title: Hình tượng con ngựa trong nghệ thuật

text:
Hình tượng con ngựa trong nghệ thuật là hình ảnh của con ngựa trong nghệ thuật, ngựa là chủ đề khá quen thuộc trong văn học, âm nhạc, hội họa, điêu khắc, kiến trúc, chúng đã trở thành một mô típ tương đối phổ biến nhất là ngựa gắn với các danh tướng lịch sử, do đó trong nghệ thuật có nhiều tác phẩm điêu khắc đã tạc tượng nhiều tượng danh nhân ngồi trang trọng trên lưng ngựa và về nghệ thuật hội họa có nhiều tranh nghệ thuật mô tả về vẻ đẹp của ngựa.

Ngựa gắn với con người ngay từ khá sớm, chúng gắn bó mật thiết từ đời sống hằng ngày đến nơi trận mạc, hình tượng con ngựa không những được thể hiện thành những hình tượng trên bích họa hay trong các bức quốc hoạ mà còn lắng đọng trong nhiều câu chuyện dân gian trong các dân tộc phương Đông cũng như phương Tây. Người xưa đã huyền thoại ngựa trở thành loài vật linh thiêng, hoá thân vào đời sống văn hoá tâm linh với đa dạng hình tượng nghệ thuật phong phú, sinh động.

Tổng quan

Hình ảnh con ngựa xuất hiện từ rất sớm trong các nền văn minh thế giới. Tuy nhiên, mỗi nơi lại có cách thể hiện khác nhau. Nhiều dân tộc trên thế giới, phương Đông cũng như phương Tây, con ngựa không những có một vị trí quan trọng trong cuộc sống hàng ngày mà đã đi vào thế giới tinh thần và thẩm mỹ, ngựa đã trở thành một biểu tượng của văn học và nghệ thuật từ Đông sang Tây từ rất lâu đời. Ngựa đã xuất hiện trong các tác phẩm hội họa suốt chiều dài lịch sử mỹ thuật của loài người.

Ngựa sớm xuất hiện trong những bức tranh vẽ trên vách hang đá của người tiền sử, có những bức vẽ niên đại lên tới hàng nghìn năm, như bức vẽ được tìm thấy trong hang Lascaux ở miền tây nam nước Pháp có niên đại 16.000 năm. Nhiều họa sĩ đã dụng công đầu tư công sức sáng tác tranh về các loài vật, trong đó có hình tượng con ngựa được tập trung miêu tả trên nhiều chất liệu như sơn dầu, thuốc nước, bột màu. Trong nghệ thuật đương đại, ngựa ít được đề cập hơn bởi nó không còn chiếm vị trí quan trọng trong đời sống con người, trong hội họa, ngựa vẫn luôn là một đề tài có dung lượng lớn.

Lý do con ngựa được quan tâm là chủ đề, hình tượng của nghệ thuật bởi vì ngựa là một con vật đẹp đẽ thanh cao, trung thành, tình nghĩa, con ngựa rất gắn bó với đời sống của con người từ cuộc sống hàng ngày cho đến khi ra trận. Về thị giác, ngựa là loài có màu sắc đa dạng và đẹp, ngựa có nhiều màu, dựa vào màu lông có màu trắng gọi là ngựa trắng, ngựa bạch, ngựa kim (lông màu trắng mốc), đen tuyền gọi là ngựa đen hay ngựa ô, đen pha đỏ tươi là ngựa vang, tím đỏ pha đen là ngựa tía, đen pha đỏ đậm là ngựa hồng, ngoài ra còn có ngựa xám, ngựa vằn, ngựa bích.

Ngựa còn có ngoại hình đẹp, về cách đi đứng của con ngựa có nhiều động từ để diễn tả như: Đi, bước, rảo, chạy, nhảy, kiệu, phóng, vút, phi (bay), tế, sải, lao, vọt, phốc, phi nước đại, phi nước kiệu, phi rạp mình, ngựa lồng, dựa vào nước chạy có ngựa tế (chạy đua nước lớn), ngựa kiệu (chạy lúp xúp), ngựa sải (nhảy theo sải), dựa vào sức khỏe có ngựa bền (chạy dai sức), ngựa bở (chạy yếu sức), ngựa nục (mập béo), ngựa lao (đau ốm mất sức), người ta còn dùng thuật ngữ dáng ngựa để mô tả về chúng.

Ngựa trong chiến trận, trong văn học nghệ thuật tượng trưng cho sự dũng mãnh, nhanh nhẹn. Trong đời thường ngựa tượng trưng cho sự khỏe khoắn, lãng mạn. Ngựa là con vật trung thành, là biểu tượng của sự kiên nhẫn, bền bỉ, sinh sôi, may mắn, tài lộc, trong nghệ thuật rất nhiều nhà điêu khắc tài hoa, họa sĩ nổi tiếng đã tạc tượng, vẽ tranh ngựa trên sách báo, đền đài, lăng tẩm. Nhiều nơi đều có tượng danh nhân ngồi trên lưng ngựa đặt trang trọng ở các quảng trường, công viên. Con người thường dựa ngựa để tạo dáng vẽ tranh, chụp ảnh cho thêm phần quý tộc, khắc họa tính mạnh mẽ của con người.

Ngựa được đúc thành tượng, đặt nơi trang trọng trong nhà cùng với các nhân vật nổi tiếng như Quan Công hay Napoleon, tượng ngựa chở Peter Đại đế ở St Petersburg, Quang Trung ở Quy Nhơn. Về tranh ngựa có họa sĩ Trung Quốc Từ Bi Hồng chuyên vẽ tranh ngựa và cùng nhiều danh họa phương Tây khác sáng tác nhiều chủ đề về ngựa như họa sĩ John Collier vẽ tranh (Nàng Godiva lõa thể trên lưng ngựa), Nguyễn Tư Nghiêm, Đỗ Đức (Việt Nam), có một trường phái hội họa chuyên vẽ về ngựa, họa sỹ nổi tiếng nhất vẽ về ngựa đó là ông Từ Bi Hồng (1895-1953) người Giang Tô, Trung Quốc, có người đặt tượng ngựa ở tại những vị trí đẹp trong nhà với hy vọng Mã đáo thành công.

Phương Tây

Cổ điển

Trong mỹ thuật và điêu khắc Phương Tây, hình ảnh con ngựa luôn gắn liền với những chiến binh, ngựa phải có người cưỡi còn không sẽ dễ thành con ngựa hoang, người cưỡi để muốn nói đến sự hùng dũng, cái khí thế của một con ngựa chiến thì phải là một chiến binh. Ngựa trên nhiều vùng trên thế giới nhiều di tích thời đại đá cũ cách ngày nay hàng mấy vạn năm ở châu Âu, châu Phi các nhà khảo cổ đã phát hiện những bức tranh vẽ trên vách núi, vách hang, thường được gọi là bích họa, hình những thú rừng. Trong đó có những bức bích họa nổi tiếng khắp toàn thế giới, như bức tranh ngựa ở hang Lauscaux. Cũng thuộc thời tiền sử, còn có khối đá vôi chạm nổi một con ngựa và một con vật hư cấu ở hang đá Rốc-Đơ-Xê.

Hình ảnh ngựa cũng thường xuất hiện trong các tác phẩm nghệ thuật của người Hy Lạp cổ đại. Hình ảnh các chiến binh cưỡi ngựa ra trận thường trở đi trở lại. Điều này bắt nguồn từ con ngựa Thành Troie, khi tướng Odyssey của Hy Lạp đã nghĩ ra diệu kế dỡ thuyền lấy gỗ đóng thành một con ngựa khổng lồ đưa quân lính vào bên trong rồi đóng lại, chỉ để một người đứng ngoài đánh lừa quân Troia nói rằng quân Hy Lạp đã rút lui, để lại món quà này để đền bù cho bức tượng Athena bị phá hủy. Quân Troie tưởng thật, vui mừng đưa lính ra kéo con ngựa gỗ khổng lồ vào trong thành, bất ngờ quân Hy Lạp từ trong bụng ngựa gỗ xông ra, mở cửa thành cho đại quân đánh vào chiếm thành dễ dàng.

Để thưởng công và vinh danh con vật trung thành bậc nhất, người châu Âu đã cho xây đắp, đúc nhiều tượng ngựa. Về điêu khắc, tượng ở Lê Nin Grat cũng rất đẹp, do Phan-Cô-Nê là tác giả. Nếu làm tượng ở dáng phi như thế thì rất khó, là gân cơ của nó, cơ bắp của nó, chuyển động mạnh, không chỉ chồm lên bằng sức mạnh mà còn có cả khí thế của nó. Kỷ lục về tượng người cỡi ngựa lớn nhất thế giới, vẫn là bức tượng đồng của vị anh hùng dân tộc Tiệp Khắc Dideca đã đẩy lui được ngoại xâm vào năm 1420. Tượng ông cỡi con chiến mã cao 9m, dài 10m, nặng 16,5 tấn, đứng trên một ngọn đồi tại thủ đô Praha. Sau này, những hình tượng ngựa của Alexander Calder, nhà điêu khắc Mỹ nổi tiếng, cũng như nhà điêu khắc Ý Marino Marini với những tác phẩm mang tính hiện đại, vẫn cho ta thấy nỗi ưu tư về sự hỗn mang sau Thế chiến II ở châu Âu.

Trong nghệ thuật, suốt 150 năm qua, môn cỡi ngựa gần như chiếm lĩnh các sân khấu xiệc nổi tiếng của Pháp và Đức. ngựa không chỉ còn giới hạn trong những đề tài quen thuộc mà còn bắt đầu xuất hiện trong một lĩnh vực mới, đó là thi đấu thể thao. Hình ảnh khi được chứng kiến cảnh một nữ kỵ sĩ mặc áo đuôi tôm, đầu đội mũ cao, ngồi vắt vẻo hai chân một bên trên lưng ngựa, mặt che mạng hồng, ve áo có cài một chùm hoa tím. Đây là biểu tượng của sự hào hoa phong nhã trong giới thượng lưu trí thức Âu Tây vào cuối thế kỷ trước. Chính diễn viên nhào lộn người Anh Phillip (1742-1814) là người đầu tiên đem môn cỡi ngựa lên sân khấu nghệ thuật nổi tiếng qua bộ trang phục thời danh Lecadrenoir.

Tranh thời Trung đại

Những hình tượng ngựa cũng được thấy trong hội họa phương Tây từ thời phong kiến cho tới thời tư bản. Người châu Âu rất mê vẽ ngựa, tranh ngựa thật đẹp cũng hiếm chứ không phải nhiều người vẽ mà phong phú. Trong thời kỳ Trung cổ, những trận đấu giữa các hiệp sĩ, kỵ sĩ trên lưng ngựa là một hình ảnh đẹp, thường được các họa sĩ như Paolo Uccello hay Albrecht Dürer khắc họa. Tranh khắc họa chủ đề chiến trận thường để ngựa tham gia vào các trận đánh. Bên cạnh ngựa lúc này là sự hiện diện của các chiến binh, kỵ sĩ, hiệp sĩ, cung thủ.

Ở thời kỳ Phục hưng (bắt đầu từ thế kỷ XVI) tại châu Âu, hình ảnh ngựa lại tiếp tục khơi nguồn cảm hứng sáng tạo cho các họa sĩ như Paolo Uccello, Benozzo Gozzoli, Leonardo da Vinci, Albrecht Dürer, Raphael, Andrea Mantegna hay Titian. Ngay Leona de Vince cũng đã bỏ ra 10 năm để nghiên cứu tranh ngựa, và có những họa phẩm xuất sắc về tranh ngựa, người ta nhìn thấy tranh của Da Vince thì thấy những con ngựa xông vào nhau, tiếng hét vang trời, những tiếng gươm đao loảng xoảng, cảm thấy cả mùi mồ hôi ngựa, trông hùng dũng phi thường làm nên tác phẩm để đời.

Trong thời kỳ nghệ thuật Ba-rốc (bắt đầu từ thế kỷ XVII), hình ảnh ngựa được các họa sĩ như Peter Paul Rubens, Anthony van Dyck hay Diego Velázquez khắc họa với vẻ đẹp lý tưởng. Ở thời kỳ này, các cuộc đua ngựa bắt đầu được tổ chức rộng rãi trên khắp châu Âu và đem lại nhiều hứng thú cho các họa sĩ. Kể từ giữa thế kỷ XVIII, trường phái nghệ thuật Lãng mạn bắt đầu chiếm thế thượng phong, những họa sĩ người Pháp như Théodore Géricault hay Eugène Delacroix tiếp tục khai thác hình ảnh ngựa nhưng không còn gắn liền ngựa với chiến binh, kỵ sĩ hay quá đề cao sức mạnh của ngựa nữa, hình ảnh ngựa trở nên mềm mại, lãng mạn, như một đối sánh với vẻ đẹp của thiên nhiên hoặc con người.

Phương Tây dùng chất liệu sơn dầu để tả thì nó có đầy đủ các khối, cơ bắp lên cuồn cuộn, và trong số rất nhiều họa sĩ từng vẽ tranh về ngựa, nổi tiếng nhất ở phương Tây có họa sĩ người Anh George Stubbs (1724-1806). Ngựa trở đi trở lại trong tranh ông đến mức người ta gọi ông là "họa sĩ của những chú ngựa". Một số bức họa về ngựa nổi tiếng có thể kể đến như:
 Bức Trận đánh ở San Romano của họa sĩ người Ý Paolo Uccello vẽ năm 1435-1460.
 Bức tranh in khắc "Hiệp sĩ, Tử thần và Quỷ dữ" của họa sĩ người Đức Albrecht Dürer vẽ năm 1513
 Bức Thánh Martin và người ăn mày của họa sĩ người Tây Ban Nha El Greco vẽ năm 1597-1600
 Bức "Chân dung khi cưỡi ngựa của công tước xứ Lerma" do họa sĩ Peter Paul Rubens vẽ năm 1603
 Bức "Chân dung của Hoàng đế Charles V trên lưng ngựa" do họa sĩ Anthony van Dyck vẻ năm 1620
 Bức "Quý bà Godiva" của họa sĩ người Anh John Collier, vẽ năm 1897.
 Bức "Một chú ngựa trắng" của họa sĩ Diego Velázquez, vẽ năm 1635.
 Bức "Bắt con ngựa hoang" của họa sĩ người Pháp Théodore Géricault vẽ năm 1817.
 Bức Ngựa trong cơn bão của Delacroix trong thời kỳ này đậm nét bi thảm.

Tranh thời Cận đại

Hình ảnh ngựa trong thi đấu thể thao trở thành đề tài phổ biến ở đầu thế kỷ XIX với những họa sĩ quý tộc như Benjamin Marshall, James Ward, Henry Thomas Alken, James Pollard hay John Frederick Herring thường khắc họa ngựa tại các cuộc đua ngựa. Vào thế kỷ XIX, người châu Âu rất mê vẽ ngựa, tuy nhiên, tranh ngựa thật đẹp cũng hiếm, có các bức tranh ngựa nổi tiếng của thế kỷ XIX như:
 Tranh của Giê-Li-Côn, ông có vẽ một cuộc thi ngựa. Những con ngựa đang lao lên mà người cưỡi đang dùng sự kiềm chế thúc đẩy làm cho con ngựa phải phi vượt lên trên con kia, trông rất sinh động.
 Bức "Đua lấy cúp vàng" của họa sĩ người Anh James Pollard vẽ năm 1834
 Bức "Trước khi vào cuộc đua" của họa sĩ người Pháp Edgar Degas, vẽ năm 1882-1884.
 Bức "Những cuộc đua ở Longchamp" của họa sĩ người Pháp Édouard Manet, vẽ năm 1864.
 Bức "Ngựa cái và ngựa con" do George Stubbs vẽ năm 1763-1768.
 Bức "Chợ bán ngựa" của họa sĩ người Pháp Rosa Bonheur, vẽ năm 1853-1855, theo trường phái Hiện thực.
Giữa thế kỷ XIX, trường phái Ấn tượng ra đời cũng trùng khớp với giai đoạn phát triển môn thể thao đua ngựa, những họa sĩ nổi tiếng theo trường phái Ấn tượng như Manet, Degas hay Toulouse Lautrec đều đưa khá nhiều hình ảnh ngựa vào tranh theo trường phái Ấn tượng. Nếu Manet thường khắc họa sự phấn khích trong hình ảnh ngựa đang đua thì Degas tập trung vào sự bồn chồn của ngựa trước khi xuất phát. Những tác phẩm mỹ thuật khắc họa cuộc sống của cao bồi miền Tây nước Mỹ trong thời kỳ này vốn rất quen thuộc với giới hội họa. Những họa sĩ Mỹ đến từ miền Tây như Frederic Remington hay C.M. Russell rất nổi tiếng với các tác phẩm khắc họa cao bồi miền Tây và những chú ngựa.

Tranh thời Hiện đại
Ở thế kỷ XX, nổi tiếng với dòng tranh ngựa có họa sĩ người Anh Alfred Munnings chuyên sáng tác tranh gắn với hình ảnh ngựa, bao gồm tranh về ngựa đua, chân dung ngựa, ngựa trong đời sống du mục và đời sống lao động ở nông thôn. Ở thời kỳ này, có nghề họa sĩ chiến trường. Alfred Munnings chính là một trong những họa sĩ chiến trường nổi tiếng nhất thời kỳ này. Trong Thế chiến I, ông được phân công đi theo lực lượng kỵ binh Canada đồn trú tại Pháp. Ông coi đây là một trong những trải nghiệm quý giá nhất trong cuộc đời hoạt động nghệ thuật của mình bởi được tiếp xúc trực tiếp với những chú ngựa trong quá trình vận động, chiến đấu đã cho ông nhiều ý tưởng trong sáng tác dòng tranh về ngựa.

Được truyền cảm hứng từ tranh của họa sĩ El Greco ở thời kỳ Phục hưng, Pablo Picasso họa sĩ nổi tiếng đi theo trường phái Lập thể cũng đưa ngựa vào trong tác phẩm của mình. Hình tượng trung tâm của tác phẩm nổi tiếng Guernica của Picasso là con ngựa. Trước Picasso không lâu, Ngựa bạch của Gauguin mang dáng dấp một con ngựa bị bỏ rơi, cô đơn, trong khi những con ngựa của Degas là thú vui nhàn tản của những người trưởng giả, những con ngựa trong gánh xiếc của Toulouse Lautrec đầy màu sắc trang trí. Trong thế kỷ XX đến nay, sự ra đời về đa dạng các loại hình nghệ thuật giúp cho con người có nhiều lựa chọn hơn trong tạo tác về ngựa.

Các bức họa đáng chú ý:
 Bức "Cậu bé dắt ngựa" do họa sĩ người Tây Ban Nha Pablo Picasso vẽ năm 1906.
 Bức "Buccaroos" của họa sĩ C.M. Russell vẽ năm 1902
 Bức "Cuộc tấn công của đội kỵ binh Flowerdew" do Alfred Munnings thực hiện năm 1918.
 Bức "Những con ngựa xanh to lớn" của họa sĩ người Đức Franz Marc, vẽ năm 1911, theo trường phái Biểu hiện.
 Bức "Guernica" của họa sĩ Pablo Picasso, vẽ năm 1937.

Phương Đông

Tổng quan

Ở một số nước châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Việt Nam, tranh ngựa đã xuất hiện từ hàng trăm năm nay. Cái nhìn của người phương Đông thì hướng nội nên là người phương Đông mà đặc biệt là người Trung Quốc đã thể hiện con ngựa mà nếu nhìn để so sự giống với con ngựa thực thì có lẽ chưa thật giống, có chỗ thì cường điệu quá lên, phương Đông chỉ bằng ngọn bút lông, chấm một ít mực và một ít nước. Trong nghệ thuật tranh tượng Phật giáo, ngựa nâng đỡ tòa ngồi của Bảo Sinh Phật (Ratnasambhava), là vật cưỡi của Đức Phật trong Cuộc ra đi vĩ đại ngựa trắng cuối cùng đã trở thành biểu tượng của bản thân Phật Thích Ca Mâu Ni.

Theo phong thủy, con ngựa là không những là con vật trung thành nhất, ngựa còn là biểu tượng của sự kiên nhẫn, bền bỉ, lâu dài, là con vật mang lại sự may mắn, tài lộc. Một trong những biểu tượng Ngựa Phong Thủy thường thấy là hình ảnh Ngựa phi nước đại (hay "Lộc Mã"). Biểu tượng này tượng trưng cho sự phát đạt trong kinh doanh, sự nhanh nhạy và tăng tiến trong tiền tài. Ngựa phi nước đại còn hàm ý về sự đi xa, nên rất thích hợp cho những người hay đi công tác lâu ngày hoặc bôn ba đây đó. Đây là một vật khí không thể thiếu cho những doanh nhân thường xuyên đi xa.
 Đôi ngựa (song mã) là hình ảnh đôi ngựa đồng mang nguyên khí của Kim, đem lại tài lộc, công danh, hóa giải sát khí của sao Nhị-Ngũ hành Thổ vốn đem lại họa về bệnh tật, sa sút trong vận 8 là hung khí.
 Tam ngựa (tam mã) mang nguyên khí của Thổ, đem lại tài lộc, công danh và phát huy thổ khí.
 Tám ngựa (bát tuấn)-Mã đáo thành công. Tám ngựa mang nguyên khí của vận 8 nên rất mạnh. Mã thượng phong hầu (Tượng một con khỉ trên lưng con ngựa) để mong ước cho việc thăng quan tiến chức, thường được đặt ở bàn làm việc.

Về điêu khắc, hình ảnh ngựa cụt đuôi hay ngựa cột đuôi (ngựa đuôi bím hoặc là ngựa đuôi tó) là hình ảnh phú quý xa hoa bắt nguồn từ lối sống vương giả của các bậc vua tôi, thời nhà Đường, Trung Hoa cổ: tết đuôi ngựa của các cung phi thành các bím, sau đó búi gọn (búi tó) lên thành có bó ngắn trông như bị cụt. Tượng ngựa cụt đuôi mang tính biểu trưng cho sự cầu mong giàu sang, phát phú phát quý của gia chủ. Ngựa Thiên Lý Mã (Chollima) là biểu tượng của sự tiến bộ và phát triển kinh tế ở Triều Tiên xuất hiện khắp nơi ở Triều Tiên. Tại thủ đô Bình Nhưỡng, người dân cũng làm một bức tượng cao hơn 46m về ngựa thần này. Nhiều điêu khắc, tượng, hình ảnh lịch sử có liên quan đến con vật, đóng góp một phần không nhỏ vào việc tìm hiểu văn hóa cổ thời.

Trung Đông

Trong các loài thú bốn chân thì loài vật đẹp nhất vẫn là con ngựa, cả về dáng, thế, hình. Nó còn có những phẩm chất cao đẹp khác nữa. Cho nên, con ngựa, đã từ lâu lắm rồi được đưa vào trong mỹ thuật. Cái xa xưa nhất là ở trên vách nguyên thủy. Nói về thời gian ngựa xuất hiện trong các tác phẩm mỹ thuật trong nền mỹ thuật cổ đại thì nổi tiếng nhất là nghệ thuật cổ đại của Assyrie nay gọi là vùng I-Rắc. Ở trong những phù điêu người ta còn tìm thấy, ngay cả trên những viên gạch đổ khuôn thì người ta còn tìm thấy bóng dáng con ngựa. Nhưng đẹp nhất là những con ngựa đền Sargon. Ở đấy có những hình phù điêu ngựa mà đẹp tới mức độ ngày nay không nhiều có thể sánh với nó được.

Trung Quốc

Ngựa là chủ đề quen thuộc trong tranh Trung Quốc, tranh Trung Quốc thường có chủ đề như vậy, xuất phát ý nghĩa và giá trị đích thực của ngựa trong lịch sử Trung Quốc, và ý nghĩa biểu tượng của ngựa trong quan niệm dân gian. Ngựa loài vật quý giá với đức tính trinh tiết và trung thành, đứng hàng thứ bảy trong mười hai địa chi xuất hiện trong tranh Trung Quốc như là biểu tượng của sự mau chóng và thành đạt. Con ngựa được coi trọng như vậy trong cuộc sống lúc bình thường cũng như lúc chiến trận và ngựa chiếm một địa vị quan trọng trong đối tượng miêu tả của các họa sì nhiều thời đại trên đất Trung Quốc. Trong văn chương và hội họa, ngựa lại càng quan trọng, nhiều thời kỳ con vật này được coi như một đề tài phổ thông và nhiều danh sĩ nổi danh gắn liền với tài vẽ ngựa.

Trong những bức tranh ngựa Trung Quốc, phần lớn vẽ ba tuấn mã đang phi nước đại. Còn có bức tranh "bát tuấn" đã được phổ biến rộng rãi trên đất nước Trung Quốc cũng như nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Đây là bức tranh vẽ tám con tuấn mã của Chu Mục Vương là ngựa xích kỵ, đào ly, bạch nghĩa, du luân, sơn tử, cử hoàng, hoa lưu, duyên nhỉ là những ngựa kéo xe đưa vua đi thăm thú khắp nơi. Người Trung Hoa cũng thường treo những bức tranh tám con ngựa dưới nhan đề “Bát Tuấn Đồ”. Chính vì thế nhiều họa sĩ đã vẽ những bức tranh ngựa còm (emaciated horse) với dụng ý nhắc nhở con người là gian khổ giúp mạnh mẽ hơn.

Bức tranh có chủ đề phổ biến nhất là Mã đáo thành công (馬到成功) thể hiện qua một bầy ngựa phi nước đại gió bụi mịt mù. Nguyên ý: Kỳ khai đắc thắng, mã đáo thành công (旗開得勝馬到成功) có nghĩa: Cờ phất [làm hiệu thì] chiến thắng, ngựa quay về [báo tin] thành công. Ngày xưa khi xuất binh phải phất cờ hiệu, cờ phất rồi thì phải chiến thắng, tướng soái khi lấy đầu tướng giặc, chiến mã quay về tất báo tin thành công. Ý nghĩa câu mã đáo thành công ngày nay chỉ còn tượng trưng là tốc chiến tốc thắng. Tranh vẽ một chú khỉ (hầu 猴) cưỡi trên lưng ngựa (mã thượng 馬上) lại là một lời cầu chúc tốt đẹp. Hầu 猴 (khỉ) đồng âm hầu 侯 (tước hầu), mã thượng 馬上 còn có nghĩa là ngay tức khắc. Do đó tranh chúc này có nghĩa rộng là chúc cho mau chóng thăng quan tiến chức.

Bát Tuấn (tám con ngựa hay) của Chu Mục Vương đời Chu cũng là một chủ đề nổi tiếng trong tranh cổ. Mục Vương có tám tuấn mã, đặt tên khác nhau (Xích Ký, Đạo Ly, Bạch Nghĩa, Du Luân, Sơn Tử, Cừ Hoàng, Hoa Lưu, Duyên Nhĩ), và có một xa phu tên Tạo Phụ, đánh xe đưa vua ngao du khắp nơi. Trong những miếu thờ dọc đường, người ta thấy tranh vẽ Mã Vương vốn là thần nhân xấu xí có ba mắt, bốn tay, mang vũ khí. Đó là thần mà dân nuôi ngựa phải thờ cúng. Tương tự như thế, dân nuôi trâu bò thờ Ngưu Vương, cũng có tranh thờ trong miếu. Mã Vương được vẽ cùng với một con ngựa, Ngưu Vương được vẽ cùng với con trâu. Theo tin tưởng của dân chăn nuôi trâu và ngựa, hai vị thần này có thể bảo vệ ngựa và trâu bò khỏe mạnh, không bị tà ma quấy nhiễu.

Trong lịch sử hội họa Trung Quốc đã xuất hiện nhiều họa sĩ vẽ ngựa nổi tiếng như thời Đường có Hàn Cán (韓幹) ông này nổi tiếng về vẽ ngựa và vẽ nhân vật, Tào Bá (曹霸) chuyên vẽ ngựa và chân dung các công thần. Hàn Cán là người lột được tướng ngựa và ngựa do Hàn Cán vẽ ra đạt được mọi thứ tướng quý của loài ngựa. Đến nỗi, những nhà xem tướng ngựa phải thốt lên rằng được một con ngựa này có thật thì có nghìn vàng bỏ ra mua cũng không tiếc, bức tranh ngựa nổi tiếng nhất của Hàn Cán là Chiếu dạ bạch đồ, thể hiện hình ảnh một con ngựa trắng tương truyền ngời sáng trong đêm một trong những con ngựa quý nhất của vua Đường Huyền Tông. Ngoài ra thời Đường còn có Vương Duy, Lý Công Lân (李公麟), Đổng Nguyên (董源) và Lý Thành (李成). Đời Đường có nhiều họa gia giỏi về vẽ ngựa, nhưng nổi bật nhất là Hàn (Cán) và Tào (Bá).

Thời Tống có Lý Long Miên với Bức "Bách mã đồ" vẽ 100 con ngựa nhưng lột tả được tính ngựa mà người xem có thể đoán tính của từng con một. Thời Nguyên có Trần Mạnh Phủ (hay Phú) (趙孟頫) tự là Triệu Tùng Tuyết giỏi vẽ ngựa, nhân vật, trúc thạch, sơn thủy, giới thưởng ngoạn xem ông là người đứng đầu hội họa đời Nguyên, thời Nguyên còn có Nhiệm Nhân Phát. Thời Thanh có Giuseppe Castiglione tên Hán là Lang Thế Ninh (Lang Shining), một nhà truyền giáo người Ý được giữ lại trong cung nhà Thanh dưới. Ông vẽ nhiều bức tranh truyền thần màu rất đẹp, trong đó có những bức tranh vẽ người Tây Vực tiến cống ngựa. Sau này, Ngoài Từ Bi Hồng (徐悲鴻), còn có Diệp Túy Bạch là họa gia hiện đại cũng rất nổi tiếng về vẽ ngựa.

Từ Bi Hồng là người đã vẽ những bức họa theo bút pháp quốc họa bằng mực tàu nhiều bức tranh về ngựa nổi tiếng. Về mô tả độ dũng mãnh của ngựa có khi còn hơn như ngựa của Từ Bi Hồng thấy con ngựa phi rất mạnh mẽ, bờm dựng lộng theo gió. Ta còn thấy bụi không vẽ mà như cuồn cuộn bụi như là những cơn lốc. Tranh độc mã hay quần mã của Từ Bi Hồng mang sắc thái độc đáo và sống động. Đó là một sự kết hợp hài hòa giữa tính cổ điển phương Tây và tính ước lệ Trung Quốc. Từ Bi Hồng chủ trương dung hợp cách vẽ truyền thống của Trung Quốc (gọi là Quốc họa) với lối vẽ theo định luật phối cảnh và một số kỹ pháp khác của hội họa phương Tây.

Tháng 4 năm 1934, Từ Bi Hồng khai mạc triễn lãm tranh tại Liên Xô, theo yêu cầu của Ban Tổ chức, Từ Bi Hồng đã biểu diễn vẽ tranh tại chỗ, chỉ vài nét sơ sài, đã phác họa ra hình ảnh con ngựa băng mình lên phía trước với khí thế không có gì ngăn được. Nguyên soái kỵ binh Budionnưi có mặt ở đó, là người rất yêu ngựa, ông liền đề nghị ngay: "Thưa họa sĩ, đề nghị họa sĩ tặng con ngựa đó cho tôi, nếu không có ngựa tốt, tôi làm sao xứng đáng là nguyên soái kỵ binh". Từ Bi Hồng và cử tọa đều cười thoải mái trước câu nói đùa của nguyên soái. Từ Bi Hồng vui vẻ ký tặng bức tranh cho Budionnưi.

Chủ trương dung hợp hội họa Đông Tây bấy giờ là một phong trào mà họa phái Lĩnh Nam do Cao Kiếm Phụ sáng lập là một thí dụ tiêu biểu. Phái Lĩnh Nam về sau được Lương Thiếu Hàng truyền vào Chợ Lớn, Việt Nam, và hiện nay kế tục là nhóm Nam Tú Nghệ Uyển. Tranh theo chủ trương dung hợp Đông Tây có xu hướng dùng ý bút. Ý bút thể hiện rất rõ trong các tranh vẽ ngựa của Từ Bi Hồng. Những mảng sáng tối, những chỗ chừa trắng, những nét bút phóng khoáng ở bờm và đuôi ngựa, và bố cục theo luật phối cảnh Tây Phương, tất cả những điều ấy đã giúp tranh có sinh khí và thần thái.

Việt Nam

Ngựa là một trong số những loài vật được mô tả khá sinh động trên tranh, tượng dân gian Việt Nam. Vốn là những con vật tượng trưng cho sự nhanh nhẹn, quả cảm, ngựa được người Việt dành cho lòng yêu mến trong các di sản truyền thuyết, ngựa lại có dáng đẹp ở nhiều góc cạnh nên ghi tác nhiều dấu ấn trong nghệ thuật tạo hình. Trong số những con vật được yêu quý, ngựa đá chiếm được cảm tình của người Việt trong tâm thức. Ngựa cũng là loài vật có hình thể đẹp gây nhiều cảm hứng cho nghệ sĩ tạo hình. Ngựa tạo hình dân gian đã tham gia vào cuộc sống xã hội của con người.Cho đến ngày nay, di sản văn hóa, nghệ thuật quanh con ngựa vẫn là kho tàng quý giá của người Việt.

Hình ảnh con ngựa đã in sâu vào tâm trí của nghệ sĩ dân gian, họ rất yêu thích, quý mến loài ngựa, muốn biến hình ảnh con ngựa thành một hình tượng nghệ thuật có tầm vóc ngang hàng với những linh vật khác được tôn thờ ở Việt Nam. Ngựa có mặt trên các phù điêu gỗ, đá ở các đền miếu và trên tranh làng Hồ và Hà thành từ xa xưa, đặc biệt là trong các đồ thủ công mỹ nghệ. Tranh, tượng về ngựa rất phong phú, đa dạng, không chỉ giới hạn ở nơi thờ tự, trong cung đình mà còn phổ biến ra ngoài dân gian. Tuy vậy, ngựa có ở khắp mọi nơi nhưng chỉ là những họa tiết trang trí chứ không phải là trung tâm.

Trong điêu khắc, hình ảnh những chú ngựa đang phi nước đại cũng được ưa chuộng bởi họ cho rằng đó là biểu trưng cho sức mạnh, cho khí thế và thành công. Hình ảnh ngựa xuất hiện khá dày đặc trong điêu khắc, diễn tả nhiều tư thế khác nhau: đang phi nước đại hay đang bay trong làn mây xanh; đang rong ruổi trên chặng đường dài cùng những ông quan; hình ảnh người cưỡi ngựa phía sau có người hầu; hình ngựa lồng, ngựa nô dỡ, gặm cỏ, uống nước.

Trong kiến trúc, tạo hình, trang trí, ngựa được thể hiện đa dạng trên tranh, bia, miếu, mạo, đình, đền, chùa, nhà thờ, tu viện, tịnh xá, biệt viện, gia trang, cung điện, với đủ loại chất liệu: đất, đá, vữa, đồng, gỗ, mực và bằng nhiều kỹ thuật: tạc, đắp, nặn, chạm, khắc, đúc, nung, vẽ. Những bức phù điêu chạm gỗ thông trên các đình làng thế kỷ XVII và đầu thế kỷ XVIII có hình ngựa. Trong rất nhiều đình, đền, chùa vẫn thờ cặp tượng gỗ gồm bạch mã (ngựa trắng) và xích mã (ngựa đỏ), bức chạm khắc vân mã (ngựa bay trên mây) hoặc mã hầu (khỉ cưỡi ngựa).

Trước thế kỷ XVI

Hình tượng ngựa của Việt Nam cổ nhất có thể tìm thấy qua những nét vẽ còn để lại trong những viên gạch (vẽ để làm khuôn đúc) thuộc mỹ thuật Đại La được phát triển trong thời Bắc thuộc (từ thế kỷ II TCN đến thế kỷ X). Trong mỹ thuật Đại La người ta cũng tìm thấy nhiều di tích vẽ ngựa khác hoặc in trên những mảnh gốm, hoặc đúc thành những mảnh trang trí nhỏ gắn vào các kiến trúc đời này. Tượng đồng ngựa xưa nhất lại tìm thấy trên các vật dụng thờ ở Huế từ thế kỷ thứ XI. Trên đồ gốm cổ Việt Nam cũng trang trí những hình ngựa có cánh, những con ngựa này được diễn tả trong tư thế đang bay trong không trung, con ngựa trong nghệ thuật gốm Việt Nam cũng hoá thân vào huyền thoại, và ít nhiều nó đã mang màu sắc tôn giáo như con ngựa trong văn hoá Ấn Độ hay văn hoá Trung Quốc.

Hình tượng ngựa xuất hiện sớm nhất của mỹ thuật Việt Nam là vào khoảng giữa thế kỷ XI ở chùa Phật Tích (Bắc Ninh). Ngựa còn thấy xuất hiện trên đài sen, ở đất Phật, được Phật giác ngộ rồi tự nguyện chở kinh đi khắp nơi để giáo hóa chúng sinh. Hình tượng ngựa trong chùa cổ ở Bắc Bộ quan sát hệ thống kiến trúc cổ ở Bắc Bộ, rất dễ dàng tìm thấy hình ảnh về ngựa khắc trên vách, bức cốn, cửa võng của chùa chiền. Ngựa tạo hình dân gian ở chùa chiền lắm kiểu cách, phổ biến nhất là loại ngựa thờ như "vân mã" (ngựa bay trên mây), "mã hầu" (khỉ ngồi trên đuôi ngựa), những mô típ "bát mã quần phi", "long mã", hay các loại ngựa bạch, ngựa hồng để biểu hiện cho quan hệ âm-dương, nóng-lạnh, lửa-nước. Ngựa thờ bằng gốm men thời Lý cũng được tìm thấy ở chùa Phật Tích. Sau thời nhà Lý, hình tượng con ngựa cũng vì thế mà ít được thấy trong nghệ thuật đương thời.

Thế kỷ XVI-XVII

Đến thế kỷ XVI, khi giai đoạn mở đầu của nghệ thuật dân dã phát triển thì con ngựa mới xuất hiện với tư cách là con vật linh thiêng có cánh trên lưng (đình Tây Đằng, Hà Tây). Thậm chí, ngựa còn xuất hiện cả trên từng viên gạch, viên ngói lợp mái chùa, rất nhiều viên gạch có khắc hình ngựa bay có từ thời Lê-Mạc. Từ thời nhà Mạc trở đi, con ngựa đã vượt qua ý nghĩa tầm thường để thành Long Mã: đầu rồng, thân ngựa, vẩy cá chép, chân hươu, đuôi bò (chùa Trà Phương, Hải Phòng). Vào thời Mạc, các nhà quyền quý có cái mốt chơi đèn cổ bằng gốm hoa lam có chiếc đèn cao 76 cm được trang trí hình mảng chạm, trong đó có ngựa, vẫn cảnh ngựa có cánh bay trên.

Sang thế kỷ XVII, hình tượng ngựa càng phổ biến, ngựa tạo hình dân gian còn được chạm trổ trên hương án chùa Bút Tháp vào thế kỷ XVII, trên văn in lại chùa Tây Mỗ (Hà Tây) thuộc thế kỷ XIX hay những chú ngựa vượt qua hoa lá được chạm đá trên văn bia tại chùa Linh Quang (Hải Phòng) hoặc khỉ cưỡi ngựa (chùa Tây Mỗ), ngựa đá nhau (chùa Bút Tháp, Bắc Ninh). Hình ảnh ngựa tường hồi chùa Hưng Ký, Hà Nội Vào cuối thế kỷ XVII, con ngựa đứng dưới lọng đã xuất hiện ở cung đình, sau đó phổ biến ra ngoài dân gian. Hình ngựa chạm khắc ở đình miếu đôi khi là hình dáng của loại ngựa để các tướng lĩnh cưỡi khi đấu võ (đình Nội, Bắc Ninh). Ở chùa Thầy (Hà Nội), hình ảnh long mã được chạm trên cửa võng điện Phật, trên câu đối, trên áo tượng Khuyến Thiện, trên nhang án điện Thánh.

Thế kỷ XIX
Trong kho di sản cung đình Huế đang được lưu giữ ở Bảo tàng Lịch sử Quốc gia còn phản ánh thú chơi đồ ngọc của Vua Nguyễn, có tượng ngựa bằng ngọc quý. Lại có cả bộ sưu tập 12 con giáp, trong đó có tượng ngựa bằng đá ngọc được nhân cách hóa: đầu ngựa nhưng thân là người đang cầm quạt. Nhiều chiếc đĩa sứ men xanh trong triều Nguyễn cũng vẽ các võ tướng đang cưỡi ngựa. Độc đáo nhất là cửa võng Điện Phật có niên đại thế kỷ XIX, với long mã cõng hà đồ, nét khác biệt ở đây là linh vật này không chỉ mang thân hình của ngựa, mà chân cũng đúng móng guốc của loài ngựa. Những hình ảnh long mã đẹp còn phải kể đến như trên bức cốn ở chùa Ngọc Lộ (Hải Dương), bức cốn ở chùa Chi Đông (Hà Nội), ở chùa Trà Phương (Hải Phòng). Hình tượng Long Mã cũng còn được khắc trên chiếc trống đồng Cảnh Thịnh thời Tây Sơn mà nay trống đá được tôn vinh là bảo vật quốc gia.

Một sự kiện gần đây tại thôn Đại Phu, xã Liệp Tuyết, người ta phát hiện một con ngựa cổ phát hiện ra một số bộ phận của con ngựa bằng kim loại ở gò Ngành Trê, sau khi con "ngựa cổ" được lắp ghép các bộ phận hoàn chỉnh thì được một con ngựa khuyết chân sau bên trái. Con ngựa có tư thế đang chạy, màu xanh nhạt, nhiều vết bị sứt mẻ ở nhiều vị trí khác nhau. Trong ba cái chân được tìm thấy thì có hai cái bị rạn, nứt, thử dùng dao cạo cạo vào một bộ phận thì thấy có vệt sáng, một lát sau lại chuyển sang màu xanh. Tượng được đúc theo dáng ngựa cổ và chất liệu có thể bằng đồng, tượng ngựa bị gãy một chân sau bên phải.

Tượng ngựa đá

Trong kho tàng di sản văn hóa vật thể, thì hình ảnh ngựa sớm nhất là tượng ngựa ở chùa Phật Tích (niên đại đựng chua năm 1057) dưới hình thức chạm tròn nguyên khối đá với đôi ngựa nằm ngang cùng với voi, sư tử, trâu và tê giác. Cả 10 con thú đá dàn hàng chầu trước tòa trước chính điện này cùng có niên đại tạo tác vào năm 1057. Cùng với tượng ngựa là nhiều con vật khác như voi, sư tử, tê giác được bày trước sân chùa, nay vẫn còn. Trong số hàng trăm hiện vật được khai quật ở chùa Phật Tích, phát hiện nhiều tượng thiên thần Khẩn Na La (Kinnari) là hình tượng phổ biến trong Phật giáo ở Ấn Độ, được mô tả là vị thần nhạc công nửa người nửa ngựa với những kích cỡ khác nhau.

Trong đó, hai con ngựa đá béo tốt, hình khối căng tròn biểu hiện sự no đủ, sung túc. Tượng ngựa được tả thực với mắt nổi, mõm dài, miệng và hai lỗ mũi, có bờm, đuôi dài. Ngựa đang trong tư thế nằm, chân trước khuỵu xuống. Ngựa được miêu tả có mắt, mõm dài, thân thon, 4 chân. Trên lưng một con ngựa có người ngồi xổm dang tay. Một con ngựa khác lại tả một ông quan đang cưỡi với mủ đội đầu, một tay nắm cương, một tay có lẽ đang vung roi và ngựa trong tư thế đang phi nước đại. Tượng được đặt trên bệ đá có hoa văn cánh sen, ngựa còn thấy xuất hiện trên đài sen, hàm nghĩa nó được Phật giác ngộ rồi tự nguyện chở kinh đi khắp nơi để giáo hoá chúng sinh.

Những hoa văn trang trí hình ngựa thuộc loại khá hiếm, lai thấy trên thạp gốm hoa nâu thời Trần, Việt sử còn đề cập đến chuyện con ngựa đá thời nhà Trần. Trong lúc làm lễ ở chùa Lăng sau khi dẹp tan quân Mông Cổ, nhân lúc thấy các con ngựa đá đứng chầu trước các miếu, vua Trần Nhân Tông có câu thơ: "Sơn hà thiên cổ điện Kim âu/Xã tắc lưỡng hồi lao thạch mã" dịch thơ: "Xã tắc hai phen chồn ngựa đá/ Non sông nghìn thuở vững âu vàng". Cái đẹp của những con ngựa thời Trần là dáng khỏe, dũng mãnh, hừng hực như hào khí Đông A thắng trận Nguyên Mông. Am Ngọa Vân trên núi Yên Tử (Quảng Ninh) còn dấu vết nền móng còn lại và ba bệ hoa sen, một tượng voi và một tượng ngựa bằng đá.

Thế kỷ XVI, tượng ngựa có khi được tạo tác bằng đá, lớn hơn kích thước ngựa thật (mộ quận Đăng ở Thanh Hóa năm 1629) hay là nhóm tượng giám mã (đình Hương, Bắc Ninh) đầu thế kỷ XVIII, Ngựa thờ ở mồ mả là để làm tăng thêm sự giàu sang, phú quý của chủ nhân. Đặc sắc như hình ảnh ngựa đá nhau được chạm trổ trên hương án chùa Bút Tháp (Bắc Ninh) vào thế kỷ XVII, khỉ cưỡi ngựa trên vách chùa Tây Mỗ (Hà Nội) thuộc thế kỷ XIX, những chú ngựa vượt qua hoa lá chạm đá trên văn bia tại chùa Linh Quang (Hải Phòng). Cảnh ngựa đá đứng chầu với voi đá ở các lăng miếu thời nhà Nguyễn cũng rất phổ biến.

Thời Lê Trung Hưng cũng là lúc rộ lên các vị quan Quận Công đem tiền vế quê xây lăng mộ cho mình phòng khi hậu sự, nhất là ở vùng Bắc Giang. Nhiều lăng được xây bề thế, hai bên đường vào lăng có tượng quan hầu dắt ngựa. Người và ngựa đá có kích thước gần với thưc tế. Ngựa được mô tả chi tiết với cả mẳt, mũi, bờm, yên cương. Quan hầu thì cầm kiếm, đội mũ có cả trang phục áo khoác, quần dà, đôi ngựa đá đẹp nhất thuộc về lăng Dinh Hương (xã Đức Thắng, huyện Hiệp Hòa, Bắc Giang) được tạc năm 1729 thờ La Quận Công. Vào thời điểm này, những con ngựa đá cũng là cái mốt được người xưa đặt ở sân đình như ở đình Hoàng Mai, đình Tả Thanh Oai, Cũng có khi thay cho ngựa đá là ngựa thờ bằng gỗ đặt trên 4 bánh xe đặt trong nhà tiền tế của đình.

Tượng ngựa gỗ

Trong các ngôi chùa cổ, hiện diện rất phổ biến những đôi ngựa bạch và ngựa hồng tạo tác bằng gỗ để biểu hiện cho quan hệ âm-dương. Tại tòa Tam bảo chùa Thầy (Hà Nội), tượng ngựa đỏ bày ở gian phải tòa Thượng điện và tượng ngựa trắng bày ở một gian nhỏ tại Tiền Đường có cửa trang trí con tiện để đứng ngoài vẫn thấy bên trong. Ngựa gỗ ở chùa Thầy (ngựa đỏ) Hai tượng ngựa được tạo tác với hình dáng và kích thước khá giống nhau: cao 2,1 m; dài 1,47 m; ngực rộng 0,94 m; đều có niên đại thế kỷ XIX.

Ngựa được tạc trong tư thế hai chân trước đứng thẳng, hai chân sau hơi nhún, thân hình cao thon, tai hướng về phía trước, mặt dẹt, mắt hình ô trám, lưng thắng yên và có vải phủ kín lưng trên có thêu hoa, lá, rồng, cổ đeo một vòng chuông.Xung quanh đầu và miệng là các tua, gù màu vàng buông dài xuống ngực. Toàn bộ ngựa được đặt trên xe bốn bánh có thể di chuyển được.Trong nghệ thuật Phật giáo có loại hình tượng Mã đầu Quán Âm, với phong cách đặc trưng là có 3 đầu hai tay, hoặc ba mặt tám tay. Trên đỉnh của ba mặt đều mang hình đầu ngựa, hóa thân này là của Quán Âm cứu độ những ác thú.

Tượng Mã đầu Quán Âm ở chùa Hương Trai (Hoài Đức, Hà Nội), có loại tượng Quán Thế Âm đứng cạnh ngựa cũng được xếp vào nhóm tượng Mã đầu Quán Âm. Ở Bắc Bộ đã thống kê được 7 pho tượng như vậy, cùng niên đại thế kỷ XIX, được làm từ hai chất liệu gỗ và đất với chiều cao trung bình 90–110 cm, ngang vai 27–30 cm. Tượng ngựa ở chùa Cát Quế (Hoài Đức - Hà Nội) ao tượng kiểu chui đầu, phần trên ôm sát thân, phần dưới hơi thụng và xòe ra, rủ nếp mềm mại chảy tràn xuống chân, thắt lưng buộc nút con do tạo hình hoa trước bụng.

Riêng tượng chùa Hương Trai được trang trí cầu kỳ thành những băng hoa văn ở phần ngực và các dải áo phủ bên ngoài tương tự như áo của các vũ nữ thiên thần. Ngựa được tạo hình khá thật ở sát một bên sườn của tượng (bên phải hoặc bên trái) nhưng chủ yếu chỉ nhìn rõ nửa đầu và hai chân trước, nửa thân sau bị thân người che khuất. Tượng ngựa có 2 màu chủ đạo là trắng hoặc nâu sẫm. Một tay của tượng đặt trên đầu ngựa hay lưng ngựa, tay kia đặt trên gối hoặc giơ lên trước ngực trong các thế ấn khác nhau. Hương án chùa Bút Tháp là cảnh ngựa bay và khỉ cưỡi ngựa trên ván in bằng gỗ ở chùa Tây Mỗ.

Hội họa

Tranh vẽ ngựa cũng xuất hiện khá sớm với các bức địa mã (ngựa ăn cỏ), tòng giá (theo hầu ngựa), tỳ giá (dong ngựa). Vào dịp Tết đến, người dân thường sắm tranh Tết có tranh con ngựa. Ở nhiều tranh thờ, ngựa hồng được thay bằng ngựa trắng hay đôi khi bằng ngựa ô. Sự thay đổi màu lông có những lý do tín ngưỡng. Tranh ngựa thờ thường đi một cặp như tranh ngựa hồng, ngựa bạch trong đền Độc Lôi. Đến đầu thế kỷ XX, vẫn còn có cảnh cưỡi ngựa về làng có lính hầu (lính lệ) và lọng che mà một người Pháp tên là Henry Oger sưu tầm được trong tranh khắc gỗ. Tranh dân gian về ngựa tại các tỉnh miền Trung còn gọi là tranh ông Ngựa.

Trong tranh dân gian con ngựa ghi ấn tượng manh mẽ, sâu sắc nhất là Ngựa Thánh của ông Gióng. Loại ngựa chiến được thấy trong tranh Phù Đổng Thiên Vương đại phá giặc Ân. toàn thân ngựa đang tung vó trên chiến trận được khắc họa đỏ rực như than hồng toát lên một khí thế hùng dũng oai phong. Ở bức tranh Quang Trung, ngựa chiến được khắc họa cao lớn oai hùng. Con chiến mã với bộ vó chắc khỏe đang mở to đôi mắt, đăm đăm nhìn phía trước với cái mõm hé mở và đôi cánh mũi dường như đang phập phồng.

Hình ảnh con ngựa còn có thể bắt gặp trong nhiều tranh dân gian khác của tranh Đông Hồ, tranh Hà Nội. Tranh dân gian Đông Hồ về ngựa rất sinh động và có cốt truyện. Trong tranh Đông Hồ, con ngựa không có người cỡi mà lại có lọng che rất trang nghiêm. Trong dòng tranh dân gian Đông Hồ có cảnh "đám cưới chuột" với họa tiết chú rể chuột đang vểnh râu nghênh ngang cưỡi ngựa. Con ngựa hồng vui vẻ đang nhịp bước trong tác phẩm tranh Đông Hồ Đám cưới chuột(hay còn gọi là Ông nghè vinh quy). Dòng tranh Hàng Trống có cảnh ông Hoàng cưỡi ngựa.

Ở Việt Nam cũng có những người vẽ ngựa, mặc dù số người theo nghề chuyên về vẽ ngựa không nhiều và cũng không nổi tiếng như bên Trung Quốc. Có bậc cao niên là Nguyễn Tư Nghiêm vẽ ngựa Gióng, nói đến khí thế quật cường của người Việt, biểu trưng ở sức mạnh của Thánh Gióng. Có 2 quyển sách về hai tác giả vẽ ngựa là Đỗ Đức và Lê Trí Dũng. Đỗ Đức là ngựa trên núi còn Lê Trí Dũng là mượn cớ đó, hình tượng đó để tạo nên nguồn hứng. Nhờ có ngựa mà nguồn hứng ấy trở nên tràn trề và cũng nhờ có ngựa mà ngòi bút trở nên có khí lực hơn.

Âm nhạc
Lý ngựa ô
Ngẫu hứng ngựa ô
Ngựa gỗ
Ngựa ô thương nhớ
Nhong nhong nhong

Hình ảnh

Tượng Trần Nguyên Hãn

Các hình ảnh khác

Tham khảo
 Oelke, Barbara (2000). Candace Raney, ed. Drawing and Painting Horses, The Art of the Equine Form. New York: Watson Gupthill Publications. p. 144. ISBN 978-0-8230-1419-4.
 Janson, H. W., Janson, Anthony F. History of Art. Harry N. Abrams, Inc., Publishers. 6th edition. ISBN 0-13-182895-9, page 674.
 Canadian War Museum, Munnings, artiste militaire: les oeuvres canadiennes d'un peintre équestre, 1917-1918 / provenante de la collection d'art du Musée canadienne de la guerre. (1993). Military Munnings, The Canadian War Art of an Equestrian Painter. Canadian War Museum. ISBN 0-660-57494-2.
 Fairley, John (1990). Racing in Art. New York: Rizzoli International Publications. p. 244. ISBN 0-8478-1234-0.
 Beckett, Oliver (1990). Beckett, Oliver, ed. Horses and Movement, Drawings and paintings by Lowes Dalbiac Luard. London: J. A. Allen. p. 144. ISBN 0-85131-445-7.
 Peggy & Harold Samuels, Frederic Remington: A Biography, Doubleday & Co., Garden City NY, ISBN 0-385-14738-4, p. 83.

Chú thích

Xem thêm
 Hình tượng con Ngựa trong văn hóa
 Tục thờ ngựa
 Màu lông ngựa
 Giải phẫu ngựa
 Giống ngựa

Ngựa
Nghệ thuật theo lĩnh vực
Ngựa trong nghệ thuật


title: Haplochytis pseudohesusalis

text:
Haplochytis pseudohesusalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Haplochytis


title: Gonia pilosa

text:
Gonia pilosa là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Gonia


title: Scopula prosthiostigma

text:
Scopula prosthiostigma là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

P


title: Bathyraja richardsoni

text:
Bathyraja richardsoni là loài cá đuối thuộc họ Rajidae, được tìm thấy ở Đại Tây Dương và quanh vùng Eo biển Cook của New Zealand, ở độ sâu từ 1.300 tới 2.500 m. Chiều dài của chúng có thể đạt tới 1,75 m. Mặt lưng và bụng vùng đĩa thân của loài Bathyraja richardsoni đều phủ vẩy tấm, và không có gai. Đuôi cá có 18 gai với kích thước vừa phải.

Chú thích

Tham khảo

Bathyraja
Động vật được mô tả năm 1961


title: Paralabrax

text:
Paralabrax là một chi cá thuộc họ Serranidae. Chúng thường được gọi tiếng Anh rock basses.. Chín loài trong chi này có nguồn gốc từ môi trường sống rạn đá ở phía đông Thái Bình Dương và phía tây Đại Tây Dương, nơi chúng thường là loài săn mồi thống trị trong hệ sinh thái. Họ cũng quan trọng về mặt thương mại trong nghề cá địa phương.

Sinh học
Giống như nhiều loài cá trong họ Serranidae, một số loài Paralabrax là loài lưỡng tính, đặc biệt là lưỡng tính lồi, là con cái khi còn nhỏ và cuối cùng biến thành con đực. Những người khác là gonochores, với các cá thể là đực hoặc cái và không bao giờ thay đổi giới tính. Gonochores trong chi này được cho là "tuyến sinh dục thứ cấp", loài có tổ tiên là lưỡng tính và mất khả năng thay đổi giới tính. Một ngoại lệ là tiếng bass cát bị chặn (P. nebulifer), một loài gonochore đã giữ được khả năng này. Ngoài ra, cá vược cát đốm (P.maculatofasciatus) có vẻ linh hoạt, với một số quần thể được tạo thành từ các tuyến sinh dục và một số được tạo thành từ các cá thể lưỡng tính.

Các loài Paralabrax thường sinh sản vào đầu mùa hè, ấu trùng của chúng tham gia vào sinh vật phù du khi nước ấm nhất.

Tầm quan trong kinh tế
Một số loài có tầm quan trọng kinh tế như cá thực phẩm. Cá vược cát đốm (P. maculatofasciatus) được thu hoạch trong ngành đánh bắt cá thương mại và được đánh bắt để sinh sống.

Một số trong những loài cá này cũng là sản phẩm đánh bắt phổ biến trong câu cá giải trí. Bass tảo bẹ (P. clathratus) và bass cát bị cấm (P. nebulifer) được tìm kiếm ở vùng biển dọc bờ biển Nam California và bắc Baja California, nơi cả hai đều nằm trong ba loài hàng đầu trong các tour du lịch thể thao thương mại.

Hệ thống
Chi này là một nhánh cơ bản trong Serraninae, phân họ cơ bản trong họ Serranidae. Về mặt lịch sử tiến hóa của nó, những loài cá này có những đặc điểm có mặt trong các thành viên được biết đến sớm nhất trong gia đình. Một phân tích phát sinh gen cho thấy rằng cá chẽm Graery threadfin (Cratinus agassizii) là đơn vị phân loại chị em với chi Paralabrax.

Các loài bao gồm::
Paralabrax albomaculatus
Paralabrax auroguttatus
Paralabrax callaensis
Paralabrax clathratus
Paralabrax dewegeri
Paralabrax humeralis
Paralabrax loro
Paralabrax maculatofasciatus
Paralabrax nebulifer
Paralabrax semifasciatus

Tham khảo

Paralabrax
Họ Cá mú


title: Apple Watch Series 0

text:
Apple Watch thế hệ thứ nhất (hay còn được gọi là Apple Watch Series 0 để phân biệt với các dòng khác) là thiết bị điện tử đeo tay thông do công ty Apple Inc. thiết kế và phát triển. Nó được công bố bởi giám đốc điều hành Tim Cook vào ngày 9 tháng 9 năm 2014, cùng ngày ra mắt với bộ đôi iPhone 6 và iPhone 6 Plus. Đây cũng là lần đầu tiên Apple cho ra dòng sản phẩm chính thức mới của hãng kể từ khi Tim Cook lên nắm quyền điều hành và nó cũng là sản phẩm đầu tiên phá vỡ cách đặt tên của Apple: đặt tên là Apple Watch thay vì như thông lệ là iWatch. Trước sự kiện ra mắt sản phẩm của Apple năm 2013 cũng đã có nhiều tin đồn cho rằng Apple đang phát triển một loại đồng hồ thông minh có tên là iWatch, lấy bối cảnh các công ty công nghệ đang tạo thành trào lưu làm đồng hồ thông minh. Nhưng phải sau một năm, chiếc đồng hồ thông minh đó mới xuất hiện. Apple Watch xuất hiện được coi là một sự đột phá, định nghĩa lại hoàn toàn khái niệm cũng như thiết kế của một chiếc đồng hồ thông minh. Khá lâu sau, vào ngày 24 tháng 4 năm 2015, chiếc Apple Watch mới chính thức bán ra thị trường. Mặc dù vậy nhưng chỉ trong quý II năm đó, Apple Watch đã trở thành chiếc đồng hồ bán chạy nhất thế giới với doanh số 4,2 chiếc được bán ra, đồng thời trở thành chiếc đồng thông minh phổ biến nhất thế giới và là chiếc đồng hồ đeo tay phổ biến thứ hai trên thế giới (chỉ sau Rolex).

Lịch sử phát triển
Mục tiêu của Apple Watch là tăng cường mọi người sử dụng iPhone, đồng thời cung cấp thêm một số tính năng bổ sung. Kevin Lynch đã được Apple thuê để chế tạo công nghệ dây đeo cho cổ tay. Anh ấy đã nói rằng: "Mọi người mang điện thoại theo bên mình và nhìn vào màn hình rất nhiều. Mọi người muốn một sự tương tác kiểu vậy. Nhưng làm cách nào chúng ta cung cấp nó khiến người dùng giống như một con người (hơn là một gã tự kỷ cùng với chiếc điện thoại) với những khoảnh khắc khi ở cùng với ai đó."

Trước đó, khi một bài báo của Wired tiết lộ, đưa ra một số thiết kế nội bộ về mẫu đồng hồ thông minh do Apple phát triển. Tin đồn xoay quanh một thiết bị đeo tay do Apple phát triển đã có từ năm 2011 và nó được cho rằng là một biến thể của iPod được uốn quanh cổ tay người dùng và được tích hợp thêm Siri. Vào ngày 10 tháng 2 năm 2013, cả tờ New York Times và Wall Street Journal đều cho rằng Apple đang lên kế hoạch phát triển một chiếc đồng hồ thông minh chạy trên hệ điều hành iOS. Hai ngày sau đó, tờ Bloomberg đã nói rằng dự án đồng hồ thông minh của Apple đã "vượt quá giai đoạn được gọi là thử nghiệm trong quá trình phát triển" và có một nhóm ít nhất 100 nhà thiết kế làm việc trong dự án đó. Các báo cáo tiếp theo chỉ ra rằng Apple đang lên kế hoạch phát hành thiết bị vào cuối năm nay (2013). Nhưng sau đó, vào tháng 7, Financial Times đã báo cáo rằng Apple đã bắt đầu thuê thêm nhân viên để làm việc cho mảng đồng hồ thông minh và họ đang nhắm mục tiêu phát hành vào cuối năm 2014.

Tính năng nổi bật
Apple Watch được ra mắt với rất nhiều tính năng và cách thức sử dụng tuyệt vời cho một chiếc đồng đeo tay thông minh.

Núm xoay kĩ thuật số
Đây là một điểm riêng của Apple Watch khiến chúng không bị chê là một phiên bản iPhone thu nhỏ. Thay vì phải thu phóng và vuốt trên một màn hình bé như một chiếc iPhone, người có thể dùng núm xoay kỹ thuật số và chẳng bao giờ lo tay của mình sẽ che hết nội dung hiển thị.

Đảo chiều màn hình
Đối với các đồng hồ đeo tay thông minh cùng thời, chúng không rất bất tiện khi đeo không đúng tay. Apple đã giải quyết vấn đề này bằng cách cho chiếc đồng hồ của mình tự động xoay chiều tương ứng giống như chúng ta xoay chiều trên một chiếc iPhone.

Kho ứng dụng
Một điểm yếu ở các đồng hồ khác cùng thời là ít có ứng dụng nổi bật. Do đó, Apple Watch cũng đã được trang bị hệ điều hành watchOS được xây dựng trên iOS và có kho ứng dụng App Store. Thật bất ngờ khi chúng ta có thể đăng nội dung hoặc xem tin tức trên các mạng xã hội.

Cách nhập ký tự
Thông thường khi nhập văn bản, một bàn phím ảo sẽ xuất hiện. Nhưng khi xuất hiện trên đồng hồ thông minh, chúng chiếm quá nhiều diện tích. Vì vậy, Apple cho người dùng nhập văn bản bằng giọng nói. Điều đáng chú ý ở đây là chiếc đồng hồ này nhận giọng nói cực kỳ chuẩn xác, tự động thêm cả dấu chấm, dấu phẩy một cách hợp lý.

Chăm sóc sức khỏe
Trên chiếc Apple Watch này, nó sẽ có những ứng dụng tập thể dục thể thao chuyên dụng để theo dõi các chuyển động của người dùng và có cả ứng dụng giúp đặt ra mục tiêu luyện tập. Chiếc đồng có thể theo dõi nhịp tim, năng lượng tiêu thụ của người đeo và đưa ra lời khuyên về sức khỏe.

Các tính năng khác
Apple Watch có trợ lý ảo Siri. Nó vẫn có thể thực hiện các tác vụ như gọi đồ ăn, đặt vé xem phim, cài đặt báo thức,... Apple Watch mặc dù không tích hợp SIM nhưng nó vẫn có thể gọi thông qua một chiếc iPhone được ghép đôi với nó. Điều đó cần thiết trong trường hợp bạn rất vội và cần một cuộc gọi nhanh ngay trên cổ tay của chính mình. Apple Watch cũng được cá nhân hóa khi chúng ta gắn một dây đeo mới vào nó.

Hỗ trợ hệ điều hành
Hệ điều hành của Apple Watch Series 0 cũng như các thế hệ sau đều sử dụng hệ điều hành watchOS được xây dựng dựa trên nền tảng là iOS nên chúng vẫn được gọi là các thiết bị iDevices. Apple Watch nguyên bản là chạy watchOS 1.0.0 và được hỗ trợ cập nhật tối đa đến watchOS 4.3.2

Xem thêm

Apple Watch Series 1
Apple Watch Series 2
Apple Watch Series 3
Apple Watch Series 4
Apple Watch Series 5
 watchOS
 iPhone 6 / 6 Plus

Tham khảo

Apple Watch


title: USS Fletcher

text:
Hai tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được đặt cái tên USS Fletcher. Chiếc thứ nhất được đặt theo tên Đô đốc Frank Friday Fletcher (1855-1928), người đã phục vụ trong trận Veracruz lẫn Chiến tranh Thế giới thứ nhất và từng được tặng thưởng Huân chương Danh dự; trong khi chiếc thứ hai được đặt theo tên Đô đốc Frank Jack Fletcher (1885-1973), người đã tham gia Chiến tranh Thế giới thứ hai:

  là chiếc dẫn đầu của lớp tàu khu trục Fletcher nhập biên chế năm 1942, phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai và Chiến tranh Triều Tiên, xuất biên chế năm 1969 và bị bán để tháo dỡ.
  là một tàu khu trục chống tàu ngầm lớp Spruance hạ thủy năm 1979, nhập biên chế năm 1980, xuất biên chế năm 2004 và bị đánh chìm như một mục tiêu năm 2008.

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ


title: Sarbanissa catacoloides

text:
Sarbanissa catacoloides là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Sarbanissa


title: Obtusodonta foxleei

text:
Obtusodonta foxleei là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Obtusodonta


title: Cá lịch vân chấm

text:
Cá lịch vân chấm, tên khoa học Echidna delicatula, là một loài cá lịch trong họ Muraenidae. Chúng được Johann Jakob Kaup mô tả lần đầu năm 1856, ban đầu đặt thuộc chi Poecilophis. Chúng thườn có chiều dài tối đa là .

Chú thích

Tham khảo

D
D
Động vật được mô tả năm 1856


title: Chionaema fasciculata

text:
Chionaema fasciculata là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Chionaema


title: Hemeroblemma isone

text:
Hemeroblemma isone là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hemeroblemma


title: Gąski, Hạt Szczecinek

text:
Gąski  ()  là một khu định cư ở quận hành chính của Gmina Barwice, trong Szczecinek County, Zachodniopomorskie, ở tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng  phía bắc Barwice,  về phía tây bắc của Szczecinek và  về phía đông của thủ đô khu vực Szczecin.

Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.

Tham khảo


title: Phạm Trung Uy

text:
Phạm Trung Uy (sinh năm 1965) là thẩm phán cao cấp người Việt Nam. Ông hiện giữ chức vụ Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ngãi.

Tiểu sử
Phạm Trung Uy sinh năm 1965, quê quán tại xã Nghĩa Kỳ, huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi.

Ông có bằng Cử nhân Luật.

Ông là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Ngày 23 tháng 4 năm 2013, Phạm Trung Uy, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ngãi được Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Việt Nam Trương Hòa Bình bổ nhiệm giữ chức vụ Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ngãi nhiệm kì 5 năm theo Quyết định số 1067/QĐ-TCCB ngày 23/4/2013.

Hiện nay (2018), ông đang là Bí thư Ban cán sự Đảng Cộng sản Việt Nam Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ngãi, Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ngãi.

Tham khảo

Người họ Phạm tại Việt Nam
Người Quảng Ngãi
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ngãi
Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh Việt Nam đương nhiệm
Thẩm phán cao cấp Việt Nam


title: Dosan Seowon

text:
Dosan Seowon hay Tosan Seowon là một seowon được thành lập vào năm 1574 tại khu vực ngày nay là Andong, Hàn Quốc. Nó được xây dựng để tưởng nhớ và bốn năm sau khi Lý Hoảng qua đời bởi một số đệ tử của ông và các nhà chức trách Nho giáo khác. Lý Hoảng đã nghỉ hưu tại đây vào năm 1549 và bắt đầu xây dựng cơ sở này, một học viện Nho giáo tư nhân của Hàn Quốc cung cấp hướng dẫn về các tác phẩm kinh điển và tôn vinh các nhà hiền triết với các nghi thức tưởng niệm.

Cũng giống như các học viên Tân Nho giáo khác ở Hàn Quốc, Dosan Seowon phục vụ hai mục đích giáo dục và tưởng niệm. Địa điểm này nổi tiếng ở Hàn Quốc với tư cách là một trong những học viện hàng đầu và là quê hương của trường phái tư tưởng Thoái Khê trong hơn 400 năm. Mặc dù chức năng giáo dục của cơ sở đã không còn từ lâu, nhưng các buổi lễ tưởng niệm vẫn được tổ chức hai lần một năm.

Học viện này hoạt động dưới triều vua Triều Tiên Tuyên Tổ năm 1575 và hình ảnh của nó xuất hiện trên tờ tiền giấy 1.000 won Hàn Quốc từ năm 1975 đến năm 2007.

Mô tả
Quần thể này bao gồm một giảng đường, nơi Lý Hoảng xây dựng để giảng dạy cho các nho sinh, nơi có một bảng hiệu ghi tên "Dosan Seowon" là quà tặng của vua Tuyên Tổ hiện vẫn được treo, khu Nongun Jeongsa hay ký túc xá và ao sen vuông Jeongyodang.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Di sản thế giới tại Hàn Quốc
Seowon


title: NGC 490

text:
NGC 490, đôi khi còn được gọi là PGC 4973 hoặc GC 277, là một thiên hà dạng thấu kính trong chòm sao Song Ngư. Nó nằm cách Trái Đất khoảng 85 triệu năm ánh sáng và được phát hiện vào ngày 6 tháng 12 năm 1850, bởi kỹ sư người Ireland Bindon Blood Stoney. Mặc dù John Dreyer, người tạo ra Danh mục tổng quát mới, ghi nhận phát hiện này cho nhà thiên văn học William Parsons, ông lưu ý rằng nhiều khám phá được tuyên bố của ông được thực hiện bởi một trong những trợ lý của ông. Trong trường hợp NGC 490, phát hiện này được thực hiện bởi Bindon Stoney , người đã phát hiện ra nó cùng với NGC 486, NGC 492 và NGC 500 trong quá trình quan sát NGC 488.

Đối tượng ban đầu được mô tả trong Danh mục chung mới là "rất mờ, rất nhỏ, tròn, 8 cung phút về phía đông bắc của h 103 (= NGC 488)".

Xem thêm

 Thiên hà dạng thấu kính
 Danh sách thiên thể NGC (1-1000)
 Song Ngư (chòm sao)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 SEDS

Thiên thể phát hiện năm 1850
Thiên thể PGC
Thiên thể NGC
Chòm sao Song Ngư


title: The Peninsula (báo)

text:
The Peninsula (tiếng Ả Rập: بينينسولا, nghĩa đen là "Bán đảo") là một tờ báo tiếng Anh được xuất bản hàng ngày tại Doha, Qatar. Các đối thủ cạnh tranh chính của nó là Gulf Times và Qatar Tribune.

The Peninsula được đưa ra vào năm 1996 bởi Dar Al Sharq. Công ty này cũng xuất bản nhật báo tin tức tiếng Ả Rập mang tên Al Sharq và nhật báo kinh doanh tiếng Ả Rập Lusail. Công ty được điều hành bởi Thani bin Abdullah Al Thani, một thành viên của hoàng tộc Qatar.

Chú thích

Xuất bản phẩm thành lập năm 1996
Truyền thông đại chúng Trung Đông


title: Emmelie Prophète

text:
Emmelie Prophète (sinh ngày 5 tháng 6 năm 1971) là một nhà văn và nhà ngoại giao người Haiti.

Cô sinh ra ở Port-au-Prince và học luật và văn học hiện đại tại Đại học Port-au-Prince và truyền thông tại Đại học bang Jackson. Cô đã phục vụ như một tùy viên tại đại sứ quán ở Haiti và Geneva. Prophète cũng đã tổ chức một chương trình nhạc jazz trên Radio-Haïti. Cô đã từng là giám đốc của Haiti Direction Nationale du Livre  và Cục haïtien du droit d'auteur. Năm 2014, cô được bổ nhiệm làm người đứng đầu Thư viện Quốc gia Haiti.

Cô đã đóng góp cho các tạp chí định kỳ khác nhau như Phê bình hóa học, Boutures, Cultura, La Nouvelle Revue Française và Le Nouvelliste.

Tác phẩm được chọn

 Des marges à remplir, thơ (2000)
 Sur parure d'ombre, thơ (2004)
 Le Testament des solitudes, tiểu thuyết (2007), đã nhận được giải thưởng Prix littéraire des Caraïbes từ
 Le reste du temps, tiểu thuyết (2010)
 Impasse Dignité, tiểu thuyết (2012)
 Le désir est un visiteur silencieux, tiểu thuyết (2014)
 Le bout du monde est une fenêtre, tiểu thuyết (2015)

Tham khảo

Nữ nhà văn thế kỷ 21
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1971
Số liên kết bản mẫu Interlanguage link


title: E'Last

text:
E'Last (tiếng Hàn: 엘라스트, phát âm là "El-Last"), trước đây được gọi là EBoyz (이 보이즈), là một nhóm tám thành viên đến từ Hàn Quốc. Được thành lập bởi E Entertainment, họ ra mắt vào ngày 9 tháng 6 năm 2020, với mini album đầu tiên, Day Dream và đĩa đơn chính "Swear" (tiếng Hàn: 기사 의 맹세, tiếng Anh là "Knight's oath", tạm dịch là "lời thể của hiệp sĩ").

Lịch sử

2020: Debut
E'Last là nhóm nhạc đầu tiên của E Entertainment. Tên của họ là viết tắt của "Everlasting", có nghĩa là "Eternity" và "Infinity. Won Hyuk và Wonjun là thí sinh của Produce X 101   và là hai người đầu tiên được giới thiệu vào nhóm EBoyz. Họ đã tham gia vào mùa hè năm 2019 cùng Choi In, Rano và Seungyeop.

Các thành viên đã phát hành chương trình thực tế của riêng họ, có tên là Unlock, trước khi ra mắt. Kênh YouTube chính thức của nhóm đã đăng tải mỗi tập vào thứ Sáu hàng tuần, giới thiệu cuộc sống hàng ngày và quá trình chuẩn bị ra mắt của các chàng trai.

Trong album đầu tay của họ, các thành viên đã nói trong cuộc phỏng vấn rằng Rano, Baekgyeul, Won Hyuk và Wonjun đã tham gia viết và sáng tác bài hát.

Vào ngày 11 tháng 11 năm 2020, họ đã comeback với đĩa đơn mới mang tên Awake. Wonjun không tham gia đợt quảng bá này do việc bận.

Thành viên

 Choi In (최인)
 Rano (라노)
 Seungyeop (승엽)
 Baekgyeul (백결)
 Romin (로민)
 Won Hyuk (원혁)
 Wonjun (원준)
 Yejun (예준)

Danh sách đĩa nhạc

Đĩa đơn (EP)

Các Single

Chú thích

Liên kết ngoài

 E'LAST tại E Entertainment

Nhóm nhạc K-pop
Nhóm nhạc nam Hàn Quốc


title: Gelis wheeleri

text:
Gelis wheeleri là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Gelis


title: Lancia luceria

text:
Lancia luceria là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Lancia


title: Onitis abyssinicus

text:
Onitis abyssinicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Onitis


title: Echanella obscura

text:
Echanella obscura là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Echanella


title: Brachyglossina fulta

text:
Brachyglossina fulta là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Brachyglossina


title: Taunton & District Saturday League

text:
Taunton & District Saturday Football League (hiện tại được tài trợ bởi Silver Street Volkswagen) là một giải bóng đá nằm ở Somerset, Anh. Giải có tổng cộng 5 hạng đấu, cao nhất là Division One, nằm ở Cấp độ 14 trong Hệ thống các giải bóng đá ở Anh. Giải đấu góp đội cho Somerset County League và liên kết với Somerset County FA.

Quản lý

Giải đấu vận hành 5 hạng đấu (Division One-Five) và có 4 giải cup.  League Knock-out Cup dành cho các đội của Division One và Division Two.  Các đội bị loại từ 3 vòng đầu tiên (Vòng loại, Vòng 1 và Vòng 2) sẽ tham dự Rose Bowl. Seward Memorial Cup dành cho các đội của Division Three và Division Four.  Các đội bị loại từ 3 vòng đầu tiên sẽ tham dự Gardner Security Trophy.

Taunton & District Saturday Football League là thành viên của Joint Liaison Committee tạo nên Somerset County League và các giải đấu góp đội khác trong hạt. Bishops Lydeard và Taunton Blackbrook  những năm gần đây đã thăng hạng Somerset County League và tiến lên được Premier Division.

Các câu lạc bộ mùa giải 2015–16

Các đội vô địch gần đây

Từ năm 2002 đến năm 2010 giải đấu có 4 hạng đấu 4 Divisions.

Các đội vô địch giải đấu

Source

Các đội vô địch Cup

Tham khảo

Liên kết ngoài
Official website

Giải bóng đá Anh


title: Anachalcos cupreus

text:
Anachalcos cupreus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Anachalcos


Kỷ niệm 20 năm Harry Potter: Tựu trường Hogwarts (tựa gốc tiếng Anh: Harry Potter 20th Anniversary: Return to Hogwarts) là chương trình đặc biệt về cuộc hội ngộ năm 2022 của loạt phim Harry Potter được phát hành trên HBO Max vào ngày đầu năm mới. Phim đánh dấu kỷ niệm 20 năm ngày phát hành phần đầu tiên của loạt phim, Harry Potter và Hòn đá phù thủy (2001). Phim được sản xuất bởi Warner Bros. Unscripted Television kết hợp với Warner Horizon và điều hành sản xuất bởi Casey Patterson.

Daniel Radcliffe, Rupert Grint và Emma Watson xuất hiện trong bộ phim đặc biệt, với dàn diễn viên chính còn sống là Helena Bonham Carter, Robbie Coltrane, Ralph Fiennes, Jason Isaacs, Gary Oldman, Tom Felton, James Phelps, Oliver Phelps, Mark Williams, Bonnie Wright, Alfred Enoch, Ian Hart, Toby Jones, Matthew Lewis, Evanna Lynch, nhà sản xuất David Heyman và các nhà làm phim Chris Columbus, Alfonso Cuarón, Mike Newell và David Yates.

Diễn viên

Cuộc hội ngộ có các clip về và bày tỏ lòng kính trọng đối với các diễn viên đã qua đời, bao gồm Helen McCrory, Alan Rickman, John Hurt, Richard Griffiths và Richard Harris.

Sản xuất

Phát triển
Vào tháng 11 năm 2021, Warner Bros. đã công bố Kỷ niệm 20 năm Harry Potter: Tựu trường Hogwarts, một bộ phim đặc biệt hồi tưởng có sự góp mặt của dàn diễn viên và nhà làm phim của loạt phim Harry Potter để kỷ niệm 20 năm ngày phát hành phần đầu tiên của loạt phim, Harry Potter và Hòn đá Phù thủy (2001). Bộ phim đặc biệt do Warner Bros. Unscripted Television kết hợp với Warner Horizon sản xuất và Casey Patterson điều hành sản xuất.

Loại trừ J. K. Rowling

J. K. Rowling - tác giả của bộ sách Harry Potter gốc, người có vai trò quan trọng trong quá trình sản xuất phim - phần lớn vắng mặt trong chương trình. Bà xuất hiện dưới ba mươi giây trong những đoạn phim lưu trữ và được một số người được phỏng vấn của chương trình đề cập đến, nhưng bà không xuất hiện trong các quảng cáo cho chương trình. Các nhà phê bình suy đoán rằng điều này là do quan điểm của bà về các vấn đề chuyển giới và, theo như Ed Power của The Daily Telegraph, do  "sự quở trách công khai của các ngôi sao của loạt phim" sau đó. Tuy nhiên, Entertainment Weekly viết rằng Rowling đã được mời xuất hiện nhưng bà cảm thấy rằng các đoạn phim lưu trữ là đủ, với "nguồn tin thân cận với tình hình" phủ nhận rằng quyết định của tác giả có liên quan đến tranh cãi xung quanh nhận xét của bà về người chuyển giới.

Quay phim
Chương trình được quay tại Warner Bros. Studio Tour London - The Making of Harry Potter ở Leavesden, Anh.

Chỉnh sửa
Trong lần phát hành đầu tiên, hình ảnh thời thơ ấu của Emma Roberts được lấy từ Google Images đã bị nhầm lẫn thành hình ảnh của Watson thời trẻ, và Oliver và James Phelps bị viết nhầm lẫn với nhau. Đến ngày 3 tháng 1, những lỗi này đã được sửa trong một phiên bản mới.

Phát hành
Tựu trường Hogwarts được phát hành trên HBO Max vào ngày 1 tháng 1 năm 2022. Chương trình đặc biệt được phát sóng vào ngày 10 tháng 4 năm 2022 trên TBS và trên Cartoon Network sau đó trong năm, trước khi phát hành Sinh vật huyền bí: Những bí mật của Dumbledore. Sau đó nó được phát hành trên cả Blu-Ray và DVD vào ngày 09 tháng 8 năm 2022.

Đón nhận

Phê bình
Trên trang web tổng hợp phê bình Rotten Tomatoes, bộ phim đặc biệt có tỷ lệ phê duyệt 93% với điểm trung bình là 7,5/10, dựa trên 27 bài phê bình. Trang web tóm tắt phê bình đồng thuận là "Đầy thương yêu chi tiết, Tựu trường Hogwarts mang đến một cái nhìn gần gũi về cách quá trình sản xuất loạt phim Harry Potter mang lại loại phép thuật đặc biệt cho những người liên quan." Metacritic, sử dụng mức trung bình có trọng số, ấn định số điểm 65 trên 100 dựa trên 11 nhà phê bình, cho thấy "các bài đánh giá nói chung là thuận lợi".

Giải thưởng và đề cử

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chương trình truyền hình đặc biệt năm 2022
Chương trình truyền hình đặc biệt của Mỹ những năm 2020
Phim Harry Potter
Chương trình gốc HBO Max


title: Cautaeschra flavescens

text:
Cautaeschra flavescens là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cautaeschra


title: Anemplocia scalpellata

text:
Anemplocia scalpellata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Anemplocia


title: Mao Giới

text:
Mao Giới (chữ Hán: 毛玠; ?-216) là quan nhà Đông Hán và công thần khai quốc nhà Tào Ngụy thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Sự nghiệp
Mao Giới có tên tự là Hiếu Tiên, người huyện Bình Khâu, quận Trần Lưu (thuộc Duyện châu). Thời trẻ Mao Giới làm huyện lại, vì thanh liêm công chính nên ông được ngợi khen.

Khi đó Trung Nguyên đại loạn, Mao Giới định đi tránh loạn ở Kinh Châu. Nhưng khi chưa đến nơi, ông nghe nói Châu mục Kinh châu là Lưu Biểu chính lệnh không nghiêm, bèn đi đến huyện Lỗ Dương.

Cùng lúc đó, Tào Tháo đến Duyện châu, cho mời Mao Giới đến làm Trị trung tòng sự.

Mao Giới bàn với Tào Tháo rằng:
"Nay thiên hạ tan lở chia lìa, quốc chủ bị di dời, sinh dân bỏ nghiệp, mất mùa đói kém lưu vong, kho của ngài không năm nào có của tích trữ, trăm họ không có chí an cư, khó mà giữ được lâu. Nay Viên Thiệu, Lưu Biểu, tuy sĩ dân đông đảo cường thịnh, đều không lo tính đường xa, chưa gây dựng được cái gốc rễ nền móng vậy. Kẻ dấy binh có chính nghĩa thì thắng, giữ được địa vị bởi có tài lực, nên phụng mệnh thiên tử để ra lệnh cho kẻ không làm thần tử, chấn chỉnh việc canh tác lương thực, tích trữ quân nhu của cải, như thế thì cái nghiệp bá vương có thể thành vậy."

Đương thời các mưu sĩ của Viên Thiệu cũng bàn về mưu tính thiên hạ. Có ý kiến cho rằng lời bàn của Mao Giới hay hơn mưu sĩ Thư Thụ bên Viên Thiệu. Thư Thụ đề nghị "lợi dụng thiên tử để sai khiến chư hầu" (hiệp thiên tử nhi lệnh chư hầu), còn Mao Giới đề nghị "bảo vệ thiên tử, trừng phạt kẻ không phục tùng chính quyền trung ương" (phụng thiên tử dĩ lệnh bất thần). Về đạo lý, phụng là "bảo vệ","duy trì"; hiệp là "ép", "lợi dụng". Phụng thiên tử dĩ lệnh bất thần là muốn đất nước thống nhất; hiệp thiên tử nhi lệnh chư hầu là mưu đồ lợi lộc cho bản thân. Một đằng quang minh chính đại; một đằng quanh co lắt léo. Hai chủ trương khác nhau rất nhiều. Các sử gia kết luận rằng Mao Giới nói đúng: binh nghĩa giả thắng (dấy binh vì nghĩa thì thắng).

Tào Tháo thu nhận lời ấy, chuyển ông làm Mạc phủ Công tào.

Năm 196, Tào Tháo đưa vua Hán Hiến Đế về Hứa Xương, làm Tư không rồi Thừa tướng. Mao Giới làm Đông tào duyện, cùng với Thôi Diễm đều chủ trì việc tuyển cử. Cả Mao Giới và Thôi Diễm đều trọng đạo đức. Những người được họ tuyển cử, đều là kẻ sĩ trong sạch chính trực, còn dù là kẻ có danh lớn mà phẩm hạnh không đoan chính giữ bổn phận, nhất định không được tiến cử.

Tào Tháo nghe nói rất thán phục rằng mình không bằng được.

Con Tào Tháo là Tào Phi làm Ngũ quan tướng, đích thân đến chỗ Mao Giới, phó thác thân quyến của mình nhờ ông giúp, có ý lập phe cánh riêng. Mao Giới đáp rằng:
"Lão thần nhờ năng lực giữ chức phận, may mắn được miễn trách tội, nay lại nói giúp để thăng quan cho người ta là có lỗi, thế nên thần chẳng dám vâng mệnh."

Tào Tháo đi chinh chiến đánh anh em họ Viên trở về huyện Nghiệp, có người bàn luận muốn hợp nhất cơ cấu hành chính. Mao Giới xin yết kiến nói không nên thi hành. Mọi người bấy giờ đều nể sợ ông, muốn giảm bớt chức Đông tào. Nhưng Tào Tháo không đồng tình, hạ lệnh giảm chức Tây tào.

Tào Tháo chiếm được Liễu Thành, ban phát các đồ vật lấy được ở đó, đặc biệt đem tấm bình phong sắc trắng không thuê thùa và ghế tựa bằng gỗ mộc không chạm khắc ban cho ông, vì ông có phong độ của cổ nhân. Mao Giới tuy có chức vụ cao nhưng sống đạm bạc, vỗ về nuôi nấng con côi của anh ông rất hậu, những đồ được ban thưởng đem phát chẩn giúp đỡ người nghèo khó trong họ tộc, trong nhà không có đồ đạc của cải dư thừa.

Sau đó Mao Giới được thăng làm Quân sư. Năm 213, Tào Tháo thành lập nước Nguỵ, Mao Giới làm Thượng thư bộc xạ, lại chủ trì việc tuyển cử, rất được khen ngợi.

Bấy giờ ngôi Thái tử nước Ngụy chưa định, nhưng Lâm Tri hầu Tào Thực được sủng ái. Mao Giới ngầm can Tào Tháo rằng:
"Gần đây Viên Thiệu vì đích thứ bất phân, dòng tộc bị chết nước bị diệt. Phế lập là việc lớn, đó chẳng phải là việc làm thích hợp."

Lúc quần thần hội họp, Mao Giới đứng lên thay áo, Tào Tháo ngạc nhiên trố mắt nhìn rồi hiểu ý ông và khen ông là người ngay thẳng như Chu Xương nhà Hán.

Năm 216, đồng liêu Thôi Diễm chết oan vì làm mếch lòng Tào Tháo trong việc lấn ngôi nhà Hán, Mao Giới trong bụng không hài lòng. Sau có kẻ đi gièm pha ông với Tào Tháo khiến Tào Tháo nổi giận, bắt Mao Giới giao cho nhà ngục.

Quan Đại lý là Chung Do cật vấn Mao Giới, dẫn nhiều điển tích đời trước hỏi tội ông. Ông cũng dẫn chuyện đời trước để biện bạch. Hoàn Giai, Hoà Hiệp nói giúp để cứu ông. Cuối cùng Tào Tháo cách chức ông. Mao Giới lui về và không lâu sau qua đời ở nhà.

Tào Tháo ban cho ông áo quan, tiền, lụa, phong cho con ông là Mao Cơ làm Lang trung.

Sử gia Tôn Thịnh vì việc này chê trách Tào Tháo là “vì dùng hình mà mất chính”.

Xem thêm
 Thôi Diễm
 Tào Tháo
 Chung Do

Tham khảo
 Trần Thọ, Tam quốc chí, Bùi Tùng Chi chú, Ngụy thư quyển 12: Thôi Mao Từ Hà Hình Bảo Tư Mã truyện
 Dịch Trung Thiên (2010), Phẩm Tam Quốc, tập 1, Nhà xuất bản Công an nhân dân.

Chú thích

Năm sinh không rõ
Mất năm 216
Nhân vật chính trị Tam Quốc
Sinh thế kỷ 2


title: Danh sách diễn viên Croatia

text:
Dưới đây là danh sách diễn viên quốc tịch Croatia, tên được sắp xếp theo bảng chữ cái trong tiếng Latinh.

A
Dejan Aćimović

B
Relja Bašić
Ena Begović
Mia Begović
Rene Bitorajac
Slavko Brankov
Boris Buzančić

C
Zlatko Crnković
Petar Cvirn
Zrinka Cvitešić

D
Slobodan Dimitrijević
Nataša Dorčić
Vanja Drach
Vlatko Dulić
Boris Dvornik

E
Nela Eržišnik

F
Tarik Filipović
Božidarka Frajt
Mira Furlan

G
Emil Glad
Ratko Glavina
Ivo Gregurević
Goran Grgić

H
Ivan Herceg

I
Nives Ivanković
Ilija Ivezić

J
Nataša Janjić
Zvonimir Jurić

K
Jagoda Kaloper
Ana Karić
Ljubomir Kerekeš
Kristina Krepela
Robert Kurbaša

L
Dolores Lambaša
Frano Lasić
Alen Liverić
Leon Lučev

M
Franjo Majetić
Ante Čedo Martinić
Stojan Matavulj
Rene Medvešek
Sven Medvešek

N
Mustafa Nadarević
Antun Nalis
Bojan Navojec

O
Ecija Ojdanić
Mia Oremović

P
Leona Paraminski
Stjepan Perić
Edo Peročević
Žarko Potočnjak
Alma Prica
Matija Prskalo

R
Zvonimir Rogoz
Vicko Ruić

S
Lucija Šerbedžija
Rade Šerbedžija
Ivo Serdar
Marija Škaričić
Semka Sokolović-Bertok
Fabijan Šovagović
Filip Šovagović

V
Jelena Veljača
Ivica Vidović
Nina Violić
Goran Višnjić
Zlatko Vitez
Antun Vrdoljak

Tham khảo

Danh sách nhân vật Croatia
Diễn viên Croatia


title: Onthophagus maryatiae

text:
Onthophagus maryatiae là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

M


title: Euonthophagus hazariensis

text:
Euonthophagus hazariensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

Chú thích

Liên kết ngoài

Euonthophagus


title: Công tước xứ Westminster

text:
{{Infobox hereditary title
| name              = Công tước xứ Westminster
| image             =
| image_size        =
| alt               =
| caption           = Quarterly: 1st and 4th, Azure a Portcullis with chains pendant Or on a Chief of the last between two united Roses of York and Lancaster a Pale charged with the Arms of King Edward the Confessor (City of Westminster); 2nd and 3rd, Azure a Garb Or (Grosvenor).
| creation_date     = 27 tháng 2 năm 1874
| creation          =
| monarch           = Nữ hoàng Victoria
| peerage           = Đẳng cấp quý tộc Vương quốc Liên hiệp Anh
| first_holder      = Hugh Grosvenor, Hầu tước thứ 3 xứ Westminster
| last_holder       =
| present_holder    = Hugh Grosvenor, Công tước thứ 7 xứ Westminster
| heir_apparent     = None
| heir_presumptive  =
| remainder_to      = Hậu duệ hợp pháp từ vị Công tước thứ nhất
| subsidiary_titles = Hầu tước xứ WestminsterBá tước GrosvenorTử tước BelgraveNam tước GrosvenorNam tước xứ Eaton
| status            =
| extinction_date   =
| family_seat       = Eaton Hall
| former_seat       =
| motto             = VIRTUS NON STEMMA  (Virtue, not ancestry)| footnotes         =
}}

Công tước xứ Westminster (tiếng Anh: Duke of Westminster) là một tước hiệu thuộc Đẳng cấp quý tộc Vương quốc Liên hiệp Anh. Nó được tạo ra bởi Nữ hoàng Victoria của Anh vào năm 1874 và được ban tặng cho Hugh Grosvenor, Hầu tước thứ 3 của Westminster. Đây là Công tước gần đây nhất được phong cho một người không liên quan đến Hoàng gia Anh.

Các Công tước thứ 2, 3, 4 và 5 đều là cháu trai của người đầu tiên. Người hiện giữ tước hiệu là Hugh Grosvenor, Công tước thứ 7, người thừa kế công tước vào ngày 9 tháng 8 năm 2016 sau cái chết của cha mình, Gerald. Công tước hiện tại là cha đỡ đầu của Vương tử George xứ Cambridge.

Nơi ở của gia đình Công tước Westminster là Eaton Hall, Cheshire, và tại Abbeystead House, Lancashire. Nhà phố ở London của gia đình là Nhà Grosvenor, Park Lane, trong khi Lâu đài Halkyn được xây dựng như một nơi nghỉ dưỡng cho gia đình vào đầu những năm 1800. Nơi chôn cất truyền thống của các Công tước là Old Churchyard liền kề với Nhà thờ St Mary, Eccleston.

 Lịch sử gia tộc Grosvenor
Richard Grosvenor được trao tước hiệu Nam tước xứ Eaton vào tháng 01 năm 1622. Richard Grosvenor, Nam tước thứ 7, được trao thêm tước vị Nam tước xứ Grosvenor vào năm 1761, và năm 1784, dưới thời Vua George III ông được trao danh hiệu Tử tước xứ Belgrave (Belgrave, Cheshire) và Bá tước xứ Grosvenor. Tước hiệu Hầu tước xứ Westminster được ban cho Robert Grosvenor, Bá tước Grosvenor thứ 2, vào lễ đăng quang của Vua William IV vào năm 1831.

Các tước hiệu phụ của Công tước bao gồm: Hầu tước xứ Westminster (được tạo ra năm 1831),  Bá tước xứ Grosvenor  (1784),  Tử tước xứ Belgrave, của Belgrave ở hạt Chester (1784) , và Nam tước xứ Grosvenor, của Eaton ở hạt Chester (1761). Công tước và Hầu tước đều thuộc Đẳng cấp quý tộc Vương quốc Liên hiệp Anh; những tước hiệu còn lại thuộc về Đẳng cấp quý tộc Đại Anh. Tước hiệu lịch sự của con trai cả và người thừa kế Công tước là Bá tước xứ Grosvenor''.

Gia tộc giàu có nhất nước Anh

Công tước Westminster và người nhà được xem là gia đình quý tộc giàu có nhất nước Anh và một trong những gia tộc giàu có nhất thế giới, với tổng khối tài sản lên đến 13 tỷ USD, họ sở hữu Tập đoàn Grosvenor, tên gọi của tập đoàn được đặt theo tên gia tộc của công tước. Công tước hiện tại là Hugh Grosvenor, Công tước thứ 7 của Westminster, thừa kế khối tài sản lên đến 9 tỷ Bảng Anh từ cha mình là Công tước thứ 6, nghiễm nhiên trở thành người giàu nhất thế giới dưới 30 tuổi.

Khối tài sản to lớn của gia tộc Grosvenor có lẽ bắt đầu được mở rộng ra từ thời vị Công tước đầu tiên là Hugh Lupus Grosvenor, ông phát triển các bất động sản, nuôi ngựa và tham gia vào các cuộc đua ngựa. Ông đã phát triển giống ngựa tại Eaton Hall và đạt được nhiều thành quả ngoài mong đợi. Grosvenor cũng quan tâm đến các tổ chức từ thiện và hoạt động từ thiện. Khi qua đời, ông được coi là người giàu nhất nước Anh.

Các Nam tước Grosvenor của Eaton (1622)
 Richard Grosvenor, Đệ nhất Nam tước (1584–1645) là một MP
 Richard Grosvenor, Nam tước thứ 2 (1604–1664), con trai của Nam tước thứ nhất
 Roger Grosvenor (khoảng 1628–1661), con trai của Nam tước thứ 2, mất trước cha mình
 Thomas Grosvenor, Nam tước thứ 3 (1656–1700), con trai của Roger
 Richard Grosvenor, Nam tước thứ 4 (1689–1732), con trai cả của Nam tước thứ 3, chết mà không có thừa kế
 Thomas Grosvenor, Nam tước thứ 5 (1693–1733), con trai thứ hai của Nam tước thứ 3, chết khi chưa lập gia đình
 Robert Grosvenor, Nam tước thứ 6 (1695–1755), con trai thứ ba và út của Nam tước thứ 3
 Richard Grosvenor, Nam tước thứ 7 (1731–1802) (được tạo ra Nam tước Grosvenor vào năm 1761)

Các Nam tước Grosvenor (1761)

Các Bá tước Grosvenor (1784)

Các Hầu tước xứ Westminster (1831)

Các Công tước xứ Westminster (1874)

Dòng kế thừa
Không có người thừa kế tước vị Công tước xứ Westminster. Bá tước xứ Wilton là người thừa kế được cho là của Hầu tước xứ Westminster.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Westminster
Tước hiệu Hoàng gia Anh
Đẳng cấp quý tộc Vương quốc Liên hiệp Anh
Công tước thuộc Đẳng cấp quý tộc Vương quốc Liên hiệp Anh
Duke
Khởi đầu năm 1622 ở Anh
Công tước xứ Westminster
Mayfair


title: Hoa hậu Chuyển giới Việt Nam 2018

text:
Hoa hậu Chuyển giới Việt Nam 2018 (Tiếng Anh: Miss International Queen Vietnam 2018) còn được biết đến với tên của phiên bản chương trình thực tế là Chinh phục hoàn mỹ - Miss International Queen Vietnam, là cuộc thi Hoa hậu Chuyển giới Việt Nam lần đầu tiên được tổ chức vào ngày 11 tháng 1 năm 2019 tại Nhà thi đấu Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam. Do lần đầu tổ chức nên giám đốc của cuộc thi Hoa hậu Chuyển giới Quốc tế, bà Alisa Phanthusak đã trao vương miện cho người chiến thắng, cô Đỗ Nhật Hà đến từ Thành phố Hồ Chí Minh.

Kết quả

<div style="white-space:nowrap">

 (§): Thí sinh bị loại trước vòng chung kết nhưng nhận được Chiếc vé may mắn do khán giả bình chọn, lọt thẳng vào top 10
 (¥): Thí sinh cùng đội chiến thắng phần thi Tài năng và được huấn luyện viên lựa chọn, lọt thẳng vào top 5

Giải phụ

Danh sách thí sinh

 (§): Thí sinh bị loại trước vòng chung kết nhưng nhận được Chiếc vé may mắn do khán giả bình chọn, lọt thẳng vào top 10

 (¥): Thí sinh cùng đội chiến thắng phần thi Tài năng và được huấn luyện viên lựa chọn, lọt thẳng vào top 5

Top 16

Thông tin thí sinh

 Đỗ Nhật Hà: Top 15 Miss Beauty 2015, Top 6 Hoa hậu Chuyển giới Quốc tế 2019 cùng các thành tích Most Popular Introductory Video, Top 5 Best Evening Gown, Top 12 Best Talent, là người chuyển giới đầu tiên tham gia Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2022
 Nguyễn Phương Vy: Đăng kí tham gia Hoa hậu thế giới người Việt tại Pháp 2019 nhưng đã không đến Pháp để dự thi
Bùi Đình Hoài Sa: Top 43 Thần tượng âm nhạc: Vietnam Idol 2015, đăng quang Miss Beauty 2015 cùng giải phụ Miss Tài năng, Top 40 Giọng hát Việt 2018, Top 12 Hoa hậu Chuyển giới Quốc tế 2020 cùng thành tích Most Popular Introductory Video, 1st Runner-up Best Talent
Lê Tiểu Luân: Top 15 Hoa hậu Chuyển giới Việt Nam 2020
Trần Nguyễn Ngọc Vi: Top 55 Hoa hậu Chuyển giới Việt Nam 2020, dự định tham gia Miss Trans Star International 2019 nhưng đã hủy bỏ
Nguyễn Tôn Hảo: Top 5 Miss Beauty 2015 cùng giải phụ Miss Hình thể đẹp
Châu Kim Sang: Top 15 Hoa hậu Chuyển giới Việt Nam 2020
Nguyễn Sử Yến Mi: Đăng quang Transgender Star 2016
Đào Anh: Top 25 Hoa hậu Chuyển giới Việt Nam 2020, dự định tham gia Miss Trans Star International 2021 nhưng đã hủy bỏ
Linh Mỹ Nhi: Top 25 Hoa hậu Chuyển giới Việt Nam 2020
Nguyễn Hoàng My: Top 45 Giọng hát Việt 2019

Phiên bản chương trình – Chinh phục hoàn mỹ

Huấn luyện viên
 Stylist Mạch Huy – Siêu mẫu Quốc tế 2018 Khả Trang (Team Xanh)

 Adrian Anh Tuấn – Phí Phương Anh (Team Hồng)

Ban giám khảo
Hoa hậu Chuyển giới Quốc tế 2018 Nguyễn Hương Giang

 Doanh nhân Đoàn Di Băng

 Dược Sĩ Tiến

Danh sách các tập

Tập 1: Hương Giang bấn loạn cảm xúc với dàn mỹ nhân  &  Tập 2: H'hen Ni Suyễn gây "náo loạn" khiến Hương Giang phấn khích
Ngày phát sóng: 14 tháng 12 năm 2018  &  19 tháng 12 năm 2019

(☆) - Thí sinh nhận được ngôi sao ưu tiên

() - Thí sinh thuộc team Xanh, nhưng vì mỗi đội chỉ được tối đa 8 thành viên nên bị loại

Tập 3: Hương Giang và BGK tranh cãi quyết liệt, tức giận đòi bỏ về
Ngày phát sóng: 25 tháng 12 năm 2018

 Giám khảo khách mời: Carmen Lo
 Thí sinh vào top nguy hiểm: Nguyễn Nhã Kỳ, Linh Mỹ Nhi, Hồ Điệp, Kayce Chung, Nguyễn Hoàng My, Lê Tiểu Luân
 Thí sinh vào vòng loại trừ: Nguyễn Nhã Kỳ, Hồ Điệp, Kayce Chung, Nguyễn Hoàng My
 Chiến thắng thử thách: Team Xanh
 Thí sinh bị loại: Nguyễn Nhã Kỳ, Hồ Điệp

Tập 4: Dược Sĩ Tiến “gây sốc” khi ôm heo lên thảm đỏ
Ngày phát sóng: 30 tháng 12 năm 2018

 Giám khảo khách mời: Lê Trang, Thúy Vân, Khánh Ngân
 Thí sinh vào top nguy hiểm: Nguyễn An Nhi, Lý Huỳnh My, Nguyễn Hoàng My, Kayce Chung, Nguyễn Tôn Hảo
 Thí sinh vào vòng loại trừ: Nguyễn An Nhi, Lý Huỳnh My, Kayce Chung
 Chiến thắng thử thách: Nhật Hà
 Thí sinh bị loại: Nguyễn An Nhi, Lý Huỳnh My

Tập 5: Di Băng, Dược Sĩ Tiến tranh cãi quyết liệt làm Đỗ Hiếu choáng
Ngày phát sóng: 4 tháng 1 năm 2019

 Giám khảo khách mời: Ali Hoàng Dương, Đỗ Hiếu
 Thí sinh vào top nguy hiểm: Kayce Chung, Nguyễn Hoàng My, Lê Tiểu Luân
 Thí sinh vào vòng loại trừ: Kayce Chung, Nguyễn Hoàng My, Lê Tiểu Luân
 Chiến thắng thử thách: Team Hồng
 Thí sinh bị loại: Kayce Chung, Nguyễn Hoàng My, Lê Tiểu Luân

Thứ tự loại từ

Team Xanh

Team Đỏ

  Thí sinh của đội chiến thắng thử thách / Thí sinh chiến thắng thử thách cá nhân
 Thí sinh vào vòng loại trừ nhưng không bị loại
  Thí sinh vào vòng loại trừ và bị loại
  Hoa hậu Chuyển giới Việt Nam 2018
  Á hậu
 Top 5
 Top 10

Dự thi quốc tế
 Chú thích

  Chiến thắng
  Á hậu
  Lọt vào chung kết hoặc bán kết

Xem thêm

Hoa hậu Chuyển giới Việt Nam
Cuộc thi sắc đẹp 2018
Việt Nam năm 2018

Tham khảo

Hoa hậu Chuyển giới Việt Nam


title: Bucetin

text:
Bucetin (INN, BAN) là thuốc giảm đau và hạ sốt không còn được bán trên thị trường. Về mặt hóa học, nó tương tự như phenacetin mà nó có chung nguy cơ gây ung thư. Bucetin đã bị rút khỏi sử dụng vào năm 1986 do độc tính trên thận.

Xem thêm

 Danh sách thuốc đã rút

Tham khảo

Thuốc giảm đau


title: Mesochorus petiolus

text:
Mesochorus petiolus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Mesochorus


title: Xây dựng đường viền

text:
Xây dựng đường viền là công nghệ in tòa nhà đang được nghiên cứu bởi Behrokh Khoshnevis thuộc Viện Khoa học Thông tin thuộc Đại học Nam California (Trường Kỹ thuật Viterbi) sử dụng cầu trục điều khiển bằng máy tính để xây dựng các tòa nhà nhanh chóng và hiệu quả với lao động thủ công ít hơn nhiều. Nó ban đầu được hình thành như một phương pháp để xây dựng khuôn mẫu cho các bộ phận công nghiệp. Khoshnevis quyết định điều chỉnh công nghệ để xây dựng nhà nhanh chóng như một cách để xây dựng lại sau những thảm họa thiên nhiên, như những trận động đất tàn phá đã khiến ông phải chịu ở Iran quê ông.

Sử dụng một thiết lập nhanh, vật liệu giống như bê tông, xây dựng đường viền tạo thành bức tường của ngôi nhà từng lớp cho đến khi đứng đầu bởi sàn nhà và trần nhà đặt tại chỗ bởi cần cẩu. Có một khái niệm đáng lưu ý gọi là chèn các thành phần cấu trúc, đường ống dẫn nước, hệ thống dây điện, các tiện ích và thậm chí cả các thiết bị tiêu dùng như hệ thống nghe nhìn khi các lớp được xây dựng.

Lịch sử
Caterpillar Inc. cung cấp kinh phí để hỗ trợ nghiên cứu dự án Viterbi vào mùa hè 2008.

Trong năm 2009, sinh viên tốt nghiệp Đại học Singularity đã thành lập dự án ACASA với Khoshnevis làm CTO để thương mại hóa Kĩ thuật xây dựng đường viền.

Trong năm 2010, Khoshnevis tuyên bố rằng hệ thống của ông có thể xây dựng một ngôi nhà hoàn chỉnh trong một ngày, và cần cẩu chạy bằng điện của nó sẽ sản xuất rất ít chất thải vật liệu xây dựng. Chương trình Khám phá trong Tuần này của Kênh Khoa học năm 2005 đã báo cáo rằng, với 3-7 tấn chất thải vật liệu và khói thải từ các phương tiện xây dựng trong quá trình xây dựng nhà tiêu chuẩn, việc tạo đường viền có thể làm giảm đáng kể tác động môi trường.

Khoshnevis tuyên bố trong năm 2010 rằng NASA đã đánh giá Kĩ thuật xây dựng đường viền cho ứng dụng của nó trong việc xây dựng các căn cứ trên sao Hỏa và Mặt trăng. Sau ba năm, vào năm 2013, NASA tài trợ một nghiên cứu nhỏ tại Đại học Nam California để tiếp tục phát triển kỹ thuật in 3D Xây dựng đường viền. Các ứng dụng tiềm năng của công nghệ này bao gồm việc xây dựng các cấu trúc mặt trăng của vật liệu có thể được xây dựng bằng vật liệu trên mặt trăng 90 phần trăm với chỉ mười phần trăm vật liệu được vận chuyển từ Trái đất.

Năm 2017, Công ty Cổ phần Kĩ thuật Xây dựng Đường bao (trong đó Khoshnevis là Giám đốc điều hành) đã công bố hợp danh và đầu tư từ Doka Ventures. Trong thông cáo báo chí, họ tuyên bố rằng họ "sẽ bắt đầu phân phối các máy in đầu tiên vào đầu năm tới"

Xem thêm

 D-Shape
 In 3d
 Broad Sustainable Building

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Contour Crafting website
 ACASA website

Kỹ thuật xây dựng
Phương pháp in 3D
Giới thiệu năm 2008
Phát minh của Hoa Kỳ


title: Hypomecis buchholzaria

text:
Hypomecis buchholzaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hypomecis
Boarmiini


title: Hiệp hội Kỳ học Bắc Mỹ

text:
Hiệp hội Kỳ học Bắc Mỹ (NAVA) (tiếng Anh: North American Vexillological Association) là một tổ chức hội viên tập trung vào bộ môn kỳ học, ngành nghiên cứu khoa học về những lá cờ. Thành lập vào năm 1967 bởi nhà kỳ học người Mỹ Whitney Smith (1940–2016), cùng nhiêu người khác. THội có hơn 600 thành viên gồm các học giả, nhà thiết kế, nhà sưu tầm, giáo viên, thương gia, sử gia, chủ các xưởng in và cả những người có đam mê đơn thuần.

NAVA là nhà ấn bản quyển Raven: A Journal of Vexillology  (tạm dịch: Raven: Một tạp chí Kỳ học), một tạp chí bình duyệt xuất bản hằng năm, một tạp chí hàng quý (gồm Nghiên cứu Cờ hàng quý và Tin tức NAVA).  Chúng bao gồm các chủ đề về kỳ học và thảo luận liên ngành cũng như các cộng việc nội bộ của Hiệp hội và các tin tức về kỳ học khác.

Sổ tay hướng dẫn thiết kế cờ của hiệp hội, mang tên "Good" Flag, "Bad" Flag (tạm dịch: Cờ "Đẹp", Cờ "Xấu"), trình bày rõ các nguyên tắc cơ bản của nghệ thuật thiết kế cờ và đã ảnh hưởng đến văn hóa thiết kế cờ trên khắp châu Mỹ và hơn thế nữa.  Nó đã được dịch sang tiếng Tây Ban Nha, tiếng Pháp, tiếng Đức, tiếng Ý, tiếng Bồ Đào Nha, tiếng Slovenia, và tiếng Nga, và có thể dễ dàng tìm thấy qua internet.

NAVA vinh danh các thành tựu trong lĩnh vực kỳ học bằng các huy chương và giải thưởng:

 Giải thưởng Thuyền trưởng William Driver: được trao cho ác cá nhân trình bày bài nghiên cứu ấn tượng nhất tại mỗi hội nghị của hiệp hội
 Giải thưởng Vexillonnaire: công nhận một học giả kỳ học đã có những đóng góp cá nhân có ảnh hưởng lớn và thành công trên lĩnh vực sáng tạo, thay đổi, hay cải thiện và cải biên thiết kế cờ, mụch đích sử dụng có ích
 Giải thưởng Kevin Harrington: được trao cho cá nhân là tác giả của một bài báo hay nhất xuất hiện trong một ấn phẩm phi kỳ học trong năm trước đó
 Giải thưởng John Purcell: được trao cho một cá nhân có đóng góp nhằm thúc đẩy sự hiểu biết của công chúng về kỳ học ở Bắc Mỹ
 Giải thưởng Doreen Braverman: được trao cho một thành viên đã hỗ trợ sứ mệnh của hiệp hội bằng cách đóng góp đáng kể cho cộng đồng kỳ học
 Whitney Smith Fellow: vinh danh một cá nhân đã có đóng góp phi thường cho Kỳ học tại Bắc Mỹ, có thể được trao bởi chính Ban quản trị NAVA. Một người được vinh danh có quyền sử dụng các hậu danh "WSF"
 Thành viên danh dự: vinh danh một cá nhân đã cống hiến xuất sắc cho hiệp hội hoặc bộ môn kỳ học

NAVA là tổ chức kỳ học lớn nhất thế giới và là thành viên điều hành chính của Liên minh Hiệp hội Kỳ học Quốc tế.

Cờ Hiệp hội
Cờ của hiệp hội có hình một chữ "V" màu trắng lớn (biểu tượng chevron ngược) chia lá cờ thành 3 phần, hình tam giác xanh dương ở bên trên và 2 hình tam giác đỏ ở 2 bên góc dưới.  chiều dài đáy hình tam giác trên bằng với chiểu rộng cả lá cờ ("chiều rộng"ở đây là cạnh song song với cột cờ khi treo). Tỷ lệ chiều rộng - chiều dài của lá cờ là 2:3.

Chữ "V" là biểu tượng cho chữ "vexillology" (Kỳ học).  Màu sắc của lá cờ dựa trên màu của 2 đất nước thuộc hiệp hội, Canada và Hoa Kỳ.

Các hội nghị thường xuyên
Kể từ năm 1967, hiệp hội đã tổ chức các hội nghị thường xuyên trên khắp Hoa Kỳ và Canada cho mọi cá nhân có đam mê với bộ môn Kỳ học có thể tranh luận và giới thiệu thành quả nghiên cứu của mình, chia sẽ niềm đam mê với những lá cờ, và vinh danh các thành tưu Kỳ học.

Kể từ năm 1977, mọi hội nghĩ đều có một lá cờ riêng.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 NAVA website

Các tổ chức Kỳ học
Kỳ học
Huy hiệu học


title: Sông Gila

text:
Sông Gila (; O'odham [Pima]: Keli Akimel hay đơn giản Akimel, tiếng Quechua: Haa Siʼil) là một phụ lưu sông Colorado dài 649 dặm (1.044 km) chảy qua New Mexico và Arizona Hoa Kỳ. Con sông chảy một lưu vực sông khô cằn của gần 60.000 dặm vuông (160.000 km2) nằm chủ yếu trong phạm vi Hoa Kỳ nhưng cũng mở rộng sang phía Bắc Sonora, Mexico. Người dân bản địa đã sống dọc theo dòng sông ít nhất 2.000 năm, thiết lập các xã hội nông nghiệp phức tạp trước khi cuộc thám hiểm châu Âu của khu vực bắt đầu vào thế kỷ 16. Tuy nhiên, người Mỹ gốc Âu đã không định cư vĩnh viễn lưu vực sông Gila cho đến giữa thế kỷ 19.

Trong thế kỷ 20, sự phát triển của con người ở lưu vực sông Gila đòi hỏi phải xây dựng các công trình phân chia lũ lớn và kiểm soát lũ trên sông và các nhánh của nó, và do đó Gila hiện chỉ đóng góp một phần nhỏ dòng chảy lịch sử của nó vào Colorado. Lưu lượng tự nhiên lịch sử của dòng sông là khoảng 1.900 feet khối mỗi giây (54 m3 / giây), và hiện tại chỉ còn 247 feet khối mỗi giây (7,0 m3 / giây). Các dự án kỹ thuật này đã biến đổi phần lớn thung lũng sông và bao quanh từ sa mạc khô cằn thành đất được tưới tiêu và cung cấp nước cho hơn năm triệu người, chủ yếu ở các khu vực đô thị Phoenix và Tucson, sống ở đầu nguồn.

Địa lý
Sông Gila có nguồn ở phía tây New Mexico, ở Quận Sierra trên sườn phía tây của Phân chia lục địa trong Phạm vi đen. Nó chảy về phía tây nam qua Rừng quốc gia Gila và Đài tưởng niệm quốc gia Gila Cliff, sau đó đi về phía tây vào Arizona, qua thị trấn Safford. Sau khi chảy dọc theo sườn phía nam của các núi Gila ở quận Graham thông qua một loạt các hẻm núi, Gila bị giam giữ bởi đập Coolidge trong hồ San Carlos phía nam Peridot.

Nó chảy ra từ những ngọn núi vào thung lũng phía đông nam của Phoenix, Arizona, nơi nó băng qua Khu bảo tồn người Da đỏ sông Gila như một [dòng chảy] xen kẽ do dòng chảy thủy lợi lớn. Ở phía tây Phoenix, dòng sông uốn cong về phía nam dọc theo dãy núi Gila Bend, sau đó nó lại chảy về phía tây gần thị trấn Gila Bend. Nó chảy về phía tây nam giữa Núi Gila ở phía nam và Languna và Muggins nằm ở phía bắc trong Quận Yuma, và cuối cùng nó đổ vào Colorado tại Yuma, Arizona.

Gila được tham gia bởi nhiều nhánh sông, bắt đầu từ Đông và Tây Fork của dòng sông, kết hợp với nhau tạo thành thân chính gần Suối nước nóng Gila ở New Mexico. Phía trên Safford, nó được nối bởi Sông San Francisco và sông San Simon không liên tục. Xa hơn về phía hạ lưu, nó được nối với sông San Carlos từ phía bắc trong hồ San Carlos. Tại Winkelman, Arizona, nó đón Sông San Pedro và sau đó được nối với sông Santa Cruz ở phía nam Casa Grande. sông Salt, nhánh chính của nó, tham gia vào khu vực tàu điện ngầm Phoenix và xa hơn về phía tây Gila nhận được hai nhánh chính cuối cùng của nó, Agua Fria và Hassayampa, từ phía bắc.

Mặc dù sông Gila chảy hoàn toàn trong nước Mỹ, nhưng đầu nguồn của hai nhánh sông - San Pedro và Santa Cruz Sông - mở rộng vào Mexico. Trong khoảng , hay 2,8% của lưu vực sông Gila , ở Mexico. Và  hay 5,7% nằm ở New Mexico, còn đa số còn lại,  hay 91,5%, ở Arizona.

Tham khảo

 01
Sông Arizona
Sông New Mexico
Phụ lưu Hạ lưu sông Colorado ở Arizona
Phụ lưu sông Colorado ở Arizona
Sông quận Yuma, Arizona
Hoang mạc Sonora


title: Idaea suffusa

text:
Idaea suffusa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

Chú thích

Liên kết ngoài

S


title: Phương ngữ Kansai

text:
còn được gọi là  là một nhóm các phương ngôn tiếng Nhật ở vùng Kansai của Nhật Bản. Trong tiếng Nhật, Kansai-ben là tên phổ biến và nó được gọi là . Các phương ngôn Kyoto và Osaka, đặc biệt là vào thời Edo, còn được gọi là  hoặc . Phương ngữ Kansai có phương ngôn tiêu biểu là Osaka, thành phố lớn của Kansai, được gọi cụ thể là Osaka-ben (Đại Phản biện). Người nói phương ngữ tiêu chuẩn cho rằng có đặc trưng là vừa du dương lại vừa mạnh mẽ hơn tiếng nói của họ.

Lý lịch
Vì Osaka là thành phố lớn nhất trong khu vực Kansai và người nói có sự tiếp xúc nhiều với truyền thông trong thế kỷ qua, nên những người không nói tiếng Kansai có sự nhầm lẫn giữa phương ngữ Osaka với phương ngữ của toàn bộ khu vực Kansai. Tuy nhiên, về mặt học thuật, phương ngữ Kansai không phải là một phương ngữ đơn lẻ mà là một nhóm các phương ngữ liên quan được nói trong khu vực. Mỗi thành phố lớn và phó tỉnh có một phương ngữ riêng và người dân tự hào về các biến thể phương ngữ của họ.

Phương ngữ Kansai được nói ở Keihanshin (khu vực đô thị Kyoto, Osaka và Kobe) và khu vực xung quanh, bán kính khoảng . Trong bài viết này, chủ yếu thảo luận về phương ngữ Keihanshin của phương ngữ Kansai trong thời kỳ Chiêu Hoà (Shōwa) và thời kỳ Bình Thành (Heisei).

Phương ngữ của các khu vực khác nhau có các đặc điểm khác nhau, một số đặc điểm cổ xưa, từ phương ngữ Kansai chung. Phương ngữ Tajima và Tango (trừ Maizuru) ở tây bắc Kansai quá khác biệt để được phân vào phương ngữ Kansai và do đó thường được cho vào trong phương ngữ Chūgoku. Các phương ngữ được nói ở Đông Nam bán đảo Kii bao gồm Totsukawa và Owase cũng khác xa so với các phương ngữ Kansai và được coi là một đảo ngôn ngữ. Phương ngữ Shikoku và phương ngữ Hokuriku có nhiều điểm tương đồng với phương ngữ Kansai, nhưng được phân loại riêng.

Lịch sử
Phương ngữ Kansai có hơn một ngàn năm lịch sử. Lúc các thành phố Kinai như Nara và Kyoto là kinh đô, phương ngữ Kinai, tổ tiên của phương ngữ Kansai, là tiếng Nhật chuẩn trên thực tế. Nó có ảnh hưởng toàn quốc, lên thậm chí cả phương ngữ Edo (tiền thân của phương ngữ Tokyo hiện đại; tiếng Nhật chuẩn). Văn học được phát triển bởi giới trí thức Heian-kyō trở thành cơ sở cho ngôn ngữ Nhật Bản cổ điển.

Khi trung tâm chính trị và quân sự của Nhật Bản được chuyển đến Edo dưới thời Mạc phủ Tokugawa và vùng Kantō phát triển nổi bật, phương ngữ Edo đã thay thế phương ngữ Kansai như một phương ngữ tiếng Nhật chuẩn. Với sự phục hồi Meiji (Minh Trị Duy Tân) và dời đô từ Kyoto đến Tokyo, phương ngữ Kansai trở thành một phương ngữ tỉnh. Xem thêm tiếng Nhật cận đại.

Khi phương ngữ Tokyo được trở thành tiêu chuẩn giáo dục/truyền thông quốc gia tại Nhật Bản, sự khác biệt khu vực và nội tại của phương ngữ Kansai đã giảm đi và thay đổi. Tuy Kansai là khu vực đô thị đông dân thứ hai ở Nhật Bản sau Kantō, với dân số khoảng 20 triệu người, phương ngữ Kansai vẫn là phương ngữ tiếng Nhật phi chuẩn được nói rộng rãi, được hiểu và có tầm ảnh hưởng nhất. Thành ngữ của phương ngữ Kansai đôi khi được đưa vào các phương ngữ khác và thậm chí cả tiếng Nhật tiêu chuẩn. Nhiều người Kansai gắn bó với tiếng nói của họ và có sự cạnh tranh mạnh mẽ trong khu vực đối nghịch Tokyo.

Kể từ thời kỳ Đại Chính (Taishō), loại phim hài Manzai đã được phát triển ở Osaka, và một số lượng lớn các diễn viên hài đã xuất hiện trong phương tiện truyền thông Nhật Bản với phương ngữ Osaka (Xem thêm Yoshimoto Kogyo). Do đó, người nói tiếng Kansai thường được xem là hài hước hoặc nói nhiều hơn so với người nói điển hình từ các phương ngữ khác. Người dân Tokyo thậm chí thỉnh thoảng bắt chước phương ngữ Kansai để gây tiếng cười hoặc pha chút hài hước trong cuộc trò chuyện.

Âm vị học
Một số điểm chi tiết giữa tiếng Nhật Kansai và Tokyo là như sau:

Nguyên âm
 gần với  hơn với  (như ở Tokyo).
 Trong tiếng Nhật chuẩn, sự tiêu giảm nguyên âm (có khi gọi nôm na là "nuốt âm") rất phổ biến, nhưng điều này hiếm gặp ở Kansai. Ví dụ, từ です desu phát âm gần thành  trong tiếng Nhật chuẩn, nhưng người nói tiếng Nhật Kansai thường phát âm rõ ràng  hay thậm chí .
Trong một số ngữ vực, chẳng hạn tiếng Tokyo thông tục, あい、あえ、おい  thường hợp nhất thành ええ , ví dụ うめえ  và すげえ  thay vì 旨い  "ngon" và 凄い  "tuyệt, hay"; ở Kansai,  được giữ nguyên. Ở Wakayama, えい vẫn là , thay vì trở thành ええ  như trong tiếng Nhật chuẩn cùng hầu hết phương ngữ khác.
Tiếng Kansai có xu hướng kéo dài nguyên âm ở danh từ đơn mora. Một số ví dụ là きい  thay vì 木  "cây", かあ  thay vì 蚊  "muỗi", めえ  thay vì 目  "mắt".
Ngược lại, nguyên âm dài trong tiếng Nhật chuẩn có khi bị rút ngắn. Điều này đặc biệt nổi bật ở động từ chia thể ý chí. Ví dụ, 行こうか？  nghĩa là "ta đi chứ?" trở thành 行こか？  ở Kansai. Một cụm từ thể hiện sự đồng ý thường gặp, そうだ , thường trở thành そや  hay せや  ở Kansai.

Phụ âm
Âm tiết ひ  gần với  hơn là với  (cách phát âm ở Tokyo).
Yotsugana chỉ phân biệt hai âm tiết, giống ở Tokyo, nhưng người nói phương ngữ Kansai thường phát âm じ  và ず  lần lượt là  và , thay vì  và  như tiếng Nhật chuẩn.
 ở giữa hai nguyên âm đọc thành  hay , nhưng  ngày một ít được dùng.
Trong lối nói thô thiển,  trở thành âm rung .
 thay thế cho . Hiện tượng này xuất hiện ở hầu hết người nói tiếng Kansai, nhưng nó thường gặp ở hậu tố hơn là ở khối từ vựng lõi. Do hiện tượng này, さん -san 'hậu tố tôn trọng' trở thành はん , ません  (đuôi động từ phủ định trang trọng) trở thành まへん , ましょう  (đuôi động từ thể ý chí trang trọng) trở thành まひょ .
Sự biến đổi giữa  và  trong vài từ như さぶい  và 寒い  "lạnh".

Sự khác biệt theo khu vực
Phương ngữ Kansai thực ra là một nhóm các phương ngữ liên quan và không phải tất cả đều có chung các từ vựng, cách phát âm hoặc các đặc điểm ngữ pháp, mỗi phương ngữ có các đặc điểm cụ thể riêng.

Xem thêm

 Phương ngữ Hokuriku
 Phương ngữ Shikoku
 Phương ngữ Mino
 Bunraku - một loại hình múa rối truyền thống được chơi theo phương ngữ Osaka cận đại.

Tham khảo

Chú thích

Tài liệu
Đối với những người không nói tiếng Nhật, môi trường học tập của phương ngữ Kansai phong phú hơn các phương ngữ khác.

 Palter, DC and Slotsve, Kaoru Horiuchi (1995). Colloquial Kansai Japanese: The Dialects and Culture of the Kansai Region. Boston: Charles E. Tuttle Publishing. .

 Tse, Peter (1993). Kansai Japanese: The language of Osaka, Kyoto, and western Japan. Boston: Charles E. Tuttle Publishing. .

 Takahashi, Hiroshi and Kyoko (1995). How to speak Osaka Dialect. Kobe: Taiseido Shobo Co. Ltd.
 Minoru Umegaki (Ed.) (1962). . Tokyo: Sanseido.
 Isamu Maeda (1965). . Tokyo: Tokyodo Publishing.
 Kiichi Iitoyo, Sukezumi Hino, Ryōichi Satō (Ed.) (1982). . Tokyo: Kokushokankōkai
 Shinji Sanada, Makiko Okamoto, Yoko Ujihara (2006). . Tokyo: Hituzi Syobo Publishing. .

Liên kết ngoài

 Trang web tự học phương ngữ Kansai cho người học tiếng Nhật
 Phương ngữ Kansai và Osaka - nihongoresource.com
 Kansai Ben  - TheJapanesePage.com
 Hướng dẫn tiếng Nhật Kansai - Các văn bản và video Kansai-ben được thực hiện bởi các sinh viên Đại học Ritsumeikan
 Tiếng Nhật 101: KANSAI-BEN - Ứng dụng iPhone của JapanNewbie.com
 Trang web học tập Osaka-ben, Trang web học tập Kyoto-ben - U-biq
 Khóa học tại Osaka-ben - thành phố Osaka

Kinki
Ngôn ngữ tại Nhật Bản
Phương ngữ tiếng Nhật


title: Bernard

text:
Bernard hay còn gọi Backkom (Hangul: 빼꼼) ở Hàn Quốc là một bộ phim hoạt hình máy tính CGI hợp tác giữa Tây Ban Nha-Hàn-Pháp 3-Phút. Được sản xuất bởi công ty RG Animation Studios cùng với EBS, BRB Internacional và M6,.

Tập phim

Phim

Một bộ phim chủ đề dựa trên Bernard mang tên Mug Travel ở Hàn Quốc và My Friend Bernard trong tiếng Anh được công chiếu lần đầu ở Hàn Quốc vào ngày 22 tháng 3 năm 2007. Phim của đạo diễn Lim Ah-ron và sản xuất bởi RG Animation Studios.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Screen21 Website

Phim hoạt hình Hàn Quốc
Hoạt hình Hàn Quốc
Phim hoạt hình truyền hình nhiều tập Pháp


title: Nội các Kishida lần 2

text:
Nội các Kishida lần 2 được thành lập vào ngày 10 tháng 11 năm 2021 của Thủ tướng Kishida Fumio. Chính phủ là một liên minh giữa Đảng Dân chủ Tự do và Đảng Công Minh và kiểm soát cả Tham Nghị viện và Chúng Nghị viện của Quốc hội Nhật Bản sau cuôc Tổng tuyển cử năm 2021. Nhìn chung, nội các không thay đổi gì với Nội các lần trước thành lập chỉ 37 ngày trước, chỉ khác ở Bộ trưởng Ngoại giao hiện đã thay bằng Hayashi Yoshimasa.

Nội các

Tham khảo

Khởi đầu năm 2021 ở Nhật Bản
Nội các Nhật Bản
Kishida Fumio


title: Kazimierz Groniowski

text:
Kazimierz Groniowski (sinh năm 1905, mất năm 1943?) là nghệ sĩ, nhiếp ảnh gia Ba Lan. Ông là thành viên của hội Nhiếp ảnh Ba Lan, thành viên của Câu lạc bộ ảnh Warszawa.

Tiểu sử
Kazimierz Groniowski gắn liền với cộng đồng nhiếp ảnh Warszawa, tham gia chụp ảnh trong khoảng năm 1932–1939. Ông chụp ảnh khỏa thân, phong cảnh, chân dung và đời sống xã hội.  Ông tích cực tham gia các triển lãm ảnh trong nước và quốc tế (trong đó có Viện nhiếp ảnh quốc tế lần thứ 9 tại Warszawa).  Năm 1931, ông trở thành thành viên của hội Nhiếp ảnh Ba Lan.   Ông ưa thích nhiếp ảnh 35mm và nhiếp ảnh màu, do vậy rất tích cực tham gia Phòng Ảnh Nhỏ của Viện Phim Ba Lan (Sekcji Małoobrazkowej).   Trong những năm 1938–1939 ông tham gia vào công việc của Câu lạc bộ Ảnh Warszawa .

Kazimierz Groniowski là tác giả của nhiều dự án nhiếp ảnh, chẳng hạn như kagrolak (một kỹ thuật đạt được độ trong suốt của giấy), kagrochrome (chụp ảnh màu trên giấy), kagrotypia (phương pháp phân giải tonor).  Để thực hiện kỹ thuật kagrotypia, ông chế tạo ra một chiếc máy phóng to chụp ảnh gồm 7 đèn.

Kazimierz Groniowski xuất bản nhiều bài báo trên báo chí chuyên ngành nhiếp ảnh: các tạp chí hàng tháng Fotograf Polski và Leica w Polsce nhằm mô tả chi tiết kỹ thuật của các dự án nhiếp ảnh của ông.

Tham khảo

Mất năm 1943
Sinh năm 1905


title: Ocnogyna jelski

text:
Ocnogyna jelski là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Ocnogyna


title: RCO Agde

text:
RCO Agde () là một câu lạc bộ bóng đá Pháp. Câu lạc bộ có trụ sở tại Stade Louis Sanguin 3500 ở Agde.

RCO Agde được thành lập vào năm 1999 từ sự hợp nhất của Racing Club Agathois (thành lập năm 1904) và Football Olympique Agathois. Kể từ mùa giải 2018-19, đội bóng cao cấp của câu lạc bộ chơi ở Championnat National 3. Màu câu lạc bộ là đỏ và đen.

Danh hiệu

 Vô địch DH Languedoc Group: 1991
 Á quân DH Mediterranean Group: 1950, 1972

liên kết ngoài

 Hồ sơ câu lạc bộ RCO Agde tại Footballdatabase.eu
 Hồ sơ câu lạc bộ RCO Agde tại Foot-national.com

Khởi đầu năm 1999 ở Pháp
Câu lạc bộ bóng đá Pháp


title: Adonisea rubiginosa

text:
Adonisea rubiginosa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Adonisea


title: Coscinia delimbata

text:
Coscinia delimbata là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

Chú thích

Liên kết ngoài

Coscinia