title: Khế ước

text:
Khế ước (tiếng Anh: Guy Ritchie's The Covenant) là một bộ phim điện ảnh Mỹ thuộc thể loại chiến tranh – hành động – giật gân công chiếu vào năm 2023 do Guy Ritchie làm đạo diễn, viết kịch bản và đồng sản xuất. Với sự tham gia diễn xuất của hai diễn viên chính Jake Gyllenhaal và Ed Salim, cùng với sự tham gia diễn xuất của các diễn viên phụ gồm Antony Starr, Alexander Ludwig, Sean Sagar, Bobby Schofield, Emily Beecham và Jonny Lee Miller, tác phẩm theo chân một sĩ quan Mỹ sát cánh giúp đỡ người bạn của mình trong chiến trường ở Afghanistan.

Bộ phim đã được Metro-Goldwyn-Mayer bật đèn xanh để sản xuất vào tháng 10 năm 2021, và việc quay phim được tiến hành ở Alicante, Tây Ban Nha từ tháng 2 đến tháng 10 năm 2022. Tháng 12 năm 2022, bộ phim tiến hành quá trình hậu kỳ sản xuất, với Christopher Benstead có lần thứ tư hợp tác với Ritchie để soạn nhạc cho bộ phim.

Khế ước được Metro-Goldwyn-Mayer phát hành tại Mỹ vào ngày 21 tháng 4 năm 2023, đồng thời được Warner Bros. Pictures và Encore Films phát hành tại Việt Nam với thời gian tương tự. Amazon Prime Video là đơn vị công chiếu tác phẩm này tại một số rạp cũng như trên sóng trực tuyến ở một số nước trên thế giới. Sau khi ra mắt, bộ phim nhìn chung nhận về những lời khen ngợi từ giới chuyên môn nhưng chỉ thu về 21,2 triệu USD từ kinh phí sản xuất 55 triệu USD.

Nội dung
Trong nhiệm vụ cuối cùng ở Afghanistan, Trung sĩ John Kinley cùng đội với phiên dịch viên bản địa Ahmed. Khi đơn vị của họ bị phục kích, Kinley và Ahmed là hai người sống sót duy nhất. Bị kẻ địch truy đuổi, Ahmed liều mạng đưa Kinley đang bị thương băng qua nhiều dặm đường địa hình khắc nghiệt đến nơi an toàn. Trở về Mỹ, Kinley biết rằng Ahmed và gia đình không được cấp giấy thông hành tới Mỹ như đã hứa. Quyết tâm bảo vệ bạn mình và đền ơn cứu mạng, Kinley trở lại chiến trường để giúp Ahmed và gia đình trước khi lực lượng phiến quân phát hiện ra họ.

Diễn viên
 Jake Gyllenhaal trong vai Trung sĩ John Kinley
 Dar Salim trong vai Ahmed
 Sean Sagar trong vai Charlie 'Jizzy' Crow
 Jason Wong trong vai Joshua 'JJ' Jung
 Rhys Yates trong vai Tom 'Tom Cat' Hancock
 Christian Ochoa Lavernia trong vai Eduardo 'Chow Chow' Lopez
 Bobby Schofield trong vai Steve Kersher
 Emily Beecham trong vai Caroline Kinley
 Jonny Lee Miller trong vai Thượng tá Vokes
 Alexander Ludwig trong vai Trung sĩ Declan O'Brady
 Reza Diako trong vai Haadee
 James Nelson-Joyce trong vai Jack 'Jack Jack' Jackson
 Antony Starr trong vai Eddie Parker
 Fariba Sheikhan trong vai Basira

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim năm 2023
Phim Mỹ
Phim Mỹ thập niên 2020
Phim tiếng Anh
Phim tiếng Anh thập niên 2020
Phim của Amazon Studios
Phim hành động giật gân Mỹ
Phim chính kịch Mỹ
Phim chiến tranh Mỹ
Phim lấy bối cảnh ở Afghanistan
Phim lấy bối cảnh năm 2018
Phim lấy bối cảnh ở quận Los Angeles, California
Phim của MGM
Phim của STX Entertainment
Phim về chiến tranh ở Afghanistan (2001-nay)
Phim hành động Mỹ


title: Vườn quốc gia Tatra, Slovakia

text:
Vườn quốc gia Tatra, Slovakia (tiếng Slovak: Tatranský národný park, viết tắt: TANAP) là một trong chín vườn quốc gia nổi tiếng ở Slovakia, được thành lập vào ngày 1 tháng 1 năm 1949 (trong khi Vườn quốc gia Tatra ở Ba Lan được thành lập vào năm 1954). Đây cũng là vườn quốc gia lâu đời nhất ở Slovakia, với diện tích khu vực chính là 738 km² và diện tích khu vực bảo vệ là 307 km² (tổng diện tích là 1.045 km²). Vườn quốc gia có 600 km đường mòn đi bộ đường dài và 16 con đường dành cho xe đạp (được đánh dấu và bảo trì).

Vị trí
Vườn quốc gia này nằm trên dãy núi Tatra. Đây cũng là dãy núi tạo thành biên giới tự nhiên giữa Slovakia và Ba Lan, và cũng là dãy núi cao nhất trong dãy núi Karpat.

Vai trò
Vai trò chính của Vườn quốc gia Tatra, Slovakia gồm:

 Bảo tồn nguyên trạng môi trường tự nhiên và đa dạng nhiều loại động thực vật, đặc biệt là những loài đặc hữu như sơn dương Tatra.
 Quản lý việc sử dụng các ngọn núi và hang động (như Hang động Belianska) cho các mục đích giải trí, chữa bệnh và thể thao.

Năm 1992, cả 2 Vườn quốc gia Tatra (TANAP ở Slovakia và TPN ở Ba Lan) được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới và có tầm quan trọng toàn cầu.

Hình ảnh

Tham khảo

Du lịch Slovakia
Vườn quốc gia Slovakia


title: Feltia edentata

text:
Feltia edentata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Feltia


title: Eubaphe cupraria

text:
Eubaphe cupraria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Eubaphe


title: Acontia urania

text:
Acontia urania là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Acontia


title: Ampulex dementor

text:
Ampulex dementor là một loài tò vò gián bản địa Thái Lan{, được mô tả trong năm 2014 bởi Michael Ohl của Bảo tàng für Naturkunde ở Berlin, Đức. Tên loài đã được lựa chọn bởi các du khách tới thăm bảo tàng, trong nỗ lực kết nối các thành viên của công chúng với các vấn đề về phân loại và mô tả đa dạng sinh học.

Hành vi
Loài tò vò này có một hành vi bất thường đối với gián. Khi nó chích con mồi của nó, nó phun một độc tố vào các nút thần kinh của nạn nhân. Chất độc này ngăn chặn các thụ thể octopamine của con gián, để lại con gián còn sống, nhưng không thể điều khiển chuyển động của nó. Chức năng cơ của nó vẫn còn hoạt động, con gián sau đó "chạy vào" tổ tò vò, cho phép nó dễ dàng bị bắt bởi tò vò.

Tham khảo

Ampulex
Động vật được mô tả năm 2014


title: Rosalia lesnei

text:
Rosalia lesnei là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Rosalia


title: Prosoplus paganoides

text:
Prosoplus paganoides là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Prosoplus


title: Sidemia uralensis

text:
Sidemia uralensis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Sidemia


title: Cremastus angustus

text:
Cremastus angustus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cremastus


title: Kepler-34

text:
Kepler-34 là một hệ sao đôi  thuộc Chòm sao Thiên Nga . Độ kiển biểu kiến là 14.0, nó quá mờ để nhìn thấy bằng mắt thường. Cả hai ngôi sao đểu có kích thước lớn hơn Mặt Trời gấp 1 lần và đều có ngôi sao loại G.

Hệ hành tinh

Tham khảo

Sao dãy chính nhóm G
Hệ hành tinh quá cảnh biến quang
Chòm sao Thiên Nga
Thiên thể Kepler


title: Complete Discography

text:
Complete Discography là một album tổng hợp của ban nhạc hardcore punk Mỹ Minor Threat, phát hành năm 1989 qua hãng đĩa Dischord Records của chính ban nhạc. Như tiêu đề cho thấy, album này gồm toàn bộ nhạc phẩm của ban nhạc, gồm ba EP, album Out of Step và hai track từ Flex Your Head. Vài track chưa được phát hành vào thời điểm đó không có mặt album này, nhưng hiện diện trong những ấn bản sau đó. Những track này gồm "Understand" và "Asshole Dub" từ 20 Years of Dischord

Bìa đĩa này giống với bìa EP Minor Threat, với cùng một tấm ảnh của Alec MacKaye, em trai Ian MacKaye. Những ấn bản của album này có màu khác nhau, gồm màu đỏ và lục, cũng như lam và vàng trên bản remaster 2003.

Danh sách track
 "Filler" – 1:32
 "I Don't Wanna Hear It" – 1:13
 "Seeing Red" – 1:02
 "Straight Edge" – 0:45
 "Small Man, Big Mouth" – 0:55
 "Screaming at a Wall" – 1:31
 "Bottled Violence" – 0:53
 "Minor Threat" – 1:27
 "Stand Up" – 0:53
 "12XU (làm lại của Wire)" – 1:03
 "In My Eyes" – 2:49
 "Out of Step" – 1:16
 "Guilty of Being White" – 1:18
 "Steppin' Stone (làm lại của Paul Revere and the Raiders)" – 2:12
 "Betray" – 3:02
 "It Follows" – 1:50
 "Think Again" – 2:18
 "Look Back and Laugh" – 3:16
 "Sob Story" – 1:50
 "No Reason" – 1:57
 "Little Friend" – 2:18
 "Out of Step" – 1:20
 "Cashing In" – 3:44
 "Stumped" – 1:55
 "Good Guys (làm lại của The Standells)" – 2:14
 "Salad Days" – 2:46

Thành phần tham gia
 Ian MacKaye – hát
 Lyle Preslar – guitar
 Brian Baker – guitar bass trong track 1–14 và 24–26, guitar trong track 15–23
 Steve Hansgen – guitar bass trong track 15–23
 Jeff Nelson – trống
 Cynthia Connolly – Vẽ
 Glen E. Friedman – Nhiếp ảnh
 Skip Groff – Phối khí
 Susie Josephson – Nhiếp ảnh
 Minor Threat – Sản xuất, phối khí
 Tomas Squip – Nhiếp ảnh
 Don Zientara – Kỹ thuật

Tham khảo

Album của Minor Threat
Album năm 1989
Album biên tập năm 1989


title: Final Fantasy III

text:
Final Fantasy III là trò chơi nhập vai kỳ ảo do Square phát triển và phát hành cho hệ máy Family Computer. Đây là sản phẩm thứ ba trong series Final Fantasy được phát hành vào năm 1990 và cũng là trò chơi Final Fantasy có đánh số đầu tiên giới thiệu hệ thống chuyển đổi nghề nghiệp (job-change system). Cốt truyện của game kể về bốn thiếu niên mồ côi được viên tinh thể ánh sáng triệu tập. Viên tinh thể đó ban phát sức mạnh của nó cho cả nhóm và hướng dẫn họ cách để phục hồi sự cân bằng của thế giới. Không hiểu tuyên bố của tinh thể có ý nghĩa gì, nhưng dù sao thì họ cũng hiểu được tầm quan trọng của nó. Do đó, cả nhóm thông báo cho gia đình nhận nuôi biết về sứ mệnh và bắt đầu cuộc hành trình để mang lại sự cân bằng cho thế giới.

Trò chơi được phát hành lần đầu tại Nhật Bản vào ngày 27 tháng 4 năm 1990. Phiên bản Famicom đã bán được 1,4 triệu bản tại Nhật Bản. Bản đầu tiên được phát hành ngoài Nhật Bản là bản làm lại được Matrix Software phát triển cho hệ máy Nintendo DS ra mắt vào ngày 24 tháng 8 năm 2006. Tại thời điểm đó, nó là trò chơi Final Fantasy duy nhất chưa từng phát hành trước đó ở Bắc Mỹ hay Châu Âu. Đã từng có kế hoạch làm lại sớm hơn cho nền tảng WonderSwan Color của Bandai, như đã làm với phần một, phần hai và phần bốn của loạt trò chơi, nhưng game phải đối mặt với nhiều lần trì hoãn và cuối cùng hủy kế hoạch khi nền tảng kết thúc quá sớm. Phiên bản Nintendo DS của trò chơi được đón nhận tích cực, với gần hai triệu bản bán ra trên toàn thế giới.

Sản phẩm cũng phát hành cho nhiều nền tảng khác: phiên bản Famicom Nhật Bản thông qua Virtual Console vào ngày 21 tháng 7 năm 2009 (Wii) và ngày 8 tháng 1 năm 2014 (Wii U), bản port iOS của phiên bản làm lại Nintendo DS vào ngày 24 tháng 3 năm 2011, bản port Android vào ngày 12 tháng 3 năm 2012, bản port PlayStation Portable vào cuối tháng 9 năm 2012 (định dạng chỉ tải về phát hành bên ngoài Nhật Bản thông qua PlayStation Network) và bản port Microsoft Windows thông qua Steam vào năm 2014.

Lối chơi

Lối chơi của Final Fantasy III phối hợp yếu tố của hai tác phẩm Final Fantasy đầu tiên với những tính năng mới. Hệ thống chiến đấu theo lượt vẫn giữ nguyên từ hai trò chơi đầu tiên, nhưng HP có thể hiển thị ở phía bên trên mục tiêu mỗi khi mục tiêu bị tấn công hoặc được hồi máu, thay vì chú thích như hai game trước. Tính năng tự chọn mục tiêu để tấn công vật lý sau khi nhân vật đồng minh hoặc quái vật đối phương bị tiêu diệt cũng lần đầu xuất hiện. Không giống như những trò chơi tiếp theo của series, phép thuật trong Final Fantasy III không tự chọn mục tiêu để tấn công theo cùng một kiểu.

Hệ thống điểm kinh nghiệm quay trở lại Final Fantasy III sau khi vắng bóng ở Final Fantasy II. Phân loại lớp nhân vật có trong trò chơi đầu tiên cũng tái xuất hiện với vài thay đổi. Trong game gốc thì người chơi tùy chọn lớp cho từng nhân vật và sự lựa chọn đó sẽ cố định trong suốt trò chơi. Final Fantasy III ra mắt "hệ thống nghề nghiệp" sau này trở nên nổi tiếng trong loạt trò chơi. Nghề nghiệp trong Final Fantasy III thực chất là lớp nhân vật có thể thay đổi tùy thích: trong phiên bản Famicom của game, bốn nhân vật có xuất phát điểm là "Hiệp sĩ Hành", sau này có thể mở khóa thêm nhiều nghề nghiệp bổ sung khi trò chơi tiến triển. Mọi nhân vật chơi được đều có quyền chọn bất kỳ nghề nào khả dụng và có thể đổi từ nghề này sang nghề khác tùy ý. Chuyển đổi nghề nghiệp sẽ tốn "điểm khả năng" mà cả nhóm nhân vật nhận được sau mỗi trận chiến, giống như gil. Tùy vào nghề nghiệp mà có thể sử dụng vũ khí, áo giáp, và thần chú khác nhau. Cấp độ thành thạo của nhân vật đối với một nghề nghiệp cụ thể tăng lên khi nhân vật duy trì nghề đó. Cấp độ nghề nghiệp càng cao thì càng tăng chỉ số của nhân vật và giảm tiêu tốn điểm khả năng cần thiết để chuyển nghề.

Final Fantasy III là trò chơi đầu tiên của series ra mắt các lệnh trận chiến đặc biệt như "Cướp" và "Nhảy", mỗi lệnh trong số đó liên quan đến một nghề nghiệp cụ thể (chẳng hạn như "Cướp" là đặc trưng của "Đạo tặc", trong khi "Nhảy" là sở trường của "Kỵ sĩ Rồng"). Một số nghề có những kỹ năng đặc trưng (của nghề đó) không dùng trong trận chiến. Ví dụ như kỹ năng của nghề Đạo chích có thể mở những cánh cửa, còn không thì sẽ yêu cầu key item đặc biệt. Final Fantasy III cũng là game đầu tiên trong loạt có tính năng "Triệu hồi" (Summon).

Tổng quan

Bối cảnh
Một ngàn năm trước khi xảy ra những sự kiện trong trò chơi, tại lục địa lơ lửng trên bề mặt của hành tinh vô danh, nền văn minh công nghệ tiên tiến đã tìm cách khai thác năng lượng của bốn viên tinh thể nguyên tố ánh sáng. Người dân lục địa không nhận ra rằng họ không thể kiểm soát các năng lực tự nhiên cơ bản. Sức mạnh ánh sáng đã có thể hủy hoại chính thế giới của nó nếu như những viên tinh thể ánh sáng không có đối chiếu tự nhiên của chúng: bốn viên tinh thể nguyên tố bóng tối. Gián đoạn đột ngột trong sự đan xen giữa ánh sáng và bóng tối là nguồn cơn của sự rối loạn. Trước sự cân bằng sáng tối bị gián đoạn, bốn chiến binh đã được chọn để nhận sức mạnh của tinh thể bóng tối với sứ mệnh lấy lại sức mạnh của tinh thể ánh sáng. Họ được gọi là Chiến binh Bóng tối và đã hoàn thành nhiệm vụ, phục hồi lại sự hài hòa của thế giới. Thế nhưng, họ giành chiến thắng quá muộn để có thể cứu nền văn minh sụp đổ đến mức điêu tàn, mặc dù lục địa nổi vẫn còn tồn tại. Tại lục địa đó có nhóm người Gulgan, một chủng tộc tiên tri và thầy bói mù dự đoán rằng những sự kiện này thể nào cũng lặp lại.

Nhân vật

Final Fantasy III tập trung vào bốn nhân vật mồ côi đến từ ngôi làng Ur hẻo lánh (trong phiên bản làm lại thì người chơi khởi đầu bằng nhân vật Luneth, rồi từ từ thu nhận ba nhân vật khác vào nhóm khi trò chơi tiến triển; đó là sự thay đổi so với bản gốc cũng như so với những trò chơi Final Fantasy đầu tiên), tất cả bọn họ ban đầu là Hiệp sĩ Hành trong game gốc. Tuy nhiên, trong bản làm lại thì họ là Freelancer, điều đó cũng góp phần định nghĩa cá tính của thành viên trong nhóm, tạo cho nhóm diện mạo (do Yoshida Akihiko thiết kế), tiểu sử, tính cách và tên gọi độc đáo.

Luneth (ルーネス, Rūnesu), biểu tượng của lòng can đảm, cậu là đứa trẻ mồ côi thích phiêu lưu mạo hiểm sinh trưởng ở làng Ur. Arc (アルクゥ, Arukū), biểu tượng của lòng nhân từ, bạn thời thơ ấu thân nhất của Luneth và là một chàng trẻ thông minh nhưng nhút nhát. Refia (レフィア), biểu tượng của tình yêu thương, là một cô gái lớn lên ở làng Kazus và cảm thấy mệt mỏi với việc học nghề thợ rèn từ cha nên thường xuyên trốn nhà. Ingus (イングズ, Inguzu), biểu tượng của sự quyết tâm, là người lính trung thành phụng sự Quốc vương Sasune và có tình cảm với công chúa Sara (được Sara đáp lại).

Xande (ザンデ, Zande) là nhân vật phản diện mà cả nhóm muốn dừng lại trong phần lớn trò chơi, mặc dù sau cùng thì hắn cũng chỉ là con tốt của Đám mây Hắc ám (暗闇の雲, Kurayami no Kumo) (Đám mây bóng tối trong một số bản dịch tiếng Anh của fan): một vị thần nhan hiểm và độc ác, kẻ muốn đẩy thế giới vào tình trạng hỗn loạn và hủy diệt bằng cách làm đảo lộn sự cân bằng giữa ánh sáng và bóng tối, để cho Hư không (Void) nuốt chửng cả thế giới. Xuất hiện dưới hình hài phụ nữ, Đám mây Hắc ám đã xưng mình ở ngôi thứ nhất số nhiều vì mười xúc tu của bà đều có ý chí riêng. Mặc dù ban đầu bà hạ gục các Chiến binh Ánh sáng (Light Warriors), nhưng họ vẫn có thể hồi sinh nhờ sự giúp đỡ của Doga và Unei. Sau đó, nhờ sự tương trợ của nhóm Chiến binh Bóng tối, họ đánh bại Đám mây Hắc ám và giải cứu thế giới.

Cốt truyện
Một trận động đất mở ra một hang động từng ẩn trong Động Altar gần làng Ur ở lục địa nổi. Bốn thiếu niên mồ côi dưới sự nuôi nấng của trưởng làng Topapa vô tình bắt gặp viên tinh thể ánh sáng trong lúc thăm dò tác động của trận động đất. Tinh thể ban cho họ sức mạnh của nó, và hướng dẫn họ cách để khôi phục sự cân bằng của thế giới. Không hiểu ý nghĩa của lời tuyên bố tinh thể, nhưng họ nhận ra tầm quan trọng của những lời đó. Do đó, họ thông báo cho gia đình nhận nuôi biết về sứ mệnh và bắt đầu cuộc hành trình khám phá overworld bên ngoài nơi họ sống, để mang lại cân bằng cho thế giới.

Cuộc phiêu lưu khiến họ khám phá ra rằng có cả một thế giới nằm ngoài lục địa nổi nơi họ sống. Ở thế giới bên dưới, họ phát hiện ra một phù thủy tên là Xande, một trong ba tập sự của tổng lãnh pháp sư (archmage) huyền thoại Noah, kẻ nuôi âm mưu chiếm hữu tinh thể ánh sáng nhằm gây ra sự hỗn loạn và xáo trộn. Bốn chiến binh cuối cùng cũng đến Tháp Tinh thể, nơi họ phát hiện ra Đám mây Hắc ám là nguồn cơn của những sự kiện xảy ra gần đây. Bà có dã tâm tạo ra một thảm họa tương tự như Trận lụt Ánh sáng một thiên niên kỷ về trước nhằm đẩy thế giới vào hư vô. Những Chiến binh Ánh sáng đi vào lãnh địa của tinh thể bóng tối để giải thoát các Chiến binh Bóng tối bị giam cầm và đánh bại Đám mây Hắc ám, qua đó khôi phục lại viên tinh thể và cân bằng thế giới. Trong bản làm lại DS, người chơi có thể hoàn thành một số "nhiệm vụ phụ".

Cốt truyện trong các bản làm lại gần như là giống nhau, nhưng có nhiều khác biệt lớn trong đoạn giới thiệu. Trong bản làm lại, Luneth đến Động Altar một mình nhưng trong lúc khám phá, cậu bị hụt chân và rơi xuống một cái hố do trận động đất tạo ra. Sau đó cậu bị bao vây bởi những con yêu tinh và trong lúc cuống cuồng tìm lối thoát, cậu bước vào một căn phòng để rồi bị con Rùa Cạn phục kích. Sau khi đánh bại nó, cậu tìm ra Tinh thể Gió, nó kể với cậu rằng cậu là Chiến binh Ánh sáng được chọn, với định mệnh là phục hồi lại sự cân bằng cho thế giới và có ba người khác giống như cậu. Nhưng trước khi Luneth có thể yêu cầu nó giải thích thì cậu được dịch chuyển lên bề mặt. Cậu quay lại Ur, nhưng Trưởng lão Topapa không giải thích tường tận vấn đề ngoài việc nói rằng ai đó đã mang cậu đến cho ông. Trong lúc đi đến góc khuất của thị trấn, cậu phát hiện ra người bạn Arc của cậu bị đám trẻ bắt nạt. Khi Luneth can thiệp vào, lũ bắt nạt bỏ chạy. Arc cũng chạy trốn đến làng Kazus, chứng minh rằng cậu không sợ ma.

Luneth đuổi theo Arc đến làng Kazus và trong lúc đoàn tụ với Arc, cậu phát hiện ra rằng đồn đại về lời nguyền của làng Kazus là không hề sai. Cư dân của ngôi làng đều là bóng ma lờ mờ. Một cư dân làng này là Cid xứ Canaan đã hướng dẫn hai cậu bé lấy tàu bay của mình và tìm kiếm Refia, con gái nuôi của thợ rèn mythril tên Takka. Họ tìm thấy cô trên chiếc tàu bay, và đi cùng cô đến Lâu đài Sasune theo đề nghị của cô. Tại đây, họ gặp Ingus, một người lính Sasune đã đi vắng trong lúc lời nguyền xảy ra. Anh gia nhập bọn họ sau khi yết kiến quốc vương, người chỉ định họ tìm kiếm công chúa Sara. Họ bắt gặp công chúa ở Động Phong ấn ẩn đằng sau một bức tường mà chỉ có thể mở bằng "chìa khóa vạn năng". Với sự giúp đỡ của công chúa, các chiến binh chiến đấu với con quái vật tạo ra lời nguyền: Djinn. Tuy nhiên, khi Sara phong ấn Djinn thì Luneth, Arc, Refia, Ingus biến mất ngay trước mắt cô. Sự tình là Tinh thể Gió đã triệu hồi bốn người bọn họ để ban phát cho họ một phần sức mạnh của nó, từ đó người chơi có thể chọn nghề nghiệp Đạo tặc, Chiến binh, Pháp sư Đen, Pháp sư Trắng và Pháp sư Đỏ. Sau đó, Luneth và hội của cậu gặp lại Sara ở Lâu đài Sasune. Cô hoàn tất quá trình giải lời nguyền của Djinn bằng cách ném chiếc nhẫn xuống đài phun nước bên dưới lâu đài, nhưng trở nên buồn bã khi Luneth tiết lộ rằng cậu và những người bạn phải rời đi ngay lập tức. Sau khi Sara tiễn họ, họ quay trở lại Kazus, nơi Takka kéo Refia về nhà. Ba chàng trai thỉnh cầu Cid, sau đó là Takka để tạo ra mũi nhọn bằng mythril cho con tàu. Refia không ở cùng Takka khi các chàng trai quay lại để hỏi về mũi mythril. Khi cả nhóm một lần nữa tìm thấy cô trên tàu bay của Cid, người chơi có thể tìm hiểu lý do tại sao cô lại không ở cùng với Takka vào lúc đó. Cô đã giải thích với Takka rằng cô cũng là chiến binh ánh sáng như bộ ba kia nên cô phải lên đường. Đoạn giới thiệu mới kết thúc bằng việc chiếc tàu bay được sử dụng để phá hủy tảng đá ở Thung lũng Nelv.

Phát triển
Đạo diễn và người viết truyện Sakaguchi Hironobu, nhà thiết kế Tanaka Hiromichi, người thiết kế nhân vật Amano Yoshitaka, người viết kịch bản Terada Kenji và nhà soạn nhạc Uematsu Nobuo trở lại từ hai phần game Final Fantasy trước để đóng góp vào quá trình phát triển của Final Fantasy III. Cũng như hai phần trước của series, Final Fantasy III được lập trình cho hệ máy Famicom bởi Nasir Gebelli. Đó là tác phẩm Final Fantasy gốc cuối cùng mà Gebelli làm việc. Giữa quá trình phát triển trò chơi, Gebelli buộc phải từ Nhật Bản trở về Sacramento, California do hết hạn thị thực lao động. Phần còn lại của ê-kíp phát triển theo chân ông tới Sacramento cùng với những vật liệu và trang thiết bị cần thiết để hoàn thành quá trình sản xuất game tại đó. Trò chơi hoàn chỉnh là một trong những trò chơi lớn nhất từng phát hành cho Famicom, xuất bản trên băng catridge 512kiB, dung lượng lớn thứ hai mà console có thể sử dụng được. Giống như nhiều game nhập vai console vào thời điểm đó, Final Fantasy III được biết đến với độ khó cao.

Square phát triển và phát hành Final Fantasy III trong cùng giai đoạn Nintendo phát hành console Super Famicom 16-bit, dự định sẽ là hệ máy kế nhiệm Famicom 8-bit. Nhà thiết kế Tanaka Hiromichi nói rằng trò chơi gốc không bao giờ được phát hành bên ngoài Nhật Bản vì Square đang tập trung phát triển console mới của Nintendo.Square có lên kế hoạch bản địa hóa và phát hành trò chơi bên ngoài Nhật Bản, nhưng kế hoạch bản địa hóa trò chơi đã bị hủy bỏ.

Âm nhạc
Nhà soạn nhạc thường xuyên của series Uematsu Nobuo là người sáng tác âm nhạc cho Final Fantasy III. Final Fantasy III Original Sound Version là album tổng hợp của hầu hết bản nhạc trong trò chơi, do Square/NTT Publishing phát hành vào năm 1991, và sau này được NTT Publishing phát hành lại vào năm 1994 và 2004. Một album hòa âm phối khí với tựa đề Final Fantasy III Yūkyū no Kaze Densetsu, hoặc trong phiên bản tiếng Anh là Final Fantasy III Legend of the Eternal Wind có chứa tuyển tập các ca khúc từ trò chơi, do Uematsu Nobuo và Dido, bộ đôi soạn nhạc gồm có Kato Michiaki và Ohtaku Shizuru, thực hiện. Album được phát hành bởi Data M vào năm 1990 và bởi Polystar vào năm 1994.

Những ca khúc chọn lọc của trò chơi đã xuất hiện trong nhiều album tổng hợp nhạc chuyển soạn Final Fantasy, bao gồm Final Fantasy: Pray và Final Fantasy: Love Will Grow (do Ohki Risa hát lời), và album thứ hai, thứ ba từ nhóm nhạc progressive metal The Black Mages của Uematsu. Một số ca khúc trong trò chơi sau này được remix và xuất hiện trong các tựa game về sau của Square và Square Enix, có thể kể đến như Chocobo Racing và Final Fantasy Fables: Chocobo's Dungeon. Vài đoạn nhạc từ soundtrack vẫn còn nổi tiếng đến tận ngày nay, và được biểu diễn nhiều lần trong series hòa nhạc Final Fantasy như Tour de Japon: Music from Final Fantasy và Distant Worlds - Music from Final Fantasy.

Sekito Tsuyoshi và Kawamori Keiji là người chuyển soạn nhạc nền cho bản làm lại Nintendo DS,  họ làm việc dưới sự giám sát của Uematsu Nobuo. Soundtrack được phát hành dưới dạng album bởi NTT Publishing vào năm 2006 với tên gọi Final Fantasy III Original Soundtrack, với các phiên bản cải tiến của ca khúc cùng với một số ca khúc bổ sung.

Các phiên bản và tái phát hành
Có hai phiên bản Final Fantasy III riêng biệt: phiên bản Famicom 2D gốc chỉ phát hành tại Nhật Bản và phiên bản 3D làm lại hoàn chỉnh phát hành trên toàn thế giới.

Hủy bỏ phiên bản làm lại WonderSwan Color
Bandai ra mắt hệ thống máy chơi game cầm tay WonderSwan Color vào năm 2000, và ngay lập tức ký thỏa thuận với Square để phát hành các bản làm lại nâng cao của ba tựa game Final Fantasy đầu tiên trên hệ máy console mới. Mặc dù Final Fantasy và Final Fantasy II đều phát hành trong vòng một năm kể từ ngày ra thông báo, Final Fantasy III cuối cùng vẫn trì hoãn và không ra mắt đúng như dự kiến vào cuối năm 2001, ngay cả khi Bandai giành quyền xuất bản trò chơi. Trong khi bản port của Final Fantasy IV cuối cùng cũng phát hành cho WonderSwan Color thì Square vẫn không có động tĩnh gì với Final Fantasy III. Mặc dù game chưa bao giờ tuyên bố hủy bỏ một cách chính thức nhưng trang web chính thức đã ngừng hoạt động khi việc sản xuất console WonderSwan Color chấm dứt vào năm 2002.

Vào năm 2007, Tanaka Hiromichi giải thích trong một cuộc phỏng vấn rằng bản làm lại WonderSwan Color đã bị lãng quên vì kích thước và cấu trúc mã hóa của trò chơi Famicom gốc quá khó để có thể tái tạo lại trên WonderSwan Color:

Bản làm lại 3D
Sau thất bại trong việc làm lại trò chơi cho hệ máy WonderSwan Color, và việc Square sáp nhập với cựu đối thủ cạnh tranh Enix để thành lập Square Enix vào năm 2003 thì công ty đã đảm bảo rằng lời hứa làm lại trò chơi sẽ không hoàn toàn bị lãng quên. Có một giả thuyết cho rằng công ty có thể tìm đến PlayStation của Sony hoặc Game Boy Advance của Nintendo để thực hiện bản làm lại như những trò chơi trước đó. Square Enix đã xem xét việc làm port game cho hệ máy PlayStation 2, nhưng cuối cùng lại thuyết phục Nintendo phát triển tựa game cho hệ máy cầm tay mới vào thời điểm đó là Nintendo DS. Sự thành công thương mại của Nintendo DS càng củng cố thêm niềm tin vào quyết định này. Bản làm lại Final Fantasy III được công bố lần đầu vào ngày 24 tháng 10 năm 2004 nhưng không có thông tin chi tiết nào trong suốt một năm. Tanaka Hiromichi đứng đầu dự án với tư cách vừa là giám đốc sản xuất, vừa là đạo diễn. Sự hướng dẫn và giám sát của ông là cần thiết vì bản làm lại không chỉ đơn thuần là bản cập nhật đồ họa như ở Final Fantasy và Final Fantasy II, mà là cuộc đại tu toàn diện bằng cách sử dụng khả năng đồ họa 3D của Nintendo DS. Cùng với đồ họa 3D, trò chơi cũng tạo ra cảnh mở đầu video chuyển động đầy đủ, tương tự như những gì đã làm trong các bản port của game Final Fantasy đồ họa 2D cho PlayStation. Nhà phát triển Matrix Software đóng vai trò lập trình cho trò chơi.
trái|nhỏ|Tanaka Hiromichi và Asano Tomoya
Bản làm lại được sản xuất bởi Asano Tomoya và đồng phát triển bởi Square Enix và Matrix Software. Aiba Ryousuke (Final Fantasy XI) thực hiện công việc chỉ đạo nghệ thuật, Yoshida Akihiko (Final Fantasy XII) tái thiết kế nhân vật gốc để phù hợp với phong cách 3D, và thiết kế diện mạo cho nhân vật chơi được mới. Nhóm nhân vật không rõ ràng và vô danh trong game gốc thay thế bằng nhóm nhân vật cụ thể hơn với tính cách và câu chuyện đằng sau mới, đồng thời thêm vào một số cảnh mới để làm nổi bật cá tính của họ. Tuy nhiên, mạch chuyện chính vẫn không có sự thay đổi đáng kể. Ngoài bốn nhân vật chính thì trò chơi cũng có nhân vật bổ sung (gọi là "nhân vật phụ") gia nhập nhóm một cách tạm thời giống như trong bản gốc. Dẫu vậy, họ vẫn có điểm khác biệt so với bản gốc ở chỗ có thể tham gia vào trận chiến một cách ngẫu nhiên.

Hệ thống nghề nghiệp trong bản làm lại có sự tái thiết kế khi cân bằng lại các lớp nhân vật, bổ sung thêm năng lực mới và thêm vào lớp "Freelancer" để thay thế cho lớp "Hiệp sĩ Hành" làm nghề nghiệp mặc định tại thời điểm bắt đầu trò chơi (Hiệp sĩ Hành vẫn được giữ lại như một lớp bí mật). Nó cũng tích hợp sự kiện mới, tinh thể mới và dungeon mới, và hủy bỏ cơ chế điểm khả năng (capacity point). Không giống phiên bản Famicom gốc, hầu hết nghề nghiệp vẫn hữu dụng trong toàn bộ trò chơi. Nghề phổ biến như — Ninja và Hiền nhân (Sage) — và một vài nghề ít dùng như Thầy phong thủy được tái thiết kế để có năng lực ngang bằng với nghề Chiến binh. Một bổ sung khác là các món đồ (item) đặc biệt dành riêng cho nghề nghiệp chỉ khả dụng khi nhân vật hoàn toàn thông thạo một nghề nhất định.

Để thay thế cho điểm khả năng, mỗi nhân vật phải tạm thời chịu một thiệt hại tạm thời nho nhỏ khi chuyển đổi nghề nghiệp. Thiệt hại này làm giảm chỉ số của nhân vật từ 0 đến 10 trận tiếp theo. Giai đoạn này gọi là "Giai đoạn chuyển giao nghề nghiệp" (Job Transition Phase) và độ dài của nó phụ thuộc vào mức độ tương đồng của nghề mới với nghề cũ và độ thông thạo của nhân vật đối với nghề nghiệp mới.

Tính năng Wi-Fi ra mắt trong bản làm lại Nintendo DS dưới dạng hệ thống Hộp thư/Mognet (Mail/Mognet) tương tự như Final Fantasy IX, với nhiều loại Moogle khác nhau cho phép người chơi gửi thư điện tử đến người chơi khác. Bên cạnh đó, hệ thống cũng cho phép người chơi có thể gửi thông điệp đến nhiều nhân vật khác trong game. Hệ thống này cũng có thể sử dụng để mở khóa nhiệm vụ phụ (side quest), giống như nhiệm vụ mở khóa lớp nhân vật Hiệp sĩ Hành. Ngoài ra còn có lựa chọn lưu tạm thời giúp người chơi có thể tắt máy DS và tiếp tục game khi khởi động trở lại. Giống như bản gốc, người chơi không thể lưu trò chơi tạm thời khi đang ở trong dungeon.

Port iOS của bản làm lại phát hành vào ngày 24 tháng 3 năm 2011 trên App Store. Có sự cải thiện về mặt lối chơi và đồ họa cũng như cải tiến âm thanh. Tuy nhiên, hệ thống gửi thư Mail/Mognet tới người chơi khác đã bị hủy bỏ, nhiệm vụ để mở khóa nghề nghiệp Hiệp sĩ Hành cũng có sự thay đổi.

Port Android từ phiên bản iOS cải tiến phát hành vào tháng 6 năm 2012 trên Google Play. Bản port PlayStation Portable của phiên bản tương tự phát hành vào ngày 20 tháng 9 năm 2012. Dẫu vậy, nó chỉ có thể tải về bên ngoài Nhật Bản vào cuối tháng đó. Vào tháng 4 năm 2013, Square Enix phát hành bản port Android có độ nét cao làm tựa game mở đầu cho console Ouya. Phiên bản Android cũng port tới Windows Phones vào ngày 27 tháng 12 năm 2013, và bản port HD của phiên bản cũng phát hành trên Steam vào ngày 27 tháng 5 năm 2014.

Đón nhận

Vào thời điểm phát hành trò chơi, tạp chí Famicom Tsūshin (nay là Famitsu) đã cho phiên bản Famicom số điểm 36 trên 40, dựa trên một hội đồng đánh giá gồm bốn người xếp hạng trò chơi 9, 9, 10 và 8 trên thang điểm 10. Kết quả này đã khiến sản phẩm trở thành một trong ba trò chơi được đánh giá cao nhất của tạp chí vào năm 1990, cùng với Dragon Quest IV và F-Zero, cả hai đều đạt số điểm 37 trên 40. Sản phẩm cũng là một trong sáu trò chơi được xếp hạng cao nhất của tạp chí cho đến năm 1990, cùng với Dragon Quest II, Dragon Quest III, và Zelda II: The Adventure of Link.

Tại Lễ trao giải Trò chơi của năm 1990 do Famicom Tsūshin tổ chức, Final Fantasy III được bình chọn làm á quân của giải Grand Prize với số điểm 37,101, xếp sau Dragon Quest IV. Vào năm 2006, độc giả của tạp chí trò chơi Nhật Bản Famitsu bình chọn cho bản gốc Final Fantasy III là một trong tám trò chơi điện tử hay nhất mọi thời đại, xếp trên cả Dragon Quest IV. Tính đến ngày 31 tháng 3 năm 2003, sản phẩm Famicom gốc đã xuất xưởng 1,4 triệu bản tại Nhật Bản.

Phiên bản làm lại DS đạt doanh thu cao. IGN lưu ý rằng "Không có gì đáng ngạc nhiên khi Final Fantasy III được quan tâm...vì sự thịnh hành của máy chơi game DS [vào thời điểm đó]." Trò chơi đã bán được 500,000 bản trong tuần đầu tiên tại Nhật Bản, vượt qua cả dự đoán ban đầu của Square Enix là chỉ bán được 350,000 bản. Theo Enterbrain, bản làm lại đã bán được hơn 935,000 bản ở Nhật Bản vào cuối năm 2006. Tính đến ngày 6 tháng 8 năm 2007, sản phẩm đã bán được hơn 990,000 bản trong nội địa và 460,000 bản tại Bắc Mỹ. Kể từ ngày 8 tháng 8 năm 2008, game đã bán được 480,000 bản ở châu Âu. Doanh số bán ra của sản phẩm theo đó đạt 1.93 triệu bản tính riêng cho phiên bản DS, và 3.3 triệu bản khi tổng gộp với Famicom tính đến ngày 9 tháng 8 năm 2008. Bản port PSP bán được hơn 80,000 bản ở Nhật Bản vào cuối năm 2012.

Đánh giá về phiên bản làm lại DS của Final Fantasy III nhìn chung là tích cực, với tỉ lệ đồng thuận là 77% theo GameRankings. 1UP.com mô tả lối chơi của game theo phong cách của "một trò chơi nhập vai dành cho những người đam mê nó một cách cuồng nhiệt", và lưu ý rằng mặc dù hệ thống nghề nghiệp đã được cải thiện nhiều so với bản gốc nhưng nó vẫn có gì đó "rất hạn chế". Tuy nhiên, người đánh giá vẫn nói rằng điều quan trọng là cần phải ghi nhớ Final Fantasy III "như một phần của lịch sử và là mảnh ghép còn thiếu của một series game bom tấn", đồng thời chỉ ra rằng "người chơi game nhập vai một cách hardcore" sẽ yêu thích tựa game này hơn bất kỳ sản phẩm nào khác của dòng trò chơi Final Fantasy và gọi nó là "một trong những RPG di động hay nhất từ trước đến nay". GameSpy lập luận rằng sự thích thú của người chơi phụ thuộc "hoàn toàn vào việc người chơi có muốn chơi một trò chơi với cơ chế game rõ ràng là cổ lỗ sĩ cộng thêm vẻ bề ngoài thô sơ và không mấy hấp dẫn [của nó]" so với những tựa game khác cùng thời của Square Enix. Trang web cũng ghi nhận trò chơi "khá thách thức" và nói thêm rằng "một số người có thể quen với game, nhưng một số khác có thể thấy khó chịu vì nó không [dễ chơi] một chút nào".

GameTrailers lưu ý rằng mặc dù cốt truyện của trò chơi đơn giản và nhóm nhân vật không có gì đặc sắc nhưng kịch bản của game vào loại "hàng đầu". Trang web cũng nhìn nhận rằng trong khi phần đông game thủ phải trông chờ vào việc cày cấp (grinding) thì trò chơi cung cấp cho họ "rất nhiều khu vực nhỏ để khám phá". IGN mô tả trò chơi có lẽ là một sản phẩm "cực kỳ thất vọng đối với người hâm mộ dòng Final Fantasy chính hiện thời" và lưu ý rằng ý tưởng hệ thống nghề nghiệp chỉ "đơn thuần là thổi bay tâm trí game thủ" vào thời điểm trò chơi mới ra mắt. So với hệ thống "cấp quyền hành nghề" của trò chơi Final Fantasy XII trong bối cảnh đương đại thì Final Fantasy III "quả thật không thể nào sánh bằng". Đánh giá cũng chỉ ra rằng bản làm lại có gây trở ngại cho trò chơi, với lý do là những trận chiến đáng ra chỉ cần "mất vài giây để lướt qua" giờ đã "kéo dài đến gần một phút". Lời phàn nàn khác nhắm vào chế độ hiển thị của game trên Nintendo DS vì đầu màn hình của thiết bị cầm tay không hoạt động trong "75% trò chơi", và phần bị mất đó mà thay bằng tranh vẽ có khi còn cho kết quả tốt hơn. Tuy nhiên, IGN vẫn ghi nhận sản phẩm có "đồ họa ấn tượng...và phần nhạc nền về cơ bản là tuyệt vời". Trang web cũng tuyên bố rằng việc chuyển đổi đồ họa từ 2D sang 3D là "một quyết định đúng đắn".

Di sản
Từ năm 1991 đến năm 1992, tạp chí trò chơi Famicom của Kadokawa Shoten, Maru Katsu Famicom (マル勝ファミコン) đã xuất bản ấn phẩm Legend of the Eternal Wind, from Final Fantasy III (悠久の風伝説 ファイナルファンタジーIIIより, Yūkyū no Kaze Densetsu Fainaru Fantajī Surī-yori), một manga đăng theo kỳ do Kiutani Yu minh họa. Manga ghi lại những sự kiện diễn ra trong suốt trò chơi dựa trên câu chuyện gốc của Terada Kenji. Tác phẩm sau này được tập hợp thành ba tập tankōbon với tên gọi Legend of the Eternal Wind 1, 2, và 3 dưới ấn hiệu Dragon Comics của Kadokawa Shoten.

Hiệp sĩ Hành là nhân vật chính diện và Đám mây Hắc ám là nhân vật phản diện đại diện cho Final Fantasy III trong Dissidia Final Fantasy. Trong phiên bản tiếng Nhật, Fukuyama Jun là diễn viên lồng tiếng cho Hiệp sĩ Hành, còn vai Đám mây Hắc ám thuộc về Ikeda Masako. Ở phiên bản tiếng Anh là Aaron Spann và Laura Bailey tương ứng. Hai nhân vật vẫn tiếp tục vai trò của mình trong những phần kế tiếp: Dissidia 012 Final Fantasy và Dissidia Final Fantasy NT.

Xem thêm

 Danh sách thương hiệu trò chơi điện tử Square Enix

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức Bắc Mỹ

 Trang web chính thức Nhật Bản

Trò chơi nhập vai
Trò chơi trên iOS
Trò chơi nhập vai Nhật Bản
Trò chơi Nintendo DS
Trò chơi điện tử năm 1990
Trò chơi trên Android
Trò chơi điện tử Final Fantasy
Trò chơi điện tử một người chơi và nhiều người chơi
Trò chơi Nintendo Entertainment System
Trò chơi PlayStation Network
Trò chơi PlayStation Portable
Trò chơi điện tử nhập vai
Trò chơi điện tử phát triển ở Nhật Bản
Trò chơi Virtual Console
Trò chơi trên Windows


title: Noguchi Wataru

text:
Wataru Noguchi (sinh ngày 18 tháng 1 năm 1996) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Wataru Noguchi đã từng chơi cho Giravanz Kitakyushu.

Tham khảo

Sinh năm 1996
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá Giravanz Kitakyushu
Cầu thủ bóng đá J3 League


title: Pyromys

text:
Pyromys là một phân chi chuột của chi chuột nhắt Mus trong họ chuột Murinae. Phân chi chuột này gồm các loài bản địa của vùng Nam Á cho tới một phần của vùng Đông Nam Á.

Các loài
Mus fernandoni (phân bố ở Sri Lanka)
 Mus phillipsi (phân bố ở miền Nam Ấn Độ)
 Mus platythrix (phân bố ở Ấn Độ)
 Mus saxicola (miền Nam Pakistan, miền Nam Nepal và Ấn Độ)
 Mus shortridgei (Myanmar tới phía Nam Campuchia và phía Bắc của Việt Nam)

Chú thích

Tham khảo

Họ Chuột
Murinae


title: Pseudolarentia nictitaria

text:
Pseudolarentia nictitaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pseudolarentia


title: Desmoclystia oniria

text:
Desmoclystia oniria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Desmoclystia


title: Dorsifulcrum fuscum

text:
Dorsifulcrum fuscum là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Dorsifulcrum


title: Meprylcaine

text:
Meprylcaine (còn được gọi là Epirocaine và Oracaine) là một loại thuốc gây tê cục bộ với đặc tính kích thích có cấu trúc liên quan đến dimethocaine.

Meprylcaine có tác dụng ức chế tương đối mạnh đối với chất vận chuyển monoamin và ức chế tái hấp thu dopamine, norepinephrine và serotonin.

Tham khảo

Chất kích thích


title: Hadena mulleri

text:
Hadena mulleri là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hadena


title: Takelot II

text:
{{Infobox pharaoh
| Name= Takelot II
| Image= Relief Takelot II Lepsius.jpg
| Caption= Takelot II (trái) và thần Amun tại đền Karnak
| HorusHiero= E1:D40-N28-G17-R19
| Horus= Kanakht Khaiemwaset
| PrenomenHiero= N5-S1-L1-N5-U21:n
| Prenomen= Hedjkheperre SetepenreHiện thân lộng lẫy của Ra, được Ra chọn
| NomenHiero= M17-Y5:N35:U7-Q1-H8-V13:V31:D21-U33
| Nomen= Takelot-siese-meramunTakelot, con trai Isis, Amun yêu quý
| Predecessor= Harsiese A
| Successor= Pedubast I
| Reign= k. 850 – 825 TCN
| Dynasty= Vương triều thứ 23
| Father= Nimlot C
| Mother= Tentsepeh C
| Spouse= Karomama II
| Children = Osorkon III  xem văn bản}}
Hedjkheperre Setepenre Takelot II Si-Ese là một pharaon thuộc Vương triều thứ 23 trong lịch sử Ai Cập cổ đại. Takelot II lên ngôi trong thời kỳ Ai Cập bị chia cắt và chỉ nắm quyền kiểm soát Trung và Thượng Ai Cập. Phần lớn các nhà Ai Cập học đều cho rằng, niên đại của ông bắt đầu từ khoảng năm 850 đến 825 TCNMichael Rice (2002), Who's who in ancient Egypt, Nhà xuất bản Routledge, tr.200 .

Cả hai vị vua Takelot (I và II) đều sử dụng cùng một tên ngai: Hedjkheperre Setepenre. Tuy nhiên, chỉ có Takelot II là sử dụng tính ngữ Si-Ese (Con của Isis) trong tên gọi của mình.

 Gia quyến
Takelot II là con của Đại tư tế của Amun Nimlot C và là cháu nội của pharaon Osorkon II. Ông được đồng nhất với tư tế Takelot F, người cũng được xem là con trai của Nimlot C. Ông cũng đã có nhiều người con với các bà vợ:

 Chính cung Karomama II, chị em ruột với Takelot II
 Đại tư tế Osorkon B của Thebes, về sau là vua Osorkon III.
 Bakenptah, tướng của Heracleopolis, dựa trên một văn bản đánh dấu năm thứ 39 của Osorkon III.
 Tabektenasket I, sinh được một con gái tên Isisweret II, về sau kết hôn với tể tướng Thebes Nakhtefmut C, được biết đến qua chữ khắc trên quan tài của con trai Ankhpakhered và con gái Tabektenasket II.
 Tashep[...], sinh được một con trai tên Nimlot F. Tên của hai mẹ con xuất hiện trên một tấm bia gỗ (Turin 1468/Vatican 329), được cho là có liên quan đến Takelot II.
 Những người con khác, không rõ mẹ:
 Shebensopdet II, lấy Đại tư tế Djedkhonsefankh C (cháu ngoại của Harsiese A), sinh được con gái là Nehemsybast.
 Karomama E, đảm nhận chức vị Kỹ nữ của Amun''.
 3 người con gái Tentsepeh (D), Irast-udja-tjau, Di-Ese-nesyt. Có thể là con của Takelot II hoặc Takelot III.

Trị vì
thế=|trái|nhỏ|212x212px|Danh hiệu của Takelot II trên cổng đền thờ Ptah, Karnak
nhỏ|235x235px|Một bức tượng shabti của Takelot II
Takelot II nắm quyền kiểm soát Trung và Thượng Ai Cập trong khoảng những năm cuối của Osorkon II và 2 thập kỷ đầu tiên của Shoshenq III (tức khoảng từ 850 đến 825 TCN). Vào năm thứ 11, một cuộc tranh giành quyền lực nổ ra bởi Pedubast I. Takelot đã phái con trai mình, Osorkon B (Osorkon III sau này) để dẹp loạn. Quân của Osorkon B giành chiến thắng, và Osorkon đã tự xưng là Đại linh mục mới của Thebes.

Tuy nhiên, chỉ bốn năm sau, Pedubast I đã tái xâm chiếm Thebes và giành thắng lợi. Điều này gây ra bất ổn trong thời gian dài ở Thượng Ai Cập bởi các cuộc đấu tranh giữa 2 phe của Takelot II / Osorkon B và Pedubast I / Shoshenq VI. Cuộc xung đột này kéo dài 27 năm và cuối cùng Osorkon B cũng đánh thắng kẻ thù của mình và lên ngôi vua.

Các năm từ 11 đến 24 của Takelot II được chứng thực qua những hoạt động của Osorkon dưới thời trị vì của cha mình. Năm thứ 25 ngắn ngủi của Takelot II được chứng thực qua một tấm bia, mà theo đó, ông đã ban đất cho con gái mình, Karomama E. Cuộn giấy cói Berlin 3048 được ghi bởi một tư tế tên Harsiese cũng có đề cập đến các năm thứ 13, 14, 16, 23 và thậm chí cả năm 26, mặc dù năm này có thể liên quan đến một pharaon khác. Cho đến nay vẫn không tìm được mộ phần của Takelot II.

Chú thích

Pharaon Vương triều thứ Hai mươi ba của Ai Cập


title: Fawzia Fuad của Ai Cập

text:
Fawzia Fuad (tiếng Ả Rập: الأميرة فوزية فؤاد; tiếng Ba Tư: شاهدخت فوزیه فؤاد; 5 tháng 11 năm 1921 – 2 tháng 7 năm 2013), còn được biết đến với cái tên là Muluk Fawzia của Iran, là một công nương người Ai Cập, và là người vợ đầu tiên của Quốc vương Mohammad Reza Pahlavi. Bà có xuất thân cao quý từ nhà Muhammad Ali. Bà cũng được biết với cái tên là Fawzia Chirine, sau khi tái giá với Đại tá Ismail Chirine. Sau Cách mạng Ai Cập năm 1952, phong hiệu hoàng gia của bà không được chính phủ Ai Cập công nhận.

Thuở thiếu thời

Công nương Fawzia được sinh ra tại Cung điện Ras el-Tin, Alexandria, Ai Cập vào ngày 5 tháng 11 năm 1921. Bà là trưởng nữ của Quốc vương Fuad I với người vợ thứ hai, Vương hậu Nazli Sabri. Fawzia là em ruột của Quốc vương Farouk. Ngoài ra, bà còn 3 người em gái ruột, lần lượt là Faiza Rauf, Faika Sadek, Fathia Ghali.

Fawzia được giáo dục ở Thụy Sĩ. Ngoài tiếng Ả Rập bản địa, bà còn thông thạo cả tiếng Anh lẫn tiếng Pháp. Nét đẹp sắc sảo của Fawzia thường được so sánh với các ngôi sao điện ảnh lúc bấy giờ là Hedy Lamarr và Vivien Leigh.

Vương hậu Iran
Cuộc hôn nhân của Công nương Fawzia với Thái tử Mohammad Reza Pahlavi đã được lên kế hoạch bởi Quốc vương Iran Reza Shah, cha của thái tử. Theo báo cáo của CIA được giải mật vào tháng 5 năm 1972, thì đây là một động thái chính trị.

Người Ai Cập không mấy ấn tượng với những món quà mà vua Reza gửi đến Farouk để thuyết phục nhà vua của họ gả em gái mình cho thái tử Iran. Và khi một phái đoàn Iran đến Cairo để sắp xếp cuộc hôn nhân, người Ai Cập đã dẫn người Iran đi tham quan các cung điện do vua Isma'il Pasha, ông nội của vua Farouk và công nương Fawzia, để họ thấy sự lộng lẫy của hoàng gia Ai Cập. Vua Farouk không thực sự quan tâm đến việc gả em gái cho thái tử của Iran, nhưng Aly Maher Pasha, vị cố vấn chính trị được nhà vua quý mến, đã thuyết phục ngài rằng một cuộc liên minh hôn nhân với Iran sẽ nâng cao uy thế của Ai Cập trong thế giới Hồi giáo và hợp sức chống lại Anh. Đồng thời, Maher Pasha đang lên kế hoạch gả chồng cho các nàng công nương còn lại với các thân vương ở Trung Đông. Để chuẩn bị cho cuộc sống ở Iran, Fawzia được mời đến một gia sư dạy tiếng Ba Tư cho bà.

Tham khảo

Vương hậu Iran
Công chúa Ai Cập


title: Năm môn phối hợp hiện đại

text:
Năm môn phối hợp hiện đại là một môn thể thao thuộc chương trình Thế vận hội Mùa hè gồm năm sự kiện khác nhau: đấu kiếm (kiếm ba cạnh ghi điểm 1 chạm), bơi tự do (200m), cưỡi ngựa vượt rào, và cuối cùng là sự kiện phối hợp bắn súng và 3200m chạy băng đồng. Sự kiện cuối cùng (còn được gọi trong tiếng Anh là laser-run) có thể lệ như sau: Đường chạy 3200 m băng đồng sẽ được chia làm 4 chặng, mỗi chặng 800m, ở điểm giao giữa hai chặng là khu thi đấu bắn súng ngắn. Môn thi này lấy cảm hứng từ môn Năm môn phối hợp cổ điển ở Olympic cổ đại và bắt đầu trở thành môn thi cơ bản và cốt lõi ở Olympic mùa hè từ Thế vận hội Mùa hè 1912 ở Stockholm, Thụy Điển tuy trong thời gian từ 1912 đến nay có nhiều cố gắng đòi loại bỏ môn này. Giải vô địch thế giới Năm môn phối hợp hiện đại lần đầu được tổ chức năm 1949 và được tổ chức hàng năm. Cơ quan quản lí quốc tế của Năm môn phối hợp hiện đại có tên chính thức tiếng Pháp là Union Internationale de Pentathlon Moderne (viết tắt: UIPM) điều hành 90 liên đoàn thành viên ở mỗi quốc gia tương ứng.

Chú thích

Liên kết ngoài

UIPMtv.org - Live Streaming of World Cup Events
Lasers make modern pentathlon more modern

Môn thể thao Thế vận hội Mùa hè
Môn thể thao cá nhân
Đấu kiếm
Chạy băng đồng
Bắn súng (thể thao)
Bơi lội


title: Herbita tanagra

text:
Herbita tanagra là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Herbita


title: Đền Luxor

text:
Đền Luxor là một quần thể đền thờ nằm ở bờ đông sông Nin thuộc thành phố Thebes cổ xưa và Luxor, Ai Cập ngày nay, được xây dựng vào năm 1400 TCN. Trong tiếng Ai Cập, nó được gọi là ipet resyt, nghĩa là "nơi linh thiêng phía nam".

Bốn ngôi đền được tham quan nhiều nhất bởi khách du lịch là đền Seti I tại Gurnah, đền Hatshepsut tại Deir el Bahri, đền Ramesseum của Ramesses II và đền Ramesses III tại Medinet Habu. Phía bắc của cụm đền thờ Luxor là quần thể đền Karnak khá nổi tiếng.

Không như những đền thờ khác tại Thebes, đền Luxor không dành để thờ bất kỳ một vị thần hay một vị vua nào. Đây là nơi làm lễ đăng quang của các vị vua trên thực tế lẫn lý thuyết (như trường hợp của Alexander Đại đế, người từng khẳng định lên ngôi tại Luxor nhưng có lẽ chưa bao giờ đặt chân tại đây).

Phía sau ngôi đền là những nhà thờ nhỏ được xây bởi Amenhotep III và Alexander. Những công trình khác trong khu phức hợp đền được bổ sung bởi Tutankhamun và Ramesses II. Trong thời kỳ La Mã chiếm đóng Ai Cập, nơi đây trở thành một pháo đài và là nhà ở của các quan thủ phủ người La Mã.

Xây dựng

Đền Luxor được xây dựng chủ yếu bằng sa thạch được lấy từ Gebel Silsileh, một mỏ đá nằm phía tây nam Luxor. Loại đá này còn được gọi là "sa thạch Nubia". Loại đá này cũng được dùng để tái dựng lại các di tích đền đài ở Thượng Ai Cập.

Ngay trước cổng đền là hai cột tháp obelisks đứng sừng sững giữa trời, một điều đặc biệt là chúng không cùng chiều cao (cột nhỏ hơn hiện đang ở Quảng trường Concorde, Paris, Pháp). Chính vì cách bố trí của ngôi đền nên đa số chúng ta đều tưởng rằng chúng có cùng kích thước với các bức tường thành trong nôi đền. Đây là một hiệu ứng không gian làm tăng kích thước "ảo" của những bờ tường, kể cả những đường đi.

Lễ hội
Đền Luxor có ý nghĩa khá quan trọng trong những dịp lễ hội, đặc biệt là lễ Opet. Opet là lễ kỷ niệm ngày cưới của thần Amun và Mut. Vào ngày này, các bức tượng của Amun, Muti và Khonsu - con trai họ (gọi chung là Bộ ba Theban) sẽ được đưa ra khỏi đền thờ chính của họ tại Karnak và đem đến Luxor. Lễ Opet được diễn ra vào mùa lũ, khi đó nước sông Nin dâng tràn và họ sẽ dùng thuyền để chở những bức tượng.

Các pharaon cũng được tạc tượng tại đây, như là hiện thân của một thánh sống, điển hình là những bức tượng của Ramesses II trước cổng đền.

Khai quật

Từ thời Trung cổ, những người Hồi giáo đã định cư xung quanh đền Luxor. Do trước kia, nhiều công trình được xây dựng trên vùng đất này, rồi trải qua nhiều thế kỷ, tàn tích của chúng tích lũy nhiều đến nỗi đã tạo ra một ngọn đồi nhân tạo cao từ 14,5 đến 15 mét. Gaston Maspero đã khai quật ngôi đền này sau năm 1884 sau khi được sự cho phép của chính quyền. Các cuộc khai quật được thực hiện không thường xuyên kéo dãi mãi đến năm 1960.

Đền thờ
Có 6 miếu thờ là các trạm dừng chân trong việc đón đưa các tượng thần ở lễ Opet, được xây dựng dọc theo con đường nối từ Luxor đến Karnak, đặt thẳng hàng với các bức tượng nhân sư của Nectanebo I. Mỗi đền mang một ý nghĩa khác nhau. Ví dụ trạm thứ 4 là nơi làm mát mái chèo của Amun và trạm thứ 6 là nơi dừng chân của ngài.

Chú thích

Di sản thế giới tại Ai Cập
Địa điểm khảo cổ ở Ai Cập
Điểm tham quan ở Ai Cập
Đền thờ


title: Chủ nghĩa tự học

text:
Chủ nghĩa tự học, autodidacticism (hay autodidactism), tiếng Anh là self-education (hay self-learning và self-teaching) là việc học về một chủ đề hay nhiều chủ đề mà người học có ít hoặc không có sự dạy dỗ chính thống nào. Nhiều đóng góp quan trọng được thực hiện bởi những người tự học (autodidacts).

Từ nguyên
Thuật ngữ có nguồn gốc chính từ tiếng Hy Lạp cổ đại "αὐτός" (autós, or "self") và διδακτικός (didaktikos, nghĩa là "dạy"). Thuật ngữ liên quan "didacticism" được hiểu là một triết lý nghệ thuật của giáo dục (an artistic philosophy of education).

Sự giáo dục hiện đại
Sự tự học đôi khi được cho là sự hỗ trợ cho giáo dục hiện đại. Như một sự bổ túc giáo dục hiện đại, Sinh viên sẽ được khuyến khích làm việc độc lập nhiều hơn. Khi Leonardo da Vinci là một người tự học, thì Cuộc Cách mạng Công nghiệp(Industrial Revolution) tạo ra một điều kiện mới cho những người tự học(self-directed learners)

Trước thế kỉ 20, chỉ một số ít người được hưởng sự giáo dục. Joseph Whitworth đã tuyên bố trong bài phát biểu lớn của mình từ năm 1853, Tỉ lệ người có học thức thì cao hơn ở Mỹ.Tuy nhiên, thậm chí tại Mỹ, hầu hết trẻ em không hoàn tất chương trình trung học tại thời điểm đó. Giáo dục trung học là cần thiết đẻ trở thành một giáo viên. Ngày nay, Một tỷ lệ lớn hơn người hoàn tất chương trình trung học và tham dự trường Cao đẳng, thường để theo học chuyên một ngành nào đó, như là Luật hay Y học, hay Thần học.

Tuy nhiên, đối với một số nghề hay một số kiến thức cá nhân, ngày nay, Giáo dục chính thống là không cần thiết vì sự truy cập dễ dàng đến thông tin trên Internet. Trái với quá khứ, một trong những lợi ích chính của việc đến trường là để sử dụng Thư viện hiện đại của trường Đại học, thì ngày nay việc kết nối đến dữ liệu và những cuốn sách thực hiện thông qua mạng internet. Nhà phân tích kinh tế và hoạch định kế hoạch Peter Schiff, một lần, nói rằng "Trước đây trong lịch sử việc tự giáo dục không bao giờ là quá dễ dàng

Giảng dạy ở bậc Đại học dựa trên sự giáo dục cổ(Tiếng Latin, Triết học, Lịch sử cổ đại, Thần học) cho đến đầu thế kỉ 19. Có rất ít trường hợp các trung tâm giáo dục chất lượng cao yêu cầu nghiên cứu về kỉ thuật hay khoa học trước năm 1800. Những Học viện như Royal Society tích cực đẩy mạnh việc nghiên cứu khoa học, bao gồm cả những bài giảng công cộng. Tại Anh, Cũng có những giảng viên lưu động cung cấp những dịch vụ của họ và có tính phí..

Trước thế kỉ 19, Có những nhà phát minh lớn làm việc như những công nhân cối xay và thợ máy với sự giáo dục cơ bản và biết tay nghề. Thợ cơ khí, Thợ thủ công, người kiểm định có sự giáo dục về nhiều loại toán học. James Watt là một nhà kiểm định, thợ thủ công và được cho là một người "tự học vĩ đại". Watt, như những người tự học cùng thời, trở thành thành viên danh giá của tổ chức Royal Society và Lunar Society. Trong thế kỉ 18, những nhà hoạt động xã hội này thường gửi những bài diễn văn công cộng và hỗ trợ việc dạy Hóa học, các môn khoa học khác có thể ứng dụng trong công nghiệp, những môn này thường bị các trường Đại học bỏ qua. Các viện Hàn Lâm cũng bắt đầu phát triển việc cung cấp các khóa huấn luyện Khoa học và kĩ thuật.

Những năm học tại trường học ở Mỹ bắt đầu tăng đáng kinh ngạc vào đầu thế kỉ 20. Hiện tượng này dường như liên quan đến việc tăng cường máy móc để thay thế lao động trẻ em. Những cỗ máy sản xuất tự động chai thủy tinh được cho rằng đã đóng góp nhiều hơn cho sự giáo dục so với Luật lao động trẻ em. Vì những cậu bé không còn cần tới sự giúp đỡ nữa. Tuy nhiên, số lượng cậu bé được các công ty thuê không nhiều. Sự cơ giới hóa trong một số bộ phận công nghiệp đã thay thế lao động trẻ em có giáo dục. Đối với những người đàn ông sinh từ năm 1886-90 có số năm đến trường trung bình là 7.86, trong khi đó, Những người đàn ông sinh từ năm 1926-30 có số năm học trung bình là 11.46..

Một trong xu hướng giáo dục gần đây là Môi trường lớp học nên cung cấp cho nhu cầu, mục đích, sở thích của từng cá nhân. Mô hình này sử dụng phương pháp học tập dựa trên việc đặt câu hỏi. Ở đây, sinh viên được giới thiệu với mô hình để xác định hướng nghiên cứu của họ, câu hỏi và kiến thức liên quan đến chuyên ngành. Như một hình thức của sự học khám phá(discovery learning). Sinh viên trên giảng đường ngày nay đang được cung cấp nhiều cơ hội để "trải nghiệm và tương tác" với kiến thức, những điều cơ bản của sự tự học(autodidacticism).

Sự thành công của việc tự học yêu cầu ý thức tự kỉ luật và khả năng suy nghĩ sâu(reflective capability). Một vài nghiên cứu đề cập rằng Khả năng tự kỉ luật trong việc học phải dược chỉ dạy cho những sinh viên, vì nó không phải một xu hướng tự nhiên của loài người. Để tương tác với môi trường, một khuôn mẫu đã được xây dựng để quyết định những thành phần của bất kì hệ thống học tập này: Chức năng phần thưởng(a reward function), chức năng giá trị hành động gia tăng(incremental action value), những phương pháp chọn lọc hành động. Những phần thưởng có giá trị kích thích việc học tập khi mà họ được chọn một cách chính xác cho những sinh viên xứng đáng. Những thông tin mới được thêm vào thông tin cũ để nâng cao kiến thức theo cách là kiểm định giá trị của thông tin mới. Cuối cùng, phương pháp học tập theo mục đích này(scaffolding techniques), như được mô tả bởi Vygotsky (1978) và những phương pháp giải quyết vấn đề là kết quả của việc đưa ra những quyết định mềm dẻo(dynamic decision)

Những xã hội thế tục và hiện đại tạo ra nguồn gốc cơ bản cho hệ thống giáo dục mới. Trong khi số lượng trường học và sinh viên tang từ thế kỉ này sang thế kỉ khác, thì số người tự học cũng tăng theo. Cuộc cách mạng công nghiệp tạo ra những công cụ giáo dục mới được sử dung trong trường học, trường Đại học và những nhóm người tự học để tạo ra một kỉ nguyên hậu hiện đại nơi mà xuất hiện World Wide Web và những ngân hàng dữ liệu bách khoa như Wikipedia. Khi mà những khái niệm này trở nên phổ biến và rộng rãi hơn, những trang web như Udacity và Khan Academy được phát triển như nhũng trung tâm học tập cho nhiều người để cùng nhau học một cách năng động và tự do.

Trong lịch sử, triết học, văn học, và truyền thông
Những tuyên ngôn mang tính triết học ủng hộ sự tự học đối với việc nghiên cứu Tự nhiên và Chúa trời là cuốn tiểu thuyết triết học "Hayy ibn Yaqdhan" tên tiếng Anh là Alive Son of the Vigilant, người anh hùng tưởng tượng trong tiểu thuyết được cho là một ví dụ hoàn hảo cho con người tự học. một tiểu luận triết học dưới hình thức một bài văn được nhà triết học Ibn Tufail viết vào năm 1160, tại thành phố Marrakesh. Đó là một câu chuyện về một cậu bé hoang dã, một thần đồng tự học thông hiểu về tự nhiên bằng Lý trí và tuân phục Chúa trời, khám phá ra những quy luật tự nhiên bằng sự đi và trải nghiệm thực tế và đạt được Đức hạnh tuyệt đối(summum bonum) bằng sự thiền định và giao tiếp huyền bí với Chúa trời. Người anh hùng chuyển đổi từ một bộ óc trống rỗng(tabula rasa) sang những trải nghiệm trực tiếp và huyền bí với Chúa trời sau khi trải qua những trải nghiệm tự nhiên cần thiết. Điểm chính của câu chuyện là Lý trí của con người, không cần sự hỗ trợ của xã hội và các Luật lệ của nó hay tôn giáo, có thể tiếp thu kiến thức khoa học, chuẩn bị một con đường để tiếp cận với những tầng huyền bí và siêu việt của tri thức con người. Thường được dịch sang tiếng Anh là "The Self-Taught Philosopher"("Nhà triết học tự học") hay "The Improvement of Human Reason"("Sự tiến bộ của Lý trí con người"), câu chuyện về Ibn-Tufayl của Hayy Ibn-Yaqzan khuyến khích quan điểm về chủ nghĩa Tự học trong một số lĩnh vực cổ điển như Triết học Hồi giáo cổ điển(classical Islamic philosophy) cho đến chủ nghĩa nhân bản thời Phục Hưng(Renaissance humanism) và Thời đại khai sáng ở Châu Âu. Trong cuốn sách của mình có nhan đề "Reading Hayy Ibn-Yaqzan: a Cross-Cultural History of Autodidacticism"(Đọc Hayy Ibn-Yaqzan:Lịch sử giao lưu văn hóa của chủ nghĩa Tự học), Avner Ben-Zaken cho thấy sự thành công của tác phẩm từ cuối thời đại Trung cổ Andalusia cho tới đầu thời kì Châu Âu hiện đại và cách tác phẩm mô tả những phương pháp tự học phức tạp bị lên án và buộc phải điều chỉnh để phù hợp với những nền văn hóa khác nhau. Chủ nghĩa tự học(Autodidacticism), rõ ràng, gắn bó chặt với cuộc đấu tranh của những người Hồi giáo theo chủ nghĩa Sufi(Sufism) ở Marakesh vào thế kỉ 20; những tranh cãi về vai trò của Triết học trong nghiên cứu phương pháp dạy học vào thế kỉ 14 tại Barcelona; những tranh luận gay gắt liên quan đến ngành Chiêm tinh(astrology) trong thời đại Phục Hưng ở Florence khi mà Pico della Mirandola đề cao chủ nghĩa tự học để chống lại những thành kiến đầy quyền lực của thuyết Tiền định(predestination); và những cuộc tranh cãi liên quan đến chủ nghĩa thực nghiệm(experimentalism)vào thế kỉ 17 ở Oxford. Sự ủng hộ chủ nghĩa tự học(autodidacticism) được lặp đi lặp lại không chỉ trong những cuộc tranh luận triết học mà còn xuất hiện bất ngờ trong sự đấu tranh giữa quyền cá nhân và thành kiến.

Trong câu chuyện của người Mĩ gốc Phi về sự tự học, Heather Andrea Williams đề cập đến những tư liệu lịch sử để xem xét mối quan hệ của việc học của người Mĩ gốc Phi trong suốt thời kì nô lệ, thời Nội chiến và những thập kỉ đầu của giai đoạn tự do.Nhiều tài liệu cá nhân nói rằng có nhiều cá nhân đã buộc phải tự học vì sự phân biệt chủng tộc trong giáo dục.

Nhân vật chính thuộc tầng lớp lao động trong tác phẩm Martin Eden của Jack London(1909) dấn thân vào con đường tự học để chiếm lấy trái tim của Ruth, một thiếu nữ thuộc tầng lớp cao cấp trong xã hội. Kết thúc truyện, Eden đã có trí tuệ vượt trội so với tầng lớp tư sản ở đó, đưa Eden đến tình trang vô cảm và, cuối cùng, tự sát

Tác phẩm Nausea của Jean-Paul Sartre xuất bản năm 1938, miêu tả một nhân vật thứ hai tiêu biểu cho sự tự học.

Nhân vật hoạt hình Batman cũng được mô tả như một người uyên bác luôn luôn tự học. Batman đã tự học hỏi những kĩ năng trong nhiều lĩnh vực khác nhau bởi những người huấn luyện khác nhau hay tự mình học tập lấy và sự hiểu biết của Batman gần như vượt trội so với các nhân vật khác trong thế giới DC.

Trong tác phẩm The Ignorant Schoolmaster(1987), Jacques Rancière miêu tả sự tự học để giải phóng của Joseph Jacotot, một nhà triết học giáo dục tiên phong, người đã khám ra rằng mình có thể tự học những điều mình chưa biết. Cuốn sách là một sự can thiệp mang tính lịch sử và kịp thời cho triết học và các chính sách về giáo dục, thông qua các khái niệm của chủ nghĩa tự học(autodidacticism). Rancière đã kể theo trình tự thời gian "những cuộc phiêu lưu" của Jacotot nhưng nhấn mạnh lý luận của Jacotot về "sự giải phóng"("emancipation") và "sự lố bịch" ("stultification") trong thì hiện tại.

Năm 1997, bộ phim "kịch" Good Will Hunting kể về câu chuyện của Will Hunting, một người tự học, được Matt Damon thủ vai. Hunting thể hiện kiến thức sâu và rộng của mình trong suốt bộ phim, đặc biệt đối với bác sĩ của mình và trong một cuộc thảo luận sôi nổi tại một quán bar của Harvard.

Một trong những nhân vật chính trong tác phẩm "The Elegance of the Hedgehog" (2006) của Muriel Barbery là một người tự học. Câu chuyện được kể từ góc nhìn của Renee, một nhân viên khách sạn trung niên tự học làm trong một căn hộ cao cấp tại Pari, Paloma, một cô con gái của một trong những khách thuê nhà cảm thấy không vui với cuộc sống của mình. Hai nhân vật này cảm thấy họ có nhiều điểm chung và họ cùng kết bạn với một người thuê nhà mới, Ông Ozu, và cuộc sống của học thay đổi mãi mãi.

Trong sử thi Ấn Độ, the Mahabharata, cậu bé Ekalavya được mô tả như một người dân tộc bị từ chối sự giáo dục về khoa học vũ khí từ các người Thầy Hoàng gia trong ngôi nhà của Kuru. Ekalavya vào trong rừng sâu, nơi mà cậu tự học cách sử dụng cung tên trước một bức hình vẽ một vị Thầy Kuru có tên là Drona, do chính cậu tạo ra. Sau đó, Khi một gia đình quý tộc phát hiện ra Ekalavya đã luyện tập với bức ảnh của Drona, Drona đã yêu cầu Ekalavya cắt ngón tay cái của mình đưa cho ông như là học phí. Ekalavya làm theo lời Drona, vì vậy kết thúc cuộc đời binh nghiệp của mình.

Trong Suits(Phim truyền hình dài tập), nhân vật chính(Mike Ross) sở hữu lượng kiến thức cao về Luật mặc dù không nhận bất kì sự giáo dục chính thống nào từ các trường Luật. Kiến thức đó có được từ sự say mê đọc(Như một người theo chủ nghĩa tự học) bên cạnh trí nhớ siêu phàm của mình.

Dr. Spencer Reid, được Matthew Gray Gubler thủ vai, Trong "Criminal Minds" là một người tự học với trí nhớ siêu phàm.

Trong Kiến trúc

Nhiều kiến trúc sư thành công và có tầm ảnh hưởng, như là Mies Van Der Rohe, Frank Lloyd Wright, Violet-Le-Duc, and Tadao Ando were self-taught, là những người tự học.

Có rất ít quốc gia cho phép người tự học làm việc chính thức trong lĩnh vực kiến trúc ngày nay. Để được làm việc trong ngành Kiến trúc, hay được gọi là "kiến trúc sư" bây giờ yêu cầu sự học tập chính thống(Professional requirements for architects).

Những kiến trúc sư tự học đa phần đều đã học tập va làm việc trong những ngành khác như là cơ khí(engineering) hay là thủ công(arts and crafts). Jean Prouvé là kĩ sư kết cấu đầu tiên. Le Corbusier có bằng chuyên môn trong lĩnh vực trang trí. Tadao Ando bắt đầu sự nghiệp như một người vẽ các bản vẽ và Eileen Gray học về nghệ thuật.

Khi mà những chính sách của nhà nước bắt đầu thực thi những tiêu chuẩn trong nghề kiến trúc, có rất nhiều vấn đề lien quan đến quyền lợi của những kiến trúc sư tự học đã thành danh. Trong hầu hết các quốc gia, những điều Luật được thông qua bao gồm Luật có tính chất mềm dẻo(a grandfather clause), cho phép các kiến trúc sư tự học đã thành danh được tiếp tục nghề nghiệp của mình. Theo Luật của Anh, Những kiến trúc sư tự học có 2 năm kinh nghiệm được đăng ký trở thành kiến trúc sư chính thức.Tại Pháp, Những kiến trúc sư tự học có kinh nghiệm 5 năm có quyền đăng ký để trở thành kiến trúc sư chính thức. Ở Bỉ, Luật cho phép kiến trúc sư tự học có kinh nghiệm nhận giấy phép hành nghề. Ở Ý, Những kiến trúc sư có 10 năm kinh nghiệm được trở thành kiến trúc sư chính thức.Tại Phần Lan, Luật "wet op de architectentitel van 7 juli 1987" cùng với những quy định bổ sung, cho phép kiến trúc sư với 10 năm kinh nghiệm và những kiến trúc sư trên 40 tuổi có trên 5 năm kinh nghiệm dăng ký để trở thành kiến trúc sư chính thức..

Tuy nhiên, những nhà nước có chủ quyền còn lại(sovereign states), chọn cách loại bỏ những Luật mềm dẻo này(a grandfather clause), và nhiều kiến trúc sư đã thành danh và có chuyên môn cao bị từ bỏ quyền hành nghề của họ. Tại nước Cộng hòa Ireland, một tổ chức có tên "Architects' Alliance of Ireland" đang bảo vệ quyền lợi của những kiến trúc sư tự học đã thành danh bị chính phủ ngăn cấm hành nghề theo Luật Ireland(the Irish Building Control Act 2007).

Những nghiên cứu về mặt lý luận như là "Architecture of Change, sustainability and humanity in the built environment"" hay là những nghiên cứu cũ hơn như "Vers une Architecture" của Le Corbusier mô tả thực tiễn ngành kiến trúc là một môi trường đang thay đổi với nhưng trang thiết bị công nghệ mới, khoa học mới và chính sách mới. Tất cả những kiến trúc sư buộc phải là những người tự học cập nhật với những tiêu chuản mới, chính sách mới, phương pháp mới.

Những kiến trúc sư tự học như Eileen Gray, Luis Barragán và nhiều người khác đã tạo ra một tổ chức vừa làm vừa học(working is also learning), nơi có sự tự học đi liền với sự sáng tạo và hiệu quả ngay trong nơi làm việc.

Khi mà William Francis Gibbs bị ngành kiến trúc tàu biển lôi cuốn một cách đặc biệt, anh ấy đã tự học về thiết kế tàu chiến và tàu chuyên chở một cách chuyên sâu. Trong suốt cuộc đời mình anh đã thấy những công trình nghiên cứu và sự cải tiến của những con tàu đã được xây dựng cho đến khi mở ra công ty tàu biển Gibbs và Cox.

Vai trò trong tương lai
 Vai trò của việc tự học(self-directed learning) tiếp tục được xem xét trong các phương pháp học tập, cùng với những mục đích quan trọng khác của giáo dục, như là tri thức chuyên sâu(content knowledge), thực hành tri thức(epistemic practices) và làm việc nhóm(collaboration). Khi mà các trường Cao đẳng và trường Đại học đưa ra chương trình học từ xa(distance learning degree programs) và trường cấp 2 cung cấp chương trình học qua mạng(cyber school) cho học sinh K-12, các thiết bị công nghệ cung cấp nhiều nguồn tài nguyên cho phép những sinh viên trải nghiệm việc tự học(self-directed learning). Nhiều nghiên cứu cho thấy những chương trình này hoạt động hiệu quả nhất khi mà "giáo viên" hay người hỗ trợ học tập nắm hoàn toàn quyền làm chủ của môi trường ảo này để khuyến khích việc học tập cùng nhau trên môi trường trực tuyến. Điều này cho phép việc tự học bao gồm những kế hoạch được chọn cho việc yêu cầu tin, những phương pháp tự điều chỉnh và những thảo luận phản hồi giữa các chuyên gia hay người mới trong những "khu vực" nhất định. Hơn nữa, Những khóa học trực tuyến mở(MOOCs) làm việc tự học(autodidacticism) dễ dàng hơn và vì vậy phổ biến hơn.

Một cuộc thăm dò ý kiến nhiều người gần đây  cho thấy vì sự gia tăng sự tự học, một số lượng gây sốc với 48% những nhà phát triển phần mềm là người tự học.

Tham khảo

Tâm lý học giáo dục
Chăm sóc cá nhân


title: Muhammad Taqi (trọng tài)

text:
Muhammad Taqi Aljaafari Bin Jahari (sinh ngày 25 tháng 10 năm 1986) là một trọng tài bóng đá quốc tế người Singapore. Ông trở thành trọng tài FIFA từ năm 2012 và cũng cầm còi nhiều trận ở giải bóng đá vô địch câu lạc bộ châu Á. Taqi Aljaafari cũng là trọng tài ở giải vô địch bóng đá U-17 thế giới 2017 tại Ấn Độ.

Sự nghiệp
Taqi là trọng tài quốc tế FIFA cấp độ lựa chọn cao nhất từ năm 2012.

Vào năm 2013, ông đã làm trọng tài trong RHB Singapore Cup 2013 giữa Tanjong Pagar United Football Club và United Football Club. Trận này Home United chiến thắng 4-1.

Năm 2014, Taqi đã có một cú đúp trong sự nghiệp của mình, với việc làm trọng tài cho các trận chung kết Singapore Charity Shield và RHB Singapore Cup. Ông cũng được trao giải Trọng tài S.League của năm 2014.

Vào năm 2015, ông được gửi tới Úc để trở thành một trong những trọng tài hỗ trợ cho Asian Cup 2005 AFC với trợ lý là Jeffrey Goh.

Tháng 5 năm 2017, Taqi trở thành một trong những trọng tài video cho World Cup 2017 FIFA U-20 tại Hàn Quốc.

Tháng 7 năm 2017 tại Singapore, ông đã tổ chức trận đấu Cúp Quốc tế 2017 giữa đội vô địch nước Anh Chelsea F.C. và nhà vô địch Đức Bayern Munich. Trận đấu kết thúc với tỷ số 3-2 cho đội vô địch nước Đức.

Taqi được trao danh hiệu Trọng tài AFF của năm 2017.

Vào tháng 10 năm 2017, ông được gửi tới Ấn Độ để tham dự 2 trận đấu vòng bảng ở World Cup 2017 FIFA U-17.

Taqi đã tổ chức trận chung kết Singapore Cup 2017 giữa Albirex Niigata (S) và Global Cebu F.C..

Giải thưởng
 Trọng tài S. League của năm, 2014
 Trọng tài AFF của năm, năm 2017

Tham khảo

Sinh năm 1986
Nhân vật còn sống
Trọng tài bóng đá
Người Singapore


title: Muthoni Kirima

text:
Muthoni wa Kirima (1931 – 4 tháng 9 năm 2023) là một nữ chiến binh hàng đầu của Quân đội tự do Kenya và Cuộc nổi dậy Mau Mau vào những năm 1950. Rất ít phụ nữ của Cuộc nổi dậy Mau Mau trở thành những chiến binh tinh nhuệ. Muthoni là người phụ nữ duy nhất đạt được cấp hàm nguyên soái của Mau Mau.

Tuổi trẻ
Muthoni wa Kirima sinh năm 1931, có bố mẹ làm việc tại một trang trại kiểu châu Âu ở khu vực trung tâm của Kenya. Cô hoạt động cách mạng khi cô còn là một cô gái, tiết kiệm tiền để tài trợ cho những chuyến du lịch ra nước ngoài của Jomo Kenyatta. Sau khi kết hôn với Tướng Mutungi, cô chuyển đến một khu bảo tồn làng dành cho người châu Phi ở Nyeri trước khi gia nhập Mau Mau.

Cuộc nổi dậy Mau Mau
Ở độ tuổi 20, cô làm điệp viên cho các chiến binh Mau Mau. Cô đã cắm trại trong rừng khi chiến tranh nổ ra vào năm 1952.

Trong chiến tranh, Muthoni bị thương hai lần. Có lần, cô và bảy chiến binh khác bị tấn công. Cô đã bò đến nơi an toàn với một vết thương do đạn bắn vào vai, trong khi những người khác đã bị giết.

Cô rời khỏi rừng sau khi Kenya giành được độc lập từ Anh vào năm 1963. Chồng cô, Tướng Mutungi, đã chết hai năm sau đó.

Kinh doanh
Field Marshal Muthoni có giấy phép buôn bán ngà voi vào năm 1966, Việc bán ngà voi hoang dã của cô đã kết thúc vào năm 1976 khi việc buôn bán ngà voi bị cấm.

Cuối đời
Năm 1990, cô là ủy viên hội đồng được đề cử trong Hội đồng hạt Nyeri, miền trung Kenya.

Năm 1998, Tổng thống Daniel arap Moi đã trao cho cô một huy chương vì sự phục vụ xuất sắc và năm 2014, Tổng thống Uhuru Kenyatta trao cô Giải thưởng Head of State Commendation.

Bà qua đời tại Nairobi vào ngày 4 tháng 9 năm 2023, thọ 92 tuổi.

Tham khảo


title: Pterotaea newcombi

text:
Pterotaea newcombi là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Pterotaea


title: Exochus belokobylskii

text:
Exochus belokobylskii là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Exochus


title: Tracy Robinson

text:
Tracy S. Robinson là luật sư và giảng viên người Jamaica trong Khoa Luật tại Đại học West Indies (UWI). Bà từng là ủy viên của Ủy ban Nhân quyền Liên Mỹ (IACHR) từ năm 2012 đến 2015 và năm 2014 đã được bầu làm chủ tịch của tổ chức. Bà đã từng là Báo cáo viên về Quyền của Phụ nữ kể từ tháng 1 năm 2012 cho Tổ chức các Quốc gia Hoa Kỳ (OAS) và giúp thiết lập Báo cáo viên về quyền của LGBTI, đóng vai trò là Báo cáo viên đầu tiên.

Tiểu sử
Tracy Robinson lớn lên ở Jamaica, học tại Immaculate Conception High School. Bà tiếp tục học tại Đại học West Indies, vinh dự lấy bằng luật năm 1991. Năm 1992, bà theo học tại Đại học Oxford với tư cách là học giả của Rhodes  lấy bằng cử nhân Luật dân sự. Sau đó bà đã lấy bằng Thạc sĩ Luật tại Đại học Yale.

Robinson là một giảng viên cao cấp tại Đại học West Indies, Mona Campus ở Khoa Luật, nơi bà giảng về giới tính và pháp luật. Trọng tâm của bà là sự bất bình đẳng xã hội và tác động của giới tính và tình dục đối với sự tổn thương và trao quyền hợp pháp. Chuyên môn của bà tập trung vào luật nhân quyền và bao gồm quyền trẻ em, bạo lực trên cơ sở giới tính, tình dục đồng giới và luật pháp, quấy rối tình dục, quyền tình dục và sinh sản, và mại dâm và luật pháp, và tình trạng xã hội dân sự, chính phủ Caribe và liên chính phủ các tổ chức và các tổ chức quốc tế diễn giải và sử dụng luật trong các lĩnh vực này. Bà là người đồng sáng lập Dự án Vận động Quyền của UWI (U-RAP), người đã làm việc để thúc đẩy nhân quyền và công bằng xã hội ở Caribe. U-RAP đã tham gia tranh tụng nhân quyền với các luật sư nhân quyền và các tổ chức nhân quyền. Bà cũng đồng sáng lập và phục vụ như là điều phối viên cho seri Hội thảo Khoa học (FWS), chuyên cung cấp các phân tích và nghiên cứu pháp lý cho các tổ chức, như Tòa án Công lý Caribe và các tòa án phúc thẩm khác nhau.

Là một luật sư, bà đã giải quyết các vấn đề như nghèo đói của phụ nữ và hỗ trợ trẻ em, bảo vệ các nhà bảo vệ nhân quyền đang làm việc về các vấn đề bình đẳng và bình đẳng cho công dân LGBTI vùng Caribe. Robinson đã từng là biên tập viên của Caribbean Law Bulletin và đã viết báo cáo về các chủ đề bao gồm một loạt các vấn đề nhân quyền. Ngoài ra, bà còn làm cố vấn cho chính phủ Caribe và các cơ quan quốc tế như Quỹ Phát triển Phụ nữ và UNICEF của Liên Hợp Quốc về luật pháp và các chủ đề liên quan đến quyền của giới tính và trẻ em.

Bà được bầu làm ủy viên Ủy ban Nhân quyền Liên Mỹ (IACHR) năm 2011, với nhiệm kỳ từ 2012 đến 2015. Đồng thời, bà nhậm chức vào tháng 1 năm 2012 với tư cách là Báo cáo viên của OAS về Quyền của Phụ nữ. Trong nhiệm kỳ của mình, bà đã giúp thiết lập Báo cáo viên về quyền của LGBTI, đóng vai trò là Báo cáo viên đầu tiên và năm 2014 đã được bầu làm Chủ tịch của IACHR cho đến ngày 31 tháng 12 năm 2015.

Tham khảo

Cựu sinh viên Đại học Yale
Nhân vật còn sống


title: Somatostatin

text:
Somatostatin, còn được gọi là hormone ức chế hormone tăng trưởng (GHIH) hoặc theo một số tên khác, là một hormone peptide điều chỉnh hệ thống nội tiết và ảnh hưởng đến sự dẫn truyền thần kinh và tăng sinh tế bào thông qua tương tác với các thụ thể somatostatin kết hợp với protein G nội tiết tố thứ cấp. Somatostatin ức chế bài tiết insulin và glucagon.

Somatostatin có hai dạng hoạt động được tạo ra bởi sự phân cắt thay thế của một preproprotein duy nhất: một dạng bao gồm 14 amino acid (hiển thị trong hộp thông tin bên phải), loại còn lại bao gồm 28 amino acid.

Trong số các động vật có xương sống, có sáu gen somatostatin khác nhau được đặt tên là SS1, SS2, SS3, SS4, SS5 và SS6. Zebrafish có tất cả sáu. Sáu gen khác nhau, cùng với năm thụ thể somatostatin khác nhau, cho phép somatostatin sở hữu một loạt các chức năng. Con người chỉ có một gen somatostatin, SST.

Danh pháp
Từ đồng nghĩa của "somatostatin" bao gồm:

 hormone tăng trưởng ức chế hormone (GHIH)
 giải phóng hormone tăng trưởng hormone ức chế (GHRIH)
 somatotropin giải phóng yếu tố ức chế (SRIF)
 somatotropin giải phóng hormone ức chế (SRIH)

Sản phẩm thay thế tổng hợp
Octreotide (tên thương hiệu Sandostatin, Novartis Dược phẩm) là một octapeptide bắt chước somatostatin tự nhiên về mặt dược lý, mặc dù là chất ức chế mạnh hơn hormone tăng trưởng, glucagon và insulin so với hormone tự nhiên và có thời gian bán hủy dài hơn nhiều (khoảng 90 phút, so với 2 phút 3 cho somatostatin). Vì nó được hấp thu kém từ ruột, nên nó được tiêm tĩnh mạch (tiêm dưới da, tiêm bắp hoặc tiêm tĩnh mạch). Nó được chỉ định cho điều trị triệu chứng của hội chứng carcinoid và bệnh to đầu chi. Nó cũng được tìm thấy tăng sử dụng trong các bệnh đa nang của gan và thận.

Lanreotide (Somatuline, Ipsen Dược phẩm) là một loại thuốc được sử dụng trong quản lý bệnh to cực và các triệu chứng gây ra bởi các khối u thần kinh, đặc biệt là hội chứng carcinoid. Nó là một chất tương tự tác dụng dài của somatostatin, như octreotide. Nó có sẵn ở một số quốc gia, bao gồm Vương quốc Anh, Úc và Canada, và đã được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ chấp thuận để bán tại Hoa Kỳ vào ngày 30 tháng 8 năm 2007.

Xem thêm

 Trục dưới đồi - tuyến yên

Tham khảo

Đọc thêm

Hệ nội tiết


title: Isanthrene ustrina

text:
Isanthrene ustrina là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Isanthrene


title: Listrognathus flavopetiolatus

text:
Listrognathus flavopetiolatus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Listrognathus


title: Amphigonia motisigna

text:
Amphigonia motisigna là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Amphigonia


title: Semaeopus mesoturbata

text:
Semaeopus mesoturbata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Semaeopus


title: Oxysternon silenus

text:
Oxysternon silenus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Oxysternon


title: Polycyrtus xanthocarpus

text:
Polycyrtus xanthocarpus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Polycyrtus


title: James E. McDonald

text:
James Edward McDonald (7 tháng 5 năm 1920 – 13 tháng 6 năm 1971) là một nhà vật lý người Mỹ. Ông nổi tiếng với nghiên cứu về UFO. McDonald là nhà vật lý cao cấp tại Viện Vật lý Khí quyển và giáo sư Khí tượng học trường Đại học Arizona, Tucson.

McDonald đã vận động để hỗ trợ mở rộng các nghiên cứu về UFO vào giữa và cuối những năm 1960, cho rằng UFO đại diện cho một bí ẩn khó hiểu quan trọng chưa được khoa học nghiên cứu đầy đủ. Ông là một trong những nhân vật nổi bật nhất trong thời đại của mình với lập luận ủng hộ giả thuyết ngoài Trái Đất là một mô hình hợp lý, nhưng không hoàn toàn được chứng minh, về hiện tượng UFO.

McDonald đã phỏng vấn hơn 500 nhân chứng UFO, phát hiện ra nhiều tài liệu UFO quan trọng thuộc chính phủ và trình bày bằng chứng về UFO. Ông đã làm chứng trước Quốc hội trong các phiên điều trần về UFO năm 1968. McDonald cũng đã có một bài nói chuyện nổi tiếng mang tên "Science in Default" cho Hiệp hội vì sự Tiến bộ Khoa học Mỹ (AAAS). Đó là một bản tóm tắt các bằng chứng UFO hiện tại và một bài phê bình về nghiên cứu UFO trong Báo cáo Condon năm 1969.

Thiếu thời và sự nghiệp
McDonald sinh ra và lớn lên ở Duluth, Minnesota. Ông phục vụ như một nhà mật mã học của Hải quân Hoa Kỳ trong Thế chiến II, và sau đó, kết hôn với Betsy Hunt; họ có với nhau sáu đứa con.

McDonald theo học Đại học Omaha, Viện Công nghệ Massachusetts, và lấy bằng Tiến sĩ tại Đại học Tiểu bang Iowa. Ông giảng dạy Đại học Chicago trong một năm, sau đó vào năm 1953, ông được mời để giúp thiết lập một chương trình khí tượng và khí quyển tại Đại học Arizona với tư cách là giáo sư khí tượng học. McDonald cuối cùng trở thành người đứng đầu Viện Vật lý Khí quyển, nhưng đã từ chức quản trị viên sau khoảng một năm vì ông thích giảng dạy và nghiên cứu hơn là giám sát bộ phận này. Ông đã dạy các khóa học từ cấp độ nhập môn đến sau đại học, nhận được những đánh giá tốt và được các sinh viên của mình đánh giá cao.

Chuyên môn của ông là sự hình thành đám mây và vật lý, nhưng sự tò mò tự nhiên đã khiến ông đọc rộng nhiều lĩnh vực khoa học khác. McDonald là một chuyên gia có uy tín được mọi người công nhận về các hiện tượng khí quyển: ông đã xuất bản nhiều bài báo trên các tạp chí bình duyệt, và đóng góp cho một số sách giáo khoa khí tượng học tiêu chuẩn. Ông là thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia và Hiệp hội Khí tượng Hoa Kỳ.

McDonald là một trong nhiều chuyên gia đã làm chứng trước quốc hội vào những năm 1960 chống lại sự phát triển của máy bay vận tải siêu thanh, vì sợ rằng chúng sẽ làm hỏng tầng ozone. Hầu hết cuộc đời của McDonald được biết đến qua tiểu sử ủy quyền có tựa đề Firestorm: Dr. James E. McDonald's Fight For UFO Science (Bão lửa: Cuộc tranh đấu vì khoa học UFO của McDonald) (2003) của Ann Druffel.

Nghiên cứu UFO
Năm 1954, khi lái xe qua sa mạc Arizona cùng hai nhà khí tượng học, McDonald đã phát hiện ra một vật thể bay không xác định mà không ai trong số họ có thể dễ dàng nhận dạng ra được. Mặc dù việc nhìn thấy một chấm sáng kỳ lạ ở khoảng cách xa, vụ chứng kiến này sẽ thúc đẩy mối quan tâm của McDonald đối với UFO. Vào cuối những năm 1950, ông đã âm thầm điều tra các báo cáo về UFO ở Arizona và ông còn tham gia vào NICAP, về sau trở thành nhóm nghiên cứu UFO dân sự lớn nhất và nổi bật nhất trong cả nước. Được đào tạo về vật lý khí quyển, McDonald đã có thể kiểm tra các báo cáo về UFO chi tiết hơn hầu hết các nhà khoa học khác và dễ đưa ra lời giải thích cho một số báo cáo khó lý giải trước đây. Sử dụng giấy phép an ninh của mình với chính phủ Mỹ, ông cũng phát hiện ra một số báo cáo về UFO được ghi chép rõ ràng từ Dự án Blue Book của Không quân Mỹ mà ông đánh giá rất khó hiểu ngay cả sau khi phân tích nghiêm ngặt.

Đến giữa thập niên 1960, McDonald bắt đầu nói về UFO cởi mở hơn. Lần thảo luận công khai chi tiết đầu tiên về UFO của McDonald là trong một lần diễn thuyết trước hội nghị của Hiệp hội Khí tượng Hoa Kỳ tại Washington D.C. vào ngày 5 tháng 10 năm 1966. Có tựa đề "The Problem of UFOs" (Vấn đề về UFO), bài phát biểu của McDonald là bài phát biểu đầu tiên của nhiều thính giả bên ngoài hội trường. McDonald tuyên bố rằng sự xem xét kỹ lưỡng về mặt khoa học nên được hướng tới một số lượng nhỏ "ẩn số", mà ông định nghĩa là UFO được báo cáo bởi một "nhà quan sát đáng tin cậy và được đào tạo chừng nào 'con tàu' giống như máy móc vẫn chưa được xác định dù có điều tra cẩn thận." Ông lưu ý rằng phần lớn UFO có thể trở thành vật thể bay được xác định và theo ước tính của ông, chỉ có khoảng 1% UFO là "ẩn số" thực sự. McDonald cũng khiển trách Không quân Mỹ vì những gì ông thấy là việc họ không có khả năng xử lý các nghiên cứu về UFO.

Năm 1967, Văn phòng Nghiên cứu Hải quân đã cấp cho McDonald một ngân sách nhỏ để thực hiện nghiên cứu UFO của riêng mình, rõ ràng là để nghiên cứu ý tưởng rằng một số UFO là những đám mây bị nhận diện nhầm. Ông có thể kiểm tra nguồn tài liệu của Dự án Blue Book tại Căn cứ không quân Wright Patterson, và cuối cùng kết luận rằng Không quân đang xử lý sai bằng chứng UFO. Theo khuyến nghị của Ban Robertson vào năm 1953, Không quân đã tuân theo chỉ thị lật tẩy đối với các báo cáo về UFO và chỉ thảo luận về các trường hợp UFO được coi là giải quyết bằng một lời giải thích trần tục. Tất cả các trường hợp UFO không giải thích được phân loại "bí mật" và không được công bố cho công chúng (xem Ban Robertson để biết thêm thông tin).

McDonald đặc biệt băn khoăn rằng nhà thiên văn học J. Allen Hynek, đã không cảnh báo cho cộng đồng khoa học về việc Dự án Blue Book đang giữ lại một số báo cáo dị thường và hấp dẫn nhất về UFO. Hynek biện minh rằng nếu ông dám phơi bày chuyện này ra, Không quân sẽ gạt bỏ chức cố vấn của ông tại Blue Book; Hynek là nhà khoa học duy nhất chính thức nghiên cứu UFO cho chính phủ. Đây là khởi đầu của sự rạn nứt giữa hai người bọn họ sẽ không bao giờ được hòa giải hoàn toàn.

Từ giữa những năm 1960, McDonald dành phần lớn thời gian của mình để cố gắng thuyết phục các nhà báo, chính trị gia và đồng nghiệp của mình rằng UFO là vấn đề cấp bách nhất mà nền khoa học Mỹ phải đối mặt. Ông đã đưa ra hàng chục bài diễn giảng, và viết thư cho các tờ báo, chuyên gia phản biện của mình (đặc biệt là tại các tạp chí khoa học) và cho các chính trị gia. McDonald đã viết cho Văn phòng Nghiên cứu Khoa học của Không quân, lập luận rằng họ cần phải thay đổi hoàn toàn những gì ông thấy là quan điểm hời hợt của họ đối với UFO. Đáp lại, Không quân xác định họ cần phải "chống cháy" bản thân trước những tuyên bố của McDonald vì trình độ và uy tín không thể nghi ngờ của ông.

Ông tìm đủ mọi cách đảm bảo sự hỗ trợ hạn chế từ một vài nhân vật nổi bật, chẳng hạn như Tổng thư ký Liên Hợp Quốc U Thant, người đã sắp xếp để McDonald nói chuyện với Văn phòng Liên Hợp Quốc về Hoạt động Vũ trụ vào ngày 7 tháng 6 năm 1967. Ngoài ra vào năm 1967, McDonald lưu ý, "Chẳng có sự thay thế hợp lý nào cho giả thuyết gây sốc hoàn toàn rằng UFO là tàu thăm dò ngoài trái đất".

Trong Tuyên bố về các vật thể không xác định với Ủy ban Khoa học và Du hành vũ trụ, McDonald đã đưa ra những nhận xét sau đây về các loại tài liệu UFO.

Phạm vi của tuyên bố hiện tại loại trừ bất cứ điều gì tiếp cận một danh sách đầy đủ các loại hiện tượng UFO: phần lớn những gì có thể được làm rõ trong một thời gian dài sẽ phải được cô đọng lại trong nhận xét của tôi rằng thế giới khoa học nói chung là một cú sốc khi nó nhận thức được bản chất đáng kinh ngạc của hiện tượng UFO và sự phức tạp đáng kinh ngạc của hiện tượng này. Tôi đưa ra nhận xét ngắn gọn với nhận thức rõ rằng nó mời gọi những lời chế giễu dễ dàng; nhưng sự trung thực về trí tuệ đòi hỏi tôi phải làm rõ qua nghiên cứu hai năm của tôi thuyết phục tôi rằng trong vấn đề UFO là những câu hỏi khoa học và công nghệ sẽ thách thức khả năng giải thích của các nhà khoa học lỗi lạc trên thế giới - ngay khi họ bắt đầu kiểm tra sự thật.

Trong cùng một tuyên bố, ông nói rằng ông "đã bị thuyết phục rằng cộng đồng khoa học... đã vô tình bỏ qua vì chuyện vô lý này là một vấn đề có tầm quan trọng khoa học phi thường."

McDonald thường sử dụng từ ngữ được bảo vệ trong các cuộc thảo luận của mình về giả thuyết ngoài trái đất, chẳng hạn như mô tả giả thuyết ngoài trái đất là lời giải thích "ít thỏa đáng nhất" cho UFO. Ông dường như coi giả thuyết ngoài trái đất không phải là sự thật khó mà bắt bẻ cho được, mà là một mô hình có giá trị. Người quen của McDonald, George Early, một kỹ sư nổi tiếng của Hiệp hội Máy bay Hoa Kỳ và cũng là thành viên của NICAP, nói, "Tôi không nghĩ Jim bị lừa 100% về chuyện UFO là tàu vũ trụ ngoài trái đất với những sinh vật lạ bên trong... Sự công kích thiết yếu của anh ấy ở chỗ đây là một chủ đề đáng để nghiên cứu khoa học chưa được nghiên cứu một cách khoa học, và chúng ta nên tìm hiểu câu trả lời là gì. Anh ấy đã có một cam kết chắc chắn về sự thật, và nếu sự thật hóa ra là một điều gì khác [bên cạnh giả thuyết ngoài trái đất], anh ấy sẽ không lùi bước trước chuyện này".

Tranh luận về Ủy ban Condon
Sau một loạt các vụ chứng kiến UFO hàng loạt được công bố rộng rãi ở miền nam Michigan vào năm 1966, McDonald đã trở thành một trong nhiều nhà khoa học kêu gọi các cơ quan khác nhau trong chính phủ liên bang và cộng đồng khoa học thực hiện một nghiên cứu chính thức về UFO. Áp lực dư luận, kết hợp với áp lực từ một số thành viên của Quốc hội (như Nghị sĩ Gerald Ford lúc bấy giờ), đã khiến chính phủ liên bang phải thành lập Ủy ban Condon vào cuối năm 1966. Có trụ sở tại Đại học Colorado ở Boulder, và được đặt theo tên của Chủ tịch Ủy ban Tiến sĩ Edward Condon, một nhà vật lý nổi tiếng, ủy ban đã được quảng bá là một cuộc điều tra không thiên vị, khách quan và kỹ lưỡng về hiện tượng UFO.

Ban đầu, McDonald chia sẻ sự nhiệt tình chung ban đầu đối với Ủy ban Condon, và đưa ra các thư ủy nhiệm khoa học và sự quan tâm đến UFO mà ông đề nghị phục vụ trong ủy ban. Khi bị từ chối một vị trí trong ủy ban, McDonald vẫn đồng ý hỗ trợ theo những cách khác với công việc của ủy ban. Tuy nhiên, McDonald và các nhà nghiên cứu UFO khác đã sớm vỡ mộng với ủy ban, và đặc biệt là với chủ tịch của nó, Tiến sĩ Condon, và trợ lý chính của ông, Tiến sĩ Robert Low. Những bình luận công khai của Condon đối với các phóng viên nhằm chế giễu các nhân chứng UFO và thái độ nói chung của ông đối với chủ đề này khiến nhiều nhà nghiên cứu UFO nghi ngờ liệu cuộc điều tra có trung lập và không thiên vị như tuyên bố hay không. McDonald đã thiết lập liên minh với những người trong Ủy ban Condon, những người không đồng ý với sự lãnh đạo của Condon và những người muốn thực hiện các nghiên cứu dài hạn về UFO.

McDonald đã đóng một vai trò lớn trong cuộc tranh cãi liên quan đến Ủy ban Condon khi một trong những nhà điều tra của ủy ban - người không đồng ý với thái độ của Condon - đã đưa cho ông một bản sao của cái gọi là "Trick Memo". Bản ghi nhớ, được viết bởi trợ lý trưởng của Condon, Tiến sĩ Robert Low, đã phác thảo làm thế nào Ủy ban có thể đưa ra kết luận được xác định trước rằng tất cả các trường hợp UFO đều có thể giải thích được bằng thuật ngữ trần tục, đồng thời xuất hiện trung lập trong quá trình điều tra thực tế. "Trick Memo" dường như đã xác nhận nỗi sợ hãi tồi tệ nhất của ông về sự thiên vị của Ủy ban Condon liên quan đến hiện tượng UFO. Sau khi McDonald cho công chúng xem bản "Trick Memo" nổi tiếng, Chủ tịch Dự án Edward Condon đã thất bại khi cố gắng gây sức ép hòng sa thải McDonald khỏi chức vụ giảng viên tại Đại học Arizona.

Khi Ủy ban Condon đưa ra báo cáo cuối cùng vào năm 1969, Tiến sĩ Condon đã viết trong lời tựa cho báo cáo rằng, dựa trên các cuộc điều tra của ủy ban, kết luận của ông là không có gì bất thường về các báo cáo về UFO; do đó nghiên cứu khoa học sâu hơn về hiện tượng UFO không có giá trị gì cả và không nên khuyến khích. Kết luận của Condon về UFO thường được hầu hết các nhà khoa học và giới truyền thông "chính thống" chấp nhận. Tuy nhiên, McDonald đã trở thành một trong số ít các nhà khoa học và nhà nghiên cứu viết những bài phê bình và phản bác chi tiết về kết luận của Condon liên quan đến UFO. McDonald đặc biệt lo lắng bởi thực tế là, trong khi Condon ngay từ chính lời nói đầu của ông đã tuyên bố rằng tất cả các báo cáo về UFO có thể được giải thích là trò lừa đảo hoặc lầm lẫn các vật thể hay hiện tượng tự nhiên, bản thân Báo cáo đã liệt kê hơn 30% các trường hợp được điều tra là "không giải thích được".

Mâu thuẫn với Philip J. Klass
McDonald tham gia vào một mối quan hệ thường xuyên đối nghịch với nhà báo hàng không và người theo chủ nghĩa hoài nghi Philip J. Klass, với lập luận trong cuốn sách đầu tiên của mình rằng gần như tất cả các UFO có thể được giải thích bằng sét hòn. Đầu tiên, cả hai người trao đổi thư thân mật về chủ đề này. Klass khá thận trọng trong việc áp dụng lý thuyết plasma vào thời điểm đó, và McDonald đồng ý rằng nó có thể giải thích một phần nhỏ các báo cáo về UFO. Tuy nhiên, Klass nhanh chóng mở rộng giả thuyết của mình với lập luận rằng hầu hết nếu không phải tất cả các UFO và thậm chí các trường hợp bị cáo buộc do người ngoài hành tinh bắt cóc, có thể được giải thích là plasma. McDonald nghĩ rằng điều này là vô lý, và đưa ra phản bác chi tiết chống lại luận điểm của Klass.

Vào cuối năm 1967, McDonald đã nhận được một khoản tài trợ khiêm tốn từ Văn phòng Nghiên cứu Hải quân để nghiên cứu sự hình thành của đám mây ở Úc. Khi ở Úc, McDonald đã thực hiện một số nghiên cứu về UFO trong quãng thời gian của riêng mình. Klass đã thực hiện một chiến dịch mở rộng, phối hợp chống lại McDonald, lập luận rằng ông đã phung phí các quỹ của chính phủ. ONR đã trả lời bằng cách thông báo rằng họ biết về lợi ích UFO của McDonald và không phản đối sở thích cá nhân của anh ta. Đại học Arizona ra sức bảo vệ McDonald, thông báo rằng nghiên cứu UFO của McDonald được thực hiện vào thời gian riêng tư và không có tác động bất lợi nào đối với nhiệm vụ giảng dạy và nghiên cứu thường xuyên của ông tại trường đại học.

Klass sau đó chứng minh rằng McDonald đã chi ít nhất một khoản tiền nhỏ cho các quỹ nghiên cứu của chính phủ cho nghiên cứu UFO và ONR, dường như sợ tranh cãi, bèn quyết định không còn tài trợ cho nghiên cứu đám mây của McDonald nữa.

Năm 1968: Lời khai UFO trước Quốc hội
McDonald đã phát biểu trước Quốc hội Hoa Kỳ về một phiên điều trần về UFO vào năm 1968. Một phần, ông cho biết ý kiến của mình rằng "UFO hoàn toàn có thật và chúng ta không biết chúng là gì, bởi vì chúng ta đã cười nhạo chúng ra khỏi phiên điều trần này. Khả năng đây là những thiết bị ngoài trái đất, chúng ta đang đối mặt với sự giám sát từ một số công nghệ tiên tiến, là một khả năng mà tôi cho là rất nghiêm túc". McDonald nhấn mạnh rằng ông chấp nhận giả thuyết ngoài trái đất vì khả năng không phải do bất kỳ bằng chứng cụ thể nào có lợi, mà vì ông đánh giá các giả thuyết cạnh tranh là không thỏa đáng.

James McDonald đã không chấp nhận kết luận của bản Báo cáo Condon vì 30% các trường hợp nghiên cứu trong báo cáo vẫn không giải thích được. Bằng chứng được cung cấp trong báo cáo cuối cùng có thể đã chứng minh kết luận ngược lại (rằng UFO bảo đảm nghiên cứu khoa học hơn nhiều) thay vì kết luận chính thức với khuyến nghị không nên nghiên cứu thêm. Firestorm, tiểu sử về McDonald của nhà nghiên cứu UFO Ann Druffel, đưa ra một câu chuyện chi tiết về những nỗ lực không mệt mỏi của McDonald nhằm thúc đẩy nghiên cứu UFO mang tính khoa học hơn.

Năm 1969: "Science in Default"
Năm 1969, McDonald là một diễn giả tại hội thảo UFO Hiệp hội vì sự Tiến bộ Khoa học Mỹ. Ở đó, ông đã giảng bài, "Science in Default", mà Jerome Clark gọi là "một trong những biện pháp bảo vệ khoa học mạnh mẽ nhất về thực tế UFO từng được gắn kết". McDonald thảo luận chi tiết về một số ít trường hợp UFO được ghi chép lại mà dường như, ông nghĩ, đã thách thức sự giải thích của khoa học thông thường.

Cuối đời và cái chết
Những nỗ lực UFO của McDonald đã buộc ông phải trả giá: ông dần bị cô lập một cách chuyên nghiệp và cuộc hôn nhân đang có dấu hiệu chững lại. Ngoài Klass và Condon, McDonald đã đối đầu với nhiều nhân vật danh giá khác, bao gồm Donald H. Menzel của Đại học Harvard. Tính cách của McDonald có thể là một yếu tố trong các cuộc đối đầu này; ngay cả những người bạn của McDonald thường mô tả ông đôi khi mạnh mẽ và thiếu kiên nhẫn, trong khi những người khác, ít độ lượng hơn, gọi ông là kẻ lỗ mãng và cộc cằn. Ngoài ra, McDonald phải chịu một sự sỉ nhục công khai khi vào năm 1970, ông đã đồng ý xuất hiện trước một ủy ban của Quốc hội Hoa Kỳ để cung cấp bằng chứng chống lại sự phát triển của máy bay vận tải siêu thanh (SST). Giống như nhiều nhà vật lý khí quyển khác đã làm chứng với ông, McDonald đã bị thuyết phục rằng chiếc máy bay này có khả năng gây hại cho tầng ozone mỏng manh nhưng quan trọng của Trái đất. Trong lời khai của mình, Nghị sĩ Silvio O. Conte của Massachusetts — nơi đặt các nhà máy sẽ giúp xây dựng SST — đã cố gắng làm mất uy tín lời khai SST của McDonald bằng cách chuyển phiên điều trần sang một cuộc thảo luận về nghiên cứu UFO của McDonald. Mặc dù McDonald bảo vệ công việc UFO của mình và lưu ý rằng bằng chứng của ông về SST không liên quan gì đến UFO, nhưng Conte thẳng thắn tuyên bố rằng bất cứ ai "tin vào những người da xanh bé nhỏ" theo ý kiến của ông, không phải là một nhân chứng đáng tin cậy. McDonald đã bị sỉ nhục sâu sắc bởi thái độ chế giễu của Conte và tiếng cười lộ liễu của một số thành viên ủy ban.

Tháng 3 năm 1971, vợ của McDonald là Betsy bảo ông rằng bà muốn ly hôn. McDonald dường như đã bắt đầu lên kế hoạch tự tử không lâu sau đó. Ông đã hoàn thành một vài bài báo mà ông đang viết (liên quan đến UFO và mặt khác), và lập kế hoạch lưu trữ các ghi chú, giấy tờ và bài nghiên cứu của ông. Tháng 4 năm 1971, ông đã cố tự tử bằng cách tự bắn vào đầu mình. Ông vẫn sống sót, nhưng bị mù và đang hồi phục trong bệnh viện. Ngày hôm sau người ta phát hiện ông biến đâu mất rồi. Tuy nhiên, vào ngày 13 tháng 6 năm 1971, một gia đình đang đi dọc theo một con lạch gần cây cầu bắc qua Canada mang tên Del Oro Wash nằm gần Tucson, đã phát hiện một thi thể mà sau đó được xác định là McDonald. Một khẩu súng lục ổ quay cỡ nòng 38 được tìm thấy cạnh thi thể, cũng như một lá thư tuyệt mệnh.

Bốn đồng nghiệp của McDonald từ Đại học Arizona đã viết một hồi ức về đồng nghiệp của họ, gọi ông là "người đàn ông chính trực và dũng cảm tuyệt vời. Anh ấy được rất nhiều người yêu mến và ngưỡng mộ ... anh ấy đã tạo ra một tác động lâu dài trên nhiều khía cạnh của khoa học khí quyển ... và anh ấy sẽ bị bỏ lỡ nhiều hơn mà tới bây giờ chúng ta mới nhận ra".

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Statement on UFOs by James McDonald to the House Committee on Science and Astronautics, 1968 (PDF)
 FBI FILE OF DR. JAMES E. McDONALD
 An actual Project Blue Book Report from Dr. McDonald
 Publications of Dr. James McDonald in the field of meteorology
 MOST CREDIBLE UFOLOGISTS Dr. James E. McDonald
 Historical Documents from the Phillip Klass collection of Robert Sheaffer concerning McDonald and Klass

Sinh năm 1920
Mất năm 1971
Nhà UFO học
Cựu sinh viên Đại học Nebraska Omaha
Cựu sinh viên Viện Công nghệ Massachusetts
Cựu sinh viên Đại học Tiểu bang Iowa
Giảng viên Đại học Chicago
Giảng viên Đại học Arizona
Người Duluth, Minnesota
Nhà vật lý Mỹ thế kỷ 20
Tự sát bằng súng ở Arizona
Nhà khoa học đã tự sát
Thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ


title: Asmate fraternaria

text:
Asmate fraternaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Asmate


title: Xestia hysgina

text:
Xestia hysgina là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Xestia


title: Oenoptila venusta

text:
Oenoptila venusta là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Oenoptila


title: Macapta lurida

text:
Macapta lurida là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Macapta


title: Dysstroma fuscorufescens

text:
Dysstroma fuscorufescens là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Dysstroma