title: MKUltra

text:
Dự án MKUltra (hay MK-Ultra) là tên mã của một chương trình thí nghiệm bất hợp pháp trên người do Cục Tình báo Trung ương Hoa Kỳ (CIA) thiết kế và thực hiện. Các thí nghiệm nhằm phát triển các quy trình và xác định các loại thuốc như LSD có thể được sử dụng trong các cuộc thẩm vấn để làm suy yếu các cá nhân và buộc phải thú nhận thông qua tẩy não và tra tấn tâm lý. MKUltra đã sử dụng nhiều phương pháp để thao túng trạng thái tinh thần và chức năng não của đối tượng, chẳng hạn như ngầm sử dụng liều cao chất hướng thần (đặc biệt là LSD) và các hóa chất khác, sốc điện, thôi miên, tước đoạt cảm giác, cô lập và lạm dụng bằng lời nói và tình dục, ngoài các hình thức tra tấn khác.

MKUltra được thực hiện sau hai thí nghiệm liên quan đến thuốc là Dự án Bluebird và Dự án Artichoke. Nó được bắt đầu vào năm 1953, bị thu hẹp phạm vi vào năm 1964 và 1967, và tạm dừng vào năm 1973. Nó được tổ chức thông qua Văn phòng Trí tuệ khoa học của CIA và phối hợp với Phòng thí nghiệm Chiến tranh sinh học của quân đội Hoa Kỳ. Chương trình tham gia vào các hoạt động bất hợp pháp, bao gồm việc sử dụng công dân Hoa Kỳ và Canada làm đối tượng thử nghiệm không có chủ ý.  Phạm vi của MKUltra rất rộng, với các hoạt động được thực hiện dưới vỏ bọc nghiên cứu tại hơn 80 cơ sở, bao gồm các trường cao đẳng và đại học, bệnh viện, nhà tù và các công ty dược phẩm. CIA điều khiển bằng cách sử dụng các tổ chức bình phong, mặc dù một số quan chức hàng đầu tại các cơ sở này nhận thức về sự dính líu đến CIA.

MKUltra lần đầu tiên được công chúng chú ý vào năm 1975 bởi Ủy ban Church của Quốc hội Hoa Kỳ và Hội đồng của tổng thống Hoa Kỳ về các hoạt động CIA tại Hoa Kỳ của Gerald Ford (còn được biết đến dưới tên Hội đồng Rockefeller). Các nỗ lực điều tra đã bị cản trở bởi lệnh của Giám đốc CIA Richard Helms là tiêu hủy tất cả các hồ sơ MKUltra vào năm 1973; các cuộc điều tra của Ủy ban Church và Hội đồng Rockefeller dựa trên lời khai đã tuyên thệ của những người tham gia trực tiếp và một số lượng nhỏ tài liệu còn sót lại sau lệnh của Helms. Năm 1977, một yêu cầu của Đạo luật Tự do Thông tin đã phát hiện ra nơi lưu trữ 20.000 tài liệu liên quan đến MKUltra, dẫn đến các cuộc điều trần tại Thượng viện. Một số thông tin còn sót lại về MKUltra đã được giải mật vào tháng 7 năm 2001.

Bối cảnh

Nguồn gốc của tên mã
Tên mã CIA của dự án là sự kết hợp của chữ ghép MK, cho thấy sự tài trợ của Ban Dịch vụ kỹ thuật (TSS),  và từ Ultra mà trước đây được chỉ định là phân loại tối mật của tình báo Thế chiến II. Các tên mã liên quan khác bao gồm Dự án MKNAOMI và Dự án MKDELTA được lập ra để giám sát việc sử dụng vật liệu MKUltra ở nước ngoài. Theo Ủy ban Church, "những vật liệu như vậy đã được sử dụng trong một số dịp".

Nguồn gốc của dự án
Theo tác giả Stephen Kinzer, dự án của CIA "là sự tiếp nối của công trình bắt đầu tại các cơ sở của Nhật Bản thời Thế chiến II và các trại tập trung của Đức Quốc xã trong việc khuất phục và kiểm soát tâm trí con người". Kinzer đã viết rằng việc MKUltra sử dụng mescaline vào các đối tượng không có chủ ý là một hành vi mà các bác sĩ Đức Quốc xã đã bắt đầu trong trại tập trung Dachau. Kinzer đưa ra bằng chứng về việc tiếp tục một chương trình của Đức Quốc xã, dẫn ra việc CIA bí mật tuyển mộ những kẻ tra tấn và giải phẫu sinh thể của Đức Quốc xã để tiếp tục thí nghiệm trên hàng nghìn đối tượng, và người Đức Quốc xã đã được đưa đến Fort Detrick, Maryland, để hướng dẫn các nhân viên CIA cách sử dụng khí sarin dùng để gây chết người.

Mục tiêu và lãnh đạo

Dự án do Sidney Gottlieb đứng đầu nhưng bắt đầu theo lệnh của giám đốc CIA Allen Dulles vào ngày 13 tháng 4 năm 1953. Mục tiêu của nó là phát triển các loại thuốc kiểm soát tâm trí để sử dụng chống lại khối Liên Xô đáp lại việc Liên Xô, Trung Quốc và Triều Tiên bị cáo buộc đã sử dụng các kỹ thuật kiểm soát tâm trí với các tù nhân chiến tranh của Mỹ trong chiến tranh Triều Tiên. CIA muốn sử dụng các phương pháp tương tự với những người họ tự bắt giữ, và quan tâm đến việc thao túng các nhà lãnh đạo nước ngoài bằng các kỹ thuật như vậy, đã nghĩ ra một số kế hoạch nhằm đánh thuốc Fidel Castro. Họ thường chỉ đạo các thí nghiệm mà không được đối tượng biết hay chấp thuận. Trong một số trường hợp, các nhà nghiên cứu học thuật được tài trợ thông qua các khoản trợ cấp từ các tổ chức bình phong của CIA nhưng không biết rằng CIA đang sử dụng công việc của họ cho những mục đích này.

Dự án đã cố gắng sản xuất một loại thuốc nói thật hoàn hảo để thẩm vấn các gián điệp nghi ngờ của Liên Xô trong Chiến tranh Lạnh và khám phá các khả năng kiểm soát tâm trí khác. Dự án con 54 là chương trình "Perfect Concussion" tối mật của Hải quân, được cho là sử dụng các vụ nổ tần số dưới tai để xóa trí nhớ; chương trình đã không bao giờ được thực hiện.

Hầu hết các hồ sơ của MKUltra đã bị tiêu hủy vào năm 1973 theo lệnh của giám đốc CIA Richard Helms, vì vậy rất khó để các nhà điều tra hiểu được đầy đủ về hơn 150 dự án con nghiên cứu được tài trợ bởi MKUltra và các chương trình liên quan của CIA.

Dự án bắt đầu trong giai đoạn mà nhà báo người Anh Rupert Cornwell mô tả là "hoang tưởng" tại CIA, khi Mỹ đã mất thế độc quyền hạt nhân và nỗi sợ hãi về chủ nghĩa cộng sản lên đến đỉnh điểm. Giám đốc phản gián CIA James Jesus Angleton tin rằng một con chuột chũi đã xâm nhập vào tổ chức ở các cấp cao nhất. Cơ quan này đã đổ hàng triệu đô la vào các nghiên cứu nhằm xem xét các cách thức tác động và kiểm soát tâm trí cũng như tăng cường khả năng trích xuất thông tin từ các đối tượng kháng cự trong quá trình thẩm vấn. Một số nhà sử học khẳng định rằng một mục tiêu của MKUltra và các dự án CIA liên quan là tạo ra một chủ đề kiểu "Ứng cử viên Mãn Châu". Nhà sử học người Mỹ Alfred W. McCoy tuyên bố rằng CIA đã cố gắng tập trung sự chú ý của giới truyền thông vào những chương trình "lố bịch" kiểu này để công chúng không nhìn vào mục tiêu chính của nghiên cứu, đó là các phương pháp thẩm vấn hiệu quả.

Quy mô dự án
Một tài liệu MKUltra năm 1955 chỉ ra quy mô và phạm vi của sự nỗ lực. Nó đề cập đến việc nghiên cứu phân loại các chất làm thay đổi tâm trí được mô tả như sau:

 Các chất sẽ thúc đẩy suy nghĩ phi logic và sự bốc đồng đến mức người nhận sẽ bị mất uy tín trước công chúng.
 Các chất làm tăng hiệu quả của cố vấn và nhận thức.
 Các vật liệu sẽ ngăn chặn hoặc chống lại tác dụng say của rượu.
 Các vật liệu sẽ đẩy nhanh tác dụng say của rượu.
 Các vật liệu sẽ tạo ra các dấu hiệu và triệu chứng của các bệnh đã được nhận biết theo cách có thể đảo ngược để chúng có thể được sử dụng để giả bệnh, v.v.
 Các vật liệu sẽ làm cho thôi miên dễ dàng hơn hoặc không thì nâng cao tính hữu dụng của nó.
 Các chất sẽ nâng cao khả năng của các cá nhân để chống lại sự thiếu thốn, tra tấn và cưỡng bức trong khi thẩm vấn và cái gọi là "tẩy não".
 Các vật liệu và phương pháp vật lý sẽ tạo ra chứng mất trí nhớ đối với các sự kiện trước đây và trong quá trình sử dụng chúng.
 Các phương pháp vật lý tạo ra sốc và sự lẫn lộn trong thời gian dài và có thể sử dụng lén lút.
 Các chất gây ra khiếm khuyết về thể chất như liệt chân, thiếu máu cấp, v.v.
 Các chất sẽ tạo ra cảm giác hưng phấn "tinh khiết" mà không gây thất vọng về sau.
 Các chất làm thay đổi cấu trúc nhân cách theo cách mà làm tăng xu hướng của người nhận trở nên phụ thuộc vào người khác.
 Một vật liệu sẽ gây ra sự lẫn lộn tinh thần thuộc loại mà cá nhân dưới ảnh hưởng của nó sẽ rất khó để duy trì sự bịa đặt khi bị tra hỏi.
 Các chất sẽ làm giảm tham vọng và hiệu quả làm việc chung của đàn ông khi được sử dụng với lượng không thể phát hiện được.
 Các chất làm suy yếu hoặc méo mó thị lực hoặc thính lực, tốt nhất là không có tác dụng vĩnh viễn.
 Một viên thuốc trực tiếp có thể sử dụng được lén lút trong đồ uống, thực phẩm, thuốc lá, dưới dạng xịt, v.v., sẽ an toàn khi sử dụng, khiến mất trí nhớ tối đa, và phù hợp để sử dụng bởi các loại đặc vụ tùy tình hình cụ thể.
 Một vật liệu có thể được sử dụng lén lút bằng các con đường trên và với số lượng rất nhỏ sẽ khiến một người không thể thực hiện hoạt động thể chất.

Các ứng dụng
Báo cáo năm 1976 của Ủy ban Church cho thấy, trong chương trình MKDELTA, "Thuốc chủ yếu được sử dụng để hỗ trợ thẩm vấn, nhưng các vật liệu MKULTRA/MKDELTA cũng được sử dụng cho các mục đích quấy rối, làm mất uy tín hoặc vô hiệu hóa."

Các dự án liên quan khác
Vào năm 1964, MKSEARCH là cái tên được đặt cho sự tiếp nối của chương trình MKULTRA. Chương trình MKSEARCH được chia thành hai dự án được đặt tên là MKOFTEN và MKCHICKWIT. Tài trợ cho MKSEARCH bắt đầu vào năm 1965 và kết thúc vào năm 1971. Dự án này là một dự án hợp tác giữa Quân chủng Hóa học Hoa Kỳ và Văn phòng Nghiên cứu và phát triển của CIA nhằm tìm ra các tác nhân dùng để tấn công mới, tập trung vào các tác nhân gây mất khả năng hoạt động. Mục đích của nó là phát triển, kiểm tra và đánh giá các khả năng bí mật sử dụng các hệ thống sinh học, hóa học và chất phóng xạ và các kỹ thuật tạo ra các thay đổi hành vi và/hoặc sinh lý của con người mà có thể dự đoán được để hỗ trợ các yêu cầu vận hành có độ nhạy cao.

Đến tháng 3 năm 1971, hơn 26.000 tác nhân tiềm năng đã được thu thập để sàng lọc trong tương lai. CIA quan tâm đến các mô hình di cư của chim để nghiên cứu chiến tranh hóa học và sinh học (CBW); dự án con 139 được đặt tên là "Nghiên cứu dịch bệnh ở chim" tại Penn State.

MKOFTEN là để đối phó với việc thử nghiệm và sự lây truyền chất độc và tác động liên quan tới hành vi của thuốc trên động vật và sau cùng là con người.

MKCHICKWIT quan tâm đến việc thu thập thông tin về sự phát triển thuốc mới ở châu Âu và châu Á, và việc thu thập các mẫu.

Thí nghiệm trên người Mỹ
Các tài liệu của CIA cho thấy rằng họ đã nghiên cứu các phương pháp kiểm soát tâm trí "hóa học, sinh học và phóng xạ" như một phần của MKUltra. Họ đã chi khoảng 10 triệu đô la hoặc nhiều hơn, ước lượng 87,5 triệu đô la sau khi được điều chỉnh theo lạm phát.

LSD
Những nỗ lực ban đầu của CIA tập trung vào LSD-25, sau này đã có ảnh hưởng lớn đến nhiều chương trình của MKUltra. CIA muốn biết liệu họ có thể khiến các điệp viên Liên Xô đầu hàng trái với ý của bản thân hay không và liệu Liên Xô có thể làm điều tương tự với các đặc vụ của chính CIA hay không.

Các tài liệu do John D. Marks thu được từ CIA dưới quyền Tự do thông tin năm 1976 cho thấy, vào năm 1953, CIA đã cân nhắc mua 10 kg LSD, đủ cho 100 triệu liều. Việc mua được đề xuất nhằm ngăn chặn các quốc gia khác kiểm soát nguồn cung. Các tài liệu cho thấy CIA đã mua một số lượng LSD từ Phòng thí nghiệm Sandoz ở Thụy Sĩ.

Khi Dự án MKUltra được tiến hành vào tháng 4 năm 1953, các thí nghiệm bao gồm việc sử dụng LSD lên bệnh nhân tâm thần, tù nhân, người nghiện ma túy và gái mại dâm - "những người không thể chống trả," như một nhân viên cơ quan đã nói. Trong một trường hợp, họ đã cho một bệnh nhân tâm thần ở Kentucky dùng LSD trong 174 ngày. Họ cũng cho các nhân viên của CIA, quân nhân, bác sĩ, các nhân viên chính phủ khác và các thành viên của công chúng dùng LSD để nghiên cứu phản ứng của họ. LSD và các loại thuốc khác thường được sử dụng mà đối tượng không biết hoặc chấp thuận có hiểu biết, vi phạm Quy tắc Nuremberg mà Hoa Kỳ đã đồng ý tuân theo sau Thế chiến thứ hai. Mục đích của việc này là tìm ra loại thuốc có thể dẫn tới những lời thú nhận sâu sắc hoặc xóa sạch tâm trí của đối tượng và lập trình cho họ như "một đặc vụ người máy".

Trong Chiến dịch Midnight Climax, CIA đã thiết lập một số nhà chứa bên trong các nhà an toàn của cơ quan ở San Francisco để tuyển chọn những người đàn ông sẽ quá xấu hổ khi nói về các sự kiện. Đàn ông được cho dùng LSD, các nhà thổ được trang bị gương một chiều, và các phiên được quay phim để xem và nghiên cứu sau này. Trong các thí nghiệm khác, mọi người được cấp LSD mà họ không hề hay biết, họ bị thẩm vấn dưới ánh đèn sáng và các bác sĩ ghi chép phía sau. Họ nói với các đối tượng rằng họ sẽ kéo dài "các trip" ("trip" là từ lóng chỉ trạng thái ảo giác khi dùng LSD) nếu họ từ chối tiết lộ bí mật của mình. Những người bị thẩm vấn là các nhân viên CIA, quân nhân Hoa Kỳ và các điệp viên bị tình nghi làm việc cho phe kia trong Chiến tranh Lạnh. Việc này dẫn đến kết quả là suy nhược kéo dài và một số trường hợp tử vong. Những người nghiện heroin đã được mua chuộc để sử dụng LSD với đề nghị cung cấp nhiều heroin hơn.

Theo lời mời của sinh viên tốt nghiệp tâm lý học Stanford Vik Lovell, một người quen của Richard Alpert và Allen Ginsberg là Ken Kesey đã tình nguyện tham gia vào nghiên cứu mà thực chất được CIA tài trợ dưới sự bảo trợ của MKUltra, tại Bệnh viện Cựu chiến binh Menlo Park nơi anh làm phụ tá ban đêm. Dự án đã nghiên cứu tác động của các chất hướng thần, đặc biệt là LSD, psilocybin, mescaline, cocaine, AMT và DMT đối với con người.

Văn phòng An ninh đã sử dụng LSD trong các cuộc thẩm vấn, nhưng Sidney Gottlieb, nhà hóa học chỉ đạo MKUltra, đã có ý tưởng khác: ông nghĩ nó có thể được sử dụng trong các hoạt động ngầm. Vì tác dụng của nó chỉ là tạm thời, ông tin rằng nó có thể được cấp cho các quan chức cấp cao và bằng cách này sẽ ảnh hưởng đến quá trình của các cuộc họp, các bài phát biểu quan trọng, v.v. Vì ông nhận ra có sự khác biệt trong việc thử nghiệm loại thuốc này trong phòng thí nghiệm và sử dụng nó trong các hoạt động bí mật, ông đã bắt đầu một loạt các thí nghiệm trong đó LSD được cấp cho những người trong hoàn cảnh "bình thường" mà không có cảnh báo trước. Lúc đầu, mọi người tại Ban Dịch vụ kỹ thuật đã thử nó; một thí nghiệm điển hình liên quan đến hai người trong một căn phòng, nơi họ quan sát nhau hàng giờ và ghi chép. Khi thử nghiệm tiến hành, có một thời điểm những người ngoài cuộc sẽ bị đánh thuốc mà không có lời giải thích nào và những chuyến trip acid ("acid" là từ lóng của LSD) bất ngờ đã trở thành một loại nguy hiểm nghề nghiệp đối với các đặc vụ CIA. Các phản ứng bất lợi thường xảy ra, chẳng hạn như một đặc vụ nhận thuốc trong ly cà phê sáng của mình, trở nên loạn thần và chạy dọc Washington, nhìn thấy một con quái vật trong mỗi chiếc xe ngang qua anh ta. Các thí nghiệm vẫn tiếp tục ngay cả sau khi Frank Olson, một nhà hóa học quân đội chưa từng dùng LSD, bị giám sát viên CIA của ông ta lén lút cho dùng và chín ngày sau đó đã lao xuống chết từ cửa sổ của một căn phòng khách sạn thành phố New York ở tầng 13, được cho rằng là kết quả của trầm cảm sâu do thuốc gây ra. Theo Stephen Kinzer, Olson đã tiếp xúc với cấp trên của mình một vài thời gian trước đó, nghi ngờ tính đạo đức của dự án, và yêu cầu từ chức khỏi CIA.

Một số đối tượng tham gia có sự đồng thuận, và trong những trường hợp này, họ dường như được chọn riêng cho các thí nghiệm thậm chí còn khắc nghiệt hơn. Trong một trường hợp, bảy tình nguyện viên ở Kentucky đã được cấp LSD trong bảy mươi bảy ngày liên tục.

Các nhà nghiên cứu của MKUltra sau đó đã loại bỏ LSD vì kết quả của nó quá khó đoán. Họ từ bỏ quan điểm cho rằng LSD là "bí mật sẽ mở khóa vũ trụ", nhưng nó vẫn có một vị trí trong kho vũ khí mật. Tuy nhiên, đến năm 1962, CIA và quân đội đã phát triển một loạt siêu chất gây ảo giác, như là BZ, được cho là một vũ khí kiểm soát tâm trí đáng hứa hẹn hơn. Điều này dẫn đến việc nhiều học giả và nhà nghiên cứu tư nhân đã rút lại sự ủng hộ, và nghiên cứu LSD nhìn chung trở nên ít được ưu tiên hơn.

Các loại thuốc khác
Một kỹ thuật khác được nghiên cứu là thực hiện tiêm tĩnh mạch barbiturat vào một cánh tay và amphetamin vào cánh tay kia. Barbiturat được giải phóng vào người trước, và ngay sau khi người đó bắt đầu buồn ngủ, amphetamin đã được giải phóng. Các thí nghiệm khác có liên quan đến heroin, morphin, temazepam (được sử dụng dưới tên mã MKSEARCH), mescaline, psilocybin, scopolamine, rượu và natri pentothal.

Thôi miên
Các tài liệu MKUltra đã được giải mật cho thấy họ đã nghiên cứu thôi miên vào đầu những năm 1950. Các mục tiêu thí nghiệm bao gồm tạo ra "thôi miên để gây ra cảm giác lo lắng", "thôi miên để tăng khả năng học và ghi nhớ lcác vấn đề bằng chữ viết phức tạp", nghiên cứu thôi miên và thí nghiệm máy phát hiện nói dối, "thôi miên để tăng khả năng quan sát và ghi nhớ sự sắp xếp phức tạp của các đối tượng vật lý" và nghiên cứu "mối quan hệ của nhân cách dễ bị thôi miên”. Họ đã chỉ đạo các thí nghiệm với thôi miên bằng thuốc và với chứng mất trí nhớ thuận chiều và ngược chiều trong khi chịu ảnh hưởng của các loại thuốc đó.

Thí nghiệm trên người Canada

CIA đã xuất các thí nghiệm sang Canada khi họ tuyển dụng bác sĩ tâm thần người Anh Donald Ewen Cameron, người tạo ra khái niệm "thao túng tâm lý", mà CIA thấy thú vị. Cameron đã hy vọng có thể chữa bệnh tâm thần phân liệt bằng cách xóa những ký ức hiện có và lập trình lại tâm lý. Ông đi từ Albany, New York đến Montreal hàng tuần để làm việc tại Viện Allan Memorial của Đại học McGill, và được trả 69.000 đô la từ năm 1957 đến năm 1964 (579.480 đô la Mỹ vào năm 2021, sau khi điều chỉnh theo lạm phát) để thực hiện các thí nghiệm MKUltra tại đó, tức các thí nghiệm Montreal. Các quỹ nghiên cứu này được gửi đến Cameron bởi một tổ chức bình phong của CIA, Hiệp hội Điều tra Sinh thái nhân văn, và như trong các tài liệu nội bộ của CIA, Cameron không biết số tiền này đến từ CIA.

Ngoài LSD, Cameron cũng đã thí nghiệm nhiều loại thuốc làm tê liệt khác nhau cũng như liệu pháp sốc điện ở mức gấp ba mươi đến bốn mươi lần so với năng lượng bình thường. Các thí nghiệm "thao túng" của ông bao gồm việc đưa các đối tượng vào trạng thái hôn mê do thuốc trong nhiều tuần tại một thời điểm (một trường hợp có thể lên đến ba tháng) trong khi chơi các vòng lặp băng tiếng ồn hoặc các câu nói lặp đi lặp lại đơn giản. Các thí nghiệm của ông thường được thực hiện trên những bệnh nhân vào viện vì các vấn đề phổ biến như rối loạn lo âu và trầm cảm sau sinh, nhiều người trong số họ phải chịu ảnh hưởng vĩnh viễn từ hành động của ông.  Các phương pháp điều trị của ông đã khiến nạn nhân tiểu tiện không tự chủ, mất trí nhớ, quên cách nói chuyện, quên cha mẹ và nghĩ người thẩm vấn là cha mẹ mình.

Trong thời kỳ này, Cameron được biết đến trên toàn thế giới với tư cách là chủ tịch đầu tiên của Hiệp hội Tâm thần học thế giới cũng như chủ tịch của cả Hiệp hội Tâm thần Hoa Kỳ và  Hiệp hội Tâm thần học Canada. Cameron cũng là thành viên của tòa án y tế Nuremberg trong những năm 1946–1947.

Động lực và đánh giá
Công việc của ông được truyền cảm hứng và song song với bác sĩ tâm thần người Anh William Sargant tại bệnh viện St Thomas', London, và bệnh viện Belmont, Sutton, người cũng tham gia vào Cục Tình báo mật và đã thí nghiệm trên bệnh nhân của mình mà không có sự chấp thuận của họ, gây ra thiệt hại kéo dài tương tự.

Vào những năm 1980, một số bệnh nhân cũ của Cameron đã kiện CIA vì những thiệt hại, mà chương trình tin tức của Canada The Fifth Estate đã ghi lại. Kinh nghiệm và vụ kiện của họ đã được dựng thành một loạt chương trình truyền hình ngắn tập năm 1998 The Sleep Room.

Naomi Klein lập luận trong cuốn sách The Shock Doctrine của mình rằng nghiên cứu của Cameron và đóng góp của ông cho dự án MKUltra không phải về kiểm soát tâm trí và tẩy não, mà là về việc thiết kế "một hệ thống dựa trên khoa học để trích xuất thông tin từ 'các nguồn kháng cự'. Nói cách khác, là tra tấn."

Alfred W. McCoy viết, "Bỏ qua những điều quá mức kỳ lạ của nó, các thí nghiệm của Tiến sĩ Cameron, dựa trên bước đột phá trước đó của Donald O. Hebb, đã đặt nền tảng khoa học cho phương pháp tra tấn tâm lý hai bước của CIA", đề cập đến việc đầu tiên tạo ra trạng thái mất phương hướng ở đối tượng, và sau đó tạo ra tình huống khó chịu “tự hại mình”, trong đó đối tượng bị mất phương hướng có thể giảm bớt đau đớn bằng cách đầu hàng.

Trại giam bí mật
Tại các khu vực thuộc quyền kiểm soát của Mỹ vào đầu những năm 1950 ở châu Âu và Đông Á, chủ yếu là Nhật Bản, Đức và Philippines, CIA đã tạo ra các trung tâm giam giữ bí mật để Mỹ có thể tránh truy tố hình sự. CIA đã bắt những người bị nghi ngờ là điệp viên của địch và những người khác mà bị cho là "có thể hi sinh" để thực hiện nhiều loại tra tấn và thí nghiệm trên người họ. Các tù nhân bị thẩm vấn trong khi bị cho dùng các chất hướng thần, sốc điện và chịu nhiệt độ khắc nghiệt, cách ly giác quan và những thứ tương tự để hiểu rõ hơn về cách hủy diệt và kiểm soát tâm trí con người.

Sự phát giác

Năm 1973, trong bối cảnh chính phủ hoảng loạn do Watergate gây ra, Giám đốc CIA Richard Helms đã ra lệnh tiêu hủy tất cả các hồ sơ MKUltra. Theo lệnh này, hầu hết các tài liệu CIA liên quan đến dự án đã bị tiêu hủy, khiến không thể điều tra đầy đủ về MKUltra. Một nơi lưu trữ khoảng 20.000 tài liệu còn sót lại sau lệnh tiêu hủy của Helms, vì chúng đã bị lưu trữ nhầm trong một tòa nhà hồ sơ tài chính và được phát hiện sau một yêu cầu của FOIA vào năm 1977. Những tài liệu này đã được điều tra toàn bộ trong phiên điều trần của Thượng viện năm 1977.

Vào tháng 12 năm 1974, The New York Times cáo buộc rằng CIA đã chỉ đạo các hoạt động bất hợp pháp trong nước, bao gồm các thí nghiệm trên công dân Hoa Kỳ, trong những năm 1960. Báo cáo đó đã thúc đẩy các cuộc điều tra của Quốc hội Hoa Kỳ, dưới hình thức Ủy ban Church, và bởi một hội đồng được biết đến là Hội đồng Rockefeller nhằm xem xét các hoạt động trong nước bất hợp pháp của CIA, FBI và các cơ quan liên quan đến tình báo của quân đội.

Vào mùa hè năm 1975, báo cáo của Ủy ban Church thuộc quốc hội và báo cáo của Hội đồng Rockefeller thuộc tổng thống đã tiết lộ cho công chúng lần đầu tiên rằng CIA và Bộ Quốc phòng đã chỉ đạo các thí nghiệm trên đối tượng con người không có chủ ý và cả nhận thức như một phần của một chương trình mở rộng nhằm tìm ra cách ảnh hưởng và kiểm soát hành vi của con người thông qua việc sử dụng các chất hướng thần như là LSD và mescaline và các phương tiện hóa học, sinh học và tâm lý học khác. Họ cũng tiết lộ rằng ít nhất một đối tượng, Frank Olson, đã chết sau khi sử dụng LSD. Phần lớn những gì Ủy ban Church và Hội đồng Rockefeller biết được về MKUltra có trong một báo cáo, do văn phòng Tổng Thanh tra chuẩn bị vào năm 1963, còn sót lại sau vụ tiêu hủy hồ sơ theo lệnh năm 1973. Tuy nhiên, nó chứa rất ít chi tiết. Sidney Gottlieb, người đã nghỉ việc tại CIA hai năm trước đó và đứng đầu MKUltra, đã được ủy ban phỏng vấn nhưng tuyên bố có rất ít ký ức về các hoạt động của MKUltra.

Ủy ban thuộc quốc hội điều tra nghiên cứu của CIA, do Thượng nghị sĩ Frank Church làm chủ tịch, đã kết luận rằng "rõ ràng là không có sự chấp thuận trước từ bất kỳ đối tượng nào." Ủy ban ghi chú rằng "các thí nghiệm được tài trợ bởi các nhà nghiên cứu này ... đặt ra câu hỏi về quyết định không sửa đổi các hướng dẫn cho thí nghiệm của các cơ quan."

Theo khuyến nghị của Ủy ban Church, Tổng thống Gerald Ford vào năm 1976 đã ban hành Sắc lệnh đầu tiên về Hoạt động tình báo, trong đó, cấm "thí nghiệm thuốc trên đối tượng con người, trừ khi có sự chấp thuận có hiểu biết, bằng văn bản và có sự chứng kiến của một bên trung lập, của mỗi chủ thể con người đó” và phù hợp với các hướng dẫn do Ủy ban Quốc gia ban hành. Các sắc lệnh tiếp theo của Tổng thống Carter và Reagan đã mở rộng chỉ thị để áp dụng cho bất kỳ thí nghiệm trên người nào.

Năm 1977, trong một phiên điều trần tổ chức bởi Ủy ban Chọn lọc về Tình báo Thượng viện, nhằm xem xét thêm về MKUltra, đô đốc Stansfield Turner, khi đó là giám đốc Tình báo Trung ương, tiết lộ rằng CIA đã tìm thấy một bộ các hồ sơ, bao gồm khoảng 20.000 trang, còn sót lại sau lệnh tiêu hủy năm 1973 vì chúng đã bị lưu trữ nhầm tại một trung tâm hồ sơ không thường được sử dụng cho các tài liệu như vậy. Những hồ sơ này xử lý việc cấp vốn cho các dự án MKUltra và chứa ít thông tin chi tiết về dự án, nhưng nhiều điều biết được từ chúng hơn là từ báo cáo năm 1963 của Tổng Thanh tra.

Trên sàn Thượng viện năm 1977, Thượng nghị sĩ Ted Kennedy đã nói:Phó Giám đốc CIA tiết lộ rằng hơn ba mươi trường đại học và cơ sở đã tham gia vào một chương trình "kiểm tra và thử nghiệm trên diện rộng" bao gồm các cuộc thử nghiệm thuộc bí mật trên những công dân không có chủ ý "ở mọi cấp độ xã hội, cao và thấp, người Mỹ bản địa và nước ngoài." Một số thử nghiệm này liên quan đến việc sử dụng LSD cho "những đối tượng không có chủ ý trong các tình huống xã hội.Ít nhất một cái chết, kết quả của việc Frank Olson được cho là đã lao ra khỏi cửa sổ, bị quy cho việc Olson là đối tượng của thử nghiệm như vậy, mà không hề hay biết, chín ngày trước khi chết. Bản thân CIA sau đó cũng thừa nhận rằng những thử nghiệm này có rất ít cơ sở khoa học. Các nhân viên chỉ đạo việc giám sát không phải là quan sát viên khoa học có trình độ.

Ở Canada, vấn đề này mất nhiều thời gian để đưa ra ánh sáng hơn, vấn đề được biết đến rộng rãi vào năm 1984 trên một chương trình tin tức của CBC, The Fifth Estate. Người ta biết rằng không chỉ CIA đã tài trợ cho những nỗ lực của Cameron mà chính phủ Canada cũng hoàn toàn nhận thức được điều này, và sau đó đã cung cấp thêm 500.000 đô la tài trợ để tiếp tục các thí nghiệm. Tiết lộ này phần lớn đã khiến nỗ lực của các nạn nhân đi chệch hướng từ kiện CIA như các đối tượng Hoa Kỳ giống họ đã làm, sang kiện chính phủ Canada và đã dàn xếp ngoài tòa với số tiền 100.000 đô la cho mỗi người trong số 127 nạn nhân. Cameron qua đời vào ngày 8 tháng 9 năm 1967, sau một cơn đau tim trong khi ông và con trai đang leo núi. Không có hồ sơ cá nhân nào của Cameron về mối liên hệ của ông với MKUltra còn sót lại vì gia đình ông đã tiêu hủy chúng sau khi ông qua đời.

Báo cáo của Văn phòng Tổng kiểm toán Hoa Kỳ năm 1994
Văn phòng Tổng kiểm toán Hoa Kỳ đã ban hành một báo cáo vào ngày 28 tháng 9 năm 1994, trong đó tuyên bố từ năm 1940 đến năm 1974, DOD và các cơ quan an ninh quốc gia khác đã nghiên cứu hàng nghìn đối tượng con người trong các cuộc kiểm tra và thí nghiệm liên quan đến các chất độc hại.

Trích dẫn từ nghiên cứu: Làm việc với CIA, Bộ Quốc phòng đã cấp chất gây ảo giác cho hàng nghìn binh sĩ "tình nguyện" trong những năm 1950 và 1960. Ngoài LSD, Quân đội cũng thử nghiệm quinuclidinyl benzilate, một chất gây ảo giác có tên mã là BZ. (Chú thích 37) Nhiều cuộc thử nghiệm được chỉ đạo dưới cái gọi là chương trình MKULTRA, được lập ra để chống lại những tiến bộ nhận thấy được của Liên Xô và Trung Quốc trong kỹ thuật tẩy não. Từ năm 1953 đến năm 1964, chương trình bao gồm 149 dự án liên quan đến thử nghiệm thuốc và các nghiên cứu khác trên các đối tượng con người không có chủ ý.

Tử vong
Do CIA đã tiêu hủy có mục đích hầu hết các hồ sơ, việc không tuân theo các giao thức chấp thuận có hiểu biết với hàng nghìn người tham gia, tính chất không kiểm soát được của các thí nghiệm, và việc thiếu dữ liệu tiếp theo, tác động đầy đủ của các thí nghiệm MKUltra, bao gồm cả tử vong, có thể sẽ không bao giờ biết được.

Một số trường hợp tử vong đã biết có liên quan đến dự án MKUltra, đáng chú ý nhất là của Frank Olson. Olson, một nhà hóa sinh và nhà nghiên cứu vũ khí sinh học của Quân đội Hoa Kỳ, đã được cấp LSD mà không hề biết hay chấp thuận vào tháng 11 năm 1953, như là một phần của thí nghiệm của CIA, và chết do tự sát khi nhảy khỏi cửa sổ tầng 13 một tuần sau đó. Một bác sĩ CIA được giao giám sát Olson đã tuyên bố đang ngủ trong một căn phòng khác tại khách sạn thành phố New York khi Olson ngã chết. Năm 1953, cái chết của Olson được mô tả là một vụ tự sát xảy ra trong một cơn rối loạn tinh thần nghiêm trọng. Cuộc điều tra nội bộ của chính CIA kết luận rằng người đứng đầu MKUltra, nhà hóa học CIA Sidney Gottlieb, đã chỉ đạo thí nghiệm LSD có sự nhận biết trước của Olson, mặc dù cả Olson và những người đàn ông khác tham gia thí nghiệm chỉ được thông báo về bản chất chính xác của loại thuốc khoảng 20 phút sau khi uống. Báo cáo sau đó cho rằng Gottlieb tuy nhiên cũng bị khiển trách, vì ông đã không xét đến xu hướng tự tử đã được chẩn đoán của Olson, có thể đã trầm trọng hơn do LSD.

Gia đình Olson tranh chấp phiên bản chính thức của các sự kiện. Họ duy trì quan điểm Frank Olson đã bị sát hại bởi vì, đặc biệt là sau hậu quả do trải nghiệm LSD của mình, ông đã trở thành một nguy cơ an ninh, bởi là người có thể tiết lộ bí mật quốc gia liên quan đến các chương trình tuyệt mật của CIA, mà nhiều trong số đó ông đã có kiến thức cá nhân trực tiếp. Vài ngày trước khi qua đời, Frank Olson đã rời vị trí quyền trưởng Đơn vị Tác chiến đặc biệt tại Detrick, Maryland (sau này là Fort Detrick) vì một cuộc khủng hoảng đạo đức nghiêm trọng liên quan đến bản chất việc nghiên cứu vũ khí sinh học của ông. Trong số các lo ngại của Olson có việc phát triển các vật liệu ám sát sử dụng bởi CIA, việc CIA sử dụng các vật liệu chiến tranh sinh học trong các hoạt động ngầm, thử nghiệm vũ khí sinh học ở các khu vực đông dân cư, hợp tác với các nhà khoa học Đức Quốc xã trước đây trong Chiến dịch cái kẹp giấy, nghiên cứu kiểm soát tâm trí của LSD, và sử dụng các chất hướng thần trong các cuộc thẩm vấn "giai đoạn cuối" trong chương trình có tên mã là Dự án ARTICHOKE. Bằng chứng pháp y sau đó mâu thuẫn với phiên bản chính thức của các sự kiện; khi thi thể của Olson được khai quật vào năm 1994, các vết thương sọ não cho thấy Olson đã bị đánh bất tỉnh trước khi ông ra khỏi cửa sổ. Nhân viên pháp y cho rằng cái chết của Olson là một "vụ giết người". Vào năm 1975, gia đình Olson đã nhận được một khoản dàn xếp 750.000 đô la từ chính phủ Hoa Kỳ và lời xin lỗi chính thức từ Tổng thống Gerald Ford và Giám đốc CIA William Colby, mặc dù lời xin lỗi của họ chỉ giới hạn trong các vấn đề chấp thuận có hiểu biết liên quan đến việc Olson uống LSD. Ngày 28 tháng 11 năm 2012, gia đình Olson đã đệ đơn kiện chính phủ liên bang Hoa Kỳ do cái chết oan của Frank Olson. Vụ kiện đã bị bác bỏ vào tháng 7 năm 2013, một phần do sự dàn xếp giữa gia đình và chính phủ năm 1976. Trong quyết định bác bỏ đơn kiện, Thẩm phán quận Hoa Kỳ James Boasberg đã viết, "Trong khi tòa án phải giới hạn phân tích của mình chỉ trong bốn góc của tờ đơn khiếu nại, người đọc hoài nghi có thể muốn biết rằng hồ sơ công khai hỗ trợ nhiều cáo buộc [trong đơn kiện của gia đình], hơn xa so với chúng nghe có vẻ."

Một cuốn sách năm 2010 của H.P.Albarelli Jr. cáo buộc rằng vụ đầu độc hàng loạt Pont-Saint-Esprit năm 1951 là một phần của MKDELTA, rằng Olson có liên quan đến sự kiện đó, và cuối cùng ông đã bị CIA sát hại. Tuy nhiên, các nguồn tin học thuật cho rằng vụ việc là do ngộ độc ergot tại một tiệm bánh ở địa phương.

Các vấn đề pháp lý liên quan đến sự chấp thuận có hiểu biết
Những tiết lộ về CIA và quân đội đã khiến một số đối tượng hoặc những người sống sót đệ đơn kiện chính phủ liên bang vì đã chỉ đạo các thí nghiệm mà không có sự chấp thuận có hiểu biết. Mặc dù chính phủ tích cực, và đôi khi thành công, tìm cách trốn tránh trách nhiệm pháp lý, vài nguyên đơn đã nhận được bồi thường thông qua lệnh của tòa án, dàn xếp ngoài tòa, hoặc các đạo luật của Quốc hội. Gia đình của Frank Olson đã nhận được 750.000 đô la nhờ một đạo luật đặc biệt của Quốc hội, và cả tổng thống Ford và giám đốc CIA William Colby đã gặp gia đình Olson để xin lỗi công khai.

Trước đây, CIA và quân đội đã tích cực và thành công tìm cách giấu thông tin buộc tội, ngay cả khi họ đã bí mật cung cấp tiền bồi thường cho các gia đình. Một đối tượng thử nghiệm thuốc trong quân đội, James Stanley, một trung sĩ quân đội, đã kiện một vụ quan trọng, mặc dù không thành công. Chính phủ lập luận rằng Stanley bị cấm kiện theo học thuyết Feres .

Vào năm 1987, Tòa án Tối cao đã khẳng định sự bào chữa này trong quyết định 5–4 bác bỏ vụ án của Stanley: United States v. Stanley. Đa số lập luận rằng "một cuộc kiểm tra trách nhiệm pháp lý phụ thuộc vào mức độ của các vụ kiện cụ thể sẽ đặt ra câu hỏi về kỷ luật quân đội và bản thân việc ra quyết định sẽ đòi hỏi sự điều tra tư pháp, và do đó xâm phạm vào các vấn đề quân sự." Bất đồng với quan điểm này, thẩm phán William Brennan lập luận rằng sự cần thiết phải duy trì kỷ luật quân đội không nên bảo vệ chính phủ khỏi trách nhiệm pháp lý và sự trừng phạt đối với những vi phạm nghiêm trọng các quyền hiến pháp:Các phiên tòa y tế tại Nuremberg vào năm 1947 đã gây ấn tượng sâu sắc với thế giới rằng việc thí nghiệm với các đối tượng con người không có ý thức là không thể chấp nhận được về mặt đạo đức và pháp lý. Tòa án Quân sự Hoa Kỳ đã lập ra Quy tắc Nuremberg như một tiêu chuẩn để đánh giá các nhà khoa học Đức đã thí nghiệm với các đối tượng là con người... Bất chấp nguyên tắc này, các quan chức tình báo quân đội ... đã bắt đầu lén lút thử nghiệm các vật liệu hóa học và sinh học, bao gồm LSD.Thẩm phán Sandra Day O'Connor, viết một bài bất đồng quan điểm riêng, tuyên bố:Không có quy tắc nào được xây dựng theo phương pháp tư pháp nên tránh khỏi trách nhiệm pháp lý đối với thí nghiệm lên con người không tự nguyện và không có ý thức, điều đã bị cáo buộc là đã xảy ra trong trường hợp này. Thật vậy, như thẩm phán Brennan nhận xét, Hoa Kỳ đóng một vai trò quan trọng trong việc truy tố hình sự các quan chức Đức Quốc xã đã thí nghiệm đối tượng con người trong suốt Chiến tranh thế giới thứ hai, và các tiêu chuẩn mà Tòa án quân sự Nuremberg đã phát triển để xét đoán hành vi của các bị cáo đã tuyên bố 'sự chấp thuận tự nguyện của đối tượng con người là hoàn toàn cần thiết ... để thỏa mãn các quan niệm luân lý, đạo đức và pháp lý.' Nếu nguyên tắc này bị vi phạm, điều tối thiểu mà xã hội có thể làm là thấy các nạn nhân được bồi thường tốt nhất có thể, bởi những kẻ đã gây ra.Trong vụ kiện khác, Wayne Ritchie, một cựu cảnh sát tư pháp Hoa Kỳ, sau khi nghe về sự tồn tại của dự án vào năm 1990, đã cáo buộc CIA đã tẩm LSD vào thức ăn hoặc đồ uống của ông tại một bữa tiệc Giáng sinh năm 1957 dẫn đến việc ông thực hiện một vụ cướp tại một quán bar và bị bắt giữ sau đó. Trong khi chính phủ thừa nhận là vào thời điểm đó, đã đánh thuốc mọi người mà không có sự chấp thuận của họ, thẩm phán quận Hoa Kỳ Marilyn Hall Patel nhận thấy Ritchie không thể chứng minh ông là một trong những nạn nhân của MKUltra hoặc LSD đã gây ra vụ cướp của ông và đã bác bỏ vụ kiện vào năm 2005.

Người nổi tiếng
Người thí nghiệm

 Harold Alexander Abramson
 Donald Ewen Cameron
 Sidney Gottlieb
 Harris Isbell
 Martin Theodore Orne
 Louis Jolyon West

Đối tượng đã được tư liệu hóa

 Nhà thơ người Mỹ Allen Ginsberg lần đầu tiên sử dụng LSD trong một thí nghiệm tại khuôn viên Đại học Stanford, nơi ông có thể nghe các bản ghi mà ông lựa chọn (ông chọn bản đọc của Gertrude Stein, một mạn đà la Tây Tạng, và Richard Wagner). Ông cho biết trải nghiệm dẫn đến "một chứng hoang tưởng nhẹ đeo bám tất cả các trải nghiệm với acid của tôi suốt giữa những năm 1960 cho đến khi tôi học được từ thiền định cách phân tán điều đó." Ông đã trở thành một người ủng hộ cho chất thức thần vào những năm 1960 và, sau khi nghe các hoài nghi rằng thí nghiệm được CIA tài trợ, đã viết, "Có phải tôi, Allen Ginsberg, là sản phẩm của một trong những thí nghiệm đáng tiếc, vụng về, hay thành công một cách hân hoan của CIA trong kiểm soát tâm trí?"
 Ken Kesey, tác giả của Bay trên tổ chim cúc cu, được cho là đã tình nguyện tham gia các thí nghiệm MKUltra liên quan đến LSD và các chất thức thần khác tại bệnh viện Chăm sóc Cựu chiến binh ở Menlo Park khi còn là sinh viên đại học Stanford gần đó. Những trải nghiệm của Kesey trong khi chịu ảnh hưởng của LSD đã truyền cảm hứng cho ông để quảng cáo thuốc bên ngoài bối cảnh của các thí nghiệm MKUltra, điều này đã ảnh hưởng đến sự phát triển ban đầu của văn hóa hippie.
 Robert Hunter là người viết lời, ca sĩ-nhạc sĩ, dịch giả và nhà thơ người Mỹ, nổi tiếng với sự kết hợp của ông với Jerry Garcia và Grateful Dead. Cùng với Ken Kesey, Hunter được cho là một đối tượng thử nghiệm MKUltra tình nguyện sớm nhất tại đại học Stanford. Các đối tượng thử nghiệm ở Stanford được trả tiền để dùng LSD, psilocybin và mescalin, sau đó báo cáo về trải nghiệm của họ. Những trải nghiệm đã hình thành một cách sáng tạo đối với Hunter.

Đối tượng đã cáo buộc

 Trùm tội phạm ở Boston James "Whitey" Bulger, đã cáo buộc rằng hắn đã bị bắt tiêm LSD hàng tuần và sau đó bị thử nghiệm khi ở trong tù ở Atlanta năm 1957.
 Ted Kaczynski, một tên khủng bố trong nước người Mỹ được biết đến là Kẻ đánh bom thư, được cho là đối tượng của một nghiên cứu tâm lý tự nguyện bị một số nguồn cáo buộc là một phần của MKUltra. Khi còn là sinh viên năm hai tại Harvard, Kaczynski đã tham gia vào một nghiên cứu được tác giả Alston Chase mô tả là một "thí nghiệm tâm lý tàn bạo có chủ đích", do nhà tâm lý học Henry Murray của Harvard dẫn đầu. Tổng cộng, Kaczynski đã dành 200 giờ như một phần của nghiên cứu.
 Lawrence Teeter là luật sư cho Sirhan Sirhan, người bị kết tội sát hại Robert F. Kennedy, và ông tin rằng Sirhan đang "hoạt động dưới kỹ thuật điều khiển tâm trí MK-ULTRA".

Hậu quả
Sau khi nghỉ hưu vào năm 1972, Gottlieb đã bác bỏ toàn bộ nỗ lực của mình cho chương trình MKUltra của CIA là vô ích. CIA khẳng định rằng các thí nghiệm kiểu MKUltra đã bị từ bỏ.

Trong văn hóa đại chúng
MKUltra đóng vai trò trong nhiều thuyết âm mưu do bản chất của nó và việc tiêu hủy hầu hết các hồ sơ.

Phim điện ảnh

 MKUltra có trong tình tiết của phim điện ảnh năm 2017 Solver.

Chương trình truyền hình

 Loạt chương trình ngắn tập của CBC năm 1998 The Sleep Room phim hóa các thí nghiệm tẩy não tài trợ bởi MKUltra đã được thực hiện trên các bệnh nhân tâm thần người Canada trong những năm 1950 và 1960, và những nỗ lực sau đó của họ để kiện CIA.
 Trong mùa 2, tập 19 của Bones, "Spaceman in a Crater", Jack Hodgins đề cập rằng Frank Olson là một người tham gia không có chủ ý và đã tự sát, nhưng một cuộc khai quật 45 năm sau đã chứng minh rằng ông đã bị sát hại.
 Wormwood là một phim tài liệu nửa hư cấu ngắn tập sáu phần của Mỹ năm 2017 do Errol Morris đạo diễn và được phát hành trên Netflix. Bộ phim dựa trên cuộc đời của nhà khoa học Frank Olson và sự tham gia của ông trong dự án MKUltra.

Xem thêm

 Hoa Kỳ

 Hoạt động của CIA tại Hoa Kỳ
 Thử nghiệm phi đạo đức con người ở Hoa Kỳ

 Quốc tế

 Cáo buộc CIA buôn bán ma túy
 Thí nghiệm bức xạ con người
 CIA vi phạm nhân quyền
 Phòng thí nghiệm chất độc của cơ quan mật vụ Liên Xô
 Đơn vị 731 (Nhật Bản)

 Hoạt động

 Thể loại: Hoạt động của Cơ quan Tình báo Trung ương
 MKCHICKWIT
 MKOFTEN

 Khác

 Dự án Montauk
 Harold Blauer - một người đàn ông đã chết trong dự án MK-Ultra do tiêm 3,4-methylenedioxyamphetamine

Ghi chú

Tham khảo

Xem thêm

 Poisoner in Chief: Sidney Gottlieb and the CIA Search for Mind Control, Henry Holt and Co., by Stephen Kinzer, 2019,
 The Secret History of Fort Detrick, the CIA’s Base for Mind Control Experiments, by Stephen Kinzer, Politico, 2019.

 Acid: The Secret History of LSD, by David Black, London: Vision, 1998, . Later edition exists.
 Acid Dreams: The Complete Social History of LSD: The CIA, the Sixties, and Beyond by Martin Lee and Bruce Shlain, New York: Grove Press, 1985,
 The Agency: The Rise and Decline of the CIA, by John Ranelagh, pp. 208–10.
 80 Greatest Conspiracies of All Time, by Jonathan Vankin and John Whalin, chapter 1, "CIAcid Drop".
 In the Sleep Room: The Story of CIA Brainwashing Experiments in Canada, Anne Collins, Lester & Orpen Dennys (Toronto), 1988.
 Journey into Madness: The True Story of Secret CIA Mind Control and Medical Abuse, by Gordon Thomas, NY: Bantam, 1989,
 Operation Mind Control: Our Secret Government's War Against Its Own People, by W H Bowart, New York: Dell, 1978,
 The Men Who Stare at Goats, by Jon Ronson, Picador, 2004,
 The Search for the Manchurian Candidate, by John Marks, W.W. Norton & Company Ltd, 1999,
 Storming Heaven: LSD and The American Dream, by Jay Stevens, New York: Grove Press, 1987,

Liên kết ngoài

 Stephen Kinzer – Poisoner in Chief: Sidney Gottlieb and the CIA Search for Mind Control, Watson Institute for International and Public Affairs, 2. Oktober 2019
 Entire Four CD-ROM set of CIA / MKUltra Declassified documents released by the Central Intelligence Agency (CIA), image format, The Black Vault
 MKUltra Declassified documents, PDF format
 U.S. Supreme Court, CIA v. Sims, 471 U.S. 159 (1985) 471 U.S. 159, Findlaw
 U.S. Supreme Court, United States v. Stanley, 483 U.S. 669 (1987) 483 U.S. 669, Findlaw
 Mind Control and MKULTRA by Richard G. Gall
 The Most Dangerous Game Downloadable 8 minute documentary by independent filmmakers GNN
 Results of the 1973 Church Committee Hearings, on CIA misdeeds, and the 1984 Iran/Contra Hearings
 XXVII. Testing and Use of Chemical and Biological Agents by the Intelligence Community
 List of MKULTRA Unclassified Documents including subprojects
 MK Ultra Project

Tra tấn ở Hoa Kỳ
Vi phạm nhân quyền ở Hoa Kỳ
Chương trình chính phủ bí mật của Hoa Kỳ
Kiểm soát tâm trí
Lịch sử quân sự Hoa Kỳ thế kỷ 20
Lịch sử chính quyền liên bang Hoa Kỳ
Che đậy
Mật danh
Hoạt động của Cơ quan Tình báo Trung ương Hoa Kỳ
Khởi đầu năm 1953 ở Hoa Kỳ
Trang có bản dịch chưa được xem lại


title: Heterusia prusa

text:
Heterusia prusa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Heterusia


title: Rhodostrophia tumulosa

text:
Rhodostrophia tumulosa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Rhodostrophia


title: Hashimoto Masato

text:
Masato Hashimoto (sinh ngày 12 tháng 10 năm 1989) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Masato Hashimoto đã từng chơi cho Urawa Reds, Tochigi SC, V-Varen Nagasaki, SC Sagamihara và Grulla Morioka.

Tham khảo

Sinh năm 1989
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá Urawa Red Diamonds


title: Mickaël Roche

text:
Mikaël Roche,sinh ngày 24/12/1982 là một cầu thủ đến từ Papeete, Tahiti hiện anh là  thủ môn cho A.S. Tefana. Anh ấy từng là một thành viên của Tahiti.

Sự nghiệp
Roche bắt đầu sự nghiệp của mình với câu lạc bộ địa phương AS Jeunes trước khi chuyển sang Pháp để chơi cho đội dự bị AS Monaco vào năm 2000.Sau đó ông chuyển tới chơi cho ROS Menton đến năm 2005,sau đó chuyển sang US Marseille Endoume.

Danh hiệu

Trong nước=
Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Tahiti: 2012

Quốc tế
Cúp Bóng đá châu Đại Dương: 2012

Sự nghiệp quốc tế

Tham khảo

Cầu thủ Cúp Liên đoàn các châu lục 2013


title: Bến xe buýt Košice

text:
Bến xe buýt Košice (tiếng Slovakia: Autobusová stanica Košice) là một bến xe buýt tọa lạc trên Quảng trường Ga, trong khu Phố cổ của thành phố Košice, Slovakia. Địa điểm này là bến xe buýt lớn nhất ở Košice và là một trong những bến xe lớn nhất ở Slovakia.

Bến xe buýt Košice được xây dựng vào năm 1985 và được tái thiết vào năm 2004. Công ty Eurobus đã rót hơn 1 triệu euro vốn đầu tư vào bến xe buýt này.

Miêu tả
Tòa nhà bến xe buýt nằm cạnh Văn phòng Lao động, Thương binh Xã hội và Gia đình ở Košice. Ngoài ra, bến xe buýt này cũng nằm gần nhà ga tàu hỏa ở số 9 Quảng trường Ga.

Bến xe buýt cung cấp các dịch vụ đa dạng, bao gồm hiệu thuốc, trung tâm khách hàng, cửa hàng tạp hóa, tiệm bánh pizza, cửa hàng bán thịt, nhà vệ sinh công cộng, phòng chờ, quán cà phê, và một số dịch vụ khác.

Ngoài 116 tuyến ngoại ô, bến xe buýt Košice cũng cung cấp dịch vụ vận tải từ Košice đến một số thành phố châu Âu. Các tuyến nước ngoài bao gồm:

 Mukacheve - Uzhhorod - Michalovce - Košice - Prešov - Brno - Praha
 Snina - Prešov - Košice - Rožňava - Nitra - Trnava - Bratislava - Viên
 Košice - Munich - Stuttgart - Frankfurt am Main
 Košice - Bratislava - Zürich - Geneva
 Košice - Žilina - Bologna - Florence - Roma
 Athens - Budapest - Košice - Rzesow
 Prešov - Košice - Budapest - Bratislava - Luân Đôn
 Košice - Uzhhorod
 Mukacheve - Uzhhorod - Košice
 Spišská Nová Ves - Prešov - Košice - Lučenec - Split - Makarska

Tham khảo

Công trình xây dựng Slovakia


title: Eublemma taifensis

text:
Eublemma taifensis là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Eublemma


title: Miłkowo, Hạt Drawsko

text:
Miłkowo  () là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Czaplinek, thuộc quận Drawsko, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng  phía đông nam Czaplinek,  về phía đông của Drawsko Pomorskie và      về phía đông của thủ đô khu vực Szczecin.

Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.

Ngôi làng có dân số 200 người.

Tham khảo


title: Stenoxia florens

text:
Stenoxia florens là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Stenoxia


title: Jacqueline Murekatete

text:
Jacqueline Murekatete là nhà hoạt động nhân quyền, là một trong những người sống sót sau nạn diệt chủng Rwandan, sau đó sáng lập Tổ chức Nhân quyền của NGO Jacqueline. Năm cô 09 tuổi, Murekatete đã mất phần lớn các thành viên ruột thịt của gia đình trong vụ diệt chủng ở quê hương, cô được cấp tị nạn vào năm 1995 tại Mỹ, nơi cô được chú của mình nuôi dưỡng. Murekatete bắt đầu kể câu chuyện của cuộc đời mình sau khi David Gewirtzman, một người sống sót của The Holocaust, nói về những trải nghiệm của mình tại trường của cô.

Góc nhân quyền của tổ chức NGO Jacqueline của Murekatete đã được tạo ra dưới sự bảo vệ của Miracle Corners of the World. Nhóm dành thời gian của mình trong việc giáo dục mọi người về nạn diệt chủng, và để gây quỹ ủng hộ, chia sẻ với những người sống sót sau cuộc diệt chủng ở Rwanda.

Giải thưởng
Murekatete được Đại học New York vinh danh năm 2011 với Giải thưởng Alumna trẻ xuất sắc, và cô là một trong những người nhận trợ cấp và người chiến thắng giải thưởng VH1 Do Something Awards 2010. Cô cũng là người nhận Giải thưởng Hòa bình và Khoan dung Toàn cầu của Liên Hợp Quốc. Giải thưởng là đánh giá cho những cống hiến của cô, sự can đảm, đồng thời là một nạn nhân sống sót của nạn diệt chủng Rwandan.

Nguồn dẫn tham khảo

Thư mục tham khảo

Cựu sinh viên Đại học New York
Nữ giới Rwanda
Nhân vật còn sống


title: Kobayashi Shota

text:
, sinh ngày 11 tháng 5 năm 1991, là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản hiện tại thi đấu cho Vegalta Sendai, cho mượn từ Nagoya Grampus.

Sự nghiệp

Câu lạc bộ
Ngày 23 tháng 7 năm 2017, Nagoya Grampus thông báo rằng Kobayashi had gia nhập Vegalta Sendai theo dạng cho mượn until 31 tháng 1 năm 2018.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1991
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá J1 League
Cầu thủ bóng đá J2 League
Cầu thủ bóng đá Shonan Bellmare
Cầu thủ bóng đá Thespakusatsu Gunma
Cầu thủ bóng đá Nagoya Grampus
Cầu thủ bóng đá Vegalta Sendai
Hậu vệ bóng đá


title: Hysterura multifaria

text:
Hysterura multifaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hysterura


title: Cutina distincta

text:
Cutina distincta là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cutina


title: Heterusia proana

text:
Heterusia proana là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Heterusia


title: Suzuki Daisei

text:
Suzuki Daisei (sinh ngày 28 tháng 5 năm 1996) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Suzuki Daisei hiện đang chơi cho Tokushima Vortis.

Tham khảo

Sinh năm 1996
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá J2 League
Cầu thủ bóng đá Tokushima Vortis


title: Đồng phục học sinh

text:
Đồng phục học sinh là một trang phục có những tiêu chuẩn riêng và được mặc chủ yếu trong các trường học. Đồng phục phổ biến ở các trường tiểu học và trung học tại nhiều quốc gia khác nhau. Khi được áp dụng, chúng sẽ tạo ra các quy chuẩn về ăn mặc cho mỗi nhà trường. Mặc dù có thể sử dụng thay thế nhau nhưng vẫn có sự khác biệt rõ rệt giữa khái niệm đồng phục với quy chuẩn ăn mặc. Theo học giả Joseph (1986), quần áo có thể được coi là đồng phục khi nó "(a) được coi như là một biểu tượng nhóm, (b) xác nhận tính hợp pháp của một tổ chức bằng cách thể hiện được vai trò và vị trí của các cá nhân và (c) ngăn chặn yếu tố cá nhân". Đồng phục học sinh áp dụng trong các trường học hiện nay tại Việt Nam nói riêng và trên thế giới nhìn chung có nhiều điểm khá tương đồng. Ví dụ, các nam sinh thì mặc quần tối màu với áo sơ mi sáng màu. Phụ kiện (nếu có) thường là cà vạt. Đồng phục cho các bạn nữ sinh thường là sơ mi phối cùng chân váy hoặc quần dài. Một số trường còn may thêm cả áo jacket hoặc blazer cho học sinh để bộ đồ trở lên thanh lịch và mới mẻ hơn. Trong khi đó thì với các quy chuẩn ăn mặc thường ít bị giới hạn hơn, và theo Widle "tập trung vào việc đề cao sự khiêm tốn và xóa bỏ các định kiến của xã hội về thời trang". Ví dụ, các quy chuẩn ăn mặc sẽ không cho phép mặc quần áo rách, không có biểu tượng hoặc hạn chế đến tối đa việc hở hang.

Lịch sử
Vào thời Đế chế La Mã, các bé trai đôi khi được lựa chọn để tham gia vào những trường học hát để trở thành linh mục. Chính những học viên này đã mặc quần áo giống nhau khi tham dự các lớp học. Trong thời Trung cổ, các linh mục thường đóng vai trò như những người giáo viên. Chỉ có nam sinh mới được ưu tiên đi học. Học sinh theo học ở các nhà trường thế tục (secular school) thường không phải mặc đồng phục khi lên lớp (thường là 12 giờ/ngày)

Tình trạng sử dụng đồng phục hiện nay

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Long Beach Unified School District Uniform Initiative: A Prevention-Intervention Strategy for Urban Schools, The
 "School Uniforms." Ithaca College WISE: Working to Improve Schools and Education.
 Information and Resources: Public School Uniforms
 What's in a school uniform? BBC

Đồng phục
Vấn đề giáo dục


title: Ngọn núi thứ năm

text:
Ngọn núi thứ năm () là tác phẩm của nhà văn người Brazil Paulo Coelho - xuất bản lần đầu tại Brazil năm 1996. Nội dung tác phẩm là lời diễn giải của tác giả về Elijah, nhà tiên tri trong Cựu ước, cùng câu chuyện về những thử thách và đau khổ của ông - trên hành trình tìm hiểu về tình yêu bản thân, khả năng yêu thương và tha thứ cho đồng loại của mình.

Tóm tắt nội dung
Câu chuyện dựa trên lời kể của nhà tiên tri Elijah trong Kinh thánh (Sách các Vua quyển thứ 1, chương 17-19). Nội dung tập trung vào khoảng thời gian ông ở Zarephath (tên là Akbar trong sách). Vào thế kỷ thứ chín trước Công nguyên, vợ của vua Israel là Jezebel đe dọa sẽ xử tử tất cả các nhà tiên tri không chịu thờ cúng vị thần ngoại giáo Baal. Elijah, một nhà tiên tri trẻ được thiên sứ của Đức Chúa Trời truyền lệnh chạy trốn khỏi Israel, tìm kiếm sự an toàn ở vùng đất Zarephath. Ông không ngờ mình lại đem lòng yêu người đàn bà góa mà Chúa đã sai ông đến với. Nhưng cảm giác hạnh phúc mới này không kéo dài, và Elijah bị lạc trong mớ hỗn loạn cảm xúc của mình.

Nhiều chi tiết đã được Coelho thêm vào dựa trên câu chuyện của Kinh thánh, bao gồm việc Elijah chứng kiến người Assyria cướp phá Akbar, cuộc hành trình của Elijah lên Ngọn núi thứ năm (được cho là nơi ở của Baal).

Phần lớn câu chuyện, Elijah tỏ ra rất vâng lời, tuân theo mọi điều mà thiên sứ của Đức Chúa Trời truyền dạy. Cuối cùng, ông nhận ra rằng số phận của ông không phải do ông lựa chọn, mà là do Thượng đế. Cuối cùng, ông quyết định tuân theo mong muốn và ý chí của chính mình.

Tham khảo

Tiểu thuyết năm 1996
Tiểu thuyết của Paulo Coelho
Tiểu thuyết lịch sử Brasil
Tiểu thuyết tiếng Bồ Đào Nha
Tiểu thuyết dựa trên Kinh Thánh
Tiểu thuyết lấy bối cảnh thế kỷ thứ 9 TCN


title: Thế giới Rap – King of Rap (mùa 1)

text:
Mùa thứ nhất của Thế giới Rap - King of Rap được phát sóng vào lúc 21h15 thứ 7 hàng tuần trên VTV3 từ ngày 1 tháng 8 năm 2020 đến 14 tháng 11 năm 2020. Goku và Phí Linh là người dẫn chương trình của mùa này.

Phạm Ngọc Huy (ICD) trở thành quán quân đầu tiên của chương trình trong đêm chung kết diễn ra vào ngày 14 tháng 11 năm 2020.

Vòng đấu loại (Audition)
Các thí sinh vượt qua vòng tuyển chọn đầu tiên trước đó sẽ thể hiện một bài rap do mình sáng tác để thuyết phục bốn giám khảo ở phía dưới. Kết thúc phần thi của thí sinh, các giám khảo sẽ quyết định có cho thí sinh cơ hội đi tiếp hay không bằng cách nói "Đồng ý" hay "Không đồng ý".

Nếu thí sinh nhận được ít nhất hai trên bốn sự đồng ý của giám khảo, thí sinh sẽ nhận được chiếc dây chuyền có ghi logo của chương trình, đồng thời được bước tiếp vào vòng trong; ngược lại sẽ phải chia tay với chương trình.

Vòng đấu loại này được diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh (tập 1) và Hà Nội (tập 2).

Vòng đấu nhóm
Trước khi thi đấu, những thí sinh đã vượt qua vòng đấu loại sẽ được các giám khảo (mentor) bắt thành các nhóm thi đấu (4 hoặc 5 người) để thi đấu với nhau. Các thí sinh sau đó lần lượt thể hiện các bài rap của mình theo thể thức nối tiếp: Mỗi khi một thí sinh đã hoàn thành bài rap của mình sẽ chuyển sang cho thí sinh khác, và tiếp tục cho đến khi các thí sinh đã thể hiện xong phần thi của mình.

Sau khi các thí sinh đã hoàn thành phần thi của mình, các giám khảo sẽ đưa ra nhận xét và quyết định loại từ một đến hai thí sinh từng nhóm. Thí sinh bị loại sẽ ngay lập tức phải chia tay với chương trình.

Các thí sinh còn lại trên sân khấu sẽ được các giám khảo "đấu giá like". Từ giải thưởng 1 tỷ đồng của chương trình, mỗi người được cung cấp 250 triệu đồng để đấu giá các thí sinh của mình - 1 like tương ứng với 1 triệu đồng.

Đối với từng thí sinh, một giám khảo sẽ đưa ra mức "like" sàn. Những giám khảo còn lại có thể nâng số "like" lên hoặc dừng lại. Khi ba trên bốn giám khảo đã quyết định dừng lại, thí sinh sẽ nhận được số "like" cao nhất của giám khảo còn lại. Các giám khảo quyết định không đấu giá sẽ không bị mất số "like" mà họ đã bỏ ra để đấu giá.

Kết thúc vòng đấu này, có 40 rapper được đi tiếp vào vòng trong. Các rapper được đi tiếp được chia bảng theo số tiền tương ứng với số "like" mà họ có được theo thứ tự từ cao xuống thấp.

^Datmaniac quyết định loại Winno và Gizmo, nhưng Ctris xin phép dừng cuộc chơi để tập trung vào việc học. Ban giám khảo chấp nhận yêu cầu của Ctris và đồng ý cho Gizmo đi tiếp.
^Sau khi được phân nhóm, 420 HARG bỏ cuộc vì lý do học tập.
^BigDaddy còn dư 1 like sau khi kết thúc vòng thi nhóm, và anh đã chuyển thêm số like đó cho Hoàng Đảo Chủ.

Vòng Samples
Các thí sinh sau khi được chia bảng sẽ thi đấu theo thể thức đối đầu giữa các bảng: Bảng A sẽ đấu với bảng D và bảng B sẽ đấu với bảng C. Các thí sinh sẽ được bắt cặp với nhau (thí sinh ở bảng có số "like" cao hơn sẽ được chọn thí sinh ở bảng có số "like" thấp hơn chưa thi đấu) và sẽ lựa chọn một bài hát mẫu (là các bài hát đã được phát hành) để sáng tác một phiên bản mới lấy rap làm trọng tâm. Kết thúc tiết mục của các thí sinh, ba giám khảo (gồm Giám đốc Âm nhạc Hồ Hoài Anh và hai mentor không thuộc cùng bảng đấu của các thí sinh) sẽ đưa ra quyết định chấm điểm cho phần thể hiện của hai rapper đó. Thí sinh giành được điểm cao hơn sẽ giành chiến thắng trận đấu đó. Thí sinh thua cuộc không chỉ bị loại và phải chia tay với chương trình mà còn bị mất toàn bộ số "like" tương ứng với số tiền mà mình có được ở vòng đấu nhóm vào tay người chiến thắng.

Cách thức chia giám khảo trong vòng đấu này dựa trên số "like" mà các giám khảo sở hữu trong bảng đó. Một giám khảo sẽ được chọn làm mentor (và là huấn luyện viên) của một bảng dựa trên tổng số "like" mà ba thí sinh có được cao nhất do cùng một mentor đưa ra.

Kết thúc vòng đấu này, từ 40 thí sinh sẽ chỉ còn 20 thí sinh bước tiếp vào vòng Collaborations.

Danh sách thí sinh các bảng

Các trận đấu

Vòng Collaborations
Trong vòng đấu này, 20 thí sinh còn lại sẽ được chia lại thành 4 bảng đấu dựa vào số điểm (số "like") mà họ sở hữu sau khi giành chiến thắng ở vòng Samples theo thứ tự từ cao xuống thấp. Từ đó, họ sẽ được chia thành 10 cặp đấu loại trực tiếp giữa bảng A với bảng D, bảng B và bảng C (mỗi bảng gồm 5 cặp đấu). Việc bắt cặp các thí sinh lần này sẽ được Giám đốc âm nhạc Hồ Hoài Anh lựa chọn.

Luật thi đấu của vòng này về cơ bản giống như vòng Samples, chỉ khác ở chỗ các thí sinh sẽ phải thể hiện tiết mục của mình cùng nhau và kết hợp cùng với một ca sĩ khách mời. Điểm số vẫn được các giám khảo (gồm Giám đốc Âm nhạc Hồ Hoài Anh và hai mentor không thuộc cùng bảng đấu của các thí sinh) quyết định và thí sinh có điểm số cao nhất sẽ giành chiến thắng; đồng thời đi tiếp với tổng số "like" của họ và số "like" của chính người thua trong cặp đấu đó.

Kết thúc vòng đấu này, sẽ chỉ có 10 thí sinh bước tiếp vào vòng R&B.

Danh sách thí sinh các bảng

Các trận đấu

Vòng R&B
Trong vòng đấu này, 10 thí sinh còn lại sẽ được chia lại thành 2 bảng đấu dựa vào số điểm (số "like") mà họ sở hữu sau khi giành chiến thắng ở vòng Collaborations theo thứ tự từ cao xuống thấp. Từ đó, họ sẽ được chia thành 5 cặp đấu loại trực tiếp giữa bảng A với bảng B.

Luật thi đấu của vòng này về cơ bản giống như vòng Samples, chỉ khác ở chỗ mỗi thí sinh sẽ phải thể hiện cùng với một ca sĩ khách mời (là những nghệ sĩ nổi tiếng thuộc dòng nhạc R&B). Điểm số lần này sẽ là do cả 4 giám khảo và khán giả (tại thời điểm ghi hình) quyết định. Các giám khảo và khán giả sẽ chấm điểm cho hai thí sinh trong cùng một trận đấu dựa trên thang điểm 10. Số điểm của giám khảo chiếm 50% tổng số điểm của thí sinh và số điểm của khán giả chiếm 50% tổng số điểm còn lại. Thí sinh có tổng điểm cao nhất từ bình chọn của khán giả (trong thời điểm ghi hình) và giám khảo sẽ giành chiến thắng; đồng thời đi tiếp với tổng số "like" của họ và số "like" của chính người thua trong cặp đấu đó.

Kết thúc vòng đấu này, sẽ chỉ có 5 thí sinh được đi tiếp vào vòng chung kết.

Danh sách thí sinh các bảng

Các trận đấu
Chú thích
 Thí sinh chiến thắng trận đấu.
 Thí sinh thua trận và bị loại.

Vòng Hồi sinh
Vòng thi này dành cho các thí sinh bị loại trước vòng Chung kết. Các thí sinh bị loại từ nhóm 40 thí sinh ở vòng Samples sẽ được chương trình hỗ trợ để thực hiện một MV rap được thực hiện với hiệu ứng hình ảnh Visual Art (đồ hoạ hình ảnh trực quan). Khán giả sẽ bình chọn thông qua cổng bình chọn của chương trình trong vòng 48 giờ (kể từ 22h ngày 10 tháng 10 năm 2020). Sau vòng bình chọn này, 12 thí sinh có số lượng bình chọn cao nhất từ khán giả (không tính những thí sinh còn lại sau vòng Bán kết) sẽ bước vào vòng Hồi sinh (diễn ra sau tập Bán kết 1 tuần).

Các thí sinh được bước vào vòng này sẽ trình diễn một tiết mục đã được chuẩn bị trước đó. Khi các phần thi của các thí sinh đã kết thúc, các giám khảo và khán giả tại trường quay sẽ bình chọn và chấm điểm cho các thí sinh. Điểm số của mỗi thí sinh sẽ là tổng điểm trung bình của ban giám khảo (các mentor, chiếm 50% tổng số điểm của thí sinh) và điểm trung bình của khán giả tại trường quay (chiếm 50% tổng số điểm còn lại). 3 thí sinh có tổng điểm cao nhất sẽ giành chiến thắng trong vòng đấu này, nhận 100 like (tương ứng 100 triệu đồng) và bước vào Đêm Chung kết cùng các thí sinh đã vượt qua vòng R&B trước đó.

Danh sách các thí sinh

Các phần thi

Chú thích
 Thí sinh được bước tiếp vào vòng Chung kết.
 Thí sinh bị loại.

 Vì một số lý do cá nhân mà Nguyễn Trọng Nhân (Spideyboy) không thể tham gia đêm Hồi sinh này.

Vòng Chung kết
8 thí sinh (gồm 5 thí sinh chiến thắng vòng R&B và 3 thí sinh từ vòng Hồi sinh) sẽ thi đấu trong vòng này.

Các thí sinh sẽ trải qua hai vòng thi:
 Vòng 1 là vòng Collaborations, gồm 4 cặp đấu. Ở mỗi cặp đấu, thí sinh có số "like" cao hơn sẽ được bắt cặp với thí sinh có số "like" thấp hơn để thi đấu với nhau trong một tiết mục có sự hỗ trợ của một ca sĩ khách mời. Điểm số của vòng này sẽ được tính theo tổng điểm trung bình của các mentor (chiếm 50% tổng điểm của mỗi thí sinh) và số lượng khán giả tại trường quay bình chọn cho các thí sinh (chiếm 50% tổng điểm còn lại). Ở mỗi cặp đấu, thí sinh nào có điểm số cao hơn sẽ giành chiến thắng và bước vào vòng tiếp theo. Như vậy, sẽ có 4 thí sinh giành chiến thắng ở 4 cặp đấu được đi tiếp vào vòng 2.
 Vòng 2 là phần trình diễn độc lập (solo) của 4 thí sinh. Mỗi thí sinh sẽ trình diễn một tiết mục rap đã được chuẩn bị trước đó. Điểm số của vòng này sẽ được tính theo điểm quy đổi của các mentor (chiếm 50% tổng điểm của mỗi thí sinh) và điểm quy đổi từ các khán giả tại trường quay bình chọn cho các thí sinh, cũng như bình chọn của khán giả trong vòng 48 giờ kể từ thời điểm kết thúc tập 14 (vòng Hồi sinh) (chiếm 50% tổng điểm còn lại). Thí sinh có tổng điểm cao nhất sẽ trở thành quán quân của chương trình. Ba thí sinh còn lại sẽ trở thành á quân của chương trình.

Kết thúc vòng thi, sẽ có một quán quân và 3 á quân. Mỗi á quân sẽ nhận được giải thưởng 100 triệu đồng. Quán quân sẽ nhận được 1 tỷ đồng, đồng thời sẽ được thực hiện một MV do Def Jam Vietnam sản xuất trị giá 200 triệu đồng và là đại diện của Việt Nam tham gia Yo! MTV Raps châu Á. Ngoài ra, 1 trong 4 thí sinh bị loại từ vòng Collaborations (trong vòng Chung kết) nhận được tỷ lệ bình chọn cao nhất của khán giả sẽ nhận được giải thưởng 50 triệu đồng. Các thí sinh còn lại của Top 8 sẽ nhận được giải thưởng 30 triệu đồng.

Danh sách các thí sinh

Các phần thi

Phần Collaborations
Chú thích
 Thí sinh chiến thắng trận đấu.
 Thí sinh bị loại ở phần này.
 Thí sinh bị loại ở phần này được khán giả yêu thích nhất.

Phần trình diễn độc lập (solo)
Chú thích
 Quán quân.
 Á quân.

Bảng loại trừ

Chú thích
Nam  Thí sinh nam.
Nữ  Thí sinh nữ.
An toàn  Thí sinh được bước tiếp vào vòng trong (áp dụng cho vòng 1 và vòng 2).
Bị loại  Thí sinh bị loại.
Bỏ cuộc  Thí sinh bỏ cuộc.
Chiến thắng  Thí sinh chiến thắng trận đấu (từ vòng 3 đến vòng 5) và được bước tiếp vào vòng trong.
Chiến thắng  Thí sinh bước vào vòng Chung kết.
Top 8  Thí sinh bị loại ở phần Collaborations trong vòng Chung kết.
Được yêu thích  Thí sinh được khán giả yêu thích nhất trong vòng Chung kết.
Á quân  Thí sinh giành Á quân.
Quán quân  Thí sinh giành Quán quân.

Nhóm loại trực tiếp

Nhóm hồi sinh

Ghi chú

Tham khảo

Xem thêm
Danh sách chương trình phát sóng của Đài Truyền hình Việt Nam

Chương trình truyền hình Việt Nam
Rap


title: Nhà nước đơn nhất

text:
Một nhà nước đơn nhất hay nhất thể là một kiểu nhà nước quản lý bởi một bộ máy hay cơ chế duy nhất, trong đó chính quyền trung ương là tối cao và các chính quyền địa phương (đơn vị hành chính cấp dưới) chỉ có các quyền hạn nhất định mà chính quyền trung ương ủy thác. Hình thái này cũng được gọi là nhà nước tập quyền.

Phần lớn các quốc gia trên thế giới có hệ thống nhà nước đơn nhất. Trong số 193 quốc gia thành viên của LHQ, 165 quốc gia được điều hành bởi một nhà nước đơn nhất.

Trong một quốc gia có hệ thống nhà nước đơn nhất, đơn vị hành chính cấp dưới có thể được thành lập hoặc bị bãi bỏ, sáp nhập với các đơn vị hành chính cấp dưới khác và các quyền hạn của nó có thể được mở rộng hay thu hẹp theo quyết định của chính quyền trung ương. Mặc dù quyền lực chính trị có thể được chuyển giao thông qua việc chuyển giao quyền lực cho các chính quyền địa phương theo quy chế, nhưng chính quyền trung ương vẫn là tối cao; nó có thể can thiệp vào tất cả các hoạt động của chính quyền được phân quyền hoặc cắt giảm quyền hạn của họ.

Vương quốc Anh và Bắc Ireland là một ví dụ về một nhà nước đơn nhất. Scotland, Xứ Wales và Bắc Ireland có một quyền tự trị nhất định, nhưng quyền hạn đó được Quốc hội Vương quốc Anh ủy thác, có thể đơn phương ban hành luật hoặc hủy bỏ các quyền cho Scotland, Xứ Wales, Bắc Ireland (Anh không có quyền phân quyền). Nhiều tiểu bang không có khu vực sở hữu mức độ tự chủ nhất định. Tại các quốc gia như vậy, các vùng địa phương không thể ban hành luật riêng cho mình. Ví dụ như Cộng hòa Ireland và Vương quốc Na Uy.
Tại các quốc gia thể chế liên bang, các chính quyền cấp dưới chia sẻ quyền hạn với chính quyền trung ương một cách bình đẳng thông qua hiến pháp, và phải được chấp thuận bởi cả hai bên. Điều này có nghĩa là các chính quyền địa phương có quyền tồn tại và quyền hạn mà chính quyền trung ương không thể thay đổi.

Nhà nước đơn nhất đối lập với nhà nước liên bang. Một ví dụ về một nhà nước liên bang là Hợp chúng quốc Hoa Kỳ. Theo hiến pháp Hoa Kỳ, quyền hạn được chia sẻ bởi chính quyền liên bang và tiểu bang. Điều V của hiến pháp nêu rõ rằng dù là cơ quan lập pháp hoặc các công ước phê chuẩn của nhà nước muốn có hiệu lực thì phải được ba phần tư các tiểu bang phê chuẩn, cho các bang không bị ảnh hưởng nhiều từ sự quản lý của nhà nước trung ương.

Danh sách các quốc gia đơn nhất
Chữ nghiêng: quốc gia được công nhận hạn chế

Nước cộng hòa đơn nhất

  (Đài Loan) (liên bang trước 1949)

  (Timor-Leste)

  (liên bang trước 1950)

  (liên bang trước 1960)

Quân chủ đơn nhất

5 quốc gia đơn nhất lớn nhất theo GDP danh nghĩa

5 quốc gia đơn nhất lớn nhất theo dân số

5 quốc gia đơn nhất lớn nhất theo diện tích

 (Bao gồm diện tích của Greenland và các lãnh thổ hải ngoại)

Xem thêm
 Chính quyền trung ương
 Kinh tế học chính trị
 Chính quyền địa phương
 Liên bang

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Open University – The UK model of devolution
 Open University – Devolution in Scotland

Chính thể
Địa lý học chính trị
Các dạng nhà nước hợp hiến


title: Adelphagrotis quarta

text:
Adelphagrotis quarta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Adelphagrotis


title: Kinoshita Takaaki

text:
là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản thi đấu cho Fujieda MYFC theo dạng cho mượn từ Mito HollyHock.

Thống kê câu lạc bộ
Cập nhật đến ngày 23 tháng 2 năm 2017.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Profile at Fukushima United FC
Profile at Mito HollyHock

Sinh năm 1993
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Cầu thủ bóng đá J1 League
Cầu thủ bóng đá J2 League
Cầu thủ bóng đá J3 League
Cầu thủ bóng đá Júbilo Iwata
Cầu thủ bóng đá Mito HollyHock
Cầu thủ bóng đá Fukushima United FC
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Fujieda MYFC


title: Dobet Gnahoré

text:
Dobet Gnahoré (sinh ngày 17 tháng 6 năm 1982) là một ca sĩ đến từ Côte d'Ivoire. Là con gái của một bộ tộc chơi nhạc cụ gõ Boni Gnahoré, cô chơi cùng nhóm Na Afriki, chủ yếu là các nhạc sĩ người Pháp và Tunisia, người đi cùng cô với cây đàn guitar, sanza, balafon, calebasse và bongos. Do cuộc nội chiến, cô chuyển đến Pháp năm 1999. Năm 2004, Gnahoré phát hành album đầu tay Ano Neko.

Cuộc đời
Dobet Gnahoré là một nhạc sĩ tự học, người kết hợp các yếu tố của bài hát, vũ đạo, bộ gõ vào tiết mục của mình, cô là con gái của bộ tộc chơi nhạc cụ gõ Boni Ngahoré. Cô định cư tại Marseille năm 1999 do cuộc nội chiến.

Sự nghiệp
Tại Pháp, Gnahoré gặp người chơi guitar Colin Laroche de Féline và quyết định thành lập ban nhạc, Na Afriki. Ban nhạc bao gồm chủ yếu là các nhạc sĩ Pháp và Tunisia, những người đi cùng cô với các nhạc cụ sanza, balafon, calebasse và bongos. Nhóm đã lưu diễn tại Congo, Gabon, Chad và Guinea vào những năm 2000. Lời bài hát của cô thường liên quan đến cách giải quyết các vấn đề xã hội, bao gồm cả tầm quan trọng của gia đình và AIDS. Cô có thể hát bằng bảy thứ tiếng khác nhau. Âm nhạc của cô nằm trong khoảng từ "bản ballad tinh tế đến những khúc đặc trưng của châu Phi".

Năm 2004, Gnahoré phát hành album đầu tay Ano Neko ('chúng ta hãy cùng nhau tạo ra'). Cô được đề cử giải thưởng Âm nhạc Thế giới năm 2006 cho giải thưởng Newcomer và vào năm 2010, cô đã nhận giải thưởng Best Urban / Alternative Performance cho bài hát "Pearls" với India.Arie tại giải Grammy lần thứ 52.

Album

 Ano Neko, 2004
 Na Afriki, 2007
 Djekpa La You, 2010
 Na Drê, 2014
 Miziki, 2018

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Dobet Gnahoré's website
 Facebook page

Sinh năm 1982
Người đoạt giải Grammy
Nữ ca sĩ Bờ Biển Ngà
Nhân vật còn sống
Người Marseille
Nữ ca sĩ thế kỷ 21


title: NGC 6778

text:
NGC 6778 là tên của một tinh vân hành tinh nằm trong chòm sao ở vùng xích đạo tên là Thiên Ưng. Khoảng cách của nó với chúng ta là khoảng xấp xỉ 10300 năm ánh sáng. Nó nằm ở vị trí của phía 5 độ trên cung tròn theo hướng nam-tây nam của ngôi sao Delta Aquilae. Tinh vân hành tinh này được nhà phát hiện bởi nhà thiên văn học người Đức Albert Marth phát hiện trong khoảng thời gian 1863 đến 1865. Nhà thiên văn học người Anh gốc Đức William Herschel đã biên mục nhầm nó là NGC 6785 vì không có thiên thể nào được quan sát thấy tại tọa độ đã ghi nhận. Trong danh sách thiên thể NGC, tinh vân này được mô tả là "một cái đĩa nhỏ, dài, mập mờ".

Tâm của tinh vân này có chứa một hệ sao đôi với chu kì quỹ đạo của nó là chỉ 3,68 giờ, do đó nó là một trong những hệ sao đôi nằm trong tinh vân có chu kì ngắn nhất từng được biết đến. Trạng thái gần với nhau như vậy là một minh chứng mạnh mẽ cho việc chúng đã vượt qua trường khí gas bao bọc nó vào thời gian đầu của sự tiến hóa sao. Ngôi sao thứ nhất của hệ này có khối lượng xấp xỉ 0,6 lần khối lượng mặt trời còn ngôi sao thứ 2 thì là một sao lùn đỏ có khối lượng là 0,3 lần khối lượng mặt trời và [[bán trục lớn của nó là chỉ 0,005 đơn vị thiên văn.

Dữ liệu hiện tại
Theo như quan sát, đây là tinh vân nằm trong chòm sao Thiên Ưng và dưới đây là một số dữ liệu khác:

Xích kinh

Độ nghiêng

Cấp sao biểu kiến 11.9

Bán kính biểu kiến 8,5'

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chòm sao Thiên Ưng
Thiên thể NGC


title: Vạch Fraunhofer

text:
Trong vật lý và quang học, các vạch Fraunhofer là một tập hợp các vạch hấp thụ quang phổ được đặt theo tên của nhà vật lý người Đức Joseph von Fraunhofer (1787-1826). Các vạch ban đầu được quan sát là các đặc trưng tối (vạch quang phổ) trong quang phổ của Mặt trời.

Khám phá

Năm 1802, nhà hóa học người Anh William Hyde Wollaston là người đầu tiên ghi nhận sự xuất hiện của một số đặc trưng tối trong quang phổ mặt trời. Năm 1814, Fraunhofer đã tái khám phá một cách độc lập các vạch và bắt đầu nghiên cứu một cách có hệ thống và đo các bước sóng nơi các đặc điểm này được quan sát. Tổng cộng, ông đã ánh xạ hơn 570 vạch quang phổ, phân ra các đặc trưng chính (vạch) với các chữ cái từ A đến K và các vạch yếu hơn với các chữ cái khác. Các quan sát hiện đại về ánh sáng mặt trời có thể phát hiện ra hàng ngàn vạch.

Khoảng 45 năm sau Kirchhoff và Bunsen nhận thấy rằng một số vạch Fraunhofer trùng với các vạch phát xạ đặc trưng được xác định trong quang phổ của các phần tử nóng. Người ta đã suy luận chính xác rằng các vạch tối trong quang phổ mặt trời là do sự hấp thụ bởi các nguyên tố hóa học trong khí quyển mặt trời. Một số đặc điểm quan sát được xác định là các đường Telluric có nguồn gốc từ sự hấp thụ bởi các phân tử oxy trong bầu khí quyển của Trái đất.

Nguồn gốc
Các vạch Fraunhofer là các vạch hấp thụ quang phổ điển hình. Các vạch hấp thụ là các vạch tối, các vùng hẹp có cường độ giảm, đó là kết quả của các photon bị hấp thụ khi ánh sáng truyền từ nguồn tới máy dò. Trong Mặt trời, các vạch Fraunhofer là kết quả của vùng khí trong quang quyển, khu vực bên ngoài của mặt trời. Khí trong không gian lạnh hơn các vùng bên trong và hấp thụ ánh sáng phát ra từ các vùng đó.

Đặt tên
Các vạch Fraunhofer chính và các yếu tố được liên kết với chúng được hiển thị trong bảng sau:

Các vạch Fraunhofer C, F, G' và h tương ứng với các vạch alpha, beta, gamma và delta của chuỗi phát xạ Balmer của nguyên tử hydro. Các chữ cái Fraunhofer bây giờ hiếm khi được sử dụng cho các vạch đó.

Các vạch D1 và D2 tạo thành "cặp đôi natri" nổi tiếng, bước sóng trung tâm của chúng (589,29 nm) được đặt chữ cái "D". Chỉ định lịch sử cho vạch này đã bị gián đoạn và gán cho tất cả các chuyển đổi giữa trạng thái cơ bản và trạng thái kích thích đầu tiên của các nguyên tử kiềm khác. Các vạch D1 và D2 tương ứng với sự phân chia cấu trúc mịn của các trạng thái kích thích. Điều này có thể gây nhầm lẫn bởi vì trạng thái kích thích cho quá trình chuyển đổi này là trạng thái P của kiềm và không nên nhầm lẫn với trạng thái D cao hơn.

Các chữ cái Fraunhofer H và K vẫn được sử dụng cho cặp song song calci-II trong phần màu tím của quang phổ, có tính quan trọng trong quang phổ thiên văn.

Lưu ý rằng có sự bất đồng trong tài liệu đối với một tên vạch; ví dụ, vạch d Fraunhofer có thể được đề cập đến là vạch sắt màu lục lam ở số 466.814 nm, hoặc thay thế cho dòng helium màu vàng (cũng được dán nhãn D3) tại 587.5618 nm. Tương tự, có sự mơ hồ với hệ tham chiếu dòng điện tử, vì nó có thể đề cập đến các vạch phổ của cả sắt (Fe) và thủy ngân (Hg). Để giải quyết sự không rõ ràng phát sinh trong quá trình sử dụng, các tên vạch Fraunhofer không rõ ràng được đặt trước bởi phần tử mà chúng được liên kết (ví dụ: vạch Thủy ngân e và vạch Helium d).

Do bước sóng đã được xác định rõ, các vạch Fraunhofer thường được sử dụng để mô tả chỉ số khúc xạ và tính chất tán sắc của vật liệu quang học.

Xem thêm

 Số Abbe, số đo độ phân tán thủy tinh được xác định bằng các dòng Fraunhofer
 Dòng thời gian của thiên văn học mặt trời
 Phân tích phổ

Tham khảo
 Myles W. Jackson, Joseph von Fraunhofer và Craft of Precision Optics (MIT Press, 2000).

Liên kết ngoài

 Fraunhofer Lines at Science.Jrank

Phổ học
Vật lý nguyên tử


title: TCG Serdar (L-402)

text:
TCG Serdar (L-402) là một tàu đổ bộ lớp Terrebonne Parish thuộc biên chế của Hải quân Thổ Nhĩ Kỳ.

Tàu nguyên là USS Westchester County (LST-1167) được đóng mới cho Hải quân Hoa Kỳ vào giai đoạn cuối của Chiến tranh Triều Tiên. Được đặt tên theo Quận Westchester, New York, Massachusetts, đây là tàu hải quân duy nhất của Hoa Kỳ mang tên này.

Phục vụ

Từ ngày 7 tháng 9 đến ngày 1 tháng 10 năm 1972, Westchester County hoạt động trong lĩnh vực hỗ trợ hậu cần của đội thả mìn 1. Tàu đã trở lại Yokosuka vào ngày 15 tháng 10 để kiểm tra. Con tàu đã đi quá cảnh ngắn đến Okinawa, khởi hành vào ngày 30 tháng 11. Tàu đã trở lại Yokosuka vào ngày 5 tháng 12 năm 1972 và trùng vào kỳ nghỉ Giáng sinh trong khi vẫn ở trạng thái bảo trì. Vào ngày 27 tháng 1 năm 1973, sau khi ký Hiệp định Paris 1973, tàu đang được bố trí ở Vịnh Subic vận chuyển thiết bị đối phó với bom mìn, đội đặt mìn 1 tới Vịnh Bắc Bộ. Do có sự cố trong các cuộc đàm phán ngưng bắn, chiếc tàu đổ bộ đã được ra lệnh cho một điểm hẹn gần Đà Nẵng. Ra khỏi khu vực lân cận vào ngày 3 tháng 3, tàu tiếp tục làm việc để hỗ trợ "Chiến dịch End Sweep".

Sau khi các cuộc tập trận sẵn sàng và các cuộc tập trận bắn phá bờ biển tại Vịnh Subic bắt đầu từ ngày 14 tháng 3, Westchester County đã trở lại Việt Nam để hỗ trợ "Chiến dịch End Sweep" được hoàn thành vào ngày 18 tháng 7. Con tàu dừng tại Vịnh Subic và Okinawa trước khi đến Yokosuka vào ngày 30 tháng 7. Westchester County đã ngừng hoạt động vào ngày 30 tháng 8 năm 1973 và đến Nhà máy Đóng tàu Puget Sound ở Bremerton, Washington vào ngày 30 tháng 11 năm đó. Vào ngày 27 tháng 8 năm 1974, tàu được chuyển giao sang Hải quân Thổ Nhĩ Kỳ và được nhập biên chế như là  Serdar (L-402). Được Hải quân Thổ Nhĩ Kỳ cho ngừng hoạt động vào năm 2011 và bị đánh chìm như một mục tiêu vào ngày 30 tháng 5 năm 2014.

Tham khảo


title: Nyctemera infuscata

text:
Nyctemera infuscata là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Nyctemera


title: Mythimna volupia

text:
Mythimna volupia là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Mythimna


title: Mesoleius styriacus

text:
Mesoleius styriacus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Mesoleius


title: Love Will Never Do (Without You)

text:
"Love Will Never Do (Without You)" là một bài hát của nghệ sĩ thu âm người Mỹ Janet Jackson nằm trong album phòng thu thứ tư của cô, Janet Jackson's Rhythm Nation 1814 (1989). Nó được phát hành như là đĩa đơn thứ bảy trích từ album vào ngày 2 tháng 10 năm 1990 bởi A&M Records. Bài hát được viết lời và sản xuất bởi bộ đôi Jimmy Jam & Terry Lewis, cộng tác viên quen thuộc trong sự nghiệp của Jackson, với sự tham gia hỗ trợ sản xuất từ nữ ca sĩ. Được ghi nhận là một trong những bài hát đầu tiên được thu âm cho album, "Love Will Never Do (Without You)" là một bản dance-pop và new jack swing với nội dung nói lên tầm quan trọng của tình yêu, trong đó cô khẳng định rằng tình yêu sẽ không còn giá trị nếu không có người yêu của mình. Ban đầu được dự định là một bản song ca giữa Jackson và một trong số những nghệ sĩ nam như Prince, Johnny Gill và Ralph Tresvant, Jam và Lewis đã quyết định để nữ ca sĩ thể hiện nó bằng giọng trầm ở nửa đầu và giọng cao ở nửa sau bài hát.

Sau khi phát hành, "Love Will Never Do (Without You)" nhận được những phản ứng tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ đánh giá cao giọng hát của Jackson cũng như quá trình sản xuất của nó. Bài hát cũng rất thành công về mặt thương mại ở thị trường Canada và Hoa Kỳ, nơi nó đứng đầu bảng xếp hạng, và lọt vào top 40 ở một số thị trường khác. Tại Hoa Kỳ, nó trở thành quán quân thứ năm của cô tại đây, và giúp Janet Jackson's Rhythm Nation 1814 trở thành album đầu tiên trong lịch sử có bảy đĩa đơn đều lọt vào top 5 và có đĩa đơn đứng đầu bảng xếp hạng Billboard Hot 100 trong ba năm liên tiếp. Đĩa đơn cũng đứng đầu bảng xếp hạng trên sóng phát thanh tại đây trong bảy tuần liên tiếp, một kỷ lục lúc bấy giờ, và được chứng nhận đĩa Vàng từ Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Mỹ (RIAA), công nhận 500 nghìn bản đã được tiêu thụ tại đây.

Video ca nhạc cho "Love Will Never Do (Without You)" được đạo diễn bởi Herb Ritts, trong đó Jackson có những khoảnh khắc ngọt ngào với người bạn của mình (do Antonio Sabàto, Jr. thủ vai), xen kẽ với những hình ảnh một vũ công nhảy múa ở một sa mạc (do Djimon Hounsou thể hiện). Nó cũng đánh dấu sự chuyển đổi hình ảnh của Jackson theo hướng gợi cảm hơn, một hình ảnh mà cô sẽ theo đuổi trong album phòng thu tiếp theo janet. (1993), và nhận được nhiều lời tán dương từ giới chuyên môn cho sự đơn giản nhưng đậm tính nghệ thuật của nó. Video đã nhận được ba đề cử tại giải Video âm nhạc của MTV năm 1991 cho Video xuất sắc nhất của nữ ca sĩ, Video có vũ đạo xuất sắc nhất và Chỉ đạo nghệ thuật xuất sắc nhất, và chiến thắng giải đầu tiên, cũng như tạo nên tầm ảnh hưởng đến những video ca nhạc của nhiều nghệ sĩ khác như Britney Spears và Nicole Scherzinger. "Love Will Never Do (Without You)" đã xuất hiện trong tất cả những album tổng hợp của Jackson kể từ khi phát hành, như Design of a Decade: 1986–1996 (1995), Number Ones (2010) và Icon: Number Ones (2010), và được trình diễn trong tất cả những chuyến lưu diễn trong sự nghiệp của cô.

Danh sách bài hát
Đĩa 12" tại châu Âu
A. "Love Will Never Do (Without You)" (Shep's "Work It Out" phối) – 7:37
B1. "Love Will Never Do (Without You)" (UK Funky phối) – 6:55
B2. "Love Will Never Do (Without You)" (The "Work It Out" Dub) – 4:50

Đĩa 7" tại Anh quốc
 "Love Will Never Do (Without You)" (Work It Out 7" với phần giới thiệu) – 4:48
 "Love Will Never Do (Without You)" (The Love 7") – 4:36

Đĩa 7" tại Anh quốc
 "Love Will Never Do (Without You)" (bản đĩa đơn) – 4:32
 "Love Will Never Do (Without You)" (Work It Out 7" với phần giới thiệu) – 4:48

Xếp hạng và chứng nhận

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Chứng nhận

Xem thêm
 Danh sách đĩa đơn quán quân Hot 100 năm 1991 (Mỹ)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bài hát năm 1989
Đĩa đơn năm 1990
Bài hát của Janet Jackson
Giải Video âm nhạc của MTV cho Video xuất sắc nhất của nữ ca sĩ
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot 100
Video âm nhạc đen trắng
Đĩa đơn năm 1989
Giải thưởng video âm nhạc của MTV cho video xuất sắc nhất của nữ nghệ sĩ
Đĩa đơn quán quân RPM Top Singles
Đĩa đơn của A&M Records


title: Lysimelia lucida

text:
Lysimelia lucida là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lysimelia


title: Euphyia bubaceki

text:
Euphyia bubaceki là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

B


title: The Satanic Verses

text:
nhỏ|Salman Rushdie, 2008
Những vần thơ của Quỷ Satan là cuốn tiểu thuyết thứ tư của nhà văn người Anh gốc Ấn Salman Rushdie. Được xuất bản lần đầu vào tháng 9 năm 1988, cuốn sách được lấy cảm hứng từ cuộc đời của nhà tiên tri Hồi giáo Muhammad. Cũng như những cuốn sách trước của mình, Rushdie sử dụng hiện thực huyền ảo và dựa vào các sự kiện và con người đương thời để tạo ra các nhân vật của mình. Tiêu đề đề cập đến những câu Kinh thánh, một nhóm các câu Qur’an đề cập đến ba nữ thần Meccan ngoại đạo: Allāt, Al-Uzza và Manāt. Phần của câu chuyện liên quan đến "những câu thơ của satan" dựa trên lời kể của các nhà sử học al-Waqidi và al-Tabari.

Tại Vương quốc Anh, Những câu thơ của Satan đã nhận được những đánh giá tích cực, lọt vào vòng chung kết của Giải Booker năm 1988 (thua Oscar và Lucinda của Peter Carey) và giành được Giải thưởng Whitbread năm 1988 cho tiểu thuyết của năm. Tuy nhiên, tranh cãi lớn xảy ra sau đó khi người Hồi giáo cáo buộc điều đó là báng bổ và chế giễu đức tin của họ. Sự phẫn nộ của những người Hồi giáo dẫn đến việc Ayatollah Ruhollah Khomeini, khi đó là Lãnh tụ Tối cao của Iran, kêu gọi cái chết của Rushdie vào ngày 14 tháng 2 năm 1989. Kết quả là một số nỗ lực ám sát thất bại nhằm vào Rushdie, người được chính phủ Vương quốc Anh đặt dưới sự bảo vệ của cảnh sát, và các cuộc tấn công nhằm vào một số cá nhân có liên hệ, bao gồm cả vụ sát hại người phiên dịch Igarashi Hitoshi. Rushdie sau đó bị đâm vào tháng 8 năm 2022 trong một buổi nói chuyện công khai ở New York, Hoa Kỳ.

Lo sợ bất ổn, chính quyền Rajiv Gandhi ở Ấn Độ đã chặn việc nhập khẩu sách.

Cốt truyện
Những câu thơ của Satan bao gồm một câu chuyện khung, sử dụng các yếu tố hiện thực huyền ảo, xen kẽ với một loạt các tình tiết phụ được kể lại như những giấc mơ do một trong những nhân vật chính trải qua. Câu chuyện khung, giống như nhiều câu chuyện khác của Rushdie, liên quan đến những người Ấn Độ xa xứ ở nước Anh đương đại. Hai nhân vật chính, Gibreel Farishta và Saladin Chamcha, đều là những diễn viên gốc Hồi giáo Ấn Độ. Farishta là một siêu sao Bollywood chuyên đóng vai các vị thần Hindu. (Nhân vật là một phần dựa trên các ngôi sao điện ảnh Ấn Độ Amitabh Bachchan và N. T. Rama Rao.) Chamcha là một người di cư, người đã phá vỡ bản sắc Ấn Độ của mình và làm việc như một nghệ sĩ lồng tiếng ở Anh.

Ở phần đầu của cuốn tiểu thuyết, cả hai đều bị mắc kẹt trong một chiếc máy bay không tặc bay từ Ấn Độ đến Anh. Máy bay phát nổ trên eo biển Manche, nhưng cả hai đã được cứu một cách kỳ diệu. Trong một cuộc biến hình kỳ diệu, Farishta mang nhân cách của tổng lãnh thiên thần Gabriel và Chamcha có tính cách của ác quỷ. Chamcha bị bắt và trải qua thử thách lạm dụng của cảnh sát vì nghi ngờ là một người nhập cư bất hợp pháp. Sự biến đổi của Farishta là một phần có thể được đọc ở mức độ thực tế như một triệu chứng của sự phát triển bệnh tâm thần phân liệt của nhân vật chính.

Cả hai nhân vật đấu tranh để mảnh ghép cuộc sống của họ trở lại với nhau. Farishta tìm kiếm và tìm thấy tình yêu đã mất của mình, vận động viên leo núi người Anh Allie Cone, nhưng mối quan hệ của họ bị lu mờ bởi căn bệnh tâm thần của anh ta. Chamcha, sau khi lấy lại hình dạng con người của mình một cách thần kỳ, muốn trả thù Farishta vì đã bỏ rơi anh ta sau cú rơi chung của họ từ chiếc máy bay bị cướp. Anh làm như vậy bằng cách nuôi dưỡng sự ghen tuông bệnh hoạn của Farishta và do đó phá hủy mối quan hệ của anh với Allie. Trong một khoảnh khắc khủng hoảng khác, Farishta nhận ra những gì Chamcha đã làm, nhưng vẫn tha thứ cho anh ta và thậm chí cứu mạng anh.

Cả hai trở lại Ấn Độ. Farishta ném Allie xuống một tầng cao trong một đợt bùng phát ghen tuông khác và sau đó chết bằng cách tự vẫn. Chamcha, người không chỉ tìm thấy sự tha thứ từ Farishta mà còn hòa giải với người cha ghẻ lạnh và bản sắc Ấn Độ của chính mình, quyết định ở lại Ấn Độ.

Chuỗi giấc mơ
Nhúng vào câu chuyện này là một loạt các câu chuyện kể về giấc mơ nửa ảo diệu, được ghi vào tâm trí của Farishta.

Một trong những phần tiếp theo là bản tường thuật hư cấu về cuộc đời của Muhammad (được gọi là "Mahound" hay "Sứ giả" trong tiểu thuyết) ở Jahilia. Trung tâm của nó là tập của những câu được gọi là satan, trong đó nhà tiên tri lần đầu tiên công bố một điều mặc khải trong việc chấp nhận ba trong số các vị thần đa thần cũ, nhưng sau đó từ bỏ điều này như một lỗi do Ma quỷ gây ra. Cũng có hai đối thủ của "Sứ giả": một nữ tu sĩ , người Hind, và một nhà thơ châm biếm và hoài nghi, Baal. Khi nhà tiên tri trở về Mecca trong chiến thắng, Baal đi trốn trong một nhà thổ dưới lòng đất, nơi các cô gái điếm giả danh những người vợ của nhà tiên tri. Ngoài ra, một trong những người bạn đồng hành của nhà tiên tri tuyên bố rằng anh ta, nghi ngờ tính xác thực của "Người đưa tin", đã thay đổi một cách tinh vi các phần của Kinh Qur'an khi chúng được viết cho anh.

Đoạn thứ hai kể về câu chuyện của Ayesha, một cô gái nông dân Ấn Độ, người tuyên bố đang nhận được những điều tiết lộ từ Archangel Gibreel. Cô lôi kéo tất cả cộng đồng làng của mình tham gia một cuộc hành hương bằng chân đến Mecca, tuyên bố rằng họ sẽ có thể đi bộ qua Biển Ả Rập. Cuộc hành hương kết thúc trong một cao trào thảm khốc khi tất cả các tín đồ bước xuống nước và biến mất, trong bối cảnh những lời khai mâu thuẫn đáng lo ngại từ các nhà quan sát về việc họ chỉ bị chết đuối hay thực sự có thể vượt biển một cách thần kỳ.

Chuỗi giấc mơ thứ ba trình bày hình ảnh của một nhà lãnh đạo tôn giáo người nước ngoài cuồng tín, "Imam", trong một bối cảnh cuối thế kỷ 20. (Điều này rõ ràng là châm biếm chính Khomeini.)

Phê bình và phân tích văn học
Nhìn chung, cuốn sách nhận được những đánh giá thuận lợi từ các nhà phê bình văn học. Trong một tập sách năm 2003 chỉ trích sự nghiệp của Rushdie, nhà phê bình có ảnh hưởng lớn Harold Bloom đã đặt tên Những câu thơ của Satan là "Thành tựu thẩm mỹ lớn nhất của Rushdie".

Timothy Brennan gọi tác phẩm là "cuốn tiểu thuyết tham vọng nhất chưa được xuất bản để đối phó với trải nghiệm của người nhập cư ở Anh", ghi lại sự mất phương hướng giống như giấc mơ của những người nhập cư và quá trình "kết hợp qua lại" của họ. Cuốn sách được coi là "một nghiên cứu cơ bản về sự xa lánh."

Muhammd Mashuq ibn Ally đã viết rằng "Những câu thơ của Satan nói về bản sắc, sự xa lánh, vô căn cứ, sự tàn bạo, sự thỏa hiệp và sự tuân thủ. không thể sống một cuộc sống vô danh, họ làm trung gian giữa cả hai. Những câu thơ của Satan là sự phản ánh tình thế khó xử của tác giả. "Tác phẩm là một "mặc dù siêu thực, ghi lại cuộc khủng hoảng danh tính liên tục bởi chính tác giả của nó." Ally nói rằng cuốn sách tiết lộ tác giả cuối cùng là "nạn nhân của chủ nghĩa thực dân Anh thế kỷ XIX." Bản thân Rushdie đã lên tiếng xác nhận cách giải thích này về cuốn sách của mình, nói rằng nó không phải về Hồi giáo, "mà là về sự di cư, biến thái, bản thân bị chia rẽ, tình yêu, cái chết, Luân Đôn và Bombay." Ông cũng đã nói "Đó là một cuốn tiểu thuyết tình cờ chứa đựng sự phân biệt của chủ nghĩa duy vật phương Tây. Giọng điệu truyện tranh."

Sau khi cuộc tranh cãi về Những câu thơ của Satan phát triển, một số học giả quen thuộc với cuốn sách và toàn bộ tác phẩm của Rushdie, như M. D. Fletcher, đã xem phản ứng này là mỉa mai. Fletcher viết "Có lẽ một sự mỉa mai có liên quan rằng một số biểu hiện chính của sự thù địch đối với Rushdie đến từ những người về ai và (theo nghĩa nào đó) mà ông ấy đã viết." Ông cho biết các biểu hiện của cuộc tranh cãi ở Anh:

Ảnh hưởng của Rushdie từ lâu đã trở thành một điểm thu hút sự quan tâm của các học giả khi nghiên cứu tác phẩm của ông. Theo W. J. Weatherby, những người có ảnh hưởng đến Những câu thơ của Satan được liệt kê là James Joyce, Italo Calvino, Franz Kafka, Frank Herbert, Thomas Pynchon, Mervyn Peake, Gabriel García Márquez, Jean-Luc Godard, J. G. Ballard và William S. Burroughs. Angela Carter viết rằng cuốn tiểu thuyết có "những phát minh như thành phố Jahilia, 'được xây dựng hoàn toàn bằng cát', mang lại cái gật đầu cho Calvino và một cái nháy mắt với Frank Herbert".

Phân tích của Srinivas Aravamudan về Những câu thơ của Satan nhấn mạnh tính chất châm biếm của tác phẩm và cho rằng mặc dù nó và Những đứa trẻ lúc nửa đêm có vẻ giống "sử thi truyện tranh" hơn, "rõ ràng những tác phẩm đó mang tính châm biếm cao" theo một dòng tương tự của trào phúng hậu hiện đại do Joseph Heller tiên phong trong Catch-22.

Những câu thơ của Satan tiếp tục thể hiện thiên hướng của Rushdie trong việc sắp xếp công việc của mình dưới dạng những câu chuyện song song. Trong cuốn sách "có những câu chuyện chính song song, chuỗi giấc mơ và hiện thực xen kẽ, được gắn với nhau bằng tên lặp lại của các nhân vật trong mỗi câu chuyện; điều này cung cấp các nội dung liên quan trong mỗi cuốn tiểu thuyết bình luận về các câu chuyện khác." Những câu thơ của Satan cũng thể hiện thói quen phổ biến của Rushdie là sử dụng các ám chỉ để gọi ra các liên kết hàm ý. Trong cuốn sách, ông đã đề cập đến mọi thứ, từ thần thoại cho đến "một người duy nhất gợi nhớ nền văn hóa đại chúng gần đây".

Tranh cãi
Cuốn tiểu thuyết đã gây ra tranh cãi lớn trong cộng đồng Hồi giáo vì những gì một số người Hồi giáo tin rằng đó là những tham chiếu báng bổ. Họ buộc tội ông do lạm dụng quyền tự do ngôn luận. Pakistan đã cấm cuốn sách vào tháng 11 năm 1988. Vào ngày 12 tháng 2 năm 1989, một cuộc biểu tình mạnh mẽ với 10.000 người chống lại Rushdie và cuốn sách đã diễn ra ở Islamabad, Pakistan. Sáu người biểu tình đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công vào Trung tâm Văn hóa Mỹ, và một văn phòng American Express bị lục soát. Khi tranh cãi lan rộng, việc nhập khẩu cuốn sách đã bị cấm ở Ấn Độ và nó đã bị đốt cháy trong các cuộc biểu tình ở Vương quốc Anh.

Trong khi đó, Ủy ban Bình đẳng chủng tộc và một tổ chức tư tưởng tự do, Viện Nghiên cứu Chính sách, đã tổ chức các cuộc hội thảo về vụ Rushdie. Họ không mời tác giả Fay Weldon, người đã lên tiếng phản đối việc đốt sách, nhưng đã mời Shabbir Akhtar, một sinh viên tốt nghiệp triết học Cambridge, người đã kêu gọi "một thỏa hiệp có thương lượng" sẽ "bảo vệ sự nhạy cảm của người Hồi giáo trước sự khiêu khích vô cớ". Nhà báo kiêm tác giả Andy McSmith đã viết vào thời điểm đó “Tôi lo sợ rằng chúng tôi đang chứng kiến sự ra đời của một nền chính thống 'tự do' phi đạo đức mới và nguy hiểm được thiết kế để phù hợp với Tiến sĩ Akhtar và những người bạn theo trào lưu chính thống của ông."

Fatwa
Vào giữa tháng 2 năm 1989, sau một cuộc bạo động chống lại cuốn sách ở Pakistan, Ayatollah Ruhollah Khomeini, lúc đó là Lãnh tụ Tối cao của Iran và là một học giả Shiite, đã đưa ra lời kêu gọi giết chết Rushdie và các nhà xuất bản của ông, và kêu gọi những người Hồi giáo chỉ ra cho anh ta những kẻ có thể giết ông ta nếu chính họ không thể. Mặc dù chính phủ Bảo thủ Anh dưới thời Margaret Thatcher đã cho cảnh sát bảo vệ Rushdie suốt ngày đêm, nhiều chính trị gia của cả hai phe đều tỏ ra thù địch với tác giả. Nghị sĩ Lao động Anh Keith Vaz dẫn đầu một cuộc tuần hành qua Leicester ngay sau khi ông đắc cử năm 1989 kêu gọi cấm cuốn sách, trong khi chính trị gia Đảng Bảo thủ Norman Tebbit, cựu chủ tịch của đảng, gọi Rushdie là một "nhân vật phản diện xuất sắc" có "cuộc sống công khai một hồ sơ về những hành động đê hèn phản bội lại nền giáo dục, tôn giáo, quê hương và quốc tịch của con nuôi".

Nhà báo Christopher Hitchens kiên quyết bảo vệ Rushdie và kêu gọi các nhà phê bình lên án hành vi bạo lực của Fatwa thay vì đổ lỗi cho cuốn tiểu thuyết hay tác giả. Hitchens coi fatwa là phát súng mở màn trong cuộc chiến văn hóa về tự do.

Bất chấp tuyên bố hòa giải của Iran vào năm 1998 và tuyên bố của Rushdie rằng ông sẽ ngừng sống ẩn náu, hãng thông tấn nhà nước Iran đã đưa tin vào năm 2006 rằng fatwa sẽ tồn tại vĩnh viễn vì fatawa chỉ có thể bị hủy bỏ bởi người đầu tiên ban hành chúng, và Khomeini đã chết từ đó.

Bạo lực, ám sát và cố gắng giết người
Hitoshi Igarashi, phiên dịch viên tiếng Nhật của Rushdie, bị một người phụ nữ quét dọn tìm thấy, bị đâm chết vào ngày 13 tháng 7 năm 1991 trong khuôn viên trường đại học nơi ông giảng dạy gần Tokyo. Mười ngày trước khi Igarashi bị giết, phiên dịch tiếng Ý của Rushdie, Ettore Capriolo, đã bị thương nặng bởi một kẻ tấn công tại nhà riêng của ông ở Milan do bị đâm nhiều nhát vào ngày 3 tháng 7 năm 1991. William Nygaard, nhà xuất bản Na Uy của Những câu thơ của Satan, đã bị thương nặng do bị một kẻ tấn công bắn ba phát vào lưng vào ngày 11 tháng 10 năm 1993 tại Oslo. Nygaard đã sống sót, nhưng đã mất nhiều tháng trong bệnh viện để hồi phục. Dịch giả người Thổ Nhĩ Kỳ Aziz Nesin của cuốn sách là mục tiêu dự kiến của một đám đông đốt phá khách sạn Madimak sau buổi cầu nguyện thứ Sáu ngày 2 tháng 7 năm 1993 ở Sivas, Thổ Nhĩ Kỳ, giết chết 37 người, chủ yếu là học giả, nhà thơ và nhạc sĩ người Alevi. Nesin thoát chết khi đám đông theo chủ nghĩa chính thống không nhận ra anh ta sớm trong cuộc tấn công. Được gọi là vụ thảm sát Sivas, nó được tưởng nhớ bởi người Thổ Nhĩ Kỳ Alevi, những người tụ tập ở Sivas hàng năm và tổ chức các cuộc tuần hành thầm lặng, tưởng niệm và cầu nguyện cho người bị giết.

Vào tháng 9 năm 2012, Rushdie bày tỏ nghi ngờ rằng Những câu thơ của Satan sẽ được xuất bản ngày hôm nay vì không khí "sợ hãi và lo lắng".

Vào tháng 3 năm 2016, PEN America đã báo cáo rằng tiền thưởng cho Rushdie fatwa đã được tăng thêm 600.000 đô la (430.000 bảng Anh). Các phương tiện truyền thông hàng đầu của Iran đã đóng góp số tiền này, thêm vào 2,8 triệu đô la hiện có đã được cung cấp. Đáp lại, Viện Hàn lâm Thụy Điển, cơ quan trao giải Nobel Văn học, đã bác bỏ bản án tử hình và gọi đây là "sự vi phạm nghiêm trọng do quyền tự do ngôn luận". Đây là lần đầu tiên họ bình luận về vấn đề này kể từ khi xuất bản.

Vào ngày 12 tháng 8 năm 2022, Rushdie bị tấn công trên sân khấu khi đang phát biểu tại một sự kiện của Viện Chautauqua. Một nhân chứng nói rằng Rushdie bị đâm nhiều nhát và có một vết thương ở bên phải cổ, dẫn đến mất máu nhiều. Các báo cáo ngay sau vụ đâm cho biết Rushdie đã bị tổn thương dây thần kinh ở một cánh tay, tổn thương gan, tổn thương nghiêm trọng ở mắt và mất máu nhiều, và đang thở với sự hỗ trợ của máy thở. Kẻ tấn công ngay lập tức bị bắt giữ. Anh ta bị buộc tội cố ý giết người và hành hung, không nhận tội và bị tạm giam. Đến ngày 14 tháng 8, Rushdie được cho là đã tắt máy thở và có thể nói chuyện.

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 The Satanic Verses PDF tại archive.org.
 Looking back at Salman Rushdie's The Satanic Verses trên theguardian.com
 Notes on Salman Rushdie: The Satanic Verses

Tiểu thuyết năm 1988
Bạo loạn
Phê phán Hồi giáo
Tiểu thuyết hiện thực huyền ảo
Văn hóa Hồi giáo
Tranh cãi Hồi giáo
Tiểu thuyết Vương quốc Liên hiệp Anh
Chủ nghĩa Hậu hiện đại
Giải thưởng văn học
Công ty xuất bản sách Hoa Kỳ
Tranh cãi văn học
Sách bị kiểm duyệt
Kiểm duyệt
Tác phẩm về quá trình làm phim
Tôn giáo thế kỷ 20
Ấn Độ trong các tác phẩm giả tưởng
Miêu tả nam giới
Muhammad
Tôn giáo trong văn hóa đại chúng
Người Ấn Độ hải ngoại
Chính trị trong các tác phẩm giả tưởng


title: Chỉ thị xử lý nước thải đô thị

text:
Chỉ thị Xử lý Nước thải Đô thị là một chỉ thị của Liên minh Châu Âu năm 1991 liên quan đến nước thải đô thị, thu gom, xử lý và xả nước thải đô thị cũng như xử lý và xả nước thải từ một số lĩnh vực công nghiệp. Nó nhằm mục đích bảo vệ môi trường khỏi những tác động tiêu cực của nước thải từ các thành phố và một số lĩnh vực công nghiệp.

Nó quy định việc thu gom và xử lý nước thải ở các khu đô thị có dân số tương đương trên 2000 người và việc xử lý trở nên tiên tiến hơn ở những nơi có quy mô dân số tương đương trên 10.000 người ở "các khu vực nhạy cảm".

Mô tả
Chỉ thị Xử lý Nước thải Đô thị (tiêu đề đầy đủ Chỉ thị Hội đồng 91/271 / EEC ngày 21 tháng 5 năm 1991 liên quan đến xử lý nước thải đô thị) là một chỉ thị của Liên minh Châu Âu liên quan đến việc tập trung nước thải đô thị, xử lý nước thải và xả thải cũng như việc xử lý và xả nước thải từ một số lĩnh vực công nghiệp. Nó được thông qua vào ngày 21 tháng 5 năm 1991. Nó nhằm mục đích bảo vệ môi trường khỏi những tác động bất lợi của việc xả nước thải đô thị và thải ra từ một số lĩnh vực công nghiệp bằng cách yêu cầu tập trung và xử lý nước thải ở các khu tập trung đô thị có dân số tương đương trên 2000 người và xử lý tiên tiến hơn ở những nơi có đông dân cư tương đương trên 10.000 tại các khu vực nhạy cảm.

Khu vực nhạy cảm
Chỉ thị định nghĩa các khu vực nhạy cảm, như các vùng nước ngọt, cửa sông và vùng nước ven biển bị phú dưỡng hoặc có thể trở nên phú dưỡng nếu không thực hiện các biện pháp bảo vệ, nước ngọt trên bề mặt dành cho việc lấy nước uống có chứa hoặc có khả năng chứa nhiều hơn 50 mg / l nitrat, các khu vực cần xử lý thêm để tuân thủ các chỉ thị khác, chẳng hạn như chỉ thị về nước cá, nước tắm, nước có vỏ sò, về bảo tồn các loài chim hoang dã và môi trường sống tự nhiên, v.v.

Chỉ thị này chứa một sự thay đổi hướng cho các khu vực được chỉ định là "ít nhạy cảm hơn"; những sự xúc phạm như vậy đã được chấp thuận cho các khu vực ở Bồ Đào Nha.

Sự tiến hành
Các quốc gia thành viên được yêu cầu cung cấp các cơ sở xử lý nước thải

 Đến ngày 31 tháng 12 năm 1998 đối với tất cả những nơi có dân số tương đương trên 10.000 người mà nước thải đổ vào khu vực nhạy cảm.
 Đến ngày 31 tháng 12 năm 1998 đối với tất cả những nơi có dân số tương đương trên 15.000 người xả nước thải vào nơi gọi là "khu vực bình thường" và nước thải phân hủy sinh học do các nhà máy chế biến thực phẩm thải trực tiếp vào các vùng nước, đáp ứng các điều kiện nhất định.
 Trước ngày 31 tháng 12 năm 2005 đối với tất cả những nơi có dân số tương đương từ 2000 đến 10 000, nơi nước thải được xả vào khu vực nhạy cảm
 Trước ngày 31 tháng 12 năm 2005 đối với tất cả những nơi có dân số tương đương từ 10.000 đến 15.000 nơi nước thải không được xả vào những khu vực nhạy cảm này.

Trong một báo cáo của Ủy ban năm 2004 về việc tiến hành thực hiện của các quốc gia thành viên, Ủy ban lưu ý rằng một số quốc gia thành viên, đặc biệt là Pháp và Tây Ban Nha, đã chậm trong việc cung cấp thông tin cần thiết và các thủ tục vi phạm được bắt đầu. Báo cáo đề cập đến việc Tây Ban Nha không cung cấp bất kỳ biện pháp xử lý tiên tiến nào ở các khu vực lưu vực của các con sông được xác định là nhạy cảm ở phần hạ lưu của chúng, chẳng hạn như sông Ebro và Guadalquivir; Ý thực hiện ở lưu vực sông Po, vùng đồng bằng và vùng nước ven biển lân cận; và Vương quốc Anh giải thích và thực hiện chỉ thị liên quan đến các khu vực lưu vực của các khu vực nhạy cảm. Hầu hết các quốc gia thành viên đã lên kế hoạch để tuân theo những yêu cầu của Chỉ thị, chậm nhất là vào năm 2005 hoặc 2008.

Ý nghĩa chính trị
Chỉ thị về Nước thải Đô thị đánh dấu sự thay đổi từ luật nhằm vào các tiêu chuẩn được sử dụng theo như dự định sang luật chặt chẽ hơn nhằm điều chỉnh chất lượng nước tại nguồn. Chỉ thị này được áp dụng cho cả nước thải sinh hoạt và nước thải từ các lĩnh vực công nghiệp, cả hai đều là nguyên nhân gây ô nhiễm. Chỉ thị là một ví dụ về bản chất chi tiết của luật pháp Liên minh châu Âu và dẫn đến "chi phí đáng kể" ở nhiều quốc gia thành viên.

Chín năm sau khi chỉ thị được thông qua, những thay đổi đáng kể vẫn còn duy trì trong việc cung cấp xử lý nước thải ở các quốc gia thành viên khác nhau.

Bản sửa đổi theo kế hoạch
Vào ngày 13 tháng 7 năm 2018, Ủy ban Châu Âu đã công bố Tham vấn về Đánh giá Chỉ thị Xử lý Nước thải Đô thị trước khi có khả năng sửa đổi. Kể từ khi được áp dụng vào năm 1991, các tiến bộ kỹ thuật mới về kỹ thuật xử lý chất thải và các chất ô nhiễm mới nổi đã được xác định có thể cần loại bỏ. Ngoài ra, EU kể từ đó đã mở rộng từ 12 lên 28 quốc gia và những kinh nghiệm và thách thức mới cần được tính đến.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất của việc sửa đổi sẽ là khai thác tiềm năng mà lĩnh vực xử lý nước thải có thể đóng góp vào chương trình nghị sự của nền kinh tế tuần hoàn và cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Trên toàn cầu, lĩnh vực xử lý nước thải tiêu thụ 1% tổng tiêu thụ năng lượng toàn cầu. Theo một kịch bản kinh doanh thông thường, con số này dự kiến sẽ tăng 60% vào năm 2040 so với năm 2014. Với việc đưa ra giới thiệu các yêu cầu về hiệu quả năng lượng, mức tiêu thụ năng lượng của lĩnh vực xử lý nước thải có thể giảm 50% chỉ bằng cách sử dụng các công nghệ hiện tại. Ngoài ra, còn có các cơ hội để sản xuất đủ năng lượng từ nước thải để biến toàn bộ ngành nước thành năng lượng trung tính. Nó sử dụng năng lượng được nhúng trong bùn bằng cách tạo ra khí sinh học thông qua quá trình phân hủy kỵ khí. Các tính năng này chủ yếu bị bỏ qua do mục tiêu quá lớn đối với các tiện ích nhằm đáp ứng nhu cầu xử lý nước thải hiện tại và tương lai.

Ghi chú và tài liệu tham khảo

Môi trường năm 1991
Luật năm 1991
Nước thải
Liên minh châu Âu và môi trường
Chỉ thị của Liên minh châu Âu
Bảo vệ môi trường