title: Thủ Đức

text:
Thủ Đức là một thành phố thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Thành phố Thủ Đức được Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết nghị thành lập vào cuối năm 2020 trên cơ sở sáp nhập 3 quận cũ là Quận 2, Quận 9 và quận Thủ Đức. Ngày 1 tháng 1 năm 2021, Nghị quyết 1111/NQ-UBTVQH14 chính thức có hiệu lực, Thủ Đức trở thành thành phố đầu tiên của Việt Nam thuộc loại hình đơn vị hành chính thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương.

Thủ Đức nằm ở cửa ngõ phía đông Thành phố Hồ Chí Minh, có vị trí quan trọng trong vùng kinh tế trọng điểm phía nam, là đầu mối của các tuyến giao thông huyết mạch giữa Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh Đông Nam Bộ như: Đường Võ Nguyên Giáp – Xa lộ Hà Nội, Đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Long Thành – Dầu Giây, Quốc lộ 1, Quốc lộ 13, Đại lộ Phạm Văn Đồng – Quốc lộ 1K. Ngoài ra, tuyến đường sắt đô thị Bến Thành – Suối Tiên chạy dọc theo Xa lộ Hà Nội trên địa bàn thành phố cũng đang trong quá trình hoàn thiện.

Hiện nay, thành phố Thủ Đức đang được chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh đầu tư xây dựng thành một đô thị sáng tạo tương tác cao.

Địa lý
Thành phố Thủ Đức nằm ở phía đông Thành phố Hồ Chí Minh, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thành phố Biên Hòa và huyện Long Thành thuộc tỉnh Đồng Nai với ranh giới là sông Đồng Nai
Phía tây giáp Quận 12, quận Bình Thạnh, Quận 1 và Quận 4 với ranh giới là sông Sài Gòn
Phía nam giáp huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai (qua sông Đồng Nai) và Quận 7 (qua sông Sài Gòn)
Phía bắc giáp các thành phố Thuận An và Dĩ An thuộc tỉnh Bình Dương.

Thành phố có diện tích 211,56 km², dân số năm 2019 là 1.013.795 người, mật độ dân số đạt 4.792 người/km².

Hành chính
Thành phố Thủ Đức có 34 phường trực thuộc, gồm:

Lịch sử

Nguồn gốc tên gọi
Địa danh Thủ Đức được cho là lấy từ tên hiệu "Thủ Đức" của ông Tạ Dương Minh (còn gọi là Tạ Huy). Ông là người Hoa nằm trong phong trào "phản Thanh phục Minh", bị truy đuổi phải di cư sang Việt Nam và thần phục nhà Nguyễn. Người ta cho rằng ông có công lao với vùng đất này thời mới khai hoang lập ấp khoảng năm 1679–1725.

Lịch sử hành chính

Thời phong kiến

Năm Mậu Dần (1698), Thống suất Nguyễn Hữu Cảnh được Chúa Minh Vương Nguyễn Phúc Chu điều vào "kinh lược đất Chân Lạp, chia đất Đông Phố thành hai huyện: lấy xứ Đồng Nai làm huyện Phước Long, dựng dinh Trấn Biên (Biên Hòa), lấy xứ Sài Côn làm huyện Tân Bình, dựng dinh Phiên Trấn (Gia Định)".
Năm 1808, vua Gia Long đổi dinh Trấn Biên thành trấn Biên Hòa, huyện Phước Long được nâng lên thành phủ gồm 4 huyện là Bình An, Phước Chánh, Long Thành và Phước An. Năm 1832, vua Minh Mạng đổi trấn Biên Hòa thành tỉnh Biên Hòa. Năm 1837, vua cho lập thêm phủ Phước Tuy và 2 huyện Ngãi An và Long Khánh.
Trước khi thực dân Pháp chiếm Miền Đông Nam Kỳ, địa bàn vùng đất Thủ Đức ngày nay tương ứng với phần lớn huyện Ngãi An thuộc phủ Phước Long, tỉnh Biên Hòa và tổng Long Vĩnh Hạ thuộc huyện Long Thành, phủ Phước Tuy, tỉnh Biên Hòa. Huyện Ngãi An bao gồm 5 tổng với 51 thôn: An Bình (10 thôn), An Điền (9 thôn), An Thổ (10 thôn), An Thủy (14 thôn), Chánh Thiện (8 thôn). Riêng tổng Long Vĩnh Hạ có 12 thôn.

Thời Pháp thuộc
Với Hòa ước Nhâm Tuất (1862), triều đình Huế nhượng hẳn 3 tỉnh miền Đông Nam Kỳ cho Pháp làm thuộc địa. Chính quyền thực dân Pháp chia 3 tỉnh này thành 13 thành các hạt thanh tra (inspection), do các viên chức Pháp ngạch thanh tra các công việc bản xứ (inspecteur des affaires indigeânes) đứng đầu, nhưng tạm thời vẫn giữ cơ cấu phủ huyện cũ.

Sau khi chiếm được toàn bộ Nam Kỳ, năm 1868, chính quyền thực dân Pháp bãi bỏ các đơn vị hành chính phủ, huyện, phân chia lại toàn bộ cõi Nam Kỳ. Các hạt thanh tra về sau cũng được đổi thành hạt tham biện (arrondissement), do các Chánh tham biện (administrateur) người Pháp đứng đầu. Tuy vậy, chính quyền thực dân Pháp vẫn giữ lại cơ cấu hành chính cấp thấp như tổng, thôn.

Trên địa bàn tỉnh Gia Định cũ (đến ngày 16 tháng 8 năm 1867 đổi tên thành tỉnh Sài Gòn), chính quyền Pháp thành lập tuần tự các đơn vị hành chính trực thuộc, trong đó có Khu thanh tra Sài Gòn và thành phố (Ville) Sài Gòn.

Ngày 29 tháng 10 năm 1866, khu thanh tra Sài Gòn nhận thêm phần đất của khu thanh tra Ngãi An giải thể nhập vào (khu thanh tra này thành lập từ ngày 14 tháng 3 năm 1866, trên địa bàn huyện Ngãi An cũ thuộc phủ Phước Long, tỉnh Biên Hòa; lúc bấy giờ huyện này đã giải thể, địa bàn nhập vào huyện Bình An cùng phủ từ năm 1862). Khi nhập vào khu thanh tra Sài Gòn, huyện Ngãi An còn bốn tổng trực thuộc (An Bình, An Điền, An Thổ, An Thủy); riêng tổng Chánh Thiện giải thể vào ngày 29 tháng 10 năm 1866, địa bàn nhập vào các tổng kế cận. Đến ngày 9 tháng 10 năm 1868, huyện Ngãi An tách ra lập khu thanh tra độc lập, mang tên gọi là khu thanh tra Thủ Đức; nhưng đến ngày 30 tháng 12 năm 1868, lại giải thể tái nhập vào khu thanh tra Sài Gòn.

Năm 1871, các thôn đổi thành làng. Năm 1874, Tổng thống Pháp Jules Grévy ký sắc lệnh thành lập thành phố Sài Gòn (Ville de Saigon). Tòa tham biện hạt Sài Gòn chuyển từ trung tâm thành phố Sài Gòn đặt tại làng Bình Hòa, tại vị trí ngày nay là trụ sở Ủy ban nhân dân quận Bình Thạnh.

Năm 1911, tỉnh Gia Định được chia thành bốn quận: Thủ Đức, Nhà Bè, Gò Vấp và Hóc Môn.

Năm 1939, quận Thủ Đức có 6 tổng với 43 làng:
Tổng An Bình gồm 6 làng: An Đông Xã, An Phú, Bình Khánh, Bình Trung, Đông Phú, Thạnh Mỹ Lợi
Tổng An Điền gồm 7 làng: Bình Quới Đông, Bình Thái, Bình Thọ, Linh Chiểu Trung, Linh Chiểu, Trường Thọ, Xuân Hiệp
Tổng An Thành gồm 6 làng: Long Tân, Phú Hữu, Phước Trường, Tân Điền, Trường Khánh, Trường Lộc
Tổng An Thổ gồm 8 làng: Bình Chánh, Bình Chiểu, Bình Đức, Bình Đường, Bình Phú, Bình Triệu, Đông An, Dĩ An
Tổng An Thủy gồm 10 làng: Bình Thắng, Bình Thung, Đông Tác, Đông Yên, Hòa Hiệp, Phong Phú, Tăng Phú, Tân Hóa, Tân Nhơn, Tân Ninh
Tổng Long Vĩnh Hạ gồm 6 làng: Ích Thạnh, Long Thuận, Long Hòa, Mỹ Thạnh, Phước Hòa, Thái Bình.

Năm 1945, giải thể tổng An Thành, các làng thuộc tổng này sáp nhập vào hai tổng An Bình và Long Vĩnh Hạ cùng quận.

Thời Việt Nam Cộng hòa

Năm 1955, quận Thủ Đức có 19 làng:
Tổng An Bình có 5 làng: Bình Trưng, Thạnh Mỹ Lợi, Phú Hữu, An Phú và An Khánh Xã
Tổng An Điền có 4 làng: Linh Xuân Thôn, Phước Long Xã, Linh Đông Xã và Tăng Nhơn Phú
Tổng An Thổ có 3 làng: An Bình Xã, Hiệp Bình Xã và Tam Bình Xã
Tổng An Thủy có 3 làng: Bình An, Đông Hòa Xã và Tân Đông Hiệp
Tổng Long Vĩnh Hạ có 4 làng: Long Thạnh Mỹ, Long Trường, Long Phước Thôn và Long Bình.

Sau năm 1956, các làng gọi là xã. Quận lỵ Thủ Đức đặt tại xã Linh Đông Xã.

Năm 1957, giải thể tổng An Thổ của quận Thủ Đức; xã An Bình Xã thuộc tổng này sáp nhập vào tổng An Thủy, hai xã còn lại: Hiệp Bình Xã và Tam Bình Xã nhập vào tổng An Điền. Như thế lúc nảy tổng An Thủy có 4 xã, tổng An Điền có 6 xã. Cắt tổng Long Vĩnh Hạ với bốn xã: Long Thạnh Mỹ, Long Trường, Long Phước Thôn và Long Bình, cùng tổng An Thủy với bốn xã: Bình An, An Bình Xã, Đông Hòa Xã và Tân Đông Hiệp, chuyển sang thuộc quận Dĩ An, tỉnh Biên Hòa. Như thế quận Thủ Đức còn 11 xã.

Năm 1962, quận Dĩ An trả lại tổng Long Vĩnh Hạ với bốn xã: Long Thạnh Mỹ, Long Trường, Long Phước Thôn và Long Bình cho quận Thủ Đức. Như thế lúc này quận Thủ Đức có 15 xã.

Từ năm 1962, chính quyền Việt Nam Cộng hòa bỏ dần, đến năm 1965 bỏ hẳn cấp hành chính tổng, các xã trực tiếp thuộc quận.

Năm 1966, do cắt xã An Khánh Xã nhập vào Đô thành Sài Gòn nên quận Thủ Đức còn 14 xã. Địa bàn xã An Khánh Xã cũ được chia thành 2 phường: An Khánh và Thủ Thiêm cùng thuộc quận 1 của Đô thành Sài Gòn. Đầu năm 1967, lại tách 2 phường: An Khánh và Thủ Thiêm lập Quận 9 (quận Chín) thuộc Đô thành Sài Gòn.

Năm 1972, lập xã Phước Bình thuộc quận Thủ Đức. Như thế quận Thủ Đức có 15 xã. Cho đến ngày 29 tháng 4 năm 1975, quận Thủ Đức gồm 15 xã trực thuộc: Tam Bình Xã, Long Bình, Long Phước Thôn, Long Thạnh Mỹ, Bình Trưng, Thạnh Mỹ Lợi, Phú Hữu, An Phú, Linh Xuân Thôn, Phước Long Xã, Linh Đông Xã, Long Trường, Tăng Nhơn Phú, Hiệp Bình Xã, Phước Bình.

Trước năm 1975, quận Thủ Đức có diện tích khoảng 200 km², gồm 15 xã với dân số là 184.989 người.

Huyện Thủ Đức (1975–1997)
Sau khi Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam tiếp quản Đô thành Sài Gòn và các vùng lân cận vào ngày 30 tháng 4 năm 1975, ngày 3 tháng 5 năm 1975 thành phố Sài Gòn – Gia Định được thành lập. Theo nghị quyết ngày 9 tháng 5 năm 1975 của Ban Chấp hành Đảng bộ Đảng Lao động Việt Nam thành phố Sài Gòn – Gia Định, huyện Thủ Đức được thành lập trên cơ sở toàn bộ quận Thủ Đức cũ thời Việt Nam Cộng hòa.

Ngày 20 tháng 5 năm 1976, tổ chức hành chánh thành phố Sài Gòn – Gia Định được sắp xếp lần hai (theo quyết định số 301/UB ngày 20 tháng 5 năm 1976 của Ủy ban Nhân dân Cách mạng thành phố Sài Gòn – Gia Định). Theo đó, Quận 9 (quận Chín) bị giải thể, hai phường trực thuộc chuyển thành hai xã: Thủ Thiêm và An Khánh nhập vào huyện Thủ Đức cùng thuộc thành phố Sài Gòn – Gia Định.

Ngày 2 tháng 7 năm 1976, Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá VI, kỳ họp thứ 1 chính thức đổi tên thành phố Sài Gòn – Gia Định thành Thành phố Hồ Chí Minh. Huyện Thủ Đức trở thành đơn vị hành chính trực thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, gồm thị trấn Thủ Đức và 16 xã: An Khánh, An Phú, Bình Trưng, Hiệp Bình, Linh Xuân, Long Bình, Long Phước, Long Thạnh Mỹ, Long Trường, Phú Hữu, Phước Bình, Phước Long, Tam Bình, Tăng Nhơn Phú, Thạnh Mỹ Lợi, Thủ Thiêm.

Ngày 14 tháng 2 năm 1987, theo Quyết định số 33-HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng, huyện Thủ Đức thành lập thêm một số xã mới như sau:
Chia xã Tam Bình thành ba xã lấy tên là xã Tam Bình, xã Tam Phú và xã Linh Đông
Chia xã Tăng Nhơn Phú thành ba xã lấy tên là xã Tăng Nhơn Phú, xã Hiệp Phú và xã Tân Phú
Chia xã Linh Xuân thành hai xã lấy tên là xã Linh Xuân và xã Linh Trung
Chia xã Hiệp Bình thành hai xã lấy tên là xã Hiệp Bình Phước và xã Hiệp Bình Chánh.

Từ đó, huyện có thị trấn Thủ Đức và 22 xã: An Khánh, An Phú, Bình Trưng, Hiệp Bình Chánh, Hiệp Bình Phước, Hiệp Phú, Linh Đông, Linh Trung, Linh Xuân, Long Bình, Long Phước, Long Thạnh Mỹ, Long Trường, Phú Hữu, Phước Bình, Phước Long, Tam Bình, Tam Phú, Tân Phú, Tăng Nhơn Phú, Thạnh Mỹ Lợi, Thủ Thiêm.

Quận Thủ Đức, Quận 2 và Quận 9 (1997–2020)

Ngày 6 tháng 1 năm 1997, Chính phủ ban hành Nghị định số 03-CP. Theo đó, giải thể huyện Thủ Đức để thành lập 3 quận mới là quận Thủ Đức, Quận 2 và Quận 9.

Quận Thủ Đức được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của thị trấn Thủ Đức và 7 xã: Hiệp Bình Chánh, Hiệp Bình Phước, Linh Đông, Linh Trung, Linh Xuân, Tam Bình, Tam Phú; một phần diện tích và dân số của 3 xã: Hiệp Phú, Phước Long, Tân Phú. Sau khi thành lập, quận Thủ Đức có 4.726,5 ha diện tích tự nhiên và 163.394 người, gồm 12 phường trực thuộc.
Quận 2 được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của 5 xã: An Khánh, An Phú, Bình Trưng, Thạnh Mỹ Lợi và Thủ Thiêm. Sau khi thành lập, Quận 2 có 5.020 ha diện tích tự nhiên và 86.027 người, gồm 11 phường trực thuộc.
Quận 9 được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của 7 xã: Long Bình, Long Thạnh Mỹ, Tăng Nhơn Phú, Long Phước, Long Trường, Phú Hữu, Phước Bình; phần diện tích và dân số còn lại của 3 xã: Hiệp Phú, Phước Long, Tân Phú. Sau khi thành lập, Quận 9 có 11.362 ha diện tích tự nhiên và 126.220 người, gồm 13 phường trực thuộc.

Đến năm 2019:
Quận Thủ Đức có 47,80 km² diện tích tự nhiên và 532.377 người, gồm 12 phường: Bình Chiểu, Bình Thọ, Hiệp Bình Chánh, Hiệp Bình Phước, Linh Chiểu, Linh Đông, Linh Tây, Linh Trung, Linh Xuân, Tam Bình, Tam Phú, Trường Thọ.
Quận 2 có 49,79 km² diện tích tự nhiên và 171.311 người, gồm 11 phường: An Khánh, An Lợi Đông, An Phú, Bình An, Bình Khánh, Bình Trưng Đông, Bình Trưng Tây, Cát Lái, Thạnh Mỹ Lợi, Thảo Điền, Thủ Thiêm.
Quận 9 có 113,97 km² diện tích tự nhiên và 310.107 người, gồm 13 phường: Hiệp Phú, Long Bình, Long Phước, Long Thạnh Mỹ, Long Trường, Phú Hữu, Phước Bình, Phước Long A, Phước Long B, Tân Phú, Tăng Nhơn Phú A, Tăng Nhơn Phú B, Trường Thạnh.

Thành phố Thủ Đức (2021–nay)
Ngày 9 tháng 12 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 1111/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã và thành lập thành phố Thủ Đức thuộc Thành phố Hồ Chí Minh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2021). Theo đó:
Thành lập thành phố Thủ Đức thuộc Thành phố Hồ Chí Minh trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của Quận 2, Quận 9 và quận Thủ Đức
Sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của phường An Khánh vào phường Thủ Thiêm
Thành lập phường An Khánh (mới) trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai phường Bình An và Bình Khánh.

Sau khi thành lập, thành phố Thủ Đức có 211,56 km² diện tích tự nhiên và 1.013.795 người, gồm 34 phường trực thuộc.

Quá trình hình thành thành phố Thủ Đức
Phát biểu tại buổi lễ công bố Nghị quyết 1111/NQ-UBTVQH14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội vào ngày 31 tháng 12 năm 2020, ông Nguyễn Thiện Nhân cho biết, bên cạnh các thành tựu phát triển kinh tế mà Thành phố Hồ Chí Minh đã đạt được sau năm 2010 thì một vấn đề cơ bản đang đặt ra là tính vượt trội của tốc độ tăng trưởng của kinh tế thành phố so với cả nước trong giai đoạn này đã giảm mạnh mà chưa có giải pháp khắc phục hiệu quả. Ông dẫn chứng số liệu: bình quân giai đoạn 2001–2010, tốc độ tăng trưởng kinh tế thành phố cao hơn cả nước là 1,65 lần, song năm 2011 chỉ còn 1,17 lần và bình quân giai đoạn 2011–2019 chỉ cao hơn 1,2 lần.

"Điều này đặt ra hai nhiệm vụ cho phát triển lâu dài của thành phố: hoàn thiện cơ chế tài chính - ngân sách và tạo ra động lực mới cho tăng trưởng dựa trên thành tựu cách mạng công nghiệp 4.0. Động lực mới này phải được hình thành trên cơ sở: tạo tương tác có hiệu quả cao giữa các yếu tố nền tảng của cách mạng công nghiệp 4.0 và xác định địa bàn nào cho phép có sự tương tác đó hiệu quả cao nhất", ông Nhân nói.

Cũng theo ông Nhân, trong quá trình phát triển hơn 20 năm, Quận 2, Quận 9 và quận Thủ Đức đã tạo nên các hạ tầng kỹ thuật và xã hội quan trọng cho phát triển kinh tế thời kỳ 4.0, nhưng lại nằm rời rạc ở ba quận, không có quy hoạch thống nhất, chính sách thống nhất, quản lý nhà nước thống nhất, do đó không phát huy được tác dụng tổng hợp để tạo ra một trung tâm tăng trưởng mới cho kinh tế thành phố.

Qua hội thảo quốc tế được tổ chức ở thành phố vào năm 2018 và 2019, Thường vụ Thành ủy đã thống nhất chủ trương xây dựng một khu đô thị sáng tạo tương tác cao trên địa bàn ba quận này. Thành phố đã chủ động tổ chức thành công thi tuyển quốc tế về ý tưởng thiết kế quy hoạch khu đô thị sáng tạo tương tác cao phía đông thành phố. Các công ty tư vấn quốc tế có uy tín đã khẳng định: Quận 2, Quận 9 và quận Thủ Đức đã có nhiều tiền đề quan trọng để hình thành một khu đô thị sáng tạo, tương tác cao, nếu được quy hoạch hợp lý, bổ sung các cấu phần còn thiếu, sẽ trở thành một trung tâm kinh tế 4.0 của thành phố, là hạt nhân cho phát triển kinh tế của thành phố và khu vực Đông Nam Bộ.

Theo lãnh đạo thành phố, để khu đô thị sáng tạo tương tác cao phát huy tác dụng thì nó phải được quản lý về mặt nhà nước bởi một đơn vị hành chính chứ không thể thuộc ba quận. Do đó, việc sáp nhập ba quận thành một đơn vị hành chính mới có một quy hoạch thống nhất, một hệ thống chính sách thống nhất và một chính quyền quản lý thống nhất là nhu cầu cần thiết.

Ngày 14 tháng 8 năm 2020, Văn phòng Chính phủ ban hành thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình đồng ý thực hiện chủ trương thành lập thành phố Thủ Đức.

Ngày 10 tháng 11 năm 2020, Thủ tướng Chính phủ đã có Văn bản số 1568/TTg-CN về việc công nhận kết quả rà soát, đánh giá khu vực dự kiến thành lập thành phố Thủ Đức là đô thị loại I trực thuộc Thành phố Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, hiện nay Thủ Đức vẫn chưa chính thức trở thành đô thị loại I do chưa được Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định công nhận. Chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh đang xây dựng đề án đề nghị công nhận thành phố Thủ Đức là đô thị loại I để trình Thủ tướng Chính phủ.

Đô thị sáng tạo tương tác cao
Ý tưởng về khu đô thị sáng tạo do ông Nguyễn Thiện Nhân, lúc bấy giờ Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh khởi xướng, hướng đến xây dựng đô thị thông minh, có chất lượng sống, dựa trên nền tảng về thể chế, lợi thế kinh tế, cơ sở hạ tầng thành phố đã có, gồm khu công nghệ cao (Quận 9); làng đại học hơn 80.000 sinh viên, giảng viên (quận Thủ Đức); khu đô thị mới, trung tâm tài chính Thủ Thiêm (Quận 2).

Năm 2018, thành phố đã tổ chức cuộc thi tuyển quốc tế "Ý tưởng quy hoạch phát triển Khu đô thị sáng tạo tương tác cao phía Đông Thành phố Hồ Chí Minh", thu hút nhiều chuyên gia quốc tế tham dự. Ngày 23 tháng 11 năm 2019, UBND TP.HCM đã trao giải nhất cho đề án của liên danh hai công ty Sasaki – enCity đến từ Mỹ và Singapore.

Theo ý tưởng quy hoạch của đội Sasaki – enCity thì khu đô thị này sẽ bao gồm 6 trọng điểm sáng tạo, cụ thể:
Khu công nghệ cao (SHTP) với định hướng trở thành trung tâm sản xuất tự động hóa, ngôi nhà của nền công nghiệp thế kỷ 21 tại Việt Nam
Khu Đại học Quốc gia TP.HCM: trong đó Đại học Quốc gia TP.HCM cung cấp một quần thể giáo dục đào tạo trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là về ngành công nghệ thông tin, cùng với một trung tâm khởi nghiệp sáng tạo, từ đó mở rộng khả năng hợp tác liên ngành trong nghiên cứu, thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng.
Khu tài chính Thủ Thiêm với tầm nhìn trở thành trung tâm công nghệ tài chính của khu vực: hạ tầng giao thông sẽ ưu tiên người đi bộ và tàu điện ngầm kết nối tất cả các khu vực quan trọng; lối đi ở bờ sông và sân các nhà thờ kết nối đường phố, thông suốt cho các hoạt động nghệ thuật, văn hóa, mua sắm.
Rạch Chiếc - trung tâm thể thao và sức khỏe của Đông Nam Á: sẽ hình thành khu sản xuất đồ thể thao, các trung tâm sáng tạo, chăm sóc sức khỏe và kiến tạo một không gian rộng lớn xung quanh sân vận động để hội tụ; nhắm tới việc khai thác xu hướng ngày càng phổ biến của lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và kinh doanh thể thao tại Đông Nam Á
Khu Tam Đa - trung tâm công nghệ sinh thái và khu đô thị có khả năng chống chịu cao: là trung tâm sáng tạo trong thiết kế và vận hành công nghệ sinh thái, cũng như thúc đẩy du lịch sinh thái; những khu vườn mưa, khu trường đại học, các trục chính phát triển và khu vực ven biển ngập mặn tạo môi trường phù hợp cho đổi mới nông nghiệp cũng như du lịch sinh thái.
Khu Trường Thọ - nơi định hình như một đô thị tương lai: áp dụng những ý tưởng độc đáo và có tính cách mạng nhất về công nghệ, với tầm nhìn trở thành một mô hình cho sự tích hợp công nghệ vào đời sống thường nhật và phòng trưng bày đô thị của tương lai; được cải tạo từ khu cảng hiện hữu với hệ thống không gian mở có nhiều chức năng đa dạng; tại đây cũng sử dụng vành đai giao thông khép kín để kết nối các khu vực khác nhau, dễ tiếp cận đến từng ngóc ngách, ưu tiên người đi bộ.

Cùng với việc thành lập thành phố Thủ Đức, Sở Quy hoạch – Kiến trúc đã phối hợp với đơn vị tư vấn (liên danh công ty Sasaki – enCity) hoàn chỉnh dự thảo của đề án hình thành và phát triển khu đô thị sáng tạo tương tác cao phía Đông TP.HCM. Theo đó, đề án xác định các trung tâm đổi mới sáng tạo gồm: Khu đô thị mới Thủ Thiêm - Trung tâm công nghệ tài chính; Khu liên hợp thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc - Trung tâm thể thao và sức khỏe Rạch Chiếc; Khu công nghệ cao - Trung tâm sản xuất tự động hóa và Khu công viên khoa học; Khu Đại học Quốc gia thành phố - Trung tâm công nghệ thông tin và công nghệ giáo dục; Khu Tam Đa, Long Phước - Trung tâm công nghệ sinh thái; Khu Trường Thọ - Đô thị tương lai; Trung tâm kết nối giao thông Vùng Đông Nam Bộ, Khu cảng quốc tế Cát Lái; Trung tâm khởi nghiệp lớn nhất Việt Nam.

Với hệ thống giao thông được đầu tư phát triển đồng bộ, thuận lợi để kết nối, hợp tác phát triển kinh tế với các tỉnh lân cận, khu vực này được đánh giá rất thuận lợi để phát triển hệ thống mới hạ tầng đô thị, hạ tầng dịch vụ, đặc biệt là ngành logistics phân phối, vận chuyển hàng hóa bằng cách kết nối luồng vận chuyển đa phương thức bao gồm hàng hải (cụm cảng Cái Lái - Phú Hữu), đường sắt, đường bộ (cảng ICD Long Bình đang thực hiện, bến xe miền Đông mới) và đường thủy nội địa.

Hệ sinh thái khởi nghiệp tại khu vực đã hình thành và phát triển mạnh mẽ, có sự tham gia của nhiều trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp, các quỹ đầu tư trong và ngoài nước. Trong đó, Khu công nghệ cao và Khu Đại học Quốc gia TP.HCM có vị trí chủ đạo, đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy hoạt động đổi mới sáng tạo của Khu đô thị sáng tạo.

Khu công nghệ cao hiện đã thu hút thành công hơn 10 tập đoàn, công ty công nghệ vào đầu tư sản xuất sản phẩm công nghệ cao như Intel, Nidec, Jabil, Sonion, Sanofi, Nanogen, FPT, Nipro, Datalogic, Samsung... với hàm lượng giá trị tạo ra từ nghiên cứu và phát triển trong cơ cấu giá trị sản phẩm vượt gấp nhiều lần so với sản phẩm từ các khu công nghiệp cả nước.

Khu Đại học Quốc gia TPHCM có cơ sở hạ tầng kỹ thuật khá hiện đại, tập trung 12 trường đại học, Viện nghiên cứu, cũng là nơi thu hút nhiều nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ trên địa bàn TP.HCM mà còn kết nối với các tỉnh Bình Dương, Bình Phước và Bà Rịa – Vũng Tàu.

Hiện nay, khu vực này đã cơ bản hình thành khu Trung tâm đô thị mới Thủ Thiêm. Mặt bằng hạ tầng đã sẵn sàng cho đầu tư quy mô lớn với chức năng chính là trung tâm thương mại - tài chính quốc tế, dịch vụ và dân cư hiện đại.

Giao thông

Đường bộ
Có quốc lộ 1 và đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Long Thành – Dầu Giây đi qua. Ngoài ra còn có dự án đường vành đai 3 vùng đô thị TP.HCM đi qua đang được xây dựng.

Đường sắt
Có đường sắt Bắc Nam đi qua với nhà ga duy nhất là ga Bình Triệu.

Đường phố
Gồm các đường đặt tên số, và các tên chữ dưới đây:
An PhúAn Tư Công ChúaBác ÁiBát NànBà GiangBạch Đông ÔnBình ChiểuBình PhúBình TrưngBờ KèBùi Tá HánBùi Thiện NgộBùi Xương TrạchBưng Ông ThoànCao Đức LânCây BàngCây KeoCầu ĐìnhCầu XâyChân LýChu Mạnh TrinhChu Văn AnChương DươngCông LýDân ChủDương Đình HộiDương LâmDương ThanhDương Văn CamĐàm Văn LễĐào Trinh NhấtĐặng Bỉnh ThànhĐặng Đình TướngĐặng Hữu PhổĐặng NghiêmĐặng Như MaiĐặng Thanh HiếuĐặng Thị RànhĐặng Văn BiĐinh Củng ViênĐinh Thị ThiĐình Phong PhúĐoàn Công HớnĐoàn Hữu TrưngĐoàn KếtĐồng TiếnĐồng Văn CốngĐỗ Pháp ThuậnĐỗ QuangĐỗ Thế DiênĐỗ Xuân HợpEinsteinGiang Văn MinhGò DưaHàn ThuyênHàng TreHiền VươngHiệp BìnhHoàng Diệu 2Hoàng Hữu NamHoàng Thế ThiệnHồ Bá PhấnHồ Thị NhungHồ Văn TưHồng ĐứcHồng SếnHữu NghịÍch ThạnhKha Vạn CânKhải ĐịnhKhổng TửLã Xuân OaiLâm Quang KyLâm ViênLê Đình QuảnLê Hiến MaiLê Hữu KiềuLê Phụng HiểuLê Quý ĐônLê Thị HoaLê ThướcLê Văn ChíLê Văn MiếnLê Văn NinhLê Văn TáchLê Văn ThịnhLê Văn ViệtLiên PhườngLinh ĐôngLinh TrungLong PhướcLong SơnLong ThuậnLò LuLồ BắcLương Định CủaLương Khải SiêuLưu Đình LễLý Tế XuyênMai Chí ThọMan ThiệnMạc Hiển TíchNam CaoNam HòaNgô Chí QuốcNgô Quang HuyNguyễn AnNguyễn Bá LânNguyễn Bá LuậtNguyễn Bỉnh KhiêmNguyễn Công TrứNguyễn Cơ ThạchNguyễn CừNguyễn Duy HiệuNguyễn Duy TrinhNguyễn Đăng ĐạoNguyễn Đăng GiaiNguyễn Địa LôNguyễn Khoa ĐăngNguyễn Đôn TiếtNguyễn HoàngNguyễn KhuyếnNguyễn Mộng TuânNguyễn Thị ĐịnhNguyễn Thị NhungNguyễn Thị TưNguyễn Quang BậtNguyễn Quý CảnhNguyễn Quý ĐứcNguyễn Thanh SơnNguyễn Thiện ThànhNguyện Thị DiệpNguyễn Thị NhungNguyễn Thị ThíchNguyễn Trọng QuảnNguyễn Trung NguyệtNguyễn Trường TộNguyễn TuyểnNguyễn Tư NghiêmNguyễn Ư DĩNguyễn Văn BáNguyễn Văn GiápNguyễn Văn HưởngNguyễn Văn KỉnhNguyễn Văn LịchNguyễn Văn TăngNguyễn Văn ThạnhNguyễn XiểnPhan Bá VànhPhạm Công TrứPhạm Đôn LễPhạm Thận DuậtPhạm Văn ĐồngPhạm Văn NgônPhan Đạt ĐứcPhan Huy ChúPhan Văn ĐángPhú ChâuPhước ThiệnQuách GiaiQuốc HươngQuốc lộ 1Quốc lộ 1KQuốc lộ 13Suối CáiSử Hy NhanTagoreTam BìnhTam ChâuTam ĐaTam HàTạ HiệnTăng Nhơn PhúTâm Tâm XãTây HòaThái LyThái ThuậnThảo ĐiềnThạnh Mỹ LợiThân Văn NhiếpThống NhấtThủy LợiTinh ThiềuTỉnh lộ 43Tô Ngọc VânTô Vĩnh DiệnTố HữuTống Hữu ĐịnhTrần AnTrần Bạch ĐằngTrần Đức ThảoTrần LựuTrần NãoTrần Ngọc DiệnTrần Quý KiênTrần Trọng KhiêmTrần Văn NữaTrần Văn SắcTrịnh Khắc LậpTrịnh Phong ĐángTrịnh Văn CănTruông TreTrúc ĐườngTrương Gia MôTrương HanhTrương Văn BangTrương Văn HảiTrương Văn ThànhTrường KhánhTrường LưuVăn AnVõ Chí CôngVõ Minh NhânVõ Nguyên GiápVõ Trường ToảnVõ Văn HátVõ Văn NgânVũ Phương ĐềVũ Tông PhanXa lộ Hà NộiXuân Thủy

Hệ thống đường sắt đô thị
 Tuyến số 1 (Đang xây dựng): (Quận Bình Thạnh) ← Ga Thảo Điền - Ga An Phú - Ga Rạch Chiếc - Ga Phước Long - Ga Bình Thái - Ga Thủ Đức - Ga Khu Công nghệ cao - Ga Suối Tiên - (Thành phố Dĩ An (Bình Dương))

Tổng lãnh sự quán các nước tại Thủ Đức

Chú thích

Xem thêm

Khởi đầu năm 2021 ở Việt Nam


title: Taeniotes subocellatus

text:
{{Taxobox
| name = Taeniotes subocellatus| image_caption =
| regnum = Animalia
| phylum = Arthropoda
| classis = Insecta
| ordo = Coleoptera
| subordo = Polyphaga
| superfamilia = Cerambycoidea
| familia = Cerambycidae
| genus = Taeniotes
| species = T. subocellatus| binomial = Taeniotes subocellatus| binomial_authority = (Olivier, 1792)
| synonyms =
}}Taeniotes subocellatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Taeniotes
Động vật được mô tả năm 1792


title: Lễ trọng

text:
Lễ trọng là bậc lễ cao nhất trong lịch phụng vụ của Giáo hội Công giáo, liên quan đến một sự kiện đức tin về Chúa Ba Ngôi, Chúa Giêsu, Đức Mẹ Maria hay các vị thánh quan trọng khác. Việc cử hành lễ trọng bắt đầu bằng việc cầu nguyện vào buổi tối trước ngày diễn ra lễ trọng đó (còn gọi là đêm canh thức hoặc lễ vọng). Trong tiếng Latinh, lễ trọng là sollemnitas, bao gồm tiền tố sollus (toàn bộ) và annus (năm), nghĩa là ngày lễ "quanh năm".

Chú thích


title: Cầu Palacký

text:
Cầu Palacký (tiếng Séc: Palackého most) là một trong những cây cầu lâu đời ở Praha, Cộng hòa Séc. Cây cầu này bắc qua sông Vltava, để nối liền giữa hai khu vực Smíchov và Phố mới Praha. Tổng chiều dài cầu là 228,8 mét. Công trình xây dựng này có tên trong danh sách các di tích văn hóa của Cộng hòa Séc.

Lịch sử
Cầu Palacký được xây dựng vào giai đoạn 1876 - 1878 dựa theo thiết kế của các kiến trúc sư Bedřich Münzberger và Josef Reiter. Cầu Palacký được bàn giao và đi vào sử dụng từ ngày 22 tháng 12 năm 1878. Từ năm 1897, ở trên cầu có các tác phẩm điêu khắc của Josef Václav Myslbek (nhà điêu khắc người Séc nổi tiếng lúc bấy giờ). Trong Thế chiến thứ hai, các tác phẩm này bị hư hại nghiêm trọng, nên sau đó được di dời đến công viên tại Vyšehrad.

Từ năm 1883, đây là cây cầu đầu tiên ở Praha có một tuyến xe điện (do ngựa kéo) chạy qua. Vào giai đoạn 1911 - 1912, một trong những nhà vật lý vĩ đại nhất mọi thời đại - Albert Einstein đã sử dụng cây cầu này khi ông đang công tác ở Praha.

Tên gọi
Tên gọi của cầu Palacký qua các thời kỳ:

 Trước khi có tên chính thức: Podskalský (Podskalí), hoặc Kamenný most na Smíchov
 1878 - 1940: Cầu Palacký (František Palacký -  chính trị gia, sử gia kiêm nhà văn)
 1940 - 1945: Cầu Mozart (Wolfgang Amadeus Mozart)
 Từ năm 1945: Cầu Palacký

Tham khảo

Cầu tại Cộng hòa Séc


title: 2045

text:
Năm 2045 (số La Mã: MMXLV). Trong lịch Gregory, nó sẽ là năm thứ 2045 của Công nguyên hay của Anno Domini; năm thứ 45 của thiên niên kỷ 3 và của thế kỷ 21; và năm thứ sáu của thập niên 2040.

Tham khảo

Thập niên 2040
Năm 2045
Năm
Thiên niên kỷ 3


title: Rucentra grossepunctata

text:
Rucentra grossepunctata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Rucentra


title: Nhà thờ chính tòa Đức Mẹ Vô nhiễm Nguyên tội, Chanthaburi

text:
Nhà thờ chính tòa Đức Mẹ Vô nhiễm Nguyên tội () là một nhà thờ chính tòa Công giáo của Giáo phận Chanthaburi và nằm ở thành phố Chanthaburi, ở tỉnh cùng tên, Thái Lan.

Sự miêu tả

Nhà thờ có thể được nhìn thấy từ hầu hết các địa điểm trong thành phố, được chính thức khánh thành vào năm 1909 là một trong những nhà thờ Công giáo lớn nhất ở Thái Lan. Nó được xây dựng trên một cấu trúc trước đó hơn 300 năm. Nó được xây dựng theo phong cách kiến trúc Gô-tích trong suốt 10 năm bị Pháp chiếm đóng trên lãnh thổ này mặc dù nó vẫn còn dang dở vào thời điểm đó (1893–1904). Có một bức tượng Đức Trinh Nữ Maria trước Nhà thờ lớn.

Phần trung tâm của bên trong nhà thờ là bức tượng Đức Mẹ. Nó được bao phủ bởi đá quý bán quý do hội chúng địa phương quyên góp - ước tính số lượng đá quý dao động từ 200.000 đến 500.000.

Nhà thờ này đóng vai trò là nhà thờ chính tòa của Giáo phận Công giáo Chanthaburi (nghi lễ Latinh) (Dioecesis Chanthaburiensis, สังฆมณฑล จันทบุรี) được xây dựng vào năm 1965 với Bull "Qui in fastigio" của Giáo hoàng Phaolô VI. Nhà thờ này danh nghĩa dưới sự quản lý về mục vụ của giám mục Silvio Siripong Charatsri.

Xem thêm
 Công giáo tại Thái Lan

Tham khảo


title: Danh sách album quán quân năm 2020 (Mỹ)

text:
Dưới đây là danh sách các album quán quân tại Hoa Kỳ trong năm 2020. Các album và đĩa mở rộng bán chạy nhất năm trên thị trường Hoa Kỳ được xếp thứ tự trên bảng xếp hạng Billboard 200, một bảng xếp hạng được xuất bản hằng tuần bởi tạp chí Billboard. Số liệu được Nielsen SoundScan tổng hợp dựa trên doanh số vật lý và kỹ thuật số hằng tuần của mỗi album, cũng như lượng stream theo yêu cầu và doanh số kỹ thuật số của từng bài hát trong album.

Kể từ ấn bản ngày 18 tháng 1 năm 2020, Billboard đã cập nhật phương pháp tổng hợp số liệu của bảng xếp hạng. Theo đó, tạp chí này bổ sung thêm lượng người xem từ dữ liệu video chính thức của YouTube, cũng như lượng phát video trên các dịch vụ streaming như Apple Music, Spotify, Tidal và Vevo vào số liệu của mỗi album.

Lịch sử xếp hạng

Xem thêm
 Âm nhạc Hoa Kỳ năm 2020
 Danh sách đĩa đơn quán quân Hot 100 năm 2020 (Mỹ)

Tham khảo

2020
Mỹ


title: Symphlebia neja

text:
Symphlebia neja là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Symphlebia


title: Tiếng Cát Triệu

text:
Tiếng Cát Triệu (, Hán-Việt: Cát Triệu thoại) là một ngôn ngữ Tai–Kadai chưa phân loại, hiện diện ở thôn Đàm Ba (吉兆村), trấn Đàm Ba (覃巴镇), Ngô Xuyên, Quảng Đông. Ở địa phương, tiếng Cát Triệu được gọi là Hải Thoại (海话), một cái tên hay dùng ở Lôi Châu, Từ Văn, và Mậu Danh để chỉ thứ tiếng Mân Nam địa phương của Bán đảo Lôi Châu.

Dân cư
Tiếng Cát Triệu là một ngôn ngữ bị đe dọa nghiêm trọng với người nói đều đã lớn tuổi (Shao 2016:70). Trong phạm vi làng Cát Triệu, nó được nói ở xóm Cát Triệu (吉兆), Mai Lâu (梅楼), và Hồng (洪) (Shao 2016:9).

Tính đến năm 2017, có chưa tới 100 người nói tiếng Cát Triệu, đa số đều trên 70 tuổi.

Phân loại
Shao & Meng (2016) ghi nhận một số nét tương đồng với tiếng Ông Bối miền bắc Hải Nam, nhưng tạm thời cho tiếng Cát Triệu tình trạng chưa phân loại trong nhánh Kam-Tai. Ngôn ngữ này cũng chịu ảnh hưởng của tiếng Quảng Đông và tiếng Mân Nam.

Weera Ostapirat (1998), sau khi phân tích tài liệu của Zhang (1992), cũng thấy tiếng Ông Bối và Cát Triệu có sự tương đồng về từ vựng và ngữ âm, và cho rằng nó là tàn dư của một nhánh ngôn ngữ liên quan đến tiếng Ông Bối.

Ngữ âm
Tiếng Cát Triệu có sáu thanh (Shao 2016:15).
[21]
[31]
[32]
[33]
[55]
[45]

Tiếng Cát Triệu, như tiếng Hlai, có hai âm hút vào /ɓ/ và /ɗ/ (Li & Wu 2017).

Tham khảo

Li Jian [李健]. 2011. 广东吴川吉兆海话的四种语音成分. In 湛江师范学院学报.
Li Jinfang [李锦芳]; Wu Yan [吴艳]. 2017. "Guangdong Wuchuan Jizhaohua gaikuang " [广东吴川吉兆话概况]. In Minzu Yuwen [民族语文] 2017:4.
Shao Lanzhu [邵兰珠]. 2016. Guangdong Jizhaohua yanjiu [广东吉兆话研究]. M.A. dissertation: Guangxi University for Nationalities [广西民族大学].
Shao Lanzhu [邵兰珠]; Meng Yuanyao [蒙元耀]. 2016. "Loanwords of Min dialect in Jizhao dialect in Guangdong" [广东吉兆话中的闽方言借词]. In Journal of Guangdong University of Petrochemical Technology [广东石油化工学院学报], Vol. 26, No. 2, April 2016.
Zhang Zhenxing [张振兴]. 1992. "Guangdongsheng Wuchuan fangyan jilve" [广东省吴川方言记略]. In Fangyan [方言] 1992(3).

Liên kết ngoài
奇特的吴川吉兆话
李锦芳教授：“濒危语言吉兆话研究”

Ngữ hệ Tai-Kadai
Ngôn ngữ tại Trung Quốc


title: 331 (số)

text:
331 (ba trăm ba mươi mốt) là một số tự nhiên ngay sau 330 và ngay trước 332.

Tham khảo

Số nguyên tố


Danh sách di sản văn hóa Tây Ban Nha được quan tâm ở Sant Lluís.

|}

Tham khảo
 Datos obtenidos de la página de patrimonio del Ministerio de Cultura. Sección "bienes culturales protegidos"-"consulta de bienes inmuebles".

Liên kết ngoài

Danh sách di sản văn hóa Tây Ban Nha


title: Nemoria erina

text:
Nemoria erina là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Nemoria


title: Lymeon bifasciatus

text:
Lymeon bifasciatus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lymeon


title: James Wilkinson

text:
James Wilkinson (24 tháng 3 năm 1757 – 28 tháng 12 năm 1825) là một chính khách người Mỹ

Wilkinson từng phục vụ trong Quân đội Lục địa trong Chiến tranh Cách mạng Hoa Kỳ, nhưng Wilkinson đã hai lần bị buộc phải từ chức.Được bổ nhiệm làm Thống đốc đầu tiên của Lãnh thổ Louisiana vào năm 1805. và chỉ huy hai chiến dịch nhưng không thành công .Tại nhà hát St. Lawrence River trong Chiến tranh năm 1812. Wilkinson qua đời khi đang là nhà ngoại giao ở Mexico City

Vào năm 1854, sau khi nghiên cứu tài liệu lưu trữ ở Madrid, nhà sử học Charles Gayarré của Louisiana đã tiết lộ Wilkinson là một điệp viên được trả lương cao của Đế chế Tây Ban Nha. Trong những năm kể từ khi nghiên cứu của Gayarré được công bố, Wilkinson đã bị các nhà sử học và chính trị gia Mỹ lên án. Theo Tổng thống Theodore Roosevelt :"Trong suốt lịch sử của chúng ta, không còn nhân vật đáng khinh nào nữa." Tuy nhiên, ông đã được bảo vệ.

Tham khảo

=Liên kết ngoài

 James Wilkinson, A Study in Controversy
 Spaniards, Scoundrels, and Statesmen: General James Wilkinson and the Spanish Conspiracy, 1787–1790
 Texas Handbook Online
 Wilkinson Bio in Commanding Generals and Chiefs of Staff 1775–1995 , a publication of the United States Army Center of Military History
 Encyclopedia Louisiana

James Wilkinson Estate Collection  at The Historic New Orleans Collection
 Guide to the Reuben T. Durrett Collection of James Wilkinson Papers 1784-1882 at the University of Chicago Special Collections Research Center
 The Society of the Cincinnati
 The American Revolution Institute

Sinh năm 1757
Mất năm 1825
Nhà cách mạng Mỹ
Tướng Lục quân Hoa Kỳ


title: Ateuchus connexum

text:
Ateuchus connexum là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Ateuchus


title: Động đất Tân Cương 2009

text:
Động đất Tân Cương 2009 là trận động đất xảy ra vào lúc 09:47:47 (CST), ngày 25 tháng 1 năm 2009. Trận động đất có cường độ 5.1 richter, tâm chấn độ sâu khoảng 10 km. Không có báo cáo thiệt hại xảy ra sau động đất.

Tham khảo

Động đất năm 2009


title: Coprophanaeus milon

text:
Coprophanaeus milon là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Coprophanaeus


title: Giữa hai bờ thiện ác

text:
Giữa hai bờ thiện ác là một bộ phim truyền hình được thực hiện bởi Nghiệp Thắng Film do Châu Huế làm đạo diễn. Phim phát sóng vào lúc 20h00 từ thứ 2 đến thứ 7 hàng tuần bắt đầu từ ngày 14 tháng 6 năm 2019 và kết thúc vào ngày 18 tháng 7 năm 2019 trên kênh THVL1.

Tại thời điểm phát sóng, bộ phim đã đạt thứ hạng cao nhất là đứng đầu bảng xếp hạng lượng người xem ở hai khu vực đông dân Cần Thơ và Thành phố Hồ Chí Minh và được ghi nhận thu hút nhiều lượt xem suốt nhiều tuần liên tiếp trên nền tảng THVLi.

Nội dung
Giữa hai bờ thiện ác xoay quanh hành trình đi tìm lẽ sống của chàng trai trẻ liên tiếp vướng vào những cạm bẫy, vùng vẫy giữa thiện và ác. Ở xóm chợ, Sách (Hiếu Nguyễn) được biết đến như một chàng thanh niên khỏe mạnh, hiền lành và là người làm công cần mẫn, thật thà nhất của ông chủ tiệm vàng Kim Báu. Thậm chí vẻ lực điền, chất phác của Sách đã khiến cô con gái của ông chủ tiệm vàng đem lòng yêu thương.

Diễn viên
Hiếu Nguyễn trong vai Sách
Thủy Phạm trong vai Lệ Lệ
Khương Thịnh trong vai Tư Vịnh
Ngọc Thuận trong vai Thanh Sơn
Văn Phượng trong vai Út Khanh
Lý Hùng trong vai Lê Điền
Mai Huỳnh trong vai Sáu Hoàng
Quý Dũng trong vai Ông Khiêm
Lý Hương trong vai Kiều Hoa
Huỳnh Trường Thịnh trong vai Nguyễn Tú
Cùng một số diễn viên khác....

Ca khúc trong phim
Bài hát trong phim là ca khúc "Đâu những giấc mơ" do Vũ Khắc Tuận sáng tác và Nguyễn Phú Cường thể hiện.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Giữa hai bờ thiện ác trên THVLi

Phim truyền hình Việt Nam ra mắt năm 2019
Phim truyền hình Việt Nam phát sóng trên kênh THVL1


title: Shah Alam II

text:
Shah Alam II, tên khai sinh là Ali Gohar hay Ali Gauhar (25 tháng 6 năm 1728 - 19 tháng 11 năm 1806) là Hoàng đế Mogul  thứ 17 và là con trai của Hoàng đế Alamgir II. Shah Alam II trở thành hoàng đế của Đế quốc Mogul đang trên đà sụp đổ. Quyền lực của ông đã suy giảm đáng kể trong thời trị vì của mình, điều này đã dẫn đến một câu nói bằng tiếng Ba Tư, Sultanat-e-Shah Alam, Az Dilli ta Palam, có nghĩa là, Đế chế của Shah Alam là từ Delhi đến Palam, Palam là một vùng ngoại ô của Delhi.

Shah Alam đã phải đối mặt với nhiều cuộc xâm lược, chủ yếu là của Tiểu vương Afghanistan, Ahmed Shah Abdali, dẫn đến Trận chiến Panipat thứ ba giữa Đế quốc Maratha, người duy trì quyền độc tôn đối với các vấn đề của Mughal ở Delhi và người Afghanistan do Abdali lãnh đạo. Năm 1760, lực lượng xâm lược của Abdali bị người Marathi, dẫn đầu là Sadashivrao Bhau, người đã phế truất Shah Jahan III, hoàng đế Mogul bù nhìn của Feroze Jung III, và phong Shah Alam II làm hoàng đế hợp pháp dưới sự kiểm soát của Maratha.

Shah Alam II được coi là hoàng đế hợp pháp và duy nhất, nhưng ông đã không thể trở lại Delhi cho đến năm 1772, dưới sự bảo vệ của tướng Maratha Mahadaji Shinde. Ông cũng chiến đấu chống lại Công ty Đông Ấn Anh trong trận Buxar.

Shah Alam II là tác giả của bài thơ Diwan và được biết đến với bút danh Aftab. Những bài thơ của ông do Mirza Fakhir Makin hướng dẫn, biên soạn và sưu tầm.

Shah Alam cũng đã viết cuốn sách nổi tiếng Ajaib-ul-Qasas, được coi là một trong những cuốn sách văn xuôi xuất sắc và sớm nhất bằng tiếng Urdu.

Tham khảo

Chú thích

Đế quốc Mogul
Hoàng đế Mogul
Quý tộc Mogul
Sinh năm 1728
Mất năm 1806


title: Agylla culminicola

text:
Agylla culminicola là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Agylla


title: Bùi Đình Cư

text:
Bùi Đình Cư (sinh năm 1927 - không rõ năm mất ở xã Việt Tiến, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ) là một quân nhân, nằm trong hàng ngũ quân đội Nhân dân Việt Nam. Ông đã tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 và là một trong 16 anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân được tuyên dương vì thành tích trong chiến dịch Điện Biên Phủ. Chức vụ cuối của ông là Trung đội trưởng Pháo Binh, Trung đoàn 675, Đại đoàn 351, Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Binh nghiệp
Bùi Đình Cư nhập ngũ Quân đội Nhân dân Việt Nam đầu năm 1949. Ông tham gia chiến đấu và trưởng thành ở Binh chủng Pháo binh từ lúc nhập ngũ đến kết thúc Chiến tranh Đông Dương.

Ông giữ chức trung đội trưởng pháo binh thuộc trung đoàn 675, đại đoàn 351, và là đảng viên Đảng cộng sản Việt Nam.

Bùi Đình Cư tham gia vào hoạt động trong hàng ngũ cách mạng vào tháng 5 năm 1949. Trong suốt quá trình hoạt động tới năm 1954, ông liên tục chiến đấu và trưởng thành tại binh chủng pháo binh, và đã tham gia vào 9 trận đánh lớn tại Bắc Bộ trong đó có chiến dịch “56 ngày đêm khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt…” và chiến dịch Điện Biên Phủ của quân đội Nhân dân Việt Nam

Khen thưởng

Bùi Đình Cư đã được tặng 1 Huân chương Chiến công hạng nhì, 1 Huân chương Chiến công hạng ba, đã được trung đoàn, đại đoàn khen thưởng 42 lần. Năm 13 tháng 08 năm 1955, Chủ tịch nước đã khen tặng ông Huân chương Quân công hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân vì thành tích trong chiến dịch Điện Biên Phủ.

Xem thêm
 Cách Mạng Tháng 8
 Nguyễn Văn Tư
 Phan Đình Giót
 Ngô Văn Cấn

Tham khảo

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân
Người Phú Thọ
Quân nhân Việt Nam
Huân chương Chiến công hạng Nhì
Huân chương Chiến công hạng Ba
Huân chương Quân công hạng Ba
Sinh năm 1927


title: Teracotona rubiginea

text:
Teracotona rubiginea là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Teracotona


title: Binta Zahra Diop

text:
Binta Zahra Diop (sinh ngày 30 tháng 6 năm 1990 tại Dakar) là một vận động viên bơi lội người Sénégal, chuyên về các sự kiện bướm. Cô cũng là một huy chương đồng hai lần cho sự kiện bướm 50 m tại Đại hội Thể thao châu Phi.

Diop đại diện cho Senegal tại Thế vận hội Mùa hè 2008 ở Bắc Kinh, và thi đấu cho nội dung bơi bướm 100 m nữ. Cô đã giành được sức nóng đầu tiên, với thời gian 1: 04,26. Tuy nhiên, Diop đã thất bại trong việc lọt vào vòng bán kết, khi cô xếp thứ bốn mươi bảy trong bảng xếp hạng tổng thể.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Hồ sơ Thế vận hội NBC

Sinh năm 1990
Nhân vật còn sống


title: Nandrolone

text:
Nandrolone, còn được gọi là 19-nortestosterone, là một androgen và steroid đồng hóa (AAS) được sử dụng dưới dạng các este như nandrolone decanoate (tên thương hiệu Deca-Durabolin) và nandrolone phenylpropionate (tên thương hiệu Durabolin). Nandrolone este được sử dụng trong điều trị thiếu máu, suy mòn (hội chứng suy kiệt), loãng xương, ung thư vú, và cho những chỉ định khác.  Chúng không được sử dụng qua đường miệng và thay vào đó được tiêm bằng cơ bắp hoặc mỡ.

Tác dụng phụ của este nandrolone bao gồm các triệu chứng nam tính hóa như mụn trứng cá, tăng trưởng tóc, thay đổi giọng nói và tăng ham muốn tình dục. Chúng là androgen tổng hợp và steroid đồng hóa và do đó là chất chủ vận của thụ thể androgen (AR), mục tiêu sinh học của androgen như testosterone và dihydrotestosterone (DHT). Các este nandrolone có tác dụng đồng hóa mạnh và tác dụng androgen yếu, giúp chúng có tác dụng phụ nhẹ và làm cho chúng đặc biệt thích hợp để sử dụng cho phụ nữ và trẻ em. Chúng là các tiền chất tác dụng lâu dài của nandrolone trong cơ thể.

Các este nandrolone lần đầu tiên được mô tả và giới thiệu cho sử dụng y tế vào cuối những năm 1950. Chúng là một trong những AAS được sử dụng rộng rãi nhất trên toàn thế giới.  Ngoài việc sử dụng trong y tế, este nandrolone được sử dụng để cải thiện vóc dáng và hiệu suất, và được cho là chất AAS được sử dụng rộng rãi nhất cho các mục đích như vậy. Các loại thuốc này là các chất được kiểm soát ở nhiều quốc gia và vì vậy sử dụng chất này không với mục đích y tế nói chung là bất hợp pháp.

Tham khảo


title: Acontia parvimacula

text:
Acontia parvimacula là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Acontia


title: Forsebia mendozina

text:
Forsebia mendozina là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Forsebia


title: Giá dầu

text:
Giá dầu thường là giá giao ngay của một thùng dầu thô chuẩn giá tham chiếu cho người mua và người bán dầu thô như West Texas Middle (WTI), Brent Crude, Dubai Crude, OPEC Reference Basket, Tapis crude, Bonny Light, dầu Urals, Isthmus và Western Canada Select (WCS). Có sự khác biệt về giá của một thùng dầu dựa trên cấp độ của nó được xác định bởi các yếu tố như trọng lực riêng hoặc tỷ trọng API và hàm lượng lưu huỳnh của nó và vị trí của nó, chẳng hạn có gần với cảng biển và nhà máy lọc dầu hay không. Các loại dầu thô nặng hơn, chua hơn khi vị trí tiếp cận không có gần cảng biển, chẳng hạn như Western Canada Select thì rẻ hơn dầu nhẹ hơn, ngọt hơn như WTI.

Theo báo cáo EIA tháng 1 năm 2020, giá dầu thô Brent trung bình năm 2019 là 64 USD / thùng so với 71 USD / thùng vào năm 2018. Giá trung bình của dầu thô WTI là 57 đô la / thùng vào năm 2019 so với 64 đô la năm 2018.

Giá dầu giảm đáng kể trong năm 2020 do đại dịch COVID-19 và cuộc chiến giá dầu Nga Nga Saudi năm 2020. Vào ngày 20 tháng 4, lần đầu tiên các hợp đồng tương lai của WTI Crude giảm xuống dưới 0 đô la trong lịch sử, và ngày hôm sau Brent Crude giảm xuống dưới 20 đô la mỗi thùng.

Tham khảo

Lịch sử kinh tế hiện đại
Chính sách định giá
Thị trường dầu khí
Kinh tế dầu mỏ


title: Acanthodelta ochrocraspeda

text:
Acanthodelta ochrocraspeda là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Acanthodelta


title: Ichneumon bicoloranus

text:
Ichneumon bicoloranus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ichneumon


title: La gazza ladra

text:
La gazza ladra (tiếng Việt: Con chim ác là ăn cắp) là vở opera 2 màn theo phong cách opera semiseria của nhà soạn nhạc người Ý Gioachino Rossini. Tác phẩm được viết lời bởi Giovanni Gherardini, dựa trên tác phẩm La pie voleuse của Jean-Marie-Theodor Badouin d'Aubigny và Louis-Charles Caigniez. Tác phẩm có nhiều điểm đáng chú ý.

Câu chuyện và vấn đề lịch sử đương thời
Cốt truyện được bắt bằng việc cô hầu Ninetta bị buộc tội ăn cắp chiếc thìa bạc của chủ nhà. Để giấu việc cha mình đảo ngũ, cô không thể chứng minh sự trong sạch của mình. Nhưng rất may là cô may mắn thoát chết nhờ việc người ta phát hiện chiếc thìa ấy bị đánh cắp bởi một con ác là. Nó đã giấu chiếc thìa trên cái tổ của nó ở trên tháp nhà thờ.

Vấn đề đáng nói là vào thời Rossini, tội ăn cắp và đảo ngũ đều có khả năng bị xử tử hình. Có một câu chuyện có thật là có một cô gái hầu bị xử tử hình vì bị buộc tội ăn cắp, nhưng cuối cùng người ta phát hiện ra thủ phạm thực sự lại là ác là. Thế nên, châu Âu đã khoan hồng hơn trong việc xét xử tội ăn cắp.

Overture-nét đẹp và câu chuyện bên lề
Phần overture của La gazza ladra khá đặc biệt. Nếu ai đó từng nghe các bản overture của Rossini sẽ phát hiện ra rằng sự bắt đầu của bản overture này khác biệt hẳn những overture khác. Nếu như từ L'italiana in Algeri, Il barbiere di Siviglia cho đến Guillaume Tell đều bắt đầu chậm rãi thì overture của La gazza ladra lại bắt đầu bằng hành khúc rất sôi nổi và mạnh mẽ. Bắt đầu bằng những tiếng trống dây, hành khúc được tấu lên. Tuy nhiên, bản overture này lại không thoát khỏi khuôn mẫu chung của overture phong cách Rossini (có một số ngoại lệ như overture của Guillaume Tell gồm 4 phần: prelude, bão tố, tiếng gọi đàn bò và kết thúc), đó là: có phần mở đầu, đạo một đoạn nhạc kết thúc phần đó, lặp lại hai lần hai chủ đề chính và cuối cùng là kết thúc. Nói chung về giai điệu, overture của La gazza ladra vừa thể hiện được phong cách rất dễ nhận ra của Rossini, vừa mang phong của thời kỳ âm nhạc Cổ điển, dù ông sống phần lớn cuộc đời trong thời kỳ âm nhạc Lãng mạn.

Có một câu chuyện được kể lại rằng để bắt Rossini viết overture kịp thời gian công diễn, ông chủ của nhà soạn nhạc nhốt ông lại bằng một cái phòng khóa kín trước ngày công diễn. Mỗi khi viết xong tờ tổng phổ nào thì Rossini ném tờ đó ra ngoài để người ta chép thành các phần biểu diễn cho các nhạc công.

Trong hoàn cảnh hiện nay vở opera hầu như không được trình diễn nữa, dù nổi tiếng ngay từ những ngày công diễn đầu tiên, overture của tác phẩm có lẽ là dấu ấn lớn nhất mà người ta có thể nhớ tới.

Chú thích

Opera


title: Ichneumon violaceipennis

text:
Ichneumon violaceipennis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ichneumon


title: Cosmosoma haenschi

text:
Cosmosoma haenschi là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cosmosoma


title: Linda Cardellini

text:
Linda Edna Cardellini (sinh ngày 25 tháng 6 năm 1975) là một nữ diễn viên người Mỹ. Cô được biết đến với vai diễn Lindsay Weir trong Freaks and Geeks, Samantha Taggart trong ER, Velma Dinkley trong bộ phim hành động trực tiếp Scooby-Doo, Sylvia Rosen, một người hàng xóm của Don Draper trên loạt kịch của AMC tựa Mad Men, Meg Rayburn trên loạt phim gốc Netflix Bloodline, Cassie trong Brokeback Mountain, và Laura Barton trong Avengers: Age of Ultron. Cô cũng được biết đến với vai trò lồng tiếng trong các dự án hoạt hình như Regular Show, Marcy "Hot Dog Water" Fleach trong Scooby-Doo! Mystery Incorporated, Wendy Corduroy trong Gravity Falls, và Megan trong Sanjay and Craig.

Thời thơ ấu
Cardellini sinh ra ở Redwood City, California, con gái của Lorraine (nhũ danh Hernan), một người nội trợ, và Wayne David Cardellini, một doanh nhân. Cô là con út trong gia đình bốn người con. Cardellini được nuôi dạy trong môi trường Công giáo. Cô tham gia diễn xuất lần đầu tiên ở tuổi 10, khi cô hát trong vở kịch của trường. Sau đó, cô đã hành động trong một số sản phẩm của trường và bắt đầu tham gia các buổi học kịch. Cô tốt nghiệp trường Trung học Công giáo St. Francis gần đó vào năm 1993, sau đó chuyển đến Los Angeles để tìm kiếm vai trò trong truyền hình và điện ảnh. Cardellini là một thí sinh trong một chương trình năm 1994 Hãy chọn đúng giá, giành được một lò sưởi.

Sự nghiệp

Đời tư

Danh sách phim

Điện ảnh

Truyền hình

Giải thưởng và đề cử

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1975
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nữ diễn viên California
Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Người Mỹ gốc Ý
Nữ diễn viên truyền hình Mỹ
Nữ diễn viên lồng tiếng Mỹ
Nhân vật còn sống
Người Mỹ gốc Đức
Người Mỹ gốc Scotland
Người Mỹ gốc Ireland


title: Adonisea tertia

text:
Adonisea tertia là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Adonisea


title: Yoshinare Takaya

text:
Yoshinare Takaya (sinh ngày 7 tháng 6 năm 2001) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Yoshinare Takaya hiện đang chơi cho Cerezo Osaka.

Tham khảo

Sinh năm 2001
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nam Nhật Bản
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Cerezo Osaka
Cầu thủ bóng đá J1 League
Cầu thủ bóng đá J3 League


title: Catachora minor

text:
Catachora minor là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Catachora


title: Christian I của Đan Mạch

text:
Christian I (tháng 02 năm 1426 - 21 tháng 05 năm 1481) là một vị quân chủ của Scandinavia thuộc Liên minh Kalmar. Ông là vua của Đan Mạch (1448–1481), Na Uy (1450–1481) và Thụy Điển (1457–1464). Từ năm 1460 đến năm 1481, ông cũng là Công tước xứ Schleswig (bên trong Đan Mạch) và bá tước (sau năm 1474, là công tước) của Holstein (bên trong Đế chế La Mã Thần thánh). Ông là vị vua đầu tiên của Nhà Oldenburg.

Trong khoảng trống quyền lực nảy sinh sau cái chết của Vua Christopher xứ Bayern (1416–1448) mà không có người thừa kế trực tiếp, Thụy Điển đã bầu Charles VIII của Thụy Điển (1408–1470) làm vua với ý định thiết lập lại liên minh dưới thời vua Thụy Điển. Charles được bầu làm vua Na Uy vào năm sau. Tuy nhiên, Bá tước xứ Holstein đã khiến Hội đồng Cơ mật Đan Mạch bổ nhiệm Christian làm vua của Đan Mạch. Sau đó của ông lên ngai vàng của Na Uy (năm 1450) và Thụy Điển (năm 1457), đã khôi phục lại sự thống nhất của Liên minh Kalmar trong một thời gian ngắn. Năm 1463, Thụy Điển ly khai khỏi liên minh và nỗ lực của Christian trong một cuộc tái thẩm tra khiến ông bị nhiếp chính Thụy Điển Sten Sture the Elder đánh bại trong trận Brunkeberg năm 1471.

Năm 1460, sau cái chết của chú mình, Công tước Adolphus của Schleswig, Bá tước Holstein, Christian cũng trở thành Công tước của Schleswig và Bá tước Holstein.

Tiểu sử

Cuộc sống đầu đời

Vua Đan Mạch

Vua Thụy Điển và Na Uy

Bá tước và Công tước

Di sản

Huy hiệu

Phả hệ

Hậu duệ

Tham khảo

Thư mục

Liên kết ngoài

 The Royal Lineage  at the website of the Danish Monarchy

Sinh năm 1426
Mất năm 1481
Vua Đan Mạch
Vua Phần Lan
Liên minh Kalmar
Công tước xứ Schleswig
Công tước xứ Holstein
Bá tước xứ Holstein
Bá tước xứ Oldenburg
Chôn cất tại nhà thờ chính tòa Roskilde
Vua Na Uy


title: Thợ săn Đức quốc xã

text:
Thợ săn Đức quốc xã là các cá nhân thực hiện theo dõi và thu thập thông tin về những người được cho là cựu phát xít, thành viên SS (Schutzstaffel) và các cộng tác viên của Đức Quốc xã có liên quan đến Holocaust, thường được sử dụng để xét xử các tội ác chiến tranh và tội ác chống lại loài người.

Những thợ săn Đức Quốc xã nổi tiếng có Simon Wiesenthal, Tuviah Friedman, Serge và Beate Klarsfeld, Ian Sayer, Yaron Svoray, Elliot Welles và Efraim Zuroff.

Hoàn cảnh ra đời
Với sự khởi đầu của Chiến tranh Lạnh sau Thế chiến II, cả Đồng minh phương Tây và Liên Xô đã tìm kiếm các nhà hoạt động khoa học trước đây của Đức Quốc xã cho các mục tiêu của mình, như Chiến dịch Paperclip. Những người trước đây đã hợp tác với Đức quốc xã, như Wernher von Braun và Reinhard Gehlen, đôi khi được bảo vệ để đổi lấy thông tin hoặc dịch vụ có giá trị. Vào thời điểm đó, Reinhard Gehlen là giám đốc của Bundesnachrichtendienst (Cơ quan tình báo Liên bang Đức), người sáng lập mạng lưới Gehlen Org, "một phiên bản thực tế của ODESSA", giúp cho loại bỏ Đức Quốc xã khỏi Châu Âu. Những tên phát xít khác đã sử dụng những "đường con chuột" (Ratlines) để trốn khỏi châu Âu sau chiến tranh đến những nơi như Nam Mỹ.

Để chống lại sự trốn chạy trên các thợ săn của Đức Quốc xã đã lập ra các nhóm riêng của họ, như Trung tâm Simon Wiesenthal. Các phương pháp được các thợ săn Đức Quốc xã sử dụng bao gồm cung cấp phần thưởng cho thông tin, xem xét các hồ sơ nhập cư quân dân sự, và khởi động các vụ kiện dân sự.

Trong những thập kỷ sau đó, các thợ săn Đức Quốc xã đã tìm thấy sự hợp tác lớn ở các chính phủ phương Tây, Nam Mỹ và nhà nước Israel. Đến cuối thế kỷ 20, việc truy tìm các cựu phát xít giảm, bởi vì hầu hết các thế hệ hoạt động làm lãnh đạo của Đức Quốc xã đã chết.

Những vụ việc đáng chú ý
Trung tâm Simon Wiesenthal là nơi xuất bản một báo cáo thường niên về tội phạm chiến tranh của Đức Quốc xã. Những kết quả đáng chú ý có:
 Klaus Barbie: Biệt danh "Đồ tể thành Lyon", đã bị dẫn độ từ Bolivia sang Pháp vào năm 1983, sau những nỗ lực trước đó của Serge và Beate Klarsfeld để theo dõi anh ta. Cho đến khi Bolivia chuyển sang chế độ dân chủ, ông đã được các cơ quan tình báo Hoa Kỳ và Đức bảo vệ cho các mục đích tình báo chống Liên Xô, và được quân đội Bolivian thuê dưới một bí danh. Bị kết án tù chung thân năm 1987, chết năm 1991.
 Herberts Cukurs: Biệt danh "Đồ tể thành Riga", đã bị ám sát bởi các đặc vụ Mossad ở Montevideo, Uruguay, năm 1965.
 Adolf Eichmann: bị truy đuổi bởi Wiesenthal, sau đó Mossad Israel bắt ở Argentina năm 1960, bị xét xử ở Israel và chịu án tử hình.
 Boļeslavs Maikovskis: một cộng tác viên Latvia của Đức Quốc xã, đã được Welles theo đuổi đến Mineola, New York. Maikovskis cuối cùng đã di cư đến Tây Đức vào năm 1987, nơi ông bị phát hiện, nhưng không xét xử do tuổi tác.
 Josef Mengele: Biệt danh "Thiên thần tử thần", được tìm kiếm ở nhiều quốc gia Nam Mỹ khác nhau bởi Mossad, Wiesenthal và Klarsfelds. Đã trốn tránh, và vô tình chết ở Brazil năm 1979; hài cốt của ông được xác định vào năm 1985.
 Erich Priebke: một sĩ quan SS chịu trách nhiệm về vụ giết hại hàng loạt thường dân Ý, đã được phỏng vấn công khai tại Argentina vào năm 1994, bởi người dẫn chương trình ABC Primetime Live Sam Donaldson. Sau đó, ông bị dẫn độ về Ý, năm 1998 bị kết án quản thúc tại gia suốt đời.
 Eduard Roschmann: đã được tìm kiếm bởi Wiesenthal ở Argentina. Chính phủ Argentina đã lên kế hoạch cho việc dẫn độ của ông vào năm 1977, cho phép ông trốn sang Paraguay. Anh ta rõ ràng đã chết cùng năm, nhưng Wiesenthal đã hoài nghi rằng cơ thể là của Roschmann.
 Dinko Akić: bị truy đuổi đến Argentina bởi Zuroff. Không cố gắng che giấu, anh ta đã xuất hiện nhiều lần trên các phương tiện truyền thông trước khi bị dẫn độ về Croatia năm 1998, nơi anh ta bị kết án 20 năm và chết năm 2008.
 Josef Schwammberger: đã được truy tìm đến Argentina bởi Trung tâm Simon Wiesenthal và Welles. Bị dẫn độ về Tây Đức năm 1990, anh ta bị kết án tù chung thân năm 1992 và chết năm 2004.
 Franz Stangl: chỉ huy của các trại hủy diệt Sobibór và Treblinka, đã bị bắt bởi Wiesenthal ở São Paulo, vào năm 1967. Ông bị dẫn độ về Đức năm 1970 và bị kết án tù vào năm sau.
 Gustav Wagner: Biệt danh "Sói", đã bị vạch trần bởi Wiesenthal ở Brazil, vào năm 1978. Anh ta bị bắt, nhưng Brazil từ chối dẫn độ anh ta đến Tây Đức. Wagner rõ ràng đã tự sát ở São Paulo vào năm 1980.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Xét xử Holocaust


title: Khế Bật Hà Lực

text:
Khế Bật Hà Lực (chữ Hán: 契苾何力, ? – 677), người bộ tộc Khế Bật, dân tộc Thiết Lặc, tướng lãnh đầu đời Đường, tham gia hầu hết những cuộc chinh thảo các dân tộc thiểu số và xâm lược lân bang vào cuối thời Đường Thái Tông, đầu thời Đường Cao Tông.

Thiếu thời
Hà Lực thuộc dòng dõi quý tộc Thiết Lặc: ông nội là Ca Luận Dịch Vật Thi Mạc Hạ khả hãn , cha là Khế Bật Cát, làm Mạc hạ đốt Đặc lặc/cần. Khế Bật Cát cho rằng đất đai của mình gần Thổ Dục Hồn, lại nhỏ hẹp và lắm chướng độc, nên dời vào khu vực của người Quy Tư, ở thượng du Nhiệt Hải (Issyk Kul). Hà Lực lên 9 tuổi thì cha mất, tự giáng hiệu làm Đại sĩ lợi phát .

Năm Trinh Quan thứ 6 (632), Hà Lực theo mẹ đưa hơn ngàn gia đình  (thuyết khác là 6000 ) đến Sa Châu , dâng biểu xin nội phụ, Đường Thái Tông an trí bộ lạc của ông ở 2 châu Cam, Lương. Hà Lực đến kinh đô Trường An, được cất nhắc làm Tả lĩnh quân tướng quân .

Chinh thảo Thổ Dục Hồn
Năm thứ 7 (633) , Hà Lực theo bọn Lương Châu đô đốc Lý Đại Lượng, tướng quân Tiết Vạn Quân chinh thảo Thổ Dục Hồn. Năm thứ 9 (635), quân Đường đến Xích Thủy Xuyên, Tiết Vạn Quân soái kỵ binh đi trước, bị địch vây đánh, anh em Vạn Quân – Vạn Triệt đều gặp rào nên ngã ngựa, đi bộ mà chiến đấu, bộ hạ chết mấy 6, 7 phần 10. Hà Lực nghe tin, vội đem vài trăm kỵ binh đến, đi trước đột vây, tung hoành hăng hái, quân Thổ Dục Hồn tan rã, anh em Vạn Quân mới thoát được .

Khi ấy thủ lĩnh Thổ Dục Hồn là Mộ Dung Phục Doãn ở Đột Luân Xuyên, Hà Lực muốn tập kích ông ta, Vạn Quân như chim sợ cành cong, cho rằng không thể. Hà Lực nói: “Giặc không có thành, quách, mà tìm vào nơi có cỏ, nước để sanh hoạt; nếu không tập kích lúc họ không đề phòng, thì e rằng chim bay cá lặn, bỏ đi cơ hội, làm cho lật nhào sào huyệt của họ được nữa!” Hà Lực bèn tự chọn hơn ngàn kiêu kỵ, xông vào Đột Luân Xuyên, tập kích nha trướng của người Thổ Dục Hồn, chém vài ngàn thủ cấp, bắt được lạc đà, ngựa, bò, dê hơn 20 vạn con, nhưng Mộ Dung Phục Doãn chạy thoát, chỉ bắt được vợ con của ông ta .

Sau khi ban sư, Hà Lực được làm Bắc môn túc vệ, Kiểm hiệu đồn doanh sự .

Kháng cự Tiết Duyên Đà
Bấy giờ mẹ của Hà Lực là Cô Tang phu nhân, em cùng mẹ là Hạ Lan Châu đô đốc Khế Bật Sa Môn đều ở trong phủ Lương Châu. Năm Trinh Quan thứ 16 (642), có chiếu cho Hà Lực về thăm mẹ, đồng thời phủ dụ bộ lạc. Khi ấy bộ lạc Tiết Duyên Đà thuộc dân tộc Thiết Lặc cường thịnh, đã chiếm trọn Đông Đột Quyết, các thủ lĩnh của bộ lạc Khế Bật đều tranh nhau quy phụ, uy hiếp mẹ và em của Hà Lực cùng đi. Hà Lực về đến, bị bọn thủ lĩnh bắt ép đến gặp Chân Châu Bì Già khả hãn Ất Thất Di Nam. Hà Lực cắt tai, kiên quyết không hàng phục Tiết Duyên Đà. Thái Tông biết được, lập tức sai Binh bộ thị lang Thôi Đôn Lễ cầm cờ tiết đi Tiết Duyên Đà, hứa gả Tân Hưng công chúa, xin tha cho Hà Lực; nên ông được trả về, bái làm Hữu kiêu vệ đại tướng quân .

Năm thứ 17 (643), ngày thành hôn đã cận kề, Hà Lực dâng biểu phản đối, Thái Tông nói: “Ta nghe rằng thiên tử không nói chơi, đã trót hứa rồi, làm sao bỏ được?” Hà Lực nói: “Đúng vậy! Thần đề nghị trì hoãn, chứ không nói rằng hủy bỏ đi. Thần nghe rằng trong 6 lễ , chàng rể phải đích thân đón dâu, nên đòi Duyên Đà (chỉ Chân Châu khả hãn) đến đón dâu, tha cho không phải đến kinh ấp, đến Linh Châu cũng được. Hắn ắt sợ mà không đến, hôn sự sẽ không thành; từ đó trở nên buồn giận, khiến bề tôi sinh hai lòng, không đầy một năm, bọn họ sẽ nghi kỵ lẫn nhau. Duyên Đà tính tàn nhẫn hung ác, nếu chết rồi, hai con sẽ tranh nhau, ta ngồi đợi mà bắt chúng, là cách hay nhất.” Thái Tông nghe theo, Chân Châu khả hãn quả nhiên không dám đến Linh Châu, hôn sự vì thế không thành . Đến năm thứ 19 (645), Chân Châu khả hãn mất, con nhỏ là Tứ diệp hộ Bạt Chước giết anh là Đột Lợi Thất khả hãn, trong nước đại loạn; sang năm thứ 20 (646), nhà Đường tiêu diệt Tiết Duyên Đà .

Bình định Cao Câu Ly
Năm Trinh Quan thứ 19 (645), Thái Tông chinh thảo Cao Câu Ly, lấy Hà Lực làm Tiền quân tổng quản. Khi quân Đường đến thành Bạch Nhai (hoặc Bạch Nham) của Cao Câu Ly, Hà Lực đem 800 kỵ binh mạnh đón đánh hơn vạn quân địch từ thành Ô Cốt đến cứu viện; ông đi trước tướng sĩ, bị mâu đâm trúng thắt lưng, vết thương rất nặng , nhờ Thượng liễn phụng ngự Tiết Vạn Bị một mình một ngựa nhấc ông ra khỏi vòng vây. Hà Lực càng hăng hái, buộc chặt vết thương, quay lại chiến đấu, khiến sĩ khí tăng cao, đánh bại quân Cao Câu Ly, đuổi theo vài chục dặm, chém hơn ngàn thủ cấp, đến chiều mới thôi . Thái Tông tự đem thuốc đến chữa cho Hà Lực .

Năm Hiển Khánh thứ 2 (657), được thăng Tả kiêu vệ đại tướng quân, phong Thạnh quốc công , kiêm Kiểm hiệu Hồng Lư khanh .

Năm Hiển Khánh thứ 5 (660), triều đình lấy Hà Lực làm Phối Giang đạo hành quân đại tổng quản, Tả vũ vệ đại tướng quân Tô Định Phương làm Liêu Đông đạo hành quân đại tổng quản, Tả kiêu vệ tướng quân Lưu Bá Anh làm Bình Nhưỡng đạo hành quân đại tổng quản, Bồ Châu thứ sử Trình Danh Chấn làm Lũ Phương đạo tổng quản, đem quân chia đường đánh Cao Câu Ly, không thắng được .

Năm Long Sóc đầu tiên (661), triều đình lấy Nhiệm Nhã Tướng làm Phối Giang đạo hành quân tổng quản, Khế Bật Hà Lực làm Liêu Đông đạo hành quân tổng quản, Tô Định Phương làm Bình Nhưỡng đạo hành quân tổng quản, cùng Tiêu Tự Nghiệp với lực lượng các tộc thiểu sổ cả thảy 35 cánh quân, thủy lục chia đường cùng tiến. Bọn Hà Lực đến sông Áp Lục, Đại mạc li chi  Uyên Cái Tô Văn của Cao Câu Ly sai con trai Uyên Nam Sanh đem vài vạn tinh binh giữ nơi hiểm yếu, khiến quân Đường không thể vượt sông. Gặp lúc băng kết, Hà Lực đưa quân sang sông, nổi trống hò reo mà tiến. Quân Cao Câu Ly kinh sợ tan chạy, quân Đường đuổi theo vài chục dặm, chém được hơn 3 vạn thủ cấp, còn lại đều xin hàng, riêng Nam Sanh chạy thoát. Gặp lúc có chiếu ban sư, bọn Hà Lực lui về .

Năm Càn Phong đầu tiên (666), Uyên Nam Sanh thay cha là Uyên Cái Tô Văn làm Đại mạc li chi của Cao Câu Ly, bị em trai Uyên Nam Kiến đánh đuổi, phải cầu cứu nhà Đường; triều đình lấy Hà Lực làm Liêu Đông đạo an phủ đại sứ, đem quân cứu viện Nam Sanh. Tháng 12 ÂL, triều đình lấy Anh quốc công Lý Tích làm Liêu Đông đạo hành quân đại tổng quản, Hà Lực làm phó, kiêm an phủ đại sứ như cũ .

Tháng 9 ÂL năm thứ 2 (667), quân Đường chiếm được Tân Thành , Tích để Hà Lực ở lại giữ thành. Quân Câu Cao Ly có 15 vạn, đồn trú Liêu Thủy (tức Liêu Hà), lại còn vài vạn người Mạt Hạt giữ thành Nam Tô . Hà Lực hăng hái tiến đánh, đại phá quân Cao Câu Ly, chém hơn vạn thủ cấp, thừa thắng chiếm được 7 thành  (thuyết khác là 8 thành ); rồi quay về sông Áp Lục hội quân với Tích. Tháng 2 ÂL năm Tổng Chương đầu tiên (668), Hà Lực theo Tích hạ thành Phù Dư; tháng 3 ÂL, chiếm 2 thành Nhục Di , Đại Hành . Hà Lực đem quân đi trước, Tích đi sau, tiến đánh thành Bình Nhưỡng. Tháng 9 ÂL, sau 7 tháng vây đánh, quân Đường hạ được thành, bắt sống Nam Kiến, đưa Nam Kiến và Bảo Tàng vương (đã đầu hàng trước khi thành vỡ) về Trường An .

Hà Lực được tiến thụ Trấn quân đại tướng quân, Hành Tả vệ đại tướng quân, dời phong Lương quốc công, vẫn làm Kiểm hiệu hữu vũ lâm quân .

Những chiến công khác
Năm Trinh Quan thứ 14 (640), được làm Thông Sơn đạo phó đại tổng quản, tham gia trấn áp Cao Xương .

Năm thứ 22 (648), được làm Côn Khâu đạo tổng quản, tham gia bình định Quy Tư , bắt được Quy Tư vương Ha Lê Bố Thất Tất cùng bọn thủ lĩnh .

Năm Vĩnh Huy thứ 2 (651), Tây Đột Quyết Sa Bát La khả hãn A Sử Na Hạ Lỗ cùng 5 họ Xử Nguyệt, Xử Mật, Cô Tô, Ca La Lộc, Ti Thất xâm phạm Duyên Châu, chiếm Kim Lĩnh, cướp Bồ Toại, triều đình hạ chiếu lấy Hà Lực, Tả vũ vệ đại tướng quân Lương Kiến Phương làm Cung Nguyệt đạo đại tổng quản, Hữu kiêu vệ tướng quân Cao Đức Dật, Hữu vũ vệ tướng quân Tiết Cô Ngô Nhân làm phó, thống lãnh quân đội các phủ Tần, Thành, Kỳ, Ung cùng 5 vạn kỵ binh Hồi Hột của Yên Nhiên đô hộ phủ tham gia trấn áp. Tháng 12 ÂL, Xử Nguyệt tù trưởng Chu Da Cô Chú giết chết Chiêu úy sứ, Quả nghị đô úy Đan Đạo Huệ, liên kết với Sa Bát La khả hãn, chiếm cứ Lao Sơn cố thủ. Tháng giêng ÂL năm sau (652), bọn Hà Lực chia đường trèo lên núi, đại phá quân Xử Nguyệt; Cô Chú bỏ chạy, Cao Đức Dật đuổi nà hơn 500 dặm, bắt và giết Cô Chú, quân Đường bắt sống 60 thủ lĩnh, chém 9000 thủ cấp (thuyết khác là hơn 1 vạn), giành được 7 vạn thớt bò ngựa. Bọn Hà Lực thừa thắng đánh bại bộ lạc Xử Mật, bắt thủ lĩnh là bọn Thì Kiện Sĩ Cân, Hợp Chi Hạ đem về .

Năm Long Sóc đầu tiên (661), cháu trai của Dược La Cát Bà Nhuận là Dược La Cát Bỉ Túc Đồ (hoặc Bỉ Lật) thay Bà Nhuận làm thủ lĩnh bộ lạc Hồi Hột, cầm đầu các bộ lạc Đồng La, Bộc Cố xâm phạm biên thùy, quân Đường trấn áp, Bỉ Túc Đồ thua chạy về Hãn Hải đô đốc phủ. Triều đình lấy Hà Lực làm Thiết Lặc đạo an phủ đại sứ, Tả vệ tướng quân Khương Khác làm phó, nhận lệnh vỗ về 9 họ Thiết Lặc. Hà Lực đem 500 kỵ binh tinh nhuệ xông thẳng vào khu vực của 9 họ Thiết Lặc, khiến mọi người kinh sợ; ông tuyên bố chỉ làm tội những thủ lĩnh, nên dân chúng vui mừng, bắt giữ các Diệp hộ, Thác thiết, Đặc cần trở xuống hơn 200 người đã hưởng ứng Bỉ Túc Đồ, giao nộp cho quân Đường. Hà Lực kể mấy tội mà đem chém cả, 9 họ Thiết Lặc lại quy phục nhà Đường .

Sau khi Thổ Phồn tiêu diệt Thổ Dục Hồn (670) thì ngày càng cường thịnh, đến tháng 3 nhuận năm Nghi Phượng đầu tiên (676) vào cướp bóc các châu Thiện, Khuếch, Hà, Phương. Triều đình lấy Chu vương Lý Hiển, Tương vương Lý Luân (sau là Lý Đán) làm tướng, chia đường trấn áp; lấy Hà Lực ở dưới quyền Lý Luân. Hai vương không cầm quân ; đến năm thứ 2 (677), Hà Lực cũng bệnh mất, được tặng Phụ quốc đại tướng quân, Tịnh Châu đại đô đốc, bồi táng Chiêu lăng, thụy là Liệt  hoặc Nghị .

Tính cách

Xem trọng đại cục
Sau trận đánh ở Đột Luân Xuyên, triều đình hạ chiếu úy lạo ở Đại Đấu Bạt Cốc, Tiết Vạn Quân bài xích Hà Lực, khoe khoang công trạng của mình, ông không kìm được giận, bạt đao đứng dậy, muốn giết ông ta, chư tướng phải khuyên ngăn. Sau khi trở về, Đường Thái Tông trách cứ Hà Lực, ông trình bày việc Vạn Quân thất bại; Thái Tông giận, muốn giải chức của ông ta, đem thụ cho Hà Lực, ông cố từ chối rằng: “Nếu vì thần mà giải chức của Vạn Quân, e rằng chư Phiên nghe được, cho rằng bệ hạ trọng Phiên khinh Hán, quay sang vu cáo, hùa nhau làm bậy. Lại thêm Di Địch thiếu hiểu biết, ngỡ rằng bề tôi Hán đều là loại ấy, không phải là cách hay để vỗ về người ở xa.”

Thái Tông xem trọng lời ấy, nên thôi. Sau đó Thái Tông thăng quan chức cho Hà Lực, giáng sắc gả con gái tông thất là Lâm Thao huyện chúa . Về sau Hà Lực tham chiến ở Cao Câu Ly, bị thương giữa vòng vây, được em trai của Vạn Quân là Vạn Bị cứu ra.

Thề không phản Đường
Vào lúc các thủ lĩnh của bộ lạc Khế Bật đều tranh nhau quy phụ Tiết Duyên Đà, uy hiếp mẹ và em của Hà Lực cùng đi. Hà Lực về thăm mẹ, nghe tin thì kinh sợ, nói: “Chúa thượng có hậu ân với bọn mày, lại trọng dụng ta, sao có thể nhẫn tâm làm việc phản nghịch?” Các thủ lĩnh đều nói: “Khả đôn  với đô đốc đã đến nơi rồi, sao còn không đi?” Hà Lực đáp: “Em ta là Sa Môn hiếu thảo, có thể phụng dưỡng mẹ ta, còn ta phải đem thân báo ơn nước, rốt cục không thể đi được!” Vì thế bọn họ cùng nhau bắt ép Hà Lực đi gặp Chân Châu khả hãn. Đến trước nha trướng, Hà Lực ngồi xoạc hai chân, rút bội đao quay mặt về hướng đông, hô rằng: “Há có liệt sĩ Đại Đường chịu nhục ở Phiên đình; thiên địa nhật nguyệt, xin biết cho lòng ta!” rồi cắt tai trái để tỏ chí mình không chịu khuất phục. Chân Châu khả hãn giận, muốn giết Hà Lực, nhưng vợ ông ta can ngăn, nên thôi .

Ban đầu, Thái Tông nghe tin Hà Lực đi gặp Chân Châu khả hãn, cho rằng đó không phải là ý muốn của ông. Có người gièm rằng: “Lòng người ta quyến luyến quê hương, Hà Lực nay vào đất của Tiết Duyên Đà, như cá gặp nước vậy!” Thái Tông nói: “Không phải đâu! Lòng người này như sắt đá, ắt không phản bội ta!” Đến khi có sứ giả từ Tiết Duyên Đà đến, thuật lại hành vi của Hà Lực, Thái Tông khóc mà nói với quần thần rằng: “Khế Bật Hà Lực quả nhiên như vậy!”

Đường Thái Tông băng (649), Hà Lực xin được tuẫn táng, Đường Cao Tông hạ dụ chỉ không cho .

Không oán nghĩa sĩ
Sau khi quân Đường chiếm được thành Bạch Nhai, Thái Tông giáng sắc tìm người đâm Hà Lực, chính là Cao Đột Bột, giao cho Hà Lực để ông tự tay giết hắn ta. Hà Lực tâu rằng: “Chó ngựa còn vì chủ, huống hồ con người? Hắn vì chủ mình, nên liều mạng đâm trúng thần, đúng là kẻ sĩ có nghĩa dũng. Vốn không quen biết, sao lại oán thù?” Bèn tha cho hắn ta .

Dật sự
Trong niên hiệu Long Sóc (661 – 663), Tư giá thiếu khanh Lương Tu Nhân xây mới Đại Minh cung, trồng bạch dương ở sân trước, nói với Hà Lực rằng: “Cây này dễ lớn, chẳng mấy năm sẽ vừa một người ôm.” Hà Lực không đáp, nhưng tụng mấy câu thơ “Bạch dương đa bi phong, Tiêu tiêu sầu sát nhân” Tu Nhân giật mình, đổi sang trồng cây ngô đồng .

Đánh giá
Cựu Đường thư đánh giá: Phàm là dùng binh phá Thổ Phồn, Cốc Hồn, dũng đấy; lòng như sắt đá, trung đấy; không giải quan Vạn Quân, thứ (nghĩa là khoan dung) đấy; ngăn hôn nhân với Duyên Đà, trí đấy; tha chết Cao Đột Bột, thức (nghĩa là hiểu biết) đấy. Lập đại công, giữ hiển vị, đêm ngày không nhác, Hà Lực được như vậy!

Hậu nhân
 Khế Bật Minh, tự Nhược Thủy, mẹ là Lâm Thao huyện chúa. Từ khi Minh còn ẵm ngữa đã được thụ Thượng trụ quốc, phong Ngư Dương huyện công. Lên 12 tuổi, được thăng Phụng liễn đại phu. Minh tính thông minh, nhân hậu, lại hiếu học, giỏi biện luận. Lý Kính Huyền chinh thảo Thổ Phồn, Minh làm Bách Hải đạo kinh lược sứ, lập nhiều chiến công, được tiến Tả uy vệ đại tướng quân. Minh được tập phong, ban cẩm bào, bảo đái, còn có rất nhiều bảo vật khác. Con đích của Minh được cất nhắc làm tam phẩm quan Minh được thăng làm Kê Điền đạo đại tổng quản, đến Ô Đức Kiện Sơn , khuyên dụ 2 vạn trướng quy phụ. Thời Vũ Chu, mẹ và vợ của Minh được ban họ Vũ. Minh mất khi đang ở chức Tả ưng dương vệ đại tương quân kiêm Hạ Lan Châu đô đốc, hưởng thọ 46 tuổi, được tặng Lương Châu thứ sử, thụy là Tĩnh. Con là Khế Bật Tủng được tập tước .
 Khế Bật Quang, thời Vũ Chu làm Hữu báo thao vệ tướng quân, bị khốc lại sát hại .
 Khế Bật Trinh, làm đến Tư thiện thiếu khanh .

Tham khảo
 Cựu Đường thư quyển 113, liệt truyện 59 – Khế Bật Hà Lực truyện
 Tân Đường thư quyển 110, liệt truyện 35 – Chư di phiên tướng truyện: Khế Bật Hà Lực
 Tư trị thông giám quyển 194, 196, 197, 198, 199, 200, 201, 202 – Đường kỷ 10, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18

Chú thích

Năm sinh không rõ
Mất năm 677
Người Sắc Lặc
Võ tướng nhà Đường


title: Antonina Żabińska

text:
Antonina Maria Żabińska, nhũ danh Erdman (sinh ngày 18 tháng 7 năm 1908 tại Saint Petersburg, Đế quốc Nga, mất ngày 19 tháng 3 năm 1971 tại Warszawa, Cộng hòa Nhân dân Ba Lan), là nhà văn Ba Lan chuyên viết về thế giới động vật (do chồng bà làm việc trong Vườn thú Warszawa).

Đời sống

Tác phẩm đầu tay của Antonina Żabińska là truyện ngắn, "Pamiętnik żyrafy" ("Hồi ức của một con hươu cao cổ"), trong tuyển tập Moje pisemko (Tạp chí của tôi, 1934). Truyện ngắn khác, "Jak białowieskie rysice zostały Warszawiankami" ("Linh miêu cái từ rừng Białowieża trở thành cư dân Warszawa như thế nào") xuất bản vào năm 1936, là phần đầu tiên của loạt truyện "Opowieści przyrodnicze" ("Chuyện kể về tự nhiên"). Năm 1939 bà ra mắt cuốn sách đầu tay, Dżolly i S-ka (Jolly và những người bạn).

Trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, Antonina và chồng Jan Żabiński che chở, là nơi nương tựa của nhiều người Do Thái, trong những khu chuồng trại và nhà riêng của họ trong khuôn viên vườn thú. Năm 1965, Żabinskis được vinh danh với giải thưởng Người dân ngoài công chính của Israel.

Sau khi bà qua đời, thi hài được chôn cất tại Nghĩa trang Powązki ở Warszawa.

Năm 2007, Diane Ackerman đã chọn Antonina và Jan làm nhân vật chính trong cuốn sách The Zookeeper's Wife, dựa trên cuốn nhật ký của Antonina mang tên Ludzie i zwierzęta (Người và động vật). Năm 2017, một bộ phim truyện chuyển thể từ cuốn sách của Ackerman được phát hành, với sự tham gia của Jessica Chastain trong vai Antonina Żabińska.

Năm 2008, Antonina Żabińska được vinh danh sau khi được trao tặng Thập giá chỉ huy của Huân chương Polonia Restituta.

Ghi chú

Mất năm 1971
Sinh năm 1908


title: Vương triều thứ Tư của Ai Cập

text:
Vương triều thứ Tư của Ai Cập cổ đại (được ký hiệu: Vương Triều thứ 4 và Triều IV) được coi là thời kỳ hoàng kim của Cổ Vương quốc. Vương triều thứ tư kéo dài từ khoảng năm 2613 đến năm 2494 trước Công nguyên. Đây là giai đoạn hòa bình và thịnh vượng của vương quốc Ai Cập.

Các vương triều thứ ba, thứ tư, thứ năm và thứ sáu thường được hợp nhất lại với tên gọi là thời kỳ Cổ vương quốc, nó thường được miêu tả là thời đại của những kim tự tháp. Kinh đô của vương triều đặt tại Memphis.

Các vị Pharaon
Các Pharaon của vương triều thứ tư trị vì khoảng 120 năm, từ khoảng năm 2613 đến năm 2494 TCN. Các tên ghi trong bảng dưới đây là theo Dodson và Hilton.

Senefru
Sneferu, vị vua đầu tiên của vương triều thứ Tư, được cho là đã xây dựng xong kim tự tháp thật sự đầu tiên, nó được gọi là Kim tự tháp Đỏ, trước đó ông cũng đã cho xây dựng Kim tự tháp cong nhưng lại từ bỏ nó và có thể là sau khi hoàn thành Kim tự tháp Meidum. Ông cũng đã cho xây dựng một số kim tự tháp nhỏ hơn, điều đó khiến ông trở thành vị vua xây dựng nhiều kim tự tháp nhất trong suốt thời đại này. Người ta nói rằng số lượng gạch bùn và đá trong các công trình của Senefru nhiều hơn bất kỳ vị pharaon nào khác.

Chính cung hoàng hậu của Sneferu là Hetepheres I, bà là mẹ của vua Khufu. Hai người vợ khác của ông cũng đã sinh cho ông nhiều người con .

Sneferu đã củng cố quyền lực của hoàng gia bằng cách giao cho người thân của mình nắm giữ các chức vụ và tước hiệu trong triều đình. Ông còn duy trì sự kiểm soát đối với tầng lớp quý tộc bằng cách kiểm soát một cách chặt chẽ về đất đai và tài sản. Ngoài ra, ông còn tiến hành các cuộc viễn chinh quân sự đến Sinai, Nubia, Libya, và bắt đầu thiết lập quan hệ thương mại với Lebanon để mua loại gỗ tuyết tùng.

Dòng thời gian

Phả hệ

Xem thêm
 Vương triều thứ Mười tám của Ai Cập
 Vương triều thứ Hai mươi của Ai Cập
 Vương triều thứ Mười ba của Ai Cập
 Tân Vương quốc
 Cổ Vương quốc

Tham khảo
 Shaw, Ian, ed. (2000). Lịch sử Ai Cập cổ đại  Oxford. Nhà xuất bản Đại học Oxford. ISBN  0-19-815034-2 .

Chú thích

Ai Cập cổ đại
Vương triều Ai Cập cổ đại
Vương triều thứ Tư của Ai Cập
Thời kỳ Cổ Vương quốc Ai Cập


title: Heterochthes brachypterus

text:
Heterochthes brachypterus là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được  mô tả khoa học năm 1864.

Tham khảo

Heterochthes
Động vật được mô tả năm 1864


title: Licha niveilinea

text:
Licha niveilinea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Licha


title: Thiacidas postica

text:
Thiacidas postica là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Thiacidas


title: Quốc ca Kabardino-Balkaria

text:
Quốc ca Kabardino-Balkaria (tiếng Nga: Гимн Кабардино-Балкарии, Gimn Kabardino-Balkarii; Tiếng Kabardino: Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэ и Къэрал Орэдыр; Tiếng Karachay-Balkar: Къабарты-Малкъар Республиканы Гимни) là quốc ca của Kabardino-Balkaria, được phổ nhạc bởi Khasan Kardanov vào năm 1992.

Lời

Tiếng Nga

Tham khảo

 Гимн Кабардино-Балкарии - Нальчик - сайт города iNalchik.ru (for lyrics)
 Гимн КБР - Nalchik.ru

Quốc ca châu Âu
Quốc ca của Nga
Kabardino-Balkaria
Nhạc khúc Mi trưởng
Bài hát năm 1992
Quốc ca