title: Hiến pháp Bhutan

text:
Hiến pháp Vương quốc Bhutan (tiếng Dzongkha: ; phiên âm: druk gi tsa trim chen mo) là văn bản pháp luật có giá trị cao nhất tại Bhutan. Bản Hiến pháp hiện hành do Chính phủ Bhutan thông qua vào ngày 18 tháng 7 năm 2008. Nền tảng của bản Hiến pháp là triết học Phật giáo, các văn kiện nhân quyền quốc tế, luật pháp và án lệ đương thời, kết quả phân tích so sánh từ các bản Hiến pháp của 20 quốc gia trên thế giới và ý kiến của nhân dân. Theo vương nữ Sonam Dechen Wangchuck, Ủy ban soạn thảo Hiến pháp được truyền cảm hứng bởi tinh thần bảo vệ nhân quyền mạnh mẽ từ bản Hiến pháp 1996 của Cộng hòa Nam Phi.

Bối cảnh
Ngày 4 tháng 9 năm 2001, đức vua Jigme Singye Wangchuck - Druk Gyalpo thứ 4 của Bhutan, đã thông báo cho Chính phủ Bhutan, Chánh án Tòa án tối cao Bhutan và Chủ tịch Hội đồng Cố vấn hoàng gia về sự cần thiết phải soạn thảo một bản Hiến pháp cho Vương quốc Bhutan. Nhà vua bày tỏ mong muốn rằng Chính phủ Bhutan cùng với Chánh án Tòa án tối cao Bhutan sẽ tổ chức các phiên thảo luận về việc xây dựng Dự thảo Hiến pháp. Trước năm 2008, mặc dù Vương quốc Bhutan không có Hiến pháp chính thức, nhà vua cho rằng tất cả các nguyên tắc và điều khoản của Hiến pháp đều đã được quy định trong nhiều văn bản luật khác nhau, định hướng hành động của Quốc vương, Chính phủ, hệ thống tư pháp và Quốc hội Bhutan (còn gọi là Nghị viện Bhutan). Nhận thấy đất nước và nhân dân đã có sự phát triển và trưởng thành về mặt chính trị, nhu cầu cần có một bản Hiến pháp chính thức cho Vương quốc Bhutan đã trở nên bức thiết hơn bao giờ hết. Để hỗ trợ việc soạn thảo Hiến pháp, Chính phủ Bhutan đã bổ nhiệm luật sư Kottayan Katankot Venugopal - một luật sư chuyên về soạn thảo Hiến pháp - làm cố vấn Hiến pháp cho Chính phủ.

Druk Gyalpo Jigme Singye Wangchuck nhấn mạnh rằng Hiến pháp phải thúc đẩy và bảo vệ hạnh phúc hiện tại và tương lai của nhân dân và vương quốc Bhutan, phải đảm bảo rằng Bhutan sẽ có một hệ thống chính trị mang lại hòa bình và ổn định, đồng thời củng cố và bảo vệ an ninh và chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ quốc gia. Trên cơ sở đó, nhà vua đề nghị Chính phủ Bhutan nên thành lập một ủy ban soạn thảo Hiến pháp cho Vương quốc Bhutan. Nhà vua cũng khuyến khích Ủy ban soạn thảo nên có sự tham gia của các quan chức chính phủ, đại biểu Hạ viện, công dân am hiểu về luật pháp Bhutan và các cá nhân sẵn sàng đóng góp trong việc thành lập Dự thảo Hiến pháp.

Ngày 30 tháng 11 năm 2001, tại phòng thiết triều của cung điện Tashichho Dzong, Druk Gyalpo Jigme Singye Wangchuck đã chủ trì một buổi lễ trang trọng, đánh dấu sự khởi đầu của việc soạn thảo Hiến pháp. Cuối tháng 3 năm 2005, các bản thảo đầu tiên của Hiến pháp được Chính phủ Bhutan chuyển đến các cơ quan dân sự và chính quyền cấp cơ sở để lấy ý kiến của nhân dân.

Nội dung

Các điều khoản cơ bản
Hiến pháp 2009 quy định Vương quốc Bhutan là một quốc gia có chủ quyền theo chế độ quân chủ lập hiến mang tính chất dân chủ. Lãnh thổ Bhutan được phân chia làm 20 dzongkhag (huyện), dưới huyện thì có các gewog (xã) và thromde (thành phố thuộc huyện). Ngôn ngữ quốc gia của Bhutan là tiếng Dzongkha  và ngày quốc khánh của Bhutan là ngày 17 tháng 12.

Hiến pháp là luật tối cao của Nhà nước, đồng thời Hiến pháp cũng khẳng định thẩm quyền của tiền lệ pháp:Tất cả các luật có hiệu lực trên lãnh thổ Bhutan tại thời điểm thông qua bản Hiến pháp này sẽ tiếp tục có hiệu lực cho tới khi được Quốc hội sửa đổi, bãi bỏ hoặc thay đổi. Tuy nhiên các quy định trong bất kỳ luật nào mà trái với quy định của Hiến pháp đều sẽ bị coi là vô hiệu cho dù luật đó được thông qua trước hay sau thời điểm Hiến pháp này bắt đầu có hiệu lực.Tòa án tối cao của Bhutan là chủ thể bảo vệ hiến pháp và là cơ quan có thẩm quyền tối cao đối với việc giải thích Hiến pháp.

Các quyền đối với tài nguyên thiên nhiên thuộc về Nhà nước và do đó tài nguyên thiên nhiên là tài sản của nhà nước, được điều chỉnh bởi pháp luật.

Xuyên suốt bản hiến pháp, tuổi nghỉ hưu bắt buộc đối với các công chức nhà nước, cũng là độ tuổi mà khi đó Quốc vương sẽ tự nguyện thoái vị, là 65 tuổi.

Về chế độ quân chủ và vương thất
nhỏ|288x288px|Quốc vương hiện tại của Bhutan, Druk Gyalpo Jigme Khesar Namgyel Wangchuck
Hiến pháp quy định Vương quốc Bhutan là một nước theo chế độ quân chủ. Druk Gyalpo (Quốc vương Bhutan) là nguyên thủ quốc gia và là biểu tượng cho sự thống nhất của toàn vương quốc và của nhân dân Bhutan. Hiến pháp cũng xác lập chế độ Chhoe-sid-nyi (lưỡng đầu chế tôn giáo kiểu Tây Tạng) thống nhất trong cùng một chủ thể là Quốc vương, người với tư cách là một Phật tử, sẽ duy trì Chhoe-sid (tôn giáo và chính trị, sâu sa hơn là pháp và sự hiện hữu hiện tượng). Quốc vương Bhutan là người bảo hộ tất cả các tôn giáo tại Bhutan và là Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang và dân quân Bhutan. Nhà vua không thể bị truy tố hoặc bị kiện dân sự theo luật pháp và thân thể của nhà vua là bất khả xâm phạm. Tuy vậy nhà vua có nhiệm vụ bảo vệ và duy trì Hiến pháp "vì quyền và lợi ích tốt nhất của nhân dân Bhutan". Hiến pháp cũng quy định về việc thoái vị bắt buộc trong trường hợp nhà vua vi phạm Hiến pháp.

Theo quy định tại Điều 2 trong Hiến pháp, nhà vua và vương thất được hưởng nhiều quyền lợi, từ các khoản niên kim do Nhà nước cung cấp theo luật định đến nhà ở và cung điện để phục vụ cho nhu cầu cá nhân hay công việc. Bên cạnh đó, các tài sản và khoản niên kim của vương thất cũng được miễn thuế theo quy định tại Điều này. Hiến pháp quy định rằng chỉ có các quân vương, vương hậu (từ các cựu vương tới Quốc vương đang tại vị) và con cái của họ (theo hôn nhân hợp pháp) được nắm tư cách thành viên vương thất.

Theo quy định tại Khoản 26, Điều 2 của Hiến pháp, Quốc hội Bhutan không được phép thực hiện quyền hạn của mình hay thông qua bất cứ một luật nào nhằm sửa đổi các điều khoản trong Hiến pháp liên quan đến nền quân chủ hoặc chế độ Chhoe-sid-nyi trừ khi quyết định này được thông qua bởi một hoặc nhiều cuộc trưng cầu ý dân.

Các Đặc quyền của Quốc vương
Theo Hiến pháp, nhà vua có nhiệm vụ thực hiện các Đặc quyền của Quốc vương, và với tư cách là nguyên thủ quốc gia, thúc đẩy thiện chí và xây dựng mối quan hệ hữu hảo với các nước khác thông qua việc thực hiện các chuyến thăm cấp nhà nước và tiếp đón các vị khách cấp cao từ nước ngoài. Nhà vua có quyền tặng thưởng danh hiệu, huân chương, huy chương, thụ phong dar cho các Lhengye và Nyi-Kyelma (bao gồm một chiếc khăn choàng kabney màu đỏ cùng với tước hiệu "Dasho") theo phong tục và truyền thống Bhutan. Các Đặc quyền của Quốc vương còn bao gồm quyết định cho công dân nhập quốc tịch, quyết định đặc xá, ân xá, giảm án, quyết định trao kidu (đặc quyền do vua trao) về đất đai và các kidu khác.

Nhà vua có thể đề xuất một dự luật hoặc văn bản pháp lý khác lên để Quốc hội xem xét và thảo luận theo Đặc quyền của Quốc vương. Nhà vua cũng có quyền phủ quyết hoặc sửa đổi một dự luật do Quốc hội đề xuất lần đầu, tuy nhiên nhà vua buộc phải thông qua các dự luật được trình lên lại sau phiên họp và thảo luận chung của Quốc hội. Ngoài ra nhà vua còn thực hiện một số quyền hạn liên quan đến các vấn đề không được đề cập trong Hiến pháp hay các luật khác.

Vấn đề kế vị và thoái vị
nhỏ|233x233px|Druk Gyalpo thứ nhất của vương triều Wangchuck - cố Quốc vương Ugyen Wangchuck
Hiến pháp 2008 quy định một số quy tắc kế thừa vương vị của Bhutan. Theo Khoản 3, Điều 2, ngai vàng của Bhutan thuộc về các hậu duệ chính thức của cố Quốc vương Ugyen Wangchuck, người lên ngôi vào ngày 17 tháng 12 năm 1907. Sau khi nhà vua thoái vị hoặc băng hà, ngôi vua sẽ chỉ được truyền lại bằng phương pháp thừa kế thế tập cho con cháu trực hệ, có cha mẹ là vợ chồng hợp pháp và theo thứ tự tuổi tác từ cao đến thấp. Theo Khoản 6, Điều 2, nhà vua phải thoái vị khi đã đến tuổi 65 để nhường ngôi cho Thái tử hoặc Vương nữ nối ngôi (không nhỏ hơn 21 tuổi).

Hiến pháp cũng nêu rõ rằng các vương tử được ưu tiên kế thừa ngai vàng hơn các vương nữ. Tuy nhiên trong trường hợp ngoại lệ, đó là khi Thái tử mang khiếm khuyết, nhà vua sẽ có nghĩa vụ lựa chọn và công bố người kế vị có khả năng đảm nhiệm nhất. Trong trường hợp nhà vua băng hà và chưa có con để kế thừa ngai vàng, đồng thời nếu vương hậu đang mang bầu đứa con của nhà vua vừa băng hà thì ngai vàng sẽ được truyền lại cho đứa con đó ngay sau khi được sinh hạ (trước đó vương hậu là người nắm vương vị thay con). Nội dung về kế vị này là một ví dụ điển hình của luật thừa kế Salic bán phần.

Nếu như nhà vua không có con để thừa kế vương vị, ngai vàng sẽ được truyền lại cho dòng dõi bàng hệ của nhà vua (anh, chị, em, cô, bác, v.v...) rồi tuân theo nguyên tắc thừa kế theo dòng máu trực hệ của người nối ngôi, ưu tiên người lớn tuổi hơn cả. Tước hiệu Quốc vương sẽ không được truyền lại cho thành viên vương thất nào:

 có vợ là công dân Bhutan được sinh ra ở nước ngoài;
 không có khả năng thực hiện các Đặc quyền của Quốc vương do mắc bệnh về thể chất hoặc mắc các chứng rối loạn về tâm thần.

Người thừa kế vương vị sẽ được thụ phong dar (trong trường hợp này, một dải khăn năm màu được ban cho nhà vua trong ngày đăng quang hoặc ngày kết hôn) bởi tôn tượng cố vương Ngawang Namgyal ngự trong Macchen (ngôi đền linh thiêng tại tự viện Punakha Dzong) và được đội vương miện khi an tọa trên Ngai Vàng. Sau khi nhà vua đăng quang, các thành viên vương thất, các thượng nghị sĩ, đại biểu Hạ viện và thủ trưởng một số cơ quan do Quốc vương trực tiếp bổ nhiệm phải tuyên thệ trung thành với nhà vua theo quy định tại Khoản 5, Điều 2.
phải|nhỏ|277x277px|Zhabdrung Ngawang Namgyal, người thống nhất vương quốc Bhutan

Chế độ nhiếp chính
Hiến pháp cũng quy định rõ ràng một khung thủ tục về việc thành lập một Hội đồng Nhiếp chính, theo đó Hội đồng này sẽ được thành lập khi:

 nhà vua truyền đi tuyên ngôn từ bỏ việc thực hiện các Đặc quyền của Quốc vương;
 hai viện của Quốc hội thống nhất chung với ít nhất ¾ tổng số thành viên đồng tình rằng nhà vua không thể tiếp tục thực hiện Đặc quyền của Quốc vương do tạm thời mắc bệnh về thể chất hoặc mắc các chứng rối loạn về tâm thần;
 nhà vua đã băng hà nhưng người kế vị vẫn chưa đủ 21 tuổi.

Nội dung trên thuộc quy định tại Khoản 7, Điều 2 sẽ tiếp tục có hiệu lực cho tới khi người kế vị đủ 21 tuổi và trở thành Nhiếp chính hợp pháp.

Khi người kế vị đủ 21 tuổi, hoặc khi nhà vua tiếp tục thực hiện các Đặc quyền của Quốc vương, thì đều phải thông cáo bằng một bản tuyên ngôn. Tuy nhiên nếu như nhà vua đã lấy lại được khả năng thực hiện các Đặc quyền của Quốc vương (trong trường hợp khả năng này bị vô hiệu bởi Quốc hội) thì Quốc hội sẽ thông qua một nghị quyết chung để thông cáo về việc nhà vua tiếp tục là chủ thể thực hiện các Đặc quyền của Quốc vương.

Hội đồng nhiếp chính sẽ cùng nhau thực hiện các Đặc quyền của Quốc vương cũng như thi hành các quyền lực của nhà vua. Thành viên của Hội đồng nhiếp chính gồm có: một thành viên chủ chốt trong vương thất do Cơ mật viện đề cử, thủ tướng Chính phủ, Chánh án Tòa án tối cao, Chủ tịch Hạ viện, Chủ tịch Thượng viện và Lãnh đạo đảng đối lập (là đại biểu Hạ viện).

Cơ mật viện
Cơ mật viện, theo quy định của Hiến pháp, có tổng cộng bốn thành viên, bao gồm hai thành viên do Quốc vương bổ nhiệm, một thành viên do Chính phủ đề cử và một thành viên do Thượng viện đề cử. Cơ mật viện đảm trách các vấn đề về đặc quyền và hạnh kiểm của nhà vua và vương thất, cố vấn cho nhà vua đối với các vấn đề liên quan đến vương vị và vương thất, tất cả các vấn đề về tài sản thuộc sở hữu của Quốc vương và các vấn đề khác do nhà vua đề xuất.

Các chức danh do Quốc vương bổ nhiệm
Dưới dự đề xuất của Thủ tướng chính phủ, nhà vua bổ nhiệm các chức danh Chánh án, Chủ tịch Hạ viện, Chủ tịch Thượng viện, Lãnh đạo đảng đối lập, Tổng Kiểm toán Cơ quan Kiểm toán Hoàng gia, Chủ tịch và các Ủy viên Ủy ban bầu cử, Ủy ban hoàng gia về quản lý công chức, Ủy ban phòng, chống tham nhũng. Nhiệm kỳ cho các chức danh trên là năm năm. Nội dung Khoản trên được tham chiếu từ Đạo luật Kiểm toán Bhutan, Đạo luật Công vụ Bhutan, Đạo luật Tổng Chưởng lý; tham chiếu đến Luật Bầu cử hiện hành cũng xuất hiện xuyên suốt Hiến pháp.

Nhà vua bổ nhiệm các công chức nhà nước được thành lập ngoài Hiến pháp theo đề xuất của các bộ, ngành khác. Nhà vua bổ nhiệm Thủ trưởng các lực lượng quốc phòng theo danh sách do Ủy ban xét duyệt công chức đề xuất, và theo đề xuất của thủ tướng, bổ nhiệm các chức danh Tổng Chưởng lý, Chủ tịch Ủy ban về Lương, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Bhutan, Chủ tịch Văn phòng Chính phủ, các đại sứ và lãnh sự của Bhutan. Nhà vua cũng bổ nhiệm, theo quy định của luật pháp và quy định hữu quan, các công chức có thành tích, thâm niên vào vị trí Dzongdag (người đứng đầu chính quyền cấp huyện) và các Thư ký chính phủ theo đề xuất của Thủ tướng trên cơ sở đề cử của Ủy ban hoàng gia về quản lý công chức. Nhà vua cũng bổ nhiệm, theo đề xuất của Ủy ban hoàng gia về quản lý công chức, Tổng thư ký Thượng viện và Tổng thư ký Hạ viện.

Nhà vua là người bổ nhiệm chức vụ Je Khenpo - vị lãnh đạo tinh thần của Bhutan. Và cuối cùng, như đã đề cập phía trên, nhà vua cũng bổ nhiệm hai thành viên vào Cơ mật viện.

Vấn đề thoái vị tự nguyện và thoái vị bắt buộc
Hiến pháp cung cấp pháp luật nội dung và pháp luật thủ tục để điều chỉnh hai trường hợp thoái vị khi quốc vương đang trị vì, đó là thoái vị tự nguyện và thoái vị bắt buộc. Như được nêu ở phần trên, nhà vua có thể tạm thời hoặc vĩnh viễn từ bỏ việc thực hiện các Đặc quyền của Quốc vương.

Theo quy định của Hiến pháp, trong trường hợp nhà vua cố ý vi phạm Hiến pháp hoặc mắc khuyết tật về tâm thần vĩnh viễn thì nhà vua bắt buộc phải thoái vị. Hành động thoái vị trên phải được Quốc hội kiến nghị và thông qua trong một phiên họp chung. Cuộc họp chung của Quốc hội, do Chánh án Tòa án tối cao Bhutan làm chủ tọa, sẽ đưa kiến nghị thoái vị ra thảo luận khi có ít nhất ⅔ số thành viên Quốc hội trình bản kiến nghị có nêu rõ cơ sở và căn cứ. Nhà vua sẽ trả lời kiến nghị trên hoặc bằng văn bản, hoặc đích thân phát biểu trước phiên họp chung của Quốc hội, hoặc thông qua một người đại diện.

Tại phiên họp trên, nếu như có ít nhất ¾ tổng số thành viên Quốc hội nhất trí thông qua kiến nghị, một cuộc trưng cầu ý dân sẽ được tổ chức để người dân ra quyết định thông qua hoặc bác bỏ nghị quyết thoái vị. Sau khi nghị quyết được thông qua ở cả 20 huyện, nhà vua sẽ tiến hành thoái vị và nhường ngôi cho người kế vị đã được ấn định từ trước.

Di sản quốc gia

Phật giáo

nhỏ|Một tu sĩ Phật giáo bên cửa sổ|300x300px
Hiến pháp 2009 quy định Phật giáo là một di sản tinh thần của Bhutan, thúc đẩy các nguyên tắc và giá trị về hòa bình, bất bạo động, lòng trắc ẩn và sự khoan dung. Các tổ chức và cá nhân hoạt động tôn giáo có nghĩa vụ phát huy Phật giáo với tư cách là di sản quốc gia, đồng thời duy trì sự tách biệt giữa tôn giáo và chính trị. Các tổ chức và cá nhân ấy phải luôn giữ thế trung dung trước chính trị, duy chỉ có Druk Gyalpo - người lãnh đạo chế độ Chhoe-sid-nyi (lưỡng đầu chế tôn giáo và chính trị), là ngoại lệ. Quốc giáo của Bhutan là phái Phật giáo Drukpa Kagyu.

Nhà vua bổ nhiệm một vị tu sĩ thuộc Giáo hội trung ương làm Je Khenpo (Pháp chủ Giáo hội trung ương), vị lãnh đạo tinh thần của Bhutan, dựa trên khuyến nghị của năm vị Lopon (Phó Pháp chủ Giáo hội trung ương). Đức Je Khenpo phải là một vị tu sĩ uyên bác, đạo đức, hội đủ chín tiêu chuẩn của một vị đạo sư, đã thọ được ked-dzog theo pháp tu Kim Cương thừa. Sau khi được bổ nhiệm, đức Je Khenpo sẽ tiến hành bổ nhiệm các vị Lopon mới, theo đề nghị của Dratshang Lhentshog (Ủy ban các vấn đề về tự viện), cho Giáo hội Trung ương trong số các tu sĩ đạt đủ chín tiêu chuẩn của một vị đạo sư và đã thọ được ked-dzog. Dratshang Lhentshog bao gồm bảy thành viên, trong đó đức Je Khenpo giữ chức Chủ tịch Ủy ban, năm đức Lopon giữ chức Ủy viên và một công chức đảm nhiệm vai trò Chủ nhiệm văn phòng Ủy ban. Hiến pháp quy định rằng Giáo hội trung ương và các Rabdey (giáo hội thuộc huyện có trụ sở tại các pháo đài dzong) được Nhà nước tài trợ đầy đủ kinh phí và cơ sở vật chất.

Văn hóa Bhutan

nhỏ|Pháo đài Punakha Dzong bên bờ sông Mo Chhu|200x200px
Hiến pháp năm 2009 đã hệ thống hóa hiệu quả nền văn hóa của Bhutan về mặt pháp lý. Nhà nước có nghĩa vụ bảo tồn và phát huy các di sản văn hóa của đất nước, trong đó có ngôn ngữ, văn học, âm nhạc, hội họa, tôn giáo, các di sản vật thể như Dzong (pháo đài), Lhakhang (đền đài), Goendey (cộng đồng tự viện), Ten-sum (hình ảnh linh thiêng, kinh sách và bảo tháp), Nye (địa điểm hành hương linh thiêng) để làm phong phú đời sống văn hóa và xã hội của người dân. Nhà nước cũng có nghĩa vụ coi nền văn hóa là một nguồn lực vận động, tiến hóa một cách năng động trong một xã hội tiến bộ, ra sức củng cố, tạo điều kiện cho các giá trị truyền thống và thiết chế xã hội bền vững được phát triển liên tục. Nhà nước phải bảo tồn và khuyến khích nghiên cứu nghệ thuật, phong tục, tri thức và văn hóa của các địa phương.

Hiến pháp cho phép Quốc hội ban hành bất kỳ văn bản luật nào cần thiết nhằm đẩy mạnh sự nghiệp làm giàu văn hóa trong xã hội Bhutan.
nhỏ|Ảnh vệ tinh Bhutan (tháng 4 năm 2002)|200x200px
Theo quy định tại Điều 5 của Hiến pháp, Vương quốc ủy thác tài nguyên thiên nhiên và môi trường cho người dân Bhutan vì lợi ích của các thế hệ hiện tại và trong tương lai, đồng thời nêu rõ nghĩa vụ cơ bản của mọi công dân là góp phần bảo vệ, bảo tồn và ngăn chặn hành vi làm thoái hóa hệ sinh thái, bao gồm làm ô nhiễm tiếng ồn, ô nhiễm tầm nhìn và ô nhiễm rác thải. Việc hỗ trợ và áp dụng các tập quán, chính sách thân thiện với môi trường cũng được quy định tại Điều này.

Chính phủ cũng cam kết bảo vệ, bảo tồn và cải thiện môi trường thiên nguyên nguyên sơ và đa dạng sinh học, ngăn ngừa hành vi gây ô nhiễm và làm thoái hóa hệ sinh thái, bảo đảm cân bằng sinh thái và phát triển bền vững, thúc đẩy phát triển hợp lý kinh tế và xã hội, giữ cho môi trường luôn an toàn và lành mạnh. Để đạt được mục tiêu này, Khoản 3, Điều 5 có quy định tối thiểu 60% diện tích lãnh thổ Bhutan phải được che phủ bởi rừng cho tới vĩnh viễn.

Quốc hội có thể ban hành luật pháp về môi trường để đảm bảo việc sử dụng tài nguyên thiên nhiên diễn ra một cách bền vững, duy trì sự công bằng giữa các thế hệ và tái khẳng định quyền chủ quyền của Nhà nước đối với tài nguyên sinh học quốc gia. Quốc hội có thể tuyên bố bất kỳ vùng lãnh thổ của đất nước là Vườn quốc gia, Khu bảo tồn động vật hoang dã, Khu bảo tồn thiên nhiên, Rừng phòng hộ, Khu dự trữ sinh quyển, Lưu vực quan trọng và một số hạng mục cấp thiết khác.

Quốc tịch Bhutan
Hiến pháp quy định có ba nhóm công dân, đó là "công dân hưởng quốc tịch khi sinh ra", "công dân hưởng quốc tịch do đăng ký" và "công dân nhập tịch". Trong đó:

 Công dân hưởng quốc tịch khi sinh ra là người có cả cha và mẹ là công dân Bhutan và sẽ trở thành công dân Bhutan theo nguyên tắc quyền huyết thống song hệ (ambilineal jus sanguinis).

 Công dân hưởng quốc tịch do đăng ký là người được công nhận là đã thường trú tại Bhutan trước ngày 31 tháng 12 năm 1958 dựa trên hồ sơ chính thức của Chính phủ.

 Công dân nhập tịch là người đã được trao quyết định nhập quốc tịch sau khi đăng ký nhập tịch. Người xin nhập tịch là người đã thường trú tại Bhutan ít nhất 15 năm, không có tiền án, tiền sự trong và ngoài nước, có thể nói và viết bằng tiếng Dzongkha, nắm vững văn hóa, phong tục tập quán, truyền thống và lịch sử Bhutan, không có tiền án về việc chống đối lại Tsawa-sum (tiếng Dzongkha: , có nghĩa là nhà vua - đất nước - nhân dân). Người xin nhập tịch phải từ bỏ quốc tịch cũ (nếu có) khi được trao quốc tịch Bhutan và phải tuyên thệ trung thành với Hiến pháp theo quy định của pháp luật. Quyết định nhập tịch có hiệu lực từ ngày Quốc vương ra thông cáo bằng văn bản.

Hiến pháp nghiêm cấm việc nắm giữ nhiều hơn một quốc tịch. Nếu một công dân Bhutan có quốc tịch nước khác, quốc tịch Bhutan của công dân ấy sẽ tự động bị chấm dứt.

Hiến pháp quy định thẩm quyền điều chỉnh tất cả các vấn đề liên quan đến quyền công dân thuộc về Quốc hội, thi hành trên cơ sở Luật Quốc tịch 1985.

Quyền con người
Điều 7 của Hiến pháp quy định các quyền cơ bản của toàn bộ cư dân sống tại Bhutan. Tất cả công dân Bhutan có quyền được sống, quyền tự do và an toàn cá nhân, và các quyền ấy không thể bị tước đi trừ khi việc tước các quyền ấy tuân theo quá trình hợp pháp.

Tất cả cư dân sinh sống tại Bhutan đều có quyền đối với các lợi ích thu được từ bất kỳ sản phẩm khoa học, văn học, nghệ thuật mà người đó là tác giả hoặc nhà sáng chế.

Tất cả mọi người đều bình đẳng trước pháp luật và được pháp luật bảo hộ một cách hữu hiệu. Họ không thể bị phân biệt đối xử vì chủng tộc, giới tính, ngôn ngữ, tôn giáo hoặc địa vị chính trị của mình.

Tất cả mọi người đều được bảo đảm không bị tra tấn, đối xử, trừng phạt tàn ác, vô nhân đạo hoặc khiến nhân phẩm bị hạ thấp; không phải chịu tử hình; không bị can thiệp vào đời tư, gia đình, nhà ở, thư tín hoặc điện tín của mình một cách tùy tiện hoặc bất hợp pháp; không bị bắt hoặc giam giữ tùy tiện; không bị tấn công về mặt danh dự và uy tín một cách bất hợp pháp.

Không ai có thể bị ép buộc hoặc xúi giục phải thực hành một đức tin khác. Xem Tự do tôn giáo tại Bhutan.

Không ai có thể bị tước đoạt tài sản thông qua trưng dụng hoặc trưng mua, trừ trường hợp tước đoạt vì mục đích công cộng và được đền bù thỏa đáng theo quy định của pháp luật.

Người bị buộc tội hình sự được coi là không có tội cho đến khi được chứng minh theo trình tự luật định. Đây là một quan điểm rõ ràng trong nguyên tắc suy đoán vô tội. Tất cả mọi người có quyền được tư vấn hoặc đại diện bởi một luật sư do mình lựa chọn.

Công dân Bhutan có quyền tự do ngôn luận, quyền được thông tin, quyền tự do về tư tưởng, tôn giáo và tín ngưỡng, quyền tự do đi lại và cư trú trong lãnh thổ Bhutan, quyền được tiếp cận một cách bình đẳng và làm việc trong ngành công vụ, quyền được sở hữu tài sản (ngoại trừ việc bán hoặc chuyển giao tài sản là đất đai hoặc bất động sản cho người không có quốc tịch Bhutan khi chưa có sự cho phép của Quốc hội), quyền được tự do làm việc hoặc kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm, quyền được trả lương như nhau đối với các công việc mang lại giá trị như nhau, quyền tự do hội họp và tự do lập hội (trừ khi là thành viên của các hội nhóm có tiềm năng gây hại đến hòa bình và thống nhất của đất nước) và quyền không bị bắt buộc phải thuộc về bất kỳ hiệp hội nào.

Hiến pháp đảm bảo quyền tự do phổ biến thông tin, trong đó bao gồm báo chí, phát thanh và truyền hình, kể cả trên nền tảng điện tử.

Tuy nhiên Nhà nước có thể áp dụng các biện pháp hạn chế hợp lý đối với một số cá nhân theo luật định nếu tình huống liên quan đến lợi ích quốc gia, an ninh, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Bhutan; hòa bình, ổn định và phồn vinh của dân tộc; liên quan đến quan hệ hữu nghị với nước ngoài; liên quan đến kích động hành vi phạm tội về chủng tộc, giới tính, tôn giáo hoặc vùng miền; tiết lộ thông tin tiếp cận được liên quan đến công việc của Nhà nước hoặc khi thi hành công vụ; liên quan đến quyền và sự tự do của người khác.

Tất cả mọi người đều có quyền khởi xướng các thủ tục tố tụng thích hợp lên Tòa án tối cao hoặc Tòa án cấp cao nhằm thực thi các quyền quy định tại Điều 7. Sự khởi xướng này có khả năng chịu tác động của một số biện pháp hạn chế hợp lý theo luật định.

Nghĩa vụ cơ bản
Điều 8 của Hiến pháp quy định các nghĩa vụ cơ bản của toàn bộ cư dân Bhutan. Tất cả mọi người phải tôn trọng đối với quốc kỳ và quốc ca. Không một ai được dung túng hoặc tham gia thực hiện các hành vi gây thương tích, tra tấn hoặc gây chết người; khủng bố, lạm dụng phụ nữ, trẻ em hoặc bất cứ người nào và phải thực hiện các hành vi cần thiết nhằm ngăn chặn các hành vi kể trên. Tất cả mọi người có trách nhiệm giúp đỡ, bằng tất cả khả năng của mình, các nạn nhân của tai nạn hoặc thiên tai, bảo vệ tài sản công và nộp thuế theo luật định; bảo vệ công lý và đấu tranh chống tham nhũng; sống và làm việc theo pháp luật; tôn trọng và tuân thủ các quy định của Hiến pháp.

Công dân Bhutan phải giữ gìn và bảo vệ sự thống nhất, an ninh, chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ quốc gia; thực hiện nghĩa vụ quân sự khi được Quốc hội động viên; giữ gìn, bảo tồn và tôn trọng môi trường, văn hóa và các di sản của dân tộc; thúc đẩy lòng khoan dung, sự tôn trọng lẫn nhau và tinh thần đoàn kết trong nhân dân Bhutan bất kể là tôn giáo, ngôn ngữ hoặc vùng miền nào.

Chính quyền địa phương

Theo Điều 22 của Hiến pháp, chính quyền địa phương trên cả nước được "phân cấp và giao quyền để tạo điều kiện cho nhân dân tham gia trực tiếp vào việc phát triển, quản lý phúc lợi về xã hội, kinh tế và môi trường của mình." Mục tiêu của các chính quyền địa phương được nêu trong Hiến pháp bao gồm việc đảm bảo tôn trọng lợi ích của cộng đồng dân cư thông qua việc thành lập một diễn đàn để nhân dân xem xét các vấn đề liên quan đến lãnh thổ địa phương, đảm bảo tính dân chủ và khả quy trách nhiệm của chính quyền địa phương, bảo đảm cung cấp dịch vụ cộng đồng một cách bền vững, khuyến khích nhân dân và các tổ chức cộng đồng tham gia vào quản lý chính quyền địa phương, thực hiện các nghĩa vụ theo luật pháp do Quốc hội ban hành.

Chính quyền địa phương nhận nguồn lực tài chính từ Chính phủ dưới hình thức tài trợ hằng năm nhằm đảm bảo tính tự lực, tự duy trì của mình và thúc đẩy quy hoạch phát triển cấp khu vực một cách bao quát, toàn diện. Chính quyền địa phương được cấp quyền đánh thuế, thu và giữ các khoản thuế, phí và lệ phí theo các thủ tục quy định tại các luật do Quốc hội thông qua. Chính quyền địa phương cũng có quyền sở hữu tài sản và gánh các khoản phải trả thông qua việc vay mượn đơn phương theo một số giới hạn được quy định bởi pháp luật. Đây là một ví dụ của sự phi tập trung hóa trong hoạt động của chính quyền.

Chính quyền địa phương được tổ chức ở ba cấp: dzongkhag (cấp huyện), gewog (cấp xã) và thromde (cấp thành phố thuộc huyện). Mỗi cơ quan có nhiệm kỳ là năm năm.

Bhutan hiện nay được chia làm 20 dzongkhag (huyện), mỗi huyện đều tổ chức một Hội đồng điều hành, đứng đầu bởi một công chức (dzongdag) do nhà vua trực tiếp bổ nhiệm. Số lượng thành viên của Hội đồng điều hành cấp huyện phụ thuộc vào số lượng xã (gewog) của huyện đó, cụ thể mỗi Chủ tịch và Phó Chủ tịch Hội đồng điều hành cấp xã sẽ tham gia với tư cách đại biểu Hội đồng điều hành cấp huyện. Hai thành viên bổ sung của Hội đồng huyện bao gồm một đại biểu do thành phố thuộc huyện bầu chọn và một đại biểu do thị trấn vệ tinh thuộc huyện bầu chọn. Hội đồng điều hành cấp huyện tiến hành biểu quyết bầu Chủ tịch trong số các đại biểu và họp ít nhất hai lần mỗi năm.

20 huyện trên được chia nhỏ thành 205 xã (gewog), mỗi xã lại được chia thành các khu vực bầu cử (chiwog). Cũng như cấp huyện, các xã tổ chức Hội đồng điều hành cấp xã bao gồm từ 7 đến 10 thành viên, đứng đầu bởi một chủ tịch (gup) và một phó chủ tịch (mangmi) do nhân dân xã bầu lên. Các đại biểu Hội đồng điều hành xã được nhân dân thuộc các khu vực bầu cử tương ứng bầu lên. Hội đồng xã họp ít nhất ba lần mỗi năm.

Bên cạnh xã còn có các thành phố thuộc huyện (thromde), mỗi thành phố lại tổ chức một Hội đồng điều hành cấp thành phố bao gồm từ 7 đến 10 thành viên, đứng đầu bởi một thị trưởng (thrompon) do nhân dân thành phố bầu lên. Quyền hạn và chức năng của thị trưởng do Quốc hội xác định. Các đại biểu Hội đồng thành phố được nhân dân thuộc các khu vực bầu cử trong thành phố tương ứng bầu lên. Hội đồng thành phố họp ít nhất ba lần mỗi năm.

Hiến pháp yêu cầu mỗi hoạt động tại địa phương chỉ được tiến hành khi được ⅔ số đại biểu của Hội đồng địa phương đó chấp thuận trong một phiên biểu quyết. Ngoài ra, Hiến pháp còn xác định thủ tục bầu cử chính quyền địa phương dựa trên Luật Bầu cử. Các thành viên Hội đồng điều hành địa phương bị cấm tham gia các đảng chính trị.

Đảng chính trị
Hiến pháp thiết lập khung pháp lý để điều chỉnh hoạt động của các đảng chính trị tại Điều 15, bên cạnh đó Hiến pháp quy định các đảng viên thuộc một đảng chính trị nào đó tại Bhutan chỉ có quyền ứng cử vào vị trí đại biểu Hạ viện. Trong một cuộc bầu cử sơ bộ, các đảng chính trị đã đăng ký tại Bhutan sẽ tranh cử ở khắp 20 huyện để chọn ra hai đảng có số phiếu bầu lớn nhất, đảng có số phiếu bầu lớn hơn trở thành đảng đa số và đảng còn lại trở thành đảng đối lập. Các đại biểu Hạ viện trong khi tại nhiệm bị cấm chuyển đảng.

Tất cả đảng phái chính trị phải nỗ lực thúc đẩy đoàn kết toàn dân, đảm bảo lợi ích quốc gia và phát triển kinh tế ngày càng tiến bộ. Các đảng chính trị cũng như đảng viên không được kích động chủ nghĩa vùng miền, sắc tộc hoặc tôn giáo để giành phiếu bầu.

Các đảng chính trị phải được đăng ký tại Ủy ban Bầu cử Bhutan. Trước khi đăng ký, các đảng ấy phải đảm bảo các yêu cầu: đảng viên đều là công dân Bhutan, các đảng viên của một đảng không thể bị khai trừ; không được giới hạn tư cách đảng viên theo vùng miền, giới tính, ngôn ngữ, tôn giáo hay nguồn gốc xã hội; có cơ sở rộng khắp, khả năng hỗ trợ và kết nạp đảng viên trên toàn quốc cùng với cam kết giữ vững đoàn kết và ổn định quốc gia.

Các đảng chính trị không được nhận một khoản tiền nào ngoài khoản tiền đóng góp cố định của đảng viên theo quy định của Ủy ban Bầu cử; không được nhận tiền hoặc viện trợ từ các nguồn ngoài nước, dù là thuộc tổ chức chính phủ, phi chính phủ, tổ chức tư nhân, nhóm cá nhân hoặc cá nhân.

Các đảng chính trị chỉ có thể bị giải thể khi có quyết định của Tòa án tối cao. Các cơ sở để giải thể đảng chính trị được quy định chi tiết trong Hiến pháp. Nếu như xét thấy mục tiêu hoặc hoạt động của đảng chính trị là trái với hiến pháp; đảng chính trị đã nhận tiền hoặc viện trợ từ nguồn nước ngoài; đảng chính trị vi phạm Luật Bầu cử thì Tòa án tối cao có thể tuyên bố đảng chính trị ấy bị giải thể. Hơn thể nữa, Quốc hội có thể bãi bỏ những luật có tác dụng giải thể đảng chính trị. Một khi đảng chính trị bị giải thể, đảng ấy sẽ không có bất kỳ thành viên nào.

Quốc hội Bhutan quy định thủ tục thành lập, chức năng, tiêu chuẩn đạo đức, tổ chức nội bộ đảng của các đảng chính trị và thường xuyên kiểm toán tài khoản của các đảng nhằm đảm bảo tính minh bạch của các quỹ đảng.

Các quy tắc kêu gọi tài trợ chiến dịch bầu cử công khai được quy định tại Điều 16 của Hiến pháp.

Chú thích

Tham khảo

Trích dẫn

Nguồn

Hiến pháp theo quốc gia
Luật pháp Bhutan
Lập pháp tại Bhutan
Luật năm 2008
Bhutan năm 2008


title: Neodymi(III) oxychloride

text:
Neodymi(III) oxychloride là một hợp chất vô cơ của neodymi, clo và oxy với công thức NdOCl – tinh thể màu xanh dương nhạt, không tan trong nước.

Điều chế
Sự phân hủy khi đun nóng tinh thể ngậm nước của neodymi(III) chloride sẽ tạo ra muối:

Tính chất vật lý
Neodymi(III) oxychloride tạo thành các tinh thể của hệ tinh thể bốn phương, nhóm không gian P 4/nmm, các hằng số mạng tinh thể a = 0,403 nm, c = 0,676 nm, Z = 2.

Tham khảo

Muối chloride
Hợp chất neodymi
Muối halogen của kim loại


title: Bujar Lika

text:
Bujar Lika (sinh ngày 11 tháng 8 năm 1992 ở Ferizaj, Nam Tư) là một cầu thủ bóng đá người Albania thi đấu ở vị trí tiền vệ hay hậu vệ phải cho Grasshoppers tại Giải bóng đá vô địch quốc gia Thụy Sĩ.

Sự nghiệp quốc tế
Lika ra mắt quốc tế cho Đội tuyển bóng đá quốc gia Albania trong thất bại giao hữu 1-0 trước Na Uy vào ngày 26 tháng 3 năm 2018.

Tham khảo

Sinh năm 1992
Nhân vật còn sống
Người Ferizaj
Cầu thủ bóng đá Albania
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Albania
Cầu thủ bóng đá Kosovo
Cầu thủ bóng đá Swiss Challenge League
Cầu thủ bóng đá FC Wohlen
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Thụy Sĩ


title: Dusona assita

text:
Dusona assita là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Dusona


title: Giải bóng đá vô địch quốc gia Guam 2006

text:
Thống kê của Giải bóng đá vô địch quốc gia Guam mùa giải 2006.

Mùa giải Mùa xuân

Vòng bảng

Bán kết
Guam Shipyard 2-1 Orange Crushers
Quality Distributors 4-2 Dodge Rams

Tranh hạng ba
Orange Crushers 8-2 Dodge Rams

Chung kết
Guam Shipyard 6-1 Quality Distributors

Mùa giải Mùa thu

Tham khảo

Guam 2006 (RSSSF)

Mùa giải Giải bóng đá vô địch quốc gia Guam
Guam
Guam
bóng đá


title: Medina elongata

text:
Medina elongata là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Medina (ruồi)


title: Bão Lan (2017)

text:
Bão Lan, được biết đến ở Philippines là Paolo, là cơn bão nhiệt đới mạnh nhất vùng Tây Bắc Thái Bình Dương và mạnh thứ ba trên toàn thế giới vào năm 2017. Nó cũng là siêu bão cấp 4 đầu tiên trở thành cơn bão mạnh nhất trên vùng Tây Bắc Thái Bình Dương trong một năm mà khu vực này không có bất kỳ một siêu bão cấp 5 nào.

Lịch sử khí tượng

Một cơn bão rất lớn, Lan là cơn bão nhiệt đới thứ 21 và cơn bão cuồng phong thứ 9 trong mùa bão hàng năm. Nó bắt nguồn từ một nhiễu động nhiệt đới mà JTWC đã bắt đầu theo dõi gần Chuuk vào ngày 11 tháng 10. Từ từ củng cố, nó phát triển thành một cơn bão nhiệt đới vào ngày 15 tháng 10 và tăng cường vào một cơn bão cuồng phong vào ngày 17 tháng 10. Nó mở rộng về kích thước và di chuyển về phía bắc vào ngày 18 tháng 10, mặc dù cơn bão đã phải trải qua một môi trường không mấy thuận lợi vào đầu mùa đông lạnh để tăng cường trong hai ngày. Vào ngày 20 tháng 10, Lan đã phát triển thành một cơn bão rất lớn và nhanh chóng tăng cường, do điều kiện thuận lợi, với một con mắt lớn được xác định rõ, đường kính bão mở rộng lên tới 1,700 km, đạt cường độ cực đại là "siêu bão" với gió dài 1 phút 250 km/h (155 mph) - bão cấp 4 tương đương cấp cao - muộn vào cùng ngày. Sau đó, lấn chiếm không khí khô và cắt gió mạnh khiến cho cơn bão bắt đầu suy yếu và biến đổi thành xoáy thuận ngoại nhiệt đới, trước khi nó tấn công Nhật Bản vào ngày 23 tháng 10 như một cơn bão yếu hơn. Cuối ngày hôm đó, nó trở nên hoàn toàn ngoại nhiệt đới trước khi nó bị hấp thụ bởi một cơn bão lớn ngay sau đó.

Tác động
Lan gây ra những tác động đáng kể ở Nhật Bản, với hơn 380.000 cuộc sơ tán xảy ra ở Nhật Bản, và việc hủy bỏ một số chuyến bay nội địa. Tổng cộng, khoảng 17 người tử vong do bão gây ra, chủ yếu là do lũ lụt từ các cơn mưa. Tổng số thiệt hại được ước tính là ít nhất 2 tỷ USD (2017 USD), khiến nó trở thành một trong những cơn bão gây thiệt hại nhất xảy ra ở Nhật Bản.

Xem thêm

 Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2017
 Bão Meranti (2016)
 Bão Jebi (2018)

Tham khảo


title: Mã quốc gia: S

text:
† The code is also assigned to American Samoa

Svalbard và Jan Mayen

Ghi chú

Tham khảo

Danh sách mã quốc gia


title: Di dân Turk

text:
Di dân Turk đề cập đến việc di dân của Các dân tộc Turk và sự lan truyền của tiếng Thổ đến Trung Á, Đông Âu và Tây Á, diễn ra chủ yếu giữa thế kỷ 6 và 11. Khu vực nguồn gốc của các dân tộc Thổ là miền nam Xibia (Bắc Á) và các phần phía bắc của Tân Cương, Mông Cổ và Mãn Châu.

Các bộ lạc Thổ được xác định đã được biết đến vào thế kỷ thứ 6 và đến thế kỷ thứ 10 hầu hết Trung Á đã được họ định cư. Triều đại Seljuq định cư tại Tiểu Á bắt đầu từ thế kỷ 11, cuối cùng dẫn đến định cư của người Thổ vĩnh viễn hiện diện ở đó. Trong khi đó, các bộ lạc Thổ khác cuối cùng đã thành lập các quốc gia độc lập, chẳng hạn như Kyrgyzstan, Turkmenistan, Uzbekistan và Kazakhstan, và các cộng đồng khác hiện đang thuộc các quốc gia khác, như Chuvashia, Bashkortostan, Tatarstan, Crimean Tatars, Uyghurs ở Trung Quốc và Cộng hòa Sakha Siberia.

Quần thể tổ tiên

Các dân tộc Thổ Nhĩ Kỳ được ghi nhận sớm nhất xuất hiện trong các sử liệu viết về bộ lạc du mục sống ở phía bắc Vạn Lý Trường Thành, một tường thành dài được xây dựng như một biên giới kiên cố giữa triều đại nhà Hán (206 TCN - 220) và Hung Nô.

Một số giả thuyết cho rằng tộc người Thổ sống ở Mãn Châu ngày nay với tư cách quốc gia nông nghiệp và đã chuyển sang lối sống du mục và bắt đầu di cư về phía tây. Nghiên cứu di truyền các mẫu di truyền Thổ (Turkic) cổ, cũng cho thấy nguồn gốc ở Đông Bắc Á của họ.

Hồ sơ của Sử ký Tư Mã Thiên

Tổ tiên của người Thổ Nhĩ Kỳ được cho là bao gồm Hung Nô ở Mông Cổ hoặc ở dọc theo thượng lưu Yenisei vùng Siberia (khu vực ngôn ngữ Tuvan đương đại), được biết đến từ các nguồn lịch sử. Biên niên sử Hán viết về Hung Nô, bao gồm Sử ký Tư Mã Thiên thế kỷ II trước Công nguyên, ghi lại một huyền sử của họ từ một ngàn năm trước chép về tổ tiên huyền thoại, Chunwei, một hậu duệ của các vì vua cầm quyền Trung Quốc thuộc nhà Hạ (khoảng năm 2070 - khoảng 1600 TCN). Chunwei sống giữa "những kẻ man rợ trên núi" Xianyun hoặc Hunzhu. Tên của Xianyun và Hunzhu có thể kết nối họ với nhóm dân tộc Thổ.

Rõ ràng Hung Nô bao gồm một số bộ lạc và các nhóm cư dân theo địa lý, không phải tất cả đều là người Thổ Nhĩ Kỳ (xem xét các dân tộc hỗn hợp sau này). Sử ký Tư Mã Thiên đề cập đến Mianshu, Hunrong và tây Diyuan của Cam Túc; Yiqu, Dali, Wiezhi và Quyan ở phía bắc của Qi và dãy núi Liang, sông Jing và sông Qi; Người man rợ sống ở rừng và Loufan ở phía bắc nước Tấn, và người man rợ phía đông và người man rợ ở miền núi thuộc phía bắc nước Yên. Sau này sử liệu cũng đề cập đến những sắc dân khác.

Rõ ràng có nhiều thứ sau này. Vào cuối nhà Hạ, khoảng năm 1569 trước Công nguyên, theo ghi chép của Sử ký Tư Mã Thiên, ở Trung Quốc đã thành lập một thành phố tên Bin giữa các khu sống của người Tây Nhung. Năm 1269, người Tây Nhung và Di buộc phải di dời Bin. Khoảng năm 1169 trước Công nguyên, bộ lạc Quanyishi bị triều đại Chu tấn công, năm 1159 TCN họ đã buộc tất cả những kẻ man rợ trở thành "phục tùng", ở phía bắc sông Jing và Luo. Vào năm 969 trước Công nguyên, "Vua Mục đã tấn công Khuyển Nhung và mang về cho ông ta bốn con sói trắng và bốn con nai trắng...." Những người Thổ Nhĩ Kỳ đầu tiên tin rằng pháp sư có thể biến hình thành sói.

Năm 769 Thân hầu của nhà Chu tranh thủ sự giúp đỡ của người Khuyển Nhung trong cuộc nổi loạn chống lại hoàng đế You. Những kẻ man rợ sau đó không rút mà lấy Jiaohuo giữa Jing và Vị Hà và từ đó tiến vào Trung Nguyên, nhưng cuối cùng bị đuổi ra ngoài. Vào năm 704, những người man rợ trên núi đã tiến quân qua nước Yên vào năm 660 trước Công nguyên tấn công hoàng đế nhà Chu Xiang ở Luo. Ông đã loại bỏ một nữ hoàng man rợ. Những kẻ man rợ đặt một người khác lên ngai vàng. Họ tiếp tục cướp bóc cho đến khi bị đuổi ra vào năm 656 trước Công nguyên.

Sau đó, người Trung Quốc đã đuổi Di và thu phục tất cả Hung Nô (ít nhất là tạm thời). Khoảng năm 456 trước Công nguyên, người Trung Quốc đã lấy Đại từ họ. Bộ lạc Yiqu đã cố gắng xây dựng các công sự nhưng mất chúng vào tay người Trung Quốc trong giai đoạn mở rộng này. Ở đây, chi tiết của các câu chuyện tăng lên khi nó liên quan đến sự trỗi dậy của nhà Tần trong giai đoạn 221-206 trước Công nguyên, các câu chuyện đã có tính lịch sử hơn là huyền thoại.

Những người theo đời sống du mục ở phía đông bắc

Các nghiên cứu nhân trắc học và di truyền học ban đầu chưa đưa ra câu trả lời kết luận về "chủng tộc" của người thuộc nhóm Thổ Nhĩ Kỳ. Các phân tích DNA tìm thấy mối quan hệ với các quần thể Tây Âu ở phía tây, các quần thể Đông Bắc Á ở phía đông và hỗn hợp cả hai trên nhiều khác biệt. Các nghiên cứu mới hơn cho thấy nguồn gốc Đại chủng Á rõ ràng đối với nhóm dân tộc Thổ. Trong và sau thời kỳ di cư vào Trung Á, những bộ lạc này trộn lẫn một phần với những người du mục Ngữ hệ Ấn-Âu.

Liên quan đến nguồn gốc văn hóa của người Hung, quyển Cambridge Ancient History of China khẳng định: "Bắt đầu từ khoảng thế kỷ thứ 8 trước Công nguyên, các cộng đồng du mục cưỡi ngựa đã xuất hiện ở khắp châu Á, tạo cơ sở cho các xã hội chiến binh du mục". Đây là một phần của một vành đai lớn hơn của "các dân tộc du mục cưỡi ngựa" trải dài từ Biển Đen đến Mông Cổ, và được người Hy Lạp gọi là người Scythia. Người Scythia ở phía tây là người Iran, nói một trong số rất nhiều ngôn ngữ cuối cùng có nguồn gốc từ tiếng Ấn-Âu nguyên thủy, sắc dân được xem là đã chiếm vùng Pontic-Caspian Steppe theo lý thuyết Proto-Indo-European, Giả thuyết Kurgan. Các cộng đồng trải dài phía bắc Trung Quốc, khu vực lịch sử Nội Mông là cộng đồng Tiền Hung Nô.

Hung nô
Xem: Chiến tranh Hán-Hung Nô
Xem: Hung Nô

Chiến dịch của Tần Thủy Hoàng chống lại Hung Nô năm 215 trước Công nguyên đã kìm bước tiến Hung Nô, đẩy họ ra khỏi và chiếm đóng vùng Ordos. Các vấn đề lại xuất hiện sau thời nhà Tần. Hung Nô đã tấn công Sơn Tây của người Hán vào năm 201 TCN. Hoàng đế Hán Cao Tổ đã mua chúng bằng ngọc, lụa và một người vợ Trung Quốc cho Shanyu (nhà lãnh đạo Hung Nô). Mối quan hệ với Hung Nô tiếp tục gặp khó khăn vào năm 133 trước Công nguyên, Hoàng đế Hán Vũ Đế đã tiến hành chống lại họ với 300.000 quân. Tám mươi mốt năm và mười bốn cuộc thám hiểm sau đó diễn ra cho đến năm 52 trước Công nguyên, nhóm Nam Hung Nô đã đầu hàng và miền bắc Trung Quốc không còn bị đột kích. Các cuộc thám hiểm quân sự của nhà Hán tiếp tục tiến hành ở gần biên giới Trung Quốc, suốt Chiến tranh Hán-Hung Nô đến năm 89 sau Công nguyên, nhà nước Hung Nô từng bước bị đánh bại và sụp đổ.

Một vành đai nổi loạn của người du mục đặc biệt nghiêm trọng vào đầu thế kỷ thứ 4 đã dẫn đến sự đồng nhất nhất định của Hung Nô với người Hung. Một lá thư (Thư II) được viết bằng ngôn ngữ Sogdian cổ đại được khai quật từ một tháp canh thời nhà Hán năm 1911 đã xác định thủ phạm của những sự kiện này là "Hung", hỗ trợ nhận dạng năm 1758 bởi Joseph de Guignes. Sự tương đồng không phải là không gặp các phản ứng của những nhà phê bình, đặc biệt là Otto J. Maenchen-Helfen, người lập luận rằng tên đó là một tên chung và có thể đề cập đến bất cứ sắc dân nào. Gần đây, nhiều bằng chứng khác đã được chú ý: Zhu Fahu, một nhà sư, đã dịch sách tiếng Phạn đề cập từ Hūṇa trong quyển Tathāgataguhya Sūtra và trong Lalitavistara Sūtra dùng từ "Hung Nô". Vaissière tái tạo lại cách phát âm là 'Xiwong nuo'. Hơn nữa, Ngụy thư nói rằng vua Hung Nô đã giết vua Sogdia và chiếm lấy đất nước, một sự kiện có thể truy cập được vào thời của người Hung, dân tộc đã làm điều đó. Nói tóm lại, tên "Hung" là tên chính xác và không hề chung chung."

Hung

Danh tính của Hung

Trong khi danh tính thực sự của họ vẫn còn đang tranh cãi, người Hung thường được coi là người Thổ Nhĩ Kỳ, và đôi khi có liên quan đến Hung Nô. Orosius khiến cho những người Hung du mục đã khiến cho người Ostrogoth vào năm 377 SCN hoàn toàn bất ngờ, "sẽ phải dừng lại bởi những ngọn núi không thể vượt qua" và dường như không thể cho đến lúc đó. Bất cứ điều gì có thể là lý do anh ta đưa ra tuyên bố như vậy, anh ta và Goth có thể đã tìm thấy nhiều tài liệu tham khảo về Hung từ các nhà địa lý cổ điển, như Pliny và Ptolemy. Trên thực tế, một số đã ở Châu Âu. Những ngọn núi là huyền thoại của người Ostrogoth sống trên thảo nguyên Pontic, một mục tiêu dễ dàng cho kỵ binh Hung.

Trong khi ở châu Âu, họ kết hợp với những dân tộc khác như Goth, Slav và Alan.

Người Hun không biết chữ (theo Procopius) và không để lại ngôn ngữ nào để nhận dạng chúng ngoại trừ tên của họ, tên có nguồn gốc từ tiếng Đức, Iran, Turkic, không rõ ràng và có sự hỗn hợp. Một số tên, chẳng hạn như Ultinčur và Alpilčur, giống như tên Thổ Nhĩ Kỳ kết thúc bằng -čor, Pecheneg tên trong -tzour và Tiếng Kyrgyz tên trong -čoro. Những cái tên kết thúc bằng -gur, như Utigur và Onogur, và -gir, như Ultingir, giống như những cái tên Thổ Nhĩ Kỳ có cùng kết thúc.

Một bộ tộc Hung tự gọi mình là Acatir (tiếng Hy Lạp Akatiroi, tiếng Latin Acatiri), mà theo Wilhelm Tomaschek có nguồn gốc từ Agac-ari, "người rừng", gợi nhớ đến "Người rừng rậm" của Shi-Ji. Agaj-eri được đề cập trong Từ điển Turko-Arabian năm 1245 sau Công nguyên. Cái tên Agac-eri chép trong lịch sử sau này ở Anatolia và Khuzistan (ví dụ thành phố Aghajari). Maenchen-Helfen bác bỏ từ nguyên này với lý do g không phải là k và dường như không có quy tắc ngôn ngữ nào để tạo kết nối. Tuy nhiên, Herodotus có đề cập đến Agathyrsi, người mà Latham kết nối với một số Acatiri đầu tiên ở Dacia.

Jordanes là nơi "chủng tộc Acatziri hùng mạnh nhất, không biết gì về nông nghiệp, sống theo nhóm và săn bắn" ở phía nam Aesti (một phần lãnh thổ Phổ). Một số nguồn xác định Bulgars với Hung. Một nhánh khác là người Saviri hay Sabir. Ứng cử viên mạnh nhất cho phần còn lại của những người nói ngôn ngữ Hunnic là Chuvash, dân tộc sống gần vị trí của Volga Bulgars.

Xem thêm
Giai đoạn Di cư
Lịch sử Trung Á
Đế quốc Ottoman

Chú thích

Tham khảo
 Findley, Carter Vaughnm, The Turks in World History, Oxford University Press: Oxford (2005).
 Holster, Charles Warren, The Turks of Central Asia Praeger: Westport, Connecticut (1993).

Liên kết ngoài
 The Turkic Expansion

Lịch sử các dân tộc Turk
Giai đoạn Di cư
Lịch sử Trung Á
Lịch sử di cư


title: Geometra rana

text:
Geometra rana là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Geometra


title: Nưa (định hướng)

text:
Nưa có thể là:

Thị trấn Nưa, huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam
Pseudodracontium fallax, một loài thực vật có hoa trong họ Ráy (Araceae)


title: Phrissogonus laticostatus

text:
Phrissogonus laticostata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

Phrissogonus
Động vật được mô tả năm 1826


title: Kłosów, Tỉnh West Pomeranian

text:
Kłosów  (trước đây là Klossow của Đức) là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Mieszkowice, thuộc hạt Gryfino, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan, gần biên giới Đức. Nó nằm khoảng    phía nam Mieszkowice,  phía nam Gryfino và  phía nam thủ đô khu vực Szczecin.

Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.

Ngôi làng có dân số là 224 người.

Tham khảo


title: Plathypena subrufalis

text:
Plathypena subrufalis là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Plathypena


title: Sybra quadriguttata

text:
Sybra quadriguttata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

Chú thích

Tham khảo

Sybra


title: Chì(II) chloride

text:
Chì(II) chloride (PbCl2) là một hợp chất vô cơ, chất rắn màu trắng trong điều kiện môi trường chuẩn. Nó hòa tan rất ít trong nước. Chì(II) chloride là một trong những chất thử chì quan trọng nhất. Nó cũng xuất hiện trong tự nhiên ở dạng khoáng cotunnit.

Cấu trúc và tính chất
Trong PbCl2 rắn, mỗi ion chì được liên kết bởi 9 ion chloride nằm ở các đỉnh của lăng trụ tam giác và 3 nằm phía sau các tâm của mỗi mặt lăng trụ. 9 ion chloride không cách đều với nguyên tử chì trung tâm, 7 ở khoảng cách 280–309 pm và 2 ở khoảng cách 370 pm. PbCl2 tạo thành các tinh thể hình kim trực thoi màu trắng. Chì(II) chloride có nhiều trong nhiều nguồn dự trữ nước tự nhiên, nhưng nó không an toàn cho người tiêu dùng và phải được lọc bỏ.

Các phân tử PbCl2 bay hơi có cấu trúc uốn cong có góc Cl-Pb-Cl là 98° và mỗi khoảng cách liên kết Pb-Cl là 2,44 Å. PbCl2 như vậy được phát ra từ các động cơ đốt trong sử dụng các chất phụ gia etylen chloride-tetraetyl chì cho mục đích chống hỏa hoạn.

Độ tan của PbCl2 trong nước thấp (10,8 g/L ở 20 ℃) và với các mục đích thực tế thì nó được coi là không hòa tan. Hằng số hòa tan của nó Ksp=1,7. Nó là một trong bốn chloride không hòa tan phổ biến, ba chloride còn lại là bạc(I) chloride (AgCl) với Ksp = 1,8, đồng(I) chloride (CuCl) với Ksp = 1,72 và thủy ngân(I) chloride (Hg2Cl2) với Ksp = 1,3.

Xuất hiện trong tự nhiên

PbCl2 tìm thấy trong tự nhiên dưới dạng cotunnit khoáng. Nó không màu, trắng, vàng hoặc xanh lá cây với mật độ từ 5,3–5,8 g/cm³. Độ cứng trên thang Mohs là 1,5–2. Cấu trúc tinh thể là dipyramidal hình thái và nhóm điểm là 2 / m 2 / m 2 / m. Mỗi Pb có số phối hợp là 9. Cotunnit được tìm thấy gần núi lửa: Vesuvius, Italy; Tarapacá, Chi-lê; và Tolbachik…

Điều chế
Chì(II) chloride kết tủa khi thêm ion chloride (HCl, NaCl, KCl) vào dung dịch nước của các hợp chất chì(II) như Pb(NO3)2:
Pb(NO3)2 (dd) + 2NaCl (dd) → PbCl2(r) + 2NaNO3 (dd)
Pb(CH3COO)2 (dd) + 2HCl (dd) → PbCl2 (r) + 2CH3COOH (dd)
PbCO3 + 2HCl (dd) → PbCl2 (r) + CO2 (k) + H2O (l)
Pb(NO3)2 (dd) + 2HCl (dd) → PbCl2 (r) + 2HNO3 (dd)
Cho chì(IV) oxit tác dụng với axit clohydric tạo ra chì(II) chloride và giải phóng khí clo:
PbO2 (r) + 4HCl → PbCl2↓ + Cl2↑ + 2H2O
Cho chì(II) oxit tác dụng với axit clohidric tạo ra chì(II) chloride:
PbO (r) + 2HCl → PbCl2 (s) + H2O
Điều chế trực tiếp từ chì và clo:
Pb + Cl2 → PbCl2

Ứng dụng
PbCl2 được sử dụng trong tổng hợp chì(II) titanat (PbTiO3) và gốm sứ bari chì titanat bằng phản ứng thay thế cation:
xPbCl2 (l) + BaTiO3 (r) → Ba1 − xPbxTiO3 + xBaCl2
PbCl2 được sử dụng trong sản xuất kính truyền hồng ngoại, và kính trang trí được gọi là kính auren. Thủy tinh auren có bề mặt hình cầu được hình thành bằng cách phun PbCl2 và nóng lại trong điều kiện có kiểm soát. Chloride cô đặc (SnCl2) được sử dụng cho cùng một mục đích. Pb được sử dụng trong dịch vụ HCl mặc dù PbCl2 hình thành hòa tan một chút trong HCl. Bổ sung 6−25% antimon (Sb) làm tăng khả năng ăn mòn. Một chloride kiềm của chì, PbCl2·Pb(OH)2, được gọi là chì trắng của Pattinson và được sử dụng làm chất màu trong sơn trắng. Sơn chì bây giờ bị cấm như là một sự nguy hiểm sức khỏe ở nhiều quốc gia. PbCl2 là một chất trung gian trong tinh chế quặng bismuth (Bi). Quặng chứa Bi, Pb và Zn được xử lý đầu tiên bằng dung dịch caustic soda để loại bỏ các vết tích của các phần tử axit như asenic và telu. Sau đó là quá trình loại bỏ Ag để loại bỏ bạc, vàng. Quặng bây giờ chứa Bi, Pb, và Zn. Nó được xử lý với khí Cl2 ở 500 ℃. ZnCl2 hình thành đầu tiên và được loại bỏ. Sau đó PbCl2 hình thành và được loại bỏ ra khỏi Bi tinh khiết. BiCl3 sẽ hình thành cuối cùng.

Hợp chất khác
PbCl2 còn tạo một số hợp chất với CS(NH2)2, như PbCl2·2CS(NH2)2 là tinh thể không màu, các hằng số a = 2,12 nm, b = 0,406 nm, c = 1,202 nm, α = 90°, β = 90°, γ = 90°, d = 2,76 g/cm³.

PbCl2 còn tạo một số hợp chất với CSe(NH2)2, như PbCl2·2CSe(NH2)2 là tinh thể màu vàng, không tan trong nước, nhưng tan trong DMSO và DMF.

Tham khảo

Muối halogen của kim loại
Hợp chất chì
Muối chloride


Giải bóng đá vô địch quốc gia Quần đảo Cook 2012 là mùa giải thứ 39 được ghi nhận của giải đấu bóng đá cao nhất ở Quần đảo Cook, với việc không rõ kết quả ở các mùa giải từ 1951 đến 1969, mùa giải 1986 và cả 1988–1990. Tupapa Maraerenga giành chức vô địch và tham dự Giải bóng đá vô địch các câu lạc bộ châu Đại Dương 2013–14. Đây là chức vô địch thứ 10 được ghi nhận của đội bóng, mặc dù các nguồn khác cho rằng chức vô địch ở mùa giải 1992 và 1993 tương ứng thuộc về Takuvaine và Avatiu. Đây cũng là cú ăn ba danh hiệu thứ hai sau thành công ở các mùa giải 2001, 2002 và 2003. Nikao Sokattak là đội á quân, và Arorangi về thứ ba.

Bảng xếp hạng
Tupapa Maraerenga giành chức vô địch, giải đấu tổ chức theo thi đấu vòng tròn hai lượt sân nhà và sân khách.

|rowspan=1|Tham dự Giải bóng đá vô địch các câu lạc bộ châu Đại Dương 2013–14

Kết quả

Tham khảo

Mùa giải Giải bóng đá vô địch quốc gia Quần đảo Cook
Cook
bóng đá


title: Phan Thanh Sơn Nam

text:
Phan Thanh Sơn Nam (sinh ngày 09 tháng 10 năm 1977, tại huyện Xuyên Mộc, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu) giảng viên chuyên ngành hoá học ở Việt Nam, trưởng khoa kỹ thuật hóa học tại Trường Đại học Bách Khoa - Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Ông là người trẻ nhất được phong chức danh giáo sư tại Việt Nam vào năm 2014.

Quá trình đào tạo
Năm 1999, Phan Thanh Sơn Nam tốt nghiệp đại học trường Đại học Bách Khoa (Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) ngành kỹ thuật hóa học – chuyên ngành hóa hữu cơ. Năm 2001, ông bắt đầu chương trình nghiên cứu sinh tại Trường Đại học Sheffield, Vương Quốc Anh và bảo vệ thành công luận án tiến sĩ năm 2004. Sau đó ông tiếp tục nghiên cứu sau tiến sỹ tại Viện Công nghệ Georgia, Hoa Kỳ. Ông được bổ nhiệm phó giáo sư vào năm 2009 và giáo sư vào năm 2014.

Công trình tiêu biểu
Ông được biết đến với công trình nghiên cứu "Propargylamine synthesis via sequential methylation and C–H functionalization of N-methylanilines and terminal alkynes under metal–organic framework Cu2(BDC)2(DABCO) catalysis" của nhóm gồm 5 tác giả Giao H. Dang, Thinh T. Dang, Dung T. Le, Thanh Truong, Nam T.S. Phan mà ông Nam cùng với Thanh Truong cùng là tác giả liên lạc (corresponding authors), được xuất bản trên tạp chí Journal of Catalysis số 319 từ trang 218 đến 246 năm 2014. Năm 2017, ông được trao giải giải Tạ Quang Bửu với công trình này.

Sai sót trong nghiên cứu
Báo Tuổi Trẻ thông tin về tài khoản mang tên Phanthanhsonbac đã tiến hành 13 lượt sửa đổi trang Wikipedia về ông Nam trong suốt tháng 2 năm 2021 với nhiều thông tin cáo buộc ông  "gian lận kết quả nghiên cứu bằng cách tái sử dụng cùng một phổ cho nhiều bài báo khác nhau không liên quan", tuy nhiên các thông tin này đã bị lùi sửa đổi do không trích được nguồn tin cậy và vi phạm chính sách của Wikipedia. Trang tiểu sử này sau đó được thay đổi mức khóa để tránh bị phá hoại.

Trao đổi với báo Tuổi Trẻ ngày 9 tháng 3 năm 2021, ông Nam cho biết  "Có 4 bài (bài báo khoa học do nhóm nghiên cứu của GS. Sơn Nam công bố - PV) bị nhầm, đang lặp lại thí nghiệm để đăng đính chính. Làm thực nghiệm mà nhiều người cùng làm thì thế nào cũng có sai sót đâu đó. Sai chỗ nào thì làm lại thí nghiệm để sửa thôi".

TS. Dương Tú, nhà nghiên cứu tại Đại học Purdue (Hoa Kỳ), đánh giá: "Trong bài viết mới nhất trên trang Facebook cá nhân, GS. Sơn Nam cho biết "đã rà soát lại, đang đặt hóa chất để lặp lại thí nghiệm và phân tích NMR lại, và cũng đã email xin tạp chí cho đăng bản đính chính cho phần SI của 4 bài báo". Cá nhân tôi cho rằng đây là cách ứng xử rất minh bạch, sòng phẳng và đàng hoàng".

Ngày 18 tháng 3 năm 2021, cơ quan chủ quản, Trường Đại học Bách khoa - ĐHQG Tp. Hồ Chí Minh có thông báo chính thức xung quanh vấn đề này. Theo đó, tại buổi họp của Hội đồng Khoa học khoa Kỹ thuật hoá học ông Nam đã nhận được nhiều ý kiến góp ý của các thầy cô giáo trong hội đồng. Từ nội dung cuộc họp, có thể kết luận, trong một số bài báo khoa học của nhóm nghiên cứu do ông Nam đứng đầu đã xảy ra tình trạng một số dữ liệu (cụ thể là ảnh phổ) của bài báo sau trùng lặp với bài báo trước. Các dữ liệu này do chính nhóm nghiên cứu thực hiện trong thời gian dài. Nhóm nghiên cứu có nhiều thành viên với vai trò khác nhau, ông Nam có vai trò là trưởng nhóm sẽ kiểm tra lần cuối trước khi công bố. Trong quá trình thực hiện có sai sót trong quá trình này. Kết luận của hội đồng cho rằng "đây là sai sót khoa học, cần được chỉnh sửa theo quy trình của các tạp chí".

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Các nghiên cứu hóa học hữu cơ
 Lưu trữ tại Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh

Sinh năm 1977
Nhân vật còn sống
Giáo sư Việt Nam
Người Bà Rịa – Vũng Tàu


title: Hợp hạch deuteri

text:
Phản ứng tổng hợp deuteri, còn được gọi là đốt deuteri, là một phản ứng tổng hợp hạt nhân xảy ra ở các ngôi sao và một số vật thể dưới lòng đất, trong đó một hạt nhân deuterium và một proton kết hợp để tạo thành hạt nhân heli-3. Nó xảy ra như là giai đoạn thứ hai của phản ứng chuỗi proton proton, trong đó một hạt nhân đơteri hình thành từ hai proton hợp nhất với một proton khác, nhưng cũng có thể tiến hành từ deuterium nguyên thủy.

Trong các tiền sao
Deuteri là hạt nhân hợp nhất một cách dễ dàng nhất để bồi tụ tiền sao, và phản ứng tổng hợp như vậy ở trung tâm của tiền sao có thể tiến hành khi nhiệt độ vượt quá 10 6   K.  Tốc độ phản ứng rất nhạy cảm với nhiệt độ đến mức nhiệt độ không tăng quá nhiều so với mức này. Năng lượng được tạo ra bởi phản ứng tổng hợp truyền động đối lưu, mang nhiệt lượng được tạo ra trên bề mặt.

Nếu không có phản ứng tổng hợp deuteri, sẽ không có ngôi sao nào có khối lượng lớn hơn khoảng hai hoặc ba lần khối lượng Mặt trời trong giai đoạn trước chuỗi chính, vì phản ứng tổng hợp hydro mạnh hơn sẽ xảy ra và ngăn thiên thể tích tụ vật chất. Phản ứng tổng hợp deuterium cho phép tăng thêm khối lượng bằng cách hoạt động như một bộ điều nhiệt tạm thời ngăn nhiệt độ trung tâm tăng lên khoảng một triệu độ, nhiệt độ không đủ nóng để phản ứng tổng hợp hydro, nhưng cho phép thời gian tích lũy khối lượng lớn hơn. Khi cơ chế vận chuyển năng lượng chuyển từ đối lưu sang bức xạ, vận chuyển năng lượng chậm lại, cho phép nhiệt độ tăng lên và phản ứng tổng hợp hydro diễn ra một cách ổn định và bền vững. Phản ứng tổng hợp hydro sẽ bắt đầu lúc 107K.

Tốc độ tạo năng lượng tỷ lệ thuận với (nồng độ deuterium) × (mật độ) × (nhiệt độ) 11.8. Nếu lõi ở trạng thái ổn định, việc tạo ra năng lượng sẽ không đổi. Nếu một biến trong phương trình tăng, hai biến còn lại phải giảm để giữ cho năng lượng không đổi. Khi nhiệt độ được tăng lên đến mức 11.8, nó sẽ đòi hỏi những thay đổi rất lớn về nồng độ deuterium hoặc mật độ của nó để dẫn đến một sự thay đổi nhỏ về nhiệt độ. Nồng độ deuteri phản ánh thực tế rằng các khí là hỗn hợp của hydro thông thường và heli và deuteri.

Khối lượng xung quanh vùng bức xạ vẫn còn rất nhiều deuterium, và phản ứng tổng hợp deuterium tiến hành trong một lớp vỏ ngày càng mỏng dần dần di chuyển ra ngoài khi lõi phóng xạ của ngôi sao phát triển. Việc tạo ra năng lượng hạt nhân ở các khu vực bên ngoài có mật độ thấp này làm cho tiền sao bị phồng lên, làm trì hoãn sự co lại của lực hấp dẫn của vật thể và hoãn sự xuất hiện của nó trên chuỗi chính. Tổng năng lượng có sẵn của phản ứng tổng hợp deuteri tương đương với năng lượng được giải phóng bởi sự co rút hấp dẫn.

Do sự khan hiếm của deuteri trong Vũ trụ, nguồn cung cấp của nó cũng bị hạn chế. Sau vài triệu năm, nó sẽ được tiêu thụ hoàn toàn.

Tham khảo

Vật lý sao
Thiên văn học sao


title: Người Mitsogo

text:
Mitsogo hay Tsogo là một nhóm văn hóa dân tộc ở vùng cao nguyên của Gabon. Họ cư trú chủ yếu ở tỉnh Ngounié ở phía bắc và phía đông của Mouila. Với số lượng khoảng 13.000, họ nói ngôn ngữ Tsogo. Vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, họ được biết đến với sự kháng cự quyết liệt trước người Pháp.

Mô tả
Hiện nay có khoảng 13.000 người Mitsogo và họ nói ngôn ngữ Tsogo. Họ cư trú chủ yếu ở tỉnh Ngounié, miền trung nam Gabon, ở phía bắc và phía đông của Mouil. Vùng này được đặt tên theo một con sông lớn, sông Ngounié, một nhánh của sông Ogooué, và được liên kết với Mitsogo đến nỗi nó thường được gọi là "vùng quê Mitsogo". Khoảng 90% trong số họ là Kitô hữu.

Lịch sử
Người Pháp lần đầu tiên gặp người Mitsogo vào năm 1857, khi đó dân tộc này có tổng cộng khoảng 5000 người. Họ trở nên nổi tiếng nhờ kỹ năng sản xuất sắt và vải. Vào những năm 1890, các gia tộc nói tiếng Tsogo ở các quận Matèndè, Dibuwa và Waka dọc theo sông Ikoy đã đụng độ với quân xâm lược Kele. Người Kele đã bắt làm tăng số lượng phụ nữ và trẻ em của họ bằng khả năng sinh sản của họ. Do đó, các gia tộc Mitsogo định cư ở các quận đó có các gia tộc nói tiếng Punu và Apindji.

Năm 1899, người Pháp đã thành lập một đồn quân sự và sứ mệnh Công giáo La Mã trong khu vực và người Mitsogo hoàn toàn nằm dưới sự kiểm soát của họ. Vào đầu thế kỷ 20, Mitsogo xung đột với người Bakele. Họ đã bắt đầu một cuộc kháng chiến mạnh mẽ vào năm 1907, với gia tộc Mitsogo-Kamba, chiến đấu trong trận chiến khốc liệt với Bakele gần Núi Motende. Cuộc xung đột củng cố danh tính của Tsogo. Người đứng đầu Mitsogo Mbombe đặc biệt nổi tiếng vì sự chiến đấu vì tự do chống lại Pháp. Một cuộc nổi dậy lớn đã nổ ra vào năm 1904. Cuối cùng ông ta bị bắt vào năm 1913 và bị xử tử tại nhà tù ở Mouila.

Xem thêm
 Người Beti-Pahuin

Tham khảo

Nhóm sắc tộc ở Gabon
Dân tộc Bantu


title: Callitomis leucosoma

text:
Callitomis leucosoma là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Callitomis


title: Chloroquine và hydroxychloroquine trong đại dịch COVID-19

text:
Chloroquine và hydroxychloroquine là thuốc chống sốt rét. Hai loại thuốc này cũng được sử dụng để chống lại một số bệnh tự miễn. Chloroquine cùng với hydroxychloroquine là phương pháp điều trị thử nghiệm thất bại ban đầu đối với bệnh COVID-19, không hiệu quả trong việc ngăn ngừa nhiễm trùng.

Tính đến tháng 3 năm 2020, một số quốc gia ban đầu sử dụng chloroquine hoặc hydroxychloroquine để điều trị những người nhập viện với COVID-19 (tính đến tháng 3 năm 2020), mặc dù loại thuốc này không được chính thức phê duyệt thông qua các thử nghiệm lâm sàng. Từ tháng 4 đến tháng 6 năm 2020, hai loại thuốc này đã có giấy phép sử dụng khẩn cấp cho việc sử dụng chúng ở Hoa Kỳ, được sử dụng ngoài nhãn để điều trị bệnh. Vào ngày 24 tháng 4 năm 2020, do nguy cơ mắc phải "các vấn đề nghiêm trọng về nhịp tim", FDA đã đưa ra cảnh báo đối với việc sử dụng thuốc đối với COVID-19 "bên ngoài cơ sở bệnh viện hoặc thử nghiệm lâm sàng".

Trong đề án thử nghiệm Solidarity (Solidarity Trial) và thử nghiệm RECOVERY (Đánh giá ngẫu nhiên về liệu pháp COVID-19) ở Vương quốc Anh, việc sử dụng thuốc chloroquine hoặc hydroxychloroquine để điều trị nhiễm COVID-19 được chứng minh là không có lợi cho bệnh nhân nhập viện mắc bệnh COVID-19 nặng. Vào ngày 15 tháng 6, FDA đã thu hồi giấy phép sử dụng khẩn cấp, tuyên bố rằng "không còn hợp lý để tin rằng thuốc có hiệu quả chống lại COVID-19" hoặc lợi ích của thuốc không khắc phục được "những rủi ro tiềm ẩn và đã biết của thuốc". Mùa thu năm 2020, Viện Y tế Quốc gia (NIH) ban hành hướng dẫn điều trị khuyến cáo không sử dụng hydroxychloroquine cho COVID-19 ngoại trừ điều trị với tư cách là một phần của thử nghiệm lâm sàng.

Năm 2021, điều trị bằng hydroxychloroquine là một phần của phương pháp điều trị được khuyến nghị cho các trường hợp nhẹ ở Ấn Độ.

Bối cảnh

Chloroquine là thuốc chống sốt rét cũng có thể được sử dụng để chống lại một số bệnh tự miễn. Hydroxychloroquine phổ biến hơn chloroquine ở Hoa Kỳ. Hydroxychloroquine được sử dụng làm thuốc dự phòng ở Ấn Độ.

Hydroxychloroquine và chloroquine có nhiều tác dụng phụ, có thể nghiêm trọng, chẳng hạn như bệnh võng mạc, hạ đường huyết hoặc rối loạn nhịp tim và bệnh cơ tim đe dọa tính mạng. Cả hai loại thuốc đều có nhiều tương tác thuốc với thuốc kê đơn, ảnh hưởng đến liều điều trị và diễn tiến bệnh. Một số người có phản ứng dị ứng với những loại thuốc này. NIH khuyến cáo không nên sử dụng kết hợp hydroxychloroquine và azithromycin vì làm tăng nguy cơ đột tử do tim.

Vào tháng 10 năm 2021, một mạng lưới lớn các công ty bán hydroxychloroquine và ivermectin được tiết lộ ở Mỹ, nhắm mục tiêu chủ yếu vào các nhóm cánh hữu và do dự về vắc-xin thông qua mạng xã hội và các video âm mưu của các nhà hoạt động chống vắc-xin như Simone Gold. Mạng lưới gồm 72.000 khách hàng đã trả tổng công 15 triệu đô la để được tư vấn và mua thuốc.

Mốc thời gian
Chloroquine ban đầu được khuyến cáo bởi các cơ quan y tế Ấn Độ, Trung Quốc, Hàn Quốc và Ý để điều trị COVID-19, mặc dù các cơ quan này và CDC Hoa Kỳ đã lưu ý chống chỉ định đối với những người bị bệnh tim hoặc tiểu đường. Tháng 2 năm 2020, cả hai loại thuốc đã được chứng minh là có hiệu quả làm giảm bệnh tật do COVID-19, nhưng một nghiên cứu sâu hơn kết luận rằng hydroxychloroquine mạnh hơn chloroquine và có tính an toàn, dễ dung nạp hơn.

Ngày 18 tháng 3 năm 2020, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thông báo rằng chloroquine và hydroxychloroquine sẽ nằm trong số bốn loại thuốc được nghiên cứu như một phần của thử nghiệm lâm sàng Solidarity đa quốc gia.

Ngày 19 tháng 3 năm 2020, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump khuyến khích việc sử dụng chloroquine và hydroxychloroquine trong một cuộc họp báo quốc gia. Việc này dẫn đến sự gia tăng lớn nhu cầu công khai đối với thuốc ở Hoa Kỳ. Bắt đầu từ tháng 3 năm 2020, Trump bắt đầu quảng cáo hydroxychloroquine để ngăn ngừa hoặc điều trị COVID-19, trích dẫn một số lượng nhỏ các báo cáo giai thoại. Vào tháng 6, Trump tuyên bố rằng ông đang dùng thuốc như một biện pháp phòng ngừa, kích thích nhu cầu chưa từng có trên toàn thế giới và gây ra tình trạng thiếu hydroxychloroquine cho mục đích ngăn ngừa bệnh sốt rét.

Chính trị gia New York, ông Andrew Cuomo thông báo rằng các cuộc thử nghiệm chloroquine và hydroxychloroquine của bang New York sẽ bắt đầu vào ngày 24 tháng 3. Vào ngày 28 tháng 3, Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã cho phép sử dụng hydroxychloroquine sulfat và chloroquine phosphat theo Giấy phép Sử dụng Khẩn cấp (EUA), sau đó bị thu hồi do nguy cơ xảy ra các tác dụng phụ trên tim. Thuốc được EUA cho phép dùng như một phương pháp điều trị thử nghiệm để sử dụng cấp cứu cho bệnh nhân nhập viện.

Cuối tháng 3 năm 2020, một người đàn ông Arizona qua đời vì ngừng tim và vợ bệnh nhân phải nhập viện sau khi hai vợ chồng uống một loại chloroquine được sử dụng làm thuốc điều trị ký sinh trùng cho cá cảnh. Cặp vợ chồng đã tin tưởng không chính xác rằng phương pháp điều trị ký sinh trùng sẽ có tác dụng tương tự như dạng thuốc của chloroquine. Người vợ còn sống nói rằng hai vợ chồng đã tự ý sử dụng thuốc sau khi nghe bài phát biểu của Tổng thống Donald Trump rằng chloroquine là một phương pháp điều trị hiệu quả chống lại COVID-19.

Bắt đầu từ tháng 3 năm 2020, thượng nghị sĩ bang New Jersey Joe Pennacchio bắt đầu công khai kêu gọi sử dụng hydroxychloroquine để chống lại sự lây lan của COVID-19 dựa trên một nghiên cứu của Pháp cho thấy sự giảm "sự lây lan của virus". Ông đã nhận được sự hỗ trợ từ hơn 60 bác sĩ và các nhóm vận động trên khắp Hoa Kỳ, gồm Sheila Page và Marilyn Singleton từ Hiệp hội Bác sĩ và phẫu thuật viên Hoa Kỳ, Niran Al-Agba từ Hội bác sĩ bảo vệ bệnh nhân (Physicians for Patient Protection) và Frank Alario từ Đại học Bác sĩ Hoa Kỳ.

Ngày 28 tháng 3 năm 2020, FDA cho phép sử dụng hydroxychloroquine và chloroquine theo giấy phép sử dụng khẩn cấp (EUA). Phương pháp điều trị thử nghiệm đầu tiên chỉ được phép sử dụng cấp cứu cho những người nhập viện.

Ngày 1 tháng 4 năm 2020, Cơ quan Thuốc Châu Âu (EMA) đã ban hành hướng dẫn rằng chloroquine và hydroxychloroquine chỉ được sử dụng trong các thử nghiệm lâm sàng hoặc các chương trình sử dụng khẩn cấp.

Ngày 9 tháng 4 năm 2020, Viện Y tế Quốc gia bắt đầu thử nghiệm lâm sàng đầu tiên để đánh giá liệu hydroxychloroquine có an toàn và hiệu quả để điều trị COVID-19 hay không. Một nghiên cứu của Cơ quan Quản lý Y tế Cựu chiến binh công bố kết quả vào ngày 21 tháng 4 cho thấy những bệnh nhân nhập viện COVID-19 được điều trị bằng hydroxychloroquine có nhiều khả năng tử vong hơn những người không được điều trị bằng thuốc, sau khi điều chỉnh các đặc điểm lâm sàng.

Ngày 24 tháng 4 năm 2020, FDA cảnh báo không sử dụng thuốc bên ngoài bệnh viện hoặc thử nghiệm lâm sàng sau khi xem xét các trường hợp báo cáo về tác dụng phụ bao gồm nhịp nhanh thất, rung thất và trong một số trường hợp tử vong. Theo Hướng dẫn ABX của Johns Hopkins về COVID-19, "Hydroxychloroquine có thể gây Hội chứng QT kéo dài và nên thận trọng khi sử dụng cho bệnh nhân COVID-19 bị bệnh nặng có thể bị rối loạn chức năng tim hoặc nếu kết hợp với các thuốc khác gây kéo dài QT". Thận trọng cũng được khuyến cáo khi kết hợp chloroquine và hydroxychloroquine với các phương pháp điều trị có thể ức chế enzym CYP3A4 (mà các thuốc này được chuyển hóa). Do đó, sự kết hợp có thể gián tiếp dẫn đến nồng độ chloroquine và hydroxychloroquine trong huyết tương cao hơn, và do đó làm tăng nguy cơ kéo dài QT đáng kể. Các chất ức chế CYP3A4 gồm azithromycin, ritonavir và lopinavir.

Ngày 27 tháng 4 năm 2020, Hiệp hội các bác sĩ và phẫu thuật viên Hoa Kỳ viết một lá thư có chữ ký của Jane Orient và Michael Robb gửi đến thống đốc bang Arizona Doug Ducey yêu cầu hủy bỏ lệnh hành pháp của ông về việc cấm sử dụng hydrochloroquine như một phương pháp điều trị COVID-19. Lệnh hành pháp được ký vào ngày 2 tháng 4 năm 2020.

Ngày 5 tháng 6 năm 2020, việc sử dụng hydroxychloroquine trong Thử nghiệm RECOVERY ở Vương quốc Anh bị dừng lại khi phân tích tạm thời về 1.542 phương pháp điều trị cho thấy thuốc không mang lại lợi ích về tỷ lệ tử vong cho những người nhập viện vì nhiễm COVID-19 nặng trong 28 ngày theo dõi.

Ngày 15 tháng 6 năm 2020, FDA thu hồi giấy phép sử dụng khẩn cấp cho hydroxychloroquine và chloroquine, tuyên bố rằng mặc dù việc đánh giá cả hai loại thuốc này trong quá trình thử nghiệm lâm sàng vẫn tiếp tục. Dựa trên thông tin mới và thông tin khác được thảo luận, FDA đi kết kết luận: "... không còn hợp lý để tin rằng các công thức cho hydroxychloroquine (HCQ) và chloroquine (CQ) dạng thuốc uống có hiệu quả trong việc điều trị COVID-19, cũng như không hợp lý để tin rằng những lợi ích đã biết và lợi ích tiềm năng của những loại thuốc này lớn hơn những rủi ro đã biết và tiềm ẩn của thuốc gây ra cho người bệnh".

Ngày 23 tháng 7 năm 2020, kết quả được công bố từ một thử nghiệm đa địa danh, ngẫu nhiên, không mù, ba nhóm, có đối chứng với 667 người tham gia ở Brasil cho thấy: không thấy có lợi ích gì khi sử dụng hydroxychloroquine, (dùng đơn thuốc hoặc phối hợp với azithromycin) để điều trị COVID-19 mức độ nhẹ đến trung bình. Tháng 7, Tổng thống Mỹ Donald Trump một lần nữa thúc đẩy việc sử dụng loại thuốc này. Hành động này mâu thuẫn với nhiều quan chức y tế công cộng, bao gồm cả Giám đốc Viện Dị ứng và Bệnh truyền nhiễm Quốc gia, Tiến sĩ Anthony Fauci.

Tháng 11 năm 2020, một thử nghiệm lâm sàng của Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ đánh giá tính an toàn và hiệu quả của hydroxychloroquine để điều trị COVID-19 ở người lớn chính thức kết luận rằng thuốc không mang lại lợi ích lâm sàng cho việc điều trị COVID-19 và được khuyến cáo không nên sử dụng.

Một đánh giá của tổ chức Cochrane từ tháng 2 năm 2021 đưa ra kết luận rằng hydroxychloroquine có ít hoặc không có tác động nào lên nguy cơ tử vong. Bên cạnh đó, tác dụng phụ tăng gấp ba lần so với giả dược. Các tác giả đã đi đến kết luận rằng không nên tiến hành thêm thử nghiệm hydroxychloroquine hoặc chloroquine để điều trị COVID-19.

Vào ngày 26 tháng 4 năm 2021, trong quy trình quản lý lâm sàng được sửa đổi đối với COVID-19, Bộ Y tế và Phúc lợi Gia đình Ấn Độ cho phép sử dụng hydroxycholoquine cho bệnh nhân trong giai đoạn đầu của bệnh.

Kết hợp với kẽm và một loại kháng sinh khác
Do kẽm có đặc tính của một cofactor trong phản ứng miễn dịch để tạo ra các kháng thể trong quá trình nhiễm virus, từ tháng 5 năm 2020, kẽm được đưa vào trong các loại "cocktail" đa tác nhân để theo dõi khả năng điều trị những người nhập viện vì nhiễm COVID-19. Một loại "cocktail" gồm hydroxychloroquine kết hợp với kẽm hàm lượng cao (dưới dạng sulfat, 220 mg (50 mg Zn nguyên tố) mỗi ngày trong năm ngày, liều kẽm cao hơn ~ 4 lần so với tham chiếu mức tiêu thụ hàng ngày) và một loại kháng sinh đã được phê duyệt (azithromycin hoặc doxycycline – bắt đầu vào tháng 5 trong một thử nghiệm giai đoạnIV tại Bang New York). Tuy nhiên, khuyến cáo thận trọng khi kết hợp chloroquine hoặc hydroxychloroquine với các chất ức chế CYP3A4, chẳng hạn như azithromycin, một sự kết hợp điều trị không có hiệu quả để ngăn ngừa tử vong ở những người nhập viện với COVID-19. Có bằng chứng sơ bộ cho thấy việc kết hợp hydroxychloroquine và azithromycin để điều trị những người không nhập viện ("bệnh nhân ngoại trú") bị nhiễm COVID-19 với nhiều bệnh đồng mắc lcó hiệu quả, nhưng vẫn đang được nghiên cứu sơ bộ.

Thiếu kẽm làm giảm khả năng miễn dịch chống lại các tác nhân gây bệnh, thường gặp ở người cao tuổi và có thể là một yếu tố nhạy cảm trong các bệnh nhiễm virus. Cơ chế dùng kẽm trong điều trị cocktail để phục hồi sau COVID-19 nặng hoặc bất kỳ bệnh nhiễm virus nào đó khác, lợi ích tiềm năng của kẽm mang lại vẫn chưa được biết rõ.

Dự phòng
Thuốc được sử dụng để điều trị các bệnh truyền nhiễm cũng có thể được xem xét sử dụng để điều trị dự phòng sau phơi nhiễm. Ngày 22 tháng 5, tuần san y khoa tổng quan The Lancet công bố phản hồi trước những lời chỉ trích về quyết định của chính phủ Ấn Độ cho phép hóa trị dự phòng bằng hydroxychloroquine cho một số người có nguy cơ cao có thể đã tiếp xúc với COVID. Các nhà nghiên cứu ủng hộ việc sử dụng hydroxychloquine dự phòng lưu ý rằng kết quả từ các thử nghiệm trên người cho thấy hydroxychloroquine có thể làm giảm thời gian phát tán của cả virus và các triệu chứng nếu thuốc được sử dụng sớm.

Vào ngày 3 tháng 6, kết quả đã được công bố từ một thử nghiệm ngẫu nhiên, mù đôi, có đối chứng với giả dược trên 821 người tham gia cho thấy hydroxychloroquine không ngăn ngừa bệnh COVID-19 có triệu chứng khi được sử dụng để điều trị dự phòng sau phơi nhiễm.

Các nhà nghiên cứu Anh đang nghiên cứu xem loại thuốc này có hiệu quả khi dùng để phòng bệnh hay không. 10.000 nhân viên của Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS), cùng với 30.000 tình nguyện viên khác từ châu Á, Nam Mỹ, châu Phi và các khu vực khác của châu Âu đang tham gia vào nghiên cứu toàn cầu. Dự kiến sẽ có kết quả vào năm 2021.

Thử nghiệm của WHO
Do lo ngại về an toàn và bằng chứng về rối loạn nhịp tim dẫn đến tỷ lệ tử vong cao hơn, WHO quyết định cho dừng nhóm nghiên cứu hydroxychloroquine trong thử nghiệm Solidarity đa quốc gia vào tháng 5 năm 2020. WHO đã thu nhận 3.500 bệnh nhân từ 17 quốc gia trong thử nghiệm Solidarity. Công ty Surgisphere có trụ sở tại Chicago nghi ngờ đã có lỗi trong tập dữ liệu cơ bản của nghiên cứu. Các tác giả của nghiên cứu đã sửa chữa các sai sót trong dữ liệu sau đó nhưng ban đầu vẫn kiên quyết giữ kết luận của họ. Sau đó, ba trong số các tác giả nghiên cứu đã đưa ra đề nghị rút báo cáo (retraction) mà The Lancet xuất bản vào ngày 4 tháng 6 năm 2020. Ba tác giả tuyên bố rằng lý do của họ đằng sau việc rút lại báo cáo là bởi vì Surgisphere thất bại trong việc hợp tác làm một đánh giá độc lập về dữ liệu được sử dụng cho nghiên cứu bằng cách không cho phép bất kỳ đánh giá nào như vậy diễn ra.

WHO quyết định tiếp tục thử nghiệm vào ngày 3 tháng 6, sau khi xem xét các mối quan tâm về an toàn đã được nêu ra. Phát biểu tại một cuộc họp báo, Tổng giám đốc WHO, Tedros Adhanom Ghebreyesus tuyên bố rằng hội đồng đã xem xét dữ liệu tử vong hiện có và không tìm thấy lý do gì để sửa đổi cuộc thử nghiệm.

Vào ngày 4 tháng 7, WHO ngừng thử nghiệm hydroxychloroquine dựa trên bằng chứng được trình bày tại Hội nghị thượng đỉnh WHO tháng 7 về nghiên cứu và đổi mới COVID-19. WHO tuyên bố rằng "Các kết quả thử nghiệm tạm thời này cho thấy hydroxychloroquine và lopinavir/ritonavir tạo ra ít hoặc không làm giảm tỷ lệ tử vong của bệnh nhân COVID-19 nhập viện khi so sánh với tiêu chuẩn chăm sóc."

Xem thêm

 Nghiên cứu tái sử dụng thuốc COVID-19
 Didier Raoult

Tham khảo

Chloropren


title: Lucien Favre

text:
Lucien Favre (; sinh ngày 2 tháng 11 năm 1957) là một cựu cầu thủ bóng đá người Thụy Sĩ. Khi còn thi đấu chuyên nghiệp, ông thường chơi ở vị trí tiền vệ.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Ở cấp câu lạc bộ, Favre chơi cho Lausanne-Sports, Neuchâtel Xamax, Toulouse và Servette, nổi tiếng là một cầu thủ khéo léo và thông minh. Năm 1991, ông tuyên bố giải nghệ.

Sự nghiệp quốc tế
Favre đã có 24 lần khoác áo đội tuyển quốc gia Thụy Sĩ. Đáng chú ý, ông ghi bàn thắng quốc tế đầu tiên vào lưới trong trận gặp Hà Lan vào ngày 1 tháng 9 năm 1981, một trận đấu mà Ruud Gullit và Frank Rijkaard cũng có lần ra sân đầu tiên cho đội tuyển Hà Lan. Favre có lần khoác áo cuối cùng cho đội tuyển Thụy Sĩ trong trận thua 3–1 trước Bồ Đào Nha vào ngày 26 tháng 4 năm 1989 ở Lisbon.

Sự nghiệp huấn luyện

Borussia Dortmund
Vào ngày 22 tháng 5 năm 2018, Favre được bổ nhiệm làm huấn luyện viên của Borussia Dortmund, với hợp đồng kéo dài đến ngày 30 tháng 6 năm 2020. Trong mùa giải đầu tiên của mình, ông đã cùng câu lạc bộ thi đấu vô cùng thăng hoa khi sở hữu thành tích chuỗi 15 trận bất bại liên tiếp tại Bundesliga.
Ngày 12 tháng 12 năm 2020 Huấn luyện viên Lucien Favre bị sa thải sau khi Borussia Dortmund thua sốc Stuttgard với tỉ số 1-5 trên sân nhà

Phong cách huấn luyện

Thống kê sự nghiệp

Danh hiệu
Servette

 Nationalliga A: 1984–85

Cá nhân

 Cầu thủ Thụy Sĩ của năm: 1982–83

Huấn luyện
Echallens

 Nationalliga B thăng hạng: 1993–94

Yverdon Sport

 Nationalliga A thăng hạng: 1998–99

Servette

 Cúp Thụy Sĩ: 2000–01

Zürich

 Siêu cúp Thụy Sĩ: 2005–06, 2006–07
 Cúp Thụy Sĩ: 2004–05

Borussia Dortmund

 DFL-Siêu cúp: 2019
 HLV Thụy Sĩ của năm: 2006, 2007
 HLV Sport1 của năm: 2011
 HLV của Mùa giải: 2011–12

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Lucien Favre tại Igang3.ch

Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Pháp
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Thụy Sĩ
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Thụy Sĩ
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1957


title: WrestleMania 32

text:
WrestleMania 32 là sự kiện WrestleMania thường niên lần thứ 32 được sản xuất bởi WWE. Sự kiện đã diễn ra vào ngày 3 tháng 4 năm 2016, tại Sân vận động AT&T ở Arlington, Texas. 9 trận đấu đã được diễn ra ở sự kiện này, và 3 trận khác được diễn ra trước sự kiện.

Có 3 trận đấu chính trong sự kiện này. Roman Reigns đánh bại Triple H để có được đai vô địch hạng nặng thế giới WWE. Hai trận đấu chính khác cũng được diễn ra như The Undertaker đánh bại Shane McMahon trong trận đấu Chiếc lồng địa ngục và Brock Lesnar đánh bại Dean Ambrose trong trận đấu No DQ. Ngoài ra, The Rock lập kỉ lục cho trận thắng ở WrestleMania nhanh nhất, khi đã đánh bại Erick Rowan chỉ trong sáu giây.

WrestleMania 32 gây được chú ý với nhiều lý do như việc Baron Corbin thắng trận đấu Battle Royal 20 người tranh cúp tưởng niệm André the Giant ngay lần đầu tiên ra mắt ở WWE, trận đấu đô vật đầu tiên của Shane McMahon trong 7 năm gần đây, trận đấu WWE đầu tiên của The Rock trong 3 năm gần đây và sự trở lại của John Cena sau ca phẫu thuật lưng. WWE thông báo rằng WrestleMania 32 đã phá kỷ lục của WWE về số lượng khán giả và đạt doanh thu 17.3 triệu đô.

Sản xuất
WrestleMania được coi là sự kiện quan trọng của WWE và được mô tả như Super Bowl của làng thể thao giải trí.

Đây là sự kiện WrestleMania lần thứ 3 được tổ chức ở tiểu bang Texas, trước đó là những năm 2001 và 2009. Sự kiện đã có 5 bài hát chính thức: "My House" của Flo Rida, "Hello Friday" của Flo Rida và Jason Derulo, "Hail to the King" bởi Avenged Sevenfold, "Sympathy for the Devil" bởi Motörhead và "Oh No" bởi Goodbye June.

Forbes dự đoán rằng WrestleMania 32 sẽ phá kỷ lục số khán giả trong một sự kiện của WWE được thiết lập ở WrestleMania III với 93,173 khán giả.

Tiếp nhận
WWE khẳng định sự kiện này có số lượng khán giả là 101,763 người trên AT&T Stadium. Tuy nhiên, nhà báo Dave Meltzer khẳng định rằng số lượng khán giả đến sân là 97,769.

Tuy vậy, kỷ lục số khán giả trong một sự kiện đô vật vẫn giữ nguyên, với khoảng 190,000 người đến sân vận động May Day Stadium ở Bình Nhưỡng, Triều Tiên. Đây chính là ngày thứ hai trong sự kiện "Collision in Korea" bởi WCW và NJPW, cùng với ngày thứ nhất khoảng 150,000 người.

Kết quả

(I): Charlotte bước vào trận đấu với tư cách WWE Divas Champion. Tuy nhiên, danh hiệu đã không được công nhận và được thay thế bằng giải vô địch nữ mới.

(II): Những người bị loại: Fandango, Damien Sandow, Shaquille O'Neal, Big Show, Viktor, Diamond Dallas Page, Konnor, Tatanka, Jack Swagger, R-Truth, Goldust, Curtis Axel, Adam Rose, Tyler Breeze, Heath Slater, Mark Henry, Bo Dallas, Darren Young và Kane.

Tham khảo

Liên kết ngoài

WrestleMania
WWE
Sự kiện pay-per-view của WWE
Sự kiện đấu vật chuyên nghiệp


title: Obroty

text:
Obroty  () là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Kołobrzeg, thuộc hạt Kołobrzeg, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng  về phía đông nam của Kołobrzeg và  về phía đông bắc của thủ đô khu vực Szczecin.

Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.

Tham khảo


title: Ero Guro

text:
hay ngắn gọn là ero guro () hoặc guro (), tắt cho  là trường phái nghệ thuật Nhật Bản tập trung mô tả, khắc họa những điều quái dị, bất thường, méo mó, đáng sợ. Chủ đề thường thấy là chết, giết chóc, tự sát, tra tấn, ăn thịt người.

Lịch sử
Ra đời năm 1860 bởi họa sĩ Tsukioka Yoshitoshi, phát triển mạnh năm 1920-1930 tại Tokyo, guro ảnh hưởng mạnh mẽ đến các nghệ thuật khác như phim, văn học, âm nhạc, manga. Họa sĩ đầu tiên của dòng tranh này là Tsukioka Yoshitoshi, chuyên vẽ shunga (xuân họa) và các tranh khắc gỗ mô tả các hành vi bạo lực. Họa sĩ ukiyo-e Utagawa Kuniyoshi cũng vẽ cảnh bondage, hiếp dâm và đóng đinh trên thập tự. Guro cũng là yếu tố không thể thiếu trong phim kinh dị và phim pinku (khiêu dâm hạng nhẹ) Nhật Bản giai đoạn 1960-1970. Có thể nói phim guro là phim slasher (kinh dị máu me) của Nhật.

Ero guro nansensu, được mô tả như: "hiện tượng văn hóa của tầng lớp tư sản thời hậu chiến nhằm khám phá những thứ lệch lạc, kì lạ, nhố nhăng", phát triển mạnh mẽ trong không gian cởi mở thời Taishou (Đại Chính). Nhà văn Ian Buruma miêu tả bầu không khí xã hội lúc bấy giờ: "lẳng lơ, nhục dục, vô chính phủ, gợi nhớ đến Berlin thời Weimar". Trong chiến tranh thế giới thứ hai, trào lưu này suy giảm nhưng đã phát triển trở lại khi chiến tranh kết thúc, đặc biệt trong manga và âm nhạc. Nhạc guro có sự tương đồng nhất định với nhạc death metal của phương Tây.

Guro kết hợp với hentai tạo thành ero guro (エロ グロ) gồm các tiểu thể loại sukyatto (スキャット / scat / đại tiện), nyou (尿 / urine / tiểu tiện). kanchou (浣腸 / enema / rửa ruột), outo (嘔吐 / vomiting / nôn mửa).

Tham khảo

Đọc thêm
 Aguilar, Carlos (editor). Bizarre Sinema! Japanese Ero Gro & Pinku Eiga 1956–1979. Firenze, Italy: Glittering Images, 2005. ISBN 88-8275-065-5.
 McLelland, Mark. "A Short History of 'Hentai'" (PDF version). Intersections: Gender, History and Culture in the Asian Context, issue 12 (January 2006). .
 Silverberg, Miriam Rom. Galley copy of the table of contents and preface for Erotic Grotesque Nonsense: The Mass Culture of Japanese Modern Times . ngày 12 tháng 12 năm 2005.
 Silverberg, Miriam Rom. Erotic Grotesque Nonsense: The Mass Culture of Japanese Modern Times. Asia Pacific modern, 1. Berkeley: University of California Press, 2006. ISBN 0-520-22273-3.

Nghệ thuật Nhật Bản
Nghệ thuật theo lĩnh vực
Hentai
Bạo lực
Giả tưởng kinh dị
Ero Guro


title: Oospila conversa

text:
Oospila conversa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Oospila


title: Nova Iriansyah

text:
Nova Iriansyah (sinh ngày 22 tháng 11 năm 1963) là một kiến trúc sư và chính trị gia người Indonesia, ông giữ chức Thống đốc tỉnh Aceh, Indonesia từ năm 2020, tuy ông đã nắm quyền thống đốc từ năm 2018. Trước khi trở thành thống đốc, ông là phó thống đốc từ năm 2017–2020 và là thành viên trong Hội đồng Đại diện Nhân dân từ năm 2009 đến năm 2014.

Đầu đời và giáo dục
Ông sinh ra ở Banda Aceh vào ngày 22 tháng 11 năm 1963. Ban đầu, ông học tại trường Banda Aceh, trước khi gia đình ông chuyển đến Takengon một thời gian. Trong thời gian học tiểu học tại Takengon, ông đã bị đuổi học và phải chuyển đến một trường học khác trong thị trấn. Ông học trung học cơ sở và trung học phổ thông ở Banda Aceh. Sau đó, ông theo học kiến trúc tại trường đại học, tốt nghiệp cử nhân tại Học viện Công nghệ Surabaya năm 1988 và sau đó lấy bằng thạc sĩ tại Học viện Công nghệ Bandung vào năm 1998.

Sự nghiệp
Sau khi tốt nghiệp, ông dạy kiến trúc tại Đại học Syiah Kuala và trở thành trưởng khoa từ năm 2004 đến năm 2006 cho đến khi ông từ chức để tham gia chính trị khi được bầu vào Đảng Dân chủ. Vào thời điểm từ chức, ông đã giảng dạy kiến trúc được 19 năm. Ngoài công việc thuyết trình, ông còn thành lập một công ty tư vấn kiến trúc để  kiếm thêm thu nhập.  Từ năm 2004 đến năm 2008, ông trở thành người đứng đầu chi nhánh tỉnh của Viện Phát triển Dịch vụ Xây dựng, nơi quản lý các công ty xây dựng và là nhà thầu trong giai đoạn tái thiết sau trận sóng thần năm 2004.

Sau cuộc bầu cử năm 2009, ông được bầu làm thành viên của Hội đồng Đại diện Nhân dân với tư cách là thành viên của Đảng Dân chủ, đại diện cho khu vực bầu cử số 1 của Aceh.  Ông tranh cử liên danh với Muhammad Nazar trong cuộc bầu cử thống đốc bang Acehnese năm 2012 nhưng không được bầu. Ông đã tranh cử một lần nữa, liên danh với Irwandi Yusuf trong cuộc bầu cử thống đốc Aceh năm 2017 và được bầu thành phó thống đốc vào ngày 5 tháng 7 năm 2017. Do Irwandi Yusuf có liên quan đến một vụ án tham nhũng nên ông đã bị cách chức và Iriansyah lại được bổ nhiệm làm quyền thống đốc vào ngày 9 tháng 7 năm 2018. Ông chính thức trở thành thống đốc vào ngày 5 tháng 11 năm 2020.

Tham khảo

Sinh năm 1963
Người Indonesia
Chính khách Indonesia
Nhân vật còn sống
Chính trị gia của Đảng Dân chủ (Indonesia)
Kiến trúc sư Indonesia


title: Apicia inficitaria

text:
Apicia inficitaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Apicia


title: Chrysocraspeda mitigata

text:
Chrysocraspeda mitigata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Chrysocraspeda


title: Germaria graeca

text:
Germaria graeca là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Germaria


title: Jongam-dong

text:
Jongam-dong là một dong, phường của Seongbuk-gu ở Seoul, Hàn Quốc.

Xem thêm
Phân cấp hành chính Hàn Quốc

Tham khảo

Liên kết

  Trang chính thức Seongbuk-gu
 Bản đồ của Seongbuk-gu
 Trang chính thức Seongbuk-gu
 Văn phòng dân cư Jongam-dong

Quận Seongbuk


title: Giải quần vợt Lyon Mở rộng 2019 - Đơn

text:
Dominic Thiem là đương kim vô địch, nhưng không chọn bảo vệ danh hiệu.

Benoît Paire là nhà vô địch, đánh bại Félix Auger-Aliassime trong trận chung kết, 6–4, 6–3.

Hạt giống
4 hạt giống hàng đầu được miễn vào vòng 2.

Kết quả

Chung kết

Nửa trên

Nửa dưới

Vòng loại

Hạt giống

Vượt qua vòng loại

Thua cuộc may mắn

Kết quả vòng loại

Vòng loại thứ 1

Vòng loại thứ 2

Vòng loại thứ 3

Vòng loại thứ 4

Tham khảo

 Kết quả vòng đấu chính
 Kết quả vòng loại

Giải quần vợt Lyon Mở rộngandnbsp;- Đơn
Giải quần vợt Lyon Mở rộng
Giải quần vợt Lyon Mở rộng 2019


title: Nothoporinia mediolineata

text:
Nothoporinia mediolineata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Nothoporinia


title: Tai Nua

text:
Người Thái Na hay Tai Neua，(chữ Thái Na: ᥖᥭᥰᥖᥬᥳᥑᥨᥒᥰ) là một thành viên trong nhóm Các sắc tộc Thái ở Đông Nam Á, có vùng cư trú truyền thống ở Trung Quốc, Myanmar, Lào, Thái Lan, Việt Nam, và một số đã di cư sang Hoa Kỳ. Tuy nhiên, có hai nhóm sắc tộc Thái khác nhau được gọi là Thái Na, một ở Trung Quốc và Myanmar, nhóm kia ở Lào.

Ngày nay dân số Thái Na khoảng 700.000 người. Trong đó hầu hết người Tai Nua sống ở Trung Quốc, theo Tổng điều tra dân số năm 2001 là khoảng 540.000 người.

Tên gọi
Tai Nua còn được viết là Tai Neua, Tai Nüa, Dai Nua, và có khi là Tai Nau. Tại Trung Quốc họ còn được gọi là người Thái Đức Hoành () hay người Shan Trung Quốc.

Từ Nua () trong ngôn ngữ Thái có nghĩa là "phía bắc" và được người Thái sử dụng để chỉ các nhóm Tai khác sống ở phía bắc . Tai Nua có nghĩa là "Tai Bắc". Tuy nhiên, việc gọi tên người Thái có thể gây nhầm lẫn; một số ấn phẩm cũng có thể sử dụng Dai Kong, Dai Loe, Tai Mao và những tên khác, cũng như có hai nhóm người Thái khác nhau đều được gọi là Tai Nua.

Văn hoá
Người Thái Na có văn hóa, truyền thống, ngôn ngữ và văn học riêng.  Trong số nhiều lễ hội của họ có Tết "Jin Leun Sam", thường rơi vào ngày đầu tiên của tháng 3 âm lịch. Lễ mừng năm mới được coi là một lễ hội rất quan trọng trong truyền thống của người Tai Neua. Những người sống bên ngoài quê hương sẽ trở về để ăn mừng với gia đình và bạn bè.

Thái Kịch (傣剧) được phân loại là một dạng "phim truyền hình thiểu số" (), phổ biến nhất ở Đức Hoành, cũng như ở Bảo Sơn lân cận, cả hai tỉnh ở cực tây tỉnh Vân Nam, giáp với các bang Kachin và Shan của Miến Điện. Nó kết hợp âm nhạc và điệu múa truyền thống của người Thái Na với những câu chuyện được rút ra từ những bài thơ dài () và những câu chuyện dân gian (thường là từ truyền thống đạo Phật), pha trộn với các yếu tố bắt nguồn từ truyền thống sân khấu Trung Quốc bao gồm Điền kịch (滇剧, tức Kinh kịch Vân Nam), Kinh kịch , và bì ảnh hý (皮影戏, kịch rối bóng). Thể loại này bắt nguồn từ cuối triều đại nhà Thanh, khi các nghệ sĩ và trí thức truyền thống dân tộc Thái Na làm việc để chuyển thể các kịch bản từ kinh kịch Bắc Kinh, kinh kịch Tứ Xuyên và Điền kịch sang tiếng Thái Na, tạo ra một hình thức sân khấu mới cho người Thái Na thưởng thức.

Trang phục
Đàn ông Thái Na ở Đức Hoành thường mặc áo sơ mi không cổ có hai hàng ngực và quần ống dài có màu đồng nhất, chủ yếu là màu trắng, be, xanh lam và xanh ngọc. Trong những năm gần đây, áo sơ mi ngắn tay hoặc tay hẹp có cổ hai hàng khuy hoặc áo rộng đã xuất hiện, khăn quàng cổ chủ yếu có màu đỏ, hồng và xanh lá cây. Trang phục nam của người Thái Na ở Đức Hoành tương đối giản đơn để làm ruộng và lao động, và họ có thể trông khỏe khoắn và duyên dáng khi khiêu vũ.

Phụ nữ thường dùng dây đỏ kết thành bím quanh đỉnh đầu, sau đó trang trí bằng hoa, đồ trang sức bằng vàng và bạc, mặc áo cánh dài tay và ngắn tay, không cổ, bó sát người. Họ thường mặc quần đen thay cho váy ống, đeo một chiếc tạp dề thêu nhỏ quanh eo, thậm chí có người còn đội khăn choàng sặc sỡ, trông đặc biệt duyên dáng.

Phụ nữ sau khi lấy chồng sẽ đội một chiếc mũ hình ống bằng vải đen, viền mũ trang trí bằng dây lụa xanh. Phần trên đổi thành áo hai dây, phần dưới biến thành xà cạp, chủ yếu làm bằng vải xanh, dài từ đầu gối đến bàn chân đều bằng vải xanh, vừa tiện lợi cho lao động, vừa trang trọng, đẹp mắt. Áo khoác của phụ nữ lớn tuổi thường rộng rãi hơn và có màu sắc trang nhã hơn, chủ yếu là màu đen.

Ở Mang, Đức Hoành, Lũng Xuyên và những nơi khác, phụ nữ Thái Na sẽ mặc trang phục trong các lễ hội hay dịp đặc biệt, thông thường, phần trên cơ thể là một chiếc áo rộng tay có tua rua làm bằng sa tanh màu hồng, một đôi ống tay áo được che phủ ở khuỷu tay, và ống tay áo được làm bằng sa tanh màu đỏ tươi, trang trí bằng sa tanh đen và thêu bằng chỉ vàng màu ở giữa. Tà váy dưới bằng lụa tơ tằm, có nhiều màu xanh, vàng, đỏ, bên hông thêu hoa văn bằng vàng. Họ đi những đôi giày thêu bằng sa tanh màu đỏ hoặc xanh, mũi cong lên thành hình thuyền, gót thấp và bằng, kiểu dáng có phần giống với dép hiện đại. Loại trang phục này ban đầu chỉ được phép mặc bởi những phụ nữ quyền quý, sau đó nó trở nên phổ biến trong dân chúng, với sự phát triển của xã hội, loại trang phục truyền thống này tương đối hiếm.

Ngôn ngữ
Người Thái Na nói tiếng Thái Na, ngôn ngữ thuộc Ngữ chi Thái trong Hệ ngôn ngữ Tai-Kadai.

Chữ viết của họ là chữ Tai Le, hoặc chữ Thái Đức Hoành được sử dụng ở Vân Nam, Trung Quốc.

Tuy nhiên, người Thái Na của tỉnh Houaphan ở Lào nói một phương ngữ khác với tiếng Thái Na vùng Vân Nam và Myanmar. Người Thái Na Vân Nam nói một phương ngữ Thái Na Tây Nam, trong khi tại Houaphan, Lào có các đặc trưng Thái Na Bắc.

Ghi chú

Liên kết ngoài
 Tai Neua Tin Sin, Sam Neua area. Houa Phan, Laos
 Khao soi noodle making Tai Neua style

Các sắc tộc Thái
Nhóm sắc tộc ở Thái Lan
Nhóm sắc tộc ở Lào
Nhóm sắc tộc ở Myanmar
Các dân tộc Việt Nam
Nhóm sắc tộc ở Trung Quốc
Nhóm sắc tộc ở Nam Á


title: Asia's Next Top Model

text:
Asia's Next Top Model (viết tắt là "ASNTM", tạm dịch: Người mẫu hàng đầu thế hệ mới châu Á) là chương trình truyền hình thực tế về người mẫu dựa trên nguyên tác của America's Next Top Model mà các người mẫu trong châu Á sẽ cùng nhau tranh tài để giành được danh hiệu Asia's Next Top Model cùng các cơ hội phát triển sự nghiệp người mẫu. Chương trình được phát sóng lần đầu tiên vào năm 2012 và được phát sóng trên Fox Life (trước đây là STAR World).

Asia's Next Top Model được tổ chức chủ yếu ở Singapore ngoại trừ mùa 2 được tổ chức tại Malaysia và mùa 6 tại Thái Lan. Trải qua 6 mùa tổ chức, chương trình đã tìm ra các quán quân từng mùa lần lượt là Jessica Amornkuldilok (Thái Lan), Sheena Liam (Malaysia), Ayu Gani (Indonesia), Tawan Kedkong (Thái Lan), Maureen Wroblewitz (Philippines) và Dana Slosar (Thái Lan).

Điều kiện tham dự
Thí sinh tham dự phải từ độ tuổi 16 - 27 và cao ít nhất từ 1m68. Các thí sinh phải có quốc tịch của một quốc gia châu Á hoặc là người gốc châu Á. Thí sinh đã từng tham gia một phiên bản Top Model khác vẫn được phép tham gia với điều kiện họ không phải là quán quân. Chương trình ưu tiên những ứng viên không có nhiều kinh nghiệm và chưa đại diện một chiến dịch quảng cáo cho nhãn hiệu nào trong hai năm trở lại. Tuy nhiên, các thí sinh có nhiều kinh nghiệm hay đang được đại diện bởi một công ty quản lý người mẫu vẫn có thể tham gia chương trình dưới một số điều kiện ràng buộc.

Định dạng chương trình
Mỗi mùa, chương trình phát sóng khoảng 12 - 13 tập, trong đó có một tập đặc biệt tổng hợp quá trình được phát sóng ở giai đoạn cuối mỗi mùa. Ban đầu, chương trình có khoảng 14-16 thí sinh. Ở mỗi tập, các thí sinh sẽ được đánh giá dựa trên thành tích ở các phần thử thách và chụp hình. Thí sinh thể hiện tệ nhất mỗi tập sẽ bị loại, đôi khi sẽ có màn loại kép (2 thí sinh bị loại) hoặc miễn loại (không có thí sinh bị loại). Các thí sinh thường được làm mới hình ảnh (makeover) khoảng 2-3 tập sau khi bắt đầu cuộc thi. Đến khoảng tập 7-8, các thí sinh được di chuyển đến một địa điểm quốc tế để tham gia thử thách và chụp hình tại địa điểm đó.

Bắt đầu từ mùa 4, thí sinh được đánh giá theo điểm số dựa trên hệ thống từng được áp dụng tại America's Next Top Model.

Giám khảo và cố vấn
Ban giám khảo của chương trình thường gồm 3 tới 4 thành viên mỗi mùa. Ban giám khảo này thường có sự thay đổi theo từng mùa. Người mẫu Nayda Hutagalung đảm nhiệm vai trò dẫn chương trình ở mùa 1 và 2 trước khi được thay thế bởi Georgina Wilson ở mùa 3. Kể từ mùa 4, Siêu mẫu Thái Lan Cindy Bishop là người dẫn dắt chương trình.

Khác với phiên bản gốc tại Mỹ, Asia's Next Top Model mỗi mùa có sự góp mặt của một cố vấn người mẫu (model mentor) bên cạnh người dẫn chương trình và giám khảo khác. Người này có vai trò đồng hành, hỗ trợ và đưa ra góp ý cho các thí sinh trong các phần thi. Cho tới mùa 5, cố vấn người mẫu luôn là một phần của dàn giám khảo chính để đánh giá loại thí sính. Joey Mead King là người đảm nhiệm vị trí cố vấn người mẫu trong 3 mùa đầu tiên. Cô sau đó được thay thế bởi Kelly Tandiono ở mùa 4. Ở mùa 5, Cara G. McIlroy được chọn làm cố vấn người mẫu. Ở mùa 6, lần đầu tiên các cựu thí sinh, gồm Shikin Gomez (á quân mùa 5), Nguyễn Minh Tú (á quân mùa 5) và Monika Sta. Maria (á quân mùa 3), được mời trở lại trong vai trò cố vấn cho các thí sinh mới. Tuy nhiên, không giống các mùa trước, các cố vấn ở mùa 6 không nắm vai trò giám khảo trong phần đánh giá và loại thí sinh.

Các thành viên còn lại qua từng mùa là Daniel Boey (mùa 1), Todd Anthony Tyler (mùa 1), Adam Williams (mùa 2), Mike Rosenthal (mùa 2), Alex Perry (mùa 3) và Yu Tsai (mùa 4–6).

Các mùa

Danh sách các thí sinh tham gia đại diện các quốc gia

Tỉ suất người xem

Nguồn

Chương trình truyền hình
Asia's Next Top Model


title: Supersypnoides lacteata

text:
Supersypnoides lacteata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Supersypnoides


title: James Nguyễn

text:
James Nguyễn (sinh ngày 1 tháng 9 năm 1966) là một nhà làm phim người Việt được biết đến với vai trò đạo diễn bộ phim kinh dị lãng mạn năm 2010 Birdemic: Shock and Terror, cũng như phần tiếp theo của nó Birdemic 2: The Resurrection.

Cuộc đời và sự nghiệp
James Nguyễn sinh ra ở Đà Nẵng, Việt Nam (tại thời điểm đó, một phần của miền Nam Việt Nam). Ông và gia đình đã trốn khỏi đất nước ngay trước khi Sài Gòn sụp đổ. Ông không bao giờ được đào tạo chính thức về làm phim, mà thay vào đó, ông lớn lên bằng sự ngưỡng mộ dành cho các tác phẩm của đạo diễn Alfred Hitchcock, bao gồm Vertigo năm 1958 và The Birds năm 1963. James Nguyễn tiếp tục làm nhân viên bán phần mềm tại Thung lũng Silicon. Ông bắt đầu tập tành cầm máy quay vào năm 1999.

Năm 2003, ông làm đạo diễn cho bộ phim lãng mạn kinh phí thấp Julie and Jack. Năm 2005, ông tiếp tục ngồi vào ghế đạo diễn của bộ phim khoa học viễn tưởng, kinh dị Replica, lấy cảm hứng từ Vertigo, nhưng nó đã không được phát hành mãi đến năm 2017. James Nguyễn đổ lỗi việc này cho kết quả của quá trình xây dựng cốt truyện đắt đỏ cùng các quyết định trong việc tuyển vai của mình. Năm 2010, ông bắt đầu được chú ý tới với vai trò đạo diễn trong tác phẩm Birdemic: Shock and Terror. Ông viết kịch bản cho bộ phim trong kỳ nghỉ ở Half Moon Bay, California, và phần lớn quá trình quay phim diễn ra ở khu vực xung quanh nơi này. Ngân sách dưới 10.000 đô la của bộ phim được chính ông bỏ tiền túi từ thu nhập của mình. Trong một cuộc phỏng vấn, ông thừa nhận The Birds và An Inconvenient Truth (2006) là nguồn cảm hứng để ông cho ra mắt Birdemic.

Kể từ khi phát hành, Birdemic thường được coi là một trong những bộ phim tệ nhất mọi thời đại. Birdemia đã được chọn làm đề tài để chế giễu bởi nhóm RiffTrax cả dưới dạng một sản phẩm độc lập lẫn theo kiểu chương trình trực tiếp của họ. Tuy nhiên, điều này chỉ càng làm khán giả tăng sự chú ý đến ông lẫn bộ phim của ông. Vào tháng 2 năm 2012, ông bắt đầu sản xuất phần tiếp theo của bộ phim, mang tên Birdemic 2: The Resurrection. Bộ phim được phát hành vào năm 2013 và tiếp tục nhận về hàng loạt đánh giá tiêu cực.

Trong một cuộc phỏng vấn năm 2016, ông nói rằng ông đặt hết tất cả hy vọng vào Birdemic 3: Sea Eagle và chấp nhận rằng đó sẽ là bộ phim cuối cùng trong cuộc đời mình. Để hiện thực hóa điều này, ông đã cố gắng gây quỹ cho bộ phim. Mặc dù vậy, lần vận động đầu tiên trên Indiegogo chỉ thu được 596 đô la, con số quá ít ỏi so với mục tiêu 500.000 đô la đề ra. Trên chuyên trang gây quỹ Kickstarter, ông chỉ gây quỹ được 230 đô la cho mục tiêu 200.000.

Với việc nhận được nhiều sự chú ý do trình chiếu Birdemic trên nền tảng RiffTrax, ông đồng ý cho phép RiffTrax có một kiểu xử lý âm nhạc tương tự như trong phim Replica chưa được phát hành của mình. Phiên bản chưa được riff đã có sẵn thông qua RiffTrax vào tháng 1 năm 2017 và phiên bản được riff đã được phát hành vào ngày 10 tháng 2 năm 2017.

Sự nghiệp điện ảnh

Đạo diễn

 Julie and Jack (2003)
 Replica (2005)
 Birdemic: Shock and Terror (2010)
 Birdemic 2: The Resurrection (2013)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đạo diễn điện ảnh Việt Nam
Người Việt di cư tới Mỹ


title: Lomaspilis albociliata

text:
Lomaspilis albociliata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lomaspilis


title: Lesięcin

text:
Lesięcin  () là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Wgorzyno, thuộc quận Łobez, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng   về phía bắc của Węgorzyno,  phía tây nam của Łobez và  về phía đông của thủ đô khu vực Szczecin.

Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Sau Thế chiến II, người dân bản địa Đức bị trục xuất và thay thế bằng người Ba Lan. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.

Tham khảo


title: Võ Văn Đủ

text:
Võ Văn Đủ (sinh 5 tháng 10 năm 1956 tại xã Sơn Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình) là một Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam, nguyên Giám đốc Công an tỉnh Đắk Nông .

Sự nghiệp
Năm 1979, sau khi tốt nghiệp Học viện An ninh nhân dân, Võ Văn Đủ được phân công công tác ở Tây Nguyên.

Thiếu tướng Võ Văn Đủ được trao quyết định nghỉ công tác chờ nghỉ hưu kể từ ngày 1 tháng 11 năm 2016.

Tham khảo

Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam đương nhiệm
Giám đốc Công an tỉnh Đắk Nông
Đ
Sinh tại Lệ Thủy, Quảng Bình


title: David Lawson (cầu thủ bóng đá)

text:
David Lawson (sinh ngày 22 tháng 12 năm 1947 ở Wallsend, Anh) là một cựu cầu thủ bóng đá thi đấu ở vị trí thủ môn trong các thập niên 1960, 1970 và 1980.

Tham khảo

Sinh năm 1947
Nhân vật còn sống
Vận động viên Wallsend
Cầu thủ bóng đá Anh
Thủ môn bóng đá
Cầu thủ bóng đá English Football League
Cầu thủ bóng đá Newcastle United F.C.
Cầu thủ bóng đá Bradford (Park Avenue) A.F.C.
Cầu thủ bóng đá Huddersfield Town A.F.C.
Cầu thủ bóng đá Everton F.C.
Cầu thủ bóng đá Luton Town F.C.
Cầu thủ bóng đá Stockport County F.C.


title: Euchromia fraterna

text:
Euchromia fraterna là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Euchromia


title: Bozyaka, Karabağlar

text:
Bozyaka là một xã thuộc huyện Karabağlar, tỉnh İzmir, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2019 là 15.490 người.

Chú thích

Tham khảo