi và đột biến đối với thuật ngữ "folklore" trên internet. Để đáp lại sự phổ biến đại chúng này, Hiệp hội Văn hóa Dân gian Hoa Kỳ thành lập trang web "What is Folklore?" và tiến hành một chiến dịch trực tuyến để giáo dục người dân về những nghiên cứu văn hóa dân gian. Các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian được tuyển dụng để quảng bá lĩnh vực học thuật đến công chúng thông qua mạng xã hội. Lưu lượng truy cập của trang Metacritic đã tăng vọt lên khoảng nửa triệu lượt khi Folklore phát hành. Nhà sáng lập nhận định, "Không gì có thể giống được như Taylor Swift" khi những album của cô đem lại "lượng truy cập và sự tham gia của người dùng vô cùng lớn" trên trang web này bất cứ khi nào một album được phát hành.

Ngay khi phát hành, Folklore đã được nhận định là một dự án được thực hiện trong thời gian phong tỏa và gây được tiếng vang dưới danh nghĩa một album cách ly nguyên mẫu. The Guardian cho rằng Folklore là một quãng nghỉ sau những sự kiện hỗn loạn, chuyển đổi những cảm xúc tiêu cực thành một thứ gì đó đẹp đẽ hơn. The Daily Telegraph gọi đĩa hát là "một chiến thắng đầy tinh tế và cảm thông giữa phong tỏa". NME viết rằng tác phẩm sẽ được nhớ tới như một "album phong tỏa đầy tinh túy" và "có cảm giác như một bản nhạc đệm hoàn hảo cho nỗi cô đơn kỳ lạ" vào năm 2020. Cảm nhận những điều tương tự, Insider nhận định rằng Folklore sẽ được biết đến như "một kiệt tác thực sự của thời kỳ phong tỏa". Rolling Stone dự đoán rằng Folklore có thể đi vào lịch sử với tư cách là "album cách ly đúng nghĩa" vì mang lại sự thoải mái và thanh lọc "ngay lúc chúng ta cần nó nhất". Trang Billboard nhận định Folklore sẽ được trân trọng như một trong những bản thu âm có ảnh hưởng nhất của Swift. Uproxx nhìn nhận Folklore đã thay đổi sắc thái của ngành công nghiệp âm nhạc trong năm 2020, đồng thời đề cập thêm rằng tác động của Folklore đối với bối cảnh văn hóa trong năm 2020 là "không thể nào đếm được".

Trong danh sách vinh danh các tác phẩm sáng tạo đã định hình giai đoạn cách ly, trang Vulture gọi Folklore là "Sản phẩm âm nhạc phá cách nhất" năm 2020 khi đặc tả thành công những khía cạnh của nỗi cô đơn. Vogue cũng gọi tên album là một trong số những khoảnh khắc đẹp nhất của văn hóa phong tỏa. The Week gọi Folklore là "tác phẩm nghệ thuật xuất sắc trong đại dịch" khi tác phẩm đã đặt ra "thang tiêu chuẩn cao" cho các dự án về đại dịch sau này. Đồng ý với quan điểm trên, Financial Times gọi đây là "album phong tỏa đỉnh cao đầu tiên", còn tờ Hot Press cũng vinh danh đĩa hát là "album tuyệt vời đầu tiên của kỷ nguyên phong tỏa". Đánh giá dựa trên thành công chuyên môn và thương mại, nhà phê bình Tom Hull kết luận rằng Swift "nắm bắt được tinh thần của thời điểm này" với "những bài hát dài, êm dịu, phức tạp" của Folklore. Billboard gọi Folklore và Evermore là ví dụ điển hình về những album đậm tính đổi mới khi các nghệ sĩ buộc phải thay đổi quy trình sáng tạo của mình giữa thời điểm đại dịch, đồng thời nêu bật lên cách tiếp cận độc đáo của Swift trong việc tạo ra Folklore, và trong danh sách "25 khoảnh khắc âm nhạc đã định nghĩa quý đầu tiên của năm 2020", trang web này đã ví album như một "cú hích thương mại". Năm 2023, The New York Times vinh danh Folklore là một trong "17 khoảnh khắc văn hóa đại chúng đã định nghĩa kỷ nguyên COVID".

nhỏ|Swift biểu diễn màn diễn Folklore tại chuyến lưu diễn The Eras Tour (2023)
Việc sáng tạo cũng như sự đón nhận nồng nhiệt đối với Folklore đã khuyến khích Swift phát hành Evermore. Bản thân Swift cũng thừa nhận Folklore đã mở ra một tư duy sáng tác mới mẻ hơn, từ đó ảnh hưởng đến các bản phát hành sau này của nữ ca sĩ. Folklore là album nổi tiếng nhất năm 2020 trên Genius và Swift cũng là nghệ sĩ được tìm kiếm lời bài hát nhiều nhất năm 2020 trên nền tảng này. Cô còn là nghệ sĩ hát đơn được trả thù lao cao nhất thế giới năm 2020, và nghệ sĩ được trả thù lao cao nhất ở Hoa Kỳ. Năm 2023, Swift bắt tay vào thực hiện chuyến lưu diễn The Eras Tour với tổng cộng mười màn diễn, trong đó màn diễn thứ bảy dành cho các bài hát trong album Folklore.

Ảnh hưởng tới người trong ngành
Tháng 1 năm 2021, Hayley Williams của nhóm nhạc Paramore phát hành album phòng thu thứ hai mang tên Flowers for Vases / Descansos, tác phẩm được Williams mô tả là phiên bản Folklore của riêng mình. Phoebe Bridgers cũng dự định rằng đĩa hát tiếp theo của cô có thể được lấy cảm hứng từ Folklore. Nhiều nhà phê bình ghi nhận ảnh hưởng của Folklore trong album đầu tay Sour (2021) cũng như đĩa đơn "Drivers License" của Olivia Rodrigo. Ca sĩ kiêm sáng tác nhạc người Tây Ban Nha Zahara phát hành một bài hát có tựa đề "Taylor" để tri ân Swift và ghi nhận Folklore là nguồn cảm hứng khuyến khích cô sáng tác lại sau nhiều tháng cách ly. Ca sĩ người Croatia Mia Dimšić lấy Folklore làm nguồn cảm hứng cho "Guilty Pleasure", bài hát đại diện cho Croatia tại Eurovision Song Contest 2022. Christina Perri và Sabrina Carpenter cũng thừa nhận Folklore khuyến khích họ trung thực hơn với cảm xúc của bản thân khi sáng tác nhạc mà không phải lo lắng về những kỳ vọng bên ngoài. Ca sĩ người Anh gốc Nhật Rina Sawayama nhận định chất thơ và sự vô thực của Folklore chính là nguồn cảm hứng cho album phòng thu thứ hai Hold the Girl (2022). Nhà biên kịch Abby McDonald thì lấy bài hát "Illicit Affairs" làm nguồn cảm hứng cho tập "Định mệnh không tưởng" của mùa thứ 2 loạt phim Bridgerton. Ca sĩ kiêm nhạc sĩ và diễn viên người Mỹ Maya Hawke cũng lấy cảm hứng từ các sáng tác trong Folklore để thực hiện album phòng thu thứ hai – Moss (2022). Sau Folklore, nhiều nghệ sĩ như Hawke, Gracie Abrams, Ed Sheeran, King Princess và Girl in Red đã chọn cộng tác với Dessner và thu âm các bài hát tại phòng thu Long Pond Studio.

Danh sách bài hát
Thành phần thực hiện được trích từ phần ghi chú của album và Tidal. Tất cả tựa đề bài hát đều được viết cách điệu bằng chữ in thường.

Đội ngũ thực hiện
Danh sách đội ngũ thực hiện được lấy từ Pitchfork, Tidal và phần ghi chú của album.

Âm nhạc

 Taylor Swift – hát chính
 Aaron Dessner – piano (1–4, 7, 11–16), guitar acoustic (1, 7, 11, 12, 16), guitar điện (1–4, 11–14, 16), lập trình trống (1–4, 7, 11, 12), Mellotron (1, 2, 11, 13, 15), OP-1 (1, 4, 16), synth bass (1, 16), bộ gõ (2–4, 7, 11, 12, 14), bass (2, 3, 7, 11, 12, 14, 15), synthesizer (2–4, 7, 11–13, 15), guitar trượt (3), đàn phím (3), guitar dây cao (14), thu âm ngoại cảnh (15), drone (15)
 Bryce Dessner – phối khí dàn nhạc (1–4, 7, 11–13)
 Thomas Bartlett – synthesizer (1), OP-1 (1)
 Jason Treuting – bộ gõ (1)
 Yuki Numata Resnick – vĩ cầm trầm (1, 2, 7, 11, 12), vĩ cầm (1, 2, 7, 11, 12)
 Benjamin Lanz – synthesizer nhiều module (2)
 Dave Nelson – kèn trombone (2, 13)
 James McAlister – lập trình trống (2, 11), lập trình beat (12), synthesizer (12), bộ gõ bằng tay (12), trống (12)
 Clarice Jensen – trung hồ cầm (2, 7, 11–13)
 Rob Moose – phối khí dàn nhạc (3, 16), vĩ cầm (3, 4, 16), vĩ cầm trầm (3, 4, 16)
 JT Bates – trống (3, 7, 13)
 Justin Vernon – hát chính (4), pulse (15)
 Jack Antonoff – biểu diễn trống trực tiếp (5, 6, 8–10, 14), bộ gõ (5, 6, 8–10, 14), lập trình (5, 6, 8–10), guitar điện (5, 6, 8–10, 14), đàn phím (5, 6, 8–10), piano (5), bass (5, 8–10, 14), hát đệm (5, 6, 9, 10), guitar acoustic (6, 8, 14), B3 (6, 14), organ (9), Mellotron (14)
 Evan Smith – saxophone (5, 8–10, 14), đàn phím (5, 8–10), lập trình (5), sáo (8), guitar điện (8, 10), phong cầm (10), hát đệm (10), kèn clarinet (14)
 Bobby Hawk – bộ dây (5, 8, 9)
 Bryan Devendorf – lập trình trống (7)
 Jonathan Low – synth bass (8)
 Mikey Freedom Hart – guitar thép có bàn đạp (10, 14), Mellotron (14), Wurlitzer (14), harpsichord (14), vibraphone (14), guitar điện (14)
 Kyle Resnick – trumpet (13)
 Josh Kaufman – harmonica (14), guitar điện (14), guitar lap steel (14)
Thu âm nhạc cụ bổ sung

 Kyle Resnick – vĩ cầm trầm (1, 2, 7, 11–13), vĩ cầm (1, 2, 7, 11–13)
 Bella Blasko – synthesizer nhiều module (2)
 Lorenzo Wolff – bộ dây (5, 9)
 Mike Williams – bộ dây (8)
 Jon Gautier – bộ dây (8)
 Benjamin Lanz – kèn trombone (13)

Kỹ thuật

 Jonathan Low – thu âm (1–4, 7, 11–16), phối khí (1–4, 7, 8, 11, 15, 16)
 Aaron Dessner – thu âm (1–4, 7, 11–16), thu âm bổ sung (2, 11)
 Laura Sisk – thu âm (5, 6, 8–10, 14), thu âm giọng hát (1–3; của Swift trong bài 4; 13, 15, 16)
 Jack Antonoff – sản xuất (5, 6, 8–10, 14)
 Bella Blasko – sản xuất bổ sung (2)
 Justin Vernon – sản xuất giọng hát (cho Bon Iver trong bài 4)
 John Rooney – trợ lý kỹ sư (5, 9, 14)
 Jon Sher – trợ lý kỹ sư (5, 9)
 Serban Ghenea – phối khí (5, 6, 9, 10, 12–14)
 John Hanes – kỹ sư phối khí (5, 6, 9, 10, 12–14)
 Randy Merrill – master (tất cả bài hát)

Thiết kế

 Taylor Swift – tạo mẫu trang phục, làm tóc và trang điểm, sáng tạo bao bì và chỉ đạo nghệ thuật
 Beth Garrabrant – nhiếp ảnh gia
 13 Management – thiết kế bao bì, hỗ trợ và điều phối dự án
 Republic Records – hỗ trợ và điều phối dự án

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Chứng nhận

Lịch sử phát hành

Xem thêm
Danh sách album năm 2020
Danh sách album quán quân năm 2020 (Mỹ)
Danh sách album quán quân năm 2020 (Bỉ)

Chú thích

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài

Album của Taylor Swift
Album năm 2020
Album sản xuất bởi Jack Antonoff
Album sản xuất bởi Taylor Swift
Album sản xuất bởi Aaron Dessner
Album alternative rock của nghệ sĩ Mỹ
Album chamber pop
Album folktronica
Album chủ đề
Album bất ngờ
Giải Grammy cho Album của năm
Album của Republic Records


title: Hội chứng Việt Nam

text:
Hội chứng Việt Nam (tiếng Anh: Vietnam Syndrome) là 1 thuật ngữ được sử dụng phổ biến tại Mỹ, để mô tả những chấn động trong tâm lý của người Mỹ cũng như những tranh cãi nội bộ của chính giới Mỹ liên quan đến chính sách can thiệp của Mỹ vào cuộc Chiến tranh Việt Nam. Hội chứng này được bộc lộ ở các hiện tượng xã hội - chính trị - kinh tế như: khủng hoảng lòng tin, tâm trạng chán chường, mặc cảm của nhân dân Mỹ, đặc biệt là thanh niên đối với cuộc chiến (phong trào chống quân dịch, phản đối chiến tranh); sự ám ảnh bởi tội lỗi do họ gây ra của phần lớn lính Mỹ tham chiến ở Việt Nam; nội bộ nước Mỹ chia rẽ, giới cầm quyền mâu thuẫn sâu sắc, nhất là trong hoạch định chính sách đối ngoại; sự gia tăng tốc độ suy thoái kinh tế và các tệ nạn xã hội; sự suy giảm vị thế của Mỹ trên thế giới.

Tên gọi
Thuật ngữ này được Tổng thống Ronald Reagan đưa ra lần đầu tiên trong 1 bài diễn văn tại 1 hội nghị của các cựu chiến binh Mỹ tổ chức tại thành phố Chicago ngày 18/8/1980. Thuật ngữ này nhanh chóng trở thành đề tài tranh cãi trong nội bộ phe bảo thủ về việc hoạch định chính sách đối ngoại Mỹ, mà ban đầu được dùng để chống lại chính sách hoà dịu của chính quyền Jimmy Carter (1977 – 1981). Các học giả như Ole Holsti và James Rosenau cho rằng chính chính sách can thiệp quốc tế của Mỹ đã khiến cho quốc gia này mất dần sự đồng thuận của cộng đồng quốc tế thời Chiến tranh Lạnh.

Nguồn gốc
Trở lại nguồn gốc của Hội chứng Việt Nam, trong những năm 1970, những cuộc điều tra dư luận cho thấy kết quả thăm dò ở mọi tầng lớp nhân dân Mỹ đều cho rằng sự can thiệp của quân đội Mỹ ở Việt Nam là 1 "sai lầm". Nước Mỹ đã huy động 6,5 triệu lượt binh sĩ sang tham chiến trong Chiến tranh Việt Nam. Số binh sĩ Mỹ ở miền Nam Việt Nam lúc cao điểm lên đến 545.000 người với hơn 1.100 máy bay và 60 tàu chiến. Cho đến lúc kết thúc cuộc chiến tranh, 2 tổng thống Mỹ đã phải từ chức, 12 viên tướng chết trận, 8 viên tướng bị thương, số binh sĩ bị giết lên đến 57.259 người, trong khi đó số binh sĩ bị thương và mất tích đến nay vẫn chưa thể xác định được.

Tác động
Sau khi Reagan lên cầm quyền, hội chứng Việt Nam vẫn tiếp tục có những tác động lên chính sách đối ngoại Mỹ. Ví dụ, chính sách can thiệp của Reagan vào công việc nội bộ của Chính phủ Nacaragua qua việc ủng hộ lực lượng Contra đã gợi lại những ký ức khó chịu về chính sách can thiệp của Mỹ ở nước ngoài, đặc biệt là thời kỳ Chiến tranh Việt Nam. Chính vì vậy, có thể nói dưới tác động của Hội chứng Việt Nam, quốc hội Mỹ sau đó đã phải bổ sung Tu chính án Boland vào Dự luật Tài chính Hạ viện năm 1982 nhằm ngăn chặn việc chính phủ Mỹ tài trợ cho lực lượng Contra nhằm lật đổ chính quyền Nicaragua.

Thế nhưng nhìn chung, bất chấp những tác động của Hội chứng Việt Nam, nước Mỹ từ sau 1975 trong nhiều trường hợp vẫn thi hành chính sách can thiệp ở nước ngoài, biến can thiệp ở nước ngoài gần như trở thành 1 đặc điểm của chính sách đối ngoại Mỹ. Trong những trường hợp đó, những giới hạn và lối thoát chiến lược luôn là những điều kiện thiết yếu được cân nhắc trước khi Mỹ tiến hành can thiệp nhằm tránh 1 sự sa lầy như trong Chiến tranh Việt Nam. Nước Mỹ cũng đã tiến hành cuộc Chiến tranh vùng Vịnh nhằm tìm kiếm chiến thắng để xoa dịu vết thương của Hội chứng Việt Nam.

Xem thêm
 Huyền thoại đâm sau lưng Việt Nam

Tham khảo

Norman Podhoretz, "Making the World Safe for Communism," Commentary 61, no. 4 (April 1976).

Hậu Chiến tranh Việt Nam
Quan hệ ngoại giao của Hoa Kỳ
Chiến tranh Việt Nam


title: Budjak

text:
Budjak hay Budzhak (; ), là một khu vực có tính lịch sử tại Ukraina và Moldova. Khu vực nằm ven biển Đen, giữa các sông Danube và Dniester, là phần phía nam của Bessarabia trong lịch sử. Đây là khu vực đa dân tộc với dân cư thưa thớt, khi khoảng 600 nghìn người sống trên diện tích . Ngày nay, phần lớn khu vực thuộc tỉnh Odesa, của Ukraina và phần còn lại thuộc các huyện phía nam của Moldova. Khu vực giáp với phần còn lại của Moldova về phía bắc, giáp với Romania về phía tây và nam, giáp với biển Đen và phần còn lại của Ukraina về phía đông.

Địa lý
Về mặt lịch sử, Budjak là phần thảo nguyên đông nam của Moldavia. Phần cực bắc của khu vực giáp với phần Tường Trajan đoạn phía bắc, phía nam của khu vực giáp với sông Danube, phía tây giáp với vùng đồi Tigheci (ngay phía đông của sông Prut), và phía đông giáp với sông Dniester. Khu vực được gọi là Bessarabia lịch sử cho đến năm 1812, sau đó tên này được dùng để chỉ khu vực lớn hơn nằm giữa hai sông Prut và Dniester, bao gồm cả Budjak. Theo cách sử dụng vào thời Trung cổ, từ này có thể bao gồm các vùng lân cận của Akkerman, Bender và Kiliia.

Bujak có đặc điểm là địa hình bằng phẳng và cảnh quan thảo nguyên , khí hậu khô cằn . Mặc dù có sự hiện diện của một quần thể các vùng nước ngọt lớn trên khu vực này , nhưng nhìn chung thiếu hụt tài nguyên nước vẫn là điểm  đặc trưng. Có nhiều hồ nước ngọt (Cahul, Yalpug, Katlabug) và mặn (Sasyk, Shagany, Alibey, Burnas) ở dải ven biển. Ngoài ra, trên bờ biển có một số lượng lớn các cửa sông, được chắn hoàn toàn hoặc một phần khỏi biển bằng các dải cát và vỏ sò.

Các sông chính là Danube (với nhánh Chilia), Dniester (với nhánh Kuchurhan). Đồng bằng sông Danube và đồng bằng Dniester có nhiều nơi là đầm lầy. Các con sông lớn này có tầm quan trọng kinh tế lớn đối với giao thông thủy, thủy lợi và thủy điện. Chiều dài của các vịnh cửa sông và bờ biển từ cửa sông Danube đến cửa sông Tylihul lên tới 300 km.

Tên gọi
Bản thân tên gọi Budjak được đặt cho khu vực trong giai đoạn Ottoman cai trị (1484–1812) và bắt nguồn từ tiếng Thổ Nhĩ Kỳ bucak, nghĩa là "vùng biên" hoặc "góc", đại khái dùng để chỉ vùng đất giữa Akkerman (nay là Bilhorod-Dnistrovskyi), Bender và Ismail.
Sau năm 1812, thuật ngữ Bessarabia áp dụng cho toàn bộ phần đất Moldavia phía đông sông Prut. Sau đó, Budjak đôi khi được gọi là "Nam Bessarabia".

Sau khi Liên Xô chiếm lĩnh Bessarabia vào năm 1940, phần phía nam của nó được đưa vào Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Ukraina (phần còn lại của Bessarabia được đưa vào Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Moldavia), được gọi là Budjak, nhỏ hơn một chút so với thuật ngữ lịch sử.

Ngoài Nam Bessarabia, các thuật ngữ khác được sử dụng để chỉ khu vực là  Bessarabia Bulgaria (, chuyển tự Bolhars'ka Bessarabiia), Akkermanshchyna (), và miền tây tỉnh Odesa (, chuyển tự Zakhidna Odeshchyna).

Khu vực này có nhiều tên khác nhau trong tiếng Anh, bao gồm Budjak, Budzhak, Bujak và Buchak. Tên gọi có chính tả khác nhau trong các ngôn ngữ: Budziak trong tiếng Ba Lan, Bugeac trong tiếng Romania, Buxhak trong tiếng Albania, Bucak trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, và Буджак trong tiếng Ukraina, tiếng Bulgaria, và tiếng Nga, hầu hết đều phát âm gần như .

Lịch sử

Thời kỳ đầu
Văn hóa Budjak tại khu vực tây bắc biển Đen được cho là quan trọng trong bối cảnh chung văn hóa Yamnaya của thảo nguyên biển Đen, có niên đại 3.600–2.300 TCN. Đặc biệt, Budjak có thể đã khiến phát sinh biến thể Balkan-Karpat của văn hóa Yamnaya.

Trong thời cổ đại, các cư dân của Budjak là người Tyragetae, Bastarnae, Scythia và Roxolani. Đến thế kỷ 6 TCN, người Hy Lạp cổ đại lập ra một thuộc địa tại cửa của sông Dnister có tên là Tyras. Khoảng thế kỷ 2 TCN, một bộ lạc Celt định cư tại Aliobrix (nay là Cartal/Orlovka).

Khu vực Budjak, phần phía bắc Hạ Danube, được nhà địa lý Hy Lạp cổ đại Strabo (thế kỷ 1 TCN) miêu tả là "đất hoang của người Getae". Trong thực tế, dựa trên nghiên cứu khảo cổ học gần đây, trong giai đoạn này khu vực rất có khả năng là nơi cư trú của nông dân định canh; trong số đó là người Dacia và Dacia-Roma. Vác dân tộc du mục như người Sarmatia cũng đi qua khu vực này.

Người La Mã (Roma) giành được khu vực vào thế kỷ 1, tái thiết và lập trại tại Tyras và Aliobrix. Giống như các thành phố cảng khác quanh biển Đen, cư dân địa phương tiếp thu sự pha trộn văn hóa Hy Lạp và La Mã, tiếng Hy Lạp trở thành ngôn ngữ chính trong mậu dịch, và tiếng Latin là ngôn ngữ chính trị. Sau khi Đế quốc La Mã bị chia cắt vào năm 395, khu vực thuộc về Đông La Mã (Byzantine). Từ thế kỷ 1 cho đến khi khu vực bị người Avar xâm chiếm vào năm 558, người La Mã lập ra các thành phố (poleis), trại quân sự và một số trạm dành các cựu chiến binh và người định cư thực dân (apoikion) do hoàng đế phái đến.

Khu vực nằm dọc theo tuyến đường chính yếu đối với các dân tộc di cư, do là phần cực tây của thảo nguyên Á-Âu. Đi về phía tây, chỉ có bờ sông Dniester và sông Danube là tương đối ít rừng hơn so với các khu vực xung quanh (mà nay là Moldova và Romania), do đó chúng cung cấp một tuyến đường tự nhiên cho những người chăn gia súc từ Mông Cổ đến đồng bằng Pannonia (Hungary hiện đại). Kết quả là khu vực biến thành một điểm định cư tạm thời đối với người Hung dưới quyền thủ lĩnh Uldin (387), người Avar (558–567), người Slav (cuối thế kỷ 6), người Bulgar dưới quyền Asparuh (679), người Magyar (thế kỷ 9), người Pecheneg (thế kỷ 11- 12), người Cuman (thế kỷ 12).

Mặc dù khu vực thuộc quyền tôn chủ trên danh nghĩa của Byzantine cho đến thế kỷ 14, ít nhất là vùng bờ biển, họ có ít hoặc không có ảnh hưởng đối với vùng nội địa.

Vào sơ kỳ Trung cổ, một "cộng hòa" Tigheci được tạo thành từ một số làng tại vùng đồi Tigheci lân cận, nhằm đảm bảo an ninh hơn. Trong khi khu vực thảo nguyên nằm phía dưới không thích hợp cho nông nghiệp do thiếu nước và thường xuyên bị dân tộc từ phía Đông đến xâm chiếm, và không có khu định cư lâu dài. Từ thế kỷ 7 đến thế kỷ 12, khu vực nằm dưới thẩm quyền của Đế quốc Bulgaria thứ nhất, người Pecheneg, và sau đó là người Cuman, họ không định kỳ thu cống phẩm từ dân làng bản địa.

Moldavia và Ottoman
Sau khi quân Mông Cổ xâm chiếm khu vực vào năm 1241, các thành phố duyên hải được tái thiết của Budjak (Maurocastro và Licostomo) nằm dưới quyền thống trị của các thương nhân Genova. Tuy nhiên, vùng nội địa vẫn nằm dưới quyền cai trị trực tiếp của Hãn quốc Kim Trướng. Theo một quan điểm phổ biến tại Romania, trong thế kỷ 14 đôi khi các thân vương của Wallachia thuộc Nhà Basarab mở rộng thẩm quyền của họ đối với một phần lãnh thổ. Thuyết tương tự khẳng định rằng khu vực duy trì nằm dưới ảnh hưởng của Wallachia cho đến đầu thế kỷ 15, đến triều đại của Mircea I, khi khu vực được Thân vương Alexandru cel Bun hợp nhất vào Moldavia. Tên gọi Bessarabia, bắt nguồn từ họ của gia tộc cai trị Wallachia, là lý lẽ chính cho thuyết này. Người Tatar Nogai định cư theo nhóm tại khu vực sau thập niên 1240, còn người Romania sống tại các vùng đồi xung quanh và các thành phố cảng.

Năm 1484, Ștefan III của Moldavia buộc phải giao hai thành trì lớn Chilia (Kiliia) và Cetatea Albă (Bilhorod-Dnistrovskyi) cho Đế quốc Ottoman, đây là các cảng cuối cùng trên biển Đen rơi vào tay Ottoman. Năm 1538, Ottoman buộc Thân vương Petru Rareș của Moldavia từ bỏ thành Tighina.

Dưới quyền Ottoman, Tighina đổi thành Bender, còn Chilia mất vị thế quan trọng do việc xây dựng thêm thành trì Ismail nằm tại làng Smil. Mặc dù sau đó khu vực được chuyển giao từ tay người Hồi giáo sang Chính thống giáo, nhưng các tên gọi này được Đế quốc Nga giữ lại.

Dưới thời Ottoman, ba thành phố chính đó đều là thủ phủ của ba sanjak, và là bộ phận của tỉnh Silistra (hay Özi), mặc dù Bender nằm ở phía bắc của Tường Trajan và nằm ngoài vùng thảo nguyên. Thảo nguyên nơi người Nogai simh sống, lúc này đã có tên Budjak, đóng vai trò là vùng đệm giữa các sanjak này và Thân vương quốc Moldavia.

Hiện đại
Trong thời đại Napoléon, Nga đánh chiếm Budjak trong tiến trình Chiến tranh Nga-Thổ 1806–1812. Theo Hiệp định Bucharest 1812, các lãnh thổ của Moldavia và Ottoman ở phía đông sông Prut và phía bắc sông Danube, trong đó gồm có Budjak, được chuyển nhượng sang cho Đế quốc Nga kiểm soát. Sau sự kiện Nga sáp nhập, tên gọi Bessarabia bắt đầu được sử dụng để chỉ toàn thể nửa phía đông của Moldavia lich sử mà Nga đã giành được, thay vì chỉ cho vùng phía nam như trước. Budjak trong khi đó được dùng để chỉ miền nam Bessarabia, chủ yếu là vùng thảo nguyên.

Do Nga thất bại trong Chiến tranh Krym 1856, một phần của Nam Bessarabia bao gồm một phần của Budjak (Reni, Izmail, Bolhrad, Kiliia) được Nga nhượng lại cho Thân vương quốc Moldavia, và Moldavia sau đó không lâu đã thống nhất với Wallachia để hình thành Thân vương quốc Liên hiệp. Sau Chiến tranh Nga–Thổ 1877–1878, Hiệp định San Stefano và Hiệp định Berlin 1878 cộng nhận nền độc lập của Vương quốc Romania, nhưng chuyển giao các lãnh thổ từng được thay đổi vào năm 1856 sang lại cho Đế quốc Nga.

Sau Thế chiến I, tỉnh Bessarabia của Nga, bao gồm Budjak, đã bỏ phiếu gia nhập Romania. Về mặt hành chính, Budjak thuộc về các hạt (judeţe) Tighina, Ismail và Cetatea Albă. Do đa số cư dân Badjak không phải là người Romania, ban đầu một số cuộc khởi nghĩa nổ ra nhằm chống chính phủ trung ương, như khởi nghĩa Bender 1919 và khởi nghĩa Tatarbunary 1924.

Năm 1939, phụ lục bí mật của Hiệp ước Molotov–Ribbentrop giao Bessarabia vào vùng ảnh hưởng của Liên Xô, và đến tháng 6 năm 1940, Liên Xô ra tối hậu thư yêu cầu chuyển giao Bessarabia và Bắc  Bukovina. Quốc vương Carol II của Romania chấp thuận và khu vực bị Liên Xô sáp nhập. Miền bắc và trung của Bessarabia thuộc về Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Moldavia mới thành lập, nhưng một phần miền nam, nay gọi là Budjak, được phân cho Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Ukraina.

Ngày 7 tháng 8 năm 1940, Liên Xô cho thành lập tỉnh Akkerman, được phân thành 13 huyện. Thành phố Akkerman (Bilhorod-Dnistrovskyi) là trung tâm hành chính của tỉnh. Bốn tháng sau, vào ngày 7 tháng 12 năm 1940 tỉnh được đổi tên thành Izmail, và trung tâm tỉnh dời về thành phố Izmail.

Khi Đức Quốc Xã tuyên chiến với Liên Xô vào tháng 6 năm 1941, Romania về bên phe Trục và đoạt lại các lãnh thổ bị Liên Xô sáp nhập trước đó, bao gồm Budjak, nhưng sau đó tiếp tục chiến tranh vào phần đất xa hơn của Liên Xô. Khu vực bị Liên Xô đoạt lại vào năm 1944, và bị sáp nhập theo cấu hình chính trị năm 1940.

Trong cải cách hành chính Ukraina, vào ngày 15 tháng 2 năm 1954, tỉnh Izmail được giải trừ, các huyện được nhập vào tỉnh Odesa. Tỉnh Odesa trở thành tỉnh rộng nhất Ukraina.

Khi Liên Xô sụp đổ, đường biên giới được duy trì giữa các nước cộng hòa mới độc lập. Budjak ngày nay là bộ phận của Ukraina, nối với phần còn lại của tỉnh Odesa ưua hai cây cầu qua sông Dniester. Tuyến đường phía bắc phải quá cảnh Moldova 7,63 km nhưng do Ukraina quản lý theo một thỏa thuận song phương.

Vào mùa thu năm 2014 có báo cáo về âm mưu tuyên bố một nước cộng hòa nhân dân thân Nga tại vùng Budjak, cùng với các "cộng hòa nhân dân" khác tại khu vực Donbas. Tuy nhiên, cường độ ngày càng tăng của cuộc chiến ở Donbas đã làm nguội đi sự nhiệt tình dành cho chủ nghĩa ly khai. Vào cuối năm đó, có báo cáo về máy bay không người lái ở Budjak, dường như là từ các chiến binh do Nga hậu thuẫn ở Transnistria hoặc Biển Đen.

Hành chính

Tại Ukraina thời Liên Xô và độc lập, cho đến tháng 7 năm 2020, khu vực lịch sử Budjak được phân thành hai thành phố và chín huyện (raion) của tỉnh Odesa:

Nhân khẩu

Ngày nay, các dân tộc chính tại Budjak là người Ukraina, người Bulgaria, người Nga, người Romania và người Moldova. (có tranh luận về việc danh tính Moldova tách biệt với danh tính Romania.). Khu vực là nơi người Romania và người Tatar Nogai cư trú trong suốt thời Trung cổ, nhưng trở thành quê hương của một số nhóm dân tộc và tôn giáo khác trong thế kỷ 19 khi là bộ phận của Đế quốc Nga. Trong giai đoạn này, có các cuộc nhập cư của người Bulgaria Bessarabia, người Đức Bessarabia, người Gagauz và người Nga Lipovan.

Người Tatar Nogai theo Hồi giáo và nói tiếng Turk cư trú tại Budjak do Ottoman cai trị cho đến đầu thế kỷ 19, nhưng họ buộc phải từ bỏ khu vực khi nó bị Đế quốc Nga thôn tính. Họ tái định cư tại Kavkaz, Dobruja (cả phần thuộc Romania và Bulgaria) hoặc tại Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay.

Người Ukraina chuyển đến Budjak từ các vùng lịch sử và dân tộc học khác nhau của Ukraina. Kết quả là, theo các nhà nghiên cứu hiện đại, người Ukraine đã hình thành các phân nhóm dân tộc-xã hội và dân tộc-văn hóa khác nhau trong khu vực này: "Raik" - người quê gốc ở Bukovina và Podolia,"Rusnak" - người quê gốc ở Khotyn và miền Tây Ukraina, và "Kozack" - hậu duệ của người Cossack Zaporizhia và Ngoại Danube. Ngoài ra, người Ukraina từ vùng Dnepr Ukraina cũng được ghi nhận trên lãnh thổ của Budjak. Do kết quả của sự tiếp biến văn hóa bên trong (giữa các nhóm người Ukraina khác nhau) và sự tiếp biến văn hóa bên ngoài với những dân tộc lân cận khác, và do sự thích nghi với các điều kiện địa lý và tự nhiên của địa phương, một nền văn hóa khu vực đặc trưng đã được hình thành giữa những người dân tộc Ukraina ở Budjak.

Budjak cũng là nơi cư trú của một số người Đức được gọi là người Đức Bessarabia, có nguồn gốc từ Württemberg và Prussia, họ định cư tại khu vực vào đầu thế kỷ 19, sau khi nó thuộc về Đế quốc Nga. Một số lượng lớn trong số họ canh tác trên các thảo nguyên Budjak. Họ bị trục xuất theo thỏa thuận về chuyển giao dân cư giữa Đức Quốc Xã và Liên Xô sau khi Liên Xô chiếm được Bessarabia vào năm 1940. Những người Đức này hầu hết tái định cư tại các vùng của Ba Lan do Đức chiếm đóng, và sau chiến tranh họ lại phải di dời một lần nữa.

Giống như Moldova, Budjak có một thiểu số người Gagauz, họ là một dân tộc Turk theo Chính thống giáo, đến từ miền đông Balkan vào đầu thế kỷ 19, và định cư tại một phần của khu vực đã bị người Nogai bỏ trống.

Người Bulgaria trong khu vực được gọi là người Bulgaria Bessarabia, họ cũng là hậu duệ của các di dân đến từ miền đông Balkan (nay là miền đông Bulgaria). Họ di cư đến khu vực mà người Nogai bỏ trống, nhằm thoát khỏi việc bị người Hồi giáo cai trị.

Cũng trong giai đoạn này, người Nga Lipovan đến định cư tại khu vực gần cửa sông Danube.

Cho đến trước Thế chiến II, khu vực cũng là nơi cư trú của một lượng đáng kể người Do Thái, một phần trong số họ bị giết trong Holocaust. Sau đó, người Do Thái vẫn là thiểu số đáng kể tại một số thị trấn cho đến khi họ di cư hàng loạt đến Israel trong các thập niên 1980 và 1990.

Theo điều tra nhân khẩu nám 2001, Budjak có dân số là 617.200 người, phân bổ theo thành phần dân tộc: Người Ukraina 248.000 (40%), người Bulgaria 129.000 (21%), người Nga 124.500 (20%), người Moldova 78.300 (13%) và người Gagauz 24.700 (4%). Trong cuộc điều tra này, dân số tỉnh Odesa là 2.469.000.

Đa số người Nga và người Moldova tuyên bố ngôn ngữ dân tộc mình là tiếng mẹ đẻ của họ. Tuy nhiên, chỉ khoảng một nửa người dân tộc Ukraina tuyên bố nhu vậy, một nửa còn lại cho biết rằng tiếng Nga là bản ngữ của họ. Người Bulgaria có xu hướng sử dụng tiếng Nga nhiều hơn tiếng Bulgaria, đặc biệt là ở nơi công cộng. Tiếng Nga là ngôn ngữ phổ biến nhất trong đời sống công cộng hàng ngày tại Budjak.

Người Bulgaria là dân tộc lớn nhất tại các huyện cũ Artsyz (39%), Bolhrad (61%) và Tarutyne (38%), người Moldova – tại huyện cũ Reni (50%), người Nga – tại thành phố Izmail (44%), và người Ukraina – tại các huyện cũ Kiliia (45%), Tatarbunary (71%), Sarata (44%), và Bilhorod-Dnistrovs'kyi (82%), và tại thành phố Bilhorod-Dnistrovs'kyi (63%). Tại huyện cũ Izmail, 29% dân số là người Ukraina, 28% là người Moldova, và 26% là người Bulgaria.

Tham khảo

Liên kết ngoài

  Karte deutscher siedlungen in Bessarabien Map of German settlements in Bessarabia in 19th–20th centuries

Bessarabia
Moldavia
Vùng lịch sử
Vùng lịch sử România
Vùng lịch sử Ukraina
Quan hệ Liên Xô-România
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Bulgaria
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng România
Nhà nước Turk


title: Hypomecis umbrosaria

text:
Hypomecis umbrosaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hypomecis


title: Photoscotosia fulguritis

text:
Photoscotosia fulguritis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Photoscotosia


title: Paraona formosana

text:
Paraona formosana là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Paraona


title: Tabitha Karanja

text:
Tabitha Mukami Muigai Karanja là một nữ doanh nhân tập trung vào kinh doanh trong các ngành công nghiệp người Kenya. Bà là người sáng lập và là Giám đốc điều hành hiện tại của Keroche Breweries, nhà máy bia lớn đầu tiên ở Kenya thuộc sở hữu của một công ty đa quốc gia. Keroche chiếm 20% sản lượng tiêu thụ bia của Kenya, tính đến tháng 10 năm 2012.

Lý lịch
Tabitha được sinh ra gần Kijabe, ở miền trung Kenya. Sau khi theo học trường Kenya, bà đã làm việc tại Bộ Du lịch với tư cách là Thư ký Kế toán. Bà đã gặp và kết hôn với chồng mình, người sở hữu một cửa hàng phần cứng thành công ở thị trấn Naivasha. Năm 1997, cặp đôi đã đóng cửa hàng phần cứng và chuyển ngành qua kinh doanh sản xuất rượu vang.

Nghề nghiệp
Bắt đầu từ năm 1997, Tabitha Karanja và chồng bà bắt đầu làm rượu vang tăng cường, thúc đẩy sự kết thúc thấp hơn của thị trường. Trong năm 2007, khi chính phủ ban hành các loại thuế nặng đối với rượu vang được sản xuất tại địa phương, sản phẩm của bà đã được bán ra ngoài thị trường.

Bà chuyển sang sản xuất rượu gin và vodka để uống ngay, sản phẩm mà nhà máy hiện đại của ba vẫn sản xuất cho đến ngày hôm nay. Trong năm 2008, bà đã thêm bia vào tiết mục đồ uống có cồn của mình, bắt đầu với một thương hiệu được gọi là "Hội nghị thượng đỉnh".

Vào năm 2013, nhà máy bắt đầu mở rộng kế hoạch tăng sản lượng bia từ 60.000 chai mỗi ngày lên 600.000 chai mỗi ngày. Nhà máy đã được nâng cấp với chi phí KSh5 tỷ (55,5 triệu đô la Mỹ), được Adan Mohammed, Bộ trưởng Bộ Công nghiệp hóa, khánh thành vào ngày 31 tháng 3 năm 2015.

Trách nhiệm khác
Tabitha kết hôn với Joseph Karanja, hai người có bốn đứa con; James Karanja, Anerlisa Muigai, Edward Muigai và Tecra Muigai. Joseph Muigai Karanja là Chủ tịch của Keroche Breweries Limited.

Tham khảo

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1964


title: Vườn quốc gia Kim Môn

text:
Vườn quốc gia Kim Môn () là một vườn quốc gia nằm trên hai hòn đảo Đại Kim Môn và Tiểu Kim Môn, thuộc đơn vị hành chính huyện Kim Môn, Đài Loan. Được thành lập vào ngày 18 tháng 10 năm 1995, đây là vườn quốc gia đầu tiên bảo vệ các giá trị về lịch sử văn hóa tại Đài Loan, cùng với hệ sinh thái tại các đảo nhỏ.

Vị trí địa lý
Vườn quốc gia này nằm ở phía tây Eo biển Đài Loan, được chia thành 5 khu vực, với tổng diện tích là 3.720,7 ha, tức là một phần tư của huyện.。
 Dãy núi Thái Vũ ở trung tâm của Kim Môn
 Khu vực phía tây bắc Cổ Ninh Đầu, nơi diễn ra Chiến dịch Cổ Ninh Đầu
 Phía tây nam Cổ Cương
 Mã Sơn, là nơi có Đài thiên văn Mã Sơn nổi tiếng.
 Liệt Tự, Kim Môn, thường được biết đến là Tiểu Kim Môn.

Địa chất và khí hậu
Đảo Kim Môn có địa chất đơn giản, có thể được chia thành hai phần. Trong khi nửa phía đông lượng lớn đáng kể đá gơnai granit, còn nửa phía tây là đất đỏ. Về phía đông bắc của đảo và đông nam của Liệt Tự là những vách đá và bờ biển hình gợn sóng được hình thành bởi sự xói mòn của nước.

Kim Môn có khí hậu cận nhiệt đới được bao bọc bởi những dãy núi thấp nên gió mạnh, nhiệt độ trung bình khoảng 20,8 độ C. Nó có mùa đông lạnh, mùa xuân có sương mù, lượng mưa hàng năm khoảng 1000mm, tập trung từ tháng 4-9. Tuy nhiên, lượng bốc hơi tại đây lên tới 1680 mm nên xuất hiện bán đảo khô cằn, đất trống với cát và mùn, đặc trưng bởi màu đỏ không có khả năng canh tác. Chính vì vậy, các loài thực vật trên đảo chủ yếu là loài chịu hạn tốt.

Tự nhiên
Kim Môn là hệ sinh thái của các đảo nhỏ. Do sự phát triển sớm ở Kim Môn và các cuộc chiến tranh, tài nguyên tự nhiên ở đây vẫn bảo vệ các loài động vật quý hiếm như Rái cá, các loài chim di trú và là nơi có các hóa thạch sống của Sam quý hiếm.

Tham khảo

Kim Môn


title: Australluma

text:
Australluma là chi thực vật có hoa trong họ Apocynaceae.

Các loài
 Australluma peschii (N.E.Br.) Plowes, 1995

Chú thích

Tham khảo


title: Crypsiphona eremnopis

text:
Crypsiphona eremnopis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Crypsiphona


title: Oporinia viridipurpurescens

text:
Oporinia viridipurpurescens là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Oporinia


title: Rondibilis insularis

text:
Rondibilis insularis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Rondibilis


title: Leucania percisa

text:
Leucania percisa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

P


title: Điêu Quốc Tân

text:
Điêu Quốc Tân (; sinh tháng 10 năm 1958) là một trung tướng Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA). Ông từng là Chính ủy Quân khu Tây Tạng từ năm 2012 đến năm 2016.

Tiểu sử
Điêu Quốc Tân sinh tháng 10 năm 1958 tại Thái Hưng, tỉnh Giang Tô. Ông gia nhập Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc vào tháng 2 năm 1976 và gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc vào tháng 3 năm 1979. Ông tốt nghiệp đại học.

Tham khảo

Người Giang Tô
Tướng lĩnh Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc từ Giang Tô
Trung tướng Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc
Đảng viên Đảng Cộng sản Trung Quốc


title: Chuyển tiếp thủy

text:
Chuyển tiếp thủy hay chuyển tiếp nước là một diễn thế thực vật xảy ra trong một khu vực nước ngọt như trong các hồ vòng cổ bò hay hồ hang động. Theo thời gian, một vùng nước ngọt mênh mông sẽ tự nhiên dần dần cạn kiệt, cuối cùng trở thành rừng thưa. Trong quá trình thay đổi này, một loạt các kiểu đất đai khác nhau như đầm lầy cỏ và đầm lầy cây thân gỗ sẽ nối tiếp nhau.

Sự diễn thế từ vùng nước mênh mông đến rừng thưa cao đỉnh phải mất nhiều thế kỷ hoặc nhiều thiên niên kỷ. Một số giai đoạn trung gian sẽ kéo dài trong khoảng thời gian ngắn hơn những giai đoạn khác. Ví dụ, đầm lầy cỏ có thể thay đổi thành đầm lầy cây thân gỗ trong vòng một thập kỷ hoặc ít hơn. Mất bao lâu sẽ phụ thuộc phần lớn vào lượng bùn lắng đọng xảy ra trong vùng nước mênh mông đó.

Các giai đoạn
Chuyển tiếp thủy là chuỗi diễn thế chính phát triển trong môi trường nước như hồ và ao. Nó dẫn đến việc chuyển đổi một vùng nước và quần xã của nó thành một quần xã trên cạn. Những thay đổi ban đầu là diễn thế dị phát khi các hạt vô cơ như cát và sét được rửa trôi từ các lưu vực và bắt đầu lấp đầy bồn địa của vùng nước. Sau đó, các phần sót lại của thực vật chết cũng lấp đầy những vùng nước này và góp phần vào thay đổi tiếp theo của môi trường.

Nếu vùng nước là rất lớn và rất sâu thì một loạt lớn các hoạt động đang diễn ra, do đó trong các vùng nước này, sự thay đổi đáng chú ý không thể dễ dàng quan sát được. Tuy nhiên, trong các vùng nước nhỏ hơn, như trong một cái ao, sự diễn thế rất dễ nhận ra. Các quần xã thực vật khác nhau chiếm lĩnh các vùng khác nhau trong một vùng nước và thể hiện sự phân vùng đồng tâm. Các rìa của vùng nước bị chiếm giữ bởi các loài có rễ, các loài mọc chìm dưới nước được tìm thấy trong khu vực gần bờ còn các sinh vật phù du và các loài trôi nổi chiếm vùng nước mênh mông xa bờ.

Giai đoạn thực vật phù du

Thực vật tảo đơn bào trôi nổi như tảo cát là các loài tiên phong của một vùng nước trơ trụi, chẳng hạn như một cái ao. Các bào tử của chúng được không khí mang tới ao. Theo sau thực vật phù du là động vật phù du. Chúng chìm lắng xuống đáy ao sau khi chết và phân hủy thành mùn trộn lẫn với các hạt bùn và sét được đưa vào bồn địa bằng nước thoát bề mặt và tác động của sóng để tạo thành đất. Khi đất tích tụ, ao trở nên nông hơn và những thay đổi môi trường tiếp theo sẽ diễn ra.

Giai đoạn chìm dưới nước
Khi vùng nước trở nên nông hơn thì càng có nhiều hơn các loài có rễ mọc ngầm dưới nước có thể được thiết lập do sự xuyên qua của ánh sáng trong nước nông hơn ngày càng tăng lên. Điều này phù hợp cho sự phát triển của các loài có rễ mọc ngầm dưới nước như Myriophyllum, Vallisneria, Elodea, Hydrilla và Ceratophyllum. Những cây này cắm rễ của chúng vào trong bùn. Một khi các loài mọc ngầm dưới nước xâm chiếm, các thay đổi diễn thế sẽ xảy ra nhanh hơn và chủ yếu là tự phát do các chất hữu cơ tích lũy. Các trầm tích vô cơ vẫn chảy vào ao hồ và bị giữ lại nhanh hơn bởi mạng lưới rễ cây và thân rễ mọc trên đáy ao hồ. Ao hồ trở nên đủ nông (0,6-1,5 m hay 2-5 ft) cho các loài trôi nổi và ít thích hợp cho các loài có rễ mọc ngầm dưới nước.

Giai đoạn trôi nổi
Các loài thực vật trôi nổi cắm rễ trong bùn, nhưng một số hoặc tất cả các lá của chúng đều nổi trên mặt nước. Chúng bao gồm các loài như Nymphaea, Nelumbo và Potamogeton. Một số loài trôi nổi tự do cũng gắn với các loài có rễ cắm trong bùn. Các lá to lớn và rộng của thực vật trôi nổi che phủ mặt nước và các điều kiện trở nên không phù hợp với sự phát triển của các loài mọc chìm dưới nước và chúng bắt đầu biến mất. Các loài này phân rã để tạo thành bùn hữu cơ khiến cho ao hồ nông hơn (0,3-0,9 m hay 1-3 ft).

Giai đoạn đầm lầy lau sậy

Ao hồ sau đó bị xâm chiếm bởi các loài thực vật mới nổi lên như Phragmites (sậy), Typha (hương bồ) và Zizania (lúa hoang) để tạo thành một vùng đầm lầy lau sậy. Những cây này có các thân rễ bò lan kết chặt bùn với nhau để tạo ra số lượng lớn lá rụng. Loại rác lá này có khả năng chống phân hủy và than bùn lau sậy tích tụ, đẩy nhanh quá trình diễn thế tự phát. Bề mặt của ao hồ được chuyển thành vùng đất đầm lầy cỏ bão hòa nước.

Giai đoạn cói-bãi cỏ

Sự suy giảm liên tiếp của mực nước và các thay đổi chất nền giúp các thành viên của các họ Cyperaceae và Poaceae như Carex và Juncus spp. tự thiết lập. Chúng tạo thành một thảm thực vật kéo dài về phía trung tâm của ao hồ. Các thân rễ của chúng kết chặt đất hơn nữa. Các lá ở trên mặt nước lại thoát hơi nước để hạ thấp mực nước hơn nữa và bổ sung thêm rác lá rụng vào đất. Cuối cùng, than bùn cói tích tụ trên mực nước và đất không còn bị ngập úng nữa. Môi trường sống trở nên thích hợp cho sự xâm lấn của thực vật thân thảo (các loài thứ cấp) như Mentha, Caltha, Iris và Galium phát triển um tùm và mang lại những thay đổi hơn nữa cho môi trường. Môi trường sống ẩm thấp phát triển và thảm thực vật đầm lầy cỏ bắt đầu biến mất.

Giai đoạn rừng thưa

Đất bây giờ trở nên khô hơn trong phần lớn thời gian mỗi năm và trở nên phù hợp để phát triển rừng thưa ẩm ướt. Nó bị xâm chiếm bởi cây bụi và cây gỗ như Salix (liễu), Alnus (tống quán sủ) và Populus (dương). Những thực vật này phản ứng với môi trường sống bằng cách tạo ra bóng râm, hạ thấp mức nước ngầm hơn nữa bằng cách thoát hơi nước, tích tụ đất và tạo ra sự tích tụ mùn với các vi sinh vật có liên quan. Loại rừng thưa ẩm ướt này còn được gọi là rừng thưa ngập nước.

Giai đoạn cao đỉnh
Cuối cùng, một quần xã cao đỉnh tự duy trì kéo dài phát triển. Nó có thể là rừng nếu khí hậu ẩm ướt, đồng cỏ trong trường hợp môi trường hơi ẩm ướt hoặc hoang mạc trong điều kiện khô cằn và bán khô cằn. Một khu rừng được đặc trưng bởi sự hiện diện của tất cả các loại thảm thực vật bao gồm các loại cây thân thảo, cây bụi, rêu, cây ưa bóng râm và cây gỗ. Các sinh vật phân hủy là thường xuyên trong thảm thực vật cao đỉnh.

Những thay đổi tổng thể diễn ra trong quá trình phát triển của các quần xã diễn thế là tích tụ chất nền, làm cạn nước, bổ sung mùn và khoáng chất, hình thành và tích tụ đất và thông khí cho đất. Khi vùng nước lấp đầy dần dần bằng trầm tích, diện tích của vùng nước bị giảm xuống và các kiểu thảm thực vật di chuyển dần vào trong khi nước trở nên nông hơn. Nhiều quần xã được đề cập ở trên có thể được nhìn thấy cùng phát triển trong một vùng nước. Vùng trung tâm bị chiếm đóng bởi các loài thực vật trôi nổi và mọc ngầm trong nước với lau sậy gần bờ, theo sau là các loài cói và bấc mọc ở rìa. Xa hơn nữa là cây bụi và cây gỗ chiếm vùng đất khô.

Thành ngữ
Thương hải tang điền (蒼海桑田) dùng trong văn học để chỉ những sự thay đổi lớn lao, giống như biển xanh biến thành ruộng dâu.

Xem thêm
 Chuyển tiếp cát
 Chuyển tiếp đá
 Chuyển tiếp khô hạn
 Chuyển tiếp muối
 Cộng đồng chuyển tiếp

Tham khảo

Diễn thế sinh thái
Hồ học
Hồ


title: Plecoptera zuboides

text:
Plecoptera zuboides là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Plecoptera


title: Heliura nivaca

text:
Heliura nivaca là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Heliura


Đội tuyển bóng đá bãi biển quốc gia Indonesia đại diện Indonesia ở các giải thi đấu bóng đá bãi biển quốc tế và được điều hành bởi PSSI, cơ quan quản lý bóng đá ở Indonesia. Năm 2008, Indonesia có trận đấu đầu tiên trước Timor-Leste tại Đại hội thể thao bãi biển châu Á 2008 ở Bali.

Thành tích giải đấu

Giải vô địch bóng đá bãi biển thế giới
Trước năm 2011 Indonesia không tham dự Vòng loại giải vô địch bóng đá bãi biển thế giới khu vực châu Á.

{|class="wikitable" style="text-align: center;"
!colspan=9|Thành tích vòng chung kết Giải vô địch bóng đá bãi biển thế giới
!width=1% rowspan=22|
!colspan=6|Thành tích vòng loại
|-
!Chủ nhà / Năm
!Kết quả
!Vị thứ
!width=30|
!width=30|
!width=30|
!width=30|
!width=30|
!width=30|
!width=30|
!width=30|
!width=30|
!width=30|
!width=30|
!width=30|
|-
| 2011||colspan=8|Không vượt qua vòng loại
||3||0||0||3||6||18
|-
| 2013||colspan=8 rowspan=3|Không tham dự
|colspan=8 rowspan=3|Không tham dự
|-
| 2015
|-
| 2017
|-
|Tổng cộng||–||0/4||0||0||0||0||0||0||3||0||0||3||6||18'|}

Giải vô địch bóng đá bãi biển châu ÁGiải đấu cũng được biết đến là Vòng loại giải vô địch bóng đá bãi biển thế giới khu vực châu Á.''

Đại hội thể thao bãi biển châu Á

Giải vô địch Đông Nam Á

Triệu tập gần đây

Ban huấn luyện

Đội ngữ năm 2014

Xem thêm
 Đội tuyển bóng đá quốc gia Indonesia
 Đội tuyển bóng đá U-23 quốc gia Indonesia
 Đội tuyển bóng đá U-19 quốc gia Indonesia
 Đội tuyển bóng đá U-17 quốc gia Indonesia
 Đội tuyển bóng đá trong nhà quốc gia Indonesia

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official Site PSSI
 Đội hình on Beach Soccer Worldwide

Đội tuyên bóng đá bãi biển quốc gia châu Á
Bóng đá bãi biển
Đội tuyển bóng đá bãi biển quốc gia


title: Perissus persimilis

text:
Perissus persimilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Perissus


title: Ahmad Al-Afasi

text:
Ahmad Alafasi (sinh ngày 10 tháng 1 năm 1983) là một vận động viên người Kuwaiti, người đã tham gia cuộc thi Bắn súng đôi nam trong Thế vận hội mùa hè 2016. Anh đã tham gia đội vận động viên Olympic độc lập.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Ahmad Alafasi at the International Olympic Committee

Huy chương Đại hội Thể thao châu Á 2014
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1983


title: Hadena mesolampra

text:
Hadena mesolampra là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hadena